You are on page 1of 184

Aydn Menderes _ Devletin Alnyazs Kitaplar, uygarla yol gsteren klardr. UYARI: www.kitapsevenler.

com Kitap sevenlerin yeni buluma noktasndan herkese merhabalar... Cehaletin yenildii, sevginin, iyiliin ve bilginin paylald yer olarak grdmz sitemizdeki tm e-kitaplar, 5846 Sayl Kanun'un ilgili maddesine istinaden, engellilerin faydalanabilmeleri amacyla ekran okuyucu, ses sentezleyici program, konuan "Braille Not Speak", kabartma ekran vebenzeri yardmc aralara, uyumluolacak ekilde, "TXT","DOC" ve "HTML" gibi formatlarda, tarayc ve OCR (optik karakter tanma) yazlm kullanlarak, sadece grmeengelliler iin, hazrlanmaktadr. Tmyle cretsiz olan sitemizdeki e-kitaplar, "Engelli-engelsiz elele"dncesiyle, hibir ticari ama gzetilmeksizin, tamamen gnlllk esasna dayal olarak, engelli-engelsiz Yardmsever arkadalarmzn youn emei sayesinde, grme engelli kitap sevenlerin istifadesine sunulmaktadr. Bu e-kitaplar hibirekilde ticari amala veya kanuna aykr olarak kullanlamaz, kullandrlamaz. Aksi kullanmdan doabilecek tmyasalsorumluluklar kullanana aittir. Sitemizin amac asla eser sahiplerine zarar vermek deildir. www.kitapsevenler.com web sitesinin amac grme engellilerin kitap okuma hak ve zgrln yceltmek ve kitap okuma alkanln pekitirmektir. Sevginin olduu gibi, bilginin de paylaldka pekieceine inanyoruz. Tm kitap dostlarna, grme engellilerin kitap okuyabilmeleri iin gsterdikleri abalardan ve yaptklar katklardan tr teekkr ediyoruz. Bilgi paylamakla oalr. LGL KANUN: 5846 Sayl Kanun'un "altnc Blm-eitli Hkmler" blmnde yeralan "EK MADDE 11" : "ders kitaplar dahil, alenilemi veya yaymlanm yazl ilim ve edebiyat eserlerinin engelliler iin retilmi bir nshas yoksa hibir ticar amagdlmeksizin bir engellinin kullanm iin kendisi veya nc bir kii tek nsha olarak ya da engellilere ynelik hizmet veren eitim kurumu, vakf veya dernek gibi kurulular tarafndan ihtiya kadar kaset, CD, braill alfabesi ve benzeri formatlarda oaltlmas veya dn verilmesi bu Kanunda ngrlen izinler alnmadan gerekletirilebilir."Bu nshalar hibir ekilde satlamaz, ticarete konu edilemez ve amac dnda kullanlamaz ve kullandrlamaz. Ayrca bu nshalar zerinde hak sahipleri ile ilgili bilgilerin bulundurulmas ve oaltm amacnn belirtilmesi zorunludur." bu e-kitap Grme engelliler iin dzenlenmitir. Kitap taramak gerekten incelik ve beceri isteyen, zahmet verici bir itir. Ne mutlu ki, bir grme engellinin, dzgn taranm ve hazrlanm bir e-kitab okuyabilmesinden duyduu sevinci paylaabilmek tm zahmete deer. Sizler de bu mutluluu paylaabilmek iin bir kitabnz tarayp, kitapsevenler@gmail.com Adresine gndermeyi ve bu isimsiz kahramanlara katlmay dnebilirsiniz. Bu Kitaplar size gelene kadar verilen emee ve kanunlara sayg gstererek ltfen bu aklamalar silmeyiniz.

Siz de bir grme engelliye, okuyabilecei formatlarda, bir kitap armaan ediniz... Teekkrler. Ne Mutlu Bilgi iin, Bilgece yaayanlara. Tarayan: Yaar Mutlu e-posta kitapsevenler@gmail.com www.kitapsevenler.com www.yasarmutlu.com Aydn Menderes _ Devletin Alnyazs kzlelma yaynclk / 35 birinci basm / istanbul, aralk 2005 yayn haklar kzlelma yaynclk'a aittir. kapak tasarm: esma bora ofset hazrlk: repar bask ve cilt: bayrak matbaas k.ayasofya cd.yabac sk. no:2/l ist Isbn: 975-8334-34-4 kzlelma yaytnctlk, repar tantm, iletiim ve matbaaclk ltd. ti. kuruluudur. alemdar mah. gii^el sanatlar sk. 91 a 34410 caalolu-istanbul tel: 0212 514 05 71pbx fax: 0212 519 15 84 e-mail- kitglelma@repar.com online sat: kitapyurdu.com DEVLETN ALINYAZISI AYDIN MENDERES KIZILELMA AYDIN MENDERES zmir'in muteber ailelerinden Evliyazadeler'in kz Fatma Berin Hanm ile Katipzadeler'den Adnan Bey'in nc olu olarak 1946 ylnda Ankara'da dnyaya gelmitir. Henz ocuk denilecek yata iken 1961 ylnda babas merhum Babakan Adnan Menderes'i Hak'ka uurlamtr. Bilahare Ankara Koleji'ni bitirdikten sonra yksek renimini Ankara iktisadi ve Ticari limler Akademisinde 1968 ylnda tamamlamtr. 1970'te katld aktif siyasette, l Bakanlndan Genel Bakanla kadar her kademede faaliyet gstermitir. 1972'de Yksel, 1978'de Mutlu aabeyinin gen lmlerinin ardndan zor zamanlarn yaamay srdrr. 1977'de Adalet Partisi'nden, 1995'te Refah Partisi ve 1999'da Fazilet Partisi'nden olmak zere defa milletvekili seilir. 1991 ylnda, mrnn devam eden yllarn birlikte paylaaca mran Hanmla evlenir. 1994'te ise valide-i strab olan Berin Hanm Sahib'ine iade eder. Vakti elverdike akrbeyli iftliinde (Aydn) toprakla har-neir olnu, onun dilini ve hallerini renmitir. Bu sebepten olsa gerek asl mesleinin iftilik olduunu belirtir. Bu dknln tm vatan topraklarna temil ederek edindii engin tarih ve edebiyat kltr ile salam ekonomi bilgisi; mkemmel siyasi tahlillerine ve ald byk kararlara kaynak tekil etmi olsa gerek. Daha nce yaynlanm kitaplar unlardr: Tarihte Bir Yolculuk, Dergah Yaynlar 1987; Aydn Menderes ve Siyasette Yeni Yneliler, Dergah Yaynlar 1992 (Syleilerinden oluan bir seme); Yirmibirinci Yzyla Girerken Dnya ve Trkiye, Demokrat Parti Yaynlar; Yirmibirinci Yzyla Girerken Demokrat Parti'nin Misyonu, Demokrat Parti Yaynlar 1995; Gelenekten Gncele, Gn Yaynclk 1999. Tarayan: Yaar Mutlu NDEKLER Sunu 9 I. BLM : VAROLU VE BAIMSIZLIK 11 Cumhuriyet 12 18 Mart anakkale Zaferi ve Trkiye Cumhuriyeti 15 ABD ve AB'nin Trki)^ le lgili Niyetleri Trkiye in Birer Tehdit Oluturuyor 17

Bamszlk m adalama m 25 Devletin Bamszl; Devletin, lkenin ve Milletin Blnmez Btnl 27 Vahdettin Tartmas 31 Aznlk ve ounluk, Trkiye'de nan ve Etnisite stanbul'un Kimlii 48 Ayasofya'nn Gelecei 52 Anayasa Deiiklikleri ve AB'ye ye Olmaya Endeksli Demokratiklemenin Hayati Demokrasi Paradoksu Oyuna Gelmeyelim Ama Nasl? Bazan atmadan Uzlalamaz 64 II. BLM: AVRUPA BlRL SERVEN 68 Trkiye Ulusal Program ve Avrupa Birlii AB ve Trkiye'nin nemi 72 in z 76 Sorular ve Cevaplar 79 Trkiye-AB likilerinde Karlma Noktas Zina ve Avrupa Birlii 88 atal Kazk Yere Batmaz 91 Trkiye'nin AB'ye yelii Mzakereleri mi, Yoksa AB'nin Lozan Yeniden Dzenleme Sreci mi? Trkiye-AB likileriyle lgili Kritik Bir Soru 97 21. Yzyln Banda Trkiye'yi Bekleyen Riskler ve Tehlikeler 101 17 Aralk Baar Deil Hezimettir 105 17 Aralk Brksel Kararnn Anlam ve nemi ABD-AB Ekseninde Trkiye'nin AB yelii Fransa'da Referandum, AB ve Biz AB Bir Devekuudur 123 Kim Kimi Kkrtyor 126 3 Ekim ve Sonras 129 AB Kumdan Bir Kale 132 III. BLM: ABD LE LKLER VE TERR 135 Zor Zamanda Direnmek 136 Terr Eyleminden Afganistan'daki Mdahaleye (11 eyll sreci) 140 Terr Eylemlerinin Ertesinde Trkiye Yine Terr 150 ABD'nin s Talepleri ncirlikle Snrl Kalmayacaktr Gndemin En nemli Konusu Trkiye'nin Gndeminin Temel Meselesi ve Siyaset Son Nato Zirvesi, Afganistan-Irak ve ABD'nin Asl Amac Bu Kadar Asker Kimin in 163

43

56

59

69

85

93

107 114 120

144 152 156 160 154

Babakann Beyaz Saray Ziyareti 166 Terr ve Trkiye 171 Kuzey Irak'a Girmek Sadece Trkiye ile ABD (ve Irak) Arasnda Bir Konu mudur? 174 Terr Kkrtma ve Oyuna Gelmemek 182 IV. BLM: BATAN GEM YAHUT KIBRIS 187 AB, Kbrs ve Trkiye 188 Tehisi Doru Koymak 193 Kbrs'ta Durum 195 Kbrs'ta Olanlar 197 Kbrs' Kaybetmedik 199 12 Eyll'n Yunanistan'n Nato'ya Dnne Karlksz zin Veriiyle Bugn AKP Hkmetinin Yine Karlksz Olarak Gney Kbrs'n Gmrk Birliine Katlmasna zin Vermesi 201 Kbrs'ta Son Durum 205 atal Kazk Yere Batmaz 207 Ek Protokol mzalandktan Sonra Tekrar Kbrs ve AB 211 En Scak Sonbahar 225 6 V. BLM: YAKINDAK IRAK VE UZAKTAK KRTLER 231 Felluce'de Olanlar 232 Anadilde Yayn ve Krt Meselesi 235 Kuzey Irak ve Kerkk Meselesine Nokta Koymak 238 Krt Meselesinin Yeni Boyutlar 241 Babakan ve Krt Meselesi 247 En Scak Sonbahar 255 Eer Trkiye Irak'n Blnmesini stemiyorsa 266 Irak'n Gelecei 275 Irak'ta Trkiye'yi Bekleyen ifte Byk Kayp 278 Irak ve Suriye'de Son Durum 280 Irak Meselesi ve Devlet 283 VI. BLM: AVRASYA YOLLARI 286 Bir Yerlere Snmak htiyac 287 ran, zbekistan ve Dierleri 289 Rusya Ne Olmak stiyor? 298 Avrasya Ne Tarafa Der (1) 301 Sz Avrasya'dan Almken (1) 307 Sz Avrasya'dan Almken (2) 309 Sz Avrasya'dan Almken (3) 314 Avrasya Ne Tarafa Der (2) 321

VII. BLM: EKONOM 327 Kamu'nun A Kimin Fazlas 328 Kriz 333 Kriz ve Hkmetin Grmesi Gerekenler 336 Ekonomi zerine MF'nin Erteleme Karar Trkiye Hkmetsizdir jt AKP ktidar Ekonomide Baarl m 348 ktidarn nndeki Engel 352 Ekonomi Nereye 354 VIII. BLM: SlYASET-MUHALEFET 358 AKP ktidar ve D Politika (1) 359 AKP ktidar ve D Politika (2) 366 339 341 344 7 AKP'deki Deiimin Trkiye'ye Maliyeti 370 Acaba Kim Kimi dare Ediyor? Tayyip Erdoan m AKP'yi, AKP mi Tayyip Erdoan' 373 AKP Kimin Yerini Dolduruyor 376 Trkiye Bu Hkmetle Gvenlik ve Esenlie kamaz 379 Muhalafetin Dikkatine 383 Hkmet Kayboldu 389 Muhalefetin Boluu ve Muhalif Partiler 393 Etkili Bir Muhalafet in DYP'ye tler 395 IX. BLM: DEK MESELELER 399 Demokratikleme in En Acil htiya Siyasi Partiler ve Seim Kanununda Yaplacak Deiikliklerdir 400 Fazilet Partisi Kapatld 403 Anayasa Deiiklii 406 Avrupa nsan Haklar Mahkemesinin Kapatlan Refah Partisi le lgili Karar 410 YK Yasasnn Ortaya kardklar 415 HL Meselesi Nedir, Nasl zlr 417 8 SUNU "Bizi bilmeyen ne bilsin Bilenlere selam olsun" * Aydn Menderes'i okuyanlar, dinleyenler bilir ki ifadeleri bazan mecrasnda menderesler izerek usul usul akan rmaklar gibidir. Zaman zaman kayalarn ,talarn arasndan grl grl akp gider. Bazan coarak alayanlar gibi dklr ve zihnimizin cidarlarnda yanklanarak tarihle corafyay birletirir, dn haurlanz bugn idrak ederiz ve yarn, hayal gcmzn kucana olgun bir meyva gibi der. Byk Trk Milleti'nden olmann kvancn, zorluunu, sorumluluunu duyarz. Kelimeler dimamzda ve yreimizde bamszl iin direnen Anadolu kalesinin talar, tulalar gibi dizilirler. Bu minval zere derlenen bu kitap dokuz blmden olumaktadr: Varolu ve Bamszlk AB Serveni ABD ile ilikiler ve Terr Batan Gemi yahut Kbrs Yakndaki rak ve Uzaktaki Krtler Avrasva Yollan Ekonomi Siyaset - Muhalefet

Deiik Meseleler Bu metinler, muhftelif yayn organlarnda neredilen 3'az-lardan ortaya karlmtr. Dostum Av. erafettin Yapc ile birlikte bu metinleri derleyip, konu btnln ve kronolojik sray gzeterek kitap haline dntrmek, zihni verimlilii bol, heyecan verici bir alma oldu bizim iin. 9 Hu kitapla sayfalar arasnda ilerlerken bizi ok ivi tanyan bir bilge ile birlikle olacaz. Hazan vksek siyasetin erevesini izen strateji ustasyla karlaacaz. Kendimizle ve Trkive ile yz yze geleceiz. Kitabn bize tuttuu siyaset aynasnda hepimiz varz. Bakalm bu aynaya! Gcmz, gzelliimizi ve kusurlarmz birlikte seyredelim diye neriyoruz. nemli bir neri bu. nk bu kitap Trk Devleti'nin ve Trk Millcti'nin alnyazsna ilikindir. Sze bir dize ile baladk, yine bir dize ile noktalayalm: " Demi ki uurumda aan iek, Yurdumsun ey uurum" ** Alaaddin BORA * Yunus Emre ** Cemal Sreya 10 I.BLM: VAROLU VE BAIMSIZLIK CUMHURYET Birinci Dnya Sava'nn bitiminde topraklarmzn ok byk bir blm igal edilmiti. Bamszlmz yok saylyordu. Sadece Anadolu'da yaayanlar iin deil btn slam ve Trk Dnyas iin en kara gnlerdi. Direndik. Savatk. Yklm, harap olmu ve hemen hemen her yeri igale uram Osmanl Imparatorluu'ndan yeni bir bamsz devlet ve hr bir vatan kardk. Cumhuriyet budur. Tarih boyunca Trk Milleti'nin elde ettii en byk baar ve zaferlerin banda gelmektedir. Bu sonuca Atatrk'n benzersiz sezgi gc, dehas, ncl ve nderliinde ulatk. Bata Atatrk olmak zere Trk Cumhuriyeti'ni ve bu vatan bize brakan ehitierimize, gazilerimize ve bu uurda her trl gayreti, can ve mal pahasna sarfetmi ecdadmza Allah'tan rahmet diliyoruz. Birinci Dnya Sava bizim iin telfisi mmkn olmayan aclar ve kayplarla doludur. Buna mukabil Osmanl Imparatorlu-u'ndan sonra yeniden bamsz bir devlet kurabilmenin ve 1699'dan beri sre gelen toprak kayplarn durdurup bir vatan sahibi olabilmenin nesnel artlar da Birinci Dnya Sava'nn ierisinde meydana gelmitir. Bunun iindir ki Birinci Dnya Sava'nn sonsuz aclar ve kayplar bizi bu gerei grmekten alkoymama-kdr. Osmanl zerindeki Hesaplar Bamsz bir devlet kurabilmek ve bugnk vatanmza sahip olmann nesnel artlar derken 1917'de Rusya'nn Almanlar ile tek bana bir bar antlamas imzalayp yenilgiyi kabul etmi olmasn kastediyoruz. Bunun zerine Dou Anadolu ve Dou Karadeniz! igal etmi olan Ruslar geri ekildiler. Artk Ruslar galip devleder arasnda yer almyorlard ve Osmanl Imparatorluu'nun 12 paralanmasndan bir pay isteyemeyeceklerdi.19. Yzyl boyunca Byk Devletler denilen ingiltere, Fransa ve Rusya, Osmanl Dev-leti'nin paralanmasnn peinde olmulard. Ancak Rusya'nn bata stanbul olmak zere Osmanl Devleti'nden istedii pay Bat iin kabul mmkn deildi. Bunun iindir ki 19. YzyPn sonlarna kadar ngiltere, Osmanl mparatorluu'nun paylamn en azndan geciktirecek bir siyaset gtt. 19. Yzyl'n sonlarna doru Alman Birlii'nin kurulmas ve Almanya'da ortaya kan saldrgan eilimler, ngiltere, Fransa ve Rusya'nn stratejik bir ittifak kurmalarna yol at. ngiltere, Rusya'y darltmamak iin Osmanl mpa-ratorluu'nun btnln korumaktan vazgeti. Osmanl Devleti ile fazla ilgilenmedi. ttihatlarn ngiltere'ye yaknlama giriimlerini geri evirdi. Sistemli bir ekilde Trkiye'yi Almanya'nn tarafna itti. Rusya, 1917'de Almanya'ya teslim olunca Osmanl mparatorluu'nun tasfiye masasndan kalkm oldu. Artk ngiltere'nin ve Fransa'nn buradan Rusya'ya bir pay vermeleri sz konusu olmayacakt. Kendi koparacaklar kendilerine yetecekti. ngiltere'nin gz Arap Yarmadas zerindeydi. Bundan arta kalan onu fazla ilgilendirmeyecekti. Fransa iin ise ngiltere'nin Suriye ve Msr'da kendine hak tanmas yeterli olacakt. Dier taraftan Rusya'da, Ba-t'ya kar rakip bir ideolojinin egemen olmas Bat'y ve ngiltere'yi rktmt. Artk Anadolu'da

Rusya'j'a yanamayacak ve onun egemenliine girmeyecek bir devletin ngiltere ve Bat'ya bir zarar yoktu, hatta onlarn buna ihtiyalar olabilecekti. Rusya'nn paylamn dnda kalmas, ngiltere ve Fransa'nn, Osmanl'nn tamamn paralamaktan vazgeebilme ihtimalini de beraberinde getirmiti. Direnmeseydik, tam bamszlk demeseydik ve savamasaydk Cumhuriyet'e sahip olamazdk. Dier taraftan 1876'da Rusya'nn stanbul'un Yeilky'ne kadar geldii de unutulmamaldr. Osmanl hep savat. Maalesef toprak kaybetti. Savamasa ne yapacakt. ekilip gvenliini salayaca herhangi bir ricat hatt yoktu. Nereyi braksa, oraya yine s aldrlacakt. Savamak ve mukadder akbetini geciktirmekten baka yapacak bir ey yoktu. Osmanl Devleti'ni 13 niye Bat'dan geri kald diye de sulamann bir mns yoktur. Osmanl niye Bat'dan geri kald demek, Osmanl niye kapitalistleemedi demektir. Eer kapitalistleememenin bir sorumluluu varsa, bu herhalde Osmanl'y ynetenlerin omuzlarna braklamaz. Tarihimizi bir btn iinde grmemiz gerekiyor. Onu kart dnemlere blmenin gerei kalmamtr. Tarihi blnce kendi kimliimizi ve kiiliimizi de blm oluyoruz. imdi ise tam bir birlik ve beraberlik zamandr. Bat, Bizi Blmekten Vazgemedi Bir de gnmze bakalm: Bunca Batllama gayretimize ramen aradaki fark kapatamadk. Doru drst kapitalistleeme-dik de. Kreselleme ad altnda uluslararas ksa vadeli sermayenin kumarhanesi haline geldik. Yerlisi ve yabancsyla bir talan ekonomisi ierisinde bocalyoruz. Son zamanlarda Bat'nn bizi blmek amacndan vazgemedii grld. Eski Sovyetler Birlii yklp Rusya tehdit olmaktan knca, Bat Sevr'i hortlatmann peine dt. AB'nin Trkiye'den istedikleri ve Amerika'nn Irak'ta yaptklar ortadadr. Bugn Cumhuriyetimize bir kere daha btn gcmzle sahip kmamzn tam zamandr. Atatrk'n Genlie Hitabesi "Trk stikllini ve Cumhuriyetini" diye balyor. stiklal her eyin badr. Bamszlk ruhunu tekrar yceltmeliyiz. Lozan' deldirmemeliyiz. Kbrs gitti gider; O'nu vermemeliyiz. Irak'ta o-lanlara seyirci kalmamalyz. Anayasamzn ilk alt maddesine btn gcmzle sahip kmalyz. 14 18 MART ANAKKALE ZAFER ve TRKYE CUMHURYET 1917'de Rusya'da Bolevik devrimi oldu. Rsva Almanya'yla tek tarafl bar yapt. Yenilgiyi kabul etmiti. O tarihten 1945'e kadar Sovyet Rusya dnya siyaset sahnesinin nemli oyuncular arasnda yer almad. Dou cephesinde tamamen rahatlam olmasna ramen Almanya,ingiltere ve Fransa karsnda fazla dayanamad. O da 1918'de yenilgiyi kabul etti. Trkiye, Fransa ve ngiltere Osmanl mparatorluu'nun datlaca tasfiye masasnda yalnz kalmlardr. Burada Trkiye'den kastmz Ankara yani Byk Millet Meclisi Hkmeti'dir. Bu arasnda yaplacak taksimde Osmanl'nn miras kolayca payJalabilirdi. Zira Rusya tasfiye masasndan kalkmt. Rusya'nn istekleri hem ingiltere ve Fransa'y rktyor hem de bu istekler karlannca Osmanl'dan geriye hibir ey kalmyordu. Rusya'nn genilemesinden korku duyan ngiltere uzunca bir sre Osmanl mparatorluu'nu Rusya karsnda bir lde korumutur. Ancak Almanya'nn 20.yzyln banda byk bir askeri g olarak ortaya k ve Hindistan'a kadar uzanan emperyalist emelleri ngiltere'yi rktmtr. ngiltere asndan Almanya'ya kar Rusya'yla stratejik bir ittifak j'apmak zorunlu hale gelmiti. Bundan sonra ngiltere, Osmanl mparatorluu'na kar mesafe koymaya balad. Bu da ttihatlar ok korkuttu. Almanya'ya yanatlar. , onunla birlikte savaa kaulmava kadar vard. Rusya ve onunla ittifak zorunlu klacak Almanya tehdidi olmadktan sonra ngiltere ve Fransa Ortadou'yu kendilerine ayrp kalan topraklar zerinde bamsz bir Trk Devleti'nin kurulmasna raz olabilirlerdi. Mustafa Kemal bunu grmt. Tam bamszlk, milli hakimiyet ve Misak-i Milli, 1923'de kurulacak Trkiye Cumhuriyeti'nin 1919'da ilan edilmi kodlandr. Mustafa Ke15

mal'in dehas,cesareti,ileri grll btn toplumu yukardaki esaslar etrafnda sratle toparlamaktaki mstesna kabiliyeti, imparatorluun ykntlar iinden bamsz bir devlet kartabilmemizi mmkn klmt. Bir an iin dnelim, Rusya hala tasfiye masasnda oturuyor olsayd acaba ne olurdu? Rusya 1915 - 1917 arasnda Dou Anadolu ve Dou Karadeniz'i hemen hemen ele geirmiti. Bu arada stanbul' u da igal etmi olabilirdi. Bu artlar altnda Osmanl mparatorluu'nun bakiyesinden bamsz bir devlet kartmak mmkn olamazd. Her eyden nce byle bir devlete, vatan olacak bir toprak paras bulunamazd. Rusya'daki 1917 Bolevik ihtilali milli tarihimizin mspet adan en nemli gnlerinden bir tanesidir. Bundan hi kuku duyamayz. ingiltere ve Fransa, Almanya karsndaki Rusya'nn zafiyetini gzlemliyorlard. Daha savan banda Tanenberg'de Almanlar Ruslar byk bir hezimete uratmlard. Dndkleri tedbir; anakkale Boazn amak, stanbul'a girmek ve Karadeniz zerinden Rusya'ya bata asker ve cephane olmak zere stratejik bir lojistik destek vermekti. anakkale Sava'nm bilinen nedeni budur. Bugne kadar ngilizler ve Franszlarn bu ortak harekatna sebep olarak herhangi bir baka husus da gsterilmemitir . Acaba anakkale geilseydi, ngiltere ve Fransa'nn Karadeniz zerinden Rusya'ya verecekleri destek sonucunda Rusya Almanya'ya kar direnebilir miydi? Direnebilseydi byk bir ihtimalle Bolevik devrimi de olmazd. Rusya da tasfiye masasndan kalkmam olurdu. Eer gerekten durum byle olacak idiyse Trkiye Cumhuriyeti'nin temellerinin 18 Mart anakkale Zaferi ile atldn sylememiz gerekecektir.Zira anakkale Zaferi ile Rusya'nn iinde bulunduu tecrit devam etmi, bu da Rusya'nn Almanya karsndaki yenilgisiyle sonulanmtr. anakkale Zaferi milletimiz iin ok yeni bir dnemin balatcs olmutur. 16 ABD VE AB'NN TRKYE LE LGL NYETLER TRKYE N BRER TEHDT OLUTURUYOR Amerika'nn Irak' igali daha nce de var olan bir kanaati pekitirdi. Amerika'nn askeri mdahaleleri ve yapmak eiliminde gzkt blgesel dzenlemeler Irak'la snrl kalmayacaktr. Esasen Avrupa'da, Afganistan'da, Orta Asya Trk Cumhuriyetleri'nde ve Karkaslarda yeni askeri sler kurdu. Bunun yan sra Amerika, Avrupa'daki askerlerini geriye ekmedi. Aksine bugn BosnaHersek'te de, Kosova'da da hangi surette olursa olsun Amerikann gnderdii yeni askeri gler bulunuyor. Eski Sovyetler Birlii'nin dalm ve Varova Pakt'nn yklm olmasna ramen NA-TO'nun Avrupa'da devam etmesinde srarn srdryor. Bu kadar bile Amerika'nn askeri varln ok geni bir kresel alana yayacan gsteriyor. Yine bugne kadar bu balamda yaptklar gsteriyor ki Amerika'nn tek hedefi petrol reten blgeleri elde tutmaktan ibaret deildir. Bunun cok daha tesinde jeo-politik ierikli ve amal olduklar kolayca anlalyor. Amerika'nn sadece askeri sler kurmakla da yetinmeyecei ortadadr. Muhtelif lkelerde mevcut rejimler deitirilecek, belki yeni devletler kurdurulacak ve hudutlar deitirilecek, dnyann ok nemli blgelerinde yeni birer siyasal harita ortaya kacaktr. Bugn iin byle bir dzenlemeye aday olan blge Ortadou'dur. Irak bunun balangcdr. Balkanlar, Dou Avrupa, Kafkaslar ve Orta Asya'nn da benzer dzenlemelere -daha ileri dnemlerde olsa da- aday blgeler olduunu kabul etmekte hibir saknca yoktur. Amerika bunu niin yapyor? Terr iin bahanesidir. A-merika bugnk en byk sper gtr. Ancak tek sper g deildir. AB (Almanya), Rusya, HC ve Japonya da dier sper glerdir. Amerika tek tek bunlarn hepsinden gldr. Askeri gc rakipsizdir. Ancak bunlarn aralarnda kyasya bir rekabet de de 17 vam etmektedir. Bu rekabetin nasl geliecei ve Amerika'nn stnlnn ne lde ve ne kadar devam edecei belli deildir. Bunun iindir ki Amerika bugnk rakipsiz askeri gcnden de istifade ederek dnyann belli blgelerini yeniden dzenlemek ve buralarda askeri gler bulundurmak istemektedir. Ama sper gler arasndaki rekabet daha fazla kzt vakit Amerika'nn elini bugnden gl klmaktr.

Ksacas Amerika'nn Irak'a asker kartmakla balayp devam edecek olan bu yaylmas jeo-politik amaldr. Bir baka ifadeyle bu yolda Amerika'nn att ve ataca admlarn gerisinde jeo-politik bir mantk bulunmaktadr. Nedir bu? Amerika'nn att ve atmak zere olduu admlar ABD'nin sz konusu jeo-politik mantn decode edebilir. Ama zellikle hangi lkelerin rejimlerinin deitirilecei, hangi yeni devletlerin kurdurulaca ve harita deiiklerinin neler olaca hakknda net ve ayrntl bir bilgi vermez. Amerika'nn niyetleri asndan dnya ve bizim ortasnda yaadmz Ortadou, Balkanlar, Kafkaslar ve Orta Asya ciddi bir sis perdesi iindedir. ok doaldr ki Amerika'nn bu blgelerde yapmak istedii deiiklikler birinci derecede burada yaayan insanlar ilgilendirse de, yaplanlarn asl muhatab dier byk glerdir. u andaki Rusya'nn nispi gszl, HC'nin ancak gelecekte sahip olaca byk g asndan bir sper g olarak deerlendirilmesi ve Japonya'nn asla bir sper g gibi davranmama yolundaki kararll byk gler arasndaki rekabette ABD ve AB'yi kar karya brakmaktadr. AB'nin, Amerika'nn bata Irak'a mdahalesi olmak zere buna benzer admlarndan hi holanmad ak bir gerektir. Zaten AB bunu saklamamaktadr da. Bugne kadar ABD-AB arasndaki rekabetin ok kontroll ve rtl bir ekilde yaanm olmasn byle bir rekabeti ciddiye almamak yolunda deerlendirmemek gerekir. Esasen sz konusu rekabet doal olarak belirli limitler iersinde cereyan edecektir. Aksi halde ne dnya barndan, ne dnya dzeninden bahsedilemeyecek hale gelinir. Sper gler arasnda rekabet yaanacaktr, bugn ABD ve AB arasnda da yaanmaktadr. Buna ramen taraflar byle bir rekabeti her eyi ber18 bat etmeyecek, herkesin kaybettii bir oyuna dnmeyecek dzeyde tutmaa ok byk gayret sarf edeceklerdir. Bugn olduu gibi yarn da sz konusu olacak bu gayret ABD-AB arasndaki rekabeti ksmen rtebilir ve glgeleyebilir. Ancak bu grntye ba-lulmamal, tam tersine sz konusu rekabetin mevcut durumu ve ileride geirebilecei evreler zerinde srekli bilgilenilmeli ve dikkatle durulmaldr. Zira ABD-AB arasndaki rekabet Trkiye'yi son derecede yakndan ilgilendirmektedir. Tek kelime ile ifade edecek olursak Trkiye iin hayati neme sahiptir. ABD-AB Rekabeti Asndan Trkiye - AB ilikileri Amerika'nn Ortadou, Balkanlar, Kafkaslar ve Orta Asya'da yapmak istedikleri Avrupa'y en st derecede ilgilendirmektedir. Zira bu alanda yaplacak olanlarn u an iin temel hedefi AB'dir. Amac AB'nin bu blgelerdeki her trl etkinliinin nn kesmektir. Ancak AB'nin -bundan honut olsa da olmasa dabugn iin yapabilecei bir ey yoktur. AB'nin Amerika'y bu niyetlerinden vazgeirebilecek herhangi bir askeri gc bulunmamaktadr. Amerika'nn karlarn bozarak yine onu bu giriimlerden vazgeirebilecek herhangi bir ekonomik koz veya nlem de AB'nin elinde mevcut deildir. Ksacas bugn iin AB'nin elinde ne sz konusu blgelerde, ne de bunlarn dnda, ne dolaysz ne de dolayl, ne askeri ne de ekonomik herhangi bir tehdit arac yoktur ki AB, ABD'yi caydrabilsin. Burada bir bakma Trkiye nem kazanmaktadr. Zira Trkiye her anlamda AB'ye yakndr, ye olmak istemektedir ve AB'yle gl ilikileri bulunmaktadr. Dier taraftan Trkiye; Balkanlar, Kafkaslar, Orta Asya ve Ortadou asndan da son derecede nemli bir lkedir. Amerika'nn sz konusu blgelerde Trkiye'siz bir plan yapmas mmkn deildir. Bu adan baknca AB'nin Trkiye'yi bir an nce kendi yesi yapmas, en azndan bu yolda Trkiye'yi yreklendirilip glendirmesi kendisi asndan ok doru bir politika olarak gzkmektedir. Ancak AB bugne kadar bunu yapmamtr, tam tersine Trkiye'yi itmi ve onu caydracak davranlardan hi uzak kalma19 mistir. AB'nin byle hareket etmi olmasnn bir sebebi olmas gerekir. Bu konuda hemen akla birka sebep gelse de esasta hepsi ayndr. u an iin AB'nin Trkiye'yi yanna almak ve onu Amerika'ya kaptrmamak gibi bir niyeti yoktur. AB iin kendi karlarn ve gvenliini Kafkaslara, Balkanlara, Orta Asya'ya tayacak gl bir Trkiye, Avrupa'nn vizyonunda yer almamaktadr. AB ya Amerika'nn ne yapp yapp Trkiye'yi kendisine brakmayacan varsayarak ya da

Amerika'ya kar Trkiye'yi kendi yannda tutmann maliyetinin ok yksek olaca yani astarn yznden pahal olaca kanaatindedir. Ksacas AB, Trkiye'yi Amerika'ya brakmtr ve Trkiye'ye kar siyasetini de buna gre oluturmutur. Amerika yapaca dzenlemelerde Trkiye'den ne kadar istifade edecek olursa AB'de o lde Trkiye'yi zayflatmak ve de stabilize etmek isteyecektir. AB'nin Yunanistan ve Trkiye arasndaki ihtilaflarda Yunanistan adna taraf olmas, Kbrs'taki srar, insan haklar ve hukuk devleti adna Trkiye'den istedikleri ve isteyecekleri, Ermeni meselesi, AB'nin Trkiye'yi kuatma, tecrit etme ve zayflatma stratejisini ortaya koymaktadr. te Trkiye'yi bekleyen tehditlerden bir tanesi, AB'nin Trkiye zerinden Amerika'nn Orta Asya ve Ortadou'ya dnk hamlelerini engellemeye almasdr. Bunun anlam AB'nin Trkiye'ye ciddi zararlar vermesi demektir. AB Amerika'nn Ortadou ve Orta Asya'daki giriimlerini bozmak iin ABD'nin bu balamdaki Trkiye ayan olabildiince zayflatmak isteyecektir. Epey zamandr ifade etmeye alyorum. Trkiye ile AB ilikilerini ancak "rtl bir souk sava" olarak nitelendirebiliriz. Byle olmasna ramen Trkiye'nin bunun farknda deilmi gibi hareket etmi olmasn ve AB yelii iin srarn srdrmesini e-letirmemek gerekecektir. Zira d politika ok ihtimaller ieren bir alandr ve imdiden AB ile btn ilikileri kopartmann hibir makul faydas olmayacaktr. Ancak burada Trkiye'nin dikkat etmesi ve eer etmezse o zaman da eletirilecei husus udur; AB, Trkiye'nin yelik iin tek tarafl srarn smrerek, Kopenhag Kriterleri gibi hususlar ne srerek, buna Kbrs ve Yunanistan'la ilgili 20 ihtilaflar ekleyerek Trkiye'yi darda ve zorda brakma siyasetini rahatlkla srdrecek ve Trkiye de buna alet olacaktr. Bunun i-indir ki Trkiye'nin AB ile ipleri koparmamaya zen gstermesi ne kadar doruysa, AB'nin tm isteklerini yerine getirmesi de o derecede yanl olur. AB'nin Trkiye'den istedikleri aslnda Trkiye'yi zayflatmaya dnk rtl bir stratejinin rn olduklar iin Trkiye bunlar yerine getirdike hem zaafa urar, hem de AB'ye yaknlaaca yerde uzaklam olur. AB'nin Trkiye iin yrtt bu siyasetin tkand yerde AB ancak ciddi ciddi Trkiye'nin yeliini dnmeye balayacaktr. Yoksa Trkiye'yi oyalayacak ve istediklerini yaptrtm olacaktr. Bu durumda da Trkij^e'yi ye yapmann AB iin bir anlam ve nemi olmayacaktr. AB, Kbrs'a ok byk nem vermektedir. Btn gcyle Kbrs' Trkiye'den kopartmak daha dorusu Trkiye'yi Kbrs'tan atmak istemektedir. Annan Plan, AB'nin bu amacnn taksite balanm eklidir. Bu plan belli bir vade de Kbrs'taki iki blgelilii ortadan kaldracak, iki milletli ve iki devletli Kbrs diye bir iddia ortada kalmayacaktr. Eer Trkiye bu plan kabul etmezse bu sefer Louzidu davalarnn benzerleri devreye sokulacaktr. Bunun zaman alabileceini dnen AB, GKRY Mays 2004'te resmen AB'ye girdikten sonra Kbrs'ta Trkiye'yi, AB topraklarnn igalcisi olarak ilan edeceini aklamtr. Doaldr ki bu da Trkiye'ye kar bir gzda vermektir. Burada Trkiye'nin hi kafasn kartrmamas ve kesinlikle 2004 Mays'na kadar Annan Plann kabul etmemesi gerekirdi. Bunun sebebi sadece Trkiye'nin Kbrs'taki haklarn ve karlarn ve oradaki Trkleri koruyabilmesi iin deildir. Eer AB Kbrs' Trkiye'den koparursa, yelik iin kesinlikle Trkiye'ye dnp bakmayacaktr. Kbrs, AB iin Dou Akdeniz'e yerlemek demektir. Trkiye'yi gneyden kuatmak anlamna gelir. Bir bakma ABD'nin Irak' igali karsnda AB'nin mukabil hamlesi olarak dnlebilir. Trkiye 2004 Mays'ndan sonra da Kuzey Kbrs'ta kalmaya devam ettii takdirde AB'nin Trkiye aleyhine yapabilecei 21 ok fazla bir ey yoktur. Tam tersine Kbrs' kolayca ykamayacan grd vakit bu sefer dn vermek sras AB'ye gelecektir. ABD'nin Ortadou, Orta Asya ve Kafkaslar'la lgili Niyetleri Asndan TRKYEABD likileri lk bakta, sz konusu blgelerin ok uzamdaki bir sper gcn buralara ilgi duymas Trkiye asndan avantajl bir durum olarak grlebilir. AB'nin bu

blgelere yaknl gz nnde bulundurulunca buralardaki karlarn gelitirmek asndan Trkiye'ye ciddi bir ihtiya duymayaca aktr. ABD gibi buralara ok uzakta olan bir sper gcn Trkiye'ye ihtiyac nemli boyutlarda olacaktr. Bu adan baknca Amerika-Trkiye ilikileri, Trkiye iin olumlu bir imkan olarak gzkebilir. Geri Amerika'nn Kuzey Irak'ta bir Krt Devleti kurduracana dair duyular kuku ve yakn Mslman komularmzla scak bir atmaya girmemizin sz konusu olmas Trkiye'nin Amerika ile olan ilikilerini srekli olarak glgeliyordu. Trkiye'nin Amerika'yla olan ilikilerinde bir trl ii rahat olamyordu. Amerika'nn 2003 ylnn banda Irak'a mdahalesinden nce Trkiye'den istedikleri ise son derecede dikkat ekiciydi. 1 Mart'ta TBMM'de reddedilen tezkereden nce Trkiye Amerika'nn isteklerini; bizim olmayan bir savaa girmek, Mslman kan dkmek ve Ortadou bataklna saplanmak balamnda tartt. Bu tartmalar doruydu. Trkiye bunlar gz ard edemezdi. Sonuta 1 Mart'ta tezkerenin reddi Trkiye asndan ok hayrl olmutur. Ancak Amerika'nn Trkiye'den vaki isteklerinin bir blm yukardaki sz konusu edilen tartmalarn dnda ve tesinde de bir nem tayordu. Esasen Amerika'nn Trkiye'den istedii sadece Irak'a gnderilecek Trk askeri deildi. Bunun yan sra Amerika Irak'a uzak veya yakn hi tefrik etmeden Trkiye'nin her yerinde kendisi iin sler istiyor ve yzbin Amerikan askerini Trkiye'de konulandrmay talep ediyordu. Amerika'nn sz konusu talepleri Irak'ta ihtiya duyacaklarnn ok ilersindeydi. Ameri22 ka'nn bu teklifi karsnda pek ok insan, acaba hedef Irak m yoksa Trkiye mi, diye dnd. Daha sonra Amerika'nn Irak'taki sava ne kadar kola)' bitirdii hatrlanacak olursa, sz konusu isteklerinin ne kadar abartl olduu bugn iin ok daha net bir ekilde grlecektir. Amerika'nn sz konusu teklifi bugn iin de dndrcdr. Trkiye iin byle de olmaldr. Amerika Trkiye'den ne istiyor ve bekliyor? Beklentisi Trkiye'yi bir devlet, bir ulus, bir dost, bir mttefik ve bir stratejik ortak olarak kabul edip Trkiye ile jeo-politik dzeyde birebir bir iliki mi kurmak istiyor yoksa Trk Devleti, Trk Milleti hi sz konusu deildir de Amerika sadece Trkiye'nin corafyasyla m ilgilidir? Amerika sz konusu blgelerde askeri slere ve askeri bir varla sahip olacaksa, bunlarn bir blmnn Anadolu'da konulanmas askeri adan zaruri olacaktr. Acaba Amerika asndan Trkiye'nin anlam bu slerin ve askerlerin yerletirilecei topraklara ve zemine Trkiye'nin sahip olmasndan m ibarettir? Bugn gzken, Amerika'nn Trkiye'den beklentisinin bu corafyann kendisine sunaca askeristratejik imkanlardan ibaret olduudur.. Gerekirse gelecek, Trkiye'ye yerleecekf Ortadou ve Orta Asya'da yapacaklarn hibir zaman Trkiye'ye sormayacak ve danmayacak; ksacas Trkiye'yi bir devlet, bir dost, bir mttefik ve bir ortak olarak yok sayacaktr. Bylece, Trkiye Amerika'nn kendi karlar asndan sz konusu blgelerde yapaca deiimlerden belki son derecede olumsuz bir ekilde etkilenecek ama bunlarn gereklemesi iin kendi corafyas ve topraklar zerinden Amerika tarafndan kullanlacak, buna mukabil olup bitenlere hi mdahale edemeyecektir. te Trkiye'yi bekleyen ikinci tehdit de budur. Bu adan baknca ABD'nin de, AB'nin de Trkiye'ye yaklamlar ayndr. Her ikisi de Trkiye'ye; "senden istediimizi zaman gelince senden alrz. Bunun iin seninle bir pazarlk yapmaya, konumaya ve ortak hareket etmeye ihtiya duymuyoruz" demektedirler. Tehdidin birisi; AB'nin, Trkiye nasl olsa ABD ile birlikte olacak varsaymndan hareket ederek ve Amerika'nn tm Ortadou'daki ve Orta Asya'daki giriimlerini engelleyebilmek iin daha bugnden Trkiye'yi zayflatmaya ynelik bir strateji uygulamaya balam olmasdr. Dier tehdit ise Amerika'nn Trk Devletini, Milletini ve Trkiye'nin 23 karlarn tamamen yok sayarak sadece Trkiye'nin topraklarn Ortadou ve Orta Asya'ya dnk askeri stratejisinin bir paras olarak kullanmak istemesidir. stne stlk Amerika hem Trkiye topraklarn kullanacak hem de bunu tm bu blgelerde Trkiye'nin karlarnn tam tersine dzenlemelerle yapabilecektir.

Acaba Trkiye kendisinin ABD ve AB ile olan ilikilerini bj'le mi alglyor? AB'nin kendisine kar itici ve incitici kabalndan, ABD'nin ise kendisiyle hibir ciddi ey grmemesinden bir rahatszlk duyuyor mu? Bunlar bilmiyoruz. Bugnk hkmet bunlarn neresinde, bilmiyoruz. Devlet neresinde, onu da bilmiyoruz. Trk Devleti'nin ok ciddi bir devlet geleneine sahip olduunu ve Trkiye'nin bu tr tehditleri boa kartabilecek g ve imkanlara sahip olduunu dnerek yreimizi serinletmeye alyoruz. 24 BAIMSIZLIK MI ADALAMA MI? adalama iki yz yla yakn bir sredir srdrdmz bir devlet politikasdr. Bu yolda en byk admlar Atatrk tarafndan atlm ve devrimlerin byk bir blm bunun iin yaplmtr. Bu adan bakld vakit, AB'ye girmek adalamann ve dolaysyla Atatrklk'n ve O'nun devrimlerinin deta vazgeilmez bir gerei gibi ortaya kmaktadr. Acaba AB'ye girmek, Atatrk'n bize brakt yol haritasnn ve O'nun devrimlerinin vazgeilmez yeni bir aamas mdr? Hayr, deildir. Atatrk'n yaptklarna bir btn olarak bakacak olursak; tam bamszln ama, adalamann ise onun bir arac olduunu grrz. Eer AB'ye yelik tam bamszlmz kstlamayacak olsa idi, AB'ye girmeyi yukardaki gibi deerlendirebilirdik. Ancak durum bunun zttdr. Mustafa Kemal, tam bamszlk diyerek yola kt. Ne yaptysa bunun iin yap. stedii btn destekleri, bu hedef iin istedi. Amasya Tamimi'nden itibaren tam bamszlk Trkiye'de meruiyetin tek ve deimez kayna olmutur. Trkiye Cumhuriyeti'nin kurucu esidir. Olmazsa olmaz artdr. Milli Mcadele'nin, stikll Sava'nn, Byk Millet Mecli-si'nin, Cumhriyet'in, Devrimler'in hatta Atatrk'n kendisinin meruiyet kayna, tam bamszlk ilkesi ve hedefidir. Daha ileri gidelim; milli egemenliin de asl meruiyet kayna bamszlktr. Zira millet demek, bamszln baka hibir eyle deitirmeyecek topluluk demektir. Milli egemenliin kayna, milletle bamszlk arasndaki bu kopmaz ve koparlmaz baa dayanmaktadr. adalama ve devrimler ise bizi glendirecei, Bat ile aramzdaki fark kapataca ve bylece bamszlmz daha kolay salayabilmemiz iin merudur. Bunun iin yaplmr. Ara, amacn nne geirilemez. adalama, bamszlmz kstlamann gerekesi olamaz. Hele byle bir uygulamaya Atatrk de, Atatrklk de . 25 gereke yaplamaz. Tam tersine; tam bamszlktan sapma Atatrk'ten de kopma demektir. Bamszlk, Trkiye'de meruiyetin tek referans olduu gibi; bir baka ifade ile vazgeilmezlerin vazgeilmezi olduu gibi, btn milletimizi bir araya toplayan en byk deer ve ortak paydadr. Devletimiz; tam bamszln rn olduu gibi, onu ebediyete kadar korumakla grevlidir. Bu, ayn zamanda devletin millete kar olan taahhddr. Temeldeki atlak, devleti de nizam da bolukta brakr. Hi uzaa gitmeyelim. Atatrk'n Genlie Hitabesi'ne bakalm: "Birinci vazifen Trk Istiklli'ni ve Cumhuriyeti'ni ..." ifadesi ile balamaktadr. Bamszlk en baa alnmtr. stikllin, her eyin ba ve temeli olduunun en veciz ve kararl gstergesidir. Doal olarak AB'ye girmek iin bamszlmz ksdaya-lm, diyenler kabilir. kmtr da. Burada iki nemli husus vardr: Birincisi; bunun ne anlama geldiini ortaya koymaktr. Bunu syledik: Tam bamszl devletin temeli ve meruiyetin nihai ve tek kayna olmaktan kartmaktr. Onun yerine adalama ve AB'yi koymaktr. nce bunu bilelim. ikinci husus ise byle bir deiiklii kimin yapacadr. Bunu hi kimse tek bana yapamaz. Milletin vekilleri de, yani TBMM de yapamaz. Bunun sebebi aktr. Milli egemenliin sahibi dorudan doruya milletin kendisidir. TBMM deildir. TBMM, milli egemenlii millet adna kullanarak yasalar kartr. Anayasa'ya gre bu byledir. Hibir kurum kendisine ait olmayan bir eyi bir bakasndan alamaz ve bir bakasna devredemez. Byle bir ilemin meruiyeti olmaz. Bunun iindir ki, Trkiye Byk Millet Meclisi kendi bana tam bamszl ve milli egemenlii kstlayacak veya bu anlama gelecek bir karar

alamaz. Milli egemenliin kstlanmas ve darda bir odaa, ksmen de olsa devredilmesi tam bamszln da snrlanmas demektir. Onunla zdetir. Dolaysyla bu karar, ancak Trk Milleti'nin kendisi alabilir. Bu da AB yeliinin alaca son ekille referanduma sunulma-sdr. Bunu Trkiye'de herkes bilmelidir. Ayrca AB de bunu bilmelidir. 26 DEVLETN BAIMSIZLII; DEVLETN, LKENN VE MLLETN BLNMEZ BTNL Trkiye Cumhuriyeti'nin iki kurucu esi vardr. Bunlardan bir tanesi bamszlk; Atatrk'te ifadesini bulan ekliyle Istik-lal-i Tamme, ikincisi; egemenliin o gnn tabiriyle hakimiyetin kaytsz-artsz millete ait olmasdr. Milli mcadeleyi de, Cumhuriyeti de nklaplar da merulatran bu iki kavramdr. Devletin lkesi ve milletiyle blnmez bir btn oluturmas bu iki kurucu kavram zerinde salanm tarihi ve milli mutabakatn dorudan doruya bir sonucudur. Anadolu'yu igal edenlere kar verilen savan zel ad stiklal Harbi'dir. Milli Marmzn zel ad stiklal Mar'dr. Anayasaya bylece girmitir. Atatrk'n Genlie Hitabesi, Trk stiklalini diyerek balamaktadr. Milli Mcadeleye ve stiklal Sava'na katlanlar herhangi bir etnik veya inanla ilgili bir kimlie dayanarak deil tam bamsz bir devlete birlikte sahip olmak iin katlmlardr. 1920'lerde varolan farkl etnik topluluklar veya din, mezhep, tarikat veya cemaatler bu kimlikleriyle bir araya gelerek, kendi aralarnda bir pazarlk yaparak, bamsz bir devlete ve egemenliin kaytsz artsz millette olaca bir siyasi ve itimai dzene sahip olmaya ynelmi deillerdir. Tam tersine, o gn Misak- Milli hududar iersinde yaayan herkes, hatta bu hudutlar bile aacak bir ekilde kendilerini her trl sfattan ve kimlikten soyutlayarak, tek bir millete mensup bireyler olarak hareket ederek, devletin bamszln ve egemenliin kaytsz-artsz millette olmasn kendilerine temel hedef olarak almlardr. Bu hedeflere ulaabilmek iin bir bedel olarak da orta-ya kendi kanlarn ve canlarn koymulardr. O gnk toplumun bir millet haline gelii, Milli Mcadelenin bir ekilde baars ve bunun sonucunda toplumun her kesimine dayatmasyla meydana gelmi deildir. Tam tersine, Milli Mcadeleyi var eden milletin sosyolojik manada zaten teekkl ve taazzuv etmi olmasdr. Hi27 bir fert etnik kkenini veya inancn n plana koyarak deil, devletin bamszl ve egemenliin millette olmas iin hareket etti. Zaten millet olmak da byle hareket etmek demektir. Milli Mcadele ve stiklal Sava Trk Milleti'nin teekklnn -tamamen gnll bir ekilde- en son, en kesin ve en nemli merhalesidir. Hr bir vatana da, bamsz bir devlet ve egemenliin millette olmas ile sahip olunabilir. Trkiye'nin bamszl ve egemenliin millete ait olmas Trk demokrasisinin de temelini atmtr. Bamszln olmad yerde demokrasi de olmaz. Egemenliin millete ait olmad yerde de demokrasi olmaz. Onun iindir ki tm Ortadou'da sadece Trkiye'de demokrasi varolabilmitir. Trkiye'nin 1918'den bugne kadar btn kazanmlarnn temelinde bamszlk ve milli egemenlik kavramlar bulunmaktadr. Anayasann 5. maddesi, devletin temel grev ve amalarnn bana, Trk Milleti'nin bamszln ve btnln, lkenin blnmezliini, Cumhuriyet ve demokrasinin korunmasn getirmitir. Burada srarla belirtmek istediimiz husus, Trkiye'nin lkesi ve milletiyle blnmez btnln dorudan doruya tehlikeye atacak hibir ey yaplmasa dahi, bamszlk ve milli egemenlik konusunda gsterilecek en kk bir geveklik milletin lkesiyle blnmez btnln byk bir tehlikenin iine atmaya sebep olacaktr. Trkiye'de blc eilimler ancak ve ancak Trk Devleti'nin bamszl ortadan kalkacak olursa taban bulabilirler. Ankara, Trkiye Cumhuriyeti'nin bamszln var kld mddete Trkiye'de hibir tr blclk taban bulmaz. Tam tersine, bu lkede varolan btn etnik ve inan temelli topluluklar devlet kendi bamszln koruma iradesini ortaya koyduu mddete buna destek olurlar. Tpk Milli Mcadelede dedelerinin ve atalarnn davrand gibi hareket ederler. Bamszlmzn ve zellikle gl devletler veya devlet topluluklar karsndaki dik, vakur ve onurlu duruumuzun devaml

klnmas, yetmi mih/on vatandamzn ittifakla paylat en byk ortak paydadr. imdi mevcut duruma bakalm: AB ile ilikilerin vard 28 nokta, hem devletin bamszl hem de milletin lkesiyle blnmez btnln tehdit edecek boyutlara ulamtr. Uzaa gitmeye gerek yoktur. 6 Ekim 2004 AB Genilemeden Sorumlu Komisyonun lerleme Raporunda sk sk geen "Aznlklarn yeniden tanmlanmas" ifadesi, Lozan' yeniden yazmaya kalkmaktr. Lozan ise Trkiye Cumhuriyeti'nin bamszlnn temel, uluslararas belgesidir. Bunun iindir ki hibir hkmet, hibir iktidar, hibir TBMM Lozan'n tartmaya almasna rza gsteremez ve bunun bir taraf olamaz. Sz konusu ifade bir taraftan Trkiye'nin bamszln tehdit ediyor, dier taraftan da lkesi ve milletiyle blnmez btnln tahrip etmek istiyor. Trkiye Cumhuriyeti Devleti, Trk Milleti ve Vatan, bamszlmz souk sava dneminin en hararetli dnemlerinde bile byle bir irkin istekle kar karya kalmamtr. Burada asla unutulmamas gereken bir husus da udur; AB'nin bugn iin Trkiye'den aznlklarn tekrar tanmlanmas talebi yeni bir ey deildir. Lozan'da da Trkiye'ye, gayrimslimlerin dndakilerin bir ksmn aznlk olarak dayatmaya altlar. Baarl olamadlar. Her eyden nce kk kkeni ne olursa olsun Trkiye'de bunun talibi yoktu. Bunun iindir ki imdi herhangi bir kimse lup da AB'nin aznlklarn yeniden tanmlanmas talebinin AB'nin kendi iindeki demokrasi ve insan haklar anlayndaki deiimin bir sonucu olarak takdime kalkamaz ve bunun yeni bir olgu olduunu savunamaz. Avrupa'nn yzyllardr devam eden, Lozan Mzakerelerinde de ortaya kan dn Osmanl, bugn de Trkiye Cumhuriyeti zerindeki emperyalist emellerinin bir tekrarndan ibarettir. Bunun iindir ki hibir iktidar, hibir Cumhuriyet Hkmeti AB tarafndan Lozan'n yeniden yazlmaya allmasnn karsnda kaytsz kalamaz, kesinlikle buna katlamaz ve taraf olamaz. Byle bir yasal yetkisi yoktur. Tam tersine Anayasann ilk be maddesi tmyle buna kardr. AKP iktidar ve Erdoan Hkmeti gereken duyarll gstermek ve daha imdiden ve hi vakit kaybetmeden AB'ye aznlklarn veniden tanmlanmas anlamna gelecek hibir mzakerenin taraf olmayacan ve AB bunda srar 29 ederse yelik mzakerelerini tek tarafl olarak bitireceini en net bir ekilde ifade etmelidir. 30 VAHDEDDN TARTIMASI Ecevit, "Vahdeddin hain deildi" deyince kyamet koptu. Hemen itirazlar ykseldi. En byk itiraz da ok ilgintir ki Demi-rel'den geldi. Bata Demirel olmak zere Ecevit'e itiraz edenler konuyu Atatrk ile ilikilendirdiler. Onlara gre Vahdeddin'e hain deildir, demek Atatrk'e kar kmak demektir. Bu yazda Vahdeddin'in hain olup olmadn tartmayacaz. Ona hain deil demenin Atatrk ve Atatrklk ile bir ilgisi olmadn ve olmamas da gerektiini belirtmeye alacaz. Vahdeddin'e hain deildir demek, Atatrk'e yalancdr veya yanl sylyor demek anlamna gelmez. Zira, Atatrk'n Vahdeddin'e ihanet ithamn siyasi bir beyan olarak ele almak gerekecektir. O gnn artlarna bal bir beyandr. Bugn iin Cumhuriyet btn kurumlaryla ve btn devrimleriyle tamamen yerine oturmu ve halka mal olmutur. Atatrk ve Trkiye Cumhuriyeti iin kendi meruiyetlerini Vahdeddin'in ihanetine ve Osmanl sultanlarnn ktlklerine dayandrma ihtiyac hi kalmamtr. Atatrk saltanata son verdi. Trkiye Cumhuriyeti'ni kurdu. Bu artlar altnda dnp Osmanl'y ve Vahdeddin'i vecek deildi. Kald ki, Milli Mcadele padiah ve halifeyi ngilizlerin elinden kurtarmak iddiasyla ortaya km ve Byk Millet Meclisi yine bu iddia ile almt. O gnlerde Mustafa Kemal'in zihninde Cumhuriyeti kurmak fikrinin olduu kesindir. Bunu kimseyle pay-lamamtr. Paylamamas gerekirdi. Mustafa Kemal'in o gnk artlarda padiah ve hilafetle ilgili szleri ne kadar siyasi nitelikte beyanlar ise Vahdeddin'e ihanet itham da ayn ekilde siyasi bir beyandr.

istiklal Sava bvk bir baarvd. Osmanl hanedannn katlmam veya katlmasna izin verilmemi olmas doal olarak 31 itibarlarnn ypranmasna sebep olmutur. Buna ramen halkn genelinde Osmanllar'a kar youn bir nefret olduu sylenemez. Trk Milletinin Osmanl'yla ilgili dnceleri Cumhuriyet'ten nce de Cumhuriyet kurulurken de Cumhuriyet'ten sonra da ve bugn de olumlu olmutur. Geri Osmanl'y ar bir ekilde yerenlerin yan sra yere ve ge sdramayanlar da kmtr. frat ve tefrittir. Toplumun geneli bunlar paylamamtr. Millet, Osmanl mparatorluu'nu kendi tarihi ve Osmanl sultanlarn da kendi ecdad ve bykleri kabul etmitir. Cumhuriyet'in kurulduu gnleri bu artlar asndan deerlendirecek olursak, Mustafa Kemal'in stiklal Sava zaferini arkasna almakla yetinmeyip Vahdeddin ve Osmanl'y sulamas hi de yadrganacak bir durum deildir. O gnlerde bu yaplacakt ve yaplmtr. Devlet kurmak, yeni bir tarih yazmaktr. Ancak ileride tartacamz gibi ayn devleti devam ettirmek iin onun kuruluunda yazlan yeni tarihte baz deiiklikler yapmak gerekli olabilecektir. Bu arada, aadaki hususlar da gz nne almakta fayda vardr. Atatrk Cumhuriyet'! kurduu vakit Osmanl mparatorluu zaten fiilen bitmiti. Kendisini var klabilecek btn tarihi ve sosyolojik imkanlar kaybetmiti. Bu durum hem i artlar hem de d artlar asndan byle idi. artlar itibaryla saltanat, gcn yitirmiti. Devlet zerinde herhangi bir etkinlii kalmamt. kinci Merutiyet'in ilan ile birlikte nce Mahmut evket Paa, arkasndan ttihat ve Terakki devletin ve ynetimin sahibi oldular. Saltanat geri planlara itildi. Eer Birinci Dnya Sava kmayp Osmanl mparatorluu'nun yklmas gecikseydi bile Sultanlar'n devlet zerinde egemen olabilecekleri yeni bir dnemin yaanmas mmkn deildi. Asker veya sivil kkenli diktatrlkler lkeyi idare edecekti. D artlara gelince, Birinci Dnya Sava'nm bitimi ile birlikte mparatorluklarn tasfiyesi balamt. Avusturya-Macaristan mparatorluu, Rusya'da arlk, Almanya'daki mparatorluk ve arkasndan Osmanl imparatorluu tasfveve uradlar. Yerlerine ulus devletler kuruldu. Tek istisna Sovyetler Birlii idi. 32 Lenin ve Bolevik Devriminin, arlk' bir ynetim olarak ykmakla birlikte arlk' bir corafya olarak Sovyetler Birlii ats altnda yeniden bir araya getirdiler. Bir zamanlar kullanlm ilgin bir benzetme ile Sovyet mparatorluunu kurmu oldular. Birinci Dnya Sava'na girmemiz ok eletirilmitir. Bunun mmkn olup olmadnn tartlmasn bir tarafa brakalm. Ancak bu eletirilerle Birinci Dnya Sava'ndan sonra kaybedilen topraklar kaybedilmezdi denmek isteniyorsa bu ok yanl bir dncedir. O topraklarn kaybedilmesi mukadderdi. Birinci Dnya Sava'nn en nemli sebebi ya da sebeplerden bir tanesi Osmanl mparatorluu'nun paralanmasyd. Zaten Balkan Sava'ndan sonra Rumeli'de nemli bir toprak kalmamt. Buna mukabil Orta Dou'nun en can alc blgesi Arap Yarmadas hala Trkiye'nin elindeydi. O gnn hegemonik gc ngiltere bu blgenin Osmanl'dan kopmasn istiyordu. Bu da Osmanl mparatorluu'nun son bulmas demekti. Orta Dou'daki Osmanl egemenlii bittikten sonra geri kalacak topraklarn bykl zerinde bir imparatorluun varlndan sz etmek mmkn deildir. Osmanl mparatorluu'nun bir tr meruti kralla dntrlmesi ise sadece karikatr bir zm olurdu. Dier taraftan Arap dnyasnn bu corafi kopuunun hilafetin kalkmasyla da tamamlanmas gerekiyordu. Tarihi ardar saltanat da hilafeti de tasfiyenin eiine getirmiti. Birinci Dnya Sava'ndaki ehitlerimize, gazilerimize, savan zerimize ykledii her trl yk ve acya tabi ki zlyoruz ve zlmek gereklidir de. Ancak toprak kayplarmza ve Osmanl mparatorluu'nun sona eriine zlmemiz gerekmiyor. Zira, Osmanl mparatorluu'nun yerine Trkiye Cumhuriyeti'ne sahip olduk. Her eyden nce Trkiye Cumhuriyeti tam bamszla sahip bir devlettir. mparatorlua nispetle ok daha homojen bir nfusa sahiptir. Cumhuriyet'in

kuruluu ile Batnn yz yldr devam eden toprak taleplerinden de i ilerimize habire karmalarndan da kurtulmu oluyorduk. Bamszlk, i ve d gvenlik salanyordu. Artk kalan topraklarmz imar edebilir, nfusumuza refah gtrebilirdik. 33 Dinlenmek, yaralarmz sarmak ve glenmek iin Trkiye'nin n almt. Geri Lozan tartlmtr. zellikle Bat Trakya, Oniki Adalar, Musul ve Kerkk verilmemeliydi iddialar ne srlmtr. Bunlar Cumhuriyet'e ve Lozan'a hibir glge drmez. Osmanl imparatorluu dalp giderken bundan bamsz bir devlet ve sekiz yz bin kilometre karelik bir vatan kartmann tarih boyunca gerekletirdiimiz en byk baarlardan birisi olduu ve gnmz Trkiye'si iin ifade ettii hayati anlam itibariyle de en byk baarmz olduu kesindir. Bu sonuta en byk hisse sahibi olan kii ise Mustafa Kemal'dir. Onun hissesi herkesin ve her eyin nnde ve hepsinin toplamnn kat kat stndedir. Bu temel gerek Mustafa Kemal'i rakipsiz klmaktadr. Ancak doal olarak kusursuz klmaz. O'nun dnemine ve ncesine ait sorular sormakta hibir mahzur yoktur. Sorulacak hibir sorunun cevab, o dnemlerle ilgili elde edilecek herhangi bir bilgi ve Atatrk'e atfedilecek hibir kusur onun nemini ve bykln tartmal klamayacaktr. Bunun iindir ki artk Osmanl'ya da Vahdeddin'e de daha baka bir gzle bakabiliriz. Bu ne Mustafa Kemal'i kltr ne de haksz kartr. Asl, O'nu kltecek olan, O'nun meruiyetini, haklln ve bykln u veya bu ekilde Vahdeddin'in ihanetine dayandrmaya almaktr. Bu arada Vahdeddin'e hala hain demek isteyenler varsa bunu yapmaya devam edebilirler. Tarihi ve o dnemi byle yorumlayabilirler. Bu bir gr ve yorum meselesidir. Burada yanl olan Vahdeddin'e hain diyenlerin "Atatrk yle dediyse yledir" diyerek bu tezlerini srdrmeleridir. Atatrk'n byklne inanmak O'nun her szn doru kabul etmek olamaz. Ayn dnya grn birebir paylamak da olamaz. Tarihi, illa O'nun dedii gibi yazmak ve kabul etmek de olamaz. O'nun bykl, hakll, yaptklarnn gereklilii ve doruluu, bata laiklik olmak zere yapt genel tercihler ve devrimlerin bugn iin de gerekli ve geerli olduu ve byle de devam edecei gerei btn milletimizce kabul edilmitir. Bunun iindir ki gnmzle ilgili bir takm siyasi 34 endieler, bugn, bizim tarihimizi kendi dncelerimizle yorumlamamza bir engel tekil etmemelidir. Tam tersine, byle bir tutum Atatrk'le ters dmek olacaktr. O'nun "Hayatta en hakiki mrit ilimdir" szn unutmayalm. Tarihi rahata aratrp yorumlayabilmemiz O'nun bu sznn kanlmaz bir gereidir. Ancak benim bu yazdaki asl amacm daha farkl bir husus iindir. Cumhuriyetin ilk yllarnda ve ilk dnemlerinde Vahdeddin ve Osmanl'ya kar sylenenler o gnn artlar iin doaldr. Bunlar sylemekteki ama yeni kurulan devleti gl klmakt. Yeni kurulan Trkiye'nin birlik ve beraberliini pekitirmekti. Bugn iin durum deimitir. Osmanl'y dlamamak, tarihimizi blmemek ve tarihimizi birbirine zt dnemlerin ve tarihi kiiliklerin atmas olarak grmemek ve gstermemek bugn iin milli btnlmz glendirmek asndan ok daha faydal olacaktr. Burada resmi ideoloji ve resmi tarih zerinde durmamz kanlmaz oluyor. Bunlarla ilgili u hususu gzden karmamz gerekmektedir. deoloji ve tarihin resmi olan yanltr gibi bir genelleme yaplamaz. Bir ideoloji veya tarihin resmi oluu onu tek bana ne bilimsel ne felsefi adan yanl klmaz. Bir resmi tarih bir de onun tam ztt olan; bir resmi ideoloji bir de onun tamamen ztt olan sadece iki ideolojiden ve tarihten bahsedemeyiz. Birok tarih ve ideolojiden hangisinin doru olduunu bulup kartmak hi de kolay bir i deildir. Hatta belki mmkn bile deildir. Tarihi olaylarla tarih diye kabul ettiimiz bilgilerin ve yine bu anlarhda tarih dediimiz gemiten gelip gelecee doru akp giden tarih yazmclnn birbirleriyle birebir rtebileceini iddia etmek ok yanl olacaktr. Buna ek olarak tek bana ideoloji kelimesini gerein veya hakikatin ztt olarak anlamak ve kullanmak da yanltr. deoloji kelimesine zmnen byle bir

anlam yklemek de yanltr. Gerek olanla gerek olmayan veya hakikatle hakikat olamayan birbirinden ayrmak gerek veya hakikatin ne olduunu ortaya kartacak tek bir l ve metot bulabilmek felsefenin ve insan dncesinin 35 en tartmal ve etin meselelerinden birisidir, ikinci husus ise udur: Resmi ideoloji ve resmi tarih sadece bize ait bir olgu deildir veya Trkiye Cumhuriyeti'ne ait bir olgu deildir. Son derecede yaygndr. Hatta olmamak gibi tek bir istisnas bile yoktur. Her devlet baz deimez ve tartlmaz eler zerine kurulmutur. Kendisini kendi diliyle ve kendi kabulleriyle aklam ve tanmlamtr. Bunu sadece ceza yasalaryla dayatmamtr. Yer yer ak ama genellikle rtl bir ekilde bir ok arac kullanarak kabul ettirmeye almtr. Bu adan en fazla mdahale ettii iki alan ise eitim ve tarihtir. Esasen tarih yazmak bir toplumun kendine bir kimlik semesi ve oluturmasnn, bir baka ifadeyle bir millet haline gelmesinin ilk admdr. Dn de byleydi, bugn de byledir. in'de de, Amerika'da da, Avrupa'da da byledir. Bunlarn ifade edilmesi ve dayatlmasndaki farkl uygulamalar bu temel gerei gzden karmamza sebep olmamaldr. Thomas Kuhn'n "Bilimsel Devrimler" adl kitabnda ortaya koyduu grleri hatrlayacak olursak bizzat bilim dnyasnda ve niversitelerde bile dayatmann varl ortaya kacaktr. O gne ait geerli bilimsel paradigmalar bilim dnyasnn ve niversitelerin yeni mensuplarna ve rencilerine srekli olarak kabul ettirilmeye allmaktadr. Bunun iindir ki yeni bir bilimsel paradigmann ortaya k, bilim dnyasnda mevcuda kafa tutmaya, kar koymaya balayan yeni bilim adamlar tarafndan ortaya atlmaktadr. Bunun iindir ki her yeni bilimsel paradigmann kabul, Khun'a gre, bir devrim olarak gereklemektedir. Ayrca yine Foucault'dan beri bilgi ve iktidar zde olmasalar bile bunlarn ikiz olduklar grlp tartlmaktadr. Burada bilgi ve iktidar Foucault'un tanmlad gibi tanmlamaya gerek yoktur. Onun bu konudaki dncelerini izleyerek ve kabul ederek byle bir sonuca varmamz da gerekmemektedir. Dnya tarihine ksaca bir gz atsak bile din, mezhep ve ideoloji kavgalarnn arkasnda siyasal sebeplerin mevcut olduunu grrz. Hakl olmak gl olmann yolunu aabildii gibi gl olmak da kendini hakl klmann arac olabiliyor. Hr ve demokratik toplumlar ve lkeler bunun iin bir istisna tekil etmemektedir. 36 Var olan devletlerin veya dzenlerin byle lke ve toplumlardaki kendilerine zg dayatmalar ok daha rtl bir hale gelmektedir. Gayet zekice ve girift mekanizmalarla gizlenmektedir. Bunun iindir ki resmi ideoloji ve resmi tarihin olmad bir dnyadan bahsetmek tamamen dayanaksz kalmaktadr. Resmi ideoloji ve resmi tarihin bizi asl ilgilendiren yan . onun nc zelliidir. Resmi ideolojiler de, resmi tarihler de tarihseldirler. lk ifade edildikleri gibi kalmazlar. Belli bir dneme nitridcx Zaman iersinde ya zorla deitirilirler ya kendiliinden terk edilirler ya da zlerini muhafaza ederek evrilirler. Resmi tarih ve resmi ideolojinin deimesi iin illa onu meydana getiren egemen dncenin, buna bal yapnn ve toplumsal dengelerin deimesi gerekmez. Bunlar olmadan da deiebilirler. Toplumlar, milletleri ve devletleri devaml klan resmi ideoloji ve tarihlerin ite bu esnekliidir. Bugn iin tarihimizi blen, birbirine zt dnemlere ayran bir resmi tarihe artk hi ihtiya kalmamtr. Bir kere byle bir tarih, giderek daha az kiiler tarafndan savunulmaktadr. Ecevit'in kendi i dnyasnda bugne kadar Vahdeddin ile ilgili ne hissettiini ve ne dndn bilmiyoruz. Bilmemize gerek de yoktur. Ecevit'in bu szlerini sadece onun psikolojisine ve niyetlerine balayamayz. Ecevit, Vahdeddin'i hain sayan bir toplumsal kesitin ve dyasal akmn mensubudur. nemli olan bunu niin 2005'te sylediidir. Ecevit bireysel bir istisna olamaz. Demel: ki dn byle dnmedii halde bugn byle dnenler veya byle dnd halde bunu sylemek istemeyenler bugn byle dnmekte ve sylemektedirler. Tarihi blmek zaman zaman bir toplumu blmek anlamna da gelmektedir. Bugn ise Trkiye'ye ve Cumhurivet'e kar olan en byk tehdit eitli blclklerdir. Blclkten kast; Trkiye'nin devletiyle, milletiyle ve lkesiyle birlikte bir

btn oluunu sarsmak ve bunu datmaktr. Bu artlar altnda blnm bir tarih grne deil, bunun tersine btnletirici bir tarihe sahip olmamzn zaman gelmitir. Gnmz Osmanl ve Cumhuriyet'i birbirinden ayrmak deil onlar kucaklatrmak zamandr. Bu e" . 37 kilde Trkiye Cumhuriyeti'nin devam iin resmi tarih bir evrimden gemi olacaktr. Bunun Trkiye Cumhuriyeti'nin deitirilemez nitelikleriyle herhangi bir ilgisi yoktur. Onlar zayflatmayacak aksine glendirecektir. .Sz gelimi Osmanl Devleti'ni gerici ve eriat bir dzen olarak gstermenin bugn iin hibir faydas yoktur. stelik yanltr da. Trkiye'de batllamay balatanlar Osmanl Padiahlaradr. On sekizinci yzyln balarndan II.Mahmut'a kadar var olan Padiahlardan bir tek IV.Mustafa hari hemen hemen hepsi batllamadan yana olmutur. Bu yolda adm atmak isteyen Osmanl ricaline arka kmaya almlardr. II.Mahmut bu yolda ok cesur, ok iddial ve ciddi admlar atmtr. Trkiye'de Abdlmecit'in Dolmabahe Saray iin ka para harcad ve bunun kaynan nereden bulduu tartlr da Topkap Saray'n niin terkettii hi konuulmaz. II.Mahmut'tan sonra da Batllama konusunda Padiahlar arasnda bir farkllk yoktur. Batllama, II.Mahmut'a kadar giderek glenen bir devlet tercihi, II.Mahmut'tan gnmze kadar byk bir ciddiyetle uygulanan devlet politikasdr. Bunun byle olmas ve byle bilinmesi Cumhuriyet'i ve Atatrk devrimlerini zayflatmaz. Bilakis glendirir. Trkiye'de daha byk bir toplumsal paydann konuya bu adan bakmasna yol aar. Abdlhamid'i de "Kzl Sultan" veya "Gerici" olarak ilan etmenin hibir faydas yoktur. Bunlar gerek de deildir. "Kzl Sultan" tabirinin Ermeniler tarafndan sylenip Fransa'dan Trkiye'ye ithal edildiini artk hepimiz biliyoruz. Gericiliine gelince onun da gerekle hibir ilgisi yoktur. Abdlhamid ahsen dindar bir insand. Hilafeti n plana kartarak islam dnyasn ingiliz nfuzuna kapatmak ve slam dnyasnn desteini Osmanl Impa-ratorluu'nun arkasna alarak ingiltere karsnda bir denge salamaya alyordu. Bunun yan sra Osmanl mparatorluu'nun gayrimslim nfusunun byk ounluu ondan daha nce koptuu iin; halifeliin ve slama olan vurgunun n plana kmas mparatorluk ii birlik ve beraberliin salanmasnda da ok byk bir rol oynayacakt. Ancak Abdlhamid bu siyaseti gderken 38 II.Mahmut ve Tanzimat'tan beri sregelen Batllamann nn kesmeyi ve bunu geri evirmeyi hi dnmedi. Bugnk eitim sistemimizin temellerinin Abdlhamid dneminde atldn biliyoruz. Bugn Abdlhamid'e ne kadar gerici denilirse denilsin onun dnemindeki slam'clarn hepsi Mehmet Akiften Said-i Nursi'ye kadar- padiahl sresince Abdlhamid'e kar oldular. AbdJhamid'in tahtan indirilmesinden yarm asr sonra islam'a evrelerin Abdlhamid'e sahip kmalar ise apayr bir konudur. Abdlhamid'in aras sadece tarikatlarla ve zellikle nakibendilerle iyi idi. Nakibendilik Balkanlardan Orta Asya'nn ilerine, Afganistan ve Hindistan'a kadar uzanyordu. Yaygn ve rgtl bir tarikatt. Abdlhamid'in, znde Osmanl mparatorluu'nu ayakta tutmak siyasetinin sonucu olan hilafete ve mslmanla yapt vurgu asndan nakibendilik ciddi bir nem tayordu. Bu tarikatlar etnik farkllklar ortadan kaldrarak imparatorluun iindeki balar da glendiriyordu. Tarikatlarn bir zellii de genellikle halkn arasnda yaygn olmalaryd. Abdlhamid'in tarikatlarla olan iyi ilikileri onu kendi tebaas yani halk tarafndan benimsenmesine yol ayordu. Buna mukabil Abdlhamid'in, hilafet ve mslmanla olan vurgusunu hi bir zaman Osmanl Toplumu'nu ve Devleti'ni, onun kurumlarn, mevcut vasalan slamiletirecek hibir giriimi olmad. Zaten Abdlhamid ideolojik anlamda slam'c deildi. deolojik s-lam'cln temelleri Abduh ve Reit Rza gibi Arap aydnlar tarafndan atld. O gnk slam anlayn ve slam adna yaplan uygulamalar asl orijinalinden bir kopu ve uzaklama olarak kabul ediyorlard. Onlara gre Osmanl Devleti bir slam devleti deildi. Gelecek iin Mslmanlara kendini bir rnek olarak

sunmuyordu. Bu itibarla hilafetin de halifeliin de onlar iin slam adna gerekli olan uyana hibir katks yoktu. Hatta buna bir engel tekil ediyordu. Sz konusu grler slamc Osmanl aydnlarna da intikal etmiti. Onlar iin de Abdlhamid'in halifelii ve ahsen dindar bir insan oluu herhangi bir nem tamyordu. Bunun iindir ki 39 Abdlhamid'in ideolojik slam'cln yannda veya onun yardmcs olmas mmkn deildi. in doasna aykryd. Abdlhamid'e srarla gerici denmesi yllar sonra Trkiye'deki slamc evrelerin onu benimsemelerine yol at. Bir taraftan Abdlhamid'in emperyalist glere kar k, Siyonizmin Filistin'deki toprak taleplerini reddetmesi, tahtan indirilmesinde iinde masonlarn ounlukta olduu ttihat ve Terakki'nin rol alm olmas, dier taraftan Abdlhamid'in d politikay ok iyi bilen, diplomasiye hakim, dirayetli ve basiretli bir devlet adam oluu, Cumhuriyet dneminin slamclar iin Abdlhamid'i yeniden retip byk bir slamc olarak sunmak asndan byk bir imkan tekil ediyordu. Sonuta her iki taraf asndan da tarihsel kimliinden ve tarihsel geerliliklerden kopartlm bir Abdlhamid ortaya kyordu. Abdlhamid, siyasi anlamda bir turnosal kadna dnmt. Abdlhamid'i venler gerici, slam'c ve eriatydlar; onu yerenler ise devrimlere bal, gerek Atatrkler'di. Tarihi blmek toplumu da blmek gibi bir sonu veriyordu. Abdlhamid'in btn gerekleriyle birlikte bilinmesi ne Cumhuriyete ne de Devrimlere hibir zarar vermez. O'nun, Osmanl mparatorluu'nun dalmamas iin gsterdii gayretlerin ne olduklar deil dorudan doruya bu gayretlerin kendisi nemlidir. Daha doru bir ifade ile, Abdlhamid'in gtt politikalarn tek bir sebebe dayanmas bunun da devleti ve mparatorluu ayakta tutmaya almak olmasdr. Son yz yldr birbirleri iin ne kadar zt kiilikler olarak gzkrlerse gzksnler bu lkeyi idare edenlerin ortak kaygs devleti ayakta tutmak ve toplumu dalmaktan korumak olmutur. Ortak payda budur. Bir bakma tarihimiz bu mecrada aktp gitmitir. Bugn iin bunu grmek, gstermek ve ok nemsemek mecburiyetindeyiz. Nasl Atatrk'e ve Devrimlerine bal olmak Abdlhamid'in nemini kabul etmeye engel deilse ve olmamalysa bunun tersi de dorudur. Ayn ekilde Abdlhamid'i vmek mutlaka Itri-hatlar' ve Talat Paa'y ktlemek anlamna da gelmemelidir. Abdlhamid iyi ise, ttihatlar kt idi veya ttihatlar'm iyi olmas iin Abdlhamid'in kt olmas gerekir gibi genellemelerden ve 40 kabullenmelerden syrlmak gerekmektedir. Siyasi mcadeleler temel gerekleri ve gnmz iin lzumlu olanlar grmemize engel olmamaldr. Bir de gnmze bakalm. Bugn iktidarda olan ve anayasay bile deitirecek bir ounlua sahip bulunan AKP'nin ok byk bir blm pek yalcn bir gemie kadar milli gr ve adil dzenci idiler. Ak veya rtl slam eriatn getirmekten bahsediyorlard. Bundan vazgetiler. ktidar olunca slam eriat yerine byk bir sevide AB eriatn getirmeye koyuldular. "Referansmz slam" sz unutuldu. Yerini "Kopenhag Kriterleri" ald. Cumhu-rivet kurulur kurulmaz ilk icraatlarndan birisi mevcut kanunlar deitirmek olmutu. Mecelle'nin yerini svire Medeni Kanunu almt. talyan Ceza Kanunu tercme ettirildi. Bunlarn hepsine hukuk devrimi diyoruz. Cumhuriyet de hukuk da bugnk Avrupa'y rnek almt. Bunu en fazla eletirenler Trkiye'deki slamclar, milli grscler oldu. Simdi ise AKP iktidardadr. Kkenleri milli gr olmasna ramen onlarn da ilk icraatlar ikinci bir hukuk devrimi ya da Cumhuriyetin ilk yllarnda gerekletirilen hukuk devriminin yine Avrupa rneine gre gncelletirilmesi oldu. Daha nce yaptklar bat taklitilii sulamalarn unuttular. Onun yerine her alanda Batllamaya hz verdiler. Ksacas Cumhuriyet kart olarak grlen ve zamannda bunu pek de tekzibe almayan kadrolar adalamada ok gayretli ve srarl ktlar. Genellikle grlyor ki tarih ztlklardan olumuyor. Var olan ztlklarn bir ksm da onlarn gerekten yle olmasndan ok kendilerini yle gstermelerinden kaynaklanyor. Bunun iin tarihi de, gnmz de sadece siyah ve beyaz renklerden oluan bir fotoraf olarak grmemeliyiz. Ayrca bize ztlklar deil, blnm bir tarih deil uygunluklar ve btnlemi bir tarih gereklidir. Gemii byle deerlendirmek bizi ktmserlikten de kurtaracaktr. Kendimize bir

zgven gelecektir. En farkl dnemlere ramen devlet politikalarndaki devamll grebilmek bu zgvenin kayna olacaktr. Bu cmleden olmak zere, bu yaznn da asl amac olan, Osmanl ile Cumhuriyeti kucaklatrmann vakti geldi ynndeki dncemizi tekrar edelim. 41 Bu adan baknca "Vahdeddin hain deildi" demek iyi bir balang saylabilir. Bu sze Demirel kar karken TSK'nm ok vlecek bir ekilde oral bile olmamas alt nemle izilecek gzel bir gelimedir. Btn mukaddeslerimizin hibir tefrik yaplmadan btnyle gayet srarl bir d saldrya urad gnmzde tarihimize, milli ve manevi deerlerimize sahip kmaya her zamankinden fazla ihtiyacmz var. Ama; anayasann ilk alt maddesini en geni bir toplumsal paydann etkin ve etkili desteine sahip klmaktr. 42 AZINLIK VE OUNLUK TRKYE'DE NAN VE ETNSTE AB, Trkiye'den aznlklarn yeniden tanmlanmasn istiyor. Aznlklarn tanmlanabilmesi iin nce ounluun tanmlanmas gerekir. Nereden baklrsa baklsn Trkiye'de, karlnda yeni aznlk tanmlar tretilmesine uygun decek bir ounluk tanm yapmak mmkn deildir. AB bunu bilir. Bunun iin yapaca i, Trkiye'de sanal bir ounluk tanm yapmaktr. Sanal, yani olmayan bir ounluk var gibi gsterilecektir. Trkiye'ye nce bu dayatlacaktr. Bu ilem tamamlannca AB iin gerisi kolaydr. nce u tarihi gereklere bir bakalm. Milli Mcadeleyi herhangi bir etnik unsur veya inan topluluu yapmamtr. Milli Mcadele karar farkl etnik unsurlar ve inan topluluklar arasnda gerekleen bir ortak iradenin rn de deildir. Etnik veya inan kimlikleriyle ne herhangi bir birey, ne herhangi bir topluluk bir araya gelip Milli Mcadeleyi konumamlardr. Milli Mcadeleyle balayp Trkiye Cumhuriyeti'nin kuruluuyla tamamlanan srecin iersinde etnisite ve inan asndan ne bir ounluk, ne de bir a-zmlk sz konusudur. Sadece blnmez ve paralara ayrlmaz bir btn olarak "Milli rade" vardr. Ne Erzurum, ne Sivas Kongreleri, ne de Byk Millet Meclisi'nde etnisiteye veya farkl inanlara dayal bir temsil sz konusu deildir. Her zaman, her yerde Trke konuulmutur. Esasen Cumhuriyet ve stiklal Sava'ndan nce, Osmanl dneminde de bu tr ayrmalar sz konusu deildir. Olmad iindir ki Milli Mcadele ve Cumhuriyet farkl etnik ve inan topluluklar arasndaki bir mutabakat olarak ortaya kmamtr. Bir mutabakata dayanmamtr. Herhangi bir veya birka etnik topluluk veya din, mezhep, tarikat ve cemaat nderliinde de ortaya kmamtr. 43 Milli Mcadeleyi yapan ve Cumhuriyeti kuran tek bir btn, tek bir topluluk vardr. O da Trk Milleti'dir. Peki Trk Milleti kimdir? Buras ok nemlidir. Atatrk bunu yle tanmlamtr: "Cumhuriyeti kuranlar Trk Milletidir." demitir. Burada "Trk" kelimesi bir etnik anlama sahip deildir. Hatta bir etnik imaya bile sahip deildir. Bir etnik toplulua dolayl bir gndermede bulunmak veya Trkleri memnun etmek ya da yeni devleti Trk bir tabana istinat ettirmek amacyla da sylenmemitir. Kurucu iradenin ifadesine dikkat edilsin; Cumhuriyeti kuranlar Trk Milleti oluyor. Buna gre Trk Milleti'nin milad 1923'tr. Cumhuriyete tekad-dm etmez. Birinci Dnya Sava'nm bitiiyle birlikte Trkiye'nin her yerinde dman igaline kar kmak, vatan korumak, blnmeyi kabul etmemek, bamszl yitirmemek gibi milli bir refleks hem kendiliinden, hem de e zamanl olarak ortaya kmtr. Mahalli Kongreler bunun en belirgin rnekleridir. Ancak Milli Mcadelenin balatlmas, stiklal Sava'nm kazanlmas ve bamsz Trkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasnda Atatrk'n dehasn, nderliini, birletiriciliini, koordinatrln azmsamak asla mmkn deildir. Hangi etnik ve inan topluluuna mensup olurlarsa olsunlar - herkes bu kimliini ortaya koyarak veya bu kimliinden kaynaklanan bir gayretle deil sadece bir milletin eit ve ortak bireyleri gibi hareket ederek- Mondros'tan itibaren byk kitleler kurtuluu istemi ve aramlardr. En bata Atatrk'n ncl hedefi mmkn klmtr. Atatrk'n o dnemin en ileri grl, en tavizsiz, en gl

iradeye sahip bireyi olduu kesindir. Kendisinin sahip olduu devlet adaml ve nderlik ap ile en yaknnda olan kiilerin bile sz konusu aplar arasnda kyaslanamayacak kadar byk bir fark vardr. Bamszln ve Cumhuriyetin gerekleip kurulmasnda en belirgin role Atatrk'n sahip olduu hibir tartmaya yer brakmayacak kadar kesindir. 83 yllk Cumhuriyet ne Atatrk dneminde, ne de daha sonra asla Trklk yapmamtr. Esasen Trkler kurduklar hibir devlette zellikle de bizi derinden ilgilendiren Byk Seluklu, Anadolu Seluklular ve Osmanllarda hibir ekilde Trklk 44 yapmamlardr. Tam tersine Trkler kendi rklarndan olanlarn kurduklar devletlerin ou zaman maduru, bugnk tabiriyle ise aznl olmulardr. Cumhuriyetle bu kaderleri deimemitir. Her eyden nce bir yerde i bulurken, bir yerde bir kamu grevine getirilirken, bir yerden ihale alrken Trk olmak hibir zaman tercih sebebi olmamtr. Ne kadar gariptir ki Trk olmamann da ayn ekilde btn bunlarda etkisi olmadn sylemek hi de kolay deildir. Ayn husus Snniler ve Aleviler iin de geerlidir. Snni Trkler kayrlmamtr. Hibir ayrcalk sahibi olmamlardr. Trklerin slamiyet'i kabul etmeye baladklar onuncu yzyldan Trkiye Cumhuriyeti'nin kuruluuna kadar geen dnem Cumhuriyetin ilk yllarnda gz ard edilmitir. Bu dnemi esas alan bir Trklk hibir zaman yaplmamtr. St'te Osmanl'nn kuruluunun ve Malazgirt'in yldnmnn kutlanlar daha yeni saylabilecek gelimelerdir. Trklerin tarihinde bu iki olay kadar nem sahibi olan Dandanakan ve Dzbel Savalar'nn ad bile gememektedir. Trk kltrnn en byk simalarndan biri olan Kagarl Mahmud'un adn sann bilen acaba ka kii vardr? Eer Trkiye'de birazck Trklk yaplm olsa idi Kagarl Mahmud ve Ali ir Nevai gibi Trk diline, Trk edebiyatna, Trk tarihinin ve kltrnn bilinmesine ok byk hizmet vermi insanlarn isimleri birer niversiteye verilmi olurdu. Trk Devleti, bata Ankara olmak zere btn Trk Cumhuriyetlerinin bakentlerinin en mstesna yerlerinde Orhun Kitabeleri'nin bir benzerinin yaplmasn gerekletirirdi. Snnilik konusunda durum ok daha aktr. Bizim toplumumuzda Mslmanlk etnik kimliklerden szgelimi Trklk, Krtlk ve Araplktan ok daha fazla bir gemie sahiptir. Cumhuriyet kendisini Snni slam'a da Snni Mslmanlara da yaslam deildir. Tam tersine devrimler ve laiklik adna din ve vicdan hrriyeti nemli lde kstlamaya uramtr. Dindar insanlar ok zor dnemler geirmilerdir. Belli bir dnem ezan, camiye gidenlerin istedii dilde deil de gitmeyenlerin istedii dilde okunmutur. 45 Bir kyde bir hoca ksa, ocuklara Kur'an- Kerim retmeye kalksa buna izin verilmemi, Kur'an retilen yerleri Jandarma srekli olarak basm ve datmtr. Daha tesine gitmeye gerek yoktur. Zira amacmz Cumhuriyetin ve onun ilk yllarnn dine bakn ve bununla ilgili uygulamalarn eletirmek deildir. Amacmz Cumhuriyetin Snni slam'a veya Snni Mslmanlara yaslanmadn, onlar imtiyazl klmak veya korumak bir tarafa nemli lde maduriyetlerine sebebiyet verdii gereini ortaya koymaktr. Cumhuriyet herhangi bir etnik veya inan ounluunun eseri deildir. Byle bir ounluk meydana da getirmemitir. Cumhuriyetin gc kendisini kendisiyle balatmasdr. Tarafszlnn sebebi de, teminat da buradadr. Ecdat yadigar camiler yklp gitmediyse, yeni camiler ya-plabildiyse, insanlar gnl huzuru ile Mslmanm deyip camiye gidebiliyorlarsa, oru tutabiliyorlarsa ve slam'n emrettii baka ibadederi de yerine getirebiliyorlarsa bu Cumhuriyetin tercihi deil demokrasinin eseridir. 1950'de demokrasiye gei Aleviler iin de yeni rahatlklar ve imkanlar getirmitir. Unutulmamaldr ki Fatih'in de, Akemseddin'in de, Eyb Sultan'n da Hac Bekta Ve-li'nin de, Abdal Musa'nn da trbeleri Demokrat Parti iktidar tarafndan ayn anda yeniden ziyarete almtr. Cem evleri, tekke ve dergahlarn yeniden kurulmas anlamna gelir. Snniler de resmen olmasa bile idarenin gz yummasna snarak medreseye benzer bir ey yapmaya almlardr.

Bir tek Diyanet leri Bakank'nn kurulmu olmasna bakarak devletin Snni islam'a dayand veya onu koruduu eklinde yorumlamak cahillie deil ancak kt niyete balanabilir. Birincisi Diyanet'in verdii l ykamak, cenaze namazn kldrmak gibi hizmetlerden her mezhep ve tarikat mensubu istifade etmektedir. Mezarlklar mterektir. Diyanet leri Bakanl Snni Mslmanlar himaye etmek iin, onlar ayrcalkl klmak iin, Snni slam' yaygnlatrmak iin kurulmamtr. Tam tersine Snni slam' denetim altnda tutmak iin kurulmutur. Diyanet leri'nin amac laiklii korumaktr. Mslmanlar arasnda laiklie 46 kart cereyanlarn nn kesmektir. Bugn Diyanet'in yrtt muhtelif hizmetleri vatandalar kendileri yrtm olsayd sz konusu cereyanlar daha kolay 3raylabilirdi. Diyanet leri'nin varln Snni Mslmanlarn bir ayrcal gibi grmek ve gstermek ne kadar yanlsa onu laikliin bir istisnas ve bir tr ihlali gibi grmek ve gstermek de o kadar yanltr. .Diyanet leri Bakanl Trkiye'de laikliin bir parasdr ve hi phe yok ki bugne kadar en nemli paralarndan biri olmutur. AB'nin Diyanet lerini taru-rnr.s bu kurumun Trkiye'de Mslmanl denededii iin deildir. AB, -hesab tutarsa- Trkiye'de laikliin teminan ve laiklik adna dini hayatn denetimini bizzat kendisi stlenecei iin Diyanet'i gereksiz bulmaktadr ve onu sanki Trkiye'de ayrcalkl bir Snni ounluk varm szde iddiasnn delili gibi gstermeye almaktadr. AB, aznl yeniden tanmlatmak iin nce Trkiye'ye yeni bir ounluk tanm dayatacaktr. Bunun ad da Snni Trkler olacaktr. Amac sadece Trkiye'yi kartrmak, birlik ve btnlne zarar vermek deil ayn zamanda tmyle Trkiye'yi Mslmanlktan ve slam dnyasndan kopartmaktr. 47 STANBUL'UN KML AB'ye yelik heyecannn tavsad, toplumdaki AB ile ilgili eilimlerin olumsuza dnmeye balad bir srada karmza birden bire Krfez Sermayesi kt. Hkmet "AB olmad, buyurun krfez sermayesine", der gibiydi. Ancak stanbul iin gerekli olan sermaye deildir. stanbul iin bu her zaman bulunur. stanbul uluslar aras bir ehir olacak gibi szler stanbul'u bsbtn kimliksizletirecek tehlikeli szlerdir. stanbul ile ilgili en nemli mesele stanbul'un eski tabiriyle mmeyyiz vasfnn bir baka ifade ile kimliinin ne olacadr. stanbul bizim en byk maddi ve manevi zenginliimizdir. Biz stanbul'un kimliini belirleyemezsek bunu belirleyenler kar ve ayn zamanda btn milletin de kimliini belirlemi olurlar. stanbul her eyden nce hem bir slm ehri, hem de slm Dnyas'nm en nemli merkezlerinden bir tanesidir. Bu unutulmamaldr. Trklerin slm' kabul, gerek slm, gerekse dnya tarihi asndan en nemli olaylardan bir tanesidir. Bunu bu kadar nemli klan ise Trklerin Anadolu'yu ve stanbul'u slm diyar haline getirmeleridir. Mslmanlarn stanbul'u alma hevesleri Emeviler dneminde akamete urad. 1071'den sonra Mslman Trkler Anadolu'ya gelmeseler ne buras, ne de stanbul slm diyar olacakt. Halbuki Anadolu, stanbul ve bugn bize kalan kadar Rumeli bile btn slm Dnyas asndan byk bir jeopolitik neme sahiptir. Buralar slm topraklar olmasa idi, Hristiyanlarla Mslmanlar arasndaki jeopolitik denge ok daha fazla Hristiyanlardan yana olurdu. Kald ki yzyllardr srekli olarak Mslmanlar sadece bu corafi zeminde ve Osmanl Devleti'nin kiiliinde bamsz bir devlete sahip olabildiler. Buralar hibir zaman ne smrge, ne de yar smrge oldu. Hr insanlar diyar oldu. Bunun yerini de tam bamsz bir devlet olan Trkiye Cumhuriyeti ald. slm Dnyas'nn btn mbarek 48 ve mukaddes yerlerini bu topraklarda yaayan ecdadmz, yabanclarn ayak basmasndan koruyabildi. Bu Birinci Dnya Sava'nn sonuna kadar srebildi. O gne kadar Ortadou'nun hibir yerinde Mslman olmayan asker yoktu. Bu topraklarda yaayan insanlar -hem de hangi dine mensup olurlarsa olsunlarbugnknden ok daha hr ve bamszdrlar.

Osmanllarn Batllamaya ve modernlemeye karar vermeleri Anadolu ve stanbul'un slmiyet asndan tad nemi hi deitirmez. kinci Mahmut ile balayan modernleme gayretleri zaafmz deil gcmzdr. Bu yolda Osmanl'nn yapamadklarn Cumhuriyetin tamamlamas daha gl bir Trkiye'nin domasn salamtr. Bu topraklarn 1071'den itibaren hem bizim, hem btn dnya iin ortaya kan yeni anlam, nemi ve ruhu bir deiime uramamtr. Bugn bu topraklar zerinde yaayanlar olarak bizleri birbirimize, dnmz bugne, bugnmz de yarma balayacak olan en gl ba; Mslmanlmzdr. Bunun en belirgin olmas gereken yer ise stanbul'dur. Adnan Menderes'in stanbul Vizyonu Cumhuriyet, Osmanl'y ne yapacan pek bilemedi. En azndan unutulsun istedi, istanbul da bylece ortada kald. Ecdat yadigr birok tarihi eser ve mimari aheser yklacak hale gelmiti. Fatih'in trbesi bile ziyarete kapalyd. 1950'de DP'nin iktidara geliiyle birlikte stanbul iin yeni bir dnem balad. nce enkaza dnen Rumelihisar 1953'te restore edildi. 1957'de bata Sleymaniye olmak zere birok tarihi eser ciddi bir restorasyondan getiler. Byk camilerin minarelerinin sfra kadar indirilip yeniden restore edilmeleri sz konusu oldu. Bununla kalmad. Yaplan binalarla etraf rlm deta gizlenip yok olmaya terkedilmi nice cami ve tarihi eser gn yzne kartld. Ortaky, Dolmabahe ve Nshetiye Camileri bunun en gz nnde olan misalleridir. Vatan ve Millet Caddeleri'nin almasna ve asl Eski stanbul'un yeni bir vehe ve nem kazanmasna allmas da bu gelimelerin bir paras olmutur. 49 Ben olu olarak, birok sefer kendisinden iittim. Benzer szleri iitmi hayatta olan baka tanklar da vardr. Yazl hatralara da geti. "stanbul'un imar devam ettike hayretle gryorum ki stanbul'un slmi ahsiyeti ve vehesi hep gizlenip ikinci plana atlmak istenmi" diyordu. Adnan Menderes ise stanbul'un slmi kimliinin tekrar ortaya kmasn istiyordu. Dikkatleri Eyp Sultan zerinde toplanmt. Adnan Menderes'e gre Eyp Sultan Camii ve Trbesi'nin bulunduu yerler imar edilip dzenlenmeli ve Eyp Sultan Mekke ve Medine'den sonra slm Dnyas'nn en nemli ikinci byk merkezi olmalyd. mr vefa etmedi. stanbul'a Yeni Ve Byk Bir Cami Bana gre stanbul'a yeni ve byk bir cami yapmann zaman gelmitir. Ve bunun dn Taksim'de, bugn Gztepe'de bir parkta yaplmak istenen camilerle hibir ilgisi yoktur. Bu cami her yerden grlebilmeli ve stanbul'un siluetine damgasn vurmaldr. Yepyeni bir mimari tarzyla ina edilmelidir. Ses dzeninden, ssnn ayarlanmasna, namaz ncesi ihtiyalara verecei hizmetten ktphanesine kadar her ynyle en son teknolojik imknlardan istifade etmelidir. stanbul'da yaplacak byle bir ant eser; bizi birbirimize, dnmz bugne, bugnmz de yarma balayacak olan en anlaml ve en gzel giriimlerden birisi olacaktr. Topkap Saray ve Kutsal Emanetler Bundan on yl kadar nce Topkap Saray Mdr olan rahmetli Ahmet Mente'in ziyaretine gitmitik. O da bize Tjpkap Sara-y'n gezdirmiti. Bize uradmz her kesiyle ilgili geni ve eitli bilgiler verdi ki bunlarn hepsi ok ince, ok kymetli ve ok gzel eylerdi. Osmanl'nn ruhunu aksettiriyordu. Zaten kendisi de kendini Topkap Saray'nn maneviyatna kaptrmt. Onu da rahmetle anyorum. Saray gezerken Mukaddes Emanetler kesine geldik. Oraya 50 girilemezdi. Bize orada bulunan mukaddes emanetleri saydktan sonra, bu blmn temizliinin nasl yapldn etraflca anlatt. Mukaddes emanetlerin ve bulunduu yerin tozunu almak iin her Rama-zan'n ondrdnc gn bu blme sadece padiah giriyordu. Burann silinip sprlmesi padiaha ait bir grevdi. Bakas giremezdi. Padiahn elinde gm bir fara ve ona uygun bir sprge bulunuyordu. Farata toplanan tozlar ise, ipek bir torba3'a aktarlyordu. Bu grev bittikten sonra padiah bu ipek torbay grevlilere teslim ediyor, onlar da bu torbay asla bellerinden aaya indirmeyecek ekilde Sarayburnu'na, sahile kadar indiriyorlard. Orada bulunan ve bu i iin tahsis edilmi bir

gemi; byk bir ihtimamla bu torbalar alyor ve bu torbayla daha sonra denize doru alyordu. Burada denizin derinliklerine, temiz sularna^ bu ipek torbay yine byle ihtiram ve ihtimamla brakyordu. Nasl Yavuz Sultan Selim mukaddes emanetleri getirdiinden beri Saltanat'n bitimine kadar onlarn bulunduu yerde yirmidrt saat faslasz Kur'an okutulup, hatim indirilmise, her yln Ramazan A-y'nm ondrdnc gn mukaddes emanetlerin temizlii bylece gerekletirilmitir. Osmanolu mukaddes emanetlere bu hrmeti, onlarn sahibi Hz. Muhammed, Allah'n Resul olduu iin yapt. Fahr-i Kainat Efendimize kar en ufak bir kusur ilememek iin elinden gelen gayreti gsterdi. Amacm bu yaz ile kimseyi eletirmek deildir. Bu ilerden ok uzam. Bu yaz yaklamakta olan Ramazan'n ondrd ile ilgili yazlm bir yaz olarak da okunabilir. Herkes kendisine yakan yapar. Osmanl da bunun iin azami gayretini gstermiti. Btn Mslmanlar iin rnek alnacak bir davran ortaya koymutur. 51 AYASOFYA'NIN GELECE "Bu sarayn iinde drt yz seneden beri olmu ihtilaller, hal'ler; ktaller bu Kur'an sesini bir an susturamam. Bu hadiseyi idrak ettikten sonra stanbul'dan niin karlamyoruz? Bu pheyi halleder gibi oldum." (Yahya Kemal 1921) "Gezintilerimde bir hakikat kefettim. Bu devletin iki manevi temeli vardr: Fatih'in Ayasofya minaresinden okuttuu Ezan ki hala okunuyor! Selim'in Hrka-i Saadet nnde okuttuu Kur'an ki hala okunuyor!" (Yahya. Kemal 1922) Artk Ayasofya'nn gelecei stanbul'un, stanbul'un gelecei Trkiye'nin gelecei olmutur. Yahya Kemal 1922'de "Anladm ki bu devletin iki temeli var, birisi Ayasofya'da okunan Ezan, dieri ise drt yz yldr Topkap Saray'nm Harem dairesinde hi faslasz okunan Kur'an" diyordu. O tarihte stiklal Sava yeni kazanlm, Cumhuriyet ise henz kurulmamt. Yeni kurulan Cumhuriyet, Yahya Kemal'in Ayasofya ve Topkap Saray ile ilgili grlerini paylamad. Ayasofya'daki E-zan' da Topkap Saray'nda okunan Kuran' da, kendi temelleri saymyordu. Ezan'n Trke okunmas mecburi klnd. 1934'de Ayasofya mzeye dntrld ve ibadete kapatld. Topkap Saray Harem dairesinde Kur'an okunmasna son verildi. Yeni Bakent Ankara'yd ve Cumhuriyet btnyle stanbul'a srtn dnmt. Zaman ilerledi, artlar deiti. Ezan'n istenildii dilde o-kunmas serbest brakld. Ogn bugndr Ezan Trkiye'nin her yerinde Allah-u Ekber diye okunuyor. stanbul'daki eski camilerin ou ok ciddi bir restorasyondan geti. ounun etraf temizlendi, eli yz ald. stanbul, Osmanl, Fatih, Fetih, Mehter yeniden n plana kt. Trbeler ald. Fatih'in Trbesi de ziyaret edilebilir oldu. Bir sre sonra Topkap Saray hareminde Kur'an okutulmaya da baland. Umarm hala devam etmektedir. 52 Btn bu yaplanlardan Cumhuriyet ve Devrimler de hibir zarar grmedi. Btn bunlar olurken Ayasofya'nn durumu ise deimedi. O, mze olmaya devam etti. Sadece zaman zaman Ayasofya ibadete alsn sesleri sokaklarda ve meydanlarda ykseldi. Bu istekler d dnyaya ve Hristiyan alemine kar olmaktan ok ie dnkt. Trkiye'deki mevcut dzene karyd. Ciddi bir ierikten ve idrakten mahrumdu. Bir manada dzene muhalefet etmenin yoluydu. Bunu isteriz diyenlerin ise mslman kimliklerini n plana karmalarna yaryordu. Siyasal slamn balang ve devamyd. Bizde Siyasal slam laykyla kavranm ve anlalm bir slam'n zerine oturmad. Duygusal tepkilerden oluan bir temel zerine oturdu. Ne uzak ne de yakn tarihi etraflca renmek gibi bir kaygs olmad. Yetien bir ka air dnda estetikle de bir ilgi kurmad. Bunun iindir ki Siyasal slam'n isteklerinin ve kavramlarnn ii abuk boalabildi. Ayasofya ibadete alsn talebinin ise ii hi dolmamt. Duygular da and. Yakn zamana kadar stanbul'un fethini en byk bir bayram olarak kutlayanlar 28 ubat'tan sonra bundan da vazgetiler. Ayasofya mze olmaya devam edebilir mi? Trkiye'nin i artlarna bakacak olursak devam edeceinden hibir phemiz olmayacaktr. D artlara gelince;

d ardar Cumhuriyet'in balangcndan Souk Sava dnemine ve Souk Sava dneminin sona ermesine kadar olduu gibi devam etseydi d artlar asndan da Ayasofya'nn mze olarak devam edeceinin kesin olduunu syleyebilirdik. Ama d artlar deiiyor. Gerek Hristiyan aleminde gerekse AB evrelerinde, Ayasofya Kilise olsun gibi istekler duyulmaya balad. Bu arada yeni seilen Papa stanbul'a gelecek ve Ayasofya'y zij'aret edecek. Bu ziyareti Tempo Dergisi'nin 2 Austos 2005 tarihli saysnda Aytun Altndal ok ilgin bir ekilde yorumluyor. Daha dorusu btn Trkiye'yi uyaryor. Aytun Altndal 1967'deki Papa'nn da stanbul'a geldiini, Ayasofya'da dua etmek istediini, o zaman ki hkmetin izin vermediini sylyor. Bugn iin AB ve d dnyann gsterebilecei tepkiler asndan bunun tekralanamayaca anlalyor. Altndal'a gre ise; "Papa'nn bir 5rerde dua etmesi, o yeri kutsalla53 trr. Hristiyanlar nezdinde bir kilise haline getirir. Bundan dolay Ayasofya birden kilise}re dnmese bile onu ziyaret eden Hristiyanlar iin bir dua yeri haline gelebilir. Bu da onun mze olmaktan kmaya balamas demektir." Dier taraftan patrikhanelerin ekmenlie dntrlmesi yolundaki istekler, bir yerde Ayasofya'nm da Kilise olmasn istemek anlamna geliyor. Amerika'nn ve AB'nin ekmenlik iin istekleri henz tam bir baskya dnmedi. Her an dnebilir. Patrikhane ekmenlik olsun, Ayasofya Kilise'ye dnsn, stanbul uluslararas bir ehir olsun. Bir zamanlar Batnn bunlar istediini veya isteyeceini sylemek ciddiye alnmayabilirdi. Ognn artlarnda bu doru idi. Bugn ise artlar deiti. Btn bunlar aka konuulur ve istenilir oldu. Bundan sonra bunlar ciddiye almamak ihanetle arasnda bir snr kalmam olan gaflet olur. Kim ne derse desin batyla ilikilerimiz iyiye gitmiyor. AB yelik mzakerelerini Lozan' ters-yz etme srecine evirmek istiyor. ABD ekmenlik konusundaki srarn arttryor. Kuzey I-rak'ta barnan ve her trl lojistik desteini oradan alan PKK Trkiye'deki terr eylemlerini oaltmasna ramen, ABD ona bir mdahalede bulunmuj'or. Kuzey Irak ve Irak'n gelecei ile ilgili belirsizlik btn rktclyle devam ediyor. Kuzey Kbrs elimizden gitmek zeredir. Ekmenlik ve Ayasofya'nm kiliseye evrilmesi ynndeki istekleri arttka bunlarn "Ayasofya mze olarak kalacak" diye karlanmas mmkn olmayacaktr. Trkiye, bunlara kar Ayasofya'y dnmeye balayacak hatta bunu gerekletirecektir. Artk Ayasofya, Trkiye'nin kendi ii ile ilgili bir konu -deildir. Trkiye iin Ayasofya halkn belli bir kesimiyle, Trkiye'nin mevcut dzeni arasnda bir mesele olmaktan kmtr. Bugn iktidarda olanlar dn, Ayasofya'nm cami olmasndan bahsedenlerdir. Kasm 2005'te Papa'nn Ayasofya'ya ziyaretine kar kmamalar kuvvetle muhtemeldir. Bu, Trkiye ile d dnya arasnda bir mesele haline gelmektedir. Yahya Kemal Ayasofya'dan okunan Ezan' devletin iki temelinden birisi sayyordu. Devlet politikas, O'nu 1934'de mze54 ye evirdi. Gelecekte ise, yine devlet politikasnn Ayasofva'v tekrar camuye evirmek istemesi mmkn ve muhtemeldir ' " Bat dnyas bizden "Ya bize uyun ya da kars, r.k.n" a 55 ANAYASA DEKLKLER VE AB'YE YE OLMAYA ENDEKSL DEMOKRATKLEMENN HAYAT DEMOKRAS PARADOKSU Partiler aras komisyon, zerinde mutabakat tesis ettii anayasann toplam 37 maddesi hakkndaki aklamasn yapt. Bu deiiklikler demokratikleme paketi olarak nitelendiriliyor. Trkiye'nin AB'ye ye olabilmesi amacn tayor. Hep u savunuldu. "Trkiye'nin demokratiklemesi lazmdr". Ama Trkiye bunu tek bana gerekletiremiyor. AB'ye ye olmak iin ise Trkiye'nin demokratiklemesi lazmdr. Bunun iindir ki Trkiye AB'ye girmek iin mutlaka demokratikleecektir. Bylece bir tala iki ku vurulacaktr. Hem demokratikleecek, hem AB'ye girilecek; iki istenilen de ayn anda gereklemi olacaktr.

Bu iddia, AB'ye girme isteinin Trkiye asndan demokratiklemeden ok daha gl olduunu varsayyor. Lokomotifi demokratikleme deil AB yelii yapacaktr. Bu iddia zmnen de olsa Trkiye'de yaygn bir demokratikleme talebi olmadn kabul etmi oluyor. Ancak bugnk yazmzn konusu bu deildir. Bu yazda cevap aradmz soru udur. Trkiye'nin AB'ye girii ile demokratiklemesi acaba birebir rtyor mu? Yoksa, aralarnda izale edilemeyecek bir paradoks veya tezat bulunuyor mu? Anayasa ile ilgili deiiklikler aklanrken AB'ye ye olmak iin asl gerekli olan, zaruri ve mecburi olan deiiklikten bahis edilmedi. Bu konuda sadece anayasa deiiklikleri ile ilgili ilk bilgiler basna verildii vakit yaplmt. Bu anayasann 6. maddesindeki deiikliktir. Anayasann 6. maddesi egemenliin Trk milletine ait olduunu sylemekte ve bunun kimseye devredilemeyeceini kayt altna almaktadr. Halbuki AB yesi olan lkeler AB'nin ald bir 56 takm kararlar otomatikman kabul edeceklerdir. Bunlar kabul etmemek gibi bir tercihleri olmayacaktr. Bu sebepten dolaydr ki ulusal egemenlikle AB yelii atmaktadr. Bu atmann almas iin AB, yelerinden anayasalarnda hukuk dilinde "egemenlik devri" diyebileceimiz bir deiiklik yapmalarn talep etmitir. Btn AB yeleri, anayasalarnda AB'ye belli bir yetki devrini gerekletiren deiiklii, kendi ulusal meclislerinde, bazlar ise referandum yoluyla gerekletirdiler. Biraz nce bahsettiimiz ilk aklamada Trkiye asndan sz konusu ilemin, anayasann 6. maddesinde salanacak bir deiikliin referandum yoluyla gerekletirilmesi suretiyle yaplaca sylenmiti. Ancak son yaplan aklamada bu konuya da, anayasann 6. maddesine de hi deinilmemitir. Demokrasi nedir, sorusuna en kestirme bir biimde "e-gemenin milletin olmas" eklinde cevap verebiliriz. Ayrca milli egemenlik cumhuriyetin en nemli kurucu elerinden bir tanesidir. Milli egemenlik darya doru okununca ulusal bamszlk, ieriye doru okununca demokrasi kar. Bamszlk daha dorusu Mustafa Kemal'in ifadesiyle istiklal-i tamme yani tam bamszlk, milli mcadeleyi de, cumhuriyeti de merulatran temel edir. Tam bamszlk cumhuriyetin kk hcresidir. Bamszlkla ulusal egemenlik arasnda tek ynl ama ok nemli bir iliki vardr. Demokrasinin olmad artlarda tam bamszlk var olmaya devam edebilir. Bunun tersi ise mmkn deildir. Eer ulusal egemenlik herhangi bir darya dnk devir ile budanyorsa bu durum tam bamszl ortadan kaldrr. Ayn zamanda demokrasinin nn keser. Trkiye'nin AB yelii iin anayasann 6. maddesinde bir deiildik yaparak millette olan egemenliin bir blmn AB'ye terk etmesi: Bir, tam bamszln sona ermesi demektir. ki, milli egemenliin kstlanmas, uluslararas bir kuruluun kararlarnn milletin kararlar nne gemesi anlamna gelecektir. , bunun iindir ki demokrasiyi de snrlamaktadr. 57 Egemenliin millette olmas"demokrasinin olmazsa olmaz" (sin qua non) artdr, yeterli deildir. Ama mutlaka gereklidir. Ulusal egemenlikten dn vermek demek demokrasiden dn vermek demektir. te bunun iindir ki AB yelii ile Trkiye'nin demokratiklemesi elimektedir. Arada hayati bir demokrasi paradoksu bulunmaktadr. AB'ye girmek iin Trkiye baz nemli admlar atyormu gibi gzkmekte buna mukabil demokrasinin z yani ulusal egemenlik zedelenmektedir. 37 maddedeki mutabakatn a-klanmasma ramen bu hususa deinilmemesindeki temel sebep budur. Sz konusu aklama 6. maddedeki deiiklikten hi bahsetmemek suretiyle bu paradoksu rtbas etmeye almtr. Mzrak uvala smaz. Eninde sonunda bu tezat veya paradoks Trk kamuoyunun nne gelecektir. O zaman Trkiye'nin gerekten AB'yi isteyip istemedii de ortaya kacaktr. Bir baka ifadeyle Trkiye'nin AB yelii iin ulusal egemenlikten bir dn vermek isteyip istemedii ortaya kacaktr. Milletin kendine ait olan egemenlik hakkna sonuna kadar sahip kacandan kimsenin tereddd olmamaldr.

Unutulmamaldr ki milli egemenlikten verilecek dn sadece demokrasiyi zedelememekte, tam bamszl da ortadan kaldrmaktadr. Tam bamszlk ise cumhuriyetin kendisi bata olmak zere Trkiye'deki her eyin meruiyetinin tek kaynadr. Devletin temelidir. Tam bamszlkla oynamak devletin temeli ile oynamak demektir. Buna kimse teebbs etmemelidir. 58 OYUNA GELMEYELM AMA NASIL? Trkiye'de her alanda bir kkrtma var: Ermeni meselesi, blclk; akla ne gelirse onunla ilgili kkrtmalar yaplmaktadr. Kkrtma varsa oyun vardr. Kkrtmalar karsnda oyuna gelme-yelim deniliyor. Bununla da kkrtlmla direnelim, olanlara tepki vermeyelim, zellikle de milliyeti tepkiler verilmesin deniliyor. Tabii ki hakllk pay olan bir grtr. Ancak her eyden nce oyuna gelmemek iin yeterli deildir. Oyunu kuranlar oyuna getirmek istediklerinin, oyuna gelmemesinin yolunu da kesecek ekilde oyunu dzenlerler. Bunu iki ekilde gerekletirirler: Birincisi; kkrtmalar sessiz kalnamayacak kadar trmandrrlar. Bu iin psikolojik boyutudur. Kkrtmalar yle boyutlara vardrlr ki sabr ve teenni imkan kalmaz. En azndan oyuna gelmemek freni artk herkeste tutmaz. Kar kmalar balar. ikincisi ise; daha gl ve dolaysyla daha tehlikelidir. Oyun yle kurulur ki kkrtmaya gelmemekle oyunu bozmu olamazsnz. Zira kkrtmaya gelmemekle i bitmez. Oyun yle kurulmutur ki kkrtmaya geldiiniz vakit nasl bir bedel deyecek-seniz, kkrtmaya hi gelmediiniz tamamen sessiz ve tepkisiz kaldnz vakitte bir bedel demek durumunda kalacaksnz demektir. Satranta "beynel" diye bir tabir vardr. Bir bakarsnz karnzdakinin bir ta veya piyonu hem ah hem vezir veya hem vezir hem kale diyor olabilir, ikisinden birisini vereceksiniz. Baka are yoktur. ah gitmeyecekse vezir gidecek veya vezir gitmediyse kale gidecek. Mutlaka bir zarara urayacaksnz. Burda da kkrtmaya gelseniz de gelmeseniz de bir zarara urayacaksnz demektir. Ancak asl gaye hibir zarara uramamaktr. Bunun iindir ki sadece oyuna gelmemek veya kkrtmalara kaplmamak bizi zarar etmek--ten kurtarmayacaktr. Olsa olsa daha byk zarardan kanmamza yardmc olabilir. Bu da bize yetmez. Bunun iindir ki oyuna gel59 memek sessiz ve tepkisiz kalmamak demektir. Zira karlatnz oyunun doasnda kkrtmalara gelseniz de gelmeseniz de bir zarara uruyor olacaksnz. Bunu sineye ekemezsiniz. Zaruret de yoktur. Uzaa gitmeye gerek yok: Bir insann aklnn yaptn bir baka insann akl bozar, isterse bu, akllca yaplan bir oyun olsun. Bu genel aklamadan sonra kendi durumumuza gelelim. "Milliyeti tepkiler vermeyelim, Milliyetilik ykselmesin" dncesi belli bir lde dorudur, zira bir snr vardr. Bizi kkrtan yerli kkrtclara kar tepki koymak anlamnda bir milliyetilik yapmak kesinlikle yanl olur. Bunun iin daha nceki yazlarmzda oyuncularla uralmaz, oyunu kuranla uramak gerekir demitik. Dorudur, yerli kkrtclar muhatap almak oyuna gelmektir. Ancak hibir tepki koymayarak bu oyundan kurtulamayz. Birincisi; bu toplumda baz kesimlerin tahamml eiini aacak lde kkrtmalar rmandrlr. Kontrolsz tepkiler ortaya kar. Bir de bunlar yattrmak ve durdurmakla uramaya balarz. Nerden baksak bir zarar ortaya kacaktr. Ayrca bunlarn nn kesmediiniz taktirde nce bir kkrtma eklinde gzken olaylar giderek iinde meyyideler tayan birer tehdide dntrlrler. Papa'nn Ayasofya'da dua ediine sessiz kalrsanz, yarn Ayasofya'nn kilise olmas ve Patrikhane'niri Ekmenlie dnmesi iin yeni bir olay ve taleple karlarsnz. Ermeni Konferans'na sessiz kalrsanz bu yarn daha ileri boyutlara tanr. Zira kimse kimseyi durduk yerde kkrtmaz. Uluslararas ilikiler bir oyun ve elence deildir. Kkrtmann temelinde buna uysanz da uymasanz da bir zarar -detmek vardr. Krt'e, Arap'a herhangi bir etnik veya inan farkll olanlara kar Trkiye iinde olsunlar veya olmasnlar- bir Milliyetilik ve Trklk yaplmamaldr. Buna mukabil bu gibi durumlarda milli deerlerimize sahip kacak anlamda bir milliyeti tepki ortaya koymak zaruri olacaktr. Bu milliyeti tepkinin ortak paydas btn Trk toplumunun duyarll olmaldr. Peki bu nedir?

Hepimiz iin ortak bir milli duyarlln domas demek milli deerlerimizi yeni bir temel zerinde yeniden ina etmektir. Anadolu'nun ne anlama geldii sorusunu sormaktr. Bu sorunun 60 cevabn bulunca corafyayla tarihin kesiip ikisinin birlikte toplumlarn kaderlerini tayin etmeye balamas demektir. Bu tarihin belli bir corafi alana ve stnde yaayanlara ykledii misyon demektir. Bu arada hemen unu da syleyelim: Anadolu demek, Trkiye demektir. Trkiye de Anadolu demektir. Anadolu varsa Trkiye vardr, Trkiye var ise Anadolu var, demektir. Tarihin bir corafya olarak Anadolu'ya ykledii misyon devam edecekse Trkiye var olmaya devam edecek demektir. Pek ok kimsenin bilir bilmez syledii bir sz var: Trkiye veya Anadolu slam dnyas ile Bat ve Avrupa arasnda bir kprdr denilmektedir. Bu sz Trkiye'yi veya Anadolu'yu tanmlamaz. Tarihin Anadolu'ya ykledii misyonu aklamad iin, o misyonla alakas olmad iin ve hatta amacn aarak kullanlacak olursa bu misyona ters decei iin aklamaz. Tarihin Anadolu'ya ykledii misyon Bat'ya kar slam dnyasnn kalkan olmasdr. Bu, sadece Bat'nn Anadolu zerinden slam dnyasna bir tehdit oluturmasn engellemekten de ibaret deildir. Bat'nn slam dnyasna, her yerinde verebilecei herhangi bir zarara kar bu dnyann muhafazasn stlenmektir, islam dnyasnn birlik ve beraberliini devam ettirmesini salamaktr. Bunu her zaman yerine getirecek g ve imkana sahip olmayabilir. Ancak ne pahasna olursa olsun nfusunun byk ounluu Mslmanlardan oluan Anadolu'da bamsz bir devlet yaatmak ve bu sayede mslmanlarn izzet ve onurunu en yksekte tutmaktan asla vazgeemez. 1071 'den 2005'e kadar bu misyon yerine getirilmitir. anakkale'de ehit olanlar Anadolu kpr olsun diye canlarn vermediler. Mehmed Akif de anakkale ehitleri iin "Bedrin aslanlar ancak bu kadar anlyd" derken btn slam dnyasnn snrlarnn anakkale'den ve stanbul'dan getiini kastediyordu. Anadolu'yu mslmanlarn lkesi haline getiren ve stanbul'u alanlar Trk olduklar iin bugn Anadolu'ya Trkiye diyoruz. Tabii ki bunu Trkler tek balarna gerekletirmediler. Pek ok Mslman ve farkl etnik topluluk bu srece katldlar. Onun iindir ki zaten Trkiye'de ister ounluk isterse bir aznlk adna etnik ayrmclk yapmak blclktr. Tarihin hepimizin omuzlarna yklediinden 61 vazgemektir. Bunun hakll ve meruiyeti olamaz. Eer Emeviler Ensar'dan Hz. Eyp Sultan'm ehit olduu zaman stanbul'u alm olsalard veya en azndan Eyp Sultan'n ehit olduu yer ve onun mezar Mslmanlar'n elinde kalmaya devam etseydi, burada kurulacak devletlerin adn da deitirecekti. Ama olmad. Ne zaman ki 1071'de Malazgirt'e gelindi, o zaman Hill'in stanbul'da ve Anadolu'da yankland. Biz Hill'iz. Kendisini ehli salip olarak grmek veya grmemek Avrupa ve Bat'nn kendi bilecei itir. Bizim grevimiz kimin ne olduunu bilmek ve sylemek deildir. Biz Hill'iz, bunun bilincinde olmak grevimizdir. Btn gereklerini yerine getirmek artlara baldr. AB'ye girip girmememizin, kresellemenin, laik olmamzn hibirisi bu temel geree ters dmez. Dmemelidir. Decek ekilde kullanlmamaldr. Bugne kadar byle olmutur. Bunun iin bayramzda Hill var. istikll Mar'mzda da Hill var. Batnn ki Kzl Ha'tr bizimkisi ise Kzl Ay'dr. Hill-i Ahmer olarak adn koymutuk. Simgesi ise kzl bir HilPdi. Simgesini aynen muhafaza ettik. smini ise Kzlay olarak Trkeletir-dik. Ayn 14' iin gnmz Trkesi ile dolunay diyoruz. Hill'in ise en azndan- bugnk Trke'de kullanlr yeni bir karl yoktur. Biz Avrupa'nn icat ettii "tekisi" deiliz. O kendisini bizim karmzda tekisi hissettii iin bizi kendinin tekisi yapmaya kalkt. Avrupa slam dnyasn ve kendisini ilk alglad vakit; bizim ileri, kendisinin geri olduunu grd. Bunun ezikliinden kurtulmak iin kendini ileri, slam dnyasn geri grmek ve gstermek iin "teki" kavramn uydurdu ve bizi kendi tekisi yapmaya alt. Biz onun tekisi deiliz. Bunu kabul etmeyeceimiz gibi, bunun aksini ispat etmeye almak zorunda da deiliz. Bu yola gidersek ardandrlm

oluruz. nemli olan Avrupa'nn ve Bat'nn bizim iin dndkleri deil bizim onlar hakknda ne dndmzdr. Onlar kendi terimleriyle bizi tanmlarlar, biz kendi terimlerimizle onlar tanmlarz. imiz bakalarnn bizim iin sylediklerini kabullenmek veya reddetmek deil kendimizi de 62 bakalarn da kendi kelimelerimiz, kendi terimlerimiz ve kendi kavramlarmzla tanmlamaktr. Eer bunlar yoksa veya yeterli deilse yenilerini icat etmektir. Kelime)! koyan, terimi koyan ve kavram koyan 0301nun kuraln koymu olur. Kural koyan da istediini elde eden olur. Bize lazm olan bakalarnn bizim iin sylediklerinin ayns veya tersi olmak demek deildir. Kendi farkllmz daha dorusu kendi otantikliimizi yani kendimize zglmz ortaya koymaktr. Bunun iin etnik referanslara, Batnn gelitirdii trde milliyetilie ihtiyacmz yoktur. Byle olabilmenin btn unsurlarna sahibiz. imdi bunlardan nmzdeki nemli bir zaman dilimini kapsayacak yeni bir terkip yapmamz gerekiyor. Oyuna ancak byle gelinmez. Bu kanlmaz grev btn hepimizin nnde duruyor. Siyasetin de, eitimin de, retimin de, sanatn da, dncenin de, devletin de, milletin de grevidir. lim adamlarnn da, siyasetilerin de, devlet adamlarnn da, sanatlarn da, medyann da ve aydnlarn da grevidir. Ksacas kendi resmimizi hibir ayna olmadan yapacaz. 63 BAZAN ATIMADAN UZLAILAMAZ "Yurtta sulh, cihanda sulh." Bu dorudur. Ama ie barla balamadk. nce Milli Mcadele var, stiklal Sava var. Sonra Lozan Anlamas var. Yurtta ve dnyada bar, bu gelimelerden sonra geliyor. atmak tabiki hibir zaman iin hedef deildir. Hedef her zaman iin bartr. Yani uzlamadr. Uzlama ise tek tarafl bir iradeyle gerekleemez. Taraflarn ortaklaa olarak bu niyete sahip olmalar zorunludur. Bir taraf dierinden habire dn isterse dier lkenin birlik ve btnln, karlarn ve onurunu hie sayarsa, bunlar kabullenmenin ad uzlama olmaz. Sadece teslimiyetilik ve boyun eme olur. Trkiye-AB ve Trkiye-ABD ilikileri bu noktaya gelmitir. AB'nin Trkiye'den istedikleri ve Trkiye'ye reva grd muamele bir dosttan, bir mttefikten ve her eyden nemlisi kendisine ye olmas sz konusu olan bir lkeden istenilecek hususlar deildir, gsterilen muamele de ona gsterilecek muamele deildir. AB'nin Trkiye'yi ye yapmak gibi en kk bir* arzusu bile yoktur. Yoksa Kbrs Rum Kesimi koskoca Trkiye'ye tercih edilmezdi. AB'nin Kbrs'taki srar Trkiye'yi ye yapmayaca iindir. AB Trkiye'yi ye yapmak deil; tam tersine kuatmak ve blmek istiyor. Kbrs' Trkiye'den kopartmak, bunun bir parasdr. Ermeni soykrm ve Ermenistan meselesinden tutunuz da Krder ve Aleviler'in aznlk saylmasna kadar bitmez ve tkenmez AB isteklerinin temel amac Trkiye'yi her bakmdan Lozan'n gerisine gtrmektir AB Trkiye'nin yeliini konumuyor. 3 Ekim gn yelik mzakereleri balyor dese de bu sre bir yelik mzakeresi sreci olmayacaktr. AB szm ona yelik mzakereleri ad altnda Trkiye'ye =sz konusu isteklerini dayatacaktr. Eer herhangi bir sebepten dolay Trkiye ile AB arasndaki yelik mzakereleri ko64 pacak olursa AB Trkij^e'ye ynelik isteklerinden kesinlikle vazgemeyecektir. Bu sefer baka yollarla bunlar Trkiye'ye dayatmaya devam edecektir. Bundan yedi yl nce AB ile Trkiye arasndaki ilikilerin rtl bir souk sava olarak deerlendirilmesi gerektiini Yeni afak Gazetesi'nde yazmtm. Bu dncemi bu sayfadaki yazlarmda da tekrarladm. AB'nin dayatmalarna Trkiye'nin yelii sz konusu olmaktan ksa da devam edeceini yine bu sayfada daha nce ifade ettim. Trkiye'nin AB'ye yaknlamas, O'na ye olmak istemesi AB'yi Trkiye'yi kuatmak ve blmek emelinden uzakla-trmamtr. Tam tersine bu yolda onun iini kolaylatrmaktadr. AB'nin bu isteklerini nereye kadar yerine getirmeye devam edebiliriz? Diyelim ki 3 Ekim'den sonra yelik mzakereleri balad. Bugnk iktidar baz dnler vermeye devam etti. Buna nereye kadar devam edebilir ki? AB'nin bu istekleri devam ettii srece Trkiye ile AB arasndaki yelik mzakereleri iin bir kopma

kesinlikle mukadderdir. atmadan da kanmak mmkn deildir. Bugn veya yarn byle bir noktaya gelinecektir. Bu plak gerei grmemek ve gstermemek, pikin bir ekilde "Ben AB'ye ye olmak istiyorum" diyerek AB'nin Trkiye ile ilgili bu niyetlerini grmezlikten gelmeye almak AB iin vaz-geirici olmamtr. Bundan sonra da olmayacaktr. Taraflardan birisi uzlamay dnmyor, bunun yerine istediklerini kar tarafa kabul ettirme niyetinden ayrlmyor ve hele hele kar taraf kuatmak, yaltmak ve blmek istiyorsa ortada bir uzlama ihtimali yok demektir. Dayatlan lke ya kendisine dayatlan kadere tamamen boyun eecek ya da sz konusu dayatmalar reddedecek ve doal olarak bununla yetinmeyip kar tarafa sz konusu dayatmalar hibir ekilde ve hibir yolla kendisine kabul ettiremeyeceini ispatlayacak ve ona gsterecektir. Bylece dayatmalarnn gerekleemeyeceini grp anlayan tarafn bu dayatmalar srdrme iradesi krlacak ve ilikilerde iinden uzlama kabilecei yeni bir dnem balayacaktr. te bugn AB-Trkiye ilikilerinin geldii nokta bu-dur.Bunu ne kadar abuk fark eder ve davranrsak o kadar iyi ola65 aktr. O kadar az zarara urayacaz demektir. ABD Irak'ta istediini yapyor. Trkiye'nin isteklerini ve karlarn hie sayyor. Bununla da kalmyor. ABD'nin Irak'taki yaptklar ve yaplmasn istedikleri Trkiye'nin karlar kadar birlik ve beraberliini de tehdit ediyor. Bugne kadar srarla Trkiye Irak'n toprak btnl devam etmelidir dedi. Bu bizim devlet politikamzd. Irak ise hzla blnmeye gidiyor. Brakn tamamen bamsz bir Krt devletinin kurulmasn ksa bir sre sonra fedaral Irak'n bnyesinde kurulacak zerk bir Kurdistan'in bile Trkiye'nin birlik ve btnln ne lde tehdit edecei ok aktr. Zaten Trkiye bandan beri byle bir ihtimale kar kmtr. Byle bir ihtimalin gereklemesi, Trkiye iin oluturaca byle bir tehdidin yan sra, bir devlet politikasnn iflas haline gelecei iin de btn Trkiye zerinde byk hayal krklyla birlikte son derecede olumsuz tepkilerin domasna yol aacaktr. Bamsz bir Krt devletini kurdurmu veya bunun yolunu tamamen am bir ABD ile Trkiye gnmze kadar srdrd scak ilikileri daha ne kadar srdrebilir? Hangi taraf ve ne kadar dostluktan ve mttefiklikten bahsedebilir. Stratejik ortaklk kimin aklna gelir? Kald ki Irak'ta Trkiye'nin urayaca byk zarar bundan ibaret de deildir. Irak'n blnmesi veya Irak'taki blnme srecinin devam etmesi, sadece kuzeyinde bamsz bir Krdistan dolaysyla Trkiye'yi tehdit etmiyor. Bu sre iersinde Gney Irak, her iki tarafn da ii Mezhebinin olmasndan dolay giderek ran'n egemenlii ve kontrol altna girecektir. Bunu da bu stunlarda yazdk. Trkiye bunlar kabul edemez. Kabul etmeye tevessl edenler ok byk vebal altnda kalrlar. ABD, Kbrs meselesinde Trkiye'ye en ufak bir destek bile vermedi. Kbrs konusundan Ermeni meselesine, AB'nin szm ona demokrasi ve insan haklar kisvesi altnda Trkiye'ye blclk adna dayatmaya altklarnn hepsinde, AB ile ortaktr ve ayn eyleri istiyor. yelik sreci dolaysyla AB'nin bunlar Trkiye'ye dayatmasndan memnundur. Brakn hepsini bir tarafa, Kuzey Irak'ta yuvalanm bir PKK'ya bile el srmyor ve el srdr-tmyor. 66 Btn bu gidie Trkiye seyirci kalamaz. Ne yapalm bunlar Amerika yapyor deyip sessiz kalma yolunu seemez. Sessiz kalmak birlik ve btnln ve karlarn korumaktan vazgemek demektir. Eninde sonunda Trkiye itiraz etmek ve kar kmak mecburiyetinde kalacaktr. te bu nokta, atma noktasdr. Elimizden geldiince atmaktan kanalm demekle herhangi bir sonu elde edilemez. Tahamml edebildiimiz kadar tahamml edelim. Eer tahamml eiimiz alrsa kar kar ve bir atmay gze alrz demek hibir ie yaramaz. Sadece i iten gemi olur. atma noktasnn konusunu ve zamann kar tarafa brakmak kendisine dayatlan iradeyi kabul etmek demektir. Sessiz kalmak da ayn eydir. Belki i ok ileri bir kerteye varmaz diyerek beklemek, kendini avutmaktr. Sessiz kalmaktr. Boyun emektir. atma mukadderse bunun konusu ve zamann kendiniz belirleyiniz ki dayatlann nn kesebilesiniz. Dayatann dayatmasnn yerine gelmeyeceini, dayatana ak bir ekilde gstermi olasnz.

Zamannda atmay gze almak hem istenilen sonuca varmay ok kolaylatrr hem de atmann iddetini ve maliyetini ok drr. te bugn Trkiye'nin AB ve ABD balamnda ve bir bakma doal olarak btn d politikasnda geldii nokta; bu hususu derin derin dnmek, byk bir hzla karar verip eyleme gemektir. Aksini yapmak ise telafisi mmkn olmayacak bir nedamete dnr. 67 II. BLM: AVRUPA BRL SERVEN TRKYE ULUSAL PROGRAMI VE AVRUPA BRL Bakanlar Kurulu Ulusal Program' kabul etti ve aklad. Ulusal Program, AB' nin 2000 yl sonunda Trkiye ile ilgili olarak yaynlad Ortaklk Belgesine Trke' nin verdii cevapt. Ortaklk Belgesinde AB' nin Trkiye' nin kendisine tam ye olabilmesi iin neler yapmasn istedii yazlmt. Trkiye Ulusal Program' nda, Katlm Ortakl Belgesi' nden ne anladn ve bu yolda neler yapacan aklyordu. Ulusal Program' da yazlanlar ileride Trkiye adna balayc olacak kabuller, taahhtlerdir. Sz konusu ifadelerin bir kabul ve taahht oluu sadece AB' ye yelik sreci balamnda ortaya kmayacaktr. Bunun dnda her d ilikide Trkiye' den burada yazdklarna uygun hareket etmesi ve taahhtlerini tutmas istenebilecektir. Ayn istikametteki talepler yurt iinde de sz konusu olabilecektir. KOB' un da Ulusal Program' in da en nemli blm sij^asi kriterler idi. Burada iki temel konu n plana kyordu. Bunlardan bir tanesi Kbrs, dieri ise Trke dnda zel eitim ve TV konusu idi. Kbrs konusunda Trkiye, iki toplumlu ve iki devletli konfederasyondan baka bir zm kabul edemez. AB' nin Gney Kbrs' Trkiye' nin izni olmadan AB' ye almas 1959 Zrich ve Londra anlamalarna ve dolaysyla da uluslar aras hukuka aykrdr. Trkiye'nin her vesileyle bunu ifade etmesi, Gney Kbrs' Trkiye' ye ramen AB' ye ye yaplmasn bir emri vaki olarak greceini ve bunu asla kabul etmeyeceini eklemesi gerekmektedir. Trkiye' nin itirazna ramen AB' nin Gney Kbrs' ye olarak kabul etmesi zannedildiinin aksine hi de kolay deildir. Zira AB' nin KKTC yi yok saymaya, Kbrs' blmeye, tek kelimeyle Kbrs' m kaderini izmeye ne meru bir yetkisi ne de meru bir hakk bulunmaktadr. AB Kbrs meselesinin herhangi bir taraf deildir. Ne Yunanistan' nin AB yelii ne de Gney Kbrs' in yelie mracaat bu temel gerei deitiremez. Avrupa Gney 69 Kbrs' ye yapyorum diyerek Kbrs' la ilgili bir zm empoze edemez. Tam tersine eer byle bir yol seecek olursa Kbrs meselesini ok daha zor hale getirir ve Dou Akdeniz' in sularnn snmasna yol aar. Bu itibarla Trkiye' nin kendi Ulusal Program' n, KOB' daki istek ve ifadeleri dorulayacak ve kabullenecek anlamda bir eyler yapmas kendi ulusal karlarna tamamen aykr olacakt. Bunun iindir ki Trkiye' nin Ulusal Program' da Kbrs ile ilgili blmde yazdklar dengeli ve Trkiye' yi hi bir zaman ilzam etmeyecek ifadelerdir. Siyasi kriterler ierisinde ve belki de AB ile Trkiye arasndaki en muhataral konu, Trke dndaki bir dilde zel eitime ve zel TV' ye msaade edilmesi keyfiyetidir. Geri bu konu AB ile ilikiler balamnn dnda da ele alnabilir ve byle bir imkann domas demokratiklemenin doal sonucu olarak savunulabilir. Bunun hakllk pay da olacaktr. Esasen Trkiye' nin demokratiklemesi Trkiye iin AB' den ayr bir konudur. Bir baka ifadeyle Trkiye mevcut demokrasisini yeterli bulmamakta ve 55 yldr eitli iniler, klar ve duraklamalarla srdrd demokratiklemesini devam ettirmek istemektedir. Konuya bu adan baktmzda herkesin istediini renip, retebilmesi; istedii dilde zel TV kurup yine zel eitim kurumlarn aabilmesi 21. yzylda evrensel demokrasinin doal bir gerei olarak kabul edilebilir. Bunun iin de bu konunun bylece ele alnmas savunulabilir. Keke biz baka dilde zel eitim ve TV. konusunu AB ile ilikilerin dnda ve bundan bamsz olarak ele alabilseydik. Bu konuyu AB' ye yeliin bir art olarak deil demokratiklemenin yeni ve doal bir aamas olarak oturup tartabilseydik. Bylece kendi i meselemizi baka hibir yabanc unsur

kartrmadan kendimiz zm yoluna gitseydik. Ne yazk ki gelimeler bu istikamette olmamtr. Trkiye' de Trke dnda baka diller konuan vatandalarmz vardr. Bu dillerin belli ballar Krte, Arapa, Grcce, Lazca, Arnavuta, Bonaka gibi dillerdir. Bu dillerde zel TV ve zel eitim denilince de akla hemen Krte gelmektedir. Her ne kadar Trkiye bu balamda sadece Krte ile ilgili bir dzenleme yapmayp konuya demokrasinin kurallar asndan yak70 laacak olursa da konu tamamen sanki sadece Krte ile ilgiliymi gibi bir noktaya gelmektedir. Baka dilde zel eitim ve TV iin AB' nin devrede olmasnn ne mahzuru var sorusu akla gelebilir. Yaznn bu blmnde amacm bu soruya bir aklk getirmektir. u tabloya bir bakalm. Trkiye AB' ye ok fazla girmek istiyor grnts veriyor. Dier taraftan yabanc dilde zel eitim ve TV'de Trkiye direniyor. Ulusal Program' in yazm aamasnda bu konuda kabul anlamna gelebilecek ifadeler kullansa idi herkes Trkiye' nin kendi arzusu ile deil AB' nin zoru ile bunlar kabul ettiine kanaat getirecekti. te Trkiye' yi rahatsz edecek de bu idi. Trkiye'nin kendi iradesiyle deil de AB' nin isteiyle a-dmlar atm olmas demek, Trkiye Cumhuriyeti Devleti ile baz vatandalar arasna AB' nin yani yabanc bir gcn girmesi demektir. B57le bir durum bazlarnn savunduu gibi Krt meselesini zmeyecektir. Tam tersine ona ivme kazandrabilecek bir sreci balatacaktr. Karar TBMM ve topyekn milletimiz verecei halde bunun an AB'ye ait olacaktr. Byle bir durum Trkiye asndan kabullenemez. lkenin bamszlna da ulusal birlik ve beraberliine de nemli bir darbe vurur. te bu sebeplerden dolay siyasi kriterler blmnde Trkiye' nin ihtiyatl bir dil kullanm olmas son derecede faydal olmutur. AB Trkiye hakknda art niyetli deilse onu anlamak durumundadr. Bunun iin Ulusal Program' in AB ile ilikilerde herhangi bir tkankla sebep olmayacan kabul etmek gerekmektedir. 71 AB VE TRKYE' NN NEM Trkiye'nin neminin artna dair bir iddia var.Buna kuv-" vetle inanyoruz.Adeta bir batl inan gibi bir taraftan kesin bir inanla inanmaya devam ediyoruz, dier taraftan bunun doruluuna dair herhangi bir somut kant bulunmuyor. Getiimiz birka gn ierisinde AB'nin Babakanlar gayri resmi olarak Belika'da bir araya geldiler. Bu toplantda AB'nin Trkiye'yi, yelie aday dier lkelerden ayrd ve Trkiye'nin yeliini dnmedii ortaya kt.Halbuki biz Amerika'nn Afganistan'a mdahalesini yz da 11 Eyll ile birlikte balayan Amerika'nn kendi snrlarnn tesindeki terrle mcadele srecini, var olan nemimizi daha da artrdna inanyorduk.Sz konusu yeni srecin AB'nin Trkiye ile ilgili tutumunu yeniden gzden geirmesini salayaca, gerek AGSK gerekse AB balamnda Trkiye ile AB arasnda yeni ve olumlu bir dnemin balaj'aca kuvvetle umut ediliyordu.Durum beklediimizin tam tersi oldu.Acaba ne-denPBzim nemimiz mi artmamtPYoksa AB mi bir trl artan nemimizin farkna varamyordu? Bu sorulara cevap aramann AB'nin Trkiye karsndaki tutumunu anlamamz iin pek bir faydas olmayacaktr.Trkiye'nin nemi artm da artmam da olabilir.Trkiye-AB ilikileri asndan nemli olan bu deildir.Onemli olan AB'nin vizyonunda Trkiye'nin nasl bir yer tutuudur. Avrupa kendi geleceini nasl ekillendirmek istiyor? Burada Trkiye'ye nasl bir yer veriyor? Bunlar bilmek gerekiyor. Gerek Trkiye'nin pek ok ekonomik meseleleri oluu gerekse demokrasi ve insan haklar asndan AB standartlarnn uzanda bulunmas AB'yi Trkiye'nin yelii asndan isteksiz klabilir. Buna mukabil Avrupa Birlii Trkiye'nin jeopolitik konumunu nemseyebilir.Gerek Ortadou gerekse Kafkas ve Orta Asya lkeleriyle ekonomik ve siyasal ilikilerin gelimesinde Trkiye'ye ihtiya olaca varsaym ile Trkiye'den bu kapsamda bir 72

ibirlii talep edebilir. AB bunlar dnmemekte ve istememektedir. Eer AB sz konusu blgede ve slm dnyas ile olan ilikileri balamnda Trkiye'ye bir rol vermeyi dnse zelde Trkiye'nin yelii,genelde ise Trkiye ile olan tm ilikilerinde itici davranmazd. Trkiye'nin yeliini hemen onaylamasa bile bu konuda Trkiye'ye daha fazla mit veren bir siyaset izleyebilirdi.Halbuki AB tam tersini yapmaktadr. yelik konusunu bahane ederek demokrasi ve insan haklar konusunda Trkiye'nin ok duyarl olduu hususlarn zerine srarla gitmektedir.AB,AIHM'deki Refah Partisi davasnda olduu gibi laiklik konusunda Trkiye'nin alaca btn tedbirleri peinen demokratik bulmaktadr.Buna mukabil Trkiye'nin kendi ulusal birliini ve toprak btnln korumakla ilgili duyarllna hi itibar etmemektedir.Tam tersine bir takm blc unsurlar harekete geirerek Trkiye'nin blnmesi yolunda potansiyel bir tehlikeye sebep olacak olsa bile demokrasi ve insan haklaryla ilgili taleplerinde ok kat davranmaktadr. Bununla da yetinmemektedir.Trkiye'deki blc terr terr olarak kabul etmeye bir trl dili varmamtr.Bunun da tesinde blc rgtn AB' ye ye lkelerde faaliyet gstermesine gz yumulmutur.Hatta zaman zaman eitli balamlarda destek verilmitir. Grlyor ki brakn Trkiye'}! yelie kabul etmeyi, hatta brakn Trkiye'ye kar itici olup olmamay,AB Trkiye'ye kar hi de dostane olmayan bir tavr sergilemektedir.Trkiye'nin AB^e yeliine mracaatn bahane ederek bir tarafta demokratikleme ve insan haklar balamnda Trkiye'ye dayatmalarda bulunmakta,dier taraftan ise bu talepleri araclyla Trkiye'deki belli unsurlarn adeta hamisi gibi davranmaktadr.Blc terrn etkin olduu dnemlerde ise onu el altndan desteklemitir. Ne yazk ki Trkiye AB ile ilgili bu temel gerei bir trl grememektedir.Akndan sevgilisinin kusurlarn bir trl gremeyen saf bir k gibidir.AB'ye ye olmak hayaliyle adeta kendi kendini hipnotize etmitir.Gz dnyalar grmemektedir.AB Balkanlarda karmzdadr,Ege'de karmzdadr, Kbrs'ta karmzda73 dr, Ermenistan' arkalamakta karmzdadr. Daha nceki bir yazmda AB ile Trkiye arasndaki ilikiler haknda "rtl souk sava" diye bahsetmitim.Bu benzetmemde hep hakl ktma inanyorum. Brakn Trkiye'nin neminin artp artmamasn yada AB'nin bunun farkna varp varmamasn, AB dorudan doruya Trkiye'yi nemsizletirmek istemektedir.Trkiye'yi iine almak deil dnda tutmak arzusundadr. Kafkaslar,Orta Asya ve Ortadou balamnda Trkiye ile ibirlii yapmak deil tam tersine Trkiye'yi devre d brakmak niyetindedir. Glenen,nemi artan ve blgesel bir g haline dnen Trkiye AB'nin korkulu ryasdr.AB bunun tam tersi olan bir Trkiye istemektedir. Artk bunu bilip grmemizin zaman gelmitir.Bu gerei bilip grnce AB ile olan btn kprleri atacak deiliz. AB'ye yelik ihtimalimizin nn ak tutmaya da gayret edebiliriz.Ancak mutlaka yapmamamz ve bir de mutiaka yapmamz gereken iki husus vardr. AB'nin Trkiye'ye kar iyi niyetler beslemediini bilmeli ve onunla ilgili gerekli politikalar retmeliyiz. Durduk yerde de bir lkenin nemi artmaz.Konjonktr dediimiz bir takm zincirleme olaylar da Trkiye'nin nemini arttrmaz. Trkiye'nin nemini artracak olan da gl klacak olan da biziz.Bunu Avrupa'nn direncine ramen gerekletirmek durumunda olduumuzun farkna varmalyz.Yapmamz gereken ise udur:AB bizden demokratikleme ve insan haklar kapsamnda bir takm isteklerde bulunmaktadr.Bunlarn bir ksmn yerine getirmekte hibir mahzur yoktur.Tam tersine Trkiye iin zaruret bile vardr. Buna mukabil AB'nin bu kapsamdaki bir takm istekleri Trkiye'nin lkesiyle ve milletiyle birlik ve btnlne zarar verecek niteliktedir-ler.Trkiye bizi ye yapacaklar hayalinin peine taklp bu istekleri yerine getirmemelidir.yelik balamnda AB ve Trkiye ilikilerinin zellikle u nitelii akldan hi karlmamaldr.AB'nin Trkiye'den btn istedikleri pein, buna karlk Trkiye'ye btn verecekleribata AB'ye ye olmak zere - verecekleri veresiye-dir.Pein veresiye ile

deitirilemez.Kald ki vereceklerimiz kendi lkemizin birlik ve btnlne zarar verebilecek niteliktedir. 74 Trkiye AB'nin kendisiyle ilgili niyetlerini tam olarak kavrar ve AB ile bundan sonraki ilikilerini bu farklln zerine oturtacak olursa yeni bir d politika oluturmann da eiine gelmi olacaktr. Asl byle bir d politika Trkiye'yi glendirecek ve onun nemini artracak bir d politika olacaktr.AB'den bamsz ve hatta ona ramen yrtlecek byle bir d politika, olabilir ki, AB'nin Trkiye'ye bir baka adan bakmasna da sebep olacaktr.AB, Trkiye'nin bileini bkemeyeceini anlad vakit onu kendisi iin saygdeer ve eit bir ortak olarak grebilecektir. Esasen Trkiye'nin teslimiyeti olmayan,kendi gcn gelitirmeye ynelik bir d politikrya sadece AB konusunda deiller topluluk,her lke ve her ihtimal karsnda mutlak manada ihtiyac vardr. 11 Eyll'den sonra bu ihtiya daha da fazla artmtr. Ancak umutlu olabiliriz ki ihtiya artarken bunun gerekletirilmesiyle ilgili imknlar da artmtr. 75 N Z AB ve Kbrs Konularna Nasl Bakalm? Her nedense AB deyince hemen bir "Girelim mi, girmeyelim mi" tartmas balatlr. Halbuki burada zerinde durulmas gereken Trkiye'nin AB'ye girip girmemesi deil, tam tersine AB'nin Trkiye'yi ye yapp yapmayacadr. Trkiye bu konuda zaten tercihini yapm ve kendi adna da nemli bir mesafe katetmitir. Buna mukabil AB yelik konusunda Trkiye'yi mitlendirecek hibir ey yapmamtr. Bilakis Trkiye'ye kar souk, mesafeli ve caydrc olmutur. Hi phe yoktur ki AB yelii Trkiye asndan nemli bir d politika seeneidir. nmzdeki yllarda dnyadaki ve bizimle ilgili blgelerdeki deiikleri grmeden, Trkiye'nin AB'ye kzp yelik kapsn imdiden kapatmas ok yanl olur. AB ile ilikiler konusunda ayn lde bir ikinci byk yanl ise yelik kaps kapanmasn diye AB'nin her istediini yerine getirmeye kalkmak olacaktr. AB'nin Trkiye'ye byk zararlar vermeyecek isteklerini yerine getirmekte bir beis yoktur. Ancak zarar dokunacaklar da iyi tehis edip bu konularda AB'ye kar teslimiyeti olmayan bir yol izlenmelidir. Uluslararas ilikilerde mtekabiliyet karlkllk esastr. Hi almadan vermek olmaz. Bu adan bakldnda Trkiye-AB ilikileri bizim amzdan ar bir bamlla ve teslimiyetilie dnmtr. AB'nin Trkiye'den alacaklar pein, Trkiye'nin AB'den beklediklerinin hepsi ise veresiyedir. stne stlk bunlar iin ne bir vde sz konusudur ne de szl dahi olsa en kk bir gvence verilmitir. Byle bir ilikiyi srdrmek hem Trkiye'nin karlar asndan yanltr hem de Trkiye'nin AB yeliini kolaylatrmak yerine zorlatraca iin yanltr. AB her istediini yerine getiren Trkiye'yi niin yelie kabul etsin ki? AB asndan baklnca Trkiye'nin yeliinin AB'ye 76 nimetten ok klfet getirecei gzkmektedir. Aksi olsa o zaman zaten AB Trkiye'nin peine derdi. Bymek AB'ye yaramamtr. yeler arasndaki homojenlik kaybolduka problemler bymektedir. Son Brksel Zirvesi bunun somut rneidir. Zirve, anayasa konusunda zmszlkle sonulanmtr. Kabullenmemiz gerekiyor ki AB'nin hangi adan bakarsak bakalm Trkiye'yi bir ye olarak kolayca iine sindirebilmesi de, sdrabilmesi de mmkn deildir. Kopenhag Kriterlerini yerine getirmek Trkiye iin sadece AB'nin isteklerini yerine getirmekten ibaret deildi. Demokratikleme Trkiye'nin de temel hedeflerinden birisi olduu iin AB standardarnda bir demokrasiye sahip olmak Trkiye iin olumlu bir gelimeydi. Ancak AB'nin Trkiye'den tm isteklerinin zaten Trkiye'nin yapmak istedikleriyle rttn sylemek imkanszdr. Bunun en nemli rnei ise Kbrs'tr. Trkiye'deki AB savunucularna gre AB'nin Trkiye'yi ye yapmak yolunda herhangi bir isteksizlii yoktur. Hatta Trkiye gibi bir lkeyi, AB'nin istedii btn artlan yerine getirse bile yelie kabulnn AB iin douraca bir reel zorluk da yoktur. AB yelii iin Trkiye'nin yapmas gereken kendinden istenilenleri harfiyen yerine getirmektir. Bu Trkiye'nin yelii iin yeterli

olacaktr. Bu yanltr. Eer maksatl olarak syleniyorsa yalandr. u iki husus hi unutulmamaldr: Birincisi, AB Trkiye trnde lkelerin de ye olabilecei bir ekilde tasarlanmamtr. AB imdi bunun krizini yaamaktadr, ikincisi ise brakn AB lkelerinin kamuoylarn, AB hkmederi bile Trkiye'nin yeliini kabullenebilmi durumda deillerdir. Henz kafalarnda byle bir yelik ekillen-memitir. Bunlar grmezlikten gelmek Trkiye'yi AB'ye ye olmak uruna ok yanl yollara gtrebilir. Kbrs'ta varlan noktann z ve zeti udur: Trkiye'nin Annan Plan'n kabul etmesi, AB'nin 2004 Aralk'nda bize kesin bir mzakere balang tarihi bile verebilecei anlamna gelmemektedir. Esasen Kbrs'n zmn Trkiye'nin AB yelii ile ilinti-liymi gibi gstermeye bugne kadar Trkiye'deki AB savunucular zen gsterdi. Halbuki AB, Trkiye'ye Kbrs'ta uzlamaya vard vakit yelik yolunun alacan sylemiyor. AB'nin syledii her 77 halkarda Trkiye'nin Kbrs'tan kmasdr. "Hatta kmazsan ben kartrm" demektedir. "Rum Kesimi mays 2004'te AB'ye resmen ye olduktan sonra Trkiye'nin Kbrs'taki varln, AB topraklarn igal sayarm" demesi bu anlama gelmektedir. Ksacas, Trkiye eer Annan Plan'r kabul etmez ise AB'nin ok sert nlemleriyle karlaacak, eer kabul ederse AB bunun karlnda yelik iin Trkiye'ye hibir ey vermeyecek ama Trkiye'nin kendi toplumuna AB'ye yelik yolunda byk' bir engelin ald yolundaki takdimine kar kmayacaktr. Hatta kendi adna hibir taahht tazammun etmeyecek yuvarlak szlerle Trk Hkmetinin kendi kamuoyunu bu ekilde maniple etmesine destek verecektir. Bu artlar karsnda Trkiye'nin yapmas gereken sadece udur: Kbrs'ta bir zm geeklese de gereklemese de Kuzey Kbrs'n ancak Trkiye ile birlikte AB'ye ye olabileceini, bir baka ifadeyle Kbrs'n tamamnn AB'ye girebilmesinin ancak Trkiye'nin yelii ile mmkn olabileceini aka AB'ye sylemektir. Annan Plan zerinden bir anlama olup olmamas Trkiye'nin Kbrs'la ilgili temel meselesi deildir. Bu adan baknca Annan Plan'nn ierii de nemli deildir. Hi mmkn olmamakla beraber, bir an iin varsayalm ki Rauf Denkta'm isteklerini bile karlayacak bir uzlamaya varlsa bile Kuzey Kbrs, Trkiye girmeden AB'ye girmemelidir. Bunun iindir ki Kbrs'la ilgili Trkiye'nin temel meselesi, Trkiye AB'ye ye oluncaya kadar Kbrs'taki fiili durumun devam etmesidir. Trkiye bu konudaki kararlln en kesin bir ekilde ortaya koymaldr. Zira Trkiye AB yesi olduktan sonra Kbrs'ta uygulanacak zm ne Trkiye ne de Kbrs'taki kardelerimiz asndan fazla nemli olmayacaktr. Kbrs'ta varlacak zmn ancak Trkiye'nin AB yeliinden sonra uygulanacan kesin bir ekilde salamadan Trkiye'nin kabullenecei her hangi bir zm, Trkiye'nin Kbrs' btnyle ve bir hi uruna Rumlara, Yunanllara ve AB'ye vermesi demek olacaktr. Hibir Trk Hkmetinin byle bir ey yapacana inanmak istemeyiz. Trk Milletinin ise hibir iktidara bu yolda bir destek ve izin vermeyecei kesindir. 78 SORULAR VE CEVAPLARI * AB'ye Uyum Yasalar Trkiye'nin adalamasnn ve Demokratiklemesinin Vazgeilmez Hedefleri midir? * Atatrklk AB'den Yana Olmamz m Gerektiriyor? * Uyum Paketinde Yer Alan Baz Deiiklikler Trkiye'nin Birlik ve Btnln Tehdit Ediyor mu? AB'den yana olanlar Atatrk'n adalamay hedef olarak gsterdiini, gnmzde adalamann AB ile ayn deerleri paylamak olduunu, bunun iin de bugn Atatrkln AB'ye katlmak demek olduunu ne sryorlar. Atatrk'n yznn Batya dnk olduu, Atatrk nklaplarnn muhtevasnn adalamak ve Batllamak olduu dorudur. Burada, kuku yoktur. Ancak Batllamak ve adalamak Atatrk iin bir ama deil bir ara olmutur. Mustafa Kemal'in Amasya Tamimi'nden itibaren ortaya koyduu ama bir tanedir. O da kendi ifadesiyle "istiklal" bugnn syleniiyle "bamszlk" tr. Milli Mcadeleyi hem merulatran hem de zorunlu klan tam bamszlk istemidir. Onun iindir ki Milli Mcadeleye "stiklal Harbi" ad verilmitir. Milli Mcadelenin en zor artlar altndayken yazlan ulusal marmzn ad da

"stiklal Mar" dr. Kendi ulusal marn istiklal mar olarak adlandrmak sadece Trkiye'ye zgdr. Bylece Cumhuriyetin kurucu kavram, "bamszlk" olmaktadr. Atatrk'n nl Genlie Hitabesi "Trk istiklalini ve Trk Cumhuriyetini" diyerek balamaktadr. Buradaki sralama son derece aklaycdr. Cumhuriyetin ikinci kurucu esi; milletin, vatann ve devletin blnmez btnldr. Bu da niter devlet demektir. A-ma, her iki kurucu enin mdafaa ve muhafaza edilmesidir. 79 Bu amaca ulamak iin Trkiye'nin gl olmas gerekmektedir. Aksi halde bamszlmzn da, birlik ve beraberliimizin de savunulmasnda glklerle karlaabiliriz. 18. Yzyln bandan itibaren Batllamak gl olmann tek arac olarak grlmeye balanmtr. II.Mahmud'tan itibaren Batllamak vazgeilmez bir devlet siyasetine dnmtr. Atatrk'n adalamaya verdii nem ve bizatihi Atatrk nklaplar, Batllamann temel niteliinin Trkiye Cumhuriyeti Devleti'nin bamszlnn ve niter yapsnn, milletin ve vatann blnmez btnlnn ve tm vatan topraklarnn mdafaa ve muhafaza edilmesinin bir arac olduu gereini deitirmez. Esasen II.Mahmud iin de, Tanzimat ve Merutiyet iin de Batllama lkeyi gl klmann bir arac olarak nem kazanmtr. Cumhuriyete kadar Batllama zaman zaman, zellikle Tanzimat'ta toplumun birlik ve btnl zerinden Batya dn vermek gibi ksmi bir nitelik kazanmsa da her zaman iin Batllamadan beklenen devleti ve toplumu glendirmesi ve Bat ile rekabet edecek hale getirmesi olmutur. Buna ek olarak Batllama, imparatorluk ahalisini mttehit bir toplum yapmak ve merkezi devleti glendirmek eklinde anlalm ve kullanlmtr. Milli Mcadele ve Cumhuriyetin dalan imparatorluktan kartt mttehit toplumun ad Trk Milleti'dir. Ama ayn zamanda milli mcadeleyi yapan da Cumhuriyeti kuran da bu milletin kendisidir. Zira milletler kendi tarihlerinin hem znesi ve hem de nesnesi olan toplumlardr. Milli Mcadeleyi stanbul yrtmediine gre onu yrtecek olann kim olduunu belirtmek gerekiyordu. Mustafa Kemal bunun adn koymutur. Milli Mcadelenin sahibi olan millet ayn zamanda egemenliin de tek sahibidir. E-gemenliin millette olmas, Milli Mcadelenin hem stanbul'a hem de btn dnyaya kar bamszln ortaya koyuyordu. Burada nemle dikkat edilmesi gereken husus milletin bamszl deil, bamszln hem sosyal hem de hukuki manada milleti merulatrddr. Bamszlk istemeyen bir toplum millet olamaz ve egemenlii de yoktur. Bunun iindir ki milli egemenlik darya doru okununca bamszlk, ieriye doru okununca demokrasi ortaya kar. 80 istiklal savann kazanlmas, Lozan'n imzalanmas ve Cumhuriyetin kuruluuyla bamszlk gereklemitir. Bylece milli egemenliin darya doru okunuu tamamlanmtr. eriye doru okunuu olan demokrasinin gerekleebilmesi iin Cumhuriyetin ilannn zerinden bir yirmi yln gemesini beklemek gerekmitir. Cumhuriyet kendisini halkn kendi kendini ynetmesi olarak tanmladna gre demokrasiye geile birlikte Cumhuriyetin eksik kalan yn de tamamlanmtr. Demokrasiye gei millet kelimesini ve kavramn da yeniden gndeme getirmitir. Demokrasiyi Trkiye iin zorunlu klan egemenliin millette olmasdr. Bir kere "hakimiyet kaytsz artsz milletindir" dedikten sonra ok partili siyasi hayata ve hr seimlere gememek artk imkansz demektir. Bu adan baknca demokrasiye geiimiz bir taraftan d konjonktr, dier taraftan milletin tek parti iktidarndan honutsuzluu gibi eidi sebepleri olsa da Cumhuriyetin kurulu mant ve temel deerleri asndan da tam bir zorunluluk ifade ediyordu. Bu adan baknca Trk demokrasisinin II.Dnya Sava yenilgisinden sonra veya komnizmin iflasnn akabinde kurulmu demokrasilerden ok daha gl ve kkl olduu ortaya kmaktadr. Cumhuriyetin de, demokrasinin de ortak paydas millettir. Bunlardan birinin glenmesi uruna milletin zayflamas istenilen amaca ulalamayacan gsterir. Millet btnln koruduka devletin bamszln, bamsz devleti koruduka da milletin varln korumu oluruz. Milletin btnlnn korunmas

demek belli bir corafi zemin zerinde yaam insanlar bir millet haline dntren artlarn kendisidir. Bir arada yaayan insanlar ortak bir kadere sahip olmaya ynlendiren sebepler ve ardar olduu gibi onlar ayr klacak sebepler ve artlar vardr. Milletler dnyann hibir yerinde ve hibir zaman tamamen homojen yaplar deildir. Sadece etnik farkllklar, ayr din veya mezhepler topluluklarn millet olmasn engellemezler veya millederin tekrar ayrmasna neden olmazlar. Toplumsal snflarn arasndaki atmann iddetinden blgeler aras dengesizliklere kadar pek ok husus millet olma srecini olumsuz ynde etkileyebilir. Hatta farkl etnik ve inanla ilgili iddialarn asl arka plannda ekonomik ve sosyal sebepler bulunabilir. Milletleri bir araya getiren ne bir 81 etnik g, ne de bir egemen snf deildir. Ortak bir ideoloji de tek bana topluluklar bir millete dntrmez. Millet olmak btn bunlar ihtiva etmekle birlikte tek kelimeyle bunlar aan tarihsel bir sretir. Devlet iin de durum ayndr. Devleti veya demokrasiyi; sz konusu tarihsel sreci boza-rak,toplumu bir araya getiren unsurlar tahrip ederek glendirmek mmkn deildir. Bunun iindir ki milletin btnln gzetmeyen bir demokratikleme o milletin ve onun bireylerinin ortak karlarna olmaz. Sadece o milletin zayflamasn isteyenleri memnun eder. Geri zaman ierisinde milletleri bir arada tutacak unsurlarn da, ayrtracak olan unsurlarn da deitii bir gerektir. Ayn zamanda demokrasinin de hem bir kavram, hem de uygulama olarak deitii muhakkaktr. Ayn zamanda demokrasi felsefesiyle de, deerleriyle de ve uygulamalaryla da evrenseldir. Bunun iindir ki milletin btnln korumak dncesiyle demokrasinin ada hatta gncel anlayndan ve uygulanmasndan ayr kalnamaz. Ancak hibir milli ekince gzetmeden demokratikleme uruna bir maceraya da girilemez. Batllamann veya Atatrkln ya da demokratiklemenin belli bir parasn esas olarak kabul edip AB'nin bu kapsamdaki tm isteklerini yerine getirmeliyiz gibi bir sonu kartanlayz. Byle bir sonuca daha nce de varmamamz gerekirdi. Ne Batllama tarihimiz, ne Atatrk'n adalama iradesi, ne de milletin demokratikleme arzusu byle bir tercihi hakl klmaz ve merulatrmaz. Tam tersine btn bunlarn hedefi devletin bamszl, niter yaps, milletin ve vatann blnmez btnldr. Bunun iindir ki Trkiye, gerek AB ile ilikilerinde gerekse her balamda demokratikleme yolunda ataca admlar da biraz nce ifade ettiimiz temel hedefler asndan doabilecek sonulara bakmak durumundadr. Bu sylediklerimiz 2002 ve 2003 ylnda kartlan yedi uyum paketi sonucunda geerliliini yitirmi gibi grlebilir. Ancak bu doru olmaz. Zira sz konusu yasalar km olmakla birlikte bunlarla ilgili tm sre tamamlanm deildir, ikincisi ise AB Ko82 perhag Kriterlerine bir ey ilave edilmeyecek dese de bunlara benzer yeni siyasal kriterler Trkiye'den her an talep edilebilir. Sz konusu uyum paketlerinde yer alan, Trkiye'de herkesin ana dilini renip retebilecei, istedii ismi ocuklarna verebilecei, TRT'de o dilde yayn yaplaca gibi hususlar, mutlak manada milletin birlik ve beraberliini bozabilecek gelimeler olarak deerlendirilemezler. Tam tersine bunlar milli birlik ve btnlmz de glendirebilir, demokrasimizi de gelitirebilirdi. Ama zamanlamas ok yanl olmutur. Zamanlama demekten kastmz bunlarn yapl eklidir. Trkiye bunlar kendi iradesiyle yapmad. AB istedii iin yapm oldu. Bylece devletle farkl ana dilleri olan vatandalar arasna AB girmi oldu. Ahi almaz bir yanllktr. Yukarda tannan zgrlklerden memnun kalacak olan vatandalarmz devlete ve parlamentoya deil AB'ye mteekkir olacaklardr. Bununla da kalmayacak benzer talepleri olduu vakit AB'nin yolunu tutacaklardr. Batnn bize 200 yldr uygulad nce toplumu ayrtrmak, sonra kendisini bu ayrtrdklarnn bir ksmnn hamisi yapmak oyununa gelinmitir. Halbuki Trkiye bu deiiklikleri AB istemeden nce ve AB'ye yelik bavurusundan bamsz olarak yapsayd ortaya ok farld bir sonu kacakt.

Bunun da zaman 1990-1995 aras idi. Bir taraftan Cumhurbakan Turgut zal bunlar istiyordu, dier taraftan Trkiye'de ilk defa sa ve sol yani DYP ve CHP ortak bir koalisyon kurmulard ve her ikisi de geni kapsaml bir demokratiklemeden yana idiler. Blc terrn gl gzkt 1990'n ilk yllarnda byle bir adm atmann mahzurlu olabilecei ne srlebilir. Ancak 1994'te blc terrn gc krldktan sonra hele hele 1995 ylnda ve DYP-SHP koalisyonu devam ederken bu deiikler yaplabilirdi. Devlet ve parlamento bu yolda kararllk gsterebilirdi. Ne yazk ki tersi olmutur. O gnlerde buna direnilmi ama zerinden be alt yl gemeden bunlar yapmaya mecbur kalnmtr. Eer sz konusu deiiklikler o zaman yaplsa idi, bu her eyden nce Trkiye tarafndan btn dnyaya verilen "biz b83 lnmekten korkmuyoruz" mesaj olacakt. Bir meydan okuma anlamna gelecekti. Byle bir deiim bundan memnun kalacak vatandalarmz tarafndan devletin ve TBMM'nin alicenapl olarak deerlendirilecekti. Bu ekilde tannan zgrlkler, ktye kullanld takdirde devlet ve parlamento byle bir durumu kontrol altna alabilecek bir gce ve krediye sahip olacakt. Bunun yan sra devlet ve parlamento bir d baskya boyun eerek hareket etmemi olacakt. Ne yazk ki Trkiye byle bir frsat karmtr. Biraz nce ifade ettiimiz gibi sz konusu deiikliklerin AB istedii iin yaplm olmas bunlar ucu ak bir sre haline getirmitir. AB, "yasalar tamam ama uygulamaya bakalm" diyor. AHM orada duruyor. Grlyor ki AB'nin eli artk iimizdedir. Uyum paketleriyle tannan zgrlkler AB tarafndan her an milli birlik ve btnlmz tehdit edecek birer mayna dntrlebilir. Fnye her zaman iin AB'nin elinde olacaktr. u anda bu konuda )raplacak fazla bir ey gzkmyor. Ancak demokratikleme ve uyum yasalarnn bu ynn her zaman iin aklmzda tutmaya mecburuz. AB'nin 2003 Aralk zirvesinin sonunda yaplan aklamann Trkiye ile ilgili blmnde "Gneydou" kelimesi geirildi. Hkmet ve bir takm evreler bu kelimenin AB ile ilgili resmi metinlerde ilk defa gemediini ne srdler. Hkmet bu kelimenin getii cmlede yaplan bir virgl deiikliiyle bu kelimenin Trkiye iin rahatsz edici olmayacak bir hale geldiini ileri srd. Bylece hkmet Trkiye'nin gvenliini, birlik ve btnln bir "virgF'e emanet etmi oldu. Yaplan mezarlktan geerken slk almaktan ibarettir. Kamuoyunu avutup, uyutmaya yneliktir. Bildiride geen Gneydou kelimesi ak bir ekilde ortaya koyuyor ki Kopenhag Kriterleri Trkiye'nin AB yelii iin yeterli grlmeyecektir. Grmek ve hazr olmak gerekir. 84 TRKYE-AB LKLERNDE KIRILMA NOKTASI Trkiye-AB ilikileri bugnk haliyle bir sre daha devam etse bile bir krlma noktasna varacaktr. Bu krlma noktas Aralk aynda Trkiye'ye tarih verilip verilmemesiyle akabilir de, akmayabilir de. Bu krlma noktas AB'nin Trkiye'yi net bir ekilde dlamasyla ortaya kabilecei gibi, Trkiye'nin AB ile ilikilerin bu ekilde devamna kar kmasyla da oluabilir. Bu yaznn a-mac da kuvvetle muhtemel byle bir durumla ilgilidir. Trkiye'nin AB'ye ye olmak istemesinin hep bir devlet politikas olduu ileri srlmtr. Bu gr doru deildir. Devlet, AB ile ilgili olarak Trkiye'nin verecei karar hep ertelemitir. Devlet ki buna bir btn olarak Trk toplumunu da eklemeliyiz-iktidarlarn AB yelii yolundaki gayretlerine sadece sessiz kalmtr. Devletin ve toplumun, hele hele ne pahasna olursa olsun AB'ye ye olmak gibi bir kararll yoktur. Gelimeler byle bir kararn ortaya kmas ile de neticelenebilir. Ancak u ana kadar byle kesin bir karar verilmi deildir. Sadece, AB yelii iin AB'ye imdilik bir takm tavizlerin verilmesine ynelik bir zmni rza vardr. Bu zmni rzann altnda bir mitten ok bir endie yer almtr, iktidarlar AB yeliinin i politika asndan tad getiri deerini gz nnde bulundurarak yelik iin abalayp durdular. Daha nceki yazlarmzda ifade ettiimiz gibi AB ile ilikiler AKP iin kendini merulatrma ve varlnn devamn gvence altna alma anlamna geldi, iktidarlar AB ile ilikilere Trkiye'nin karlar asndan hi bakmadlar. Bunun iin de Trkiye'nin birlik

ve btnl asndan son derecede nemli tavizleri vermekten kanmadlar. Ancak bu hal sonsuza dek devam edemez. Ne devlet bu gidi karsnda kendini sorumsuz hissedebilir, ne de toplum buna kaytsz kalabilir. Sebebini tek cmleyle ifade edelim: AB'nin bu85 gne kadar ald tavizler bundan sonra talep edeceklerinin yannda hi kalacaktr. Verheugen'in son gezisi, gittii yerlerin seimi ve syledikleri ile birlikte ele alnrsa verilen ve istenilecek olan tavizlerin boyutlar net bir ekilde ortaya kar. Bu zat Gneydou Anadolu Blgesi iin "Bu blge bizim de sorumluluumuz altndadr." di-yebilmektedir.Bu blgeye j^aplacak yardmlardan bahsetmektedir. Gelinen nokta ok acdr. AKP hkmeti Irak'taki Krtlerin geleceini tamamen ABD'ye brakrken, Trkiye'deki Krt kardelerimizin kaderini de AB'nin ellerine tevdi etmitir. Her ikisi de ila nihaye srdrlebilecek durumlar deildirler. Devlet,, iktidarlar gibi AB'den ve AB yeliinden bir eyler bekledii iin deil de, AB ile bir atmaya girmekten ekindii iin eitli tavizlerin verilmesine gz yummutur. Kbrs konusunda da taknlan rkek tavrn sebebi budur. Geride braktmz zaman dilimi asndan AB yelii balamnda AB'nin Trkiye'den istediklerinin, Trkiye AB'ye ye olmaktan vazgese bile Trkiye'den istenilmeye devam edecei ve bunun belirli yaptrmlar da ierecek bir dayatmaya dnebilecei hesap edilmitir. Bunun iindir ki sz konusu dnemde verilen dnler karsnda Trkiye'de ok ciddi bir tepki olmamtr. Bu tutumu AB ile stratejik bir atma yerine taktik bir geri ekilme olarak nitelendirebiliriz. Buna mukabil ok net bir ekilde grlyor ki AB'nin Trkiye'den talep edecei tavizlerin bir sonu gelmeyecektir. Hele u veya bu ekilde Aralk aynda mzakerelere bir balang tarihi verirlerse bunu mteakip AB'nin taviz talepleri daha da fazlalaa-cakr. Bunlar kabullenip, AB'ye yeni tavizler vermeye devam etmek artk taktik bir geri ekilme olarak nitelendirilemeyecek bir hale gelecektir. Bugne kadar verilenlere ilaveten AB'ye yeni tavizler vermek sadece AB'ye stratejik bir teslimiyet haline gelecektir. Ama neden? Byle bir teslimiyeti kanlmaz klacak bir zorunluluk mevcut deildir. En ar artlar altnda bile esareti kabul etmeyen Trk Milleti'nin bundan byle kendi arzusuyla -sebebi ne olursa olsunkleletirilmeye raz olmas asla mmkn deildir.Trkiye-AB ilikilerinin krlma noktas ite burasdr. Byle bir nokta ka86 fUmaz gzkmektedir. Byle bir noktaya var Trkiye iin de, AKP iktidar iin de ok nemli sonular douracaktr. Tam da byle bir noktaya ok yaklatmz bir srada i politika asndan hibir nemi olmayan zinann bir mesele olarak bu iktidar tarafndan gndeme getirilmi olmas son derecede ilgi ekicidir. Eer AKP bu konudaki iddiasndan vazgeecekse ortaya kan bu durum nemli deil demektir. u srada itiraz etmekle birlikte AB bunu kabullenirse yine bir mesele yok demektir. Ama zinay su sayma giriimi gerekletirilir ve bu da AB'yle olan ilikileri bozacak bir noktaya gelirse gerekten de ok ilgi ekici bir gelimenin arifesindeyiz demektir. Hi phe yoktur ki sz konusu ettiimiz krlma noktasna varldn AB'nin ilan etmesi, Trkiye'nin byle bir karar kendisinin verip uygulamasndan ok daha fazla iine gelecei kesindir. 87 ZNA VE AVRUPA BRL Babakan "Zinay su sayp saymamak Trkiye'nin i iidir. AB buna karamaz, kald ki AB Trkiye iin olmazsa olmaz deildir" dedi. Babakan kendi asndan hakldr. Zinann su saylmamas Kopenhag kriterlerinde yer almamaktadr. Yeni TCK ile deitirilecek olan TCK'da zina su saylmaktadr. Sz konusu yasayla ilgili AB Trkiye'den nemli deiiklikler istemitir. Bunlarn arasnda zinann su olmaktan kartlmas yer almamtr. AB'nin yelik iin Trkiye'den isteyeceklerinin hibir zaman Kopenhag kriterleriyle snrl olmayaca hep iddia edilegel-mitir. Ben de hep bu kanaatte oldum. Geen yazmda AB'nin Trkiye'den isteyecei dnlerin ard

arkasnn kesilmeyeceinden, bunun da Trkiye ile AB ilikileri asndan bir krlma noktas o-luturacandan sz etmitim. Trkiye bir yerde ya istenmeye devam eden dnlere hayr diyecek ya da bu kabuller Trktye asndan AB'ye kaytsz artsz bir teslimiyet ve tabiiyet demek olacakt. Byle bir teslimiyet ve tabiiyet sz konusu olmayaca ve olmamas gerektiine gre Trkiye-AB ilikilerinin krlma noktasnn zinann su saylp saylmamas dolaysyla ortaya km olmas herhangi bir nem tamayacaktr. Bunun iindir ki Baba-kan'n niye daha nce byle bir tavr ortaya koyup koymadn ve ayn zamanda ar AB'ci izgisini Aralk ayna kadar devam ettirip ettirmediini irdelemenin de herhangi bir nemi olmayacaktr. u veya bu ekilde mukadder olacak noktaya varlmtr. Bundan byle Babakan' ve AKP iktidarn AB'nin zinann su saylmamas yolundaki isteklerini yerine getirmemekle su-_ lamak; Trkiye'nin bamszlnn, egemenliinin kaytsz artsz Trk Milleti'nde olduu ilkesini ve milli onurumuzu yok saymak anlamna gelecektir. Zira AB'nin bu konudaki tutumu Trkiye'ye kar bask, dayatma, tehdit ve i ilerine mdahale demektir. 88 Bu sebepten dolay AB, Trkiye'nin yelii iin bir mzakere tarihi vermeyecek olursa ip inceldii yerden kopmu olacaktr. Trkiye'nin AB ile ilikileri ba sonu belli olmayan, kendisinin esaretiyle sonulanacak AB'ye verilmi bir dnler zincirine dnmemesi gerektii ok ak bir gerektir. Eer aksi olur da AB buna ramen bir tarih verirse o vakit Trkiye'nin balaj'acak yelik mzakereleri iersinde benzer duyarllklar gsterebileceini peinen kabul etmi olacaktr. Bu da AB'yi bundan sonra Trkiye'den isteyeceklerinde ok daha dikkatli davranmaya sevkedebilecektir. Varlan nokta -her iki ihtimal asndan da- Trkiye'nin lehinedir. Ancak burada nemli olan husus Babakan'n sz konusu tavrn srdrp srdremeyeceidir. Dileim srdrmesidir. Ama srdremeyecei yolunda ciddi endieler tamaktaym. Babakan ve AKP iktidar bandan beri AB'den alnacak tarihi ok nemsediler ve nemsettiler. Btn toplumun mitleri bu tarihin alnmasna endekslendi. Bu tarih alnamazsa kamuoyunun AKP aleyhine dnmesi mukadderdir. Bundan sonra bu iktidar toplumun nne AB dnda yeni bir hedef, yeni bir mit koyamaz. Koyarsa, hatta bu AB'den ok daha iyi olsa bile toplum buna inanp balanmayacak, dierini unutturmak iin ortaya atlm, kendini kandrmak iin kullanlacak bir ara olarak grecektir. Ne yazk ki gerek budur. AKP iktidar AB olmadan Trkiye'nin gndemini dolduramaz ve bu gndemi dolduracak olanlar tarafndan da bir kenara itilir. AB, AKP iktidar iin sadece milletin nne konulan bir mit deildi. AB yanls olmak, kurulduundan beri AKP'nin kendini merulatrma aracyd. Milli Grlkten vazgemi olmasnn en gl delili olarak ortaya konuluyordu. AB olmaynca AKP'nin kendisi iin yeni bir meruiyet sebebi retmesi ok zordur. "Bunlar deimediler, takiye yapyorlar" propagandas AKP'yi hzla kemirecektir. AKP'nin AB'cilii eski solcularn, yeni liberallerin, kozmopolitlerin ve byk sermayenin kendisine destek olmasna yol at. Bu da beraberinde medyann desteini getirdi. AKP'yi A89 NAP'latrma ve Erdoan' Ozal'latrma abalar son kertesine kt. AKP'ye direnecek olan egemen blok, Atatrkler ve Kemalistler olarak ayrt. Atatrkler adalamay merkeze alyorlar ve AB yeliini Atatrk'n adalama hedefinin doal sonucu olarak gryorlard. Kemalistler ise Mustafa Kemal'in tam bamszlk ve milli egemenlikle ilgili hedeflerini, dncelerini ve duyarllklarn esas alyorlard. Egemen bloktaki byle bir atlama bir ok konuda AKP iktidarnn iini kolaylatryordu. AB olmazsa, sz konusu blok yeniden birlemese bile onun her iki unsuru da AKP'yle ok ciddi bir mcadeleye gireceklerdir. Trkiye-AB ilikilerinin bozulmasndan herhalde en ok memnun olacak olan ABD'dir. Trkiye asndan da en tehlikeli ihtimal Babakan'm Amerika'y memnun etmek iin veya Amerika'ya gvenerek AB ile ilikileri koparabilmi olmasdr. Umalm ki Babakan'm arada bir AB'ye mecbur deiliz derken kafasnda sakl tuttuu dier ihtimal Amerika'nn Byk Ortadou Plan'nda yer almak deildir. Byle bir ihtimal Trkiye iin de AKP iin de ok tehlikeli sonular

douracaktr. AB mi, ABD mi ikileminin Trkiye iin anlam krk katr m, krk satr m sorusundan baka hibir ey deildir. Grelim Mevla'm neyler, neylerse gzel eyler. 90 ATAL KAZIK YERE BATMAZ TRKYE-AB likilerinde iki eliki AB ile yaanan son zina krizi de gsterdi ki AKP iktidar iin AB bir d politika seenei olmaktan daha ok bir i politika konusudur. AKP iktidar neredeyse iki yln doldurmu olmasna ramen meruiyet krizini bir trl aamad. Bir baka ifadeyle syleyecek olursak; AKP, egemen evrelere kendisini ancak AB'ci olduu srece kabul ettirebiliyor. Dier taraftan mevcut ekonomik artlar AKP iktidarn geni kitlelerin nne Trkiye'nin ve ekonominin dnda bir mit oda koymaya zorluyor. Bu da AB oluyor. AKP iktidar kendine oy veren semenlere din ve vicdan hrriyeti balamnda da yeni imkanlar salamak mecburiyetindedir. Trbandan mam Hatiplere kadar pek ok konu bu kitleler asndan zm beklemektedir. AKP iktidar bu alanda da AB'yi bir mit olarak ileri srd. Kopenhag kriterlerinin yerine getirilmesiyle insan haklar ve hukuk devletinde elde edilecek yeni genilemelerin bu konularn zmnde ok etkili olacan iddia etti. Acaba bunlar doru mudur? nce ekonomik duruma bakalm. Trkiye, 2004 jalmda 30 milyar dolar d ticaret a, 10 milyar dolar cari ilemler a ve artan bor stokuyla kar karyadr. 17 Aralk'ta bir mzakere tarihi verilse bile bunun sonucunda Trkiye'ye gerek yatrm gerekse mali sermaye olarak nemli bir kaynak girii muhtemel gzkmemektedir. Buna mukabil 2005 ylnda Trkiye'nin baya ykl bir d deme yapmas gerekmektedir.Bunu gren hkmet IMF'yle yeni bir anlama yapacaktr. Byle bir anlamann yaplamamas demek Trkiye'nin hzla bir ekonomik krize srklenmesi demektir. Bu adan IMF'yle yaplacak anlama bu iktidar iin ok hayati bir nem tamaktadr.. Bu da Trkiye'nin ekonomik kaderinin ok byk lde IMF'ye bal olduu anlamna gelmektedir. Durumun zeti u e91 kilde yaplabilir: Ekonomik destek IMF'den, yelik AB'den. Bize gre burada bir eliki vardr. IMF Amerika'nn emrinde bir kurulutur ve artk herkes Amerika ile AB arasnda ciddi bir rekabet olduunu yakndan bilmektedir. Trkiye-AB ilikilerindeki birinci eliki de budur. AB, Trkiye'nin ekonomik geleceinin sorumluluuna daha fazla katlmad takdirde Trkiye'nin IMF zerinden ABD'ye olan bamll devam edecek demektir. kinci eliki ise AB'nin kat laiklik anlaynda yatmaktadr. AHM (Avrupa nsan Haklar Mahkemesi) gerek RP'nin kapatlmas gerekse trban davasnda AKP'yi mitlendirecek bir karar vermedi. Tam tersine AB'nin laiklik anlaynn Trkiye'deki en ileri laikilerle birebir rttn ortaya kard. AB, insan haklar ve zgrlklerle, etnik konularla snrl olarak ilgileniyor. Demokrasi, insan haklar ve hukuk devleti asndan Trkiye'deki mevcut laiklik uygulamas ile din ve vicdan hrriyeti arasndaki gerilimi grmezlikten geliyor. Her ne kadar AB, AKP iktidarn TSK'nm siyasetteki etkinliini kstlamak zere tahrik ediyor ise de AHM'nin sz konusu kararlarnn TSK'y ok rahatlatt apak bir gerektir. Buna mukabil ABD, Trkiye iin hep lml bir slam'dan yana olduunu vurguluyor. Amerika'nn bu tutumu son zamanlarda ortaya km deildir. Bunun iindir ki lml slam bir zamanlar Trkiye'deki slamclar tarafndan Amerikan slam olarak niteleniyordu. Ancak o zaman RP vard. Artk yoktur. AKP'yi kuran RP'li kadrolar ise slamcl zerlerinden bir ceket veya gmlek gibi kartvermilerdir. Trban, HL gibi konularda salayabilecekleri kk bir gelime bile AKP'yi kendi semeninin nnde glendirecektir. Gerek AKP'nin yneticileri ve milletvekilleri gerekse AKP'nin oylar zerinde etkili olacak herhangi bir slamc muhalefetin Trkiye'de olmad dnlecek olursa byle bir imkan AKP iin daha anlaml hale gelmektedir. Bakalm bu elikiler nasl alacak? Ya da alabilecek mi? Btn bunlarn cevaplarn 17 Aralk'tan itibaren grmeye balayacaz. 92

TRKYE'NN AB'YE YEL MZAKERELER M, YOKSA AB'NN LOZAN'I YENDEN DZENLEME SRECM? Trkiye'nin AB'ye ye olmas genel bir kabule sahipti. En azndan bu yelie dorudan bir itiraz sz konusu deildi. Sadece 2000'lere kadar Refah Partililer ve slamclar Trkiye'nin AB yeliine prensip olarak kar kyorlard. AKP ile birlikte onlar da bu tutumlarndan vazgetiler. Tartma Trkiye'nin AB'ye yeliinin hangi artlarda ve hangi maliyetle (AB'ye ne gibi dnler vererek) girecei hususunda ortaya kyordu. artlardan kast, Trkiye AB'ye ye olduu vakit bugnk 25 yenin sahip olduklar haklar ve staty elde edip edemeyecei idi. Bu balamda AB ile Trkiye arasnda en gerilimli konu olarak da "i gcnn serbest dolam" gzkyordu. 6 E-kim'de aklanan Komisyon Raporu yreklere su serpmedi. Tam tersine Trkiye'ye i gcnn serbest dolam asndan srekli engelleme koymaktan bile bahsediyordu. Rapor bununla da kalmyor, Trkiye'nin yeliinin dierlerinin yeliiyle aynen rtp rtmemesini bir tarafa brakalm- yelik mzakeresi aamasnda bile dier yelerin hi birisi iin sz konusu olmam ve Trkiye'nin alej'hinde olan farkllklar getiriyordu. Ancak bu raporun en olumsuz yan ileride AB'nin Trkiye'den isteyebilecei dnlere iaret saylacak Trkiye'nin birlik ve beraberlii iin son derecede mahzurlu baz ifadelerdi. Rapor Trkiye'deki aznlklardan bahsediyordu. Bata Krtler olmak zere farkl etnik kkenlere bu sefer farkl bir inan veya mezhep olarak Alevilik de ekleniyordu. yelik mzakereleri esnasnda AB'nin bu konularn zerine gitmesi ve Trkiye'den nemli taleplerde bulunmas hi de uzak bir ihtimal deildir. Bu talepler Trkiye iin kendi birlik ve btnl, ulus-devlet ve onun niter yaps zerinden istenmi dnler demektir. 93 Krtlerin ve Alevilerin mevcudiyeti yeni bir olay deildir. Bu farkllklar tarih boyunca bu toplumda varolmulardr. Lozan'da Avrupa bunlarn zerine fazla gitmedi, ingilizler, Krt konusu zerinde bir lde dursalar da srarl olmadlar. Lozan'da vcut bulacak Trk Devleti'nin bamszl ile birlikte niter devlet yaps da onaylanm oldu. Yeni devletin kuruluu federatif bir yapya doru zorlanmad. Bu durum, Trkiye'nin Lozan'daki hi phe yok ki en byk kazanmlarndan birisidir. Trkiye bunlar elde edebilmek iin Lozan'da snrlar konusunda fazla bir ihtilaf karmad. Btn amac veni Trk Devleti'nin kuruluuyla balayacak yeni dnemde Avrupa'nn kendi iilerine karmasna sebep olacak ve birlik ve btnln tehdit edecek bir ak kap brakmamakt. Bugn iin Avrupa'nn, Trkiye'nin niter yapsndan memnun olmad aka gzkyor. Bugne kadar taknd tavr sz konusu rapordaki paralel ifadelerle de tam olarak pekimi oldu. AB, Trkiye'deki her farkll olabildiince abartmak istiyor. Hepsinin adna yelik mzakereleri sreci iersinde Trkiye'den bir takm haklar talep edecektir. Aka grlyor ki AB, Trkiye'nin niter yapsndan vazgemesini istiyor. Deil niter devletten tamamen vazgemek, byle bir gelimeyi adeta bir ihtimalmis gibi gsterebilecek baz nemsiz admlarn sadece Trkiye'nin niter devlet yapsnn deimesinin yolunu amakla kalmayaca, Trkiye'nin birlik ve btnln kkten ve derinden tehdit edecei ve onu zedeleyecei kesindir. Zira niter devlet yapsnda alacak en kk bir delik bile Trkiye'nin birlik ve btnln tam bir tehlikenin iine atacaktr. AB bunu umursamyor. Trkiye'nin birlik ve btnl AB iin hibir anlam ifade etmiyor. Muhtemeldir ki bunu bozmak istiyor. Bunun iin de Trkiye'yi yapay bir takm aznlklar meselesiyle yz yze getirmek ve niter yapsn zorlamak istiyor. Geri AB'nin kesinlikle byle bir ama tamad, sz konusu balamda AB'nin Trkiye'den istediklerinin AB'nin demokrasi ve insan haklar ile ilgili kendi standartlarnn mstakbel yeler tarafndan da paylalmasn istediinden ortaya ktn 94 syleyen pek ok kimse var. Ancak byle bir iddiay doru kabul edemeyiz. AB lkelerinde mslmanlara reva grlen muamele insan haklar ve demokrasi

konusunda AB'nin ne kadar ifte standart bir tutum iersinde olduunu gsteriyor. Ayn ifte standart tutum Trkiye iin de geerlidir. AB, Trkiye'de blcl nlemek isteyen her trl tedbiri insan haklarna aykr ve mutlaka kaldrlmas gereken bir yasak olarak ilan ederken, laikliin korunmas iin yaplanlarn hibirisini insan haklar ve demokrasi asndan en azndan sakncal dahi bulmuyor. Aksine tamamn destekliyor. AHM kararlar ortadr. AB'ye ait bu ifte standart, AB'nin Trkiye ile ilgili niyetlerini test etmek iin tek bana yeterli bir ldr. Trkiye'de artk en nemli soru udur: Trkiye'nin AB ile yelik mzakerelerinin Lozan'n yeniden dzenlenmesine dntrlmesine kim kar kacak? Kemalistlerin veya Atatrklerin bir ksm "Atatrk olsa AB'ye girmek isterdi." diyerek Lozan'a sahip kmakta havlu attlar. Yakn bir tarihe kadar AB'ye yelie kar olmann yan sra Lozan' bir zafer olarak kabul etmemi, en azndan yeterli bulmam, Cumhuriyetle birlikte gerekleen devrimleri Bat'ya verilmi birer dn olarak grm dnk Milli Grler bugn ne pahasna olursa olsun AB yeliinin ampiyonluunu yapyorlar. AKP'nin Trkiye'ye verdii en byk zarar, hi phe yok ki kendisi iktidar olurken btn bunlara direnebilecek diri bir slami muhalefeti kendi arkasnda brakmam olmasdr. . Sol da AB konusunda blnd. Deniz Baykal Babakan'la beraber AB'ye gitmeye hazrlanyor. Aklnca, szm ona bu byk baardan pay alacaktr. AB'ye kar en direnli olabilecek Blent Ecevit 1999 Helsinki Zirvesi'nde bundan vazgemiti. AB'ye kar olabilecek MHP de ona katlmt. Asl Ecevit Hkmeti'nin giderayak kartt uyum yasalar AB'den mzakere tarihini almaya giden yolu am oldu. Tekrar yazmzn bana dnelim. Eer AB ile yelik mzakereleri sreci iersinde Trkiye'nin birlik ve btnln, niter yapsn tehdit edecek bir husus bulunmayacaksa zaman mesele yok demektir. Trk toplumu ierisinde varolan genel bir 95 mutabakatla sz konusu sre Trkiye asndan devam edecektir. Peki ya aksi olursa, buna kim kar kacaktr? Bugn iin bu soru cevapszdr. Bugn iin cevapsz olan bu sorudan hareketle i politika iin de bir not debiliriz; bu sorunun cevabnn bulunmas Trkiye'nin i politikasn kknden etkileyecektir. Zira bu sorunun cevabnn bulunmas demek; ne pahasna olursa olsun AB yelii diyenlerle, Trkiye'nin bamszln, ulus devleti ve onun niter yapsn, Trkiye'nin birlik ve btnln sonuna kadar koruyacaklarn farkl saflara ayrlmas demektir. Bu ayrma Trk i' politikasnn ana eksenini oluturacaktr. Bunun bir tarafnda AB'ciler, dier tarafnda Trkiye'nin bamszln ve milli btnln savunanlar yer alacaktr. Tm siyaset de buna gre ekillenecektir. 96 TRKYE-AB LKLERYLE LGL KRTK BR SORU AB, aznlklarn yeniden tanmlanmasn Trkiye'nin AB yelii mzakereleri srecinde Trkiye'den mutlaka talep edecektir. Bu, AB tarafndan Lozan'n yenilenmesi demektir. Bu isteklerle AB Trkiye'yi blmek istemektedir. Bu Sevr'dir. AB bu isteklerle, Trkiye'nin blnmesinde ilk aama olarak, Trkiye'yi bir federasyona zorlayacaktr.imdi u soruyu sormak gerekiyor: Eer Trkiye AB'ye ye olmak istemeseydi AB Trkiye'den ayn taleplerde bulunmayacak myd? Bir baka ekilde sorarsak AB'nin Trkiye'ye kar aslnda olumlu ve dostane olan niyetleri Trkiye'nin AB'ye ye olmak istemesiyle mi deimi, o-lumsuz ve hasmane bir ekle dnmtr? Bu sorunun cevab eer "evet" ise Trkiye'nin AB'ye ye olmaya kalkmas tam bir skandal demektir. Mamafih, eer durum byleyse Trkiye'nin kendisini derin bir endieye kaptrmasna pek mahal olmayacaktr. yelikten vazgeer ve bu tehditlerden kurtulur. Eer tersi doruysa, Trkiye yelik istese de istemese de Avrupa yine de bir ekilde "aznlklarn yeniden tanmlanmas" bal altnda Trkiye'yi blmeye ve kartrmaya ynelik talepleri ileri srecek idiyse, durum tamamen farkldr. O zaman AB Trki-ye ile ilgili olumsuz ve hasmane tasavvurlarn baka biimlerde yine de dayatacaktr demektir. Bana gre galip ihtimal de budur.

Bundan nceki bir yazmda; baz siyasal iktidarlarn AB'ciliinin tek bana bir anlam olmadn, onlarn bu heveskarlklarnn kendilerine gre birtakm sbjektif sebepleri olabileceini ve onlarn AB'ye umuda yaklaabileceklerini, buna mukabil devletin siyasal iktidar dnda kalan kesimlerinin byle bir umudu siyasal iktidarlarla paylamamakla beraber siyasal iktidarlarn yelik iin AB'ye verdikleri tavizlere zmni bir rza gsterdiklerini, bunun se97 bebinin ise AB'nin olumsuz niyetlerine kar duyulan bir korkuya bal olduunu sylemitim. Siyasal iktidarlar AB'ye bir umutla yaklam olsalar da devletin dier kesimlerinin bu yolda verilen tavizlere kar kmamalar umuda deil korkuya dayanmaktadr. Olabilir ki devlet, AB'nin her hal ve karda Trkiye'ye, o-nun birlik ve btnln bozacak ve blecek birtakm isteklerini eitli yollardan dayataca noktasndan hareket ederek bu tr isteklerin szm ona yelik mzakereleri iersinde ifade edilmi olmasn dier ihtimallere gre Trkiye iin daha kontroll bir ortam olarak grm olabilir. Devletin byle dnp dnmediini bilebilmek pek mmkn deildir. Ancak, byle dnp zmni bir rza gstermi olmas sonucu deitirmez. AB'nin Trkiye'den birtakm istekleri asla kabul edilemezdir. Ne siyasal iktidarlarn, ne de devletin geri kalan kesiminin Trkiye'nin birlik ve btnlne ters decek istekleri nereden gelirse gelsin- kabul etmeleri asla mmkn deildir. Her eyden nce buna Trk Milletinin izin vermeyecei kesindir. Hangi Medeniyetler Bulumas Babakan, Trkiye'nin AB yeliinin "medeniyetlerin uzlamas" demek olacan sylyor. Bylece iki varsaymda bulunuyor. Birincisi, Trkiye'nin AB'den farkl bir medeniyete mensup veya sahip olduudur. ikincisi ise, AB'ye girdikten sonra da bu durumun devam edeceidir. Bunlarn her ikisi de yanltr. Zaten birincisi yanl olunca ikincisi dorudan doruya yanl olmaktadr. imdi bakalm. Osmanl toplumuyla Avrupa 18. yzyln bana kadar birbirlerinden ok farkl idiler. Avrupa zemininde bugn Bat medeniyeti dediimiz tarihi ve sosyolojik sre ilerken Osmanl'nn bundan farkl bir medeniyet olan slam medeniyetine mensup olduunu hatta o gnn artlarnda bu medeniyetin en 98 nemli temsilcisi olduunu syleyebiliriz. Ancak, 17. yzyl boyunca yaanan askeri yenilgiler Osmanl Devleti'nin kafasn kartrmt1699'daki Karlofa Anlamas Via birlikte nce askerlikle snrl olmak zere Avrupa'ya benzemek karar ortaya kt. Yenilgiler devam ettike sadece askerlikle snrl kalmayacak olan bir Bat'ya benzeme; kendine zg adyla "Batllama" 18. yzyl boyunca Osmanl Devleti'nde yaygnlaan ve kkleen bir eilim oldu. 19. yzyln ikinci eyreine girerken II. Mahmud Batllamay gayet radikal bir devlet siyaseti haline getirdi. O gn bugndr Batllama hep radikal bir devlet siyaseti olagelmitir. Ahmet Cevdet Paa'dan Abdlhamid'e kadar olan muhafazakar devlet adamlar Batllamann karsna kmadlar. Bilakis, Batllama siyasetinin ya gereklerini yerine getirdiler ya da ona yardmc oldular. Batllamak demek Bat medeniyetine mensup olmaya almak demektir. Kendi dinini muhafaza etmek veya kendine farkl bir etnik kimlik atfetmek Batllamann dna kmak veya Bat medeniyetinden vazgemek anlamna gelmez. Ziya Gkalp'i hatrlayalm: "Trk Milletindenim, slam mmetindenim, garp medeniyetinde-nim" diyordu. Ziya Gkalp'in grleri bir tarafa, garp medeniyetinden olmak Trkiye'nin 180 yldr deimez siyaseti olmutur. Olsa olsa Batllamaktan ve Bat medeniyetinden bir kopu AKP iktidar dneminde sz konusu olabilirdi. Milli Gr-lk bu idi. Ancak, sz konusu siyasi heyetin byle bir ie kalkmayaca ok nceden belliydi. Varlkl slamclarn ocuklar mam Hatipleri bitirince yksek renim iin Amerika'ya gnderiliyorlard. lerinden ne El-Ezher'e, ne de lahiyat Faklteleri'ne giden kmad. mam Hatipler biraz ilmihal retirler. mam Hatiplerde-ki bilgilerle slam medeniyetiyle ilgili ne fazla bir ey renilebilir ne de bu medeniyeti yeniden canlandrmak mmkn olur.

AKP iktidar AB'nin isteyip, kendilerinin yaptklarn tarihimizin en byk reformlar olarak ilan ediyor. Bu en byk reformlar Bat medeniyetine katlmak iin atlm en byk admlardr. Hatta hibir ekince gzetmeden atlm admlardr. Kald ki bugn iin Bat medeniyetiyle rekabet edecek bir islam medeniyetinin varlndan bahsetmek mmkn deildir. Bu 99 btn Islam dnyas ve Islam lkeleri iin sz konusudur. Ancak, Mslmanlarn bunu deimez kader olarak grmeyip slam medeniyetini kendi kaynaklar zerinde yeniden canlandrmak istemeleri son derecede soylu ve saygdeer bir arzudur. Bugnk AKP iktidarnn ne bir byle niyeti, ne buna bir istidad, ne de bunun iin herhangi bir birikimi vardr. Avrupa, Bat medeniyetinin beii, AB de onun fevkalade nemli bir paras, bir anlamda da onun rndr. Avrupa'nn bugn laik olmas Avrupa medeniyetinin temellerinde Hristiyanln ve Yahudiliin var olduu gereini ortadan kaldrmaz. Zaten bunun iindir ki AB bayranda 12 adet yldz vardr. Ayrca AB, Huntington'un 21. yzyln kaderini medeni-yeder aras atmalarn belirleyecei iddiasn kabul etmi de deildir. Huntington'un muhtemelen pek farknda bile bulunmamaktadr. Buna ek olarak AB'nin, medeniyetler atmasndan kanmak gibi bir hedefi de yoktur. Uzlatrmak gibi de bir hedefi bulunmamaktadr. AB'nin Bat medeniyetinin dnda en azndan bugn iin bir slam medeniyetinin varln kabul ettiini dnmek mmkn deildir. Brakn Trkiye'yi byle bir medeniyetin temsilcisi olarak kabul etmeyi AB Trkiye'yi slam lkelerinin bir temsilcisi, onlarn rnek almaya alacaklar bir lke olarak dahi grmemektedir. Tmyle Bat'nn gznde Trkiye Batllamaya kalkm, bunun iin slam dnyasndan kopmu hatta onun tepkisini alm, buna mukabil Mslmanlktan tam olarak vazgemedii iin Batllamay da becerememi bir lkedir. Bunun iindir ki Babakan'm medeniyetlerin uzlamasryla ilgili szlerinin hibir istinat noktas yoktur. Olsa olsa kendi kendisini avutacak szlerden ibarettir. 100 21. YZYILIN BAINDA TRKYE'Y BEKLEYEN RSKLER VE TEHLKELER AB'nin Trkiyeden stekleri AB Genileme Komisyonu'nun Trkiye ile ilgili ilerleme raporu akland. Bu konuyla ilgili ayr rapor daha AB'nin gndemine geldi. Bu drt raporda Trkiye'ye iletilmesi istenen toplam 55 tane istek bulunuyor. Bu isteklerin iersinde aznlklarn yeniden tanmlanmasndan Apo'nun yeniden yarglanmasna; siyasi partilerin istedikleri dili kullanmasndan yine siyasi partilerin yabanc vakflardan ba kabul etmesine; Trkiye'de insan haklar ihlalleri yaplp yaplmadn denetlemek iin srekli bir mfettilik idaresi kurulmasndan Trkiye'nin komular ve zellikle Orta Asya Trk Cumhuriyetleri'yle ilikilerini AB'nin isteklerine gre yrtmesine; Ermeni soykrmnn tannmasndan Trkiye'nin Suriye ve Irak'a brakaca su miktarnn uluslararas bir kurulu tarafndan belirlenmesine kadar bir ok istek yer almaktadr. Bu isteklerin 17 Aralk'ta AB'nin Trkiye ile ilgili olarak verecei karara ne kadarnn ve nasl yansyacan bilmiyoruz. Belli bir blmnn yansyacana kesin bir gzle bakabiliriz. Kald ki bu istekler sz konusu kararda yer almasa bile AB tarafndan her an Trkiye'nin nne konulabilecektir. Sz konusu raporlarda yer alan bu istekleri hibir sebebe binaen yok sayamayz. Bu istekler en azndan AB'nin uur altn da vurmaktadr. 81 yldr bu tr isteklerin bir tanesi bile Trkiye'den talep edilmemitir. Souk savan en iddetli olduu anlarda bile Rusya'nn bizden Kars ve Ardahan' istediinin sylendii dnemler de bile Trkiye bu tr tek bir taleple dahi karlamamtr. Hatta bu tr grlerin AB gibi resmi tzel kiilii bulunan devasa kurumlarda grlm olmasn bir kenara brakn hibir resmi yn olmayan mahfillerde bile Trkiye ile ilgili bu tr istekler dile getirilmemitir. 101 Trkiye iin AB'den kaynaklanan risk ve tehlikelerin birincisi; AB'nin Trkiye ile ilgili sz konusu isteklerinden kaynaklanmaktadr. Bu istekler AB'nin

Trkiye'ye kar aa vurulmu emelleri ve niyetleridir. Trkiye iin AB'den kaynaklanan risk ve tehlikelerin ikincisi; AB'nin gelecei ile ilgili youn bir belirsizlik ve mulaklktan kaynaklanmaktadr. Ancak bu ikincisine gemeden nce birincisiyle ilgili daha sylenmesi gerekenler vardr. AB'nin Trkiyeden stekleri ve Trk Hkmeti Baka insanlardan istenebileceklerin bile bir snr vardr. Bu durum devletler arasnda da sz konusudur. AB bu adan Trkiye'ye kar edep ve terbiye snrn oktan amtr. Hi kimse AB'nin sz konusu isteklerini AB'deki demokrasi, hukuk devleti ve insan haklar alanndaki son gelimelerin doal bir sonucu gibi gsterip bunlar merulatrmaa kalkmamaldr. Sz konusu isteklerin nemli bir blm baka lkelerden talep edilmemitir. Bu itibarla Trkiye ile ilgili sz konusu olmu ne genel anlamda olsun, ne de Trkiye'nin kendine zg durumu itibariyle zel anlamda olsun AB hukukunda herhangi bir karl yoktur. Bu yetmiyormu gibi gerek Trkiye'nin yelik stats, gerekse yelik mzakeresi asndan Trkiye'ye kar aka ayrmclk yaplmaktadr. Bu da yetmiyormu gibi mzakerelerden ucu ak bir sre olarak bahsedilmekte ve Trkiye'ye her vesileyle AB'nin btn isteklerini yerine getirse dahi AB yeliinin garanti olmayaca sylenmektedir. Btn bunlarn iinde en ufak bir iyi niyet krnts dahi yoktur. Biraz tarih uuru olanlar iin AB'nin bu tutumu ve istekleri hi artc deildir. artc olan Trkiye'nin, AB'nin edep ve terbiye d bu istekleri karsndaki sessizliidir.AKP iktidarnn ve hkmetinin bu konudaki sessizlii hatta boyun emilii asla tasvip edilemez. Ancak AKP iktidarnn ve hkmetinin tutumu da artc olmamaldr. AB'cilik, AKP'nin kendi kimliini oluturmasnn en temel esi ve kendisinin en nemli meruiyet kayna oldu. AB'cilik, AKP iin kendi varolu artdr. Kendini koruma102 nn bir arac ve zerine giydii zrhtr. Bu konuda asl arc olan, askerden d ilerine kadar devletin konuyla ilgili dier birimlerindeki sessizliktir. Eer bu sessizlik 17 Aralk' beklemek, mzakere tarihi verilmemesinin veya Trkiye'nin kabul edemeyecei bir kararn kmasnn sorumlusu olmamak iin Trkiye tarafndan seilmise ksacas bu sessizlik taktik amal bir sessizlikse buna ok fazla itiraz etmeye gerek yoktur. Bunun byle olup olmadn 17 Aralk'ta greceiz. Daha nce bir yazmda u kritik soruyu sormutum: Trkiye'ye ynelik istekleri acaba AB'nin aklna Trkiye AB'ye ye olmaya kalknca m geldi? Bu sorudan hareketle u ikinci soruyu da birincisine eklemitim: Eer Trkiye AB'ye )^e olmak istemeseydi AB'nin sz konusu istekleri acaba baka yolardan ve baka biimde Trkiye'den istenmeyecek miydi? Hatta yerine getirilmesi dayatlmayacak myd? Bu noktada da bir endiemi yine baka bir soruyla ifade etmitim: Acaba Trkiye, ye olmak istesek de istemesek de AB'nin bu tr isteklerini Trkiye'ye dayatabilecein! ngrm de bunun baka biimlerde ve yerlerde deil de AB ile Trkiye arasndaki yelik mzakerelerinde ortaya kmasn daha ehven olarak m grmt? Hkmetin kendi adna zorunlu AB'ciliginin dnda ve tesinde Trkiye'nin sessizlii AB'yi bir umut kaps olarak grmekten ok onu bir tehdit oda olarak alglayp ondan rkmekten mi kaynaklanyor? Bu sorularn cevabn bulabilmi deilim. Buna mukabil bu sorularn cevabnn nemi son derecede aktr. 17 Aralk'ta AB sz konusu istekleri Trkiye'ye yneltse, gerek Trkiye'nin yelii gerekse yelik mzakereleri asndan ayrmclk yapsa ve bunlara ek olarak yine de Trkiye'nin yeliinin garanti olmayacan aka ilan etse bile eer AB bunlarla birlikte 2005 yl iinde bir mzakere tarihi verirse bu hkmet bunun zerine balklama atlayacaktr. Hkmet medyann da youn desteini alarak nemli olann mzakere tarihi almak olduunu, dier menfi hususlarn nasl olsa mzakere srecinde halledeceini ileri srecektir. 17 Aralk'ta kacak karar bir mzakere tarihine mukabil Trkiye'nin gvenliine, 103 milli karlarna ynelik ar bir tehdit olutursa ve milli onurumuzu iddede rencide etse bile bu hkmet srf bir mzakere tarihi verilmesi uruna o gn bir bayram gn olarak ilan edecektir. Bunun iindir ki byle bir gelime sonucunda Trkiye sessiz kalmamaldr. Trkiye 17 Aralk'ta kacak karardaki

bir ayrmcl kabul edemez. Bir taraftan zel stat olamaz diyen bugnk hkmetin dier taraftan peinen ayrmcl kabul etmesi byk bir tezat olur. Buna ramen hkmet itiraz etmeyebilir. O takdirde bata devletin konuyla ilgili btn birimlerine, Cumhur-bakan'na, TBMM Bakan'na ve TBMM'ye, muhalefete, sivil toplum kurulularna bu sessizlii yrtmak gibi ok byk bir grev decektir. Zira yukarda sz konusu edilen isteklerin sadece bazlarnn dahi 17 Aralk'taki kararda yer almas Trkiye iin asla kabul edilebilir olmamaldr. Bu yeterli deildir. Mzakere edilebilir de olmamaldr. Tekrar edeyim, mzakere edilebilir de olmamaldr. 17 Aralk'taki karar bir tarih vermesine mukabil Trkiye iin bir ayrmclk ve yukardaki trden istekler ihtiva edecek olursa Trkiye mzakerelere balamay reddetmelidir. Bu hkmet bunu yapmazsa bu hkmet zerinde bunu yapmas iin mutlaka ciddi bir demokratik bask kurulmaldr. Bu tr isteklerle mzakereyi kabul etmek Lozan'n AB tarafndan yenilenmesini kabul etmekle e deerdedir.' Lozan'n yeniden mzakere edilmesi ise Sevr'in hortlatlmas demektir. bu kerteye geldikten sonra bu durumun telafisi ok zor olur. Bir birlik kuramasa, u veya bu sebepten AB dalsa, bylece yelik mzakereleri kendiliinden ortadan kalksa bile Lozan'n yenilenmesi yine de gndemde kalr. AB mzakere masasnn kar tarafndan kalksa bile kendi iinden veya dndan bir veya birka lke gelir onun yerine otururlar. Kim ne derse desin 21. yzyln banda Trkiye ok zor ve etin bir bamszlk ve birlik ve btnlk snavndan geecektir. Buna imdiden hazr olmaldr. AB ile neyi mzakere edip neyi etmeyeceinin kararn bu gerein altnda almaldr. 17 Aralk'tan sonra da bunun gereini yerine getirmelidir. 104 17 ARALIK BAARI DEL HEZMETTR Kimilerine gre 17 Aralk byk baardr.Kimilerine gre ise bu byk bir baar olmakla birlikte bundan sonraki srete almas gereken nemli zorluklar vardr.Zorluk dedikleri ise AB'nin Trkiye'den kabul asla sz konusu olmamas gereken istekleridir. Baar diyenlerin gerekesi AB' nin mzakerelerin balamas iin 3 Ekim 2005' i tarih olarak vermesidir. Bu tarihin tek bana hibir anlam yoktur. AB mzakerelerin yelikle sonula-namayabileceini kayt altna almtr. Tarih dnda AB hibir ey vermemitir. Hibir ykmllk altna girmemitir. AB Trkiye' den istediini alr. Bunun karlnda hibir ey vermez. AB ile ilikilerimiz hep bjde idi. 17 Aralk'ta bu deimemitir. Deimedii srece de byle bir ilikiden baar kmaz sadece bamllk ve teslimiyetilik kar. Zorluklar da almaz. Bugne kadar Avrupa Birlii Trkiye'ye hibir ey vermemitir. Ayn zamanda hibir isteinden vazgememitir. AB bir ksm isteklerini hemen elde etmekte dier bir ksmn takside balayp zamana brakmaktadr. Bunlarn en nemlisi Kbrs'tr. GKRY' nin AB'ye giriine kar kmayarak Trkiye en byk dn vermitir. Halbuki buna kar kmaya garanti anlamalarndan doan bir hakk vard. AKP Hkmetleri bu hakk savunmadlar. Denilebilir ki itiraz etsek de alabilirlerdi. Bu doru olabilirdi. Ancak kar ksaydk bu vesileyle KKTC ' den askerimizi hibir zaman ekmeyeceimizi de ortaya koymu olacaktk. Bylece AB Trkiye ile ciddi bir atmay gze almadan KKTC nin fiili varlna son veremeyeceini anlam olacakt. Bunun sonucunda gerek Kbrs'n gelecei gerekse AB Trkiye ilikileri asndan yeni ihtimaller ve yeni imkanlar domu olacakt. AB' nin Kbrs'taki temel hedefi Trk askerini adadan 105 kartmaktr. Biz zaten Annan Plann destekleyerek daha nce kabul etmitik. AB'nin "Kbrs Rum ynetimini tanyn" demekten maksad "askerinizi adadan ekin" demektir. Tayyip Erdoan' in bu konudaki sknts bunu ksa bir zamanda Trkiye'ye anlatp kabul ettirebilmektir. Yoksa Tayyip Erdoan' in gznde KKTC ve oradaki Trk askeri yoktur. Bunlar gzden kartmtr. AB bunu bilmektedir. nce 17 Aralk' Kbrs' a endeksleyip Tayyip Erdoan ' a bu konuyu fazla savsaklayamayacan hatrlatm daha sonra gereinin yerine getirilmesi iin 3 Ekim' e kadar sre vermitir. Hkmet artsz tarih istiyordu. Verilen tarih artldr. Tayyip Erdoan mzakere tarihi verilmeden Kbrs' ta bir ey yapmam dedi. AB' de mzakere

tarihini al ama bu tarihe gelinceye kadar Kbrs'ta stne deni yap dedi. Hkmet Rum kesimini tanmay bir on ay iin ertelemi oldu. Tayip Erdoan KKTC yi ve oradaki Trk askerini AB' ye girmek iin bir ayak ba olarak grd. Halbuki durum tam tersinedir. Bugne kadar AB Trkiye' ye kar hibir ykmllk altna girmedi. Direksiyon hep elinde kald. artlar hep kendisi koydu. KKTC ve oradaki askerimiz AB karsnda elimizdeki tek garantidir. Bunu kullanarak AB' nin baka bir takm isteklerini geri evirebilir ve baz kendi isteklerimizi ona kabul ettirebiliriz. Ancak ne yazktr ki Tayyip Erdoan'n tarih alamayz korkusu bu gerekleri grmekten kendisini alkoydu. Bu devam etmektedir. ' 17 Aralk'tan hemen sonra Chirac ' in sylediklerine bir gz atalm. Bylece hezimetin boyutlar da ortaya ksn. Chirac bundan sonraki gelimeler ne olursa olsun Trkiye' nin yelii ile ilgili nihai karar Fransz semeni verecektir dedi. Bylece Trkiye'nin, btn istekleri yerine getirse bile, yine de ye olamayabile-ceini ilan etti. Bugnk ilikilere gre AB Trkiye iin bir labirenttir. Bu labirentin dier btn labirentlerden fark ise bunun hibir k olmamasdr. 106 17 ARALIK BRKSEL KARARININ ANLAM ve NEM AB'nin bize verdii tarih artsz deil artl bir tarih-ti.Kbrs Rum ynetimini 3 Ekim 2005'e kadar tanmamz isteniyordu.Sre ucu ak bir sreti.AB yelik iin hibir garanti vermiyordu.Geici denilen kstlamalar (derogation) her an AB tarafndan kalc hale getirilebilecekti.Sadece bu hususlara baksak bile AB'nin Trkiye'yi ye yapmayaca,Trkiye'nin AB'den umabileceinin en fazlas uzun yllar sonras kendisine verilebilecek bir imtiyazl ortaklkt.Bundan dolay da Brksel zirvesinden kan karar bir baar deil tam tersine kesin bir baarszlkt. Ancak ne yazk ki baarszlk kelimesi bile Trkiye-AB ilikilerinde gelinen noktay aklamaya yetmiyor.Baarszln te-sinde,Trkiye iin ok tehlikeli ve vahim bir hale gelmitir.Bunun nedenlerini aada aklayalm: 1 .Trkiye-AB ilikilerindeki asimetrik durum: Uluslararas ilikilerde mtekabiliyet veya karlkllk (simetri) esas olmaldr.Sz konusu ilikilerde ise bandan beri tam tersine bir durum vardr. AB Trkiye'den alacaklarn peinen almakta Trkiye'ye verecekleri ise hep veresiyeye yazlmaktadr.Iin ac taraf bu veresiyeler iin AB ne bir vde vermekte nede bunlar iin herhangi bir taahhtte bulunmaktadr.AB'nin istediklerinin Trkiye'nin birlik ve btnln dahi hie saydn dnecek olursak durumun vahameti ortaya kmaktadr.Bu tek tarafl sre ierisinde Trkiye dn verdike,bunlar kurtarmak amac ile kendisini yeni dnleri de vermeye mecbur hissedecektir.Bir tarafta daha nce verilmi dnlerin eziklii dier tarafta belki ye yaparlar diye aresizlikten kaynaklanan clz bir mit devaml olarak Trkiye'yi yeni dnlere zorlayacaktr. 2.Avrupa Birlii'nin Trkiye'den istedii dini ve etnik adan aznlklarn yeniden tanmlanmas ve Ermeni Sovkrm'nn 107 tannmas gibi hususlar asla kabul edilemez. AB'nin btn istekleri bir taraftan Lozan'n yeniden mzakereye almas demektir.Trkiye buna niin evet desin ki.Bu arada Trkiye bir sava kaybetmedi.AB yelii Trkiye iin ileri bir admdr deniliyor.Buna mukabil AB'nin bu tr istekleri Trkiye asndan Lozan ncesine, 1918'1 tarihlere dnlmesi anlamna geliyor.Bylece AB'ye yelik sreci Trkiye'yi belirli bir gelecee deil,tam bir belirsizlie srklyor. Bir dier taraftan AB'nin bu tr istekleri Trkiye'nin birlik ve btnl asndan byk bir tehdit oluturuyor.Halbuki AB yanllar AB'ye giriimizi Trkiye'nin 21 .yzyldaki gvenlik sorununun zlmesi demek olacan savunuyorlard.Trkiye'nin birlik ve btnl elden gittikten sonra gvenlii salanacak herhangi bir eyi kalmayacaktr.AB Trkiye asndan hibir gvenlik sunmuyor tam tersine Trkiye'nin gvenliini ciddi boyutlarda tehdit ediyor. AB'nin bu tr istekleri, AB bizim dostumuz mu yoksa hasmmz m sorusuna sebep oluyor, olmaldr da. AB ya Trkiye'yi kendine ye yapmak niyetindedir ya da Trkiye'yi istikrarszlatr-mak ve blmek niyetindedir.Eer AB Trkiye'yi

gerekten kendi yesi olarak grmek istiyorsa bu isteklerinden ksa zamanda vazgemelidir.O vazgemiyorsa Trkiye AB'ye yelik hedefini yeniden gzden geirmelidir. Burada tarihe nemli bir not dmemiz gerekiyor/Trk sa pek yakn zamana kadar Lozan' hezimet mi zafer mi diye tartt.Bu tartmann ierisinde Trk sann pek byk bir kesimi; milliyetisi,muhafazakar,Islamcs,milli grs Lozan hakknda olumsuz gr bildirerek yer ald.zellikle slamc evreler Cumhuriyet'ten sonra gerekletirilen devrimlerin Lozan'n arka plannda yer aldn ve bir dn olarak Bat'ya verildiini ileri sr-yorlard.Trk hukuk sisteminin Batdan alnan kanunlarla deitirilmi olmasna da karydlar.Bu tr iddialarn dnk koyu savunucusu olan bugnk AKP'liler, AB yesi olacaz diye Lozan'n gerisine gitmeye,sadece AB'nin yasalarn almakla yetinmeyip AHM'yi nihai yarg mercii olarak da tanyabiliyorlar. Ayn kadro108 larn 30 yl AB'ye kar ktklar ve AB yanllarn ok ar bir dille itham ettikleri de cmlenin malumudur. Nasl oluyor da bir siyasi heyet ok nem verdikleri konularda bu kadar kesin bir dn yapabiliyor.Bu sorunun cevabn bulmadan'Trkiye-AB ilikilerinin arka plann kavramak mmkn olmayacaktr. S.AB'ye egemenlik devri ve AB anayasas: AT, AB'ye dnnce, ye lkeler egemenliklerinin bir blmn anayasalarn deitirerek AB'ye devrettiler.Byk bir ounluu bunu referandumla gerekletirdi.Getiimiz gnlerde ise kabul' edilen AB anayasas bu konu ile ilgili yeni dzenlemeler getirdi.Devredilecek egemenliin boyutlar daha netleti ve daha geniledi.imdi bu anayasa 25 lkede oylanacak.Kabul edilirse AB'nin anayasas olacak.Trkiye egemenlik devri konusuna hem geneli asndan hem de AB anayasasnn getirdii yeni dzenlemeler asndan ok dikkatli bir ekilde bakmak durumundadr. Egemenlik devrinin AB yeleri asndan farkl farkl anlamlara gelecei kesindir.Almanya,Fransa ve ingiltere iin egemenlik devri kat zerinde kalacaktr.Bu lke ayrca kendi aralarnda anlamadan ve bu yenin ortak rzas alnmadan km AB kararlarna uymaya birbirlerini zorlamayacaklardr.Esasen AB'ye egemenlik devri demek bu lkeye egemenlik devri demektir.Hatta burada ingiltere'yi de ayrmamz gerekiyor.ngiltere egemenlik devrinden honut deildir.Her konuda Brksel'e uymak istememektedir.Kendisinin bugnknden daha fazla hr ve bamsz olaca bir AB aramaktadr.Hollanda ve Belika gibi gelimi ama kk lkeler iin ve Polonya,ek Cumhuriyeti,Slovakya ve Macaristan gibi yeni ye olmu lkeler asndan egemenlik tek bana ok byk bir ey ifade etmemektedir.zellikle AB'ye yeni ye olmu lkelerin byk bir ounluu tarih boyunca doru drst bir bamsz devlete sahip olamamlardr. italya ve spanya gibi daha orta boy devletler iin egemen7 lik kukusuz dierlerinden farkl bir anlam tamaktadr.Ancak bu lkeler AB olsa da olmasa da Almanya,Fransa ve hatta ngiltere arasnda oluacak mutabakatiara direnmenin pek gereki olmaya109 cana inanmaktadrlar.Bu tr lkeler AB'ye egemenlik devrinden dolay yaadklar ve yaayacaklar olumsuzluklar Amerika zerinden telafi etmeye almaktadrlar ve alacaklardr.Bu lkeler iin zellikle Almanya-Fransa'nn egemenliine tam girmemenin tek yolu AB ile ABD arasndaki dnceler elitii vakit AB'den ok ABD'den yana yer almaktr. Bizim iin egemenlik ok ayr ve zel bir anlam tamak-tadr.Trklerin tarih boyunca bamszlklarna ne kadar dkn olduklarn biliyoruz.Orhun Kitabeleri bunun en gzel delili-dir.Trklerin kurduu devleder her zaman bamszlklarn korudular yani egemenlii bir btn olarak ellerinde tuttular.Buna A-nadolu Seluklu Devleti ve Osmanl imparatorluu da dahildir. 1.Dnya Sava'nm bitimi ile Osmanl topraklar her yerden igale urad.Anadolu'ya kadar girdiler.Amalar bize Anadolu'nun ortasnda skp kalm kck bir vatan ve onun zerinde btnyle Batya baml bir kukla devlet brakmakt.Buna raz olunamazd.Bu igale kar yrtlecek milli mcadelenin prensiplerini ve hedeflerini 1919 Amasya tamimi ile balayarak Mustafa Kemal ortaya koyacakt.Tam bamszlk esas.Egemenlik millete

aitti.Misak- Milli mstakbel vatann hududarn belirliyordu. Bamszlk; darda mstevli devletleri ieride mandaclar hedef alyordu.Bamszlk ve egemenlik birbirini btnleyen iki kavram-dr.Egemenliiniz elinizde ise bamszsnz demektir.Eer bamsz iseniz egemenliiniz kendi ellerinizdedir anlamna gelir. Egemenliin kaytsz artsz millete ait olmas Trkiye'de milletin saltanat deil de tam bamszl istemesinden kaynaklanyordu.Bylece tam bamszlk ilk nce milleti var klyor ve merula-tryordu Bylece Milli Mcadele'yi de istiklal Sava'n da Cumhuriyeti de inklaplar da merulatran temel ilke tam bamszlktr.Yaplacak her eyin tam bamszla bal olmas ve ona hizmet etmesi gerekiyordu. Batllamay, adalamay ve inklaplar meru klan, bunlarn devleti ve toplumu glendirerek tam bamszla hizmet edecei keyfiyeti idi. Bunun iindir ki tam bamszlk ve egemenliin kaytsz 110 artsz millete ait olmas ilkesi Cumhuriyet'in de , Kemalizm'in de, Atatrkln de z ve zetidir.Bunlar vazgeilemeyecek amaJardr.adalama ise bu hedeflerin gereklemesi iin yerine getirilmesi gereken aralardan birisi olmaktadr.Bunun iindir ki sebebi ne olursa olsun yaplacak bir egemenlik devri Cumhuriyeti kendi temelinden ayrmak demektir.Byle bir ihtimalin ne anlama geleceini ve nelere yol aabileceini baka bir yazya brakyorum.Burada-bamszlk ve egemenliin bizim iin ne anlama geldiinin altn izdikten sonra-AB anayasas taslana dnmek istiyorum.Bu anayasaya gre AB kararlar, yelerin ekonomi ve d politikalar zerinde nemli ve yeni kstlayc etkilere sahip olacak-tr.Bunun d politika asndan Trkiye iin anlam aktr.Trkiye komular, Orta Dou lkeleri, Orta Asya Trk Cumhuriyetleri ve Kafkaslarla AB'den bamsz ve kendi adna bir takm ilikiler srdremeyecek ve gelitiremeyecek demektir.Btn bu alanlarda AB ile Trkiye'nin karlarnn rttn ileri srmek, imkansz-dr.atmas ihtimali ok daha fazladr.Sz gelimi Kuzey Irak'ta kurulacak bir Krt devletine kar kmak,hele hele bunu nlemeye almak AB yesi bir Trkiye iin bugnk Trkiye kadar kolay olmayacaktr.Hatta belki de tamamen imkansz olacaktr.AB'nin Trkiye'nin Irak ve Kuzey Irak politikasn benimseyebileceini sylemek sadece gln bir iddia olur. Osmanl Devletinin en zor dnemlerinde bile tam bamszlmz yitirmedik.Cumhuriyet dneminde ise bamszlmz yakn bir zamana kadar herhangi bir tehditle kar karya gelmedi. Cumhuriyet dneminde Batnn ve Avrupa'nn Osmanlya kar taknd aalayc ve hasmane tavryla da yz yze gelme-dik.Bunun iindir ki egemenlii devretmenin ve bamszlkta uzlamann somut olarak ne anlama geleceini bize anlatacak herhangi bir deneyime sahip bulunmuyoruz.Tabi ki bunu byk bir kran duygusuyla karlamamz gerekiyor.Bu bizim milletimizin en nemli hasleti ve baar sidir. Eer yarn bamszlmzn kstlandn grrsek bu bize ok zor gelecektir.Bugne kadar byle bir durum yaamadk ve ne demek olduunu bilmiyoruz.Bunun iindir ki AB ile yelik mzakereleri srecine hatta bizzat AB ye111 liginin bamszlmz zerindeki kstlayc etkilerine dikkat etmiyoruz.Bu halin devam ileride ok byk aclar ekmemize neden olabilecektir. 4.Kuzey Kbrs elden gitmek zeredir: Trkiye, AB'ye ye olmak iin, Kuzey Kbrs' AKP iktidarndan nce gzden kartmt.Bu durum mevcut hkmetin ayn yolu izlemesinin mazereti olamaz.Kald ki bu hkmetin yapt daha vahim bir itir.Bu hkmet Kuzey Kbrs' yelik uruna deil yelik mzakerelerinin balamas iin verilecek ve AB iin hibir taahhd iermeyen kuru bir tarih iin gzden kard.Zira KRY'yi 3 Ekim 2005'e kadar tanma vaadinde bulundu.Bylece alnan tarih de artl bir tarihe dnt. AB'nin Kuzey Kbrs'taki asl hedefi Trk askeri varl-dr.Bunu Kuzey Kbrs'tan kartmaktr.AB KRY'yi ye yaparak bu yolda en byk dayana ele geirmitir.AB KKTC'yi tanmad iin KRY btn Kbrs'n temsilcisi olmaktadr.Bylece de btn Kbrs AB'nin topra olmaktadr.Dolays ile de

KKTC'deki Trk askeri AB topraklarndaki igalci bir g haline gelmektedir. AB, KRY'nin yelii ile beraber Trk askerinin Kbrs'tan ekilmesini talep etme imkanna kavumutur.Ancak bugne kadar bunu Trkiye'den talep etmemitir.Etmemitr zira Trkiye'nin buna direnme ihtimali vardr.AB byle bir riski gze almak iste-memektedir.Buras ok nemlidir.Trkiye'nin Kbrs ve AB ilikilerinde ne yapmas gerektii asndan son derecede aydnlatc-dr.u anda AB Kbrs konusunu zamana yayarak zmek istiyor.Kbrs' tamamen Trkiye'den koparmay takside balam-tr.Bu konuda Trkiye'de ani bir direncin olumasna frsat vermeyecek, buna mukabil sorunun zmn zamana yayacak ve bu zaman ierisinde Trkiye'nin direnme potansiyelini tamamen eritecektir.Esasen Annan plan da bir taraftan KKTC'nin topraklarn kltp buraya Rum gnn nn aarken dier taraftan Trkiye ve Yunanistan'n zaman ierisinde ve kademeli bir ekilde Kbrs'tan asker ekmelerini kayt altna alyordu. Bu adan baknca 3 Ekim Kbrs konusunda AB iin yeni kazanmlar getirecektir.Bylece Trkiye'den daha da kopmu ola112 caktr.Byle bir sonucu elde ettii takdirde AB Trkiye'ye hemen askerini ek demeyebilecektir.Bunu daha ileri tarihlere brakacaktr. Grld gibi AB'nin Kbrs'taki Trk askerini henz igalci olarak ilan etmeyip Trkiye'den askerinizi ekin talebinde bulunmamas; byle bir ihtimali Trkiye iin bir tehdit unsuru haline getirmek ve bunu Trkiye'nin Kbrs'ta ortaya koyaca her trl direnii kanrtp gevetecek bir manivelaya dntrmek-tir.Amac bu yolla Trkiye'ye aba altndan sopa gstermektir. Bunun iindir ki AB'nin Kbrs'la ilgili plann bozmak iin Trkiye'nin yapmas gereken i; hem KRY'yi tanmamaya devam etmek hem de gerek Kbrs'ta zm gerekse kendisine konulan AB yolu zerindeki bir takm engeller kaldrlmad srece KKTC'den bir tek asker bile ekmeyeceini srarla ve aklkla be-lirtmesidir.Bylece Kbrs, AB'nin Trkiye'ye kar abann altndaki sopas olmaktan kacak, Trkiye'nin AB'ye kar abann altndaki sopas olacaktr.Aksi halde Kbrs'n tamamen elden gitmesine ramak kalmtr.Bir ka hamle sonra Kbrs btn ile AB'nin eline geecektir.Buna mukabil Kbrs' alan AB'nin istinas durmayacak-ur.Trkiye'ye yeni ve son derece hayati talepler yneltecek-tir.Kbrs, Trkiye'nin AB karsndaki en nemli hatta tek kozu-dur.u aamada AB'nin Kbrs'la ilgili isteklerini Trkiye'nin kabul etmesi demek, yelik srecinde her trl inisiyatifi AB'ye brakmas demektir.Byle bir srecin sonunda AB'ye ye olup olamayaca da kesinlikle belli deildir. Bunun iindir ki hem Kbrs'ta telafisi mmkn olmayacak bir kayba uramamak hem de AB ile yelik mzakerelerinin srecini AB'nin tek tarafl gdmnden kurtarmak iin Kbrs'ta AB isteklerine kar sert bir diren gstermelidir. Bunu yapamayan Trkiye, sadece Kbrs' tmyle AB'ye kaptrmakla kalmayacak yelik mzakerelerinin de Trkiye'nin birlik ve btnlnden tutun da btn mukaddeslerine kadar her eyi tehdit eden bir srece dnmesini engelleyemeyecektir. 113 ABD-AB EKSENNDE TRKYE'NN AB YEL Trkiye'nin AB'ye ye olmas zerinde ABD'nin bu konuda ne diyeceinin ok byk bir etkisi olacaktr. Geri ABD'nin Trkiye'nin AB'ye ye olmas ynndeki istekleri AB'nin kendisinde de eit bir karlk bulmad srece sonusuz kalmaya mahkum olacaktr. Buna mukabil AB Trkiye'nin ye olmasn istiyor ABD kar kyorsa bunun da Trkiye'nin AB yelii iin ok byk bir engel oluturaca kesindir. Bunun iindir ki Trkiye'nin AB yelii sadece Trkiye ile AB arasnda bir konu olmayp hem AB ile Amerika, hem de Trkiye ile Amerika arasndaki bir konudur. Bu gne kadar Amerika'nn Trkiye'nin yeliini ciddi bir ekilde istediini gzlemliyoruz.Amerika bir taraftan btn AB zerinde Trkiye'nin yelii iin giriimlerde bulunurken dier taraftan AB yesi olmakla beraber Amerikan yanls olarak bilinen bata ingiltere olmak zere AB lkelerinin Trkiye'nin yelii iin etkin bir rol stlenmelerini temin etmektedir.Dier taraftan Amerika Trkiye'yi AB yelii iin srekli olarak yreklendirmektedir.

Bunlarn tesinde Amerika'nn IMF aracl ile Trkiye'yi koruyucu kanatlar altna alm olmas Trkiye'nin AB yelii iin bir bakma en byk destei oluturmaktadr. Bugn Trkiye ciddi bir ekonomik krizin alevleri iinde kavrulmuyorsa bunun tek sebebi IMF'nin 2001 krizinden sonra Trkiye'ye direk olarak verdii ykl d bor ve daha sonra bunlarn geri demesinde yaplan ertelemelerdir.IMF ayn ertelemelerden bir yenisini de 2005 ylnda yapacaktr. IMF'nin bu tutumu Trkiye'nin bor demelerini ve yksek cari ilemler an evirebilmesini mmkn klmakla kalmamaktadr.IMF'nin bu tutumu Trkiye'yi herhangi bir ekonomik krizin penesine brakmayaca anlamna gelmektedir. Bu da dn114 yadaki mali evrelerin Trkiye'nin gelecei ile ilgili herhangi bir endie duymamasna sebep olmaktadr. IMF'nin Trkiye'ye vaki bu desteinin olmamas veya ortadan kalkmas demek Trkiye'nin ister istemez bir moratoryum veva en azndan bir takm borlarnn konsalidasyonuyla ile ilgili youn araylara bavurmas demektir. AB'nin bunu bilmemesi imkanszdr. Ekonomik adan istikrarszla dm bir Trkiye'nin AB iin ne kadar caydrc olaca aktr. AB, Trkiye'nin ekonomisinin gelecei karsnda tamamen kaytszdr. Her eyi MF'ye brakmtr. IMF olmaynca ekonomik kriz olacak, kriz ortaya knca Trkiye'nin AB yelii suya decek demektir. Tr-kiye-AB ilikilerindeki IMF'nin bu belirleyici roln gz ard etmemek gerekmektedir. IMF'nin sz konusu destei siyasal amaldr. Trkiye IMF'nin btn istediklerini yerine getirse dahi Trk ekonomisini belli bir sre ierisinde diyelim ki bir 10 yl ierisinde dzle karabileceinin hibir garantisi yoktur. nmzdeki bir 10 yl iinde Trkiye'nin ekonomik anlamda kendi ayaklar zerinde durabileceinin hibir garantisi bulunmamaktadr. AB de bunu bilmektedir. Trkiye iin ekonomik destek IMF'den, yelik AB'den gibi bir model ortaya kmaktadr. lerce doru baktmz takdirde, IMF, AB yesi olan bir Trkiye'yi niin himaye etmeye devam etsin ve bunun yan sra ekonomik istikrar IMF'nin elinde olan bir Trkiye'yi AB niye ye yapsn sorular gelmektedir. Bu sorular son derecede nemlidir ve Trkiye bunlar laykyla tartmaldr. Ancak bizim bugnk yazmzn amac bu sorular zerine younlamak deildir. Amacmz Trkiye-AB ilikilerinin bu gnk aamasnda IMF'nin stlendii olaanst roldr. IMF'nin bu tutumunu Amerika'dan soyutlamak ise asla mmkn deildir. Trkiye-AB ilikileri balamnda ABD ve IMF'nin stlendii rol u adan byk bir nem tayor : AB ile ABD arasnda bir uyumdan ok rtl olsa bile atma olduu ileri srlmektedir. Bugn iin Amerika kresel egemen g olsa da AB'nin bu hususta Amerika'nn en ciddi rakibi olduu ileri srlmektedir. Byle dnenlere gre Amerika'nn Afganistan ve Irak'a mdaha115 lei, Balkanlar,Dou Avrupa,Kafkaslar ve Orta Asya'ya yerleme gayretlerinin amac, bir taraftan petrol kaynaklarn elinde tutmak dier taraftan eitli askeri sler ele geirerek ok geni bir alanda uzun bir gelecekte kar konulamayacak bir askeri stnlk oluturmaktr. Amerika'nn bunu yaparken en bata Avrupa'y hedef ald ne srlmektedir. Avrupa Birlii'nin Amerika'nn Irak'a mdahalesinde duyduu memnuniyetsizlik de Amerika'nn sz konusu niyetine balanmaktadr. te tam bu noktada ABD-AB-Trkiye arasndaki ilikiler fevkalade nemli bir hale gelmektedir. AB ile Amerika arasndaki rekabet ve atmann dnda kalmas Trkiye iin mmkn gzkmemektedir. Gerekten Amerika ile AB arasnda bir rekabet ve atma varsa bunun etkileri, bugn olmasa bile gelecekte en fazla Trkiye zerinde yaanacaktr. Konuya bu adan baknca Amerika'nn Trkiye'nin AB yeliini istemesi bunun iin destek vermesinin altndaki sebep nedir ve byle bir durum ne kadar devam eder sorular akla gelmektedir. Henz u aamada Amerika'nn AB ile Trkiye dolaysyla aleni bir atmaya girmek istemeyebileceim syleyebiliriz. Ayrca AB'ye ye olmakla birlikte son tahlilde AB'den ok Amerikan yanls lkeler vardr. Ingiltere,Polonya ve italya gibi. Trkiye de bunlardan bir tanesi olabilir, bunun Amerika iin bir mahzuru olmaz. Ama Avrupa Birlii iin olur,

belki de AB'nin Trkiye'nin yeliine bir trl scak bakamaynn temel sebebi bu olabilir. Burada akla gelen baka bir ihtimal daha vardr. Onun zerinde biraz duralm. Avrupa Birlii'nin Trkiye'ye ynelik bir takm istekleri Amerika tarafndan da Trkiye'den istenilmitir. Aznlklar,Ermeni Meselesi,Fenerin Ekmenlii, Heybeli Ada, ruhban okulu ile ilgili istekler defalarca Amerika tarafndan iletilmitir ve iletilmeye devam etmektedir. Trkiye'nin AB'ye yelii sz konusu olmasa idi bu istekler Trkiye'de ok byk tepkilere yol aard. Amerika'nn bunlar tek bana Trkiye'ye kabul ettirmek gibi bir imkan olmad gzkyordu. Bylece Amerika Trkiye'nin AB yeliini des116 tekleyerek Trkiye ile ilgili isteklerinin AB zerinden gereklemesine almaktadr. Durum gerekten byle midir? Eer byle ise Trkiye iin iki bakmdan nemlidir. Birincisi Amerika'nn AB yelii iin Trkiye'ye verdii destei snrl ve sreli olduu ortaya kmaktadr. kincisi ise ok daha ilgin ve nemlidir. AB'nin sz konusu istekleri Trkiye'nin birlik ve btnln tehdit etmektedir. Trkiye bundan rahatszdr. yelik mzakereleri Lozan'n yeniden tartmaya almas anlamna gelecektir. Sz konusu isteklerde Amerika Avrupa ile ortaksa bu Trkiye iin daha vahim bir durum demek olacaktr.Bu demektir ki Amerika'nn da Avrupa'nn da vizyonunda gl bir Trkiye bulunmamaktadr. Trkiye'nin birlik ve btnln en fazla tehdit eden konulardan bir tanesi Krt meselesidir. Dnyadaki Krt nfusu ran,Trkiye,Suriye ve Irak'ta yaamaktadr. zellikle de Trkiye ve Irak'ta youndur. AB'nin de ABD'nin de Krtlerle ok yakndan ilgilendiklerini biliyoruz. Bugn iin bu konuda karmza ok ilgin bir durum kyor. Irak'taki Krtler Amerika'yla silah arkada oldular. Amerika'nn Irak'taki askeri varlna destek veren ve Amerika'yla birlikte hareket eden bir tek Krtler vardr. zellikle son zamanlarda Trkiye'deki Krtlerle AB en yakn bir ekilde ilgilenmektedir. Sanki Irak'taki ve Trkiye'deki Krtler Amerika ile Avrupa arasnda paylalm gibidir. Acaba bu tablo tam olarak gerei yanstyor mu? Gerekten de Krtler Amerika ve Avrupa arasnda tam olarak paylald m? Eer byle bir paylam olmusa Amerika ve Avrupa Krtlerin gelecei konusunda anlam demektirler. Byle bir anlama ise sadece Krtlerle snrl olamaz. Orta Dou'nun, Kafkas-lar'n ve Orta Asya'nn da geleceinde Amerika ile Avrupa'nn anlam olmas gerekir. Bugn iin bu kadar kapsaml bir anlamadan bahsetmek herhalde pek mmkn deildir. Amerika'nn ve Avrupa'nn Krtlerin gelecei ile ilgili birbirlerinden farkl vizyonlara sahip olmalar daha makul bir ihtimaldir. Byle iki farkl vizyon var ise bunlarn ne olduunu bugnden bilebilmek ok zordur. Buna mukabil bu vizj'onlarn birbirleriyle ne kadar rtp ve 117 ne kadar att Krtlerin, blgenin ve Trkiye'nin gelecei zerinde ok belirleyici olacaktr. ABD,AB,Trkiye arasndaki ilikiler asndan ok nemli dier bir konu ise Kbrs'tr. Kbrs Trkiye ile Yunanistan aras bit mesele olmaktan kp Trkiye ile AB arasndaki bir mesele haline gelmitir. Ancak Kbrs meselesinin taraflar sadece AB ve Trkiye'den ibaret deildir. Bu konunun grnmeyen bir nc taraf daha vardr. O da Amerika'dr. AB'nin Kbrs'la ilgili temel hedefi KKTC'deki Trk askerinin tamamen ekilmesidir. Bylece Kbrs'n tamamnn kontrol AB'ye geecektir. Esasen AB'nin KRY'yi ye yapmaktan amac kendisinin Kbrs'a girmesi ve Dou Akdeniz'de ok nemli bir s edinmesi iindi. AB'nin bu isteinin gereklemesine ok az bir mesafe ve zaman kalmtr. Geri Kbrs'n gneyinde ingiliz'lerin iki ss bulunmaktadr. Bu ingiltere iin yeterli olabilir. Amerika iin olmaz. Amerika Kbrs' mukabilinde ngiltere'nin sleri var diyerek AB'ye brakmaz. Eer brakyorsa bunun altnda ok farkl bir pazarlk var demektir. Eer Ortadou nemliyse Irak,Suriye,Lbnan,Filistin,Is-rail,Msr,Suudi Arabistan nemli ise Kbrs da nemlidir demektir. Irak'a yerlemeye alan

Amerika'nn sadece iki ngiliz ss ile yetinip Kbrs' gzden kartmas gerekten zerinde srarla durulmas gereken bir konudur. Kald ki Amerika'nn Kbrs'la ilgilenmesini gerektirecek ikinci bir husus daha vardr. Kbrs srail iin de son derecede nemlidir. Kbrs'n tmyle AB'nin olmas srail'i ok rahatsz edecek bir durumdur. Ancak bugnk tabloya baktmzda Kbrs'n AB'nin olmasn nleyebilecek hibir muhtemel gelime ortada gzkmemektedir. ABD ile AB arasndaki rekabet veya uzlamann bir taraftan Trkiye-AB ilikilerine dier taraftan Ortadou ve Trkiye'ye nasl yansyacan kestiremiyoruz. Eer nmzdeki gelimelere milli bir duyarllkla bakacak olursak her iki byk gcn de istet bir arada ister ayr ayr olsunlar Trkiye'nin bamszl,birlik ve btnl asndan ciddi bir tehdit oluturduklardr. Bunun iindir ki Trkiye'nin gemiine gre ok daha dikkatli bir d politika 118 yrtmesi gereken bir dnemden geiyoruz. Ne yazk ki bugnk iktidar bunun idraki iinde deildir. Bu tabloyu btn netlii ve aklyla kamu oyuna anlatan bir muhalefet yoktur. Devletin btn kurumlan da AB ve yerli AB'ciler tarafndan hipnotize edilmi gibidir. Btn bunlar Trkiye'nin Lozan ve Cumhuriyet'le elde ettiklerini korumada ne kadar zorlanacan gstermektedir. 119 FRANSA'DA REFERANDUM, AB ve BZ Fransa'da byk bir ounluk AB. Anayasa'sna "hayr" dedi. Bunun ne kadar nemli bir gelime olduunu nmzdeki zaman dilimi ierisinde greceiz. nce u hususun zerinde durmak gerekiyor: Fransz'larn verdii karar "tepkisel bir karar olarak" deerlendirilme-melidir. Fransa'da devlet, iktidar ve toplum nemli anlarda mutlaka "ortak aklda" buluurlar. Bu referandum sonularna da byle bakmak gerekecektir. Fransa. AB'nin kurucu yesidir. Almanya ile birlikte bu gne kadar Avrupa'nn birlemesinin lokomotifi olmutur. Buna ramen AB Anayasa'sna oy vermemise; bu AB'nin gelecei asndan ok dndrcdr Esasen Avrupa Birlii fikri ve 1958'de ortak Pazar olarak kurulan giriimin temelinde Fransa'nn 2.Dnya Sava sonrasndaki kendi gvenlik stratejisi ok byk bir rol oynamtr. AB'yi bir bakma Fransz'larn kendi gvenlik araylarnn bir rn olarak grmek, hi de yanl olmayacaktr. Birlemi bir Avrupa kendi arasnda tekrar savamayacak bir Avrupa anlamna geliyordu. Bu Fransa iin ok nemliydi. 1. ve 2. Dnya Savalarna Fransa sebep olmad. Malup da olmad. Buna mukabil ok byk aclarn ekti. Ayrca Fransa birlemekte olan Avrupa ats altnda Almanya ile ok yakn ilikiler kurmak istiyordu. Buna ek olarak Almanya'y, Avrupa Birlii fikrine kazandrmak Avrupa bar iin ok byk bir adm olacakt. Fransa, Almanya ile srekli bir ekilde birlikte olarak, adeta i ie girerek hem Almanya'y kontrol altnda tutmak, hem de Almanya'daki gelimelerden haberdar olmak istiyordu. Fransa'nn Avrupa Birlii fikri ve kendisi ile srdrmek istedii yakn ilikiler Almanya'nn da iine geliyordu. Fransa ile yakn ilikiler Almanya'y korkulan lke olmaktan karacak ve Av120 - rupa'nn nnde yalnz bir lke olmaktan kurtaracakt. imdi bu Fransa'nn AB Anayasa'sna "hayr" demi olmasn ok iyi deerlendirmek gerekmektedir. Fransa AB Anayasa 's hazrlanrken buna pek itiraz etmedi. Kendi toplumuna kabul ettirmekte zorlanaca hususlarda her hangi bir alternatif aray ortaya koymad. Chirac ve tm Fransa'y ynetenlerin kendi toplumlarn-byle bir anavasay kolaylkla kabul ettirebileceklerini zannedecek kadar-tanmadklar sylenemez. AB Anayasa'sna "hayr" diyen Fransa'nn mutlaka bir B plan vardr. AB'nin ise yoktur. Zira AB hep Fransa ile birlikte dnmtr, Fransa'sz dnemez, ingiltere Avrupa Birlii'ne zaten pamuk iplii ile baldr. Fransa'y da bir tarafa ayrrsanz AB diye bir ey kalmaz. Daha dorusu Almanya'nn egemenliinde ve gdmnde bir AB kalr ki; bunu ne dier AB lkeleri hatta ne de Almanya'nn kendisi isteyecektir. AB'nin Fransa'ya ksmek ve onu dlamak gibi bir ans yoktur.

nmzdeki gnlerde Fransa'nn AB Anayasa'sna"hayr" demi olmasnn ksa vadeli sonularn grmeye balayacaz. Bu ksa vadeli sonulara bakarak hem AB, hem de Fransa'nn gelecei hakknda daha salkl ve daha uzun vadeli deerlendirmelerde bulunabileceiz. Fransa'da yaplan referandumun Trkiye iin de ok nemli mesajlar ierdii kesindir. imdi biraz da bunlar zerinde durmak istiyorum. Fransz'larn AB Anayasas'na oy vermemelerinin en -nemli sebebi Fransa'nn ulusal egemenliinin belli bir blmnn dahi olsa AB'ye devredilmesine kar kmalardr. Bir sre nce Genel Kurmay 2. Bakan Orgeneral lker Babu AB'ye egemenlik devri konusunu tartmaya amak istemiti. Kendisine cevap tez elden Fransz semeninden gelmi oldu. Trkiye'de bir "ok bilenler takm" vardr. Dedikleri dediktir. Habire diyorlard ki; "ulus devletier dnemi kapanmtr", "uluslar son bulmak zeredir", "ulusal kimlikler bitmitir". Demek ki; bitmemi. Ulus devletin, ulusal kimliin, ulusun ve ulusuluun anavatan olan Fransa bunlarn devam ettiini sz konusu referandumla btn dnyaya ilan etmi oldu. 121 Referandum ncesinde Fransa ile ilgili kan haberlerin birisinde "faistlerle,solcularn kol kola girdikleri" syleniyordu. Bundan nce de ar sa ve sol kol kola girmeseler bile; farkl nedenlere dayal da olsa ayn sonuta birletikleri olmutur. Ancak bu gne kadar ne tek balarna ne de kendi aralarnda bir araya gelerek ounluklarla kol kola girememilerdi. Bu sefer Fransz halkyla da kol kola girdiler ve onunla btnletiler.Bu bir ilktir. Son derece de nemli bir gelimedir. Btn bunlar; bir taraftan Fransa'nn AB Anayasa'sn reddetmesinden kacak sonular, dier taraftan Fransa'nn bu anayasaya "hayr" diyerek verdii mesajlar iyi izlememiz ve deerlendirmemiz gerekmektedir. 122 AB BR DEVEKUUDUR Mesele de buradadr. Fransa ve Hollanda'daki referandumlar, son bte krizi isin- bahanesidir. Bu. dnya etme bulma dnyasdr. Eden bulur. AB Trkiye'yi blecekti. imdi kendisi blnyor. AB lkeleri yaadklar corafyann da, zamann da dn-dadrlar. Gelecekle ilgili ne bir vizyonlar ne bir misyonlar vardr. Bunun iin bir devekuudurlar. Kafalarn elde ettikleri refahn iine gmmlerdir. Bunu kimseyle paylamadan srgit bir ekilde yaatmak istiyorlar. Daha dorusu yaatabileceklerini zannediyorlar. AB'nin zengin lkeleri bu zenginliklerini AB'ye yeni ye yaptklar Dou Avrupa lkeleriyle bile paylamak istemijwlar. Bu bir bakma doal bir durumdur. AB'nin eldrdek lkeleri AB'yi Orta Avrupa lkelerini de ilerine alacak ekilde tasarlamadlar. 1989 ylnn 2.yarsnda Varova Pakt ve Rusya dalnca Amerika ok hzl bir karar verdi. Ukrayna'ya kadar olan Avrupa lkelerinin NATO'ya alnmalar gerektiini ilan etti. Bu AB iin bir emrivaki oldu. Bir kmazla kar karya geldiler. NATO'ya ye olacak lkeleri eer AB'ye almazlarsa bu lkeleri Amerika'nn egemenliine terk etmi olacaklard. Bunu kabullenemezlerdi. NATO yesi olacak lkeleri hzla AB'ye almaya karar verdiler. O gnk temel vizyonlarndan koptular. Yerine yenisini koyamadlar.Amerika'nn da istedii zaten bu idi. AB'nin zengin lkelerinin ilgilenmeleri ve onlarla birlikte ortak bir vizyon oluturmalar gereken lkeler sadece AB'nin yeni yesi olmu nispeten yoksul lkelerden ibaret de deildir. AB'nin Bat Avrupa'dan douya doru gittike yoksulluk artyor. Rusya nemli lde kendisini toparlad. Geri ekonomik gelecei-u anda tam olarak belli deildir. Kald ki Rusya, Byk Okyanus'a doru giderek daha da yoksullayor. Bu balamda Si123 birya'nn gelecei tartma konusu oluyor. Rusya'nn daha da gneyinde Orta Asya Trk Cumhuriyetleri, Afganistan, Pakistan ve Iran bulunuyor. Hepsi Bat Avrupa'ya gre ok yoksul ve yksek oranlarda isizlie sahip lkelerdir. Bununla da kalmyor. Benzer bir durum Kuzey Afrika lkeleri iin de sz konusudur. Ya zengin Avrupa lkeleri yeni AB yesi lkeler dahil olmak zere

btn bu geni corafyann kalknmasna katkda bulunacak ve refah onlarla paylaacak yeni bir vizyon oluturacak-ban kumdan kartacak-ya da bu lkelerde yaayan insanlar Ba Avrupa'daki refaha ortak olabilmek iin Ba-t'ya veya Kuzey'e doru hareketleneceklerdir. Bunun ad gtr. AB'nin en byk korkusudur. Avrupa ile Asya arasnda bir tek Urallar var. Bunlar iki kta arasnda hi de ciddi bir engel deildir. Onlarn dnda ise hi bir fiziki engel yoktur. Kuzey Afrika iin ise her zaman kolaylkla aabilecei sadece Akdeniz mevcuttur. Bu da yoksul blgelerin isiz insanlarnn Bat Avrupa'ya ulaabilmelerini corafi anlamda son derece kolaylatryor. Buna mukabil AB'nin zengin lkelerinin hepsinin nfusu azalyor. Yarn Avrupa'nn refahna, zenginliklerine, fabrikalarna acaba kim sahip olacaktr. AB bu soruyu da kendine soramyor. Burada da ban kuma sokmu oluyor. AB'nin zengin lkeleri hzl bir ekonomik byme gerekletiremiyorlar. AB'nin bu zengin lkelerinde bile isizlik yksek oranda bulunuyor. Yksek teknoloji rnlerinde Avrupa, Amerika'nn ve Japonya'nn gerisinde bulunuyor. Sosyal gvenlik sistemleri nerede ise iflas etme noktasna dayanmtr. AB dk byme ve yksek oranl isizlii, giderek yalanan bir nfusa sahip olarak telafi etmeye alyor. Ama o zaman da yarn Avrupa kimin olacak ve bu gn Avrupa'llar gelecekte kimin iin alm oluyorlar paradoksu ile karlayorlar. te Avrupa'nn temel kmazlar buradadr. Almas ok zordur. Hi bir ey imkanszdr denilemez. Buna da imkanszdr denilemez. Ama Avrupa'da ne byle bir alglama ne de bu yolda irade ve hazrlk vardr. Bunlarn dnda da AB'nin bir birlik olma yolunda ok byk engeller bulunmaktadr. Bunlar ayr bir yaznn 124 konusu olacaktr. Tehis dorudur: "AB derin bir krizle kar karyadr". Bu derin kriz u veya bu lkenin tutumlarndan kaynaklanmyor. Bu derin kriz biraz nce ifade etmeye altmz gibi Avrupa'nn derinliklerindedir. Bu durum benim naiz ahsm iin hi de bir srpriz deildir. AB'yi hi ciddiye almadm. Her zaman dalp ayracak bir vapya sahiptir. Bu adan Trkiye'nin d politikas ve gelecei asndan hi de gvenilir bir hedef gzkmyordu. Bir dier taraftan AB Trkiye'ye kar hep kt niyetli oldu. Ben de her iki sebepten dolay AB'ye kar oldum. Bugn balarna geleni bekliyordum. Daha da fazlas gelecektir. Dtkleri durumdan da ok memnunum. Geri bizim AB'ciler bu olanlar karsnda iin iin ok zlyorlar. Onlar bizim vatandalarmz ve kardelerimizdir. Onlarn bu yar ak, yar rtl zntleri benim sevincime de bir lde glge dryor. Geri onlar "AB bunlar aar" diyorlar. Bu ister istemez karanlkta slk aimaya benziyor. Bu iktidar artk akln bana toplamaldr. AB'ye kar defansif deil ofansif olmann zaman gelmitir. Geen yazmzda da bunu ifade etmeye almtm. AB uzun yllar kendi iine gmlecek ve i ileriyle uraacaktr. Trkiye'nin AB ile ilikilerdeki asl ncelikleri KKTC'yi kurtarmak, AB'in Trkiye'nin birlik ve btnl iin ciddi bir tehdit tekil eden istek ve niyetlerini geri evirmektir. Bunun artlar olumutur. AB yeliimize gelince kendi dinlerinden, kendi rklarndan ve ayn medeniyet dairesine mensup en yakn yoksul akrabalarn bile-ki Trkiye'den daha da zengindirler-iine sindiremeyen ve yerletiremeyen AB'nin Trkiye'yi yelie kabul etmesi artk bir hayal bile deildir. Kald ki Trkiye iin ciddi bir hedef ola. 125 KM KM KIKIRTIYOR? stanbul'daki Blge dare Mahkemesi'nin Boazii ni-versitesi'nde toplanacak olan Ermeni Konferans iin durdurma karar vermesi hkmeti ok kzdrd. Babakan Erdoan ve Dileri Bakan Gl, bu karara kar ktlar. "Bu karar AB'yi kkrtmaktr. 3 Ekim'i tehlikeye atmaktr." dediler. Tm AB'cilerimiz de bunu AB'yi kkrtma olarak tanmlad. Daha AB ortaya ciddi bir tepki koymadan hemen AB'nin 3 Ekim'le ilgili raporunda bu olaya yer vereceini sylediler. Ancak ne kadar tuhaftr ki bu konferansn erteleme kararndan ok az bir sre nce, Kuzey Kbrs'n GB'ye giriini imzalasak da Gney Kbrs' tanmamaya devam edeceiz diyen Trkiye'nin deklerasyonuna kar AB!nin cevabi

deklerasyonuna da Babakan Erdoan ayn kelimeyi kullanarak AB kkrtclk yapyor demiti. Acaba hangisi dorudur. AB mi cevabi dekorasyonuyla Trkiye'deki AB kartlarn kkrtyor yoksa Trkiye'deki AB kartlar m byle bir mahkeme kararyla AB'deki Trkiye aleyhtarln kkrtm oluyorlar. Bu soruya bir cevap bulalm derken aklmza baka bir husus geliyor. Ermeni konferansnn mahkeme kararyla durdurulmasnn AB ile ilikilerimiz asndan olumsuz sonular verebilecei sylenebilir. Eer sz konusu mahkeme karar AB'yi Trkiye'nin yelii asndan olumsuz ynde etkilemise ortada onunla kyaslanamayacak kadar AB'yi olumsuz ynde etkilemi baka bir olay vardr. Bu da Ek-Protokol' imzaladktan sonra Trkiye'nin bu imzann Gney Kbrs' tanmak anlam tamayacan syleyen Trk Hkmeti'nin deklerasyonudur. Yoksa bu aklamasyla asl Erdoan Hkmeti mi AB'yi kkrtmtr? Eer 3 Ekim'de olumsuz bir durum ortaya karsa pek ok AB'ci Erdoan Hkmeti'nin de sz konusu aklamasn kkrtclk olarak niteleyeceklerdir. Daha geenlerde Rahmi Ko, 126 Kbrs yznden AB'ye ye olamazsak ok yazk olur dedi. Halbuki u anda Trkiye'nin AB'ye ye olup olmamasnn kararnn verilecei gnn arifesinde deiliz. Daha buna yirmi yl var. Bilemedin 0n be yl var. Herhalde Rahmi Ko Trkiye'nin Kbrs'la ilgili tutumunun on be yl sonunda verilecek kararn Trkiye'nin aleyhine kmasna sebep olabileceini sylemek istemiyor. Buna daha ok zaman var. Rahmi Ko'un endiesi bu hkmetin Kbrs'la ilgili tutumunun 5 Ekim'de yelik mzakerelerinin baslatlmamasna yol amasdr. Trkiye'nin GB Ek-Protokolne ataca imzayla AB'nin Trkiye'nin yelii iin verecei karar ayn gne gelseydi tabii ki Rahmi Ko'un szleri ok ayr bir anlam tard. u anda kendisi AB'ye ye olmak iin Kbrs' gzden kartalm demi olmuyor. ok daha ilerisine gidiyor. Kbrs' brakalm, yelik mzakerelerinin balamasna engel olmasn demeye getiriyor. Bu Tr^e'deki tm AB'cilerin, AB balamnda Kbrs'la ilgili ortak grdr. Kbrs, yelik mzakerelerinin balayabilmesi ve srdrlebilmesi iin iin banda Trktye tarafndan gzden kartlmaldr. Bir baka ifadeyle onlar, Trkiye'nin Kbrs'tan AB yelii iin deil, hatta AB ile yelik mzakerelerini garan aluna almak iin bile deil, sadece mzakerelerin balamas ve devamn glendirebilir ihtimali uruna, bir bakma yok pahasna, Kbrs'n elden kartlmasn istemektedirler. Bu gre gre Erdoan Hkmeti Kbrs konusunda Trkiye'nin karlar asndan daha mspet bir yerde duruyor. Yeterli olmamas ayr bir konudur. Keke EkProtokol hi imzalamasayd. Ama imzadan sonra bunun Gney Kbrs' tanmak anlamna gelmeyeceini ifade etmesi hibir ey dememesinden elbette daha iyidir. Ama 3 Ekim'de bir sakatlk olursa Erdoan Hkmeti de sz konusu aklama ile AB'yi kkrtm olmakla sulanabilecektir. Bu kkrtma iinin bir de d boyutu var. ngiltere'nin dnem bakanl ve Trkiye'nin yeliini ciddiyede sahiplenmesi Trkiye asndan acaba olumlu mu olmutur? Ksacas ingiltere'nin Trkiye'nin AB yeliini bu kadar ok istemesi bata Almanya ve Fransa'da ters bir sonu vermi ve AB zerinde Trkiye'nin aleyhinde sonu verecek bir kkrtma yerine mi gemitir? ngiltere sz konusu tutumunun byle bir kkrtmaya yol aabileceini dnerek ve bilerek mi acaba byle hareket etmitir? Yoksa ngiltere Trkiye'nin yelii 127 ile ilgi olarak "tavana ka, tazya tut" politikas m gtmtr? Herhalde ortada bir kkrtma var. yle olunca en az bir tane de kkrtc olmas sz konusudur. Kkrtma varsa ortada bir oyun da var demektir. 3 EKM VE SONRASI 3 Ekim'de imzalanan Mzakere erevesi kararnn mrekkebi kurumadan AB'nin Genilemeden Sorumlu Komiseri Rchn hemen Trkiye'ye geid<, bastrd. Babakan Erdoan, Ek Protokol' Meclis'e getirme karar ald. Bu husus yalanda hkmet karar olarak aklanacaktr. AB'nin Ek Protokol'n bir an nce Mecs'te onaylanmasn istemesinin sebebi aktr. AB, Trk Hkmeti'nin Ek Protokol' imzaladktan sonra yapa "Buraya atlan imza Rum Kesimi'-ni tanmak anlamna gelmez" yolundaki aklamasndan hi honut olmamtr. Ek Protokol, Meclis'ten geerse hkmet tekrar byle bir aklama yapamayacana gre bu aklama ortadan kalkm olacaktr. Ek

Protokol'n Mecs'te onaylanmas salandktan sonra sra AB'nin Kbrs'la ilgili yeni dayatmalarna gelecektir. Nitekim Komiser Rehn bu geliinde "Kbrs topraklarnn tamam AB'nin-dir" demitir. Ek Protokol'n Mecs'te onaylanmas ilk aama olacaktr. Arkasndan AB, 2006 ynda Trkiye'den hem Rum Kesimi'ni resmen tanmasn, hem de Kuzey Kbrs'tan nemli lde asker ekmesini talep edecektir. Bask yapacaktr. Mzakereleri durdururum diyecektir. Bunun iindir ki 3 Ekim'in asl nemi 2006 ylnda Kbrs konusunu bir kere daha Trkiye'nin gndemine getirecek olmasdr. Bu sefer Kbrs'n kader anna sra gelmi olacaktr. Vatann anas, yavrusu olmaz. KKTC vatanmzn blnmez bir parasdr. Benim szm byle dnenleredir. Byle dnmeyenler de var. Geenlerde Rahmi Ko: 'Bir Kbrs yznden AB yeliimiz gereklemezse yazk olmaz m?' dedi. Sanki AB'nin vestiyerine Kbrs' brakversek hemen geip AB'nin iine oturacak, yesi olacaz. Byle dnenler var. Benim szm Meclis Ek Protokol' imzalarsa sra Kbrs' tamamen brakmaya gelecek; bununla da kalmayacak Ermeni Soykrm, Ermenistan ile snr ihtila128 129 f(!)ndan tutunuz da aznlklarn yeniden tanmlanmasna kadar kabul imkansz isteklere de sra gelmi olacaktr, diye dnenler iindir. Ek Protokol'n TBMM'de reddedilmesi, Kbrs' tekrar kurtarabilmemiz iin son tarih ve son frsat olacaktr. Trkiye'nin Kbrs'la ilgili tezi; iki milletli ve iki devletli bir konfederasyondur. Bunun temeli ise, bugn iin var olan Kbrs'taki iki ayr corafi blgedir. Trkiye ve Kbrs Trkleri iin tek teminat ise oradaki askerimizdir. Annan Plan iki ayr corafi blgeyi sona erdiriyor. Trk Askeri'nin Kbrs'tan ekilmesini ngryor. Ancak bunlarn gereklemesini zamana yayyor. Byle olmas Trkiye asndan bir ey fark etmiyor. Sonunda Kbrs Trkiye'nin elinden km oluyor. Bunun iindir ki Annan Plan'n kabul etmek Kbrs' vermek demektir Papadopulos'un ve Rum Kesimi'nin Annan Plan'nn ngrd zaman beklemeye tahammlleri yoktu. Nasl olsa AB yesi oldular. Zaten AB de Rum Kesimi gibi dnyor. Rum Kesimi'nin amac Annan Plan'na gre ok daha ksa bir zamanda Trk Askeri'nin Kbrs'tan ekilmesini salamak ve Kbrsl Trkleri Kbrs Rum Devleti'nin aznl statsne raz edip ii balamaktr. te Ek Protokol'n Meclis'e gelmesinin nemi buradadr. Reddolunursa Kbrs' kurtarabiliriz. Sadece Kbrs' deil, Lozan' da kurtarrz. Allah etmesin, Meclis bunu onaylayacak olursa; i sadece Kbrs'la da kalmaz, Lozan iin de bir krlma noktasna gelinmi olur. Ek Protokol'n TBMM'deki mzakeresi parlamentomuzun tarihindeki Lozan'dan sonraki en nemli anlama olacaktr. nmzde az ok bir zaman varken TBMM de, btn kamuoyu da, hkmet de, devletin btn kurumlar da Kbrs konusunu etraflca dnmelidir. Kbrs' veren, altndan kalkamayaca bir vebalin altna girer. Unutulmasn! imparatorluun harabesinden bamsz Trkiye Cumhuriyeti'ni karan Lozan' bile Trk Milleti tartmtr. Musul ve Kerkk, Adalar ve Bat Trakya, Trkiye'nin iine sinmemitir. mzalayanlarn da iine sinmemitir. Bata Atatrk'n sinmemitir. 1'923'te yeniden bamsz bir devle130 tin var olmas en kk bir phe yoktur ki, hem btn slam Tarihi, hem de Trk Tarihi iin en nemli ve mudu olaylardan bir tanesidir. Buna ramen Lozan tartlmtr. Bir kez daha hatrlatalm: Kbrs'la ilgili herkes, her kurum ve her lke ok iyi dnsn. Kbrs, verene de, alana da yar olmaz. 21. Yuzyl'a Trkiye toprak kaybyla girmez. 131 AB KUMDAN BR KALE Fransa'daki olaylar AB'nin rkln ortaya koydu ve zaaflarn tehir etti. AB sanal bir birliktir. Hayata geirilmemi ve geirilmesi imknsz saylacak bir hayal yumadr. Avrupallarn bile Avrupa'nn ve AB'nin geleceinden mitleri yoktur. Delili, Avrupa'nn giderek yalanan ve artk artmayan nfusudur. Almanya'nn nfusu ise artmak bir tarafa azalyor. Avrupallar evlerini, mallarn, mlklerini ve hatta menkullerini bile kime brakacaklarn

dnmyorlar. Avrupallar kendilerine bir miras aramyorlar. Avrupa'nn btn maddi ve manevi deerleri ve kendilerinin ok vndkleri uygarlklarnn bir varisi ortada yoktur. G ve AB Nfusu Avrupa, tarihinde neredeyse yirmi yz yl sonra ikinci bir byk "G" tehdidi ile kar karyadr. Birinci bin yln ortalarna doru meydana gelen "Kavimler G" Roma'y silip sprmt. Bugnn Avrupa's da buna benzer bir tehdidin altndadr. AB'ye gmeye namzet milyonlarca i ve a arayan insan nce AB nfusunun yapsn ve trdeliini deitirecek ve yol aaca zincirleme olaylarla tm Avrupa Uygarl'n tehdit edecektir. AB yoksullarn ortasnda bir zengin sofrasdr. Btnyle Afrika, Ortadou, Pakistan, Afganistan, Orta Asya hatta Rusya ve Dou Avrupa isiz ve yoksul insanlarla dolup tamaktadr. Ya sermaye, yatrm, istihdam ve refah onlarn bulunduklar yere gidecek ya da onlar bunlar bulabileceklerini umduklar yerlere geceklerdir. Bugne kadar genler Avrupallatrlamadlar. Avrupallarla Avrupal olmayanlar ayn topraklar zerinde ve ayn lkelerde zeytinya ve su misali birbirlerine hi karmadan yayorlar. Avrupa bunu hazmedemiyor, ama aresizdir. Yapacak bir eyi yoktur. 132 gugn Fransa'da yaanan olaylar bu durumun sonucudur ve ok Haha byklerinin habercisidir. Bir taraftan Avrupal olmayanlar Avrupa nfusu iinde oaldka, Avrupa'nn gelenekleri ve deerleri giderek daha az insan tarafndan paylalacaktr. Avrupa'nn kimyas hzla deiecektir. Dier taraftan bu yoksul, isiz, ayr din. ve kltrlere mensup ve says giderek artan gmenler ciddi sosyal bunalmlara ve patlamalara sebep olacaklardr. AB'nin demokrasisi de, insan haklar da ve hukuk devleti de ok ar bir snava girmi olacaktr. Olaanst hl ilan etmeler, baz semtlerde gece sokaa kma yasaklar, AB'nin yceltmeye alt bu deerlerin ne gibi byk tehditlerle kar karya olduunu gstermektedir. AB'nin artmayan nfusu ve AB'ye ynelik byk apl bir g ihtimali AB'nin geleceini mehul bir hale getiriyor. Kafalarda ok ciddi sorular douyor: Yarnki Avrupa kimin olacak? Daha da nemlisi; Yarnki Avrupal "kim" olacak? Bu sorular cevapszdr. Avrupa'nn ve AB'nin gelecei karanlklar altndadr. Paris'ten ve Fransa'dan ykselen alevler bu karanln ko)ruluunu ve boyutlarn ortaya koyacaktr. AB'nin Ekonomik Durumu ster tm Avrupa'y, ister bir btn olarak AB'yi, isterse tek tek AB yesi lkeleri ele alalm durum deimeyecektir; AB ekonomisi bymyor ve istihdam imknlar meydana getiremiyor. Sosyal Gvenlik Sistemi kmenin eiindedir. AB'nin refahnda gerilemeler ortaya kt. Brakn mevcut ve mstakbel gmenleri, AB'nin kendi nfusunu bile artk ayn refah dzeyinde yaatamayaca grlyor. Halbuki AB'nin bir taraftan azalan nfusu, dier taraftan byk g basks karsnda iki hususa her zamankinden ok daha fazla ihtiyac vardr. Birisi ok gl bir ekonomi, dieri ise gz tokluu ve cmerdiktir. Ya AB Dou Avrupa ve Kuzey Afrika'dan balayarak geni bir alana yatrm ve istihdam gtrecek ya da burada yaaj'anlar bir yolunu bulup Avrupa'ya geceklerdir. AB ekonomisi ise bunu temin edecek kadar gl deildir. Kald ki AB'nin kendi snrlar dndaki geni bir alana ekonomik 133 kalknmay gtrmek gibi bir vizyonu ve byle bir tercihi yoktur. Orta Avrupal yeni ye lkeleri bile tam olarak iine sindiremedi. Bunlar ikinci snf bir yeye dntrmeyi amalyor. Bu lkelerin ekonomik zorluklarn amalar iin bile herhangi bir katkda bulunmak istemiyor. Fransa hl AB'nin sosyal fonlarnn yeni yelerden ok kendi iftisi tarafndan kullanlmasnn peindedir. Trban Karan Ve ifte Standart AHM "Devlet laiklii korumak iin gerekli nlemleri alr ve bu nlemlerin demokrasiye aykr olduklar ileri srlemez" dedi. Bunun iin niversitelerde

trban yasann devam etmesini olaan buldu. ifte standart uradadr: Avrupa Birlii, devletin kendisini, milletini ve vatann birlik ve btnln savunmak iin alabilecei kararlan kolaylkla demokrasiye aykr bulabiliyor. Buna mukabil devletin laiklii korumak iin ald kararlar demokrasi ve insan haklar asndan denetim d brakyor. Szn ksas Trkiye'de blcln her trls serbest, Mslmanln gereklerini yerine getirmek ise devletin ve AB'nin kstlamalarna tabi olmaldr. Bunun byle olaca bandan belli idi. Ne barts, ne de RP ve FP'nin kapatlmas AHM'ye gtrlmemeli idi. Mslmanlar kendi dini inanlar ile ilgili meseleleri, Hristiyan hakimlere gtrmemeli idiler. Gtrmeleri Mslmanla da ve vakara da aykr idi. Umalm ki gereken dersi almlardr. 134 III. BLM: ABD LE LKLER VE TERR ZOR ZAMANDA DRENMEK Bugn devletin yapt tam budur. Bugn; Trkiye'nin karsnda iki byk g ve ok nemli ihtilafl konu vardr. Kar karya geldii gler AB ve ABD' dir. Konular ise KRY' nin AB' ye yelii balamnda Kuzey Kbrs / Kbrs meselesi, Avrupa Gvenlik ve Savunma Kimlii (AGSK) balamnda kurulacak olan Avrupa Askeri Gc'nn karar mekanizmasnda Trkiye'nin yer alp almamas meselesi ve bamsz bir Krt Devleti kuruluu balamnda Kuzey Irak meselesidir. Trkiye sz konusu meselelerle yllardr mcadele etmektedir. Ancak gnmzdeki d konjonktr bu konular Trkiye'nin nne bir kere daha ve ciddi bir ekilde getirmi bulunmaktadr. Dier taraftan Trkiye ok ciddi bir ekonomik krizin iinden gemektedir ve bu kriz Trkiye'yi nemli lde darya baml hale getirmitir, iinde bulunduumuz gnler Trkiye iin en azndan konjonktrel olarak kendini zayf hissedecei gnlerdir. Amerika Savunma Bakan Rumsfeld'in Ankara'ya vaki ziyareti byle bir zamana rastlamtr (4 Haziran 2001 Pazartesi) ayan krandr ki Trkiye Cumhuriyeti tam bir byk devlet gibi davranmtr. nce Rumsfeld'i souk bir ekilde karlam (Hava alanna Savunma Bakan 5'erine mstear yardmcs gitmitir) bilahare gerek Milli Savunma Bakan, gerek Genel Kurmay Bakan, gerekse Babakan yukarda sz konusu olan konuyla da ilgili olarak Trkiye'nin net tavrn hem ak hem de kararl bir dille misafir Bakana iletmilerdir. Trkiye'nin ortaj'a koyduu bu tavr dnlr ki gerek ABD gerekse AB asndan arlnca deerlendirilecektir. Trkiye'nin bu iki muhatab da anlamaldr ki Trkiye kendisi iin zor saylacak bir zamanda bu meselelerle ilgili olarak dnsz ve kesin kararl bir tutum sergilemitir; demek ki Trkiye bunlar ok -nemsemektedir ve bu tutumunu sonuna kadar srdrecektir. 136 Trkiye'nin AGSK konusundaki kararlln Rumsfeld'e de belirtmesi yerinde olmutur. AGSK Trkiye ile AB arasndaki bir ihtilaf konusu olarak gzkmekle birlikte bu konunun zmnde ABD'nin ok nemli bir rol oynayaca aktr. Avrupa Birlii Trkiye'yi kurulacak Avrupa Ordusu'nun karar mekanizmasnn ierisine almyor, hem de bu askeri birliin NATO imkanlarn kullanarak gerekletirecei operasyonlarda NATO'nun onaynn alnmamasnn gerektiini savunuyor. Byle bir durumu Trkiye kabul edemez. Elinde de ok kuvvetli bir kozu vardr. Bu kozu NATO iindeki veto hakkdr. u ana kadar Amerika Trkiye'nin AGSK karsndaki tavrn hakir bulduunu sylyor ve destekliyor gzkyordu. Hal byle olmasna ramen Amerika'nn bu tutumunun devam etmemesi ihtimali vardr. Trkiye bunu grm ve bu konudaki muhtemel gelimelerin nne geerek Rumsfeld'e sylenmesi gerekeni sylemitir. AGSK'nn temelinde AB'nin NATO'dan kurtulmak arzusu ve dncesi vardr. Amerika ise NATO'nun askeri varlnn devam etmesini istemektedir. AGSK balamnda kurulacak Avrupa Askeri Gc'nn bir ekilde NATO ile irtibatlandrlmas Amerika'nn bu duyarllndan kaynaklanmaktadr. Bir baka ifadeyle hem AB'nin kendi askeri gcn kurmasn salayan hem de NA-TO'yu muhafaza eden orta yolcu bir zmdr. Eer Trkiye kurulacak Avrupa Askeri Gc'nn yapaca operasyonlar iin NATO'nun onayn almasnda srarl olacak olursa bu orta yolcu zmn n tkanabilir. Bu durumda AB, NATO'dan bamsz, NATO'nun askeri imkanlarn hi

kullanmayacak olan bir askeri g oluturmann kararna varabilir. Nitekim Fransa'nn batan beri fikri budur. Eer Amerika byle bir gelimeyi muhtemel grrse bu sefer Trkiye'ye dnerek NATO ile ilgili itirazn kaldrmasn Trkiye'den isteyebilir. Trkiye bunu doru olarak ngrm ve hakl olarak Rumsfeld'e ifade etmitir. Trkiye Kuzey Irak'ta bamsz bir devlet istemiyor. Irak'n toprak btnlnn bozulmamasmdan yanadr. ki bakmdan hakldr. Birincisi byle bir devletin Trkiye'nin i-istikrar 137 zerinde muhtemel olumsuz etkilerini hesap etmektedir, ikincisi ise byle bir devlete Trkiye yaknlk gsterse Trkiye'nin Arap dnyas ve ran'la aras alacaktr; eer kat bir ekilde kar durursa bu devlet tamamen srail'in himayesine terk edilmi olacaktr. Byle bir gelimeyi istememekte de Trkiye hakldr. AB'nin, Kuzey Irak ve orada kurulacak Krt devleti ile herhangi bir ilgisi yoktur. Amerika ve AB Krt'leri paylam gzkyorlar. Avrupa Birlii Trkiye'deki Krt'lerle Trkiye'nin arasn amaya almaktadr. Amerika ise Irak'taki Krt'leri Saddam'a kar kullanmaya almakta ve buna bal olarak Kuzey Irak'ta oluacak bir Krt Devleti'ne destek olaca izlenimini vermektedir.Trkiye bu noktadaki kararlln Rumsfeld araclyla Amerika'ya bildirmi oldu. Ayrca bununla da yetinmedi. Irak ambargosundan duyduu rahatszl da ifade etti. Bylece Amerika'ya dolayl da olsa Irak sahnesinde hamle yapacan bildirmi oldu. "Sadece savunma konumunda beklemekle kalmam gerekirse inisiyatif de alabilirim" dedi. Btn bunlar tam zamannda ve uygun bir kararllkla sylenmitir. Kbrs meselesi, KRY'nin AB'ye ye yaplmas balamnda Trkiye'nin AB ile ola/ ilikilerini balamaktadr. Ancak bu konuda Amerika'nn tutumu sonucu etkileyecektir. Bu itibarla kendi hakl davasnda Amerika'nn Trkiye'ye kstek olmas yerine destek olmasn beklemek gibi bir hakk bulunmaktadr. Trkiye son MGK kararyla bu konudaki duyarlln meselenin btn muhataplarna net bir ekilde duyurmuttur. Bu arada Rumsfeld'in getirdii "Fze Kalkan" projesine ise Trkiye yerinde bir ihtiyatllkla karlamtr. Trkiye'nin zelikle Rusya ve in'in bu konudaki itirazlarn da bahis konusu etmesi ve onlarn itirazlarnn Trkiye'nin byle bir projeye katlm iin caydrc olabilecei izlenimini vermesi, Trkiye adna gzel bir diplomasi rnei oluturmutur. Grlyor ki Trkiye kendisi ile ilgili hayati konularda yeri gelince bir byk devlet olduunu hatrlayarak tavrn buna gre koyabiliyor. Acaba bunu kime borluyuz? Mevcut hkmete mi? Hayr. Bu teslimiyeti hkmete bunu balayamayz. Bu hkmet 138 herhangi bir iradeden mahrum bir siyasi heyettir. IMF bastrr yz-salar kartr, medya patronlar bastrr RTK yasasn deitirir, yani baka iradelere boyun eer. Bunun iin de teslimiyetidir. Bunun iindir ki zor zamanda direnmek bu hkmetin ii deildir. Peki, bu nasl oldu? Bugne kadar ok kullanlm bir kavram yada tanmlamay yeniden ele alp ona yeni bir anlam ve ilev yklemek bu sorunun cevabna yardmc olacaktr. Bugne kadar "derin devlet", devletin gizli ve sakl yn ve meru olmayan ilere karan bir paras olarak tanmland. Biz de derin devleti, devletin ok aikar olmayan ama mudaka meru faaliyetlerinden hareket ederek yeniden tanmlayabiliriz. Bu yeni tanmyla derin devlet meruiyet dna kan, irkin iler yapan ve millete ters den bir kavram olmaktan kacak, tam tersine milletin yksek karlarn vikaye eden bir kavram olarak ortaya kacaktr. Gerekten byle bir derin devlet var m? Bilemeyiz. Buna mukabil devletin bamszln, Trkiye'nin karlarn vikaye eden bir gcn olduu ve zaman zaman bunu hkmetlere ramen de yerine getirebildii her halde herhangi bir kukudan uzaktr. Bu adan baknca derin devleti bir kurum veya kurumsallam bir yap olarak grmek yerine, onu kolektif bir uur olarak alglamak ok daha doru olacaktr. Milletimizin deimez zlemleri, Trkiye'yi ynetenlerin 10 asrlk tecrbelerinin birikimi anlamnda ulusal tarih bilinci ve Trkiye'nin kendi

tarih ve corafyasndan kaynaklanan somut karlarnn milletimizin ve } rneticilerin zihinlerine yansmas byle bir kollektif uurun kimyasn oluturmaktadr. 139 TERR EYLEMNDEN AFGANSTAN'DAK MDAHALEYE (HEyll Sreci) 1. Bu sre hakknda ok az ey biliyoruz. nce 11 Ey-ll'deki terr eylemlerini kimin yaptn bilmiyoruz.Bu terr eylemini Usame Bin Ladin'in yaptn kabul etsek bile yine de ok fazla aydnla kavumu olmuyoruz.Zira Usame Bin Ladin kimdir bilmiyoruz. slm terr hibir ey aklamyor.Kim bunlar,gleri nedir,baka gl devletlerle ilikileri var m,amalar nedir gibi sorular hep cevaplarn aramaktadr.Terr eylemini kimin yaptn tam olarak bilmeyince niin yapldn bilebilmek tamamen imknsz olmaktadr. Amerika'nn Afganistan'a mdahale ettiini biliyoruz.Buna mukabil Amerika Afganistan'da ne yapacak,baka yerlere mdahale edecek mi gibi Amerika'nn hedefleriyle ilgili birok sorunun da cevabn bilmiyoruz. Bunun iindir ki 11 Eyll ve sonras hakknda deerlen-dirme,yorum,tahmin yaparken bu bilgisizliimizi aklmzda tutmaya ve alak gnll olmaya mecburuz.Zira bu kadar az bilgiyle iddial bir analiz veya yorum yaplamaz,bir tahminde de bulunulamaz. 2. Trkiye gelimeleri ok dikkatli izlemeli buna mukabil bundan sonraki gelimelerden ok da endieli olmamaldr. Amerika bu mdahaleyle epey kimseyi karsna alacak-tr.Bu mdahalesinden yerel ve kresel itirazlar doacaktr.Bu artlar ierisinde Amerika' nn bir de Trkiye'yi rahatsz edecek bir davran iinde olmas muhtemel deildir.Amerika kart hareketlerin ise tahmin edilebilir zaman dilimi ierisinde Trkiye iin zel bir risk oluturmas da muhtemel deildir.Yeter ki Trkiye dikkat ve teenniyi elden brakmasn. 3. 11 EylFden bu tarafa Trkiye ihtiyatl ve mkul bir 140 tutum sergilemitir.Hkmete verilen snrsz darya asker gnderme yetkisi zihinleri kartrmamaldr.Trkiye byle bir ey yapmak iin hi de heveskr davranmamtr.Bundan sonra da byle hareket edecektir.Ancak hi katlmamas gibi bir durum sz konusu olamazd. 4. Karmayalm tezi birka sebepten dolay geersiz-dir.Olaylar bizim dahil olduumuz corafyada yaanmakta-dr.Kanalm desek de demesek de sz konusu gelimeler zaten 'gelip bizi bulacaktr.Bunun iindir ki Trkiye'nin temel ncelii karp karmamak deil nerede duracan kestirebilmektir. 5. Tamamen tarafsz kalmak ne kadar anlamsz ve zorsa belli bir ihtiyat pay brakarak ve gelimeleri dikkatlice kollayarak Amerika ile birlikte hareket etmemek ayn lde zor ve ayrca da gereksizdir.u anda Amerika hangi lkeden ne isterse bu kendisine verilecek durumdadr.Amerika ly karmad takdirde bu devam edecektir.Bunu gz ard edemeyiz. 6. Amerika'nn bu blgelere yapaca mdahale tek bana Trkiye'nin aleyhine deildir.Aksine lehine olduunu dndrecek sebepler vardr. Amerika'nn mdahalesinin sz konusu olduu corafi alanlar btn sper glerin ilgilendii alanlar-dr.Trkiye iin tehlikeli olan, Trkiye'yi tehdit edecek olan bu alanlarn tek bir sper gcn eline gemesidir. zellikle Avrupa Birlii,Rusya ve in gibi bu blgelere ok yakn byk glerden bir tanesinin egemenlii Trkiye'yi ok rahatsz eder.Amerika bu blgenin ok uzandadr.Hibir zaman iin tam egemenlik oluturamaz.Buna mukabil baka glerin bu blgede tek balarna bir egemenlik oluturmasna engel olur. Bu da Trkiye' nin lehinedir. Rusya'nn Amerika'ya yardmc olmas da ok byk bir ihtimalle ayn sebebe dayanmaktadr.Sz konusu blgeyi tek bana egemenlii altna alamayacan gren Rusya bu blgelere u-zak,okyanus tesi bir g olan Amerika'nn bu blgelere olan ilgisini kendi adna blgeye daha yakn glerin egemenliine frsat vermeyecei iin olumlu karlamaktadr. 7. Bunun iindir ki Trkiye iin zararl olacak olan tek bana 141

Amerika'nn mdahaleleri deil ancak bu mdahalelerde yapaca yanllklardr. Byle bir ihtimal her zaman vardr.Neticede herkes gibi her lke de yanl yapabilir.Bu yanllk ok eitli biimlerde ortaya kabilir. Amerika adna yaplacak en byk yanllk ise slm Dnyasn karsna almak olur. 8. Eer Amerika'nn mdahaleleri bir slm - Amerika atmasna dnecek olursa Amerika bundan zararl -kar.Nitekim byle bir gelime vardr.slm kamuoyu Amerika'nn mdahalesinden ve slubundan hi holanmam ve tavr koymutur. Dnya nfusunun 6 da l'i Mslman'dr.slm Dnyasyla kendi arasna stratejik bir husumet sokmak Amerika iin sadece lgnlktr.Zira aradaki atma derinletike blgesel ve kresel istikrarszlk giderek byyecek ve terr kendisi iin ok verimli bir zemin bulmu olacaktr. Byle bir kutuplama Mslmanlara da herhangi bir fayda getirmeyecektir. Byle bir ztlamadan yararlanan sadece Amerika'nn hem bugnk hem de yarnki rakibi - durumundaki dier sper gler olacaktr. 9. Amerika ile slm kamuojm arasndaki byle bir stratejik kartlk doal olarak Trkiye'yi de ok rahatsz edecektir.Bir makas arasnda kalm olacaktr. Trkiye'nin byle bir durumla karlamamak iin yapaca i daha nce ifade ettiimiz gibi karmamak veya tarafszlk eklinde olamaz.En azndan u aamada olamaz.Bunun yan sra Trkiye slm kamuoyuna ne Amerika' nn mdahalesinin haklln ne de kendisinin Amerika'yla birlikte hareket etmesinin haklln anlatabilir. Bu noktada Trkiye'nin yapaca tek olumlu i akll bir dost olarak bu konuda srekli olarak Amerika'y ikaz etmek ve bu yolda ataca yanl admlardan onu sakndrmak olmaldr.Bunun iin de Trkiye'nin Amerika ile srekli bir diyalog ve mzakere halinde olmasnda fayda vardr. 10. Trkiye Irak'n toprak btnl konusunda srarl olmaya devam etmelidir.Trkiye ile Amerika arasndaki en ciddi somut uyumazlk Irak'la ilgili olarak ortaya kmaktadr.Ya da Amerika'nn sebep olduu byle bir yaygn kan vardr.Ancak bu142 mink artlar ierisinde Amerika' nn Irak' blmesi bir tarafa I-rak'a bir mdahalede bulunmas bile pek muhtemel gzkmemektedir. Afganistan'a mdahale ile slm kamuoyunu karsna alan Amerika eer bir Arap lkesine de mdahale edecek olursa btn Araplar ok derinden kzdrm olacaktr.Hele hele Irak'n blnmesi bu tepkiyi oaltaca gibi Trkiye'nin de Amerika' dan uzaklamasna sebep olacaktr. Mevcut konjonktrde Amerika istese de istemese de Kuzey Irak'ta bamsz bir Krt Devleti kurdurmas hi muhtemel gzkmemektedir.Trkiye ve Trk Kamuoyu bu hususu aklnda tutmal ama hibir zaman rehavete kaplmamaldr.Her vesile ile bu konudaki kararlln ortaya koymal ve byle bir ihtimali geri dndrecek tedbirleri dnmeli ve oluturmaldr. 11. Trkiye'nin bu gelimeler karsnda mutlaka dikkat etmesi gereken ok nemli bir husus da udur: Trkiye Amerika'nn Afganistan'a ynelik mdahalesi ve bu yolda geliecek olaylarn nnde Trk dnyasnn birlikte hareket etmesini hedefleme-lidir.Biliyoruz ki Afganistan'a yakn olan Trk Cumhuriyetleri Taliban rejiminden rahatszlk duymulardr.Amerika'nn mdahalesinden bir ikayetleri yoktur.zellikle zbekistan Amerika'ya sz konusu mdahale iin nemli imknlar salamtr. Dier Trk Cumhuriyetlerinin tutumu da farkl deildir. Sonuta Afganistan'a Amerika'nn mdahalesinden Amerika'ya belli bir lde katkda bulunmak yolunda Trk Cumhuriyederi arasnda fiili bir mutabakat salanmtr.Bu beraberlii pekitirmek, gelitirmek ve korumak grevi ise en bata Trkiye' ye dmektedir. 143 TERR EYLEMLERNN ERTESNDE TRKYE Terr son derecede kark bir olaydr. Pek ok unsurdan olumaktadr. Zaten dnya da ok karmak bir hale gelmitir. Yaadmz dnyay kavrayp, anladmz sylemek mmkn deildir. Ne olup bittiini kavramak, dnya nereye gidiyor sorusuna bir cevap bulabilmek giderek zorlayor. Az ok bu konularda fikir sahibi olmak isteyen insanlar kendilerini bir mehuln iinde grp byk bir tedirginlik yayorlar. Ancak byk bir ekseriyet bundan dolay bir

rahatszlk duymuyor. Dnyay anlamak, olup biteni bilmekle ok byk bir ekseriyet megul deildir. Ark insanlar dnyann ne olduu deil dnyann kendilerine ne verecei ilgilendiriyor. Dnya istediklerini verdii mddete dnyada ne olup bitiyor sorusuyla megul olmamaya kararl gzkyorlar. iddet, tedhi ve korku tarih boyunca etkili oldular. Bu ynyle terr zaten ok byk bir problem olarak insanlarn -nnde duruyor. Buna bir de terrn nerden geldii, ne zaman ve nerede ve kimi vuracann belli olmamas terr ok daha korkun bir hale getiriyor. nsan zihni hibir eyi izahsz brakmaz. Terr de izahsz ve sahipsiz brakmyor. Kresel genel kabule gre terr ileyenler terr rgtleridir. Bu rgtler tamamen bamszdr, kendi finansmanlarn, ihtiya duyduklar her trl ara, gere ve insanlar kendileri bulabilirler. Dnyann ssz bir yerine yerleip rgtlenebilirler. Btn bunlar yaparken asla kendilerini ele vermezler. Katiyen yakalanmazlar. Amerikann ncln yapt bu genel kabule gre byk apl terr yapan tek bir rgt vardr. Bu rgtn ad El-Kaide'dir. Bu rgt kuran ideoloji radikal islamdr. El-Kaide ve buna bal daha kk lekteki rgtler islami terr icra etmektedir. ABD'ye gre 11 Eyll 2001'de New York'da 15.000 kiinin cann alan terr eyleminin de getiimiz gnlerde stanbul'u kana boyayan terr eylemlerini de ve daha nicelerini El-Kaide gerekle144 tirrnitir. Bu iddiaya gre El-Kaide eski Sovyetler Birlii'nin, slam da Marksizm'in yerini almtr. Amerika bunu sylemekte, hem uluslararas hem de ulusal medyalar aynsn tekrarlamaktadr. Bata AB ve pek ok devljtin de ortak kanaati bugn dnyay tehdit eden terrn islami terr olduudur. Bir takm lkeler islami terrn tek uygulaycs olarak El-Kaide'yi grmeseler, daha doru bir ifadeyle islami terrn gerek odann El-Kaide olmasndan emin olmasalar bile bugnk terrn islami terr olduu konusunda ortak bir kanaate sahip bulunmaktadrlar. Her ne kadar terrle ilgili bundan ok farkl aklamalar var olsa da bunlar bulduklar taraftar says ve bunlarn dnya kamuoyunu etkileyebilmesi asndan marjinal kalmaktadrlar. Esasen terr hemen, hem de genel kabul grecek bir ekilde aklayabilmek sz konusu deildir. Bunun nnde birbirinden ayr ve fakat ok ciddi engeller vardr. Bu durum yukarda bahsettiimiz terrle ilgili genel kabul daha yaygn hale getirmektedir. Aslnda bu durum endie verici bir durumdur. Zira bu genel kabuln sunulu biimi, bunu destekleyen deliller ve bir btn olarak izah ekli itibariyle insan akln bunlar kabulde ziyadesiyle zorlamaktadr. Terr, islami terr olarak niteleyip bunun da ba aktrn ElKaide olarak varsayp senaryolatran genel kabul buna ramen egemenliini srdryor. Esasen bu yaznn temel amac terrn tanm ve sebepleri zerinde durmak deil terrn islami terr olarak nitelendirilmesinin Mslmanlar ve lkemizle ilgili yol aaca muhtemel sonulardr. Mslmanlarn Terristlik tham le mtihan slami terr tabiri hemen hemen btn mslmanlarn i-ini burkmaktadr. Terr bata slam, hi bir dinin kabul edecei bir eylem eidi deildir. Allah'n her ne gereke iin olursa olsun masum insanlarn bakalar tarafndan ldrlmesini kabullenmesi, buna izin vermesi kesinlikle mmkn deildir, sz konusu deildir. Bunun aksi sylenemez, sylemek demek cinnet demektir. Durum 145 bu kadar ak olmasna ramen yine de dnya kamuoyunda terr mslmanlara bir ekilde yapm gibi durmaktadr. Aslnda islami terr tabirini kullananlarn da islamn terre izin verdii veya ona emir verdii gibi en kk bir iddialar yoktur. Onlar mslmanlarn slarnij^et iin terr eylemleri yaptklar iddiasndan hareket ederek islami terr dediler. Bu tabir islamla terr birletiriyor. Tabirin amac bu olmasa da bu tabir tam da bunu yapyor. slamla birleeni islamn iinde olan mslmanlar deiremezler. Burada ise durum tam tersinedir. Terr islamn dnda ve slama kar bir davrantr. slamn knayp lanetledii bir davrantr. Nasl mslmanlar islamda var olan ondan ayramazlar ise islamn kar olduunu slama mal edemezler. Aslnda durum bu kadar aktr. Buna ramen bu tabir kullanlmaya devam edilmektedir.

slami terr yerine islamc terr diyebilirlerdi. Bylece hi olmazsa islamn kendisine deil islamn belli bir yorumuna gnderme yapm olurlard. Bu bile yaplmamtr. slamla terr ve bunun doal sonucu olarak da terristle mslman bir birinden ayrt etmek iin hibir zen gsterilmemitir. Bunu yapanlar maksad olarak m yaptlar bunu bilemeyiz. Bunu syleyenler szlerinin slama terrizmi bulatrmak olmad yolunda nice aklamalar yaptlar. Olabilir ki doru sylyorlardr. Ancak gelinen nokta deimiyor: El-Kaide filan derken slama terrizm, mslmana terristlik bulatrlmtr. Bunun etkileri devam edecektir. Nasl etmesin ki, bu genel kabul iersinde her mslman potansiyel bir terriste, her mslman lkede potansiyel bir terr korujocusu ve destekisine dntrlmtr. Uzaa gitmeye gerek yoktur. 11 Eyll'den sonra mslmanlarn ABD'de ne tr zorluklarla karlamaya baladklar bilinmektedir. Hogrszlk, istenmezlik, kukulanlmak mslmanlar bireysel olarak yeni davranlar meydana getirmelerine sebep olacaktr. ok byk bir ksm zm kendilerini bir mslman olarak gstermemekte arayacaklardr. slami terr tabiri pek ok mslman ve mslman lkeyi birer potansiyel terrist veya terr destekisi haline dntrrken onlar da bunu zerlerinden kaldrtmaya alacaklardr. Mslman146 [ar dinlerini deitirmeyeceklerine gre yapabilecekleri tek ey dk profilli islami benimsemek olacaktr. badetlerin azaltlmasndan, islamn gnlk hayatta daha az grlmesine kadar islami ve fnslmanl silikletirecek davran biimi yukarda ifade etmeye caltmz nedenden tr bir tr kendini koruma igds gerei olarak ortaya kacaktr. slam dini btnyle acaba uras veya buras terr artrr m diye koyu bir sansre tabi tutulacaktr. Braknz terr artrmay genel anlamda siyasal islami bile a-nracak her husus bu sansrn iersine girecektir. Potansiyel bir terrist olmak zannndan kurtulmak iin mslmanlar moda tabiriyle "light" bir mslmanl seip yaatmak ihtiyacn duyacaklardr. Btn bunlar }rapsalar da islami terr tabirinden vazgeilmeyecektir. Tam tersine bir taraftan btnyle Bat dnyas dier taraftan mslman lkelerde yaayan ve mslmanlarn laiklik ve demokrasiyi kabul eden tutumlarndan ciddi bir kuku duyan kesimler, islam dinini btn tezahrleriyle snrlamak ve kendilerini rahatsz etmeyecek bir light islami dayatmak iin bu tabiri kullanmaya devam edeceklerdir. slami terr tabiri islami snrlandrmak ve sulandrmak isteyenlerin eline byk bir frsat vermitir. Srekli olarak mslmanlara verilecek olan mesaj u olacaktr; potansiyel bir terrist olarak grlmek istemiyorsan Batnn kabullenebilecei trde bir mslmanlkla yetin, olacaktr. Bunun iindir ki mslmanlar daha iin banda islami terr tabirine kar kmaldrlar. Bylece kendi dinlerine sahip kma, onu istedikleri gibi yorumlayabilme ve uygulama haklarn mudaka kendi ellerinde tutmaldrlar. Bu adan Babakan Erdoan'n getiimiz hafta islami terr tabirinin kabullenilmemesi ynndeki tepkisi ve tavr doru bir tepki ve tavrdr. Erdoan, slami Terr ve i Politika nemli olan husus Babakan'n bu tavrn ne kadar srdrecei veya srdrebileceidir. Bu sorunun sorulmasn zorunlu klan Babakan Erdoan'n bu tavrna kar oluan youn eletiri147 lerdir. slami terr kavram AKP ile bu partiden olmadklar halde AKP'yi destekleyen kesim arasnda bir krlma noktas olarak ortaya kmaktadr. Erdoan ve AKP'ye ynelik laiklie kar olduklar yolundaki her trl imaya, iddiaya ve ithama kar kan ve bunun yansra AKP'li olmayan ve laiklie de sk skya bal olan bu evreler Erdoan'n bu konuyla ilgili szlerinden memnun kalmamlar ve Erdoan'n "islami terr denmesi benim kanma dokunuyor" szn Babakan'n islami terre islami terr dememesi de bizim kanmza dokunuyor eklinde karlamlardr. Muhtemeldir ki bu tartma sreklilik kazanmayacaklar. Ama ortaya ilgin bir ayrlk nokfas kmtr ve bunun ileride ne gibi tekrarlamalara ve sonulara yol aacan hep birlikte greceiz.

Sz konusu evreler kesinlikle laikliin ve demokrasinin AKP tarafndan tehdit edilmediini savunuyorlard. Onlara gre bu tr iddialar bata asker olmak zere mevcut egemenliklerini yitirmek istemeyen statkocu evrelerin eseriydi. Amalar Trkiye'nin demokratiklemesini nlemek ve Trkiye'nin AB'ye giden yolunu kesmekti. Bu evreler AKP'nin AB'ye girmek iin yaptklarn byk bir cokuyla destekliyorlard. Bu evreler AKP'ye ok yaygn ve youn bir destek verirken bunun karlnda AKP'den sadece hibir konuda askeri dinlememesini ve onun i ve d politikadaki etkinliini azaltmasn istiyorlard. Bu balamda Babakan Erdoan ile ilgili tek tereddtleri Kbrs konusunda ortaya kyordu. Balangta Erdoan Annan Plannn mzakere edilebileceini ve Kbrs'ta mutlaka bir zmn gerekli olduunu sylemi ve Denkta'la kar karya gelmilerdi. Erdoan'n ve hkmetin tavr Kbrs'ta AB'ye yeliimizi engellemeyecek bir zm gerekletirmek eklinde grlyordu. Ancak Babakan'n baz tavr ya da szleri, szgelimi 15 Kasm'daki KKTC ziyareti ve burada syledikleri gibi, sz konusu evrelerde acaba Erdoan bu konuda dnp askerin paraleline girecek mi gibi tereddtlerin domasna neden oluyordu. Bunun dnda bu evreler AKP iktidarndan son derecede memnun gzkyorlard. Bu evrelerin AKP iktidarnn merulamasnda nemli bir rol stlendikleri kesindir. Laik duyarll harekete geirmeye ynelik sylemlerin ve eylemlerin nemli 148 gerilimlere yol amamasnda da bu evrelerin nemli bir etkisi olduu kesindir. Ayn zamanda bu evrelerin bandan beri AKP zerinde de gayet etkili olduklarn syleyebiliriz. Bu evreler ile AKP arasnda Tayyip Erdoan'n islami terr tabirine kar knn bir krlma noktas oluturduunu syledik. Aslnda bu durum AKP ile bu evreler arasnda bandan beri var olan bir ayrl ortaya kartyordu. AKP, AB ve demokratikleme yanls bir siyaseti asker kartlyla birlikte srdrd takdirde desteklenecektir. Ancak bu sre iersinde Babakan veya AKP gerek bir islami duyarll veya islamla ilgili bir duyarll ortaya koyacak olurlarsa o zaman kalar atlacak, eletiriler balayacaktr. Destek kstee dnecektir. te sz konusu krlma i politikayla ilgili bu temel gerein ortaya kmasna zemin hazrla-mr. Aslnda i politikadaki bu durum ayns ile d politikada da mevcuttur. AB her trl blcl demokrasiyle badatrmaktadr. Buna mukabil AB'ye gre islam demokrasinin btn nimederinden faydalanamaz. zellikle bu durum islamn her trl siyasi yorumu iin geerlidir. AB'ye gre bunun byle olmas dorudan doruya islamn kendi znde demokrasiye kar olmasnda yatmaktadr. AB'nin demokrasi balamnda islamla ilgili bak as budur. Buna ek olarak AB demokrasi kartlarnn, demokrasinin nimetlerinden ancak snrl bir ekilde istifade edebileceini sylemektedir. D ileri Bakan Gl AB'ye Trkiye'deki barts meselesini niye gndeme getirmiyorsunuz diye ne kadar sitem ederse etsin bu szlerin AB zerinde hibir etkisi olmayacaktr. Batnn ve AB'nin beklentileriyle AKP'ye destek veren Trkiye'deki baz laik evrelerin istekleri ile Trk milletinin duyarllklar, ihtiyalar ve karlar farkllat alanlarda AKP iin zorluklar balayacaktr. AKP'nin bu gibi atma noktalarndan uzak durma yolundaki gayreti makul karlanabilir. Ancak bunu srekli klmak istemesi, bu iktidarn kendi milletinden uzaklamas ve o-nun iktidar olmaktan kmas anlamna gelecektir. 149 YNE TERR Geen yazmzda Babakan Erdoan'n slami terr tanmlamasna kar knn doru olduunu ancak bu konuda -nemli olann bu tavrnda ne kadar srarl olabileceini yazmtk. Zira Erdoan'n bu tavrna kar tepkiler oluacakt. Bu tepkiler Erdoan'n kolayca gz ard edebilecei trden tepkiler de olmayacaklard. Kald ki Babakan Erdoan youn tepkiler ald zaman geri adm atmaktan kanmyordu. 2 Aralk'taki AKP Grup toplantsnda Erdoan bu tutumunu srdrmedi. Bir bakma buna gerek de yoktu. Bu konuda sessiz kalabilirdi. Konuya hi temas etmeyebilirdi. Bu da sz konusu tutumunu srdrd anlamna gelirdi. Babakan Erdoan byle yapmad. Terre yeni bir tanmlama getirdi. Dinci terr dedi. Bir takm evrelere "Terr eylemlerini Mslmanlarn yaptn biz de biliyoruz ama bunun adn Islami terr olarak koymayalm" mesaj veriliyordu.

"Dinci terr tanmlamasyla yetinelim, imdilik Islami terr demeyelim" j'olunda sz konusu evrelerden bir msamaha bekleniyordu. lk aamada ortaya konulan izgi krlmt. Herhalde imdilik bununla yetinecektir. Bu arada AKP'nin Erdoan ve Gl dndaki bykleri dier ikilinin izini srerek ABD'yi ziyaret etmekte ve bu konuda ABD'nin houna gidecek mesajlar vermektedirler. Bunun en son rnei Adalet Bakan iek'in ABD ziyareti oldu. Burada iek terrden dolay ak ifadelerle Mslmanlar sulad. (Geri bunu daha nce Trkiye'deyken de yapmt.) Bu deerlendirmesini slamda cihat srasnda lmenin ehitlik olacandan bahisle bunun da slamclarn terre meyil etmeleri zerinde etkili olacan syledi. Milliyet Gazetesinde Yasemin ongar'dan rendiimize gre iek'in beyanlarndan grt ABD'li yetkililer ok memnun kalmlar. Karnzdakinin sizden ne duymak isteyeceini kestirmek zor deildir. Zaten Amerika terr ve slami terr hakknda srekli olarak konumaktadr. Trk yetkililer bu sylenilenleri alp sanki 150 kendi sylemleriymiesine ABD'li yetkililere tekrarlaynca onlarn bundan ziyadesiyle etkileneceine hi phe yoktur. Herkes kendisine yakan yapar. AKP hkmetinin nde gelenleri bunu yaptklarna gre demek ki uygun gryorlar. Burada nemli olan byle bir tutumun kime ne fayda getireceidir.ABD'nin her yaptn onaylayan ve her dediini tekrarlayan bir Trkiye'nin itibar artmaz, her yerde azalr. Bu ekilde hareket eden Trkiye gibi bir mttefikin ABD'ye de bir faydas olmaz. Kendi tarihine ve corafyasna vakar iersinde sahip kan bir Trkiye'nin kendisine de, komularna da, blgesel istikrar ve bara da ve hatta ABD'ye de byk faydas olur. Terristlerin inanc, dini veya ideolojisi terrn hangi ama uruna yapldn aklamaya yetmez. Blc eilimler, eidi blgesel ihtilaflar, bir takm ideolojiler ve slamn doru veya yanl bir yorumu birtakm insanlarn terre bulama isteklerini arttrabilir. Zaten terrisderin bu tr eilimlerin egemen olduu evrelerden derlendikleri de kesindir. Ancak rgtsel bir terr eylemi son derecede zor bir itir. Paradan, silahtan, patlayc maddeye kadar ok ciddi bir lojistik destee, istihbarat ve teknolojiye, ok salam bir organizasyona ve ok gelimi bir beyine ihtiyac vardr. Blc, radikal slamc veya herhangi bir ey olmak uluslar aras rgtsel terrn gerektirdii bu ardara sahip olmak anlamna gelmez. Terrn karsnda ok byk devleder, onlarn ok gl gvenlik birimleri ve muazzam istihbarat tekilatlar vardr. Bunlar aabilmek ok byk bir meseledir. te terrn bu yn sadece terristlerin inancndan hareket ederek terr izah eden sylemler insanlar ok fazla tatmin etmemektedir. Gayet rtl bir ekilde uluslararas terrist rgtlere lojistik destek salayan ve onlar ynlendiren eitli byk g o-daklar olabilir. Diyelim ki slami terr olarak gzken bir eylem, bunun arkasndaki her hangi bir byk gcn belli bir ama uruna ynlendirdii bir terr eylemi olabilir. Bunun iindir ki terristin kim olduundan hareket etmek ve onun kendisinin niin terr yaptn aklayan szleriyle yetinmek o terrist eylemin ne gerek amacn ne de bunun gerek azmettiricisini ortaya kartmaya yetmeyecektir. 151 ABD'NN S TALEPLER tNCRLK'LE SINIRLI KALMAYACAKTIR ABD'nin Ortadou'daki askeri varl Irak'la snrl kalmayacakt. Bunun sonucunda Amerika Trkiye'den pek ok s talebinde bulunacakt. Pek ok Amerikan askeri, uak, silah, cephane vesaire Trkiye'ye gelecekti. ABD bu sleri ve askeri varln, Trkiye'ye danmadan, Trkiye'nin karlarn ve gvenliini hi hesaba katmadan bu sleri kullanacakt. Bunun karlnda Trkiye'ye hibir ey de vermeyecekti. Tabiidir ki ABD'nin niyetleri Trkiye iin deimez bir kader deildir. Ancak bunun bir kader olmaktan kmas iin Trkiye'nin gerekenleri yapmas zorunlu olacaktr. Nitekim pek az bir zaman gemitiki sonra ncirlik skandali patlak verdi. Bu yazda ncirlik'in Irak'taki Amerikan askerlerinin deiimi iin kullanlmasnn ayrntlarna girmeyeceiz.

Hkmet ncirlik'i bu amala kullanlmas iin Bakanlar Kurulu kararnn yeterli olduunu ileri srd. Ayrca bu kararn olaan bir karar olduunu, nemsenmemesi gerektiini de iddia etti. Her iki konuda da Hkmet yanlg iindedir. Bunlar irdelemeyeceiz. Bu balamda sylemekle yetineceimiz sadece u husustur; eer ncirlik'in bu amala kullanlmas iddia edildii gibi olaan ve yadrganmamas gereken bir kararsa Hkmet niin gizli kararname karmtr? Kald ki Hkmet kararnameyle ilgili gizlilii -ncirlik'in kullanlmaya balanlmas duyuluncakaldrmtr. zerinde durmak istediimiz birinci husus, slerle ilgili vaki taletyn sadece ncirlikle snrl kalmayacadr. ABD Irak'taki askerlerinin deiimi iin Trkiye'den ncirlik'in dnda baka sler de isteyecektir. Nitekim szan bir takm bilgilere gre baka slerde de bir hareketlenme balamtr. Nasl ABD'nin s istekleri ncirlikle snrl kalmayacaksa, 152 bunlarn kullanma amac da sadece Irak'taki Amerikan askerinin deiimi ile snrl olmayacaktr. Asker deiimi, iin bahanesidir. ]3u tr bahanelerle Amerika Trkiye'deki pek ok sse yerleecektir. Esasen Amerika bu yndeki isteklerini Irak'a mdahale etmeden nce Trkiye'ye iletmiti. slerin kullanm ve Amerika'nn ynbin askerinin burada yerlemesi 1 Mart 2003'te TBMM'de kabul edilmej'en tezkerede yer almt. ncirlikle ilgili gelimeler gsteriyor ki tezkere reddedildi ve bu arada Irak'a askeri mdahale gerekletirildi diye Trkiye'den s istekleri ABD'nin gndeminden kmamtr. Ancak bu istekleri Trkiye'nin gndeminde hala ciddi bir ekilde yer almamaktadr. 153 GNDEMN EN NEML KONUSU Trkiye'nin gndeminin en nemli konusu Amerika'nn Trkiye'den istedikleridir. Bu isteklerin nemi bizim bunlarla ilgili hemen bir karar vermemiz gerekliliinden kaynaklanmyor. Bu istekler bizatihi nemlidir. Trkiye'nin 21 .yzyldaki kaderini belirleyecek derecede nemlidir. Bu yazmzda bunu anlatmaya alacaz. Hibir lke niyetlerini ve amalarn bilmedii baka bir lkeyle ne ortakla, ne de ittifaka girimez. Brakalm herhangi bir lkeyi bir fert bile bunun aksini yapmaz. Trkiye NATO'nun yesiydi. Amerika en yakn dostu ve mttefiki idi. Bunlar dorudur. Ancak o zamanlar birlikte gslenecek ortak bir tehlike ve birlikte savunulacak karlar vard. Btn bunlarn ne olduu ve bunlar iin birlikte veya ayr ayr neler yaplaca resmi ve yazl anlamalarn konusu olmutu. Bugn iin Amerika'nn, Ortadou'da ve ona komu blgelerde neler yapmak istediini bilmiyoruz. Irak'ta nasl ve ne kadar kalacak ve burada ne yapacak belli deildir. Bu lkeden sonra mdahale srasnn nerede olduu da belli deildir. Btn bunlar, btn dnya ve Trkiye iin birer muammadr. Bunlar renmeden Trkiye'nin sadece bugne kadar Amerika'yla dost ve mttefik olduundan hareketle bu lkeyle hibir trl yeni bir i birliine asla gitmemesi gerekir. Aksi halde bu Trkiye iin byk bir macera olur. Bunun da tesinde Trkiye'nin bamszl tartmal hale gelir ve byk zede alr. Zira bir lkenin kendisinden ok daha gl bir lkeyle ad konmam, artlar belirlenmemi, kapsam izilmemi uranlabilecek tehlike ve zararlar karsnda salam kar garantiler elde edilmemi bir ilikiye girmesi o lkenin bamszlnn sonu olur. Bunun iindir ki Trkiye Amerika'nn isteiyle hibir lkeye asker gndermemeli, Amerikan askerinin Trkiye'ye gelmesi154 ne izin vermemeli, hibir ss Amerikallarn kullanmna amamaldr. Amerika btn slam dnyasn karsna almtr. Irak'ta yaptklar insanlk suudur. Burada yaptklar ikenceleri kendilerinin fotoraflayp btn dnyaya tehir etmeleri ise akllara ve vicdanlara sabilecek bir i deildir. Amerika'nn Irak'taki mevcudiyetinin hibir meruiyeti yoktur. Daha fecisi byle bir meruiyete ihtiya bile hissetmemektedir. Amerika'nn Ortadou ve ona benzer blgelere ilgi duymas, buradaki lkelerle baz ittifaklara gitmesi ve buralarda asker bulundurmak istemesi tamamen ayr bir eydir, ancak bugn Irak'ta

yaptklar da tamamen ayr bir eydir. Dnyann hibir yerinde Trkiye asla gayri meruluun, zulmn ve ikencenin yardmcs ve bir paras olamaz. Hele hele bunlarn' slam lkelerine ve Mslmanlara uygulanmasna asla ve asla alet olamaz. Tarihini ve kendini inkar edemez. Trkiye'ye baka byk bir lkenin askerlerinin yerlemesi ve bu lkenin baz yerleri s olarak kullanmas Trkiye'nin stratejik neminin sfra inmesi demektir. Trkiye'ye gelen ve buraya yerleen lke bir daha kmayacaktr. Trkiye'nin corafyasn kendi askeri amalar uruna istedii gibi kullanacaktr. Bir tarihte Soros "sizin askeriniz ok, ordunuz gl, bu da kresellemedeki sizin kozunuz" demiti. Buna ok kzmtk. Trk askerinin kendi kar olmayan ilere tahsisi bile bir baka lke askerinin Trkiye'ye gelmesi ve burada sler edinmesi kadar vahim olamaz. Bir lkede iki ayr asker olmaz, iki ayr bayrak bulunmaz. Trkiye bunu hi kaldrmaz. Trkiye'nin stratejik nemi yabanc askere yer ve s vermeyerek salanr ve artar. Amerika gelip Trkiye'ye yerletikten sonra ortada Trkiye kalmaz. Sadece Amerika olur. Bunu asla gzden uzak tutamayz. Amerika'dan gelmi ve gelecek btn istelder karsnda Hkmet, Genel Kurmay, Meclis ve btn Trk kamuoyu tam bir birlik ve btnlk iersinde ve tavizsiz bir ekilde kar durmaldr. 155 TRKYE'NN GNDEMNN TEMEL MESELES VE SYASET 18 Haziran 2004 tarihli Hrriyet Gazetesi'nin maneti "21.Yzyln s Pazarl" idi. Bu haberin ieriinden rendiimize gre Amerika, Gney Kore'den Almanya'ya kadar btn dnyadaki slerinin geleceini yeniden ekillendirmek zere slerinin bulunduu lkelerle temaslara balamt. Bu cmleden olmak zere Trkiye'ye de bir heyet gelmiti. Durum gayet aktr. Amerika baz lke ve slerden asker, uak vs. sini ekerken ss bulunmayan lkelerden s isteyebilecei gibi halen sleri bulunan lkelerden de yeni sler isteyecektir. Trkiye de bunlarn arasnda yer almaktadr. Daha nce de zaten yazmtk. Amerika'nn Trkiye'den yeni sler isteyecei kesindir. Bu isteklerin BOP'la balantl olacanda hibir tereddt sz konusu deildir. Trkiye-ABD ilikileri Trkiye'nin temel gndem maddesidir. Ortada cevaplanacak iki soru vardr. Ya da Trkiye son derecede nemli iki konuda u veya bu dorultuda ama mutlaka bir karar verecektir. Sorularn birincisi, Trkiye ABD'nin s isteklerine ne diyecektir? Tamamen red veya kabul m edecektir? Yoksa belli artlarda ve belli llerde mi kabul edecektir? Eer byle ise bu ller ve artlar nedir? kinci soru ise udur; ABD'nin hem yeni s istekleriyle balantl, hem de bundan balantsz olarak BOP'la ilgili istekleri olacaktr. Acaba Trkiye bunlar toptan kabul veya red mi edecektir? Yoksa bir ksmn kabul, bir ksmn red mi edecektir? Eer byle olacaksa neler kabul, neler reddedilecektir? Veya Trkiye daha nceden bu tr muhtemel isteklerle ilgili bir takm n artlar m belirlemek yoluna gidecektir? Hi phe yoktur ki Amerika'nn gerek yeni slerle, gerek BOP'la ilgili istekleri arada NATO olsun veya olmasn- Trkiye 156 iin hayati bir ehemmiyeti haizdir. Trkiye'nin her iki kapsamdaki Amerika'nn isteklerinin tamamna ya da belli bir blmne evet demesi halinde Trkiye iin yepyeni bir dnem balayacaktr. Trkiye ofrnn Amerika olduu bir arabaya binmi olacaktr. Bu arabann nereye ve nasl gideceine hep ofr karar verecektir. Yolcu olarak Trkiye'nin fikri hi sorulmayacak ve ona hibir bilgi verilmeyecektir. Amerika'ya s vermenin ve BOP'a katlmann anlam aka budur. Bu noktaya gelince bazlar Trkiye'nin bunlardan uzak durmasn, bunun iin de AB'ye girmesini istemektedirler. Onlara gre s ve BOP konusunda Amerika'ya hayr demenin yolu AB'yle btnlemekten gemektedir. Kimilerine gre ise AB Trkiye'yi almayacaktr, alacak olsa bile bata Trkiye'nin btnl olmak zere Trkiye'nin nne karlanmas dnlemeyecek kadar ar bir talep listesi koyacaktr. Bunun iin AB'den uzak durulmal ve Amerika'yla iyi bir pazarlk yapp, BOP iine girilmelidir. Bylece gerek Kuzey Irak'taki, gerekse

Trkiye'deki Krtlerle ilgili herhangi bir rahatsz edici durum da kalmayacaktr. Her iki dnce de birok sebepten dolay yanltr. AB'nin gelecei, ABD'yle rekabeti ve ilikileri, Trkiye'nin yeliine daha doru bir ifadeyle Trkiye'ye nasl baktn ve nasl bakacan ve Trkiye'ye kar kendi yeleri arasnda ortak bir politika belirleyip, belirlemeyeceine ait dncelerimi ayr bir yazda ve ok yakn bir zamanda ayrca ele alacam. Bu yazda zerinde duracam husus AB'cilii ve BOP' culuu yanl klan eitli sebepler deil, her iki tarafn -da ortak olan yanldr. Sadece bunun zerinde duracam. iki tarafn ortak yanl udur: Birisi olmasn diye dierine snmaktr. AB olmamas iin BOP (ABD) olsun ya da BOP (ABD) olmamas iin AB olsun denilmektedir. Buradaki birinci yanl, her iki tarafn da yapaklarnn bir yerlere snmak igdsnden kaynaklandn grememeleridir. kinci yanl ise, AB veya ABD'yi hangi gerekelerle reddediyorlarsa ayn gerekelerin dier taraf iin de avnen geerli oldu unu yine grememeleridir. Her iki tarafn AB veya ABD iin 157 varsayd kusurlar, ktlkler ve tehlikeler ayn ekilde her ikisi iin de geerlidir. Sadece birisi iin geerli deildir. Yine ayn ekilde AB ya da ABD iin varsaydklar meziyederin hibirisi bu ikisi iin de kesinlikle mevcut deildir. AB ile ABD rekabet iindedirler. Btn dnyada ve Trkiye'de de. Her ikisinin de Trkiye'nin onurunu, bamszln ve karlarn korumak gibi bir amalar yoktur. ABD'nin de, AB'nin de Trkiye'nin onuru, bamszl ve karlar ne olacak diye bir tasalan yoktur. Tam tersine her ikisi de bunlar daraltmak ve hatta kaldrmak istemektedir. En az zararl olan seelim bari de denilemez. Bir millet onurunu, bamszln ve hatta karlarn ak eksiltmeyle ihaleye kartamaz. Yapaca tek bir i vardr; onurunu, bamszln ve karlarn sonuna kadar savunacan muhataplarna sylemek ve eer bu yetmez ise ne pahasna olursa olsun bunu ispat etmektir. Trkiye ABD'ye s vermeyeceini, darya asker gndermeyeceini, Amerikallarn Irakllara yaptklarna kar olduunu, bunu kabullenemeyeceini, Irak'n bir numaral meselesinin demokratiklemek deil, bamszlk olduunu aka ifade etmelidir. Buna ek olarak Amerika'nn Trkiye'den bu tr isteklerinin NATO araclyla gerekletirmeye almasna da aka kar kmaldr. AB'ye ise Trkiye'nin ulus devlete ve niter yapya, lkenin btnlne kaytsz-artsz sahip kacan sylemelidir. Krtler ve dier etnik topluluklarla ilgili bundan sonra hibir talebi kabul etmeyeceini peinen ortaya koymaldr. Kbrs'la ilgili hibir yeni dn verilmemelidir. Kuzey Kbrs'n tannmas yolunda ciddi kazanmlar elde edilmeden Gney Kbrs asla tannmamaldr. imdi soralm; bu konular Trkiye'nin gndeminde yer alyor mu? Evet, alyor. Zaman zaman haberler veya tartmalar eklinde ama lke gndeminin ilk maddesi olarak deil. Bunu yapacak olan siyasettir. Siyaset ise bu konular hemen hemen hi tartmyor. Akl almaz bir durumdur. Ancak geicidir. Trk Milleti bilmedii bir gelecee doru kendinin srklenmesine asla izin vermez. Bir kere daha tekrarlayalm. BOP'a hayr denmelidir. A158 merika'ya s vermemeli ve darya Amerika iin asker gnderil-nemelidir. AB'ye bundan sonra hibir dn verilmemelidir. u anda Trkiye'nin yapmas gereken AB mi, BOP(ABD) mu sorularn tartmak deildir. Trkiye'nin yapaca sonuna kadar kendi bamszln ve karlarn savunmaktr. Ne pahasna olursa olsun savunmaktr. Bu yaplmadan ABD veya AB demenin kesinlikle meruiyeti olmaz. Bu gerei de Trkiye'de herkes en iyi ekilde bilmelidir. AB'yle ilgili Dipnot Trkiye AB ile yelik mzakerelerini yeni hibir dn vermeden devam ettirebilir. Ancak hepimiz biliyoruz ki AB'ye ye olmak bir lde kendi bamszlndan, egemenliinden, ulus devlet olmaktan vazgemek demektir. imdilik bunlar gz ard edebiliriz. AB'ye yeliimiz gerekten sz konusu

olursa bunlar gerektii gibi tartr, karar vermeyi de referandum yaparak millete brakrz. 159 SON NATO ZRVES, AFGANSTAN-IRAK VE ABD'NN ASIL AMACI Daha nce NATO Afganistan'a asker gndererek Amerika'nn burada yapacaklarnn bir paras olmutu. Baz NATO yeleri bu seferki zirvede Irak iin de aynsnn olmamas iin direndiler. Amerika da srarc olmad. NATO sadece Irak'n gvenlik glerinin eitimini slenmi oldu. Bu grevi de NATO adna Trkiye yrtecekti. Bylece Amerika'nn iki amac da yrrle girdi. Esasen Amerika'nn AB'den istei Afganistan ve Irak'a asker gndermesi deildir. Hele Irak'a hi deildir. Amerika'nn ilk amac Afganistan ve Irak'ta yapacaklarnn siyasi ve ahlaki sorumluluuna NATO araclyla AB yelerinin katlmn salamaktr. Yoksa burada yapacaklarn bu lkelerle beraber yapmak, onlar bu ilere kartrmak gibi bir niyeti yoktur. Buna mukabil NATO'nun Avrupal lkeleri de Irak'a asker gndermemek ve Afganistan'a gnderdiklerinin saysn arttr-mamak istemektedirler. Bununla da yetinmek zorundadrlar. Zira AB'nin Amerika'nn buradaki tm eylemlerine kar kacak, bunlar eletirecek, hele hele bunlar engellemeye kalkacak bir gc bulunmamaktadr. AB henz ne Ortadou, ne Afganistan, ne de dnyann baka bir yerinde Amerika ile stratejik bir atmaya giremez. Bunun iindir ki son NATO zirvesinde Irak iin bulunan forml NATO'nun Avrupal yeleri iin ktnn iyisi olmutur. Bu lkeler Irak'ta Amerika'nn eylemlerini onaylam ve onun sorumluluklarna katlmlardr. Ancak asker gndermeyerek bunu snrl tutmulardr. Bu durum Amerika'nn da iine gelmi, ilk a-mac bylece gereklemitir. Amerika'nn Afganistan, rak ve bu lkelerin yer ald blgelerde asl beraber olmak istedii lke Trkiye'dir. Trk askeri ve Trkiye'deki slerdir. Ancak Trkiye'deki iktidarn tek bana Amerika'yla bu blgelerde ortak askeri eylemlerde bulunmak a160 sndan i politikayla ilgili ekinceleri vardr. Buna mukabil NATO sz konusu olunca bu ekinceler ortadan kalkmaktadr. Bylece Amerika'nn dier amac Afganistan'da ve Irak'ta askeri eylemler dahil Trkiye'yle yapmak istedii ibirliine NATO klf geirmektir. Bylece de Trkiye'deki iktidar rahatlatmaktr. Son NATO zirvesinde bu da gereklemitir. Burada gzden kamamas gereken bir husus NATO'nun, Trkiye'nin kaderini Avrupal yelerden ayrmak daha net bir ifade ile AB'den kopartarak Amerika'ya yaklatrmakta olmasdr. Buradaki asl ince nokta udur: Bu ayrl tamamen AB'ye ramen gereklememekte, bu balamda AB'nin onay da alnmaktadr. Bunu temin etmek iin Amerika'nn AB'nin nne koyduu husus udur: Ya Irak'a ve benzer yerlere kendiniz asker gnderin -ki o zaman btn dnyann gz nnde Amerika'nn uydusu gibi hareket etmi olacaksnz- ya da Trkiye'nin buralardaki Amerika'nn giriimlerine etkin bir ekilde katlmasna kar kmayn, Trkiye ile ilikilerinizi de ok fazla bozma)'in. NATO'nun Avrupal ye lkeleri bu ikincisini semilerdir. Amerika'nn Trkiye'nin kendisiyle ibirlii yapt iin AB'nin husumetine uramasna kar kmas doaldr. nk byle bir durum Trkiye'ye ve dolaysyla Amerika'ya da zarar verebilir. Acaba Amerika, Trkiye ve AB ilikilerinin tam olarak nasl olmasn istemektedir? ouna gre bu sorunun cevab bellidir. Amerika Trkiye'nin AB yeliinin en ba destekisidir. Ancak Amerika'nn, Trkiye'nin AB yesi olmasn istediine sadece bu beyanlarna bakarak karar veremeyiz. Bu beyanlarn AB camiasnda yol a tepkilere de bakmamz gerekiyor. Amerika'nn adeta AB'ye bask yaparcasna buyurgan bir eda ile Trkiye'nin AB yelii yolundaki isteklerini ifade etmesi AB'de hep olumsuz tepkilere yol at. AB bunu kendi i ilerine bir mdahale olarak kabul etti. Bu cmleden olmak zere Chirac'n, Bush'un rlanda'da syledii Trkiye'nin AB yelii ile ilgili szlerine verdii ters cevapta ortaya kt. Sanki Amerika Trkiye'nin AB yeliine yardmc olmak yerine, engel olmak ister gibidir. 161

Yazmzn banda ifade ettiimiz iki amac gereklemeye devam ettike Amerika'nn bu nc amac da gerekleme yoluna girecek demektir. 162 BU KADAR ASKER KMlN N 1960'l yllarn ortalarnda o zaman SSCB'nin ba olan Kuruev'in Trk D leri Bakan alayangil'e Moskova'da "Bu kadar askeri ne yapacaksnz;bize karysa az,kendiniz iinse ok" dedii sylenir. Bugn de buna benzer bir sorunun zaman geldi gibi gzkyor. AB 3 Ekim'e kadar Kbrs'ta zm bekliyor. Rum kesimi Annan plann kabul etmemiti. Byle olduu halde ona zm iin hibir bask yaplmamaktadr. AB ve ABD,KKTC'ye verdikleri szlerin hibirini tutmadlar. Bunlar hi gndeme getirmeyen Trk Hkmeti fellik fellik BM genel sekreteri Annan' aryor. Bu Trkiye iin elem verici bir aresizliktir. Rum kesimi Annan plann kabul etmedi ve etmeyecek. Trkiye Annan' aradna gre-o devreye girse de girmese de-son Annan planndan ok daha azna raz olacak demektir. Trk Hkmeti adna Kbrs'ta ak eksiltme devam ediyor. Kbrs'ta zm demek KKTC'deki Trk askerinin geri ekilmesi demektir. Yakn bir zamanda Trkiye Kbrs'tan asker ekmeye balayacaktr. Kbrs'ta zmden kast Trk askerinin oradan hzla ekilmesidir. Oradaki Trk askeri sadece oradaki Kbrs Trk'lerini korumuyordu. Ayn zamanda Trkiye'nin Kbrs'taki karlarna da sahip kyordu. Bunun yan sra KKTC'nin varl ve oradaki Trk askeri Trk d politikasnn ok byk bir zaferi anlamna geliyordu. Zira biz Kbrs' Lozan'da ngiliz'lere kaytsz,artsz olarak vermitik. 1950'li yllarda Yunanistan ilhak, Trkiye .aksim diyordu. 1959 Zrih ve Londra antlamalar ilhakn nn kapatrken Taksimin nn ak tutuyordu. 1963'de Makarios'un }7aptklarmdan 1974'deki Sampson darbesine kadar hibir Rum-Yunan giriimi 'Ihakla sonulanmad. En sonunda 1974'de Trkiye, Zrih ve 163 Londra antlamalarndan kaynaklanan garantrlk hakkna dayanarak Kbrs'a asker kartt. Ada'nm %36'sn kontrol altna ald. imdi burada bir Trk kolordusu bulunmaktadr. AB'nin Kbrs'ta kabul edecei bir zm bu askerin ksa bir zamanda ekilmesi demektir. Demek ki 3 Ekim'e kadar bir anlama olursa Trkiye oradan askerini ekmeye balayacaktr. Bir sre sonra da orada Trk askerinden eser kalmayacaktr. Neyin karlnda? Hibir ey karlnda! Bir. hi karlnda! Kbrs gidecek asker dnecektir. Hatay-Kbrs'ta ykselen izgi krlacaktr. Kbrs'ta adil bir zm m? Ne gezer. Son Annan plan ile zaten Trkiye Kbrs' veriyordu. Rauf Denkta haklyd. AB ve Rum'larn ortak plan bu sreyi hzlandrmak iindir. Sra imdi buna gelmitir. AB'ye yelikle hi alakas yok. AB Kbrs' zaten kendisinin kabul ediyor. Onu alacak AB'nin kafasnda, Kbrs karlnda Trkiye'ye denecek bir bedel bulunmuyor. Kbrs' zersek AB'ye daha kolay gireriz dncesi sadece bu hkmet ve Kbrs' verelim lobisinin ortak uydurmasdr. Musul ve Kerkk bizim iin yine ok nemli ve hicranl bir toprak parasdr. Musul ve Kerkk' stiklal Sava'ndan sonra alamadk. Bunun iin de Lozan ve Atatrk' eletirdik. En ok da slamclar .Milliyetiler ve Mukaddesatlar eletirdi. Musul ve Kerkk,Bat Trakya ve Oniki Adalar her zaman milletimizin sinesini yakt. Acaba Amerika'nn Irak'a mdahalesi bizim Musul ve Kerkk'e girmemiz iin bir frsat m idi? Bu soru bir labirenttir. Bizi ok kmazlara srkleyebilir. Bu gn iin Musul ve Kerkk daha ok Irak'ta Amerika'nn kurduraca bir kurt devleti balamnda gndeme geliyor. Bir de bu blgede hala PKK militanlar bulunuyor. Amerika bunlara hi bir ey yapmyor. Burada bir kurt devleti kurulmas demek sadece Musul ve Kerkk'n ikinci defa elimizden kmas olmayacak,Trkiye'nin btnl de ok byk tehdit altnda kalacaktr. Her gn birbirini takip eden gelimeler Kuzey Irak'ta bir Krt devleti kuruluunun 164 arifesinde olduumuzu gsteriyor.

Amerika Irak'a girinceye kadar Trkiye'nin Kuzey Irak derinliklerinde nemli bir askeri varl mevcuttu. Amerikallar askerimizin bana bir uval geirdiler. Biz de bu askerimizi geri ektik. imdi Kuzey Irak'a bakp aresizlik iinde kvranyoruz. Kuzey Irak'tan askerimizi ektik. Girmeyi hi dn-myoruz. Yaknda Kbrs'tan asker ekmeye balayacaz. Amerika daha nce Trkiye'nin pek ok yerinde yeni askeri sler istedi.Buraya birliklerini yerletirecek. Amerika bu isteklerini tekrarlayabilir,bask yapabilir. Bu iktidar i bandaysa kabul eder. Her yer Amerikan ss ve askeriyle dolar. Buna karlk 800.000 kiilik bir ordumuz var. eit eit tanklarmz,toplarmz,helikopterlerimiz,uaklarmz ve sava gemilerimiz var. Fener Patrikhane'sine ekmenlik isteniyor. Bylece artk stanbul olmayacak. stanbul uluslararas bir ehre dntrlecek. Belki Ayasofya da kilise olacak.AB yelii iin aznlklarn yeniden tanmlanmas,Ermeni meselesi derken Trkiye'nin birlik ve btnln korumak gibi bir zorunluluk da kalmayacak. Bizim 800.000 kiilik bir ordumuz var. Dnyann en byk ve en gl ordularndan biri olduu syleniyor. Biz ordumuzla gven duyuyoruz.Ancak yukarda anlatlan artlar altnda yine de kafamz karyor. Acaba bu kadar askeri biz kimin iin ve hangi tehlike karsnda besliyoruz? 165 BABAKAN'IN BEYAZ SARAY ZYARET Sanlann aksine Babakan Erdoan ABD'ye Trkiye ile Amerika arasndaki meseleleri zmek, ilikileri dzeltmek iin gitmedi. Geri ABD'nin Trkiye ile ilikilerinde sknalar olduu ve Amerika'nn Trkiye'ye kar bir tr psikolojik sava uygulad gzleniyor. Bir ok kimseye gre bunun temelinde 2003'de kart-lamayan 1 Mart tezkeresi var. Bu ilikileri zedelemi olabilir. Hasar vermi olabilir. Ama Trkiye-Amerikan ilikileri zerine sresiz bir ipotek koymu olamaz. Yine bir ksm iddialara gre baz AKP'liler ve hatta Babakan, Amerika'nn Irak'a mdahalesini onaylamak bir tarafa tam tersine onlar knayan beyanlarda bulundular. Ayn tutum Israil-Filistin ilikilerinde de kendini gsterdi. Bunlar da Amerika'yla olan ilikileri menfi bir ekilde etkilemi olabilir. Ancak bilindii gibi Babakan Erdoan Amerika'ya seyahatinden nce srail'e gitti. Kendine gre srail ve Amerika'ya bu szlerini unutturacak telafi yollarn arad. En azndan bunlar sylememi gibi davrand. Bu itibarla AKP'nin iktidar olduu gnden bu gne kadar Amerika ile Trkiye arasnda yaanan olumsuzluklarn zlemez byklkte ve derinlikte olmadklar kesindir. Trkiye ile ABD arasndaki ilikilerde ciddi bir gerilim varsa-ki vardr- bunun sebebi veya sebepleri gemite yaanan olaylara indirgenemez. Babakan Erdoan Beyaz Saray'da Bush'dan ok fazla bir istekte bulunmad. En belirgini de PKK ile ilgili olanlard. Bush ise Amerika'nn PKK'ya askeri bir mdahalede bulunmamak yolundaki tutumunu tekrarlad. Bu balamda Trkiye'nin bu son gezinin hibir blmnde Irak'n gelecei, Kuzey Irak'n gelecei, Kerkk'n gelecekteki stats hakknda Irak'la ilgili ok ciddi konular gndeme getirmediini de kaydedelim. Bush ise Trkiye-Suriye yaknlndan ikayeti olduunu Babakan Erdoan'a iletti. Buna Erdoan'n verdii cevap gayet 166 makuld. Buna ramen makbule gemedi. Amerika'nn Erdoan hkmetinden hem bir ikayeti hem de bir beklentisi; Trk kamuoyundaki Amerikan aleyhtar propagandalar dorudan gsleme-siydi. Bu da yerine getirilemeyecek bir istek olmad gibi yerine getirilmemesi ise ilikileri kknden etkileyecek bir eksiklik de o-lamazd. Bu arada Erdoan, Trkiye-ABD stratejik ortaklndan srarla bahsetti. Bush ve Amerikan ynetimi bunu titizlikle ABD-Trkiye stratejik ilikileri olarak dzelttiler. Babakan Erdoan gerek stratejik ortaklkla ilgili szlerini gerekse Amerika'nn BOP konusunda yapacaklarna dahil olan szlerini Beyaz Saray dnda yapt uzun bir konumada da tekrarlad. Eer maksat Amerika'nn memnun kalaca szler

syle-mekse bunlar bolca ifade edilmi oldu. Hatta Trkiye'yi zaman zaman BOP konusunda olduu gibi ileride ilzam edecek szler bile sylenebildi. Grlyor ki; gndemde yer alan konular Trkiye ABD arasndaki gerilimleri yanstmyor. Bunlara baknca sz konusu gerilimlerin asl sebeplerini hi konuulmad gibi sonu ortaya kyor. Peki o zaman bu gerilimin sebebi veya sebepler nedir? Cevabn bilmiyoruz. Zira Amerika'nn Trkiye'den neler isteyeceklerini bilmiyoruz. Amerika'nn sadece BOP'la ilgili isteklerini bilmemekle kalmyor, Balkanlar, Dou Avrupa, Baltk, Kafkaslar ve Orta Asya hakkndaki niyetleri hakknda da bir fikir sahibi olamyoruz. Sadece biz mi, hayr. Hemen hemen hi kimse bunlar bilmiyor. Amerika'nn kendisinin bu konudaki kendi niyetlerini bilmemesi mmkn deildir. Ama bu niyetlerini ne kadar bir plan ve programa balamtr. Bunu belki kendisi de henz tam olarak gelitirmemi olabilir. Sz gelimi Amerika'nn Trkiye ile ilgili niyetleri kendisi iin belli olsa bile bu niyetlerin nasl gerekletirilecei ne kadar ile yetinilecei gibi sorular henz cevaplanmam da olabilir. Henz kendisi tarafndan netletirilmemi de olabilir. te Trk3'e ile ABD arasndaki ilikilerdeki gerilim tam da bundan kaynaklanyor. Amerika bir taraftan Trkive'den istediklerini ve 167 beklediklerini akla kavuturmuyor, dier taraftan ise Trkiye'ye kar honutsuz bir tavr sergileyerek psikolojik bir bask uyguluyor. Bir bakma btn mesele de buradan kaynaklanyor. Geen sre ierisinde Amerika daha nce cereyan etmi ve bir lde kendisini hakl karabilecek olaylara dayanarak Trkiye'ye kar bir gerilim politikas srdryordu. Babakan Erdoan bunun nn kesebilirim dncesiyle Amerika'ya gitti. Yoksa kendisi de Trkiye-ABD ilikilerinin dzeltilmesinin u an iin objektif artlarnn var olmadn gryordu. Esasen Babakan Erdoan ve AKP iktidarnn d politikas her zaman iin i politika merkezli olmutur. Kendileri iin nemli olan d politikadaki gelimelerden ok bunun i politikaya yansmalardr. Babakan Erdoan srail ve Amerika ile ilgili daha nce sylediklerini unutturmak yoluna gitti. Bunlar tekrarlamad. nce srail'e oradan da, Amerika'ya gitti. Gitmeden nce bir alt yap oluturdu. Hedefi Bush tarafndan kabul edilmekti. Amac ise artk Amerika Erdoan' gzden kartt gibi szlerin nn kesmektir. Babakan Erdoan Amerika'da hazr Bush beni kabul etmiken deyip, aradaki mesafeyi korumaktan vazgemedi. Baz maksadn aan szleri olmu olabilir. Ancak genelinde Babakan Erdoan bu son gezisinde Bush'a da, Amerika'ya da mesafeli durdu. Belki bu Bush'un ve Amerika'nn da istedii olabilir. Bunu bilemeyiz. Ama bilmek tabi ki ilgin olurdu. Acaba Erdoan Amerika'ya giderek, Bush tarafndan kabul edilerek amacna ulat m? Bir sre iin Trk-Amerikan ilikilerindeki olumsuzluklar dondurabilecek mi?Aradaki gerilimler bir para yumuayabilecek mi? Daha da nemlisi Trk kamuoyuna bu gezinin baarl olduu ve Amerika ile buzlarn zld izlenimi verilebilecek mi? nmzdeki gnler bunun cevabn getirebilecektir. Dier taraftan Babakan Erdoan ve hkmetinin nnde duran d politika amazlar aynen devam ediyor. Amerika ile olan ilikilerdeki durum btn tazelii ile ortada. Avrupa Birlii ile olan 168 ilikileri Fransa'daki referandum ve Merkel'in Almanya'daki muhtemel babakanl ileri ok daha zorlatrmtr. Gnler ilerledike 3 Ekim yaklayor. Hkmet bir taraftan katma protokol imzalayacak ama yine de Rum ynetimini tanmam olacak bir forml bulamad. Dier taraftan Babakan Erdoan'n Annan grmesinden bir sonu kmad. Annan Kbrs'ta taraflar bir zm iin tekrar bir araya getirecek bir giriimde bulunmayacan aka ifade ediyor. Bu durum Trkiye'nin lehine ama Erdoan hkmetinin aleyhinedir. Trkiye'nin lehinedir nk bir taraftan Rumlarn zme yanamamalar dier taraftan AB ve ABD'nin KKTC'nin izolasyonunun gevetilmesi iin sz verdikleri halde gerekli admlar atmamalar Trkiye'ye Kbrs'taki mevcut durumu srdrmek gibi bir

imkan ve hakllk kazandryor. Bylece KKTC'nin elden gitmemesi iin bir mit douyor. Bunun bedeli ise Trkiye-AB arasnda yaanacak ok ciddi gerilimler ve ihtilaflardr. likilerin bir sre iin kmaza girebilmesidir. Ancak unutulmasn, AB'nin i ekimelerinin giderek ortaya kt ksaca zayflad bir dnemden geiyoruz. Kbrs dahil olmak zere AB'nin zerine gidilebilecek bir zamandr. likileri askya alabilirler ama Trkiye'ye kar ciddi bir yaptrm uygulayamazlar. Babakan'n gereksiz benzetmesi ile bizi "kuzu kuzu" hibir yerden kartamazlar. Lafn ederler ama bir ey dayatmakta ittifak edemezler. Bu haliyle AB'nin Trkiye ile youn bir uzlamazlk politikasn kendi iinde ittifak salayarak yrtmesi mmkn deildir. Ancak Babakan Erdoan ve AKP iktidar iin durum tamamen tersinedir. Kendilerini ilk gnden itibaren AB'ciyiz diye merulatranlar gerekirse Kbrs' verir AB'ye gireriz diyenler ama hem Kbrs' gzden kartp, hem de 17 Aralk 2004'de n artsz ve bir tam yelik sz alamayanlar iin durum gerekten vahimdir. Eer katma protokol imzalanp, Rum kesimi tannm olursa halkn byk tepkisi bu iktidar hedef alacaktr. Eer imzalamazlarsa-ki ok dk bir ihtimaldir- AB ilikileri kmaza girecek ve bu iktidar nerede ise kendi mevcudiyet sebebini kaybetmi olacaktr. Burada dikkat eken dier bir husus ise udur: Babakan 169 Erdoan zor saylabilecek artlarda da olsa son ABD ziyaretinde Amerika'yla ilikilerde belli bir mesafeyi korudu. Ancak bunun bir benzerini AB ile olan ilikilerde yapmad ve yapmyor. Eer yapm olsayd Trkiye'ye dik bir duru kazandrarak AB'den kaynaklanan bir sr gerekli veya gereksiz istein, kmsemenin ve dedikodunun nne geebilirdi. Dn bir taraf brakalm.Bugn Trkiye'nin karsnda tam bir muhatap olabilecek birlemi ve btnlemi bir AB yoktur. Mevcut hkmet olumlu ve olumsuz yanlaryla bu durumu bir kere daha ok yakndan deerlendirmelidir. Buradan yeni siyaset araylarna girmelidir Grlyor ki; AKP hkmetinin nndeki d politikadan kaynaklanan byk amazlar devam ediyor. Erdoan'n ABD ziyareti bunlar zerinde hibir olumlu etki brakmayacaktr. Kum saati Babakan Erdoan ve AKP aleyhine almaktadr. TERR VE TKYE Terr eylemleri her gn bir baka lkede ortaya kyor. spanya, ingiltere derken bu sefer de Msr, terr eylemlerinin hedefi oldu. Bu arada ingiltere'de kimsenin lmedii ikinci bir terr eylemi gerekletirildi. Bu sefer bombalar deil de fnyeleri patlatld. Yine farkl farkl yerlerde gerekletirilen bu terr eyleminde hi kimse bir zarar grmedi. Buna mukabil hi kimseye bir eyin olmad ikinci terr eylemi, seksen civarnda masum insann ld birinci terr eyleminden daha ciddi ve daha tehdit edici bir terr eylemiydi, ikinci eylemi gerekletirenler kimseyi ldrmyorlar ama hem ingiltere'ye hem btn dnyaya istedikleri zaman ngiltere'de birok insann lecei bir terr eylemini gerekletirmeye muktedir olduklar mesajn veriyorlard. ngiltere terre kar en iyi korunan lkelerden birisi idi. ngiliz stihbarat Tekilat dnyadaki btn istihbarat tekilatlarnn en mehur olan birka tanesinden birisidir. ngiltere daha ok ksa bir sre nce byk bir terr eylemine maruz kalmt. ok yakn bir tarihte uranlan terr eylemi dolaysyla btn tedbirlerin en st dzeye kartld bir dnemde, ngiltere gibi bir lkede, kimseye bir ey olmasa bile, ikinci bir terr eyleminin gereklemi olmas ngiltere iin olduu kadar dnyadaki btn lkeler iin dehet vericidir. Terr yaygnlatka "terr" kelimesi bir fiilin ad olmaktan ok adeta terr eylemlerinin znesinin ismi olarak kullanlmaya baland. "Terr vurdu", "Terr bunu amalar", "Terrn istedii de budur" gibi terrn zne olarak kullanld cmleler sk sk tekrarlanmaya baland. Terr zneletike de soyutlat. Daha dorusu, terrn kimler tarafndan yapld, terrn asl znesi olan terristlerin kim olduu daha da karanlk kalmaya balad. Geri Amerika'ya gre terr yapan asl rgt de terrn tr de bellidir. Terrn kayna olan rgt El-Kaide'dir. Terr ise Islami terrdr. El-Kaide'nin merkezi de, onun ba olan Usame 171

bin Ladin de Afganistan'dadrlar. Amerika'ya gre, buna, herkesin inanmas gerekmektedir. Yine Amerika'ya gre, buna inanmakta tereddt gstermek bile terre arka kmak anlamna gelecektir. Ancak buna inanabilmek iin ortada hibir delil yoktur. Ayrca bu terre Islami terr demek de yanltr. Terr eylemleri slam dininden ve inancndan kaynaklanmamaktadr. Kk Kur'an'da ve Snnet'te deildir. Terr savunmu, vm veya gerekli grm hibir islam lkesi, mezhebi, tarikat, mtehidi ve bilgini yoktur ve olmamtr. Getiimiz gnlerde kendisi de terr eylemlerinde bulunmu bir rgt olan Lbnan'daki Hizbullah rgtnn manevi bakan ve ii mezhebinde Ayetullah'lk unvan sahibi Fadlullah, masum insanlara ynelik her trl terr eyleminin haram ve yasak olduuna dair bir fetva yaynlad. Bu bile terr ile islam' birletirmenin ne kadar gerek d olduunu gstermektedir. Buna mukabil terristlerin byk bir ounluunun mslman olduklar grlmektedir. 11 Eyll dahil, yukarda andmz terr eylemlerini yapan rgt veya rgtlerin hepsinin gvdesi de mslmanlardan olumu olabilir. Bunun byle olmas sz konusu rgt veya rgtlerin beyninin illa da mslmanlardan olutuu ve onlarn sz konusu terr eylemlerini islamclk uruna yaptklar anlamna gelmez dorudan doruya byle bir sonu dourmaz. El-Kaide ve Islami terr iddialar terr eylemleri ve terristler zerindeki rty kaldrmyor. Tam tersine terr eylemleri arttka bunlarn zerindeki karanlk giderek koyulayor. Neredeyse insan klonlayacak, uzaydaki uydudan baknca yer yzndeki bir karncay bile grecek dzeye varm bilim ve teknolojinin sahibi olan bata Amerika olmak zere tm Bat dnyas; acaba nasl oluyor da terristleri tespit edemiyor yakalayamyor, terrn kkne inemiyor ve onu yok edemiyor? Bu sorunun cevab yoktur. Geri bu cevabn olmamas, bundan retilebilecek komplo teorilerini dorulamaz ve meru klmaz. Ama ortada cevaplanmam byle bir soru vardr ve btn insanlarn zihinlerine saplanm bir vaziyette duruyor. Trkiye'ye gelince, Trkiye'deki terr eylemlerinin byk 172 ounluunun ve zellikle de son zamanlarda iyice artan terr o-laylarmm faili bellidir. Amac da bellidir. Fail, PKK'dr. Amac Krt etnik ayrmclna dayal blclktr. Merkezi Irak'tadr. Terristler orada eitilmektedir. Bir ksm orada kalmakta bir ksm da sknca Irak'a geerek kurtulmaktadr. Trkiye'deki PKK eylemlerinin lojistik destei Irak'taki merkezden salanmaktadr. stanbul'da bir Sinagog ve ngiliz Bakonsolusluu'na kars yaplan terr eylemleri iin AKP hkmeti "Btn dnya terrle ba edemiyor." diyerek bir savunmada bulunabilir. Bunda hakllk pay olacaktr. Zira bu terr eylemleri Amerika'daki, spanya'daki, ingiltere'deki hatta Msr'daki terr eylemlerine benzemekte ve onlarla trde olarak gzkmektedir. Buna karlk byk ounluu Gney Dou'da ilenen ve gvenlik kuvvetlerini hedef alan terr eylemlerini kimin yapt ise bellidir. Bu PKK'nn blc terrdr. Trkiye bunun ok daha iddedisi ile 1984-1999 yllar arasnda savam ve bu terrn kkn kazmur. O gn iin TSK, Kuzey Irak'a girebiliyor, PKK kamplarn basabiliyor ve o blgede kalabiliyordu. 2003 Mart'mda-ki Amerika'nn Irak'a vaki askeri mdahalesine kadar Kuzey I-rak'ta nemli sayda Trk askeri mevcuttu. Bugn Trkiye'de terr deyince tartlacak olan PKK terrdr. PKK terr deyince de zerinde durulacak en nemli husus; bu terrn Irak'a girmeden nlenip nlenemeyeceidir. Irak'a girilmesi gerekiyor da, Amerika buna kar kyorsa o zaman da ne yaplmas gerektiinin tartlmasdr. Bugn iin tartlacak konunun z budur. PKK terrn nlemek iin Irak'a girecek miyiz? Girmeyecek miyiz? Veya ne pahasna gireceiz? Girmek imkanszsa o zaman eli kolu bal oturup bekleyecek miyiz? Son olarak burada bir hususu daha gz nnde bulundurmak gerekecektir. Eer PKK terr devam eder, buna mukabil biz Irak'a girmez ama bir sre sonra kendi hudutlarmzn iindeki bir operasyonla bu terr nleyebilecek olursak; o vakit de bugnden o gne kadar vereceimiz kayplarn sorumlularn bulmak gerekecektir. Bu itibarla hi vakit kaybetmeden PKK terrne kar bir eylem plan dnlmeli ve uygulamaya konulmaldr. 173

KUZEY IRAK'A GRMEK SADECE TRKYE LE ABD (VE IRAK) ARASINDA BR KONU MUDUR? Deildir. Ancak, nce "Irak'a girmek"in alm zerinde biraz duralm. Irak'a girmek niyet ve dncesi farkl balamlarda gndeme geliyor. Birincisi; PKK ile mcadele balanmdadr. PKK terr 1984-1999 yllar arasnda tam 15 yl srd. Otuz bin can ald. Trkiye, Irak snrn geip PKK kamplarn ele geirmeye baladktan sonra PKK terr ile mcadele netice vermeye balad. O gn iin Irak'a girebilmek asndan artlar ok farkl idi. Kuzey Irak'ta, Irak'n hibir askeri gc yoktu. Saddam'n Trkiye'nin snr tesi harekatna itiraz etmesi sz konusu olamazd. Barzani ve Talabani'nin de Trkiye'nin Kuzey Irak'a girmesine itiraz etmeleri mmkn deildi. Kuzey Irak'n, Irak'n geri kalan ksmlaryla her trl irtibat kopmutu. Kuzey Irak ve oradaki Krtler yiyecekten salk malzemesine kadar hemen hemen her hususta Trkiye'ye muhtatlar. Trkiye hem kendisi belli konularda orda yaayanlarn ihtiyalarn gidermeleri iin destekte bulunuyor hem de dnyann farkl yerlerinden oraya ulaacak yardmlarn Trkiye zerinden gemesine izin veriyordu. Bunlar olmasayd, Kuzey Irak'ta yaayanlarn ok zor ve kt durumlarla karlaacaklar kesindi. Barzani ve Talabani bu sebepledir ki Trkiye'ye PKK ile mcadelede yardm etme sz bile verdiler. Bu szlerinde durmam olsalar bile, PKK'ya yardmc olmaya kalkmadlar. Bugn iin PKK terr tekrar hortlam durumdadr. Buna mukabil, Trkiye'nin eskiden olduu gibi Irak'a girip, Kuzey Irak'ta PKK'ya ynelik askeri operasyonlar yapmas asndan artlar ok deimitir. Hereyden nce Amerika, Irak'a askeri bir mdahalede bulunmutur ve bugn iin Irak, Amerika igali altndadr. Amerika'nn Irak'a askeri mdahalesinde bir tek Krtler yardmc olmutur. Bu da Amerika'nn Kuzey Irak'taki Krtler'in isteklerini gzard etmeyecei anlamna gelir. Ancak gstermelik gibi 174 0lsa da Irak'da resmen bir devlet kurulmu ve Trkiye dahil, btn lkeler onu tanmtr. Talabani de Cumhurbakan olmutur. A-rnerika ve rak Devleti'nin, Trkiye'nin Irak'taki PKK'ya ynelik herhangi bir askeri mdahalesine kar kacaklar ve msaade etmeyecekleri gzkmektedir. Trkiye'nin Irak'a mdahalesinin gndeme gelmesinin birinci sebebi; PKK terrn kknden kazmak amacyladr. I-kinci sebep ise; Trkiye'nin Irak'n gelecei ile ilintili olarak Kuzey Irak'taki muhtemel gelimelerle ilgili endieleridir. Irak'n bundan sonra blgeli bir federasyona dnecei kesindir. Bu blgeler gneyde ii, ortada Snni Araplar ve kuzeyde de Krder tarafndan oluturulacaktr. Ortadaki Snni Araplar ne Arap'lk ortak paydasnda gneydeki ii Araplarla anlaabilmekte, ne de Snni'lik ortak paydasnda kuzeydeki Krtlerle uyuabilmektedirler. Nfuslar ii Araplar'a gre bir hayli azdr. Ortada skm kalm ve tecrit olmulardr. Seimlere ve yeni devletin kuruluu ile ilgili almalara katlmayarak tepkilerini ortaya koymaktadrlar. Ayrca bu blgede Amerika'nn terr diye adlandrd silahl, bombal bir kar koyma devam etmektedir. Bu blgede henz atmalar son bulmamtr. Ancak sz konusu eylemlerin Amerika'y Irak'taki askerini ekmeye zorlayamayaca kesindir. Dier taraftan bu eylemlerin ii Araplarla Krtler'in mtereken yrttkleri yeni devletin kurulu srecini de nleyemeyecekleri ortadadr. Bunun iindir ki, Badat'n Irak'n merkezi olarak btn Irak zerinde gl bir nfuzu ve denetimi olmayaca gzkmektedir. Irak'ta j^eni bir devlet kuruluu gerekletirilip, buna devamllk salanabilirse; bunun blgenin de bir hayli zerk olduu gevek bir federasyon eklinde olaca anlalmaktadr. Eer byle bir sre gerekleemezse, o zaman da Irak; ayr blgede, ayr bamsz devlete blnecek demektir. Her iki ihtimal de Trkiye')! son derecede rahatsz etmektedir. Trkiye, Kuzey Irak'taki bamsz bir Krt Devleti'ni bandan beri kendi btnlne kar en byk tehdit olarak grmtr. zerk bir Krt Blgesi'nin sahip olaca hak ve imkanlar ise Trkiye'deki Krtler iin bir imrenme sebebi olabilir ve bu emsalden hareketle Trkiye'ye kar eitli yollardan dile getirecekleri 175

istekleri bulunabilir. Bu da bamsz bir Krt Devleti ihtimaline yakn lde rahatsz edici olmaktadr.Irak'a ynelik bir askeri mdahale bu balamda da Trkiye'nin gndemine gelmektedir. Trkiye mteaddit defalar Kuzey Irak'ta bamsz bir Krt Devleti'ne izin vermeyeceini syleyerek byle bir durum karsnda gerekirse askeri mdahalede bulunacan ak ak ima etmitir. Trkiye'yi dierleri kadar rahatsz eden Kuzey Irak'la ilgili bir dier ihtimal ise; Musul ve Kerkk'n ve buralardaki petroln geleceidir. Krtler Kerkk'n zerk Krdistan Blgesi'nin merkezi olmasn ve Kuzey Irak'taki petrolleri zerk Krdistan Blgesi'nin iletmesini istemektedirler. Trkiye ise, Kerkk'n blgenin de ortak ehri olmasn ve Kuzey Irak'taki petrollerin de yine btn Irak'llara ait olmasn istemektedir. Kerkk'n gelecekteki stats ve Kuzey Irak'taki petroln gelecei de Trkiye asndan Irak'a bir askeri mdahale sebebi olarak gzkmektedir. Esasen Trkiye bunu da ak ak ima etmektedir. Trkiye'nin PKK terrn nlemeye ynelik Kuzey Irak'a girip, ksa sre kalp tekrar kaca bir askeri mdahale sadece Trkiye, ABD ve Irak Devleti arasnda bir konu olarak gzkebilir. Buna mukabil, Trkiye'nin Kuzey Irak'ta bamsz bir Krt Devleti veya Kerkk'n stats veya buralardaki petroln gelecei dolaysyla Irak' a yapaca bir askeri mdahale bata I-rak'm komusu olmak zere btn Arap Dnyas'n, ran ve srail'i hatta bu blgenin ok uzamdaki devletleri bile ok yakndan ilgilendirecektir. Zira byle bir mdahale, gerek sresi gerekse snrlar asndan byk belirsizlikler tayacaktr. Bunun iin blge lkeleri dahil btn dnya; bunu, Trkiye'nin Irak' igali gibi alglayacaklardr. Bir Krt Devleti'nin kurulmas veya buna yol aabilecek ciddi gelimelerin Kuzey Irak'ta yaanmasna ran ve Suriye de Trkiye kadar kardrlar. Ancak, Trkiye'nin Kuzey Irak'a girmesi, burada ilerlemesi ve uzun sre kalmas ihtimali ran ve Suriye asndan da kabul edilebilir bir durum deildir. Araplar'la ve ran'la arasnda byk gerilimler, anlamazlklar ve atmalar olan srail bile Trkiye'nin bu lde ileri bir hareketinden endielenecek ve ona kar kacaktr. Kald ki Trkiye iin Irak meselesi, sadece Kuzey Irak'tan 176 da ibaret deildir, iran'n gneydeki ii Araplar'la yaknlamas, o blgede nfuz sahibi olmas Trkiye'nin kabullenebilecei bir i delildir. Trkiye'nin Kuzey Irak'a kapsaml bir mdahalesi ran'la Gney Irak arasnda Trkiye iin, iine sindirmesi mmkn olmayan yaknlamalara gereke tekil edebilir. Btn Arap Dnyas da Irak'n blnmesini, bir Krt Devleti'nin kurulmasn ve Irak'n ortasndaki Snni Araplar'n skp ezilmelerini ve yalnz kalmalarn istemez. Buna ramen Trkiye'nin Kuzey Irak'a kapsaml bir mdahalesini hi istemezler. Trkiye'nin gneye doru genilemesini kendileri iin hayati bir tehdit olarak grrler. Batnn yllarca bu blgede yrtt Osmanl ve Trkiye aleyhindeki propaganda bu insanlar Trkiye'ye kar artlandrmtr. Osmanl'}! smrgeci, Trkiye Cumhuriye-ti'ni ise Osmanl'nn gneydeki snrlarn ihya etmek iin yanp tutuan bir lke olarak grrler. Esasen Birinci Dnya Sava-'ndan sonra bamszlklar iin ngiltere, Araplar'a iki art ne srmtr: Ayr ayr devletleri olacak Araplar'n asla birbirleriyle birlemeyi dnmemeleri, Osmanl'nn yerine kurulmu olan Trkiye'ye kar dostane deil hasmane duygular beslemek suretiyle mutlaka ondan uzak durmalar ite bu iki arttr. Bunun iindir ki Amerika'nn kendisine Kuzey Irak'a girmek msaadesi vermesi pahasna dahi olsa Trkiye'nin Irak'a girmesini istemi olacan hi sanmyorum. Geri Amerika, 1 Mart 2003 tezkeresinden nce, Trkiye'ye Kuzey Irak'a giri msaadesi vermesi iin ok bask yapt. Tezkere kmaynca da Trkiye'ye ok fkelenmi gzkt. Aza alnmayacak szler ble syledi. Trkiye ile Amerika arasnda hala devam ettii belirtilen gerginliin o gnden itibaren balad sylenmektedir. Btn bunlara ramen ben, ahsen, Trkiye'nin Amerika'yla birlikte Irak'a girmesini bir tarafa brakalm; Amerika'nn Trkiye zerinden Irak'a girmek isteinden pheliyim, ileride aratrmaclar ve tarihiler herhalde bu husus zerinde ayrntl olarak duracaklardr.

Bu ekilde dnmemin sebebi; Trk askerinin Irak'a giriine sadece Krtler'in itiraz olaca iin deildir. Btn Arap Dnyas iin ok kkrtc olur. ran'n ve daha da nemlisi sra177 il'in de youn tepkisini ekerdi. Dier taraftan ise Amerika'nn hem askerini Trkiye'den geirmek hem de Trkiye'ye sen girme demek gibi bir ans yoktu. Zira o zaman Trkiye Amerika'nn isteini belki de bir tezkere konusu bile yapmadan geri evirmi olacakt. Bunun iin "1 Mart Tezkeresi ksayd bugn ne PKK terr hordard ne de kuzeyde bamsz bir Krt Devleti'nin kuruluu sz konusu olurdu" iddialarna da katlmyorum. Esasen Kuzey Irak'ta bir Krt Devleti kurulacak ise; bu Krder Amerika'ya yardm ettikleri iin Amerika'llarn onlara bir ltf olarak bulunmayacaktr. Amerika'nn kafasndaki hesap neyse onun iin kurulacaktr. Eer Amerika'nn byle bir hesab varsa, benim, Amerika'nn kendisinin bile Irak'a Trkiye zerinden gemek istemedii yolundaki phem ok daha g kazanm olacaktr. Eer Amerika'nn Irak'a mdahalesinin amalarndan, en azndan, bir tanesi bamsz bir Krt Devleti kurdurmak ise, o zaman, Trkiye'yi iin bandan beri Irak'a kartrmak istemeyecei aktr. Amerika'nn bamsz bir Krt Devleti kurulmasn isteyip istemediini bilmiyoruz. ok muhtemel de gzkmyor. Dier taraftan askeri adan Amerika'nn Irak'a kuzeyden de girmeyi gerekten de istemi olabileceini biran iin kabul edelim. O zaman snrl sayda Trk askerinin Irak'a girmesine izin verebilirdi. Ancak oraya giren Trk askerinin Kuzey Irak'ta konulanmas asla sz konusu olmayacakt. Irak'n gelecei zerinde hi etkisi olamayacak bir blge de yerletirilecekti. Sadece Trk askeri Irak'a girmi gibi gzkecek ama olaylarn gelimesinde hi bir dahli bulunmayacakt. Bu ekilde Amerika Arap Dnyas'n, Krtler'i ve Trkiye'nin Irak'a giriine itiraz edecek btn lkeleri yattrabilirdi. Grnyor ki Trkiye'nin Irak'a girmesi yle kolay bir i olarak gzkmyor. Son derecede zor ve etrefilli bir konudur. Trkiye'nin Irak'n gelecei ile ilgili endieleri ve istekleri son derecede dorudur ve hakldr. Ama bu durum Trkiye iin Irak'a giriver-meyi kolay bir i olarak gstermemeli. Ayrca u hususlara dikkat etmek sadece Amerika iin deil Trkiye iin de son derecede -nemlidir. Amerika bir tarafa, Arap Dnyas'nm ve Devletler'inin tepkilerini gz nnde bulundurmak, Trkive iin de gereklidir. 178 ran'la ilgili olarak da yledir. Hatta Trkiye'nin, srail'in tepkilerini bile bir yere kadar gz nnde bulundurmas sz konusu olmaldr. Geri Trkiye'nin sadece PKK'ya ynelik gneye doru derinlemeyecek ve ksa srecek bir askeri harekatnn sz konusu unsurlar, rahatsz etmeyecei sylenebilir. Yine de bunlar hemen ortaya ciddi bir tepki koymasalar bile byle bir mdahaleden holanmayacaklarn sylemekte hibir mahzur yoktur. En azndan bu tr mdahalelerin tekrarlanmas ihtimali ve bylece Trk-Irak snrnn giderek anlamn kaybetmesi, sz konusu lkelerin ileriye dnk ortak endieleri olacaktr. Kald ki Trkiye'nin Irak'a bir kere girerek PKK terrn bitirmesi mmkn olmayacaktr. Trkiye'nin kalc olarak PKK terrn nleyebilmesi iin ya snr tesi harekat belli aralklarla tekrarlamas ya da Kuzey Irak'ta dalk arazinin son bulup dzlklerin balad yerlerde srekli olarak asker bulundurmas gerekecektir. Her ikisinin de ayr ayr ne tr tepkilere yol aacan biraz nce irdelemi bulunuyoruz. Btn bu sylediklerimizden Trkiye'nin Irak'a girmemesi gerektiini savunduumuz anlam kmamaldr. Bak kemie dayanrsa, Irak'a askeri mdahale adeta Trkiye iin bir nefsi mdafaa haline gelirse, tabii girer. Bu ayr bir durumdur ve ayr bir konudur. Benim burada zerinde durduum husus at kap Irak'a girmek gibi bir zmn sz konusu olmaddr. Byle bir kabul "ler ktye giderse nasl olsa Irak'a girerim" gibi hayali bir avuntuya dnmemelidir Sadece Kuzey Irak'la ilgili deil, Orta Dou'yla ilgili her konuda bu blge ile ilgili hem blge ii hem de blge d parametreleri ok iyi bilmemiz gerekir. Bu, Trkiye iin bir Orta Dou Politikas'nm balangc demektir. Trkiye'nin, bugn, Irak konusunda kmazn ve byk skntnn kknde genelde bir Orta

Dou, zelde ise; bir Krt politikasnn olmamas vardr. Trkiye'nin yapaca ilk i; her iki konuda da bir politikas olmadn kabul etmesidir. Bir politika oluturabilmenin ilk adm ise Orta Dou'yla ve Krtler'le ilgili, blge ii blge d btn parametreleri bilmektir. Trkiye'nin bugn yapt gibi atl bir ekilde sadece beklemek, belki, bekle gr kabilinden bir tr politika saylabilir. Byle olsa 179 bile bu sadece taktik bir tutumdur. Ksa vadelidir. Belli bir sreyle snrl olabilir. Halbuki Trkiye'nin bu konuda stratejik ve uzun vadeli politikalara ihtiyac vardr. Bizim de politikalardan kastmz bu trde olanlardr. Bugn geldiimiz durum, yaadmz derin skntlar bunun ne kadar zaruri olduunu gstermektedir. Trkiye iin genelde bir Orta Dou, zelde ise bir Krt politikasnda nelere dikkat e-dilmesi gerektii konusunu ise, nasipse baka bir yazda ele alacam. Irak blnmesin, bamsz Krt Devleti olmasn, Kerkk, zerk Krt Blgesi'nin merkezi yaplmasn, Irak'n btnl korunsun demek herhangi bir politika demek deildir. Bunlar Trkiye'nin Irak'n gelecei ile ilgili kendi tercihleridir. Politika ise; bu tercih veya hedeflerin gereklemesi iin neler yaplacan ierecektir. Irak'n geleceini Orta Dou'nun denklemlerinden ayr dnemeyiz. Irak'la ilgili sz konusu tercihleri gerekletirebilecek politikalar Orta Dou'yu bir btn olarak grmeden yaplamaz. Bunun iin Irak'ta Trkiye'nin bugn iin karlat kmaza zm getirecek politikalarn genelde Trkiye'nin tm Orta Dou politikasyla birebir bir ilikisi olacaktr. Bir bakma, bir btnn paras gibidir. zelde de Krt meselesi ile ilgisi vardr. Krt meselesi demek yakn zamana kadar devam eden durumun artk bittiini grmek demektir. Irak'n kuruluundan Saddam'n devrilmesine kadar Krtler ve Kuzey Irak, Badat'n egemenlii ve denetimi altnda idi. Bunun iin de Trkiye Badat'n, bu egemenlik ve denetiminin devamn istiyordu. Saddam'n devamn da istemesi bundand. Ancak bunun devam etmeyecei ta 1990 Austos'unda Irak Kuveyt'e girdii vakit belli olmutu. 2003'te Amerika Irak'a mdahale etti ve Saddam devrildi. Artk Kuzey Irak ve Krtler'in sk bir ekilde Badat'n egemenlik ve denetimine tabi olduu yeni bir Irak devleti olmayacak. Bu da Kuzey Irak'taki Krtler'in geleceini etkileyecek. Onlara yeni bir kader izecek. Sonuta bundan Orta Dou'daki btn Krtler etkilenecekler. Dier taraftan Trkiye'nin AB ile yelik mzakereleri Trkiye'nin nne Krt vatandalarmzla ilgili AB'nin yeni istek ve dayatmalarn getirecek. Bunlar Trkiye'nin birlik ve btnl180 nu cidden tehdit eden istekler olacak. Zira Avrupa Birlii dn Lozan'da yaptramadm bugn gerekletirmek istiyor. Bu da Krtler' aznlk haline getirmektir. Bunun da amac etnik blcl sonuna kadar trmandrmaktr. Krt meselesi demek de onlarla ilgili bu iki gerei grmek demektir. 181 TERR, KIKIRTMA ve OYUNA GELMEMEK Hkmet ve AB'ci evrelere gre terrdeki trmanma 3 Ekim ile ilgilidir. Bu deerlendirmeye gre rmanan terrn arkasnda Trkiye'nin AB'ye girmesini istemeyenler vardr. Bunu tartmay gerekli grmyorum. Umalm ki denildii gibi olsun. 3 Ekim'e gelince: Bu tarihte mzakerelerin balamas, AB'nin verecei karardan daha ok Trkiye'nin tutumuna baldr. Daha ak bir ifadeyle, Trkiye'nin Kbrs Rum Kesimi'ni tanmas ve limanlarn almas hususundaki tutumunu devam ettirip ettir memesi ile ilgilidir. Geen haftaki yazmzda ifade ettiimiz gibi Kbrs.dolaysyla AB'nin 3 Ekim tarihini ertelemekte hibir kar yoktur. Tam tersine hemen hemen her eyi kabul ettirebilecei bir Trkiye'yi elinden karmak gibi AB iin nemli bir riski vardr. Eer bugnk hkmet Rum Kesimi'ni tanmamakta ve zellikle de limanlarn almamasnda srarl olacan, 3 Ekim'e kadar srdrecei tutum ve davranlaryla aka ortaya koymaya devam ederse 3 Ekim'in balang tarihi olmas iin Trkiye gerekeni yapm olacaktr. Bunun tersi olur, eer hkmet bu hususlarda ve zellikle limanlarn almas konusunda mevcut tutumunun geveyebilecei izlenimini AB'ye verecek olursa, bu sefer AB yeni dnler kopartrm beklentisiyle Trkiye'nin zerine gelecektir. Bunun iindir ki

Trkiye Ek-Protokol imzaladktan sonra yapt aklamann srarla arkasnda durmal ve skunede 3 Ekim'i beklemelidir. Artan terr olaylaryla 3 Ekim arasndaki ilikiye dnelim. 3 Ekim uzak bir tarih deildir. Eer yukardaki deerlendirme doruysa bu tarihten sonra terr olaylar azalmaya balayacak demektir. Keke byle olsa! Terr olaylarnda yaanan gelimeler sadece saysnda bir art olsayd belki byle dnlebilirdi. Ama terr olaylarnda niceliksel bir artn yannda niteliksel bir deiiklik de gzleniyor. Babakan Erdoan'n aydnlarla konumas, Krt 182 meselesini kabul ettim demesi ve Diyarbakr'a gitmesi bir ie yaramad. O tarihten itibaren pek ok blc evre eskisiyle kyaslanamayacak kadar PKK, iddet ve terr yanls hale geldi. u anda PKK bir ay iin terr eylemlerini durdurmu vaziyettedir. Buna mukabil blc propagandayla iddet ve eylem bugne kadar hi olmadk bir ekilde i ie gemitir. Bunun iindir ki blclkle jigili olarak ortaya kan bu niteliksel deiikliin 3 Ekim'le birlikte kesilip biteceini zannetmek ok byk bir yanl yapmak olur. PKK'v ven, APO'ya af isteyen blc eylemler, baz yerlerde vurulan terristlerin cenazelerinin gmlmesinde olaylar kmasna da yol at. Btn bunlar bir taraftan devletin gvenlik kuvvetleriyle Krtler'i, dier taraftan ise Krtler'le Trkler'i kar karya getirmeyi amalyor. Bunun iindir ki bu tr olaylar kkrtma olarak deerlendirmek gayet dorudur. Bu konuyla ilgili ikinci doru ise; "oyuna gelmemek" arsdr. Gerekten youn bir kkrtma dneminde yayoruz. Bu, sadece blc terrle de snrl deildir. Ermeni Konferansndan 6-7 Eyll olaylarnn 50.Yl dnmnde yaplan bir takm yaynlara ve etkinlildere kadar pek ok cereyan eden olayda bu kkrtcln ok ak etkilerini grmek mmkndr. Bu kkrtmalarn a-mac Krder'le Trklerin ve Krder'le devletin arasnda ciddi atmalara yol amaktr. Bu bir oyundur. Bu oyuna da gelmemek gerekmektedir. Ama nasl? Artan bu terr ve sz konusu kkrtmalar Trkler'le Krtler arasnda var olan herhangi bir meseleden kaynaklanmyor. Bugne kadar Trkler ve Krtler en kardesane bir ekilde birlikte yaamlar ve aralarnda etnik sebepten dolay en kk bir kavga dahi yaanmamtr. Ortada bir oyun vardr. Bu oyunu kuranlar Trkiye'nin dndadr. Bu oyunun nemli bir roln Trkiye'de bir takm blc mihraklara verdiler. PKK, blcl iddet ve terre dken odakt. imdilerde ise bugne kadar blc odaklara verilen roln bizzat Krtler tarafndan oynanmas isteniyor. Bunu yapmaktan ama ise Krtler'i de bu oyunun bir paras haline getirmektir. Bylece blcl kitleselletirmek ve olabildiince derinletirmektir. i S3 Oyuna gelmemek iin oyuncularla uramamak gerekir. O zaman siz de oyuncularn arasna katlm olursunuz. Bunun iindir ki cereyan eden bu olaylar karsnda devletin gvenlik kuvvetlerinin de, halkmzn da, kimliklerinde milliyetilii daha fazla n plana kartanlarn da gayet soukkanl olmas ve kkrtmalara kapl-mamas gerekmektedir. Bu, oyuna gelmemenin gerekli artdr. Ancak yeterli art olmayabilir. Bu tr oyunlar kuranlar eer sonu almakta kesin kararl iseler kkrtmalarn mutlaka netice vermesi iin akla gelmez nice yollara bavururlar. Bunu gzden uzak tutamayz. Bir dier gz nnde bulundurulmas gereken husus ise bu kkrtmalarn srgit devam etmemesi gerekliliidir. Burada hkmete ve devletin gvenlik kuvvetlerine ok nemli bir grev dmektedir. Bu kkrtmalarn demokrasiye, insan haklarna ve hukuk devletine uygun bir ekilde nne geilmelidir. Bu tr kkrtmalarn yaygnlamasna izin verilmemelidir. Hkmetin bu kkrtmalar karsndaki tepkisi sadece oyuna gelmeyelim demekten ibaret olamaz. Buna ek olarak hkmet olaylarn farknda ve teyakkuz iersinde olduunu yukarda ortaya konulan ller ierisinde ama mutlaka etkin bir ekilde, bu kkrtmalarn stne gidilecei izlenimini btn kamuoyund? canl tutmaldr. Oyuna gelmemek iin gerekli bir art daha vardr. Oynanan oyunu da bu oyunu kuranlar da kamuoyunun nnde tehis ve tehir etmek gereklidir. Trkiye'de blclk tarih boyunca hep dardan kkrtld ve tezgahland. Lozan ve Trkiye Cumhuriye-ti'nin kuruluuyla artk bunun biteceini dnyorduk. Yanlmz. Souk sava biter bitmez ayn Bat kaynakl blclk planlar

Trkiye'de yeniden uygulanmaya konuldu. Bugn ise Trkiye'de bata terr olmak zere blclk kapsamna giren btn eylemlerin u iki hususu gzard ederek tehis ve tehir etmemiz mmkn deildir. Bunu yapmadmz taktirde de oynanan oyunu tam olarak bozmak mmkn olmayacaktr. ABD Irak'a mdahale etti. Orada imdi bamsz bir Krt devleti kurduruyor. Amerika Irak'ta bunu yaparken Trkiye'deki Krtler'i kendi haline brakmas asla dnlemez. Trkiye ise ba184 sindan beri Irak'ta olup bitenler karssnda seyircidir. Irak'ta bamsz bir Krt devleti kurulurken bunun Trkiye'de blclk zerindeki etkilerini yok sayamayz. Irak'taki bu gidii tersine evi-remediimiz taktirde Trkiye'nin kendi iindeki blcle kar da gerekli tepkiyi gstermeyecei gibi bir izlenim doabilir. Kald ki Irak'n blnmesi' ve burada bamsz bir Krt devletinin kurulmas bal bana byk bir kkrtmadr. Yeni bir gelime Trkiye iindeki blclkle mcadeleyi cok zorlatracaktr.Mutlaka dikkat edilmesi gereken ikinci husus AB'nin Trkiye'yi ye yapmak adna Trkiye'den bir takm talepleri ile ilgilidir. Trkiye'nin birlik ve btnln tehdit edecek blcl tevik edecek bir ok istek Trkiye'ye AB tarafndan yneltildi. AB'ye ek olarak Amerika da bunlar Trkiye'den istemektedir. Buna ek olarak AB de Amerika da Trki)re'deki blcleri birebir ilikilerle tevik edecek ve yreklendirecek saysz giriimlerde bulundular. Bunu da devam ettiriyorlar. Eer terr olaylar artarsa bu sefer de Trkiye'nin elini kolunu balamak iin ellerinden geleni yapacaklardr. Gerek Irak'taki blnme srecini tersine evirmek, gerekse Trkiye'deki her trl blc eylemin nn kesmek iin Trkiye'nin yapmas gereken i bellidir. Bir taraftan bata Irak olmak zere Amerika'nn Orta Dou'ya ynelik mdahalelerine kar karken AB'ye de ak bir dille ye olmak iin kendi birlik ve btnln kesinlikle tehlikeye atmayacan en kati bir ekilde bildirmelidir. Hi phe yok ki Trkiye'nin kendi tarihine, misyonuna, gcne ve imkanlarna ok uygun decek bir davran olacaktr. Trkiye'nin byle bir tavr ve hareketi btn Orta Dou lkelerinin halklarnda ve tm slam dnyasnda ok olumlu ve nemli yansmalara neden olacaktr. Trkiye'nin bu vakur ve kararl davran ve oyunun oyuncularnn zerine gitmek yerine bu o-\ojnu oynatmak isteyenlerin zerine gitmesi, onlar tehis ve tehir etmesi Trkiye'de etnik kkeni ne olursa olsun btn vatandalarmz zerinde de yine son derecede olumlu, bizi tekrar birletirip, btnletirecek ve kaynatracak etkiler meydana getirecektir. 185 Emperyalizm kendi karlarn yaymak iin bunlarn zerine tslami terrle mcadele, demokrasiyi getirme, insan haklarnn uygulanmasn salamak gibi bir al rtyor. Trkiye adna bu aln kaldrlmasnn zaman gelmitir. Bunu yapmak iin tarihinin hibir dneminden daha aresiz ve gsz deildir. 186 IV. BLM: BATAN GEM YAHUT KIBRIS AB, KIBRIS VE TRKYE Avrupa Parlamentosunun kabul eti Trkiye ile ilgili rapora gre AB Kbrs meselesinin zlm olmasn Trkiye'nin AB'ye yelii iin kesin bir art olarak gryor. Bununla da yetinmiyor. Bu mesele zlse de zlmese de Gney Kbrs Rum Ynetimini ( GKRY) tm Kbrs adasnn temsilcisi olarak kabul ettiini ve GKRY' yi AB yesi yapacan sylyor. Bunun anlam udur: AB Kbrs meselesini kendi kafasnda zm ve bunu Trkiye'ye dayatmak niyetindedir. Kbrs GKRY'nin ynetimi altnda AB'ye ye olacak ve adadaki Trklere en fazlasndan bir aznlk stats tannacaktr. Aka belli olduu gibi AB Kbrs'la ilgili Yunanistan tezini kabul etmekte ve Trkiye'nin iznini almadan GKRY'yi AB yesi yapacan syleyerek kafasndaki zm Trkiye'ye dayatmaktadr.Bu durum Trkiye'ye kar onu hie sayma ve ak bir kkrtmadr.Trkiye tarafndan asla kabul edilemez. Trkiye Lozan Antlamasnda Kbrs' ilerde zerinde hibir hak iddia etmeyecek ekilde ngiltere' ye vermiti.ll.Dnya Savandan sonra ingiltere'nin bata

Hindistan olmak zere btn smrgeleri terk etmesi mukadder oldu. Sonuta Kbrs' da terk etti. ingiltere'nin Kbrs' brakmas sz konusu olunca adann yeni sahibinin kim olaca meselesi ortaya kt. Yunanistan adann ilhakn yani kendisine verilmesini istiyordu.Bunun iin de Kbrs'n kendi kaderini kendisinin tayin etmesini (Self-Determination) talep ediyordu.Nasl olsa adann nfusunun 5'te 4' Rum'du ve onlar da Kbrs'n Yunanistan'a katlmasn seeceklerdi. Buna karlk Trk tezi ise taksimdi.Trkiye adann kendisi ile Yunanistan arasnda paylalmasn istiyordu.Trkiye Kbrs 188 konusunda 1955-1959 yllar arasnda ok srarl ve enerjik bir politika izledi.nce Kbrs' kendisinin milli davas haline getirdi.Sonra da bu davann arkasna btn uluslararas itibarn ve elindeki d politikayla ilgili btn kozlarn koydu.nce adann Yunanistan'n eline gemesine engel olundu.Yunanllar aday alamayacaklarn anlaynca bir zme yanamak zorunda kaldkr.Bu noktada Trkiye'de taksim tezinden vazgeti. 1959 Zrih ve Londra Antlamalarna gre Kbrs'ta bamsz bir Kbrs Devleti kurulacak, Cumhurbakan Rumlardan, Bakan Yardmcs ise Trklerden olacakt.Parlamento ve ynetim Trkler ve Rumlar arasnda bllecek, her iki taraf da birbirlerinin haklarna el uzatmayacak biimde eit ve gl yetki ve ayrcalklarla donatlacaklard. Bu antlamalarn Trkiye asndan son derece nemli iki maddesi ise unlardr:Kurulacak Kbrs Devletinin kendi askeri gc olmayacak bunun yerine adann gvenliini bir Trk ve bir Yunan alay salayacakt.Sz konusu antlamalara gre Yunan alaynn mevcudu 1050 ve Trk alaynn mevcudu ise 650 ile snrlandrlacakt.Bylece Trkiye Kbrs'ta bir Rum ve Yunan emrivakisine kar ok nemli bir gvence elde etmi oluyordu.ok daha nemlisi sz konusu antlamalar Kbrs'ta Anayasal dzen bozulduu vakit nce 3'l (Trkiye,Yunanistan ve ingiltere bir arada), -bu olmad takdirde ise istek sahibi lkenin tek bana Kbrs'a mdahalesini mmkn klyordu.Bu bir Garanti Antlamasyd.Bu antlama gerektii vakit Trkiye'ye tek bana Kbrs'a askeri mdahale de bulunma hakkn veriyordu. 1959 Zrih ve Londra Antlamalar Cumhuriyet dnemi Trk d politikasnn en byk iki somut baarsndan biridir. Bu antlamalara emsal olabilecek dier baar 1938'te Hatay'n Trkiye'ye katlm olmasdr.Bu antlamalar Bavekil Merhum Adnan MENDERES ve Hariciye vekili Merhum Rt ZORLU'nun Trk Milletine bir hatras ve armaandr. Bu antlamalara gre Kbrs Cumhuriyeti 1960 ylnda resmen kuruldu. 1964 ylna kadar Anayasal dzen iledi.64 ylnda ise Makarvos Anayasay inedi. Kendisini ve Rumlar adann tek patronu haline getirdi.Hak domu olduu halde Trkiye garantr 189 sfat ile Kbrs'a bir mdahalede bulunamad.Bylece 10 yl geti. 1974 Temmuzunda ise Samson Makaryos'u devirdi.Trkiye bundan istifade ederek 1974 tarihinde garantr sfat ile Kbrs'a mdahale etti.Asker kard.Bu karar CHP-MSP koalisyon hkmeti vermiti.Babakan da Sayn Blent ECEVIT'ti .D ilikiler tarihimiz asndan son derece isabetli ve cesur bir karar olmutur. Askeri hareket iki etapta (20-22 Temmuz ve 13-15 Austos 1974) tamamland.Kuzey Kbrs diye adlandrlan blge ki adann %36 sna tekabl etmektedir.Ve younlukla burada Trk nfusu mes-kundur;Trk askerleri tarafndan teminat altna alnd.O tarihten itibaren Rum terr ve Rumlarn toplu katliamlar sona erdi. Adann tamamna bar gelmi oldu.1981 ylnda ise Kuzey Kbrs Trk Cumhuriyeti kuruldu ve bamszln ilan etti.Bunun amac GKRY'yi ve Yunanistan' makul bir zme zorlamakt. Aradan 20 yl gemi olmasna ramen bir zm ortaya kmad.Fiili durum devam etti. Bugn iin Trkiye'nin ve K.K.T.C'nin tezi "iki eit toplumlu ve devletli Konfederasyon" dur. 1) Trkiye bunun dnda hibir zm ve emrivakiyi kabul edemez.

2) AB' nin GKRY'yi AB'ye ye yapmak bahanesiyle Kbrs meselesine fiilen mdahalesinden sonra Trkiye'nin tm d politikas Kbrs'ta Cumhuriyet tarihinin en zorlu snavndan gemektedir.Zira burada snanan Trkiye'nin gc, direnci ve itibar-dr.Ve btn dnyann gz Trkiye'nin zerindedir. AB'nin GKRY'yi ye yapma aamasna gelmesi Kbrs meselesinin tarihsel geliimi ierisinde ok nemli bir deiiklik-tir.AB bylece Kbrs meselesinin fiilen taraf haline gelmitir.Bunu Yunanistan'n tezini kabullenerek yapmtr.Bir baka ifadeyle bugn Kbrs meselesinin bir tarafnda Yunanistan'n yerine AB oturmaktadr.Trkiye asndan eskisine gre ok daha ciddi bir durum ortaya kmtr. Halbuki AB'nin Kbrs'la hukuken hibir ilgisi yoktur.ok daha nemlisi tek tarafl bir kararla GKRY'yi ye olarak kabul etmeye hakk yoktur.Bu hukuken mmkn deildir.Zira daha nce 190 andmz Zrih ve Londra antlamalarna gre Kbrs Devletinin uluslararas kurululara katlabilmesi iin garantr devletlerin msaadesine yani Trkiye'nin izin vermesine ihtiyac vardr. Bylece AB uluslararas hukuku da hie saymaktadr. Acaba AB, GKRY'yi niin ye yapmak istiyor?Burada AB'nin naksad; Yunanistan' memnun etmek deildir.Veya GKRY dndaki yelie aday lkeler zerindeki Yunanistan'n vetosunun nn kesmek de deildir.AB byle bir veto ihtimalini istedikten sonra kolaylkla aar. Aslnda AB'nin GKRY'yi ye yapmakta ok acelesi vardr.Dier lkelerin adaylklar ise uzun sre oyalanacaktr. AB'nin GKRY'yi ye olarak kabul etmekten maksad dorudan doruya Dou Akdeniz'e inmek ve orada bir ke ba tutmak-tr.Yunanistan iin bahanesidir.Esasen AB, Balkanlarda, Eede, Dou Akdenizde, Orta Douda, Kafkaslarda ve Orta Asyada Trkiye'yi ibirlii yapabilecei bir ortak olarak deil, kendisine ciddi bir rakip olarak grmektedir. AB'nin Kbrs meselesine bulamasnn temel sebebi budur. Esasen Eede Yunanistan' arkalayarak, GKRY'yi bahane edip Dou Akdeniz'e inerek, Trkij^e'de terr dahil blcln her eidini krkleyerek ve Kafkaslarda da Ermenistan' arkalayarak Trkiye'yi kuatmak istemektedir. Trkiye byle bir kuatmay asla kabul edemez. Bu kuatmann arlk merkezi Kbrs'tr. Bunun iindir ki Trkiye Kbrs'ta hayati bir snavdan gemektedir. GKRY'nin AB'ye ye }Taplmas-dr.Trkiye bu yelie raz olmaz.Raz olmadan GKRY'nin ye yaplmas ise uluslararas hukuka uygun olmavan bir emrivaki-dir.Trkiye byle bir emrivakii asla kabul edemez. imdi Trkiye'nin yapaca i bu kararln net ve kesin bir dille AB dahil btn dnyaya aklamaldr. Kbrs ihtilafl bir yerdir.Bu ihtilaf zlmeden AB, GKRY'yi ye yapamaz.ye yapmas masum bir ilem olarak kabul edilemez.AB'nin amac GKRY'yi ye yapmak deil bunu ara klarak Kbrs'la ilgili kendi zmn dayatmaktr; bylece Dou Akdeniz'e inmek-tir.GKRY'nin AB'ye yelii AB iin AB'nin Dou Akdeniz'e inmesini szm ona merulatracak klftan ibarettir.Iin z bu-dur.Trkiye'nin btn dnyaya anlatmas gereken de budur. 191 AB'nin byle bir emrivakiye kalkm olmas Kbrs'ta bar ve istikrar ortamn bozabilecektir ve Dou Akdeniz smacaktr.AB sonularn tam olarak kestiremeyecei uluslararas bir ihtilafla kar karya kalacaktr.Btn bunlar blgesel istikrar da olumsuz etkileyecektir.D leri Bakan Sayn smail CEM byle bir emrivaki durumunda "Trkiye, K.K.T.C ve kendisi iin ne gerekirse onu yapar, bunun da bir limiti olmaz" demekle Trkiye'nin kararln net bir ekilde zetlemitir.Artk ne az ne de fazlas sylen-memelidir. Sayn Babakan'n ifadesiyle "AB, GKRY' yi ye yaparsa Trkiye' de K.K.T.C'yle btnleir demek Trkiye'nin Kbrs'la ilgili karlarna karlk gelmez" Byle bir durum "iki toplumlu ve iki devletli bir Konfederasyon"a gre geri bir durumdur. Trkiye'nin geri adm atmas demek olur.Esasen byle bir beyan zmnen byle bir yelik ilemini kabul anlamna gelir.Kald ki Trkiye iin nemli olan GKRY'nin AB'ye yeliinden sonra ne yapacan sylemek deil bunu gerekletirmekten AB'yi caydrmaktr. Vazgeilmez hedef bu olmaldr. Trkiye'nin bunu gerekletirecek gc vardr.D politikayla ilgili somut imknlar da vardr. 11 Eyll sreci ve Afganistan mdahalesi de bu konuda

Trkiye'nin lehinedir.Trkiye iin gereken sadece kendine gvenmesi ve bu hedefe milli bir kararlkkla kilitlenmesidir. 192 TEHS DORU KOYMAK Hkmetin Kbrs'la ilgili gerek niyetinin -tartma gtrmez bir ekildeKbrs' vermek olduu Annan mektubuyla bir kere daha ortaya kt. Hkmet szcsnn "bir takm beklentilerimizi karlamyor" dedii mektupta, Annan, Kbrs'la ilgili kendi adyla anlan plannda esasta hibir deiildik talep edilmeyeceine Tayyip Erdoan tarafndan temin edildim, demektedir. Bylece Babakan'n Kbrs konusunda darda baka ve ieride baka konutuu da ortaya kmtr. Babakan mektuptaki bu ifadeyle ilgili hibir aklamada bulunmamtr. Sadece cali bir telala Bush'a telefon etmitir. Bu telefonun amacnn Annan' yumuatmak iin Bush'un yardmn istemek olduu medyaya duyurulmutur. Bunun yan sra Babakan, Denkta ve Genelkurmay Bakan'yla grmtr. Btn bunlarn ortak amac Annan mektubu ile Trk kamuoyunda belirecek infialin bir lde nn kesmektir. Yoksa Hkmet Kbrs' oktan gzden karmtr. Ancak bunu Trkiye'ye syleyememektedir. Uygulad taktik, zaman zaman geri adm atyormu gibi davranarak Trk kamuoyunu oyalamak, dier taraftan Kbrs'la ilgili mzakerelerin balayp, devam etmesini salamaktr. Trkiye asndan Annan Plan, Trkiye'nin egemenlik, iki blgelilik, Trkiye'nin garantrl ve Kbrs'taki Trkiye'nin askeri varl asndan bandan beri ciddi endielere sebep olmutur. Babakan btn bunlar bilerek Davos'da Annan'a her trl dn vermitir. Ayrca Annan mektubu Annan Plan'na ilaveten yeni ve fevkalade vahim ardar iermektedir. Bunlar, Trk ve Rum taraflarnn anlamaya varamadklar konularn bizzat Annan tarafndan doldurulmas ve nihai metnin bu haliyle taraflar tarafndan referanduma sunulmasdr. Annan her iki taraftan da bu iki artn mzakereler balamadan nce kabuln talep etmektedir. 193 Rus Ruleti Annan'm bu artlarn kabul etmek demek Rus ruleti oynamay kabul etmek demektir. Hem de baknz nasl bir Rus ruleti.. Namlu Trk milletinin akana dayanm olacaktr. Silah tutan el Erdoan'n eli, tetikteki parmak ise Erdoan'n parmadr.I bununla kalsa yine iyidir.Silah doldurup Erdoan'a verecek olan Annan silaha bir iane kurun koymak yerine silahn tamamn dolduracaktr.Bylece bu oyunun sonu bandan bellidir. Kbrs Trkiye'nin elinden alnacaktr. Babakan'n AB ile yelik mzakerelerinin kesilmesinden d patlyor. AB olmad takdirde kendisini yalnz ve aresiz hissediyor. Dier taraftan Trk toplumunu, AB'ye ye oluyoruz midi dnda baka hibir eyle avutamayacan biliyor Sadece Kbns deil AB'nin bu tr baka talepleri de olsa bu iktidar onlar da kabul edecektir. Giden Trkiye'den olacak, bundan ise AKP iktidar kazanl kacaktr. Srf kendi iktidarn srdrmek kaygsyla AKP, karlnda hibir ey beklemeden Kbrs' elden kartmaya karar vermi durumdadr. Bata Trk Milleti, herkese grev dyor. Tekrar ediyoruz: Ama Kbrs' verip AB'ye girmek deildir. Kald ki byle olsa bile buna kar klmas gerekirdi. Hatta AB'den yelik iin mzakere tarihi almak dah'i deildir. Trkiye'ye bu yl sonunda bir mzakere tarihi verilse bile bu mzakereler en az 10-15 yl srecektir. Bu zaman zarfnda AB'nin ye says 17'ye kacaktr. Bugn aday ye konumunda olan lkelerin yelikleri kesinlemi hale gelecektir. 17 yeden 1 tanesinin vetosu Trkiye'nin yeliine engel olmak iin yeterlidir. Hal byleyken acaba Trkiye'ye kim, kimin adna AB yelii iin sz verebilir ve kefil olabilir. Kbrs' vererek alnacak hibir ey yoktur. stenilenler Kbrs'la da snrl kalmayacaktr. Kbrs'n savunulmasnda gsterilecek en kk bir zaaf Trkiye'nin gvenlii, karlar ve btnl asndan tahmini mmkn olmayacak kadar ar sonulara sebep olacaktr. Gn bugndr. Kbrs'a ve Trk Milletinin geleceine sahip kma zamandr. Bata Trk Milleti, muhalefet, sivil toplum kurumlarna byk grev dmektedir. 194 KIBRIS'TA DURUM

GKRY'nin btn Kbrs'n temsilcisi olarak AB'ye girmesi sz konusu olduu andan itibaren, byle bir durumun Trkiye iin Kbrs' vermek anlamna geleceini ifade ve iddia ettim. Bu kanaatimi 2000 yl 5 Austos'unda bir basn toplantsnda ve ayn yl 12 Aralk'ta bir TBMM konumasyla ortaya koydum. O dnemde Babakan Ecevit byle bir gelime)! Trkiye'nin kabul etmeyeceini ve derhal KKTC ile ileri seviyede bir entegrasyona gidileceini sylyordu. Bugnk gelinen noktaya gre ok radikal saylacak byle bir admn bile Kbrs'n bizden kopmasn engelleyemeyeceini ileri srdm. Kendi grme gre Trkiye ne yapp yapp GKRY'nin AB'ye alnmasn engellemeliydi. Bu grleri savunan bir kiinin Kbrs'ta bugn gelinen noktadan memnun olmayaca aktr. Bir ok sefer Annan Pla-n'nn tek bana ok nemli olmadn, asl nemli olann bu plan erevesinde salanacak bir uzlamann ancak Trkiye AB yesi olduktan sonra uygulama}^ konulmas olduunu ileri srdm. Trk ve Rum taraflar arasndaki mzakerelerin gerekse bu mzakerelerin sonusuz kalmas halinde devreye girebilecek -Trkiye ile Yunanistan arasndaki muhtemel grmelerin nasl sonulanacan bilmi}roruz. Bildiimiz tek husus Trkiye'nin en iyi ihtimalle Kbrs'tan 12 yl sonra AB'ye girebileceidir. Bu balamda az veya ok kesinlemi diyebileceimiz ikinci bir husus ise Trldye'nin AB'ye yelii gereklese bile, bu yeliin bugnk yelerin sahip olduu haklar ve statnn ok gerisinde olacadr. Trkiye AB'ye ye oluncaya kadar, AB'ye ye lke says en az 25'i bulacaktr. Bu lkelerin hepsinin teker teker Trkiye'nin yeliini veto etme hakk bulunacaktr. Bu artlarda Trkiye'nin AB'ye yeliini kim garanti edebilir ki? Kald ki nmzde 10-15 yl ierisinde dnyada ve AB'de neler olacan da kestirmek mmkn deildir. Sz konusu geli195 meler Trkiye adna AB nezdindeki bugnk havann ok daha olumsuz olmasna sebep olabilir. Ayn ekilde sz konusu deiimler Trkiye iin AB yeliinin ok daha az cazip hale gelmesine yol aabilir. Burada Trkiye'nin AB yeliinin bugnk yelere gre 3. snf bir yelik olabileceine dair kuvvetli bir ihtimalin varln da kabul etmek gerekecektir. Bu artlar altnda nmzdeki mzakereler ok byk bir nem arz etmektedir. Kbrs' AB yesi olmad takdirde ortaya kacak zmle AB yesi olduu takdirde ortaya kacak zm arasnda Trkiye asndan ok nemli farklar olacaktr. Kbrs AB'ye gireceine ve Trkiye en az bir 10-15 yl AB dnda kalacana gre Kbrs'ta salanacak zmn Trkiye adna ok ciddi garantiler iermesi gerekecektir.Rauf Denkta bunlar krmz hatlar olarak nitelendirmitir. ki kesimlilik, iki egemen devlet gibi hususlarda duyarl olmak gerektii aktr. Ancak bunlar sadece gerekli artlardr, yeterli artlar deildir. Zira btn bunlar Kbrs AB yesi olduktan sonra anp, etkilerini yitirebilirler. Trkiye AB'ye ye oluncaya kadar gerek kendisi, gerek Kbrs Trkleri, gerekse ortaya kabilecek bir uzlamann selameti asndan en nemli garanti Trkiye'nin Kbrs'taki askeri varlnn byk lde (diyelim ki bugnknn 3/V kadar) Trkiye'nin AB yesi oluncaya kadar devam etmesidir.Dier krmz izgiler gerekli artlar- ile birlikte bu husus da teminat altna alnrsa nmzdeki 10-15 yln Trkiye asndan Kbrs'taki zmn Trkiye adna tayaca ok ar risklerin bir ksmn hafifletmi olur. Kbrs'ta bir uzlama salanrken Trkiye'nin bir baka konuda da AB'den ok salam bir garanti almasna gerek vardr. Gya Kbrs'ta salanacak zm Trkiye'nin AB yeliinin bir art olmayacakt. Bu bal gibi yaplmtr. Kbrs'tan sonra ortaya Trkiye ile Yunanistan arasndaki meseleler girecektir. Buna imdiden akla gelmeyecek daha niceleri eklenebilir. Bunun iindir ki Trkiye Kbrs'taki zmden sonra Helsinki metninde Kbrs'la birlikte yer alm bulunan Trkiye ile Yunanistan arasndaki ihtilaflar dahi- hibir konunun AB tarafndan Trkiye'nin yeliiyle ilgili fiili bir art haline getirilmemesi iin salam bir teminat almaldr. 196 KIBRIS'TA OLANLAR 1. Derogasyonlar konusunda AB'den gerekli ve yeterli o-venceler alnamamtr. Bunlar alnamadna gre Annan Pla-n'nn da Trldye asndan

bir anlam kalmamaktadr. Zira Annan Plan buz zerinde bir 5'azya dnmektedir. 2. Daha nceki Annan Planlarna gre Kuzey'e dnecek Rumlar hakknda Trk kesimi iin baz iyilemeler elde edilmi olsa bile bunlar Kbrs'n iki blgeliliini korumak iin yeterli deildir. ki blgelilik korunamad mddete iki milletli ve iki devletli zmn hibir anlam kalmamaktadr. 3. Kbrs'ta yaplacak referandumda her iki taraf da evet derse ortaya kacak neticenin ne olaca bellidir. Dier ihtimalde ise belli deildir. zellikle Trklerin evet, Rumlarn ise hayr veya her iki tarafn da hayr demesi halinde neler olacann ok acele bir ekilde netlik kazanmas gerekmektedir. Bunlar belli olmadan referandum anlamszdr. Referanduma kadar srenin ksal dnlecek olursa bu hususlarda hemen bir netlik salanmasnn zarureti kuku gtrmeyecek bir ekilde nmzde durmaktadr. 4. Hkmet AB'ye verdii sz tutmu, svire'de zerine deni yapmtr. Bundan sonra Kbrs'taki referanduma kesinlikle karmamaldr. Tam tersine Trkiye'nin bu konuda zerine deni yaptn ve byle olduu iin de AB'nin Trkiye'nin yelik mzakerelerine balang tarihini mutlaka bu yl iinde vermesinin gerekli olduunu vurgulamaldr. 5. Trkiye'nin AB'ye girmesi ihtimali olduu gibi, girmemesi ihtimali de vardr. Bunun iindir ki Trkiye AB'ye ye olana kadar Kuzey Kbrs'taki Trkiye'nin askeri varlnn say, nitelik, konum ve hareket alan itibariyle anlaml olacak bir ekilde Adada kalmas salanmaldr. Bu garantilerin garantisidir. Bunsuz hibir garanti, garanti deildir. 197 KIBRIS'I KAYBETMEDK Rumlar "hayr" diyerek bizim yerimize oy kullanm oldular. Bylece Annan Plan'ndan kurtulduk. Ona tekrar dnlmesi artk mmkn deildir. Hele hele Rumlarla uzlamak uruna Annan Plan'ndan da geri gidilmesi hi sz konusu olamaz. Artk Kbrs'la ilgili yeni bir dnem balayacaktr. Bu yeni dnemde Kuzey Kbrs da, Trkiye de kendi ilerinde birleip, btnlemelidirler. Milli bir dava olan Kbrs ve milli bir mutabakata dayal olarak yrtlmesi gereken d politika da Annan Plan dolaysyla ikiye blnme olmutu. imdi bu mutabakatlarn yeniden salanmas gerekiyor. Trkiye iktidaryla, muhalefetiyle, btn kurumlaryla ve kamuoyuyla btnlemelidir. Bu konuda herhalde ilk adm atmak hkmete decektir Rumlarn niin "hayr" oyu verdikleri tartlacaktr. Bu soruya cevap olabilecek pek ok sebep sylenebilir. Ancak burada asl nemli olan Rumlarn "niin" deil de "nasl" hayr oyu verebildiidir. "Evet"in arkasnda BM, ABD ve AB duruyordu. Buna ramen Rumlarn ve Yunanllarn "hayr" diyebilmeleri mmkn deildi. Demek ki "evet" iin bastrlmad. Ya ABD veya AB'den birisi ya da her ikisi mtereken Yunanistan ve Rumlar zerinde ciddi bir bask yapmadlar. Bu hususu net olarak tespit etmemiz gerekiyor. Bundan sonra da gevemenin ABD veya AB'den mi geldiini, yoksa her ikisinin ortak mutabakatndan m kaynaklandn salam bir ekilde irdelememiz ve iin gereini renmemiz gerekiyor. Zira Kbrs meselesinin zm Kbrsl Rumlar ve Trklerle; Yunanistan'n da Trkiye'yle anlamasna bal olduu kabul ediliyorsa da bu iin arka plan farkldr. Tabiki Kbrs meselesinin zm iin bu drtlnn eninde sonunda anlamas gerekecektir. Ama bunlarn anlamas Kbrs meselesinin zm iin yeterli deildir. Hatta bunlarn anlamasn bir sebep olmaktan daha ok bir sonu olarak 199 grmek daha doru olacaktr. Kbrs meselesinin arka plannda ABD ve AB'nin mutabakat olmad mddete bir zm beklemek mmkn deildir. Bu ikiliye Rusya'y da ilave etmekte gerek vardr. Rusya'nn Gvenlik Konseyi'ndeki Kbrs'la ilgili son karar veto etmesi asla unutulmamal ve zerinde ciddiyetle durulmaldr AB'deki referandum ncesi havaya baklacak olursa Rumlarn "hayr" kararnn AB tarafndan ho karlanmayaca daha da nemlisi KKTC zerindeki ambargonun gevetilmesine AB'nin msamahakar davranaca gzkyor idi. Bunun byle olacandan emin olamayz. lk tepkiler ne olursa olsun artk Kbrs, Trkiye ile AB arasnda ok ciddi bir mesele olmaya devam edecektir. Bu adan baknca

AB'ye yelik mzakere tarihiyle ilgili Trkiye'nin bu yl sonu iin mitlerinin gereklememe ihtimali vardr. nmzdeki gnlerde bu konudaki gelimeleri izleyeceiz. Bu konuyla ilgili en son olarak unu ifade etmek gerekiyor; Kbrs meselesini ok tarttk, artk gndemin dier konularna da arlk vermemiz gerekiyor. Bu sylediimiz Kbrs' unutmak demek deildir. Zaten bize onu unutturmazlar. Ama d politikada, ekonomide ve i politikada da ok nemli konular var. Bunlarla yeniden uramaya balamalyz. 12 EYLL'N YUNANSTAN'IN NATO'YA DNNE KARILIKSIZ ZN VERYLE BUGN AKP HKMETNN YNE KARILIKSIZ OLARAK GNEY KIBRIS'IN GMRK BRL'NE KATILMASINA ZN VERMES... Kbrs'la lgili ok nemli Son ki Gelime AB ve IK'nn stanbul'da yapacaklar ortak toplant^a AB lkeleri katlmama karar aldlar. Bunun sebebi KO'nn isim-lendirmesiyle Kbrs Trk Devleti'nin bu toplantya davet edilmi olmas idi. Bu gelimenin zerinden daha birka gn gemeden Trkiye'nin Gney Kbrs'n Gmrk Birlii'ne katlmasna onay verdii akland. Bu iki gelime)! hem ayr ayr, hem de birlikte deerlendirmemiz gerekmektedir. Israrla sylenir; Trkiye Bat'yla slam dnyas arasndaki kprdr denilir. Aslnda byle bir ey yoktur. Trkiye'deki egemen sylemin d politikayla ilgili bir uydurmasdr. Amac Bat'nn Trkiye'ye ihtiyac olduu kanaatini uyandrmak ve buradan harekede Trkiye ile Bat arasndaki ilikilerin hem muhtemel, hem mmkn, hem de Trkiye asndan olumlu olduunu kantiamak-tr. Bu szde argman zellikle de AB ile Trkiye arasnda somut ve nesnel bir ortak paydann varlnn kant olarak kullanlmaktadr. Eer Trkiye genelde Bat ile slam dnyas ve zelde AB ile slam dnyas ve Ortadou arasnda bir kpr ise Trkiye ile AB arasndaki ilikiler hem makul (rasyonel), hem de iki tarafn da karlkl ilikileri asndan bir karlkllk (simetri) oluturacak demektir. Eer durum byleyse Trkiye'nin gerek Bat, gerekse AB ile ilikilerinde sadece kar tarafn yararlanaca ve Trkiye'nin bu ilikilerde tamamen baml olaca bir sre sz konusu olmayacaktr. "Kpr olmak" keyfiyeti Trkiye-Bat, Trkiye-AB iliki201 lerinin salam bir zemine oturduu bunun da Trkiye ile AB iliki-1 lerini Trkiye asndan gvenilir klaca izlenimini vermek iin ' ortaya atlmtr. Ancak bu iddia sanki Bat ve AB byle dnyormu ve onlar tarafndan ifade ediliyormu gibi Trk kamuoyuna takdim edilmitir. Bat ve AB'nin buna tepkisi, Trkiye bize mal ettii bu iddiay bizimle ilikilerini gelitirmek iin kullanacaksa buna itiraz etmemize gerek yok, sessiz kalmamz yeter, eklinde olmutur. Hatta AB kendisi adna konumayan ve herhangi bir sorumluluk tamayan bir takm kiilere yukardaki iddiay dillendirecek szler de syletmi olabilir. Buna mukabil ne tm Bat'ya, ne de AB'ye bu iddiann mal edilebilecei herhangi bir ciddi bir gr onlar adna ifade e-dilmemitir. Bu yolda ne bir ciddi aratrma, ne bir bilimsel rapor veya yayn, ne AB ve ne de ona ye lkeler tarafndan az ok resmiyet tayabilecek ekilde bu amala kullanlm bir ifade yoktur. Sebebi aktr; AB'nin byle bir kprye ihtiyac bulunmamaktadr. slam lkeleriyle veya Ortadou lkeleriyle ister bunlar bir btn kabul ederek, isterse onlar tek tek ele alarak istedii ilikileri gelitirebilir. Trkiye'nin kpr kabul edilmesi kurulacak sz konusu ilikileri kolaylatrmaz. Bunun iin Bat ye AB'nin Trkiye'nin kpr olmasna ihtiyac yoktur.Tam tersine Bat ve AB'nin slam dnyas, Mslman lkeler ve Ortadou ile ilikilerde Trkiye'yi kpr olarak grmesi sz konusu ilikilerin gelimesini zorlatrr. Mslman lkeler, zellikle de Ortadou lkeleri kendilerinin dndaki lkelerle ilikilerde Trkiye'nin bir tr araclk rol stlenmesini istemezler. zellikle Ortadou lkeleri Trkiye ile Bat arasndaki ilikilerin gelimesini kendi aleyhlerine bir durum olarak alglarlar. Kendi nemlerinin azalmas eklinde grrler. Hele hele Trkiye'nin Ortadou lkeleriyle Bat ve AB arasndaki ilikilerde tanzim edici bir rol stlenerek Bat ve AB nezdinde g kazanmasna hi raz olmazlar. Trkiye'ye kendi zerlerinden byle bir ikramda bulunmazlar. Bunun iindir ki btn Mslman lkeler iin Trkiye sadece

herhangi bir Mslman lkedir. Mslman lkelerin ne szcs, ne nderi, ne de kendilerinin Bat ve AB ile ilikilerinde bir aracsdr. zellikle Ortadou'daki ynetici 202 elitler asndan Trkiye olumsuz duygularn kaynadr. Trkiye kendileriyle Bat ve AB arasnda bir arac olmak bir yana Bat ve AB ile birlikte olup ortaklaa kskaca alnmas gereken bir lkedir. Gereki olarak konuya bakalm. Ortadou lkeleri Bat ve AB ile olan ilikilerinde Trkiye'yi by-pass etmek isterler. Esasen Ortadou diye szde corafi bir terimin icat edilmesi nce Ortadou'daki halklarn, zaman iinde bunlar devlede-irlerse o devletlerin bu ekilde hareket etmesini salamak iindi. Proje tutmu ve iki yzyla yakn bir sredir davranlar bu ynde devam etmi ve gelimitir. Eer AB kendisiyle Ortadou ve slam lkeleri arasnda Trkiye'yi gerekten bir kpr olarak grseydi Gney Kbrs nedeniyle olsa dahi stanbul'daki ortak toplantya gelmezlik etmezdi. AB'nin Ortadou ve slam lkelerini nemsememesi veya Gne)' Kbrs'n Gmrk Birlii'ne katl kadar -nemsememesi sz konusu olamaz. Burada AB'nin' nemsemedii ikinci husus K'nn son kararnda KKTC'den Kbrs Trk Devleti olarak bahsetmi olmasdr. Zira AB, K'nn bunu yaparken ileride KKTC'nin resmen tannmas yolunda etkili bir katk salamay amalamadn, bu karar Trkiye'nin hatrn krmamak iin verdiini ok iyi bilmektedir. Yine ok iyi bilmektedir ki Trkiye de K'den elde ettii bu karar AB'ye kar bir koz olarak kullanmaya almayacaktr. AB lkelerinin K ile yaplacak bir toplantya katlmama gibi honutsuzluk oluturduu bir durumun hemen ertesinde byle bir kararn aklanm olmas Trkiye-AB ilikileri arasnda var olan ve srarla gizlenmek istenen bir gerei ortaya kartmaktadr. Trkiye'nin AB yeliinde etkili olacak tek husus Kopenhag kriterleri deildir. Trkiye'den istenen nice dnler vardr. Bunlardan bir tanesi Kbrs'la ilgilidir. Bu vesileyle AB'nin 6 Nisan referandumunda Trk taraf Annan Plan'na evet dedii takdirde j'apaca-m vaat ettiklerinin hi birisinin yerine getirilmediini de hatrlayalm. En azndan bunu bir sebep kabul ederek Trkiye'nin Gney Kbrs'n Gmrk Birlii'ne katlmasn geciktirmesi gerekirdi. Bu yaplmamtr. 6 Ekim 2004'deki ilerleme raporuyla balantl olarak bu karar Kbrs zerinden AB'ye yeni bir dn olarak verilmi203 tir. Byle bir dnn verilmi olmas daha nice dnlerin Trkiye'den istendiini ve isteneceini de ortaya koymaktadr. Ne kadar acdr ki bugnk hkmetin de bu dnleri hem de kaytsz artsz- vermeye hazr olduu grlmektedir. Yine ne kadar acdr ki Trkiye'nin Gney Kbrs'n Gmrk Birlii'ne katlmasna alelacele karar vermesi nasl AB'ye her alanda verilmesi sz konusu olacak yeni dnlerin bir iareti olurken Kbrs zerinden de istenilecek dnlerin sonuna gelinmediini gstermektedir. AB, Trkiye'den Gney Kbrs' resmen tanmasn isteyecektir. Bunu bir ekilde yelik srecinin bir paras haline getirecektir. ok byk bir ihtimalle Trkiye'yi 17 Aralk'tan nce bu yolda sktracaktr. Yine ne kadar yazktr ki bu hkmetin bu konuda da direnme ihtimali adeta yok gibidir. Bu hkmet Kbrs'ta bandan beri ok byk dnler m vermitir. Annan Plan'n kabul etmek demek Kbrs' toptan Rumlara, dolaysyla da Yunanistan'a vermek demekti. Rum kei- minin hayr demesi bu gerei gizledi. Hatta Trkiye lehine bir I durumun ortaya kt ve bylece hkmetin Kbrs politikasnn ok baarl olduu ne srld. Eer AB ve Amerika Rumlar ha- yr dedii takdirde Kuzey Kbrs iin yapacaklarn vaat ettiklerini I yerine getirmi olsalard sz konusu iddia bir lde gereklemi kabul edilebilirdi. zellikle sz konusu vaaderin tutulmasnn ve bunun AB ve Amerika'nn KKTC'nin varln fiilen kabul etmesi eklinde gelimesi salandktan sonra Gney Kbrs'n Gmrk Birlii'ne katlmasnn onay verilmeliydi. Tarih tekerrr. etti. 12 Eyll'n Yunanistan'n NATO'ya dnne karlksz izin veriiy-le bugn AKP hkmetinin yine karlksz olarak Gney Kbrs'n Gmrk Birlii'ne katlmasna izin vermesi asndan hibir fark \ yoktur. )

204 KIBRIS'TA SON DURUM Bu hkmetin pek yakn bir gelecekte KRY'yi GB'ye dahil edecek olan ek protokol imzalayaca anlalmtr. Halbuki hem Kuzey Kbrs'n tamamen elden gitmemesi hem de Trkiye'nin AB yeliinin kolaylamas asndan sz konusu onayn Trkiye tarafndan geciktirilmesinde byk zaruret vardr. 1- Bu hkmet 1960 garanti anlamasna atfta bulunup KRY'nin, Trkiye'nin izni olmadan AB'ye giremeyeceini ileri srmeyerek, bir de bunun zerine son Annan plann kabul ederek Kuzey Kbrs'n elimizden kmasna gz yummutur. Bunun karlnda hibir ey de elde etmemitir. Yaptklar gafletin ok tesindedir, tek kelime ile dallettir. 2- AB asndan KRY ye olduktan sonra Kbrs meselesi zlmtr. AB iin srada olan Trk askerini Kbrs'tan ektirmektir. Bu adan KKTC ile KRY'nin anlap anlamamas AB'yi hi ilgilendirmemektedir. KRY ye olunca btn Kbrs AB topraklar olmutur. AB buradan hareketle, kejdisine gre zaman gelince Trkiye'den askerini Kbrs'tan ekmesini talep edecek-tir.AB Trkiye'ye Kbrs'tan askerini ektirmeyi antada keklik saymaktadr. Onun iin nemli ve acil olan Trkiye'nin GB ek protokoln bir an nce imzalamasdr. 3- Bu hkmet KRY'nin yeliine iin banda kar kmayarak AB'nin byle bir istei karsnda elini ok zayflatmtr. tirazn istinad ettirebilecei hibir zemin brakmamtr. 4Bunun iindir ki; AB Kbrs'ta Trkiye'den zm istemiyor. zm peine den bu hkmettir. Szm ona Kbrs'ta bir zm bulunursa KRY'nin GB'ye giriini onaylamas ve onu tanmas Trk kamuoyu nnde bir meruiyet kazanabilecektir. Ancak Trkiye byle bir zm iin Annan planndan daha nice fedakarlklarda bulunsa bile AB'nin de, KRY'nin de ve Yunanistan'n da bu konuda hibir niyeti yoktur. 205 5- AB'nin sknts Trkiye'nin GB ek protokoln imzalamayarak KRY'nin GB dnda kalmasna sebep olmasdr. Trkiye'nin bu belgeyi imzalamamas halinde AB'nin uluslararas hukuk asndan Trkiye'ye kar yapabilecei hibir ey yoktur. AB Trkiye'yi imzaya zorlamak iin yelik mzakerelerini balatmayacan syleyerek Trkiye'ye bask yapmak istemektedir. Bunun iindir ki; Trkiye'nin KRY'nin GB'ye ye olmasn onaylamasnn karl mzakerelerin balamas olamaz. Eer Trkiye her ikisini eit olarak kabul edecek olursa KRY'nin GB'ye ye olup olmamas yolun'daki hakkn yine bir hi uruna elinden karm olacaktr. 6- Kuzey Kbrs'n elden gitii ve AB'nin bizi ye yapmak istemediinin aka anlald u dnemde KRY'nin GB'ye girmei iin Trkiye'nin onayna ihtiya duyulmas Allah'n milletimiz ve Trkiye iin emsalsiz bir lutfudur. 7- Bunun iindir ki; Trkiye ek protokol imzalamakta acele etmemelidir. Eer acele ederse Kuzey Kbrs tamamen elden kacaktr. Ayrca yelik yolunda AB'den hibir ey elde edemeyecektir. 8- Bunun iindir ki; Trkiye Kbrs'ta Annan plannn gerisinde deil aksine kendi lehinde olmak zere daha ilerisinde bir zm AB zerinde KRY'ye dayatmaldr. Bununla yetinmeyip AB ile aramzda yeni ve byk problem alanlar olarak var olan Ermeni soykrm iddialar ve aznlklarn yeniden tanmlanmas gibi konularda AB isteklerinin nn kesmelidir. 9- Bir kere daha ifade edelim: KRY'nin GB'ye girmesi iin Trkiye'nin onayna gerek olmas Allah'n Trkiye'ye ok byk bir lutfudur. Eer bu hkmet ek protokol imzalamakta direnmez ve imzalamas karlnda AB'den nemli mukabil isteklerde bulunmazsa hem Kuzey Kbrs tamamen elden gitmi olacak hem de Trkiye'nin AB yelii bir kez daha suya dm olacaktr. 206 ATAL KAZIK YERE BATMAZ Hem AB ile yelik mzakerelerine devam etmek hem de Kuzey Kbrs' korumak mmkn deildir. Dn de mmkn deildi. AKP, iktidar olur olmaz tercihini yapt. AB ile yelik mzakerelerine balayabilmesi iin Kuzey Kbrs' gzden kard. Annan Plan'n kabul etti. Annan Plan, bir taraftan Rumlarn Kuzey Kbrs'a yerlemesini dier taraftan Trk askerinin Kuzey Kbrs'tan ekilmesini ngrj^ordu. Bylece AB, Trkiye ve Kuzey Kbrs'n ellerindeki iki dayana da

geri alyordu. Bunlardan birisi, Kbrs'n iki ayr corafi blgeden olumasdr. Bu kalkarsa kurulsa bile- iki devletli ve iki milletli ortak bir Kbrs devleti diye herhangi birey ortada kalmaz. Kbrs'n btn Rumlarn egemenliine geer. ikinci dayanak ise; Kuzey Kbrs'taki gl Trk askeri varldr. Kbrs'ta herhangi bir Rum Yunan oldu- bittisini nleyecek tek garanti Kuzey Kbrs'taki Trk askeridir. Onun yerini tutacak baka hibir gvence yoktur. stelik Annan Plan, Trkiye tarafndan bu artlarn tamamnn yerine getirilmesini Trkiye'nin AB'ye tam ye olmas artna da balamyordu. Annan Plan'n kabul ederek Trkiye, Kbrs' belli bir vadede gzden kardn ilan etmi oldu. Ne karlnda? AB'ye tam yelik karlnda m? Hayr. Sadece AB ile yelik mzakereleri balayabilsin diye gzden kard.Trkiye, Annan Plan'n destekleyeceini akladktan sonra Gney Kbrs'a giden o gnk Yunan Babakan Smithis bir trl dizginleyemedii byk sevinci ile "Artk ENOSIS gerekleti" dedi.Buna ramen Gney Kbrs, Annan Plan'na "Hayr" dedi. Bunun sebebi akt: Annan Plan, gerek Rumlarn Kuzey Kbrs'a yerlemesini gerekse Trk askerinin Kbrs'tan ekilmesini kademeli bir ekilde zamana yayyordu. Gney Kbrs, bu zaman bile ok gryordu. 207 Zira Gney Kbrs'a gre, Avrupa Birlii'nin Trkiye'ye ynelik basklarna Trkiye kar koyamayacak durumdayd. Ayrca Gney Kbrs, Annan Plan'n reddettii taktirde AB'nin Kuzey Kbrs'n zerindeki tecridinin kalkmas, d dnya ile bir lde ekonomik adan ilikiler kurabilmesi yolunda Gney Kbrs'a bask yapaca yolundaki szlerini de tutmayacan gayet iyi biliyordu. Zaten Gney Kbrs-Yunanistan-AB birlikte, dankl dvld olarak hareket etmektedirler. Dnyada her kararn, az veya ok, bir riski vardr. Rum kesiminin de Annan Plan'n kabul etmemesinde bir risk mevcuttu. Trkiye, bir taraftan AB'nin Gney Kbrs'a uygulamay vadettii meyyideleri yerine getirmemesini dier taraftan ise, Kbrs'ta taraflarn anlat kesin bir zme ulalmam olmasn ne srerek Kbrs'taki mevcut durumun devamnda direnebilir, zellikle de kuzey Kbrs'taki askerini ekmemekte ok kararl davranabilirdi. Nitekim, Kara Kuvvetleri Komutan Orgeneral Yaar Bykant'a bundan aa yukar ay nce "Kbrs'ta zm olmadan askerimizi ekmeyiz" szn syletebilen ite bu durumdur. Zaten Avrupa Birlii, byle bir ihtimali grd iin 17 Aralk 2003'te, 3 Ekim 2005'e kadar Trkiye'nin Gney Kbrs dahil yeni AB yelerine gmrk birliine girebilmesi" iin Ek-Protokol Trkiye'nin imzalamasn art kotu.Trkiye'nin bu Ek-' Protokol imzalamas demek Gney Kbrs' tanmas demektir. Hem tanyp hem tanmam muamelesi yapmak mmkn deildir. Bu iin lam cimi yoktur. Hkmetin bir trl Ek-Protokole imza atamamasmn da sebebi budur. Habire hem imzalayp hem de Gney Kbrs' tanmamak anlamna gelecek bir forml aramalarnn da sebebi budur. Byle bir forml bulamayacaklardr. Bulsalar da AB kabul etmeyecektir. Gney Kbrs' kabul edince Trke'nin Kuzey Kbrs ile ilgili hi bir iddias kalmayacaktr. Gney Kbrs'n mallar Trkiye'ye girecek, uaklar Trkiye'ye inecek, gemileri Trk limanlarna yanaacaktr ve derhal AB'nin askerinizi Kbrs'tan ekin basklar btn arlyla balayacaktr. Gney Kbrs' tanm olan Trki208 ye'nin askerini Kuzey Kbrs'ta bugne gre muhafaza etme imkan ve ihtimali hemen hemen hi kalmayacaktr. Bunun iindir ki, Ek-Protokol imzalamak Trkiye asndan Kuzey Kbrs' bir hi uruna Gney Kbrs ve Yunanistan'a vermek olacaktr. mzalamad taktirde ise Avrupa Birlii, Trkiye ile szm ona yelik mzakerelerini askya alacaktr. Bu, tabii ki AB'nin bu kararnda sresiz olarak direnecei anlamna gelmez. Belli bir sre sonra y^elik mzakereleri Trkiye'nin daha lehine ardarda balayabilir. Ancak bu, ksa vadede gereklemez. Ksa vadede AB, Trkiye ile grmeleri hemen askya alr ve Trkiye'ye kar bir takm tehdider savurur. te yere batmayacak olan ata kazk budur. Ya Trkiye szm ona yelik mzakereleri srsn diye ama aslnda tamamen bir hi uruna Kbrs' verecek ya da AB'nin mzakereleri ertelemesini

gze alacaktr. Burada ksa bir parantez amak da fayda vardr. AB, kendi iinde byk bir kriz yayor. Fransa ve Hollanda'daki referandumlar, Almanya ve Fransa'daki mstakbel iktidarlarn tutumlar, ngiltere'deki son terr eylemi AB'nin iinde zaten var olan krizin giderek derinleeceini gsteriyor. Byle bir krizin iersinde olan AB'nin Ek-Protokol imzalamad iin mzakereleri asktya almann tesinde baka hibir nemli bask yapma ihtimali yoktur. Kendi derderine dmlerdir. Tam tersine, byle bir durum Almanya'da Merker'i ve Fransa'da Sarkosi'yi olduka rahadatacaktr. Hem Trkiye'yi AB'ye almayalm deyip hem de Trkiye bir an nce Kuzey Kbrs'tan ksn diye bask yapalm diyemezler. Bu iki husus Trkiye'nin gznden asla kamamaldr. atal kazk yere batmaz. Ya Kbrs' vereceiz ya mzakerelerin askya alnmasn gze alacaz. Her ikisini birden gerekletirebilmenin bugn iin hibir ihtimali yoktur. Tekrar edelim; hibir ihtimali yoktur. ktidar, tercihini yapmtr. 3 Ekim' e kadar imzalayacam diyor. Kbrs' verecek. Zaten Annan Plann kabul ederek vermi. imdi sz, muhalefet partilerindedir. Tek ey syleyecekler: Ek-protokol bu hkmet imzalamaldr veya imzalamamaldr. mza-lamamaldr diyemeyenler, laf eveleyip geveleyenler, Kbrs'n verilmesinden yana ama bunu itiraf edemiyorlar demektir. Bu l btn kurumlar, sivil toplum kurulular ve bireyler iin de dorudur. Ayrca unutmayalm! Kbrs' vermekle AB'nin Trkiye'ye 209 ynelik ve Trkiye tarafndan yerine getirilemez isteklerinin hibirinin ard arkas da kesilmeyecektir. Ve yine unutmayalm! Vatann yavru, su veya anas olmaz. Kbrs' vermek Trkiye'den vermektir. Ve yine hi ama hi unutmayalm ki! Susmak -bir baka ifadeyle iktidara EkProtokol imzalama dememek- her kurum ve kutulusu, kimlii kiilii grevi ne olursa olsun herkesi; millerin, tarihin ve Allah'n huzurunda byk bir vebal altnda brakacaktr. EK PROTOKOL MZALANDIKTAN SONRA TEKRAR KIBRIS VE AB Bandan beri Trkiye'nin AB'ye girmesine karym. AB'nin Trkiye'yi ye yapmayaca, bana gre, kesindir. "Nasl olsa almayacaklarsa kar olmaya gerek yok." denilebilir. Tek tek AB yesi lkelerin Trkiye hakknda ne dndklerini bilemem. Birbirleri hakknda ve bizzat AB'nin gelecei hakknda da ne dndklerini bilemem. Bilebildiim, AB yesi lkeler AB olarak bir araya gelince Trkiye'ye kar dostane deil hasmane niyetler besliyorlar. AB'nin Trkiye'den istedikleri esasen bunu aka gsteriyor. AB'nin Trkiye'den istedikleri Kopenhag Kriterleri'yle veya Trkiye'nin AB normlarna uymasndan ibaret deildir. Trkiye'den isteyip de baka hi bir lkeden istemedikleri var. Ayrca Trkiye'ye reva grdkleri farkl ve kltc muamele Trkiye ile ilgili tm olumsuz duygularn tam bir da vurumudur. AB Trkiye'nin kendini kk drmek pahasna ye olmak istemesini geri evirmemekte; buna mukabil yelik mzakerelerini bu isteklerini Trkiye'ye dayatmak ve kabul ettirmek iin bir frsat olarak kullanmaktadr. Sonuta, Trkiye'nin AB ile yelik mzakereleri Lozan'n yeniden mzakeresi srecine dnmtr. Ama; Lozan ne kadar Sevr'e dntrlebilirse Trkiye'ye bunu dayatmak ve bunu elde etmektir. in daha da hazin taraf udur: AB Trkiye'den istediklerini peyderpey almakta; buna mukabil hibir ey vermemektedir. yelik iin hibir taahhtte bulunmamaktadr. Tam tersine yelik mzakerelerinin ucunun ak olduunu syleyerek bu mzakerelerin hibir zaman bir yelikle neticelenmeyebileceim batan ilan etmektedir. Trkiye'nin ve Trkiye'deki AB'cilerin Merkel ve Sarkozi imtiyazl yelik teklifine kar gsterdikleri tepkiyi ciddiye almaynz. AB'nin btn yelere kar yerine getirdii ykmllkleri vardr. 211 Geri baz yelere bu ykmllklerin bazlarnn uygulanmamas ynnde istisnalar getirilmitir. Bunlara "derogas-yon"lar denilmektedir. Ama bunlarn hibirisi srekli deildir. Belli bir zamanla snrldr. AB, hibir yesine ona olan ykmllklerini hibir zaman yerine getirmeyeceini sylememitir. Trkiye iin durum byle deildir. AB, 17 Aralk'ta baz derogasyonlarn Trkiye iin kalc olabileceini ifade etmitir. Bunlar: Serbest dolam hakk ve tarmn AB

normlarna uymas iin yaplacak yardmlar gibi son derecede nemli konulardadr. Bunlara Trkiye iin yeliin can damarlar demek sz konusudur. Demek ki Trkiye iin sz konusu olan yelik olmaktan 17 Aralk 2004'te km, bir tr imtiyazl yelie dnmtr. Merkel ve Sarkozi'ye gsterilen tepkilerin bu gerein stn r-tebilmesi kesinlikle mmkn deildir. in bir taraftan gerekten ac, dier taraftan komik yan ise AB serveninin bir dalmayla sonulanmasnn muhtemel olmasdr. Trkiye AB'nin kendinden istedii dnleri belki bir gn ye olurum midiyle AB'ye vermi olacak ama bir gn bir bakacak ki, ne yelik ne de AB kalm olacaktr. Bu arada verilen dnler Trkiye'nin birlik ve btnln kknden bozacak, Trkiye'yi tamamen istikrarszlatracak bir takm sreleri de balatm olabilecektir. Hatta, yine bu arada Trkiye verdii dnlerin baz ac sonularyla da karlam dahi olabilecektir. Bunlar ok ak ve net bir ekilde ortada olmasna ramen Trkiye'de siyasi, ynetici ve ekonomik elitlerin hepsinde, "AB ile mzakereleri AB'nin istedii gibi ynetelim, varsn AB yeliimiz iin bir garanti vermesin, biz yine de btn istediklerini verelim" kanaati egemendir. Bunun iindir ki AB yeliini savunanlar: "Bu bir krk be yllk devlet politikasdr" demektedirler. Buna mukabil, devletin baz kesimlerinin zellikle de TSK'nn AB'ye kar olduu, ona verilen dnlere de yine ayn ekilde kar olduu sk sk sylenmektedir. Kar olmak baka kar koymak bakadr. Kar koymann anayasa ve demokrasi iersinde pek ok meru yolu vardr. Eer bunlar denenmeden sadece kendi iine dnk olarak bir eye 212 kar olunuyor, en azndan bu kar olu, kamuoyuyla paylaml-yorsa, bunu bir kar olmak hali deil de zmni bir rza olarak gr-rnek gerekecektir. Bunun iindir ki AB'ye ye olmak istei gibi yelik mzakerelerinide ne olursa olsun riske atmadan srdrmeyi gerekten bir devlet politikas olarak grmek kesinlikle yanl olmayacaktr. Muhalefet partilerimize de baknca benzer bir durum gryoruz. Bir kere byk bir ounluu AB'ye yelikten yanadr. Sadece yelik mzakerelerinde verilen baz dnlere kardrlar. Burada da ilgin bir durum vardr. Sz konusu dnleri veren bugnk iktidara kar klrken bunu Trkiye'den isteyen AB'ye toz kondurulmamaktadr. AB'nin kendisini ve Trkiye'nin AB'ye yelik yolundaki tercihini tartmaya aan yoktur. AB'nin kendisi tartmaya almadka, Trkiye'yle ilgili niyetleri irdelenip ortaya konmadka, Trk kamuoyunun, AB'nin Trkiye'den istediklerinin ve isteyeceklerinin hepsinin yetine getirilmi olmasn Trkiye tarafndan verilmi bir dn olarak grmesi sz konusu olmaz. Bu da mevcut iktidarn iini kolaylatrmaktadr. AB tartlmazsa, AB'ye yelik tartlmazsa, AB'ye verilenler, onun isteklerinin yerine getirilmesi ciddi bir tartmann konusu olamaz. Eer AB iyiyse ve Trkiye'nin yelik tercihi doruysa; AB'nin isteklerinin Trkiye'nin birlik ve btnln tehdit edecek ve Lozan'daki kazanmlarm-zn elimizden gitmesine yol aacak bir takm istekler olduunu hi kimseye anlatmak mmkn olmayacaktr. Dier taraftan bugn AB'ye verilen dnlere kar kan baz siyasi partiler yakn bir zaman nce kendileri iktidarda iken tam tersine davranmlard. DSP ve MHP Helsinki Karar'na kar kmadlar. Bugn Ek-Protokol'n imzalanmasna ise kar kyorlar. Halbuki Helsinki Karar'nda Kbrs ve Kbrs'taki durumun bir zme kavuturulmas yer alyordu. DSP ve MHP, bunun, burada yer almakla beraber Trkiye'ye mzakerelere balamann bir art olarak ileri srlmediini syleyerek kendilerini savunmaktadrlar. Bu geersiz ve yetersiz bir savunmadr. Zira konu Trkiye'nin ye aday olmas iken Kbrs'tan bahsedilmesi bunun ilerde fiilen art koulacan gsteriyordu. Ognk hkmetin sessizli213 ini AB, bunu Trkiye'nin zmnen kabul olarak yorumlamtr. Trkiye'nin skutunu daha iin banda Kbrs' zmenin mzakerelerin bir n art olarak zmnen kabullenmek olarak deerlendirmitir. Bir baka ifadeyle, ognk hkmet Helsinki Zirvesi'nin sz konusu kararndaki Kbrs'la ilgili blme radikal bir ekilde kar kmak yerine dnem bakannn bu ifadeyi Kbrs' art komak iin karar metnine koymadn syleyen bir mektubu ile yetinmitir. Bu mektupla

yetinmeyip Trkiye'nin Trkiye ile ilgili sz konusu kararda Kopenhag Kriterleri'nin dnda yer alacak hibir hususu kabul etmeyeceini sylese idi Trkiye'nin AB yeliine adayl ve tmyle Trkiye ve AB ilikileri yeni bir yola girmi olacakt. Ognk hkmetin DSP ve MHP kanad, bu kadar hakl bir gereke ile olsa dahi Trkiye'nin AB yeliini baltalamak thmetinin altnda kalmaktan korkmular, iin bir mektupla yatt-rlmaya allmasna gz yummulardr. "Biz imdilik bir tatszlk kartmayalm, bundan sonraki olacaklar ise gelecek hkmetler dnsn" demilerdir. Trkiye'nin AB'ye girme yolundaki en nemli admlar bir bakma Ecevit'in Babakan olduu DSP-MHP-ANAP koalisyon hkmeti dneminde atlmtr. Uyum yasalarnn biran nce kartlmas yolundaki Mesut Ylmaz'n srarlarna DSP ve MHP kar koymad. Halbuki bu uyum yasalarnda sz konusu partilere ters den istekler de vard. Bunlar da ileri srmeden ve bir itiraz konusu yapmadan byk bir disiplin iinde hareket ederek ve Mesut Ylmaz'n isteklerine uyarak ilk iki uyum paketini karttlar. lerinden AB'ye kar olsalar bile, AB'ye kar gzkmekten korkuyorlard. Uyum yasalar ktktan ksa bir sre sonra ne hikmetse aralarndaki birlik hemen bozuluverdi ve erken seime gittiler. de Trk tarihinde grlmemi lde oy kaybederek barajn altnda kaldlar. AB'cilik kendilerine yaramamt. Ama, AB yeliine aday olma konusunda gelecek iktidarn, yani bugnk AKP iktidarnn, her adan yolunu am bulundular. AKP ise, tam bir AB'ci kt. Zannedersiniz ki bu AKP' kadrolar, "Ne yapp yapsnlar Trkiye'yi AB'ye yaknlatrsnlar" dive zel surette yetitirilmiler. Durum tersineydi. AKP'lilerin 214 byk bir ounluu milli gr, nce MSP'li 12 Eyll'den sonra da Refah Parti'li olduklar sre iersinde ortak pazardan itibaren AB'nin geirdii btn evrelere ve sonunda AB'ye Trkiye'nin katlmasna kar kmlard. Gmrk Birlii'ne de olumsuz oy kullanmlard. O dnemlerde "Referansmz slam" diyorlard. Herhalde AB'ye bu referans gerei kar kyorlard. Nitekim kar klar ideolojik nitelikteydi. AB yanlln adeta dinden kmak olarak yorumluyorlard. imdi ise en AB'ci parti oldular. Nasl bu kadar deiebildiler? Merak etmemek ve hayrete dmemek mmkn deildir. Niin deitiler? Bunu bilmiyoruz. Zira niin deitiklerini sylemiyorlar. "Biz deitik onu kabul edin, baka bir ey sormayn" Bu ok anti demokratik bir tutum ve dayatmadr. Bir siyasi heyet sadece niin deitiinin deil, her trl yeni kararnn sebeplerini kamuoyuyla paylamak zorundadr. AKP, niin deitiini sylemedii iin nasl bu kadar deitiler sorusunun cevab da akta kalyor. AKP'nin bu kadar AB'ci oluu gerek Trkiye-AB ilikilerini gerekse bir sre sonra deineceimiz gibi- KKTC'nin ve Kbrs'n mukadderat zerinde son derecede etkili olmaktadr. Bu etki sadece bu partinin iktidar olmasndan kaynaklanmyor. Daha dne kadar dier partilerin byk ounluu AB'ci iken bugn AKP'yi oluturan kadrolar MSP'den RP'ye kadar AB kart cephedeydiler ve AB kart muhalefetin de en radikal, en etkili ve en gl unsuruydular. O tr bir muhalefet bugn sz konusu olsayd, iktidar kim olursa olsun gerek Kbrs gerekse AB'nin dier isteklerini yerine getirme konusunda bugnk kadar rahat olamazd. Bugn ta MNP'den gelen Milli Gr izgiyi ve onun AB kartln Saadet Partisi devam ettirmeye alyor. SP'yi kurduran AKP'lilerin eski lideri ve hocalar olan Erbakan'dr. yeleri ise, bugnk AKP'lilerin bir nceki kuadr. SP ise, 2002 seimlerinde sadece %2 oy alabildi. Bugn Erbakan, zerinde devam eden hapis cezasnn infaz tehdidi onun ve SP'nin azn da, elini de, kolunu da balyor. 215 AKP iktidar olunca, AB kart muhalefetin de ok byk lde ii boalm oldu. Bu da gerek AB gerekse Kbrs konusunda her trl dn vermek zere bugnk iktidar serbest brakt. AKP'nin AB'ci olmak, istenilen dnleri vermek, Kbrs' gzden karmak gibi konularda destek ve oy kaybetmek kaygsna kendisini kaprmak iin herhangi bir sebep bulunmuyor. Tam tersine, AB ile ilikilerin bozulmasndan dehetle korkuyor. Gerek parti gerekse iktidar olarak kendisini AB'cilikle merulatrd. "Kimsenin yapamadn yaptk; AB'ye yelik

yolunda en byk admlar biz attk" diyebilmeyi, propagandasnn temel esi yapt. iktidar olduu vakit kendisine kar koyacan, rahat iktidar yaptrmayacan, semen nnde onu kk dreceini kuvvede muhtemel grd statkocu evrelerin ve askerin karsnda AB'yi en gl mttefik olarak grd. AB ile ilikileri srdrmek bir taraftan AKP'ye adeta zrh gibi bir dokunulmazkk kazandracak, dier taraftan AB'nin mzakere tarihi vermek iin Trkiye'den istediklerini yerine getirmek iin anayasa ve yasalarda yaplacak deiiklikler araclyla askerin devlet hayatndaki rol ve sznn geerlilii asgari dzeye indirilmi olacakt. Bunun en tipik rnei MGK ile yaplacak yeni dzenlemelerdi. AKP dardan AB'yi kendisi iin i politikaya dnk bir mttefik olarak seerken, ierde de byk i evrelerinin ve liberallerin gl desteini kazanm oluyordu. AKP iktidarn, "ikinci Cumhuriyetiler" desek yanl olmayacak, dnce sahipleri ynlendirir olmutu. 3 Kasm 2002 seimlerinde de sanki AKP deil de Boyner'in partisi iktidara gelmiti. Geenlerde yaplan Erdoan'n katld TSD Toplants'nda Cem Boyner'in ona, "Cumhurbakan olmayn, baladklarnz bitirmek iin mutlaka Babakan olarak kaln" demesi yukardaki szmz aklamaya yeterli olacaktr. Kbrs konusunda da Kuzey Kbrs'n hibir art altnda gzden kartlmamasn savundum. ki gn nce Ek-Protokol imzaland. zldm. Aslnda bu zntm yeni deildir. Kuzey Kbrs'n gelecei ile ilgili olarak 1995 Mart'ndan itibaren byk endie duyuyordum. Zira AB, gmrk birliine girdiimiz o tarih216 ten itibaren Gney Kbrs' AB'ye ye yapmaktan bahsetmeye baladlar. Acaba o gnk koalisyon iktidarn oluturan Babakan Ciller, Yardmcs ve Dileri Bakan Murat Karayaln Gmrk girlii'ne girmek karlnda szl bir vaatte mi bulundular? Bu yolda iddialar vardr. Ama doruluunu kantlayacak ortada herhangi bir delil yoktur. Burada bunun tartmasna girmek yerine baka bir tespiti yaparak yetinelim. Bu tarihten itibaren Trkiye, Gney Kbrs'n muhtemel AB yeliine etkili bir ekilde kar kmamtr. Byle bir ihtimali nlemeyi dnmemi, bunun iin yeni politikalar bulup-oluturmaya ihtiya duymamtr. Sz konusu endiem 1999 Helsinki Zirvesi'nden sonra derin bir zntye dnt. Geri Babakan Ecevit, "AB Gney Kbrs' ye yaparsa biz de KKTC ile ileri lekte btnlemeye gideriz." diyor adeta ilhak ima ediyordu. Bu ise benim zntm daha da arttryordu. KKTC ile ileri lekte entegrasyon orann elimizden kmasn engellemeye yetmezdi. AB, btn zenginlii ile Gney Kbrs'a yerletikten ve btn Kbrs topraklarn kendi topra saydktan sonra KKTC'yi muhafaza etmek kesinlikle uzun mrl olamazd. O dnemde srarla ne yapp yapp Gney Kbrs'n AB yesi olmasn engellememizi aksi halde KKTC'yi kaybedeceimizi syledim. Babakan Ecevit'in yukardaki sz KKTC'yi muhafazaya matuf bir are olmayp i politikaya ynelik bir szd. Ecevit apnda bir devlet adamnn zellikle bir d politika uzmannn KKTC iin Gney Kbrs'n AB yeliinin vehameti hakknda benimle ayn endieyi paylamamasna ok hayret ediyordum. Hala da bu hayretim btn gcyle devam etmektedir. Bunlar aratrmak, aratrmaclarn ve tarihilerin nemli devleri arasnda yer alacaktr. Onlarn alkan m yoksa tembel mi kacaklarn bilemiyorum. Daha sonra iktidara AKP geldi. Onun iktidara geliinden Ek-Protokol'e attklar imzaya kadar geen sreci bu yaznn banda anlattm. Kbrs'la ilgili on yl kadar ncesine gitmemin iki sebebi vardr. Birincisi: Tpk AB'nin Trkiye'de istediklerine kar olanlarn var olup da buna mukabil kar koyanlarn ya da en azndan 217 kar duranlarn olmad gibi, Kbrs konusunda da olmamtr. Son on yldr Trkiye KKTC'yi can gnlden kucaklamamtir. Dolaysyla KKTC'nin elden kma sreci AKP ile devam etmitir. Bunu ifade etmek hem hakkaniyet gereidir hem de hi olmazsa bundan sonrasn grebilmek iin dn ve bugn aydnlatmak iin zaruridir.

AKP iktidar olduu vakit, akl fikri ABD idi. KKTC'yi korumak gibi bir d politika ncelii yoktu. Byle bir tercihi yoktu. Byle bir tasas yoktu. Niyeti yoktu. Bunun sonucunda KKTC iin hemen hemen hibir giriimi ve gayreti olmad. Btn dikkati KKTC'den verecei dnn ksa vadede Trk kamuoyu tarafndan farkna varlamamasyd. Bunun iin de drdnc Annan Plan ok elverili bir frsat oluturuyordu. KKTC'de AKP iktidar olur olmaz birden bire Mehmet Ali Talat'n zuhuru AKP iktidarnn iini tamamen kolaylatryordu. Erdoan ve Gl, Kbrs'a Trkiye merkezli olarak bakmadlar. Darnn gzyle baktlar. "zmszlk zmdr." denildi. Bu Yunanistan'n ve AB'nin gr idi. ABD de buna katlyordu. Vermek; zmek deildir ki. Bu iktidarn ciddi bir vizyonu da yoktur. Son derece de mahdut bir vizyonu vardr. Ne pahasna olursa olsun AB ile yelik mzakerelerini balatp srdrebilmek, ekonomide Kemal Dervi'in baladklarn devam ettirmek, ksaca IMF'nin dediklerini yapmak, ekonomi ciddi bir arza kartr m gibi bir soruyu bile kendi kendine sormamak; yoksulun, isizin, iftinin, esnafn, iinin, memurun haline kaytsz kalmak ve AKP'yi hala takiyeci kabul eden evrelerle arasndaki gerilimi bir taraftan trmandrmamak dier taraftan tabanndan oy kaybetmemek iin bu gerilimi tamamen de ortadan kaldrmamak, ksacas kontroll bir dzeyde tutmak bu hkmetin tek vizyonu olup, uygulamalarnn z de bundan ibarettir. Burada bir parantez aarak KKTC'nin elden gitmesi dediimiz sreci zetlemek gerekiyor. KKTC'nin elimizden kmasna sebep olabilecek tek ihtimal Gney Kbrs'n AB'ye ye olmas idi. Gney Kbrs adann tek temsilcisi olarak AB'ye girince KKTC dahil btn Kbrs topraklar AB'nin de topraklar olacakt. Byle218 ce AB, "Trkiye'ye kar KKTC'deki askerini ek" diyebilecek konuma gelecekti. Buna ek olarak AB'nin btn zenginlii Gney Kbrs'a akacak ve Gney-Kuzey arasndaki fark Gney'in lehine olmak zere ok daha fazla derinleecekti. 1974'teki Kbrs'a mdahalemizden 1995'e kadar eitli basklarla kar karya kaldk ise de byle vahim bir durum karmza kmamt. Kbrs meselesi Trkiye ile Yunanistan arasnda bir mesele olarak kalmt. Gney Kbrs AB'ye ye olunca artk Trkiye ile AB arasndaki bir meseleye dnecekti. 1995'te biz Gmrk Birliine girip Rum kesiminin AB yelii sz konusu olmaya baladktan 1999 AB'nin Helsinki Zir-vesi'ne kadar bu yelii engelleyebilecek hibir ciddi giriimde bulunmadk. Ya Trkiye'yi ynetenler KKTC'yi korumak iin bunun elzem olduunu grmediler ya da skut ederek KKTC'nin elden gitmesine zmnen raz oldular. Helsinki AB Zirvesi, KKTC ile ilgili ikinci krlma noktas idi. Daha nce ifade ettiimiz gibi Helsinki Zirvesi'nin ye aday aday (byle bir durum sadece Trkiye'ye uyguland) yapan kararna itiraz etmeyerek Trkiye'nin KKTC'den KKTC'nin de Trkiye'den koparlmasna gsterilen zmni rza iyice derinleti. AB bu yolda gayet nemli bir mesafe daha almt. Gney Kbrs Rum Ynetimi'nin Adann tamamnn temsilcisi olarak AB yeliine 2004 Mays'mda kabul edilecei kesinlemiti. Trkiye'nin iin bandan beri Gney Kbrs'n AB'ye alnmamasna gayet meru bir ekilde hakk vard. Bu 1959 Zrih ve Londra Anlamalar'ndan ve bunlara bal olarak 1960'da yaplan Garantrlk Anlamas'ndan kaynaklanyordu. Bu anlamaya gre Trkiye kurulmakta olan Kbrs Cumhuriyeti'nin garantr idi ve bu da kendisine Kbrs Cumhuriyeti'nin ileride herhangi bir uluslararas kurulua ye olmasn veto edebilme imkan veriyordu. Trkiye bunu 1995 sonrasnn Kbrs politikasnn temel dayana yapmad. Arada bir ifade etmekle yetindi. 2002 de i bana gelen AKP iktidar da bunu gl bir ekilde gndeme getirebilirdi. Yeni bir iktidard. Bunu yapmak yerine 2004 Mays'na kadar Gney Kbrs'la Kuzey Kbrs'n uz219 latrlp birlikte bir btn olarak AB'ye girmesinin yolunu bulmak istedi. Bunun iin BM'ye gidildi. Sonuta ortaya Annan Plan kt. Grne gre bu plan, iki ayr toplum ve bir ortak devlet olmasn kabul ediyordu. Bir bakma Trkiye ve KKTC'nin isteklerinin bir blm zme de yansm oluyordu. Ancak bunu kabul eden Drdnc Annan Plan KKTC'nin varln, olmazsa olmaz iki artn da ortadan kaldryordu. Bunlardan birisi Trkiye'nin Kbrs'taki askeri gc, ikincisi ise Kbrs'n iki ayr corafi blgeden olumas idi. Drdnc

Annan Plan belli bir vadede Trk Askerinin Kuzey Kbrs'tan ekilmesini ve nemli bir Rum varlnn Kuzey Kbrs'a yerlemesini ngryordu. Geri bunu talep etmiyor, zamana yayyordu. Bu zaman iersinde Trkiye'nin AB yeliinin kesinleip kesinlemeyecei ise belli deildi. Drdnc Annan Plan ayn gn hem Kuzey hem Gney Kbrs'ta oylanacakt. ki taraf da onaylarsa kesinleecekti. Trkiye, Kuzey Kbrs'a bunun kabul ynnde gl bir bask yapt, buna mukabil AB, Gney Kbrs'a hibir bask yapmad. Papadopulos Annan Plan'n tedricen de olsa Enosis'in yolunu atn gryordu. Nitekim Trkiye Annan Plan'n kabul ettikten sonra Gney Kbrs' ziyaret eden o gnk Yunanistan Babakan "Artk Enosis gerekleti" dedi. Papadopulos'un ise akl bu tedricilie taklmt. Byle bir zamann tannmasn gereksiz gryordu. Annan Plan'n kabul etse de etmese de nasl olsa AB yesi olacakt. Referandumdan bir ay sonra bu gerekleecekti. Papadopulos AB'ye girdikten sonra Drdnc Annan Plan'na ihtiya kalmadan ona gre ok daha abuk bir ekilde Trk Askerini KKTC'den ektireceini bylece KKTC'yi fiilen de bitirip Gney Kbrs' tek devlet, Kbrs Trkler'ini ise ona bal bir aznlk yapabilecei kanaatindeydi. Bunun iin Annan Plan'n Rum kesimi reddetti. 17 Aralk 2004'te AB Zirvesi 3 Ekim 2005'i Trkiye'nin nne yelik mzakerelerinin balayaca tarih olarak koyuyordu. Ancak yine Kbrs art Trkiye'nin nne koyuluyordu. Bu sefer Trkiye'nin Gney Kbrs' tanmas isteniyordu. Bunun iin de 3 Ekim 2005'e kadar 1963 Ankara Proto-kol'ne bir ekleme yaplarak Gney Kbrs ve dier 9 yeni ye l220 kenin Gmrk Birlii'ne katlmas salanacakt. Burada gzden karlmamas gereken husus ise u idi: Bu son 10 lkenin AB'ye yeliine kadar AB'ye daha nce baka yeni yeler girmi ama onlar iin Trkiye'nin Ek-Protokol imzalamas istenmemiti. Bu lkeler ise gmrk birliine girebilmilerdi. Bu sefer Trkiye'de Ek-Protokol'n imzalanmasn istemeleri Trkiye'nin Kbrs' tandn daha da resmiletiren bir kayt altna alnmas iindir. Trkiye ise Ek-Protokol' imzalamann Gney Kbrs' tand anlamna gelmeyeceini syledi. Baz AB lkeleri buna itiraz ettiler. Bu tr itirazlar sonucu deitirmeyecektir. AB Trkiye'nin bu beyann grmezlikten gelerek 3 Ekim tarihini ertelemek yoluna gitmeyecektir. u aamada AB Trkiye'nin Ek-Protokol' imzalayarak Gney Kbrs' tandnn bsbtn resmilemesinin hukuki sonular ile ilgili Trkiye'den bir talebi olmayacaktr. Onun zaman AB'nin kafasnn iinde sakldr. Trkiye'nin imzas yerinde duracaktr. Bunun Gney Kbrs' tand anlamna gelemeyeceini aklamas ise kesinlikle AB'yi balamayacaktr. Bu adan baknca Trkiye'nin Ek-Protokol' imzalamas, KKTC'yi Trkiye'den kopartp onu yok etme srecini geride braktmz aamalardan bir tanesidir. Bandan beri AKP iktidarnn Kbrs iin ne yapmas gerektii sorusunu birok alternatifleri ile birlikte cevaplandrabiliriz. Ancak bunun bir faydas olmayacaktr. nk AKP iktidar ve onun AB ve Kbrs politikalarna destek olanlarn syleyecekleri hemen hazr olacaktr. Adeta keramet sahibiymi gibi "Bunlar yaplsayd da sonu vermezdi" diyeceklerdir. Halbuki denemeden, denenecek olann akbetini bilemeyiz. Gelenlerin farkl bir ey denemeye niyetleri yoktu. Onlar daha batan Kbrs'la ilgili kararlarn vermilerdi. Sadece bir yelik mzakeresi tarihi almak umuduyla Kbrs' gzden karmay kafalarna koymulard. Bunun iin en azndan bir n deneme saylacak bir tr snamada bile bulunmadlar. Erdoan, ayann tozuyla ve daha Babakan olmadan AB'ye ve ABD'ye kotu. Batan denenecek bir ey brakmad. Halbuki buralara hemen gitmemek, yerinde oturmak, biraz beklemek ile bir deneme, kar taraf bir yoklama ve snama 221 yaplm olabilirdi. Ancak AKP iktidarnn defterinde KKTC'yi kurtarmak gibi bir ey yazmyordu. Kbrs'la ilgili olarak yaamakta olduumuz sre KKTC'nin yok edilip Kbrs'taki Trk'leri, Kbrs'n iinde bir a-znlk haline dntrmenin srecidir. En son imzalanan Ek-Protokol bu srecin bir parasdr. AB, tm Kbrs' AB'nin topraklarna dntrd. Hemen Trkiye'ye "siz burda igalcisiniz, askerinizi ekin, Rumlar Kuzey Kbrs'a yerlemeye balasn"

demesi iin herhangi bir zorunluluk yoktur. Nasl olsa kendi kafasndaki "G" gn gelince bunu diyecektir. Daha nce belirttiimiz gibi AB'nin Trkiye'den istedikleri ve dajratacaklar sadece Kbrs'tan ibaret deildir. AB, Kbrs'n tamamnn tapusunu ald cebine koydu. Bunun devir ve teslimine acele etmesi gerekmiyor. Kbrs' Trkiye'ye hibir ey vermeden ald. imdi sra Trkiye'ye dier dayatacaklarna gelmektedir. Kald ki, KKTC'yi tasfiye etmekte ok acele ederek AKP iktidarn Trk kamuoyu nezdinde zorda brakmak istemeyecektir. Bunda da yerden ge kadar hakldr. AKP iktidar kadar AB muhibbi, yanls ve kamuoyunun AB'nin ve isteklerine muhalefet edebilecek byk bir kesimini, AB lehine kanalize edebilen bir baka parti ve iktidar bulunamaz. Yanlsn bulsa bile muhalefeti kanalize edebilecek olan bulamaz. AKP iktidarnn asl sorumluluu da burada balamaktadr. Trkiye'de muhalefet yok, slamc Muhalefet yok, slamclk bile yok. Bunlar AKP bloke ediyor. AB'nin ve hatta ABD'nin, Trkiye'nin zerine geldikleri taktirde muhalefetin direneceini bir para hissettirmesi, byle bir ihtimali onlara dndrtmesi bile AB'nin Kbrs konusundaki dayatmasn azaltmaya ynelik ciddi bir deneme ve snama olabilirdi. KKTC adna bu kadar olumsuz bir tabloya ramen TBMM'nin dolaysyla Trkiye'nin nnde ok byk bir frsat durmaktadr. Ek-Protokol'e atlan imza TBMM'nin onayna sunulacaktr. TBMM, bunu reddedebilir. Bu karar Gney Kbrs'n Gmrk Birlii'ne dnmesini ve bunun KKTC ve Trkiye iin ykleyecei mahzurlar engellemekle kalmaz; Kbrs balamndaki 222 Trkiye-AB ilikilerini tamamen ters-yz eder. AB ya bunu kabul eder ya da Trkiye ile srdrmesi sz konusu olan yelik mzakerelerini askya alr. Tabii ki eitli yollardan Trkiye'ye bask yapacaktr. Papadapulos, Annan Plan'nn kabul etmedi. ABD, KKTC'deki ekonomik izolasyonu kaldrmak iin verdii szlerde durmad. Bu arada Amerika'da, Azerbaycan'la ve hatta slam Konferansnda yeterli olmasa bile KKTC ile ilgili olumlu bir hareketlilik ortaya km bulunuyor. Kbrs balamnda d konjonktr nemli lde Trkiye'nin lehine olmak zere; Trkiye. Papadapulos'un Annan Plan'n kabul etmemi olmasn, Avrupa Birlii'nin kabul etmesi yolunda bunun zerinde yeterli bask yapmamasn, Annan'n 17 Aralk'tan bugne kadar Kbrs'ta yeni bir zm iin devreye girmemesini ve AB'nin KKTC ile ilgili szlerini tutmamasn rahatlkla AB'ye kar ne srebilir. Ondan gelecek itiraz ve basklar kolayca gsleyebilir. Aslnda bunu, bu hkmet yapmal idi. EkProtokol' bu gerekelerle imzalamamaly-d. Ama TBMM, bunu rahatlkla geriye evirebilir. Hkmet de AB'ye "Ben elimden geleni yaptm ama bu hakl gerekelerle TBMM bunu geri evirdi, demokrasi byle tezahr etti" diyebilir. Tpk 1 Mart Tezkeresinde olduu gibi. Unutmayalm ki Fransa ve Hollanda'nn AB Anayasas'n veto etmesinin arkasndan Fransa ve Almanya'nn ngiltere ile aralarnn almas AB'yi zayflatmtr. Almanya ve Fransa'da ynetimlerin deiecek olmas AB iin kendisiyle ilgili belirsizlikleri de arttrmaktadr. Trkiye Byk Millet Meclisi'nin bu tarihi grevi yapmas Trkiye'yi asla zayflatmayacaktr. Dnyadaki itibarn artracaktr. 1 Mart Tezkeresi'nde de byle olmutu. Trkiye'nin bugnn artlarnda Amerika ve Avrupa'yla arasna makul bir mesafe koymas hem Trkiye'nin dnyadaki itibarn artrmaya yarar hem de ilgili lkelerin Trkiye'ye kar daha lml ve anlayl bir tutum iine girmelerini salar. Halihazrdaki milletvekillerinin, Lozan'n bile gnmze kadar ne denli tartldn hatrlamalarnn zamandr. Bat Trakya, 12 Adalar, Musul ve Kerkk'n verilmesi bir trl iimize sinme-mitir. zellikle de Musul ve Kerkk. Atatrk'n de onu bu iktidara kadar takip eden dnemlerin ve iktidarlarn da iine sinmedii kesindir. Turgut zal'n 1991'de Kuzey Irak'a girmemizi istemesi, toplumsal bilincimizde Musul ve Kerkk'le ilgili yaattmz znt ve zlemin bir da vurumudur. Milletvekillerinin bunlar da dnmeleri gerekir. Seksen be yldr TBMM'nin nne, Trkiye iin byk zararlar aacak, onur krc olacak ve toprak kayb anlamna gelecek bir uluslararas anlama gelmektedir. Karlofa'dan beri devam eden btn

kayplarmz Lozan ve Cumhuriyet'le durdu. Tam tersine olan bir dnem balad. Hatay' aldk. 1959 Zrih ve Londra Anlamalaryla Lozan'da tamamen vermi olmamza ramen Kbrs zerinde yeniden hak sahibi olduk. Bu anlamalar "Enosis"in yolunu tamamen kapatrken Trkiye iin "Taksim"in nn ak brakt. TBMM'nin bu anlamay imzalamas Cumhuriyet'in seksen be yldr ykselen izgisini krmak olur. Bir hi uruna Enosis'in yolunu amak olur. KKTC'yi Rumlar'a veya Yunanistan'a veya AB'ye -hi farketmez- vermek olur. Bunun iindir ki TBMM, Ek-Protokol'e alan imzay reddetmelidir. Ona yakan budur. 224 EN SICAK SONBAHAR Bu yazmzda Kbrs, AB ile ilikiler ve Krt meselesi gibi konularn tamamn ele almayacaz. zerinde duracamz husus bunlarla ilgili muhtemel gelimelerin nmzdeki sonbaharda Trkiye'yi nasl etkileyeceidir. 1. Kbrs Hkmet AB'ye daha nce verdii sz tuttu. Ek-Protokol imzalad. Bunu yaparken bir de nemli bir aklama yapt. Atlan bu imzann Gney Kbrs' tanmak anlamna gelmeyeceini syledi. Bu aklamayla ilgili en ters tepki Fransa'dan geldi. Ama AB camiasnda ok fazla bir yaygnlk kazanmad. Rumlar bile Fransa kadar bir tepki ortaya koymad. Bir iki gn nce Fransa'nn, Chirac'n azndan ayn tepkiyi onaya koyduuna tank olduk. Fransa'nn bu tavr ve Almanya'da 18 Eyll'de yaplacak genel seimlerin muhtemelen srarla Trkiye'nin AB'ye tam yeliine kar kan Merkel'i Babakanla getirmesi Trkiye'de 3 E-kim'le ilgili tereddtlerin domasna neden oldu. Acaba AB Trkiye'nin bu aklamasndan dolay 3 Ekim'de balayacak Trkiye ile yelik mzakerelerinin AB tarafndan ertelenmesine yol aar m sorusu zihinlere yerleti. AB'nin 3 Ekim'i ertelemesi pek muhtemel gzkmemekle birlikte AB'nin bu ertelemeyi yapmas tamamen ihtimal d deildir. Ancak AB byle bir erteleme karar alrsa bunun gerek sebebi Trkiye'nin Kbrs'la ilgili son aklamas olmayacaktr. Biraz ilerde i^ah etmeye alacamz gibi AB'nin byle bir erteleme karar ancak kendi i ihtilaflarna bal olarak ortaya kabilir. Buna mukabil AB byle bir ertelemeye gereke olarak Trkiye'nin sz konusu aklamasn gsterebilir. Ancak bu hibir zaman gerek se225 I bep olmayacaktr. Sadece ertelemenin bahanesi olacaktr. Zira Trkiye'nin Gney Kbrs' tanmamaya devam edecei ynndeki aklamas AB'nin Kbrs'la ilgili karlar ve beklentileri zerinde hibir olumsuzluk meydana getirmiyor. Esasen bu aklamann muhatab AB'den ok Trkiye'nin kendi kamuoyudur. Bu aklama i politika ile ilgilidir. "Bu hkmet Kbrs' verdi" szn bir sre syletmemeyj amalamaktadr. AB, Rum Ynetimi'ni btn Kbrs'n temsilcisi olarak AB yesi yapt. Bylece btn Kbrs, AB topra oldu. AB'nin Kbrs'la ilgili asl niyeti KKTC'yi tasfiye etmek ve Trkiye'nin askerini oradan kartmaktr. Bylece kendi snrlarn Dou Akdeniz'e tamaktr. AB istedii zaman yada kendisine gre zaman gelince Trkiye'ye artk Kbrs'taki askerini ek, diyecektir. Bunun gerekesi Rum Kesimi ye olduktan sonra Kbrs'n AB topraklar haline gelmi olmasdr. Yunanistan ve Gney Kbrs hibir zaman Trkiye'den byle bir talepte bulunamazd. Daha dorusu bulunmas bir yaptrm gc tamazd. Ama Trkiye'nin karsndaki AB olunca i deiir. Trkiye'nin Rum Kesimi'ni tanyp tanmamas bu durumu deitirmez. AB'nin bir gn Trkiye'ye "Kbrs'tan askerini ek"demesinin yolunu kesmez. Bunun iin AB'nin sz konusu aklamay bir mesele yapmas iin herhangi bir gereklilik yoktur. AKP iktidara geldii vakit Rum Kesimi'nin AB yeliine kabul henz gereklememiti. O dnemde Trkiye bu yelie kar kabilirdi. Kbrs'la ilgili garanti anlamasndan kaynaklanan byle bir hakk vard. Bu uluslararas anlamaya gre Trkiye Kbrs'n herhangi bir uluslararas kurulua girme isteini tek bana veto edebilir. Hkmet bu hakk kullanmad. Onun yerine Drdnc Annan Plan'n Kuzey Kbrs'a kabul ettirdi. Geri Trkiye'nin bu itirazna ramen AB'nin Rum Kesimini ye yapmakta direnecei ne srlebilir.

Ama burada u hususu gzden uzak tutmamak gerekecektir. Trkiye Kbrs'n ye yaplmamas iin sz konusu garanti anlamasna atfta bulunduu vakit Kbrs'taki mevcut durumun devam etmesi yolunda net bir pozisyon alm olacak. Byle bir durum KKTC balamnda Kbrs'n gelecei ) 226 acsndan Rum Kesimi'ni tanmyoruz demekle kyaslanmayacak kadar daha fazla etkili olacakt. Bugnk hkmet byle bir imkan kullanmamtr. Ne 5'azk ki buna mukabil AB'den ne Kbrs ne de AB'ye kendi yelii hakknda hibir vaat de elde edememitir. AB, Rum Kesimi'ne Annan Plan'n kabul etmesi iin en kk bir baskda bile bulunmad. Bylece Trkiye uluslararas anlamaya dayal hakkn kullanmaktan bir hi uruna vazgemi oldu. Hkmetin benimsedii ve Kuzey Kbrs'a kabul ettirttii Annan Plan bir taraftan Rumlar'n Kuzey'e yerlemesinin kapsn aarak Ada'daki ikili corafi blge yapsn bozarak KKTC'nin tasfiyesinin fiilen yolunu aarken Trk Askeri'nin de Kbrs'tan ekilmesini ngryordu. Ancak Drdnc Annan Plan bunlarn hemen gereklemesini gerektirmiyor, belli bir zamana yayyordu. Rum Kesimi ise bu kadar zaman beklemek niyetinde deildi. Her eyden nce AB'nin de aynen kendisi gibi biran nce KKTC'nin tasfiyesini ve Trk Askeri'nin Kuzey Kbrs'tan ekilmesini istediini biliyordu. Kald ki kendisi AB yesi olduktan sonra her zaman iin AB'nin bu dorultuda kararlar almasn ve Trkiye'ye dayatmasn AB'ye kabul ettirebilirdi. Bu hkmet gerek Gney Kbrs'n AB yeliine kar kmayarak gerekse Drdnc Annan Plan'n KKTC'ye dayatarak Kbrs' gzden kardn belli etmi oldu. Bunun iindir ki AB'nin sz konusu aklama yznden Trkiye'nin yelik mzakerelerinin balamasn ertelemesi AB'nin karlarna hi uygun dmemektedir. Kbrs'n Trkiyeli nmzdeki sonbaharda etkilemesi hkmetin Ek-Protokole att imzay TBMM'nin onayna sunmasyla olacaktr. Bu vesile ile hem Kbrs meselesi btn ynleriyle yeniden tartlmaya balanacak, hem de bu vesile ile Trkiye'nin btn d politikas gndemin bana oturacaktr. Daha nce szn ettiimiz Irak'taki endie verici gelimeler, blc terrde yeniden trmanma ihtimali, eitli blc giriimlerin de giderek artmas nmzdeki sonbahar iyice strken TBMM'deki grmelerin ok hararetli geecei phe edilmeyecek bir konudur. Burada TBMM derken asl AKP grubunu kastetmi oluyoruz. Sz konusu gelimeler ve oylama AKP'nin birlik ve btnln ciddi boyudarda sarsacaktr. 227 2. AB ve 3 Ekim AB, bugne kadar yelik mzakere tarihi verdim vereceim diyerek Trkiye'den her istediini elde etti. Bunlarn arasnda Kbrs gibi kat zerinde Kopenhag Kriterlerimde hibir ilgisi olmayanlar da vard. 17 Aralk'ta Trkiye ile ilgili kararnda bugne kadar hibir ye lke iin sz konusu olmam isteklerin Trkiye'ye yneltilecei aklanyordu. Buna mukabil AB, Trkiye'ye hibir hususta bir taahhtte bulunmad. Tam tersine mzakerelere balasa bile bunun yelikle sonulanmayabilecein! daha mzakereler balamadan ilan etti. AB, bugne kadar Trkiye'den hep ald ama hibir ey vermedi. imdi AB'nin 3 Ekim'i erteleyerek elde edebilecei hibir husus yoktur. Byle bir erteleme karar Trkiye'nin AB'ye kar btn gvenini kaybetmesine ve ona byk bir fke duymasna yol aacaktr. Bu fke AKP iktidarn da aacaktr. Bu hkmet bugn iin ne kadar AB'ci olursa olsun, yle bir durumda AB'ye kar tavr koymak durumunda kalacaktr. AB ile ilikiler zedelenecektir. AB asndan Trkiye'den her istediini elde ettii ve ilerde de edebilecei bir sre kesintiye urayacaktr. Bununla da kalmayacaktr. Bata Kbrs olmak zere Trkiye pek ok konuda AB'ye kar araylar iersine girecektir. Kamuoyu bu hkmeti buna zorlayacaktr. Szn ksas AB, 3 Ekim'i ertelerse bir bakma hi kimsenin yapmadn yapm olacak, Trkiye'yi uyandracaktr. Trkiye AB'yi gerek yzyle tanmaya balayacaktr. Kt niyetlerini tehis edecektir. AB'nin isteklerini kabul etmek yerine bunlar reddetmenin yolunu seecektir. AB'nin Trkiye'yi rahatsz edecek davranlarna kar tedbir alacaktr. 3 Ekim'i ertelemek AB iin her bakmdan zararl olurken Trkiye iin yeni ufuklarn almasna sebep olacaktr. Bunun iindir ki AB asndan 3 Ekim'in ertelenmesi uzak bir ihtimaldir.

Byle bir ihtimal ancak AB'nin kendi iindeki ihtilaflar vznden gerekleebilir. Ancak sz konusu ihtilaflarn bu raddeye ulatn gsterecek bir kant ise ortada yoktur. Akla ikisinin ortas 228 olabilecek baka bir ihtimal de gelebilir. AB, 3 Ekim'in ertelenmemesi iin Trkiye'ye kar ek artlar ne srebilir. Bylece kendi iindeki gerilimleri yumuatmaya alabilir. Ancak AB'nin Trkiye'den isteyecei hibir hususu yelik grmelerinin balamas iin bir ek art haline getirmesine ayrca bir ihtiya yoktur. Bugne kadar Trkiye yada bu hkmet AB'nin her istediini mzakere tarihi alabilmenin bir art olmasnn da tesinde mutlaka yerine getirilmesi gereken bir buyrukmu gibi alglyor ve yerine getiriyordu.3 Ekim'de yelik mzakereleri balarsa bu hkmet asndan AB'nin isteklerini yerine getirmesi hususunda herhangi bir deiiklik olmayacaktr. Dn mzakere tarihi diyerek istediklerini dayatan AB bu sefer de yelik mzakereleri burada kesilir diyerek Trkiye'ye bask yapacak, bu hkmet de kabul edecektir. yelik mzakereleri balaynca Trkiye AB'den hibir ey kazanm olmayacaktr. Zira mzakerelerin her an kesilebileceini AB batan ilan etmitir. Bunun iindir ki AB'nin 3 Ekim'le ilgili ek artlar istemesi de pek fazla onun karlarna gzkmemektedir. Ancak AB, Trkiye'ye kar 3 Ekim dolaysyla sessiz de kalmayacaktr. Trkiye'nin nne her an talep edebilecei ykl bir istek listesi koyacaktr. Bylece kendi bnyesine dnk olarak yelik tasn Trkiye iin ok ykselttim derken ve bylece gerilimleri yumuatrken dier taraftan da Trkiye'yi de daha iin banda bu tr istekleri yerine getirmek iin artlandrmaya balam olacaktr. Bize gre, 3 Ekim ertelenmeyecek ancak AB'nin bu yndeki kararnda Trkiye'yi rahatsz edecek birok husus bulunacaktr. Hangi ihtimal gerekleirse gereklesin bu hkmet iin 3 Ekim ok nemli zorluklar getirecektir. Eer bu tarih ertelenirse bu hkmetin eli kolu bo kalacaktr. Hkmet, btn yumurtalar AB sepetine koydu. Her eyi AB yeliine balad. Kendi baarsnn yegane ls olarak ilan etti. Eer 3 Ekim ertelenirse AKP iktidar iin dnya kararacak demektir. Elinde ne bir vaat ne bir propaganda konusu kalacaktr. 3 Ekim'le ilgili ek artlar ne srlse veya 17 Aralk'ta olduu gibi Trkiye'nin kabul etmekte zorlanaca ifade ve istekler 3 Ekim'de yelik mzakerelerinin balayacan teyit eden kararda 229 yer alsa bunlar yine ilk ihtimalde olduu kadar olmasa bile bu hkmeti zorda brakacaktr. Hatta AB, hibir ey demeden dorudan doruya 3 Ekim'de yelik mzakerelerin balayacan aklasa bile bu hkmet iin skntlar ortadan kalkmayacaktr. Nasl olsa AB, yelik mzakereleri erevesinde yer alacak trde olmayacak istekleri bile 3 Ekim'den hemen sonra gndeme getirmeye balayacaktr. Bunlar yerine getirmekte ise hkmet eskisine nazaran ok daha fazla zorlanacaktr. Bir taraftan AB'nin 17 Aralk kararnda yer alan pek ok husus dier taraftan iinde bulunduumuz yl AB iinde yaanan ve su yzne kan ihtilaflar Trkiye'nin AB'ye olan gvenini -nemli lde sarsmtr. ye olmak evk ve heyecann krmtr. Trkiye'de artk hi kimse, yelik mzakerelerinin balamasnn AB' ye tam yelik anlamna geleceini artk kabul etmiyor. AB'nin kendi i atmalar yznden kendini tamamlayp tamamlayama-yaca hususunda dahi Trkiye'nin kamuoyunda tereddtler domutur. Ayrca en iyi ihtimalle yirmi yl sonra gerekleecek bir yeliin getirecei varsaylan nimetlerine bakp bugnk dertlerini unutacak bir tek Trk vatanda dahi mevcut deildir. Nerden baklrsa baklsn ve 3 Ekim'le ilintili olsun veya olmasn AB ile ilikiler bu sonbaharn iyice scak gemesine sebep olaca aka gzkmektedir. 230 f V. BLM: YAKINDAK IRAK VE UZAKTAK KRTLER FELLUCE'DE OLANLAR

Kilb- zulme kald gezdiin nazende sahralar Uyan ey yareli ir-i jiyan bu hab gafletten Namk KEMAL Allah Namk Kemal'e rahmet eylesin. Bu beytinde tam da bugn Felluce'de olanlar anlatyor. Namk Kemal diyor ki: Ey yaral ve fkeli aslan artk gaflet uykusundan uyan; uyan nk senin gezdiin, zerinde dolatn gzel ve nazl ktalar, lkeler ve beldeler zulmn kpeklerine kalmtr. Zulmn kpeklerine yani Batl smrgecilere. Aslann olmad yerde zulmn kpekleri geziyor. ngiltere, Fransa veya Amerika. Dn ya da bugn. Hibir ey fark etmez. Yaral ve kzgn aslan ise Osmanl Devleti. Bu kzgn aslann kkremesine ve zulmn kpeklerini kovalamasna engel olan onun yaral oluu deil, gaflet uykusunun iersinde oluu. Bu gaflet uykusundan uyand vakit bu gzel ve nazl memleketler her trl zulmden kurtulmu olacaklar. Peki Osmanl "nasl" uyanacak, bunun nemi yok. nemli olan "niin" uyanacadr. "Niin", "nasla" tabi olmaz. Onu izlemez. "Nasl", dmensiz ve rotasz bir gemi gibidir. Onun yolunu "niin" gsterir. 300 yldr istediklerimizi elde edemememizin sebebi de burada yatyor. Niin? Zulm defetmek iin. Niin? ok byk bir alanda bar, huzur ve adaleti yeniden tesis etmek iin. Niin? Mslmanlar korumak iin. Niin? slam' ykseltmek iin. Niin? Her trl azgnla, hakszla ve saldrganla engel olmak iin. Gaflet, "niin" ile "nasl" arasndaki bu fark grmemektir. Osmanl uyanamad. Peki ya Trkiye Cumhuriyeti. stelik Trkiye Cumhuriyeti yarak da deildir. Bir uyansa... Hi phe yok dnya ^<=iecektir. Zira dnya bylece bar ve adalete vaklaacaktr. Tabi Ortadou da, ona benzer blgeler de. ' Peki, bugnk iktidar ne yapyor. Aslana uyku ilac veriyor. Aslan deil, aslann uykusunu besliyor. 232 Babakan Erdoan ABD Bakan Yardmcs'na Felluce iin telefon etmi. Niye Bush'u aramam? Peki ne demi? ok zlyoruz gibi bir eyler sylemi. Eski tabiri ile tam bir tazallum- hal. Sahibini kk drc bir yakar. Dn ise Babakan Erdoan niye ses kartmyorsunuz diye slam lkelerine atm. Eli brak. nce sen niye ses kartmyorsun? Yoksa kendini bir slam lkesinin hkmeti olarak m grmyorsun? Babakan Erdoan Rauf Denkta sz konusu olunca Kasmpaallar. ABD, AB gibi zulm erbab sz konusu olunca sus pus olur. Bununla da kalmaz kendi suskunluunu unutur bakalarna niye susuyorsunuz der. Bundan nceki hangi iktidar i banda olursa olsun Trkiye Felluce'de olanlara toplumuyla, milletiyle, Meclis'iyle, iktidaryla, hkmetiyle ve devletiyle ciddi bir ekilde kar kard. Ne kadar gariptir ki Filistin'den Irak'a kadar uzanan belki yarn baka slam lkelerine kadar uzanacak olan akla gelmez saldrlar Trkiye'de mstafi slamclarn iktidarda olduklar bir dneme isabet etmektedir. Yine ne kadar gariptir ki Trkiye slam dnyasna ve Mslmanlara vaki tecavzler karsnda baka hibir iktidar dneminde olamayaca kadar mstafi slamclarn iktidarnda sessiz braklmaktadr. Hangi slam lkeleri, hangi slam dnyas? slam dnyasnda Felluce'de olup bitenlere ve benzerlerine kar kabilecek tek lke Trkiye'dir, ilk bata kar kmas gereken lke de Trkiye'dir. Trkiye'nin dnda bir slam dnyas varsaymak ok yaman bir yanltr. Trkiye'nin ciddi bir ekilde kar k Felluce'deki insanlk d saldry durdurur. Btn slam lkelerine de cesaret ve moral verir. Bu iktidardan byle bir tavr beklemek maalesef hi mmkn deildir. Amerikallarn Trk askerinin bana uval geirmesine ses karamayanlar Felluce'de yaplanlara kar kamazlar. Amerika'ya; "Irak'a" girme demek yerine istediin kadar asker, istediin kadar s verelim diyenler Felluce'de olanlara kar kamazlar. 233 Kbrs Trkleri ve KKTC zerinde, "Annan Plan'n kabul et" diye her trl basky yapanlar Felluce'de olanlara kar kamazlar. En iddetli Osmanl dmanlarndan bir Papa'nn heykeli nnde Avrupa Anayasas'na imza attm diye neredeyse ba ge erecek olanlar Felluce'de yaplanlara kar kamazlar.

Felluce'de yaplanlara kar kamayanlar da Trkiye'nin bamszln, birlik ve btnln asla koruyamazlar. ANADLDE YAYIN VE KRT MESELES Herkes her istediini renebilmeli ve retebilmelidir. stedii dilde konuabilmelidir. Trkiye'nin bu dzenlemeleri 1995'lerden nce yapmas gerekirdi. Yapamad. rkt. AB bunlar yelik art olarak Trkiye'den isteyince bu sefer de AB'ye kar kmaktan rkt. Misli grlmemi bir hata yapt. Devlet ve parlamentoyla Krt vatandalarmzn arasna AB'yi soktu. AB'ye tekaddm etseydi bu devletin ve parlamentonun alicenapl olacakt. Bu ekilde olunca AB'nin zoruyla yapm durumuna dt. Bu gelimelerden memnun olacak Krt vatandalarmz sadece AB'ye teekkr edeceklerdir. ok daha nemlisi daha fazlasn istedikleri vakit adres AB olacaktr. Bu adresi de Krt vatandalarmzn eline veren dorudan doruya Trkiye'nin kendisi olmutur. Anadilde yaynn TRT tarafndan stlendirilmesi de ayr bir hatayd. Nasl Krte retecek kurslar zel giriimler olarak gerekleiyorsa anadilde yaynn da zel TV'lere braklmas gerekirdi. Bugnk yayn sresi ve ierii itibariyle TRT 3'deki yaynlar muhataplar tarafndan yeterli bulunmayacaktr. Buna mukabil devlet televizyonunun bu ie kartrlm olmas ise pek ok vatandan tepkisini ekecektir. Trkiye'de bir Krt meselesi vardr. Bunun iin uzaa gitmeye gerek yok. Bir takm vatandalarmz "biz Krdz ve bundan kaynaklanan isteklerimiz ve meselelerimiz var" diyorlarsa Trkiye'de bir Krt meselesi var demektir. Bugn iin nemli mesele anadilde eitim ve yayn serbestlisiyie birlikte Krt meselesinin kapanp, kapanmayacadr. Krt kardelerimizin bu konuda hibir talepleri olmasa bile AB Kopenhag Kriterleri'yle asla yetinmeyecek ve bundan sonra bir takm kltrel haklar deil dorudan doruya siyasal haklar talebinde bulunacaktr. Burada AB'nin Krt politikasyla ABD'nin 235 Krt politikas rtmektedir. Bu da Krt meselesinin uluslararas boyutudur. Blc terr Bat destekledi. Gn gibi aikardr. Her trl Krtl de yine Bat destekledi. Acaba sebep ne idi? Bu soruyu sormak ve cevabn bulmak Trkiye, Iran, Irak ve Suriye'de yaayan Krt kardelerimize dyor. Batnn Krtleri tahrik ettii kadar onlara destek olmayaca kesindir. Burada Krt meselesinin blgesel boyutlarna gelmi oluyoruz. Krt nfusu drt ayr devletin topraklarnda yaamaktadr. Arlk Trkiye ve Irak'tadr. Trkiye her bakmdan ok ar bir blc terr yaamtr. Krt kardelerimiz buna destek vermediler. Mteekkiriz. Ama ruhlarda ve zihinlerde hi tortu brakmamtr diyemeyiz. Saddam Halepe'de Krtlere kar kimyasal silah kulland. Korkun bir insanlk suudur. Bunun iin herhangi bir zr de olamaz. Ancak Irak ve ran sava halindeyken Barzani ve Talabani'nin ran'la ibirlii yaptklar akllardadr. Irak'taki Krtler Amerika'nn Irak' igaline destek oldular ve ibirlii yapyorlar. Kaderdalar olmas gereken ii ve Snni Araplara ihanet etmi oldular. Amerika'nn Irakllara uygulad insanlk d ikencelere ortak oldular. Hatta Talabani kp "bunlar bytmemek lazm" diyebildi. ii ve Snni Araplar Krtlere hibir zaman, hibir ey yapmadlar. Onlar da Krtler gibi Saddam'n elinde mazlumdular. Saddam gitti, sadece zalim deiti. Zulm yerinde kald, daha da artt. Btn Krtler adna sylemek gerekir ki bunlar hi yaanmamalyd. Bu durum Krderin hem bu blgedeki, hem de tm slam dnyasndaki itibarn ok zedelemitir. Irak'ta Amerikallarn Krdere verecei destek geici ve snrl olacaktr. Bu corafyada Krtlerin Trklerden daha fazla yakn olabilecekleri baka hibir topluluk yoktur. Burada Trkiye'deki btn etnik topluluklarla ilgili bir geree de iaret etme zaman gelmitir. Trkiye'de yirmi ksur ayr etnik topluluun bulunduu sylenir. Bu topluluklarn hepsi Trkiye Cumhuriyeti snrlar dnda da yaamaktadrlar. Byk bir blmnn ana yurtlan da236 rdadr. Ancak Trkiye'de var olup ayn zamanda Trkiye dnda da yaamakta olan hibir etnik topluluun durumu Trkiye Cum-huriyeti'ndeki durumundan daha

iyi deildir. Buna bata Trkler dahildir. Demek oluyor ki bu yirmi ksur etnik topluluk Anadolu'nun potasnda birbirleriyle btnleip, kaynaarak hem kendileri, hem de tm slam dnyas iin son derecede nemli ve kendine zg bir eser meydana getirmilerdir. Bu nce Osmanl Devleti, onu takiben de Trkiye Cumhuriyeti'dir. Ortada bir etnik topluluklar mozaii yoktur. Sz konusu etnik topluluklarn meydana getirdikleri ok zel bir kimya vardr. Biz buna "Trk Milleti" diyoruz. Buradaki "Trk" kelimesi her hangi bir etnik dayatma deildir. Trkiye'de hibir zaman Trklk yaplmamtr. Bu zel kimyay mej'dana getiren btn unsurlarn bir taraftan kendi ortak eserleri, dier taraftan onurlarnn, refahlarnn, hrriyetlerinin, ieride ve dardaki itibarlarnn teminat olan Trkiye Cumhuriyeti Devleti'ne sahip kmalardr. Akln yolu budur. Baka araylar sadece kan ve gz ya getirir. Uluslararas o-yunlara alet olmak olur. Bu oyunlara gelmemek, bar ve demokratikleme srecine katlmak sadece Trkiye'deki Krtler iin deil, iinde yaadmz blgedeki tm Krt kardelerimiz iin en doru yol olacaktr. 237 KUZEY IRAK VE KERKK MESELESNE NOKTA KOYMAK Trkiye Cumhuriyeti'nin Irak'la hibir zaman bir snr anlamazl olmamtr. Trkiye yine hibir zaman Irak Devle-ti'nden ikayeti de olmamtr. Tam tersine her zaman bu komusuyla ilikilerini en iyi bir ekilde gtrmeye almtr.Trkiye'nin Irak'la ilgili endiesi, Kuzey Irak'ta bamsz bir Krt devleti kurulup kurulmamas ya da eninde sonunda buna yol aacak gevek bir federatif devletin kurulmasyla alakaldr. Trkiye Irak'n toprak btnlnn yanndadr. Bamszlnn yanndadr. Irak'n federatif bir yapya dnmesinin kesin snrlarnn bulunmasnn yanndadr. Ksaca Trkiye'nin Irak'la deil, onu blmek isteyen Batl glerle ihtilaf vardr. Trkiye'nin Kuzey Irak politikas Irak'a kar deil, Irak' blmek isteyen byk Batl glere kardr. Bunun iindir ki Trkiye'nin Kuzey Irak politikas sadece kendi gvenliini korumaktan ibaret olmaj'ip, ayn zamanda znde anti-emperyalist bir politikadr. Bunun iin de byk glerin btn Ortadou'ya muhtemel bir mdahalesi karsnda gayet caydrc, ciddi bir tavrdr. Bu husus Krtlerin, Snni ve ii Araplarn, ranllarn, Ortadou'nun tm lkelerinin ve halklarnn bamszlnn ok nemli bir teminatdr. Onlar tarafndan byle anlalmaldr, inallah yle de olmaktadr. Son dnemlerde Kuzey Irak konusu; zellikle birinci ve ikinci Irak savalarndan sonra Irak blnecek, Krt devleti kurulacak balamnda Trkiye'nin nne getirilmektedir. Bunda iki ama vardr. Bilindii gibi Amerika Trkiye'den srekli kendisi iin s ve Trk askerini Irak'a gndermesini istiyor. Amerika, Krt devleti kurulacak diye Trkiye'yi Irak'a ekmek iin bunu bir tuzak veya antaj eklinde kullanabilir, ikincisi, gerekten byle bir Krt devleti kurma plan vardr ve uygulamaya geilmitir. 238 Byle bir durumda Trkiye'nin ne yapaca bellidir. Derhal Kuzey Irak'a girer ve yerleir. Irak'n toprak btnlnn korunmas iin geekirse herkesle atacan ilan eder. Bunun dnda hibir ey yapamaz. Trkiye bir kere daha Kerkk' veremez. ikincisi ise, Amerika'nn Trkiye'nin Irak'a asker gndermesi iin bir Krt devleti kurulacak tuzak ve antajn Trkiye'ye kar uygulamasdr. Bu mmkndr. Ancak doru olup olmamas Trkiye'nin rak politikasyla ilgili hibir deiiklie yol amamaldr. Her eyden nce hangisinin geerli olduunu hibir zaman ayrt edemeyiz. Amerika'nn asl niyetini bilemeyiz. Bundan ok daha nemlisi Trkiye'nin Amerika'ya s verip, Irak'a asker gndermesinin Amerika'nn gerekten bir Krt devleti kurmaya niyeti varsa asla bunu nleyemeyeceidir. Bunu grememek ihtimalini bir an iin dnmek bile dehet vericidir. Trkiye Amerika'nn istediklerini yerine getirmi olur; s verir, Irak'a asker gnderir, buna ramen Amerika yine de Krt devletini kurdurur. Bylece hem en byk hedefimizi kaybetmi olur, hem de Irak ve baka lkelerde Amerika'nn btn meru olmayan ilerine karm olur, sonu belli olmayacak maceralara srklenmi oluruz. Trkiye'nin ABD'nin istediklerini verdikten sonra hibir pazarlk gc kalmaz.

Vermeden nce anlarsa, Amerika iine gelmeyince cayabilir. Buna kar bir garantimiz olamaz. in doas byledir. Bunu grmek gerekir. Ayrca, iin iinde bir Krt devleti kurulma ihtimali olmasa bile Trkiye Irak'a asker gndermemelidir. Trkiye'nin Irak politikas biraz nce ifade ettiimiz gibi bir taraftan kendi toprak btnln korumak, dier taraftan btn blgenin bamszlnn muhafazas iin bir set ekmektir. Trkiye bu mevziini kaybederse yalpalar, maceralara ekilir. Ne Amerika'ya, ne Araplara, ne de bakalarna yaranabilir. Bunun iin: 1) Trkiye hibir art altnda asla Amerika istiyor- diye I-rak'a asker gndermemelidir. 239 2) Buna mukabil Irak'n paralanmasna dair haldi bir tereddde dt an yine artlar ne olursa olsun Kuzey Irak'a girmelidir. Btn dnyaya peinen bunda ne kadar ciddi ve kararl olduunu anlatmaldr. Trkiye'nin Kuzey Irak politikasnn bu olmas ve asla deimemesi gerekir. Ayrca, dikkat edenler iin, Trkiye'nin bu politikas Ortadou'daki istikrarn en nemli teminatlarndan birisidir. 240 KRT MESELESNN YEN BOYUTLARI Krt meselesi ile ilgili aadaki sorular Trkiye'nin gndemindedir. Bu sorularn Trkiye'nin btnl asndan ok byk nem tadna hibir kuku yoktur. 1. rak'n gelecei ne olacak? 2. PKK'nn gelecei ne olacak? 3. Yakn bir gelecekte AB'nin Trkiye'deki Krtler ile ilgili istekleri neler olacak? 4. AB'nin Trkiye'de olumasn istedii PKK'dan bamsz ve terre kar demokratik bir Krt hareketi gerekleebilecek mi? nce yukardaki sorular aalm ve irdeleyelim. Bir ve ikinci sorular birlikte ele alabiliriz. Her ne kadar PKK'nn hedefleri ve eylemleri Trkiye'ye dnk olsa da PKK'nn merkezinin Kuzey Irak'ta bulunmas zorunluluu vardr. Trkiye, Irak'a snr tesi bir mdahalede bulunamad srece Irak'taki merkez PKK'nn Trkiye'deki tm eylemleri iin gerekli lojistik destei verebilecektir. Aksi halde PKK, Trkiye iin herhangi bir tehdit ve terr kayna olmaktan kacaktr. Bu itibarla, PKK'nn gelecei Kuzey Irak'n onun da gelecei btnyle Irak'n geleceine baldr. Irak'n gelecei ise, ABD'nin Irak'la ilgili niyetlerine bal bulunmaktadr. Kuzey Irak ve Irak'n gelecei Trkiye asndan sadece PKK'nn gelecei ile ilgili olarak nem tamyor. Irak'n gelecei Trkiye kin bir bakma PKK'nn geleceinden de nemlidir. rak blnebilir. Bu, Amerika byle istedii iin olabilecei gibi Amerika'nn rak'la ilgili niyetlerini gerekletircmemesinden; Amerika'nn Irak'ta baarl olamamasndan da kaynaklanabilir. O zaman Kuzev Irak'taki Krt devleti Trkiye'nin btnl iin ciddi bir tehdit oluturacaktr. Bu vesile ile hemen ifade edilelim ki, Kuzey Irak'ta kurulacak bir Krt devletinin Trkiye, Suriye ve iran'a ramen yaayamayaca sz afaki bir szdr. Bir nemi 241 yoktur. Zira, belli bir gelecekte ve Irak'n geleceinden de bamsz olarak Trkiye, Iran ve Suriye'ye ne olaca belli deildir. Bunun iindir ki, bu lkenin hi deimeden bugnk gibi kalacaklar varsaymna yaslanarak Kuzey Irak'taki muhtemel bir Krt devletinin yaamayacan sylemek doru bir tahmin olmayacaktr. En azndan ABD'nin Iran ve Suriye'ye ynelik tehditlerini, btn Orta Dou lkelerini demokratikletirmekten bahsetmesini srekli olarak BOP'tan yani yeni bir Orta Doudan sz etmesini gz nnde bulundurmak mecburiyetindeyiz. rak paralanmayabilir. Bundan sonra, niter bir devlet olmayaca da kesindir. Irak'la ilgili en kuvvetli ihtimal Irak'n blgeli bir federasyona dnmesidir. Byle bir federasyon ne kadar merkezin arlnn fazla olduu bir federasyon olarak ortaya karsa bu, o lde Trkiye'yi rahatlatacaktr. Ancak gzken o-dur ki, Irak'ta kurulacak federasyon merkeze pek fazla bal

olmayan Krt, Snni ve ii Arap blgelerinin olduka zerk olduu bir tr federasyon olacaktr. Bu da Trkiye'yi bamsz bir Krt devletinin kurulmu olmas kadar rahatsz edecektir. Kuzey Irak'n gelecei ile ilgili olarak Trkiye'yi ok yakndan ilgilendiren, Kerkk'n bir ehir olarak statsnn ve Kuzey Irak'taki petrollerin sahibinin kim olacadr. Trkiye'nin arzusu Kuzey Irak'taki petroln btn Irakllarn olmas ve Kerkk'n de btn Irak'n ortak olduu bir ehir statsne kavumasdr. Burada Kerkk'n geleceinin Irak ve Kuzey Irak'n geleceinden daha nce belirleneceini syleyebiliriz. Bir bakma Kerkk'n gelecei Trkiye asndan Irak'n gelecei balamnda en acil konudur, denilebilir. Trkiye'nin rak'n gelecei ile ilgili istekleri belli, buna mukabil bu isteklerinin gereklemesi iin neler yapaca ise belli deildir. Bu manada Trkiye'nin bir Irak politikas yoktur. Bunu syleyenler hakldr. Ancak, daha nceleri olup da son zamanlarda yok olmu deildir. Daha nce de Trkiye'nin bir Irak politikas olmamtr. Sadece "Aman Saddam gitmesin" diye dilekte bulunmakla vakit geirmitir. Saddam kalsn ve Kuzey Irak'taki Krtler kprdayamasn. Acaba bu Irak'la ilgili doru bir tercih mi idi? Bu sorunun cevabnn hibir nemi yoktur. Zira, Saddam'n srekli 242 olarak Irak'n banda kalamayaca en az on be yl ncesinden belli idi. Trkiye'nin Irak politikas olmad gibi bir Krt politikas da olmamtr. Bunun sonucunda Irak'n ve rak'taki Krtlerin gelecei tamamen ABD'ye braklmtr. Ve hemen unu nemle belirtelim ki; Krtlerin ve Orta Dou'nun geleceini belirleyecek olan Irak'n ve Irak'taki Krtlerin geleceidir. Bamsz bir Krt devleti kurulmazsa veya Irak'ta Krtlerin olduka zerk olaca Trkiye'deld Krtler'i imrendirecek gevek bir federasyon ortaya kmazsa Trkiye'nin kendi bnyesindeki Krt meselesini Trkiye'nin btnlne ve devletin niterliine halel gelmeden zebilmesi hi zor deildir. Bunun btn tarihsel, sosyal ve ekonomik artlar mevcuttur. Bunun tek istisnas AB'nin Trkiye'deki Krtlerle ilgili blcl olabildiince trmandracak istekleri, dayatmalar ve Trkiye'nin bunlar kabul etmesi olur. Ne yazk ki Irak'taki Krtlerini gelecei ABD'ye terk eden Trkiye, Trkiye'deki Krderin geleceini de AB'ye brakmtr. Krte medya ve eitim gibi konularda Trkiye'nin AB'nin basklarn beklemeden herhangi bir adm atmamas yirminci joizylda Trkiye'nin yapt en byk haralardan birisi olmutur. Ortada AB ile yelik mzakereleri ve buna bal olarak AB'nin basklar olmadan Trkiye kendi bana Krte medya ve eitim konusunda bunlar serbestletiren admlar atmalyd. Bunlara direndi. Hatta bunlar istemeyi herkes iin su sayd. AB, bunlar yapmazsan sana yelik de yok mzakere de, deyince Trkiye bunlar kabul etti. Bylece devlet kendi vatandalaryla arasna ok byk bir d gc kendi elleriyle yerletirmi oldu. Trkiye'de blc istekler sahibi bir takm Krtler iin Trkiye'den isteklerimizi AB aracl ile yaptrrz kanaati yerleti. Halbuki bunlar Trkiye kendi bana yapm olsa idi ne AB bu ilere karabilecek ne de blc evreler iin AB bir mit haline gelecekti. rak'a mdahale eden ABD buradaki Krtleri ele geirmi durumdadr. Buna mukabil AB de Trkiye'deki Krtleri ele geirmeye alyor. Bunun iin de Trldye'deki Krtlere asla terre karmamasn ve ona net bir ekilde kar kmasn istiyor. Zira, 243 blc terr demek; PKK demektir. PKK ise; ancak Kuzey Irak'ta var olduu ve burada korunduu taktirde yaayabilir. Bunun iindir ki PKK'nn kaderi ABD'nin ellerinde bulunmaktadr. Sonuta Trkiye'deki blclk PKK'nn tekelinde kald srece AB, Trkiye'deki Krtler zerinde istedii zaman onlar maniple edebilecei bir nfuza sahip olamayacaktr. Bunun iindir ki AB, Trkiye'de kendisinin kolaylkla destekleyip yerine getirilmesi iin Trkiye'ye bask yapabilecei istekler ne srecek bir blc partiye ve ona paralel sivil giriimlere ihtiya duymaktadr. Ancak bunu gerekletirmekte henz tam baarl olamamr. Bu adan baknca bugn ilgin bir durum yaanmaktadr. PKK'nn blc terr yeniden hordamtr. AB'nin gvenip destek vermek istedii kiiler ve kurumlar

bu hortlayan terr karsnda ve ayn zamanda PKK karsnda net bir tavr ortaya koyamamaktadrlar. lkemizde baz kiiler artan PKK terrnden Trkiye-AB ilikileri asndan endie duymaktadrlar. Onlara gre artan PKK terr iki ynden Trkiye-AB ilikilerini zedeleyecektir. Birincisi; kamuoyu Trkiye'de blcln hamisi olarak grd AB'ye kar giderek daha fazla tepki duyacaktr. AB'nin u aamada blc terre destek verip vermemesi kamuoyu asndan bir ayrnt arlnda bile deildir. Kamuoyu gznde AB, blcln tevikisidir. Ve blc terr devam ettike Trkiye'de AB'ye kar byk bir nefret oluacaktr, ikinci husus ise; Trkiye hakl olarak PKK terrnn zerine gidecektir. atmalar olacak militanlar ldrlecektir. Bu tr faaliyetler karsnda AB sessiz kalamayacaktr. Sessiz kalmas demek Trkiye'deki Krt kozunu elinden karmas demektir. Sonuta Trkiye'nin blc terr karsndaki tedbirlerine kar kacak bunu yaparken de Trkiye-AB yelik mzakerelerine balayp balamamasn da bir 'bask arac olarak kullanacaktr. Bu tespitler dorudur. Yerli AB'cilerin aznda bu durum eitli komplo teorilerinin retilebilecei bir imaya dnmektedir. Onlara gre artan blc terr Trkiye'nin AB ile ilikilerini bozmaya yneliktir. Bu kanaate katlmak ise mmkn deildir. PKK terr hortlartmasa idi AB'nin terre kar bir bl244 c parti ve bunu destekleyecek sivil giriimleri rgtlemesi kolaylaacak ve AB'nin bu yolda hzla mesafe almas sz konusu olacakt. Bylece Irak Krtleri ABD'ye Trkiye Krtleri ise AB'ye bal gibi bir durum ortaya kacakt. Bu arada PKK da blclk tekelini elinden karm olacakt. Hi unutulmamaldr ki eer ABD Krtler ile megul oluyorsa ayn eyi hemen AB yapaca gibi bunun terside doru olacaktr. PKK'nn artan terr Trkiye-AB ilikilerini bozmaktan ok AB kontrolndeki bir Krt hareketini engellemek iindir. Kald ki, PKK terr artsa bile bunun tek bana Trkiye-AB yelik mzakerelerinin nn keseceini dnmek gayet zayf bir ihtimaldir. Durumun byle oluu bazen Krt meselesinde AB'nin de ABD'nin de birbirlerine kar elini kolunu balamaktadr. Nitekim AB, PKK'ya zt bir pozisyonda olsa bile Trkiye'nin snr ii olduu kadar snr d da bir askeri mdahale yapmasn istememektedir. Trkiye'nin Irak'a girmesine AB de ABD kadar kardr. nk Trkiye'deki Krtler byle bir mdahaleyi ho karlamayacaklardr. Dier taraftan ABD de Trkiye'nin kendi snrlar iersinde gerek blc terr gerekse terr d blclk ile verecei mcadeleyi engelleme giriiminde bulunacaktr. Yukarda yaptmz tespiderden karamsar bir tablo ortaya kmamaldr. Kendi tarihimizi ve bugne kadar birlik ve beraberliimizi nasl gerekletirdiimizi yeniden kavrayabilirsek zmn yolunu da grm oluruz. Trkiye'nin, devletin bamszl konusunda gsterecei gerekli duyarllk ve Bat karsnda ortaya koyaca vakur ve onurlu bir duru Trkiye'yi annda birletirecektir. Milli mcadele bu ekilde ve bu amala gereklemitir. Ankara, ABD'nin ve AB'nin sylediklerine kar kmaz onlarn her dediini yapar ve onlarn yap hakszlklar knamazsa Trkiye'deki btn farkl etnik topluluklar ve farkl i-nanlar kendilerine zg bir gelecek arayna giriebilirler. Ankara, Trkiye'nin kaderini AB ve ABD'ye teslimiyet olarak grd srece btn bu topluluklar sz konusu lkelerle eitli pazarlklar iersine de girebilirler. Ama ne zaman? Ankara, lkenin bamszln ve tarihin kendisine emanet ettii bat karsndaki dik ve onurlu duruu ortaya koyar ve ne zaman Amerika ve ingiltere'nin bata Irak'ta olmak zere en hafif tabiri ile yapt hakszlklar knamaya balarsa btn ayrlk dnce ve giriimler ortadan kalkar. Trkiye birlik ve beraberlik iersinde olur. Trk, Krt hepsi birleir. Bugn Krt kardelerimizin ok byk bir ekseriyetinin Barzani ve Talabani'nin tamamen Amerika'nn gdmne girmesinden ve Araplarla aralarn bu kadar am olmasndan byk bir znt duyduklar kesindir. Eer Ankara, silkinir ve kendini ortaya koyarsa sadece Trkiye'de birlik ve btnlk salamakla kalmaz. Trkiye'nin bu tutumu btn Orta Dou lkeleri ve buradaki eitli halklar iin yol gsterici olur. Trkiye bunu bir trl yapmyor. Niin yapmyor? Bilmiyorum.

Ama uras kesin bir gerektir: Trkiye AB ve ABD karsnda diklenmedii takdirde sadece bunun faturasn Trkiye'de blcln artp azmas eklinde demeyecektir. Srekli olarak ekitirilecek ve hi istemedii istikametlere srklenecektir. Trkiye'nin gerek AB'ye gerekse ABD'ye kar sesini ykseltmeden, onlara "hayr" demeden, gerektii yerlerde kar koymadan onlarla ilikilerini salkl bir zemine oturtmas da mmkn olmayacaktr. Trkiye'nin taktikten, stratejiden, politikadan ve diplomasiden nce bir yksek stratejiye ihtiyac vardr. Bu yksek strateji bamszlk ve dik durutur. Byle bir yksek strateji d politikadaki pek ok parametreyi Trkiye'nin lehine deitirecektir. Kar koymazsak adam yerine konulmayacaz. Kar koymazsak kendi kaderimize ve geleceimize hakim olamayacaz. Kar koymazsak sadece dalgalarn bir gemiyi kayalklara srklemesi gibi srkleneceiz... 246 BABAKAN VE KRT MESELES Babakan'n getiimiz hafta aydnlar kabul etmesi hatayd. Zira bu topluluk, kim ne kadar itiraz ederse etsin blc terrle demokrasiyi ayn kefeye koyuyordu. Ayn anda hem blc terr rgtn atekese armak hem de demokratiklemenin srdrlp reformlarn gerekletirilmesi iin hkmetten talepte bulunmak baka trl izah edilemez. Terrle demokratikleme birbirinden kesinlikle ayrlmad srece atekes arlar tek bana bir anlam ifade etmez sadece bunu syleyenleri hkmetle PKK arasnda bir aracya dntrr. Bu aracnn illa da her iki tarafla yzyze grmesi gerekmez. Kendi arlar basn ve medya da yer ald gibi hkmet kendileriyle grrse veya onlara baka trl bir cevap verirse atekes arsn yapan ve kendilerine aydnlar topluluu denilen heyetin kiiliinde hkmet ve terr rgt biraraya getirilmi olur. Zira hkmetin syledikleri veya baka trl verecei cevap basnda ve medyada yer alacaktr. Aydnlar denilen topluluun bunu yaparken bunu bilerek amalajap-amalamadklarn tarumann gerei yoktur. Onlarn niyetinin ne olduu, ortaya kan bu somut ve objektif durumu deitirmeyecektir. Atekes arsnda bulunanlar bunu demokrasi, demokratikleme, reform gibi kelimeleri hi iin iine katmadan ifade etmelidirler. Kald ki bu hkmet dneminde AB'ye uyum paketleri iinde nemli j'asalar kartlm ve bu yasalar Krtler'i de ok yakndan ilgilendirmitir. Bunlar sz konusu olan aydnlar topluluunun hem birok mensubu tarafndan bireysel olarak hem de her vakit Krt meselesi vardr diyenler asndan da olumlu bulunmutur. Bu yasalarn daha mrekkebi bile kurumamtr. Uygulamalardan tam sonu alnr]:; olmayabilir. Ancak Krt meselesi,, demokratik zm veva sivil zm diyenler asndan "Bu konuda bugne kadar hibir reform yaplmad." demek mmkn deildir. 247 Buna mukabil sz konusu deiimden ortaya somut bir l memnuniyet kmamtr. Kimse buna bir teekkr bile etmemi' tir. Buna mukabil szm ona demokratik zmden yana olduu- ] nu iddia eden DEHAP bile bir trl PKK terrn knamam I hatta lml Krt olarak tannan ve terre kar bireysel bir tavr ] koymu olan bir ahsn ldrlmesine de hibir ey diyememi ve ] cenazesine katlmamtr. Btn bunlarn yan sra PKK terr her \ gn iddetini artrmakta birok evladmz ehit olmaktadr. Gerek i konunun yukarda ortaya koyduumuz esas itibariyle gerekse gnmzde artan terr olaylar yznden demokratikleme ve reformlar kimse ayn anda bahsetmemeliydi. Bugn iin kim iddete karysa, kim insan haklarna inanyorsa yapaca tek i blc terre kar btn gcyle kar koymak olmaldr. Terr iin iine baka bir laf katmadan yaln ve ak bir ekilde knamaldr. Aydnlar topluluu bunun tam tersini yaparak demokrasi ile terr ayn kefeye koymutur. Bir de hkmetten ziyaret talebinde bulunarak kendi topluluunun kiiliinde Babakan araclyla Trkiye Cumhuriyeti Devleti'ni terr rgt ile kar karya getirmek istemitir. Ziyaret taleplerinin anlam bu idi. Bunun iindir ki Babakan Erdoan onlarn ziyaretini kabul etmemeli idi. Trkiye'de siyaset yanl anlalm ve yanl uygulanmtr. Bazan yumuak davranmak tahammlle karlamak eski tabiriyle halin icabna uymak siyasi adan geerli olabilir. Bazan da tam tersine kategorik davranmak, ortaya konmu genel esaslardan sapmamak ve kesin bir tavr taknmak zorunlu hale gelebilir.

Siyaseti ve devlet adam bu farklar bilen ve kullanan kii demektir. Siyasetin zenginlii de farkl davran biimlerinin ok geni bir spektruma yaylmasndan kaynaklanr. Siyaset byle anlalr ve uygulanrsa zm retir. Uygulanmazsa ya dayatma ya da karmaa ve lakala dnr. Trkiye'de siyaset hep direkt kar kmamak, doruluunda tereddt olmayan hususlar sylemekten kanmak, kendini ve niyetini gizlemek olarak anlalm ve uygulanmtr. Byle bir siyaset anlay hem ahlak bozmu hem de sonu retemeyen bir duruma dmtr. Babakan Erdoan ziyaret talebini reddetmeliyken bir kesimin basksndan ekinerek bunlarn talebini geri evirmiyeyim 248 diye dnmtr. Kolaya kam ama kendisini ok daha fazla zora sokmutur. Geri Babakan sz konusu zij'arette ihtiyatl bir slupla konumutur. Szlerinde bu ziyaretin birtakm blc emeller uruna daha fazla istismar edilmesine vesile olabilecek birey sylememeye azami zeni gstermitir. Babakan'n bu ziyarette konutuklar arasnda tartma konusu olabilecek tek sz Krt meselesinden bahsetmi olmasdr. 3ir taraftan rak ve Kuzey Irak'taki gelimeler, dier taraftan Trkiye'de iddetini artran blc terr br taraftan AB'nin Trkiye'deki blcl bsbtn azdracak yndeki Trkiye'den talep ettikleri ve edecekleri ve hkmetin bunlar karsnda AB'ye gsterdii itaatkarlk ve yumuak yzllk karsnda Babakan Erdoan Krt meselesi var dese de demese de pek fark etmeyecek bir hale gelinmitir. Buna mukabil Erdoan'n kendisinin ahsen bu sz sylememesi gerekirdi. Zira drt ay nce Danimarka'da: "Bizim Krt meselemiz yok kald ki Krt meselesi dediimiz sanal bir meseledir."demiti. Zaten Tayyip Erdoan bir kere hareket ettikten sonra bir trl duramayan bir ara gibi "Biz deitik"dedikten sonra bir trl deimeden duramyor. Ne bir devlet adam ne de bir siyaseti herhalde heran deimez. Hele temel meselelerde deimemesi gerekir. Bunun yan sra Erdoan, sadece habire deimekle kalmyor iki de bir verdii kararlardan tam bir "U'r dnyle vazgeiyor. Bu giderek itibar kayb demektir. Etkinliin kaybolmakta olmas demektir. Trkiye'de ve dnyada bunu herkes gryor ve hissediyor. Bu durumun hemen, AKP'nin oy kaybedip kaybetmediine baklarak deerlendirilmemesi gerekir. Biraz nce Babakan kola)'] seerken kendini daha fazla zora soktu derken kastettiimiz hususlardan birisi bu idi. Daha balangta drt ay nce sylediinin tam tersini syleyecek ve onu yok sayacak duruma dt. Bir bakma Erdoan'n kendisi de iten ie kolay seerken kendini zorda braktnn yar berrak bir bilincine varyordu. ok fazla birey sylememeye gayret ediyordu. Bu da kendisini hem ziyaretilerin hem de bu ziyaretten bir takm somut sonular bekleyenleri tatmin etmekten uzaklatryordu. Ziyaretiler yarm azla memnuniyet belirttiler. Nezaket icab bir de belki hkmetle 249 btn kprleri atmamak iin usulen sylenmi szlerdi. Babakan Erdoan'n bu grmeden iki gn sonra da Diyarbakr ziyareti vard. Bylece iine dt zorluk orada da devam edecekti. 12 Austos'ta gittii Diyarbakr'da Babakan Erdoan sekiz yz ila bin kii tarafndan karland. Demek ki aydnlarn ziyaretini kabul ve bu kabulde syledikleri hi makbule gememiti. sa'y da Musa'y da kstrmt. Erdoan Diyarbakr'da hem daha net hem caha tavrl konutu. Erdoan'n tek devlet, tek millet ve tek bayraktan sz etmesi Diyarbakr'da hem de Krt meselesi ile ilgili birok somut mesajlar verecei beklendii bir anda bu szleri sylemesi nemlidir. Bunu sylemesi gerekirdi. Babakan Erdoan olarak sylemesi gerekirdi. Ayn zamanda Siyaseti Erdoan olarak da sylemesi gerekirdi. Bu szleriyle kendini zor olandan tekrar daha rahat olan bir zemine tad. Erdoan bu sznde srarl olduu srece kesinlikle tekrar zor bir duruma dmeyecektir. Bu konuda devletle- milletin istedii tam bir btndr: Trkiye'de terr olmayacaktr. Trkiye blnmeyecektir. niter devlet sonsuza kadar devam edecektir. Babakan Erdoan' bu szlerinden dolay kutlamak gerekiyor. Ama ister istemez herkesin iini yine de bir korku kemiriyor. Ya yarn, bugne kadar pek ok konuda olduu gibi bu szlerinden de cayarsa diye endie ediliyor. Ayrca bu konuda Babakan Erdoan hakknda u sorular cevabn bekliyor: Acaba sayn Babakan "Tek devlet, tek millet, tek bayrak"szn kendisi tamamen

iselletirmi midir? Bu yolda gerekenleri yapmay kendisinin vazgeilmez misyonu olarak gryor mu? Yoksa gnn artlar iersinde sylenivermi bir sz mdr? Bu konudaki tereddt aslnda sadece bu konuyla da ilgili deildir. Erdoan'n srekli deiiver-mesi "U" dnyle bir takm kararlarndan caymas kendisinin kiiliini de tartmaya ayor ve bir endie konusu haline getiriyor. Acaba Erdoan'n sk sk karar deitirmesinin sebebi nedir? Heran artlara gre deien bir makyavelist mi? Yoksa zerindeki basklarn hangisi ar basarsa ona m tabi oluyor? Byle bir zaaf m var? Babakan Erdoan'n ani aklamalarndan hemen vazgemek zorunda kalmasnn nedeni temel bir bilgi yetersizlii midir? Yoksa bu, kendisinin mizacnn bir zellii midir? Acele ettii 250 zaman, konuya gerei gibi vakf olamamasndan dolay ciddi hatalar yapp sonra bundan nadim mi oluyor? Eer byleyse nadim olmasnn temel sebebi nedir? Fikrinin veya kararnn grd tepkiler mi? Bu tepkileri dorudan doruya kendisi mi yoksa bakalarnn ikazlaryla m alglyor. Sonuta Erdoan'n kararlarn hangi artlarda verdii ve hangi ardarda deitirdii bilinmiyor. Basklar m zerinde etkilidir? Yoksa bir takm gvendii danmanlar m O'nu etkiliyor ve zaman zaman kararlarn deitirtiyor. Bu sorular da cevapszdr. Ama herkesin zihnini kurcalyor ve insanlarn iine derin bir endie salyor. Herkes lkeyi ynetenlerin kararlarn hangi artlarda ve ne ekilde verdiklerini bilmek ister? Babakan'm verdii kararlarda dorudan doruya bizzat kendi tercihleri ne kadar yer tutuyor? Basklarn, lobilerin, kamuoyunun, partisinin, danmanlarnn, brokrasinin verdii kararlardaki pay nedir? Ksacas kim kimi ynetiyor? Babakan m lkeyi? Yoksa birileri mi Babakan'? Babakan Erdoan sk sk deitike, daha nce sylediklerini unuttuka, kararlarn deitirdike bu sorular kanlmaz oluyor. Herkesin zihnine yerleiyor. Biz yine de Babakan Erdoan'n "Tek devlet, tek millet, tek bavrak" szlerini taktirle karlyor ve bundan hi caymamasn diliyoruz. Babakan Erdoan bu szleri sylerken btn Cumhuriyet hkmetlerinin sylemesi gerekenleri syleyerek devletin sarslmaz kararlln gstermekle ve milletin birebir hislerine tercman olmakla kalmad. Krt meselesinin nasl tartlacann snrlarn izdi. Daha nce blc terre kar klmasn ve bunun peinen ortaya konulmasn ifade ediyordu. Bu sefer konuyla ilgili ok nemli bir hususu daha dile getirdi. Artk bundan sonra, - Babakan Erdoan'n bu szleri ile birlikte, Krt meselesinin iinde tartlaca ereve ortaya kt. Bu konularn tartlmasnn iki vazgeilmez art bulunmaktadr. Birincisi her trl terr ve iddete kar kmak, dieri ise bu konunun "Tek devlet, tek millet ve tek bayrak" hedefinin deimezlii ile atmamasdr. Bu temel hedefi deitirecek veya sarsacak herhangi bir zm dncesi -sla kabul edilemeyeceine gre "Krt meselesi vardr, "diyenler bu konuyu tartrken asla bu temel gerei gzden karmamaldrlar. 251 "Krt meselesi vardr."diyenler hemen zm olarak demokratiklemeyi ve reformlar gsteriyorlar ama bunlarla nevi murad ediyorlar bunu sylemiyorlar. Bana demokratikleme veya reform dediiniz vakit bir lkede herey mubah olmaz. Szgelimi Babakan' ziyaret eden aydnlar acaba "Tek devlet, tek millet ve tek bayrak" hususunda neler dnyorlar. Babakan'm bu szlerinden sonra herkes bu ifade karsnda yerini ak bir ekilde belirlemelidir. Ya yannda yada karsnda olacaktr. Bu hususu gerekli akla kavuturmadan, demokratikleme ve reformlarn ieriini doldurmadan, somutlatrmadan ve tamamen netletirmeden artk hi kimse Krt meselesinden ve onun zmnden bahsetmeme-lidir. Bu hususta gerekli somuduk ve aklk salanmadan Krt meselesi, demokratikleme ve reformlardan sz etmek iyi niyetle badamayacaktr. Trkiye'de kolay kolay hi kimsenin blc terr ve Trkiye'nin blnerek bamsz bir Krt devletinin kurulmasn ne ak ne de rtl bir ekilde savunmas sz konusu gzkmyor. Buna mukabil devletin niterliinin sona ermesi ve bir Trk-Krt federasyonuna dnmesi hususunda durum bundan farkldr. Bunu da aka savunanlarn sa}is ok az olmakla birlikte byle bir gelime}! Krt

meselesinin zm olarak grenler vardr ama bu dncelerini rtl tutmaktadrlar. Bu adan baknca Krt meselesini tartalm, zm bulalm diyenlerin "Tek devlet, tek millet ve tek bayrak" hedefini aka kabul ettiklerini sylemedikleri mddete, kafalarnn bir kesinde federasyon fikri olduunu ama bunu u srada aklamak istemedikleri anlalacaktr. Eer hedef bu ekilde ifade edilmezde niter devlet kalsn m veya deisin mi eklinde bir tartma ortaya karsa u srada byle bir deiiklie lzum yok diyerek laf ortada brakmaya gayret edebilirler. Zira niter devlet, genel ve halk iin soyut bir kavramdr. "Tek devlet, tek millet ve tek bayrak" sz ise niter devletin herkesin anlayaca tam bir tarifidir. Burada "tek devlet", Krt meselesi derken federasyon ve benzeri dnceleri kafalarnn bir kesinde sakl tutanlar "tek devlef'e itiraz etmeyip bunu kabullenmi gzkebilirler. "Tek bayrak" kabul etmekte belki bir lde zorlanabilirler. Ama "tek millet"i kabul etmekte kesinlikle zorlanacaklardr. 252 Trkiye'de tek bir millet olduunu ve bunun hep byle kalacan aka kabul ediyor musunuz denildii vakit, burada kesin bir tavr almaktan kanacaklar ve net bir ey sylemeyeceklerdir. Krt meselesi, demokratikleme, reformlar deyip bu szlerine aklk getirmemelerinin sebebi de budur. Bu husus Krt meselesi ald vakit herkesin dikkat etmesi gereken bir husustur. Zira tek devleti, tek milleti ve tek bayra kabullenmekte zorianmyor gibi gzkseler, aka benimsese-ler bile ve federasyondan filan hi bahsetmeden devletin niteriik vasfn sarsacak zaman iersinde deimesine yol aacak baz istekleri demokratikleme ve reformlar adna isteyebilirler. Sz gelimi bir sre sonra Krte eitimin zorunlu olmasn dile getirebilirler. Ancak bu tr isteklerle devletin niterlii kesinlikle badamaz bunun iindir ki Krt meselesine ve zmne dair ortaya konulacak isteklerin "Tek devlet, tek millet ve tek bayrak" temel hedefi ile eliip elimediine, en azndan onun dolayl bir inkar olup olmadnn kabul halinde hem devletin niteriik niteliini zedeleyip hem de blc istekleri ve devletin niteriik vasfn zayflatp blc isteklerin trmanmasna sebep olup olmayacan da dikkate almak gerekecektir. Pek tabiidir ki bu hususlara en fazla dikkat etmesi gereken devlet ve hkmettir. "Tek devlet, tek millet ve tek bayrak" szn syledikten sonra bizzat Tayyip Erdoan'n buna dikkat etmesidir. Dikkat etmekten kasamz ise yukarda ifade edilen temel hedeften bir tr sap anlamna gelecek her trl istei geri evirmek ve sadece bununla yetinmeyip sz konusu hedefin devamlln salamak iin anayasa ve demokrasi iersinde her trl tedbiri almaktr. Yazmzn banda Babakan'm sz konusu ziyaret talebini kabul etmemesi gerektiini sylemitik. Bazan 5'anllardan da hayrl sonular kabilir. Babakan'm Diyarbakr'da syledikleri asndan baknca bu ziyaretin bir bakma hayrl olduunu syleyebiliriz. Eer bu ziyaret olmadan Erdoan Diyarbakr'a gitseydi ne Krt meselesinden ne de "Tek devlet, tek millet ve tek bayrak"tan bahsetmeyecekti. Daha nce belirttiimiz gibi bu szlerin, aydnlarn ziyareti ile oluan bugnk ortamda ve Diyarbakr'da sylen253 mesi ok doru olmutur. Bunun sylenmesine de aydnlarn ziyareti vesile oldu. Erdoan sadece Babakan olarak deil herhangi bir Trk vatanda olarak hem Krt kardelerimizi incitmemek istemesi hem de Trkiye'nin birlik ve btnlne sahip kmas ve bunu yaparken de ok hassas davranmas son derecede olaan bir durumdur. Aydnlarn terrle demokrasiyi ayn zamanda syleyerek birbirine kartrmas, Babakan' ziyaretleri, O'nun bu ziyareti kabul, bu ziyarette ok dikkatli konumu olmasna ramen Krt meselesinden bahsetmesi kendisinin hem Babakan hem de AKP gibi bir kitle partisinin genel bakan olarak durmas gerektii zeminden kaydrmt. Bu dengeyi tekrar salamas gerekiyordu. Bunun iin de devletin, milletin ve vatann birlik ve btnlne aka sahip kmas gerekiyordu. Diyarbakr'da sz konusu szleri ile Erdoan kaybettii dengeyi tekrar bulmutur, denilebilir. Babakan drt ay nce Danimarka'da "Krt meselemiz yok, Krt meselesi sanal bir meseledir."demiti. Arkasndan Krt meselesini kabul etti. Danimarka'daki szlerini ve tutumunu devam ettirseydi

Diyarbakr'da sylediklerini sylemesi en azndan bir zaruret olmazd. Ancak her halkarda sylenmesi iyi olmutur. Trkiye'de kimse kimseyi kandrmamaldr. Hi kimse Trkiye'de AB'yi, demokratiklemeyi ve reformlar bahane ederek Trkiye'nin asla kabul edemeyecei bir takm istekleri hibir kesime gereklemesi mmkndr gibi gstermemelidir. Byle bir kanaatin uyandrlma-s blc terr nlemez aksine arttrr. Buna ek baka zc gelimelere sebep olabilir. zellikle devlete ve hkmete hibir kimsede byle bir kanaatin olumasna imkan vermemek grevi der. Bu adan da Babakan'n szleri faydal olmutur. Bundan sonra Erdoan'a den artk bu noktada sabit kalmaktr. Syledii szn kendisine ykledii vecibeleri yerine getirmektir. Trkiye'nin birlik ve btnlne bal herkese ve hepimize den grev Erdoan' bu sznn gereklerini yerine getirmek iin uyarmak olacaktr. 254 EN SICAK SONBAHAR nmzdeki sonbaharn Trlye iin Cumhuriyet dneminin en scak sonbahar olacana hi kuku duyulmamaldr. nmzdeki gnlerde Irak'n geleceini belirleyecek olan Anayasa bitmi olacaktr. DEHAP'n Demokratik Toplum Hareketi'ne katlma karar vermesi, yeni Krt partisinin PKK gdmnde olacan gsteriyor. Bu parti nmzdeki aylarda faaliyete geecektir. PKK sresiz ve koulsuz atekes arlarm geri evirdi. Sadece bir aylk eylemsizlik karar verdi. Bu da terrdeki trmann hzlanarak devam edeceini gsteriyor. Sonbahardan itibaren hem blc terrde hem de szm ona demokrasi elbisesi giydirilmek istenmi blclkte Trkiye'yi yeni ve ciddi olaylar beklemektedir. 3 Ekim'de AB ile yelik mzakerelerinin balayp balamayaca kesinlemi olacak. Bundan nce 25 Austos'ta AB'nin konuyla ilgili Bykelileri toplanacaklar. Hemen arkasndan Eyll banda Dileri Bakanlar bir araya gelecekler. Buradan kabilecek kararlar veya buralarda belirecek eilimler 3 Ekim'de ne olacana dair nemli hususlar ierecektir. AB ile ilikiler asndan da yine sonu ne olursa olsun yeni bir dnem balayacaktr. Girip giremeyeceimiz hususunda da nemli bir netleme ortaya kacaktr. Bu sonbahar KKTC'nin gelecei asndan da son derecede belirleyici olacaktr. Trkiye Ek-Protokol imzalamasnn Rum kesimini tanyaca anlamna gelmediini aklad. Bunun AB: nin 3 Ekim'le ilgili kararm etkileyip etkilemeyeceini yaknda greceiz. Hkmet Ek-Protokole atlan imzay 3 Ekim'den sonra TBMM'nin onayna sunacan belirtti. Bu hkmet KKTC'yi gzden kartm durumda. Kuzey Kbrs elden gitmek zere. TBMM'nin bu imzay reddetmesi KKTC'nin kurtulabilmesi iin son mit kaps olacaktr. 255 Bata belirttiimiz gibi nmzdeki gnlerde kesinleecek olan Anayasa Irak'n geleceini belirleyecektir. Irak'ta ortaya kacak durum Trkiye iin hayati nem tamaktadr. Ayn zamanda Irak'n geleceini belirleyecek olan Anayasa, Amerika'nn Orta Dou ile ilgili niyetlerinin bir lde daha iyi anlalmasna ve ok daha nemlisi tam bir bulanklk ierisinde olan ABD-Trkiye ilikilerine bir prizma grevi yapp bu ilikilerin btn ynlerinin aka grlmesine sebep olacaktr. Aada anlatmaya alacamz gibi, Trkiye-ABD ilikilerinin bu ekilde devam Trkiye iin kesinlikle byle srdrlmemesi gereken bir durum haline gelmitir. Bu yazmzda Irak'n gelecei ve Trkiye-ABD ilikilerini ele alacaz. Bunu takip edecek yazmzda ise Trkiye-AB ilikileri, KKTC ve Kbrs, Terr ve Blclk konularna deineceiz. imdi de sz konusu mstakbel gelimelerin Trkiye iin ne anlama gelmekte olduuna ana balklar altnda ve daha yakndan bakalm: 1. Irak ve Trkiye Irak'ta varlan son nokta Trkiye iin fevkalade vahimdir. Trkiye sadece Kuzey Irak'la ilgili olarak deil Gney Irak'ta da ok byk bir zarardadr . nmzdeki gnlerde Anayasa bitmi olacaktr. Byk bir ihtimalle Irak gayet gevek bir federasyona dnecektir. Bylece bamsz bir Krt devletinin kuruluunun yeni ve nceden planlanm bir aamasna gelinecektir. Dier

taraftan gneyde ii Araplarn da bamsz bir devlet kurmalar sz konusu olabilecektir. Geri byle bir devlet kurulsa da kurulmasa da Irak'ta oluacak gevek bir federasyonun blgelere tanyaca geni zerklik sebebiyle dahi Gney Irak, ran'n fiili denetimi alna girecektir. Kuzey Irak'taki Krt blgesi Trkiye'nin btnln en ciddi bir ekilde tehdit ederken Iran da krfezin tamamnn kontroln ele geirmi olacaktr. Trkiye'nin urayaca iki zarardan bahsederken kastettiimiz durum budur. 256 Bu arada Krtlerin ve ii Araplarn srar ettii gibi petrol gelirleri federal devletin yerine petroln kt zerk blgelere ait olursa sz konusu durum Trkiye aleyhine ok daha arlaacaktr. Dier taraftan ran'daki son gelimeler de son derecede dikkat ekicidir. ran'n yeni Cumhurbakan sfahan'daki uranyumu zenginletirecek olan tesislerin yapmna devam edeceklerini ilan etmitir. Bu aka Amerika'ya kar bir meydan okumadr. Bu gidile ran'n yaknda atom bombas yapacana kesin gzyle bakmak gerekmektedir. Batyla ihtilafl, ABD ile hasm durumunda olan, Amerika'nn her dakika vurmaktan ve mdahale etmekten bahsettii ran bir taraftan atom bombas yapmakta, bunu tayabilecek iki bin km menzilli fzeler gelitirmekte, dier taraftan Irak blnp paralanrken Gney Irak'ta byk bir avantaj sahibi olmaktadr. Herhalde Trkiye'nin ran'la ilikileri ok yakndan takip etmesi gerekiyor. Eer ran'n meydan okumas karlksz kalrsa ve ran hedeflerine ularsa Bat ve Amerika'nn ran'n dilinden anlad ortaya kacaktr. Bu ayn zamanda Bat ve Amerika'nn Trkiye'nin dilinden anlamad anlamna gelmektedir. Bir baka ifade ile Trkiye'nin yzyllardr devam eden Bat ile iyi ilikiler politikas artk hibir ie yaramyor demektir. Irak blnyor; kuzeyinde bamsz bir Krt devleti kurulmak zere. Bu yetmiyormu gibi Amerika da, AB de Trkiye'deki blcl alabildiine tevik ediyorlar. Buna mukabil Trkiye'nin Batyla ilgili politikasnn tam zttn yapan Iran istediklerini hatta isteyebileceklerinden de fazlasn Gney Irak'ta olduu gibi- elde edebiliyor. Son derecede dndrcdr. Bir an iin dnnz ve durumu gzlerinizin nnde canlandrmaya alnz. Irak'n kuzeyinde bamsz bir Krt devleti kurulur veya Krtler Anayasaya 8 yl sonra isteyen zerk blgelerin kendi bamszlklarn ilan etmek iin kendi blgelerinde bunu halk o,una sunabilme maddesini koydururlar ve bylece en azndan yaknda bamsz bir Krt devletinin ortaya kaca anlalm olur. Kuzey Irak ayrlnca Gney Irak'ta da bamsz bir ii Arap devleti kurulmu olacaktr. Orta Dou ve Arap dnyasnda -ran'dan sonra ii mezhebine dayal ikinci bir devlet kurulmu bu 257 devlet, doal olarak iran'n mutlak nfuzu altna girerken Iran a-tom bombasna ve bunu tayacak fzelere sahip stelik bunlar ABD'ye kafa tutarak gerekletirmi bir lke olarak ortaya kabilir. Bu Trkiye iin her zaman sz konusu da olabilecektir. Geri szn ettiimiz muhtemel durum en kt senaryodur. Buna gre byle bir senaryonun daha az tehlikeli saylabilecek versiyonlar ortaya kabilir ancak bunlar adeta ehven-i er gibi deerlendirmek son derecede yanltcdr. Bugn veya yarn Irak'taki gelimeler her zaman iin Trkiye adna bu kadar olumsuz ve tehlikeli olabilecek byle bir senaryoya ak bulunmaktadr. Bugn iin byle bir tehlikeye gre ehven-i er saylabilecek durumlar aslnda sadece bu dorultudaki gelimelerin yeni bir aamasndan ibaret olabilir. Bunun iindir ki Irak'n gelecei ile ilgili Trkiye iin en tehlikeli senaryo dediimiz durum artk bundan sonra Trkiye'nin gelien olaylara bugne kadar seyirci kalmasyla nlenemez. Dahas da vardr. Irak'taki gelimeler her gn ve hzla tam bir blnme istikametinde geliirken Trkiye'de blcln her trnn hzla gelimekte olduunu, bunlarn ABD ve AB tarafndan etkili bir ekilde desteklendiini ve isteklerinin yerine getirilmesi iin sz konusu lkelerin Trkiye'ye ar basklar ve dayatmalar uyguladklarn da bu tabloya ekleyebiliriz. Byle bir gelime de her zaman iin sz konusu olabilir ve Irak'taki gelimelere eklemlendirilebilir. Bu da Irak'tan sonra Trkiye'nin blnmesi tehdidinin aka ortaya kmas demektir.

Hi kimse btn bu ihtimallerin bir paranoya olduunu syleyemez. Trkiye, Irak'taki ve hatta Trkiye'deki baz gelimelerin her zaman iin tam anlamyla byle bir tehdide dneceini grmezlikten gelemez. Olaylarn byle gelimeyecei ynnde analiz ve tahminlerde bulunabilir. Bunlarda ok nemli gerek pay da bulunabilir. Ancak hibir analiz, yorum ve tahmin Irak'taki ve Trkiye'deki mevcut gelimelerin Trkiye tarafndan byle bir tehdit olarak alglanmasn ve byle alglanmasnn gerekliliini ortadan kaldramaz. Trkiye sessiz ve hareketsiz kalarak olaylarn bu ynde gelimesi yolunu kapatamaz. Kuzey Irak'ta bamsz bir Krt devletini Trkire'nin yan sra ran, Suriye ve Arap dnyasnn da istemeyeceini syleyerek 258 bvle bir ihtimali uzak ve zayf bir ihtimale dntrmez. Zira Iran ve Suriye iin byle bir devletin oluturaca tehdit Trkiye'ye gre daha azdr. Gney Irak'ta nfuz ve egemenlii artmakta olan gl bir ran, Irak'taki Krt devletinin hatta bunlarn Trkiye'deki Krtler ile birlemesini bile kendi btnl asndan bir tehdit olarak grmeyebilir. ran'n temel etnik farkll buradaki Krtler deil Trkler'dir. Trkler kendi dillerini konumaya devam etmi olsalar bile ii Mezhebi Acemler ile Trkler'i etnik kkenli bir ihtilafa dmeyecek bir ekilde btnletirmitir. Trkiye'nin toprak btnlnn devam edip etmemesi ile ilgili olarak ran o gnn artlarna gre bir tavr ve politika oluturacaktr. ran'n illa da oluturulacak bir Krt devletine Trkiye ile birlikte kar kmas kendi asndan gerekmeyebilir. O anki artlara baldr. Suriye'ye gelince bu lke zaten Amerika'nn Irak'tan sonra askeri bir mdahale iin hedef gsterdii bir lkedir. Korkacak olduktan sonra Suriye'nin korkacak ok eyi vardr. Irak'taki bamsz bir Krt devletinin Suriye'yi ilgilendirmeyeceine dair Amerika tarafndan verilecek bir teminat bu konuda Suriye'ye yetebilecektir. Arap dnyasna gelince btn Arap lkeleri ve hatta Arap kamuoyu I-rak'taki Snni Araplar'n ezilmesine bile seyirci kalmtr. Bunlarn hibirisi Irak'taki bamsz bir Krt devletinin kurulma ihtimalinin nn kesmez. Byle bir gelimenin nn kesebilecek tek lke Trkiye'dir. Trkiye'nin bunu nlemek iin ne yapmas gerektiini ortaya koymak iin nce Trkiye-ABD ilikilerini ele almak gerekecektir. 2. ABD ve Trkiye likileri ABD Byk Orta Dou Projesi'nden bahsediyordu. Bunun ilk aya Amerika'nn Irak'a askeri mdahalesi oldu. Bu mdahale de Kuzey. Irak'ta bir Krt devletinin kurulmas ve gneyinin ise ran'n egemenliine girmesi srecini gelitirip glendirecek bir gelimenin balamasna yol at. BOP'un daha ilk hamlesinde Trkiye, ok byk ifte zararla kar karya demektir. Babakan ise ABD ile stratejik ortaklktan bahsetmektedir. Braknz stratejik ortakl, Amerika Trkiye'ye kar geleneksel bir dost ve mttefik 259 gibi dahi davranmad Irak'taki gelimelerden rahatlkla anlalabilecek bir durumdadr. Amerika'nn Irak'taki gelimeleri Trkiye'ye dmanlk olsun diye yaptn sylyor, deiliz. Amerika Irak'ta mdahale ile birlikte yol at gelimelerle Trkiye'nin buras Ue ilgili hassasiyetlerini gz nne almad Trkiye'nin karlarn yok saymay umursamad ortaya kmaktadr. ok doaldr ki ortaya kan bu durum ABD'nin Trkiye'ye kar dmanca hisler tamas gibi sbjektif bir sebepten kaynaklanmamtr. Hatta daha ileri gidebiliriz. Irak'ta ortaya kan durumun Amerika'nn balangtaki amalarn atn burada Amerika'nn istediklerini tam olarak elde edemediini de syleyebiliriz. Byle bir ihtimal de vardr. Amerikan toplumu Irak'a mdahale konusunda Bush'u eskisi gibi desteklemiyor. Bush Irak'taki askerlerinin te birini ylbanda Irak'tan ekeceini ilan etti..Halbuki Irak'n Snni Arap blgesinde henz dzen salanmad. Direni devam ediyor. Geenlerde Los Angales Times gazetesinin yazd yaznn bal "Amerika'nn Irak'tan Geri ekilmesi Stratejisi" adn tayordu. Yazda Amerika'nn Vietnam'la savama ve oradan ekilmesine atfta bulunuluyor. Amerika Irak'a demokrasi getireceim diye gitti. Yeni A-nayasa ise muhtemelen demokrasi deil eriat getirecek. Btn bunlara baklarak Amerika'nn Irak'ta istediklerini tam olarak gerekletiremedii gibi bir izlenime de kaplnabilir. Ancak Trkiye iin sonu deimez. nemli olan Irak'taki gelimelerin Trkiye

adna ne gibi ciddi tehditlere yol aacadr. Bunlar nlemenin yolu ABD'nin Irak'ta Trkiye iin tehdit oluturacak gelimeleri nlemesini Amerika'dan istemek ve onu bir ekilde buna raz etmektir. Eer Amerika Irak'ta kontrol tam tutamiyorsa o zaman Trkiye'nin Irak'a ynelik gelitirecei karar ve politikalarn nn kesmemelidir. Ya da Irak'taki gelimelerin Trkiye'nin gvenlik ve karlarnn da tamamen hedeflendii bir istikamette bundan sonra gelimesini Amerika salamaldr. Bu iki seenein dnda baka hibir yol bulunmamaktadr. Btn bunlar olup biterken ne yazktr ki bugne kadar hibir ey yapmadk. Sanki bu gelimeler Avustralya'da oluyr-muasna sessiz ve etkisiz kaldk. Hibir ey sylemedik. Hibir 260 r tavr koymadk. Amerika'ya hibir itirazda bulunmadk. Bugnk iktidar bunlarn hibirisini yapmad. stelik 1 Mart 2003'ten nce Kuzey Irak'ta bulunan nemli askeri varlmz ABD'nin mdahalesinden hemen sonra geri ektik. Ne tamamn ne de bir ksmn tutmay denemedik. Geri ekerken bunu herhangi bir arta bile balamadk. Bu sessizlik ve etkisizlik sadece iktidarla snrl olsayd bir lde rahat olabilirdik. Halbuki bu sessizlie muhalefet de katlyor, iktidar bu kadar pasif kalmasndan dolay ne ciddi bir ekilde eletiriliyor ne de tersini yapmaya zorlamyor. Bugnk hkmetin Amerika politikas Amerika'yla Trkiye arasna bir mesafe koymak eklinde ortaya kyor. Eer bu mesafe koyu Trkiye'nin bata kendisi ve Orta Dou ile ilgili olmak zere baz rezervlerini ortaya koymak, olmazsa olmazlarn aka belirtmek ve krmz izgilerini izmekten kaynaklansaj'd anlaml bir politika olurdu. Gnn artlarna uyan doru bir politika da olurdu. Ancak bu hkmetin Amerika ile araya mesafe koyma politikas etkin deildir. Pasiftir. Amerika'dan bir ey istemeye-yim, fazla gzne gzkmeyeyim, benden bir ey istemesin, isterse vermek yada yapmak zorunda kalrm eklinde ortaya kan bir katr. Olaylarla yz yze gelmemek isteyiidir. Amerika ile atmay gze alamamaktr. Bylece bu hkmet Amerika'yla arasna bir mesafe koymak isterken bunun snrlarn belirleme inisiyatif ve kararn Amerika'ya brakyor. Trkiye ve Amerika ilikileri srncemede kalyor ve Amerika'nn Orta Dou'da yol at gelimeler bu ilikilerin gndeminde yer almyor. Hkmetin bu pasif ekilde araya mesafe koyma politikas tamamen Amerika'nn iine geliyor. Yapp ettiklerinde Trkiye'yi hi kale almyor. Trki)'e'yi yok sayyor. Zira Trkiyede kendini yok sayyor. En azndan varln, isteklerini, rezervlerini, olmazsa olmazlarn kesinlikle ortaya koymuyor. Amerika'da istediini yapyor. O istediklerini yaptka olaylar Trkiye'nin aleyhine vahim bir ekilde geliiyor. Zira hkmetin Amerika karsndaki bu pasif tutumu Amerika'nn her istediini yapmasna gsterilmi zmni bir rza olarak yorumlanyor. Amerika da zaten u sralarda Trkiye ile ilikilerini tam bir belir261 sizlik iinde devam etmesine zen gsteriyor. Trkiye ile nemli hibir ey grmyor, hibir ey sormuyor. Hatta Trkiye'den yeni bit ey istemiyor. Trkiye PKK'nn yeniden Irak'ta yerlemi olmasn ve buradan ald lojistik destekle Trkiye'de terr yeniden balattn ne srerek Amerika'dan bununla ilgili askeri nlemler almasn istedii zaman ise znde bu istekleri geitirmeye ynelik ama slup olarak Trkiye'yi yatrc cevaplar veriyor. Orta Dou ve Irak'taki gelimelerin dnda da ABD-Trkiye ilikilerine bakmakta fayda vardr. Amerika; Fener Patrikhanesi'nin ekmenliinden, Ermeni soykrm iddiasndan KKTC'yi brakmamza, demokratikleme adna blcl bsbtn trmandracak bir takm isteklere evet dememize kadar birok hususta AB ile fikir ve hedef birlii iindedir. Bunun iin Trkiye'yi AB'ye girmeye tevik ediyor ve destekliyor. Amac, bir takm isteklerini Trkiye'ye AB aracl ile dayattrmakr.Trkiye Amerika'yla ilikilerini, bu haliyle, daha fazla srdremez. Srdrmemesi de gerekir. Bunda zaman kaybetmemesi de zaruridir. Ya ABD ile kendi hayati karlarn ve tercihlerini koruyabilen bir zeminde uzlamaya alacak ya da ilikilerde ciddi bir gerilimi gze alarak Amerika'ya kar koyacaktr. Bunda ekinecek ve gocunacak bir ey yoktur. Trkiye

uluslararas ilikiler denilen oyunun elinden btn kozlar alnm bir oyuncusu deildir. Uluslararas ilikilerin en gl oyuncularna bile kar oynayaca kozlar vardr. Byle bir niyeti hissettirmesi bile birok hususu Trkiye'nin lehine dzeltebilecektir. Ancak bu hkmetle byle bir yeni politika hi mmkn gzkmyor. Zira bu hkmet ABD karsnda da AB karsnda da tamamen teslimiyeti bir tutum izliyor. AKP iktidar kendi iktidarnn sarsntsz bir ekilde ve mmkn olan en uzun srede devam edebilmesi iin Amerika ve AB ile ilikilerin kesinlikle bozulmamas gerektii kanaatindedir. D politikaya Trkiye'nin gvenliini ve karlarn merkeze alarak deil kendi partisel karlarn merkeze alarak bakyor. Bir taraftan iktidarn bu durumu dier taraftan muhalefetin akl almaz sessizlii ve etkisizlii her geen gn artlarn Trkiye'nin aleyhine gelimesine sebep oluyor. 262 3. Krt Meselesi Babakan Erdoan Krt meselesinin varln kabul ediyoruz diyerek iki adan ok nemli hata yapt. Bunun bedelini bu sonbahardan itibaren demesi sz konusu olacaktr. Babakan bu beyanda bulunduu vakit blc terr trmanyordu. u srada PKK bir aylk eylemsizlik kararn uyguluyor olsa da terr trmandraca anlalmaktadr. DTH ve DEHAP'n blc terr ve PKK'y knayamamalar DEHAP'n DTH'ye katlma karar ve PKK'nn her trl artsz ve sresiz atekes karar almas yolundaki istekleri dinlememi olmas terrn yeniden trmanacann iaretleri olmaktadr. Trk kamuoyu blc terre kar son derecede duyarldr. Bu konuda hibir iktidarn gznn yana bakmaz. Blc terr kamuoyunun ve semenin AKP iktidarna kar en youn bir ekilde tavr almasna sebep olacak siyasal deikendir. Eer bundan sonra blc terrde yeni bir trmanma olursa kamuoyu buna Babakan Erdoan'n Krt meselesini tanyoruz diyerek bu konuda geveklik gstermesinin sebep olduunu dnebilecektir. Bu da Babakan' ve AKP iktidarn ok zorda brakacakr. ikinci hata ise; Babakan'in hi hazrlkl olmadan, hi bilgilenmeden byle bir beyanda bulunmu olmasdr. Anlalyor ki bir takm telkinler ve tavsiyeler Babakan' bu szleri sylemeye itmitir. Ayrca Erdoan'n blclk ve Krt meselesi gibi konularda uzun boylu bilgi edinmedii, bunlara kafa yormad, bunlar pek kimseyle konuup tartmad ortaya kmtr. Refah partisinin Krt meselesine bak ok basit ve ok akt. Erbakan bir zaman "Ne mutlu Trk'm" dendii iin bir ksm insanlarn buna kar "Ne mutlu Krt'm" demek istediklerini sylyordu. Bunlar sylerken ima etmek istedii ise "Ne mutlu Mslman'm" dersek Krt meselesi diye bir meselenin kalmayaca idi. Grlyor ki ne AKP kurulurken ne de Erdoan bundan ayr olarak Milli Gr' brakp deitiklerini ilan ederken Krt meselesi ile ilgili herhangi bir yeni sylem gelitirmemitir. RP dnemindekini terk etmi ama yerine yenisini koymamtr. Nitekim bundan drt ay nce Babakan Kopenhag'ta Krt meselesi voktur, bu sanal bir meseledir, 263 dedi. Bunu derken ne kadar hazrlkszsa drt ay sonra bu szlerinin tamamen tersini sylerken de ayn lde hazrlkszd. Bir taraftan blc terr trmandka, dier taraftan ise AB'den ve Trkiye'nin iinden blcl iyice kkrtacak ynde ve Krt meselesi ad altnda yeni istekler geldike AKP iktidar da ve Erdoan da ok bunalacaktr. Babakan bir taraftan Krt meselesi vardr derken dier taraftan Diyarbakr'da bu mesele " Tek Devlet, tek millet ve tek bayrak" altnda zlecektir , dedi. Eer Erdoan'n bu szn esas alrsak ve herkes bunda ittifak etmise o zaman ortada bir Krt meselesi yok demekr. Bu esas kabul edildikten sonra hibir etnik toplulua ait herhangi bir istek, mesele oluturmaz. Bunlar yerine getirilir. Zaten bu tr istekler AB ile uyum paketi ad altnda kartlan yasalarla yerine getirilmi bulunmaktadr. Eer bir Krt meselesi varsa bunu en ksa yoldan "Tek devlet, tek millet ve tek bayrak" szne kar duyulan bir rahatszlk olarak tanmlayabiliriz. zellikle de "tek millet" ifadesine. Daha fazla younlaan bir tepkidir bu. Trkiye'nin

niter devlet olarak kalmak istemesi aemokrasiye aykr deildir. Anayasay deitirip bu devleti Trkler ve Krtler'in mtereken kurduklar bir devlet olarak ifade etmekte demokrasinin bir icab deildir. Ama bu szler alenen sylenebilmektedir. Kendilerine demokratik sfatn seip blc terre kar gzkenlerin son noktada bir trl PKK'ya kar tam bir tavr a-lamamasmn da temel nedeni budur. "Tek millet" ifadesine kar duyulan tepkidir. Tek millet olmaktan ve niter devlet olmaktan kmak demokrasi ve insan haklarnn bir gerei olmad gibi bunlarn demokratik yollardan gereklemesi ihtimali ise hi mevcut deildir. Kald ki "Tek millet"e duyulan tepki bu tepkinin sahiplerini ister istemez tek devleti de tek bayra da niter devleti de tartmaya itmektedir. Belli oluyor ki Babakan bunlarn ok fazla farknda deildir. Farknda olsa idi; hem Krt meselesinden hem de "Tek devlet, tek millet ve tek bayrak"tan bahsetmezdi. Zira biraz nce ifade ettiimiz gibi, "Tek devlet, tek millet ve tek bayrak" doruysa ortada kabul edilebilecek bir Krt meselesi bulunmamaktadr. Krt 264 meselesi eer varsa bu ifadeden duyulan rahatszlktan kaynaklanmaktadr. Babakan'n Krt meselesinden bahsetmesi en azndan byle bir rahatszln varln zmnen kabul etmi olmas anlamna geliyor. Bu da "Tek devlet, tek millet ve tek bayrak" konusunda bir esneklik gsterebilecei eklinde anlalr. Krt meselesi vardr, denmesinden memnun olanlar Babakan'n beyann byle algladklar iin memnun olmulardr. Bundan rahatsz olanlar da yine bunun iin rahatsz olmulardr. Daha nceki yazmzda belirttiimiz gibi, keke Babakan Kopenhag'ta sylediklerinde srarc olsayd. Bu tr alglamalarn yol at ve ileride de aacak gzkt dalgalanmalar yaanmam olurdu. Kendisini de hkmetini de zora sokmazd. Erdoan'n arabas Krt meselesi diyerek blclk virajna hzl girdi. Saa-sola savrulmas kanlmaz olacaktr. Trkiye Cumhuriyeti de ok byk ve ezici ounluuyla Trk Milled de "Tek devlet, tek millet ve tek bayrak" dnda hibir eye raz olmaz. Kimse de raz edemez. Byle bir eyi dayatamaz. Bata Babakan Erdoan olmak zere bu gerei laykyla bilmek ok faydal olur. Sadece sylemek yeterli deildir. Bilincinde olmak gerekir. Trkiye bu konuyla ilgili bir baka hususa da raz olmaz. znde tamamen demokratik gibi gzken hatta "Tek devlet, tek millet ve tek bayrak" hi tartmaya bile amayan ama asl amac bunu zaman iersinde tartma konusu yapmak isteyen blclk karsndaki duyarllk ve dikkati sulandrmaya alan bir takm kuzu postu giydirilmi istekleri de kabul etmeyecektir, ierden veya dardan nereden gelirse gelsin bu fark etmeyecektir. 265 EER TRKYE IRAK'IN BLNMESN STEMYORSA... Eer Trkiye, Irak'n blnmesini istemiyorsa: Irak'ta oynanan oyunu bozmaldr. Oyunu bozmak iin oyuncularla uramann bir faydas yoktur. Trkiye Irak'n blnmesini istemiyorsa bu Trkiye ile ABD arasnda bir meseledir. Zira, burada oyunu kuran ve oynatan ABD'dir. Oyunu bozmak iin zaruri olan, oyunu kurup oynatan bu arzusundan vazgeirmektir. Hazrlanmakta olan Irak Anayasas ile ilgili endielerimiz hakl kt. Artk btn dnya bu Anayasa referandumda kabul edildii taktirde bununla balayacak dnemin Irak'n blnmeden nceki son aamas olduunda ittifak etmektedir. Bu Anayasa kalc bir Federal Irak Devleti kurmuyor. Tam tersine, her an blnmeye sebep olacak ak kaplar ieriyor. Zaten iin banda ileyecek bir dzen getirmiyor. Belli ki bir sre sonra sra blnmeye gelecektir. Irak'taki gelimelerin byle bir noktaya gelmesi iin iki ihtimal vardr: Galip ihtimal; Amerika'nn bandan beri Irak'n blnmesini istemesidir. Irak'la ilgili kafasndaki zm budur. Dier zayf ihtimal ise; Amerika'nn asl amac her ne ise bunu I-rak'ta gerekletiremedii ve neticede Irak'n blnmesine raz olmasdr. Ancak hangi ihtimalin asl gerek olduu Trkiye asndan hibir nem tamamaktadr. Sebep ne olursa olsun sonu Irak'n blnmesidir. Trkiye Irak'n blnmesini nleyecekse Amerika'y bu niyetinden vazgeirmelidir. Amerika'y vazgeirmenin aresi ise Irak'taki blnme srecini

durdurabilecek giriimlerde bulunmaktr. Bunun iin de oynanan oyunun zayf noktasn veya noktalarn bulmak ve kararl bir ekilde zerlerine gitmektir. Irak'n blnmesinin nne gemek iin meru yollara bavurmak Trkiye'nin hakkdr. Bunun iin kimseden izin almasna ihtiya yoktur. Ama bunu yaparken Amerika bundan rahatsz olabilir266 Trkiye ile arasndaki gerilim artabilir. Eer Irak'n blnmesi istenmiyorsa Trkiye bunu gze alacak demektir. Balangta Amerika'nn Irak'a mdahalesi ile ilgili btn slam dnyasnn ve Orta Dou lkelerinin derin endieleri mevcut olmasna ramen bunun sonucunda Saddam'm devrilecek olmas, onlar bir lde yumuatyordu. Bundan dolay ABD'nin mdahalesine birden bire byk bir tepki domad. Ancak Irak'ta olup bitenler Saddam'n devrilmesiyle snrl kalmad. Amerikan askeri orda duruyor. Daha ok uzun sre de duracak. Yeni Anayasa gsterdi ki Irak blnyor. Amerika ya byle olmasn istiyor ya da byle bir zme razdr. Zira bu durum, Amerika'nn Irak'taki ve Orta Dou'daki karlarn bozmayacaktr. Irak'ta snni Araplar'in direnii devam ediyor. Amerika buna terr diyor. Bunu byle kabul etmeyenlere de kzyor ve hatta onlar tehdit ediyor. Ancak herhangi bir lkede yabanc asker varsa buna kar ortaya kan hareketleri terr diye nitelendirmek yle kolay bir i deildir. Hele Trkiye gibi kendi vatannda yabanc asker grm buna kar stiklal Sava vermi bir lkenin Irak'taki direnii terr diye nitelendirmesi ok byk zorluk tamaktadr. Amerikan askeri Irak'ta, stelik Amerika orada Irakllar'n kaderini iziyor. Onlarn kaderi de btn Orta Dou'yu etkileyecektir. Bu olanlar karsnda btn slam kamuoyu ve Orta Dou lkelerinin halklar byk bir tepki duymaya balamtr. Bu giderek artan ve artacak olan bir tepkidir. Sz konusu lke ynetimleri halklarnn bu artan tepkisine ramen sessiz kalmaktadrlar. Sessiz de kalacaklardr. Bu onlar adna allmam bir durum deildir. Btn bu lkeler ierisinde Irak'ta olup bitenlere kar kabilecek zaten tek bir lke vardr. Bu noktaya ileride tekrar geleceiz. Gerekesi ne olursa olsun Amerika'nn Irak'a askeri mdahalesi uluslararas hukuka uygun deildi. Orada bir lkenin kaderini deitiriyor. Bununla da kalmyor; buradaki gelimeler tm blge lkelerinin ve halklarnn kaderinin de deimesine yol aacaktr. Amerika Orta Dou'daki g dengelerini de bozuyor. Daha nce de ifade ettiimiz gibi Gney Irak'ta ii Araplar'n glenmesi ile ran'n bu blgede nfuzunun artmas birebir orantldr. Ba267 ' msz bir ii Arap Devleti ise Iran iin kolay kolay hayal bile edemeyecei bir mkafat olacaktr. Buna mukabil Irak'n ortasnda yer alan snni Araplar hemen hemen hereyden yoksun braklmaktadrlar. nlerinde direnmenin dnda hibir ak kap braklma-maktadr. Madur ve mazlum durumuna drlmektedirler. Snni Araplar'n hepsi Saddam'c ve de Baasc deildiler, olmadlar da. Onlar da o dnemin her trl ktln ve acsn yaadlar. imdi ise yeni kurulan Irak Devleti'nde neredeyse bir aznlk hukukuna dahi sahip olamayacak bir hale getirilmektedirler. Bunlara ilaveten Amerika Irak'ta verdii sz de tutmad.Gya Irak blnmeyecekti; tam tersi oluyor. Irak'a laiklik ve demokrasi gelecekti. Bu Anayasaya gre ise ne geldii belli deildir. Anayasann bir maddesine gre Irak demokratik bir devlettir; dier bir maddesine gre ise Irak Devleti'nin kartaca hibir kanun ve karar eriata aykr olamaz. Bylece bir maddeyle laiklik yanls Krtler'in dier maddeyle de ii Araplar'n istekleri yerine getirilmitir. Ayrca bunlarn eriata uygun olup olmadnn nasl ve kimin tarafnda denetlenecei de belli deildir. Yine eriata uygunluun snni fkhna gre mi ia fkhna gre mi aratrlaca iin de hibir aklk yoktur. Belli ki Krt blgesi laik, Gney I-rak'taki ii Araplar ise Iran benzeri bir dzen kuracaklardr. Bu kuracaklar dzen de bir sre sonra bamsz birer devletin dzeni haline gelecektir. Btn bu olup bitenlerde hibir Orta Dou lkesinin -Iran hari- onun halknn ve slam dnyasnn memnun olmas mmkn deildir. Bunlarn hepsi Amerika'ya kar duyduklar tepki kadar Krtler'e ve ii Araplar'a da tepki duymaktadrlar. Zira onlar olmasayd Amerika'nn Irak'ta istediini yaptrmas kesinlikle mmkn

olmazd. Amerikan askerinin bir slam diyarna yerlemesinin ve orada istediini yaptrmasnn asl byk vebali Krtler ve ii Araplar'n omuzlarndadr. Amerika'nn Irak'ty yaptklar tartlrsa Krtler ve ii Araplar, eer onlarn yaptklat tartlrsa Amerika'nn Irak'ta yapp yaptrdklar tartma konusu olacaktr. Krtler ve ii Araplar'n giderek younlaacak byle bir tepki karsnda uzun vadede kendi gvenliklerini salamalar ve karlarn 268 korumalar da giderek zorlam olacaktr. Bunun iindir ki onlar Amerikan askerinin Irak'ta kalc olmasn isteyeceklerdir. Bunun tesinde Amerika'nn dier Orta Dou lkelerinde etkinliinin artmas ve bunun iin Amerika'nn isteklerinin yerine gelmesi Krtler ve ii Araplar iirr bir zaruret haline gelecektir. Bu hususlar da dier lkelerin ve halklarnn grmemesi mmkn deildir. Irak'ta mevcut durumun za\ f noktas da ite budur. Krtler ve ii Araplar btn Orta Dou'da ve slam dnyasnda yalnzlamalar, artan bir tepkinin muhatab haline gelmilerdir. Bu, onlarn uzun sre katlanabilecekleri bir durum deildir. Bunun iindir ki Irak'ta oynanan oyunun zayf noktas, dorudan doruya Krtler'in ve ii Araplar'n Amerika'nn ibirlikisi durumuna dm olmalardr. Irak'taki blnme srecini durduracak ve hatta tersine evirecek olan da Krtler ve ii Araplar'n iine itildikleri bu yalnzl yaamaya balamalarmda balantldr. Bugn iin Amerika'ya, Krtler'e ve ii Araplar'a kar duyulan tepkiler henz btn younluuyla da vurulmu deildir. Onlarn iine dtkleri durumu bu blgede gl ve itibarl bir devletin ve onun kendi kamuoyunun dile getirmeye balamas sz konusu tepkilerin kendilerini etkili bir ekilde aa kmasna sebep olacaktr. Bu da Krtler'in ve ii Araplar'n yalnzlklarn derinletirmeye balayacaktr. Byle bir gelime bir tarafta Krtler'in ve ii Araplar'n bamsz bir devlet kurma yolundaki heveslerini kracaktr. Bunu yapmann ar bedeli ile onlar yzyze brakacaktr. Ayrca artacak olan bu tepki Amerika'y da bu blgede tamamen istenmez hale getirecektir. Amerika Irak'ta veya Orta Dou'da yapmak istedikleri iin ne kadar g sarfetmek zorunda kalrsa o kadar kendi gcnden kaybedecektir. Hibir lkenin tkenmez bir gc yoktur. Hepsi iin harcayaca gcn giderek artan bir maliyeti olacaktr. Amerika'nn Irak' blmek uruna btn bir slam ve Orta Dou kamuoyuyla her gn biraz daha fazla ztlamas mmkn deildir. . ii Araplar'n Anayasada eriata aykr kanun kartlamayacama dair bir madde koydurtmas kendilerinin Amerika ile yaptklar ibirliini merulatrmak iindir. Amerika'ya yardmc olduk ama eriat da getirdik diyeceklerdir. O zamanda ii Araplar iin 269 zr kabahatinden daha ar bir durum ortaya kmaktadr. eriat isteyen ii Araplar olsa da onu bir madde olarak Anayasaya girmesini salayan Amerikallar'dr. Bylece Irak'a eriat Amerika getirmektedir. Amerika bir lkede eriatn olmasn, kabul ediyorsa bu eriatn da Amerika'nn o lkedeki mevcudiyetine kar olmadn gsterir. Eer eriat genelde kendisinin var olaca bir lkede yabanc ve Mslman olmayan bir devletin askerinin varlna kar deilse, Amerika'nn da doal olarak eriata bir itiraz olmayacaktr. ii Araplar bu tutumlaryla eriat kendi varolaca lkede bir baka lkenin askerlerine kar hibir itiraz olmayacak bir nitelie brndrmlerdir. Kendi Amerikan ibirlikiliklerine eriat alet etmilerdir. zrlerini kabahatten byk yapan budur. Eer eriat bir lkeye Amerikan mdahalesine ve Amerika'nn askerinin yerlemesine kar deilse, Amerika iin bir mesele kalmamaktadr. Baka bir lkede erkeklerin ka hanmla evlenebilecekleri, mirasn nasl paylalaca, ibadetin nasl yaplaca, zorunlu olup olmayaca, lkeyi kimin idare edecei onlarn nasl seilecekleri Amerika'y niin ilgilendirsin ki? Bunlar her lkenin kendi karar verebilecei hususlardandr. Amerika'nn laiklik ve demokrasi istemesinin, Siyasal slam'a kar kp lml slam'dan bahsetmesinin temel sebebi slam'n znde anti emperyalist bir eye sahip olmasdr. Kald ki bir lkede yaayan insanlarn kendi lkesine gelen yabanc askerleri ve yabanclarn mdahalelerini kabul etmeleri hereyden nce insanlk onuruna aykrdr. nsann ftratna yani yaradlnn tabiatna aylandr. Ne slam ne eriat ne bir baka din ne laiklik ne de demokrasi bu tr mdahaleleri ho grmez ve hele hele devamna hi raz olamaz. Bunun iindir ki

Krtler de ii Araplar da hem kendilerini hem de kendi kimliklerinde bamszlk, demokrasi ve eriat gibi kavramlar kk drmlerdir. Krtler'in ve ii Araplar'n bamsz devlet olacaz diyerek de Irak'ta Amerika'yla yaptklar ibirliini merulatrmalar mmkn deildir. Nasl bamsz olacaklar? Diyelim ki gemite kendileri istemedikleri halde Badat'n idaresine balydlar. Artk bundan sonra kimsenin buyruuna bal olmayacaklar m? Olacak270 lar. Bu sefer de Washington'a balanacaklar. Bamszlk verilmez. nk hi kimse bedavaya birisini tam bamsz klmaz. Bamszla hak edilir ve alnr. Irak bir gn bamsz olacaksa bu Amerika'nn rak'taki mevcudiyeti ile olmaz. Tam tersine Amerika'y I-rak'tan gndererek olur. Irak Amerika'nn emellerine hizmet iin blnyor. Kurulacak devletler de O'nun emellerine hizmet edeceklerdir. Amerika'nn bata Irak olmak zere Orta Dou'yla ilgili planlarnn gereklemesi kendisine yardmc olacak ibirlikileri bulmasna baldr. Kissinger geenlerde bir Amerikan gazetesinden iktibas edilen yazsnda Amerika'nn Irak'tan ekilmesi iin strateji oluturmasndan bahsederken, uzun uzadya eittikleri Gney Vietnamllar'n Kuzey Vietnamklar karsnda Amerikan askerlerinden nasl daha ok baarl olduklarn anlatyordu. Irak'la ilgili btn bu gerekleri syleyebilecek tek lke Trkiye'dir. Syledii vakit btn Orta Dou'da ve slam dnyasnda derin yanklar sandracak lke de sadece Trkiye'dir. Trkiye'nin Irak'taki blnme srecini durdurmak iin yapaca da budur. Bu gerekleri sylemek Krtler'in ve Irak'llarn dtkleri duruma ayna tutmaktr. Her eyden nce dtkleri durumu kendilerinin grmesini salamaktr. Onlar bunun sonularn dnmeye armaktr. Orta Dou kamuoyunun ve lkelerinin Irak'ta olup bitenlere kar olan itirazlarn aka ifade edebilmelerinin yolunu amaktr. Souk Sava'n bitiminden sonra ortaya kan durum Trkiye'nin kendi misyonunu yeniden tanmlamasn ve buna bal olarak yeni d politika almlar yapmasn gerektiriyordu. Maalesef bugne kadar yapamad. Byle bir d politika olutururken Trkiye'nin nce savunaca temel ilkeleri belirlemesi gerekir. Trkiye'nin srarla savunaca ilk temel prensip bata Trkiye'nin hudutbir komular olmak zere Orta Dou, Balkanlar ve Kafkaslardaki btn lkelerin kendi kaderlerini kendilerinin tayin etmesi haklardr. Bunu temin edebilmek iin de kendi gvenliklerini ve ekonomik karlarn kendileriyle birlikte ayn blgelerde yaayan dier lkelerle birlikte zmeleri gereidir. Bunun iindir ki kendi aralarnda anlamalar yapabilirler, ortak savunma, ortak ekonomik 271 karlar ve ortak kltrel deerler iin ikiden fazla lkeden oluan ittifaklar oluturabilirler. Bylece hem birbirleriyle ihtilafa dmekten kurtulurlar hem de byk glerin bu blgelere yapmak isteyecekleri bata askeri olmak zere, her trl mdahalenin de nn kesmi olurlar. Bunun iindir ki Trkiye'nin yeni vizyonu da, misyonu da ilikili olduu tm blgelerin btn lkelerini onlarn gvenlik ve ekonomik ihtiyalarn giderecek ortak deerlerini koruyacak temellere dayanmaldr. Trkiye byk devlettir. Blgesine nclk yapacak devlettir. Bar getirecek devlettir. Kendisine komu farkl lkelerin birbirleriyle kaynamasn salayabilecek olan devlettir. Bu blgelerde j^aayan lkelerin kendilerinin ve blgelerinin kaderini dier blge lkeleriyle birlikte tayin etmelerinin hem gerekli hem de mmkn olduunu anlatacak devlettir. Bu yolda giriimlerde bulunacak, somut projeler retebilecek bir devlettir. Trkiye hep srekli olarak Bat'yla Orta Dou arasnda bir kpr olarak tanmlanmaktadr. Bu, Orta Dou lkelerinin Bat lkelerinin medeniyetine, ilmine, tekniine, eitimine, refahna Orta Dou lkelerinin ulamas iin bir kprdr. Yoksa Bat'nn Orta Dou'yu smrmek, egemenlii altna almak, bu sebeple ilerini kartrmak, asl kimlik ve kiiliklerini unutturmak iin Bat'nn zerinden geecei bir kpr deildir. Trkiye Orta Dou lkelerinin Bat'nn nimetlerine ulamas iin bir kpr; buna mukabil Bat'nn kt niyetleri karsnda Orta Dou'ya kalkan olacak bir Trkiye sz konusu olmaldr. Aslnda artlar Trkiye'yi byle olmaya zorlamaktadr.

Trkiye bundan byle bata Irak'takiler olmak zere btn bu olup bitenler karsnda sessiz kalamaz. Ne yapp yapp AB'ye gireyim, AB ve Amerika'yla atmayaym demekten ibaret olan bir d politika ile yetinemez. Ufkundan, vizyonundan, gelecekle ilgili hayallerine kadar her eyini AB'ye endeksleyemez. AB'nin dnda kendi bana ayakta kalabilecek bir gc, kendine zg bir vizyonu, stlendii nemli bir rol olmayan bir Trkiye'yi AB kendi iine de almaz. Bunlar yapamam yetmi milyonluk bir lke AB'nin bana dert olur. 272 Trkiye eninde sonunda bu noktaya gelecektir. Inaallah vakit kaybetmeden gelecektir. Aksi halde Trkiye her manada klmeye mahkum olacaktr. Trkiye stiklal Sava'n kazandktan sonra bugnk snrlar iersinde hr ve bamsz bir ekilde yaamak, kendi birlik ve btnln srdrp maddi ve manevi gelimesini salamak istiyordu. Grlyor ki balangta buna olumlu bakanlar artk Trkiye'yi rahat brakmayacaklardr. Snrlarmz iersinde kendi kendimize yaamay srdremeyeceiz. Bundan seksen be yl nce komu olduumuz blgelerin kaderinden kendimizi tecrit etmemiz birlik, btnlk ve bamszlmz iin gerekli gzkyordu. Bu dnem bitmitir. Biz istesek de istemesek de bunu hem gerekli hem de mmkn ktlan d artlar ortadan kalkmtr. "Yurtta Sulh, Cihanda Sulh" yine temel hedefimizdir. Ancak bu sz kendimizi dardan soyutlamamzn bir gerekesi haline getiremeyiz. evremizle megul olacaz, yol gstereceiz. Gerekirse dardan mdahalelere hepimiz adna direneceiz. Bunlar yaparken hi aklmza getirmememiz gereken ise, darya dnk herhangi bir askeri faaliyettir. Hereyden nce bizim etrafmzda hibir dmanmz yoktur. Kald ki kendimizi korumann tesinde hangi ynde olursa olsun derinlemesine bir giri ve kalc sonular douracak stratejik bir askeri gce sahip de deiliz. Olmamza gerek de yoktur. Bizim civarmzla ilgilenmemizin temeli; komularmzla olan ayrlklarmz deil, her iki taraf iin de varl sz konusu olan ve evrensel deerlere de ters dmeyen ortak deerler olacaktr. Bunlar blgeye istikrar, bar, birlik, bamszlk ve refah getirecek ortak deerlerdir. Yeni bir dnemin eiindeyiz. Trkiye iin artk gerekli olan yeni d politikay bugnk iktidar kesinlikle oluturamaz. Byle bir yeni dnemi balatacak iktidar hereyden nce kendisi Bat'ya muhta olmamaldr. Bu iktidar muhtatr. Laikliinden de, din ve vicdan hrriyetine ballndan da ieride ve darda hi kimsenin phesi olmamaldr. AKP iktidar bu zellie de sahip deildir. Bu yolda ataca her yeni adm takijye mi yapyorlar kukusunu arttracaktr. Byle bir amaz olmayan bir iktidara ihtiya vardr. Aksi halde yeni 273 araylardan gdlen ama elde edilemez. Maceraya dnebilir. Trkiye'nin yeni bir dnyann eiindeyken kendisi iin lazm olan yeni bir iktidara kavumas iin nce yeni bir muhalefetin olumas gerekmektedir. Bugn iin henz byle bir muhalefet gzkmemektedir. Trkiye'de siyasetin zmesi gereken ilk ve fmel mesele de budur. 274 IRAK'IN GELECE Suudi Arabistan Dileri Bakan El Faysal'n Irak'la ilgili ok nemli bir aklamas vard. El Faysal'a gre Amerika Irak' blerken, Gney Irak' da ran'a teslim ediyordu. Byle bir gelime Irak'n ran'n eline gemesi demektir. El Faysal "1991 'deki Krfez Sava'nda ran' Irak'a sokmamak iin Amerika'yla birlikte hareket ettik. imdi ise elimizle btn Irak' ran'a teslim ediyoruz" diyordu. Ona gre Amerika Irak'ta nereyi vurursa oraya hemen ran'llar szyor polis tekilatlar kuruyorlard. Ben hi armadm. Trkiye ise bu haberle hemen hemen hi ilgilenmedi. Bundan nceki yazlarmda Irak'n ran'n eline gemekte olduunu yazmtm. Irak Anayasas henz ekillenirken bu ok gl ihtimal ok net bir ekilde kendini aa vuruyordu. Irak'a demokrasi getireceini vaat eden ve siyasal slama her yerde kar kan Amerika Irak Anayasas'na eriata aykr hibir kanun kamayacana dair bir maddenin konmasna hi kar kmyordu. Bu maddenin konulmasn ii Araplar istemiti. Ancak Amerika bunu kabul ederek asl dn Gney Irak'taki ii Araplar zerinden ran'a veriyordu.

Demek ki Amerika ii Araplar'n direnie katlmamasn temin etmek iin ran'n bir ekilde devreye girmesini salamt. ran ii Araplar'n direnmemesini salarken giderek bamszlaacak ve sonunda bamsz bir devlet haline gelecek olan Gney Irak'n zerinde byk bir egemenlik, g ve nfuz sahibi olacakt. ran'n kazanlar sadece bundan ibaret olmayacakt. U-ranyumu zenginletirme tesislerinin yapmna devam edeceini, Ahmedi Necat Cumhurbakanl yeminini ettii gn aklamt. Belli ki ran bu konuda Amerika'nn ar bir tepkisinden ekinmiyordu. ran' bu hususta gven sahibi klabilecek tek g ise dorudan doruya Amerika'nn kendisi olabilirdi. Yoksa ran'n Saddam'n dt hataya debileceini kabul etmek mmkn 275 deildi. Ayrca ran'n can dman olan Saddam Hseyin'i ykarak adeta ran'n yerine onun cn Saddam'dan kendisi alm oluyordu. Irak paralanyordu. Irak'tan hemen iki veya bamsz dev- ' let ksa da kmasa da federal bir Irak'n Saddam ynetimindeki Baas bir Irak gibi ran' tehdit edebilmesi artk kesinlikle mmkn olmayacakt. Benim ardm Trkiye'nin iktidaryla, muhalefetiyle, dileriyle ve hatta medyasyla Irak'n blnp ran'n kontrolne gemesine kar srdrd sessizliktir. Aslnda bu sessizlik dorudan doruya kaytszlktan kaynaklanyor. Bamsz bir Krt devleti kadar Gney Irak'n ran'n egemenlii ve nfuzu altna girii Trkiye iin son derecede vahim bir gelimedir. Kald ki Trkiye Krt devleti konusunda ve Irak'n blnmemesi hususunda da eski duyarlln tamamen yitirmi gzkyor. Trkiye Irak'n geleceinin tm hakknda tam bir kaytszla brnmtr. Blclk deyince akla PKK, PKK deyince de akla Kuzey Irak geliyor. Trkiye'nin Irak'la ilgisi PKK'nn sadece Kuzey Irak'taki varl ile ilgili bir hale gelmitir. Grne baklrsa PKK'nn Irak'taki varl son bulsa Trkiye'nin Irak'n gelecei ile ilgili hibir tasas ve duyarll olmayacaktr. Bunun iin de habire Amerika'dan Kuzey Irak'taki PKK'ya mdahale etmesini istemektedir. Peki Amerika Kuzey Irak'ta PKK'ya mdahale ediyorum dese ama bu mdahaleyi yapmasa da PKK'ya Trkiye'ye dnk terrist eylem yapmamasn sylese ve PKK da bu sz dinlese acaba byle bir sonu Trkiye iin yeterli mi olacaktr? Amerika'ya, kuru kuruya Kuzey Irak'taki PKK'ya mdahale et demek, aslnda PKK'y yok et deil de sustur anlamna gelmektedir. En azndan Trkiye ortak bir mdahale isteseydi, durum daha farkl olurdu. Grlyor ki TrkAmerikan ilikileri de Kuzey Irak'ta yerlemi bulunan PKK'nn Trkiye'de terr giriimlerinde bulunmamasna indirgenmitir. Bu da Amerika'nn iine gelmektedir. Trkiye Amerika'dan Irak'n geleceini sormuyor. ran'n Irak'ta artan nfuzundan dolay hibir ey sylemiyor. Bamsz bir Krt devletinin kurulmas yolundaki daha nceki duyarlln da artk pek ifade 276 etmiyor. Oh ne ala! Amerika iin Trkiye asndan ne byk bir rahadk.Trkiye Amerika'dan Kzlay'n Tel Afer'e sokulmadn bile sormuyor. Amerika bu rahatlk iersinde terre karyz, birlikte mcadele edeceiz, PKK konusunda stme deni yapacam gibi szler sylyor. PKK'ya hi mdahale etmese sadece onun terr eylemlerini durdursa Trkiye'ye ise PKK'ya kar gerekli operasyonu yaptn sylese Trkiye bunun aksini mi ispat edebilecek. Ne kadar acdr ki Trkiye'nin PKK ile Amerika'dan vaki istei de bi ekilde bu rgtn terr durdurmasna indirgenmi bulunmaktadr. Halbuki Irak bir btndr. Onun blnmesinden, kuzeyde bir Krt devletinin kurulmasndan Irak'taki ran veya baka bir lkenin nfuzunun artmasna kadar pek ok husus Trkiye'yi ilgilendirmektedir. Irak'n gelecei btn blgenin geleceini ilgilendirmektedir. En fazla da Trkiye'yi ilgilendirmektedir. Bir bakma Trkiye'nin gelecei Irak'n geleceine kodlanmtr. Blgenin de yle. Irak'n geleceine kaytsz kalan kendi lkesinin geleceine de kaytsz kalm olur. Bu da en fazla Trkiye iin dorudur. 277 IRAK'TA TRKYE'Y BEKLEYEN FTE BYK KAYIP IRAK'TA yeni Anayasa tasla belli oldu. Yaknda oylanacak ve kabul edilecek. Sz konusu Anayasa da ve yaanan olaylar da gsteriyor ki Irak tam bir blnme

srecinin iine girmitir. Irak'n blnmesi demek Kuzey Irak'ta bamsz bir Krt Devleti kurulmas demektir.- Bugne kadar Trkiye byle bir ihtimale hep kar kmtr. Srekli olarak Irak'n toprak btnlnn bozulmamasn istemitir. Bugnk gelimeler ise Trkiye'nin isteinin tam ztt istikamettedir. Bu blnme hemen gereklemeyebilir. Blnmeden nce federal bir Irak dneminden geilecektir. Bu noktada Trkiye Federal Irak'a prensip olarak kar kmam ama byle bir federasyonun ksa zamanda zlmeye mahkum, ok gevek bir federasyona dnmemesinde de srarc olmutur. Trkiye'nin gevek bir federasyona itiraz sadece bunun ksa bir sre ierisinde tam bir blnmeye yol amasndan ibaret deildir. Byle gevek bir federasyonun Trkiye'deki Krt meselesini ve blc faaliyetlere de katk salayacandan endie etmitir. Bu adan baktmz vakit bugn iin Irak'ta yaananlar Trkiye asndan son derecede o-lumsuzdur. in daha ackl taraf ise Trkiye'nin Irak'n blnmesi dolaysyla urayaca byk kaybn sadece Kuzey Irak'taki gelimelerden ibaret olmamasdr. Irak'n blnme sreci ierisinde Gney Irak'ta ortaya kacak durum aslnda Trkiye'yi Kuzey I-rak'ta meydana gelecek durum kadar yakndan ilgilendirmektedir. Geri Trkiye'nin bir sredir Kuzey Irak'taki gelimelerle bile ilgilenmedii gz nnde bulundurulacak olursa Trkiye'nin Gney Irak'n gelecei hakkndaki kaytszlnn yadrganacak bir taraf kalmamaktadr. 278 Amerika Irak'n gelecei konusunda ran'la anlat m? Anlam gzkmektedir. Amerika Irak mdahalesinde baarl olamad. Snni Araplar'dan beklediinden ok daha byk bir tepki ile karlat. Krder'in kendisini destekliyor olmas I-rak'n genelinin Amerika'nn kontrol altna girmesini salamad. Bylece Gney'deki ii Araplar'n oynayaca roln nemi ok byk lde artt. ii Araplar'n Snni Araplarla birlikte Amerika'ya direnmesi btn Irak' Amerika iin iinden klmaz bir batakla dntrebilirdi. ii Araplar' direnie katlmaktan uzak tutmann yolu ise ran'dan geiyordu. Mezhep beraberliinden dolay ran'n Gney Irak'taki Araplar zerinde byk bir etkinlii olaca kesindi. Amerika bir ekilde ran'la temas kurdu. ran'n ii Araplar'a I-rak'taki direnie katlmamalarn telkin etmesi saland. Buna karlk Amerika ran'n Gney Irak'taki nfuzunun artmasna gz yumacakt. Buna ek olarak ran'n atom bombas yapmasna da kar kmayacakt. Nitekim yeni Cumhurbakan seilen Ahmedinecad uranyumu zenginletirecek tesislerin yapmna devam edileceini aklad. Hem Amerika'ya hem de Avrupa'ya, benim i ilerime karamazsnz diyerek rest ekti. Amerika'nn hi sesi kmad. Halbuki yakn zamana kadar Amerika'nn ran'la aras akt. Her an ran'dan olumsuz ynde bahsediyor ve ran'a habire gzda veriyordu. Bunlardan eser kalmamtr. Bugn iin Irak'ta ortaya kan durumu baka trl izah etmek mmkn deildir. Amerika Irak'a laiklik ve demokrasinin geleceini sylyordu. Ama Anayasaya ii Araplar'n sraryla eriata aykr kanun yaplamaz, diye yazlmasna kar kmad. Amerika'nn bunu kabul etmesi, hem ii Araplar'a hem de ran'a verilmi ayr bir dnd. Bir bakma her ikisine de, Amerika'nn Irak'a mdahalesi ve istedii kadar askerini buraya sresiz olarak yerletirmesi iin verdii bir sus payyd. Trkiye Irak'n kuzeyindeki ve gneyindeki gelimelere kaytsz kalamaz. Kalmamaldr da. 279 IRAK VE SURYE'DE SON DURUM IRAK'TA anayasa kabul edildi. Aa yukar herkes ittifakla bu Anayasa'nn Irak'a yeni bir dzen getirmediini ve blnmenin nn bsbtn atn sylyor. Durumun byle olaca zaten daha ncesinden belli idi. Irak'n blnmesinin Trkiye iin ne kadar byk kayplara sebep olacan da "Irak'ta Trkiye'yi Bekleyen ifte Kayp" bakkl yazmzda anlatmtk. Bu yazmzda Irak'n ayr blgesindeki ayr toplumun son durumlarn, gl ve zayf yanlarn irdelemek istiyorum. Krtler, Snni ve ii Araplar Kuzey Irak'taki Krtler'in kendi aralarnda bir ihtilaflar yoktur. Kendi alarndan tutarl bir yol izliyorlar. Amerika'nn gayet youn bir desteine

sahiptirler. Ayn eyi AB iin syleyemeyiz. AB Trkiye'de yapt kadar Irak'ta Krtlk yapamaz. Nasl Ortadou'da Amerika kadar Israil'ci olmuyor veya olamyorsa, Irak'ta da benzer sebeplerden dolay Amerika kadar Krt olamaz. Ancak bu ksa vadede Irak'n geleceine bir etki yapmayabilir. Krtler'in temel zaaf ar Amerikanclklar'dr. Irak'a Amerikan askerinin gelmesinin ve burada kalmasnn byk vebalini ii Araplar'la birlikte paylayorlar. Krtler ayr bir bamsz devlet kurmak istiyorlar. Bir devlet kurup kuramayacaklarn zaman gsterecektir. Ancak byle bir devlet kurulsa bile, bu devletin kesinlikle bamsz olmayaca bugnden bellidir. Kuzey Irak'ta bir Krt devleti demek bu blgenin btnyle bir Amerikan ss haline gelmesi demektir. Ortadou'nun kalbinde ABD'nin yeni bir eyaleti kurulmu olacaktr. Krtler szm ona Snni Araplar'dan kurtaracaklar bamszlklarn Amerika'nn kucana teslim edeceklerdir. Bu Krtler iin ok zor bir durumdur. Irak'l Krtler bunu u anda grmyor olabilirler. Krtler za280 ten yalnz bir topluluktur, ikinci bir israil olma yolunu tutmalar kendilerini ok byk husumetlerle ba baa brakacaktr. Krtler'in bu corafyada en yaknlar Trkler'dir. Trkler ve Krtler her eye ramen bugne kadar ezeli kardelik balar ile birbirlerine bal olmulardr. Ama ayr bir devlet kurma giriimi ile Trkiye'yi de karlarna alm olmaktadrlar. Btn bunlar kendileri iin telafisi mmkn olmayacak zararlara yol aacaktr. ii Araplar'la ilgili durum da ayndr. Anayasa'ya eriata aykr yasa kamaz diye yazdrttlar. Hayret verici bir durumdur: Demek ki ii Araplar'a gre Amerika'nn bamsz bir lkeye mdahale etmesi, Onun silahlarnn glgesi altnda seimlerin ve referandumun yaplyor olmas ve Amerikan askerinin btn Irak corafyasnda sresiz olarak kalmas eriata aykr deildir! Keke ii Araplar, slam' bu iin iine kartrmasalard. Irak Anayasas'na yazlm byle bir madde Amerikallar'n Irak'taki varln merulatrmaz ve ii Araplar' Amerikanclk'tan kurtarmaz. Burada dikkat edilmesi gereken bir tarafta Amerika-ran ilikileri, dier tarafta Irak'n blnme srecidir. Bir taraftan ran atom bombas yapma yolunda hzla ilerlerken, Irak'n blnme sreci de yine hzla geliirse, ran ve Amerika'nn kendi aralarnda anlatklar kantlanm olacaktr. ii Araplar'n ran'dan baka bir destei ve hmisi 3roktur. Bunun iindir ki ii Araplar'n Amerika'ya direnmek veya onunla uzlamak hususunda iran'a sormadan bir karar verebilecekleri ve ii Araplar'n ayn anda hem Snni Araplar'a hem de iran'a sadakatsizlik gsterebilecekleri dnlemez. ii Araplar'n da Krtler gibi en zayf taraflar Amerika'nn Irak'a yerlemesinin vebalini tamalardr. Krtler'i bekleyen byk yalnzlk, husumet ve kuatlmlk ii Araplar' da beklemektedir. Bugn iin Snni Araplar ortada skm, yanlz ve yaltlm olarak gzkyorlar. Bu durum geicidir ve yanltcdr. Irak'taki bamszlk bayra Snni Araplar'n elindedir. Amerika'nn Irak'a yerlemesine onlar kar kyorlar. Bylece bir bakma Amerika'nn bundan sonra yapmay dnecei yeni mdahaleler iin de engelleyici bir rol stlenmi oluyorlar. Snni Araplar'n gsz deil gl olduu aka gzkmektedir. 281 ... Ve Suriye Geen gnlerde Lbnan Eski Babakan Hariri'nin Suriye tarafndan ldrldne dair bir Birlemi Milletler raporu yaynland. Buna ilk tepki Almanya'nn nl dergilerinden Bild'den geldi. Bu dergiye gre raporu yazann en nemli tan Irak'l, beynelmilel bir sahtekrd. tirazn hemen ve ilk nce Almanya'dan gelmi olmas ayr bir nem tamaktadr. Bu konuya bir baka vesile ile deineceiz. Anlalyor ki Amerika'nn Suriye ile ilgili niyetleri giderek ciddiyet kazanmaktadr. Irak'n durumu ortadayken Amerika hibir ekilde Suriye'ye ilimemelidir. Suriye'nin terrle ilgisi varsa bunu tesbit edecek olan BM'dir. O da bunu tarafsz ve kukuya yer brakamayacak ekilde yapmaldr. Alnmas gerekecek nlem olursa bunlar uluslararas hukuka, BM' nin ve onun ilgili organlarnn kararlarna dayandrlmak ve uygulamalar da BM'nin nclnde, onun grevlendirmesi ve denetimiyle gerekletirilmelidir. Trkiye'nin Yapmas Gerekenler

Trkiye'nin yapaca Irak ve Suriye ile ilgili bu yazda ortaya koyduumuz gerekleri dile getirmek ve gerekli prensipleri ortaya koymaktr. Olup bitenlere asla seyirci kalmamaldr. Bu gerekleri hkmet ve iktidar sylemelidir. O sylemiyorsa muhalefet sylemelidir. O sylemiyorsa sivil toplum kurulular sylemelidir. Hepimiz sylemeliyiz. Trkiye'nin Irak'la ilgili hi yapmamas gereken ey ise susmaktr. Zira sustuka sra susana geliyor. 282 IRAK MESELES VE DEVLET Trkiye'nin bir Irak politikas olmadn sanyorduk. Yanlmz. Meer ki varm(!). Daha dorusu var olmas gereken deimi ve krmz izgiler de kalkm. Yeni Irak politikas; Barza-ni'yi ve Irak'taki Krt devletini barmza basmak olmu. Aslnda, Irak'taki gelimeler karsnda epeyce bir zamandr devam eden sessizlik ve tepkisizlikten kukulanmyor deildik. Geri Genel- . kurmay Bakan da Irak'taki son durumun gze alnmas gerektiini sylemiti. 3 Aralk'ta bir gazetede ise, Cumhurbakan'nn I-rak'taki son gelimeler dolaysyla MGK'dan yeni bir Irak politikas tespit edilmesini istedii yazyordu. Grlyor ki artk her ey a-ka ortadadr. Trkiye Irak'n blnmesini kabul etmitir. Krdistan Bamsz Devleti'ni de -birincisini kabul edince- zaten zorunlu olarak kabul etmektedir. Biz de bundan korkuyorduk ama vatana olan sevgimiz dolaysyla gnlmz bir trl byle bir ihtimali lkenin zerine konduramyordu. Devlete gvenimizden dolay bir devlet politikas olan Irak'n blnmemesi ve ne bamsz bir Krdistan, ne de byle bir gelimeye yol aabilecek gevek bir federasyona Irak'ta geilmemesi yolundaki devlet politikasnn deimeyeceine olan inancmz koruyorduk. Deimemeliydi de. Deimesi yanltr. Yol yaknken tekrar bundan dnlmelidir. Bu yaznn amac da ksaca bunu anlatmaktr. Bamsz Krt Blgesi ve Barzani'yi benimsemenin neye faydas olacaktr? Devlet Cevap Vermeli Irak'n toprak btnlnn korunmasn istememizin iki temel sebebi vardr: Birincisi; Irak'ta kurulacak bamsz bir Krt devletinin "Trkiye'deki blcl trmandraca idi. Trkiye I-rak'n btnln' kendi btnl olarak kabul ettii iin 283 istiyordu. Acaba ne deiti? Veya kimden ne vaat alnd da Irak'n btnlnn bozulmas Trkiye'ninkinin bozulmas ile edeer olmaktan kt? Devlete den nce bunu aklamaktr. lk bata zerk Krdistan'n Irak Federasyonu'na bal olaca ileri srlse de bunun hibir geerlilii yoktur. zerk Kurdistan Irak Federasyonu'na bal olsa dahi bu ba olduka gevek bir ba olacaktr. Bu, kabul edilen Anayasa ile ortaj^a kmtr. Byle gevek bir ban kanlmaz olarak bamsz Kurdistan Devleti'ne yol aaca tartmasn, bir kenara brakalm. Bu gevek badan dolay Kuzey Irak'taki Krtlerin Irak Devleti karsnda sahip olaca haklar, acaba Trkiye'deki Krtler iin imrendirici olmayacak mdr? Byle bir federasyon modelinin bamsz Krdistan Devleti'ne yol amasa bile Trkiye'deki blcl ne lde arttraca, ne tr sonular verecei iin ayrca bir ey sylemeye hi gerek yoktur. Bunun iindir ki devlet, nasl olup da zerk Krdistan'n Trkiye'deki blcl azdrmayacan, kamuoyuna aklamaldr. Irak Blnnce Kuzey Irak'n Dndakiler Ne Olacak? Bilgi alma herkesin hakk... Sayn Gl; Kuzey Irak bizim hinterlandmzdr, diyor. Maaallah. Peki, Badat ve Basra da bizim hinterlandmz deil mi? Daha aalar, bir zamanlar Gl'n retim yelii yapt yerler bizim hinterlandmz deil mi? Suriye bizim hinterlandmz deil mi? Kbrs bizim hinterlandmz deil mi? Trkiye'nin hinterland Kuzey Irak'la snrl deildir. Kimse uramasn, teslimiyetilik gereke kabul etmez. Irak blnrse, Gney Irak ne olacak? Bamsz ii Arap devleti ran'n kukla devleti olur. Bunu defalarca yazdk. Bu gevek federasyon ierisinde kalsa bile, yine de ran'n egemenliine girmi olur. imdi yine soruyorum: Trkiye byle bir gelimeden memnun olacak mdr? Yoksa bunun byle olmayacana dair kesin bir vaat ya da garanti mi almtr? Devlet bunlar da aklamal284

. dr Zira Trkiye'nin Irak'n btnlne sahip kmasnn ikinci sebebi; Irak'n blnmesi halinde blgedeki lkeler aras dengelerin onarlamaz bir ekilde bozulacadr. Bu yazda devlete ynelttiimiz sorulara, devlet cevap vermelidir? Vermezse herkes bunlar ondan sormaldr. 285 VI. BLM: AVRASYA YOLLARI BR YERLERE SIINMAK HTYACI Daha nceki bir yazmzda, ABD ve AB'nin Trkiye'yle ilgili niyederinden kaynaklanan iki ayr tehlikeye dikkat ekmek istemitim. Trkiye'de ABD'nin Byk Ortadou Plan'na ve bata Kbrs olmak zere AB'ye verilmek istenen dnlere kar kan herkesi bu tutumlarndan dolay kutluyorum ve onlara katlyorum. Ancak bir hususu belirtmekte de zaruret gryorum. ABD ve AB'ye kar kanlar -bunlara bir alternatif kabul ettikleri- Avrasya gcyle birlikte hareket etmemizi neriyorlar. Avrasya gc dedikleri Rusya-inHindistan ittifakdr. ddialarna gre bu byk g ABD'nin yaylmaclna kar olmak iin bir araya gelmilerdir. Bu lkelerden zellikle in ve Rusya'nn zaman zaman bir araya geldikleri ve ortak bir d politika izleyecekleri intiban verdikleri dorudur. Ancak en azndan u an iin gereklemi ciddi bir ibirlii yoktur. Hele Hindistan'n da bu iin iinde olduu iddias uzak bir hayal bile deildir. Avrasya gc sanal bir iddia olmaktan teye bir anlam tamamaktadr. Esasen in, Rusya'nn mttefiki olamaz. in, Rusya'nn sadece korkusudur. Nfusu yaknda 1,5 milyar bulacak, in'in hibir komusu kendisini ona kar emniyette hissedemez. Bir de buna in'in son 25 yldr gerekletirdii en hzl kalknan ekonomiye sahip olma zellii katld vakit durum daha da netleebilir. Bunun iindir ki ayn ideolojiyi paylatklar dnemde bile in ve Rusya'nn aras iyi olmamtr. Buna mukabil Rusya ve Hindistan birbirlerine daha yakn bir izgi izlediler. Rusya'nn in'e kar Amerika'nn desteine ihtiyac vardr. in ilgin taraf in'in de Japonya ve Rusya'ya kar Amerika'ya ihtiyac bulunmaktadr. Yeni bir sper g olarak Hindistan, ABD'nin senaryosudur. Rusya iin AB ve zellikle Almanya kendisi iin in'in yannda ikinci bir tehdittir. Buna kar da Ameri287 ka'ya ihtiyac vardr. Bu sebepten dolay da Amerika'nn Orta Asya'daki askeri varlna kar kmamaktadr. Bu anlattklarmz jeopolitiin dilidir. Amerika'nn stnl, bir taraftan (Batda) AB ile Rusya'nn; dier tarafta ise (Douda) Rusya, in, Japonya ve Hindistan arasndaki dengenin devamna baldr. Bunun byle olmas bugn iin Rusya'nn, in'in, Japonya'nn ve Hindistan'n karlarna ters dmemektedir. Bunun iindir ki Rusya ve in'in bir araya gelerek ABD'ye kar jeopolitik bir ittifak oluturmalar sz konusu deildir. Bugn iin in ulusal rezervini ABD dolar olarak elinde tutuyor. Amerika'ya kar koymak istese nce bunu euro ile deitirir. Fazla uzaa gitmeye ihtiya yoktur. Demek oluyor ki Trkiye, ABD ve AB'ye kar dururken veya kar durmak iin snabilecei herhangi bir baka jeopolitik g oda yoktur. Trkiye'nin bamszlnn en radikal savunucularnn bile yaslanlabilecek sanal bir yeni g odana ihtiya duymalar ise son derecede dndrcdr. 288 RAN, ZBEKSTAN ve DERLER Amerika'nn Orta Dou ve Orta Asya'ya ynelik politikalarnda ve giriimlerindeki krlma noktalar birer birer btn aklyla ortaya kyor. Amerika'nn Irak'a askeri mdahalesi burada bir trl istedii dzeni kurmasna yetmedi. Irak'n ortasnda yer alan snni Araplar'n Amerikan askerlerine kar silahl direnileri devam ediyor. Geride kalan iki buuk yl iersinde bu direniin hz hi kesilmedi. Amerikan askerlerinin can kayb devam ediyor. Amerika'nn ve Bush'un Irak'la ilgili bir tek dayanaklar bu lkede yaplan 30 Ocak seimleridir. Bundan da bir baar karamadlar. Silahl direni Amerikan askerleri kadar yeni kurulan Irak Devleti'nin gvenlik glerine ve Amerika ile ibirlii yapan Irakllara kar srekliliini koruyor.

Bu tablo karsnda btn dnyada ve Amerika'da bile Amerika'nn Irak'ta kesin bir baarszla uradn savunanlarn says giderek artyor. Onlara gre Bush ve Amerikan ynetimi de bunun farkndadr. Irak'tan ekilmek istiyorlar ancak bunun da aresini bulamyorlar. Bu iddialar u an iin belki yzde yz doru olmayabilir ama ok byk lde gerei yanstt da kesindir. Irak da ne scak direni bitti ne de yeni bir devlet dzeninin kurulabileceine dair ortada herhangi bir emare bulunuyor. u aamada Amerika "Eer Irak birleemiyor ve ortaklaa bir devlet kuramyorsa; varsn e blnsn, ayr devlet kurulsun" diyemez. Byle olursa elinde sadece Krtler kalr. Snni Araplar, zaten Amerika'ya karlar. Bamsz bir ii Arap Devleti de Amerika'yla dost olmayacaktr. Amerika'nn elinde onu kendi gdmnde tutacak herhangi bir imkan ve mekanizma bulunmuyor. Amerika, Irak'a demokrasi getireceini syleyerek girdi. ii Araplar ise demokrasinin deil eriat dzeninin uygulanaca bir devlet dzeni istiyorlar. Yaplmakta olan anayasa almalarnda bu 289 istekleri aka ortaya kyor. ii Araplarn; Amerika'nn Irak'taki fl askeri mevcudiyetine, kurulacak muhtemel bir ortak Irak Devle- fl ti'nin eriata gre ynetilecei varsaym ile kar kmadklarn 9 sylemekte hibir yanllk yoktur. ii Araplarn Irak'ta hem Ame-rikallar'a yardmc olmalarnn hem de laik ve demokratik bir devletin kurulmasna sessiz kalmalarnn imkan olmad gzkmektedir. ran'da geenlerde yaplan cumhurbakanl seimini Ahmedinecad'm kazanm olmas Irak'taki ii Araplar'n sz konusu kararllklarn arttraca kesindir. Ahmedinecad jemin edip cumhurbakanl koltuuna oturur oturmaz Iran, nkleer aratrmalar hzlandracan aklad. Amerika'dan yine byk eytan olarak bahsedilmeye baland. Ahmedinecad'la birlikte ran'n A-merika'yla ilikilerinde var olan gerilimi trmandraca anlalmaktadr. Byle bir konjonktrde ii Araplar Amerika'yla beraber olmaktan giderek daha fazla rahatsz olacaklar ve Irak'ta eriata dayal bir devlet kurulmas yolundaki isteklerinde daha da srarl olacaklardr. ran'n Amerika'ya aka kafa tutmaya balad bir zamanda Amerika'nn Irak'tan ekilmesi ve Irak'ta ayr bamsz devletin kurulmasn istemesi mmkn deildir. Szn ksas Amerika'nn Irak'ta kalsa kalamayaca, ksa kamayaca ve kendi bana ileyebilecek bir dzen kuramayaca bir batakla sapland gzkmektedir. ran-Amerika arasndaki gerilimin trmanaca bu yeni dnem Amerika iin Irak balamnn dnda da ok byk bir nem tamaktadr. Amerika ran'dan hep rahatsz ve ikayeti idi. Irak'tan sonra ran'a mdahale edebileceini ak ak ima ediyordu. Yakn zamana kar ran, Amerika'nn bu tutumu karsnda aradaki ipi daha fazla gerecek bir giriimde bulunmuyordu. Ahmedinecad'la bunun deitii gzkmektedir. ran'n nkleer aratrmalara hzla devam edecei sznn iinde uranyumu zenginletirme (yani atom bombasnn temel maddesi yapma) tesislerinin yapm da yer almaktadr. Buna ek olarak ran bundan sonra nkleer almalar iin herhangi bir gzlemci kabul etmeyeceini de ilan etmitir. Bu Amerika'ya kar tam bir meydan okumadr. 290 iran'n bu davran Amerika-AB ilikilerini de etkileyecektir. AB, Amerika'ya kar ran'n nkleer almalarn denetleyen ve kontrol eden bir rol stlenmiti. ran'n bu kararndan sonra AB bu rolne devam etmeyecektir. ran'a destek de olmayacak buna mukabil Amerika kendisinden istese bile onunla birlikte -ran'a kar onu bu sevdasndan herhangi bir engellemeye girimeyecektir. Belli bir zaman ierisinde Amerika, bir ekilde ran'n nkleer almalarn durdurtamazsa, btn dnyada byk bir itibar kaybna urayacaktr. ran'a dediini yaptramam duruma decektir, Amerika'nn gc dnyann her yerinde tartlacaktr. Irak'taki baarszla bir de ran'la ilgili diplomatik baarszlk eklenecektir. Pek ok lke Amerika'ya kar daha bamsz olma yolunu deneyecektir. ran'da yaanan bu son gelimelerle aa yukar ayn tarihlerde zbekistan'da da Amerika'yla hatta Orta As)ra ve Orta Dou'nun gelecei ile ilgili ok nemli bir gelime ortaya kt. zbekistan ABD'ye yz seksen gn iersinde

zbekistan'daki askeri ss terketmesini bildirdi. Irak'taki baarszla ve ran'n meydan okumasna bir de zbekistan'n "topraklarmdan k" istei eklendi. Amerika'nn zbekistan'daki askerlerini ekmesi de dierlerine eklenince Amerika iin ciddi bir bozgundan bahsetmek sz konusu olacaktr. zbekistan'n ABD'ye git demesinden nce agay Alls'nm da Amerika'nn zbekistan'dan askerlerini ekmesi iin bir karar alm olduunu hatrlayalm. Amerika zbekistan'dan ekilecek mi? Yaygn olan rivayete gre Amerika zbekistan'daki askerlerini Azerbaycan'dan alaca bir sse getirmek niyetindedir. Rivayet edildiine gre A-zerbaycan'la anlamaya da varmtr. Sz konusu rivayete ramen Azerbaycan'n AmerikaVa bir s sz verdii henz doru deildir. Kald ki Amerika zbekistan'dan askerini ekip Azerbaycan'da bir sse yerletirse bile bu zbekistan'dan Amerika'nn ekilmesinin kendi itibar zerinde yapaca tahribat tam olarak telafi etmeyecei ortadadr. Azerbaycan ve zbekistan'n her ikisi de ok nemli lkelerdir. Ancak 291 nemleri birbirlerinden farkldr. Farkl stratejik konumlara sahiptirler. Biri dierinin hibir ekilde alternatifi olamazlar. Amerika Orta Asya'da asker bulundurmay amalyorsa Azerbaycan ve zbekistan'da ayr ayr asker bulundurmak isteyecektir. Bunun iindir ki zbekistan'dan ekiliinin Amerika'nn gcnn snanmas asndan da itibarnn zedelenmesi asndan da herhangi bir telafisi bulunmamaktadr. Rusya ve in'in, Amerika'nn Orta Asya ve Orta Dou'da etkin olmasn istemedii ve Amerika'y byle bir istekten caydrabilecei gerei de ortaya kacaktr. AB'de bundan memnun kalacaktr. in ve AB'yi bir kenara brakyorum. Her ikisi de bu blgelerin petrolne bamldr. En azndan bu sebepten dolay Amerika'nn bu blgelerdeki etkinliinin artmasna kar olmalar doaldr. Rusya'ya gelince durum deimektedir. Rusya'nn kendi petrol ve doalgaz vardr. Bunlar kendisine yettii gibi darya da ihra edilmektedir. Amerika'nn Orta Dou ve Orta Asya'daki etkinliinin Rusya'ya kar olmad aktr. Bugn artk Souk Sava dneminde bile ABD ile Rusya'nn o gnler iin sanld gibi aralarnn ak olmad ortaya kmtr. Souk Sava'n en gerilimli dnemlerinde bile ciddi bir diyalog iinde bulunabilen ABD ve Rusya'nn bugn atma iinde olmalarna sebep tekil edebilecek herhangi bir husus gzkmemektedir. ABD'nin Afganistan ve Irak'a askeri mdahalesi, zbekistan'daki ss, bundan bamsz olarak Azerbaycan'dan da s istemekte olmas ksaca Orta Dou, Kafkaslar ve Orta Asya'ya iyice yerlemek istemesi Rusya'ya kar bir hareket deildir. in'e ve AB'ye kardr. Onlarn daha da glenmeleri ihtimaline kar ABD'nin dnd bir tedbirdir. Onlarn petrol kaynaklarna el koyabilmek iindir. Rusya'ya kar olmak bir tarafa Amerika'nn bu niyetlerinin Rusya asndan da olumlu olaca dnlebilir. Rusya'nn askeri gc devam etse bile ekonomik ve teknolojik adan Avrupa'dan bir hayli geride olduu ortadadr. in ise nerdeyse akllara durgunluk verecek bir ekonomik ve teknolojik gelimeyi gerekletirmektedir. Bu devam edecektir. Bir on yl iersinde milli gelirde 292 ABD'yi de geip dnyada birinci olmas beklenmektedir. in'in ekonomisinin bymeye devam edecei, uzun yllar dnyann en hzl byyen ekonomisi olaca, teknolojinin de hzla geliecei ve dnyann her yerinden in'e direk sermaye yatrmlarnn devam edecei ileri srlmektedir. Nasl zamannda ABD en byk sper g olarak ingiltere'nin yerini aldysa gelecekte de in'in ABD'nin bugnk yerini alaca dahi iddia edilmektedir. Bunun yan sra 1.3 milyarla dnyann en byk nfusuna sahiptir. Nkleer silah yapabilmektedir ve belli bir dzeyde askeri teknolojiye sahiptir. Byle bir lkenin dnyann uykusunu karmamas mmkn deildir. Hele hele komularnn uykusunu karmamas hi mmkn deildir. Rusya bugn in'den gldr. Ama yarn olamayacaktr. En azndan byle olmas gayet yksek bir ihtimaldir. Rusya ksa vadede in'le taktik nitelikli eitli ibirlikleri gelitirse bile in'e kar oluturaca uzun vadeli strateji de byle bir ihtimali aklna hi getirmemesi acaba mmkn mdr?

Ksacas hzla geliip byyen ABD'nin 3'erine geecei bile iddia edilen in karsnda Rusya bir gvenlik aray iinde olmayacak mdr? Bir baka ifadeyle Rusya uzun vadede in'i kendisi iin bir tehdit olarak alglamayacak mdr? in 1949'da komnist olunca iki lke de ayn ideolojiyi paylar oldular. Buna mukabil dostluklar ancak on yl devam edebildi. Rusya ve in birbiriyle ihtilafl hatta hasm lkeler oldular. Onun zerine ABD Bakan Nikson 1971'de Pekin'de Mao'yu ziyaret etti. Amerika Rusya'ya kar in kozunu oynad, dediler. O zaman Rusya in'den ok gl idi. leride bu denge in'in lehine bozulur da in Rusya'dan daha gl olmaya balarsa bu sefer Amerika in'e kar Rus kozunu oynamak isteyebilecektir. Byle bir durumun Rusya tarafndan ho karlanmamas iin bir sebep olmayacaktr. Esasen Orta Asya'daki Amerikan askeri varl ayn anda hem Rusya'y hem in'i tehdid edemez. Her ikisini birden kontrol de edemez. Rusya ve in birlikte hareket ettikleri taktirde Amerika'nn askeri varlnn devam etmesi mmkn olmaktan kar. Bunun iindir ki Rusya'nn Orta Asya'daki Amerikan varlna kar her zaman in gibi bir garantisi vardr. in orada durmak293 tadr. Eer birgn Rusya in'i bir tehdit olarak grmeye balarsa Orta Asya'daki Amerikan askeri varl Rusya iin rahatlatc bir unsur olacaktr. Bir de Avrupa ile Rusya arasndaki duruma bakalm. nce tarihe gz atalm. 19.yy'n balarnda Fransa Rusya'y igal etmeye kalkt. Napolyon, Moskova'ya girdi. K ve Rusya'nn Asya'daki usuz bucaksz derinlii, Napolyon'u yendi. Dier taraftan 20.yy'n ortasnda Hitler Rusya'ya saldrm, Alman ordular Moskova'ya kadar gelmiti. 20.yy'm bandaki Birinci Dnya Sava'nda da Rusya ile Almanya kar kar gelmiti. Rusya, Almanlar'a kar; ingilizler ve Franszlarla beraber olmutu. ikinci Dnya Sava'ndan sonra durum tersine dnd. Almanya yenildi, Avrupa ise perian haldeydi. Rusya hzla Dou ve Orta Avrupa'y yuttu. Almanya blnd ve Dou taraf Rusya'nn elinde kald. 1948 ylnda Rusya atom bombasn padatt. Artk Avrupa veya Almaca Rusya'y deil Rusya onlar tehdit eder hale gelmiti. Rusya'yla Avrupa ilikileri hep gelgitlerle ve istikrarszlkla doludur. Aradaki g dengesi hangisinin lehine bozulursa o kar tarafa kar istilac emeller tamtr. 19. yy.'in bana doru Fransa sadece Rusya'yla birlikte hareket etmenin Almanya'y dizginlemeye yetmeyeceini grm ve ingiltere'ye de yaklaarak l bir beraberlik oluturmak istemitir. Bylece Kta Avrupas dndaki bir g, kta Avrupas'nda askeri dengeyi salamak iin devreye girmitir. Bu g ingiltere idi. 19.yy.'m banda ise ingiltere Napolyon Fransa'sna kar Rusya Via ittifak etmiti. ikinci Dnya Sava'nda ise ingiltere ve Fransa'nn ortak askeri gc Almanya'nn dizginlenmesine yetmedi. 1940'da Almanya Paris'i zaptetti ve ingiliz askerleri Fransa'y terk ettiler. Almanya 1941'de Rusya'ya saldrd. Eer Amerika'nn Rusya'ya verdii askeri ve ekonomik yardm yetimese Almanya daha ileri gidebilirdi. Almanya'nn, bata Fransa olmak zere igal ettii Avrupa lkelerinden Almanya'nn kartlabilmesi iin Amerikan askerinin Avrupa'ya gelmesi gerekmiti. Avrupa'y Almanya'dan kurtarmak iin gelen Amerikan askerleri; ikinci Dnya Sava'ndan sonra Rusya, Dou ve Orta Avrupa'ya doru genilemeye balaynca bu 294 sefer Avrupa'y Rusya'ya kar korumak iin Avrupa'da kaldlar. NATO da bu amala kuruldu. Bugn iin Rusya'nn askeri gc uzay ve fze teknolojisi, Avrupa'nn nnde olsa da hem ekonomik hem de teknolojinin btn asndan AB'nin ve tek bana Almanya'nn Rusya'dan daha gl olduu kesindir. Alman tanklarnn giremedii yerlere Alman mark girmiti. Rusya'da ve Orta Asya'da Almanya'nn yatrmlar giderek artmaktadr. ABD bu blgelerde sadece petrolle megul oluyor ve buralara kendi askerini yerletirmeye alyor. Buna mukabil Almanya'nn yatrmlar buralarda giderek artyor ve Almanya ile buradaki lkeler arasnda gayet gl balar oluturuyor. Yarn birgn ise eer AB'nin birleme sreci devam ederse kendisinin, etmedii taktirde Almanya'nn kendi askeri gcn oluturacan aklda tutmak gerekiyor. AB veya Almanya bunu yapt vakit bugn Rusya lehine

olan askeri dengenin tersine evrilecei ortaya kmaktadr. Bu adan baknca, Rusya'nn Almanya ve AB karsnda kendini rahat hissetmesi de yle kolay olacak gibi gzkmyor. Rusya'nn bir taraftan AB veya Almanya dier taraftan in arasnda kendini bir skmlk hissine kaptrmas sz konusudur. Rusya kendisini byle bir duyguya kaptrrsa kendisine blgesel bir mttefik bularak bu skmlktan kurtulmay deneyemez. Sz gelimi Hindistan' ele alalm. Hindistan'n Rusya'yla aras hep iyi olmutur. Uzunca bir zaman iki lke birbirlerini in'e kar mttefik olarak grmlerdir. Bugn yine birbirlerini byle grseler bile bu Rusya'nn in ve AB ya da Almanya karsnda duyabilecei endielerini teskin etmeyecektir. Yarn Hindistan'n blgesel bir g olmaktan kp bir sper g olmas dahi durumu deitirmeyecektir. Rusya'nn Asya ve Avrupa dnda jeopolitik bir mttefike ihtiyac olacaktr. Byle bir mttefik ise sadece ABD olabilir. ABD de Rusya'nn uzun vadede Avrupa ve in arasnda skp kalmasn iste-me\'Tecektir. Bunu kendi gvenlii asndan ciddi bir tehdit olarak alglayacaktr. Amerika iin Rusya kendi topraklarna sahip ka-bilmeli ekonomi, teknoloji ve askeri g asndan AB ve in'le 295 rekabet edebilmelidir. Bu adan baknca Amerika'nn ve Rusya'nn blgesel karlarnda bir eliki yaand ne srlse dahi iki lkenin de aralarnda ak veya rtl bir ittifak salamak iin ok -nemli jeopolitik sebepler bulunmaktadr. Bundan dolaydr ki A-merika'nn Orta Dou ve Orta Asya'daki askeri varl Rusya'y tehdit etmek yerine uzun vadede O'nun iin AB ve in'e kar bir gvence bile olabilecektir. Eer Amerika zbekistan'dan askerini eker ve ran'n kafa tutmas karsnda etkili birey yapamazsa, yukardaki mlahazalarn tersine, Rusya'nn her iki lkede de Amerika'nn askeri varlna kar kt ve bu hususta in'le ibirlii yapt anlalm olacaktr. Rusya'nn Amerika'y jeopolitik bir mttefik olarak grmedii, tersine blgesel bir rakip ve tehlike eklinde alglad ortaya kacaktr. Zira, Rusya'nn ran ve zbekistan'a aktif destei, garantisi ve onlar yreklendirmesi olmasa her iki lke de Amerika'nn karsna bu lde dikilmeye cesaret edemezlerdi. Bu adan baknca zbekistan ve ran'la ilgili gelimeler Amerika ile Rusya arasndaki ilikilerin de gn na kmasna sebep olacak-ur. Rusya'nn Amerika karsnda yer ald ak bir ekilde anlald taktirde Orta Asya, Kafkaslar ve Orta Dou'da Amerika kart harekeder g kazanacaktr. Dier taraftan AB, Orta Dou lkeleri ile ilikilerini gelitirmek ve onlar Amerika karsnda yreklendirmek asndan daha aktif olmaya balayacaktr. Nasl Amerika'nn Irak'taki baarszl ran ve zbekistan'daki Amerikan kartln tetiklediyse, burada urayaca baarszlklar da Irak'taki durumunu daha da ktletirecektir. Yazmzn banda Amerika'nn kendi karlarna uymayaca iin Irak'n ayr bamsz devlete blnmesini istemeyeceini sylemitik. Bu analizimiz doru ise Amerika'nn Irak'ta ok uzun sre yaayabilecek demokratik ve federal bir Irak Devleti kurabilmesi Trkiye iin zararl ve olumsuz bir gelime olmayacaktr. Buna mukabil Amerika'nn Irak'ta urayaca baarszln doal ve kanlmaz sonucu bugnk Irak'n ayr bamsz devlete blnmesidir. Bugn Trkiye iin en olumsuz senaryo da budur. Zaten Irak artk blnmtr. Krtler Irak'tan tamamen kopmutur. Snni ve ii 296 Araplar'n bir araya gelmeleri hi mmkn gzkmemektedir. Gelseler bile bu ancak Snni Araplar'n ii Araplar'n egemenlii altna girmesi ile mmkn olabilir.Krtlerin, Snni ve ii Araplar'n federal bir Irak Devleti iin bir araya gelebilmeleri ancak ok gl bir d baskyla mmkn olabilir. Bu g de Amerika'dr. Amerika'nn Saddam' devirmek istemesi yanl deildi. Orta Dou lkelerine demokrasi getirmek istemesi de yanl deildi. Amerika'nn yanl bunu tek bana ve askeri mdahaleler araclyla yapmak istemesidir. zelde Irak' Saddam'dan dier Orta Dou lkelerini eitli diktatrlerden kurtarma misyonunu Birlemi Milleder'e yklemesi gerekirdi. Amerika'nn gerek Irak'ta urad zaaf, gerekse dier giriimlerinde urad ve urayaca zaafn kayna

uluslararas camiay kendi arkasna almamasdr. Uluslararas camiann bu giriimlerde Amerika'ya sadece rza gstermesi deil ak destek vermesi ve ona katlmas gerekirdi. Bugn iin uluslararas kamuojo tamamen Amerika'nn aleyhinedir. Uluslararas camia da giderek bunun daha fazla etkisi altnda kalacaktr. Amerika'nn bu temel zaafiyeti kendi aleyhine sonular dourmas yan sra blgesel bar da tehlikeye atmaktadr. Bundan da en fazla etkilenecek lkelerin banda Trkiye gelmektedir. Btn bu mstakbel gelimeler Trkiye'yi de ok yakndan ilgilendiriyor. Trkiye btn bu gelimeleri yakndan izlemeli ve bunlardan kendisi iin gerekli dersleri kartabilmelidir. 297 RUSYA NE OLMAK STYOR? Souk sava biteli 10 yl oldu. Geride kalan zaman ierisinde Rusya hem kendisi hem blge hem de btn dnya iin ok nemli olan bir karar bir trl vermedi. Rusya'nn vermekte geciktii karar u idi: Ya bir sper g olacak ya da blgesel bir g olmann artlarn yerine getirecekti.ikisinin bir arada yrtlmesi mmkn deildir. Zira Rusya'nn sper g olmak iin yapmas gerekenlerle blgesel bir g olmak iin yapacaklar birbiriyle r-tmemekte tam tersine birbiriyle atmaktadr. Geri Rusya'nn 1945-1990 yllar arasndaki trden bir sper g olmas imkanszdr. Mmkn olsayd Rusya bunu devam ettirirdi. Varova Pakt bitti. Eski Sovyetler birlii dald. Her ikisinin de yeniden canlanmas hayal bile edilemez. Dier taraftan Rusya'nn ad geen dnemdeki gibi byk bir askeri g olarak devam etmesi de sz konusu deildir. Rusya'nn en azndan u anda byle bir askeri gc mmkn klacak ne ekonomik takati vardr ne de teknolojik bir birikime sahiptir. Rusya'nn elinde nkleer silahlar ve bunlar ktalararas hedeflere iletebilecek uzun menzilli fzeleri bulunmaktadr.Buna mukabil Rusya'nn bu gcn yneltecei ve ynelttii taktirde bir fayda temin edebilecei herhangi bir hedef yoktur. Bunlar kullanarak kendi adna zebilecei bir m- sele bulunmamaktadr. Bunlar kullanarak btn dnyadan talep edebilecei herhangi bir ey de mevcut deildir. Rusya'y tekrar sper g yapp bunu devam ettirecek olan elindeki jeo-politik karttr. Bu kartn ne olduunu anlatabilmemiz iin Atlas Okyanusu'ndan Pasifik'e kadar uzanan Avrupa ve Asya'y olduu gibi iine alan geni bir corafyaya dikkatli bir ekilde bakmamz gerekiyor. (Avrupa+Asya) pek ok irili ufakl devletten oluuyor. Bu pek byk corafi blgenin jeo-stratejik ve dolaysyla da dnyann jeo-politik geleceini belirleyebilecek lkelerini yle sralayabiliriz: 298 Birlemi Avrupa (ya da Almanya), Rusya, in ve daha ileri bir dnem iin de Hindistan'dr. Rusya, in ve Avrupa arasnda yer almaktadr. Bu iki byk g arasnda skmamak tam tersine bunlar dengelemek ve bylece (Avrupa+Asya'nn) jeo-stratejik dengesinin salanmasnda katkda bulunmak ve sonuta Dnya Barnn en nemli jeo-politik temellerinden birisini oluturmak Rusya'nn elindeki sz konusu karttr. Rusya'nn bu kart oynayabilmesi iin kendi blgesinde zellikle de Kafkaslar ve Ortaasya'da ibirliine ak ve paylamc bir politika izlemesi gerekiyor. Bu blgelerde Rusya'nn Avrupa ile in arasndaki dengeyi salamasna yardmc olacak dier Sper Glerle ve yine ayn amaca katk sunacak bu blgedeki Trkiye gibi komu lkelerle yakn ve iyi ilikiler kurmas gerekiyor. Hemen bunun yan sra Kafkasya'da ve Ortaasya'da yer alan lkelerin her adan geliip glenmesine yardmc olmas icap ediyor. Rusya bugne kadar bu dorultuda bir siyaset izlemedi. Tam tersine bu blgeyi mmkn olduu kadar d dnyaya kapatmak ve buradaki lkelerin geliip glenmelerine katkda bulunmak yerine bunlar kendi egemenlii altnda tutmaya alt.Bylece kresel bir g olma yerine blgesel bir g olmann kolaycln tercih etti. Buna mukabil Rusya'nn aklnda tutmas gereken temel bir gerek var. Blgesel bir g olmak Rusya'nn kresel bir g olmasn garanti altna almaz. Ayrca yine blgesel g olmak Rusya'nn Avrupa ile in arasndaki jeo-stratejik gvenliini salamaya yetmez. Bylece hem elindeki jeo-

politik kart oynayamaz hem de bunun kendisine getirecei gvenlikten mahrum kalr. Rusya'nn jeo-politik kartn oynamas demek ayn zamanda kendisinin Avrupa ile in arasndaki uzun vadeli gvenliini de garanti altna almas demektir. Rusya'nn bir trl kresel bir g olma yolunda adm atmamas Trkiye-Rusya ilikilerini de olumsuz ynde etkilemittir. 21.yzyl balarnda Trkiye ile Rusya'nn ortak karlarnn olduu blgelerde birbirleriyle rekabet etmesini gerekli klacak bir durum kalmamtr. Rusya'nn kresel bir g olmaya ne kadar niyet ederse zellikle Kafkaslar ve Ortaasya'da Trkiye ile o kadar fazla ibir299 ligi isteyecek demektir. Rusya tersine bir yol seip blgesel g olmakta srar ederse, Trkiye Rusya arasndaki gerilimler o lde artacaktr. Geri bu arada Trkiye de gerek Rusya'ya gerekse Kafkaslar ve Trk Cumhuriyetlerine ynelik politikalarn gelitirememitir. Rusya'nn kresel g olmakla blgesel g olmak arasndaki teredddne Trkiye'nin gerek bu lkeye gerekse onunla ortak karlar olduu blgelere ve lkelere ynelik politikalarn ak bir ekilde belirleyememi olmas iki taraf arasndaki ilikilerin gelimesini engellemitir. Yukarda ifade ettiimiz balamda her iki lkenin de karlkl olarak daha yakn bir ibirlii ve uyum iin birbirleriyle yeni diyaloglar aramalar ok faydal olacaktr. 300 AVRASYA NE TARAFA DER? (1) Avrasya pek gizemli ve sihirli bir kelimedir. Ne olduunu bilenin ok az olduu; bunu tam olarak bilenin ise ok ey bildii gibi bir izlenim uyandrr. Avrasyadan bahsedildi miydi dnyaya kimin hakim olaca gibi bir sorunun cevabn bulmaya kadar gider. Avrasya hereyden nce corafi bir terimdir. Byle olduuna gre belli bir alana karlk gelmesi gerekir. Bu kelimeyi mehur eden jeopolitiki ve "Kara Hakimiyeti Nazariyesi"nin kurucusu olan H.J.Mackinder'dir. Avrasya kelimesini iki ktann; Avrupa ve Asya'nn toplam olarak kullanmtr. Ondan sonra ise bu kelime hep jeopolitik dncelerle balantl olarak kullanlmtr. Ama her kullanlnda ayn corafi alana karlk gelmemitir. Kullananlar bu kelimeyi farkl corafi alanlara tahsis etmilerdir. Kimine gre buras Orta Asya'dr, kimine gre Avrupa'yla hi ilgisi olmayp Asya'nn merkezine komu olan Asya'l bj^k glerdir. lkemizde ve zellikle son zamanlarda bu anlamda kullanlmaktadr. Bizde Avrasya tabiri ile Rusya, in, Hindistan ve Trk Cumhuriyetleri kastedilmektedir. Avrasya kelimesini bu kapsamda kullananlara gre Rusya ve in; Amerika'nn Orta Dou, Kafkaslar ve Orta Asya ile ar ilgisinden ve buralara asker gndermesinden ve kalc sler kurmasndan rahatsz olmulardr. Amerika'ya kar bu blgeleri korumak iin ibirlii ve g birlii yapmaya karar vermilerdir. Aralarna Hindistan' ve Trk Cumhuriyetleri'ni de alarak bu blgede Amerikan nfuzunu azaltmaya karar vermilerdir. Rusya ve in yakn bir gemite ortak askeri tatbikat yaptlar. Tam bu srada zbekistan da Amerika'dan buradaki ssn tasfiye edip ve tm askerini alt ay ierisinde ekmesi iin Amerika'ya talepte bulunmutur. Bizdeki Avrasyaclara gre Rusya son yllarda ekonomisini dzeltmi ve hem lkesinde hem de blgesinde istikrar salamtr. Silah sanayiinde, hava ve uza)' teknolojisinde Amerika'yla reka301 bet edebilen tek lkedir. Hala bir sper gtr ve glenmeye devam etmektedir. in ise 1,3 milyar nfusu ve dnyann en hzl byyen ekonomisi ile birlikte ok yakn bir gelecekte dnyann sper glerinden bir tanesi olaca kesindir. Hindistan'a gelince, 1.1 milyar nfusu ve son zamanlarda ekonomik bymede gsterdii ciddi baarlarla o da gelecein sper gleri arasnda yer alacaktr. Bu byk lkenin bir araya gelmeleri ok nemli bir jeopolitik gelimedir. Bu gce Orta Asya'daki Trk Cumhuriyetle-ri'nin ve Amerika'yla aras ak olan ran'n da katld ya da katlaca dnlecek olursa burada meydana gelecek g ve ibirliinin Amerika'nn Orta Asya ve Orta Do

u'daki nfuzunu asgariye indirecei, faaliyetlerini engelleyecei ve bu blge ile ilgili emellerinden onu vazgeirecei gzkmektedir. Bizde Avrasyaclk Trkiye'nin AB'ye yeliine ve Amerika'yla stratejik ortaklna alternatif bir adres gsterme balamnda gndeme gelmektedir. Avrasyacl savunanlara gre gerek AB, gerekse ABD Trkiye'nin birlik ve btnln tehdit edecek davranlar ve istekler iindedirler. Bunun iindir ki Trkiye, AB yeliinden ve ABD ile stratejik ortaklk kurma hevesinden vazgemeli, varolduunu savunduklar Avrasya G ve Ibirlii'ne katlmaldr. Amerika Trkiye'nin en yakn ve ayrcalkl mttefiki ve dostu olmasna ramen zellikle son yllarda Trkiye'de byk hayal krklklar meydana getirmitir. Irak'ta bamsz bir Krt Devle'nin kurulmasnn yolunu amas ve bu blgedeki PKK'y istedii terr eylemlerini Trkiye'de yapacak ekilde serbest brakmas bu hayal krkln ciddi bir kopua evirmitir. Ermeni soykrm iddialarndan ekmenlik konusuna kadar taknd tavr da ortadadr. Amerika'nn bata Irak olmak zere Orta Dou'daki eylemleri ve buralarla ilgili emelleri Trkiye'nin karlaryla badamamaktadr. Bu adan baknca bu hususu gz nnde bulunduran Avrasyaclar, Trkiye'nin Amerika karsnda sz konusu ettikleri Avrasya Bloku'nda yer almasn istemektedirler. Onlar iin konu bununla snrl da kalmamaktadr. AB de tpk Amerika gibi Trkiye'ye dost ve mttefik bir tutum iersinde deildir. Trkiye'nin birlik ve btnln bozmak istemektedir. 302 Avrasya Bloku olduktan sonra Trkiye'nin ne ekonomik adan ne de d politika ve askeri adan AB ile ye olmaya da ihtiyac kalmamtr. Bizim Avrasyaclar'mz byle dnmektedirler. Onlara gre Trkiye'nin yeri artk tek kelimeyle Bat'da deildir, Asya'dadr. Kendi bamszl ve karlar iin bir an nce bu tercihi yapmaldr. Acaba Avrasyaclar'mz bu dncelerinde hakl mdrlar? Bunu syleyebilmek iin hereyden nce onlarn kasdettii manada bir Avrasya bloku, ortak Avrasya gcnn gerekten varolup olmadn bilmemiz gerekmektedir. Ahmet Haim'in mehur bir iirinde "Bir hayal yer midir yoksa mevcut" dedii gibi acaba gerekten byle bir g ve ibirlii olumu mudur, yoksa bizde ileri srld ekliyle Avrasya ve Avrasyaclk bir hayal veya sanal bir kavramdan m ibarettir? Geri Rusya ve in'in eidi vesilelerle biraraya geldiklerini Amerika'ya kar honutsuzluklarn ifade edip tavr koyduklarn biliyor ve izliyoruz. Acaba bunlar gerekten bir stratejik ibirlii hatta daha da tesinde jeopolitik bir ittifak m? Yoksa eitli amalara yorulabilecek birer taktik giriim midir? Gerekten byle bir oluum var m? Byle bir gidi var m? Dardan baktmz kadar iinden de baktmz vakit byle bir ittifak mmkn m? Yoksa yaadmz d ilikiler ve d olaylarn iimizi iyice daraltt bir srada zihnimizin bize bir oyunuyla m kar karyayz. Bir baka ifadeyle savunulduu anlamda bir Avrasya Bloku oluuyor mu? Yoksa biz, bizi rahatlataca dncesiyle byle bireyin olmasn iddetle istiyor ve bir sre sonra da onun varln bir gerek gibi kabul mu etmeye balyoruz? Bu yaznn amac bu sorulara cevap aramak deildir. Bundan dolaydr ki bu sorular irdelemeye devam etmeyeceim. Asl amacm Avrasyaclk zerinde daha farkl bir sebep dolaysyla durmaktr. Ancak buraya gelmeden ve konu almken Rusya'daki Avrasyaclk zerinde durmak istiyorum. Devlet politikasna ne kadar yansdn tam bilmemekle beraber Rusya'da byle bir gl cereyann varolduunu biliyoruz. Son dnemlerde Avrasyaclk tabiri buradan km ve yaylmtr. ok byk bir ihtimalle bizdeki Avrasyacln da ilham kaynadr. Acaba Rusya'daki ve bizdeki Avrasyaclk ne kadar r303 tyor. imdi ksaca byle bir kyaslamay katkda bulunmas iin-Rusya'daki Avrasyaclk zerinde duracam. Rusya'da Avrasyacln kurucusu Alexandr Dugin'dir. Dugin'in Avrasyaclnn yn ya da ekseni vardr. Merkezde Rusya yer almaktadr. Birinci yn veya eksen Rusya'dan Bat'ya dorudur. Moskova-Berlin Eksenidir. Almanya ve Fransa

Avru-pa'daki Amerikan egemenliine birlikte kar kmaktadrlar. Nato'ya kardrlar. Sz konusu eksen Dugin'in tabiriyle Avrasya mparatorluu'nun ilk eksenini oluturmaktadr, ikinci yn veya eksen ise Dou'ya dorudur. Bu da Rusya-Japonya veya Moskova-Tokyo eksenidir. Rusya, Japonya ile beraber Dou ve Gneydou Asya'da birlikte dzenlemeler yapacaklardr. nc yn veya eksen ise Moskova-Tahran eksenidir. Bylece Iran zerinden Rusya ve Avrasya sonunda bir scak denize kavuabilmektedir. Bugnn Avrasya Projesi veya Avrasya imparatorluu bu ana eksenden oluan ve Hint Okyanusu'na kadar genilemeyi amalayan bir projedir. Grld gibi ok ksa bir ekilde zetlemeye altm Rusya'daki Avrasyaclk ile Trkiye'deki Avrasyaclk arasnda bir rtme sz konusu edilebilir. Ortmeyen yerleri de vardr. Dugin in'i kendi Avrasya projesinin dnda brakrken Japonya'y dahil ediyor. Bir baka farkllk ise; Dugin Orta Avrupa'y bir btn olarak Avrasya projesinin iine alyor. Ona gre Orta Avrupa Avrasya Imparatorluu'nun blnmez bir parasdr ve merkezi de Almanya'dr. Yine Dugin'e gre Trkiye ve Suudi Arabistan kendi Avrasya projesinin dnda tutulmaktadr. Putin'in gtt d politikann yer yer Dugin'den esinlendii de sylenebilir. Gelecekle ilgili her trl dnceye, tahmine ve retilecek senaryoya ak olmamz gerekir. Aratrmak, bilgi toplamak, dnmek, vardmz sonular hergn yeni olaylarn snavndan geirmek; gelecee byle hazrlanabiliriz. Bunun tesinde Avrasyaclk hakknda zel birey sylemeyi dnmyorum. nmzdeki zaman iinde dnya barnn nasl bir jeopolitik dengeye dayanabilecei hakkndaki kendi dnce ve tahminlerimi ayr bir yaz konusu yapacam. nemli lkelerin gelecekleri birbirleriyle ilikileri, hangilerinin birbirlerine daha yakn veya daha uzak 304 olacaklar hakkndaki kendi fikirlerimi anlatacam. imdi asl Avrasyaclk ve lkemizdeki Avrasya tartmalaryla ilgili daha farkl bir hususa temas edeceim. Genellikle Avrasya ya da Avrasyaclk Amerika ve Avrupa Birlii eletirilince gndeme geliyor. Bu eletirileri dinleyenler hemen u soruyu soruyorlar: AB'ye ye ve Amerika'yla dost ve mttefik olmayacaksak biz ne yapacaz? te "Avrasya'daki g birliine katlrz" sz sorulan soruya cevap olarak ortaya kyor. te ben de tam olarak buna karym. Zira AB ve ABD'nin Trkiye ile ilgili olumsuz niyetleri ayr bir konu ABD'nin blgesel giriimlerine kar ve bunu nleyecek gte bir Avrasya blokunun oluup olumad ve eer olumusa Trkiye iin faydal bir alternatif olup olmayaca ayr bir husustur. Her ikisinin biraraya gelip birbirine karmas aada ifade edeceim ok ciddi mahzurlar beraberinde getirmekte ve yanllklara sebep olmaktadr. Ya Avrasya Birilii yoksa ne yapacaz? Amerika ve AB'nin bizden yapmamz istediklerinin hepsini yapacak myz? Bizim kendi mcavir blgelerimizde bunlarn karlarmza ters den eylemlerine hi itiraz etmeyecek miyiz? Biz kendi bamza hi kimseye yaslanmadan ve hi kimseden medet ummadan kendi bamszlmz, milletin, devletin ve vatann birlik ve btnln savunamayacak myz? Eer Amerika ve Avrupa'ya ynelik e-letirmeler ve deerlendirmeler Trkiye'nin birlik ve btnl asndan buralardan kaynaklanan ciddi tehdit ve tehlikelerden bahsetmiyorsa mesele bunlardan daha iyi ve elverili dostlar ve ilikiler bulmak ise o zaman mesele yoktur. Bu taktirde etrafmzda bunlara alternatif olacak ne var diye bakp arayabiliriz. ayet AB ve Amerika'nn niyederi Trkiye'nin hayati karlarn bozacak ve Trkiye'nin bamszlk, birlik ve btnlne zarar verecek hale gelmise ne pahasna olursa olsun bunlara kar tavrmz koymak mecburiyetindeyiz demektir. Hibir lke kendi bamszlna, kendi birlik ve btnlne sahip kmak iin herhangi bir garanti ve gvence aramaz. in z budur. Amerika ve AB'nin Trkiye iin oluturduklar tehdit ve tehlikelerden bahsedilince yaplacak iki husus vardr. Ya bu deerlendirmelerin, gerekelerini de ortaya koyarak doru olmadn ileri srmek veya biz de bunla305 \

ra kar gereken tavr koymalyz dncesini benimsemek olmaldr. Kendi bamszlmz ve varlmz korumak iin herhalde bir hami veya garanti arayacak deiliz. Amerika ve AB olmazsa kiminle beraber olacaz sorusuna verdiimiz cevap bizi ele vermektedir. Kendimize olan gvensizliimizi ortaya koymaktadr. are aramak baka, ortaya hemen gerekli tavr koymak ise baka bir itir. Bize den hemen gerekli tavr ortaya koymaktr. Kendimizi koruma ve savunma irademizi kaytsz bir ekilde ileri srmektir. Aksi halde korkulan baa gelir ve zillet kanlmaz olur. Amerika ve AB olmazsa ne yaparm diyenlere, Avrasya, var demek, sz konusu zaaf tevik etmek hatta hakllatrmak demektir. Daha nce dediimiz gibi ya Avrasya Birlii yoksa ne olacak? Eer sz konusu gler bamszlmza, birlik ve btnlmze kar ak bir tehdit oluturuyorlarsa ve karlarmz hie sayyorlarsa hibir ey dnmeden hibir alternatif aramadan kar kmayacak myz? Bugne kadar hep kar ktk. stiklal Sava byle kazanld. Bu sayede on yz yldr bamsz bir devlete sahip olduk. Aksini dnemeyiz ve yapamayz. Tehditlere kar gerekli tavr kaytsz ve artsz ortaya koyarken elbette farkl alternatiflerin olup olmayacan da aratrrz. Gerei neyse bunu da yaparz. Dnyada hereyin en sonunda bir alternatifi vardr. Sadece kendimizin alternatifi yoktur. Biz varsak alternatifler var olur. Alternatifler bizi var etmez. Bu temel gerei asla gzden kartmamak gerekecektir. 306 SOZ AVRASYA'DAN AILMIKEN (1) Daha nceki bir yazmzn bal "Avrasya Ne Tarafa Der?" idi.. Avrasya'dan bahsederken jeopolitikten, uluslararas ilikilerden, Amerika, AB, Rusya, in, Hindistan gibi byk glerin gelecee dnk niyetlerinden ve birbirleri hakkndaki dncelerinden sz ettik. Konu dnyay, Trkiye'yi ve Trkiye'ye mcavir blgeleri nasl bir gelecein bekledii noktasna geldi. Amerika, AB, Rusya, in ve Hindistan'dan bahsettik. Bunlar byk glerdir. AB haricinde hepsi birer uls-devlettir. Dnyann gelecei balamnda uluslararas ilikilerin ve uluslararas ilikiler ierisinde de byk glerin ama genel manada btn ulus-devletlerin nemli roller oynayacaklarn kabul etmi oluyoruz. Bunlar uluslararas ilikilerin temel aktrleridir. Ama ayn zamanda bu aktrlerin ne kadar etkili olduunda da tereddtlere dtmz oluyor. Acaba ulusal devletlerin sonu mu geliyor? Onlarn yerini AB misali st birlikler mi alacak? Dn ok uluslu irketlerin ulusal devletleri nasl etkileyeceini tartyorduk, bugn ise uluslararas sermayenin bu balamdaki etkilerini tarmaya baladk. Scak para dediimiz uluslararas faiz farkllklarna kar son derecede duyarl mali sermayenin hacmi ok byk boyutlara ulat. Bu hacim dnyann yllk d ticaret hacminin en az bir ka on misli kadardr. Bu kapitalizme zg ok yeni diyebileceimiz bir gelimedir. Kendi adna nasl rgtlenebilecei ve ulus-devletleri nasl etkileyecei giderek daha fazla tartlacaktr. Aktrlerin nemini doru bir ekilde lmeye alrken bu sefer devreye faktrler de giriyor. Hangi unsurlar, deikenler veya parametreler dnyann deiiminde hem bir toplam olarak hem de teker teker acaba ne kadar etkili olacaklar bunu da belirlemeye alyoruz. Aktrler ile faktrler nerde birbirleriyle akacak, nerede birbirlerinden ayrlacaklar? Faktrler, aktrlerin yani ulus-devletlerin kaderini nasl etkileyecek? Ulus-devletler ve zel307 likle byk gler bu faktrleri etkileyebilecekler mi veya nasl etkileyecekler? Bu sorular cevap aryor. Ve srada daha nice sorular var. Dnya nereye doru gidiyor sorusuna cevap ararken btn bu sorulara cevap aram olacaz. Bunu gerekletirmeye alrken nasl bir metot izlemeliyiz? Bir metodoloji tartmas kanlmaz gzkyor. Binlerce, on binlerce veya daha fazla bireysel olaydan ve gelimeden hareket ederek, tmevarm metoduyla bir takm ngrlerde bulunabilir miyiz? Yoksa bunu brakp uluslararas ilikilere

izahlar getiren baz teorilere dayanarak m dnyann gelecei ile ilgili tahminlerde bulunacaz? Ksacas, klli bir nclden hareketle daha bireysel gelimelere tekabl edecek sonulara varacak tmdengelimci bir yol mu izleyeceiz? Bunlarn yansra bugnk mevcut durumu ve ilikileri son derecede sis perdesi arkasnda brakan olaylar da var. Bunlarn banda 11 Eyll geliyor. 11 Eyll' kim yapt? Tam olarak bileniyoruz. El-Kaide'nin yaptn kabul etsek bile yine ortalk berraklamyor. El-Kaide kimdir? Arkasnda kim vardr? Nasl rgtleniyor? Nasl kendisini gizliyor? Bunlar bilemiyoruz. Bu sorularn cevabn bilmeden de 11 Eyll' El-Kaide }'apt diyebiliriz. Ama byle yapmak 11 Eyll' aydnlatmaz. Dnyada neler oluyor ve neler olacak sorusuna cevap bulmak iin yola 11 EylFn getirdii ve gr mesafesini neredeyse sfra yaklatran bir sis perdesi iinde devam edeceiz. 11 Eyll' aydnlatabilmemiz ok zordur. u an iin imkanszdr. Buna mukabil 11 Eyll'n niin btn dnyay byk bir sis perdesi altna soktuu zerinde durmamz gerekiyor. Metodoloji ya da yol zerinde durmadan bu yolu iyice zorlatran sis zerinde bir miktar durmak gerekecektir. 308 SZ AVRASYA'DAN AILMIKEN (2) Dnyann zerindeki Youn Sis Perdesi: 11 Eyll 11 Eyll'de o gne kadar grlmemi bir terr eylemi gerekletirildi. ki gkdelene ii yolcu dolu iki uak ynlendirildi. Bu binalara arptlar. Onbebin insan ld. Binalar zemine kadar ktler. O gne kadar hibir terr eyleminde bu kadar insan lme-miti. Ayrca yolcu uaklarn adeta bir fzeye dntrp onlar belirli hedeflere ynlendirmek gibi bir }rntem de hibir zaman denenmemiti. 11 Eyll'de kiz Kulelere arptrlan uaklarn buralara nasl ynlendirildikleri de tam olarak bilinmemektedir. 11 Eyll'e terr eylemi diyoruz. Baka bir ey diyemeyeceimiz iin byle diyoruz. Masum insanlar ancak terristler ldrebilirler. Masum insanlarla dolu yolcu uaklarn ancak terristler bir fze veya canl bombaya dntrp baka insanlar ldrmekte kullanabilirler. Buradan hareketle 11 Eyll' terristlerin yaptn kabul ediyoruz. Ortada bir terr eylemi var. Ama terrist yok. Bu terr eylemlerini kimin yaptn dnya kamuoyu henz bilmiyor. Amerika bunu slami- terrn yaptn sylyor. Ona gre slami terrn banda ok zengin bir Suudi Prensi olan Usam'e Bin Ladin var. Kendisi Afganistan'da yayor. Buradaki eski ynetimin ba olan Taliban ile birlikte Himalaya Dalar'ndaki maaralarda bulunuyorlar. Amerika bu dnce ile Afganistan'a girdi. Ama ne Usame Bin Ladin, ne Taliban, ne de 11 Eyll'deki veya benzeri terr eylemlerine benzer eylemler gerekletirmi herhangi bir terrist de ele gemedi. ok byk bir ounluk 11 Eyll' terristlerin yaptrdna inanmak istiyor. Aksine onlardan baka hibir kimseden phelenmesi hem kolay deil hem de byle bir ihtimal bile insanlar ok byk lde rktyor. Ancak dier taraftan yakalanm, ele gemi veya onun yapt belirlenmi ve ispatlanm herhangi bir 309 terristin ortada olmay zihinleri bulandryor. Olay bununla da kalmyor. Amerika Irak' igal etmeden nce Saddam'n elinde nkleer ve kimyasal silahlar olduunu iddia ediyordu. Bu.iddialar da doru kmad. Eer Amerika'nn dedii gibi 11 Eyll' terristler veya Islami terr yapmad ise kim yapm olabilir? Bu soru zihinleri kartryor ve insanlar byk tereddtler iersinde brakyor. 11 Eyll' acaba baka bir terrist rgt m yapt? Byle bir rgt de ortada yoktur. Baka bir terr rgt deil de bunu bir devlet mi yapt? Amerika'ya kar bunu hangi devlet yapabilir ki? Ayrca niin yapsn? Sonra bu baka bir devletin ii ise bu bir ekilde nc dnya savann balamas demek olur. Dnlen ihtimaller akla pek uygun dmedike sra komplo teorilerine geliyor. Kimileri kp bu eylemi Amerika'nn kendi kendisine kar gerekletirdiini sylyorlar. Bu nasl olur? Hangi devlet onbebin masum insann hem de kendi vatandann cann alabilir ki? Sonra Amerika bunu niin yapsn? Komplo teoricileri Amerika bunu Afganistan'a, Irak'a ve muhtemelen bunlar takip edecek lkelere yapt ve yapaca askeri mdahaleleri merulatrmak ve hakllatrmak iin yaptn ileri sryorlar. Amerika'nn daha sonra Islami

terrn zerine ataca onbebin vatandann ld bir terr eylemini kendine kar gerekletirmeseydi birileri Amerika'nn Afganistan'a ve Irak'a olan askeri mdahalelerine kar m kacakt? Engel mi olacakt? Komplo teorileri de, 11 Eyll'n suunu aksi ispatlanmad iin sanal dememiz gereken bir terr rgtne ve ele gememi terristlere ykleyen Amerika kadar inandrc gzkmyorlar. Buna mukabil uras da bir gerek ki Amerika'nn Afganistan'a ve Irak'a mdahalesi 11 Eyll'den sonra geldi. Bu mdahalelerin devamnn gelmesi bekleniyor. Amerika Orta Dou'ya yeni bir dzen veriyor. Kafkaslarn ve Orta Asya'nn ise, srada olduu iddia ediliyor. Amerika zaman zaman askeri bir mdahale ile tehdit balamnda ran ve Suriye'yi de gndeme getiriyor. Bir bakma gelecekteki dnyann kaderi yazlyor. Bunun milad olarak da karmza ister istemez 11 Eyll kyor. 11 Eyll' kimin yapt310 n zemediimiz srece dnyann bugn ile ilgili yapacamz analizlerin ve gelecee dnk tahminlerin 11 Eyll'n mehuliyetinin glgesi altnda kalacan hissediyoruz. Dnyann gelecei sanki 11 Eyll'e kodlanm gibidir. Youn bir sis dnyay rtyor ve onu bizden gizliyor. Baka terr rgtleri veya baka devlederin istihbarat tekilatlarnn 11 Eyll' yapm olma ihtimaline akllar yatmaynca ve komplo teorileri de herhangi bir inandrclk kazanmaynca gndeme en azndan ortaya atanlarn dierlerine gre daha bilimsel olmaya zendikleri- yeni iddialar ortaya kyor. Geen yazmzda uluslararas ilikilerden bahsederken faktrlerden ve aktrlerden bahsetmitik. Faktrler; ekonomi, karlkl ekonomik ilikiler, askeri g, teknoloji, bilim ve eitim, nfusun nicelik ve nitelii ve jeopolitik gibi parametrelerdir. Aktrler denilince ise; barolde Amerika, Rusya ve in gibi ulus devletler akla gelir. AB bir istisna deildi. Sonuta o da ulus devletlerin bir araya gelmesinden oluuyor ve onlar adna hareket ediyordu. AB ulus devlederin yerini alm yeni bir alternatif model oluturmuyor. Dn Sovyetler Birlii vard, onu bir imparatorluk deil dierleri gibi bir ulus devlet kabul ediyorduk. En merkezinde Rusya bulunuyordu. AB de, eski Sovyetler Birlii gibidir. Merkezinde Fransa-Almanya ittifak bulunuyor. Onu da tek bir ulus devlet gibi dnmemek iin hibir sebep yoktur. Ancak bazlar scak para dediimiz faiz farkllklarna son derecede duyarl mali sermayenin ok bydn ve onun bu kadar bym olmasnn btn dnya iin yeni bir olgu olduunu ne srmekteler. Onlara gre dnyann yllk ticaret hacminin muhtemelen otuz veya krk misli byklnde olan bu ksa vadeli sermayenin kendi karlarnn hibir ulus devletinki ile tam olarak akmad aksine att ileri srlyor. Byle dnenlere gre bu uluslararas sermaye kendi iinde rgtlenmitir ve terr bata ABD olmak zere karlarna ters den lkelere kar kullanabilmekte ve hatta kullanmaktadr. Byle dnenler uluslararas ilikilerin ulus devletierden sonra yeni ve gl bir aktrnn ortaya ktn, bunun ise ulus devledere rakip olduunu, terr eylemleri311 nin arkasnda yer aldn, 11 Eyll' de onun yaptrm olacan ne sryorlar. Bu da zihinleri bulandran ancak henz kantlana-mam bir nazariye olarak ortada duruyor. Komplo teorileri arasnda yer alyor. Daha nce ok uluslu irketlerin ulus devletiere rakip olduklar sylenmiti. Gnmzde ise petrol irketlerinin byle bir rol ve ilev stlendiini ileri srenler de bulunuyor. Bu dncelerde olanlara gre ise dnya petrol lobisi mali sermayenin yerini alyor. Amerika'nn Irak'a ve Afganistan'a mdahalesinin Orta Asya'ya duyduu ilginin ve ran' tehdit etmesinin temelinde ou Amerika'l olan petrol irketleri bulunuyor. Ancak bu da dierleri gibi ciddi bir inandrclk elde edemiyor. Negri ve Hardt (mparatorluk,. Ayrnt Yaynlar) gibi Marksizm'le Post-Modern dnceyi harmanlamaya alan dnrler ise imparatorluktan sz ediyorlar. Onlara gre ulus devletlerin yerini tek bir imparatorluk alyor. Bu da btn dnyay kaplyor ve idare ediyor. En ok da Roma mparatorluu'na benziyor. Doal olarak kapitalizmin hem yeni bir aamasn oluturuyor hem de retim ve snf ilikileri asndan Kapitalizmin yeni bir aamasna tekabl ediyor. mparatorluk var ama imparator yok. Fiiller var ama zne yok. mparatorluk

znesiz bir iktidar tanmlyor. Bir trl cisimlendirilemeyen ve ekillendirilemeyen bir iktidardr bu. Her ey nesne ve her ey zne olabilir. Byle olunca da Negri ve Hardt'm dnceleri veya yeni teorileri sisi aralamyor bilakis onu daha da younlatryor. Bir bakma 11 Eyll'n meydana getirdii sis daha byk bir karanl ve bilinmezlii ortaya kartyor. Bugn iin biz, bizden nceki btn nesilleri kskandracak kadar ok ey biliyoruz. Buna mukabil dnyamzn ileyii, gittii istikamet ve uluslararas ilikiler hakknda yine de fazla bir eyler bilemiyoruz. Ama ne oluyor ve ne olacak sorusunu sormadan da duramayz. Somut olarak 11 Eyll'n faillerini ortaya kartamasak da sise boyun eip dnyada olup bitenleri anlamak gayretinden vazgeemeyiz. Tam bu noktada bir yntem meselesi ile kar karyayz demektir. Nasl bir vntemle olup bitenleri daha iyi anlamak iin yola kmalyz? Ya da dnyay daha iyi anlamak iin kimlere ve 312 nerelere dikkatlice bakmalyz? Bunlar bir yntem gelitirme ihtiyacnda olduumuzun gstergesidir, enuja Nasl bir yntem? Buna da izninizle baka bir yazda devam edelim. 313 SOZ AVRASYA'DAN AILMIKEN (3) 20. yzyl ierisinde dnyamz yeniden yaplanmak zere byk deiimin iine girdi. Bunlardan iki tanesi 20. yzyl ierisinde balad ve gerekleti. Sonuncusu ise 20. yzyln sonunda balad ancak henz bitmedi. Tamamlanmas 21. yzyla kald. Dnyann yeniden ekillenip yaplanmasnn ilki Birinci Dnya Sava'nm sonunda gerekleti. Birinci Dnya Sava'nn sonunda Osmanl imparatorluu da dier mttefikleri gibi sava kaybetmiti. Sava boyunca nerede ise telafisi imkansz maddi ve manevi kayplarla karlamtk, imparatorluk dalmt. Her yer harabe halindeydi. stelik bir de Anadolu igale uramt. Buna ramen dalan imparatorluun ierisinden yeni ve bamsz bir devlet karmaya muvaffak olduk. Byk Atatrk'n nderliinde ve nclnde Trkiye Cumhuriyeti kuruldu. Anadolu, stanbul ve Trakya dman igalinden kurtuldu. Ebedi vatanmz olarak kaldlar. Balangta byk aclara ve zararlara uramamza ramen sonuta dnyann bu ilk ekillenme ve yaplanmasndan yzmzn akyla km olduk. Dnyann ikinci sefer ekillenip yaplanmas hemen ikinci Dnya Sava'nn arkasndan gerekleti. Bunun temelleri ise ikinci Dnya Sava boyunca Amerika, ingiltere ve Rusya'nn liderleri arasnda gerekleen Yalta, Tahran ve Postdam konferanslarnda gereklemiti, ikinci Dnya Sava'nn sonucunda dnya, Dou ve Bat Bloku olarak ikiye ayrlmt. Sovyeder Birlii Dou Avrupa'y ele geirmi, btn dnya ve Trkiye iin byk bir tehdit oluturmutu. Trkiye tercihini yapt ve hzla Bat Bloku'nda yerini ald. 1952'de Nato'ya girdik. Bir taraftan Sovyet tehdidine kar kendimizi korurken, ikiyzelli yl boyunca onlar galip; bizim ise malup taraf olarak kar karya geldiimiz, Bat lkeleri ile eit artlarda, dost ve mttefik olarak ayn yuvarlak masay paylaarak, btnyle gvenliimizi hem batya hem de douya kar teminat 314 altna alm olduk. Dnyann nc sefer yeni bir ekillenme ve yaplanma iine girmesi 1989'un ikinci yarsnda eski Sovyetler Lideri Gorbaov'un Dou Avrupa'dan ekilme ve buradaki lkeleri bamsz klma kararyla birlikte balad. nce Varova Pakt, arkasndan ise eski Sovyetler Birlii dald. Dou Avrupa, Balkanlar ve Orta Asya tmyle bamszlk ve hrriyete kavutu. Bu tablo karsnda Souk Sava dneminin iki kutuplu dnyasnn yerini sadece Amerika'nn tek bir sper g olduu bir dnyann ald sylense de, bunun ok kesin bir durumu yanstmad hemen ortaya kt. Eski Sovyetler dalm olsa da Rusya yine de bir sper g olmaya devam ediyordu. Japonya ve Avrupa Birlii ise birer sper g haline gelmilerdi. HC'nin olmasna da ok az bir zaman kalmt. Hindistan ise buna en yakn adayd. Srada ise Brezilya ve hatta Arjantin'in olduu iddia ediliyordu. Bu arada Amerika'nn dnya ekonomisindeki

1950'lerdeki mutlak stnl 2000'lerde artk greceli bir stnle dnm bulunuyordu. Dnya dediimiz lkeler piramidinin tepesindeki fiili hiyerari bozulmutu. Bu yeni ve istikrarsz bir dnemin balangc demekti. Dnya tarihi bunun tecrbeleri ile dolu idi. Hiyerari salanana kadar bu istikrarsz, belirsizlikler ve risklerle dolu olacak dnem devam edecek demekti. Her lke bu deiime en az zarara urayacak bir ekilde ayak uydurmak iin yeni tedbirler ve d politikalar oluturacaklard. te bugn dnyamz byle byk bir deiimden ve dnemeten gemektedir. Trk Devleti'nin geleneksel d politikasn Batyla iyi ve dostane ilikiler gelitirmek, ibirliini artrmak ve Bat dnyas ierisinde yer almak olarak zetleyebiliriz. Bunun son elli yllk uygulamas Trk d politikasn iki somut temel zerine oturtmutur. Birincisi; Nato yelii ve ABD ile ok yakn dostluk ve mttefiklik ilikileridir. Bir dieri ise; AB'ye ye olmaktr. Ancak ne kadar byk bir tezattr ki Trkiye'nin karlat riskler ve tehditler bu iki odaktan kaynaklanmaktadr. Trkiye ise ABD ile sadece dostluk ve mttefikliin tesinde stratejik ortaklk, Avrupa Birlii'nde ise yelik peindedir. Hereye ramen Trkiye'nin bu iki hedef peinde 315 olmasn yadrgamak ve eletirmek gerekmez. Buna mukabil, bu hedefleri muhafaza etmek bugnk haliyle ABD ve AB'nin eitli niyet ve isteklerinin Trkiye iin oluturduu byk riskler ve tehdidin gz ard edilmesine sebep olmamaldr. Uzaa gitmeye gerek yok. AB'nin Trkiye'den istediklerine ve isteyeceklerine ksaca bir gz atmak bile, AB'nin Trkiye ile ilgili niyetlerini okumak iin yeterlidir. Kbrs' istedi ve maalesef onu neredeyse alm durumdadr. Ermeni soykrmn tanynz, diyor. Komularnzla snr ihtilaflarnz zn, diyor. Bir de bakyoruz ki, bizim sadece Ege Kta Saanl dolaysyla Yunanistan'la bir snr uyumazlmz yokmu; Ermenistan ile de varm. Ermenistan Anayasas'nda bugnk topraklar iin Dou Ermenistan deniliyormu. Bat Ermenistan'la ilgili talepleri herhalde Ar Da ile balayacaktr. Bunu da, AB'den reniyoruz. Aznlklar yeniden tanmlaynz, diyor AB. Bu cmleden olmak zere de Alevilere ve Krtlere aznlk stats tanyn, diyor. Heybeliada Ruhban Oku-lu'nun almasn istiyor. Patrikhanenin Ekmenlik'ini tanyn, diyor. Arkasndan Ayasofya'y Kilise yapn, diyeceklerdir. Papa bunun iin Kasm aynda Trkiye'ye gelmeye ve Ayasofya'y ziyaret etmeye hazrlanyordu. Btn bunlar yetmiyormu gibi Trkiye'nin komularna brakaca akarsu miktarnn bile uluslararas bir komisyon tarafndan belirlenmesini istiyor. Bu istekler eytann bile aklna gelmeyecek eylerdir. Brakn bir dost ve mttefikten veya kendi birliinize ye yapacanz bir lkeden istenmesini, bunlar hibir lkeden hibir ekilde talep edilemeyecek isteklerdir. Bunun manas bellidir: AB ak ak Lozan geersizdir, tek tarafl olarak feshettim, di)W. Ekliyor, gelin 1920'lere dnelim... Bunlar Trkiye kabul edemez. Kabul etmesi demek bamszlndan, toprak btnlnden, birlik ve beraberliinden, ulus ve niter devletten vazgemesi demektir. Lozan'dan sonra tekrar Sevr'e dnmek demektir. Avrupa Birlii'nin isteklerini kabul edersek, ortada Trkiye Cumhuriyeti diye bir ey kalmayacaktr. Tekrar ediyorum, uzaa gitmeye gerek yoktur. Avrupa Birlii'nin Trkiye'den isteklerine yle bir gz atmak bile kafidir. Brakn AB'ye ye olmay; AB Trkiye'yi blmek ve kltmek 316 peindedir. Buna nasl evet diyeceiz? Kim evet diyecek? Bir yere gelip AB ile ilikilerimiz kopacaktr. Ancak korktuumuz, o ana kadar verdiklerimizi belki bir daha geri alamayacamzdr. Ben Avrupa Birlii'nin btn bunlar Trkiye'den, Trkiye AB'ye ye olmak iin istedii kanaatinde de deilim. Byle bir yelik sz konusu olmasa da btn bunlar AB bir ekilde Trkiye'den isteyecekti. Daha nce yazdm bir yazda AB-Trkiye ilikilerinin esas zellii bunun "rtl bir souk sava" olduudur, demitim. AB'nin bizden bu istediklerinin bir tanesini bile 1945'ten 1990'a kadar, btn Souk Sava dnemi boyunca Rusya dahi bizden talep etmemitir. Bunun iindir ki bu grm hala muhafaza ediyorum. Yakn bir gelecek beni bsbtn hakl kartacaktr. Tereddt emiyorum. Etsem, bu dncelerimi aklamam ve sizlerle paylamam. Ama

korkuyorum. Ben giderek daha da hakl karken bu aziz memleket telafisi mmkn olmayacak, ok byk zararlara urayabilir. Zaman, AB yeliinin peinde koacak zaman deil, AB'nin bu eytann aklna gelmez isteklerine kar tedbir alma zamandr. ABD-Trkiye ilikilerini de ok fazla irdelemeye gerek kalmadan zmleyebiliriz. Bir kere ABD, Avrupa Birlii'nin Trkiye'den isteklerinin tamamna katlyor. Bu sebepten dolaydr ki Trkiye'nin AB'ye ye olmasn destekliyor. Bunu yaparken iki a-ma gdyor: Birincisi; Trkiye AB yelii iin bu istekleri kabul ettike Amerika da son derecede memnun olacaktr. Ayrca Trkiye'ye bunlar kabul ettirmenin btn sevimsizlii, btn ufuneti, btn ztlamalar AB'nin zerinde kalacak, uzun vadede Amerika Trkiye iin kt kii olmaktan kurtulacaktr. Tabii olay sadece bundan ibaret de deildir. Amerika Irak'a askeri mdahalede bulundu. Uluslararas hukuku hie sayd. Irak'ta var dedii nkleer ve kimyasal silahlardan hi ses kmad. Amerika yalanc durumuna dt. Irak'a demokrasi getireceim, dedi. Bir lkeye bamszlk gelmeden demokrasi gelmez. Trkiye'nin, btn slam Dnyas'nn ve Orta Dou'nun tek gerek demokrasisine sahip olmasnn srr buradadr. Biz nce bamsz Trkiye Cumhu317 riyeti'ni kurduk, arkasndan demokrasi geldi. Bamszlk demokrasiyi getirir. Demokrasi tek bana bamszl getiremeyebilir. O zaman da demokrasi bamlln altnda kalr ve boulur. Bu kuraldr ve deimez. Irak kendi imkanlar ve gcyle bamszln alp kazanmadan, Irak'a demokrasi gelmeyecektir. Amerika ne derse desin dier Orta Dou lkelerine de Irak'taki ve ona benzer yollarla demokrasi gelmeyecektir. Zaten Amerika'da Irak'a ve dier lkelere demokrasi getirmenin peinde deil, buralara sadece kendi slerini ve askerlerini getirmenin niyeti ve gayreti iindedir. Irak Amerikan mdahalesinden sonra hzla bir blnme srecinin ierisine girmitir. Trkiye ise buna bandan beri kardr. Amerika ise Trkiye'nin bu srarl isteini hi kaale almamaktadr. Babakan Erdoan ise Amerika'dan stratejik ortak olarak bahsetmektedir. Bu misli grlmemi bir aymazlktr. Irak'n blnmesi veya byle bir blnmenin arifesinde gayet gevek bir federasyona dnmesi, Trkiye'nin karlarna da aykrdr; Trkiye'nin devlet politikasna da aykrdr. Zira, Kuzey Irak'ta kurulacak bamsz bir Krt devleti kadar bundan bir nceki aamada Irak'ta kurulacak gevek bir federasyonun adeta bamsz bir devlete denk decek kadar zerk bir Krt blgesinin kurulmas da, Trkiye'yi son derecede rahatsz edecektir. Bu gelimeler Trkiye'de terr dahil her trl blcln g kazanmasna yol aacaktr. Buna bir de AB ve Amerika'nn Trkiye'deki etnik blclk iin yapt ve yapaca kkrtmalar, destek vermeler ve Trk Devleti'nin bunlar nlemek iin yapacaklarna engellemeye kalkmalar, gelecek gnlerin Trkiye'nin birlik ve btnl asndan ne kadar zor bir dnem olacan ak bir ekilde gstermektedir. Terr konusuna gelince; bu konuyla ilgili Amerika'nn I-rak'taki tavr da dostluk ve mttefiklie hi smayacak bir durumdadr. PKK tekrar Kuzey Irak'ta yuvalanmtr. rak'ta yuvalanmak PKK iin olmazsa olmaz anlamndadr. Terristler istedikleri taktirde Kuzey Irak'a kap saklanamadklar ve Trkiye'deki eylemlerini srdrmek iin her trl lojistik destei Irak'tan salayamadklar taktirde ksa zamanda yok olup gideceklerdir. Bunun iin Trkiye Amerika'dan srarla, Kuzey Irak'ta PKK'nn varlna son ve318 rilmesini istemekte, Amerika ise buna hi aldrmamaktadr. Bu konu sizinle Irak hkmeti arasnda bir meseledir, beni ilgilendirmez deyip, omuz silkmektedir. Trkiye-Amerika ilikilerinin daha iyi anlayabilmek ve Amerika'nn Trkiye ile ilgili niyetierini daha yalandan grebilmek iin 1 Mart 2003 yani, mehur birinci tezkere ncesine dnmekte fayda olacaktr. Amerika'nn Irak'a yapaca askeri mdahaleden nce Trkiye'den istedikleri iki ayr grupta toplanyordu. Bunlardan bir tanesi; Trkiye'nin Amerika'nn kuzeyden Irak'a asker ve cephane geirmesine izin vermesi ve Trkiye'nin belli bir askeri gc bu harekatta, Amerika'ya destek olarak grev-lendirmesidir. Dieri ise; yz bin Amerikan askerinin Trkiye'de uzun sre konaklamas ve on saysnn zerinde bir yerin

Amerika'ya askeri s olarak tahsis edilmesi isteiydi. Sz konusu isteklerin Amerikan askerleri ve slerle ilgili ksm, Trkiye'de herkesi hayrete drmt. Acaba Amerika Irak' m yoksa Trkiye'yi mi igale hazrlanyordu? Trkiye'den istenen sler arasnda Sabiha Gken Havaalani'ndan Samsun ve Tarbzon Limanlar'na kadar bir ok yerin Amerika'nn Irak'a ynelik yapaca askeri harekatla hibir ilgisi yoktu. Yukarda szn ettiimiz hayret de ite tam buradan kaynaklanyordu. Eer byleyse yani; Amerika'nn Trkiye'den baz yerleri s olarak istemesinin sebebi Irak'a mdahalesi ile ilgili olarak deil de; tm Orta Dou, Kafkaslar ve Orta Asya'ya ynelik gelecekteki tasavvurlar ile ilgili ise, Amerika'nn sz konusu talepleri gelecekte bir gn yine Trkiye'nin nne getirilecek demektir. Hep Trkiye'nin stratejik neminden bahsediyoruz. Bu dorudur. Ama Trkiye'nin birok nemli yeri bir baka lkenin askeri ss haline gelir ve o lkenin nemli lde bir askeri varl Trkiye'ye yerleirse; bu Trkiye'nin stratejik nemine o lke tarafndan tmyle el konulmas demektir. Bylece bu corafyann sahip olduu stratejik nem Trkiye'nin olmaktan kar, Trkiye'de s ve asker bulunduran lkenin eline geer. Durum bu kadar ak ve basittir. Acaba Amerika Trkiye'nin ahsnda uzun vadeli bir dost ve mttefik mi aryor? Yoksa bu topraklardaki bamsz Trkiye Cumhuriyeti ile ve Trk Milleti ile hibir ilgisi olmayp Trk Vata-n'n kendi askerlerini ve slerini getirip yerletirecei bir corafi 319 alan olarak m gryor? Bir baka ifadeyle, Trkiye ABD iin btnyle bir satran tahtasna benzetilen Avrasya'nn bir ka karesine sahip bir lke olmaktan m ibarettir? Ortaya kan tablo ikincisinin varit olduunu gstermektedir. En azndan Trkiye Amerika'nn ileriye dnk olarak Trkiye'yi ne ve nasl olarak grdn bulmak ve ortaya kartmak zorundadr. Aksi halde Amerika'nn Trkiye ve O'na mcavir blgelerdeki istekleri Trkiye ile Amerika arasnda srekli gerilimlere, ztlamalara, ok ciddi bir biimde kar karya gelmelere sebep olacaktr. Btn bunlar da bugnden grmek ve tedbirlerini almak zerimize den byk bir sorumluluk ve grev olmaktadr. Sonu olarak veya zet olarak unu sylemek istiyorum: Trkiye-AB ve Trkiye-ABD ilikileri bu ekilde srdrlemeyecek bir noktaya doru sratle gidiyor. Bir krlma noktasna doru yol alyor. Bunu grelim ve arelerini dnelim. 320 AVRASYA NE TARAFA DER (2) nmzde hep u soru duruyor: Dnya nereye gidiyor? Bu soruyu yzlerce farkl ekilde sorabiliriz, ancak hi birisinde tam olarak neyi renme)! amaladmz ortaya kmayacaktr. Bu soruyu daraltmamz gerekiyor. Dnya nereye gidiyor dediimiz vakit dnyada btn olup bitenleri ve olup bitecekleri kastetmiyoruz. Bunlarn hepsini bilemeyiz, gzlemleyenleyiz, hatta sayamayz. Bizim renmek istediimiz uluslararas ilikilerde meydana gelecek deiiklikler ve bunun zellikle Trkiye zerindeki muhtemel etkileridir. Bu yazlarmzn amac da bu hususa bir k tutabilmektir. Yukardaki soruyu biraz nceki ekilde daraltnca temel konumuz bir bakma belirlenmi oluyor: O da bir yerde uluslararas ilikiler demektir. Buna ramen biz yine, tam bir so-mudua ve akla ulam olamyoruz. Uluslararas ilikiler deyince birisi rtk, dieri ak iki bjik engel nmze kyor. Bunlar elde etmek istediimiz akl bize vermiyorlar. Ona ulamamza engel oluyorlar. nce rtl olandan oalayalm: Uluslararas ilikiler deyince uluslarn varln hem bugn hem de yarn iin kabul etmi oluyoruz. Aslnda biz burada ulusdevleti kastediyoruz. Uluslararas ilikiler demek aslnda ulus devletler arasndaki ilikiler demektir. O halde bu ibareyi yle aabiliriz: Ulus devletler bugn iin var olduklar gibi gelecekte de varlklarn devam ettirecekler ve onlarn arasndaki ilikiler ulus devletlerin de uluslarn da kaderi zerinde belirleyici olacaktr. Bylece dnyadaki mstakbel deiimin bizi ilgilendiren blmnn temei aktr olarak karmza "ulusdevlet" kmaktadr. Bir kelimeyi ok sk kullanmamz onun gerek hayatta var olduu veya varln srdrdnn kant olmaz. Bugn iin ulus devletler varlklarn srdryorlar

ama yarn ne olacaklarn bilemiyoruz. Ayrca ulus devletler; uluslarn, uluslararas corafyann ve bu balamda dnyann geirecei deiikliin tek veya en 321 azndan en gl aktr mdr? Bundan da tam olarak emin olamayz. Bugn iin olsak bile, bu gelecek iin herhangi bir kesinlik tamayacaktr. Son zamanlarda uluslararas ksa vadeli sermaye hareketlerinin -gemile hi kyaslanamayacak kadar- ulam olduu hacmin bykl, byk petrol irketleri gibi lobilemelerin artan gc ve Mafiozo ilikilerin kresellemesi, bir baka ifadeyle ulus devletlerin koyduu kurallar uygulatmayabilecek gce eriebilmeleri gibi hususlar ulus devlederin tek veya en gl aktr olmalarna yeni ve ciddi bir rakip veya rakipler getirebilecei izlenimini vermektedir. Belki de 11 EylFn zerindeki sis perdesi buradan kaynaklanmakta ve giderek btn dnyay daha fazla rtmektedir. "Sz Avrasya'dan Almken (2)" adl yazmzda bu hususlar zerinde durduumuz hatrlanacaktr. Ulus devletin varl ve gc ile ilgili yukarda ortaya koyduumuz tereddtler onun bir varsaym olarak uluslararas ilikilerde ve dnyann yeniden ekillenmesinde ne kadar etkili olabilecei noktasnda, bizi tartmalara gtrecek bir yol ayor. Ksaca ulus devletin mevcudiyeti ve snrlar ile ilgili bu mesele, onun rtl diye nitelendirdiimiz ilk zaaf oluyor. Ak olanysa; ulus devletin varl ve en gl aktr olduu hususunda hi bir teredddn yer almad varsaymsal bir durumdur. Ulus devleder uluslararas ilikilerin tek aktr olabilirler ve hibir ciddi rakipleri olmayabilir. Burada rakip derken sonuta ulus devlet gibi insanlar tarafndan ve onlarn iradeleriyle kurulmu rgtsel yaplar kastettiimi sylemek istiyorum. Ancak byle bir durum, ulus devleti veya devletleri hereyi isteyebilen ve her istediini yapan bir g durumuna getirmez. Zira ulus devletlerin faaliyederi dier ulus devletler tarafnda veya ulus devletlere rakip olabilecek, yine insanlarn kurduu rgtsel yaplar tarafndan engellenmese de eitli parametreler tarafndan belirlenmi olacaktr. Biz bu parametreler iin ilk yazmzda faktrler demitik. Faktrler konusuna gemeden aktrler ksmn tamamlamakta fayda olacaktr. En azndan gnmz iin ulus devletleri uluslararas ilikilerin en gl aktr olarak kabul etmemizde herhangi bir mahzur gzkmyor. Ulus devletlerin sonunun geldiine ilikin teorik tartmalar ve dier taraftan kolaylkla komplo teori322 ierine malzeme olabilecek; ulus devletlere yeni rakipler kt yolundaki kukular yine de aklmzda tutmaya devam edebiliriz. Ancak bugn iin gzken odur ki, ulus devletler varlklarn srdryorlar ve buna da devam edecekler. Ulus devletlerin sonu geldiine dair tartmalar ok speklatif gzkyor. ok doaldr ki ulus devlette tarihseldir. Dn yoktu, yarn da olmayabilir. Ama bu sadece nazari bir ihtimaldir. Henz ulus devletlerin yerini alacak baka herhangi bir model ortalkta gzkmemektedir. AB'yi devletler st bir birk olarak ulus devlete alternatif olacak mstakbel bir model olarak gremeyiz. Zira nemli olan AB'nin i ilikileri deil, onun dier ulus devlederle kuraca d ilikilerdir. AB'nin btn yeleriyle tam bir entegrasyon salayabilecei ok phelidir. Bunu salasa bile, AB'nin kendi dndaki ulus devleder ile ilikileri, sonuta yine bugnk ulus devlet modeline uygun olacaktr. AB'nin bu lde entegre olmasnn da, olmamasnn da dnyann gidii zerinde ok etkili olaca kesindir. Bu hususa daha ileride AB'yi ayt bir blmde incelerken, onun geleceiyle ilgili alternatif senaryolar bahsinde ele alacaz. Bu konuda imdilik syleyeceimiz udur: Avrupa Birlii ulus devlet iin yeni bir alternatif model oluturmuyor. Ancak ulus devlederin kendi aralarnda farkl bir ekilde tabakalaabilecekleri ihtimalini ortaya getiriyor. Almanya, Fransa gibi devleder biraz daha fazla ulus devlet olurken; Hollanda, Belika, Macaristan ve ek Cumhuriyeti gibi devletler ise biraz daha az ulus devlet olacaklar. AB'nin kendi bnyesindeki btnleme dzeyi ne olursa olsun, AB kendi dndaki lkelere kar tam bir ulus-devlet gibi davranacaktr. Ayrca AB'ye benzer bir rnei yakn bir gelecekte kurulabilme ihtimali de grnmemektedir. Amerika, Kanada ve Meksika'dan oluan NAFTA'run AB'yi yknmeye ynelik olduunu syleyebiliriz ama hibir zaman AB'ye

benzemeyecektir. Yine Dou ve Gneydou Pasifik lkeleri arasnda muhtemel btnleme giriimleri de AB'nin bir simetrii olmayacaktr. Eski SSCB daldktan sonra, yine Rusya'nn nclnde kurulan BDT'nin ise halefine benzemesi mmkn deildir. unu sylemek istiyoruz: eidi ulus devletlerin kendi aralarnda AB'ye benzer oluturacaklar alt yedi veya biraz daha fazla st birliklerden oluacak bir dev323 letler sistemine doru da gitmiyoruz.Geri bu yolda bir eilim yok deildir. Bundan on be yl kadar nce Alan Minc'in "Yeni Feodalite" adl kitabnda bu konu etraflca ele alnmtr. Mine sadece AB ve benzeri olabilecek st birliklerle megul olmuyor, ayn zamanda ulus devletlerin tavannda cereyan eden byle bir eilimin ulus devletlerin tabannda gelien ve dierine tamamen zt olan baka bir srece de dikkat ekiyordu. Bu da etnik mikro-milliyetilik diyebileceimiz ulus devletlerin blnmesi olgusu idi. Byle bir eilimin varln biliyoruz. Eski SSCB'de ve eski Yugoslavya'da yaand. imdilerde de Irak'ta yaanmaktadr. Bir tarafta ulus-devlederin kendi aralarnda st birlikler meydana getirirken, dier tarafta kendi ilerinde blnmeleri Minc'in feodalite benzetmesinden hareket ederek tepeden st birliklere, ortada mevcut ulus devletlerin ve onlarn altnda da yeni kurulmu daha kk ve gsz; yine ulus devletlerin bulunaca, yeni bir tabakalamann arifesinde olduumuzu da sylemek zordur. Devletler iin birbirleriyle tbi ve metbu ilikiler ierisinde olduklar, l bir tabakalamaya ve kmelemeye doru gittiklerini sylemek ok zordur. u an iin syleyebileceimiz bir taraftan st birlikler oluturmann, dier taraftan yeni etnik blnmelere dayal ulus devletlerin kurulmas eilimleri devam edecektir. Bunlar en azndan fiiliyatta byklkleri ve gleri ne olursa olsun birbirine eit kabul edilen ulus devletlerin birbirlerine gre daha gl ve buyurgan olabilecekleri yeni bir tabakalamaya doru gidileceinin gstergesidir. Bu konuyla ilgili noktamz artk koyabiliriz. Tahmin edilebilir bir gelecekte ulus devlet varln ve gcn devam ettirecek baz deiikliklere urasa da bugnk bamsz birer ulus devletten oluan devleder sistemi veya dnyann siyasal grnm bu halini muhafaza edecektir. Burada bir hususa temas etmek gerekiyor: Kural olarak devletlerin hepsi bamsz, birbirleriyle eit haklara sahiptirler. Ancak fiiliyatta ister istemez baz devletler dierlerinden daha gl olabilmektedir. Bu da aralarndaki ilikilere yansmaktadr. Dnya tarihine baktmz vakit devlederin g oranna gre kendi aralarnda bir hiyerari piramidi olumaktadr. Bunun tepesinde de en gl devlet bulunmaktadr. Byle bir devlet tarih boyunca var olmutur. Ancak ge324 rek bugnk dnyann durumu gerekse devleder aras hiyerari ve en gl devletin nitelii ve ilevleri ile ilgili, tarihe gre byk farkllklar olumutur.Dnya hibir zaman bugn olduu kadar btnlemedi ve tek bir dnya devleti sz konusu olmad. Giderek Avrupa'nn glenip, medeniyetin merkezi olmaya dnmesi; dier taraftan 15.yzylda Kapitalizmin ortaya k ve 1750'deki Endstri Devrimi dnyay tek bir dnya olmaya dntrd. Btn bu dnyann en gl devleti ayn zamanda Avrupa'nn en gl devleti idi. 20.yzylda ise Amerika oldu. Burada Avrupa veya Amerika derken aslnda Kapitalist dnyay kastetmi oluyoruz. Bugn ise Kapitalizm btn dnyaya yaylmtr. Birok tarihi ve sosyal bilimciye gre en gl devletin ortaya k ve zaman iinde deimesi Kapitalizmin kendine zg zelliklerine ve kurallarna gre olmaktadr. Bu gr ne srenlerin bir ksmn Marksistler bal altnda toplayabiliriz. Buna mukabil Marksist olmayanlar da glerine gre devletler aras hiyerariden ve birisinin en glleri oluundan bir tarihi olgu olarak ele almlardr. Bunlarn son zamanlardaki en nemlisi "Byk Glerin Ykselmesi ve k" adl kitabn yazar Paul Kennedy'dir. Bu konuda onun en zgn gr ise; byk glerin k ile ilgili olandr. Ona gre gl ve en gl devlet olmak askeri harcamalarn milli gelirlerine gre artmasna sebep olmaktadr. Bu art ise giderek o devletin ekonomik gelimesini duraklatmaktadr. Bu duraldama ekonomik bir kntye kanlmaz olarak

dnmekte, o da sz konusu gcn veya devletin giderek devletler aras hiyerari piramidinin aalarna doru kaymasna yol amaktadr. Marksistler olarak bir balk altnda topladmz tarihi ve sosyal bilimcilerin grlerini e ayrabiliriz: Birincisi: Lenin'in "Emperyalizm; Kapitalizmin Son Aamas" adl kitabnda ne srd Kapitalizme ait bir zelliin devletler aras g dalmn da etkilemesidir. Bu zelliin ad "Eit-liksiz Byme"dir. Ekonomide hibir sektr ve corafi blge eit olarak gelimez. Baz yerler daha ok geliir. Bu da gcn devletler arasnda yeniden dalmasna yol aar. ikinci gr ise; Immanuel Wallerstien'nin en glnn ykseli ve kn Kapitalist eko325 nominin uzun vadeli Kontradiev dalgalarna balamaktadr. Bu dalgalanmalar uzun vadelidir ve Kapitalist ekonomilerde bzlme ve genilemenin belli aralklarla birbirini takip ettii varsaymna dayanmaktadr. Wallerstien'e gre her dalga yeni bir en gl devlet ortaya kartmamaktadr. Buna mukabil daha nce var olan en gl devletle yenisinin yer deitirmesi Kontradiev dalgalarnn bu dnm anlarndan birisine isabet etmektedir. nc gr ise; Wallerstien'e ok yakn duran italyan tarihi Arrigi'nin grdr. Ona gre byk sermayenin devleder arasnda yer deitirmesi, en gl devletin de deiimine sebep olmaktadr. Ona gre de bu durum Kpitalizme zgdr. Marks'n ifadesiyle fiziki sabit sermayenin giderek mali sermayeye dnmesinden kaynaklanmaktadr. Genileyen mali sermaye kendisine igcnn ucuz, doal zenginliklerin bol ve bylece fiziki yatrmlarn getiriinin yksek (bylece faizin de yksek) olduu yerleri semektedir. 15. yzyla doru Kuzey italya'da ve Ceneviz'de oluan mali sermaye ber Yarmadas'na doru akn ederek spanya ve Portekiz'i dnyann en gl devletleri haline getirdi. Daha sonra ayn olay Hollanda'y bu konuma kard. Ayn ey 19. yzylda ve 20. yzylda tekrarland. Arrigi'nin grlerine ileride tekrar dneceiz. Bu grlerin tamam bizi iki husustan dolay yakndan ilgilendiriyor: Birincisi; deiim dnemlerinin belli bir zellii dieri ise; en gl olmann bir stat olduu kadar ilevsel bir anlam tamasdr. 326 KAMU'NUN AII KMN FAZLASI "Hi bir ey vardan yok olmaz ve yoktan var olmaz" ifadesi "maddenin korunumu" kanunu olarak bilinir. Bu ifadeyi 18. Yzyl mehur Fransz kimyacs Lavoisier syledi. Her ne kadar Einestein maddenin enerjiye dnebileceini ortaya koydu ise de yukardaki ifadenin z deimedi. Sadece Einestein'dan sonra "maddenin korunumu" diye deil de "enerjinin korunumu" olarak anlmaya baland. Bu kanun btn kainat iin doru olduu gibi ekonomi i-in de dorudur. Bizi ilgilendiren yn de budur. Ekonomi dnyasnda bir yerde azalma veya ak varsa bir baka yerde ve tam buna kar gelecek lekte bir fazlann meydana gelmi olmasi zorunludur. Zira "hi bir ey vardan yok olmaz, yoktan da var olmaz". Szn ksas birinin a, diyerinin fazlasdr. imdilerde srekli olarak kamu aklarndan sz edilmektedir. Lavoisier prensibine gre kamunun ann birilerinin fazlas olmas gerekmektedir. imdi bu aklarn ve ona karlk gelecek fazlaln nasl o-lutuuna bakalm. Kamu yoktan bir eyi var edemez. Ama birinden alp bir bakasna verebilir. Alnan; ak verecek, verilenin de fazlas oluacaktr. Kamu'nun a dar ve orta gelirlilerin adr. kisi birbirine eittir. Hatta daha doru bir ifadeyle zdetirler. Dar ve orta gelirlilerdeki; ifti, ii, esnaf, memur, emekli, dul ve yetim iin ak vermek demek giderek azalan alm gc demektir. Yani hayat pahall ve yoksullamadr. Kim geen yla gre kendi alm gcn azalm ve yoksul-lam hissediyorsa yrtlen ekonomik politikalar araclyla kamu aklarnn oluturduu ukura drlm demektir. Etrafna bakt vakit kimin geliri artmsa bilmelidir ki kendi cebinden alnan (hortumlanan) onlarn cebine konulmutur. 328 Bu alp verme iini gerekletiren mekanizmalar birden fazladr. En nemlisi i borlanma araclyla, yksek faiz araclyla rantiye kesimine gelir aktarmaktr. Devletin toplad tm vergiler i bor demelerine gitmektedir. Bu demektir ki devletin grd her hizmet memuruna dedii maatan, iisine

dedii crete kadar her harcamas zel kesimden alnan yksek faizli paralarla karlanabilmektedir. Aradaki faiz tatar hortumlamann aralarndan bir tanesidir. ANAP ve Borlanma 1986 ylna kadar devletin i borcu vard fakat i borlanma adeti yoktu. borlar balca iki kalemden oluurdu. Bir tanesi devletin kamu yatrmlar dolaysyla mteahhitlere olan borlar idi. Bir de taban fiatlarna gre iftiye henz denmemi borlar oluyordu. En nemli nokta ise bu rakamlar genel btenin % 3 ila % 4 civarnda bir byklkte idiler. Buna mukabil kamu yatrmlar genel btenin % 30'una yaknd. Demek oluyor ki 1986'ya kadar devlet btn harcamalarn toplad vergilerle karkyor, bunun iin ieride hi kimseye faiz demiyordu. Sadece demelerinde gecikmeler olabiliyor, devletin veya kamunun borlar sadece bu gecikmeden kaynaklanyordu. Trkiye durduk yerde, hi gerek yokken, ANAP iktidar zamannda i borlanmaya geti. borlanma iin devletin hi bir ihtiyac yoktu. Devletin tahvil ve bono ihrac yoluyla yaygn bir ekilde i borlanmaya gitmesini sadece kamu yatrmlarn artrmak gibi bir ama hakMatrabilir. Halbuki i borlanma uygulamasyla tam tersine bir durum ortaya kt. borlar ve faizlerinin bte a ierisindeki pay giderek artarken kamu yatrmlarnn pay ise giderek dt. 1986'dan 10 yl sonra kamu yatrmlar % 30'lardan % 10'lara inmiti. Gnmzde ise % 2 ila 3 civarndadr. Eskiden bir zengine kzld vakit "tefecinin eline dsn" diye beddua edilirdi. ANAP iktidar devleti tefecinin (rantiye) eline drmtr. 329 Arszlklar Ve Yolsuzluklar Arszlklar ve yolsuzluklar yoluyla hortumlama da kimilerini yoksullatrp, kimilerini zenginletirmenin bir yoludur. Bunlardan en belirgini bankalarn iinin boaltlmasdr. Ne yazk ki devlet uzun bir zaman bu yoldaki ilemlerin seyircisi olarak kalm, ancak neden sonra uyanabilmitir. Arszlk ve yolsuzluk yoluyla hortumlamann bir baka eidi ise devletin yaptrmad veya eksik yaplm ilere gz yumarak dedii fiyatlardr. in iine rvet girmekte dnya fiyatlarnn ok zerinde demeler yaplmaktadr. Veya mteahhitin taahtlerini eksik olarak yerine getirmesine gz yumulmaktadr. Bunun en aikar rnekleri "kattan yollar ve kartondan kprlerdir". Yani rk kamu yatrmlardr. Ne acdr ki kamunun yaptrd iler iin devletin dedii fahi paralar da, yaplm eksik iler iin denmi paralar da artk i bor yoluyla yani faiz deyerek finanse edilmektedir. Bir koyundan iki post kmaz. Ama bugnk ekonomik politikalar ne yapp yapp dar ve orta gelirlileri iki kere soymaktadr. Btn bunlar kamu aklar oluarak gerekletirilmektedir. Kamu aklar yksek faizlerle kapatlabilmektedir. Faizler ykselmekte, enflasyon artmaktadr. Bu hortumlamalarn zerine giydii elbise enflasyondur. Enflasyonun temelinde kamu aklar ve bu aklarn yksek faizle kapatlmas vardr. Enflasyon hortumlamann sonucudur. nk onu mmkn klmaktadr. Enflasyon, bu ekonomik politikalarn giderek halk daha fazla yoksul-latrd grlmeyen verginin tahsildardr. Halk Nasl Yanltlmak isteniyor ? Arszlk ve yolsuzluklarla ksaca hortumlamayla semirip byyenler toplumu youn bir ideolojik bombardmana tabi tutmaktadrlar. Ama kamu oyunu artmaktr. Ba rolde olan medyadr. Yaygn iddiaya gre kamu aklar iftiye, iiye, esnaf ve memura verilenlerle olumaktadr. Enflasyonun sebebi taban fiyat330 lan ve devletin cret politikasdr. Bu iddiayla gerek tamamen arptlmtr. Ekonomik politikalarn maduru olan kitleler bunun sulusu yaplmtr. Haklya hakszdan zr diletilmek istenmektedir. Kamu aklarnn taban fiyatlar ve devletin cret politikasndan olutuunu syleyebilmek iin iftinin, iinin, memurun, esnafn reel olarak alm gcnn yani gelirinin arttn kantlamak gerekecektir. Halbuki btn istatistiksel kyaslamalar gsteriyor ki bu kesimlerin eline geen \ 'lardr enflasyonun altnda kalmtr. Kamunun aklar bu kesimlerin fazlas deildir. Durum tam

tersinedir. Gelir dalm ile yaplan btn almalar gelir dalmnn giderek bu kesimler iin ne kadar bozulduunu ortaya koymaktadr. Bizim yaadmz enflasyonun sebebi hortumlamadr. Enflasyon hortumlamann sebebi deildir. Kamu aklar ve rantiyeye denen yksek faiz, fiyatlar ykseltmekte dar ve orta gelirliler artan fiyatlara yetiememektedirler. Alm gleri azalmakta ve yoksullamaktadrlar. Fiyatlar artrlp dar ve orta gelirlilerin gelirleri snrlannca rantiye kesimi cebine halkn cebinden alnanlar aktarlm olmaktadr. Bunun iindir ki enflasyon hortumlamann sebebi deildir. Tam tersine enflasyon hortumlamay gerekletirip, tamamlayan ekonomik mekanizmadr. Bunun zerinde srarla durmak gerekecektir. Kamunun gelirleri giderlerini karlamaya yetmemektedir. Kamu aklar olumaktadr. Bu aklar birer vakum (iinde hava olmayan boluk) oluturmaktadr. Bu vakumlar dar ve orta gelirlilerin cebindekini somurup emmektedir. Hortumlama byle balamaktadr. Sz konusu kaynaklar ve yksek faizler, muhtelif yolsuzluklar ile geliip semiren kesimlere aktarlmaktadr. Kamu aklar ve yksek faizler fiyatlar artrmakta, artan fiyatlar dar ve orta gelirlilerin alm gcn azaltmakta bylece hortumcularn reel gelirleri giderek bymektedir. Bylece hortumlamay tamamlayp gerekletiren fiyat artlar yani enflasyon olmaktadr. 331 Bu son szmz uygulanan ekonomik politikalar sonucunda yoksullaan herkes iindir. Zira baka bir ideolojik arptma da udur: "enflasyon dnce yoksullaanlarn durumu dzelecektir". Bu ifade kmaz sokaktr. Sebebi ise ok aktr. Hortumlama nlenmeden enflasyon nlenemez. Daha nce sylediimiz gibi bizdeki enflasyon hortumlamay gerekletirip tamamlayan ekonomik mekanizmadr. Dolaysyla hortumlama olduu srece zorunlu olarak enflasyon olacaktr. Kim ki enflasyonu drp dar ve orta gelirlileri kurtaracan sylyorsa bilerek veya bilmeyerek - yalan sylyordur. Halkmzn ise hortumlama nlenmeden enflasyonun dmeyecei ve yoksullamasnn sonunun gelmeyeceinin bilincinde olmas gerekmektedir. kinci aama bu bilincin siyasal eyleme dntrlmesidir. Halkn kurtuluu burdadr. Kurtuluumuz kendi ellerimizdedir. 332 KRZ Krizin by zihinlerdedir... 21 ubat'ta ekonomide patlak veren krizle birlikte sadece yrrlkte olan ekonomik istikrar program kmedi. Ayn zamanda ekonomi ile ilgili genel geer bir varsaym da yklm oldu. Bu varsaym u idi: Ekonomi siyasetten ne kadar arnrsa, poplizm terk edilir yani memura, iiye, iftiye, esnafa, emekliye, dula, yetime, dar, orta ve sabit gelirliye ne kadar az verilirse ekonomi o kadar dzelir eklinde idi. Son kriz ekonomideki egemen kesimlerin bu paradigmasn yerle bir etti. Etti; nk 1999 ylnn Aralk ajann sonunda 21 ubat 2001'e kadar - arada yaanan Kasm krizine ramen- hkmet Trkiye' nin bu gne kadar uygulad en kat, bir baka ifadeyle halka kar en cimri ekonomik istikrar politikas uygulanyordu. Buna ramen byk bir krizle karlald. Byle bir eyin olaca kimsenin aklna gelmiyordu. Bizden nce IMF' nin kafas karmt. Kasm krizinin hemen ertesinde IMF -Bakan yardmcs Stanley Fisher son yllarda yaanan ekonomik krizlerin temelinde Trkiye' deki Kasm krizi dahil yatan nedenin kurun sabitlenme-si ( pa) olduunu sylyordu. Ayn kii, dalgal kurun yani dviz piyasasnn serbeste ilemesinin ekonomileri krizden koruduunu savunuyordu. Fisher' e gre Uzak Dou ve Rusya' daki ekonomik krizlerin Trkiye' yi etkilememi olmasnn sebebi o dnemlerde Trkiye' nin serbest kur politikasn yrtmekte olmas idi. Fisher ubat krizi ertesinde hkmeti dalgal kur sistemine gemeye ikna etti. imdi ne yaplacakt? Trkiye' nin bana IMF ile stand-by anlamas yapp onun reetelerini sk bir ekilde uygulad vakit daha nce bir ekonomik kriz

gelmemiti. Tam tersine krizler IMF ile ilikilerin gevedii, reetelerin uygulanmad zamanlarda orta333 ya ki3fordu. Bunun zerine Trkiye IMF' ye gidiyor o da bir reete yazyordu. imdiki durum tamamen zddyd. IMF iin iindeyken hatta en yetkili kiileri Trkiye' de iken son kriz patlak vermiti. Her seferinde IMF' ye ve Dnya Bankas' na giden Trkiye bu sefer tersini yapmay dnd. Dnya Bankas Bakan yardmcs Kemal Dervi' i Trkiye' ye davet etti, kendisini Devlet Bakan yaparak ekonomiyi O' na teslim etti. Peki, Kemal Dervi ne yapacakt? Kendisi Dnya Bankas' na dolaysyla IMF' ye yakn bir iklimden geliyordu. Bildikleri Dnya Bankas'ndan ve IMF' den daha fazla olamazd. Yine bildikleri Trkiye' den de daha fazla olamazd. Zira buradan uzaktayd. Bunun iindir ki Trkiye' nin ve IMF' nin kafas karrken Sayn Dervi' in kafas net olamazd. Sayn Dervi acil nlemler paketini aklad vakit O' nun kafasnn da kriz ve ekonomiyle ilgili olarak nedemedii grld. Ortaya somut bir ey konmamt. Daha nemlisi ekonomi olumlu veya olumsuz bu aklamalara hibir tepki vermedi. Krizin zerinden hafta gemitir. Sayn Dervi' in gelii de neredeyse o kadar oldu. Bir ekonomik programn ortaya kmas iin nce dvizin fiyatnn ve faizlerin orannn ne olacann anlalmas gerekiyor. Henz dviz piyasas almad. O piyasa harekete gemediinden faizlerin ne oranda kararllk gsterecei de netlemedi. Grlen odur ki piyasa en az 21 Mart' taki byk bor itfasn bekleyecek, yeni dnemin para politikas (piyasaya ne kadar likidite verecei) tam olarak belli olmadan dviz piyasas da para piyasalar da netlemeyecektir. Bu tablodan Sayn Dervi' in krizin zmn bildii iin Trkiye' ye gelmedii ve gnderilmedii anlalyordu. Geri Sayn Dervi ekonomik politikalar yrtecek ve krizden kn temin etmeye alacakt. Ancak kendisinin asl rol ve ilevi herhalde bunun dnda bir noktada gerekleecekti. Amerikan bykelisinin 15 Mart gn Babakan ve Babakan yardmclarn ziyareti Sayn Dervi' in niin Trkiye' de olduunun tam olarak anlalmasn salad. Bykeli ziyaret ettikle334 rine " Kemal Dervi' e sonuna kadar destek verecek misiniz? " sorusunu sormutu. Bu sorunun verdii mesaj akt: Kemal Dervi bu destei bulup grevine devam ettii srece Trkiye' nin dardan bekledii ekonomik kaynan salanmasna ABD yardmc olacakt. Her ey akt; Sayn Dervi ekonomiyi dzeltmeye deil IMF ve Dnya Bankas araclyla Trkiye' ye salanacak d ekonomik kayna, bu kayna temin edeceklerin istedikleri yerlere harcanp harcanmadn denetiemeye gelmiti. Sayn Dervi' in onay devam ettii srece d kaynak da gelmeye devam edecekti. Babakan ise Ulusal bir programn oluturulacandan bahsediyordu. Bu sefer IMF' den ac reete alnmayacak Trkiye Kemal Dervi araclyla kendi ekonomik programn hazrlayacak bundan sonra IMF ile mzakere (pazarlk) edecekti. Acaba Sayn Babakan bunu inanarak m sylyordu yoksa olup bitenin farknda m deildi? Ulusal programlar Ulusal Bakan' larla yrtlr. Sayn Kemal Dervi Bakanlk koltuunda T.C. hkmetinin bir Bakan' olarak oturmuyor. IMF' nin ve Dnya Bankas' nn bir murakb ve temsilcisi olarak oturmaktadr. ABD bykelisinin sz konusu ziyareti bu temel gerei ortaya karmtr. 335 KRZ VE HKMETN GRMES GEREKENLER Bugn Nisan' in 7' sidir (2001) Ekonomik kriz 22 ubat' ta padak verdi. Ayn gn hkmet dvizden pay kaldrp kuru dalgalanmaya brak. Bir de Kemal Dervi' i Amerika' dan arp ekonomiyi ve krizden kurtulu grevini ona emanet etti. Bundan baka hibir ey yapmad. Kemal Dervi de bir ey yapmad. ki kere Amerika' ya gitti geldi. Arada konutu, deme verdi. Krizden k iin programdan bahsetti. Buna mukabil krizin atlatlmas iin hibir somut adm atmad. Ortada hala bir program yoktur.

Halbuki herkes ekonomide karlatmz durumu tarihimizin en byk ekonomik krizi olarak nitelendiriyor. Bylece durumun ok vahim olduu anlalyor. Buna mukabil geen sre ierisinde hibir ey yaplmad. stelik bugn yaadmz krizin kendisi deil; krizin ancak korkusudur. Bir benzetme yapacak olursak bugn yaadmz "frtna geliyor" haberinin }'ol at korkudur. Daha henz frtna ile karlalmad. Her gn birbirini takip eden zamlar, ban alp giden dolar, iten kartmalar ve iflaslar bu krizin nelere yol aabileceini gsteriyor. Devletin hibir deme yapamayacandan bile bahsedenler kyor. Al veri durmu, alm satm durmu, piyasalarda yaprak kprdamamaktadr. Adeta ekonomi btnyle fel olmutur. Herkes tedirgin, endieli, kzgn, krgn ve fkelidir. Giderek yaylp younlamakta olan kriz varlkl ile yoksulu eitledi: Herkes yarnndan korkmaktadr. Hakl olarak herkes bu hkmete kzyor. Bu hkmet kriz karsnda hibir ey yapmad. Aslnda bu krizin sebebi de kendisidir. 2000 yl bojonca j'rtlen IMF mahreli ve gdml istikrar programnn ekonomiyi ok ciddi bir krize srkleyecei bandan beri sylendi ve yazld. Hkmet bunlar duymamtr bile. Getiimiz yl boyunca zellikle dar ve orta gelirliler byk fedakarlklar yapmak mecburiyetinde 336 kaldlar. Sebebi enflasyonu drmekti. Sonuta tam tersi oldu. Krizle birlikte enflasyon da padad. Geen ylki istikrar program uygulamalan-nn halktan alp gtrdklerine imdi bir de krizin alp gtrecekleri ekleniyor. Btn bunlara ramen hala ayn hkmet grev bandadr. Kzgn, krgn ve fkeli halk sokaklar dolduruyor. Esnaf yryor. Ekonomik krize bir de. sosyal kriz elik etmeye balyor. Sn. Ecevit ise hala hkmetin alternatifi yok diyor. Kendisinin bu tutumu dorudan doruya halkla inatlamak demektir. Hibir zm getirmeden bu hkmet "benim alternatifim yok" demeye devam edecek olursa sokaklar dolduranlar da bu eylemlerini yeni bir alternatif dourma noktasna kadar srdrr ve dayatrlar. Byle bir inatlamann ekonomik ve sosyal krizden sonra nasl bir siyasal krize yol aaca ise nceden hi kimse tarafndan kestirilemez. nmzdeki hafta hkmet iin ok kritik bir zaman dilimidir. Sn. Dervi ne diyecekse demeli ve programn ortaya koymaldr. Bu vesileyle hkmet kamuoyunda mspet bir tesir uyan-drabilmelidir. Krizden kabiliriz midi herkesi sarmaldr. Bunun sonucunda toplumsal tepkiler yumuamal, sosyal gerilim ciddi bir siyasal krize dnmeden gevemeye balamaldr. Eer bu hkmet bunu gerekletiremezse o zaman tez vakitte yapmas gereken istifa etmektir. Muhalefete ve herkese den grev ise bu hkmetin alternatifini demokrasinin kurallar ierisinde hzla bulup karmaktr. Bugnk ekonomik krizi Trkiye kolaylkla aabilir. Zira bunu mmkn klacak kadar gl bir ekonomisi vardr. Trkiye' de yoksulluun artt, gelir dalmnn ok kt bir ekilde bozulduu dorudur. Buna mukabil Trkiye' nin zengin bir lke olduu ve zenginlerin elinde nemli bir kaynak bulunduu da dorudur. Devlet iki kere borlanmaya kt. stedii paray toplad. Demek ki kaynak vardr. Eksik olan gven ortamdr. Yoksa Trkiye 30, 40 milyar Dolar' a dnp bakmaz. Bunun iindir ki uzun boylu darya bel balamaya, IMF vesaireden bor beklemeye gerel; yoktur. Gven ortam oluturulduu takdirde Trkiye bu krizi kendi kaynaklaryla aar. Bir baka 337 ifadeyle Trkiye kendi vatandana borlanr. Krizin onu kesilir. Sasndan imar affndan hazineye ait gayr menkullerin satna k^dar yM gelir getirecek pek ok proje ile bu borlar zaman ie-risinde tasfiye edilir. 338 EKONOM ZERNE Ekonomi ile ilgili u iki tespiti yapmamz zorunludur: Birincisi ekonominin en nemli meselesinin i bor olduudur. kincisi ise yolsuzluklar nlenmeden ekonominin dzle kmayacadr. 2001 ylnda vergi gelirleri i - bor faizlerini demeye yetmeyecek. Bu durum bir srpriz deildir. MUSAD 1993'lerde yaynlad bir aratrmada 2000'li yllarn banda vergi gelirlerinin ibor

faizlerini demeye yetmeyeceini ngrmt. Ne yazk ki o tarihten itibaren bir ey yaplmamtr. Kamu yatrmlar sfrland. Bu byle devam edemez. bor demeleri btenin btn imkanlarn tketip bitiriyor. Memurun maan ve iinin cretini piyasadan bulunan yksek faizle deyerek bu yola devam edilemez. Dier taraftan kamu borlanmasndan kaynaklanan yksek faizler zel sektr asndan da yatrmlar iin caydrc oluyor. Yatrm yapmak )Terine devlet kad almak daha karl hale geliyor. Bu durum srdrlebilir bir durum deildir. Geen hafta Trkiye'de bulunan nl iktisat Dormbush bu noktaya temas etti. Bu dzeyde bir i bor servis ykyle Trkiye ekonomisinin krizden krize srkleneceini syledi. Trkiye'nin yapmas gereken bu i - bor stokunun belli bir zaman ierisinde makul bir seviyeye indirmektir. Dvize pa koymak veya enflasyonu hedeflemek yerine Trkiye radikal bir i bor tasfiyesi salayacak bir ekonomik program devreye sokmaldr. Burada kra bir parantez amamz gerekiyor. imdi gndemde bir "takas" konusu var. Takas demek devletin bir ksm i borcunu TL'den Dolar'a evirmek demektir. Byle bir uygulama nispi bir rahatlk salayabilir. Ancak bizim sylediimiz radikal bir i-bor tasfiyesinin bu tr yntemlerle gerekletirilemeyecei akr. Dormbush bir ey daha syledi. Trki)'e'de yolsuzluklarn (yama ve talann) Trkiye'nin ekonomisinin genel karakterini 339 oluturduunu, bunun Trkiye iin sosyo-ekonomik bir yap ve kltr haline dntn syledi. Dormbush'a gre bu yama ve talan baz kesimler iin adeta bir hayat tarz oluturmaa balamt. Yolsuzluklarla uramak sadece ahlaki, hukuki ve kanuni bir zorunluluktan ibaret deildir. Olaya Dormbush'un syledikleri balamnda bakacak olursak u gerekleri greceiz demektir. Yama ve talan ekonominin btnyle rasyonelliini (akla uygunluunu) bozmutur. Verimlilik ilkesi kaybolmutur. Karllk gibi, kar maliyet analizi gibi, yeni teknoloji seimi gibi piyasa ekonomisinin dinamikleri geerliliklerini kaybetmilerdir. Bunlarn yerini devlet araclyla hem kamuyu, hem de halk soymann biimleri almtr. Bu da srdrlebilir bir durum deildir. Ekonominin yeni kaynaklara ihtiyac olduu kesindir. Yeni yatrmlardan tutunuz, gelir dalmndaki adaletsizliin hi olmazsa biraz dzeltilebilmesine kadar herey iin yeni kaynaklara ihtiya vardr. Ayn zamanda bu ihtiya yazmzn banda yaptmz iki tespitin kesime noktasn oluturmaktadr. borcu azaltmann bir yolu da yolsuzluklarla mcadeledir. Zira yolsuzluklarla mcadele etmek demek kamunun giderlerini kontrol etmek ve sonuta ekonomide kullanlabilecek yeni kaynaklar bulmak demektir. Bunlar yaplmad takdirde ekonominin dzelmesi mmkn deildir. Kriz giderek derinleecektir. borcu makul bir seviyeye indirmeden ve yolsuzluklarla mcadele etmeden bir iyileme salayamayz. Bunlar yaplmad takdirde ne Dervi ne de eyh kr etmeyecektir. 340 MF'NN ERTELEME KARARI TMF'nin Trkiye'ye yaplacak yardmn grlmesini erteleyen karar bana ok ilgin geldi. Beni ilgilendiren IMF'in erteiemc kararnn kendisi deildir. Bu karar bildirirken taknd tavr nemlidir. Esasen IMF bir sredir bu erteleme karar ile iyice belirginleen tavrn srdrmekte idi. IMF isteklerini ve bunlar yerine gelmedii takdirde uygulayaca meyyideleri hkmete iletmekle yetinmiyor, bunlar kamuoyuna aklad gibi hkmetin dnda TBMM'yi de Cumhur-bakan'n da kendisine hedef alacak ekilde ve adeta onlara buyruk verircesine hareket ediyor. IMF uluslar aras bir kurulutur. Genelde diplomasinin kurallarna uyar. steklerinde dayatc olabilir. Ama slup olarak bu denli kabalamaz. Diplomatik sluptan uzaklaamaz. Eer byle hareket etmeyip tan da bunun tersini yapyorsa bunun mutlaka zel bir sebebi olmas gerekir. Zira bu tr davranlar hangi millet olursa olsun onu rencide eder. Bir milletin bamszln adeta gasp etmi bir duruma gelmek IMF iin arzulanr bir durum

deildir. IMF'in Trkiye Cumhuriyeti hkmeti ile meseleleri olabilir. Ama Trk milleti ile olamaz. Olursa: bu ok ar sonular dourur. Millet ok byk bir tepki ortaya koyar. IMF ile ilikiler toptan tehlikeye girer. IMF Trkiye'ye babasnn hayrna yardm etmemektedir. Her eyden nce Kasm ve ubat krizlerinin sorumlusudur. Bugnk hkmeti kullanarak sz konusu krizlere Trk ekonomisini IMF itmitir. Ama bilerek, ama bilmeyerek; sonu deimez. Kald ki Trkiye'nin bu ekonomik krizde fazla bunaltl-mamas ekonomik ve siyasal istikrarszla itilmemesi yolunda uluslararas bir eilim ve uzlama olumu bulunmaktadr. Buna ABD de AB de dahildir. Ayrca ABD ile Trkiye arasndaki ilikilerde 341 ABD'nin IMF araclyla Trkiye'yi kstrmaya alaca bir sebep de gzkmemektedir. IMF'nin bir kuruma tayin edilen ynetim kurulu yeleri ile megul olmas bundan dolay bir hkmete rest ekip yardm bir sre erteliyorum demesi hi olaan bir durum deildir. Ama bunlar olmaktadr. IMF Ecevit hkmetini istiskal etmektedir. Geri -maalesef demek mecburiyetini ihtiyacn hissediyorum Babakan Ecevit IMF bakann kendisi arayarak bu istiskale anak tutmutur. Tekrar ayn noktaya dnyorum. IMF Ecevit Hkmetinin ahsnda Trk milletini istiskal etmek istemi olamaz. Bunun bir sebebi yoktur. Ayrca ok ar sonular dourur. Ayrca bu yolla Trk milletine bir ey dayatmak istemi de olamaz. Bunun da herhangi bir sebebi yoktur. Kald ki olsa bile bu tamamen ters teper. Buna ek olarak IMF'nin ald karar ve taknd tavrn ekonomi ile de ilgili bir sebebi yoktur. Telekom'a atananlar yle ekonomi asndan IMF'nin tepkisini ekecek nitelikte bir tasarruf deildir. ki tespit yapmak istiyorum: IMF'nin verdii bu kararn ve taknd tavrn sebebinin siyasi olduunu ve hedefinin de bu hkmeti kk drmekle snrl olduunu dnyorum. IMF'nin tutumu mevcut hkmeti Trk milletinin gznden drmeye yneliktir. Byle bir niyet Trkiye'nin siyasetini yeniden ekillendirmenin bir arac olabilir. Hkmetin gitmesini kolaylatrmak Trkiye'de yeni sij'asal dalgalanmalara yol aar. Benim tahminim Trkiye'nin siyasetini yeniden oluturmak yolunda bir senaryonun var olduu ve bu senaryo ierisinde de IMF'ye bir rol verildiidir. Byle midir, deil midir? Bunu zaman gsterecektir. Ben byle bir senaryonun varlndan pek pheli deilim. Ancak siyaset Trkiye'de yeniden ekillendirilirken nelerin amalandn syleyebilmenin zorluunu da ekiyorum. Gelecek gnlerde benim bu yazda sz konusu olan iki tespitim snanm olacakr. Neticesini byk bir merakla bekleyeceim tabiidir. Yazmzn sonunda ise - sanyorum herkesin katlaca- bir baka tespitte bulunmak istiyorum. Bu hkmet sa'ya da, Musa'ya 342 kiriT Th T lk ? " ataSmda' M arada b- ^rede IMF T' Ba?bakai! Manday oktan elinden kaptrman IMF nn niyeti ne olursa olsun tez vakitte bu hkmetten S mak her bakmdan Trk milletine derin bir nefes aldrac ktr 343 TRKYE HKMETSZDR IMF ile hkmetin aras dzelmedi. Dzelme ihtimali de mevcut gzkmyor. Daha dorusu bloke edilen kredi serbest braklsa bile ara dzelmi olmayacaktr. Zira IMF hem bu hkmete gvenmiyor hem de belki daha nemlisi bugn Trkiye'nin uygulamakta olduu ekonomik programla ilgili ciddi tereddtleri vardr. IMF'in Sayn Babakan'a yazd son mektupta "faizlerin hala yksek olduu ve bu faizlerle Trkiye'nin i borcunun olsa olsa daha drt ay iin evirebilecei" sylenmektedir. Buna karlk Babakan "faizlerin yksek olmasnda IMF'nin de sorumlu olduunu zira bugn uygulanan ve dvizi dalgalanmaya brakan uygulamann Trkiye'ye IMF'nin dayatmas olduunu" sylemitir. Halbuki ekonomiden sorumlu Bakan Dervi bugnk ekonomik programn Trkiye tarafndan oluturulduunu, ulusal bir program olduunu, IMF'nin bir dayatmasnn sz konusu olmadn sylyordu. Bir taraftan durum vahimdir. Problem sadece Trk Telekom deildir. IMF bir bakma bunu anlatmak istemektedir. Buna mukabil Trkiye'de bunlar deerlendirecek ve ekonomiye bir yol izecek bir hkmet maalesef mevcut

deildir. Her kafadan bir ses kmaktadr. Eskiden hkmetlerin bir karar alabilmesi iin Babakan'n eer yurt dnda ise dnmesi beklenirdi. imdi bir bakann dnmesi bekleniyor. Dervi yoksa Babakan'n eli aya birbirine karyor. IMF'nin mektubunu alnca nce "Dervi gelsin deerlendireceiz diyor" sonra evine gidiyor. Orada aklna ne geldi ise tekrar Babakanla dnyor ve Merkez Bankas Bakan ile gryor. in ilginci bu grme ok ksa sryor. Acaba Babakan ne yapyor? Aklndan neler geiyor? Bunu kimse bilmiyor. Borsa, piyasalar, Trk ve Dnya kamuoyu ikide bir sayn Babakan'n saln merak etmeye balad. Doktor raporuyla da 344 yetinmiyor. Babakan televizyonda grmek istiyor. Ancak grd vakit iinin rahatlayp rahatlamadn yine kimse bilmiyor. Hkmetin ikinci orta MHP'nin ise olup bitenlerin farknda olduu bile phelidir. Bakan ksz "IMF kendini yarglasn" diyor. Acaba ne demek istiyor? Bella kendisi de bilmiyor. Ekliyor: "IMF insan haklar evrensel beyannamesine uysun" diyor. Her halde IMF'nin durduk yerde Trkiye'ye karmad; bu durumun Trkiye'nin isteiyle meydana geldiini ve bu istek bildiriminde kendi imzasnn da bulunduunu unutuyor. Szn ise yle noktalyor: "Zararn neresinden dnlrse kardr" Acaba kim nerden dnecek? Bakan ksz ve MHP Telekom'daki inadndan m dnecek? Yoksa Trkiye IMF ile anlamasndan m vaz geecek? Anlalmyor. Hemen syleyelim eer IMF ile anlamay bozmak mmknse yani Trkiye gerekli kayna bulup ekonomisini kendisi ekip evirebilecekse ulusal onurumuzun bu hkmetin ahsnda IMF tarafndan her gn yaraland u dnemde bu anlama hemen bozulsun. Trkive de IMF de kendi yollarna gitsinler. Eer IMF'den kopu mmknse acaba Bakan ksz ve MHP kimin ve neyin hatr iin IMF'nin bu onur krc mdahalelerine katlanyorlar? Hkmetin bir dier orta Anavatan Partisi ise devletin yolsuzluklarla mcadele kararn engellemeye alyor. Bugnk iktidarn kard ve Sayn Cumhurbakan'nn veto ettii savclarn yetkilerini ksp, brokratlar hesap sorulamayacak duruma getiren kanun tam bir skandaldi. Bu iktidar iin sust bir durumdur. Dier taraftan MGK'da ekonomik gidiin sosyal patlamalara yol aabilecei endiesi dile getiriliyor. 9. Cumhurbakan Sayn Sleyman Demirel "uyaryorum bu i sosyal patlamalara gider" diyor ve MGK'daki benzer hassasiyete de atfta bulunuyor. Sayn Cumhurbakan hakl olarak ttn yasasn da veto ediyor. Babakan bunun gerekesi hukuki deil siyasidir iddiasnda bulunuyor. Sanki Cumhurbakanlar kanunlar siyasi nedenlerle 345 veto edemezlermi gibi. Ecevit ayrca Sayn Cumhurbakannn bu kanunu veto ederek IMF ile ilikilerimizi daha da bozmu olmasndan dolay ikayeti oluyor. Sanki Cumhurbakan IMF'yi ve IMF ile olan ilikilerimizi ve bu kanunu veto etmenin ne sonulara yol aacan bilmiyor. Sayn Babakan Sayn Cumhurbakannn Trkiye iin IMF ile ilikilerin ok zor olduu bir dnemde ve bu ilikilerin belki daha da bozulmas pahasna bir kanunu siyasal (aslnda sosyal) gerekelerle niin veto etmi olabileceini dnmek bile istemiyor. Hi olur mu? Bir Cumhurbakan hkmeti zor durumda brakmak iin Trkiye'nin aleyhine olabilecek bir tasarrufta bulunur mu? imdi Telekom'un hem IMF'yi hem MHP'yi tatmin edebilecek nasl bir zme kavuturulaca zerinde duruluyor. Dier taraftan Trkiye tarihinin en byk ekonomik krizine girmi brakn nasl kacan giderek bu krizin ya derinleecei ya daha bykleri ile Trkiye'nin karlaaca yolundaki endieler her gn giderek daha da byyor. Hkmet kp ben her eyi dzelteceim kimse korkmasn diyemiyor. Tam tersine Dervi konsolidasyonu da dndk diyerek IMF ise bu faizlerle i borcu 4 ay bile eviremezsiniz beyannda bulunarak adeta krize anak tutuyorlar. Trkiye nerede, olaylar nerede, hkmet nerede ve ortaklar nerededir? Sayn Babakan ortada yok. Sele kaplmr bir -nsana benziyor. Sular bann zerinden ayor. Srkleniyor ve daha da fazla batyor.in clk kmtr. Ortada bir hkmet yoktur. Bu kadar zor artlarda Trkiye bu hkmetsizlii

kaldramaz! Parlamento ii ve d siyasal artlar bu hkmetin yerine ciddi bir hkmet kurulmasna ok fazla imkan vermiyor. Bir parti kapatlm imdi 114 tane bamsz milletvekili var. Son iki yldr yaanan olaylar 18 Nisan 1999 seim sonularn eskitmi. Anlamsz klm. Bu artlarda Trkiye'nin nnde sadece tek bir yol vardr: ERKEN SEM. Erken seimin ekonomi)^ daha zor durumda brakacana dair endieler vardr. Bu endieler hakl deildir. Ama vardrlar. Bunun iinde izale edilmeleri gerekir. Bunun yolu da udur:Sayn 346 Cumhurbakan btn siyasi parti liderlerini toplar, yeni bir hkmet ve erken seim tarihi zerinde anlama salanr. Hkmette yer alacaklar seimler dolaysyla hibir yeni harcamaya gitmeyeceklerini taahht ederler. Eer erken seimden endie edenler ve piyasalar iin bir gvence olacaksa Kemal Dervi Trkiye'yi erken seime gtrecek yeni hkmette ekonomiden sorumlu bakan olmaya devam eder. Milletimiz seimlerden nce herkesi dinler. Partiler grlerini ortaya koyarlar. k yollar tartlr. Ortaya milletin karar kar. Bu kararn dorultusunda kurulacak hkmet ekonomiyi de Trkiye'yi de dze karacak politikalar yeni batan oluturur.Bunun dnda hibir zm zm deildir. e yaramaz. Gn bu gndr. lke silkinip erken seim karar almaldr. 347 AKP KTDARI EKONOMDE BAARILI MI? Yllardr enflasyonu drmek ekonomiyle ilgili tek hedef olarak ele alnd. Bunun yan sra ekonominin gidiini deerlendirmede bugn de hep kullanlmakta olan ekonomik gstergeler kullanld. AKP iktidar dneminde enflasyonda byk bir d gerekletirildi. Bugne kadar referans alman ekonomik gstergelere bakld vakit de ekonominin iyiye gittii gzkyor. Bunun iindir ki imdi kalkp AKP'ye ekonomide baarsz demek bir tr siyasi mzklk olarak grlebilmektedir. Ancak her trl siyasi mlahazay bir tarafa brakarak e-konominin ne durumda olduunu tespit etmemiz gerekiyor. Bunun iin de aadaki hususlar gz nnde bulundurmamz zarureti douyor. Ancak bundan sonra Trkiye'nin ekonomik durumuyla ilgili net bir fikir sahibi olabiliriz. 1) Mevcut ekonomik gstergelere baknca dzelenler gibi dzelmeyenler de bulunmaktadr: Enflasyon dt, buna mukabil toplam retim ve tketimde hibir gelime salanmad, yatrmlar artmad. Ayrca yatrmlarn artmamas, yatrmlarla ilgili tek problem de deildir. Devlet btesinde kamu yatrmlarna ayrlan pay hemen hemen yok dzeyindedir. 15 bin kilometre ift yol yapacaz diyen AKP hkmeti bunun iin kaynak bulamad. Trkiye'nin altyapsnda byk dar boazlar olumutur. Bugnk ekonomik kriz ( durgunluk ) bunu maskeliyor. zellikle KO, SABANCI gibi zel sektrn bykleri yatrmlarn gda sanayi gibi lkenin kalknmasna ve, sanayilemesine pek katkda bulunmayacak alanlara kaydryorlar. 2) Ekonomik gstergeler btn ekonomiyi yanstmaz: Esasen ekonomiyle ilgili pek ok gsterge vardr. Bunlara yenilerini de katabilirsiniz. Ancak ekonomiyle ilgili cari tartmalar belli ekonomik gstergelere inhisar ediyor. Biraz basite indirgeyerek syleyecek olursak; borsada iler iyi gidiyorsa btn ekonomi348 de de iyi gittii varsaylyor. Halkn geimi, farkl gelir gruplarnn ekonominin ulusal pastasndan aldklar pay, bu kesimlerin salktan, ulamdan, eitime kadar karlatklar zorluklar ekonomiyle ilgili deerlendirmelerde hep gz ard ediliyor. Hep halkn ve toplumun dnda, kendine zg kurallar olan ve bunlara asla mdahale edilmemesi gerektii savunulan bir ekonomi tasavvuru srekli olarak gndemde tutuluyor. Ekonomi insan iin olmaktan kopart-lrken, insani olmayan sonular vermesi de merulatrlyor. Ayrca ekonomi siyasetin dna kartlyor. Bylece ekonomiyle ilgili tartmalar tam da egemenlerin sylemine dnyor. AKP gibi alt toplumsal katmanlardan, geni halk kesimlerinden oy alm bir siyasi partinin giderek egemenlerin ekonomik sylemiyle daha fazla yetinir

olmasnn sz konusu iktidar adna byk bir eksiklik olduuna hi kuku duymamak gerekiyor. 3) Ekonomide her eyin bir bedeli vardr: Hibir ey yoktan var olmaz, vardan da yok olmaz. Maddenin sakm kanunu ekonomide de geerlidir. Enflasyonda d saland, terazinin bir tarafnda bu duruyor. br tarafnda ise isizlik, reei cretlerde gerileme, iinin, iftinin, esnafn, memurun ksaca dar ve orta gelirli tm toplumsal katmanlarn ekonomik durumlarndaki gerileme bulunuyor. Bunun sebebi aktr; enflasyondaki d yatrmlar durdurularak, dar ve orta gelirlilerin alm gc kslarak, ksacas toplam talep kltlerek salanmtr. Bu iktidar enflasyonu drd iin kutlanacaksa bunun dar ve orta gelirlilere fatura edildii gerei de kabul edilmelidir. Acaba madur edilmi bu kesimlerin- gelecekteki durumlar nasl olacaktr? 4) Bu hkmetin gelecee dnk herhangi bir ekonomik vizyonu yoktur: Bu hkmet Kemal Dervi'ten devrald IMF yapm bir ekonomik istikrar politikas paketini ciddiyetle uygulad. Enflasyon dt. ( Esasen bu d Ecevit Hkmeti dneminde balamt. ) Enflasyon biraz daha derse tek haneli rakamlar hedefine ulalm olacak. Peki, ya sonras, enflasyon tek haneli rakamlara indikten sonra da m istikrar politikasna devam edilecek? Bylece 349 retmemek, tketmemek, yememek, imemek, yatrm yapmamak, isiz kalmak, yoksullamak ekonominin ve toplumun deimez kaderi mi olacak? Uygulanan istikrar politikasndan enflasyonda d salanmas gibi bir netice elde edilmesi her eye ramen sevindiricidir. Buna mukabil bugn uygulanmakta olan ekonomik politikalar ilanihaye uygulanabilecek ekonomik politikalar deildir. Hkmetin ise bu konuda bir dncesi olup olmad bilinmemektedir. Uygulanmakta olan istikrar politikasnn ekonomik adan da ok byk bir zaaf bulunmaktadr. 2000 Kasm ve 2001 ubat krizlerinde yaadmz gibi istikrar politikalarnn uygulanmas ar deerlenmi TL'ye yol ayor. Bu da ithalat patlatrken ihracat geriletiyor. Sonunda kriz kanlmaz oluyor. Ayn kader 2003 ylnn sonlarna doru da yaanabilirdi, ithalat ban alm gitmiti. Ancak hi beklenmedik, bunun iinde mucize diyebileceimiz bir baka gelime ile karlatk. hracatmz ciddi bir biimde artt. Bu da ar ithalat artnn bir krize yol aabilme yolunu imdilik kapatt. Sz konusu ihracat art iin hibir zel tedbir alnmamt. Salanan ihracat art hkmetin uurlu ve iradi gayrederi neticesinde elde edilmedi. Sz konusu art ksmen euro'nun dolara kar deer kazanmasndan, ksmen de reel cretlerin dmesinden kaynakland. Ancak 2003 yl ihracat 2002 ylyla kyaslandnda miktar baznda parasal arta paralel bir gelime salandn sylemek imkanszdr. 2004 ylnda d ticaret rakamlarnn ne olacan bilmiyoruz. D ticaret a kontrolsz bir ekilde byyebilir ve cari ilemler an da bytebilir. Bu da yeni bir krizin habercisi olabilir. Byle bir gelime olmamas iin ya ithalatta bir duraklamann ya da ihracatta geen seneninkini bile aan bir artn salanmas gerekecektir. Bunun iindir ki nereden bakarsak bakalm mevcut ekonomik politikalarn uygulanmasnn sonuna yaklalmtr. Buna ramen hkmette bir harekedilik yoktur. leriye dnk bir ekonomik vizyonu olmad anlalmaktadr. Enflasyonun dtne sevinelim. Yatrmszla, isizlie 350 KTDARIN NNDEK ENGEL 2005 ylnn ilk eyreinde ekonomi %12,4 byrken, isizlik de ayn oranda artm. Byme ile isizliin yan yana gelmesi iktisatlarn kolayca aklayabilecei bir ekonomik olay deildir. Zira byme yatrmla olur. Yatrm ise sadece sermaye mallarna (makine, tehizat) yaplmaz, emee de yaplr. Bunun iindir ki byme varsa az veya ok istihdam art da olmaldr. Geri bymenin yatrm artndan deil de eksik kapasite kullanmndan kaynakland ne srlebilir. Byle olsa da sonu yine deimez. Eksik kapasite kullanmndaki bir artn da zorunlu olarak istihdamda bir arta yol amas gerekir. Atl sermaye ve atl emein birlikte artmas icap eder. Bakalm anl anl iktisatlarmz bu konuya deinecekler mi, deinirlerse ekonomik byme ile birlikte yaanan isizlik artn nasl izah edecekler. Bana kalrsa yaplmas gereken, byme rakamn ve byme ile ilgili verileri yeniden gzden

geirmek gerektiidir. Zira isizliin artt yerde bymeden bahsetmek hi inandrc olmamaktadr. isizlikten bahsederken yukardaki elikiye dikkat ekme-mezlik edemezdik. Ancak bu konuya temas etmemizin asl amac bu deildir. Ekonomik byme, enflasyon, dviz, borsa asndan baknca ekonomi ok iyi gidiyor gibi gzkyor. Buna mukabil artan isizlik dahi tek bana gsteriyor ki geni kitleler asndan ekonomide bir dzelme sz konusu deildir. Enflasyonun dmesine ramen geim sknts had safhadadr. Buna ek olarak isizlik artyor. Esnaf, ii, memur, ifti, emekli, dul ve yetimler tam anlamyla ekonomik dar boazdadr. Bu da AKP iktidarnn nndeki birinci engeldir. Geni kitleler bir lde olsun ekonomik refaha kavuamazlarsa giderek AKP iktidarndan souyacaklardr. kinci engel yine ekonomi ile ilgilidir. Her ay d ticaret a yeni bir rekor krmaktadr. hracatn ithalat karlama oran giderek azalmaktadr. Cari ilemler a ise artmaktadr. Bugn iin ihracat d dviz gelirleri cari ilemler dengesinin ciddi bir 352 mesele olmasn engelleyebilir. Ancak bu durum srgit devam edemez. Bir gn gelir Trkiye ya ykl bir bor ertelemesiyle veya yeni bir ykl borlanma zorunluluu ile kar karya kalr. Bunlar gerekletiremezse 2000 ve 2001'dekine benzer krizlerle kar karya kalr. Ayrca cari ilemler andaki art faiz d btedeki %6 fazia hedefini silen (ntralize eden) olumsuz bir etki meydana getirmektedir. nc engel ise, AB'nin Trkiye'ye yelik mzakerelerine balang tarihi verip vermemesiyle ilgilidir. Eer mzakere tarihi verilmezse bu AKP iin sonun balangc demek olur. Ancak hi tarih vermemek gibi bir ihtimal pek yoktur. Ya net bir tarih verilecektir, ya da tarih verme bir takm ardara balanacaktr. Yani siyah veya beyaz bir cevap deil, gri bir cevap verilecektir. Byle bir gri cevap iktidar adna ciddi bir baarszlk olarak kabul edilecektir. Kimi hkmete, kimi AB'ye kzacaktr. Geni kitleler iin cevabn artl veya artsz olmas byk bir fark ifade etmeyecektir. artsz bir mzakere tarihi verilse bile, bunun en iyimser tahminle bir 10 yl sreceini btn kamuoyu bilmekledir. lk gnler baarnn kutlamalaryla gese bile bunun bir 10 yl kapsamas imkanszdr. AB Trkiye'ye artsz bir tarih verirse Trkiye'deki yabanc sermaye yatrmlarnn hzla artaca ileri srlmtr. Buna ek, olarak AB'nin eitli fonlarndan Trkiye'ye yeni kaynaklar da tahsis edilecektir. Bundan hareketle, AB'den tarih alrsak IMF ile ilikilerimizi gevetebileceimizi ileri srenler vardr. Geni kitleler iin tarihin artl veya artsz oluu pek fark etmeyecektir. nemli olan bu cevaptan sonra Trkiye'ye youn bir yabanc sermayenin (dorudan yatrm iin) ve ekonomik yardmlarn gelip, gelmeyeceidir. Verilen tarih artsz olsa dahi, eer bunun sonucunda Trki5'e'ye Avrupa'dan yatrm ve para gelmeyecekse geni kitleler tarih almd diye bir honutluk duymayacaklardr. Zira Trkiye'de hi kimsenin ekonominin dzelmesi iin bir 10 yl daha beklemeye tahamml kalmamtr. 353 EKONOM NEREYE Yakn zamana kadar Babakan da, ilgili Bakanlar da IMF'le yeni bir stand-by anlamas yaplmayacandan sz ediyorlard. Byle bir izlenimi yayyorlard. Pek ok niyetlerinden dndkleri gibi bundan da dndler. 07 Austos Cumartesi gn (2004) Babakan, IMF ile yllk bir anlama yaplacan ve bu anlamann Trkiye iin yeni finansman kaynaklarnn bulunmasn da kapsayacan aklyordu. Bugne kadar her niyetinden dnen AKP hkmeti bu sefer de aynsn yapmt. Acaba hkmet niye yeni bir yllk anlama istedi ve zellikle neden yeni kaynak bulunmas isteini IMF'ye iletti? Burada asl nem tayan ikinci sorudur. Zira hkmet yeni d kaynaa yani borca ihtiyac olduunu grd iin IMF'ye gitmitir. Geri Trkiye'nin 2005-2007 dneminde IMF'e olan borlarn demede skaca daha nceleri de tahmin ediliyordu. Ancak bugn hkmetin IMF'den bekledii yeni

finansman kaynaklar sz konusu muhtemel bir skkln almasnn ok ilersinde ve tesinde bir ihtiyac ifade etmektedir. Eer mesele 2005-2007 arasnda IMF'ye yaplacak demelerden ibaret olsayd bu Trkiye ile IMF arasnda kolayca zlebilirdi. Babakan'm yeni finansman kaynaklarndan sz ederken kastettii bunun ok zerindeki bir ek kaynaktr. Hkmetin tekrar IMF'ye dnmesinin sebebi d ticaret andaki ve cari ilemler andaki nlenemez ve ok ciddi boyutlara ulaan ykselitir. Bu aklar ok nemli iki gerei gz nne serdi. Bunlardan birisi, IMF'nin Trkiye'ye uygulatt ekonomik programn kendi iinde tutarl olmad ortaya kmtr. Bu program fiyat istikrarn salarken, d ticaret ve cari ilemlerde son derecede vahim, n byk krizlere ak bir istikrarszla yol amaktadr. Halbuki 2000 Kasm ve 2001 Mart krizlerinde sorumlu olan cari ilemler ayd. Buna ramen IMF, 2001 krizinden son354 ra Trkiye'ye uygulatt ekonomik politikaya byle bir olumsuz gelimenin nn kesebilecek herhangi bir tedbir ilave etmemitir. Buradan da ikinci geree gelmi oluyoruz. IMF'nin d ticaret ve cari ilemler an snrl tutmak iin ya bir bilgisi, ya da niyeti yoktur. Bize gre her ikisi de yoktur. IMF'nin son zamanlarda cari ilemler andan bahseder olmas ortal idare etmek iindir. Bir zm bulmaktan ok, Trk kamuoyundaki endieleri yattrmaya yneliktir. Geri IMF'nin, cari ilemler a sz konusu olunca hemen bavurduu klasik bir zm nerisi bulunmaktadr. Muhtemelen stand-by grmelerinde bu tekrar gndeme gelecektir. Ancak IMF'nin bu nerisi, cari ilemler andaki byme ile karlalacak krizi nlemekten ok bunu snrl bir zaman iin erteleyebilmeye yneliktir. Bunun niin byle olduunu aada hep birlikte greceiz. imdi bir tabir moda oldu: Ekonomiyi dondurmak, bir baka ifade ile ekonomik byme)! yavalatmak. IMF ve onun bizdeH taraftarlarnn ikili a nlemek iin kafalarndaki forml budur. Bu modele gre mevcut mali politikalar daha da sklatr-larak ekonomik byme yavalatlacak, bu da ithalat talebini drecektir. Bu tedbir iler mi, ilemez mi sorusunun ok fazla nemi yoktur. Burada nemli olan sz konusu tedbirin dviz kuru hi hareket etmeden tek basma ithalat ksarak d ticaret an drp, drmeyeceidir. Dviz kuru ilemeden devaml bir ekilde d ticaret an denetleyebilmek mmkn deildir. Bunun iindir ki, d ticaret ve cari ilemler ana gereki bir zm bulabilmek iin kuru iletmeyen, hareketsiz brakan sebep ne ise onu bulup kartmamz gerekir. Bu da scak paradr. Scak para girii d ticaret andan doacak dvizdeki azalmay telafi etmektedir. Bunun iindir ki d ticaretteki ykselen aa ramen TL'nin deeri dmemektedir. Bylece d ticaret a artmaya devam etmekte ve bu da giderek cari ilemlerdeki an artmasna sebep olmaktadr. Bugne kadar yaanan tecrbeler gstermitir ki sk mali 355 politikalarnn uyguland istikrar tedbirlerinin ilk dnemlerinde d ticaret a hibir problem oluturmamaktadr. Ama ksa bir sre sonra, diyelim ki bu uygulamalarn ikinci ylndan itibaren ithalat hzla artmaya balamaktadr. Zira bu arada scak para girmi, TL'yi deerlendirmi, dvizi drm, ithalat kamlamtr. nlenemedii takdirde bu gidi krizle sonulanmaktadr. Bunun iindir ki sk mali politikalaryla ithalat talebi biraz kslsa bile gelmeye ve hatta daha fazla gelmeye devam edecek olan scak para ithalatn yeniden frlamasna sebep olacaktr. thalat scak para ile azdrp, sk mali politikalarla uslandrmak mmkn deildir. Scak para dviz kuru iin gizli pa ilevini yklenmektedir. Scak parann Trkiye'ye girii ve k denetim altna a-knmad mddete Trkiye'nin d ticaret ve cari ilemler a ile ekonomik istikrar ikileminden kurtulmas mmkn olmayacaktr. Scak parann denetlenebildii bir ortamda dviz kuru harekete geecek ve para piyasas yeni faizlerle birlikte karlkl bir denge oluturacaktr. Her ikisinin birbirini dengeledii kur-faiz ekseni Trk ekonomisini ok daha istikrarl bir yapya kavuturacakr. Burada bir hususun zerinde nemle durmak icab etmektedir. Scak para doas, gerei rkektir. Buna

mukabil Trkiye'de ok cretkar hareket edebilmektedir. nce bugnk duruma bir bakalm. Trkiye'de cari ilemler ann tehlikeli bir ekilde artt ve bunun bir krize yol aabilecei tartlmaktadr. Byle bir durumda scak parann rkmesi ve gelimesinin azalmas gerekir. Byle olsa dviz girii azalaca iin dviz kuru harekete geebilecektir. Scak parann dviz kurunu ilemez hale getirmesinin sebebi scak parann Trkiye'nin ekonomik gidiine ve ekonomik risklerine kar olan olaanst duyarszldr. imdi bir de 2000 ylna dnelim. O dnemde de artan cari ilemler ann ekonomiyi krize gtrecei tartlyordu. Nitekim Kasm 2000'de drt ay sonra karlalacak olan byk krizin ncs saylacak olan bir krizle karlald. Ekonomi Bjir-iki salland ve oturdu. Scak para rkmedi. Bir an nce terk etmek gibi bir yola gitmedi. rkmedi, sabrla bekledi. 2001 22 ubat krizini 356 balatan MGK'daki anayasa kitabnn frlatlmas olay oldu. Borsa kart. Bundan sonra scak para yurt dna kmak iin dvize kotu. Scak parann rkmemekte hakl olduu ortaya kt. Scak parann 1 Cent'i bile Trkiye'de batmad. Trkiye gitti IMF'den bor ald, scak parann dviz talebini karlad. Kriz ve scak parann ks Trkiye'nin d borcunun katlanmasna yol at. Bunun sebebi yurt dna byk bir kaynan k idi. Bu kaynan knn kriz sonras Trkiye'nin yaad ve hala yaamakta olduu derin ekonomik durgunluun en nemli sebebi olduunu dnmek gerekmektedir.Kiisel kanaatim scak parann hem girerken, hem de bir kriz annda karken kazand istikametindedir. Bylece scak para girerken yakyor, karken de eritip gtryor. Btn bunlar da gsteriyor ki scak para Trk ekonomisi iin her zaman b)oik bir tehlike arz etmektedir. Bunun iindir ki Trkiye asndan denetlenebilmesi hayati bir nem tamaktadr. Hkmetin ise byle bir yola bavurmas hi muhtemel deildir. D ticaret ann nlenmesinden ok nlenemeyecei varsaym ile hareket eden mevcut hkmet bunun yol at cari ilemler an sadece scak para ile evrilemeyeceini grm ve soluu IMF'nin yannda almtr. Yeni finansman kaynaklar daha net bir ifadeyle yeni borlanmalarla d ticaret ann srekli olarak artmas neticesinde yol aaca krizi bylece erteleyebilecei sansna kaplmtr. nmzdeki gelecekte Trkiye ekonomisindeki istikrarszlklar azalmayacak aksine artacak ve derinleecektir. 357 VIII. BLM: SYASET - MUHALEFET AKP KTDARI VE DI POLTKA (I) ABD ile likiler AKP iktidar iin en ncelikli konu kendi gvenlii ve kendi kardr. Trkiye'nin gvenlii ve karlar bundan ok son-ra gelmektedir. Bunun iindir ki AKP'nin bir d politikas yoktur. Sadece i politikas vardr. AKP'nin kendi gvenliiyle ilgili bu ar duyarll kendisi iin yanl deildir. Refahyol iktidarnn daha sonra Refah ve Fazilet Partileri ile Tayyip Erdoan'n balarna geleni bir daha yaamamak istemektedir. Bunun iin de deitiinden, milli grten vazgetiinden bahis amaktadr. Bu iddiasn ispatlayabilmenin en kestirme yolunu da "Biz daha nce AB' ye karydk ama imdi deiliz" demekte bulmutur. Bir tarafta AB'nin btn isteklerini yerine getirmek, dier tarafta ABD ile ilikilerde de aynsn srdrmek, ksacas son derece Bat }ranls bir d politika izlemek, AKP iktidar iin kendini i politikada merulatrabilmenin tek arac haline gelmitir. AKP iktidarnn AB ve ABD ile ilikilerinde bekledii ge-tiri sadece bundan ibaret deildir. zellikle AB yanls bir politika ile AB'ci byk sermaye evrelerini ve medyay da bu ekilde arkasna almay beklemektedir. Bu beklentisi doru km-, AKP bu destei elde etmi ve bu evreler AKP'nin deiip deimedii hususunda doabilecek tereddtleri AKP adna gslemek grevini stlenmilerdir. Bylece AKP kendi meruiyet meselesini kendine gre aarken dier taraftan kendi elini TSK'ya kar da glendirmitir. AKP iktidar olduu vakit Amerika'y memnun etmenin yolu Amerika'ya Irak konusundaki isteklerini yerine getireceini sylemek AB'ye de Kbrs meselesini

AB'nin istedii biimde zmeyi ifade etmekti. Daha AKP iktidar olmadan byk bir he359 yecanla Amerika ve AB'ye bu anlama gelecek gl mesajlar iletti. Tayyip Erdoan daha babakan olmadan yldrm hzyla Amerika'ya ve ardndan AB yesi lkelerin bakentlerine kotu. Bu lkelere hibir eyi lmeden bimeden ve gereksiz yere vaat anlamna gelecek dnler verdi. Bylece AKP iktidar AB ve ABD'ye son derecede teslimiyeti bir biimde yaklat. Trkiye'nin gvenlii ve karlar geri plana itilmiti. Ne yazk ki Trkiye'nin onuru ve vakar da AKP hkmeti tarafndan korunamayacak bir hale getirilmiti. 1 Mart tezkeresinin kmasn ok istemesine ramen Tayyip Erdoan meclisi zorlayamad. Grup karar almaya kalksa daha iin banda AKP blnebilir, iktidar tehlikeye debilirdi. Tayyip Erdoan iin o an yakn tehlike AKP'nin ardamas, buna gre daha uzak tehlike ise ABD'yi kzdrmakt. Tayyip Erdoan yakn tehlikeyi nlemek, uzak tehlikenin aresine daha sonra bakmak yolunu seti. 1 Mart tezkeresinin oylamasnda grubunu serbest brakt. Amerika'nn tepkisi gecikmedi. ABD Savunma Bakan Yardmcs Wolfowitz Trkiye iin, mevcut iktidar iin ve TSK iin diplomasi dnyasnda eine rastlanmam lde ar szler syledi. AKP iktidar sulu bir ocuk edas ile bu szleri dinledi; cevap vermedi, veremedi. AKP iktidarnn bu sessizliinin AB'nin mtecaviz tutumunu kamlayaca bandan belliydi. Kuzey Irak'ta Amerikallar Trk askerlerinin bana uval geirdiler. AKP iktidar bu byk kstahlk karsnda da utan verici bir sessizlik ierisinde kald. Ve daha bu uval kartamadan D leri Bakan byk bir tela ile Amerika'ya kotu. AKP iktidar D leri Bakan'nn azndan Amerika Trkiye'den tekrar asker isterse Trkiye'nin bu sefer buna evet diyeceini aklad. Babakan da bunu teyit etti. Bu iktidara gre ABD ile olan ilikiler artk dzelmiti. Bu arada "Niye Irak'a asker gndereceiz" sorusuna Tayyip Erdoan "Irak'n geleceinde sz sahibi olmamz iin masaya oturmamz Irak'a asker gndererek temin edeceiz" diyordu. Bu srada baka bir bomba haber Trk kamuoyunda patlad. Trkiye IMF'den 8,5 milyar dolar almak iin ABD'ye hibir 360 ekilde Kuzey rak'a girmeyecei taahhdnde bulunmutu. Cumhuriyet tarihinde emsaline rastlanmam bir teslimiyetilik ile Trkiye kar karya braklmt. Bu artlar ierisinde hkmet bu sefer ikinci tezkereyi meclisten kartmay temin edebildi. Bu sefer de Trkiye hi beklenmedik baka bir skandalla, bir aalanmayla karlat. Amerika Trkiye'den asker istemeyebileceim aklad. Trkiye belki bu tr bir refze edilii bir lde iine sindirebilirdi ancak Amerika'nn bu kararnn gerekesi tam da zr kabahatinden byk denilecek cinstendi. Amerika Trk askerinin Irakllar tarafndan istenmediini ne sryordu. Amerika, Barzani ve Talabani'yi koskoca yetmi milyonluk Trkiye Cumhuriyetine tercih etmiti. Bu hkmet bu gelimeye kar da herhangi bir tepki gstermedi. Brakn bir tepki gstermeyi tam bir pikinlik ierisinde Tajyip Erdoan "Bunda bir ey yok, Amerika istemezse biz de asker gndermeyiz" dedi. Halbuki ayn Tayyip Erdoan daha nce Irak'n geleceinde sz sahibi olmak iin asker gndermemiz gerektiini sylyordu. Son beyan ilk beyan tamamen ortadan kaldrd. Babakan amalarnn Trkij'e'nin karlarn korumak deil, Amerika'nn isteklerini yerine getirmek olduunu ifa ve itiraf etmi oldu. Btn dnyann ve Trkiye'nin ortasnda yer ald blgelerin son derecede nemli deiimlerden getii bir dnemde byle bir iktidarn Trkiye'de i banda olmas lke adna ok byk bir talihsizliktir. AB le likiler ve Kbrs 1959'daki Kbrs'la ilgili Zrih ve Londra anlamalar Hatay'n ilhakyla birlikte Cumhuriyet dnemi Trk d politikasnn iki byk baarsndan birisidir. Bilindii gibi Kbrs misak milli iersinde yer almyordu. Lozan anlamas ile de Kbrs kaytsz artsz bir ekilde ngilizlere verilmiti. Buna ramen Demokrat Parti iktidar uygulad doru d politika sayesinde

Trkiye'nin sahip olduu g ve itibar Kbrs davasnn destekisi klarak 1959 Zrih ve Londra anlamalaryla byk bir baar elde etti. Bu an361 tamalarn Trkiye asndan en nemli iki yeri unlard: Birincisi 1000 kiilik Yunan alayna mukabil Trkiye de 650 kiilik bir alay Kbrs'ta bulunduracakt. kincisi daha nemli idi. Kbrs'ta kurulacak devlet bir tehlikeye urarsa ingiltere Trkiye ve Yunanistan buraya birlikte mdahale edebilecekleri gibi bunlardan sadece bir tanesi de tek bana mdahale hakkna sahip olacakt. Bylece Yunanistan'n Kbrs' ilhak demek olan Enosis'in n tamamen kapanm oluyordu. Buna mukabil Trkiye'nin taksim tezinin n akt. Ya Kbrs'ta kurulan devlet yaayacak ya da buraya Trkiye askeri mdahalede bulunacakt. Makaryos 1963 ylnn sonunda anayasal dzeni ykt. Trkiye iin mdahale hakk domutu. O yllarda Trkiye buna cesaret edemedi. 20 Temmuz 1974'te Kbrs'taki Sampson darbesini gereke ittihaz eden CHP-MSP hkmeti askeri mdahaleyi gerekletirdi. Bylece bir taraftan Kbrs'n Yunanistan'a ilhak dier taraftan adadaki Trklerin byk bir katliama uramalar nlenmi oldu. imdi AB'nin btn Kbrs adasnn temsilcisi olarak Gney Kbrs Rum Ynetimini btn Kbrs adasnn temsilcisi olarak ye yapmaya kalkmas her eyden nce uluslararas hukuka aykrdr. Zira Kbrs Devletinin kurulmasyla ilgili garantrlk anlamasna gre Kbrs garantr lkenin onayn almadan herhangi bir uluslar aras kurulua katlamaz. Bunun iindir ki AB'nin GKRY'yi kendisine ye yapmas herhangi bir lkenin bu yoldaki mracaatn kabul etmesine benzememektedir. Zira Kbrs sorunlu bir lkedir. Uluslararas hukuka gre sadece bir kesim adann temsilcisi olarak kabul edilemez, edilse bile AB'ye ye olmak iin btn adann temsilcisi kabul edilmesi uluslararas anlamalara ve uluslararas hukuka aykrdr. Nitekim Avrupa Birlii 1995'e kadar ite bu gereke ile GKRY'nin AB yeliine mracaatn ileme koymamtr. 1995'de Trkiye'nin Gmrk Birliine alnmasnn arifesinde maalesef o gnk Trk hkmetinin GKRY'nin AB yesi yaplmasna muhalefet etmekten vazgeecei yolundaki ifahi beyanlar neticesinde AB'nin GKRY'nin yelii karsnda tutumu deimitir. Bu tarihten sonra 362 GKRY'nin AB yelii sreci balatlmtr. Son hkmet dahil 1995'den sonra gelen btn hkmetler bu konudaki tavizkar tutumu izlemeye devam ettiler. Buna ramen Trkiye hala GKRY'nin AB yelii iin resmi bir onay vermi deildir. Bu sebepten dolaydr ki GKRY'nin AB yelii herhangi bir lkenin yeliine benzetilemez. Bunun iindir ki GKRY'nin AB'ye ye olmasyla ilgili tehisi net ve doru bir ekilde ortaya koymak gerekmektedir: AB GKRY'yi ye yapma rts altnda Kbrs'ta bir zm dayatmaktadr. Halbuki AB Kbrs meselesinin hibir ekilde taraf deildir. AB'nin Kbrs'ta byle bir zm dayatmasnn sebebi KKTC'yi fiilen ortadan kaldrmak, Kbrs Trklerini bir aznlk durumuna drmek ve Trk askerinin adadan uzaklamasn salamaktr. AB'nin arzulad bu hedeflere ulamak istemesinin temel sebebi Dou Akdeniz'de mevzilenmek ve biraz ilerde ifade etmeye alacamz gibi Trkiye'yi kuatma stratejisinin en nemli admn atmaktr. Doaldr ki AB sz konusu hedeflere bir anda ulaamayacann bilinci iindedir. te Annan Plan burada devreye girmektedir. Annan Plannn anlam belli bir zaman dilimi iersinde yukardaki hedeflerin gereklemesini salamaktr. Annan Plan bu hedeflerin gereklemesini salayacak mekanizmalar iermektedir. Sz gelimi Rumlarn belli bir sre iersinde Kuzeyde yerlemelerinin salanmas, iki toplumlu ve iki blgeli bugnk Kbrs'n yapsn tahrip etmek iindir. Avrupa Birlii Trkiye'nin ye olabilmesi iin Annan Plann art komaktadr. AB'nin Trkiye ile ilgili son karar bir kere daha bunu teyit etmi oldu. AB GKRY'yi ye yapmakta kararldr. Bu konuda Trkiye'nin itirazlarn kaale almamaktadr. Verdii mesaj aktr: "O tarihe kadar Annan Plann kabul ederseniz Kbrs meselesini zlm kabul ederiz. Bunu yaparsanz bir gn AB've ye olmay umut edebilirsiniz. Bunu kabul etmezseniz AB yeliinizin yolu

kapanr. AB ile ihtilafl duruma dersiniz. Zira askerleriniz AB topraklarnda igalci durumuna dm olurlar. Sonuta Annan Plann bile akabilirsiniz. 363 Grld gibi Trkiye'de baz evrelerin iddia ettii gibi Trkij'e'nin Kbrs'ta anlamaya varmas- AB yelii asndan Trkiye iin herhangi bir garanti tekil etmemektedir. AB hi olmazsa Kbrs konusunda bir uzlamaya varld takdirde Trkiye'ye bir mzakere tarihi verilebileceini ima edebilirdi. Bunu bile yapmamtr. Avrupa Birlii Trkiye'ye mzakereye balang tarihini verse bile mzakere sresini istedii kadar uzun tutabilmek imkanna sahiptir. En az 10 yl hatta daha fazla uzatabilir. Byle olmasna ramen Kbrs'ta salanacak uzlama karsnda mzakere balang tarihi ile ilgili en kk bir mit dahi vermemektedir. Sebebi ok aktr: AB'nin Trkiye'yi ye yapmaya niyeti yoktur. Trkiye artk bu gerei grmelidir. Ne sadece Kbrs'ta verilecek dnler ne uyum yasalar ve ne de bunlarn uygulanmalar ne de sz konusu olabilecek AB ile Trkiye arasndaki yeliin yolunu kapayan gerek sebepler deildir. Bunlarn dnda akla gelecek en nemli neden Trkiye'nin AB'ye ye olduu takdirde elde edecei serbest dolam hakk mucibince Trkiye'deki isizlerin AB'de i aramaya balayacaklar hususu gelebilir. Nitekim Tayyip Erdoan Trkiye ye olduu takdirde serbest dolam hakknda srarl olmayacan AB yetkililerine ifade etti. Babakan'n durduk yerde Trkiye'nin var olan bir hakkndan tek bana vazgeemeyeceini tartmasna u an iin girmiyoruz. Burada altn izmek istediimiz serbest dolam hakk gibi AB'nin Trkiye'yi ye yaparken en fazla endie duyaca bir konuda dahi Tayyip Erdoan'n verdii dn AB'nin yumuamasna yol amamtr. AB Trkiye')! gerekten bir ye yapmak istememektedir. Artk Trkiye bunu aka grmelidir. Eski SSCB'nin k ve Souk Savan sona ermesiyle birlikte AB ve Trkiye ayn jeopolitik dzlemlerde durmamaktadrlar. AB bunun farknda ve bilincindedir. Trkiye ise deildir. Ancak AB Trkiye'yi peinen reddetmemekte, bunun yerine Trkiye'nin bu konudaki srarn kendi adna smrmek iin Trkiye'den her an yeni dnler istemektedir. stenilen bu dnler Trkiye'yi zayflatmaya yneliktir ve AB'nin Trkiye ile ilgili ileriye dnk niyetlerini ve politikalarn 364 AKP KTDARI VE DI POLTKA (2) Srekli olarak Trkiye'nin stratejik neminden bahsedilir. Bunu ileri srenlere gre Trkiye Bat ile Dou arasndaki kprdr. Orta Asya'da Trk Cumhuriyetlerine yaklamann yolu Trkiye'den gemektedir, Trkiye slam Dnyasnn tek demokratik ve laik lkesidir gibi tespitlerle bir nceki ifadeye g kazandrlmak istenir. Trkiye'nin stratejik bir nemi olup olmad ve eer varsa bunun ne olabilecei tarmasn baka bir yazya brakyorum. Burada zerinde durulmas gereken husus Trkiye'nin stratejik neminin kant olarak ne srlen yukardaki deerlendirmelerin ve benzerlerinin aslnda byle bir nitelie sahip olmadklardr. Trkiye'de yaayan herkes unu aka grmelidir ki Trkiye ne Batda ne de Douda yer almaktadr. Doudan kopmu ancak Batya tam kabul yaplmamtr. Dou da Trkiye'yi kendisinden addetmemektedir. Burada hemen ikinci bir tespiti birincisiyle birlikte yapmamz elzemdir. Dounun Trkiye'yi kendisinden saymamasnn sebebi Dounun kendi hr iradesinin rn deildir. Byle yapp ve byle hareket etmesi Bat tarafndan istenilmitir. Ayrca Arap Dnyas -Batnn tesiriyle veya deil; bu o kadar -nemli deildirbandan Osmanly emperyalist kabul ettii iin imdiden Trkiye'yi kendilerine ynelik en byk emperyalist tehdit olarak kabul etmektedirler. nce Msr daha sonra btn Orta Dou Baty Osmanlya tercih etmiti. Bugn iin bu tercihlerini deitireceklerine dair hibir emare yoktur. Bunun iin biz Dou ile Bat arasnda bir kpr deiliz. Ne Balkanlarda ne Kafkaslarda, ne de Orta Douda ne bir lkeyle ne bir halkla ne bir herhangi toplulukla Trkiye'nin uluslar aras ilikiler dnyasnda pazarlayabilecei hibir zel ilikisi bulunmamaktadr. Bunun iindir ki bu ekildeki yaln haliyle Trkiye'nin herhangi bir Bat lkesine bu blgelerde iliki kurmasna yardmc olmas sz konusu deildir. Ayn ekilde herhangi bir Dou lkesinin de Bat ile bir iliki kurmas iin Trkiye'ye ihtiyac yoktur.

366 Trkiye'nin bu blgeler ve lkeler arasnda farkl bir konuma gelmesi, stratejik nem kazanmas ancak bu blge dndaki byk bir gcn istemesiyle mmkn olabilir. Byle bir g, sper devlet tm bu blgelerdeki sahip olduu ilikiler an devreye sokarak bir ekilde bu lkeleri bir araya gedrerek Trkiye'nin aralarnda nemli bir yer tutmasn salayabilir. Bylece Trkiye iin yeni bir misyon doar. Bu senaryonun temeli bir sper gcn Trkiye'yi bulunduu blgede kendisinin birinci derecede yardmc klmasdr. Byle bir senaryo var mdr, yok mudur? Varsa Trkiye iin uygun mudur, deil midir? Bu sorularnda cevabn baka bir yazya brakyorum. Burada zerinde durulmas gereken husus AB'nin tam da byle bir senaryoya kar olduu ve kendisinin Trkiye ile ilgili senaryosunun bunun tamamen kart olduudur. AB, Orta Douya ve Orta Asya'ya ok yakndr. Bu lkelerde etkinlik gstermesi iin Trkiye'ye ihtiyac yoktur. Bu blgelerdeki lkeleri denetim alnda tutmak iin Trkiye'ye herhangi bir ihtiyac bulunmamaktadr. Bu itibarla AB'nin Douya almak iin Trkiye'yi glendirmeye hibir ihtiyac yoktur. Avrupa Birlii iin bunun tam kart sz konusudur. AB, ABD'nin Orta Douya ve Orta Asya'ya gelip yerleecei kanaatindedir. Zaten bunun bir ok iareti de ortada bulunmaktadr. AB'ye gre bu blgelere yerleme plannda ABD istinat noktas olarak Trkiye'yi glendirecektir. Byle bir Trkiye'yle Avrupa'nn bu blgej'e giriinin yolunu kesmek isteyecektir. ABD'nin buralara gelip yerlemesi AB'nin btn hayati kaynaklarna el koymas demek olduu iin AB byle bir gelimeye kardr. Buna yardmc olacak ABD'nin her hamlesine de kardr. Bu cmleden olmak zere bata gl bir Trkiye'ye kardr. Bunu salamak iin AB Trkiye'yi kuatmak istemektedir. Bunu be ayr corafi noktadan yrtmektedir. Birincisi, Trkiye'nin AGSP'ye girmesine kardr. Bunun amac Avrupa kendi askeri gcn kurduu an Trk askerinin Bosna Hersek ve Kosova'dan ekilmesidir, ikincisi, Ege'de Trkiye ile Yunanistan arasndaki ihtilaflarda Yunanistan' destekleyerek Trkiye'yi Batya alnda engellemek arzusundadr. Bugn GKRY, AB yesi olduktan sonra btn Kbrs' kendi topra sayacan sylemektedir. 367 AB'nin kendisi iin artlar gerekli olursa Oniki Adalar da kendi topra, Ege'yi dei Yunanistan'n karasular sayacandan ve bunu on iki mile kartmak talep ve basksyla Trkiye'nin karsnda yer alacandan hi kimse tereddt etmemelidir. ncs, daha nce zerinde durduumuz Kbrs'tr. Kbrs u anda AB'nin zerinde en fazla yklendii yer durumundadr. Burada sonu ald an sra dierlerine gelecektir. Drdnc nokta, genelde her trl blclk kkrtlarak Trkiye zayflatlacaktr. zelde ise Krtlk Gney Dounun Trkiye'den kopartlaca kerteye dek zorlanacaktr. Beincisi Ermeni meselesi genelde Trkiye'yi eitli biimlerde bunaltmak, zelde ise Ermenistan araclyla Trkiye'nin Kafkaslara ve Orta Asya'ya knn nn kesmektir. Heybeli Ruhban Okulunun almasn talep etmekten tutunuz da Fener Patrikhanesi'ne Ekmenlik verilmesi istemine kadar daha pek ok husus her an AB tarafndan Trkiye'nin nne getirilebilecektir. Bu temel gerekleri grmeden Trkiye'nin ne AB ile salkl ilikiler kurmas ne de kendi karlarn ve gvenliini koruyacak bir d politika yrtebilmesi imkan ddr. AB'nin nndeki terazi\re bir bakp burada yapt tercihi zerinde birazck dnsek AB'nin Kbrs' ne pahasna olursa olsun Trkiye'den kopartmak istedii ve Trkiye'nin burada verecei dnler karsnda ise Trkiye'nin AB yelii iin hibir garantinin sz konusu olmayacadr. Avrupa'nn nndeki terazinin bir kefesinde 70 milyonluk, AB ile Gmrk Birlii Anlamasn yapm bir Trkiye duruyor. Dier kefesinde ise 1 milyon nfuslu bir ada durmaktadr. Kbrs ile AB neye sahip olacan umuyor ise bunlarn kat be kat fazlasn Trkiye'yi yelie kabul ettii vakit zaten sahip olacaktr. Buna ramen eer AB "Kbrs' mutlaka alacam, Trkiye'yi ise buna ses karmad takdirde belki alabilirim" diyorsa Trkiye ban kumdan karmal ve AB'nin iyi niyetli olmadn grmelidir. AB Trkiye'yi ye yapmak bir tarafa, Trkiye'yle btn ilikilerini bozmak ve germeyi gze alyorsa Trkiye'}! sadece Kbrs'ta sktrmakla yetinmeyecek, mcadeleyi biraz nce ifade ettiimiz gibi- geni bir alana yayacaktr.

368 Babakan Tayyip Erdoan'n KKTC'nin kuruluunun 20. yl mnasebeti ile gerekletirdii ziyaret ve bu ziyaret vesilesi ile syledikleri Trkiye adna umut vericidir. Zira hkmet Kbrs konusunda Trkiye'nin drlmek istenildii oyunun farkna varmaya balam gzkmektedir. Szn zeti; Kbrs' verip AB'ye girmek gibi bir ihtimal ve dolaysyla byle bir zm yoktur. Ya AB Kbrs konusunda geri adm atacak ya da Trkiye ile AB'nin burada atmas kanlmaz hale gelecektir. Trkiye'nin d politikadaki durumunun zetine gelince; her ne kadar ABD ile AB'nin karlarnn att ve bunun sonucunda Trkiye'nin elinde biri ABD dieri ise AB olan iki ayr kart olduu zaman zaman ifade ediliyor ise de bu deerlendirme var olan gerei aa karmamaktadr. Trkiye'nin gerek AB ile gerekse ABD ile olan bundan sonraki ilikilerinde Trkiye adna ok ciddi riskler ve tehlikeler bulunmaktadr. Bunlarn Trkiye-AB ilikilerinde sz konusu olanlarna bu yazmzda iaret ettik. ABD ile olanlarna ise baka bir yazmzda deineceiz. 369 AKP'DEK DEMN TRKYE'YE MALYET AKP'yi kuranlar dnk RP'lilerdir. RP'deki dncelerini ve tercihlerini braktklar kesindir. Acaba takiye mi yapyorlar diye tereddt etmenin, hele hele bunlar deimezler varsaym zerine (CHP'nin yapt gibi) siyaset kurmann hibir anlam yoktur. Bu ekilde dnmek AKP'nin deiip deimemesinden ok daha nemli bir olay, AKP'yi kuran kadrolardaki deiikliin Trkiye'nin nne koymakta olduu yksek maliyeti fark edemememize yol aacaktr. AKP, AKP'liler kendi hr iradeleriyle deimediler. 28 ubat denilen sre bugnk AKP'lilere RP tr bir partinin Trkiye'de var olamayacan kesin bir ekilde gsterdi. Devletin ve askerin bu noktadaki kararll 28 ubat srecinin yeni bir RP'nin nn tkayan caydrc ynn oluturuyordu. Dier taraftan ANAP ve DYP'ye ksenler daha sonra da DSP ve MHP'ye mit balayp hayal krklna urayanlar, eski RP'lilerin Tayyip Erdoan bakanlnda merkez sa bir parti kurduklar takdirde bu partiye oy vereceklerini sylyorlard. Halk, varolar, kk ve orta burjuvalar derken bu kervana byk burjuvalar, fnans kapital, ABD ve AB de katld. Bu da iin 28 ubat srecinin eski RP'lileri merkez sa bir parti kurmaya zendiren ynyd. Birbirinden farkl, hatta birbirine zt pek ok kesim 28 ubat denilen srete yer ald. Yer alanlarn hepsinin ortak paydas eski RP'lilerin slamclktan vazgeip merkez sa bir parti kurmalaryd. Tayyip Erdoan'n Siirt'te okuduu iirle balatmak istedii 28 ubat'a kar baarsz bir kar kovma giriiminden sonra Tayyip Erdoan'n da, eski RP'lilerin de yollar slamclktan ayrlp merkez saa doru dnmeye balad. Burada ok dikkat ekici husus eski RP'li tabann bu dne itiraz etmemeleridir. Hibir zaman merkez saa oy vermemi 370 ve vermeyecek olanlarn da Erdoan'n en azndan fiili nderliinde kurulacak bir merkez sa partiye oy verecekleri gzkyordu. Eski RP'li tabann byle bir dne hangi dncelerle ve beklentilerle onay verdiini tam olarak bilemiyoruz. Bunun iin elimizde ciddi bir aratrmann verileri bulunmuyor. Onun iindir ki bu tutumlarn devam edip etmeyecei hususunda bir tahminde de bulunamayz. Burada ancak u iki tespiti yapmamz gerekmektedir. Eski RP tam bir dzen kart siyasi partiydi. Esasen slamclk tamamen dzen kartyd. Anti-kapitalist ve anti-emperyalistti. Bugn AKP'yi kuran eski RP'liler dzen karn deil, tam anlamyla mevcut dzenin partisini kurdular ve ynetiyorlar. Bu birinci tespittir. Buna ramen ne eski RP'li tabanda, ne de slamc evrelerde AKP'ye kar bir tavr sz konusu deildir. Ksacas, AKP eski RP'li semeniyle, eidi slamc kesimleriyle Trkiye'deki tm slami kamuoyunu kendi tekeline alm durumdadr. Bu da ikinci bir tespittir.Byle olmas AKP'ye byk bir stratejik g kazandrmtr. Mslman lkelerde slamclar kontrol altnda tutabilenler Batya kar ciddi bir pazarlk gc kazanrlar. Kald ki AKP'nin 3rkselii ile Amerika'nn Irak'a mdahalesi ayn zamana rastlad. Brakn iktidar olmay %6-%7 kadar bir 0)01 olan eski RP tr bir parti bile sadece Trkiye-ABD ilikilerini

engellemekle kalmaz, ABD'nin tm slam dnyasndaki durumunu zorlatrabilirdi. AB asndan da durum ayndr. Rusya ve in iin de durum ayndr. Bu drt byk gcn belki de tek ortak noktalar Mslmanlk adna sadece light bir slama tahamml edebilecekleridir. Ancak ok gariptir ki AKP iktidar Trkiye'deki slamc kamuoyunu kendi tekelinde bulundurmasnn Batya kar kendisine kazandrd pazarlk gcn hi kullanmad. ABD'ye de, AB'ye de tam bir itaat ve teslimiyet iersinde oldu. Bu da eski RP'li ve bugnk AKP'lilerin kimyalarnn da ne kadar deitiini ortaya koymaktadr. AKP bugne kadar gelmi iktidarlardan bata Kbrs ve Kuzey Irak olmak zere, AB yeliine kadar tm Batyla ilikilerde 371 ! ok daha fazla direnebilir ve st dzeyde pazarlklarda bulunabilirdi. Bir taraftan i politikada AB yelii iin gsterecei gayretle kendini merulatrma tercihi, br taraftan ekonomik adan IMF'ye bamll, AB ve ABD'ye yaknlk ve onlardan elde edilecek destekle salanacak demokratikleme sayesinde askere kar elini glendirme midi ve Trkiye'deki TSIAD'dan eski ikinci Cumhuriyetilere kadar asker dndaki laik evrelerin AKP'ye olan desteini kaybetmeme kaygs AKP iktidarn Bat karsnda bu kadar teslimiyeti ve itaatkar klmtr. Bundan sonra deimesi mmkn deildir. AKP artk hem de bugne kadar hibir merkez sa iktidarnn olmad kadar- mevcut dzenin partisidir. Bugnk AKP iktidar Batya kar kendi kafasnda ve gnlnde Tanzimatlar kadar bile ekince tayamayan bir siyasi heyete dnmtr. Bir taraftan Kbrs, Ege, ABD ve AB'nin Trkiye'den ard arkas kesilmeyecek olan istekleri ve Trkiye'nin bamszl, toprak btnl, devletin niterlii 1923'ten bu tarafa en ciddi tehdit ve tehlike ile kar karyayken, dier taraftan da ABD ve AB'ye kar son derecede teslimiyeti ve itaatkar AKP iktidar.te AKP'yi kuranlarn deimesinin Trkiye'nin nne koyduu maliyet budur. 372 ACABA KM KM DARE EDYOR? TAYYP ERDOAN MI AKP'Y, AKP M TAYYP ERDOAN'I ? Sayn Babakan TPRA zelletirmesiyle ilgili yargnn verdii karar eletirirken "hukuk; iki kere iki drt deildir" gibi bir eyler sylemi. Anlalyor ki Babakan "mahkeme, mevcut yasalar zelletirmenin lehine yorumlamalyd" demek istemi. Bunu kendine ait olan bir dille yapm. nsanlarn kulland dil, setikleri kelimeler ve kavramlar onlarn bir taraftan bilgi birikimlerini ve dier taraftan zihinsel dzeyini bize gsterirler. Babakan'n hukukla ilgili syledikleri o makamda oturan bir kiinin sahip olmas gereken dzeyi yanstmyor. Onun -nemli lde gerisindedir. Bu szler anlatm asndan ne kadar yanl ve eksikse, muhteva asndan da ayn lde yanl ve geersizdir. Mutlak kesinlik matematie zgdr. Ancak btn bilimler ve disiplinler kendilerine bir ideal olarak matematik kesinlii seerler. Buna ulamaya alrlar. Hukuk da yledir. Eer hukukta kesinlik olmazsa hukuk devleti olmaz. nsanlarn bana ne gelecei ise hi belli olmaz. Bunu da en iyi bilmesi gerekenlerden birisi de Tayyip Erdoan'dr. Hukukta matematik kesinlik olmasa ve bu istenmese bile Tayyip Erdoan bunu talp etmeliydi. Zira Tayyip Erdoan'n yaynlanmas serbest bir iiri okuduundan dolay hapse girmesi bizde hukukun uygulanmasnda iki kere iki drt eder kesinliinin aranmamasndandr. Onun iindir ki hukukta ve onun uygulanmasnda iki kere iki drt eder kesinlii hedeflenmezse insanlarn bana ne gelecei hi belli olmaz. Tayyip Erdoan bunu kendi ahsnda yaamtr. Ama belki de unutmutur. Sayn Erdoan hukuku deildir. Hukukla hi megul olmam da olabilir. Buna mukabil Hz.mer'in adaletini iittii 373 ve bunun hakknda bir fikir sahibi olduu kesindir. Hz.mer'i adaletiyle mehur eden, kendisinin hukuku iki kere iki drt eder kesinlii iersinde anlamas ve

bylece de uygulamasdr. Bu sayn Babakan'm yapt konumalarn bir rneidir. Benzerleri oktur. Ayrca olaylar Erdoan'n konumalar istikametinde gelimemektedir. Bizi de asl ilgilendiren iin bu yndr. YK Yasas'nda deiiklik ngren tasary niye Meclis'e getirdi? Bu tasan eletiri alnca da niin AKP Gru-bu'nda att, savurdu. Bu sorular soruyoruz, zira Cumhurbakan veto edince sz konusu tasar unutuldu. Bu tasary Meclis'e sevk edenle, veto edildikten sonra da hasr alt eden ayn kii olamaz. Ya da ayn kurul veya organ olamaz. Buna benzer bir olay Babakan'm srail Sanayi Bakan'yla konumasnda ortaya kt. Hemen peinen syleyelim. Babakan'n srailli Bakan'a syledikleri doruydu. Ama diplomatik slubun dmdayd. srailli Bakan ortaya bir tepki koymad. Belli ki TC Babakan'n pek ciddiye almamt. Bunda da hakl olduu anlald. Babakan bunlar syledikten sonra Trkiye'nin srail'e kar bir eyler yapmas beklenirdi. En asgarisinden Trkiye srail'deki bykelisini bir sre iin arabilirdi. Hibir ey yaplmad. Tam tersine Trkiye-srail ilikileri btn scakl ve kesafetiyle devam etmektedir. te olaylar Babakan'n sylediklerini izlemiyor derken kastettiimiz tam da budur. Ancak ne kadar ilgintir ki Erdoan'n btn konumalar byle deildir. zellikle belli toplantlarda ve belli konularda yapt konumalar gerek anlatm, gerekse muhteva asndan ok byk farkllklar gsteriyorlar. Bunlar dengeli, ne sy-lenecekse bunun n ve arkas hesap edilmi, ite bir Babakan byle konuur dedirtecek cinsten konumalardr. Herhalde bu iki ayr tr konuma ayn kiiye ait olarak gzkse de, bunun byle olduuna inanmak hi mmkn deildir. Bir taraftan gayet fevri, aklna geleni syleyen, syledikleri anlatm zrl ve muhtevasz bir Babakan; dier taraf374 tan belli zamanlarda ve durumlarda bunun tam tersi bir grnt veren bir Babakan. Ayrca zellikle nemli konulardaki szleri ve eylemleri bir devamllk arz etmeyen bir Babakan. Buradan varlacak sonu udur: Hem AKP'yi, hem de Erdoan' idare eden bir derin AKP vardr. Ancak bunlar kimdirler? rgtlenmi midir? Nasl alrlar? Bunlar bilmiyoruz. Bunlar bulup kartmak basnmza ve medyamza dmektedir. Bu arada -zihinlerde bir takm karklklara yol amamak iin hemen syleyelim ki- derin AKP olabildiince liberaldir. Kabuk ise liberallemeye zenen eski Milli Grler'dir. 375 AKP KMN YERN DOLDURUYOR Trkiye'de ok partili siyasi hayata 1946'da getik. Sa ve merkez sa deerlendirirken bu tarihi bir balang noktas olarak ele almakla yetinemeyiz. En azndan 23 Nisan 1920'ye kadar geriye gitmemiz gerekir. TBMM 'deki 2.grup,srasyla 1925 ve 1930'da kurulan Terakki Perver Cumhuriyet Frkas ve Serbest Frka zerinde durmamz gerekecektir. zellikle de 2.grup dikkatimizin odak noktas olmaldr. 2.grup olarak adlandrlan milletvekilleri tam bamszlk ve egemenliin kaytsz- artsz millette olmas ilkelerine sk skya balydlar. Bu zellikleri onlar Mdafaa- Hukuk yani 1.gruba gre daha demokrat bir duruun temsilcisi yapyordu. Endieleri padiahlk kalkarken onun yerini totaliter bir rejimin almas idi. Tek kelime ile Mustafa Kemal'in diktatrle ynelebileceini dnyorlar ve bunu nlemeye alyorlard. 2.grubun dier bir zellii ise Misak- Milli'ye sk skya ballklar idi. Musul ve Kerkk ile Bat Trakya konularnda son derecede duyarl idiler. Mustafa Kemal TBMM' yi yeni bir seime gtrerek 2.grubu bu suretle tasfiye etmemi olsayd Lozan gibi bir antlamann onaylanmas ok zor gerekleebilecekti. 2.grubun Lozan karsndaki bu tutumu kendinden sonra gelen Trk sa ve merkez sa tarafndan paylalmtr.. Ayn ekilde Milli Egemenlie }raptklar vurgu da saa ve zellikle merkez saa mal olmutur. 2.gruba mensup Ali kr Bey ve

Hseyin Avni Ula CHF kart muhalefetin uzun bir sre bayrak isimleri oldular. Dnceleri ve mdahaleleri sa ve merkez sa ciddi bir ekilde etkilemitir. Cumhuriyetin ilanndan sonra gerekletirilen devrimlere kar Trk sann tepkisi kendi bnyesinde nemli farkllklar ta376 smtr. Burada merkez san tutumu temelde bu devrimleri kabul etmekle birlikte uygulamada bavurulan baskc yntemlere kar durmak olmutur. Baz konularda kantarn topunun karldn dnmlerdir. adalamay Batnn kr krne bir taklidi olarak deil Trkiye'nin kendi zelliklerini de gz nnde tutaca bir sentez olarak dnmlerdir. Trk sa ve merkez sadan takliti ve baskc bir adalama arasnda her zaman nemli bir boluk bulunmutur. Bu boluk Trkiye'de hem siyasi hayat hem de Trk dncesini ok yakndan etkilemitir. Bugn merkez sadaki boluu doldurdu denilen AKP'nin yukarda sz konusu ettiimiz merkez san tarihsel deerleri ile badamad grlecektir. Bandan beri Lozan' eletirmi sa ve merkez saa karn, bugn, AB'ye yelik balamnda Lozan'n gerisine bile gidilmesinden ftur duymayan bir AKP vardr. Ali kr'ler,Hseyin Avni'ler AKP'liler iin bilinmeyen isimlerdir. Trkiye'de adalamann yeni dinamii artk Kemalizm veya Atatrklk deildir. Kemalist ve Atatrk kurumlar da deildir. adalama anlamnda Atatrkln yerini AB'cilik almtr. En byk AB'ci ise AKP'dir. AKP'nin AB'ye ye olmak amac ile srdrlen yeni adalama karsnda hibir ekincesi yoktur. Tamamn stlenmitir. Bylece merkez sadan kopmutur. stlendii ilev merkez sankinin tam tersidir. Milli ve manevi deerlerimizle adalama arasndaki merkez sa iin var olan boluk AKP'nin kiiliinde tamamen ortadan kalkmtr. Sa ve merkez sa, uzun bir dnem milli irade-nin,egemenliin kaytsz artsz millete ait olmas ilkesini savundu. Egemenliin millete ait olmas demek darya kar tam bamsz-lk,ieriye kar ise demokrasi demektir. AB yesi olunca artk e-gemenlik kaytsz ve artsz milletin olmaktan kacaknr. Egemenliin nemli bir blm Brksel'e geecektir. Grlyor ki AKP egemenlik konusunda da merkez san kknden tamamen kopmutur. 377 AKP'nin tam bamszlk gibi bir hedefi yoktur. Egemenliin kaytsz artsz millette olmas gibi bir amac yoktur. Lozan'n gerisine gitmemek gibi bir endiesi yoktur. adalama karsnda kendi milli ve manevi deerlerimizle birlikte milli kimliimizi milli birlik ve btnlmz,ulus devleti ve onun niter yapsn muhafaza etmek gibi hibir gayreti de bulunmamaktadr. Bunun iindir ki, AKP bir merkez sa parti deildir. Merkez sadaki boluu da dolduramaz. ANAP ve DYP'nin AB balamnda merkez san 1990'lara kadar gelen temel ve tarihsel kknden kopular merkez san deitii anlamna gelmez. ANAP ve DYP merkez sadan koptuklar iin 3 Kasm 2002'de tasfiyeye uradlar. AKP bunlara gre daha milli ve daha yerel bir siyasi parti olarak grld iin iktidara geldi. Ancak bunun tam zddn yapt. Merkez sada boluk vard. AKP bu boluu doldurmamtr. Bu boluu kimin dolduraca nmzdeki zaman iinde belli olacaktr. Bu boluu dolduracak parti ise Trkiye'nin yeni iktidar olacaktr. 378 TRKYE BU HKMETLE GVENLK ve ESENLE IKAMAZ ABD'nin de,AB'nin de Trkiye'yi ne kadar sktrdklarn herkes gryor. Buna kar bu hkmetin tavr ise "ben skmaya-ym,varsn Trkiye sksn" tutumudur. ABD ve AB'ye kar en ufak bir diren bile gsterilmemektedir. stediklerini ver,hibir ilerine karma,sen kendini kurtar,varsn Trkiye'ye ne olursa olsun. AKP'nin d politikasnn mahiyeti budur. Bu hkmet, ABD ve AB'nin Trkiye'ye dair gerek niyetleri ile bir trl jzlemiyor. Habire kayor." ok skrsam istediklerini veririm aradan syrlrm" diye dnyor.

Geenlerde AB GB protokolnn yeni ye 10 lkeye temil edilmesi iin Trkiye'den buna ubat ay ierisinde onay vermesini istedi. Gl "3 Ekim'e kadar vaktimiz var " dedi. Halbuki 3 Ekim'e kadar hibir ey deimeyecek. Niye deisin ki zorda olan AB deil; GKRY deil. Zorda olan Trkiye, imzalamayacak olan 3 Ekim'i kabul etmezdi. Konu bununla da kalmyor. Hkmet srarla bu protokol onaylamann GKRY'yi bir devlet olarak tanma anlamna gelmeyeceini sylyordu. Eer byle ise niye ayak sryor. ubat ay ierisinde de imzalayabilir. Ama hkmet de GB protokoln 10 yeni ye iin onaylamann GKRY'yi bir devlet olarak tanmak anlamna geleceini biliyor. Nasl bilmesin ki. Bunu yapacana zaten kendisi sz verdi. KKK Orgeneral Bykant Kbrs'ta" bizim de kabul edeceimiz kalc bir antlama olmadan bir tek askerimizi ekmeyiz dedi". Bu temenniye kaulmamak mmkn deildir. Ancak olaca deil,olmas gerekeni sylyor. Bu hkmet protokol imzalayacaktr. AB bununla yetinmeyip 3 Ekim'e kadar Trkiye'nin adadan asker ekmesini isteyebilir. stemeyebilir de. Vazgetiinden deil. Kendisine gre zaman gelmedii iin bunu yapabilir. AB iin Kb379 rs meselesi demek Trk askerinin adadan karulmas demektir. AB Trkiye'yi ye yapacak olsa da olmasa da Trk askerini adadan kartracaktr. Niyeti budur. Trkiye hi olmazsa Helsinki'den itibaren GKRY'nin AB yeliine sert ve kararl bir ekilde kar kmayarak Kbrs' brakabilecei izlenimini vermeye balamtr. Hatta isteyen bunu, 1995'teki Trkiye'nin GB'ne ye yaplmasnn arifesine kadar geri gtrebilir. Halbuki Trkiye'nin; girmesini istemedii bir uluslararas toplulua, Kbrs'n girmesine izin vermemek gibi uluslararas anlamalardan doan tamamen hukuka uygun ve kesinlikle meru bir hakk vard. AKP hkmetleri ise Annan plann benimseyerek Trkiye'nin bu hakkn ileri srmekten hem fiilen hem de hukuken tamamen vazgemi oldular. imdi GB protokoln imzalayp imzalamamaktan ,GKRY'yi tanyp tanmamaktan bahsetmenin hibir anlam yoktur. Geri btn bu olumsuz gelimelere ramen Trkiye Kbrs'tan askerini ekmemekte direnebilir. Bundan sonu da alr. Ancak bugnk hkmetin kesinlikle byle bir niyeti yoktur. Bu gne kadar hem yapp hem de yapmadklarndan dolay herhangi bir gc ve imkan kalmamtr. AB Kbrs' bir salam gibi nne koymu istedii zaman istedii yerini kesip almaktadr. Bunu grmemek affedilmez bir hatadr. rtmeye kalkmak ise aka yalan sylemektir. ABD D leri Bakan Rice ile Babakan Erdoan Esenboa'da 45 dakika konumular. Konuma ile ilgili Erdoan ksa bir aklama yapt. kisi arasnda doal olarak bir grme gereklemitir. Kesinlikle bir diyalog sz konusu olmamtr. Her ikisi de daha nceden hafzalarna aldklar bir metni peyder pey birbirlerine sylemilerdir. Rice'n Trkiye'ye bir mesaj vermeye gelmedii aktr. Amerika'nn Irak'ta ne yapt ortadadr. Trkiye'yi dinlemedii de ortadadr. Burada mesele Rice'nin geliini bir vesile sayarak hkmetin Amerika'ya bir mesaj verip vermeyecei idi. Bu balamda Erdoan hibir ey sylememitir. Bundan sonra Gl de aynsn yapacaktr. Kendisinin ve KKTC'nin karlarn hie sayarak bunlarn 380 korunmas iin ulusal anlamalardan doan haklarn kullanmayandk frsatta Kbrs'tan asker ekmeye hazr olan bu hkmet Kuzey Irak iin ne diyebilecektir ki. Bunun iin hep srarla sylenmitir ki Kbrs'ta direnmek lazmdr. Yoksa gerisi orap sk gibi gelir. Bu gn yaanmakta olan olay budur. Trk askerinin bana uval geirilirken sessiz kalan Babakan imdi kp kime ne diyebilecektir. Trkiye bu gne kadar Kuzey Irak'ta unlar olmasn gibi bir takm isteklerini zayf bir sesle ifade etti. Irak ne olmal.Kuzey Irak ne olmal hususunda ne ieriye ne darya hibir ey sylenmedi. Zira 1990'dan itibaren bir Irak politikas oluturamadk. 2003'de Amerika Irak'a girerken biz Kuzey Irak'taki askerimizi geriye ektik. Btn bunlardan sonra m bu hkmet Amerika'ya bir eyler syleyebilecek.

Bir sredir GK ikinci bakan her ay basn toplants yapyor. Son basn toplantsnda Trk-Amerikan ilikilerinin tek bir hususa indirgenemeyeceini ifade etti. Bu sz acaba ne ifade ediyor. PKK yznden Amerika ile aramz bozamayacamz m syleniyor. Ancak Irak ve Kuzey Irak'ta Trkiye ile Amerika arasndaki tek mesele PKK deildir ki. Acaba bunlar indirgenememenin kapsamna giriyor mu,yoksa girmiyor mu? Mulaklk Trkiye'ye yardm etmez. Sadece kararllk zmdr. Musul ve Kerkk'le ilgili btn millete paylatmz zlemlerimiz ve hayallerimiz vard. Nice deerlerimizi kaybederken galiba bunlar da zayflamt. Kalann da bu hkmet ald gtrd. nmzdeki tablo son derece de i karartcdr. mitsizliin ne akli ne manevi hibir mesnedi yoktur. Siyasette imkan tkenmez. Siyaset parametresi ok olan bir matristir. Btn parametreler sadece bir tarafn lehine ve onun kontrolnde deildir, insann yaptn insan bozar. G, gte deil a-kldadr. Glnn zayf ezmesi kural deildir. Trkiye'nin bu i karartc tablodan kurtulmasnn ilk ve vazgeilmez art,"ben skmayaym varsn Trkiye sksn" diyebilen bu hkmetten kurtulmaktr. Trkiye aresiz deildir,olamaz da. Rice slam Dnya381 s'nda Amerika'ya ok saldrlyor, hakknda kt propagandalar yaplyor, Trkiye bizi savunmal, demi. Bu szler bir bakma Trkiye'nin ne yapmas gerektiini dolayl olarak ortaya koyuyor: Rice'nin istediinin tam tersini yapmaktr. Amerika'y savunmak deil onu yermektir. Mslman lkelere kar olan tavrna kar kmaktr. Ancak bunu bu hkmet nasl yapabilir ki. Bunlarn var you kendilerine deimedi dedirtmek iin AB ve ABD karsnda el pene divan durmaktr. Bu iktidar bitmitir. Trkiye yeni iktidar aryor. Ancak daha nce muhalefetini bulmas gerekiyor. 382 MUHALEFETN DKKATNE D Politika ve Ekonomide Kanlmaz Krlma Noktalar 17 Aralk 2004 AKP iktidar iin hzl ve srekli bir iniin balad tarihtir. AKP'nin 5oikselen izgisi 17 Aralk'ta tepe yapt. Arkasndan d balad. 17 Aralk'ta Trkiye'ye verilen 3 Ekim tarihinin artsz olmad ortaya kt. art da ok ardr. rtl de olsa Trkiye'den istenen Kbrs'tan asker ekmektir.3 Ekim 2005 bir ekilde atlatlsa bile Trkiye ile yelik mzakerelerinin balangc 2006'ya hatta 2007'ye sarkabilecektir.yelik mzakerelerinin balamas Trkiye'nin yelii iin hibir anlam ifade etmeyecektir. AB Trkiye ile sz konusu olabilecek yelik mzakerelerini "ucu ak " bir sre olarak nitelendiriyor ve bu srete Trkiye'nin AB yesi olmas ile sonulanamayabileceini her vesile ile tekrarlyor. yelik mzakereleri balasa bile Trkiye'nin AB yelii iin herhangi bir garanti anlamna gelmemektedir. Fransa,Trkiye'nin yelii iin referanduma gideceini ilan etti. ilgili anayasa deiikliini gerekletirecek. Avusturya ayn noktada. Yarn buna yenileri eklenecektir. Bylece Trkiye'nin yelii iin AB'nin karar yeterli olmayacak. Birok lkenin o gnk iktidarlar kadar kamu oylarnn da buna hazrlkl olmas gerekecektir. Trkiye iin AB yelii Kaf Da'nn ardnda diyerek dahi tanmlanamaz. Byle bir mit hi yoktur. Bu balamda son olarak unu da ekleyelim : Hkmet ve AB'ci evreler Trkiye'ye bir mzakere tarihi verilirse bunun sonucunda gerek sabit sermaye yatrm gerekse portfy yatrm olarak Trkiye'ye nemli bir sermaye giriini salayacan iddia ettiler. Ne 3 Ekim'e kadar, ne de 3 Ekim'den sonra Trkiye'ye byle bir sermaye girii olmayacaktr. Bunun vansra Basbakan'n tam tersi sonu veren bir takm klarndan tutunuz da Rusya'daki 383 hediye olayndan,Alman gazeteciye sylediklerini inkar ederek btn dnya kamuoyu karsnda yalanc durumuna dmesine kadar yapt pek ok hata AKP iktidarnn kamu oyundaki siyasal kredisinin hzla dmesine yol at.

Enflasyonun drlmesinin dar ve orta gelirli kesimler iin hibir olumlu gelimeye yol amamas,iftinin, esnafn, memurun, iinin ve emeklinin yoksullamasna devam etmesi, isizliin artmas geni kesimlerde AKP ile ilgili umudarn hzla solmasna sebep oldu. Ancak urasnn iyice grlp bilinmesi gerekiyor ki btn bunlar gerek d politikada gerek ekonomide bundan sonra yaanlmas kanlmaz olan olumsuzluklarn yannda nemsiz ve hafif kalacaktr. AB'nin Trkiye'nin yelii iin yukarda ortaya koyduumuz olumsuz tavr deimeyecektir. Buna mukabil sanki bir gn Trkiye AB yesi olacakm gibi Trkiye'ye ynelik istekleri devam edecektir. Ya AKP iktidar bunlar kabul edecektirjo zaman toplumun byk bir kesimi nezdinde kesin destek kaybna urayacaktr, ya da AB ile yelik mzakereleri inkitaya urayacak bu da AKP'nin kesin bir baarszl olarak kabul edilecektir. AB'ci kesimlerin ve medyann AKP'ye verdii destek son bulacaktr. AKP i politikada byk bir yalnzla gmlecekr. AB'nin Trkiye'ye ynelttii isteklerin byk bir blm en azndan dostane istekler deildir. Trkiye'nin birlik ve btnl iin ar tehditier tamaktadr. Bugne kadar AB'nin bu balamda istediklerinin ve yakn bir gelecekte isteyeceklerinin yannda Trkiye'nin bugne kadar kabul ettikleri yzde on mesabesinde bile deildir. te d politikada yaanacak olan kanlmaz krlma noktas bu isteklerin Trkiye'nin birer birer gndemine gelmesiyle ortaya kacaktr. Birincisi Kbrs'tr. u anda bile bu konuda hkmetin ne kadar zorland ortadadr. Giderek AB ile Trk kamu oyu arasnda daha fazla skacaktr. nmzdeki yakn bir gelecek iinde HADPLP' deki bir ynetim deiiklii ile birlikte Trkiye'de ok youn tartmalara 384 yol aacak radikal talepler dile getirilmeye balanacaktr. Bir tarafta AB,bir tarafta Trkiye'de etnik-blcln hzl trman,Kuzey Irak'ta bamsz bir Krt Devletine doru gidiin hzlanma-s,Barzani ve Talabani'nin artan densizlikleri,Kuzey Irak ve PKK konusundaki Amerika'nn iki yzll, dier tarafta btn bunlara kar kamuoyunda ve byk bir semen kesimi nezdinde hzla geliecek olumsuz tepkiler karsnda bakalm AKP iktidar ne yapacaktr? 9 Apo'ya ve blc terristlere af talepleri hemen kapnn arkasndadr. Bir taraftan etnik-blclkle tam olarak ba edememi dier taraftan Kuzey Irak'taki Krt trmann tehdidi karsndaki Trkiye, AB'ye yelii merak yznden imdi AB'nin ortaya att Alevilerin inansal aznlk saylmas yolundaki talebinin i politikaya yansmas ve burada tekrar AB'ye intikal ettirilmesi ile Trk kamu oyunda AKP iktidarn ok zor durumda brakacak yeni tartmalar balayacaktr. D politikadaki ikinci kanlmaz krlma noktas Amerika'yla yaanacaktr. Amerika'nn bugnk iktidardan pek memnun olmad gzkmektedir. Bunun nedeni; mevcut hkmetin daha nceki dnemlerde Amerika'nn isteklerini karlayacan sylemesi veya byle bir izlenime sebep olacak gl imalarda bulunmu olmas ihtimalidir.Bu da Amerika'nn Trkiye'den honutsuzluunun sebebi olarak gzkebilir. Ancak bunu ok nemsemek gerekmez.Zira mesele sadece bu hkmetle Amerika arasnda deildir. Trkiye ile Amerika arasnda nemli gerilimler vardr. Amerika'nn istekleri ile Trkiye'nin karlar arasndaki boluklar giderek bymektedir. Amerika btn slam dnyas ile arasna byk bir husumet koydu. Hibir uluslararas hukuk kuralna dayanmadan Irak'a mdahale etti. Irak'ta yaptklar btn dnyann tepkisini ekti. En fazla tepki de Trkiye'de olutu. Bugn Trkiye'nin yzde seksen bei Amerika'ya kardr. Sadece bunu bile bandan beri Amerika'ya baml bir d politika gden AKP iktidar iin ne kadar b385 yk bir muhalefet potansiyeli oluturduu ortadadr. Irak'a bir de ran eklenmek zeredir. Bu konuda imdiye kadar bu hkmet ihtiyatl bir politika gtt. Ama unutulmamaldr ki Amerika ile Iran arasndaki grnen sebep ran'n nkleer silahlara sahip olmasdr. Trkiye'nin bir komusunun nkleer silahlara sahip olmas pek holanaca bir durum deildir.

Eer -ran'n nkleer silahlar olacaksa Trkiye'nin niin olmuyor sorusu bu hkmeti ok hrpalayacaktr. Kald ki Trkiye ile Amerika arasndaki bir krlma noktasna varacak asl temel gerilim Irak ve ran gibi konulardan ok farkl bir yerde bulunmaktadr. Polonya'da,Grcistan'da,zbekistan'da Amerikan askerleri ve sleri bulunuyor. Buna Balkanlar ve Azerbaycan' da yaknda dahil etmek sz konusu olacaktr. Trkiye'nin civar Amerikan sleri ve askerleri ile dolu iken Trkiye'nin bo kalmas Amerika asndan istenilir bir durum olmayaca kesindir. Amerika Irak'tan asker ekse bile blgeden tamamen uzaklaamaz. ran' kontrol edebilmesi iin daha yakndan tehdit edebilmesi gerekecektir. Amerika'nn Baltk'dan Basra'ya,Basra'dan Hazar'a oradan da Orta Asya'ya kadar olan alanda Trkiye'ye byk bir ihtiyac olduu aka bellidir. Bunun iindir ki Amerika 1 Mart'tan nce Irak'a mdahalesi ile ilgisi olmayacak yerleri de Trkiye'den s olarak istedi. Bu istekler daha sonra tekrarlanmad ise Amerika vazgetii iin deildir. Amerika'nn Balkanlar,Dou Av-rupa,Kafkaslar,Orta Asya ve Orta Dou'daki karlarn ve askeri varln koruyup srekli klmas iin Trkiye'de askeri slere ihtiyac vardr. Bu ihtiyacn telafisi anlamna gelecek baka bir alternatif de bulunmamaktadr. Trkiye'de bir milletin yaamakta olmas, Trkiye'nin bu milletin vatan olmas ve Trkiye Cumhuriyeti'nin de bu milletin devleti olmas Amerika'nn hi umurunda deildir. Amerika Trkiye'nin bulunduu haritaya baknca bunlarn hibirisini grmyor. Amerika'nn Trkiye ile grd askerlerinin, radarlannn,uaklar-nn vs. yerletirecei blgelerdir. Yani Trkiye'de kuraca slerdir. 386 Trkiye'nin jeopolitik neminden bahsediyoruz. Amerika Trkiye'den yeni sler kopartp gelip buralara yerletii vakit Trkiye'nin jeopolitik neminden eser kalmayacaktr. Trkiye'nin byk ve gl bir ordusu vardr. Trkiye'nin nemini artrmaktadr. Eer Amerika Trkiye'den yeni sler koparrsa Trkiye'nin askeri gcnn de bir deeri kalmam olacaktr. Amerika'nn bu lde Trkiye'nin iine girmesi onun d politikasn da,Milli Gvenlik politikasn da kkten deitirecektir. Btn bunlar Amerika'nn karlarna endekslenecektir. Trkiye'nin egemenlik haklar fiilen ok kstlanacaktr. Bamszlk Trkiye iin bir hayal olmaya balayacaktr. Eer Amerika'nn Trkiye'de yeni s talepleri olmayacaksa mesele yoktur. Trkiye ile Amerika arasnda ciddi bir bunalm yaanmaz. likiler kopmaz. Hatta daha scak bir ekilde bile devam edebilir. Buna mukabil Amerika'nn Byk Ortadou diye bir projesi varsa Trkiye'den s talepleri olaca kesin demektir. Bu da Trkiye-Amerika ilikilerindeki mstakbel krlma noktasdr. Trkiye bu s isteklerini kabul etmez. AKP de ettiremez. Bu gn Trk-Amerikan ilikilerinde bir kopukluk ve gerilim yaanyorsa bunun sebebi sz konusu ilikilerin zerine Amerika'nn mstakbel isteklerinin glgesinin imdiden dm olmasdr. Bundan daha dzgn olma ihtimali de yoktur. Babakan Erdoan daha milletvekili bile olmadan seimlerden hemen sonra Amerika'ya ve Avrupa'ya komu ancak her ikisine de yaranamamtr. Trkiye bamszlndan, karlarndan, birlik ve btnlnden vazgemedii srece her ikisine de yaranmas mmkn de deildir. Bu arada unutmamak gerekiyor ki Trkiye'nin ekonomik kaderi de MF'nin,dolays ile Amerika'nn elindedir. Cari aktaki art tehlike snrlarna varmtr. Bu byklkteki bir cari an ekonomi iin bir krlma noktas olmamas bu cari an yeni MF kredileri olmadanJMF'ye olan borlarda ykl indirimlere gidilmeden ve tanmsz (scak) para giriine muhta olmadan kapatlabilmesi gerekmektedir. Halbuki Trkiye iin bunun tam tersi bir durum sz konusudur. 387 MF'nin zellikle 2006 yl iin Trkiye'nin bor demelerinde ciddi bir erteleme yapmas gerekmektedir. Bunun nicelik asndan byk bir nemi olduu kadar nitelik asndan da ok byk nemi vardr. MF'nin yapaca bor ertelemeleri Trkiye'nin bir ekonomik krize dmesine izin vermeyecei anlamna gelecektir. Bu da Trkiye'ye gelecek olan scak para iin byk bir gvence

olacaktr. IMF bit taraftan kredi ve bor ertelemeleri ile dier taraftan Trkiye'ye akacak scak para musluunu elinin altnda tutarak tmyle Trk ekonomisini kontrol altna alm bulunuyor. Stand-by anlamasnda bir prz veya gecikme d ticaret ve cari ilemler anda beklenenden daha byk bir an meydana gelmesi Amerika-Trkiye arasndaki ilikilerde olumsuz bir gelime Trk ekonomisini hzla bir ekonomik kriz ortamna itecektir. D politika ve ekonomideki muhtemel gelimeler bu iktidarn ne kadar krlgan bir yapya sahip olduunu gsteriyor. Her an byk zlmeler yaanabilir.Btn bunlar ayn zamanda bu iktidarn i politikadaki zaaflarnn ve duyarl yerlerinin bir haritasn da ortaya koyuyor. Bunlar muhalefet partilerinin retecekleri stratejiler asndan yeterli veriler sunmaktadr. Bu hkmetin nereden ve nasl ypranaca tamamen belli olmutur. Ancak AKP iktidar gitse de d politikadaki ve ekonomideki krlma noktalar ortadan kalkmayacaktr. Bunun iin muhalefet partileri iktidar eletirirken kendilerinin bir gn iktidar veya iktidar orta olduklar zaman bu krlma noktalarn amak iin neler yapmalar gerektiini imdiden dnmeye balamaldrlar. Szn zeti budur. 388 HKMET KAYBOLDU Neredeyse bayramdan bu tarafa hkmet ortalkta yoktur. Kaybolmutur. Seller gibi gelen olaylar hkmetin boyunu amtr. Babakan Erdoan'n "CHP'nin gemii kirli", "basn bizimle kendi zel ilerini gryor" gibi szleri olmasa hkmet tamamen unutulup gidecektir. AB konusu iyice tavsamtr. Hkmet gerek AB'nin aralarnda Kbrs Rum ynetiminin de bulunduu on lkenin GB'ye dahil edilmesi olsun, gerekse 3 Ekim'e kadar Kbrs'ta bir zme ulalmas hususunda olsun iyice kararszdr.Kbrs konusu dnda AB'den bir biri pei sra Trkiye'nin demokratiklemesi balamnda gelecek yeni istekleri karsnda da hkmetin kafasnn iyice kark olduu belli olmaktadr. Dileri Bakan bir sre nce srail ve Filistin'e ve Suriye'ye gitti. Filistin ile srail arasnda arabuluculuktan bahis ediliyordu. Bu gezilerden hibir sonu kmamtr. Dileri Bakan'nn bir suikasta kurban giden Lbnan eski Babakannn cenazesine gitmeyip buna mukabil ertesi gn apar topar Lbnan'a taziyete gitmesi a)rr bir gariplik ve ayr bir fiyaskodur. Amerika ile ilikilerin bir sredir eker renk olduu grlyordu. Dn de ABD Savunma Bakan Yardmcs Feith "Trkiye Amerika ilikilerinin devam edebilmesi iin Trk hkmetinin Trk kamu oyundaki Amerikan aleyhtar havann deimesini salamas gerektii" gibi szler sylemitir. Bu szlerin tam olarak muhatab kimdir. Ya da Amerika kimi kime ikayet ediyor. Hkmeti Trk kamuoyuna m yoksa Trk kamuoyunu hkmete mi? Daha nemlisi acaba Amerika'nn gerek ikayeti nedir. Amerika'nn gerek memnuniyetsizliinin Trk kamuoyundaki artan Amerikan aleyhtarl olduu sylenemez. Bunlara Amerika alktr. Ayrca Amerika Irak' igal etti,aynsyla ran ve Suriye'yi tehdit ediyor. Neredeyse btn slam kamuoyunu karsna ald. 389 Kamuoyunda Amerikan aleyhtarl artt diye bir de buna Trkiye'yi dahil etmek isteyeceini dnmek doru olmayacaktr. Amerika'nn memnuniyetsizliinin ve ikayetinin asl sebebini biz bilmiyoruz. Kamu oyu bilmiyor. Bunu ancak hkmet bilebilir. Acaba bu hkmet Amerika'ya bir sz verdi onu mu tutmad? Veya Amerika'nn Trkiye'den bir takm istekleri var ve bu hkmet bunlar vermekte mi direniyor? Akla bu ihtimaller geliyor. Bu arada IMF ile henz Stand-by anlamasnn imzalanmadn da kaydedelim. Trkiye'nin Amerika ile ilikilerinde ortaya kacak gerilimler Trkiye iin ciddi neme sahiptir. Buradan Amerika'y memnun etmek iin her zaman istediklerini kabul etmek gerekir gibi bir sonu kartlmamaldr. Tam tersine Trkiye kendi barn-szln,birlik ve btnln,gvenliini ierdeki ve dardaki karlarna ters decek-ister Amerika'dan, isterse bakasndan-

gelecek her trl istee kar kacak ve reddedecek gtedir. Ancak bunun aynsn her hkmet iin syleyemeyiz. Bugnk hkmet iin olduu gibi. Bu hkmet ne Amerika'nn ne de AB'nin isteklerine, ne stratejik ne de taktik anlamda hayr diyemez. Zira bandan beri her ikisine de kar son derecede teslimiyeti davranmtr. Bir zaruret halinde Amerika ya da Avrupa Birlii'ne de direnebilmek imkann AKP iktidar daha iin banda,Tayyip Erdoan henz Milletvekili bile olmadan alel acele soluu Amerika'da ve Avrupa Birlii'nde ald vakit kaybetmitir. Halbuki AKP iktidar Trkiye iin sz konusu olabilecek btn iktidarlardan daha fazla Amerika'ya ve AB'ye direnme ve gerekirse onlarla sk skya pazarlk yapma imkanna sahipti. Trkiye'deki btn slam'i kesimler AKP'nin tekelindeydi. Saadet Partisi %2'de kalm. Bylece AKP iktidara gelince Trkiye'de slami muhalefet de kalmam oluyordu. AKP Trkiye gibi ok nemli bir lkenin yeni iktidaryd ve elinde ok nemli bir kozu "slam'" tutuyordu. Bunu kavrayamad. nemini hi takdir edemedi. Kadrini bilemedi. Tayyip Er390 doan'm hibir yere gitmesine gerek yoktu. Nasl olsa hepsi onun ayana geleceklerdi. AKP,Erdoan ve Gl byk dnemediler. Kendilerini aamadlar. Amerika'ya ve AB'ye koarak stlerindeki milli gr gmleini karttklarn Trkiye'de kendilerinden bunlar deimemitir diye kuku duyan evrelere ispatlamak istediler. D politika i politikaya alet edildi. Bu arada asl olan Trkiye'nin karlarna oldu. AB'ye gidelim,uyum paketlerini kartalm, askere kar elimizi glendirelim, dediler. Byle yapmasalar ne olacakt? Asker iktidar AKP'den geri mi alacakt? Buna imkan m vard? Trkiye'de bir takm evreler bunu yapmaya AKP'yi kkrttlar. AKP aaca bakarken orman gremedi. AB'nin istediklerini yerine getirip demokratiklemeye hz verince Trkiye'ye gelecek yeni bir hrriyet havasnda baz dindar kesimlerin de istifade edebilecei gibi bir gaflete dtler. Avrupa iki sebepten dolay da Trkiye'deki laikliin birazck bile gevemesine kardr. Birincisi oldum olas Trkiye'deki slam'i duyarlln en alt dzeye inmesini ister. kincisi ise AB lkelerinde mslman nfus giderek artmaktadr. Avrupa bundan rahatszdr. Kendi lkelerinde barts grmek istemezler. Bunu aka da ifade etmektedirler. Bu adan da AKP'nin AB maceras bjoik bir hsrana dnmtr. AKP ve Erdoan saa sola kouturup durdular. Aceleleri vard. Biran nce iktidara tam olarak kavumak istiyorlard. Szltsz ve drltsz bir Trkiye aryorlard. Nefisleri n plana geti. Vakar,sabr ve metanet unutuldu. Yerinde ve dimdik durmann uzun vadede hem Trkij'e'ye hem de kendilerine bahedecei byk imkanlar grmediler. AB ve Amerika'da Trkiye olmasa bile AKP iktidar bize muhtatr izlenimi pekiti. steyelim isteyebileceimiz kadar, diye dndler. Neticede AKP iktidar bir tarafta AB ve Amerika'nn istekleri dier tarafta bunlara kar dnsz bir ekilde direnen ve direnecek olan Trk kamuoyunun arasnda kald. imdi bu iktidar direneyim dese nasl direnecek? yi dediklerine imdi nasl kt diyebilir. Dese bile Trk kamuoyu bunu nasl ciddiye alr. 2002'nin sonu ve 2003'n bann artlar ok 391 farkl idi.AKP iktidar; devleti.onun btn kurumlarn,MGK'y ve askeri de yanna alarak btn kamuoyu ile birlikte kabul edilemeyecek isteklere kar rahata direnebilirdi. Kendisine ierde ve darda kar olanlar, AKP iktidarn kabullenmez ve ona yardmc olmazsak AKP iktidardan gitse bile bu sefer gayet hararetli ve kolayca ba edilmez bir Islami muhalefetle kar karya kalrz amaz ile ba baa brakabilirdi. Bunlar dnmediler. Saati geri alamazsnz. Tekrar ayn imkanlar da bulamazsnz. Artk bu iktidara yol gzkmtr. Kendi kaderlerini kendileri izdiler. Trk kamuoyunu arkalarna alp AB ve Amerika'nn karsna kacaklar yerde, AB ve Amerika'y arkalarna alarak Trk kamuoyunun nne kmay tercih ettiler. Her ikisi ile de cicim aylar bitti. Her ikisi de AKP iktidarnn arkasndan ekiliverdiler. Bu hkmet de grnmez oldu.

Bu gn AKP iktidar iin gelinen noktann zeti budur. 392 MUHALEFETN BOLUU ve MUHALF PARTLER Bu iktidar dneminde halkn ekonomik durumu dzelmedi. Daha da bozuldu. sizlik azalmad,artt. Trkiye'nin borcu da azalmad;o da artt. siz ifti,esnaf,memur ve ii btn dar ve orta gelirliler hayatlarndan bezme noktasna gelmilerdir. Bu hkmet AB'ye dn olarak bata Kbrs' vermi.daha nice dnleri de vaat etmitir. Buna mukabil AB'den ne bir artsz mzakere tarihi ne de vadesi belli olmasa da bir gn AB Ye ye olursunuz kabilinde bir szl beyan bile elde edememitir. Bu hkmetin AB politikas iflas etmitir. Ne bu iktidar ne de bakas tarafndan srdrlemez hale gelmitir. Trkiye Irak'tan da,Kuzey Irak'tan da dlanmtr. Bamsz bir kurt devletinin kuruluu adm adm gereklemektedir. Irak diye bir ey kalmamtr ki Irak'n toprak btnl sz konusu olsun. PKK Kuzey Irak'ta Amerika'nn himayesi altndadr. Ne kadar garip tecellidir ki; Trkiye'nin Amerika'ya kzmas gerekirken bunun tam tersi olmakta,Amerika Trkiye'ye atmakta ve ilikileri germektedir. Brksel'de son NATO zirvesindeki ayak st Bush-Erdoan grmesi Babakan Erdoan'n Amerika tarafndan ne kadar hafife alndnn hazin bir tablosudur. Bu hkmetin d politikay da,ekonomiyi de ynetemedii ve lkeyi her alanda yeni badirelere soktuu ak bir ekilde gzkmektedir. Bu hkmetin Trkiye'nin bamszln,gvenliini,kariarn ve onurunu koruyamayaca kesin bir ekilde belli olmutur. Millet muzdariptir. ikayetidir. Hatta fkelidir. Btn bunlar yksek bir sesle dillendirmiyorsa bunun bir tek sebebi vardr; milletin gvenecei bir muhalefet henz ortaya kmamtr. 393 Trkiye'nin her eyden nce milli bir muhalefete veya muhalefet partisine ihtiyac vardr. Trkiye'ye sadk bir muhalefete ihtiyac vardr. Saclk,solculuk,merkez sa gibi kavramlar anlamn yitirmitir. Trkiye'ye sadk bir muhalefet veya muhalefet partisi Tanzimatln,Amerikacln, Avrup achn,her trl mandacln kkn kazyabilmelidir. Avrupa Birlii ile yelik mzakereleri AB tarafndan Lozan'n yenilenmesine ara yaplacaktr. AB Lozan' yok saymaktadr. Bu hkmet buna boyun emitir. Byle bir iktidarn tam ztt olan bir muhalefete ihtiyac vardr. Eer Lozan yok saylyorsa Trk milletinin milli mcadele dnemindeki kararllna brnmesi gerekir. Trkiye'ye sadk muhalefetin tek gndem maddesi bu olmaldr. Trkiye'nin konu mankeni trnden politikaclara deil;drst,namuslu,ba dik,vatansever siyasi kadrolara ihtiyac vardr. 394 ETKL BR MUHALEFET N DYP'YE TLER Etkili muhalefet demek Trkiye'nin ihtiyac olan muhalefeti ortaya koymak demektir. lkenin temel meselelerinde iktidardan farkl olarak neler dnlyor? Trkiye'nin gndeminde yer alan gelecekte de yer alacak olan, haklarnda Trkiye'nin herhangi bir ekilde ama mutlaka bir karar vermesi gereken nemli ve somut meseleler nelerdir? Birinci yaplacak i budur, ikincisi bu meseleler iin konulan tehisler nelerdir? ncs ise bu tehislerden hareketle gerekletirilmesi gereken yeni somut zmler nelerdir? ktidar her trl eletirilebilir. Ancak muhalefet temel meselelerde iktidardan farklln aka belirtmedii taktirde muhalefet yapmyor, muhalefetilik oynuyor demektir. Kapallk, mulaklk, geitiricilik hem Trkiye'ye hem muhalefete kar bir numaral hasmdr. Muhalefet nce kendi zihnini aydnlk ve berrak klmaldr. Bunu da kamuoyuna yanstarak Trkiye'nin yolunu aydnlatmaldr. nce sarahatle u hususun altnn izilmesi elzemdir. Bugn Trkiye Lozan Antlamasndan bu yana hi karlamad trden ciddi ve nemli meselelerle kar karyadr. Bir taraftan Amerika'nn dier taraftan AB'nin Trkiye'den istedikleri; bamszlmz, Cumhuriyetimizi, milletimizin birlik ve

btnln, vatanmzn blnmezliini, ciddi bir ekilde tehdit etmektedir. Bu yolda ar basklar vardr. AKP iktidar stratejide bunlar kabullenmekte, taktikte ise biraz oyalamaya ve clz bir pazarla ynelmitir. Bu yol kmaz sokaktr. Yaplmas gereken ilk i bu istekler karsnda btn milletimize mal olacak bir diren noktas oluturmaktr. Bu ortaya konulmadan bu tehditler bertaraf edilemez. nce Cumhuriyeti btn deerleriyle birlikte korumak iin bir milli ka395 rarlln teekkln salamak muhalefetin ilk grevidir, iktidarlar ve hkmetler milletin diren kararllna yaslanarak, i meruiyetini buradan alarak d politika gelitireceklerdir. Amerika'nn ncirlik ile ilgili talepleri var. u anda istenilenler Amerika'nn ncirlik' iin isteyeceklerinin tamam deildir. Sadece bir blmdr. Bu haliyle bile son derece nemlidir. Kald ki; Amerika'nn Trkiye'den ncirlik dnda da yeni sler isteyecei kesindir. AKP iktidar bunlar kabul etme eilimindedir. Tek endiesi milletin bu konuda doacak tepkileridir. Tek dncesi bunlar yumuatabilmek ve mmkn olduu kadar verdiklerini milletten saklayabilmektir. Muhalefet bu konuda ak ve net iktidardan farkl bir tutum ortaya koymad takdirde; bunun dnda ne yaparsa yapsn iktidarn ekmeine ya srm olacaktr. Muhalefetin ve zellikle de konumuz olan DYP'nin Amerika'nn bata ncirlik ile ilgili olmak zere Trkiye'ye ynelmi ve ynelecek tm s istekleri iin dncesi nedir? Bir an nce DYP tavrn ortaya koymaldr. Bunu yapmad srece iktidara yardm etmi, muhalefet grevini yerine getirmemi olur. Avrupa Birlii ise Apo'yu yeniden yarglayn diyor. Ardndan serbest brakn diyecek. Trkiye'de blcl tevik edecek. Trk'lerle Krt'lerin arasn amak iin elinden geleni yapacak. Ermeni soykrmn kabul edin diye bastracak. Kuzey Kbrs da zaten bu iktidar tarafndan AB'ye braklm durumdadr. Trkiye'nin Gmrk Birlii ek protokolne KRY'yi dahil etmesi Kuzey Kbrs' AB'ye brakmann sondan bir nceki basamadr. Bundan sonra sra adadan Trk askerini ektirmeye gelecektir. AKP btn bunlar ya kabul etmitir ya da kabul etme)'e hazrdr. AB ile yelik iin mzakere sreci daha balamadan, Lozan'n AB tarafndan tek tarafl olarak ortadan kaldrlmasna dnmtr. Trkiye iin Lozan'n gerisine gidilmesi istenmektedir. Sra Sevr'e gelecektir. DYP bu konuda ne dnyor? Eer byle dnmyorsa AKP gibi dnyor demektir. Dikkat edilmelidir ki; Amerika ve Avrupa'nn Trkiye'ye ynelen istekleri, cevaplar sa396 dece evet veya hayr olan sorulardr. Bunlarn gri renkli cevab olmaz. Olsayd bu iktidar bulurdu. Bunlarn yansra Krt meselesi alyor. are olarak daha fazla demokrasi gsteriliyor. Bu iktidar AB ile uyum paketleri kapsamnda pek ok adm att acaba bunlar demokrasi iin yeterli olmad m? Daha fazlas lazmsa bunlar nelerdir? Bunlara aldk getirme zarureti vardr. Bu iktidar TCK ile biraz muhalefet olunca kanunun yrrle girmesini erteledi. Erdoan "ben taban politikas yapmyorum" diyor. Szleri dorudur. yle ise eksiklik, iktidar iin demokrasi ve demokratikleme deildir. En temel eksiklii; bamszlmz, Cumhuriyet'imizi, milli birlik ve btnlmz ve vatanmzn blnmezliini korumakta gsterdii akl ermez bir aczidir. Bat karsnda grlmemi bir tavizcilik ve teslimiyetiliktir. DYP'ye den ite bunu reddetmektir. Bunu da milletimizin nne net ve ak bir ekilde ve en gr bir sesle ortaya koymaldr. DYP ancak o gn etkili bir muhalefet iin bir besmele ekmi olacaktr. Bunlar reddetmek, Trkiye iin stratejik bir Bat kart politika yrtmek anlamna gelmez. Batya asl sylenecek olan; ok byk ilelerle, aclarla elde ettiimiz Cumhuriyet'imizi bamszlmz, milli birlik ve btnlmz, milli birlik ve beraberliimizi ve vatanmzn blnmezliini sonuna kadar korumaya azimli olduumuzdur. Atatrk, Samsun'dan Cumhuriyet'in kuruluuna kadar

ne yaptysa onu yapmaktr. Korunacak temel deerlerimiz ve uygulanacak yntem orada mevcuttur. Amerika daha Irak'a mdahale etmeden nce Trkiye'den kendi askerini ektirmek istedi. Ancak ikinci tezkerenin ieriinin aklanmasyla Amerika'nn Sabiha Gken havaalanndan Samsun ve Trabzon.limanlarna kadar birok yeri Trkiye'den s olarak istediini grdk. ardk. Haklydk. Bu istenilen yerlerin imdilerde Rumsfeldin ska bahsettii Amerikan tmeninin Irak'a gemesiyle bu yerlerin Amerikan ss olmasyla hibir ilgisi yoktur. Btn Trk milletinin zihninde "acaba hedef Irak m? Yoksa Trkiye mi?" sorusu dodu. Burada oluan milli uur TBMM'ye yan397 sd. 1 Mart'ta ilgili tezkerenin TBMM'de kabul edilmemesinin asl nedeni de ite budur. Herkes aka bilmelidir ki; Amerika'nn Trkiye'de bir takm sleri olmas btn dnyann Trkiye'ye bakn ve Trkiye'nin tanmn kkten deitirecektir. Trkiye denilince akla sadece Trkiye'deki Amerikan sleri gelecektir. Trkiye birok Amerikan ssnn bulunduu bir toprak paras derekesine indirgenmi olacaktr. Ne laik Cumhuriyet, ne demokrasi ne lml slam ne de bir bakas artk Trkiye'yi tanmlamayacaktr. Bu topraklarda ne bir bamsz devlet, ne bir tarih ne milli ve manevi deerlerimiz kalmam olacaktr. Ortaya bir mstemleke kacaktr. Bu millet buna asla raz olmaz. Bunu ilan etmenin gn gelmi ve gemektedir. Milletimiz adna DYP bunlara kar kmayacaksa neye kar kacaktr. Bu sorunun cevabn skalamak etkin muhalefeti skalamaktr. i kltmek ve apszlatrmak olur. DYP asndan nmzdeki gnler Amerika ve Avrupa tarafndan Trkiye'ye iletilen somut isteklere Trkiye'nin nasl cevap vermesi gerektiini byk bir aklkla sylemesi asndan byk nem tamaktadr. Bu kapsamdaki ilk iki istek ise Amerika'nn ncirlik ile ilgili talepleri ve GB katma protokolnn KRY'yi de kapsamas yolundaki AB'nin talebidir. Etkili muhalefetin balayaca nokta ise tam burasdr. 398 IX. BLM: DEK MESELELER DEMOKRATKLEME N EN ACL HTYA SYAS PARTLER VE SEM KANUNUNDA YAPILACAK DEKLKLERDR TBMM' de partiler aras komisyon anayasa deiiklikleri zerinde alyor. Elli ksur maddenin deitirilmesi gndemindedir. Ancak bu almalarn baarl olabilmesi ok uzak bir ihtimaldir. Bunun sebebi udur: Anayasann ilk 6 maddesi bu toplumda salanabilecek en byk ortak paydadr. Bunun iindir ki bu ilk 6 maddenin ortaya koyduu ereveyi ve bu erevenin iindeki unsurlar zorlamak demokratiklemeyi kolaylatrmaz. Tam tersine ihtilaflara yol aaca iin demokratiklemeyi zora sokar ve geciktirir. Trkiye'de belirli kesimlerin bu deiiklikleri beklediini biliyoruz. Buna mukabil bu deiikliklerin gereklemesi yolunda btn toplumun genelinde her hangi bir ihtiya ve talep yoktur. Bu itibarla bu deiiklikler tepeden inme istekler olarak durmakta-dr.Trkiye'de bu anayasa deiikliklerini AB yeliini kolaylatraca iin de isteyenler vardr. Buna mukabil yine toplumun genelinde bu deiikliklerin AB'ye girmenin tesinde kendisinin herhangi bir somut ihtiyacna karlk geleceine dair yine toplumun genelinde herhangi bir ilgi yoktur. Esasen AB' ye girip girmemenin bizzat kendisi halkn katlmad ve ilgi duymad bir tartmadr. Grlyor ki bu tr deiiklikler bir taraftan kafalar kartryor, tartma ve ihtilaflara sebep oluyor, gerilimlere yol ayor. Dier taraftan ise milletin, halkn yaygn ve srarl bir desteine sahip deildir. Bunun iindir ki bu deiiklikleri zaman iindeki gelimelere havale etmek daha aklc bir yoldur. Trk demokrasisine bir baka pencereden baktmz vakit unu gryoruz: Halkn siyasetilere gveni yoktur, siyaset ve siyasi partilerle arasna soukluk girmitir. Bu da demokrasiye ve de-

400 mokrasinin kurumlarna zarar vermektedir. Halk unu dnmektedir: Siyaset yolsuzluklara bulamtr. Milletvekillerini semen deil genel bakanlar semektedir. Bunlar halkn siyasetle ilgili kanaatleridir. Doruluunu tartmann hibir faydas yoktur. Zira halkn bu konudaki kanaatleri deimeyecektir. Halkn demokrasiye olan gvenini tazelemesi siyaset ve siyasi partilere yeniden snmas ve siyasetinin halkn gznde bir kere daha itibar kazanmas ok zor deildir. Siyasi Partiler ve Seim Kanununda yaplacak bir takm deiikliklere baldr. Bu deiiklikleri aadaki gibi sralayp, zetleyebiliriz: 1- Genel merkez yoklamasyla aday tespiti hem yerel, hem genel seimler iin ortadan kaldrlmaldr. Sadece % 5 civarnda genel merkez kontenjanna izin verilebilir. 2- On seimi yani aday tespitini partili delegeler hakim teminat altnda yapmaldrlar. Eer seim kurumlarnn nezdinde partili yelerin listeleri hzla bilgisayar ortamna geirilebilirse aday tespitleri partili yeler tarafndan da yaplabilir. 3- Sandk banda tercihe imkan verilmelidir. Burada zerinde durulmas gereken konu 1991 seimlerindeki tercih uygulamasnn ok yanl ve mahzurlu olduudur. Bu seimlerde sadece bir milletvekili iin tercih oyu kullanlyordu. Bu durum parann, soy- sopun, kabile balarnn ve hemehrilik ilikilerinin milli iradeyi arptmasna yol aar. Tercih, toplam milletvekili saysnn yarsndan bir fazlas iin yaplmaldr. Yaplan tercihler o partinin ald oyun % 15' ine ulat vakit geerlilik kazanmaldr. 4- Partilerin harcamalarna ve gelirlerine mutlaka mali effaflk getirilmelidir. Bunun yolu siyasi partilere yaplacak balarn st limitini kaldrmak, buna mukabil siyasi partileri saladklar yardmlarn btn kaynaklarn ve yine bunlarn nerelere ve ne kadar harcadklarn aklamaya mecbur tutmaktr. Yanl ve eksik beyanlar iin ar meyyideler getirilmelidir. Bugne kadar Anayasa Mahkemesi siyasi partilerin sadece beyan ettikleri gelir ve giderleri denetliyordu. Siyasi partiler ise topladklar gelirin ve yaptklar harcamalarn sadece bir blmn beyan ediyorlard. Dier taraftan adaylar ve aday adaylar hi bir beyanda bulunmamaktadrlar. 401 Bu durum siyaseti yozlatran en nemli etkendir. Temiz siyaset, siyasette mali effafln salanmas ile gerekletirilir. Trkiye Byk Millet Meclisi'ne den grev, en azndan bu drt konuda Siyasi Partiler ve Seim Kanununda gerekli deiiklikleri yapmaktr. Byle bir gelime iki ynden ok faydal olacaktr. Birincisi yukarda ifade ettiimiz gibi halkn demokrasiye ve siyasete gveni tazelenmi olacaktr, ikinci faydas ise u ynde gerekleecektir; Yine toplum nezdinde siyasi partilerin, derneklerin ve sivil toplum rgtlerinin bizzat kendileri ne kadar demokra-tikleirse genel demokrasiyle o oranda uyumlu ve onu korumaya kararl olacaklarna dair bir genel kan mevcuttur. Eer Siyasi Partiler ve Seim Kanununda gerekli deiiklikler yaplacak olursa siyasi partilerin demokratikleeceine ve bylece tm demokrasiye daha fazla sarlacana dair olan inan glenecektir. Byle bir gelime Trkiye'nin demokratiklemesi adna baka bir alanda almak istenen admlar yani bu yoldaki anayasa deiikliklerini kolaylatracaktr. Zira siyasi partilerin demokrasiye sahip kacaklar kanaati artka sz konusu anayasa deiikliklerinin yol at gerilimler ve ihtilaflar yumuayabilecektir. e doru yoldan balamak, istenilen sonularn alnmasn temin eder. Bunun iindir ki Trkiye'nin demokratiklemesindeki ncelik, siyasi partiler ve seim kanununda yaplacak deiikliklerdir. 402 FAZLET PARTS KAPATILDI FP davasnda beklenen oldu. FP kapatld. Ancak bu beklenen sonu biraz beklenmeyen bir ekilde gerekleti. FP'nin Refah Partisi'nin devam olduu iin kapatlaca bekleniyordu. Bunun tersi oldu. Milletvekillii drlenler de beklenen isimler deildi. Anayasa Mahkemesi drlecek milletvekili saysn hem ok snrl tutmu hem de kamuoyu asndan srpriz saylabilecek isimler koymutur.

Bu karar hemen tartlmaya baland. Daha ok tartlacaktr. Bu tartmalar zellikle sz konusu kararn anayasaya ve hukuka uygun olup olmad hususunda younlaacaktr. Bilinen bir gerektir ki Cumhuriyet kendini nefsi mdafaada hissettii vakit ok fazla anayasa ve hukuka bal olmak ihtiyacn duymamaktadr. Esasen bu durum sadece Cumhuriyete zg de deildir. Seluklu da, Osmanl da ayn ekilde hareket etmitir. Bunun doruluu ve yanll tartlabilir. Siyasetiler de tartabilirler. Tartabilirler ama - eer bu devlet geleneini doru bulmuyorlarsa - sadece tartmakla yetinemezler. Bir tavr koymak durumundadrlar. Zira siyaset ikayet ve dertlenme iin deil, are bulmak iin yaplr. Cumhuriyet duyarl olduu konularda rahatsz edildii vakit kendini nefsi mdafaada hissetmektedir. Alkanl budur. Yada herhangi bir sebepten bu ekilde davranmaktadr. Bunun iindir ki irticann veya blcln reel bir tehlike olup olmamas o kadar nemli deildir. Cumhuriyetin duyarlklarn en iyi bilenlerin banda Sayn Erbakan gelir. Her zaman devletin sinirlerini tel tel germeyi baarmtr. Hangi hareketi yaparsa veya sz sylerse devletin ne zaman ve ne lde tepki gsterecei Sayn Erbakan'n malumudur. 403 Sayn Erbakan bu duyarllklar ve buna kar doacak muhtemel tepkileri hem bir bilgi olarak bilmektedir hem de siyasal hayat bunun ok zengin tecrbeleri ile doludur. Kendisi bu bilgi ve tecrbelerini kar tara kkrtmak iin kullanmtr. Yada bu duyarllklar harekete geirmek yolunda att admlar kar tarafn kkrtlmas dnda herhangi bir baka sonu dourmamtr. Kkrtma reel siyasetin bir parasdr. Ama siyasi etik asndan kullanlp kullanlmayaca ciddi bir tartma konusudur. Byk davalar olanlar bunlar yaymak ve anlatmak iin hibir zaman karlarmdakileri kkrtmaya bavurmamlardr. Tam tersine hareket etmilerdir. Bunun en gzel rnei Hz. Muhammed'tir. Allah'n Resul islamiyet'i anlatp yayarken hibir zaman karsndaki mrikleri kkrtmamtr. Aksine srarla bundan kanmtr. Kkrtlanlar dman olurlar. Dman olanlar ise sylenenleri duymaz, bunlara kar gnl kaplarn kapatrlar. Halbuki din gibi byk davalar insanlar gnllerinden ve vicdanlarndan yakalar. Ksacas Allah'n Resul'nn snnetinde kkrtma yoktur. Kkrtmay bir siyasal ara olarak kullanmak bir tercih meselesidir. Daha nce sylediimiz gibi reel politikann bir parasdr. Daha ziyade Marksist ve Faist siyasetin bir arac olarak kullanlmtr. Kkrtmann bir amac vardr. Ama kendisi bir ama deildir. Kar taraf sinirlendirmek, itidal ve temkinini bozmak, onu yapmamas gereken hamleleri yapmaya mecbur etmek iin kullanlr. Sonuta kkrtan deil, kkrtlan zarar grr. Eer tersi oluyorsa kkrtlan deil de kkrtan zarar gryorsa ortada ok kark bir durum var demektir. Erbakan'n Libya ziyareti de, hocalar ve eyhleri ankaya'ya iftara armas da, Taksim'de ve ankaya'da camii yapmaya kalkmas da hep kkrtc bir hamle idi. Acaba bunlar ne iin yapld? Bunlar bilinmiyor. Buna mukabil netice ortadadr. Daha dorusu netice deimemitir. Devlet tepkisini koymu RP kapatlmtr. Meclisteki trban eylemi de bir kkrtmayd. Yine netice deimemitir. Bu sefer de Fazilet Partisi kapatlmtr. Cumhuriyetin duyarllklar ve bunlarla urald vakit gsterdii tepkiler ve neler yapaca bilindiine gre siyasetin gtmesi gereken iki yol 404 vardr: Ya uzlalacaktr yada bunu deitirmeye allacaktr. Deitirmek demek devleti bir yerde alt etmek demektir. Bu da kkrtma ile olmaz. Sadece tedbirle, siyasetle ve g sahibi olmakla temin edilebilinir. Halbuki siyasetin bavurduu daha bir ok ara vardr. Bunlardan bir tanesi de "caydrclktr". Nedendir bilinmez siyasi hayat boyunca Sayn Erbakan caydrc olmaya hi meyletmemi ve zenmemitir. Caydrclk olmadan kkrtma yaplmaz. Eer caydrclk varsa kkrtlan ok fazla zarar veremez. Temkin ve itidalini kaybetmekle kalr. Siyasette rasyonel olmayan yani sonu getirmeyecek

eyler yapar. Buna mukabil kkrtan kuatamaz, teslim alamaz ve yok edemez. Halbuki Sayn Erbakan kkrttka bunun tam tersi olmutur. Bylece Sayn Erbakan'n devletin ve cumhuriyetin duyar-llklaryla uramas kendisinin ve siyasetinin g kaybetmesinden ve engellenmesinden baka hibir sonu dourmamtr. Sayn Erbakan'n bu alkanlndan vazgemesi pek mmkn deildir. Huy deimez. Ama btn bu olup bitenleri Erbakan dorultusunda siyaset yapacaklarn dikkatle deerlendirmesi gerekir. Zira srekli yenilgi bir hareketi sadece marjinalletirir. Bir eye kar olmak baka, onu deitirebilmek ise yine baka bir eydir. Siyaset ise kar olduklarnz deitirmenin yolunu aramak demektir. 405 ANAYASA DEKL TBMM tatil karar alrken Eyll 2001 aynn ikinci yans ile ilgili kendi gndemini de belirledi. Meclis 1 Ekim'i beklemeden 17 EylPde toplanacak. Partiler aras komisyonun hazrlad Anayasa deiikliklerini oylayacak. Anayasa deiiklikleri konusu meclisin toplanaca tarihe yakn gnlerde her halde etraflca tartlacaktr. Bugn iin Anayasa deiiklikleri ile ilgili bir tespitle yetinmek istiyorum. Trkiye'nin gndeminde Anayasa deiikliklerinin yer almas Trkiye'de halka mal olmu srarl bir demokratikleme talebinden kaynaklanmyor. Geni kitleler kendi somut derderiyle soyut Anayasa deiiklikleri arasnda hibir irtibat kurmuyor. Dier taraftan Anayasa deiikliklerini savunanlar da yaplacak deiikliklerin Anayasa Hukuku asndan ne anlama geleceini anlatmakla yetiniyorlar. Bu Anayasa deiikliklerinin hangi somut meseleleri ve dertleri zebileceini anlatmyorlar. Esasen bu yeni bir durum deildir. Tarih rnekleri ile doludur. Anayasalar; ilanlaryla, yenilenmeleriyle, geirdikleri deiikliklerle toplumu gl bir ekilde etkilediler. Buna mukabil hibir zaman halkn zlemlerimde rtp btnlemediler. yle olduu iinde halkn hayatn olumsuz ynde etkilemi oldular. Bunun iindir ki halk Anayasa deiikliklerine kaytsz kalmtr. nk kabul etmek iine sinmemitir. Geri evirmeye ise takati yetmemitir. Anayasa deiikliklerinin Trkiye'nin gndeminde olmasnn sebebi AB'dir. AB Trkiye'nin ye olabilmesi iin Kopenhag kriterlerine uymasn, bunun iin de Anayasa'nn ve pek ok maddesini deitirmesini istiyor. Anayasa deiikliini isteyenler de bu deiiklikleri AB'ye girmek iin yapmak zorunda olduumuzu dile getiriyorlar. Demek oluyor ki sz konusu Anayasa deiiklikleri alt katmanlardan gelen srarl bir talebin sonucu olmayp tam tersine 406 yukardan gelen bir iradenin mahsuldr. Yukardan ve dardan; yani Trkiye'nin dndan, bunu da eklememiz gerekiyor. Bu adan baknca sz konusu Anayasa deiiklikleri yeni bir Tanzimat giriimine benziyor. Bu benzerlii her ikisinin de dardan ve yukardan gelen bir iradenin mahsul olmas ve halkn bu deiiklikler karsnda kaytszl belirliyor. Esasen bu benzerlik daha nce kuruldu. Hatta bu deiiklikler 'Yeni Tanzimat" olarak nitelendirildi. Bize gre de bu benzetme hi haksz saylmaz. Doaldr ki her ikisinin birbirine benzemeyen ynleri de var. Tanzimat'a bir adan bir zorunluluk olarak baklabilir. Osmanl Devleti'nin d dayatmalara ok fazla direnebilecek gc yoktu. Ancak burada gzden karlmamas gereken bir baka e daha vardr. Tanzimatlar olarak adlandrdmz o gnk ynetici elit Tanzimat' sadece Batya verilmesi gerekli bir dn olarak grmyordu. Bu onlar iin meselenin belli bir blm idi. Bu ynetici elit Tanzimat'n bir ok hedefini iselletirmilerdi. Bunlarn devleti yeniden organize ederek Osmanly glendireceine inanyorlard. Haklydlar veya hakszdlar. Bir sele kaplm gibi gidiyor-lardAma bundan kurtulmak gibi bir niyetleri ve gayretleri var-d.Tanzimat ad altnda yaplacaklarn buna hizmet edeceini dnyorlard. Ellerinde bir program vard. Bu zerinde etraflca dnlm belki devletin bnyesinde uzun yllar tartlp gelitirilmi bir programd. Ayrca Tanzimat'ln nde gelen isimleri Reit, li Paa ve Fuat Paalar muhteval, derinlikli, diplomaside byk hner sahibi ok iyi yetimi apl devlet adamlaryd.Tanzimat, Trk'n bamsz

ruhuna hi ho gelmez. Ama bu duygu Tanzimat'ln, devlet adamlarnn nitelikleri hakknda bir tereddt uyan-drmamaldr. Bugnn Yeni Tanzimatlar dierlerine nazaran ok daha teslimiyeti ve yeteneksizdir. Tanzimatlarn kafalarnda bir takm ulusal ekinceler vard. Bugnklerin ise yoktur. Her ey IMF'ye ve AB'ye endekslenmitir. AB'ye girmek onlar iin Trkiye adna kullanlacak bir frsat deildir. Zira Trkiye diye bir dertleri 407 yoktur. Tam tersine kurtulmak istedikleri kavram, mana veya gereklik her ne ise Trkiye'nin kendisidir. Dnk Tanzimatlar kaplman selden kurtulmaya alyorlard, bugnk Tanzimatlar ise bir sele kapldklarnn farknda bile deildirler. Onlar iin AB'ye girmek batllamak dedikleri metamorfozun nihai merhalesidir. AB'ye girilecek, Onun bir paras olunacak. Tarihimiz ve kimliimiz unutulacak. Trkiye'den kurtuluna-caktr. Tasavvuftan bir terimi dn olarak alrsak bugnk siyasal elitin bir ksm asndan AB'ye giri "fena fil Avrupa veya Bat"dr. Yani AB'ye girmek ve onda yok olmaktr. AB'ye girerken tarihimizi, kimliimizi, inancmz ve misyonumuzu AB'nin vestiyerine brakmak ve onlar ebediyen unutmaktr. Trkiye her zaman bu tr heveslerin var olduu bir lke olmutur. Bunlar amtr. Kozmopolidiin esiri olmamtr. Yine de olmayacaktr. Bundan hi kuku duymuyorum. Sz balamadan nce Tanzimat'la gnmzdeki Yeni Tanzimat arasndaki asl ok nemli bir fark iaret etmek istiyorum. ki Tanzimat arasnda Cumhuriyet duruyor. Cumhuriyet Tanzimat' tasfiye etmitir. Geri her ikisinin Batllamak gibi ortak bir paydalarnn olduundan bahsedilebilir. Bundan hareketle Tanzimat'la Cumhuriyet arasnda benzerlikler kurulmak istenebilir. Ama bu ok yanltc olur. Her ikisi de ok ayr dzlemlerde durmaktadr. ok farkl tarihsel srelerden kaynaklanmlar ve ok farkl tarihsel srelere yol amlardr.Cumhuriyet her eyden nce tam bamszlk demektir. Cumhuriyetin temel kurucu esi ve onu merulatran temel ilke ve kavram bamszlktr. Tanzimat bir devletin yklp gitmesini nlemeye alyordu. Cumhuriyet ise yklm bir devletin iinden bamsz yeni bir devlet, igal edilmi topraklardan yeni ve hr bir vatan kartmtr. Bir milletin Anadolu corafyasndaki varlnn ebediyete kadar devam edeceini kantlamtr. Tanzimat milletimiz iin nerden baklrsa baklsn bir burukluk, Cumhuriyet ise sonsuz yeni imkan ve mit demektir. Szn ksas, Tanzimat' tartabiliriz. Buna mukabil yirmibirinci yzyln banda karmza kan yeni bir 408 avrupa nsan haklari mahkemesinin kapatlan refah partst ile ilglll karar Avrupa nsan Haklar Mahkemesinin sz konusu kararn tek bir cmle ile deerlendirmek gerekirse "AHM' nin bu kararnn somut deliller yerine, genel varsaymlara dayandn" syleyebiliriz. Ancak bu yaznn amac sz konusu karar ile ilgili bir deerlendirme yapmak deildir. Bu yazda sadece AHM'nin kararnda yer alan bir husus zerinde durmak istiyorum. Bu hususa gerek partilerin gerekse siyasetle ilgili herkesin dikkat etmesinde fayda olacaktr. AlHM ve Demokrasi AHM kararnda demokrasilerin kendilerini koruma haklar olduunu eer siyasi partiler demokrasiye zarar vereceklerse bunlarn kapatlmasnn ok doal olduunu sylemektedir. Kararn dikkat edilmesi gereken belki de en nemli noktas burasdr. Ellili yllarda Alman Anayasa Mahkemesi Alman Komnist Partisi'ni de ayn gereke ile kapatmt. Bu mahkemeye gre Fransa ve talya gibi lkelerdeki komnist partiler tzk ve programlarnda iktidara geldikleri takdire demokrasiyi aynen muhafaza edeceklerine dair ak beyanda bulunmalarna mukabil Alman Komnist Partisi kendisini byle bir ykmllk altna sokmuyordu. Grlyor ki siyasi partiler asndan demokrasiye ballk onlarn kapatlmamalarnn en byk bir garantisini oluturacaktr. Demokrasi ile ilgili her hangi bir ideolojik srtmesi sz konusu olmayacak bir siyasi partinin demokrasiye ballk adna fazla bir gayret gstermesi gerekmeyecektir. Dnyada slam'la (veya siyasal slam'la) demokrasinin

badamayacana dair genel bir kanaat vardr. Dorudur veya deildir. Bunun fazla nemi yoktur. 410 Zira islam hakknda kendi dnda olumu byle bir kanaati tekzip etmek iin slamiyet adna hibir giriimde bulunulmamtr. Tam tersine bu yargya mesnet tekil edecek bir biimde demokra-sij'e slami adan "acaba helal midir, haram mdr?" diye kuku ile baklmtr. Refah Partisi'nin en byk hatas bir takm demokratik taleplerde bulunurken kendisinin demokrasinin devam ile ilgili bir taahhtte bulunmam olmasdr. Tam tersine Refah Partisi demokrasiye olan ilgisini mulak ve mphem brakmakta srarl olmutur. Halbuki Refah Partisi'nin yapmas gereken demokrasiyi iselletirmek ve byle yaptn da btn kamuoyuna inandrmak olmalyd. Laiklik ve Demokrasi Trkiye'de laiklii savunanlar ayn zamanda laiklik olmadan demokrasinin de olmayacam bir baka ifadeyle laikliin demokrasinin n art olduunu savunmaktadrlar. Ksmen hakldrlar. Demokrasilerde din adna topluma herhangi bir ey dayatlamayacana gre ve demokrasinin de inan, ibadet, zel hayada ilgili seimler, fikir ve ifade hrriyeti gibi konularda herhangi bir ksdama kabul etmeyeceine gre bir yerde demokrasiyle laiklik birbirleriyle rtmektedir. Bu adan baknca yukardaki iddia hakl olmaktadr. Ancak hikayenin tamam bu deildir. Zira laiklikle demokrasi arasnda bir iliki olmakla birlikte birebir bir rtme yoktur. Laiklik eer dini inanlar demokrasinin nnde bir engel oluturacaksa bunlar ortadan kaldrmaktadr. Bu anlamda laiklik demokrasinin bir n art olmaktadr. Ancak laik olmak tek bana demokrat olmay ve demokrasiyle ynetilmeyi garanti etmez. Laik fakat demokrat olmayan toplumlar olabilir. Olmutur da. Bunun iindir ki laiklik demokrasiyi tmyle kapsamamaktadr. Buna mukabil demokrasi bir yerde laiklii kapsayabilmektedir. Demokrasi olunca din byle istiyor diye topluma bir ey kabul ettirilemez. Demokrasiyle elien bir dzen bu bir dinin gereidir diye topluma dayatlamaz. Demokrasilerde insanlar inanmakta ve inanmamakta da hrdrler. 411 Laiklik demokrasiyi tek bana garanti etmedii gibi laiklik uygulamas da zaman zaman demokrasiyle ters debilmitir. Bunun en belirgin rneklerinden birisi de Trkiye'dir. Trkiye'de Laiklik ve Demokrasi Demokrat Parti 1950'de laiklikle ilgili iki hususu dile getirdi. Bylece laikliin Trkiye'deki uygulamas tartmaya alm oldu. Demokrat Partinin ilk syledii "laiklik dinsizlik deildir" oldu. Bu ifadeyle laiklikle ilgili baz uygulamalarn deitirilmesinin zemini oluturuluyordu. Demokrat Parti ayn zamanda anayasada laikliin olduu kadar din ve vicdan hrriyetinin de yer aldn sylyordu. Bylece laiklikle demokrasi arasnda domu veya doabilecek bir gerilime dikkat ekilmi oluyordu. Demokrasilerde laikliin krlgan noktas bir kavram olarak kendisi deil ancak o-nun uygulamas iin ortaya konulan bir takm yaptrmlarn ve yasaklarn demokrasiyle elimesidir. Trkiye bu anlamda ciddi gerilimler yaamtr. Ancak demokrasi ierisinde geirdiimiz elli yla baknca laiklik uygulamalaryla demokrasi arasndaki gerilimlerin giderek demokrasi lehine ve bizzat demokratik sre tarafndan gevetilmesi olmutur. Bundan 35 yl nce Cumhurbakan seilen merhum Cevdet Sunay'n TBMM'de yemini sonunda " Allah yardmc olsun" gibi bir sz laiklik elden gidiyor diye bir takm evrelerin ayaklanmasna yol amt. Yine bu yllarda herhangi bir siyasi hatip ezan okununca konumasn kesse yapt bu i gazetelerin ilk sayfalarnda laiklik elden gidiyor anlamnda haber yaplmasna sebep olurdu. Gnmzle kyaslaynca aradan geen zamann sz konusu gerilimlerin ne kadar gevetip deitirdiini ortaya koyacaktr. Demokrasi din ve vicdan hrriyeti bal altnda halkn bir ok demokratik kazanmlar salamasna imkan vermitir. Ancak bunun bir istisnas vardr. 28 ubat sreci olarak adlandrlan dnemde mam Hatip Okullarnn orta ksmlarnn kapatlmas, Kur-an kurslar ile ilgili tahditler ve buna benzer uygulamalar bu demokratik kazanmlarn bir ksmnn elden gitmesine sebep ol412

mutur. Sz konusu dneme kadar bartl kz renciler Trkiye'deki pek ok niversiteye engellenmeden pek rahadkla girebilmekteydiler. Eer demokratik gelime devam etmek imkann bul-sayd muhtemelen barts konusu demokratik sre ierisinde ve demokratik nitelikte bir zme kavumu olurdu. 28 ubat'ta ortaya kan sz konusu gelimenin en nemli yn bunun o gne kadar Mslmanlk adna yaplanlar yeterli bulmayanlarn yani RP'nin iktidarn byk orta olduu zamana rastlamasdr. Tam anlamyla Dimyat'a pirince giderken evdeki bulgurdan olmak durumu ile karlalmtr. Bunun zerinde durmak, dnmek gerekmektedir. Belki baka bir yazmzda bu konu zerinde etraflca dururuz. islam ve Demokrasi Fazilet Partisinden sonra yeni partiler kuruldu ve kurulacaktr. Bu partileri kuranlarn artk demokrasiyi ilerine sindirip sindiremedikleri konusunda bir sonuca varmalar gerekiyor. Eer demokrasiyi slam'a aykr yada baz ynlerini slam'la uzlamaz buluyorlarsa herhangi bir parti kurmaktan vazgemeleri daha doru olacaktr. Zira bu partileri kuranlar eer demokrasiyi iselletiremezlerse bu konuda samimi olmazlarsa toplumun her kesimine bunu ispatlayp gerekli gveni veremezlerse bu partilerin akbederi MNP,MSP,FP ve RP den farkl olmayacaktr. Daha nce kapatlanlarda olduu gibi devlet bu yeni partilerle ilgili kendi kafasnda bir izgi izecek, bu partiler bu izgiyi amadklar takdirde ses kartlmayacak eer aarlarsa dierlerinin akbetine uratlacaktr. Buna mukabil laiklikle ilgili durum daha farkldr. Geri laiklik de demokrasi de anayasa tarafndan cumhuriyetin deitirilemez niteliklerinden kabul edilmilerdir. Bu yasan anlam laiklik ve demokraside geri gidilemeyeceini vurgulamasdr. Buna mukabil demokrasi de laiklik de toplumsal gelimelere paralel olarak deiime uramaktadr. Demokrasi statik bir kavram deildir, tekaml eden yani mkemmelleen bir kavramdr. Demokrasinin 413 varl demokrasiyi gelitirmekte ve yaygnlatrmaktadr. Ayn ekilde demokrasi laikliin demokrasiyle eliebilecek uygulamalarn da dzeltmektedir Bunun iindir ki bu yeni partiler demokrasiyle ilgili meselelerini zebilirler ve bunu yaptklarna dair genel bir kanaat u-yandrabilirlerse laikliin kendisini deil ama onunla ilgili uygulamalar eletirmek ve imkan doarsa dzeltmek imkanna kavumu olacaklardr. Zaten bu yeni partileri oluturacak olan siyasal kadrolar sk sk biz laiklikle ilgili uygulamalardan ikayetiyiz sylemine ba vurmulardr. Eer demokrasiyi tam olarak benimser ve bunu kantlarlarsa laiklik ile ilgili uygulamalar -laiklik kavramn yamultmayacak bir ekilde- rahatlkla srdrebilirler. Buna mukabil eskiden olduu gibi demokrasiyle aralarnda mesafe brakrlarsa o zaman bu partiler hem laiklie hem de demokrasiye kar ve bunlar kaldrmaya ynelik olarak grlecek ve gsterilecektir. Bylece kendi varlklarn ve devamlklarn kendi elleriyle ipotek altna koymu olacaklardr. Kald ki demokrasiye inanmadan inanm gibi gzkmek hibir meseleyi zmez. nsanlar srekli olarak kandrmak mmkn deildir. Ayrca inanmadna inanr gibi gzkmek, davas uruna ondan istifade etmeye kalkmak Mslmanla da ahlaka da uygun dmemektedir. slamiyet'te esas olan gizlemek deil aklamaktr. rtl tebli ve davet olmaz. Neye inanyorsanz aka syleyeceksiniz. Siyasi etiin de talebi bundan farkl deildir. Hz. Mevlana'nn ifadesiyle ya olduu gibi grnmekte yada grnd gibi olmakta sonsuz faydalar vardr. 414 YOK YASASININ ORTAYA IKARDIKLARI 1. in iine HL karnca "iktidar blok" unun ne kadar krlgan olduu ortaya kt. AKP iktidar olunca laik kesimdeki ayrma iyice belirginlemiti. Bir ksm tam bamszlk adna AKP'nin AB, ABD ve Kbrs politikalarna kar kyorlard. Dier kesim ise adalama adna bu politikalar destekliyorlard. Bu sebeple de AKP iktidarn yere ge sdramyor ve "AKP deimedi, takiye yapyor" diyenlere kar laiklik adna ona kol-kanat geriyorlar ve "AKP'nin deitii bellidir, daha ne kadar deiecek" diyorlard.

Ayrca bu kesim TSK'y Trkiye'nin hem AB'ye giri hem de demokratikleme srecinin nndeki en byk engel olarak gryorlard. Bunun iin de AKP iktidarn TSK'ya kar srekli olarak destekliyorlar, hatta ona kar kkrtyorlard. in iine HL'ler girince durum deiti. AKP'yi adeta ka-ytsz-artsz destekleyen sz konusu laik evreler hzla "AKP deiti" konumunu terk edip, "AKP galiba deimemi" konumuna getiler. Anayasa, insan haklar, hukuk devleti ve demokratikleme iin daha nceki sylediklerini unuttular. Bir anda Genel Kur-may'n bu konuyla ilgili bildirisini desteklemeleri ok zordu. Bundan kandlar. Ama bu bildiriyle ayn dzlemde yer aldlar. Genel Kurmay Bakan Annan Plan'na kar ksayd onu ar bir ekilde eletirecek, sylemeyeceklerini brakmayacaklard. HL'lerde tutumlar 180 derece farkl oldu. Laik evrelerden olup, AKP'yi hararetle destekleyen, onun gazetelerinde yaz yazanlarn tavr bile ok ilginti. Tayyip Erdoan'n Genel Kurmay bildirisine kar kmas ve YK yasasnn Meclis'ten gemesi iyi oldu ama Cumhurbakan'nn yasay veto etmesinden sonra AKP iktidar artk bu konuda srarl olmamaldr diyorlard. Onlar da bir U dn yapmt ve AKP'nin de ayn yolu izlemesini tlyorlard. YK yasas mnasebetiyle HL'ler meselesi alevlenince 415 laik kesim birleirken, iktidar blounun ne kadar krlgan olduu da ortaya km oldu. 2. Eer AKP HL'lerle ilgili yapt dzenlemede srarl olmaz ve bunu olumlu olarak sonulandrmazsa IHL'ler konusunda siyasal ike iinde olduu ortaya kacaktr. YK yasa tasarsndan hemen nce Anayasa deiiklii paketi Meclis'ten gemiti. Buna gre Anayasa'daki YK'te bir Genel Kurmay temsilcisinin bulunmas hkm kaldrlm oldu. Ne kadar ilgintir ki AKP iktidar bin bir trl kavga, grlt, gerilim ve Meclis'in 20 saat faslasz altrlarak kartt YK yasasnda YK'te bir Genel Kurmay temsilcisi bulunmasn ngren bir maddenin var olmasnda hibir mahzur grmemiti. Byle bir durumun unutkanlk eseri olmas mmkn deildir. AKP sz konusu tasarya kendi elleriyle Anayasa'ya aykr bir madde yerletirerek Anayasa Mahkemesi'nin yasay iptal etme ynnde nn amtr. Buna ek olarak 16 Mays 2004 Pazar gn Babakan yardmcs Mehmet Ali ahin "Cumhurbakan makul gerekelerle YK yasasn veto edecek olursa, Meclis'te bunlara uygun deiiklikler yaparz" demitir. Bylece Cumhurbakan'na yasay ikinci kez de veto etme yolu alm olacaktr. Sonu olarak, IHL mezunlar bu sene niversiteye giri imtihanlarnda sz konusu yasadaki kendileriyle ilgili deiikliklerden istifade edemeyeceklerdir. Zira mevcut duruma gre sz konusu tasar bu yasama ylnda yasalaamayacaktr. Gelecekteki akbetinin de bugnknden farkl olmayaca artk bellidir. Bu gelimelerden sonra AKP'nin takiye yapp, yapmad deil de, acaba kime kar laiklere mi, Mslmanlara m- takiye yaptnn tartlmasnn zaman gelmi olmaktadr. 416 HL MESELES NEDR, NASIL ZLR Btn laik-demokrat dnyada okullar dini bilgileri deil de din d bilgileri retmek iin kurulmu kurumlardr. Ksacas o-kullar laik kurumlardr. Laikdemokrat devleder vergi mkelleflerinden topladklar vergilerin bir blmn laik eitimi srdrme-Jeri iin okullara vermektedirler. Bu lkelerdeki kamu okullarnda dini eitim verilmesi fazladan bir istek olmaktadr. ki bakmdan laiklikle elimektedir: Birincisi, kamu okullar btn rencilere aktr ve bu lkelerde devlet eitimi stlendii iin bu byledir. Laiklie gre her hangi bir kamu kurumu dinle ilgili her hangi bir ey yapamaz ve dini retemez, ikinci husus, btn vergi mkelleflerinin vergilerinden eitime ayrlacak payn laik eitime gideceini kabul etmi olmalardr. Bir takm vergi mkellefleri kamu okullarnda dini bilgiler retilirse buna "biz bunun iin vergi vermiyoruz" dij'e kar kabilirler. Burada nemli olan laik-demokrat lkelerde dini bilgiler retme ve renmenin kamu okullarnda laiklie aykr bulunduudur. Yoksa bu lkelerde dini bilgileri renmek ve retmek laiklie aykr kabul edilmemektedir ve bunun iin de yasak

deildir. Kiliseler kendi dinlerini ve mezheplerini retmekte tamamen serbesttirler. Buna ek olarak zel okullar kamu okullarndaki laik eitimin tamamn rencilerine verdikten sonra rencilerine dini bilgiler retebilirler. Bunlar laiklie aykr deildir. Ayrca demokrasinin gereidir. Trkiye'de HL Meselesinin zlmesi in Konuya Trkiye'de Din Eitimi Olarak Bakmak Lazmdr Trkiye de laik-demokrat lkedir. Din eitimi meselesini buna gre zecektir. zm laiklie de, demokrasiye de aykr dmeyecektir. HL'ler laik Trkiye'de din eitimi iin bulunan 417 geici bir zmd. Bir taraftan halkn ocuklarnn dinlerini daha fazla renmesi istikametindeki talebine cevap veriyor, dier taraftan bunu kamuya bal HL'lerde gerekletirerek denetim ve gzetim altnda tutmu oluyordu. Din eitiminin devletin gzetimi ve denetimi altnda yaplmas, din eitiminin kaotik bir ortama braklmamas iin devlet HL'leri kurmutu. Laiklii korumak iin laiklikten az bir dn verilmi oluyordu. Devlet laiklik adna din eitimini denetim altnda bulundurabilmek iin adn IHL olarak koyduu kamu okullarnda din eitimi verilmesini kabullenmiti. Bu konuda ok tartmalar ve hatta atmalar yaand. Bunlar tekrar ele almaya gerek yoktur. nemli olan bugn ne yaplacadr. Trkiye din eitimini iki ekilde zebilir: Ya bugnk durumu devam ettirir, yani zmn adresi HL'ler olarak kalr. Ya da bu konu laik-demokrat ereve iinde nasl zlecekse yle zer. Kamu okullarnda mecburi din derslerinin okutulmas da yine kamu okullar olan HL'lerde din eitiminin verilmesi de laiklie aykrdr. Buna mukabil halkn kendisinin ve ocuklarnn dinini daha iyi renebilmesi istikametindeki isteklerinin yerine getirilmemesi ise demokrasiye aykrdr. yleyse yaplacak i bellidir. Kamu okullarnda mecburi olan din ve ahlak dersleri kaldrlacaktr. HL'lerin says Trkiye'nin imam, hatip ve din adam ihtiyacna gre snrlandrlacaktr. Buna mukabil eer isterlerse zel okullarn milli eitimin ngrd mfredat gerekletirdikten sonra rencilerine dini bilgiler retmeleri serbest olacaktr. Bunun yan sra ocuk veya deil halkn dinini daha iyi renmek istikametindeki arzularna cevap vermek zere zel kurslarn almasna da izin verilecektir. Doal olarak din eitimi verecek zel okullar da, dinin daha iyi renilmesine yardmc olacak kurslar da devletin denetiminde olacaktr. Bu balamda Anayasa'nn 24.maddesi hep gz nnde bulundurulacaktr. Devletin ekonomik, sosyal ve hukuki dzeninin ksmen bile olsa dini esaslara dayandrlamayaca ve dini duvgularn hibir ekilde istismar edilmemesi hususundaki Anayasa'nn 24.maddesinin son fkrasndaki buyruu hem okullar418 da ve hem de kurslarda zorunlu ve istisnasz bir ekilde uygulanacaktr. 21.yzyln banda laik-demokrat lkelerde din eitimi meselesi byle zlr. Trkiye iin de durum ayndr. Ancak HL'lere kar kanlarn byle bir zme de kar kmalar byk bir ihtimaldir. Byle bir zm laiklie kar deildir. Anayasa'nn 24. maddesine de uygundur. HL'lere kar kanlar bu zme laiklie aykr olduu iin kar kmayacaklardr. Onlara gre byle bir zm din eitiminin geni bir alana yaylmasna sebep olacaktr. Bundan dolay da byle bir durumu uzun vadede laiklik iin potansiyel bir tehlike olarak deerlendirebileceklerdir. ok ciddi bir tezat olarak gzkse de HL'lere kar kanlar din eitiminin hem laiklie, hem de demokrasiye uygun bir zme kavumas yerine HL'lerin devamn yeleyebileceklerdir. Bylece ztlar zmszlkte bir kere daha anlam olur. HL'ler devam eder. Yalnz bu konuda bir hususun zmlenmesi gerekir. HL'lere kar kanlar, HL mezunlarnn normal lise mezunlaryla ayn artlarda niversite imtihanlarna girmesine sonuna kadar kar kacaklardr. Gnmz iin bunun anlam AKP iktidarnn YK Yasasnda deiiklik yaparak HL mezunlarn niversitelere girite dier lise mezunlaryla eideyen yasa deiikliinin Cumhurbakan tarafndan veto edilecei, Meclis srar ederse Anayasa Mahkemesine bu yasann gtrleceidir. Anayasa Mahkemesi ise aka HL mezunlaryla, normal lise

mezunlarnn eit artlarda niversiteye girmelerini laiklie aykr bulacaktr. ok byk bir ihtimalle Cumhurbakan'nn vetosunda bu gereke de bulunacaktr. Bu durum karsnda AKP iktidarnn yapaca iki i vardr: Ya bu durumu kabul edecek, kendi semenine dnp "ancak bu kadar olabiliyor, ben zm iin elimden geleni yaptm, ama ne yapalm ki yeterli olmad" diyecektir. Bylece geen yazmzda deindiimiz "siyasal ike" gereklemi olacaktr. Ya da HL'lerde srar etmeyecek, hatta bunlarn snrlandrlmasna bile raz olabilecek, buna mukabil fazladan din eitimi verecek zel okullarn almasna yardmc olacan aklayacaktr. 419 Halkn k,ndi dinini renip, retecek zel kurslarn almasnn ise nunue hibir engel yoktur. Bir lkenin vatandalarnn kendi ana dillerini -szgelimi Krte, erkezce, Arapa, Arnavuta vesaire- renmek iin zel kurslar amaya haklan varsa, kendi dinlerini renmek iin de zel kurslar amaya ok daha fazla haklar olacaktr. Gnln arzusu HL meselesinin Trkiye'de din eitimi nasl olmaldr biiminde ele alnmas ve konunun hem laiklie, hem de demokrasiye uygun bir sonuca ulamasdr. MEB'nn Kur'an Kurslaryla ilgili Son Ynetmenlii MEB talep edildii vakit okullarda Diyanet leri Bakanlnn Kur'an kurslar aabilecei yolunda yeni bir ynetmelik yaynlad. Bu da pek kolay tahmin edilebilecei gibi youn itirazlara yol at. Bu itirazlar bir tarafa MEB'in yapt doru bir itir. Vatandalarn Kur'an' renmesini devlete ait mekanlarda ve tamamen devletin denetimi altnda gerekletirilmeye brakyor. Bundan dolay itiraz gelecekse bunun, dinini ve Kur'an- Kerim'i renmek isteyen vatandalardan gelebilirdi. AB'ye uyum yasalar kapsamnda olmak zere Trkiye'de her vatandan kendi dilini renip, retmesi hakk tannd. Bunun neticesinde Krte kurslar kurulmak zeredir. Eer herkesin kendi dilini renip retmesi demokrasi ve insan haklarnn vazgeilmez bir gerei kabul ediliyorsa, insanlarn kendi dinlerini renmek yolundaki taleplerinin bundan istisna edilemeyecei herkes tarafndan kabullenilmesi gerekir. Baz vatandalarmz kp kendi dinleri olan Islamla ilgili olarak renmek istediklerinin sadece Kur'an'n okunmasn renmekle snrl olmadn belirterek, kendi dinlerinin devletin dnda aynen Krte kurslarnda olduu gibi- bir ortamda gereklemesini isteyebilirler. Byle bir istein ise Trkiye'de ne tr feveranlara ve tepkilere yol aaca bellidir. Byle bir istek medreselerin yeniden almasn istemekle e deerde tutulacaktr. 420 Bu adan baknca MEB'nn sz konusu ynetmelii bir orta yolu bulma giriimi olarak anlam kazanacaktr. Sz konusu ynetmelikte baz ar uygulamalara yol aabilecek hususlara gerekli dikkat gsterilecek olursa sz konusu zm btn toplum tarafndan uygun olarak karlanmaldr. 421 Siyaset, parametresi ok olan bir matristir... Dnyada hereyin en sonunda bir alternatifi vardr. Sadece kendimizin alternatifi yoktur. Biz varsak alternatifler varolur. Alternatifler bizi varetmez... Bugn Trkiye, Lozan Antlamas'ndan bu yana hi karlamad trden ciddi ve nemli meselelerle kar karyadr... Yaplmas gereken ilk i, btn milletimize malolacak bir diren noktas oluturmaktr... iktidarlar milletin diren kararllna yaslanarak, i meruiyetini buradan alarak d politika gelitireceklerdir... Bat'ya sylenecek olan; ok byk ilelerle, aclarla elde ettiimiz Cumhuriyetimizi, bamszlmz, milli birlik ve beraberliimizi ve vatanmzn btnln sonuna kadar korumaya azimli olduumuzdur... Aksi takdirde Trkiye, birok Amerikan ssnn bulunduu bir toprak paras derekesine indirgenmi olacaktr... Ortaya bir mstemleke kacaktr. Bu millet buna asla raz olma Zira millet demek, bamszln baka hibir eyle deitirmeyecek topluluk demektir... Hibir lke kendi bamszlna, kendi birlik ve btnlne sahip kmak iin herhangi bir garanti ve gvence aramaz... Trkiye'de bir milletin yaamakta olmas, Trkiye'nin bu milletin vatan olmas ve Trkiye Cumhuriyeti'nin de bu milletin devleti olmas

Amerika'nn hi umurunda deildir... Amerikallar askerimizin bana bir uval geirdiler. Biz de bu askerimizi geri ektik... Bizim 800.000 kiilik bir ordumuz var... Acaba bu kadar askeri biz kimin iin ve hangi tehlike karsnda besliyoruz?... Trkiye'nin hereyden nce milli bir muhalefete veya muhalefet partisine ihtiyac vardr. Trkiye'ye sadk bir muhalefet Tan;" Amerikancln, Avrupacln, hertrl mandacln kkn kazyabilmelidir... Atatrk, silah arkadalar, bunca ehit ve gazi Trkiye Cumhuriyeti'ni, birgn gelip de emperyalist bir devletin Trkiye civarndaki blgelerdeki kendi karlarn korumak iin kullanaca bir s haline gelsin diye kurmadlar... Trkiye'nin ABD ile aslnda kendi mazisine, kendi deerlerine, bir millet olarak kendisinin bin yllk misyonuna saldrmas demektir... Trkiye Cumhuriyeti devleti ve hkmetine den deimez grev; Trk Milleti'nin kannn asla satnalnamayacan ve Trkiye Cumhuriyeti'nin bamszlnn asla ipotek altna konulamayacan Amerika'ya ve btn (iktidardakiler) Trk kamuoyunu arkalarna alp A" yerde. AB ve Amerika'y arkalarna alarak Trk kamuoyunun nne kmay tercih ettiler... Cumhuriyetin gc; kendisini kendisiyle balatmasdr... Trkler, kendi rklarndan olanlarn kurduklar devletlerin, ou zaman maduru bugnk tabiriyle ise aznl olmulardr. Cumhuriyetle bu kaderleri deimemitir... AB'nin bugne kadar ald tavizler, bundan sonra talep edeceklerinin yannda hi kalacaktr... Aydn Menderes _ Devletin Alnyazs Kitaplar, uygarla yol gsteren klardr. UYARI: www.kitapsevenler.com Kitap sevenlerin yeni buluma noktasndan herkese merhabalar... Cehaletin yenildii, sevginin, iyiliin ve bilginin paylald yer olarak grdmz sitemizdeki tm e-kitaplar, 5846 Sayl Kanun'un ilgili maddesine istinaden, engellilerin faydalanabilmeleri amacyla ekran okuyucu, ses sentezleyici program, konuan "Braille Not Speak", kabartma ekran vebenzeri yardmc aralara, uyumluolacak ekilde, "TXT","DOC" ve "HTML" gibi formatlarda, tarayc ve OCR (optik karakter tanma) yazlm kullanlarak, sadece grmeengelliler iin, hazrlanmaktadr. Tmyle cretsiz olan sitemizdeki e-kitaplar, "Engelli-engelsiz elele"dncesiyle, hibir ticari ama gzetilmeksizin, tamamen gnlllk esasna dayal olarak, engelli-engelsiz Yardmsever arkadalarmzn youn emei sayesinde, grme engelli kitap sevenlerin istifadesine sunulmaktadr. Bu e-kitaplar hibirekilde ticari amala veya kanuna aykr olarak kullanlamaz, kullandrlamaz. Aksi kullanmdan doabilecek tmyasalsorumluluklar kullanana aittir. Sitemizin amac asla eser sahiplerine zarar vermek deildir. www.kitapsevenler.com web sitesinin amac grme engellilerin kitap okuma hak ve zgrln yceltmek ve kitap okuma alkanln pekitirmektir. Sevginin olduu gibi, bilginin de paylaldka pekieceine inanyoruz. Tm kitap dostlarna, grme engellilerin kitap okuyabilmeleri iin gsterdikleri abalardan ve yaptklar katklardan tr teekkr ediyoruz. Bilgi paylamakla oalr. LGL KANUN: 5846 Sayl Kanun'un "altnc Blm-eitli Hkmler" blmnde yeralan "EK MADDE 11" : "ders kitaplar dahil, alenilemi veya yaymlanm yazl ilim ve edebiyat eserlerinin engelliler iin retilmi bir nshas yoksa

hibir ticar amagdlmeksizin bir engellinin kullanm iin kendisi veya nc bir kii tek nsha olarak ya da engellilere ynelik hizmet veren eitim kurumu, vakf veya dernek gibi kurulular tarafndan ihtiya kadar kaset, CD, braill alfabesi ve benzeri formatlarda oaltlmas veya dn verilmesi bu Kanunda ngrlen izinler alnmadan gerekletirilebilir."Bu nshalar hibir ekilde satlamaz, ticarete konu edilemez ve amac dnda kullanlamaz ve kullandrlamaz. Ayrca bu nshalar zerinde hak sahipleri ile ilgili bilgilerin bulundurulmas ve oaltm amacnn belirtilmesi zorunludur." bu e-kitap Grme engelliler iin dzenlenmitir. Kitap taramak gerekten incelik ve beceri isteyen, zahmet verici bir itir. Ne mutlu ki, bir grme engellinin, dzgn taranm ve hazrlanm bir e-kitab okuyabilmesinden duyduu sevinci paylaabilmek tm zahmete deer. Sizler de bu mutluluu paylaabilmek iin bir kitabnz tarayp, kitapsevenler@gmail.com Adresine gndermeyi ve bu isimsiz kahramanlara katlmay dnebilirsiniz. Bu Kitaplar size gelene kadar verilen emee ve kanunlara sayg gstererek ltfen bu aklamalar silmeyiniz. Siz de bir grme engelliye, okuyabilecei formatlarda, bir kitap armaan ediniz... Teekkrler. Ne Mutlu Bilgi iin, Bilgece yaayanlara. Tarayan: Yaar Mutlu e-posta kitapsevenler@gmail.com www.kitapsevenler.com www.yasarmutlu.com Aydn Menderes _ Devletin Alnyazs