KARABÜK ÜNİVERSİTESİ

TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ METAL EĞİTİMİ BÖLÜMÜ

METALOGRAFİ LABORATUARI DENEY RAPORU HAZIRLAYAN: Ahmet TÜNEM OKUL NO: 2009010424009 BÖLÜMÜ : Metal Öğretmenliği 2. SINIF (II) Öğretim RAPORU TESLİM ALAN: Prof. Dr. Ramazan KAÇAR
Arş.Gör. Hayriye Ertek EMRE

Daha sonra çok küçük boyutlardaki (0. 9.DENEYİN ADI : METALOGRAFİK NUMUNE HAZIRLAMA VE MİKROYAPI İNCELEMESİ DENEYİN AMACI : Ark kaynak tekniği ile birleştirilmiş Düşük Karbonlu Çeliğin Metalografik İncelenmesi TEORİK BİLGİ: Makine mühendisliğinde %95 civarında metaller kullanılmaktadır. Numune alınırken dikkat edilmesi gereken noktalar özellikle dövülmüş veya haddelenmiş malzemeden enine ve boyuna kesit incelenmelidir. 10. Parlatma işleminden sonra malzeme yüzeyine kimyasal enerji verilerek. atmosfer ortamında soğutulmaya bırakılır. DENEY PARÇASININ HAZIRLANMASI: Ana parçalara kaynak yapılabilmesi için parçaların ilk olarak kir. Kaynak makinesi. Reçine. 7. Bu bakımdan numune alınması işin temelidir. tane sınırlarındaki yüksek enerjili atomlar koparılarak malzeme içerisi oluşturulan bu renk farklılığından dolayı görünür hale getirilmiş olur. 4. pas ve nem tabakaları oluşur. Metal atomları düzgün geometrik yapılar oluşturarak dizilirler. Bu nedenle metalografik muayene de makine mühendisliğinde çoğunlukla metallere uygulanmaktadır. Bakalite alma kalıbı. 8. Bu tabakalar gerçek yüzeyin görülmesini engellerler. Dağlama sonrası temizleyici sıvı. Hazır olan parçaların. Kaynak yapılan ana parçadan. metalografik inceleme için alınacak olan numunenin fiziksel ve kimyasal olarak ana parçayı tam olarak temsil etmesi gerekir. kaynak için kaynak masasına hangi tür dikiş atılacaksa o dikişin atılıp. pas gibi etmenlerden tel fırça ile temizlenerek hazır hale getirilmelidir. KULLANILAN CİHAZ VE MALZEMELER: 1. ince ve . Dağlamak için kimyasal dağlayıcılar. 5. Düşük karbonlu çelik. 360’dan 1200’e kadar zımpara. 2. Kesme cihazı. Düzleme işlemi SiC su zımparası ile zımparalanarak gerçekleştirilir. Dağlama cihazı. ki buna dağlama işlemi denir. Atmosferik şartlar altında metal yüzeyinde kir. Metal mikroskobu DENEY AŞAMALARI: 1. Bu yüzden muayene parçasının bir yüzü düzeltilir ve parlatılır. 6.01-1µm) alümina tozu (Al2O3) aşındırıcı olarak keçe üzerine dökülerek numune parlatılır. 3. Ayrıca incelemenin içeriğine göre malzemenin kenar ve ortasından. Aynı doğrultudaki geometrik yapılar tane adı verilen gruplar halinde bir araya gelirler.

kesici tas. 2. Şekil. soğuk olarak kaplama şeklinde olabilir. çekiçle kırma ve oksi-asetilen olabilir. Kalıplama . Kalıplama işlemi sıcak ve basınç altında kaplama. numuneyi alırken yüzeyde en az plastik sekil değiştiren ve en az ısı meydana getiren kesme metodu seçilmelidir. Çünkü bütün çalışma orijinal malzeme iç yapısının mikroskop altında görülebilmesi içindir. zımparalama ve dağlama işlemleri için temizlik ve kolaylık sağlar. 1 Polyestere alınmış numune Şekil. keski. Prensip olarak. Numunenin nereden alınacağı tespit edildikten sonra uygun bir alet ile numune kesilir. Bunlar testere. 2 Bakalite alınmış numune . Asıl amaç malzemenin orijinal yapısını incelemek olduğu için sıcak ve basınçtan iç yapısı etkilenebilecek malzemelerde soğuk kalıplama veya kelepçeleme tercih edilmelidir. BAKALİTE ALMA : Zımparalama esnasında küçük ve biçimsiz şekilli numuneleri elle tutmak güç olduğu için kalıplama işlemi yapılır. torna. bozuk ve sağlam kısımlarından ayrı ayrı numune alınmalıdır.kalın yerlerinden. Örnek olarak Şekil 1 ve 2 ‘de yer almaktadır.

Bir zımparadan diğerine geçerken el ve numune iyice yıkanmalıdır. Zımparalamada bir önceki izin silinmesi için numunenin 90O çevrilmesi Şekil. Kaba zımparalama kademesinin amacı. 1200 nolu zımparalar kullanılır. bir önceki kademedeki çiziklerin yok edilip edilmediği daha kolay anlaşılabilir. yüzey pürüzlülüğünü azaltmak suretiyle. ZIMPARALAMA: Kaba ve ince zımparalama seklinde ayrılabilir. Zımparalama işlemi bir önceki zımparanın çiziklerinin yok edildiği sürenin iki katı olmalıdır. İnce zımparalamada 320. Parlatma işlemi son zımparalama işlemi sırasında yüzeyde bırakılan izlerin yok edilmesi hedeflenmektedir. 3’de 300’lük zımpara Şekil 4’de 800’lük zımpara 4. 600. Örnek olarak şekil 3’de gösterilmektedir. ışığı iyi yansıtan bir yüzey elde etmektir. 800. PARLATMA: Parlatma işleminin temel amacı. Geçişlerde numune bir önceki zımparalama yönüne göre 90° çevrilirse. ince zımparalama ve parlatma kademeleri için ilk düz yüzeyi elde etmektir. Kaba zımparalama kademesinin amacı.3. 400. ince zımparalama ve parlatma kademeleri için ilk düz yüzeyi elde etmektir. . Böylece daha kaba zımpara tanelerinin bir üst kademeye geçmesi önlenmiş olur.

Dağlama işleminin gereğinden uzun süre yapılması halinde numune yüzeyinin tamamı dağlayıcıdan etkilenerek kararabilir. Bunlardan birincisi 50 büyütme oranına kadar büyütme yapabilen Stereo mikroskoplardır.Bu bakımdan.01-1µm) alümina tozu (Al2O3. İkinci optik mikroskop ise günümüzde 2500 büyütme oranına kadar çıkabilen metal mikroskoplarıdır. bu durum aşırı dağlamadır. yumuşak parçalarda düşük devir seçilmelidir. . tekrar 1200’nolu zımpara veya parlatma kademesine dönülerek dağlamanın etkisi giderilene kadar numunenin parlatılmasıyla giderilebilir. Parlatmada sert parçalarda yüksek devir. 5. Cr2O3) vb aşındırıcılar kullanılmaktadır. SiC. Dağlama sonrası yapıdaki bazı fazlar dağlayıcıdan etkilenerek parlaklığı bozulur (çukurlaşır). Özellikle kaynaklı imalat yapılmış parçalar Stereo mikroskop ile incelenir. 6. Elmas. Aşırı dağlama. Fe2O3. parlatma işleminde çok ince (0. Nital = %1-5 Nitrik asit(HNO3) + %95-99 Alkol(CH3OH). . DAĞLAMA Gerçek iç yapı özelliklerini ortaya çıkarmak için numunenin uygun bir kimyasal reaktifle dağlanması gereklidir.En son ince zımparadan sonra keçe üzerine dökülen aşındırıcı (çoğunlukla elmas olarak adlandırılır) ile numune parlatılır. böylece optik metalurji mikroskobunda daha koyu renkli görülürler. MİKROSKOPLA İNCELEME Mikroskop ile inceleme: Metalografik muayenede iki tip optik mikroskop kullanılmaktadır. Metal mikroskoplar ile bir numunenin belirli bir bölgesinin iç yapısı mikroskobik olarak incelenir. Burada temel amaç o incelenen bölgenin dokusu hakkında bilgi edinmektir. Stereo mikroskop ile tane yapısından ziyade belirli bir bölge makro olarak incelenir.

ardından alkolle yıkayıp kuruttuk. 800 ve 1200’nolu zımpara kağıtlarıyla zımparalama yaptık.Dağlama durumuna bakıp eğer yeterli değilse. 400. 3.Ana malzememizden yaklaşık 2cm boyunda numune kestik. 8.Dağlama görülünce numune derhal bol su ile yıkadık.Sıra ile 300. C atomları Fe atomları arasında az miktarda yer alan atomlar olarak bulunur. 5. İç yapısı aşağıdaki gibi görünür. Aşırı dağlama durumunda parlatma kademesine dönülmelidir.Bakalite alma yöntemiyle kalıplanır. 600. 10.Parlatma kademesinde numune parlatma diskine tutup belirli bir süre parlattık. Ferrit yapı nedir? α-demiri olarak bilinir. Demir-karbon denge diyagramının en yumuşak yapısıdır.Bir parça pamuk ve maşa ile tutarak Nital dağlayıcı reaktifine batırıp numune yüzeyine parlak yüzeyin matlaştığı görülene kadar sürülür (Aşırı dağlamamaya dikkat!) Nital = %1-5 Nitrik asit(HNO3) + %95-99 Alkol(CH3OH). . DENEYİN YAPILIŞI 1. DENEY SONUÇLARI DEMİR KARBON DENGE DİYAGRAMI 1. dağlama işlemi tekrarlayabilirdik. Tokluğu düşüktür. 8. 9.7. 2. 6.Kalın zımpara ile bakalite kalıbının çapaklarını temizledik. 7. Kristal kafes yapısı HMK şeklindedir. 4.Eğe yardımı ile çapaklarını temizledik. uzaması %40 ‘a kadar varır.Numune alkolle yıkanıp kurutulur.

C ‘nun yapı içersinde katı arayer atomu olarak çok miktarda bulunduğu yapıdır. Östenit yapı nedir? Demirin yüzey merkezli kübik halidir. İç yapısı aşağıdaki gibidir. g-Demiri olarak bilinir. Tokluğu yüksektir.2. Sertliği 40 RC civarındadır. .

Resimde görülmekte olan (şekil 1) kaynak bölgesi ve ıtap bölgesini gözlemekteyiz. Sementit (Fe3 C) yapı ne demektir? Demir karbid olarak bilinir. Kaynak esnasında yüksek sıcaklıkta iken ani soğumaya bağlı olarak oluşmaktadır. Çeliğin sert olmasını sağlar. .3. Kristal kafes yapısı. Bir anda soğutulan ve tanelerin eski haline gelmesine izin verilmeden oluşmaktadır. Şekil 1 1. Max % 6. Isı tesiri altında kalan bölge ise yeniden kristalleşme sıcaklığına ulaşmadığı için tanelerin sınırlarında değişikliğin olmadığı görülmektedir. Oldukça sert ve gevrek bir yapısı vardır.kararlı versiyonudur. Çekme mukavemeti düşük ama basma mukavemeti fazladır.67 C ihtiva eder. Taneler kaynak bölgesine doğru boyuna bir uzantı sergilemektedir. Çok sert ve kırılgan bir yapısı vardır. 4. MARTENZİT YAPI: Östenit ve karbonun yarı. g bölgesindeki YMK yapıdan çarpık tetragonal yapıya dönüşmüştür.

. Bu resimde görülmekte olan (Şekil 2) tane büyüklüğü (OK) yönünde gidildikçe tane yapısının büyüdüğü görülmektedir. Resimde görülmekte olan (Şekil 3) yeniden kristalleşme sıcaklığına ulaşan kaynak bölgesinde.Şekil 2 2. Şekil. içinde bulunan C miktarının bir kısmı Fe YMK’ nin içinde hapsolarak oluşmaktadır. Yalnız bu oluşumlar çok az miktarda olmaktadır. (Suda soğutularak) Yüksek hızda soğumaktan dolayı C atomları içyapıda sementit içinde bulunur. Kaynak esnasında yüksek sıcaklığa çıkmasından dolayı atomlar birbirlerine daha sıkı ve grup oluşturmalarına izin vermeden soğutma neden olmaktadır. Ama gruplaşmalardaki ve tane sınırlarında küçülme gözlenmektedir. 3 3. Şekil 4.

4. . 6 6. Resimde gösterilmiş olan bölgede. 5 5. Şekil. Siyahlar sementit (Fe3C). ısı tesiri altında kalan bölgeye geçiş noktalarında ani soğumadan dolayı C atomlarının YMK’nın içerisinde yer almasından dolayı gevrek kırılma gerçekleşmiş olabilir. Beyazlar ferritik (a-Fe) Şekil .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful