ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ERSEM – SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİM KURUMU (DERS NOTLARI

)

KALDIRMA ARAÇLARINDA ISG

İŞ GÜVENLİĞİ24
KONULAR
24.1 Kaldırma, taşıma, istifleme 24.2 Kaldırma araçlarının sınıflandırılması ve elemanları 24.3 Kaldırma araçlarının güvenli kullanımı 24.4 Kaldırma araçlarında periyodik kontroller 24.5 İlgili mevzuat

KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ

Yrd. Doç. Dr. Şükrü SU
24. KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Bu konuda, işyerlerinde kullanılan kaldırma araçlarını ve bu araçlardan kaynaklanan risklerin, risklerin bertaraf edilmesinin ve bu araçlar için gerekli olan periyodik kontrollerin öğrenilmesi amaçlanmıştır. Amaca yönelik olarak, 1. Kaldırma, taşıma, istifleme gibi işlerde kullanılan kaldırma araçlarının, 2. Kaldırma araçlarının kullanımı sırasında ortaya çıkabilecek risklerin, 3. Bu risklere göre alınması gereken önlemlerin, öğrenilmesi hedeflenmektedir. Kaldırma Araçlarında İş Güvenliğinin Temel Konuları 1. Kaldırma, taşıma, istifleme 2. Kaldırma araçlarının sınıflandırılması ve elemanları 3. Kaldırma araçlarının güvenli kullanımı 4. Kaldırma araçlarında periyodik kontroller 5. İlgili mevzuat 24.1. GİRİŞ İlk insanla başlayan üretim süreci boyunca üretim teknik ve biçimleri de değişmiştir. Taşın ve toprağın işlenmesi, madencilik tekniklerinin geliştirilmesi, ateşin bulunması, giderek buhar gücünden yararlanma olanakları, iş aletlerinin ve üretim araçlarının gelişiminde önemli etkileri olmuştur. Çalışma yaşamındaki gelişmelerin getirdiği sorunların çözümü için yapılan çalışmalar işçi sağlığı ve iş güvenliğinin gelişiminde de temel unsurlar olmuştur. Bu nedenle yapılan işle güvenlik arasında ilişki kurmanın tarihçesi oldukça eski çağlara dayanmaktadır. Yükleri ve malzemeleri yerlerinden kaldırıp bir yerden bir yere taşıyan mekanik, hidrolik, pnömatik ve karma sistemli olabilirler. Kaldırma makineleri günümüzde oldukça önemli ve fonksiyoneldirler. İnşaat, maden, yol yapımı, liman işleri ve fabrikalarda kaldırma işlerinde yaygın olarak kullanılmaktadırlar ve vazgeçilmezdirler. Kaldırma makinelerinin çeşitleri çok fazladır. Bunlardan bazıları şunlardır: a) Vinçler b) Platformlu kaldırma araçları (forkliftler) c) Palangalar, Çıkrıklar d) Asansörler e) Araç Kaldırma Liftleri 24.2.1. Vinçler (Crane) Malzemeleri ve yükleri kaldırmak, bunları, başka bir yöne dönerek veya hareket ederek aktarmak, yerlerini değiştirmek, yüklemek, boşaltmak gibi işler de kullanılan makinelere vinç (crane) denir. Vinçler düşey ve yatay hareketleri sayesinde genel anlamda her türlü yükün yerini değiştirebilen makinelerdir. Çok değişik tip ve özellikte olanları mevcuttur. a) Hareket Kabiliyetlerine Göre Vinçler Sabit Vinçler Bu makineler fabrika, liman, garaj vs, gibi sabit tesislerde, kaldırma, taşıma, depolama işlerinde kullanılan makinelerdir.
İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ

2/44

KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ

Şekil 3: Sabit vinç

Sabit vinçlerde ulaşım bumu, yatayla 20 ile 75 derecelik açı altında, düşey eksen etrafında her iki yöne 180 derece dönebilir. Sabit vinçlerde bum uzunluğu genel olarak 10-60 m arasındadır. Lastik Tekerlekli Vinçler Bu tip vinçler genellikle bir kamyon üzerine monte edildiklerinden, nakil kolaylığı nedeniyle çeşitli işlerde kullanılma özelliğine sahiptirler. Bir işyerinden diğerine kolaylıkla nakledilmeleri, özel römork ve çekiciye ihtiyaç duymamaları, çeşitli aparat kullanarak diğer iş makinelerini çekebilmeleri, hareket halindeyken yürüdüğü yolu bozmamaları avantajlı özellikleridir. Yumuşak arazide çalışamamaları, çok ağır ve devamlı işlerde kullanılamamaları, maliyetlerinin yüksek olması ise dezavantajlı özellikleridir.

Şekil 4: Lastik tekerlekli vinç

Paletli Vinçler Manevra ve yürüyüşleri, vincin güç kaynağından alan bir palet gurubu tarafından sağlanır. Çalışma dönüşlerinin 360 derece oluşları, yumuşak arazilerde lastik tekerlekli vinçlere göre daha verimli oluşları, çok ağır ve devamlı işlerde çalışabilmeleri yönünden tercih edilirler. Hızlarının az oluşları, uzun mesafelere gitmeleri gerektiğinde başka bir araçla nakledilme zorunluluğu, hareket esnasında yol kaplamasını bozmaları ise olumsuz yönleridir.

Şekil 5: Paletli vinç
İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ

3/44

KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ

Ray Üzerinde Hareketli (Köprü) Vinçler Bu vinçlerin kullanılma yerleri genellikle açık fabrikalar, atölyeler, limanlar, maden ocakları gibi çalışma alanlarıdır. Bu vinçlerin köprü altında çalışan tipleri de vardır. Kaldırma kapasiteleri 1–40 ton arasında olup, bum uzunlukları 20 m civarındadır.

Şekil 6: Köprü üzerinde yürüyen vinç

Kule Vinçler Bu vinçlerin çalışma sahaları özellikle yüksekliği fazla olan yerlerdir. Kule yükseklikleri 20-60m arasındadır. Bum uzunlukları 6 m ile 30 m arasında olup, kaldırma kapasiteleri 0,3 ton ile 10 ton arasındadır. Kule vinçlerin dengeli olarak çalışmalarını sağlamak için rüzgar, ivme ve çalışma yükseklikleri göz önünde tutularak, kule bumunun boyu tayin edilir. Bum mümkün olduğunca dik olarak çalıştırılmalıdır.

Şekil 7: Kule vinç

b) Kaldırma Kabiliyetlerine Göre Vinçler Hidrolik-Halatlı Vinçler - Teleskopik Bumlu Vinçler Bumları iç içe girip çıkararak uzayıp kısalan vinçlerdir. Yaklaşık 15–55 ton kapasiteleri vardır.

Şekil 8: Teleskopik bumlu vinçler
İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ

4/44

geniş nehir yatakları. Şekil 10: Halatlı vinç . pergel) vinç .KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ . köprü inşaatlarında kullanılan vinçlerdir. Kaldırma.Fabrika Tipi Vinçler Şekil 11: Fabrika tipi (köprülü.Monoray – Zincirli Caraskal Şekil 12: Monoray manuel-zincirli caraskal ve kumandalı-halatlı vinç İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 5/44 . bataklık ve çok yumuşak arazilerde. taşıyıcı özelliği olan bir vinç türüdür. taşıma. Şekil 9: Kurtarıcı Halatlı Vinçler Baraj. Çalışmaları kafes kirişlerinden iki kule arasına gerilmiş halatlar üzerinde hareket eden palangalarla sağlanır.Kurtarıcılar Esas olarak lastik tekerlekli. dizel motorla çalışan ve bumu şasi ortasına monte edilmiş. temizleme ve kurtarma işlemlerinde kullanılırlar.

Bazı yükleyicilerin hem ön hem de arka dingilleri olabilir. • Küçük çaplı kazı işlerinde dozerlerin görevlerini yapabilirler. Küçük kapasiteli ve eski model yükleyicilerin ön dingilleri sabit olup arka dingilleri hareketlidir. kazılmasında ve yüklenmesinde kullanılan iş makineleridir. • Yaklaşık %15 yan. Şekil 14: Yükleyiciler ve eklentileri Lastik Tekerlekli Yükleyicilerin Özellikleri • Bir işyerinden diğerine başka bir araç gerektirmeksizin kendi imkânlarıyla gidebilirler. Bu tür yükleyicilere mafsallı yükleyiciler de denir. önden kazıp yandan veya arkadan yükleyen tipleri bulunmaktadır. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 6/44 . manevra yetenekleri lastiklilere göre daha fazladır. • Lastikleri alçak taşıma basınçlı olması nedeniyle çok değişik görevler yapabilirler. Yeni model yükleyiciler belden kırmalıdır. Ön eklentilerin çalışmasını sağlayan ve dönüşlere yardımcı olan bir hidrolik donanıma sahiptirler.Gırgır Vinç Şekil 13: Gırgır vinç 24.2. Yükleyiciler Satıhların kazılması. önlerine ya da arkalarına eklenen özel eklentilerin çeşitlerine göre de kendi aralarında da sınıflandırılırlar. taş kum çakıl gibi malzemelerin yığılması. En çok kullanılan eklentiler: Standart kepçe. • Tüm tekerlekleri çekici olduğundan batma tehlikeleri yoktur. %30 dik meyilli arazilerde çalışabilirler.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ . • Kaplamalı yolları bozmazlar. • Paletli Yükleyiciler • Bir işyerinden diğerine gitmeleri başka bir araç olmadan mümkün değildir. Yükleyicilerin önden kazıp önden yükleyen.2. Yükleyiciler lastik tekerlekli veya paletli tip olup. çok maksatlı kepçe ve vinç kancasıdır. • Hızları ve güçleri bakımından paletli yükleyicilere göre daha üstün hareket yeteneğine sahiptirler. • Hızları düşük olup. Aslı traktör olan bu makineleri yükleyici yapan özellikleri eklentileridir.

KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ • Paletlerin zemine temas alanı lastik tekerleklerden daha fazla olduğundan. Ekskavatörler yaptıkları işlere göre şöyle sınıflandırılırlar. Çünkü sessiz çalışırlar termik motorlar gibi egzoz gazı çıkarmazlar. sürücü kabini. benzin (aynı zamanda LPG li) motorlu olarak sınıflandırılırlar. Termik motorlu forkliftlerin aşırı İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 7/44 . Hendek kazan küçük tipleri olduğu gibi. sulak ve bataklık alanlarda çalışmaları kolaydır. açık ve kapalı kaplama ve düz zeminli işletmelerde kullanılan hareket ve manevra kabiliyeti yüksek iş makinelerdir. Şekil 16: Forklift Forkliftler çalışma şekillerine göre elektrik motorlu. çatal kolları vasıtası ile alıp kaldırarak. belirli bir mesafeye taşımaya veya taşıyıp istif etmeye yarayan kaldırma ve iletme makinalarıdır. gevşek malzemeyi ya da kazılmış toprağı bir yere yığmak ya da yüklemek için kullanılan iş makinelerine ekskavatör denir.2. Elektrikli forkliftler şarjlı akümülatörlerle çalıştıkları için çalışma süreleri akümülatörün boşalması ile sınırlıdır. Şekil 15: Ekskavatör 24. Bu platform 360O dönüş yapabilme özelliğine sahiptir.3. Açık alanlarda ise çalışma sürelerinin sınırsız olması bakımından dizel ve benzin motorlu forkliftler tercih edilirler. limanlarda. % 60 dik meyilli arazilerde çalışabilirler. bir defada 20 tonluk yükleri kaldıran tipleri de mevcuttur. Termik motorlu forkliftler ise motora yakıt ikmali yapıldığı sürece çalışırlar. Traktör ekskavatör dışında kalan diğer makinelerde ekskavatör. Kapalı alanlarda genellikle elektrikli forkliftler tercih edilirler. Forkliftler Her hangi bir yükü. motor ve öteki donanımları döner bir platform üzerine yerleştirilmiştir. Fabrikalarda. Ekskavatörler Değişik seviyedeki zemini sınırlı miktarda kazmak. • Yaklaşık % 35 yan. dizel motorlu.

koltukta oturulmalı. bina giriş ve çıkışlarında ve insanların yanında korna kullanarak uyarıda bulunulmalı. Forklift operatör kabini ve yük korkuluğu olmadan kullanılmamalı. 10. Forklift Kullanımında Güvenlik Önlemleri 1. 18. 19. ızgara vb. Kesinlikle ıslak ve yağlı el ve ayakkabılarla kullanılmamalıdır. Forklift devrilme konumunda dışarı atlanmamalı. 11. Forklift başka bir forklifti çekmek veya itmek amacıyla kullanılmamalıdır. bol kıyafetler yerine tek parça tulum giyilir. 4. bir yetkili çalışmalara nezaret etmelidir. ampermetre göstergesi. Frenler. Eğimli yüzeylerde yük kaldırılmamalı. el freni çekilmeli ve motor durdurulmalıdır. Vardiya başlangıcında “Operasyon Öncesi Kontroller” yapılmalıdır: (Yük kaldırma sistemi. Yüksek hızlarda ani manevra duruş ve kalkışlar yapılmamalı. Yükler daima dik kaldırılmalıdır. 6. itme. 20. 17. Yuvarlak malzeme. Operatörlük eğitimi almış yetkili personel tarafından kullanılmalıdır. takozlamalı ya da bağlanmalıdır. Rogar kapağı. Belirlenen azami hız sınırlarına (Azami hız. ışıklar. 16. Forklift geri geri kullanılmalıdır. çatalları aşağı indirilmeli. 3. istifleme yaparken yangın hidrantları. İş öncesinde veya işyerinde alkol veya uyuşturucu kullanılmamalıdır. yüklü:10. Çatallarda kimse taşımamalı. Kontak anahtarı. Birden fazla forklift birlikte çalışacaksa. manevra yapılmamalıdır. 22. 14. Çatalları kapı açmak veya kapatmak için kullanmamalı. yerler dayanıklı olmalıdır. Kaldırma ve Taşıma kapasitesi aşılmamalıdır. Kullanım sırasında baret ve güvenli ayakkabı. Forklift yük düzeltme. kaldırmamalıdır. Korna. Foklift çalısmıyorsa servise haber verilmelidir. 15: Forklift park alanına park edilmeli. Aynalar. Yağ seviyesi. inerken de geriye doğru hareket edilir. 8. sürükleme. su hortumu ve boruları ile elektrik kabloları üzerinden geçilmemelidir. 5. Yükseğe kaldırılmış yükle hareket etmemelidir. Akü) Eğer işe başlamada sakıncalı bir durum varsa. çıkış kapıları ve yolları kapatmamalıdır. geri vites sinyali. İnsanlar emniyetli mesafeye uzaklaşmadan yük kaldırılmamalıdır. 2. Kullanma kurallarına. 21.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ gürültülü çalıştıklarından ve egzoz gazlarından dolayı kapalı ortamlarda uzun süre çalıştırılması istenmez. Boş: 20km/h) uyulmalıdır. hidrolik ve Diferansiyel yağ seviyesi. Korunaksız hava. lastikler. En önemli emniyet donanımı forkliftin operatörüdür. Direksiyon donanımı. ilgililere bilgi verilmelidir. Forkliftler sadece yük taşımak için dizayn edilmiştir. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 8/44 . 13. yatık olarak taşınmalı. sıkıca tutunulmalıdır. el ve ayaklar forklift asansöründen uzak tutulmalıdır. levyeleri boşa alınmalı. Radyatör. hjız düşürülmelidir. Kimsenin forkliftin yük veya çatallarının altından geçmesine veya durmasına izin verilmemelidir. güvenlik önlemlerine ve tüm uyarı işaretlerine uyulmalı. Dönüşlerde. Geçişlerde kapı boyutlarına dikkat edilmelidir. gaz tüpü vb. 9. araç devrilebilir. Yükün görüş alanını sınırlandırması halinde. Forklift başka forkliftlerin çalışma sahasında kullanılmamalıdır. Güvensiz/dengesiz yükler taşınmamalıdır. aydınlatma ile ikaz devresi. 7. devirme için kullanmamalı. 12: Rampalardan çıkarken daima ileri.

htm 24. yıllarında yazdığı bir kitapta görülür.2. Makaradan geçen başka bir halat yüklere bağlanıyor ve kölelerin çevirdiği ayak değirmeniyle kaldırılıyordu.1821) yapmıştır. 24.Kule Vinçler İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 9/44 .Köprülü Vinçler .3. a) Hareket Kabiliyetlerine Göre Vinçler: 1. Kren’in eş anlamlısıdır. ağır sadece cisimleri kaldırmakta değil. aynı zamanda bir yerden alıp başka bir yere nakletmekte de kullanılır. Sabit Vinç 2. yüzyılda İskoçyalı John Rennie (1761 .3.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ http://www. Lastik Tekerlekli Vinç 3. Yaygın olarak endüstriyel işlerde kullanılan vinçler aşağıda tasnif edilmiştir. Bu tahrik sistemi ile bir tambura sarılan halat harekete geçirilir. araçtır. nakledilemeyen yüklerin gerektiğinde 360° dönerek muhtelif mesafe ve yüksekliklere (kaldırma-indirme).1. ilk vinç resmi Romalı mimar Vitruvius'un MÖ. ya da motordan sağlanan güçle hareket eden bir tahrik sistemine sahip olmasıdır.com/AC/Accident09. Paletli Vinç 4. Buhar gücüyle çalışan ilk vinci ise 19. Sınıflandırması Bu makinenin özelliklerinden biri elle. da vardı. Daha sonra 15. (yükleme-boşaltma) işlerini yapan makinalara verilen genel ad olarak ifade edilebilir. Çeşit ve türlerine göre sınıflandırma için TS 11063’den yaralanılabilir. VİNÇ NEDİR? Sözlük anlamı.3. 24. 10. Ray Üzerinde Hareketli Vinç . 5. yy. Vincin Tarihçesi İlk vinçler MÖ. yüzyılda İtalya'da palangalı vinç adı verilen daha kullanışlı bir vinç tasarlandı. Vinç insan gücü ile kaldırılamayan. Vinç.jorpor. Bu vinç tepesinde makara bulunan ve halatlarla sabitlenen bir direkten oluşuyordu. sandık ve balya gibi yükleri kaldırmaya yarayan alet.

Monoray vinçler (krenler): 10 ton kapasite ve 20 m köprü açılığına kadar uygulamalarda düşük ölü ağırlıkları ve ekonomik olması nedeniyle tercih edilmektedir. Hidrolik . x.y.Halatlı Vinçler 2.3. Yük kaldırma sistemi bu vinç arabasına monte edilmiştir. Halatlı Vinçler c) Kumanda Sistemlerine Göre Vinçler 1. Hava Kumandalı Vinçler 4. Elektrik Kumandalı Vinçler 24. Hidrolik Kumandalı Vinçler 3. Ana kirişler üzerine döşeli raylarda bir vinç arabası hareket eder.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ b) Kaldırma Kabiliyetlerine Göre Vinçler 1. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 10/44 . Kapalı mekanlarda bazen de açık alanlarda kullanılan köprülü krenlerin kren açıklığı ve kapasitelerine göre iki farklı tipi tercih edilebilmektedir. Ana kirişler kutu veya kafes tarzda (bazen de özel konstrüksiyon) yapılırlar. Mekanik Kumandalı Vinçler 2.3 Elektrikli Vinçler (Krenler) a) Köprülü vinçler (krenler) Bir vinç gabarisi üzerindeki raylarda hareket eden tek veya çift ana kirşiten ibarettir.z koordinatlarında yükü taşıyabilir. Kaldırma ve taşıma amaçlıdır.

Çift kirişli köprülü krenin genel görünüşü. Şekil 16. çift kirişli vinçlere göre ölü kanca mesafelerinin fazla olması. b) Portal Vinçler (krenler) İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 11/44 . Çift kirişli köprülü krenler En çok kullanım alanına sahip krenlerdir.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Şekil 15: Bir monoray köprülü krenin genel görünüşü Monoray viçlerin. kaldırma yüksekliğini kısıtlamaktadır. Üzerlerine farklı ekipmanlar monte edilerek. Ancak değişik konstrüktif tedbirlerle bu dezavantaj yok edilebilmektedir. geniş bir kullanım alanı sunmaktadırlar.

Portal kren Şekil 18. Atölyelerde boyama. Şekil 17.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Yaygın kullanım alanına sahiptir.Yarı portal kren c) Pergel Vinçler Sabit bir merkez etrafında dönen yük koluna sahip krenlerdir. montaj gibi işlerde kullanılmaktadırlar. geniş bir kullanım alanı sunmaktadırlar. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 12/44 . Üzerlerine farklı ekipmanlar monte edilerek.

6) Sfero Dökümden Halat Kılavuzu.4. 10) Aşırı Yük Sensörü İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 13/44 . Bir pergel vincin genel görünüşü 24. 4) Merkezi Tahrik Ünitesi. 1) Elektrik Kutusu.3. 8) Kaldırma Motoru. 9) Elektromanyetik Disk Fren. 2) Emniyet Limit Şalteri. 5) Halat Baskı Yayı. 7) Tambur Yatağı (yağlama gerektirmez). Köprülü Kren Detayları Şekil 20: Çift kiriş arabalı vinç Şekil 21: Halatlı vinç. 3) Yağ Banyosu İçinde Redüktör Dişlileri.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Şekil 19.

IP55 çalışma sınıfı.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Şekil 22: Halatlı vinç Zincirli Vinçler Zincirli vinç ürünleri. kanca alt üst limit switch. şaryo arabalı veya elektrik motoru ile tahrikli yürütme grubu seçenekleri uygulanabilir. Redüktör dişlilerinin yağı özeldir. uzun kullanım ömrü ve az enerji tüketimi ile maksimum performans sağlar. Fan soğutmalı. değişim gerektirmez ve vincin sessiz çalışmasını sağlar. zincirli vinçler kaldırma teknolojisinin en gelişmiş örneklerindendir. Kullanım alanına göre sabit askılı. İşletme kullanımında minimum bakım ihtiyacı ve elektrik tüketimi ile maksimum performans sağlar. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 14/44 . 125 ile 6300 kg arasında 12 ayrı kaldırma kapasitesi. Ayrıca 220V ve 440V motor gerilimi seçeneği opsiyonel olarak sunulmaktadır. konik rotorlu kaldırma ve yürütme motorları sayesinde ağır yük şartlarında çalışma özelliğine sahiptir. aşırı yük limit switch özellikleri standart olarak mevcuttur. 24V veya 48V kumanda enerjisi.

3. Zincir Göbeği 10. Fren 4. Redüktör 8. Kablolu modül askı halatı ve elektrik kablosu ile panoya bağlanmıştır. Kablosuz modül ise elektronik devre ile kumanda panosuna kumanda etmektedir. Uzaktan kumanda modülü günümüzde kablolu ve kablosuz olmak üzere iki çeşittir. Köprü tipi bir vinçte ise köprünün istenen yöne hareketini sağlayan iki buton.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Şekil 23: Zincirli Vinç Zincirli Vinç Parçaları 1. Tüm uzaktan kumanda modülü üzerinde herhangi bir tehlike esnasında sistemin enerjisini kesmek için kilitli emniyet butonu bulunmaktadır. Zincir Kılavuzu 9. Motor 3. Aşınmaz Kaygan Kaplin 7. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 15/44 . Rulo Sac Taşıma Aparatı Şekil 24: Rulo Sac Taşıma Aparatı Güvenlik Sistemi 24. Askı 2. Bu modül üzerinde vincin yapısına göre değişen miktarda buton bulunmaktadır. arabanın hareketini sağlayan iki buton ve yükü kaldırıp indirmeye yarayan iki buton bulunmaktadır. Uzaktan Kumanda Modülü Uzaktan kumanda modülü. Zincir Kutusu 24. Elektrik Panosu 5. vincin her türlü hareketini sağlamak üzere tasarlanmış üzerinde butonlar bulunan parçadır.6.3. Kanca ve Kanca Bloğu 6. En basit vinçte ağırlığı kaldırmaya ve indirmeye yarayan yukarı ve aşağı butonları bulunur.5.

Köprülü Vinçlerin (Krenlerin) Ana Kısımları a) Köprü yürüyüş yolları (kolonlar.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ (a) (b) Resim 25: Uzaktan kumanda modülü. araba rayları) c) Kaldırma ünitesi (şase. tambur.korrniş sistemi.7. kiriş bağlantıları) e) Elektrik ve fren sistemi (enerji sistemi.3. vinç kumanda devreleri. elektrik panoları ve vinç frenleri) İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 16/44 . tel halat. yürüyüş başlık bağlantıları. a) Kablolu. yürüyüş yolu konstrüksiyonu ve köprü rayları) b) Köprü kirişi veya kirişleri (köprü konstrüksiyonu. redüktörleri. kablo . redüktörleri. araba tekerlekleri ve kanca) d) Köprü yürüyüş başlıkları (köprü hareket motorları. kaldırma ve yürütme motorları. b) Kablosuz 24. frekans konvertörleri. halat makaraları. elektrik devreleri. köprü tekerlekleri.

yetersiz bakım-kontrol ve kullanım hatalarından meydana gelmektedir. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 17/44 . – 437.4. 4857 Sayılı İş Kanunu’na bağlı olarak yürürlüğe konulmuş olan İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü'nün 373. imalat. Burada. bu makinelerde güvenlikli bir çalışma için nelere dikkat edilmesi ve nasıl çalışılması gerektiğinin iş güvenliği mevzuatı yönünden incelenecektir. Kaldırma ve taşıma makinelerinde kazalar.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Şekil 15: Köprülü Vinç (kren) detayları Şekil 16: Köprü. KALDIRMA ARAÇLARINDA GÜVENLİK Kaldırma işlemleri nedeniyle tehlike arz eden makinalar. temel sağlık ve güvenlik gereklerini karşılamalıdır. montaj. araba ve kaldırma mekanizması 24. Ara maddeleri kaldırma makinelerinde alınacak güvenlik önlemlerini kapsamaktadır.

zincirler. gerekli tedbirler alınacaktır. kancalar. yetiştirilmiş manevracılar tarafından verilecek el ve kol işaretlerine göre yapılacaktır. her dur işaretini daima yerine getirecektir. nitelik ve sargı sayısına uygun olarak yapılacak ve iki yanı gerekli yükseklikte faturalı olacaktır. pnömatik. kaldırma makinası operatörü. Madde 378 – Kaldırma makinaları ve araçları her çalışmaya başlamadan önce. Madde 375 – Elektrikle çalışan kaldırma makinalarında. çalışanlar üzerinden geçirmeyeceklerdir.1 İş Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü’ne Göre Alınacak Güvenlik Tedbirleri Madde 373 – Normal vinçler ile oklu. motorlu seyyar. Bunların eğik olarak kaldırılması zorunlu olduğu hallerde manevralar. Bu gibi yükler taşınmadan önce. elektrikli. frenler ve otomatik durdurucular. her kim tarafından verilirse verilsin. maçunalar.5 katını. operatörleri tarafından kontrol edilecek ve çelik halatlar. sapancı veya diğer görevlilerden yalnız birinden işaret alacak ve işaretçi. indirilmeleri veya taşınmaları. tambur içine sağlam bir şekilde bağlanacak ve halat üzerindeki kaldırma kancaları en aşağı seviyedeo lduklarında. elektrik akımını otomatik olarak kesecek ve tamburun hareketini otomatik şekilde frenleyecek bir tertibat bulunacaktır.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ 24. operatör tarafından sesli bir sinyal verilecek ve işçiler tehlikeli bölgeden ayrılıncaya kadar. tek raylı. dolaşmaları önleyecek gerekli tedbirler alınacaktır. kaldırma ve taşıma işleri durdurulacaktır.sorumlu bir elemanın gözetiminde yapılacak ve yük sallanmalarına ve yükün kötü durumuna. Madde 377 – Elektrik veya basınçlı hava ile çalışan ve yerden kumanda edilen kaldırma makinalarının manevra halatlarında.işçilerin güvenliğini sağlayacaktır. Madde 383 – İndirilen bir yükün altından sapan halatının çekilmesi içinkumanda vermeden önce işaretçi. hidrolik zincirli ve halatlı palangalar gibi kaldırmamakinaları ve araçların tamburları. özellikle eritilmiş maden potaları veya elektrikli mıknatıslarla taşınan parçaları ve benzeri tehlikeli yükleri.karşı. Madde 376 – Kaldırma makinaları. raylı. Madde 379 – Kaldırma makinalarında yüklerin kaldırılmaları. Madde 374 – Kaldırma makinalarının çelik halat uçları. tambur üzerinde en az iki tam devir yapacak boyda halat sarılı kalmış bulunacaktır. köprülü. ayaklı köprülü.4. Madde 382 – Kaldırma makinalarının operatörleri. Operatör. bağlayıcı. kaldıracağı yüke ve kullanılacak halatın çap. Madde 380 – Bir kaldırma makinasında birden çok işçi görevli bulunduğu hallerde. sapanlar. seyyar atelye vinçleri ve platformlu kaldırıcı arabalar. yetkili teknik bir eleman tarafından üç ayda bir bütünüyle kontrol edilecek ve bir kontrol belgesi düzenlenerek işyerindeki özel dosyasında saklanacaktır. etkili ve güvenli bir şekilde kaldıracak ve askıda tutabilecek güçte olacak ve bunların bu yüke dayanıklı ve yeterli yük frenleri bulunacaktır. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 18/44 . Madde 381 – Yükler dik olarak kaldırılacaktır. kabul edilen en ağır yükün en az 1. operatör tarafından kolayca görülebilecek yerlerde duracaktır. belirtilen üst ve alt noktalar geçildiğinde. kasnaklar.

vincin ve vinç arabasının üzerinde gidip geldikleri rayların her iki başında ve en az tekerleklerin yarı çapı yüksekliğinde takozlar bulunacak. Madde 391 – Tek raylı askılı vinçlerde askı milinin kopması halinde.bağlama yapılacak ve sürgü güvenlikli fren tertibatı bulunacaktır. yalnız görevli kimseler bulunacak ve vinç operatörleri. Madde 394 – Ray üstünde çalışan vinçlerde. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 19/44 . Madde 389 – Kaldırma araçlarının kancalarının güvenlik kat sayısı (taşımagücü). Madde 385 – Operatörler. Madde 390 – Açık havada ray üstünde çalışan vinçlerde. denk veya sapan halatlarını kancalara uygun bir şekilde takacaklar ve operatörler de kancaları.rüzgarın etkisi hesaplanacak ve bunlarda takozlama. taşıyacakları yükün en az. dinlenme halinde iken. mıknatıslar vinç üzerinde asılı olarak yüksekte bırakılmayacak. uygun el. Madde 386 – Elektrikli mıknatıslı vinç. istifçi veya sapancılar. yükü askıya alabilecek bir veya birkaç güvenlik bağlantısı bulunacaktır. 5 katına eşit olacaktır. Vinç kabin geçitlerinin köprü üzerinde güvenle geçmeleri sağlanamadığı hallerde. serbest tutulacak ve bu yollar. Madde 388 – Hareket halindeki vinç kabinleri içinde veya vinç arabaları üzerinde. çizgilerle açıkça belirtilecektir.hiç bir kimsenin yük üzerine binmesine veya boş halat veya kancalara asılmasına izin vermeyecektir.uygun şekilde ısıtılacaktır. bunlar ya doğrudan doğruya yere değdirilecek veya bu iş için yapılmış platformlar üzerine indirilecektir. el ile çalıştırılanlarda 3 katına.köprülü ve asma vinçlerin. işaretçiye hareket işaretini vermeden önce. Madde 387 – Açık havada çalışan vinçlerin kabinleri kapalı olacak ve bunların operatöre en geniş görüş alanını sağlayacak şekilde yukarı kaldırılabilen sürgülü pencereleri bulunacak ve soğuk havalarda. Madde 393 – Tek raylı vinçlerin geçtikleri yollar. vinç köprüsünün her iki başına ve köprü geçitlerine dikey vaziyette enaz 40 santimetre genişliğinde sağlam yapılı. Madde 392 – Ray üstünde çalışan vinçlerde. vinç kabinine ve vinç köprü geçitlerine çıkmayı sağlayan sabit merdivenlerle vinç köprülerin her iki tarafındave köprü boyunca en az 45 santimetre genişliğinde geçit veya sahanlıklar bulunacaktır. mekanik olarak çalışanlarda 4 katına ve erimiş maden veya yakıcı veya aşındırıcı (korozif) maddeler gibi tehlikeli yükleri taşıyanlarda ise. yeter bir yükseklikte tutacaklardır.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Madde 384 – Kaldırma makinalarının yüksüz hareket ettirilmeleri gerektiğinde. köprü ve vinç arabası tekerleklerinde. uygun şekilde korunmuş geçit veya sahanlıklar yapılacaktır. Mıknatıslar kullanılmadıklarında. kaldırma makinalarında bir yük asılı bulunduğu sürece makinalarının başından ayrılmayacaklardır.vinç üzerinden çıkarılacaktır. kol ve ayak koruyucuları bulunacaktır.

fren tesisatına bağlı olarak çalışacak veraylı vinç operatörlerin çalışmaya başlamadan önce ve çalışmanın bitiminde. yalnız vinçi durduran ikinci bir ana şalter konulacaktır. zararlı uçucu maddelerle. doğrudan doğruya vinçin kasnağı veya kancası tarafından harekete geçirilecek uygun akım kesme tertibatlı ve yükün.kabini güvenlikle terk edebilmesi için. Madde 396 – Köprü ayaklı gezer vinçlerin geçtiği yol boyu ve rayların heriki tarafı sürekli olarak serbest tutulacak ve buralar en az 75 santimetre eninde olacaktır. Kabinler. Arıza halinde vinç operatörünün. operatörleri yakıcı ve korozif maddelerin sıçramasına karşı koruyacak tedbirler alınacak ve bunlar. Madde 402 – Açık havada çalışan raylı vinçlerde. ip merdiven veya diğer uygun bir inme aracı bulundurulacaktır. vincin. yanmaz malzemeden ve açık havada çalışanlarınki de ayrıca dış etkilereda yanıklı malzemeden yapılmış olacaktır. bu köprülerde kollu el frenleri veya pedallı ayak frenleri bulunacaktır.beklenmedik bir anda inmesini önleyebilecek şekildeyapılmış olacaktır.kum dolu bir kova veya elektrik akımı iletmeyen madde ile doldurulmuş bir yangın söndürme aleti bulundurulacaktır.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Madde 395 – Vinç arabalarının geçit ve sahanlıkları ile bunların altına ve üstüne rastlayacak sabit tesisler arasında 180 santimetreden az açıklık bırakılmayacaktır. gaz ve buharlardan en uygun ve etkili şekilde korunacaktır. zehirli duman. Madde 400 – Raylı vinçlerin yükseltmeyi sınırlayıcı tertibatı.iyi ve sağlam bir şekilde tespit edilmiş olacaktır.2 elektriklifren veya bir elektrikli ve bir mekanik fren bulundurulacaktır. kabinde lüzumlu halat. titreşimleri önlemek için. bu kapıların önüne uygun basamaklar yapılacak ve kabinlerde. Madde 403 – Vinç köprülerinin hareketlerini kontrol için. operatörün bütün manevra alanını kolaylıkla görmesini sağlayacak ve manevra için tehlikesizce dışarıya sarkabileceği şekilde yapılmış olacaktır. Madde 401 – 5 ton veya daha fazla yük kaldıran raylı vinçlerde. Bu tertibat. yük kancasını sürekli olarak aydınlatabilecek ve vinç üzerine bağlanmış lambalar bulunacaktır. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 20/44 . Madde 398 – Raylı vinçlerin kabin kapılarının sahanlık veya geçit seviyesinden 30 santimetreden daha yüksekte bulunduğu hallerde. Madde 404 – Asma vinç kaidelerinin tekerleklerinden.kabindamı üzerine ve geçitten kolay erişilir bir yere veya işyeri tabanının uygun bir yerine. Madde 399 – Raylı vinç kabinleri içinde bulunan ana şalterden başka. Kabinler. Kabinlerde. tekerlek koruyucularıve bunların yanında vinci tespit için uygun tertibat bulunacaktır.butertibatı çalıştırarak kontrol edeceklerdir. Madde 397 – Raylı vinçlerde kumanda tertibatının ve operatörlerin bulunduğu kabinler.

bir yandan diğerine rahatça gitmeyi sağlayacak bir geçit bulunacaktır. bütün kumanda sistemini stop durumuna getirecekler ve bu durumu. bütün kumanda tertibatı. çan ve benzerleriyle işaret verecek ve bunlar hareket halinde devamlı olarak çalacaktır.iki raylı vincin birlikte çalıştırılması halinde. her iki vinç operatörüne. tahtadan veya damarlı metal plakadan yapılmış olacak ve buharla çalışan motorlu seyyar vinç kabinlerinin içinde. bütün koruyucuları yerlerine takılacak ve vinç harekete geçirilmeden önce. onarımda kullanılan bütün araç. Madde 412 – Halat tamburlarının ve millerinin veya motor bobinlerinin sökülmesinden evvel kaldırma halatları. kabinlerin içinde veya dışında yazılı olarak belirtilecek ve kollu vinçlerde ayrıca yatıklık ve ok mesafelerine göre kaldırılmasına izin verilen en ağır yükler. akım tekrar verilinceye kadar değiştirmeyeceklerdir. Madde 407 – Aynı yükü kaldırmak için. yüklerinin önünde gidecek.bunları uygun uzaklıkta durduracak takozlar konulacak veya aynı işi görecek başka tedbirler alınacaktır. aynı şekilde gösterilecek ve bunlardan en ağır yükten fazlası kaldırıldığında. tamburun ani olarak dönmesi önlenecektir. gereç ve malzeme kaldırılmış olacaktır. Madde 411 – Raylı vinçler üzerinde herhangi bir onarıma başlamadan önce. stop durumuna getirilecek.halkalar veya benzerleri bulunacaktır. sesi açıkca işitilebilen zil. Madde 415 – Vinç operatörlerinin kaymasını önlemek için. Madde 409 – Raylı vinçlerin onarımında. Aynı ray şebekesi üzerinde başka vinçler çalıştığında.onarım yapıldığına dair uyarma levhaları konulacaktır.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Madde 405 – Vincin veya kaldırılan yükün hareketi esnasında çalışanları uyarmak için operatör. sıkıca bağlanacaktır. vinçlerle asılı olarak taşınmasında görevlendirilen işaretçi veya işçiler. bütün kumanda tertibatını stop durumuna ve ana şalterleri de açık duruma getireceklerdir. tamburlar üzerinden çıkarılacaktır. yalnız bir işaretci tarafından kumanda verilecek ve vinçlerin hareketlerinde ahengi sağlayacak özel tedbirler alınacaktır. Madde 408 – Yüklerin. bunun sağlanamadığı hallerde. Madde 406 – Raylı vinçlerde ana şalterleri açmadan önce operatörler. Ancak. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 21/44 . raylı vinç operatörleri. bu vinçlerin altına döşemeli biriskele kurulacak veya bir ağ çekilecek ve tekerlekleri içten ve dıştan uygun şekilde takozlanacaktır. bütünkumanda kol ve düğmelerinin stop durumunda olduğunu kontrol edecekler ve elektrik akımının kesildiği hallerde. Madde 410 – Vince ait ağır parçaların indirilip kaldırılması için vinç üzerinde ceraskal veya makaraların takılabileceği çelik kollar. iki ana şalter açılacak ve bunlardan biri. Vinç üzerine ve uygun yerlere. Madde 413 – Raylı vinçlerde yapılan onarımın bitiminde. Madde 414 – Motorlu seyyar vinçlerin kaldıracakları en ağır yükler. ray makaslarını kontrol edecek ve yüklerin bir kimseye veya herhangi bir engele çarpmayacak bir yükseklikte taşınmasını sağlayacaklardır. Kabinleri terk etmeden önce. durumu bildiren sesli ve ışıklı otomatik bir uyarma tertibatı bulundurulacaktır. motorlu seyyar vinçlerin platformları.

uygun ve yeterli şekilde topraklanacaktır. okları uygun mesnetler üzerineyatıracak ve makinaları durduracaklardır. tambur mili üzerine güvenlik mandalının oturacağı dişli bir kasnak veya aynı işi görebilecek otomatik sonsuz bir vida konulacak ve yüklerinin indirilmesini ayar ve kontrol etmek için.vinç şasesini veya vinç okunu herhangi bir yere değmeyecek şekilde ayarlayacak. Madde 425 – (Pnömatik) basınçlı hava ile çalışan maçunların kumanda kolları. bunlarda el ile çalışan sesli uyarma tertibatı bulunacak ve bunların elektrikle çalışanları. bir fren tertibatı bulundurulacaktır. Bunlar yüklü olarak yer değiştirdiklerinde. elektrik akımı geçirmeyen maddelerden yapılmış bulunacaktır. taşınabilecek en ağır yükler.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Madde 416 – Motorlu vinçlerle yük kaldırılırken veya vinç yer değiştirirken sesli ve ışıklı uyarma yapılacak ve bunların gece çalışmalarında farları ve arkalarında stop lambaları yakılacak ve kabinler uygun şekilde aydınlatılacaktır. Madde 418 – Oklu vinçlerde okların yatıklıklarına ve vinç arabasının durumuna göre. çalışmaların bitimindeveya geçici duraklamalarda vinci frenleyecek.vinç arabasının veya okun uygun bir yerinde gösterilecek ve bunlardaen ağır yükten fazlası kaldırıldığında. yükselen üst kısmın birdenbire inmesini engelleyecek otomatik sürgülü veya benzeri uygun tertibat bulunacak ve bunlar elektrikle çalıştıklarında. kaldıraç kolu veya kolları üzerinde yapılacak baskı. kutusu Madde 426 – El maçunları. uygun kavrama tertibatlı bulunacaktır. durumu bildiren sesli ve otomatik bir uyarma tertibatı bulundurulacaktır. Madde 423 – Buharla çalışan maçunalarda. operatörlerin görüşünü azaltmayacaktır. işçiler sıcak su veya buharla yanmaya karşı korunacak ve eksoz borularından çıkan buharlar. kaldırılacak en ağır yüke göre. devrilmelerini önlemek için. makaslar görevliler tarafından idare edilecek ve operatörler. Madde 424 – Elektrikli maçunların durması halinde. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 22/44 . Madde 420 – Geçme (teleskopik) platform tipli kaldırıcı arabalarda. yük halatını tek kat halinde sarabilecek durumda olacak ve maçunların kumanda kolları.yükleri bulundukları durumda tutabilecek güçte frenler bulunacaktır. Madde 422 – Maçuna tamburlarının boy ve çapları.bırakıldığında otomatik olarak kendiliğinden ölü noktaya gelecek tertibatlı olacaktır. platformlar yere yakın tutulacaktır. adam başına 10 kiloğramı geçmeyecek şekilde yapılmış olacak. bunlarda kaldıraç kolu bırakıldığında. yükü askıda tutabilmek için. yükü askıda tutabilecek frenleri olacak ve bunların kumanda kol başlıkları. Madde 417 – Motorlu vinçler ray üzerinde hareket ettiklerinde. platformun yükselmesini ve inmesini sınırlayacak bir tertibat yüklerin indirilmesini ayarlayan elektrikli veya mekanik bir fren bulunacaktır. Madde 421 – Kaldırma araç ve makinalarında meydana gelen herhangi bir aksaklık halinde. platformlu kaldırıcı arabaların ve benzerlerinin tekerlekleri korunacak. Madde 419 – Seyyar vinçlerin.

halatın 1-3 metresi. Madde 433 – Çelik halatların bağlantı kısımlarında tellerin aşınması. asitlerin veya bunların buharlarının yahut yıpratıcı diğer kimyasal maddelerin bulunduğu yerlerde kullanılmayacak ve saklanmayacaktır. iyi cins kenevirden veya benzeri elyaftan yapılacak ve bunların kopmaya karşı. düğüm ve büküm olmayacak. dökümhanelerde veya yağ ve greslerin kuru veya benzeri maddeleri zincirler üzerinde toplanabileceği yerlerde. 7 telli çelik halatlarda % 12.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Madde 427 – En ağır yük için.aşağıda gösterilen miktarlarda kaybetmiş olanları kullanılmayacaktır. kirli olduklarında yıkanacak ve kuru olarak saklanacaktır. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 23/44 . Madde 434 – Kaldırma veya çekme işlerinde kullanılan ip halatlar. Madde 428 – Tamburlara sarılan veya kasnaklar üzerinden geçen zincirler. İp halatlar.halkaları. çelik veya benzeri uygun malzemeden yapılmış olacak. Zincirler bu özelliklerini yitirdiklerinde ve boyları % 5 den fazla uzadıklarında ve bakla veya halka kalınlıklarının dörtte birini geçen bir aşınma meydana geldiğinde. Madde 430 – Kaldırma ve bağlama zincirleri. bunlar kullanılmayacaklardır. belirli devrelerde yağlanacaktır. telle bağlanmayacak veya civatalarla tutturulmayacaktır. ezilmelere ve korozif maddelerin etkilerine karşı korunacaktır. uygun kancalara asılacak ve bunların paslanması önlenecek. güvenlik kat sayıları en az 3 olacaktır. uygun şekilde kesilecek ve halatın başları. Seal özel çelik halatlarda % 12.başlık ve bağlantıları halatların kaldıracağı en ağır yüke dayanıklı olacaktır. bunlardan güvenlik mandalı veya uygun güvenlik tertibatı bulunacaktır. Üçgen bükümlü özel çelik halatlarda % 15. Nuflese özel çelik halatlarda % 20. kullanılmadıkları zaman. uygun yastıklarla beslenecek ve kırılan bir kaldırma veya bağlama zinciri. Madde 429 – Yüklerin kaldırılmasında kullanılan zincirlerde. Madde 432 – 6 bükümlü çelik halatların 50 santimetre veya özel çelik halatların 1 metre boyunca dayanımlarını. 37 telli çelik halatlarda % 25. Madde 436 – Kaldırma araç ve makinalarının yük kancaları. yeniden uygun şekilde bağlanacaktır. kullanılan zincirler ve sapan zincirleri yağlanmayacaktır. 19 telli çelik halatlarda % 20. Madde 431 – Çelik halatların güvenlik kat sayısı 6 dan aşağı olmayacak vehalatların ek yerleri. sert ve kesici köşeli yükler kaldırılırken. dövme. köşelerle zincirler arası. kopması ve bağlantının gevşemesi gibi hallerde. ıslak olduklarında kurutulacak.kaldırma ve bağlama (sapan) zincirlerinin ve kancalarının güvenlik kat sayısı en az 5 olacaktır. yüklerin kurtulup düşmelerini önlemek için. Ancak. 61 telli çelik halatlarda % 25. demir. İp halatlar. Madde 435 – Kaldırma araç ve makinalarının alt kısmında bulunan makaraların uygun koruyucuları olacak ve bu makaraların kaymaları önlenecektir.

Taşıyıcılarda (Transportör) Alınacak Güvenlik Tedbirleri Madde 438 – Merdaneli. temizlenmesi ve onarımı için. uygunşekilde korunacaktır. transportör boyunca tehlikeli noktalarda bulunabilecek işçilere. Madde 443 – Transportörlerin eriştikleri yerler. üzerinde kırılmaz camlı pencereleri veya takma kapakları bulunan ve bina içinde geçtikleri her katta. bunlar ve boşluklar. Madde 445 – Bantlı transportörlerden bantların kopmalarına karşı.uygun korkuluk ve eteklerle korunacaktır. sapan kollarının başları. aynı halkaya bağlanacak ve sapan kolları uygun açıklıkta olacaktır. Madde 444 – Merdaneli. Madde 440 – Çalışanların üstünden geçen transportörlerin altlarına saç levha veya tel kafesten koruyucular konulacaktır.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Madde 437 – Eşit kollu sapanlarla uygun şekilde taşınamayacak yükler için. pnömatik ve bantlı transportörler ve benzeri taşıyıcıların üzerinden geçmek zorunluluğu bulunan hallerde. operatörün kumanda görüş sahası dışında bulunduğu hallerde. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 24/44 . ağaç veya diğer bir maddeden yapılmış uygun ve dayanıklı kaplarla kapatılacak ve miller ve dirsek dişlileri.uygun yükseklikte koruyucular yapılacaktır. Madde 439 – Transportörlerin çukurda veya yer seviyesinde bulunduğu hallerde. sonsuz vidalı.kavanoz ve benzerlerinin devrilme veya düşmelerini önlemek için.parçadüşmelerine karşı uygun şekilde korunacaktır. Madde 441 – Transportörlerin yükleme ve boşaltma yerleriyle hareket ve germe tertibatının bulunduğu uygun yerlere durdurucu tertibat konulacaktır. yüklerin kaymasını ve transportörün geriye doğru boşa çalışmasını önleyecek mekanik bir tertibat bulundurulacaktır. bunlar metal. tablalı transportörlerin taşıma yüzeylerinin her iki tarafına. operatörün.silindirin iki başından en az 1 metre uzatılacaktır. kolları eşit boyda olmayan sapanlar kullanılacaktır. geçilen yerlerde bulunan silolaraboşaltıldığı hallerde. Madde 448– Şişe. Madde 446 – Bantlı transportörler ile taşınan malzeme.bunlar uygun bıçaklar veya döner fırçalarla temizlenecektir. Madde 447 – Bantlı transportörlerin baştaki silindir veya tamburlarına yapışan maddeler el ile temizlenmeyecek. güvenliği sağlayan geçitler yapılacak ve hareket halindeki transportörlerin üstüne çıkmalar önlenecektir. uygun koruyucular yapılacak ve bunlar. güvenli ve kolay erişilir bir yerde bulunacaktır. Madde 449 – Kovalı yatık transportörlerin en az 215 santimetre yüksekliğinde ve transportörü tamamen kapatabilen ve kontrolü. Madde 442 – Yükleri eğik olarak yükselten transportörlerde hareketin durması halinde. ağırlıklı zincirli ve havai zincirli transportörlerle tomruk transportörü. ağırlıklı transportörlerin dirsekli kısımları ileyerden 150 santimetreden fazla yüksekte bulunan taşıma yollarının yanları. bir boşaltma tertibatı ile alınarak yer altında olan ve ağızları. Birden fazla kollu sapanlar kullanıldığında. transportörün harekete geçeceğini bildirmesini sağlıyacak sesli veya ışıklı bir tertibat kurulacaktır. bu silo ağızlarına malzemeyi geçirecek aralıklı ızgaralar konacak veya uygun korkuluk ve eteklikler yapılacaktır. Madde 450 – Merdaneli transportörlerin merdaneleri arasında 15 santimetreden fazla bir açıklık bulunduğunda. kovaların boşalmasını sağlayan koruyucuları bulunacak vetesisatın kumanda kolları.

kriko. Madde 453 – Pnömatik transportörlerin verici veya emici ağızları. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 25/44 . eğik düzlemin alt başında ve indirilen kapların önünde durmayacaklardır.1 torba eksik konularak istif edilecektir. önceden belirtilen kumanda hareket ve işaretleri kullanılacaktır. taşınması. bua ğızlara. Bunun sağlanamadığı hallerde. Madde 488 – Ağır parçaların boru veya çubuk ve benzeri yuvarlak parçalar üzerinde yürütülerek taşındığı hallerde. Madde 455 – Pnömatik transportörlere.uygun yerlere konmuş bulunacaktır. sağlamkafeslerde korunacak ve vantilatörlerinin yatakları.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Madde 451 – Seyyar transportörlerin eğimleri. Ağır parçaların ekip halinde kaldırıldığı veya taşındığı hallerde.menteşeli veya kızaklı ve sağlam sürgülü kapaklar bulunacak. geçitlerde gidiş ve gelişi aksatmayacak ve yangın söndürme tesisatının kullanılma ve çalışmasını engellemeyecek ve devrilmeyecek şekilde ve ağırlıklarına dayanacak taban üzerine ve ancak 3 metre yükseklikte istiflenecektir. tozlara karşı tecrit edilmiş olacak ve bunların otomatik yağlama tertibatı. Madde 454 – Pnömatik transportörlerin kanalları.bu oluklar en az 3 milimetre kalınlığında ve kaldırılıp açılabilen aynı malzemeden yapılmış kapaklarla kapatılacaktır. kanallardan en az 1 metre uzakta uygun huniler yapılacaktır. Madde 489 – İşyerlerinde malzemeler. tıkanıklıklar gidirilmeyecek veya onarım yapılmayacak ve bunların motorları.gerilim altındaki bütün kısımlar izole edilecek ve metal kısımlar topraklanacaktır. Malzemenin Kaldırılma. İstiflenme ve Depolanmasında Alınacak Güvenlik Tedbirleri Madde 486 – Malzemenin kaldırılması. Madde 490 – Ağır çuval ve torbalar.Bu kapakların altına metal ızgaralar yerleştirilecektir.taşıyacakları. sonsuz vida gibi mekanik veya otomatik bir tertibatla ayar edilecek ve seyyar transportörlere elektrik akımı.çelik veya levhalarla döşenmiş oluklar içine konulacak.bunlar el ile itilmeyecek.malzemeler el ile verildiği ve besleme ağzının çapı 30 santimetre veya daha büyük olduğu hallerde. topraklamayapılacak veya benzeri tedbirler alınacaktır.aydınlatmayı engellemeyecek. kaldıraçlarla veya benzerleri ile hareket ettirilecektir. Madde 452 – Sonsuz vidalı transportörler. uygun kablolarla verilecek. Taşınma. halat ve ipler kullanılacak ve işçiler.buralarda statik elektriğe karşı. varil ve benzeri büyük yuvarlak kaplar.bu kanalların çapına uygun kalınlıkta çelik veya aynı dayanıklılıkta saçtan yapılacaktır. makina ve tesisatın çalışmasını güçleştirmeyecek. Bu kanalların temizlenmesine yarayan menfezlerde.dört köşesi çaprazlama olarak ve en çok 5 sırada bir. eğik düzlemlerden indirilirken takozlar. fazla yüklemede otomatik olarak duracaktır. istiflenmesi ve depolanmasında genellikle mekanik araçlar kullanılması esastır. Kapaklar açılınca transportör otomatik olarak duracaktır. Madde 487 – Fıçı. kaldıraçlar.transportör durdurulmadan ve kumanda tertibatı kilitlenmeden.

patlayıcı veya zehirleyici karışımlar meydana getirebilecek nitelikte olduğu hallerde. . . kalaslardan yapılacak bir taban üzerine istiflenecek ve istifin her iki tarafı. uygun raf veya sehpalar üzerine veya bunların sağlanamadığı hallerde. .Her mobil krende dayanıklı ve temiz olacak şekilde okunulabilir kağıt veya resimli kapasite kartı olmalıdır.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Madde 491 – Kızışmayı önlemek ve dengeyi sağlamak için. ucu sağlam bir yere bağlanmış uygun emniyet kemeri verilecek ve silo ağzında sürekli olarak görevli bir işçi bulundurulacaktır. Madde 493 – Kuru maddelerin döküm halinde bulunduğu ve alttaki boşaltma ağzından. Bu açı göstergesi temiz. Bom kaldırma sistemi emniyetli durma tertibatları ile donatılmalı (boru patlama valfleri vs. Kapasite kartları aşağıda belirtilmekte olan özellikleri sağlamalıdır. uygun ızgaralarla kapatılacaktır. bu maddelerin mekanik vasıtalar veya el ile alındığı üstü açık siloların üst ağızları. her işçiye.Kolay kullanılabilen bir yangın söndürücüsü olmalıdır. Madde 492 – Çubuk ve borular. . boşaltma ve depolama işlerinde ayrıca gerekli özel tedbirler alınacaktır. .Üzerinde operasyon özelliklerini detaylı bir şekilde gösteren kapasite kartları bulunmalıdır.Bütün makinalarda teleskobik bomlarda bom boyu göstergesi olmalıdır.Tamir bakım ekipmanları makina üzerinde metal bir kutuya yerleştirilmiş olmalıdır. Madde 498 – Depoların kuru maddeler.Gece operasyonları için uygun ışıklandırma sistemi olmalıdır.uçları geçitleri kapamayan latalar atılacaktır. yığınların dip tarafında. 24. okunaklı ve işlemler sırasında operatörün 100 ‘lik değişimleri görebilmesini mümkün kılar tarzda olmalıdır. Madde 494 – Kuru maddelerin döküm halinde bulunduğu silolara işçilerin girmesi gerektiğinde. Madde 497 – Kuru maddelerin yığın halinde depolandığı ve bunların el aletleri ile alındığı hallerde.Yakıt tankında otomatik kapanan kapak ve alev önleyici sistem bulunmalıdır. Madde 496 – Yanabilen kuru maddelerin döküm halinde depolandığı silolar ateşe dayanıklı maddelerden yapılmış olacak ve bunlarda uygun havalandırma tertibatı bulunacaktır.Kabin dışında etkili bir şekilde işitilebilir ikaz sinyali bulunmalıdır.Bütün makinalarda düşey düzlemde bomların hareket kabiliyetini gösterir bom açı göstergesi olmalıdır. Madde 495 – Döküm halinde kuru maddelerin depolandığı siloların sahanlık vesabit dik veya yatık merdivenleri bulunacak ve bunlar uygun korkuluklarla korunacaktır. kesilmiş keresteler.1 KRENLERDE EMNİYET BAKIMINDAN GEREKLİ EKİPMANLAR .) . dayanıklı kazıklarla desteklenecektir.4. . bunların dengesini bozabilecek nitelikte boşluklar meydana getirilmeyecektir. Operatör tarafından kolayca kullanılacak şekilde yerleştirilmiş olmalıdır.Bom duruşları şok absorbsiyonlu olmalıdır.yerden yüksekte yapılan raflar üzerine yatay olarak veya az eğik sıralar halinde istiflenecek ve her sıra arasına. . yükleme. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 26/44 . .

devrilme ağırlıkları. bükülebilme özelliklerinden dolayı düğümlenmeye elverişlidir. makina eğimi.Tambur verileri.Operasyonlarda alçak sıcaklık limitleri kapasite kartlarında belirtilmelidir. .Her bom bölümün nasıl teleskoplandığı (mekanik vs. . bom açıları.Tekerlek basınçları kapasite kartlarında belirtilmelidir.) . .Bu kart kabine operator koltuğundan kontrol esnasında kolayca görülebilecek şekilde sımsıkı bozulmayacak ve düşmeyecek şekilde takılmış olmalıdır. bom uzunlukları ve bom tipleri kapasite kartlarında belirtilmelidir.Simetrik olmayan şekilde monte edilmiş olan bir kren için spesifikasyonlar her doğrultuda gösterilmelidir. Bu alanların veya alan kombinasyonlarının kapasite kartındaki eşdeğerleri kapasite kartlarında belirtilmelidir.Sadece mesnetler tam açık olduğunda ve tekerler üzerinde iken uygulanan mesnet açıklığı yükleme oranları temiz bir şekilde olmalıdır. .Operasyonda rüzgar hızı sınırları kapasite kartlarında belirtilmelidir.. Zamanla eskiyerek çekme mukavemetinden kaybederler. .5.Palanga sistemini tavsiye edilen parçaları.Bom bölümlerinin açılma ve kapanmasındaki sıralama ve prosedür . Bu halatlar düğüm atmaya. dönmeye karşı dayanım ve korozyona karşı dayanım çok önemlidir. tutmak ve kaldırarak taşınmasını sağlamak amacıyla halatlar kullanılır. . Elyaf halatlar.Jib bom oranları kapasite kartlarında belirtilmelidir. değiken kren yükleri için boyut ve halat tipleri kapasite kartlarında belirtilmelidir. çalışma hızları veya tekerleklerin iflası etkileri gibi faktörler için açık uyarılar olmalıdır.1.Müsade edilen kullanımlarda alternatif yükleme oranları. rüzgar. zemin şartları. Kaldırma makinelerinde elyaf halat ve tel halat olmak üzere iki tip halat kullanılır. . yorulma dayanımı. . sisal. halat hızı ve halat makara kapasiteleri kapasite kartlarında belirtilmelidir. .5. yük için gerekli halat taşıma kapasitesi. a) Bitkisel elyaflı halatlar Kendir.Bom teleskoplama operasyonlarında maksimum izin verilen yükler ve sınırlama şartları veya ön uyarılar 24. manila bitkisinden elde edilen elyaflarla yapılırlar. . . 24. .Bu oranlar uygun olmalıdır (stabilite ve gerilme oranları) ve kapasite kartlarında belirtilmelidir. . Vinçlerde kullanılan halatlarda. Elyaf Halatlar Elyaf halat bağları. aşınma dayanımı.Her bom bölümünün maksimum teleskoplama boyu .Kren modeli numarası. bitkisel elyaflı halatlar ve sentetik elyaflı halatlar olmak üzere iki gruba ayrılır. Fakat kopma mukavemetleri düşük olduğundan hafif yükler için elverişlidir.Burada yükleme oranları stabiliteden başka yapısal gerilmelerle sınırlıdır. .Bom-jib kombinasyonunda hesaplama metodu kapasite kartlarında belirtilmelidir. el ile İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 27/44 .Çalışma alanı (kartta listelenen kapasiteler için).ekstra karşı ağırlık ve oranlara etkileri gibi) kapasite kartlarında belirtilmelidir.Yükün dönmesinin (yatay düzlemde) etkileri. Ayrıca teleskobik bom bilgileri de operator el kitabında veya bir tabloda olmalı ve aşağıdakileri kapsamalıdır.Bütün operasyon radyuslarında ana bom için yükleme oranları. ayrıca sarıldıkları yükleri zedelemezler.Operatör kolayca kren kapasitesini görebilmeli ve hesaplayabilmelidir. . . krende opsiyonel ve değişken geometri ekipmanları (mesnetler. İmalatçı opsiyonları bir veya daha çok çalışma alanları için kapasite listeleri veya çalışma alanının her kombinasyonu için kapasite listeleri. izin verilen halat çeki kuvveti. . Rutubete karşı fazla duyarlı olduklarından pamuk esaslı elyaf halatlar nadiren kullanılır.seri numarası ve imalat tarihi kapasite kartlarında belirtilmelidir.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ . VİNÇ TAŞIMA HALATLARI Vinçlerde yükleri bağlamak.

Demeti meydana getiren teller sağa sarılışlı ise küçük " z ". Bugün esas olarak. 24. yağ endüstrisi. Oluşturulan bu kordonlar bir öz (öz.4 – 2. Tel halatlar Tel halat yüksek mukavemetli çapları 0. demetlere destek görevi yapan elyaf veya çelik tel) etrafına sarılması ile de halatlar meydana getirilir. Vinç endüstrisinde tasarımın başlangıç noktalarından biri çelik halatlar olduğundan çok önemlidir. balıkçılık. Tel Halat Yapısı Tel halatı meydana getiren teller TS normunda verilen şartlara sahip çelik tellerdir. çıplak tel ve kaplı teller kullanılmaktadır.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ çalışmaya uygunluk gösterdiklerinden genellikle yüklerin tespiti. 30'dan fazla değişik tipteki çelik tel halatlar madencilik.4 mm arasında değişen ince çelik tellerden yapılır. marina. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 28/44 . İnce çelik teller bir çekirdek tel etrafına bir veya birkaç katlı olarak sarılarak kordonlar oluşturulmaktadır. gemi ve yat tesisleri gibi alanlarındaki değişik endüstri uygulamaları için tavsiye edilmektedir. Çürümemeleri ve daha yüksek dayanım göstermeleri en önemli avantajlarıdır. sola doğru ise büyük " S " harfleri ile gösterilir. Halat yapımında ana tel. bağlanması gibi amaçlar için kullanılır. "Sağ çapraz" halatlar ve "sol halatlar iki tiptir.2. "Sağ çapraz" halatlar ve "sol çapraz" çapraz" halatlar. Standart çelik halatlar. 200. yük kaldırma kapasitelerine ve halat özü malzemesinin çelik veya fiber oluşuna göre sınıflandırılırlar. halatın merkezinde. çapına göre haddelenerek veyağuk çekilerek TS normunda verilen so şartlara uygun olarak yap ılır. Bu halatlar genellikle konstrüksiyon stillerine. b) Sentetik Elyaflı Halatlar Naylon ve perlon gibi suni elyaflardan yapılan halatlardır. genellikle 4 sınıfta 160. Çapraz Sarımlı Tel Halatlar Düz Sarımlı Tel Halatlar Halat yönü ile demet yönü birbirinin tersi yönde sarılmış Halat yönü ile demetlerin aynı yönde sarıldığı halatlardır. Halatlar kordonların sarılış yönlerine göre isim alırlar. 180. Bu halatlardır. Ayrıca bu tip halatlar donmazlar ve ıslak halde kolayca eğilebilir. Bu halatlar iki tiptir. 220 kgf/mm2 ve özel olarak 250 kgf/mm2 ve 160 kgf/mm2 (1570 N/mm2) 'den 220 kgf/mm2 (2160 N/mm2) 'ye kadarki yükleme kapasitelerinde düzenlenirler. Mukavemet bakımından diğer elyaflı halatlardan üstündür. halatlar. sola sarılışlı ise küçük " s " harfleri ile gösterilir. Çelik teller. orman ürünleri. Bunun haricinde kordonların sarımı ile kordonu meydana getiren tellerin sarımı aynı yönde ise “düz sarımlı” farklı yönde ise “çapraz sarımlı” halat olarak adlandırılırlar. • Demetlerin halat özü etrafına sarılışı sağa doğru ise büyük " Z ". Kordonların sarımı sağa doğru ise “Z” sola doğru ise “S” harfleri ile gösterilirler. tramvay. dolgu teli. asansörler imalat firmaları.5.

KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Sağ sarımlı halat çapraz (s/Z) Sol sarımlı halat çapraz (z/S) Sağ sarımlı halat düz (z/Z) Sol sarımlı halat düz (s/S) Tel halat kompozisyonları Temel demet örüm şekilleri (a) (b) (c) Çelik halat ve bağlantı parçaları.5. a) Kilit. b) Halat bağlantı parçaları. c) Gerdirme 44.3 VİNÇ HALATININ KONTROLÜ İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 29/44 .

Gereğinden fazla incelmiş veya kırılmalar bulunan halatlar İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü’ne göre kullanımları iptal edilir. iki yanının gerektiği kadar faturalı olduğu kontrol edilir. Şekil : Aşırı yük limit şalteri İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 30/44 . Bu kontrol halatın özellikle sarılan kısmı veya makarayla (eğer makaralı ise) temas eden kısmında yapılır. Vinç Tertibatının kontrolü Vincin asılı bulunduğu mesnetler ve bu mesnetlerin bağlantıları güvenilir olmalıdır. Yük kancası en aşağı seviyede iken tambur üzerinde en az iki tam devir yapacak kadar halatın sarılı olduğu ve halat uçları tambura sağlam bir şekilde bağlanmış olup olmadığı kontrol edilir. tambur içine çift klemensle ya da başka bir elemanla sağlam bir şekilde bağlanmalı ve halat üzerindeki kaldırma kancaları en aşağı seviyede olduklarında. Vinçler için yükün kaldırılacağı en alt ve üst seviyeler geçildiğinde elektrik akımını otomatik olarak kesecek ve tamburun hareketini otomatik şekilde frenleyecek swiçler konularak daha aşağı inmesi veya yükün yukarı çıkması önlenmiş olmalıdır. Şekil : Kumpasla halat çapı kontrolü ve hasarlı halat Kılavuz kontrolü Halatın tambura düzenli bir şekilde sarılmasını sağlayan kılavuzun görevini yapıp yapmadığı. Çelik halat uçları. vinç kaldırma motoru harekete geçirilerek kontrol edilir. nitelik ve sargı sayısına uygun. Yapılan bu kontrolde halatta kırılmaların olup olmadığına bakılır. Halat çapı DIN ölçülerine göre kontrol edilir ve kaldırabileceği azami ağırlığa uygun olup olmadığına bakılır. Eğer raylı vinç isi rayların her iki başına en az tekerleklerin yarıçapı yüksekliğinde takozlar bulunmalıdır. Ağırlık Kontrolü Vincin kaldırabileceği azami ağırlığının 1. Vinç frenlerinin bu yüke dayanıklı olması gerekmektedir.5 katı yük kaldırılarak denemeye tabi tutulur. Vinç güvenli bir şekilde bu yükü kaldırarak askıda tutabilmelidir. tambur üzerinde en az iki tam devir yapacak boyda halat sarılı kalmış olmalıdır. Yük en az 30 dakika kadar askıda tutularak frenlerde kayma olup olmadığı kontrol edilmelidir.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Halatın çapı kumpasla ölçülerek yapılır. Vinç Halatlarının test ve kontrollerinde dikkat edilecek genel faktörler Vinç halat tamburlarının kaldıracağı yüke ve kullanılacak halatın çap. Tek raylı askılı vinç ise askı milinin kopması halinde yükü askıya alabilecek bir veya birkaç güvenlik bağlantısı bulunmalıdır.

KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Vinçler. kabul edilen en ağır yükün en az 1. Çelik halatların güvenlik katsayısı en az 6 olmalıdır.5. Benzer bir hareket halattaki kordon ile öz arasında ve halat ile kasnak arasında da görülür. halatın 1–3 metresi. Böylece işletme esnasında kordonlar basınç altında halat yüzeyine doğru yağ verirler. Halatların Yağlanması Yük altında eğilme ve düzelme esnasında halat telleri arasında bağıl bir hareket oluşur. Zira işletme sırasında halatın içinin yağlanması zordur. kordonlar ve halatlar sık sık yağlanmalıdır. etkili ve güvenli bir şekilde kaldıracak ve askıda tutabilecek güçte olacak ve bunların bu yüke dayanıklı ve yeterli yük frenleri bulunmalıdır. 6 bükümlü çelik halatların 50 cm veya özel çelik halatların l metre boyunca dayanımlarını tabloda gösterilen miktarlarda kaybetmiş olanlar kullanılmamalıdır. Bu nedenle yapım sırasında elyaf özün yağlama yağı veya vazelin ile emdirilmiş olması gerekir. Tablo : Çelik halat incelme oranları 24.5 katını. Aynı nedenle kordon telleri de yapım sırasında gresle iyice yağlanmalıdır. uygun şekilde kesilmeli ve halatın başları yeniden uygun şekilde bağlanmalıdır.4. Halatın iyi bir tarzda yağlanmasının halat ömrü üzerinde de büyük bir etkisi vardır. Uzun süre yağsız bırakıldığında öz özelliğini kaybeder ve kordonları daha fazla İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 31/44 . Halatın tambura düzenli bir şekilde sarılmasını sağlayan klavuzun görevini yapıp yapmadığı vinç kaldırma motoru harekete geçirilerek kontrol edilmelidir. Halatın iç yağlaması halat ömrünü özellikle etkilemektedir. Elyaf öz asla yağsız bırakılmamalıdır. Halat telleri arasındaki sürtünmeyi ve tel paslanmasını azaltmak üzere çelik teller. Çelik halatların bağlantı kısımlarında tellerin aşınması kopması ve bağlantının gevşemesi gibi hallerde.

Orta ağır ve ağır yoğunluktaki yağlayıcılar. Yetersiz yağlama halatta korozyona neden olabilir. Ancak kullanılan havanın korozyona sebep olmaması için kuru olması gerekir. fırçalama yöntemiyle. yağlamaya gerek yoktur. az seviyede yağlayıcı uygulamalıdır. İç yağlayıcının halatın işletme ömrü boyunca halatı pasa ve aşınmaya karşı koruması nadirdir. Yağlama halat tellerinin birbiri üzerinde muntazam hareketini sağlayacağından yorulma dayanımı da artar. Halat yüzeyinde sert gres veya pislikler fırçalanmalı ve viskozitesi az ılık bir yağ ile yıkanmalı. Nemli halat yağlanmasından kaçınılmalıdır. Aşınma bölgeleri de etkili bir yağlama ile azaltılabilir. depolama ve çalışmanın ilk zamanlarında yeterli olabilir ancak daha sonraki zamanlar için halat imalatçısı. Yetersiz yağlamanın halatta sebep olduğu sorunlar : Malzeme kaybına sebep olan korozyon ve pitting teşekkülü Tellerin aşırı korozyondan gevşemesi ve mukavemetinin azalması Kasnak sürtünmesinden oluşan halat dış katlarındaki tellerin aşınması Halat eğilmesi sırasında halat tellerinin birbirine sürtünmesinden oluşan halat iç kat tellerinin aşınması Pitting oluşmasıyla iç tellerde çentik oluşumu Halat Yağları Halatlarının yağlanmasında kullanılan halat yağları. Yağlayıcı içinde molibden sülfür gibi katı maddeler de bulunmamalıdır. Adi Stauffer gresi ve kullanılmış karter yağı yağlamada kullanılmamalıdır. Bu yöntemlerden bazıları ise şunlardır : Hafif yağlar. yağın halat içine sızmasına imkan tanınmamalıdır. Yeni alınan halatlara imalat sırasında yapılan yağlama. bir fırça ile sıcak uygulanmalı veya yağlayıcı bulunan deri eldivenden halat geçirilmelidir. Bu yağlarda halatı aşındırıcı parçacıklar ve asit mevcuttur. Düzenli ve devamlı kullanılmayan halatlar havanın tesiriyle yağlama kendini özelliğini yitirirler ve nemlenme ile elyaf öz ile teller bozulur. kullanılan halat boyuna ve diğer etkenlere göre seçilir. Bu nedenle zaman zaman halatın yağlanması önerilir. Halat içi yağlamanın yenilenmesi gerektiğinde kolloid grafitli ince sıvı yağlar tercih edilmelidir. Eğer halat yüzeyinde ince gres filmi varsa. kısa halatlarda ise spreyle püskürtülerek uygulanır. asansör tesisine bağlıdır ve değişik yöntemlerle yağlama sağlanır. Yağlarda bitumen ve hidrokarbon bulunmalıdır. Uygun yöntem yağın viskozitesine. halatın yağ banyosundan geçirilmesiyle. halat ve özü yeterli miktarda ve kaliteli biçimde yağlamalıdır. 5 Shell Gres F12 Gazolin Sinit 1 Brilube 40 (kayma önleyici) Etkili yağlama sadece çıplak metal temas halinde olacağından. Sık kullanılan halat yağlarından başlıcaları şunlardır : Gargoyle Viscolite Nr. bu miktar tahrik kabiliyetine ve halat düzenine göre değişir. Yeterli miktarda yağlamayı sağlamak zordur. Çelik tel halatlara periyodik uygulanan dıştan yağlama. Bu nedenle asansör halatı imalatçısı en kötü hali göz önüne alarak. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 32/44 . yağlayıcı uygulanmadan önce halat kuru ve temiz olmalıdır. Sonradan fazla yağlayıcı uzaklaştırmak kolay bir işlem değildir. Yağlama yağı ve vazelin elyaf özün katranlanmasına oranla daha iyi sonuçlar verir. Devamlı ve yeterli bir yağlamayı sağlamak için uygun yağ ve gres periyodik olarak uygulanması gerekir. Aksi durumlarda yağlayıcı akar ve nem içeri sızarak korozyona sebep olunur. Ayrıca hava basıncı uygulayarak da yağlama yapılabilir.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ destekleyemez. kimyasal bakımdan nötr yağlardır. asitsiz ve iyi tutan gresle yağlanmalıdır. Yağın halat içine iyice nüfus edebilmesi için bir kasnak üzerinden geçtiği yerde yağlama yapılmalıdır. İşletmedeki halat.

19 telli çelik halatlarda % 20.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ ABD'de keçe tamponlu fitilli yağlama teçhizatı kullanılmaktadır.432) Halat Başı Çelik halatların bağlantı kısımlarında tellerin aşınması. yeniden uygun şekilde bağlanacaktır.436) İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 33/44 . güvenlik kat sayıları en az 3 olacaktır. Bu yöntemde çok fazla yağın halat üstünde kalması ve yetersiz tahrik sorunu çözülmüştür. Özel çelik halatlarda % 20. İp halatlar. yüklerin kurtulup düşmelerini önlemek için. bunlardan güvenlik mandalı veya uygun güvenlik tertibatı bulunacaktır.5.435) Kancaya Emniyet Mandalı Kaldırma araç ve makinalarının yük kancaları. Pudra yağı emdiğinde kurur ve halat üstünden dökülür. (İSG Tüzüğü m. çelik veya benzeri uygun malzemeden yapılmış olacak. (İSG Tüzüğü m. İp halatlar. Üçgen bükümlü özel çelik halatlarda % 15. (İSG Tüzüğü m. 24. demir. halkaları. 7 telli çelik halatlarda % 12.5 Çelik Halatları İş Sağlığı Ve Güvenliği İle İlişkilendirme Çelik halatların güvenlik kat sayısı 6’dan aşağı olmayacak ve halatların ek yerleri. kirli olduklarında yıkanacak ve kuru olarak saklanacaktır.431) Halat Dayanım Miktarı 6 bükümlü çelik halatların 50 santimetre veya özel çelik halatların 1 metre boyunca dayanımlarını. başlık ve bağlantıları halatların kaldıracağı en ağır yüke dayanıklı olacaktır. ıslak olduklarında kurutulacak. Geride kalan yağlanmış pudra ise tel fırça ile alınır. aşağıda gösterilen miktarlarda kaybetmiş olanları kullanılmayacaktır. (İSG Tüzüğü m. Halatların aşırı yağlanmasını gidermek için Avrupa'da uygulanan en yaygın yöntem: çok ince kuartz kumu (pudra) ele takılan aşınma eldiveni ile huniden halata yukarıdan dökülür ve el ile yayılır. (İSG Tüzüğü m.434) Makaraya Koruyucu Kaldırma araç ve makinalarının alt kısmında bulunan makaraların uygun koruyucuları olacak ve bu makaraların kaymaları önlenecektir.433) İp Halatlar Kaldırma veya çekme işlerinde kullanılan ip halatlar. uygun şekilde kesilecek ve halatın başları.iyi cins kenevirden veya benzeri elyaftan yapılacak ve bunların kopmaya karşı. halatın 1-3 metresi. (İSG Tüzüğü m. kopması ve bağlantının gevşemesi gibi hallerde. Tahrik kasnağı da istenirse solvent ile temizlenebilir. asitlerin veya bunların buharlarının yahut yıpratıcı diğer kimyasal maddelerin bulunduğu yerlerde kullanılmayacak ve saklanmayacaktır. 61 telli çelik halatlarda % 25. Seal özel çelik halatlarda % 12. dövme. 37 telli çelik halatlarda % 25.

hafif yük dengesizliği nedeniyle kordonlardaki sarılma İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 34/44 . Bu amaçla tesislerinde şu bakım yöntemleri uygulanır. hatalı sarım. parlama olmamalıdır. Her ne kadar muayeneler asansörün kısa süreli olarak hizmet dışı kalması gibi zararlara neden olsa da. standartlara uygun seçilmiş ve imal edilmiş halatlara. Halatlarda oluşan bozulmalar taşınma. sistemin performansını ve güvenirliğini sağlamaktır. elektrik akımına maruz kalma gibi durumlar halatın aşınmasına neden olan etmenlerdir [9].aynı halkaya bağlanacak ve sapan kolları uygun açıklıkta olacaktır. eşit uzunlukta olup olmadığına. Halat kullanıcılarının.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Kollu Sapanlar Eşit kollu sapanlarla uygun şekilde taşınamayacak yükler için. iletim. Kullanımdan dolayı veya eskime sonucunda bağlantı yerinde kopuk teller oluşabilir. Koruyucu ve planlı bakım kapsamında bakım ekibince. deformasyon. (İSG Tüzüğü m. Halat gerginliği konusunda halat boylarının uygun. halatlarda tellenme. Yine yağlama konusunda da halatların aşırı yağlı ya da tümüyle yağsız olmamasına dikkat edilmelidir. ezilme. Standartlar asansörün yağlanması gereken kısım ve parçalarını. Kordonlarda uzamalar. d) Donanımın uzaktan izleme yöntemiyle bilgisayar tarafından sürekli kontrol altında tutulduğu dinamik bakım. ayardan sonra kendiliğinden gevşemeyecek bir yapıda olmalıdır. Halatların bakımı ise özellikle koruyucu ve planlı bakım kapsamında yer almakta. düğümlenme. kolları eşit boyda olmayan sapanlar kullanılacaktır. sapan kollarının başları. ani burulma sonucunda veya aşırı yükün ani kalması sonucunda “kus kafesi” denilen bozulma türü görülebilir. montaj. halatların servisten alınmaları ise değiştirme türü bakım kapsamına girmektedir. gerginliklerinin ayarlı olmasına. ani yükün kalkması. arızayı önleyecek düzeyde emniyetli çalıştırmak ve işletme kayıplarını en aza indirmek de bakımın amacı içinde yer alır. ani yükleme. korozyon veya aşınma. b) Donanım ve elemanlarının yeniden eski çalışma koşullarına dönmesini sağlayan arızadan kaynaklanan bakım. Muayene genellikle yakın gelecekte hangi elemanların tamir veya bakıma ihtiyaç duyacağını belirlemek için düzenli aralıklarla gözle ve elle yapılan bakım işlemidir. Uygun halat seçiminin yapılamaması. depolama. yağlama ve ayar işlemleri olup arızaları önler veya geciktirir. tozlanma. ağır. yanlış makara veya tambur çapı seçimi. uzun vadede bakıldığında arıza nedeniyle oluşacak daha büyük kayıpları minimuma indirir. kullanım ve bakım safhalarında gerekli itina ve titizliği göstermeleri gerekmektedir. muayene ve servis hizmetleri uygulanır. a) Donanım ve elemanlarının yeterli ve uygun bir şekilde sürdürülmesi için düzenlenen koruyucu ve planlı bakım. Aynı zamanda halatların uzunluklarını ayarlamada kullanılan tertibat.6 Halatların Bakımı Uygulanan bakımın amacı. rutin temizleme.437) 24. c) Donanım ve elemanlar aşındığında veya güvenli ve uygun çalışma kabiliyetini yitirdiğinde uygulanan değiştirme türü bakım. ambalajlama. kasnaktaki binmeler sonucu ezilmeler. Bu nedenle muayene işlemleri sırasında halatlarda kopuk tellerin olup olmadığı ve tellerin aşınıp aşınmadıkları kontrol edilmelidir. yüksek ısıya maruz kalma. Halatların bakımında dikkat edilmesi gereken bazı pratik hususlar da söyle sıralanabilir. uygun olmayan yağlama. montaj veya kullanım sırasında oluşabilen arızalardır.5. Servis hizmetleri de. Birden fazla kollu sapanlar kullanıldığında. yapımcı firma tarafından sistemin yönergesinde belirtildiği şekilde ve belirtilen koruyucu yağ çeşidi ile göstermektedir. dengeli yüklenmiş olmasına dikkat edilmelidir. Kullanım sırasında bölgesel ezilmeler. Ayrıca sistemin düzenliliği ve verimliliğini sağlamak.

) periyodik olarak 3 ayda bir kontrollerini zorunlu kılmıştır. halatların üst üste binmesi nedeniyle halat yassılaşması gibi deformasyonlar oluşabilir. köprülü vinç. küçük makara çapı. Kaldırma Araçlarının Periyodik Kontrolleri 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında 11 Ocak 1974 tarihli ve 14765 Sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü'nce kaldırma makinalarının periyodik kontrolleri zorunlu kılınmıştır. (a) Aşırı aşınma derecede Bağlantılarda düzensizlik. aşırı titreşim. Anlatılan tüm bu halat arızaları Tablo 2’de görülmektedir.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ bozukluğu.. monoray vinç..7. aşırı yüklemeye karsı özde bozulma. makara veya tamburlarda kırılma. 376 ve 378’nci maddeleri her türlü kaldırma makinalarının (gezer vinç. yivlere sıkışma. asansör vb. içte veya dışta korozyon. yükün ani olarak durdurulması vb… Tablo: Çelik halatların kullanımında oluşan arıza örnekleri. Yüzey aşınması. forklift.5. 35/44 İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ . aşırı halat hızı vb… (b) Kopuk teller Asırı yükün aniden kalkması vb… (c) Kus kafesi (d) Kordonların kayması (e) Bağlantı kopuk teller yerinde (f) Çapta azalma Aşırı aşınma. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün. caraskal. aşındırıcı maddeler vb. aşırı yükleme vb… (g) Tellerde kopma veya liflenme (h) Halat aşınma yanında (ı) Asırı gerilme Gevsek halata ani yük uygulanması. makaraların düzgün ayarlanmaması. 24. ani hareket.

merdivenler bunların muhafaza ve korkulukları.Elektrik Ekipmanının Kontrolü: Akü.Vinçler Muayene ve Deney Metotları’na göre yapılır. kavramalarda kayma. 6. pim. dışarıyı ikaz eden ikaz işaretleri kontrol edilir. Yük havada asılı iken kontrol edilir.1 x YÜK olmalıdır. kanca. kabin ve ulaşım yolları. Bu kontroller uygun zemin seçilerek yapılır. bağlantılarında gevşeme olmamalıdır. kanca bloğu. sinyal sistemleri. platformlar.Elle ve Gözle Kontrol: Bu kontroller hem vinç hem de taşıyıcı araç için yapılır. (Kaldırma – Durdurma) ve (indirme – durdurma) fren kontrolleri yapılır. Periyodik kontrolü yapılacak vincin genel görünüşü kontrol edilir. 8. bağlantıları.Emniyet ve Fren Kontrolü: Bu kontroller vinç mekanizmalarının. Vincin yapısal eksikliği olup olmadığı. Kontrol sonucunda vincin diğer kontrollerde olduğu gibi yapi elemanlarında hasar. halat.Vinç Mekanizmalarının Kontrolü: Bum. palanga.Fren Sistemlerinin Kontrolü: Mekanik ve elektrikli frenler ile bu frenlerin çalışma mekanizmalarının kontrolü yapılır.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Periyodik kontroller Türk Standartları TS 10116 Kaldırma ve Taşıma Makinaları . burç gibi yük kaldırma ekipmanları ve bağlantıları detaylarının elle ve gözle kontrolü yapılır. akü bağlantısı. Bilhassa lastik tekerli vinçler destek ayakları üzerinde kendi ağırlığı ile İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 36/44 . yapısal mekanizması. korna. Bu kontrol Türk Standartlarına göre 1. Bu işlem yaklaşık 30 dakika yapilir Frenlerde.Yüksüz Kontrol: Vinçlerin ve taşıyıcıların yüksüz durumda iken her hareket mekanizmasının hareket alanlarında vinci çalıştırarak kontrolü yapılır. 5.Emniyet Cihazlarının Kontrolü: Elektrikli emniyet cihazları ve sınırlama (limit) sistemlerinin kontrolü yapılır.Genel Kontrol: Dış kontroldür. kavramaların ve frenlerin emniyetli is birliğini kontrol için yapılır. 3. 1. 7. elektrikli kumandalar ve sistemlerinin kontrolü yapılır. Bütün araç ve vinç fonksiyonları yüksüz kontrol edilir. tambur makarası. 4. aydınlatma. Yüksüz ve yüklü vincin tüm fonksiyonlarının çalışması kontrol edilir. kaçırma olup olmadığı kontrol edilir. 2.

Destek ayakları işaretlenerek herhangi bir iç ve diş kaçak olup olmadığı kontrol edilir. uygun halat sarımı. 24.Vinçlerin teknik özellikleri ve etiket kontrolü yapılmalıdır. bağlantı elemanlarında gevşeme. Türk Standartlarında ise (1.Vincin genel güvenliğine ait yazılı bir talimatın vincin uygun bir yerinde okunur şekilde asılı olup olmadığı kontrol edilmelidir. Vinç Periyodik Kontrolünde Dikkat Edilecek Unsurlar Vinçlerin testleri.Bir vincin güvenli olarak kaldırabileceği yük miktarını gösterir bilgilerin vincin üzerinde sabit bir plaka üzerinde. kanca ağırlığı. tam halat sarımında. 2. hasar.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ kontrol edilir.5. maksimum 20 ton yükü en kısa bumla. uygun kaldırma yüksekliği.2 Kontrol yükü İsçi sağlığı ve Is Güvenliği Tüzüğü madde 376’ da maksimum (1. vinçlerin ve taşıyıcılarının tüm teknik özellikleri belirlenmelidir. 1. 5. genellikle paletli vinçlerde uygulanacak çözüm şudur: Kontrol yapılacak vincin tüm ataşmanları üzerindeyken kendi ağırlığı kadar yükü (Vincin bum ucundan kancaya kadar gelen donanım ağırlığı. vinç yapısında çatlak.Vinç halatı kontrolü: İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 37/44 .1. Bu sırada bilhassa denge ayakları olan vinçlerde ayaklar açık. vinç operatörünün her an görebileceği bir yerde asılı olup olmadığı kontrol edilmelidir. Sonuçta. Denge ayakları eşit düzleme sahip olacak ve lastikleri yerden kesecek şekilde kaldırılır. Tanı Eksikliği Olan Vinçlerin Kontrolü: Özelliklerini. Deney yükü yerden 100-200 mm kaldırılır ve en az 10 dakika asılı tutulur. 4. uygun yük mesafesi.8. basılı ve seçilen yükte 360 0 dönerek ayak liftlerinde iç ve diş kaçak olup olmadığı tekrar kontrol edilir. Bu kontrol çok önemlidir.25xYÜK) olarak belirtilmiştir. 3. uygun bum açısı seçilerek yapılmalıdır. hidrolik kaçak ve sızıntı olmamalıdır.Yüklü Kontrol: Uygun zeminde vinçlerin yapı elemanlarının ve kapasitelerinin yeterliliğini kontrol etmek amacıyla yapılır. 9. 5. Örnek: Toplam ağırlığı: 20 Ton Bum: En kısa bumla Halat sarımı: tam sarım Yüke olan mesafe: 3 metre Sonuçta. kullanılan aparatlar. Vinç çeşitlerine göre. Bunlara ilave olarak aşağıda görülen hususlara dikkat edilmelidir. periyodik kontrolleri ve kaldırma makinelerinde alınacak güvenlik tedbirleri İsçi Sağlığı ve Is Güvenliği Tüzüğünde belirtilmiştir. uygun bum uzunluğu.1. en yakin mesafeden kaldırabiliriz. kaldırma kapasitesini bilmiyorsak. Seçilecek yüke göre. sapan ve kilitlerin ağırlığı ilave edilmelidir) yaklaşık 3 metre mesafeden kaldırıldığını farz ederek test yapılabilir.5xYÜK) değerinde olmalıdır. kalıcı sekil değişikliği. Bu ilsem yüklü kontrolde de aynen uygulanır.3. gerekli doküman ve bilgilere ulaşamamışsak.

Halat uçlarının tambur üzerine uygun yöntemle bağlanmış olduğunu kontrol ediniz.Bir önceki kontrol raporunda belirtilen kanca ölçü değeri ile kontrol sırasında ölçülen değerleri karsılaştırarak aradaki farkı kontrol ediniz.18 mm halat çapına kadar.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Her ne kadar vinç halatı yükü kaldırsa da. olmadığı kontrol edilmelidir. makara veya tambura sarılı kısımdan ayrı ayrı ölçülerek yazılmalıdır. d) Kanca iç çapını yazınız.Halatta korozyona karşı önlem alınmış olduğunu kontrol ediniz.18 mm veya büyükse. kullanılan kancanın: a) Tipi.32-38 mm halat çapına kadar. boyunca bir kordonda üç veya daha fazla kopuk tel varsa.Kancanın yüzeylerinin düzgün. 5.Bum taşıma halatı yapısı ve bağlantılarını kontrol ediniz. a) Halat iç kısmında meydana gelen korozyon aşırı miktarda ise. 9.Halat tambur üzerine düzenli sarılmasını sağlayan halat kılavuzunun ve düzenli halat sariminin olduğunu kontrol ediniz.6 mm veya büyükse. yıpranma. yanmalar. 12.3 mm veya büyükse ve halatta ezilme. serbest. vincin kapasite cetvelindeki maksimum ağırlığı kaldırabilecek ölçülerde olup. sabit. Kullanılan kancanın maksimum yüke uygunluğunu kontrol ediniz. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 38/44 . b) Kanca sapı. c) Halat bağlantı kenarında birden çok kopuk tel varsa.Tambur ve makaraların yapılarının kaldırılacak yüke uygun olduğunu ve bunların üzerinde halat yivlerinde aşınma.Kanca üzerinde hiçbir şekilde kaynak işleminin yapılmamış olduğunu kontrol ediniz. denge makaralarının dönüşlerini kontrol ediniz. c) Kordon arasında açılma veya sıkışma olduğunda. 10. çaptaki azalma miktarı 2. 11. çatlak v. .Kanca ağız açıklığı normal açıklığın % 15’inden fazla açılmış ise kancanın kullanılmaması sağlanmalı ve rapora islenmelidir.Kullanılan halatların çaplarının. d) Halat kordonlarının iç yüzeylerinde bir haşve boyunca birden fazla kopuk tel varsa.Kanca aksına tespit edilen kanca sapının ve kanca aksının dönüşlerini kontrol ediniz. b) Askı halatlarında bir hatmede. elektrik ark kaynağı zararları oluşması durumunda.Kanca kontrolü.Aşağıdaki durumlarda: a) Çalışan halatta bir halat hatvesi boyunca altı veya daha fazla kopuk tel varsa. katmer ve benzeri kusurların olmadığını kontrol ediniz. karıncasız olduğunu. 17.b olmadığını. Bum halatı. pürüzsüz. kirik ve çatlak olup olmadığını kontrol ediniz. çaptaki azalma miktarı 1. e) Halat özünün dışarı çıkması durumunda. yassılaşma ve uzama meydana geldiğinde. 13. 7. nitelik ve sargı sayısına uygun olarak yapılmış olduğunu ve her iki yanlarının halatın atlamasına izin vermeyecek yükseklikte faturalı olduğunu kontrol ediniz. halatın değişmesi gerektiğini yazınız. çaptaki azalma miktarı 1. 19. 16.22-28 mm halat çapına kadar.Kaldırma makinelerinde kullanılan sabit makara. Makara ve tamburlardaki aşınma nedeniyle. f) İsi zararları. serbest makara. . 14. 18. (yağlama) 8. b) Hatvenin bozulması ve kordonun uzaması durumunda. .Ağırlık kaldırma deney sonrası kanca ölçülerini. denge makarası ve tamburların kullanılan halat çap. c) Kanca ağız açıklığı. d) Kus kafesi ve düğümlerin oluşması durumunda. bum taşıyıcı halat ve vinç halatı çap ölçüleri. vinç çeşidine göre üzerinde bulunan diğer halatlar ve bağlantıları da dolaylı olarak yük kaldırma ile ilgilidir. 15. 6.

Çalışırken kilit daima açık mı. köprü raylarında ve bağlantılarında çatlama.Hidrolik veya mekanik destek ayaklarını ve bağlantılarını kontrol ediniz. kontrol ediniz. özellikle rüzgara dikkat edilmelidir. 26. Aksi takdirde vinç bir kişim kuvvetlerin etkisi altında kalır. d) Kule vinçlerde kule kilidinin seyir halinde kullanmasına dikkat edilmelidir. 32. Vinç Operatörünün Seçimi Ve Eğitimi Aşağıdaki şartlara haiz olan kişiler vinç operatörü veya bakımcı olarak görevlendirilebilirler. Zemin.1. 24.Kule vinçlerde vinci periyodik kontrol sonrası terk etmeden kule frenini gevşetip vincin rüzgar yönünde dönüp dönmediğini kontrol ediniz. Yük kaldırılırken halatın ekseni yatay eksene dik doğrultuda olmalıdır. Aşırı yük testi yapıldı mı? c) Ani elektrik kesilmelerinde yük fren testi yapıldı mı.Vincin yüklü veya yüksüz hareketlerinde.9. vinçlerin çalıştığı yerler ve destek ayaklarını bastığı yerler için emniyetli olmalıdır. kontrol ediniz. kırılma olup olmadığı kontrol edilmelidir.Mekanik parçalarda gevşeme. kasılma olup olmadığı kontrol edilmelidir. sıkıştırma. kontrol ediniz. d) Kendisini verilen görevi emin şeklinde yerine getirmek. 24. 23.Vinç periyodik kontrolünde zemin ve hava şartlarına dikkat edilmelidir. kumanda bağlantılarını kontrol ediniz. Vinç Operatörünün Görevleri İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 39/44 .Bilhassa kule vinçlerde ve çok yükseğe kaldırılacak yüklerde hava şartlarına. 27. a) Vinç devrilebilir.Tekerleklerin eskime. yavaş hareket ettirilmelidir.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ 20. a) Kule freni çalışıyor mu. kaydırma ve aşınma dolayısıyla atlama yapıp yapmadığı kontrol edilmelidir.Uzaktan kumanda edilen vinçlerin. 21.Vinç periyodik kontrol listesi ve raporu eksiksiz doldurulmalı. 29. 24. d) Bum parçalanır. 33. 25. c) Yük insana ve ekipmanlara çarpabilir. bulunan eksikler ayrıca belirtilmelidir.Araba.9. kontrol ediniz. Ayni zamanda yük salınıma geçer ve aşağıdaki ciddi kazalara neden olabilir. a) 18 yaşını bitirmiş olmak b) Bedensel ve ruhsal yönden uygun olmak c) Vinç operatörü veya bakımcı vincin kullanılışı hakkında eğitilmiş ve vincin ait olduğu tesis yetkililerine bilgisini göstermiş olmak. 22. yüksüz vincin devrilme olasılığı düşünülmelidir. 31.Bir vincin periyodik olarak tüm mekanik. kırılma ve çatlama. b) Vinç denge emniyet limit eviçleri testi yapıldı mı. 30. elektrik ve hidrolik aksamı kontrol edilmeli tespit edilen eksiklikler. Periyodik kontrol listesine ve raporuna ayak liftleri kaçakları yazılır.Elektrikli vinçlerde topraklama var mı? Kontrol ediniz.Vinçler bu yabancı kuvvetleri karşılayacak şekilde tasarlanmamıştır. kopabilir ve kabin üzerine düşebilir.5.Yük bir vinç ile daima akülünde (dikey) kaldırılmalıdır. b) Yük salınıma geçtiği anda vinç devrilebilir. arizalar ve tehlikeli durumlar periyodik kontrol listesi ve raporuna yazılmalıdır.5.Destek ayak liftlerinde kaçak tespit edilmiş ise ayakları sabitleyerek (besleyerek) vinç yük testini yapabiliriz. 28.

Yer değiştirerek çalışan ve her defasında sökülüp monte edilen vinçlerdeki eksiklikler vinç kontrol defterine kaydedilmelidir. mobil vinçlerde bomu ilk pozisyona. b) Kumanda mahallini terk etmeden önce kumanda elemanlarını stop veya boşta çalışma haline getirilmeli ve enerji kesilmelidir. 5) Vinç operatörü aşağıdaki maddeleri yerine getirmekle yükümlüdür. 2) Vinç operatörü işletme emniyetini tehlikeye sokacak eksikliklerin mevcudiyetinde vinci çalıştırmamalıdır. 13) Emniyet sistemleri işletme gereği olarak kullanılmamalıdır. b) Kule vinçlerinde kumanda mahallini terk etmeden önce. köprülü krenin aşağıda tabloda verilen elemanlarının periyodik kontrollerini yapmalıdır. 4) Kumanda elemanları ancak kumanda mahallinden kullanılır.2. 10) Elle bağlanan yüklerde yükü bağlayan veya işveren tarafından görevlendirilen sorumlu işaret vermedikçe vinç operatörü vinci hareket ettirmemelidir. 7) Vinç operatörü vincin bütün hareketlerinde yüke ve boşta yük asma elemanlarına dikkat edemiyorsa. kule döndürme sisteminin frenini serbest bırakmalı. kaldırma ve bomu sabitleme frenleri otomatik çalışan vinçlerin yükü insanların üzerinden götürmemelidirler. Şöyle ki. işverenin tespit ettiği tedbirleri almalıdır. a) Firmalı havalarda ve paydosta rüzgar emniyet tedbirleri alınmalı. kule vinçlerinde bomu en uzak konumuna getirilmelidir. Vincin açıkça görünen noksanlıklarına dikkat etmelidir. Vinç Operatörünün Kişisel Koruyucu Malzemeleri a) Emniyet ayakkabısı (ucu demirli.9. 6) Açık havada çalışan vinç operatörleri aşağıdaki maddeleri yerine getirmekle yükümlüdür. Vinç operatörü ile işaret veren kişi verilecek işaretler konusunda önceden anlaşmış olmalıdır. altı lastik) b) c) d) e) f) g) Emniyet bareti İş elbisesi (rahat hareket edilebilen) Toz gözlüğü (iş durumuna göre) Işık ve ateş gözlüğü (iş durumuna göre) Toz maskesi (iş durumuna göre) Kulak tıkacı (iş durumuna göre) Ayrıca vinç operatörleri. 8) Vinç operatörü gerektiğinde ikaz işaretleri vermelidir. 24. arabanın hareketi ve yürüme istikametinde cereyan besleme kablolarının hareketine mani olmamalıdır. 3) Vinç operatörü vinçteki bütün eksiklikleri yetkili amirlerine. başka birinin işaretleri ile vinci kullanabilir. 11) Yük vinçte asılı olduğu sürece operatör kumanda ekipmanlarını elinin altıda bulundurmalıdır. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 40/44 . 14) Yük momenti sınırını aşacak aşın yükleri bomu geriye çekerek kaldırılmamalıdır. Bomun rüzgardan iskele ve inşaatlara çarpma tehlikesi var ise.5. kanca yukarıya çekmeli. emme ve sürtünme kuvvetleri ile yükü tutup başka ilave emniyeti olmayan yük asma elemanlarını kullanan. Bu yükü yüksekten boşaltan aşağı salan veya yükün bir kısmını indiren diğer bütün vinçler için geçerlidir. a) Enerjinin kesilmesinden önce tahrik ve kumanda gruplarını stop veya boşta çalışma pozisyonuna getirmelidir.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ 1) Vinç operatörünün işe başlarken frenlerin ve emniyet tertibatlarının çalışır halde olmasını kontrol etmelidir. 15) İnşaat malzemesi taşıyan araçlar vincin kaldırma. 9) Elektromagnet. vinç operatörlerinin nöbet değiştirmesi halinde nöbeti devralana haber vermelidir. 12) Kaldırma ve bomu hareket ettiren vites kutusunu boşa alarak mekanik vites değiştirme yük altında iken yapılmamalıdır.

İNDİRME Sağ kol aşağıya doğru genişletilmiş şekildedir.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ ELEMAN Yataklar Frenler Köprü Yürüme yolu tamponu Yürüme yolu Dişli çarklar Kılavuzlar Kaldırma halatı Kanca bloku Kancalar Aydınlatma Sınır kesiciler Yağlama Mekanik parçalar Aşırı yük göstermesi Raylar Tekerlekler Kontrol ünitesi Kavrama Tambur AKSAKLIK VE KONTROLLER Boşluk. eksikliği Kopmuş teller Makara aşınması Doğrusallığı Ampullerin yanık olması Fonksiyonunu gerçeklememesi Raylarda aşırı yağlama. uygun olmayan yerleşim Durumu Yağlama eksikliği.10. kırılma. İşaret parmağı aşağı yönlü ve küçük yatay daireler çizer. VİNÇ KANCA KULLAN Sağ el yumruk ve dirsekten yukarı bükük. aşınma Aşınma Mekanik / elektrik hasardan oluşan hata Boşluk. parmaklar kapalı.5. yabancı maddeler Eğilme. sol el avuç içi dirsekte. başparmak BUM AŞAĞI Sağ kol yana açık. sonra İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ BUM YÜKSELT Sağ kol yana aç. 41/44 . aşınma Yivlerin aşınması 24. başparmak aşağı işaret. Vinç Çalıştırmada El İşaretleri KALDIRMA Sağ el yukarı ve işaret parmağı yukarı. ANA KALDIRMA KULLNIMI Kafaya sağ el yumrukla dokun. kirlilik Boşluklar Sık sık gücün düşmesi Kopma. el küçük yatay daireler çizer. aşınma Fren pabucu aşınması Yürüme yolunun doğrusallığı Boşluk. Daha sonra düzenli sinyaller kullanın. eksikliği. parmaklar kapalı.

YÖN DEĞİŞTİR Sağ kol sağa açık. YAVAŞÇA HAREKET ET Bir elle hareket işareti ver. Aynı zamanda vinçle kaldırılan ya da indirilen bir yükün altında kimse bulunmamalı. BUM AŞAĞI VE YÜK YUKARI Sağ kol yana açık el açık. parmaklar açık. el ilerleme yönünde hareket eder. BUMU YÜKSELT VE YÜK AŞAĞI Sağ kol yana açık el açık. Kule vinçleri yetkili operatör dışında başkası kullanmamalı. İŞARETİ GERİ ALMAK Iki yumruğunu da başparmak işaret ile vücudun önünde birbirlerine doğru 24. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 42/44 . yön yönünde parmak işareti DUR DUR Sol kol sola açık. başparmak yukarı.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ düzenli işaret kullanın. ACİL DURDUR Sol kol sola açık. avuç içi karşıya açık. el hızla sağ ve sol. Bu çizelgede belirlenmiş yük kapasitesi dışında yük kaldırılmamalı 3. Bütün vinçlerin görülecek bir yerinde yük çizelgesi asılı olmalıdır. diğer el işaret hareketini veren elin önünde hareketsiz. KULE VİNÇ KULLANIMINDA GÜVENLİK ÖNLEMLERİ 1. İLERLE Sağ kol ileri. Operatör vinçle çalışmaya başlamadan önce vincin kumandalarını.6. 2. frenlerini ve kolları kontrol etmeli. başparmak aşağı. GENİŞLEMEK Iki yumruğunu da başparmak işaret ile vücudun önünde dışa doğru. Vinçle kaldırılan yükler kesinlikle çalışanlar üzerinden geçirilmemeli. 4. Zorunlu olmadıkça yük bir araç ya da makine üzerinden geçirilmemeli. yukarı işaret.

7. 17. 8. Çalışma sisteminde tespit ettiği tehlikeli durum ve davranışları ilk amirine bildirmeli. 20. Vincin montajı ve demontajı çalışmasına başlanılmadan önce vinç sahası etrafı emniyet şeridiyle çevrelenecek ve saha içinde işçi çalışması olmamalı. Vince inip çıkma merdiveni günlük olarak kontrol edilecektir. ilk amirde ilgili bölüme yazılı olarak tebliğ etmelidir. Her işveren. çalışmasını durdurmalı. Sepetle malzeme alımlarında ve hasır çelik taşınması sırasında kesinlikle dörtlü halatlarla sepete bağlanılması suretiyle çalışma yapılmalı. 27. muayene ve bakımı. 12. 6. yürürlükteki mevzuatın ve tekniğin öngördüğü şekilde imal ve inşaa edilerek kurulması ve bakımlarının yapılması şarttır.asansörlere ait kullanma iznini ve periyodik İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 43/44 . 24.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ 5. Çalışmalarda tehlike hissettiği anda ilk formen/amirine haber etmeli. 14. Vinçlerin halatları. 21. uzaklık olmalı. 19. Vincin her demontajından sonra tekrar kurulduğunda yetkili servis tarafından kontrol edilip kullanılabilir raporu alındıktan sonra çalıştırılacaktır. 9. kancaları.Yüksek gerilim hatları yakınında vinç ile çalışmak gerekiyorsa gerilim hattı ile en az 5 mt. Bağlantı olarak tünel kalıplarda kaldırma aparatları kullanılmalı. 24. teknik ve kanuni sorumluluğunu taşıyabilecek nitelik ve ehliyeti bulunduğu Hükümet veya belediyelerce kabul edilen teşekkül veya şahıslara yaptırılacaktır. Asansörlerin imali. frenleri ve otomatik durdurucuları (swiçhleri) yetkili bir teknik elman tarafından her üç ayda bir bütünüyle kontrol edilerek periyodik kontrol raporu düzenlenmeli. Rüzgâr ölçme sisteminin çalışıp çalışmadığı kontrol edilecek ve eğer rüzgâr hızı türü vinçler için 45–50 km/saat ise vinçle çalışma yapılmamalı. 18. 28. Vincin malzeme sepetiyle insan taşınması yapılmamalı. 7. 10. Bu önlemler alındıktan sonra çalışmaya başlanılmalı. bu işlerin fenni. 15.kurulması. Vinçlerde iş bitiminde ve mesai saatleri içersindeki vincin çalışmadığı zamanlarda vinç burnu serbest salınıma müsait duruma getirilmeli ve yük kancası kabinden10 mt uzaklıkta olmalı. 22. Operatör çalışmanın güvenli olduğunu bildiği takdirde çalışmasına devam etmeli. 16. yalnızca işaretçiden gelen komutlara uyulmalı. aksi takdirde güvensiz ve tehlikeli bir çalışma yapmamalı. işaretçiden başka kimseden gelen komutları uygulamamalı.inşası. 26. 23. Vinçle çalışmaya başlanılmadan önce fırtına ve rüzgâr hızı kontrol edilecektir. 13. Vinç operatörlerinde bulunan telsizler devamlı şarjları dolu olmalı. Tünel kalıpların yere yatırılması işleminde yatırma aparatları kullanılmalı. Operatör kabininde tam dolu ve kontrolü yapılmış yangın söndürme cihazı bulundurulmalı. Yetkili servis tarafından tutulan formun bir nüshası iş güvenliği departmanında bir nüshası makine grubunda şantiye süresince saklanmalı. ASANSÖRLERDE İŞ GÜVENLİĞİ İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü. Vinç yük kancasının emniyet mandalı daima çalışır durumda olmalı. Vinç operatörü en küçük rahatsızlığını dahi doktora bildirmeli. Frenlere yavaş basılmalı ve vinç ani olarak durdurulmamalı. Günlük kontrol formuna kayıtı yapılmalı. bu mümkün olmuyorsa havai enerji tamamen sıfıra getirilmeli. 25. Operatör vinci mesai saatleri içinde bağlı bulunduğu kısım şefine haber vermeden terk etmemeli. Madde 25 – İşyerlerinde kullanılacak insan ve yük asansörlerinin. Ancak her kim olursa olsun DUR komutunu uygulamalı. Ağır yükler kaldırılmadan önce vinç halatları kontrol edilmeli. Vinç ile bir yük daima yatay doğrultuya dik olarak kaldırılmamalı. 11. Vincin çalışma bölgesinde çalışmanın güvenli şekilde yapılmasını sağlayacak aydınlatmaların yapılması sağlanmalı. deformasyon ve kopukluk varsa halat değiştirilmeli. Çalışmalar sırasında operatör.Vincin elektrik ve mekanik arızası durumunda yetkili birimlere haber verecek ve kesinlikle arızaya operatör müdahale etmemeli. Vinçlerin üzerindeki limit şalter kesinlikle iptal edilmemeli.

24. Araç lifte kaldırılırken dengede olup olmadığına bakılmalıdır. Yük asansörlerinde. asansörlerin kabin kızakları ile kapıların çarpan kısımları.8 ARAÇ KALDIRMA LİFTLERİ . insan asansörlerindeki güvenlik koşulları. kıvılcım tehlikesine karşı. Ancak. görülür bir şekilde konulacaktır.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ muayene raporlarını. tabandan en az 3 metre kadar sağlam bir şekilde örtülecek ve ayrıca kapıların bulunduğu cephe. ağaç veya kıvılcım çıkarmayan metal veya alaşımlarından yapılmış olacaktır. Bütün asansör kabinlerinde. Asansör makine dairesi veya boşlukları. işyerinde bulundurmak ve denetlemeye yetkili makam ve memurların her isteyişinde göstermek zorundadır. Bina dışında kurulan yük asansörlerinin çerçevesi. her kat kapısına ve kabin içine. yüksekliği boyunca tamamen kapatılacaktır.taşıyabilecekleri en çok yükü açıkça gösteren levhalar bulundurulacaktır. bu asansörlerde de bulunacaktır. Bu yerlere girilmesini sağlayacak kapılar. Araç lifte kaldırılırken altında kimsenin bulunmamasına dikkat edilmelidir İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 44/44 . Lift ayakları araca uygun kaldırma yerlerine yerleştirilmelidir.geçit olarak kullanılmayacak ve buralara hiç bir şey depo edilmeyecektir.asansörün çalışmasına özgü tesis ve tertibattan başka. insan taşınmaması esastır. Asansör boşluğundan. hiç bir şekilde halat.tel ve boru gibi sair malzeme veya tesis geçirilmeyecektir. Araç lifte kaldırılırken çok yükseğe kaldırılmamalıdır. Bu yasağı belirten levhalar. Parlayıcı ve patlayıcı maddelerin bulunduğu yerlerde.HİDROLİK PLATFORMLAR Lift ayakları araca uygun ve eşit yükseklikte ayarlanmalıdır. her zaman kilitli bulundurulacak ve ancak sorumlu elemanlar tarafından açılacaktır. Kat kontağı bulunmayan yük asansörlerinde asansörcü bulundurulacaktır. işin gereği olarak insan taşınması halinde.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful