İŞ HUKUKU

Av.Yasemin BİLİCAN

HUKUKUN TANıMLANMASı

Hukuk, Kişilerin birbirleriyle ve toplumla olan ilişkilerini düzenleyen , uyulması kamu gücü ile desteklenmiş bulunan sosyal kurallar bütünüdür.

HUKUK DALLARI

Kamu hukuku, Anayasa hukuku,
Ceza hukuku Ġdare hukuku

o

Özel hukuk

Medeni Hukuk Ticaret Hukuku

YAZILI HUKUKUN KAYNAKLARI – I :  Mevzuat :
       

Uluslararası Antlaşma Anayasa Kanun Kanun Hükmünde Kararname Tüzükler Yönetmelikler Diğer Düzenleyici İşlemler (Tebliğ, Genelge vb.)

YAZILI HUKUKUN KAYNAKLARI – II :  Mahkeme Kararları :
      

Anayasa mahkemesi Kararları Yargıtay Kararları Danıştay (Devlet Şurası) Kararları Sayıştay (Muhasebat Divanı) Kararları Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Kararları Uyuşmazlık Mahkemesi Kararları

İş Hukukunun Kaynakları

Resmi Kaynaklar
Yasalar 4857 sayılı ĠĢ Kanunu  Deniz ĠĢ Kanunu  Basın ĠĢ Kanunu  Sendikalar Kanunu  Toplu ĠĢ SözleĢmesi- Grev Lokavt Kanunu

11.02.2013

7

ĠĢyeri Açma ve ÇalıĢma Ruhsatlarma Dair Kanun. Ekonomik ve Sosyal Konseyin KuruluĢu. ÇalıĢma Esas ve Yöntemleri Hakkında Kanun. Yabancıların ÇalıĢma Ġzinleri Hakkında Kanun. Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun. Kamu Görevlileri Sendikaları Kanunu.2013 8 .02. Türkiye ĠĢ Kurumu Kanunu  11. ĠĢ Mahkemeleri Kanunu. ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının TeĢkilat ve Görevleri Hakkında Kanun.İş Hukukunun Kaynakları           Hafta Tatili Hakkında Kanun. Mesleki Eğitim Kanunu.

2013 9 .02.  Tebliğ  Genelge  11.İş Hukukunun Kaynakları Yürütme Kaynakları Tüzük.  Yönetmelik.

2013 10 .İş Hukukunun Kaynakları Özel Kaynaklar    Toplu SözleĢmeler ĠĢ Akitleri Ġç Yönetmelikler 11.02.

. bu da yoksa kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir. örf ve adet hukukuna göre. hakim.YAZILI OLMAYAN HUKUK :  “Belli bir organ tarafından konulmayan. toplum içinde zamanla kendiliğinden oluşan kurallardan meydana gelen hukuk”tur. (Örf ve Adetler – Gelenek ve Görenekler)  Kanunda uygulanabilir bir hüküm yoksa.

iĢyeri ile ilgili hükümleri düzenleyen hukuk dalıdır.02.İŞ HUKUKU ĠĢçi ve iĢveren arasındaki iliĢkileri. İş hukuku konusu  Genel esaslar Bireysel iĢ hukuku Toplu iĢ hukuku   11. hak ve görevleri tanzim eden.2013 12 .

  . örgütlenme. Bunlardan biri. işçilerin grup halindeki sendika kurma. kendi içinde iki ana dala ayrılmaktadır. bir işçinin çalışma koşulları ve haklarına göre hüküm ve düzenlemelerin yer aldığı Bireysel (Ferdi) İş Hukuku.İŞ HUKUKU  İş Hukuku. toplu iş sözleşmesi yapma gibi faaliyetlerinin düzenlendiği Kollektif (Toplu) İş Hukukudur. Diğeri ise.

2013 . kurulması.İş hukuku konusu             Bireysel iĢ hukuku Tek tek iĢçilerin iĢverenle iliĢkileri (iĢ akdi) Akdin türleri.02. ĠĢçiyi gözetme EĢit iĢlem yapma Akdin askıya alınması. sona ermesi ĠĢ güvencesi ÇalıĢma ve dinlenme süreleri ĠĢ sağlığı iĢ güvenliği ĠĢ denetimi Kamusal yaptırımlar 14  11. ĠĢçinin akitten doğan borçları.

2013 15 .İş hukuku konusu Toplu ĠĢ Hukuku        Sendikalar (iĢçi-iĢveren) KuruluĢu. iĢleyiĢi.Lokavt 11. Ġç ve dıĢ iliĢkileri Sendikal hak ve özgürlüler Toplu iĢ sözleĢmeleri BarıĢçı çözüm yolları Grev.02.

2013 16 .4857 sayılı İş Kanunu Kanun Numarası : 4857 Kabul Tarihi : 22/5/2003 -9 bölüm -122 madde -6 geçici madde 11.02.

ĠĢverenler ile bir iĢ sözleĢmesine dayanarak çalıĢtırılan iĢçilerin çalıĢma Ģartları ve çalıĢma ortamına iliĢkin hak ve sorumluluklarını düzenlemek.4857 sayılı İş Kanunu Amaç.2013 17 .02. 11.

2013 18 . Türleri ve Feshi ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Ücret DÖRDÜNCÜ BÖLÜM İşin Düzenlenmesi 11.4857 sayılı İş Kanunu BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler İKİNCİ BÖLÜM İş Sözleşmesi.02.

02. Geçici ve Son Hükümler 11.2013 19 .4857 sayılı İş Kanunu BEŞİNCİ BÖLÜM İş Sağlığı ve Güvenliği ALTINCI BÖLÜM İş ve İşçi Bulma YEDİNCİ BÖLÜM Çalışma Hayatının Denetimi ve Teftişi SEKİZİNCİ BÖLÜM İdari Ceza Hükümleri DOKUZUNCU BÖLÜM Çeşitli.

Rehabilite edilenler hakkında. 507 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Kanununun 2 nci maddesinin tarifine uygun üç kişinin çalıştığı işyerlerinde. 50'den az işçi çalıştırılan (50 dahil) tarım ve orman işlerinin yapıldığı işyerlerinde veya işletmelerinde.          İş ve işyerlerinde İş Kanunu hükümlerinin uygulanmadığı alanlar. Bir ailenin üyeleri ve hısımları arasında dışarıdan başka biri katılmayarak evlerde ve el sanatlarının yapıldığı işlerde. Ev hizmetlerinde. Deniz ve hava taşıma işlerinde. İş sağlığı ve güvenliği hükümleri saklı kalmak üzere çıraklar hakkında. Sporcular hakkında. . Aile ekonomisi sınırları içinde kalan tarımla ilgili her çeşit yapı işleri.

İŞ HUKUKU Ancak. makine ve parçalarının yapıldığı atölye ve fabrikalarda görülen işler  . aşağıda belirtilen işler İş Kanunu kapsamındadır:  1-Kıyılarda veya liman ve iskelelerde gemilerden karaya ve karadan gemilere yapılan yükleme ve boşaltma işleri  2-Havacılığın bütün yer tesislerinde yürütülen işler  3-Tarım sanatları ile tarım aletleri.

denizlerde çalışan su ürünleri üreticileri ile ilgili işler  .İŞ HUKUKU 4-Tarım işletmelerinde yapılan yapı işleri  5-Park ve bahçe işleri  6-Deniz İş Kanunu kapsamına girmeyen ve tarım işlerinden sayılmayan.

işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir.  .  İş Sözleşmesi.  İş İlişkisi. diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi.  İşveren.İş Kanununda Yer Verilen Ana Kavram ve Tanımlar :  İşçi. işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren denir. bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi denir.

otopark gibi diğer eklentiler araçlar da iĢyerinden sayılır.2013 . iĢyerine bağlı yerler. eklentiler ve araçlar ile oluĢturulan iĢ organizasyonu kapsamında bir bütündür. yemek. İşyerine bağlı yerler ise . yıkanma. uyku. dinlenme.02. 24 11.4857 sayılı İş Kanunu ĠġYERĠ  İşverenin mal veya hizmet ürettiği yerler ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler işyeridir. beden ve meslekî eğitim avlu . ĠĢyeri. muayene ve bakım.           çocuk emzirme.

işçilere tanınan hak ve yükümlülükleri ortadan kaldırmaz. İşveren vekilliği sıfatı. İşveren vekilinin bu sıfatla işçilere karşı işlem ve yükümlülüklerinden doğrudan işveren sorumludur. işyerinin ve işletmenin yönetiminde görev alan kimselere işveren vekili denir.    11.2013 25 . İşveren için öngörülen her çeşit sorumluluk ve zorunluluklar işveren vekilleri hakkında da uygulanır.02.4857 sayılı İş Kanunu ĠĢveren vekili  İşveren adına hareket eden ve işin.

02.Alt ĠĢveren  Bir iĢverenden.   11. Bu iliĢkide asıl iĢveren. iĢ sözleĢmesinden veya alt iĢverenin taraf olduğu toplu iĢ sözleĢmesinden doğan yükümlülüklerinden alt iĢveren ile birlikte sorumludur. iĢ aldığı iĢveren arasında kurulan iliĢkiye asıl iĢveren-alt iĢveren iliĢkisi denir.   iĢyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine iliĢkin yardımcı iĢlerinde veya asıl iĢin bir bölümünde iĢletmenin ve iĢin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren iĢlerde iĢ alan   ve bu iĢ için görevlendirdiği iĢçilerini sadece bu iĢyerinde aldığı iĢte çalıĢtıran iĢverene ALT ĠġVEREN . alt iĢverenin iĢçilerine karĢı o iĢyeri ile ilgili olarak bu Kanundan.4857 sayılı İş Kanunu Tanımlar.2013 26 . Asıl ĠĢveren.

02.    11.4857 sayılı İş Kanunu Asıl iĢveren. Aksi halde ve genel olarak asıl iĢveren alt iĢveren iliĢkisinin muvazaalı iĢleme dayandığı kabul edilerek alt iĢverenin iĢçileri baĢlangıçtan itibaren asıl iĢverenin iĢçisi sayılarak iĢlem görürler.2013 27 .alt iĢveren iliĢkisi  Asıl iĢverenin iĢçilerinin alt iĢveren tarafından iĢe alınarak çalıĢtırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz Daha önce o iĢyerinde çalıĢtırılan kimse ile alt iĢveren iliĢkisi kurulamaz. ĠĢletmenin ve iĢin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren iĢler dıĢında asıl iĢ bölünerek alt iĢverenlere verilemez.

02. 11. Belirtmek gerekir ki. Karar No:2006/14066 asıl işveren işçilerinin alt işverence işe alınarak çalıştırılmaya başlanması durumunda bir çok yönden haklarında kısıtlama meydana geleceği açıktır. büyük çoğunluğu kendi işçi kadrosundan oluşan ve asıl işverenin birkaç işçisini işe alarak çalıştıran alt işverenin bu tutumu işlemi muvazaalı hale getirmemelidir.HUKUK DAİRESİ Esas No:2006/11741.2013 28 .Yargıtay Kararı YARGITAY 9.

2013 29 .HUKUK DAİRESİ .02.Yargıtay Kararı YARGITAY 9. Dolayısıyla burada asıl iĢveren-ait iĢveren iliĢkisini düzenleyen 4857 sayılı Kanunun 2. maddesinin altıncı ve yedinci fıkraların gerektirdiği unsurlar gerçekleĢmemiĢtir. Esas No: 2006/224492 Karar No: 2006/22445 Hükme esas olunan bilirkiĢi raporu ve tanık beyanları birlikte değerlendirildiğinde davacı iĢçilerin yaptıkları iĢlerin ve çalıĢılan iĢyerinin Yasanın aradığı anlamda teknoloji gerektirmemektedir. 11.

davacının davalı KUMAġ iĢyerinde asıl iĢte davalının diğer iĢçileri ile çalıĢtığı ve davacının baĢlangıçtan beri davalı KUMAġ iĢçisi sayılması gerektiği sözleĢme ve tanık anlatımları ile anlaĢılmaktadır.2013 30 .02. davalı KUMAġ iĢveren yönünden esastan incelenmesi gerekir. Karar No: 2006/18653 Somut uyuĢmazlıkta. Kaldı ki davalılar arasındaki sözleĢme bir iĢin verilmesinden çok. 11. Diğer davalının iĢveren sıfatı bulunmamaktadır. iĢçi teminine yöneliktir.Yargıtay Kararı YARGITAY 9. Davalılar arasında muvazaalı iĢlem olduğu sabittir.HUKUK DAİRESİ Esas No: 2006/15117. O halde davanın.

HUKUK DAİRESİ . alt iĢverenlik uygulamasının muvazaaya dayandığı konusunda baĢka bir bilgi ve belge dosyada bulunmamaktadır. 11. Esas No: 2006/16835 Karar No: 2006/18809 Dava konusu iĢyerinde kurye iĢleri yardımcı iĢ niteliğinde olduğundan alt iĢverene verilmesi mümkün olup.Yargıtay Kararı YARGITAY 9.02.2013 31 .

bu bilgilerin en geç sona erme tarihinde iĢçiye yazılı olarak verilmesi zorunludur. bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi.2013 32 . ücret ödeme dönemini.       11. özel bir Ģekle tâbi değildir. ĠĢ sözleĢmesi iki aylık süre dolmadan sona ermiĢ ise. fesih halinde tarafların uymak zorunda oldukları hükümleri gösteren yazılı bir belge vermekle yükümlüdür. temel ücreti ve varsa ücret eklerini. süresi belirli ise sözleĢmenin süresini.02. ĠĢ sözleĢmesi. diğer tarafın (işveren) da ücret ödemeyi üstlenmesinden oluşan sözleşmedir. Bu belgeler damga vergisi ve her çeĢit resim ve harçtan muaftır. günlük ya da haftalık çalıĢma süresini.4857 sayılı İş Kanunu ĠĢ sözleĢmesi. Yazılı sözleĢme yapılmayan hallerde iĢveren iĢçiye en geç iki ay içinde genel ve özel çalıĢma koĢullarını.  Süresi bir yıl ve daha fazla olan iĢ sözleĢmelerinin yazılı Ģekilde yapılması zorunludur. Kanunda aksi belirtilmedikçe. Süresi bir ayı geçmeyen belirli süreli iĢ sözleĢmelerinde bu hüküm uygulanmaz.

Sürekli.2013 33 .02.süreksiz iĢ. 11. Nitelikleri bakımından en çok otuz iĢ günü süren iĢlere süreksiz iĢ. bundan fazla devam edenlere sürekli iĢ denir.

Belirli süreli iĢlerde veya belli bir iĢin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koĢullara bağlı olarak iĢveren ile iĢçi arasında yazılı Ģekilde yapılan iĢ sözleĢmesi belirli süreli iĢ sözleĢmesidir.  11.2013 34 .  ĠĢ iliĢkisinin bir süreye bağlı olarak yapılmadığı halde sözleĢme belirsiz süreli sayılır.Sözleşme türleri Belirli ve belirsiz süreli iĢ sözleĢmesi.02.

2013 35 . Esaslı nedene dayalı zincirleme iĢ sözleĢmeleri.02. belirli süreli olma özelliğini korurlar. esaslı bir neden olmadıkça.  Belirli süreli iĢ sözleĢmesi. Aksi halde iĢ sözleĢmesi baĢlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir. birden fazla üst üste (zincirleme) yapılamaz.  11.Sözleşme türleri Belirli ve belirsiz süreli iĢ sözleĢmesi.

salt iĢ sözleĢmesinin kısmî süreli olmasından dolayı tam süreli emsal iĢçiye göre farklı iĢleme tâbi tutulamaz. Kısmî süreli çalıĢan iĢçinin ücret ve paraya iliĢkin bölünebilir menfaatleri. tam süreli iĢ sözleĢmesiyle çalıĢan emsal iĢçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleĢme kısmî süreli iĢ sözleĢmesidir.  ĠĢçinin normal haftalık çalıĢma süresinin. tam süreli emsal iĢçiye göre çalıĢtığı süreye orantılı olarak ödenir.02. Kısmî süreli iĢ sözleĢmesi ile çalıĢtırılan iĢçi. ayırımı haklı kılan bir neden olmadıkça.Sözleşme türleri Kısmi Süreli ve tam süreli iĢ sözleĢmesi.  11.2013 36 .

02. haftalık çalıĢma süresi yirmi saat kararlaĢtırılmıĢ sayılır.Sözleşme türleri Çağrı Üzerine ÇalıĢma. 11. çağrı üzerine çalıĢmaya dayalı kısmi süreli bir iĢ sözleĢmesidir. ay veya yıl gibi bir zaman dilimi içinde iĢçinin ne kadar süreyle çalıĢacağını taraflar belirlemedikleri takdirde. Çağrı üzerine çalıĢtırılmak için belirlenen sürede iĢçi çalıĢtırılsın veya çalıĢtırılmasın ücrete hak kazanır.  Yazılı sözleĢme ile iĢçinin yapmayı üstlendiği iĢle ilgili olarak kendisine ihtiyaç duyulması halinde iĢ görme ediminin yerine getirileceğinin kararlaĢtırıldığı iĢ iliĢkisi.2013 37 . Hafta.   .

02. ĠĢçinin çalıĢtığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır. Ancak deneme süresi toplu iĢ sözleĢmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir.2013 38 .  Deneme süresi içinde taraflar iĢ sözleĢmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir.Sözleşme türleri Deneme süreli iĢ sözleĢmesi  Taraflarca iĢ sözleĢmesine bir deneme kaydı konulduğunda. 11. bunun süresi en çok iki ay olabilir.

ÇalıĢırken kullanılan malzemenin taĢınması .iĢ yerinin temizlenmesi ve havalandırılması gibi görevleri iĢçinin yerine getirmesi yerleĢmiĢ bir uygulamadır  .bu görevi baĢkasına devredemez.  ĠĢçi verilen görevi bizzat yerine getirir.GÖRE ĠġÇĠNĠN YÜKÜMLÜLÜKLERĠ 1-Ġġ GÖRME YÜKÜMLÜLÜĞÜ.4857 SAYILI Ġġ KAN.

Ancak iĢçinin özen göstermeden iĢ görmesi ve kendi isteği .savsaması(dikkatsizliği)yüzünden iĢ güvenliğini tehlikeye düĢürmesi kullandığı araç ve gerece zarar vermesi ile sorumludur  .ĠġĠN ÖZENLE GÖRÜLMESĠ  ĠĢçi verilen görevi özen göstererek yerine getirmek zorundadır.2.Verilen görevi kusurlu yapması veya yanlıĢ yapması iĢçiyi sorumlu kılar.

3.gerektiği kadar kullanılması ve israf edilmemesi .  .iĢverene ve iĢyerine zarar verecek her türlü tutum ve davranıĢlardan kaçınmalıdır. Araç.iĢçinin iĢ hukukuna göre bağlılık borcudur.BAĞLILIK BORCU  ĠĢçi iĢ yerinin çıkarlarını korumak ve gözetmek .gerecin korunması .

 ĠĢ verene rakip olacak tutum ve davranıĢlar.4. .YARIġMAMA BORCU  ĠĢçiler iĢverenin faaliyet alanına giren iĢleri yapamazlar.iĢyerine rakip olamazlar.hem iĢ hukuku hem de ticaret hukuku bakımından iĢçiye sorumluluklar ve cezalar getirir.ĠĢ yeri ile aynı iĢi yapan baĢka iĢverenlerle beraber iĢ saatleri dıĢında da olsa çalıĢma yapamaz.

Bu talimatlar iĢle ilgili talimatlardır.ĠġVERENĠN TALĠMATLARINA UYMA BORCU  ĠĢçi iĢverenin yönetim hakkına dayanarak çıkardığı emir ve talimatlara uymakla yükümlüdür.  .5 .ĠĢ hukuku iĢverene iĢyeri ile ilgili talimatları yasal çerçevede belirleme hakkını verir.

.Ġġ YERĠNE GĠRĠġ-ÇIKIġTA DENETĠM  ĠĢ yerine sokulması yasak olan eĢya ve araçların giriĢini engellemek .6.iĢyerinde çıkıĢı yasak olan araç-gereç ve mamullerin çıkıĢını kontrol etmek gibi nedenlerle iĢveren giriĢ-çıkıĢ denetimleri uygulayabilir.ĠÇKĠ VE UYUġTURU MADDE KULLANMA YASAĞI  ĠĢ yerine sarhoĢ veya uyuĢturucu madde almıĢ olarak gelmek ve iĢ yerinde alkol ve uyuĢturucu madde kullanmak yasaktır 7.

Örn.belirli bir süre içerisinde belirli bir iĢi bitirmek.  ĠĢten ayrıldıktan sonrada aynı iĢi yapan iĢyerlerinde çalıĢmamak ve onlarla birlikte hareket etmemek gibi  .VARSA SÖZLEġMEDEN DOĞAN DIĞER BORÇLAR  SözleĢmede bulunan ve iĢçinin imzaladığı diğer yükümlülüklerini de iĢçi yerine getirir.8.

 Bu kanun kapsamına giren nitelikte bir iĢyerini  a-Kuran.ÇalıĢtırılan iĢçi sayısı.  Bu bildirimde iĢyerinin .kendi ad soyadı.ünvan ve adresi.iĢin baĢlama ve bitme zamanı.  c-ÇalıĢma konusu değiĢtiren.ĠġVERENĠN  YÜKÜMLÜLÜKLERĠ 1-)Ġġ YERĠNĠ BĠLDĠRME . .ÇalıĢma konusu.  b-Devralan.bildirimde bulunmak zorundadır.  d-Kapatan iĢverenler 1 ay içinde Bölge ÇalıĢma Müd.adresi varsa iĢveren vekili veya vekilinin adı-soyadı adresi bildirilir.

ÜCRET ÖDEME BORCU  ĠĢçinin iĢ görme edimi karĢılığında iĢverende ücret ödemekle yükümlüdür.ĠĢveren eĢit iĢe eĢit ücret ödemek zorundadır. .  Zorunlu bir neden olmadıkça ücret en geç 20 gün içinde ödenmelidir.Ücret aylık olabileceği gibi haftalıkta olabilir.ĠĢverenin ödeyeceği ücret asgari ücret altında olamaz.2.

EġĠT DAVRANMA BORCU ĠĢ iliĢkisinde dil.  . felsefi inanç.bir iĢçiye iĢ sözleĢmesinin yapılmasında ve Ģartlarının oluĢturulmasında .cinsiyet.3.siyasal düĢünce.biyolojik veya iĢin niteliğine iliĢkin sebepler zorunlu kılmadıkça. o ĠĢveren.ırk.uygulanmasında ve sona ermesinde cinsiyet veya gebelik doğrudan veya dolaylı farklı iĢlem yapamaz.din mezhep vb sebeplere dayalı ayrım yapılamaz. o Aynı veya eĢit değerde bir iĢ için cinsiyet nedeni ile daha düĢük ücret kararlaĢtırılamaz.

 .GÖZETME BORCU  ĠĢçinin sağlık .  ĠĢçinin cinsel tacize karĢı korunması da iĢverenin yükümlülükleri arasındadır.güvenlik ve ücret yönünden iĢveren tarafından gözetilmesi. ĠĢveren iĢçi sağlığı ve iĢ güvenliği yönünden yasal olarak bütün önlemleri almak zorundadır.iĢ yerine getirdiği eĢyaları iĢverenin koruması altında olmalıdır.4.korunması gerekir.  ĠĢçinin iĢyerine getirdiği ulaĢım aracı.

5.ARAÇ VE GEREÇ SAĞLAMA BORCU  ĠĢçinin iĢyerinde iĢ görme edimini yerine getirebilmesi için iĢverenin gerekli makine ve teçhizatı sağlama yükümlülüğü bulunmaktadır. .

eski hükümlü ve terör mağdurunun ne kadarının özürlü.ÖZÜRLÜ VE ESKĠ YÜKÜMLÜ ÇALIġTIRMA ZORUNLULUĞU  ĠĢverenler 50 veya daha fazla iĢçi çalıĢtırdıkları iĢyerlerinde toplam iĢçi sayısının %6 sı oranında ÖZÜRLÜ .  %6 oranında çalıĢtırılacak özürlü.6. .ne kadarının eski hükümlü ve terör mağduru olarak çalıĢtırılacağı her yılın Ocak ayının baĢından itibaren yürürlüğe girecek Ģekilde Bakanlar Kurulu’nca belirlenir.ESKĠ HÜKÜMLÜ ve TERÖR MAĞDURU çalıĢtırmak zorundadır.

ĠġYERĠNĠN DEVRĠ SONUCU SORUMLULUK  ĠĢyerinin tamamı veya bir bölümü hukuki bir iĢleme dayalı olarak baĢka birine devredildiğinde devir tarihinde iĢyerinde veya bir bölümünde mevcut olan iĢ sözleĢmeleri bütün hak ve borçları ile birlikte devralana geçer.devirden önce doğmuĢ olan ve devir tarihinde ödenmesi gereken borçlardan devreden ve devralan iĢveren birlikte sorumludurlar.7. .Ancak bu yükümlülüklerden devreden iĢverenin sorumluluğu devir tarihinden itibaren 2 YIL ile sorumludur. Yukarıdaki hükme göre devir halinde .

bu dosyada iĢçinin kimlik bilgilerinin yanında .8.(4857 S.gizli kalmasında iĢçinin haklı çıkarı bulunan bilgileri açıklamamakla yükümlüdür.  .ĠĢveren .ĠġÇĠ ÖZLÜK DOSYASININ DÜZENLEME ZORUNLULUĞU ĠĢveren çalıĢtırdığı her iĢçi için özlük dosyası düzenler.iĢçi hakkında edindiği bilgileri dürüstlük kuralları ve hukuka uygun olarak kullanmak .bu kanun ve diğer kanunlar uyarınca düzenlemek zorunda olduğu her türlü belge ve kayıtları saklamak ve bunları istendiği zaman yetkili memur ve mercilere göstermek zorundadır.ĠĢ kan Mad 75)  ĠĢveren.

araç ve gereçleri noksansız bulundurmak.9.ĠġÇĠ SAĞLIĞI VE Ġġ GÜVENLĠĞĠ ĠÇĠN GEREKEN ÖNLEMĠ ALMAK  ĠĢverenler iĢyerlerinde iĢçi sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak.( ĠĢ kan Mad 77) .iĢçilerde iĢ sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdür.

iĢ sağlığı ve iĢ güvenliği ile ilgili uyarıları.10. .görevin yerine getirilmesi ile ilgili talimatları iĢyerinde görülecek Ģekilde asmak zorundadır.ĠġYERĠNDE BULUNMASI GEREKEN EVRAK VE AÇIKLAMA YAZILARI  ĠĢveren yasada yer alan ücrete iliĢkin yazıyı.

iĢe aldığı veya iĢ akti herhangi bir nedenle sona eren iĢçileri .ĠġE ALINAN. .11.AYRILAN VE ÇALIġMASI SONA EREN ĠġÇĠLERĠN BĠLDĠRĠLMESĠ  ĠĢveren.izleyen ayın 15 ine kadar aylık bildirimlerle iĢyerinin bağlı bulunduğu bölge müdürlüğüne ve ÇalıĢma ve Sosyal güvenlik bakanlığına bildirmek zorundadır.

KIDEM TAZMĠNATI ÖDEME  ĠĢveren ölen.emekli olan veya iĢten ayrılan iĢçiye kıdem tazminatı öder.12. .Ancak kıdem tazminatına hak kazanmaları için iĢten ayrılanların yasanın öngördüğü Ģartlarda iĢten ayrılması gerekmektedir.

13. Örneğin .VARSA SÖZLEġMEDEN DOĞAN DĠĞER BORÇLAR  SözleĢmede bulunan ve iĢverenin imzaladığı diğer yükümlülükleri de iĢveren yerine getirir.belirli bir baĢarı karĢısında sözleĢmede yer alan ödüller.prim ve diğer sosyal haklar iĢverence iĢçiye verilir  .

Aksi kararlaĢtırılmamıĢsa bu süre.  . iĢyerlerinde haftanın çalıĢılan günlerine eĢit ölçüde bölünerek uygulanır.ÇALIġMA Haftalık çalışma süresi 45 saattir.Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz.  Haftalık 45 saati aşan çalışmaya FAZLA ÇALIŞMA denir.  Her bir saat fazla çalıĢma için verilecek ücret normal çalıĢma ücretinin saat baĢına düĢen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.

Ancak. on dört yaĢını doldurmuĢ ve ilköğretimini tamamlamıĢ olan çocuklar. ĠĢ Kanunu’nun 85.   .İŞ HUKUKU  ĠĢ Kanunu’nun 71. çıraklık hükümlerince hafif iĢlerde çalıĢtırılabilirler. maddesine göre on beĢ yaĢını doldurmamıĢ çocukların çalıĢtırılması yasaktır. on altı yaĢını doldurmamıĢ genç iĢçiler ve çocuklar ile çalıĢtığı iĢle ilgili mesleki eğitim almamıĢ iĢçiler ağır ve tehlikeli iĢlerde çalıĢtırılamaz. maddesine göre.

taĢocaklarında yahut her ne Ģekilde olursa olsun yeraltında veya su altında çalıĢılacak iĢlerde iĢçilerin kuyulara.02. d) ĠĢçinin iĢveren tarafından baĢka bir yere gönderilmesi veya iĢveren evinde veya bürosunda yahut iĢverenle ilgili herhangi bir yerde meĢgul edilmesi suretiyle asıl iĢini yapmaksızın geçirdiği süreler. dehlizlere veya asıl çalıĢma yerlerine inmeleri veya girmeleri ve bu yerlerden çıkmaları için gereken süreler. Aşağıdaki süreler işçinin günlük çalışma sürelerinden sayılır:     11. c) ĠĢçinin iĢinde ve her an iĢ görmeye hazır bir halde bulunmakla beraber çalıĢtırılmaksızın ve çıkacak iĢi bekleyerek boĢ geçirdiği süreler.2013 61 . b) ĠĢçilerin iĢveren tarafından iĢyerlerinden baĢka bir yerde çalıĢtırılmak üzere gönderilmeleri halinde yolda geçen süreler.İşin düzenlenmesi  Çalışma süresinden sayılan haller a) Madenlerde.

karayolları ve köprülerin yapılması. ĠĢin niteliğinden doğmayıp da iĢveren tarafından sırf sosyal yardım amacıyla iĢyerine götürülüp getirilme esnasında araçlarda geçen süre çalıĢma süresinden sayılır. f) Demiryolları.İşin düzenlenmesi  Çalışma süresinden sayılan haller e) Çocuk emziren kadın iĢçilerin çocuklarına süt vermeleri için belirtilecek süreler. korunması ya da onarım ve tadili gibi.02.2013 62 . iĢçilerin yerleĢim yerlerinden uzak bir mesafede bulunan iĢyerlerine hep birlikte getirilip götürülmeleri gereken her türlü iĢlerde bunların toplu ve düzenli bir Ģekilde götürülüp getirilmeleri esnasında geçen süreler.    11.

c) Yedibuçuk saatten fazla süreli iĢlerde bir saat.İşin düzenlenmesi  Ara dinlenmesi Günlük çalıĢma süresinin ortalama bir zamanında o yerin gelenekleri ve iĢin gereğine göre ayarlanmak suretiyle iĢçilere. a) Dört saat veya daha kısa süreli iĢlerde onbeĢ dakika. 11. Ara dinlenmesi verilir.    b) Dört saatten fazla ve yedibuçuk saate kadar (yedibuçuk saat dahil) süreli iĢlerde yarım saat.   Bu dinlenme süreleri en az olup aralıksız verilir.02. Ara dinlenmeleri çalıĢma süresinden sayılmaz.2013 63  .

Sanayiye ait iĢlerde on sekiz yaĢını doldurmamıĢ çocuk ve genç iĢçilerin gece çalıĢtırılması yasaktır     11.00'de baĢlayarak en erken saat 06. Gece çalıĢtırılan iĢçiler en geç iki yılda bir defa iĢveren tarafından periyodik sağlık kontrolünden geçirilirler. ĠĢçilerinin sağlık kontrollerinin masrafları iĢveren tarafından karĢılanır.00'ya kadar geçen ve her halde en fazla onbir saat süren dönemdir. Gece çalıĢtırılacak iĢçilerin sağlık durumlarının gece çalıĢmasına uygun olduğu. iĢe baĢlamadan önce alınacak sağlık raporu ile belgelenir.İşin düzenlenmesi   Gece süresi ve gece çalışmaları ÇalıĢma hayatında "gece" en geç saat 20.02.2013 64 . ĠĢçilerin gece çalıĢmaları yedibuçuk saati geçemez.

iĢçi hakkında edindiği bilgileri dürüstlük kuralları ve hukuka uygun olarak kullanmak ve gizli kalmasında iĢçinin haklı çıkarı bulunan bilgileri açıklamamakla yükümlüdür. bu Kanun ve diğer kanunlar uyarınca düzenlemek zorunda olduğu her türlü belge ve kayıtları saklamak ve bunları istendiği zaman yetkili memur ve mercilere göstermek zorundadır. ĠĢveren.02. iĢçinin kimlik bilgilerinin yanında.2013 65 .İşin düzenlenmesi  İşçi özlük dosyası ĠĢveren çalıĢtırdığı her iĢçi için bir özlük dosyası düzenler. ĠĢveren bu dosyada.   11.

.

.

2013 68 .02.İş sağlığı ve iş güvenliği 11.

Araç ve gereçleri noksansız bulundurmak.02.2013 69 .İş Kanunu Madde 77. o 11. ĠĢverenler iĢyerlerinde iĢ sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak. ĠĢçiler de iĢ sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler.

iĢyerinde alınan iĢ sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek.2013 70 . iĢçileri karĢı karĢıya bulundukları mesleki riskler. alınması gerekli tedbirler. 11.İş Kanunu Madde 77 ĠĢverenler.02. yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iĢ sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek Zorundadırlar.

11. iĢyerindeki çıraklara ve stajyerlere de uygulanır.2013 71 .İş Kanunu Madde 77  Bu bölümde ve iĢ sağlığı ve güvenliğine iliĢkin tüzük ve yönetmeliklerde yer alan hükümler.02.

İşverenin sorumluluğu Yargıtay Kararları  İnsan yaşamının kutsallığı çerçevesinde işveren.HD. (Y A R G I T A Y 21.2013 72 .02. E. işyerinde işçilerin sağlığını ve iş güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki şartlan sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlüdür.2006/7547  11.2006/7203 K.

1988.2013 73 .09. E.1988/7518.11.1988/7851 11. süregelen kötü alışkanlıklar ve iş gelenekleri.HD. tedbir alma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz”  (Y A R G I T A Y 10. mevzuatta belirtilmese dahi şayet bu yolda bir tedbirin alınması gerekiyorsa o tedbiri almak zorundadır.İşverenin sorumluluğu Yargıtay Kararları  ”İş güvenliğinin sağlanması için işveren. K.02.

günümüz bilim ve teknolojisinin öngördüğü önlemleri dahi almakla yükümlüdür. 11. çalışan kimsenin iş güvenliği.04. işçinin kendi dikkatine bırakılamaz. işçinin en dikkatsiz ve güvensiz davranışında bile iş kazasının olmasını önleyecek güvenlik önlemlerinin alınmasıdır.02. E 2029/K2140) İş güvenliğinin temel ilkesi.1984.  (Y A R G I T A Y 10.2013 74 . 17.  Her halde.İşverenin sorumluluğu Yargıtay Kararları  İşveren.HD.

09.02. aklın.İşverenin sorumluluğu Yargıtay Kararları  İşçinin beden ve ruh sağlığının korunmasında en önemli yön. bir tedbirin hakkaniyet ölçüleri içerisinde işverenden istenip istenemeyeceği değil.07.2013 75 .1975. mevzuatın kendisine yüklediği tedbirleri işçinin tecrübeli oluşu veya dikkatli çalıştığı takdirde gerekmeyeceği gibi bir düşünce ile almaktan çekinmeyecektir. ilmin. E2375/K4424) 11.  (Y A R G I T A Y 10.HD.  Bu itibarla işveren. fen ve tekniğin böyle bir tedbirin alınmasını gerekli görüp görmediği hususlarıdır.

HD. (Y A R G I T A Y 10. yapılan işin niteliği ve şartlarına göre ortaya çıkabilecek tehlikeler ve bunların yaratabileceği sonuçlar (riskler) belirlenmeden yerine getirilemeyeceğinden. BELİRLEME ilk adımdır. 11.2013 76 .1978.10.02. E2077/K7689)  Bu yükümlülüğün gerekleri. işyerinde geniş anlamda doğmuş ve doğabilecek tüm tehlikeleri önlemek zorundadır. 31.İşverenin sorumluluğu Yargıtay Kararları  İşveren.

Denetleme …yükümlülüğün sadece önlem almakla yetinilebileceği anlamını taşımadığı. Bu zorunluluk sonucu olarak işyerinde işveren tarafından tam anlamı ile geniş bir kontrol mekanizması kurulmalıdır. Yargıtay 10. alınan önlemlere uyulup uyulmadığını denetleme ve giderek önlemlere uyulmasını temin anlamında bulunduğu da kuşkusuzdur. 2077/7689) 11.02.10. işveren işyerinde. Hukuk Dairesi 31. geniş anlamda doğmuş ve doğabilecek tüm tehlikeleri önlemek zorundadır. (TC. Başka bir deyişle.1978.2013 77 .

20.1968. E12879/K7963) 11.02. (Y A R G I T A Y 9.HD.2013 78 . Gerektiğinde işçiyi alınmış olan tedbirlere uymaya dahi zorlama görevini taşımaktadır.Denetleme Yargıtay Kararları … İşveren yalnız işçiyi işyeri tehlikelerine karşı uyarmakla yetinmemeli.05.

2013 79 .02. 11. koruyucu ve önleyici tedbirler hakkında.Çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimi ĠġÇĠLERĠN BĠLGĠLENDĠRĠLMESĠ İşyerinin geneli ile işçinin çalışmakta olduğu bölümde veya yaptığı her işte yürütülen faaliyetler. sağlık ve güvenlik riskleri. işçilerin ve temsilcilerinin gerekli bilgiyi almalarının sağlanması zorunludur ĠġÇĠLERĠN EĞĠTĠMĠ Her işçinin: Çalıştığı yere ve yaptığı işe özel bilgi ve talimatları da içeren sağlık ve güvenlik eğitimi almasının sağlanması zorunludur.

ĠĢyerlerinde sağlık ve güvenli bir ortamı temin etmek.02. onların karĢı karĢıya bulundukları mesleki riskler ile bu risklere karĢı alınması gerekli tedbirleri öğretmek ve iĢ sağlığı ve güvenliği bilinci oluĢturarak uygun davranıĢ kazandırmaktır.Çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimi Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik . iĢ kazalarını ve meslek hastalıklarını azaltmak. Eğitimin Amacı. 11. çalıĢanları yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek.2013 80 .

2013 81 .İşverenin sorumluluğu ĠĢçiyi eğitmeden çalıĢtırmaya baĢlayan iĢveren meydana gelen iĢ kazasından sorumludur. 1982 E/498 K/1701 11. Hukuk Dairesi 23.02.03.Çalışanların eğitimi. YARGITAY 10.

Çalışanların eğitimi.2013 82 .02.1982 E/1853 K/763 11.İşverenin sorumluluğu Sigortalının gerekli biçimde eğitilip eğitilmediği kusur oranını etkiler.07. YARGITAY Hukuk Genel Kurulu 02.

Çalışanların eğitimi- İşverenin sorumluluğu

İş sağlığı ve güvenliği konusunda eğitim, bir kısım mevzuat ve hükümlerini içeren belgelerin verilmesiyle değil, eylemli olarak bu bilgilerin aktarılması ve öneminin kavratılması ile sağlanabilir.
(9.HD.16.6.2004 T.,2004/21-365 E.,2004/369 K.)

11.02.2013

83

İşçilerin İSG açısından yükümlülükleri
Sağlıklı ve güvenli bir çalıĢma ortamının tesisi için ;

işyerinde düzenlenecek olan iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine katılmak ,
Bu konudaki talimat ve prosedürlere uymakla yükümlüdürler. İşçiler, davranış ve kusurlarından dolayı, kendilerinin ve diğer kişilerin sağlık ve güvenliğinin olumsuz etkilenmemesi için azami dikkati göstermek ve görevlerini, işveren tarafından kendilerine verilen eğitim ve talimatlar doğrultusunda yapmakla yükümlüdürler.

11.02.2013

84

İşçilerin İSG açısından yükümlülükleri

Makine, cihaz, araç, gereç, tehlikeli madde, taşıma ekipmanı ve diğer üretim araçlarını doğru şekilde kullanmak zorundadırlar, Kendilerine sağlanan kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmak ve kullanımdan sonra muhafaza edildiği yere geri koymak zorundadırlar. İşyerindeki makine, cihaz, araç, gereç, tesis ve binalardaki güvenlik donanımlarını kurallara uygun olarak kullanmak ve bunları keyfi olarak çıkarmamak ve değiştirmemekle yükümlüdürler.

11.02.2013

85

2013 86 .02. iĢverene veya sağlık ve güvenlik iĢçi temsilcisine derhal haber vermek zorundadırlar . 11.İşçilerin İSG açısından yükümlülükleri  ĠĢyerinde sağlık ve güvenlik için ciddi ve ani bir tehlike olduğu kanaatine vardıkları herhangi bir durumla karĢılaĢtıklarında veya koruma tedbirlerinde bir aksaklık ve eksiklik gördüklerinde.

sağlıklı bir çalıĢma ortamının oluĢması için bu konuda hazırlanan talimat ve prosedürlere uymak.2013 87 .02. bilgilendirme ve eğitim programlarına katılmak ve gerektiğinde iĢbirliği yapmakla yükümlüdürler 11. sağlık muayeneleri. iĢyeri sağlık biriminin çalıĢmalarına destek sağlamak.İşçilerin İSG açısından yükümlülükleri  ĠĢçiler ve temsilcileri.

02. ĠĢçinin kendi isteği veya savsaması yüzünden iĢin güvenliğini tehlikeye düĢürmesi.İşçilerin İSG açısından yükümlülükleri ĠĢverenin Haklı Nedenle Fesih Hakkı  ĠĢçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi. tesisatı veya baĢka eĢya ve maddeleri otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratması  11.2013 88 . iĢyerinin malı olan veya malı olmayıp da eli altında bulunan makineleri.

HD.1991.2013 89 .İşçilerin İSG açısından Sorumluluğu  Yargıtay Kararı  İşçiler çalışırken taksirli eylemlerden kaçınarak iş sağlığı ve güvenliği hakkındaki usul ve şartlara uymakla yükümlüdürler. E13260/K4880) 11.  (Y A R G I T A Y 9.11. 26.02.

02. plastik ve ısı sanayii işyerinde şarj dairesinde çalışmakta olan işçinin işbaşında sigara içilmesi yasak olan yerde sigara içmesi” 11.İşçilerin İSG açısından Sorumluluğu Yargıtay Kararı  ĠĢverenin iĢçisinin iĢ akdini fesihte haklı sayılması   “akümülatör.2013 90 .

2013 91 .İşçilerin İSG açısından Sorumluluğu Yargıtay Kararı  ĠĢverenin iĢçisinin iĢ akdini fesihte haklı sayılması  Toz maskesi kullanmamakta direnen iĢçinin sözleĢmesinin iĢverence derhal feshi iĢin güvenliğini tehlikeye düĢürüp düĢürmediğine bakılmaksızın haklı sebeple fesih 11.02.

.

 d-Emzikli kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda. Maddesine göre Sigortalının:  a-ĠĢyerinde bulunduğu sırada.  b-ĠĢveren tarafından yürütülmekte olan iĢ dolayısıyla.  e-ĠĢveren tarafından sağlanan taĢıtla iĢyerine toplu olarak götürülüp getirilmesi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır.  c-ĠĢveren tarafından görev ile baĢka bir yere gönderildiğinde asıl iĢini yapmaksızın geçen zamanda. (ĠĢ kazası SGK ya ĠKĠ gün içinde bildirilir) .İŞ KAZASI NEDİR ?5510 sayılı SGK 13.

Alınan tüm önlemlere rağmen iş kazası meydana gelmiş ise ne olacaktır? .

Sorunun cevabı hukuki yönden Borçlar Yasasında. cezai yönden ise Türk Ceza Yasasındadır. .Bu sorunun cevabını işçi sağlığı ve iş güvenliği mevzuatı vermez.

.

.

.

.

.

.

.

TEŞEKKÜRLER……… .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful