İDRAR ANALİZİ

İDRAR MUAYENESİ

Fiziksel
1.
2.

Kimyasal

İdrarın rengi ve 1.
2.
berraklığı
İdrarın dansitesi 3.
4.
5.
6.
7.
8.

Ph
Proteinuri
Glikozuri
Ketonuri
Hemoglobinuri
Hematuri
Bilirubinuri
Ürobilinojen

İdrar Sedimenti
1.
2.
3.
4.
5.

Eritrosit ve lokosit
Epitel hücreler
Mikroorganizmalar
Kastlar
Kristaller

Fiziksel Muayene

1.İdrarın rengi ve berraklığı
dansitesi

2.İdrarın

İdrarın Rengi ve Berraklığı
Normal bir idrar yapısında bulunan ürokramdan dolayı sarı renktedir
Koyu sarı idrar;konsantre haldedir
Açık sarı-berrak idrar;düşük yoğunluğu gösterir
Kırmızı renk;idrarda kan veya hemoglobin bulunması halinde(bulanık
kırmızı hematuri,berrak kırmızı hemoglobinuri de
görülür)*
Kahverengi-Kırmızı renk;myoglobinuri ve methemoglobinuri de görülür
Yeşil-Sarı renk;safra renkli maddelerinden köken alır
Mavi-Yeşil renk;metilen mavisi içeren idrar yolu antiseptiklerinden
kaynaklanır
İdrardaki bulanıklıklığın en başta gelen sebebi pyoüri dir
İdrardaki bulanıklık ayrıca yoğun bakteriyel enfeksiyon ve spermden
kaynaklanabilmektedir
Not:Atlarda idrar fizyolojik olarak bulanıktır (pelvis renalisteki mukus
salgısı ve kalsiyum karbonat kristallerinden dolayı).

İdrarın Dansitesi
Dansite: İdrar içinde çözünmüş olarak bulunan üre,ürik asit,tuz gibi maddelerin idrardaki
su miktarına oranıdır.(bilinenin aksine erimiş halde bulunan madde miktarı değildir
İdrarı konsantre edebilme yeteneğinin kaybı, renal tubuler hastalıkların ilk
semptomlarından biri olduğundan dansite klinik muayene için açısından önemlidir
Dansite, idrar santrifüj edildikten sonra süpernatantta refraktometre ile ölçülür.*
Erişkin Hayvnlarda Normal İdrar Dansitesi

Köpek

1.015-1040

Kedi

1.015-1.050

At

1.020-1.050

Sığır

1.020-1.050

Önemli Notlar
Glamerular filtratın dansitesi 1.008-1.012 arasında
değişir(izostenurik idrar)
Dansitenin 1.007 nin altına düşmesi(hipostenürik idrar)
böbreklerin görevini yapamadığını gösterir
Ancak idrar dansitesi tek başına değil de,üre
nitrojen/kreatinin ile birlikte düşünülmelidir.Eğer bu
değerlerle birlikte dansitede yüksek ise bozukluğun
prerenal,düşük ise primer renal hastalıklardan
kaynaklandığı söylenebilir.

Kimyasal Muayene
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.

Ph
Proteinuri
Glikozuri
Ketonuri
Hemoglobinuri
Hematuri
Bilirubinuri
Ürobilinojen

Ph
İdrar Ph sı asit-baz durumunun
kaba bir göstergesidir
Herbivor hayvanların idrarı alkali
Karnivor ve omnivor hayvanların ise
asidiktir

Metabolik asidoz
Respiratorik asidoz
Uzun süreli egzersiz
Amonyum klorür
Asit tuzları
Açlık
Ateşli durumlar

Köpek

5.5-7.0

Kedi

5.5-7.0

At

7.0-9.0

İnek

7.0-8.0

Metabolik alkaloz
Respiratorik alkaloz
Bakteriyel sistitis
Prostatitis
Bikarbonat alınması
Sebzeden zengin
diyet

Proteinuri
Glamerular filtrata az miktarda protein
geçmesine rağmen renal tubullerde reabsorbe
edildiğinden,normal idrarda protein bulunmaz.
Proteinuri preglomerular veya postglomerular
kaynaklı olabilir
Glomerular proteinüri anormal glomerular
permeabilite sonucu oluşur.Tüm hayvanlarda
glomerulonefritis ve renal amiloidozis idrarda
proteinuriye neden olabilmektedir.Aslında bu
durum bize idrarda yangı belirtileri olmadan
patolojiyi gösterir.
Postglomerular proteinuri aşağı üriner sistemde
yangı,neoplazmi,işemi ve travma olduğunda
ortaya çıkar.

Önemli Notlar
• Proteinuri ile birlikte bakteri ve lokositlerin olması
üriner sistemde yangı olduğunu gösterir.
Hemoglobinuri ve myoglobinuri pozitif protein

reaksiyonuna neden olur
• Proteinuri idrar dansitesi ve diğer sedimentlerle
birlikte yorumlanmalıdır.Düşük dansiteli idrarda
proteinuri dikkatle irdelenmelidir (akut veya kronik
renal yetmezlik).
• Amiloidozisin önemli bulgusu olabilir
• Kolostrum almış buzağılarda ilk 40 saat proteinuri
normaldir(kollostral protein absorbsiyonu nedeniyle).

Glikozuri
Glikoz glomerular filtrasyonu geçtikten sonra,tubul
hücreleri tarafından tamamıyla absorbe edilir.Bu
nedenle normal bir idrarda likoz bulunmaz.
İdrarda glikoz tayininde kullanılan en yaygın metod
enzim(glikoz oksidaz) dipsitik tir.
Askorbik asit bulunan idrarda yanlış ve negatif yönde
sonuç oluşabilir.
Ayrıca köpekler de değişik miktarda askorbik asit
sentezleyebildiklerinden köpekte glikozurinin
belirlenmesi için diğer metodlar kullanılmalıdır.
Sistitisli kedilerde ve hematurili hayvanlarda yanlış
pozitif sonuçlar alınabilir.

Glikozuri İki Şekilde Görülebilir
Hiperglisemi ile
 Diyabetes mellitus
 Stres
 Dekstroz sols.(İV)
 Korku, heyecan ,şok
 Adrenalin ve gl.kort

Hiperglisemi olmadan
 Genel anestezi
 CO ve civa klorür zeh.
 Gebeliğin sonunda
 Uzun süre aç kalma
 Kafa travmaları
 Pankreatit
 Gebelik toksemisi
 Kuduz

Ketonuri
Normal idrarda keton cisimleri bulunmaz.
İdrarda keton cisimleri karbonhidrat
metabolizmasındaki bozukluğu gösterir.
Keton cisimleri (asetoasetat,aseton,B hidroksibutirat)
yeterli glikoz olmadığında karaciğerde yağ
oksidasyonu sonucu oluşur.
İdrarda keton muayenesi dipsitikler ile,tablet veya
rothera ayracı ile yapılır.
Sığırlarda primer ve sekunder ketoziste,ketonuri
yaygın bir bulgudur.Ancak bu durum sütte yapılan
keton testiyle birlikte yorumlanmalıdır.*

Önemli Notlar
• Başta bahsettiğimiz 3 test de idrarda asetoasetat
ve asetonu belirler.B hidroksibutiratı belirlemez.
• Bu durumda birkaç damla %3 lük hidrojen
peroksitin 10 ml idrar örneğine ilave edilmesi,B
hidroksibutiratı asetoasetata dönüştürür.
• Ayrıca ketoasidozisin en iyi indikatörü B
hidroksibutirattır.

Hemoglobinuri ve Myoglobinuri
İdrarda gizli kanın pozitif olması eritrosit,serbest
hemoglobin veya myoglobin olduğunu gösterir
Myoglobinuri ve hemoglobinuri kabaca amonyum
sülfat presipitasyon testi ile ayrılabilir
Hemoglobinuri eritrositlerin intravasküler
hemolizini (hemolitik anemi)
gösterirken,myoglobinuri de hastada akut
muskuler travma,hipertermi,tetanoz ve myozitis
yönünden bilgi verir.

Hematuri
Hematuri idrar dipsitik ile veya idrar sedimentinin
mikroskobik incelenmesiyle belirlenir
Koagulasyon defektleri ürogenital sistem
hastalıkları hematuriye neden olabilir
Hematuri çoğunlukla akut renalyetmezlik,
nefrotoksinler ve kimyasal ajanlar(bakır,civa
zehirlenmeleri,sulfanamidler,fenoller),
travma,pyelonefritis,sistitis,ürolitiyazis ve
üriner sistem parazitlerinden köken alır.

Kaynağına göre hematuriler
Prerenal
 Septisemi
 Purpura Hemorajika
 Antraks
Postrenal
 Sistitis-akut
 Urolithiasis
 İdrar kesesi polipleri
 Hematturia Vesikalis
Bovis

Renal
 Glomerulonefritis-akut
 Pyelonefritis
 Böbrek arterleri infarktüsü
 CGB
 Embolik nefritis
 Toksik nefrozis
 Aşırı sulfanamid kullanımı
 Böbrek travması

Bilirubinuri
İdrarda biluribinuriyi idrar dipsitikleriyle veya
oksidasyon metoduyla incelenebilir.Tüm hayvanlarda
bilirubinurinin en yaygın nedenleri hepatik hastalıklar
ve posthepatik safra yolları obstruksiyonlarıdır.Bu
durumda bilirubin karaciğerde konjuge edilir ve suda
çözünür hale gelerek idrara geçer.
Köpeklerde normalde idrar dansitesi 1.020 veya daha
yüksek olduğunda,hafif biluribinuri (+1)
görülebilir.Daha yüksek reaksiyonlar (+3) hepatik
hastalığı gösterir ve hasta da ikterus yok ise daha
duyarlı karaciğer fonksiyon testlerine ihtiyaç
vardır.İdrarda bilirubin sarılık habercisidir.
Bununla beraber hemolitik hastalıklar,büyük hayvanlar
da babesiyozis,köpeklerde de hemobartonellozis gibi
hastalıklarda göz önünde tutulmalıdır.

Ürobilinojen
Barsaklarda ve özellikle kolonda konjuge
bilirubin bakteriler tarafından hidrolize edilir
ve ürobilinojen haline gelir ve buradan
enterohepatik dolaşıma girer ve KC e
gelir.Buradan tekrar safra ile barsaklara
verilir ve bu sırada kan dolaşımına katılan
ürobilinojenin bir kısmı idrarla atılır.İlaçlar ve
şiddetli diyareler idrardaki atılımını
engelleyebilir.Ancak klinik olarak çokta
önemi yoktur.

Nitrit
İdrarda nitrit normal olarak çok düşük
seviyede bulunur.
İdrar yolu enfeksiyonlarına yolaçan bata
E.coli olmak üzere Gram(-) bakteriler
,stafilokok ve pseudomonaslar nitratı
nitrite indirgeyerek belirgin miktarda
nitrituri oluştururlar
Bakterilerin nitrit oluşumunu yapabilmesi
için 4-6 saatlik bir zamana ihtiyaç vardır.Bu
nedenle sabah idrarı kullanılmalıdır.
İdrar yolu enfeksiyonlarının tanısında
yardımcı bir yöntemdir.

KAYNAKLAR
1.Veteriner Klinik Loboratuvar Teşhis (Kürşat TURGUT)
2.Sığır İç Hastalıkları (Prf..Dr. Hasan Batmaz)
3.Resimler; http://starklab.slu.edu/PhysioLab/urinanalysis
http://www.ichungdo.com/

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful