FZK2 GAUSS YASASI

2007512008 ATAKAN BATI 2007512047 SEÇ L ÜNER 2008512034 EZG MAN 2007512049 S NEM YALÇINKAYA 2007512013 MEL H ÇOBAN

1

KONU BA LIKLARI 
  



Elektrik Ak s Gauss Yasas Gauss Yasas n n Yüklü Yal tkanlara Uygulanmas Elektrostatik Dengedeki letkenler Gauss Yasas ve Coulomb Yasas n n Deneysel Do rulanmas

2

Elektrik Ak s   

Elektrik alan çizgilerini daha iyi anlamak için elektrik ak kavram kullan l r. Elektrik ak s bir yüzeyden geçen elektrik alan çizgileri say s ile orant l d r. Bir yüzeyden geçen elektrik alan çizgileri say s Elektrik Ak s n verir.

J) ! EA( N .m / C )

2

3

Bu nedenle alanla aç s yapan bir A yüzölçümünden geçen düzgün elektrik alan E=EA.  Elektrik ak s alan elektrik alana dik de ilse yüzeyden geçen ak daha az olur.cos ile hesaplan r. 4 .

cosU A=18 m² m² E=2.00 m boyutlar nda dikdörtgen biçimli bir araba 10.00.10 .0 e imli bir yolda yoku a a inmektedir.10 cos10r 4 4 5 .10 N / Cbüyüklü ünde dü ey bir elektrik alan olu uyor. Çözüm:   *E ! E.Örnek:  4 im ekli bir günde yeryüzü yukar s nda 2. cos10r ! 36.00.10^4 N/C =10.6.10^ E=2.0 aç s yapan bir A yüzölçümünden geçen elektrik alan * E !18.2.Araban n taban ndan geçen elektrik ak s n bulunuz.A.00.00 m ye 3.

* E ! lim § Ei (Ai ! ´ E. ekildeki gibi (Ai vektörü yüzeye dik olarak al n rsa. (* E ! Ei (Ai cos 5 ! Ei .bu vektörden geçen (* E elektrik ak s iki vektörün skaler çarp m tan m kullan larak. bütün ö elerin katk s toplanarak bulunur.dA (Aip0 6 .(Ai Yüzeyden geçen toplan ak .olur.

ekilde görüldü ü gibi yönlendirilen kenar uzunluklu bir kübün yüzeyinden geçen net elektrik ak s n bulunuz. 7 .Örnek:  X do rultusunda yönelmi düzgün bir E elektrik alan göz önüne al ns n.

her bir yüzün alan .dA !  E ´ dA !  EA 2 yüzü için E sabittir ve dA ile ayn do rultudad r. ´ E. * E !  EA  EA  0  0  0  0 ! 0 8 .cos180r.Buna göre bu yüzden geçen ak : ´ E. dA ise d a do rudur.dA ! ´ E.Böylece bu yüzden geçen ak .Çözüm:  Bir yüzünde E sabit ve içeri do ru.dA ! E ´ dA ! EA Böylece 6 yüz için net ak .dA ! ´ E. A= ² oldu una göre. cos 0r.

kapal bir yüzeyden (gauss yüzeyde) geçen net elektrik ak s yla yüzey taraf ndan sar lan yük aras ndaki genel ba nt d r. Küre yüzeyinden geçen elektrik alan büyüklü ü: E ! ke q / r 2 9 .GAUSS KANUNU   Gauss yasas .

dA ! A ! 44r 2 Üstelik.dA ! ´ EdA ! E ´ dA bulunur. yüzey net oldu undan ´ dir. E.Bu nedenle Gauss yüzeyinden geçen ke q * E ! 2 ( 44 r 2 ) ! 44ke q net ak : olur. 2 e E 0 10 .   Gauss yüzeyinden geçen net ak n n. simetri nedeniyle yüzey üzerinde sabit ve E ! k q / r ile verildi inden integral d na al narak * E ! ´ E. r Elektrik alan konusundan ö rendi imiz gibi ke ! 1 /(44E0 ) oldu u için * ! q E biçiminde yaz labilir.

11 .  Yük sarmayan kapal bir yüzeyden geçen net elektrik ak s s f rd r. Kapal bir yüzeyden geçen net elektrik ak s yüzeyin biçiminden ba ms zd r ve nokta bir q yükünü saran herhangi bir kapal yüzeyden geçen net ak q / E0 d r.

dA ! qiç E ´ E0  Yük küre merkezinde oldu unda elektrik alan her yerde yüzeye dik ve sabittir.Geçen net ak : * E. 12 . Herhangi kapal bir yüzeyden geçen net elektrik ak s yaln zca o yüzey içindeki yüke ba l d r.

Çözüm: A)Yüzeyin içindeki yük miktar ile ak orant l olaca ndan yüzeyden geçen ak üç kat na ç kar. B)Yükten geçen tüm elektrik alan çizgileri kürenin yar çap na bak lmaks z n küreden geçece i için ak de i mez. A)yükün üç kat na ç kar lmas . B)kürenin yar çap na ç kar lmas C)Yüzeyin küp ekline dönü türülmesi ve yükün içinde ba ka bir konuma götürülmesi durumunda ne oldu unu anlat n z.Yüzeyden geçen toplam ak yla. 13 . C)Yükten ç kan tüm elektrik alan çizgilerinin yüzeyinin biçimine bak lmaks z n yüzeyden geçece i için gauss yüzeyinin biçimi de i ti inde ak de i mez.Örnek:         Küresel bir Gauss yüzeyi bir q nokta yükünü sarmaktad r.

Gauss yasas yük da l m yüksek simetrili oldu undan elektrik alanlar n n bulunmas nda kullan l d r. Gauss yüzeyi olarak bilinen bu yüksek simetriye sahip yük da l m verilmi se Gauss Yasas kullan larak bu yüzeydeki elektrik alan vektörü bulunabilir. 14 .Gauss Yasas n n Yüklü Yal tkanlara Uygulanmas    Gauss kanunu yük da l mlar ve kapal yüzeyler için geçerlidir.

4)Yüzey üzerinde alan s f r olabilir. 3) ekildeki skaler çarp m E ve dA dik olduklar ndan s f rd r. Bu tür hesab n amac : 1)Elektrik alan n büyüklü ü simetri uyar nca yüzey üzerinde sabit olabilir. 15 .dA çarp m olarak belirtilebilir. 2)Yandaki ekilde skaler çarp m E ve dA paralel olduklar ndan cebirsel basit bir E. Ko ullar n sa layan bir yüzey bulmakt r.

dA ya paralel oldu unda.dA eklinde olur. E.Gauss yasas na göre. 16 .dA ! Io eklinde olur. Çözüm: q * E ! E.dA ! ´ E. E.dA skaler çarp m basit cebirsel bir ekilde E. yal t lm bir q nokta yükünün elektrik alan n hesaplay n z.Örnek:  Gauss yasas ndan ba layarak. Art bir nokta yükün elektrik alan simetriden dolay çap boyunca d a do ru olaca ndan yüzeye her noktada diktir.

alan n büyüklü ü. Simetri uyar nca E yüzeyin her yerinde sabit oldu undan integral d na al nabilir.dA ! E ´ dA ! (4Tr ) ! I 0 2  Buna göre.Küre yüzölçümünü de 4 r² olarak al rsak. q E! 2 4TI 0 r olarak bulunur. q ´ E. 17 .

 Küresel simetrili bir yük da l m : nce küresel tabakan n elektrik alan :küresel tabakan n iç k sm nda elektrik alan s f rd r. Q E ! ke 2 r Q E ! ke 2 r  18 .

dA ! E ´ dA ! EA ! P E ! 2ke r qiç I0 PN ! I0  Yal tkan düzlem bir yük tabakas : W E ! 2I 0 19 . Silindirik simetrili bir yük da l m : *E ! ´ E.

iletkenin yüzeyinde bulunur.Burada iletken yüzeyine dik olup . 4)Düzgün biçimli olmayan bir iletkende. an lan noktadaki yüzeysel yük yo unlu udur. Elektrostatik dengedeki bir iletkenin özellikleri.Elektrostatik Dengedeki letkenler   yi bir elektriksel iletkende madde içinde özgürce dola abilen yükler bulunur. 3)Yüklü bir iletkenin hemen d ndaki elektrik alan /E0büyüklü ündedir. 2)yal t lm bir iletkende bir yük varsa bu yük. 1)iletken içinde her yerde elektrik alan s f rd r. 20 . yüzeyin e rilik yar çap n n en küçük oldu u yerlerde yüzeysel yük yo unlu u en büyüktür. letken içinde net bir yük hareketi olmad nda. iletken elektrostatik dengededir.

d alana kar bir elektrik alan meydana getirirler.Dilimin iki yüzeyinde etkiyle olu an yükler dilim içinde bile ke alan s f r yapacak biçimde. 21 . Bir d E elektrik alan nda iletken bir dilim.

Bu kesimde bu yükün olmayaca n n deneysel do rulanmas incelenecektir. bir iletken içinde net bir yükü ya da e de er olarak elektrik alan saptama giri imiyle s n rlanabilir. 22 .Bu durumda. Bu iki yasan n geçerlili i. letken içinde s f rdan farkl bir alan saptan rsa Gauss ve Coulomb yasalar geçersiz olur.Gauss ve Coulomb Yasalar n n Deneysel Do rulanmas   Bir iletkene net bir yük konuldu unda bu yük iletken yüzeyine içerdeki elektrik alan n s f r yapacak ekilde da l r. Gauss Yasas na göre iletken içinde net yük bulunamaz.

Top iletkenin iç çeperinde.D çeperde art yük bulundu u elektrometrenin sapmas ndan anla l r.Yap labilecek deneylerden biri:  Art yüklü bir metal top. etkiyle eksi bir yük olu turarak d çeperde art yük b rak r. içi oyuk yüksüz bir iletken üzerindeki küçük bir delikten içeri sark t l r. 23 .

göstergenin sapmamas ndan anla l r.D yüzeydeki yükün de i medi i. top ile iletkenin iç yüzü aras nda yük aktar m oldu unu do rular. Metal top.Bu. 24 .Top ve iç çeper aras ndaki yük aktar m sonucu her ikisi de yüksüz olur. iletkenin iç çeperine de dirilir.

sistemdeki net yükün her zaman iletkenin d yüzeyinde bulunaca n gösterir. letkenin içinde ne oldu una bak lmaks z n. Sonuçta. iletkenin d yüzeyindeki yükü ölçen elektrometrenin de i meden kalmas . 25 . ba lang çta topta bulunan yük bu durumda iletkende ortaya ç kar.

Bu deney Gauss yasas n n öngörülerini ve böylece Coulomb yasas n do rular. iletken taraf ndan itilir. 26 .Bu içi oyuk iletken içinde E=0 oldu unu gösterir.Bu top bu kez iletkenin içine indirilirse hiçbir elektrik kuvvet belirtisi göstermez.Bu.  Topa ba ka bir art yük verilip iletkenin d nda yak n bir yerine konulursa top. iletken d nda E nin s f r olmad n ortaya koyarak iletkenin net bir yük ta d n gösterir.

27 .

28 .

29 .

30 .

31 .

Carl Friedrich GAUSS 32 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful