You are on page 1of 20

g 3 SOSYALZM VE SAVA ER YAYINLARI SOSYALZM VE SAVA V. . LENN Viladimir li Lenin, Sosyalizm ve Sava, Temmuz-Austos 1915'de yazld.

1915 gznde Cene e bror olarak yaynland. [Trkesi: Lenin, Sosyalizm ve Sava, Sol Yaynlar, ubat 1980, Beinci Bask, s: 9-58] Eri Yaynlar tarafndan dzenlenmitir, 2003. erisyay@kurtuluscephesi.com http://www.kurtuluscephesi.com http://www.kurtuluscephesi.net http://www.kurtuluscephesi.org NDEKLER 9 [nszler] 9 lk Yabanc Baskya nsz 10 kinci Baskya nsz 11 Birinci Blm - Sosyalizmin lkeleri ve 1914-1915 Sava 11 Sosyalistlerin Savaa Kar Tutumlan 12 Modern Zamanlarn Tarihinde Sava Trleri 12 Saldrgan ve Savunucu Sava Arasndaki Ayrm 13 Bugnk Sava Emperyalist Bir Savatr 14 Klelii Srdrmek ve Glendirmek in Byk Kle Sahipleri Arasndaki Sa 16 "Sava Politikann Baka Aralarla Devamdr" (Yani iddet) "Aralaryla" 16 Belika rnei 17 Rusya Niin Savayor? 18 Sosyal-ovenizm Nedir? 18 Basle Bildirisi 19 Marx ve Engels'e Yaplan Yanl Atflar 20 II. Enternasyonalin k 21 Sosyal-ovenizm Tastamam Bir Oportnizmdir 22 Oportnistlerle Birlik Olmak, ilerle "Kendi" Ulusal Burjuvazileri Ar asnda ttifak Kurmak ve Uluslararas Devrimci i Snfn Paralamak Demektir 23 "Kautskicilik" 24 Marksistlerin Slogan, Devrimci Sosyal-Demokrasi Slogandr 24 Siperlerde Doan Kardeleme rnei 25 llegal rgtn nemi 26 Emperyalist Savata "Kendi" Hkmetinin Yenilgisi zerine 26 Pasifzm ve Bar Slogan 27 Uluslarn Kendi Kaderlerini Tayin Hakk 28 kinci Blm - Rusya'da Snflar ve Partiler 28 Burjuvazi ve Sava 30 i Snf ve Sava 31 Devlet Dumasnda Rus Sosyal-Demokrat i Grubu ve Sava 35 nc Blm - Enternasyonalin Yeniden Kurulmas 35 Sosyal-ovenlerin ve "Merkez"in Yntemi 37 Muhalefetin Durumu 40 Rus-Sosyal-Demokrat i Partisi ve III. Enternasyonal 42 Drdnc Blm - Blnmenin Tarihi ve Rusya'da Sosyal-Demokrasinin Bugnk Durum 43 "Ekonomistler" ve Eski skra (1894-1903) 43 Menevikler ve Bolevikler (1903-1908) 44 Marksizm ve Tasfiyecilik (1908-1914) 46 Marksizm ve Sosyal-ovenizm (1914-1915) 46 Rus Sosyal-Demokrasisinde Bugnk Durum Partimizin Grevleri 50 Aklayc Notlar SOSYALZM VE SAVA (RUS SOSYAL-DEMOKRAT PARTSNN SAVAA KARI TUTUMU)111 V. . LENN [NSZLER]

LK YABANCI BASKIYA ONSOZ Sava bir yldr srp gidiyor. Partimiz, savaa kar tutumunu, daha savan hemen banda yazlan Merkez Komitesi Bildirisinde aklam ve bunu Merkez Komitesi yeleri ile partimi in Rusya'daki sorumlu temsilcilerine gnderdikten ve onlarn onayn aldktan sonra, 1 Kas 1914'te partimizin merkez organ Sosyal-Demokrat121 n 33'te yaynlamt. Daha sonra n 4 a (29 Mart 1915), bizim ilke ve taktiklerimizi daha kesinlikle belirten Bern Kon ferans131 kararlar yaynland. Bugn, Rusya'da ynlar arasnda, bymekte olan devrimci ve davrann ak belirtileri var. teki lkelerde de, kendi hkmetleri ve burjuvazileri er alan sosyal-demokrat [sayfa 9] partilerin yetkililerinin byk bir o-unluunca prolet aryann devrimci abalan bask alV. I. Lenin Sosyalizm ve Sava tnda tutulduu halde, benzer bir oluumun belirtileri var. Bu durum, sosyal-demokratl arn sava-la ilgili taktiklerini zetleyen bir brorn hemen yaynlanmasn gerektiriyor. a sz edilen parti dokmanlann btn ile yeniden basarken, burjuva ve proletarya taktikl adna, yaynlarda ve parti toplantlannda belirtilen ana grleri anmsatmak amacyla bun ksa aklama-lar ekledik. Cenevre, Austos 1915 KNC BASKIYA NSZ Bu bror, 1915 yaznda Zimmenvald konferansnn141 hemen ngnnde yazlmt. Bror, Alm yaynland gibi, Norve Sosyal-Demokrat Genliinin organnda da, Norve dilinde btn lmana basm, Almanya'da Berlin'de, Leipzig'e, Bremen'e ve teki kentlere Fransz zimmer valdclan tarafndan gizli olarak datlmtr. Rusa basks, Rusya'ya pek az sayda ula tarafndan elyazsyla oaltlmtr. Biz, imdi, bror btn ile dokman olarak yeniden basyoruz. Okur, brorn 1915 Austo dr. Bunun, zellikle Rusya ile ilgili blmler ynnden anmsanmas gereklidir. Rusya o s nz arlkla ynetilen Romanov Rusyasyd. [sayfa o Brorn, Rusya'da 1918'de Petrograt Sovyeti tarafndan ilk legal basks iin yazlmtr. 10 V. I. Lenin Sosyalizm ve Sava BRNC BLM SOSYALZMN LKELER VE 1914-1915 SAVAI SOSYALSTLERN SAVAA KARI TUTUMLARI Sosyalistler, halklar arasndaki savalar daima barbarca ve canavarca bulmular ve ktlem erdir. Bizim savaa kar tutumumuz gene de aslnda burjuva pasifistleri ile anaristlerde n farkldr. Her eyden nce, biz, bir yanda savalar ile te yanda bir lke iindeki snf asndaki aynlmaz ball; snflar ortadan kaldrlmadan ve sosyalizm kurulmadan savalar ldnlmasnn olanakszln ve i savalarn, rnein, ezilen snfn ezene, klenin kle prak beylerine, cretli iilerin burjuvaziye kar verdikleri savalann haklln, ileri ve gerekliliini tamamen kabul ederiz. Biz marksistler, hem V. i. Lenin 11 Sosyalizm ve Sava pasifistlerden, hem [sayfa anaristlerden, her savan ayr ayn, Marx'n diyalektik mat izmi gr asndan, tarihsel bir incelenmesi yaplmas gereini kabul ederiz. Her savata biimde olagelen dehete, zulme, sefalete ve ikenceye karn, tarihte ilerici nitelikte pek ok sava vardr; bu savalar (rnein mutlakyet ya da klelik gibi) ok kt ve geric yklmasna ya da (Trkiye ve Rusya'da olduu gibi) Avrupa'da en barbar despotluklann orta dan kalkmasna yardm ederek, insanln gelimesine hizmet etmilerdir. Bunun iin, bugnk tek bana tarihsel zelliklerini incelemek zorunluluu vardr. MODERN ZAMANLARIN TARHNDE SAVA TRLER Byk Fransz Devrimi ile insanlk tarihinde yeni bir a almtr. O zamandan Paris Kom i 1789'dan 1871'e kadar, ulusal kurtulu iin verilen baz savalarn ilerici bir burjuva nitelii vardr. Bir baka deyile, bu savalann balca ierikleri ve tarihsel anlamlar, ti ve feodalizmi devirmek, hi deilse bu kurumlarn temelini sarsmak ya da yabanc boyu nduruundan kurtulmakt. Onun iindir ki, bu savalar ilerici savalard ve bu gibi savala erilirken btn iten devrimci demokratlar ile sosyalistler, feodalizmin ve mutlakyetili n temellerini ykan ya da en azndan bu temelleri sarsan, ya da yabanclann basksna kar vam veren tarafa (yani burjuvaziye) daima sevgi duymulardr. rnein, Fransa'nn verdii imci savalar, yabanc topraklarn Franszlar tarafndan yama edilmesi ve ele geirilmesi i bir unsuru da ierdii halde, bu unsur, ihtiyar ve kleci Avrupa'daki feodalizmi ve mutlakyeti parampara eden bu savalarn temel tarihsel anlamn zerre kadar deitirmemi ansa-Prus-ya savanda Almanya, kukusuz Fransa'y soydu ama, bu durum, gene de, milyonl arca Alman feodal merkeziyetilikten ve ar ile Napoleon III [sayfa 12] gibi iki desp

otun zulmnden kurtaran bu savan temel tarihsel zelliini deitiremez. SALDIRGAN VE SAVUNUCU SAVA ARASINDAK AYRIM 1789-1871 dnemi, derin izler ve devrimci anlar brakmtr. Feodalizmin, mutlakyetin ve anc zulmnn devrilmesinden 12 V. i. Lenin Sosyalizm ve Sava nce proletaryann sosyalizm iin verecei savamn gelimesi olanakszd. Byle bir dnem ilgili olarak "savunma" savann meruluu zerine sz ederken, sosyalistler, daima sonu aa kurumlarna ve klelie kar devrime kacak olan bu amalar gznnde bulundurmula le sosyalistler, her zaman bu anlamda "hakl" bir sava kastetmilerdir (W. Liebknecht de bir defasnda bunu tpk byle ifade etmitir). Sosyalistler, yalnzca bu anlamda, "anay rdun savunulmas iin" verilen savalara ya da "savunma" savalanna, meru, ilerici ve hak l savalar gz ile bakmlar ve bakmaktadrlar. rnein, yarn, Fas Fransa'ya, Hindistan e, ran ya da in, Rusya'ya... sava asalar, ilk saldran kim olursa olsun, bu savalar, " akl" savalar, "savunma" savalan saylrlar; ve her sosyalist, ezilen, baml, eit olma letin, ezen, kleci, soyguncu "b-yk"devlete kar kazanaca zaferi sevgi ile karlar. Ama yle bir durumu gznzn nne getirin: 100 klesi olan bir kle sahibi, klelerin da ir dalm iin 200 klesi olan bir kle sahibine kar savaa giriiyor. Aktr ki, bu d sava ya da "anayurdun savunulmas iin" sava deyimlerinin kullanlmas, tarihsel bakmd nl, ve uygulamada, halkn, iin inceliini aramayan ve bilisiz kimselerin, kurnaz kle sa iplerince aldatlmas olur. te bugnk emperyalist burjuvazi, klelii salamlatrmak ve n kle sahipleri arasndaki sava, "ulusal" ideoloji ve [sayfa 13] "anayurdun savunulma s" gibi szlerle halka yutturmak istemektedir. BUGNK SAVA EMPERYALST BR SAVATIR Hemen herkes, bugnk savan emperyalist bir sava olduunu kabul ediyor, ama ou durumla u terime baka anlamlar verilmekte ya da bu terim yalnzca bir tarafa uygulanmakta, ya da bu savan sonuta burjuva-ilerici, ulusal-kurtarc bir zellii olabilecei iddias kap braklmaktadr. Emperyalizm, gelien kapitalizmin, ancak 20. yzylda ulalan en y . Kapitalizm, onlar kurulmadan feodalizmi ykmasna olanak bulunmayan ulusal devletl eri, imdi kendisi iin cendere gibi gryor. Kapitalizm, younlamay o derece gelitirmi sanayiin btn dallar, sendikalar, trstler ve kapitalist milyonerlerin kurV. i. Lenin 13 Sosyalizm ve Sava duklan birliklerce kskvrak balanm, ve hemen hemen btn dnya "sermaye lordlan" taraf smrgeler halinde, ya da smrge olmayan teki lkeler, mali smrnn binlerce kollu a arak paylalmtr. Serbest ticaret ve rekabetin yerini tekel kurma, sermaye yatrm iin ele geirme, bu lkelerden hammadde ithal etme gibi abalar almtr. Feodalizme kar ver vamla uluslarn kurtancs olan kapitalizm, imdi, emperyalist kapitalizme dnt ve ulu n byk ezici g durumuna geldi. Eskiden ilerici bir nitelii olan kapitalizm, gerici old u; retici gleri o derece gelitirdi ki, uluslar ya sosyalizme geme, ya da, smrgeler, eller, ayrcalklar ve ulus-lann eitli yollardan ezilmesiyle, kapitalizmin yapay olara k korunmas iin "byk" devletler arasndaki silahl savamda yllarca ve hatta on yllar ar ile yzyze geldiler, [sayfa 14] KLEL SRDRMEK VE GLENDRMEK N BYK KLE SAHPLER ARASINDAK SAVA Emperyalizmin belirgin niteliini aklamak iin dnya szde "byk" (yani yamada baanl) arasnda bllmesini gsteren rakamlan buraya alyoruz : BYK DEVLETLERN SMRGELER (YZLM: MLYON KM2; NFUS: MLYON K) Smrgeler Anayurt Toplam lkeler 1876 1914 1914 1914 Km' Nfus Km' Nfus Km' Nfus Km' Nfus ngiltere 22,5 251,9 33,5 393,5 0,3 46,5 33,8 440 Rusya 17 15,9 17,4 33,2 5,4 136,2 22,8 169,4 Fransa 0,9 6 10,6 55,5 0,5 39,6 11,1 95,1 Almanya 2,9 12,3 0,5 64,9 3,4 77,2 Birleik Devletler 0,3 9,7 9,4 97 9,7 106,7 Japonya 0,3 19,2 0,4 53 0,7 72,2 6 byk devletin toplam 40,4 273,8 65 523,4 16,5 437,2 81,5 960,6 Bu tablodan, 1789-1871'de zgrlk adna br uluslann nnde savaan uluslarn ounun, i onra, gelimi

14 V. I. Lenin Sosyalizm ve Sava ve "iyice olgunlam" kapitalizme dayanarak dnya nfusunun ve uluslannn ounluunu ezen etiren gler durumuna geldii grlecektir. 1876'dan 1914'e kadar alt "byk" devlet 25 kilometrekare toprak ele geirmilerdir. Bu, Avrupa'nn iki-buuk kat bir alan demektir! Alt devlet, yarm milyonu akn (523 milyon) smrge halkn kle etmitir. "Byk" devlet kiisine "smrgelerin" be kiisi dmekte. Ve [sayfa s herkes bilir ki, smrgeler ate ilmi, smrge halklarna vahice davranlm, bu halklar binbir biimde smrlmtr (ser tiyazlar alnarak, emtia satlrken aldatlarak, "egemen" ulusun yetkililerine boyun edir ilerek, ve u ya da bu biimde). ngiliz-Fransz burjuvazisi uluslarn zgrl ve Belika n sylerken halk aldatmaktadrlar; aslnda bunlar zorla ele geirdikleri smrgeleri elle tutmak iin savayorlar. Eer ngilizlerle Franszlar smrgelerini kendileriyle "hakkani " blmeye raz olsalar, Alman emperyalistleri Belika'y, vb. hemen brakrlar. Durumun a lii urada ki, bu savata smrgelerin kaderi Ktadaki [Kara Avrupasn-daki -.] savala b iyor. Burjuva adaleti ve ulusal zgrlk (ya da uluslarn var olma hakk) asndan Almanya tere ve Fransa'ya kar tamamen hakldr; nk smrge bakmndan "geride braklm", d aha fazla ulusu smrmekte ve ezmekte, mttefiki Avusturya tarafndan ezilen slavlar kuku uz "uluslann gerek hapishanesi" denilen arlk Rusyasnda yaayanlardan fazla zgrdrler. Almanya, uluslann kurtuluu iin deil, klele-tirilmesi iin savayor. Daha yal ve gr oymu soy-gunculan soyma iinde gen ve daha gl soyguncuya (Almanya'ya) yardm etmek, so listlere dmez. Sosyalistler, hepsini de devirmek iin, soyguncular arasndaki e-kimeden yararlanma yoluna gitmelidirler. Bunu yapabilmek iin de sosyalistler, her eyden nce , halka dorular sylemeli; yani bu savan, klelii glendirmek iin kle sahipleri ara am olduunu sylemelidirler. Bu sava, birincisi, "daha adil" bir blnme yoluyla smrge eletirilmesini tamamlamak; ikincisi, byk devletler iindeki teki uluslann zerlerindeki basknn artnlmas, "nk hem Avusturya, hem Rusya (Rusya'nnki Avusturya'nnkinden de be emenliklerini [sayfa i6] byle bir bask ile srdrdkleri gibi bu basky sava yoluyla da iddetlendirmektedirler; nV. i. Lenin 15 Sosyalizm ve Sava cs, cret kleliini pekitirmek ve uzatmak, nk proletarya paraland ve ezildii ha r, savatan servetler yapmakta ve en zgr ve en cumhuriyetiler de dahil, btn lkelerde, aldran ulusal banazl ve gericilii krkleyerek bu iten kazanl kmaktadrlar. "SAVA POLTKANIN BAKA ARALARLA DEVAMIDIR" (YAN DDET) "ARALARIYLA"!51 Bu nl sz, sava zerine derin bilgisi olan yazarlardan birisi, Clausewitz tarafndan sy mitir. Marksistler, hakl olarak, bu beliti, dai-ma, her savan zelliini kavramada teor k temel olarak grmlerdir. Marx ve Engels de savalara ite bu gr asndan bakmlard Bu gr imdiki savaa uygulaynz. Greceksiniz ki, yllar yl, neredeyse yarm yzyld Almanya, talya, Avusturya ve Rusya'nn hkmetleriyle ynetici snflar, smrgeleri yam anc uluslara zulmetme, ii snf hareketlerini ezme politikasn gtmlerdir. Bugnk s litika da, ite tpk bu politikadr. zellikle hem Avusturya'nn, hem Rusya'nn barta da da politikas, uluslar zgrle kavuturmak deil, kleletirmektir. Bunun tersine in' d indistan'da ve teki baml lkelerde son birka on yldr, milyonlarca insanda bir ulusal may salayacak ve onlar barbar, gerici "byk" devletlerin zulmnden kurtaracak bir polit ka uygulanmaktadr. Bylesine bir tarihsel temel zerinde yrtlen bir sava, bugn bile, urjuva-ilerici ve ulusal kurtulu sava olarak kabul edilir. "Byk" uluslarn ve bunlarn nde gelen snflarnn politikasn srdrmek iin giriilen r gzat-mak, "anayurdun savunulmasnn bir [sayfa 17] bahane olduunu ve tarihsel gerekle re kart dtn grmeye yeter. BELKA RNE l (imdi drtl) Antanta dahil sosyal-ovenler (Rusya'da Plehanov ve rekas), Belika i pek severler. Ne var ki, bu rnek de onlan yalanlyor. Saldrgan devletlerin her 16 V. i. Lenin Sosyalizm ve Sava zaman, her yerde yaptklan gibi, Alman emperyalistler, Belika'nn yanszln hayaszca e ilerine gelince btn antlama-lan ve ykmllkleri ayaklar altna aldlar. Uluslararas uyulmasn isteyen btn devletlerin Almanlara kar sava ilan ettiklerini ve Almanlann, B a'dan ekilmesini ve tazminat demesini istediklerini dnelim. Bu durumda sosyalistler, kukusuz, Almanlarn dmanlarn hakl greceklerdir. Ne var ki, gerekte "l (ve drtl nn iyiliine savamamaktadr. Bunu herkes biliyor, yalnz ikiyzller bu gerei gizliyor. e, Almanya'nn smrgeleri ile Trkiye'ye; Rusya, Galiya ile Trkiye'ye elatm; Fransa Al

Lorraine ile neredeyse Ren'in sol yakasn istiyor; ganimetin (Arnavutluk ve Kk Asya'nn bllmesi iin talya ile bir szleme yaplm; gene ganimetin bllmesi iin Bulgari azarlklar srp gitmekte. Bugnk hkmetlerin srdrd bu savata, Avusturya ya da Trk larna yardm etmeksizin Belika'ya yardm etmek olanaksz! "Anayurdun savunulmas" bunun n resinde? teki ulus-lan ezme amacyla verilen emperyalist savan, gerici burjuvalar ve tarih bakmndan gn gemi hkmetler arasndaki savan belirgin nitelii ite budur. Bu m hakl gsteriyorsa, o, uluslann emperyalistlerce ezilmeleri suuna katlyor demektir. K im, hkmetlerin iine dtkleri zorluklardan toplumsal bir devrim adna savam vermek i s yararlanyorsa, o, ancak sosyalizm altnda gerekletirebilecek btn uluslarn gerek eriyor demektir. RUSYA NN SAVAIYOR? Rusya'da yeni tipte bir kapitalist emperyalizm, ran, Man-urya ve Moolistan'a kar gdl rlk politikasnda kendini aka ortaya koymutur; ama genellikle Rus emperyalizminde egem n unsur, militarizm ve feodalizmdir. Dnyada hibir lkede nfusun byk ounluu Rusya'da ibi bask altnda deildir; "Byk" Ruslar nfusun ancak yzde 43'n, yani yarsndan azn eri kalanlar, yabanc sayldklar iin haklarndan yoksundurlar. Rusya'da yerlemi 170 mi an 100 milyonu ezilmi ve haklanndan yoksun braklmlardr. arlk, Galiya'y ele geirm llan ezmek, Ermenistan', stanbul'u vb. alV. i. Lenin 1 7 Sosyalizm ve Sava mak iin savamaktadr. arlk, savaa, lke iinde byyen honutsuzluktan dikkatleri bak gelien devrimci hareketleri ezmek iin bir ara gz ile bakmaktadr. Bugn Rusya'da her Rus'a, haklarndan yoksun iki ya da yabanc dmektedir; arlk, sava aracl ile Ru ann saysn artrmak, bu zulm srdrmek ve "Byk" Ruslann bizzat srdrdkleri zgrlk ki ulus-lan ezme ve soyma olana ekonomik durgunluu yaratmakta ve srdrmektedir; nk g kayna, ou zaman retici glerin gelimesi deil, "yabanclarn" yar-feodal bir yoldan u yzden sava, Rusya bakmndan iki kat gerici, ve ulusal kurtulua kardr. SOSYAL-OVENZM NEDR? Sosyal-ovenizm, bugnk savata, "anayurdun savunulmas" fikrinden yana kmaktr. Ayrca r, [sayfa 19] sava srasnda snf savamnn bir yana atlmasna ve sava borlarn vb. aktadr. Uygulamada sosyal-ovenler, proletaryaya dman bir burjuva politikas izlemekted irler; nk bunlar yabanc istilaclara kar sava anlamnda bir "anayurdun savunulmasn devletierden unun ya da bunun, smrgeleri yama etme ve teki uluslar ezme "hak-kn" sa ktadrlar. Sosyal-ovenler, bir burjuva aldatmacas olan, savan, zgrlk ve uluslarn va iin yapld yalann yineliyorlar ve bylece de proletaryaya kar burjuvazinin yannda r. Sosyal-ovenler, saldrgan byk devletier grubundan birisinin hkmetini ve burjuvazisi i hakl karan ve venler ile, Kautsky gibi btn saldrgan devletlerin sosyalistlerinin " yurdu savunmada" eit haklan olduunu ne srenlerdir. "Kendi" (ya da her) emperyalist b urjuvazisinin karlann, ayrcalklarn, soygununu ve zulmn savunmak anlamna gelen sos m, aslnda, btn sosyalist inanlar ile Basle Uluslararas Sosyalist Kongresinin karanna ihanet etmek demektir. BASLE BLDRS161 Basle'da 1912'de oybirlii ile kabul edilen sava konusunda18 V. I. Lenin Sosyalizm ve Sava ki bildiri, 1914'te ngiltere ile Almanya ve bunlann mttefikleri arasnda kan sava gz Bildiride, byk devletlerin emperyalist politikalannn bir sonucu olarak "kapitalistl erin karlan" ve "hanedanlarn tutkulan" iin kartlan byle bir savan, halkn karla ilmesine olanak bulunmad aka belirtilmiti. Gene bildiride, savan "hkmetler iin" hkmetler iin) tehlikeli olduu, bunlann "bir proletarya devriminden" korktuklanna da iaret edilmi, 1871 Komn ve 1905 Ekim-Aralk rneklerine, yani devrim ve i sava rnekl bir aklkta [sayfa 20] deinilmitir. Bylece Basle Bildirisi imdiki sava iin, iile etlerine kar giriecekleri uluslararas ldeki devrimci savam iin, proletarya devrim ikleri gstermi oluyor. Basle Bildirisi, Stuttgart kararndaki szleri yinelemekte, ve savan patlamas durumunda, sosyalistlerin, "kapitalizmin devrilmesini hzlandrmak" iin avan neden olaca "ekonomik ve politik bunalmlardan" yararlanmalarn, yani sosyalist d im adna hkmetlerin savatan ileri gelen skntl durumlarndan ve ynlann fkelerinde ektedir. Sosyal-ovenlerin politikas, sava burjuva ulusal kurtulu asndan hakl grmeleri, "an avunulmas" fikrini benimsemeleri, sava harcamalar iin oy kullanmalan, hkmetlere girme eri vb., dorudan doruya sosyalizme ihanettir. Bu durum, aada greceimiz gibi, Avrupa tilerinin ounda raslanan oportnizmin, ve ulusal-liberal emeki politikasnn zaferinden

aka bir ey deildir. MARX VE ENGELS'E YAPILAN YANLI ATIFLAR Rus sosyal-ovenleri (balannda Plehanov) Marx'n 1870 savandaki taktiklerine atfta bulu uyorlar. Alman ovenleri ise (Lensch, David ve rekas trnden), Engels'in 1891'de, Rusla ile Franszlara kar sava durumunda, Alman sosyalistierinin anayurdu savunmalannn grev eri olduu zerine olan szlerine deiniyorlar. Ensonu, Kautsky trnden sosyal-ovenler, u lararas ovenizmi hakl gstermek ve dorulamak isteiyle, Marx ile Engels'in bir yandan s valan ktlerken, bir yandan da sava kt m, 1854-1855, 1870-1871 ve 1876-1877 savalar gibi, savaan V. i. Lenin 19 Sosyalizm ve Sava hkmetlerden birini ya da tekini tuttuklann, onlardan szler aktararak belirtiyorlar. Btn bu atflar, tpk anarist Guillaume ve rekasnn anarizmi hakl gstermek iin Ma [sayfa 21] grlerini tahrif etmesi gibi, Marx ve Engels'in grlerinin burjuvazi ve opor istler yararna utanmazcasna tahrifidir. 1870-1871 sava, Napo-leon III yenilene kadar Almanya iin tarihsel bakmdan ilerici bir savat, nk Napoleon III, ar ile birlikte A a'ya yllarca zulmetmi ve onu feodal bir paralanma halinde brakmtr. Ama sava, Fransa a edilmesi halini alnca (Alsace ve Lorraine'in ilhak ile) Marx ve Engels, Almanlar i ddee knadlar. Hatta bu savan balangcnda Marx ve Engels, Bebel ile Liebk-necht'in as enek iin oy vermeyi reddetmelerini onam ve bunlara Alman sosyal-demokratlar ile ili-d lmamalann, daima proletaryann bamsz snf karlarn savunmalarn tlemilerdir. olan ve ulusal kurtulu iin verilen Fransz-Prus-ya savann zelliklerini bugnk empery avaa uygulamak, gerekle alay etmek demektir. Ayn ey, daha byk bir vurguyla, 1854-1855 savanda olduu gibi, modern emperyalizmin varolmad, sosyalizm iin nesnel koullann bu d, taraf lkelerden hibirinde sosyalist bir yn partisinin henz kurulmad, yani b sndaki savala ilgili olarak "proletarya devrimi" uygulamalannn Basle Bildirisinde ne srlmesini salayan koullarn hibirinin var olmad 19. yzyl savalarnn hepsine uy Her kim, Marx'n, gerici ve mutlakyeti burjuvazi ve sosyalist devrim dnemine tam tamna uygulanmas gereken "iilerin yurtlan yoktur" szn unutarak, burjuvazinin ilerici olduu mdeki savalara kar Marx'n tutumuna atfta bulunursa, Marx' rezilcesine tahrif etmi ve syalist gr as yerine burjuva gr asn koymu olur. II. ENTERNASYONALN K Btn dnya sosyalistleri, 1912'de Basle'da, Avrupa'da [sayfa 22] yaklamakta olan sava, hkmeerin "canice" ve gerici bir giriimleri olarak grdklerini ve bu giriimin devrimi andrarak kapitalizmin yklmasn abuklatracan ilan etmilerdir. 20 V. i. Lenin Sosyalizm ve Sava Sava kt, ve birlikte bunalmlar da getirdi. Sosyal-demokrat partilerin ou, devrimci kler yerine, gerici taktiklere saptlar ve kendi hkmetleri ile burjuvazilerinin yannd a yer aldlar. Sosyalizme kar bu ihanet, II. Enternasyonalin (1889-1914) k demekti. nlerini aka ortaya koymamz ve sosyal-ovenizmin dou ve gelime koullarn belirtmemi SOSYAL-OVENZM TASTAMAM BR OPORTNZMDR II. Enternasyonal dnemi boyunca sosyal-demokrat partiler iinde devrimci ve oportnis t kanatlar arasnda her yerde bir savam srp gidiyordu. Bir dizi lkede (ngiltere, tal ollanda, Bulgaristan), bu aync izgi boyunca paralanmalar olmutur. Oportnizmin, ii s eti iinde burjuva politikasn dile getirdii konusunda, hibir marksistin en kk bir ku oktur. Oportnizm, kk-burjuvazinin karlann, ve burjuvalam iilerin kk bir kesi , ezilen ynlarn karlanna kar "kendi" burjuvalan ile birlemesini ifade eder. 19. yzyln sonundaki nesnel koullar oportnizmi olaanst g-lendirdi, legal burjuva o frsatlarnn kullanlmasn legalizme tapma durumuna getirdi; ii snf iinde ince bir stokrat katman yaratt, sosyal-demokrat partilerin saflarna birok kk-burjuva "yolda" Sava bu gelimeyi hzlandrd ve oportnizmi sosyal-ove-nizm biimine dntrd, yani op urjuvazi arasndaki gizli ittifak ak duruma getirdi. Ayn zamanda her yerde askeri maka mlar skynetim ilan [sayfa 23] ettiler, ve eski liderlerinin hemen hepsi, burjuvaziy e katlan ii ynlarnn azna gem vurdular. Oportnizm ile sosyal-ovenizmin ekonomik temeli ayndr: ayrcalkl iilerin nemsiz bir le kendi ayrcalkl durumlarn savunan kk-burjuvazinin ortak karlar; yani kendi ulu zilerinin, egemen ulus durumundan yararlanarak teki ulus-lan soymasndan paylarna dece k knntlar... Oportnizm ile sosyal-ovenizmin ideolojik ve politik z de ayndr: snf savam yerine avamn devrimci anlamn yadsma; glklerden bir devrim iin yararlanacak yerde, zor du

endi" hkmetlerine yardmc olmak. V. i. Lenin 21 Sosyalizm ve Sava Btn Avrupa lkelerini bir btn olarak alr, bireyleri (ne kadar yetkili olsalar da) nem ezsek, oportnist eilimin sosyal-o-venizmin kalesi durumuna geldiini, buna karlk devr i kamptan bu tutuma kar az ya da ok tutarl protestolarn her yerden ykseldiini grr 907 Stuttgart Uluslararas Sosyalist Kongresinde171 beliren fikir aynlklanna bakars ak, uluslararas mark-sizmin emperyalizme kar olmasna karlk, uluslararas oportnizmi o zamandan emperyalizmden yana olduunu grrz. OPORTNSTLERLE BRLK OLMAK, LERLE "KEND" ULUSAL BURJUVAZLER ARASINDA TTFAK KURMAK VE ULUSLARARASI DEVRMC SINIFINI PARALAMAK DEMEKTR Savatan nceki dnemde, oportnizme, Sosyal-Demokrat Partinin "saptrc" ve "ar" bir b kla birlikte, gene de bu blm meru olarak kabul edilirdi. Sava, bunun gelecekte de byl e olmayacan gstermitir. Olgunlaan oportnizm, artk ii snf hareketi iinde burju ksiksiz oynamaya balamtr. Oportnistier ile birlik, tam bir ikiyzllk [sayfa 24] duru almtr. rnein Alman Sosyal-Demokrat Partisinde grdmz btn nemli anlarda (rnein olduu gibi)'81 oportnistier, partinin karsna, burjuvazi ile eitii ilikileri, sendi ve benzeri kurulularn yrtme kurullarndaki ounluklar ile salanan birer ltimatomla . Bugn oportnistler ile birlik, aslnda ii snfnn "kendi" ulusal burjuvazisinin boyu ltna girmesi, teki uluslarn ezilmesi ve byk devletierin ayrcalklarnn korunmas ama la ibirlii yaplmas, btn lkelerde devrimci proletaryann paralanmas demektir. Birok kurulularda nemli yerler igal eden oportnistierle savamda tek tek olaylar ne k r g olursa olsun; eitii lkelerde ii partilerinin oportnistlerden temizlenmesi hangi kleri gsterirse gstersin, bu, yaplmas mutlaka gerekli ve yararl bir itir. Reformcu so yalizm lyor ve Fransz sosyalisti Paul Golay'n deyimiyle yeni doan sosyalizm "devrimci , uzlamaz ve isyanc olacaktr". 22 V. i. Lenin Sosyalizm ve Sava "KAUTSKICILIK" II. Enternasyonalin en byk otoritesi Kautsky, marksizme lafebelii ile yaplan hizmeti n, aslnda, onu nasl "struvecilie"191 ya da "brentano-culua"1101 indirgemek olduunu gs eren, ok tipik ve arpc bir rnektir. Plehanov da, benzer bir rnei temsil eder. Bunlar sntan sofiste bir tutumla, marksizmi, yaayan devrimci znden aynrlar; bunlar, marksizm e, devrimci savam yntemleri, bu yntemlerin savunulmas ve hazrlanmas, ynlarn bu y dnda her eyi bulurlar. Kautsky, tam bir sorumsuzlukla, sosyal-ovenizmin temel fikri olan, bugnk savata anayurdun savunulmas tezini, szde bir muhalefet tavryla, sava har alarna ekimser oy kullanmak yoluyla sola kar diplomata dnler vererek [sayfa 25] uzla istemektedir. 1909'da yaklaan devrimler a ve sava ile devrimler arasndaki iliki ze koskoca bir kitap [Der Weg zurMacht - "ktidar Yolu"] yazan Kautsky, 1912'de yaklaa n savatan devrim adna yararlanlmas konusunda Basle Bildirisine imza koyan Kautsky, b ugn sosyal-ovenizmi her ynyle hakl gryor, savunuyor ve Plehanov gibi o da btn devr erle ve devrimci savama doru atlan her admla alay etmede burjuvazi ile birlik oluyor. i snf, bu dneklie, bu sorumsuzlua, bu oportnizme kul-kle olmaya ve marksist teor memi kabalatrl-masna kar acmadan savam vermeksizin, dnya lsndeki devrimci ro cilik bir raslan deil, bir yandan szde marksizme bal kalmak, bir yandan de eylemde op ortnizme boyun emek gibi, II. Enternasyonaldeki elikilerin toplumsal bir rndr. Kautskiciliin bu temel yanlgs, her lkede kendisini eitli biimlerde gstermektedir. a'da Roland-Holst, bir yandan anayurdu savunma fikrini reddederken, bir yandan o portnist partilerle birlik olmay savunmaktadr. Rusya'da da Trotski bir yandan bu fi kri reddederken, te yandan oportnist ve ovenist Nao Zar-ya grubu ile ibirliini savunm ktadr. Romanya'da Rakovski, Enternasyonalin yklmasndan sorumlu grd iin oportnizme n, ayn zamanda, anayurdun savunulmas fikrinin doruluunu kabule hazr durumdadr. Btn r (Gorter ve Pan-nekoek gibi) Hollandal marksistlerin "pasif radikalizm" dedikler i V. i. Lenin 23 Sosyalizm ve Sava melanetin belirtileridir ve teoride devrimci marksizmin yerine semecilii, uygulama da oportnizmin yanna klelii ya da iktidarszl koymaktadr, [sayfa 26] MARKSST'LERN SLOGANI, DEVRMC SOSYAL-DEMOKRAS SLOGANIDIR Sava, kuku yok ki, iddetli bir bunalm yaratm, ynlarn kaygsn beklenmedik lde

nitelii ile btn lkelerin burjuvazisinin kendi yamaclk amalarn "ulusal" ideoloji s eyerek syledikleri hayaszca yalanlar, nesnel devrimci bir temele dayanarak, kukusuz , ynlar arasnda kprdanlar yaratmaktadr. Bu duygulann bilinli bir duruma gelmesi, i ve biimlenmesinde ynlara yardm etmek bizim grevimizdir. Bu grev ancak u slogan il olarak ifade edilir: emperyalist sava i sava durumuna eviriniz; ve sava srasndaki arl snf savamlar, ciddi bir biimde yrtlen btn "yn hareketleri", eninde sonun dir. Gl devrimci bir hareketin, byk devletler arasndaki birinci mi, yoksa ikinci mi e peryalist sava srasnda olacan; savatan nce mi, savatan sonra m patlak vereceini emeyiz, ama ne olursa olsun bizim grevimiz bu ynde sistemli olarak, ylmadan almaktr. Basle Bildirisi dorudan Paris Komn rneine deiniyor: hkmetler arasndaki savan bir ne. Ya-nm yzyl nce proletarya ok zayft; sosyalizm iin nesnel koullar henz olgunla n lkelerdeki devrimci hareketler arasnda birlik kurulamazd; Paris iilerinin bir blm 2 gelenei) "ulusal ideoloji" szne saplanmt ve bu, o srada Marx' in da belirttii gib larn kk-burjuva zayflklar idi ve Komnn dmesinin nedenlerinden biriydi. Yarm yz n devrimi zayflatan koullar artk geip gitti. Bugn, Paris komnclerinin ruh haline kap k eylemi terketmeye eilim gstermek, sosyalistler iin balanmaz bir yanlmadr, [sayfa SPERLERDE DOAN KARDELEME RNE Btn savaan lkelerin burjuva gazeteleri, dman ulus 24 V. I. Lenin Sosyalizm ve Sava rn erleri arasnda siperlerde bile kardelik kurulduunu bildirdiler. Alman ve ngiliz as keri makamlannn bu gibi kardelemelere kar yaynladklar sert emirler, hkmetler ile nin bu ie byk nem verdiklerini gsteriyor. Bat Avrupa sosyal-demokrat partilerinin n larnda oportnizmin at koturduu, sosyal-ovenizmin btn sosyal-demokrat basn ve II. En syonalin btn yetkililerince desteklendii bir srada bylesine kardelemelerin kurulabil i, bize, yalnzca hasm lkelerdeki sol-kanat sosyalistleri tarafndan bu ynde sistemli b ir alma yapld takdirde, bugnk canice, gerici ve kleci savan ksaltlmasnn, ul hareketin yaratlmasnn pekala mmkn olduunu gstermektedir. LLEGAL RGTN NEM Btn dnyadaki en nde gelen anaristler, oportnistlerden hi de geri kalmayarak, bu sava (Plehanov ile Kautsky'nin anlayna uygun olarak) kendilerini sosyal-ovenizm amuruna bu latrmlardr. Bu savan yararl sonularndan biri de, kuku yok ki, anarizmi ve oport olacaktr. Sosyal-demokrat partiler her zaman ve her koulda, ynlann rgenmesi ve sos min yaylmas iin en kk legal olanaktan yararlanmay ihmal etmemekle birlikte, legal a si olmaktan da, kendilerini kurtarmaldrlar. Engels, i savaa, ve burjuvazinin yasalar emesinden sonra bizim de yasalan inememiz gereine deinerek, "lk silah paatan siz olu bay burjuvalar!"1111 diye yazyordu. inde bulunduumuz bunalmlar, burjuvazinin, btn rde, en zgr lkelerde bile, yasalar ayaklar altna aldn gstermektedir; devrimci sav ni savunmak, tartmak, deerlendirmek ve hazrlamak amacyla bir illegal rgt [sayfa 28] ulmakszn ynlarn devrime yneltilmeleri olanakszdr. rnein Almanya'da, sosyalistler btn namuslu iler, o pis oportnizme ve ikiyzl "kautskicilie" karn ve gizlice yaplm de, askerlie kar yazlar yaynladklan iin insanlar zindanlara atlmlardr. llegal p mlerini knamay ve bununla legal basnda alay etmeyi sosyal-demokrat parti yelii ile ba ar saymak sosyalizme ihanettir. V. i. Lenin 25 Sosyalizm ve Sava EMPERYALST SAVATA "KEND" HKMETNN YENLGS ZERNE Bugnk savata, gerek "kendi" hkmetinin zaferini savunmak, gerek "ne zafer, ne yenilgi" slogann savunmak, sosyal-ovenizm grnden kaynaklanr. Gerici bir savata, devrimci b etinin yenilmesini istemekten baka bir ey yapamayaca gibi, hkmetin askeri baanszlk onu devirme olanak-lannn arttn grmemezlik de edemez. Hkmetlerin balatt bir sava arasnda bir sava olarak biteceine inanan ve bunun byle olmasn isteyen bir burjuva, b asm lkelerin sosyalistlerinin, "kendi" hkmetlerinin yenilgisini istemelerini ve bunu sylemelerini "gln" ve "sama " bulur. Tersine, bu tr bir sz, snf bilincine varm ledii dnceyi dorular, ve bizim, bu emperyalist sava bir i sava durumuna evirme a yn dorultuda olur. ngiliz, Alman ve Rus sosyalistlerinin bir blmnn yrtt ciddi sava aleyhtar propag ki, bu hkmetlerin "askeri gcn zayflatmtr" ve bu eylem, sosyalistlerin lehine bir Sosyalistler, ynlara, kurtulmalar iin tek kar yolun "kendi" hkmetlerini devirmek ve bu amala, hkmetlerinin bu savata iine dtkleri glklerden yararlanmalan gerekt ldrlar, [sayfa 29] PASFZM VE BARI SLOGANI

Ynlarn bantan yana duygular, ou zaman, bir protestonun balangcn, savan gerici ann bu niteliin bilincine vardklarn ifade eder. Bu duygudan yararlanmak, sosyal-demo kratlann grevidir. Bu anlamdaki her harekete, her gsteriye btn gleriyle katlacaklar, a devrimci bir harekete geilmeden, toprak ilhaklan olmadan, uluslara tahakkm edilm eksizin, yamasz, imdiki hkmetler ile egemen snflar arasnda yeni yeni savalann tohu makszn barn mmkn olabileceini syleyecek, halk kandrmayacaktr. Halkn bu ekilde erin gizli politikalarna hizmet etmek ve bunlarn kar-devrimci planlann kolaylatrmak ektir. Srekli ve demokratik bar isteyen herkes, hkmetler ile bur26 V. i. Lenin Sosyalizm ve Sava juvaziye kar, bir i savatan yana olmak zorundadr. ULUSLARIN KEND KADERLERN TAYN HAKKI Bugnk savata halkn burjuvazi tarafndan en yaygn aldatlma biimi, yamac amalann " u" ideolojisi maskesi arkasna gizlemeleridir. ngilizler Belikallara, Almanlar Polonya llara vb. zgrlk vaad ediyorlar. Grdmz gibi, bu sava, aslnda dnyadaki uluslann erin, bu zulm ve smry derinletirmek ve geniletmek savadr. Uluslarn ne trden olursa olsun ezilmelerine kar savam vermeksizin, sosyalistler, asl hedeflerine ulaamazlar. Bu yzden sosyaliser, ezen lkelerin (zellikle szde "byk" dev rin) sosyal-de-mokrat partilerinden, ezilen uluslarn, szcn politik anlamyla kendi kad rlerini tayin hakkn, yani politik bamszlk hakkn tanmalann ve bu hakk savunmalann ler. Byk bir ulusun ya da smrgeleri olan bir ulusun sosyalistleri, eer [sayfa 30] bu hakk savunmuyorsa ove-nisttir. Bu hakkn savunulmas hibir biimde kk devletlerin kurulmasn zendirmek deildir; ter gr, korkudan uzak ve bu yzden daha geni ve daha evrensel byk devletlerin ve devletler federasyonunun kurulmasn hazrlamaktr. Bu byk devleer, ynlar iin daha yararl ol omik gelimeye de daha elverilidir. Ezilen uluslarn sosyalistleri ise, hem ezen, hem de ezilen aznlklann iilerin (rgenm il) tam bir birlii iin savam vermelidir. Bir aznln tekinden yasalar yoluyla ayrlm Bauer ve Renner'in savunduklan szde "kltrde-ulusal zerklik") gerici bir fikirdir. Emperyalizm, dnya uluslarnn bir avu "byk" devlete gitgide daha fazla ezilmesi ad uluslarn kendi kaderlerini tayin hakk tannmakszn, emperyalizme kar, uluslararas sos t devrim iin savam vermek olanakszdr. "Baka ulus-lan ezen ulus zgr olamaz" (Marks v els). "Kendi" ulusunun baka uluslan ezmesine gz-yuman bir proleter, sosyalist bir proleter olamaz, [sayfa 31] V. I. Lenin Sosyalizm ve Sava 27 ikinci bolum rusya'da snflar ve partiler BURJUVAZ VE SAVA Rus hkmeti, bir bakma, Avrupal meslektalarndan hi de geri kalmamtr; onlar gibi "h yalanla kandrmay becermitir. Ynlara ovenlii bulatrmak, arlk hkmetinin "hakl arde slavlar" hibir kar gzetmeden savunduu izlenimini vermek iin, Rusya'da da koca navarca bir yalan ve kurnazlk makinesi iletilmitir. Byk toprak sahipleri snf ile ticaret ve sanayi burjuvazinin st katman, arlk hkme i politikasn cangnl-den desteklemitir. Bunlar, Trk ve Avusturya mirasnn paylalma i karlar ve ayncalklar ummaktadrlar. Bu s28 V. i. Lenin Sosyalizm ve Sava nflarn birok kongrelerinde [sayfa 32] arlk ordulannn zaferi halinde ceplerine akacak lar hesapland bile. stelik gericiler, Roma-nov hanedannn devrilmesini ve Rusya'da ye ni bir devrimi geciktirecek tek eyin, arn zaferi ile bitecek bir d sava olduunu pek biliyorlar. Kent "orta" burjuvazisi ile burjuva aydnlann ve serbest meslek sahibi kimselerin geni bir katman, hi deilse savan banda, ovenizme saplanmt. Kadetler -Rus libera nin partisi-, btnyle ve kaytsz artsz arlk hkmetini destekliyordu. D politika a uzun sredir bir hkmet partisiydi. arlk diplomasisinin, byk politik hilelerine biro alet ettii panislavizm, kadetlerin resmi ideolojisi olmutu. Rus liberalizmi, ulus al liberalizm biimine girerek yozlamt. "Yurtseverlik"te Kara-Yzler ile yan ediyor, m tarizme ve askeri donanma kurulmasna seve seve oy veriyordu. Rus liberalizminin k ampnda ise, yetmilerde, Almanya'da "zgrlk a" liberalizmin, yozlaarak, ulusal-libe yi dourmas gibi bir durum vard. Rus liberal burjuvazisi kesin olarak kar-devrim yolun

u tutmutu. Bu konudaki Rus Sosyal-Demokrat i Partisinin gr, tamamen dorulanmt. minin hl Rusya'daki devrimin devindirici gc olduu yolundaki bizim oportnistlerin gr erle bir etmiti. Ynetici klik, burjuva basn, din adamlar vb. yoluyla, kyller arasnda ovence bir duyg yaratlmasn baarmt. Sava alanlarndan askerlerin dnmesi ile kylerdeki bu durum, ku lk monarisinin lehine olmayacak biimde deiecektir. Kyllerle temasa gelen burjuva dem at partileri, ovence dalgalara kar koyamadlar. Devlet Dumasndaki Trudovik partisi, sa va harcamalan iin oy vermeyi reddetti, ama liderleri Kerenski'nin azndan "yurtseverc e" bir bildiriyle, monarinin ekmeine ya srd. Narodniklerin btn legal yayn [sayfa 33 anlan genellikle liberalleri izlediler. Burjuva demokrasisinin sol-kanad bile -Ul uslararas Sosyalist Broya bal, szde Sosyalist-Devrimci Parti- kendisini bu akntya b u partinin Uluslararas Sosyalist Brodaki temsilcisi Bay Rubanovi aktan aa sosyal-o olarak ortaya kt. Bu partinin delegeleri, Sosyalist "Antant"n Londra Konferansnda ove ist karar tasans iin oy kulland (teki yars ekimser kald). Sosyalist-devrimcile-rin al yaynlarnda (Novosti V. i. Lenin 29 Sosyalizm ve Sava gazetesi;'121 ve tekilerde) ovenistler ege-men durumdayd. "Burjuva evrelerine bal" de rimciler, yani ii snf ile ilgisi olmayan burjuva devrimcileri, bu savata feci bir ifl sa uradlar. Kropotkin, Burtsev ve Rubanovi'in kara talihleri ok dikkate deer. SINIFI VE SAVA Rusya'da hkmet ile burjuvazinin ovenizm mikrobunu bulatrmadklar tek snf proletarya Savan balangcndaki taknlklara ancak ii snfnn en geri unsurlan katld. Moskov ayaklanmada iilerin oynad rol, epeyce abartlmtr. Genellikle ve btnyle Rus ii ortaya koydu. Bu, lkedeki devrimci durum ve Rus proletaryasnn genel yaam koullanyla aklanabilir. 1912-1914 yllar, Rusya'da yeni ve byk devrimci alkalan-malann balangcna tanklk ed henz grmedii lde byk bir grev hareketine yeniden tank olduk. 1913'teki devrimci y atlanlarn says en az yarm milyondur. Bu rakam, 1914'te iki milyonu at ve 1905 dzeyi klat. Savan ngnnde St. Petersburg'da iler, ilk sokak arpmalarna kadar geldi day Gizli Rus Sosya-Demokrat ii Partisi, Enternasyonale kar devini tam olarak yapt. Enter asyonalizmin [sayfa 34] bayra onun ellerinde dalgaland. Partimiz, oportnist gruplarl a ve unsurlarla uzun sre nce rgt olarak ilikilerini kesmiti; ayaklar oportnizm ile ne pahasna olursa olsun yasalarn dna kmama" balan ile bal deildi; bu durum devri erine getirmede ona yardmc oldu; tpk Bissolati'nin, oportnist partisinden ayrlan tal yoldalara yardmc olduu gibi. lkemizdeki genel durum "sosyalist" oportnizmin ii yn-lan arasnda kk salmasna elve r. Rusya'da oportnizm ile reformiz-min her trn aydnlar katman ile kk-burjuva vb. a ebiliriz, ama politik bakmdan etkin ii katmanlar arasnda, bu, nemsiz denecek kadar az . lkemizde ayrcalkl ii ve masa memuru katman ok ince bir katmandr; yasalara uyma f burada yaratlamaz. Tasfiyeciler (Akselrod, Potes-sov, erevanin, Maslov ve tekilerin ynetimindeki oportnist par30 V. i. Lenin Sosyalizm ve Sava ti) savatan nce ii ynlar arasnda ciddi bir destekten yoksundu. Drdnc Devlet Dum ler, tasfiyeciliin karsnda olan tam alt ii millet vekilinin seilmesiyle sonuland. ad'da ve Moskova'da legal olarak baslan ii yaynlarnn dalm ve bu yaynlar iin top , snf bilincine varm iilerin bete-drdnn oportnizm ve tasfiyecilie kar olduun iimde tantlamtr. Savan bandan beri arlk hkmeti, bizim gizli Rus Sos-yal-Demokrat i Partisinin ye rce vasfl iiyi tutuklad ve srgne gnderdi. Bu durum, lkede skynetimin ilan, gaz deki bask ve benzeri nedenlerle birlikte, hareketi geriletti. Ama gene de partimi z, gizli devrimci faaliyetini srdrmektedir. Petrograd Parti Komitesi, gizli bir ga zeteyi, Proletarski Go/os'u'131 yaynlamaktadr. Yabanc bir lkede yaynlanan Merkez Orga n Sosyal-Demokrat'm makaleleri Petrograd'da tekrar baslyor ve [sayfa 35] teki kentle re gnderiliyor. Bildiriler gizlice baslyor ve asker klalarna bile sokulabiliyor. Kent dnda gzden rak yerlerde gizli ii toplantlar yaplyor. Son gnlerde Petrograd'da m byk bir grevi balad. Bu grevlerle ilgili olarak Petrograd Parti Komitemiz iilere birk yaynlamtr. DEVLET DUMASINDA RUS SOSYAL-DEMOKRAT GRUBU VE SAVA 1913'te, Devlet Dumasndaki sosyal-demokrat milletvekilleri arasnda bir blnme oldu. B

ir yanda, heydze'nin ba ektii oportnizmi destekleyen yedi kii vard. Bunlar, ii sa 4.000'e ulaan ve proleter olmayan yedi eyaletten seilmilerdi. te yanda, ii says 1.0 0 olan Rus sanayi merkezlerinde hepsi de ii semenler tarafndan seilen alt milletvekil vard. Blnmenin ana nedeni, devrimci marksizm taktii mi, yoksa oportnist reform taktii mi? s orunuydu. Uygulamada, anlamazlk, parlamento dnda ynlar arasndaki alma alannda . Rusya'da, eer bu ii yapanlar devrimci bir zemin zerinde kalmak istiyorsa, iin gizl i yaplmas gerekiyordu. heyd-ze grubu, illegal almay reddeden tasfiyecilerin sadk bi fiki idi ve bunlar iilerle yaptklar konumalarda ve mitinglerde savunuyordu. Bu yzden blnme oldu. Alt milletvekili Rus V. i. Lenin 31 Sosyalizm ve Sava Sosyal-Demokrat i Grubunu kurdular. Bir yllk alma, Rus iilerinin byk bir ounl teklediini yadsnmaz biimde tantlad. Savan balangcnda, iki grubun tutumu arasndaki aynm, apak ortaya kt. heydze grub lamento almalarna verdi. Sava harcamalan iin oy vermedi; eer verseydi, iiler aras sine kar byk bir fkenin doacan biliyordu. (Rusya'da, kk-burjuva Tru-doviklerin amalan lehine oy kullanmadklann [sayfa 36] grdk.) Ama bu grup, sosyal-ove-nizme kar a tek sz sylemedi. Partimizin politikasn benimseyen Rus Sosyal-Demokrat i Grubu ise byle hareket etmedi. Savaa kar protestoyu ii snfnn derinliklerine kadar yayd; Rus proletarya ynlar ryalist propaganday ynetti. iler arasnda byk bir sempatiyle karlanan bu tutum, hkmeti ylesine korkuttu ki, h asalarn ayaklar altna alarak, milletvekili arkadalarmz tutuklamak ve Sibirya 'ya sr ermek zorunda kald. Yoldalarmzn tutuklandn bildiren ilk resmi bildiride arlk hk : "almalannn amac, gizli bildiriler ve szl propagandalar yoluyla ynlan sava aleyhi derek Rusya'nn askeri gcn sarsmak olan sosyal-demokrat kurulularn baz yelerinin tut bu bakmdan bakalarndan tamamen farklyd." Vandervelde'nin, arla kar savamn geici olarak durdurulmas konusundaki nl ars ens Kudaev'in yeni aklamalarndan, Vandervelde'nin bu ary tek bana deil, arn ad likte kaleme ald anlalmtr-, yalnz bizim partimiz, Merkez Komitesi aracl ile ol ir. Tasfiyecilerin ynetildii merkez, Vandervelde ile anlam ve "almalannda savaa ka snda resmen aklamtr. arlk hkmetinin milletvekili yoldalarmza kar balca sulamas, Vandervelde'ye veri yan iiler arasnda yaymak olmutur. Mahkemede arlk savcs Bay Nenarokomov, yoldalanmza, Alman ve Fransz sosyalistlerini olarak gstermitir. "Alman sosyal-demokratlar" demitir savc "sava harcamalar lehinde kullanmlar ve hkmetin [sayfa 37] dostu olduklarn tantlamlardr. 32 V. i. Lenin Sosyalizm ve Sava te Alman sosyal-demokratlar byle hareket ettiler, ama Rus sos-yal-demokrasisinin valy leri byle davranmadlar. ... Belika ve Fransa sosyalistleri teki snflarla kavgay, par kimelerini hep birlikte unutmular ve bayrak evresinde birlemekte duraksama-mlardr.". a savc, Rus Sosyal-Demokrat i Partisi yelerinin, Parti Merkez Komitesinin emrini yeri ne getirerek, bu ekilde hareket etmediini de szlerine eklemitir. Mahkemede, partimizin proleter ynlan arasnda yrtt youn ve gizli, sava kart a manzaras gzler nne serilmitir. urasn sylemeye gerek yoktur ki, arlk mahkemesi, alanda giritikleri faaliyetlerin hepsini de "ortaya" karamamtr; ama ortaya kanlanla e birka ay iinde nelerin yaplabildiini gstermeye yetmitir. Grup ve komitelerimizin savaa kar ve uluslararas taktikler kullanlmas iin yaynlad diriler mahkemede akland. Btn Rusya'daki snf bilinci olan iilerden RSDP [Rus Sosy at i Partisi] yelerine gizli balar uzanm ve parti yeleri, sava, marksizm asnda iilere yardm etmek iin ellerinden gelen her eyi yapmlardr. Harkov eyaleti ii milletvekili Muranov yolda mahkemede yle demitir: "Halkn beni Devlet Dumasna, meclisin koltuklann andraym diye gndermediine inand ularn renmek iin lkeyi dolatm." Muranov, mahkemede, partimizin gizli ajitatrlk g diini, Urallar'da, Verkneysetski iyerlerinde ve baka yerlerde, ii komitelerini rgtle i kabul etmitir. Mahkeme, savan kmas zerine RSDP yelerinin propaganda amacyla hem btn Rusya'y dolatklarn, Muranov'un, Petrovski'nin, Babayev'in ve dierlerinin [sayfa sava aleyhinde kararlarn kabul edildii birok ii toplantlann dzenlediklerini gster

hkmeti yarglananlan idam etmekle tehdit ediyordu. Bu yzden, yarglamada btn yeler Mu yolda gibi cesur davranmadlar. Bunlar, arlk savcsnn kendilerini mahkum ettirmesini mek istiyorlard. Rus sosyal-o-venleri, imdi, u sorunun zn gzden karmak iin bu ol ismar ediyorlar: ii snfna ne tr bir parlamentarizm gerekli? Parlamentarizmi, Sdekum ile Heine, Sembat ile Vaillant, V. i. Lenin 33 Sosyalizm ve Sava Bissolati ile Mussolini, heydze ile Plehanov da tanyor. Dumann RSDP grubunu oluturan yoldalar da tanyorlar; ovenistlerle ba-lann kopartan Bulgar ve talyan yoldalar da. parlamen-tarizm var. Bazlan parlamento krssn, kendi hkmetinin gzne girmek iin ya an heydze grubunun yapt gibi, her trl sorumluluktan kurtulmak iin kullanyorlar. Di ise, parlamentarizmi, sonuna kadar devrimci kalmak, en zor koullar altnda bile sos yalist ve enternasyonalist olarak grevlerini yerine getirmek iin kullanr. Parlament o almalar, bazlanna bakan koltuu salar, bazlarn ise hapishaneye, srgne, krek c r. Kimileri burjuvaziye, kimileri proletaryaya hizmet eder. Kimisi sosyal-empery alisttir, kimisi devrimci marksist. [sayfa 39] 34 V. I. Lenin Sosyalizm ve Sava NC BLM ENTERNASYONALN YENDEN KURULMASI ENTERNASYONAL yeniden nasl kurulabilir? Ama, her eyden nce, Enternasyonalin yeniden kurulmasnn nasl olmamas gerektii zerine birka sz. SOSYAL-OVENLERN VE "MERKEZ"N YNTEM Btn lkelerin sosyal-ovenleri hepsi de byk "entemas-yonalisttir"! Savan hemen band nternasyonalin durmadan tasasn ekmilerdir! Bir yandan bize, enternasyonalin k zer szlerin "abartlm" olduunu sylemilerdir. Aslnda ortada nemli bir durum olmadn s sky'ye baknz: diyor ki, enternasyonal, "bar zamannn bir aracdr"; bu aracn [sayfa 4 dneminde biraz arza gstermesi doaldr. te yandan btn lkelerin sosyal-ovenleri bug V. i. Lenin 35 Sosyalizm ve Sava kurtulmak iin pek basit ve neredeyse uluslararas bir yol bulmulardr. Bulduklan are hi de aprak deil; yaplacak tek ey savan bitmesini beklemek; sava bitene kadar her lk alisti "kendi" "anayurdunu" savunmal ve "kendi" hkmetini desteklemelidir; sava bitin ce hepsi birbirini "affetmeli", herkesin hakl olduu kabul edilmeli; banta karde gibi yaanz, savata ise -u ya da bu karar gereince- Alman iilerini Fransz kardelerinin, iilerini Alman kardelerinin zerine saldrtrz. Bu konuda, Kautsky de, Plehanov da, Vctor Adler de, Hei-ne de ayn dncede. Vctor Adler e yazyor: "Bu g zamanlan atlatnca ilk yapacamz ey , birbirimizin gzndeki mertei n saknmak olacaktr." Kautsky de diyor ki, "Enternasyonalin kaderi zerinde hi bir lken in ciddi sosyalisti, kayg verici bir ey sylememitir". Plehanov da yle der: "Masumlar anna bulanm" (Alman sosyal-demokratla-rnn) "ellerini skmak pek canskc". Ama hemen bir "af ilann" neriyor: "burada" diye yazyor, "kalbin sesini kafann sesine baml tut yerinde olur. Byk dava adna, enternasyonal, gecikmi bile olsa pimanlklar dikkate al ". Heine, Sozialistische Monatshef-te'de Vandervelde'nin davrann "cesurca ve arbal" ak niteliyor ve onu, Alman sollarna rnek gsteriyor. Ksacas, sava sona erince Kautsky ile Plehanov, Vander-velde ile Adler'den kurulu bi r komisyon atanacak ve karlkl balama havas iinde "oybirlii" ile bir karar hazrla azln zeri bir gzel rtlecek. Olup biteni anlamalan iin iilere yardm edilecek yerd kalan bir "birlik" numaras ile iiler kandnlacak. Btn lkelerin sosyal-ovenleri ile erinin [sayfa 4i] biraraya gelmesine, Enternasyonalin yeniden kurulmas denilecek. Byle bir "yeniden kurulma"nn ok byk bir tehlike olduu gereini kendi kendimizden sak alyz. Btn lkelerdeki sosyal-ovenler bununla ilgileniyor. i ynlannn sosyalizm m illiyetilik mi? sorununu kendi kendilerine zmlemeye almalann da istemiyorlar. Hepsi irbirlerinin gnahn rtmek abas iinde. Hibiri, ikiyzl "enternasyonalin" o nl virt isinden baka bir neri getirme yeteneine sahip deildi. Ne var ki, bu tehlike pek az biliniyor. Sava kal bir yl ol36 V. i. Lenin Sosyalizm ve Sava duu halde, uluslararas balarn yeniden kurulmas iin bir dizi giriimler oldu. Genelkur lar ile "kendi" anayurtlannn burjuvazisine yardm amacyla akszl ovenlerin biraraya g Londra ve Viyana konferanslannn burada szn bile etmiyoruz. Bizim demek istediimiz, Lu gano1141 ve Kopenhang1151 toplantlanyla, Uluslararas Kadnlar Konferans1161 ve Ulusla

raras Genlik Konferansdr.1171 Bu konferanslar en iyi niyetlerle yapld, ama hibirisi bu tehlikeyi gremedi. Enternasyonalistler iin bir cephe hatt izmediler. Hibiri, prole taryaya, enternasyonalin sosyal-ovenlerin yntemleriyle canlandnlmasnn getirecei tehli eleri anlatmad. Olsa olsa, sosyal-ovenlere kar bu savam verilmeksizin sosyalizm davas kazanlamayaca iilere anlatlmakszn, eski karar-lann yinelenmesiyle yetinildi. Yani y inde saydlar. MUHALEFETN DURUMU Btn enternasyonalistleri en ok ilgilendiren eyin Alman sosyal-demokrat muhalefet iind eki durum olduu konusunda hibir kukuya yer yoktur. Eskiden II. Enternasyonalin en gl e nde gelen partisi olan legal Alman Sosyal-Demokrat Partisi, uluslararas ii rgtne e [sayfa 42] darbeyi vurdu. Ne var ki, en gl muhalefet de gene Alman sosyal-demokrasi si iinde. Btn Avrupa'nn byk partileri iinde, sosyalizme sadk kalan yoldalann prote lerini ilk ykseltenler bu partidendi. Lichstrahlen ve Die Internationale dergiler ini sevinle okuyoruz. "Asl Dman imizde" gibi gizlice baslm bildirilerin Almanya'ya a byk bir sevinle rendik. Btn bunlar, sosyalizm ruhunun Alman iileri arasnda hl Almanya'da hl devrimci marksizmi yceltmeye yetenekli kimselerin bulunduunu gsteriyor. Sosyalist hareketlerdeki bugnk blnme en arpc biimde Alman sosyal-demokrasisinde old rada belirli biimde birbirinden farkl eilim var: oportnist-ovenler, bunlar Almanya' dtkleri bayalk ve dneklik dzeyine hibir yerde dmediler; kautskici "merkez", bunl lere hizmetkarlk etmekten baka bir rol oynamaya yetenekli olmadklann gsterdiler; ve s ol -Almanya'daki biricik sosyal-demokratlar. Elbette bizi burada en ok ilgilendiren Alman solu iindeki V. i. Lenin 37 Sosyalizm ve Sava iilerin durumudur. Bunlarn iinde, biz, btn entemasyonalist unsurlann umudu olan yolda rmz gryoruz. ler burada ne durumda? Alman solunun henz bir mayalanma durumunda olduunu, ilerde yeniden gruplamalar olac an, ilerinde az ya da ok kararl unsurlara raslandn yazan Die Internationale tamam Rus enternasyonalistleri, yoldalarmz Alman sollannn iilerine karmay akllanndan bi ler. Zaman ve yer koullarn gznnde bulundurarak savam yntemlerini kararlatrmada t nekleri olduunu biliyoruz. Biz, yalnzca, durumlar zerine dncelerimizi aka syleme ayyoruz. Kautskici "merkez"in, marksizme akszl [sayfa 43] sosyal-ovenlerden daha zararl olduu syleyen Die Internationale dergisindeki bayaznn yazarnn tamamen hakl olduuna inany anda, anlamazlklan gizleyen ve iilere marksizm elbisesi iinde kautskicilii reterek uyutan herkes, sorunu aka ortaya koyan ve iileri sorunu kavramaya zorlayan Sdekum il Heine'den daha zararldr. Kautsky ile Haase'nin, son gnlerde "resmi makamlara" itirazlarda bulunmas kimseyi art mamal. Bunlarla Scheidemann'lar arasndaki anlamazlk, ilkeler zerinde deildir. Birinci grup, Hin-denburg ile Mac-kensen'in zaferine imdiden inanyor ve toprak ilhaklarna k ar kmak gibi lks bir hevesi tatmak istiyorlar. kinciler ise, Hindenburg ile Macken-se 'in henz zaferi kazanmadna inandklanndan '"iin sonunu beklemeyi" gerekli gryorlar. Kautskicilerin "resmi makamlara" kar bu kayk dvne girimelerinin nedeni, savatan lamazlk konusunu iilerin gznden karmak, szde "solcu" bir anlayla yazlm binbir Enternasyonalin diplomatlar, allah iin, byle karar tasanlan hazrlamakta pek de usta drlar) sorunu rtbas etmektir. "Resmi makamlara" kar giritikleri gerek savamlarnda, Almanya'daki muhalefetin, kauts ilerin bu sama-sapan muhalefetlerinden bile yararlanmalann anlayla karlamak gerekir. ma gene de her entemasyonalist iin denek ta, yeni-kautskicilie kar dmanlk olmald utskicilie kar savam ver38 V. i. Lenin Sosyalizm ve Sava enler ile, liderlerinin sahte bir dnnden sonra bile "merkez"in aslnda ovenlerin ve op rtnistlerin mttefiki olduklann anlayanlar gerek birer enternasyonalisttir. Enternasyonaldeki sallantda olan unsurlara kar taknacamz tutumun byk bir nemi var urlar, yani pasifist eilimli sosyalistler, hem yansz lkelerde, [sayfa 44] hem savaan lkelerin bazlarnda (rnein, ngiltere'de Bamsz i Partisi gibi)1181 bulunmaktadr bizim yoldalarmz olabilir. Sosyal-ovenlere kar savamda bunlarla yaknlamamz gerek da unutmamak gerekir ki, bunlar ancak yoldalarmzda -ve enternasyonalin yeniden kuru lmas gibi bellibal ve temel sorunlarda bunlar bizden yana deil, bize kar olacaklar, K

utsky, Schei-demann, Vandervelde ve Sembat ile birlikte yryeceklerdir. Eer bu salla ntl pasifstlerin tutsa olmak istemiyorsak, uluslararas konferanslarda programlanmz nn kabul edebilecei eylerle snrlandrmamalyz. rnein, Bern'deki Uluslararas Kadnla da byle oldu. Clara Zetkin yoldan grlerini destekleyen Alman temsilcileri, aslnda "m ez"in tutumunu savunmu oldular. Kadnlar Konferans, yalnzca, Troelstra'nn liderliindeki oportnist Hollanda partisinin elegeleri ile Londra'da yaplan "Antant" ovenleri konferansnda Vandervelde'nin karar tasarlarna oy veren (bu olay unutmamamz gerekir) Bamsz i Partisinin delegeleri i dilebilir eyleri sylemekle yetindi. Bamsz i Partisinin sava srasnda ngiliz hk sur savam iin bu partiye kar duyduumuz saygy belirtmek isteriz. Ama bu parti, marks utumu benimsemedi. Gene de biz, bugnk harekette sosyal-demokrat muhalefetin ilk gre vinin, devrimci marksizmin ilkelerini yceltmek, iilere emperyalist savaa ne gzle bakt sinlikle anlatmak, devrimci yn hareketleri iin sloganlar ortaya atmak, yani ksacas em eryalist sava dnemini bir i savan balangc dnemi, durumuna getirmek olduuna inany Ne olursa olsun birok lkede devrimci sosyal-demokrat unsurlar vardr. Almanya'da, Ru sya'da, skandinavya'da (Hgland yoldan temsil ettii etkili bir grup), [sayfa 45] Balka nlarda (Bulgaristan'da "Tesniyaki"'191 Partisi), talya'da, ngiltere'de (ngiliz Sosy alist Partinin bir kesimi),'201 Fransa'da (Vaillant, enternasyonalistV. i. Lenin 39 Sosyalizm ve Sava lerden protesto mektuplar aldn l'Hu-manite'de kendisi itiraf etti, ama bunlardan hibi ini btnyle yaynlamad), Hollanda'da (Tri-bunistler)1211 sosyal-demokrat unsurlar vardr Balangta saylan ne kadar az olsa da, marksist unsurlan birletirmek, btn lkelerin i ovenlerle balann kopartmaya ve bunlan marksiz-min bayra altna toplanmaya armak, g dir. imdiye kadar, szde "eylem" programlar ile toplanan konferanslar aa yukan yalnzca pas in programnn ilan ile sonuland. Marksizm, pasifzm demek deildir. Savan hzla sonu vam, kuku yok ki gereklidir, ama "bar" istei ancak devrimci bir savam ans ile pr r z kazanr. Devrimler birbirini izlemezse, szde demokratik bir ban, bir kk-burjuva sdr. Gerek bir eylem program, ancak ynlara olup bitenleri olduu gibi ve aka anla alizmin ne olduunu ve onunla savam yollarn gsteren; oportnizmin II. Enternasyonali y y olduunu herkese ilan eden ve iileri oportnistler olmadan ve oportnistlere karn mar st bir enternasyonali kurmaya aran marksist bir programdr. Kendimize ve mark-sizme gv enimizi gsteren, oportnizme kar bir lm-kalm sava verdiimizi ilan eden byle bir p nde-sonunda bize gerek proletarya ynlarnn gven ve sevgisini kazandrabilir. RUS-SOSYAL-DEMOKRAT PARTS VE III. ENTERNASYONAL Rus Sosyal-Demokrat i Partisi, oportnist kanadndan ay-rlal ok oldu. Rus oportnistl ik imdi bir de ovenist oldular. Bu durum, bunlarla aynlmamzn [sayfa 46] sosyalizmin yaran iin gerekli olduu inancmz kuvvetlendirdi. Sosyal-demokratlar ile sos-yal-ovenle arasndaki bugnk anlamazlklarn, sosyal-demokrat-lann anaristlerden aynldklar zaman daki anlamazlktan daha az olmadna inanyoruz. Monitr adnda bir oportnist, Pren-sisc bucher'de, bugnk birliin oportnistler ile burjuvazinin yararna olduunu, nk solu, re boyun emeye zorlayarak iilerin anlamazln temeline inmelerini ve kendi gerek ii ini, yani gerek bir sosyalist partiyi kurmalarn engellediini sylerken tamamen haklyd ugnk koullar altnda, oportnistler ile ovenistlerden ayrlmann bir devrimcinin balc 40 V. i. Lenin Sosyalizm ve Sava grevi olduuna inanyoruz. Bu, tpk san sendikalardan, Yahudi dman ve liberal ii sen an ayrlmamz kadar gereklidir. Bylece, geri kalm iileri daha abuk aydnlatmak ve bun al-demokrat partilerin saflanna ekmek mmkn olacaktr. Bizce, III. Enternasyonalin byle devrimci bir temel zerine kurulmas gerekir. Partim iz iin, acaba sosyal-ovenlerle aynlma-mz kanlmaz m, diye bir sorun yoktur. Partimizi arlat tek sorun, bunun en yakn gelecekte ve uluslararas bir lekte nasl gerekle runudur. Uluslararas marksist bir rgtn kurulabilmesi iin her lkenin kendi bamsz ma partilerini kurmas gerei aka ortadadr. En eski ve en gl ii hareketinin yurdu ola bu bakmdan pek nemlidir. Yakn gelecek, yeni bir marksist enternasyonalin kurulmas iin koullarn olgunlap olgunlamadn gsterecektir. Eer koullar elverili ise, partimi venizmden arnm bir nc enternasyonale sevinle katlacaktr. Deilse, bu arnma ilem sndan nce u ya da bu uzunlukta bir evrim dneminin gerei ortaya kacaktr. Bu durumda miz, eski enternasyonal [sayfa 47] iinde tam bir muhalefeti srdrecek ve bu, eitli lke erde devrimci marksizm temeline dayanan uluslararas bir emekiler birlii kurulana ka

dar srecektir. Gelecek bir- ka yl iinde uluslararas alanda ne gibi gelimeler olabilec ni kestiremeyiz ama, uras bizim iin kesindir ki, partimiz lkemizde, proletaryamz aras da yukarda belirtilen ynde yorulmadan alacak ve btn gnlk eylemleriyle marksist ente onalin Rusya kesimini kuracaktr. imdi Rusya'da da, sadk sosyal-ovenler ve "merkez" grup-lan eksik deil; bunlar bir ma rksist enternasyonalin kurulmasna kar savam vereceklerdir. Plehanov'un temelde Sdekum ile ayn fikirde olduunu ve ona elini uzattn biliyoruz. Akselrod'un ynettii szde " omitesi"nin Rusya'da kautskicilii yaydn da biliyoruz. i snfnn birlii perdesi a er oportnistler ile ve bunlar araclyla da burjuvazi ile birlii savunuyorlar. Gene de, bugnk Rus ii hareketi hakkndaki bilgimiz, bize, Rusya'da snf bilincine ulam prole iye kadar olduu gibi, bizim partimizde kalaca inancn veriyor, [sayfa 48] V. I. Lenin 41 Sosyalizm ve Sava DRDNC BOLUM BLNMENN TARH VE RUSYA'DA SOSYAL-DEMOKRASNN BUGNK DURUMU RUS Sosyal-Demokrat i Partisinin savala ilgili olarak izledii ve yukarda anlatlan tak ik, Rusya'da sosyal-demokrasinin otuz yllk gelimesinin kanlmaz bir sonucuydu. Partimi in tarihinin derinliklerine inilmeksizin, ne bu taktiklerin, ne de sosyal-demokr asinin lkemizdeki bugnk durumunun doru olarak anlalmas mmkndr. te bu nedenle, o mizin tarihindeki belli bal noktalan anmsatmak zorunluluunu duyuyoruz. deolojik bir eilim olarak sosyal-demokrasi, Rusya'da uyguland biimiyle, sosyal-demokr tik grlerin ilk kez Emein Kurtuluu Grubu tarafndan yurtdndan sistematik olarak il e 1883'te dodu. 20. yzyln [sayfa 49] balarna kadar sosyal-demokrasi, Rusya'da ii s tiyle hibir balants olmayan ideolojik bir eilim olarak kald. Yzyln balarnda topl etlerin hzlanmas, iiler arasnda huzursuzluk ve grevler, sos42 V. i. Lenin Sosyalizm ve Sava yal-demokrasiyi, ii snfnn (hem ekonomik, hem politik) savam ile sk skya bal, g durumuna getirdi. te tam bu andan balayarak, sosyal-demokraside, "ekonomistler" ile "isk-raclar" biiminde bir blnme balad. "EKONOMSTLER" VE ESK SKRA (1894-1903) "Ekonomizm", Rus sosyal-demokrasisinde oportnist bir eilimdi. Hareketin politik gr u kede zetieniyordu: "iler iin ekonomik savam; liberaller iin politik savam." Ekono llibal teorik dayana, devrimci ruhundan tamamen synlm ve liberal burjuvazinin gerekl ne uyarlanm bir tr "marksizmi" kabullenen, szde "legal marksizm" ya da "struvecilik" idi. Rusya'da ii ynlarnn geriliini ne srerek ve "ynlara ayak uydurma" bahanes stier, kendilerine bamsz hedefler izmeksizin ya da hibir devrimci grev yklenmeksizin hareketinin grev ve amacn ekonomik savam ve liberalizmin politik olarak desteklenmesi olarak gryorlard. Eski skra (1900-1903), devrimci sosyal-demokrasinin ilkeleri adna, ekonomizme kar baa nyla savam verdi. Snf bilincine ulam proletaryann btn sekin kiileri Iskra'nm ya mden nceki yllarda sosyal-demokrasi, en tutarl ve en dn vermeyen program savundu. 190 devrimi srasndaki snf savam da, yn halindeki eylemde bu programn doruluunu ta ler" kendilerini ynlarn geriliine uydurdular. skra ise, ynlar ileri doru yneltm [sayfa 50] ii nclerini eitti. Sosyal-ovenlerin bugnk iddialan (ynlara ayak uydu mperyalizmin ilericilii, devrimcilerin "hayalcilii" gibi), hepsi de ekonomistierce ne srld. Marksizmin, struvecilik biimindeki oportniste tahrifini, Rus sosyal-demokr si yirmi yl nce tanm oldu. MENEVKLER VE BOLEVKLER (1903-1908) Burjuva demokratik devrim dnemi, sosyal-demokrasi eilimleri arasnda daha nceki savam evam olan yeni bir saV. i. Lenin 43 Sosyalizm ve Sava vam dourdu. "Ekonomizm", "menevizm"e dnt. Eski Isk-ra'nn devrimci taktikleri savu vizm"i dourdu. Frtnal 1905-1907 yllannda menevizm, liberal burjuvazinin destekledii oportnist bir e di ve liberal burjuvazi eilimlerini ii snf hareketine tad. z: ii snf sava getirmekti. Bolevizm ise, tersine, liberalizmin uyuturmasna ve ihanetine karn, sosya l-demokrat iileri, demokrat kyl katmanlarn devrimci savama katma amacna yneltti.

in kendilerinin de ou zaman kabul ettikleri gibi, ii ynlar, devrim srasnda, btn , bol-eviklerle birlikte yrd. 1905 Devrimi, dnsz devrimci sosyal-demokrat taktikleri dorulad, glendirdi, derinlet ve elikletirdi. Snflann ve partilerin ak eylemleri, sosyal-demokrat oportnizm ("men ") ile liberalizm arasndaki ba tekrar tekrar gzler nne serdi. MARKSZM VE TASFYECLK (1908-1914) Kar-devrim dnemi, tekrar , oportnizm sorunu ile sosyal-demokrasinin devrimci taktikl erini bsbtn yeni bir [sayfas] biimde gnn sorunu durumuna getirdi. Menevizmin ana g en iyi temsilcilerinin birounun itirazlanna aldrmakszn tasfiyecilik eilimini dourmu li rgt ve eylem braklm, "yeralt" almalan, cumhuriyet gibi sloganlar kmsenmi v aa Zarya'nm yazarlanndan bazlar (Bay Potressov, erevanin vb.) eski sosyal-demokrat p artiden bamsz bir grup kurarak, Rus liberal burjuvazisini, Rus iilerinin devrimci sav am alkanlklann kaybettirme abalannda binbir yoldan desteklemi, kkrtm ve beslem Bu oportnistler grubu, RSDP'nin 1912 Ocak Konferansnda1231 partiden atld, ama yurtd irili ufakl birok grubun iddetle kar koymalanna karn, bir parti kurdular. ki ylda bir sre (1912'den balayarak 1914 ortalarna kadar) iki sosyal-demokrat parti arasnda inat bir savam srd gitti: Ocak 1912'de seilen Merkez Komitesi ile Ocak Konferansn n ve Naa Zarya grubu ile ibirliini srdrerek partiyi farkl bir temel zerinde yeniden mak isteyen rgtlenme Komitesi arasndaki sa44 V. I. Lenin Sosyalizm ve Sava vam devam etti. Gnlk iki ii gazetesi (Pravda ile Lum] ve onu izleyenler) ve Drdnc umasndaki iki sosyal-demokrat grup (pravdaclann ya da marksistlerin grubu ile heydz e'nin ba ektii tasfiyeci "Sosyal-Demokrat Grubu") arasnda da gene amansz savam sr du. Partinin devrimci ilkelerine bal kalan, (zellikle 1912 ilkyazndan sonra) ii snf ha deki yeni ve huzursuz dalgalan-malan destekleyen, legal ve illegal rgtlerle basn ve propaganday birarada yrten pravdaclar, evresinde snf bilincine ulam ii ynlan d halde, tasfiyeciler -politik bir g olarak Naa Zarya grubu aracl ile alyorla burjuva unsurlann desteine dayanyorlard. i gruplannn, iki partinin gazetelerine yapt ak [sayfa 52] para yardmlan (bu yard a sosyal-demokrat partisi ye dentisinin Rusya koullarna uydurulmu, yasalara uygun ve herkes tarafndan serbeste denetimi olanakl deme biimiydi) prav-daclarn (marksistleri proleterce kuvvet ve etki kaynaklarn, ve tasfiyecilerin (ve onlarn rgtienme Komiteler inin) burjuva-libe-ral kaynaklarn apak gsterir. Marksizm ve Tasfiyecilikla] kitabnda le ve Alman sosyal-demokrat gazetesi Leipziger Volkszeitun'un'261 21 Temmuz 1914 tarihli saysnda ksaltlarak verilen bu yardmlardan baz rakamlan buraya alyoruz. St. Petersburg'un gazetelerine marksist (pravdac) ve tasfiyeci gnlk gazetelerine 1 Ocak ile 13 Mays 1914 tarihleri arasnda yaplan para yardmlarnn says ve miktar: Gruplar Pravdaclar Tasfiyeciler Yardm Says Miktar (Ruble) Yardm Miktar Says (Rubl i gruplarndan 2.873 18.934 671 5.296 ii olmayan gruplardan 713 2.650 453 6.760 Grld gibi, 1914'te,. partimiz, Rusya'daki snf bilincine ulam iilerin bete-drd emokrat taktikler evresinde birletirmi bulunmaktadr. 1913 ylnda, pravdaclar 2.181, t iyeciler 661 ii grubundan yardm aldlar. 1 Ocak 1913'te 13 Mays 1914'e kadar olan raka mlar yle olacakr: ii gruplarndan 5.054 adet yardm pravdaclar (yani bizim parti) ii 2 adet yardm (yani %20,8) tasfiyeciler iin. [sayfa 53] V. I. Lenin Sosyalizm ve Sava 45 MARKSZM VE SOSYAL-OVENZM (1914-1915) 1914-1915 byk Avrupa sava, hem Avrupal, hem de Rus sosyal-demokratlara, dnya lsnd alm karsnda izledikleri taktikleri snama olanan verdi. Bugnk savan gerici, yam ii, teki hkmetlere bakla, arlk iin daha gze batcdr. Byle olduu halde, tasfiy al ilikileri yznden, Rusya'da bizim dmzda ciddi etkisi olan tek grup) sosyal-oveniz ptlar! Olduka uzun bir sre yasalar iinde almann tekelinden yararlanan bu Naa Zarya ynlar arasnda, "savaa kar direnmeme", l (imdi drtl) antantn zaferi iin, ve i "pek eytanca gnahlar" ilemekle sulayan vb. propagandalar yaptlar. 1903'ten beri pol itik belkemiinden yoksunluunu tekrar tekrar ortaya koyan ve ou zaman oportnistlerin s aflanna kalan Plehanov, bu tutumu daha da ak bir biimde taknd ve bu hareketi yznden

ya'daki burjuva basn tarafndan pek vld. Plehanov, arln hakl bir sava verdiini ya'daki hkmet gazetelerine talya'y savaa girmeye zendirici demeler verecek kadar k Bylece, tasfiyecilik konusundaki grlerimizin ve tasfiyecilerin ana gruplann partimizd en atmamzn hakll yeterince tantlanm oldu. Tasfiyecilerin gerek programlar ve tut gerek anlam, imdi ark yalnzca genel anlamyla bir oportnizm deil, Byk-Rusya topra ile burjuvazinin emperyalist ayrcalklarnn ve karlannn savunulmasdr. Bugn tasfiye areketi iinde ulusal-liberal bir eilimdir, radikal kk-burjuvazinin bir kesimi ile k ayrcalkl ii kesiminin proleter ynlara kar "kendi" ulusal burjuvazileri ile ittif a 54] RUS SOSYAL-DEMOKRASSNDE BUGNK DURUM Yukarda da sylediimiz gibi ne tasfiyeciler, ne d lkelerdeki topluluklar (yani Plehano v, Aleksinski, Trotski ve tekiler), ne de (Rus-olmayan aznlklarn) szde "ulusal" sosya l-demokratlar, bizim 1912 Ocak Konferansmz tanmadlar. Bize kar en sk kullandklar rbalk" ve "blclk" idi. Biz, bunlara, 46 V. i. Lenin Sosyalizm ve Sava Rusya'daki snf bilinci olan iilerin bete-drdn partimizin birletirdiini gsteren, l olarak tantlanabilir rakamlan yineleyerek karlk verdik. Bu oran, kar-devrimci bir d mde yeralt almalannn gl gznne alnrsa, hi de kk deildir. Eer Rusya'da, Naa Zarya grubunu partiden atmakszn, sosyal-demokrat taktikler temelin e dayanarak bir birlik kurmak olanaklysa, bu birlii, bizim saysz kartlanmz hi deil i aralarnda niin baaramadlar? Ocak 1912'den beri buuk yl geti, btn bu sre iind dikleri halde, bize kar bir sosyal-demokrat parti kurma durumuna gelemediler. Bu g erek, partimizin en iyi savunmasdr. Bizim partimize kar savam veren sosyal-demokrat grup-lann tarihi, bir kn, zlmen Mart 1912'de istisnasz hepsi de bizi sulamada "birletiler". Gene de, Austos 1912'de bize kar szde "Austos Bloku" kurulduu anda zlme de balad. Baz gruplar ayrldla arti ve merkez komitesi kuracak duruma gelemediler. Btn yapabildikleri "birliin sala nmas iin" bir rgtienme Komitesi kurmak oldu. Gerekte bu rgtlenme Komitesi, Rusya'dak asfiyeci grup iin yetersiz bir kalkan olabildi. Rusya'da ii hareketinin byk dalgalanm alar gsterdii dnem boyunca ve 1912-1914 yn grevlerinde Austos Blo-kuna bal gruplar arasnda bir eyler yapabilen tek grup, btn gcn [sayfa 55] liberal ilikilerden alan N ya grubu oldu. 1914 yl balannda Letonyal sosyal-demokraar "Austos Bloku"ndan resmen ldiler (Polonyal sosyal-demokraar bloa zaten girmemilerdi), te yandan bloun liderleri den Trots-ki, kendisi ayr bir grup kurarak, resmi olmayan bir biimde, bloktan ayrld. Temmuz 1914'te Uluslararas Sosyalist Bro Yrtme Komitesinin, Kautsky'nin ve Vanderve lde'nin katlmasyla Brksel'de yaplan konferansnda bize kar "Brksel Bloku" denilen to k kuruldu ise de, buna Letonyallar katlmad gibi, Polonyal muhalif sosyal-demokratlar a bu bloktan hemen ekildiler. Sava knca da bu blok bsbtn dald. Naa Zarya, Pleha ski ve Kafkasyal sosyal-demokratlarn lideri An,[271 aktan aa sos-yal-oven oldular v anya'nn yenilgisinin nasl arzu edilir bir ey olduunu anlatmaya koyuldular. rgtienme K mitesi ile Bund, sosyal-ovenleri ve sosyal-ovenizmin ilkelerini savundular. V. I. Lenin 47 Sosyalizm ve Sava heydze'nin Duma grubu sava harcamalanna kar oy verdii halde (Rusya'da burjuva demokra t trudovikler bile bu harcamalara kar oy vermilerdi), Naa Zarya'nn en iten mttefiki rak kaldlar. Bizim sosyal-ovenler, Plehanov, Aleksinski ve ortaklan, heydze grubund an pek memnundular, Paris'te, balca yazarlan Martov ve Trotski olan bir gazete, Naa Slovo (eski Golos) kuruldu; bunlar enternasyonalizmin platonik bir savunmasn, Naa Zarya, rgtlenme Komitesi ya da heydze grubuyla kaytsz artsz birleme isteini birara istiyorlard. 250 say ktktan sonra, bu gazete kendi zln kabullenmek zorunda kal n bir blm partimize doru yneldi; Martov, Nae Slo-vo'yu aktan aa anarizm ile su , tpk Almanya'daki oportnist David ve hempalannn Internationale Kor-respondenz , Legie n ve hempalannn, Liebknecht yolda anarizmle sulamalanna benziyor) rgtlenme Komitesin al kald; Trotski, [sayfa 56] rgtlenme Komitesiyle ilikisini kestiini bildirdi, ama e grubu ile yrmeyi srdrd. heydze grubunun program, liderlerinin birisinin ifadesiyle Plehanov ve Alek-sinski'nin dncelerini yanstan Sovremenni Mir[29] dergisinin 1915' te kan 5. saysnda enkeli diyor ki: "Alman sosyal-demokrasisi-nin, lkesinin savaa gir esine engel olabilecek durumda olup da bunu yapmadn sylemek, yalnzca onun barikatlard son nefesini vermesini deil, anayurdunun da son nefesini vermesini gizliden gizl iye istemek, ya da yaknmzdaki eylere anarist bir teleskop ile bakmak demektir."*

Bu birka satr, sosyal-ovenizmin zn ortaya koyuyor: bugnk savata ilke olarak "anayu vunulmas" fikrini hakl gstermek ve askeri sansrn izniyle, devrim hazrln ve devrim lmasn alaya almak, Alman sosyal-demokrasisinin savaa engel olup olamayaca ya da devri mcilerin genel olarak bir devrimin baanya ulaaca gvencesini verip veremeyecekleri kon unun dndadr. Btn sorun, sosyalistlere yakan bir biimde mi hareket edeceiz, yoksa st burjuvazinin kucanda "son nefesimizi" mi vereceiz? sorunudur. PARTMZN GREVLER Rusya'da sosyal-demokrasi, (1905) burjuva demokratik de48 V. I. Lenin Sosyalizm ve Sava vrimden nce ortaya kt, devrim ve kar-devrim srasnda glendi. Rusya'nn gerilii, st kk-burjuva akm-lannn ve dnce trlerinin bolluunu aklar, buna karlk mark-si kisi ve sava-ncesi legal sosyal-demokrat partilerin salaml bizim rnek liberallerimiz "akla-yatkn" "Avrupai" [sayfa 57] ("devrimci olmayan") marksist teorinin ve sosya l-de-mokrasinin hayranlan haline getirdi. Rus ii snf, partisini, otuz yl oportnizmin trlerine kar savaa savaa kurdu. Avrupa'da, oportnizmin utan verici bir biimde ykl deki ulusal liberaller ile sosyal-oven tasfiyeciler arasndaki ittifakn imzalanmasn sa ayan Dnya Sava denemesi, partimizin ilerde de ayn devrimci yolu izlemesi gerei hakknd ki inanlanmz dorulad, [sayfa 58] Temmuz-Austos 1915 1915 gznde Cenevre'de bror olarak yaynland. V. I. Lenin Sosyalizm ve Sava 49 AIKLAYICI NOTLAR [11 Sosyalizm ve Sava adl bror Eyll 1915'te Almanya'da baslm, Zimmervvald Sosyalist erans delegelerine datlmtr. [21 Sosyal-Demokrat. - ubat 1908'den Ocak 1917'ye kadar gizli olarak yaynlanan Rus Sosyal-Demokrat i Partisi Merkez organ. nce Rusya'da sonra Paris ve Cenevre'de olmak zere 50 say yaynland. 1911'de editrl zerine alan Lenin'in, gazetede 80 makalesi y -9. [31 Bern Konferans. - 27 ubat-4 Mart 1915'de svire'de Bern kentinde toplanan RSDP ube eri konferans. Lenin'in giriimiyle toplanan bu konferansn genel bir bolevik partisi konferans zellii vard, nk sava srasnda btn Rusya'y temsil eden bir konferansn d. Konferansa, partinin Paris, Zrih, Cenevre, Bern, Lozan bolevik ubelerinin temsilc ileri katlmt. Lenin, Merkez Komitesi ile merkez organ {Sosyal-Demokrat) temsil ediyor ve konferans ynetiyordu. Gndemdeki esas madde olan "Sava ve Partinin Grevleri" konus unda bir rapor hazrlam ve konferansa sunmutu. Konfemas, Lenin'in hazrlad sava zer tasarlann kabul etmitir. -9. [41 Zimmenvald Konferans. - svire'nin Zimmervvald kentinde 5-8 Eyll 1915'te toplanan ilk uluslararas sosyalist konferans. Konferansta kautskici ounluk ile Lenin'in nclk ttii devrimci enternasyonalciler arasnda bir savam bagsterdi. Lenin, devrimci enterna yonalcileri Zimmervvald Solu halinde rgtledi. Konferans, dnya savann emperyalist niteliini ortaya koyan bir bil50 V. i. Lenin Sosyalizm ve Sava diriyi kabul etti ve sava harcamalarna oy veren, burjuva hkmetlerine katlan "sosyalis tleri" takbih etti. Avrupa lkelerinin iilerini savaa kar savama ve toprak ilhaklan kszn ya da tazminat denmeksizin bansn salanmasna aba gstermeye ard. Konferans, banlanna sempati ifade eden bir karar kabul ederek Uluslararas Sosyalist Komiteyi seti. -10. [51 Bkz. Kari von Clausevvitz, Vom Kriege ("Sava zerine"), Berlin 1957, c. I, s. 3 4.-17. [61 Basle Bildirisi. - kinci Enternasyonalin 24-25 Kasm 1912'de svire'nin Basel kent inde dzenledii zel kongrede oybirlii ile kabul edildi. Bildiri emperyalistlerin hazrl amakta olduklar savan yamac amalarn aklyor, ve iileri sava tehlikesi ile sava t bir sava kmas halinde, sosyalist bir devrimin abukaltnlmas iin sosyalistlerin ek ve politik bunalmlardan yararlanmalann salk veriyordu. Basle Kongresinde Kautsky ile Vandervelde ve II. Enternasyonalin teki liderleri b ildiriye oy verdilerse de, 1914'te sava kar kmaz szlerinde durmadlar ve kendi empery st hkmetlerinden yana ktlar. -20. [71 Stuttgart Enternasyonal Sosyalist Kongresi. - 18-24 Austos 1907'de topland. Bu kongrede RSDP 37 delege ile temsil edildi. Lenin, Lunaarski, Litvinov ve dierleri

bolevikleri temsil ettiler. Komisyonlar halinde alan kongrede Lenin "Militarizm ve U luslararas Anlamazlklar" hakkndaki karan hazrlayan komisyonun yesiydi. Rosa Luxemburg ile birlikte Lenin, Bebel'in hazrlad kararda byk ve tarihi bir deiiklik yapt ve ka mi devirmek amacyla ynlar ayaklandrmada savan yaratt bunalmlardan sosyalistleri ann ne srd. Kongre bu neriyi deiik ekliyle kabul etti. -24. [sl Austos Oylamas. - Alman Reichtag'ndaki sosyal-demokrat grup, 4 Austos 1914'te II . Wilhelm hkmetine sava harcamalan yetkisi verilmesi iin oy verdi ve emperyalist sav a destekledi. Alman sosyal-demokrat liderler, ii snfna ihanet ederek sosyal-oven bi um benimsediler ve kendi emperyalist burjuvazilerini savundular. -25. [91 Struvecilik. - Bu kitabn 49-50. sayfalanna baknz. -25. [101 Brentanoculuk. - Lenin'in szleriyle, "kapitalizm okulunu tanyan, ama devrimci snf savam okulunu reddeden" reformcu bir burjuva teorisi. Bir Alman burjuva ekonomis ti olan Lujo Brentano bir eit szde "devlet sosyalizmini" ne sryor, reformlarla ve kap talistler ile iilerin karlannn uzlatnlmas yoluyla kapitalist sistemde toplumsal ei anabileceini tantlamaya alyordu. Marksist terminoloji kisvesi altnda Brentano ve onu zleyicileri, ii snf hareketini burjuvazinin karlarna baml duruma getirmeye al 1111 Kari Marks ve Friedrich Engels, "Der Sozialismus in Deutschland", Werke, Be rlin 1963, c. XXII, s. 251. -28. [121 Novosti ("Haberler"). - Paris'te Austos 1914 ile Mays 1915 arasnda yaynlanan de vrimci-sosyalist parti gazetesi. -34. [131 Proletarski Golos ("Proleterin Sesi"). - ubat 1915 ile Aralk 1916 arasnda gizl i olarak baslan RSDP St. Petersburg Komitesi organ. Drt say V. i. Lenin 51 Sosyalizm ve Sava kt. lk saysnda, Merkez Komitesinin, "Sava ve Rus Sosyal-Demokrasisi" balkl bildir nd. -35. [141 svire'nin Lugano kentinde 27 Eyll 1914'te talyan ve svireli sosyalistler arasnd aplan konferansa deiniliyor .-42. [151 Kopenhag Konferans. - kinci Enternasyonali yeniden kurmak amacyla 17-18 Ocak 1 915'te sve, Norve, Danimarka ve Hollanda gibi tarafsz lkelerin dzenledikleri konferan . Konferans, tarafsz lkelerin sosyalist partilerinin parlamento temsilcileri aracl il dman lkelerin arasnda arabuluculuk etmek ve sava sona erdirmek amacyla hkmetlere kara-nn ald. -420. [161 Uluslararas Sosyalist Kadnlar Konferans. - 26-28 Mart 1915'te Bern'de savaa kar aknlacak tutumu grmek zere topland. Konferans, uluslararas kadn hareketi lideri Cl kin'in ibirliiyle RSDP Merkez Komitesine bal kadn kurululannn giriimiyle yaplmt anya, Fransa, Hollanda, svire, talya, Rusya ve Polonya'y temsilen 25 delegenin katld feransta Rus delegesi olarak N. K. Krupskaya ve nessa Armand da bulunuyordu. Konferans hakknda geni bir rapor, 1 Haziran 1915 tarihli Sosyal-De-mokrat gazetesi nin eki olarak yaynlanmtr .-42. [171 Uluslararas Sosyalist Genlik Konferans. - 2-6 Nisan 1915'te Bern'de savaa kar iz enecek yolu grmek iin toplanmtr. Rusya, Norve, Hollanda, svire, Bulgaristan, Alma nya, talya, Danimarka, sve genlik rgtlerinden temsilcilerin katld konferansta, he araras genlik gnnn kutlanmasna karar verildi ve seilen Uluslararas Genlik Brosunu -Internationale adl bir dergi yaynlamas ngrld. Bu dergiye Lenin ve Kari Liebknecht y r yazmtr. -42. [1S1 Bamsz i Partisi. - 1893'te James Keir Hardie ve Ramsay Mac-Donald gibi kimseleri nclnde kuruldu. Burjuva partilerinden bamsz olduunu iddia ediyordu, ama Lenin'in "Sosyalizmden bamsz, liberalizme bamlyd", 1914-18 Emperyalist Dnya Sava balang inde bir bildiri yaynladysa da, sonra, ubat 1914'te Londra'da yaplan Sosyalist Antan t Konferansnda, temsilcileri sosyal-oven bir karar desteklediler. Bu tarihten sonra da parti liderleri pasifist szlere snarak sosyal-oven bir tutumu benimsediler. 1919'd a nc Enternasyonalin kurulmasyla, parti liderleri tabandan gelen baskya boyun eerek a kaymak zorunda kaldlar ve kinci Enternasyonalden ekildiler. 1921'de parti, ki-buuun u Enternasyonal denilen rgte girdi ve bunun yklmasyla yeniden kinci Enternasyonale ka d. -45. [191 Tesniyaki. - 1903'te kurulan Bulgaristan Devrimci Sosyal-Demokrat i Partisi. K urucu Dimitri Blagoyev'i, lider olarak Georgi Dimitrov ve Vasil Kolarov izledile r. 1914-18'de Tesniyaki, emperyalist savaa kar kt; 1919'da nc Enternasyonale kat Komnist Partisi adn ald. -46. [201 ngiliz Sosyalist Partisi, 1911'de kuruldu, marksist propaganda ve ajitasyon

yapyordu. Lenin bu partiyi, "oportnist deil, liberallerden gerekten bamsz" diye dee iriyordu. ye saysnn azl ve ynlardan kopmu 52 V. i. Lenin Sosyalizm ve Sava olmas, partiye sekter bir nitelik veriyordu. 1914-18 Emperyalist Dnya Sava srasnda pa tide iki eilim ortaya kt: birisi Henry Hyndman'm nclk ettii ak bir sosyal-oven e lbert Inkpin'in nclnde enternasyo-nalist eilim. Hyndman ile arkadalan aznlkta kala tiden ekildiler. Bundan sonra enternasyonalciler partinin liderliini ele almlar ve 1 920'de Byk Britanya Komnist Partisini oluturmulardr .-46. [211 Tribnistler. - 1907'de De Tribne adl bir gazete yaynlayan Hollanda Sosyal-Demok rat i Partisinde sol bir grup. 1909'da tribnistler partiden atldlar ve Hollanda Sosya -Demokrat Partisini kurdular. Bu parti, tutarl bir devrimci parti olmad halde, Holla nda'da sol-kanat ii snf hareketini temsil ediyordu. 1918'de ayn grup Hollanda Komnis artisini kurdu. - 46. [221 skra ("Kvlcm"). - 1900'de Lenin'in kurduu bu gazete, Rusya apnda yaynlanan ilk sist gizli gazete idi. RSDP kinci Kongresinden sonra, gazete, partinin merkez orga n oldu. Lenin, skra'dan szederken 51. sayya kadar olanlan kastediyor; 52. saydan sonr a gazete meniviklerin eline geti. 52. saydan sonraki skra'dan Lenin, "yeni skra" diye szeder. -50. [231 RSDP 1912 Ocak Konferans. - Prag'da 5-17 Ocak 1912'de yaplan RSDP Altnc Byk Ko nsdr. Menevikler, konferans karan ile partiden atldlar ve bolevikler ile menevikleri yn partinin bnyesi iinde bulun-duklan dnem sona erdi. Prag Konferansnda yeni bir part i, Bolevik Partisi domu oldu. -52. [241 Lu ("In"). - St. Petersburg'da Eyll 1912 ile Temmuz 1913 arasnda yaynlanan legal menevik tasfiyecilerin gazetesi. Lenin'in deyii ile, gazete, "burjuvalar arasndaki zengin dostlann parasyla" yaynlanyordu. -52. [251 "Marksizm ve Tasfiyecilik. Bugnk i Snf Hareketinin Temsil Sorunlan zerine Mak Ksm II". - 1914'te parti yaynevince yaynlanmtr. Kitapta tasfiyecilere kar makalel .-53. [261 Leipziger Volkszeitung ("Leipzig Halk Gazetesi"). - Alman Sosyal-Demokrat P artisi sol kanadnn yayn organ. 1894'ten 1933'e kadar gnlk olarak yaynland. Yazkuru zun sre Franz Mehring ve Rosa Luxemburg da vard. 1917-1922 arasnda gazete "bamszlarn e 1922'den sonra, sa kanadn yayn organ oldu. -53. [271 An. - N. N. Jordania, Kafkas meneviklerinin lideri. -56. [2S1 International Korrespondenz. - Uluslararas politika ve ii snf hareketi sorunlany a yakndan ilgilenen Alman sosyal-ovenlerinin haftalk gazetesi. 1914-1917 yllan arasnd a Berlin'de yaynland. -56. [291 Sovremenni Mir ("ada Ban"). - St. Petersburg'da 1906-1918 arasnda yaynlanan ayl bilim, edebiyat ve siyaset dergisi. Dergide, G. V. Plehanov dahil, menevikler de yazyordu. 1914 yl banda ve Plehanov grubu ile bir blok kurulduu sralarda, dergiye, b ikler de yazlar yazmlardr. 1914-18 sava srasnda dergi sosyal-ovenlerin organ oldu V. I. Lenin Sosyalizm ve Sava 53