T.C.

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

PETEK KİRİŞLERİN DAVRANIŞLARI VE TASARIM ESASLARI

Tezi Hazırlayan Mustafa KALAYCIGİL

Tezi Yöneten Prof. Dr. Cemal EYYUBOV

İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi

Ocak 2007 KAYSERİ

ii

TEŞEKKÜR Çalışmalarım sırasında değerli bilgi ve yardımlarını esirgemeyen tez danışmanım sayın hocam Prof. Dr. Cemal EYYUBOV’a, yüksek lisans eğitimim süresince bana emeği geçen Erciyes Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümünde görev yapan değerli hocalarıma teşekkür ederim. Hayatta desteklerini benden hiç esirgemeyen sevgili babam A. Galip KALAYCIGİL’e, sevgili annem İkbal KALAYCIGİL’e, her zaman benim yanımda olan hayatımı benimle paylaşan kıymetli eşim Gülşen KALAYCIGİL’e, tez süresince hiç bir emeğini benden esirgemeyen sevgili kardeşim Seyfettin KALAYCIGİL’e, değerli ablalarım Demet YILMAZ, Hayriye UÇAR ve kıymetli arkadaşım Hasan Hüseyin DAYI ’ya teşekkürü bir borç bilirim.

Ocak 2007

Mustafa KALAYCIGİL

iii

PETEK KİRİŞLERİN DAVRANIŞLARI VE TASARIM ESASLARI Mustafa KALAYCIGİL Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Ocak 2007 Tez Danışmanı: Prof. Dr. Cemal EYYUBOV ÖZET Günümüzde ülkemizdeki büyük kentlerde gelişme sürecine paralel olarak sanayiye yönelme ve sanayi yapılarının inşası giderek yaygınlaşmaktadır. Ayrıca büyük şehirlerin sosyal gelişimlerinin yanı sıra ihtiyaç duydukları kültürel-sportif amaçla inşa edilen yapıların sayısı giderek artmaktadır. Bu yapıların gün geçtikçe daha yüksek ve geniş açıklıklı olarak üretilme talebi çelik taşıyıcı elemanların kullanılmasına daha çok önem verilmektedir. Bu gibi yapıların projelendirmesinde ve inşasında çeliğin ekonomik olarak kullanılması ülke ekonomisine büyük katkı sağlayabilir. Gelişmiş ülkelerde büyük açıklıklı ve büyük yükseklikli binaların taşıyıcı sistemlerinde çelik elemanların ekonomik olarak kullanılması amacıyla petek kiriş sistemleri uygulanmaktadır. Petek kiriş kullanımı, hali hazırda profil tablolarında bulunan I şekilli profillerinden daha yüksek mukavemetli kirişler elde edilmesine olanak vermektedir. Bu tez çalışmasının amacı petek kirişlerin teorik ve sayısal incelenmesinin yapılması ve ekonomik olarak faydalı bir kiriş teşkilinin oluşturulabilmesidir. Bunun için Sap2000 programı kullanılarak petek kiriş boşluklarının çevresindeki gerilme dağılımının analizi bir örnek yardımıyla yapılmış ve kirişin açıklığındaki tehlikeli noktalar belirtilmiştir. Bu noktaların güçlendirilmesi ile petek kirişlerin güvenliğinin arttırılması ve tedbirlerin nasıl yapılacağı ele alınmıştır.Aynı açıklıkta ve aynı yük etkisinde farklı teşkillere sahip kirişlerin hesaplama sonuçlarının karşılaştırılması bu tez çalışmasında yer almaktadır. Tez çalışması 8 bölüm , Sonuçlar ve Öneriler kısmından ibarettir. Tezde petek kirişlerin profil tabloları eklenmiştir. Bu profil tabloları http://www.grunbauer.nl/ internet sitesinden alınmıştır. Anahtar Sözcükler: Çelik Yapılar, Petek Kirişler, Yapma Kirişler, Değişken En Kesitli Kirişler, Endüstri Binaları, Ekonomik Tasarımlar

Sc. As time goes on. the needs of the constructions built for cultural and sporting purposes are increasing. Using the steel economical while making projects of these kind of buildings have great benefits for Turkish Economy. by using the commercial program Sap2000. Castellated Beams. January 2006 Thesis Supervisor: Prof. Graduate School of Natural and Applied Sciences M. The thesis consist of nine sections and References and Appendices. Thesis. The comparison of the results from analyses of those beams within the same span length and same loading but different configurations is included in the study herein. Economical Design . as well as the social devolopment of the big cities. Keywords: Steel Structures. The use of castellated beams allows the production of higher strength beams from the I-shaped sections already available in the profile tables The aim of this thesis study is to theoretically and numerically examine the castellated beams and is to form an economically useful design of beams.grunbauer. Made Beams. in our country the industry trend and building of industrial construction are increasingly becoming widespread in parralell with the devolopment in the big cities. Industrial Structures. Beam with Variable Cross Section . These tables are taken from http://www. the analysis of stress distribution around the holes in honeycomb beams has been performed with the help of an example and critical regions in beam span have been identified. Besides. For this purpose. Cemal EYYUBOV ABSTRACT Today. Section Tables of castellated beams are included in the thesis. the increase in the safety of beams and the way the strengthening is formed are evaluated. using steel materials in the constructions are becoming more important because of the demand of producing the constructions higher and in larger lenght. Castellated beams are used in developed countries in order to employ economically steel members in the force – resisting system of the buildings within great height and wide span.nl/ . By strengthening these points.iv BEHAVIOURS OF CASTELLATED BEAMS AND DESING FACTORS Mustafa KALAYCIGİL Erciyes University.

3 2......................................................................................................................................11............. Genel Olarak Avantajları ..3.............11 2....21 3.......... Gövde Boşluklarının Yararı....... Statik Gerilmenin Hesabı ....16 3....................................................1..........1.....................ii ÖZET ............................. Tanım ........................... Statik ...........1..................................................14 3.........................................2.....................8...20 3........................3 2........................................16 3............................................. I profili Seçimi ...................... Tarihsel Gelişme ...................................................................1................................................................................................. BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN HESAPLAMA METODLARININ İNCELENMESİ…………..................... BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN TASARIMININ MÜHENDİSLİK ARAŞTIRMASI..................................................................... BÖLÜM GİRİŞ ....................... Genel Bilgi...................4..16 3........................................3 2.............................................. Petek Kiriş Hesaplarında Önerilen Pratik Yöntem ...........................................d............................5..........................................x 1......iv KISALTMALAR ve SİMGELER .c.........1 2....................................3..viii ŞEKİLLER LİSTESİ ..........................................v İÇİNDEKİLER KABUL ve ONAY..........................................................................................................................1...11 2............3.....3..............iii ABSTRACT......9..............................17 3................................5 2................................9 2............... Gerekli Kontrollerin Değerlendirilmesi............................................13 2........................................................................... Petek Göz Düzeninin belirlenmesi .................................................... Basitleştirilmiş İzostatik Hesap Metodu...............................2.........6.....................1............. Petek Kirişlerinin Yapımındaki Geometrik Bağıntılar ...... Ekonomik Boyutlandırma İçin Petek Kirişler…………………………………..........................................10.................7...............1...................24 3....25 .......................................... Uygulama Alanları............................b.............. Enkesitin Statik Değeri ...........3......................1..............a.. Petek Kiriş Nasıl İmal Edilir..............................................................1.....................................................................................................6 2...........................................8 2...............................i TEŞEKKÜR..................................................................1.................20 3.................................................10 2................. Kesit Yükseltmesinin Getirdiği Avantajlar .......3.............. Ekonomik Faktör ....

............................................... Gövde Takviyeleri ...........................6.........................................................................................1.....1...........................1... BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN UYGULAMASI İLE TASARLANAN BİNALARIN İNCELENMESİ ........................... Dikmelerin İdeal Sabit Atalet Momentleri . USA Newark N......................5...........................................7.7.3.............................Y........... Kesin Hesap Metodu........................................................................................................................ Bir İnşaat Firmasının İdare Binası .............1................. USA Seattle’da Çok Katlı Yapı ........................ Pratikte Sehim Hesabı......1...................................... Konstrüktif Gerekler ................................32 4.................4......33 4. ‘da Bir Lisenin Konferans Salonu ...................................................9........................... Taşıma Yükü....42 5...........3.... BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN KONSTRÜKTİF TEŞKİLLERİNİN İNCELENMESİ……….............32 4.34 4............38 5...... Dikme Kesme Kuvvetlerinin Sehime Etkisi.......39 5.44 5..................................................2........ Başlık Normal Kuvvetlerinin Sehime Etkisi ..3....................... Almanya’da Oberhausen’da Büyük Mağaza .........................................................................26 3......31 4..............................3..................................31 4...........31 4...............................8.............................................1............31 4................................. Başlık Takviyeleri.............................. Paris’te Çarşı ........4.................................... Petek Kirişin Sehimi ...5..................................................1...46 5....2.4.....1.....................................42 5..2............1........vi 3............ Aşıkları Petek Kirişten Hal Yapısı..............3...6.................... Takviyeler ..3........ Başlık Momentinin Sehime Etkisi .........6.. Almanya Ludwigshafen’da Manej................................ Hamburg’da Kumaş Mağazası.............3............................................... Başlık Kesme Kuvvetlerinin Sehime Etkisi .................................................... Bir Boru Firmasının Malzeme Hali .....................................................................................1.......36 4.......................5..... Dikme Momentlerinin Sehime Etkisi ...........5......... Sehimin Yaklaşık Değeri ...47 6.......... BÖLÜM .................................................37 4........................39 5.....31 4....................32 4.........44 5................3............33 4............................. Yanal Burkulma..................... Kiriş Uçlarında Gövde Takviyeleri..........31 4......................3.........................1............................................................45 5..................................................1................................2...33 4.............36 4........3...............41 5............................................................... Başlık ve Dikme Takviyeleri .3....................................................29 4...........................................4..........................................

....................................... Kirişlerin Birbirleriyle Birleştirilmeleri....1........................................... Sonuçlar ......7............................................................58 6.67 7................................2......100 ÖZGEÇMİŞ ....49 6................1......................2....................................87 8....................6........................... Kiriş En Kesitinin Uzunluğu Üzere Değiştirilmesi ...................................50 6.....89 8..................................................................59 6......................................... Petek Kiriş Teşkili ..................................90 9.....................52 6........... BÖLÜM BİR ÖRNEK ÜZERİNDE FARKLI KİRİŞ TİPLERİNİN İRDELENMESİ............................................................................................... Yapma Kiriş Olarak Kirişin Boyutlandırılması .................................................................96 KAYNAKLAR ..89 8............... Örnek ...1.........................76 7........2................83 7...............................................................................................................................60 7....................................... Yapma Kirişlerin Mesnet Birleşimleri..........................67 7.............. Kirişin Ekonomik Teşkilinin Seçilmesi........................................3................3................................................................................................................................................................................................... Kiriş En Kesit Ölçülerinin Belirlenmesi..........................................................98 EKLER.49 6. Kiriş En Kesit Yüksekliğinin Belirlenmesi .................................................vii YAPMA KİRİŞLER VE TASARIM ESASLARI..................................................................... Yapma Kirişlerin Ekleri..... Modelleme Esasları......................... BÖLÜM SONUÇ ve ÖNERİLER....... Giriş .......................5.......................59 6....................... BÖLÜM PETEK KİRİŞİN BİLGİSAYARDA MODELLENMESİ .........96 9..4...........................................................................................1..............190 ...............................4......................... Uzunluğu Üzere En Kesiti Değiştirilen Kirişin Teşkili ....

dikme kesitindeki kiriş kesme kuvvetinin değeri M. gözdeki moment değeri M.m Mg.1 değeri σ pf .1 σg.m hs N : : : : : : : : : : : : : : : : σ g .viii KISALTMALAR ve SİMGELER a f σm : : : : : : : : Başlıkların ağırlık merkezi arasındaki mesafe Bir başlığın enkesit alanı başlığın ortalama emliyet gerilmesi Peteklerin alanı mukavemet momenti Petek kiriş yüksekliği Başlığa paralel kesişin üst başlığının dış kenarına mesafesi Gövdenin dolu alanı Diş yüksekliği Ara parçası yüksekliği Kesimden önceki kiriş yüksekliği Tekrarlanan kesiş yolu birimi Birim ağırlığı Dikmeye etkiyen kuvvet Yayılı yük M. 2 değeri M : İkinci dikmede moment ve normal kuvvetten doğan gerilme : Dikmeye etkiyen moment Emniyet gerilmesi Dikmeye etkiyen maksimum moment σ em Mmax : : . gözde başlık normal kuvveti M. H2 v Fst r z h e G P Q Mm Qm Ng.2 σ pf . gözde başlık kuvveti Kirişin iki başlığı arasındaki gövde yüksekliği Dikme normal kuvveti Birinci gözdeki başlık kuvveti İkinci gözdeki başlık kuvveti Birinci dikmede moment ve normal kuvvetten doğan gerilme Fw Wx H1 .

k E I Ipf δ dx : : x ∑Q J h hopt hmin Wt tg tb bb hg f c q Ab : : : : : : : : : : : : : : : : : : : : τ em RA l Jg Jb P .ix Wk1üz L hk λk : Petek kiriş seçimi için kullanılacak mukavemet momenti Kirişin hesap açıklığı K kesitine etkiyen yatay kuvvet Hirschfeld’e göre k kesitinin k-1 inci dikmeye olan uzaklığı Kesin hesap metodu matrisindeki kat sayılar Elastisite modülü Atalet momenti Dikme enkesitlerinin gerçek atalet momenti Deplasman değeri İntegral sabiti Toplam kesme kuvveti Atalet momenti Yapma kiriş hesap yüksekliği Yapma kiriş en kesiti optimum Yüksekliği Yapma kiriş en kesiti minimum yüksekliği Talep edilen mukavemet momenti Gövde laması kalınlığı Başlık laması kalınlığı Başlık laması eni Gövde laması yüksekliği Sehim Çubuk kesiti plastik şekil değiştirmelerini göz önüne alan katsayı Uniform yayılı yük Başlık laması kesit alanı Kayma emniyet gerilmesi Mesnet reaksiyon kuvveti Kiriş açıklığı Gövde atalet momenti Başlık atalet momenti Tekil yük : : : : : : : ∆ k .

I Profil ve Petek Kirişler Arasındaki Mukavemet Momenti Artışı .6.………………….9.2...6.……….……………………..Petek Gözlerinin Lama Demirleri İle Takviyesi ……………………………....34 Şekil 4.Petek Kiriş Şekillerinin Persfektif Görünümleri ...İzostatik Hesapta Gerilme Dağılımı .…………5 Şekil 2.46 Şekil 5.5...……………………………7 Şekil 2.40 Şekil 5.9 Şekil 2.…….2..……………………………...3 Şekil 2......Petek Kiriş ve Normal I Profili İçin Tesisat Geçişleri………………………14 Şekil 3.Petek Kirişin İmal Şekli ..3.İzostatik Kabulde Moment ve Kesme Kuvveti Diyagramları………………..…………..4.3..18 Şekil 3.7..Petek Kiriş Şekilleri………………………………….10.Yükseklikleri Farklı Aynı Profilden Üretilen İki Farklı Petek Kiriş .36 Şekil 4.I Profil Kesitindeki Gerilme Dağılımları …………………………………….Mukavemet Momenti Ve Ekonomik Faktör Grafiği .8.5..4 Şekil 2.4 Şekil 2.Oberhausen’da Mağaza………………………………………………………43 Şekil 5..29 Şekil 4..43 Şekil 5...………………………….47 Şekil 5..Petek Kiriş Başlığında Kesme Kuvveti Diyagramı…………………………...…….42 Şekil 5.2.Kiriş Gözleri ve Hesap İçin Seçilen Kesitler .x ŞEKİLLER LİSTESİ Şekil 1.....7..10...Yapma Kiriş En Kesit Şekli …………………………………………………53 .Bir Hal Konstrüksiyonunun Taşıyıcı Sistemi ………………………………...Ludwigshafen’da Manej …………………………………..………………….4..1....Bir İnşaat Firmasının İdare Binası ………………………………………….Hamburg’da Kumaş Mağazası …………………………..……………………………6 Şekil 2..1...………………………………23 Şekil 3..Her Bir Göz İçin Kesme Kuvveti Diyagramı ….Bir Boru Firmasının Malzeme Hali ………………………………………….……..USA Newmark N.2...1.44 Şekil 5.37 Şekil 4.9...Hal Detayı Resmi ……………………………………………………………41 Şekil 5.....Ara Levhalı ve Ara Levhasız Petek Kirişler …………..1 Şekil 2..……………………………………….17 Şekil 3...………………………..Ara Levhalı ve Ara Levhasız Petek Kiriş Boşluklarının Geometrisi ...(2Q+P) Diyagramı …………………………………………………………....1.Her Bir Göz İçin H Etkisinde Meydana Gelen Momentler ………………….1..Dikme Kesitinde Atalet Momenti Değişimi ….3...5.………………...3.’da Bir Lisenin Konferans Salonu……………………48 Şekil 6..38 Şekil 5...45 Şekil 5...………..7 Şekil 2.10 Şekil 2..Paris’teki Çarşının Kolon ve Kiriş Teşkili ………………………………….8..4.Kiriş Boyunca Q ve Q Kesme Kuvveti Diyagramları ………………………35 Şekil 4...Y.Petek Kiriş ve Gövde Boşluklarının Geometrisi .1....4..

...……………………………………………….Petek Kiriş Teşkil Şekli …………………………………………………….91 Şekil 8.8..……………………………………………….91 Şekil 8....Kabuk Eleman İçin Lokal Eksenler....4.6.Yapma Kiriş En Kesit Hesap Değerleri .3..82 Şekil 7.57 Şekil 6.7.82 Şekil 7.71 Şekil 7...1.Kiriş Moment ve Kesme Kuvveti Diyagramları ……………………………...Kiriş Başlığının Gövdesine Göre Kayması ve Etken İç Kuvvetler….1-1 En Kesit Hesap Değerleri .2-2 En Kesit Boyutları ………………….………………………………….…………..5.Mesnede En Yakın Petek Gözündeki Gerilme Dağılımı ……………………93 Şekil 8.……………………………………………..81 Şekil 7..83 Şekil 8.2..………………………………………72 Şekil 7...3...…………………………………………90 Şekil 8..91 Şekil 8..5..………….Kiriş Başlık Enini Değiştirmekle Açıklığı Üzere En Kesit Değiştirilmesinin Teşkili ………………………………………………………………………………….Petek Kiriş Göz Geometrisi ……………………………………………….Yapma Kirişlerin Ekleri …..1.…………….0-0 En Kesit Hesap Değeri ...Kiriş Ortasına En Yakın Petek Gözündeki Gerilme Dağılımı ………………94 Şekil 8.4.5...59 Şekil 6.95 .6.8.2.……..64 Şekil 7.Kiriş Yüksekliği ve Başlık Kalınlığına Değişmesiyle Uzunluğu Üzere En Kesitin Değiştirilmesinin Teşkili ………………………………………………………63 Şekil 6.7.Kat Kirişi Hesap Aşamaları ve Kesit Tesirleri Diyagramları ….xi Şekil 6.Döşeme Kirişinin Düzenlenmesi …………………………….3.Petek Kiriş Modellenmesinin Grafik Görünüşü …………………………….Mesnede En Yakın Gözün Köşe Noktasındaki Gerilme Değeri ..Yapma Kiriş En Kesit Geometrisi ….IPE220 Profili En Kesit Özellikleri …………………………………………90 Şekil 8..68 Şekil 7.2..4..……………………………………75 Şekil 7.

1). sekizgen ve hatta daire bile olabilmektedir. Cellular Beam) şeklinde anılmaktadır[2]. sekiz köşeli görünümünde de olabilir. Bu şekilde gövdesinde petek şeklinde altı köşeli boşluklar bulunan daha yüksek bir profil elde edilir. kiriş yüksekliğini arttırmak amacına yönelik olarak kullanılan ara levhalar nedeniyle. değişik şekiller kullanıla gelmiştir (Şekil 1. Petek kirişlerin gövde boşlukları ihtiyaç durumlarına ve estetik kaygılara bağlı olarak dikdörtgen. gelişen teknolojinin de etkisiyle. Almanca’da (Wabenträger). . IP. Petek Kirişler I kesitli hadde profillerinin (I. Ancak gövde boşluklarında.1. BÖLÜM GİRİŞ 1. Gövde boşluklarının altı köşeli ve petek görünüşlü olmaları nedeniyle. altıgen. bazı hallerde. IPE profilleri) gövdeleri boyunca testere dişine benzer şekilde kesildikten sonra özel bir sistemde tekrar kaynaklanmalarıyla elde edilen kirişlere çelik yapılarda “petek kiriş” adı verilmiştir.1.1. İngilizce’de (OpenWeb Expended Beam. bu tür kirişlere genel olarak bu ad verilmektedir[1]. kare.Petek Kiriş Şekilleri. Örneğin gövde boşlukları. Şekil 1.

.2 Petek kirişlerin başlıca avantajları şunlardır: Aynı kg/m ağırlıkta daha yüksek eğilme mukavemeti sağlayabilmeleri İstenilen yapı yüksekliğini geniş ölçüde sağlama imkanı Hafif görünüşlü bir konstrüksiyon ve boşluklar dolayısıyla boya yüzeyinin azalmasıdır[3]. statik ve konstrüktif prensipler incelenmiş. bunun yanı sıra basit hesap metodu ve kesin statik hesap metodu anlatılmış ve Sap2000 programı yardımıyla modellenen petek kirişlerin uniform yayılı yük altında gösterdikleri davranışlar irdelenmiştir. Bu çalışmada petek kirişlerin yapım esasları.

kiriş başlıkları arasındaki mesafe büyür ve yüksek bir kiriş elde edilir. Bu tarz kirişlere de petek kiriş adı verilir. kirişlerin gövdelerinde bulunan altı köşeli petek şeklindeki boşluklardan ileri gelir. aralarına z yüksekliğinde ara levhalar ilave edilerek kaynaklanırsa.1) ve (Şekil 2. Günümüzde ilerleyen teknoloji sayesinde özel lazer uçlu kesiciler yardımıyla I profillerin gövdeleri istenilen şekilde örneğin dairesel biçimde kesilip birleştirilerek daire boşluklu petek kirişler de elde edilebilmektedir.1.2. 2. Kesit Yükselmesinin Getirdiği Avantajlar Bu tarz kirişlerin konstrüksiyonundaki prensip (Şekil 2. Bu özel kesiş ile elde edilen kiriş parçaları. Bu halde kiriş gövdesinde sekiz köşeli boşluklar meydana gelir. özel bir sistemde tekrar kaynaklanması ile ortaya çıkan daha yüksek gövdeli kirişlere petek kiriş adı verilir. Özellikle İngiltere ve Almanya gibi batı Avrupa ülkelerinde çoğunlukla dairesel boşluk tercih edilmektedir[1].2) ‘de görülmektedir: Şekil 2.1.2. BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN TASARIMININ MÜHENDİSLİK ARAŞTIRMASI 2.Petek Kirişin İmal Şekli. Bu isim. . Tanım Çeşitli I profillerinin gövdeleri boyuna doğrultuda zigzag benzeri bir kesimle ayrılıp.

2.3. Petek kirişlerin üretilme amacı işte bu basit önermeye dayanır. Bir profilin emniyetle taşıyabileceği moment yaklaşık olarak: M ≈ a * f * σm dir.4 Şekil 2.I Profil Kesitindeki Gerilme Dağılımı.Ara Levhalı ve Ara levhasız Petek Kirişler. f a f σm Şekil 2. . Buradaki simgelerin manaları: a = başlıkların ağırlık merkezleri arasındaki mesafe f = bir başlığın enkesit alanı σm = başlığın ortalama emniyet gerilmesi Yukarıdaki yaklaşık formülden de anlaşıldığı gibi a mesafesinin büyütülmesi kirişin taşıyabileceği momenti artırır.

Grafikten de anlaşılacağı gibi ara levha kullanılan kirişte a yüksekliğindeki artışa bağlı olarak Wx değeri diğer profillere oranla bariz şekilde artmıştır.8 kg/m Şekil 2. başlıklar arasındaki mesafeyi büyüttüğü gibi. Peteklerin alanı: . 2.4)’deki grafikte açık ve net olarak görülebilmektedir.0 PE 360 57.5 Metre/boy ağırlıkları yaklaşık olarak aynı olan petek kirişlerin yalnızca a mesafesinin artması sonucu mukavemet momentinde meydana gelen artış (Şekil 2. Wx 1520 cm3 Wx 1500 cm3 1000 cm3 782 570 675 904 500 cm3 I g PB 200 61.3.I Profil ve Petek Kirişler Arasındaki Mukavemet Momenti Artışı. Kiriş gövdesindeki boşluklar veya petekler.1 I300 profilinden z=200 mm Ara levhalı petek kiriş 620 mm 59.4. kiriş gövdesindeki malzemeyi de azaltır. Gövde yüksekliğini kiriş ağırlığını aynı düzeyde tutarak yükseltebilmenin en güzel yolu petek kirişler ile sağlanmaktadır. Gövde Boşluklarının Yararları Yaklaşık aynı kütle ağırlıklarına sahip dört kirişin aralarındaki tek fark gövde yüksekliklerinin artmış olmasıdır.3 PBL 240 60.3 I 320 61.

gövde malzemesindeki ekonomi biraz daha artar.5)’e göre: Fw = 2 * v * (3/6) * e = v * e v = h / 3 .1) olur alınırsa elde edilir. Petek Kirişlerin Yapımındaki Geometrik Bağıntılar Petek kirişler aşağıdaki sıraya göre imal edilir: .6 e/6 e/3 e/6 v = h/3 v = h/3 H = 4h/3 v = h/3 v = h/3 Şekil 2.4. 2.5. e = 4/3h .Petek Kiriş ve Gövde Boşluklarının Geometrisi. H = h + h/3 = 4h/3 Fw = 1/3 h * 4/3h = 4/9 h2 Bu durumda gövdenin dolu alanı : Fst ≈ H . 4/3 = 16/9 h2 (2. olduğundan gövde malzemesindeki ekonomi yaklaşık olarak %25 olmaktadır. e = 4h/3 . Ara levhalar kullanılması halinde. (Şekil 2.

7. elde edilen kiriş parçalarının düzeltilmesi.6.Petek Kiriş Şekillerinin Persfektif Görünümleri. h’nin %26’sı ile %33’ü arasında değişir.2v = diş yüksekliği Bu işaretlerle H1 = 2(h-v) H2 = 2(h-v)+z elde edilir.7 Putrelin zigzag şeklinde kesilmesi. r = h. kiriş yarılarının kiriş yüksekliğini daha da arttıran ara parçalarının ilavesiyle kaynaklanması (Şekil 2. gerekli mukavemet momentine bağlı olarak 50 ile 200 mm arasında seçilir. v mesafesi. z ara parçası yüksekliği.6) [4].Ara Levhalı ve Ara Levhasız Petek Kiriş Boşluklarının Geometrisi. . Şekil 2. birbirlerine nazaran yarım kesiş adımı kadar kaydırılan kiriş yarılarının doğrudan doğruya kaynaklanması. Şekil 2.

kaynaklanacak parçaların bağlanması gibi yardımcı işler de otomatik olarak yapılır. DIN1025 yaprak I Geniş başlıklı IBP profilleri. imalat tarzı bilhassa ekonomik olur[5]. 4. yapılır.8 2. Fonksiyon bakımından gövdelerinde boşlukların bulunması istenen az sayıdaki kirişler için 1. Yarı otomatik: kesme şablon ve otomatik şalümo ile. Bu metoda diğer işlemler de imkân nispetinde otomatikleştirilmiştir [1] Petek kirişlerin maliyeti ve ekonomik kullanış imkanları. 2. yukarda belirtilen imalat metotlarının seçimi ile yakinen ilgilidir. DIN 1025 yaprak 2 Geniş başlıklı. DIN 1025 yaprak 3 Orta genişlikte IPE profilleri. düzeltme ve kaynak el ile . düzeltme ve Bir özel makine ile tam otomatik: bu usülde birkaç kiriş aynı zamanda kaynaklama ayrı otomatik makinelerle yapılır. imal metodu ile maliyet azalır.5. 2. otomatik olarak kesilir. Petek Kirişler Nasıl İmal Edilir Petek kirişlerin imalinde sıcakta çekilen çeşitli I profilleri kullanılabilir: Dar I profilleri. imal metodunun bir anlamı vardır. şalümo ile kesme. 3. DIN 1025 yaprak 5 Geniş IHE profilleri. hafif IPBI profilleri. düzeltilir ve kaynaklanır. Kirişleri şalümo ile kesmek yerine 1000 tonluk bir pres ile zımbalamak suretiyle Amerika’da daha ekonomik bir imalat tarzı geliştirilmiştir. Modern yüksek yapılar ve geniş hacimli endüstri halleri gibi çok sayıda kiriş imalinin söz konusu olduğu yapılarda 3. Nakil. Euronorm 53-62 İmalat aşağıdaki yollardan biri ile yapılabilir: 1. El imalatı: markalama.

6. IPE ve IPB profillerinde z=0 için Wx deki artış %35 ile %50 arasındadır. INP.9 2.8. Bu kirişler için 200 ve 600 lük profiller kullanılmış ve birincisinde v=60 mm. Tablolarda ilginç olan husus.Yükseklikleri Farklı Aynı Profilden Üretilen İki Farklı Petek Kiriş. Küçük profilin başlık ve dikmeleri büyük profilinkine nazaran daha narindir ve bunun etkisi ancak statik hesaplarda görülür. z=200 mm için bu artış. küçük profillerde çok daha fazladır. Esas profilin Wx değeri petek kiriş imali sonrasında artış göstermektedir. İşaretlenmiştir. Mukavemet momentlerindeki bu sıçramayı daha iyi anlatabilmek amacıyla yükseklikleri farklı aynı profilden üretilen iki ayrı petek kirişi (Şekil 2. . Yükseklikleri H2= 480 ve H2=1000 mm olan iki kiriş gösterilmiştir. ikincisinde ise v=200 mm seçilmiştir.8) inceleyelim: 200 mm Z = 200 600 mm H=1000 mm 200 mm e = 835 mm e= 360 mm 60 mm 200 mm 360 mm 60 mm H2= 480 mm Şekil 2. kullanılan esas profile kıyasla petek kiriş mukavemet momentindeki artıştır. Enkesitin Statik Değerleri Petek kirişler için de hadde profillerindekine benzer profil tabloları mevcuttur.

[6] Bu oran ne kadar artarsa malzemenin ekonomikliği de o denli artıyor demektir.7. I profiller özellikle geniş açıklıkların güvenli bir şekilde projelendirilmesinde sıkça kullanılan yapı malzemeleridir. İşte petek kiriş formu tam da bu noktada bizlere ne denli gerekli bir uygula olduğunu ispatlamaktadır. Ekonomik Faktör (Wx/G) Petek kirişlerin yapı çeliğine getirmiş olduğu en önemli avantaj ekonomik bir malzeme olmasıdır. mukavemet momentinin birim ağırlığa oranı olan Wx/G faktörü ile ifade edilir. Ancak I profillerinin mukavemet momentleri (Wx) ancak profil kesit yüksekliğinin artmasıyla daha yüksek değerlere ulaşmaktadır.10 Wx/G 50 IPB z=200 IPE z=200 40 I z=0 I z=200 30 I 20 10 0 1 2 3 4 5 4630 5370 6 6580 7 8 8610 9 10 10000 Wx (103) Şekil 2. Petek kiriş formu kullanılarak elde edilen yeni kirişin hem mukavemet momenti tatminkar ölçüde artmakta hem de kiriş öz ağırlığında ya hiçbir değişiklik olmamakta (z=0 için) yada cüzi bir artış meydana gelmektedir(ek levhalı form). Eğilmeye çalışan bir kirişin malzeme sarfı yönünden ekonomikliği.9. Profilin kesit yüksekliğinin artması kiriş öz ağırlığının da artması demektir. .Mukavemet Momenti ve Ekonomik Faktör Grafiği 2.

Petek kiriş formu sayesinde mukavemet momentinin ne mertebede arttığı görülmektedir. IPB ve IPE profillerinden. Alman teknik literatüründe ilk defa da petek kirişlerden şu şekilde bahsedilmektedir: (Bütün makaslar. gövdelerinde altı köşeli boşluklar bulunan profillerden teşkil edilmiş olup. 2. Örneğin I profillerinde z=0 için mukavemet momentinin 4630 cm3 den 6580 cm3 ‘e. (Şekil 2. Bu nedenle de gerek hesap gerekse yapımları için en fazla gelişmede bu ülkede olmaktadır. Uygulama Alanları Çatı aşıkları Hal kafes kirişleri Hal kolonları Döşeme kirişleri . Son verilen örnekte fark açıkça görülmektedir ki mukavemet momentindeki artış %88 mertebesindedir. üzerinde I profilinden yapılan ve z=0 ile z=200 mm olan petek kirişlerine ait eğriler görülmektedir.) 2. IPE profil serisinin verilerinden elde edilen eğri hızlı bir yükseliş göstermekte.bu boşluklar örtülen hacme bir canlılık katmaktadır.9) ’da I profiline ait eğri. Avrupada Petek kiriş kullanımının en yaygın olduğu ülke Almanya’dır. z=200 mm için de 8610 cm3’e çıktığı görülmektedir.11 Bir profil serisinden (değişik yüksekliklerdeki her bir profil için) imal edilen belirli bir kiriş tipi için bu değerlerin işaretlenmesiyle bir abak (Şekil 2. Ülkemizde daha çok ekonomik olduğu için tercih konusu olan petek kirişler genel olarak altıgen boşluklu şekilde kullanılmaktadır. Avrupa’da mimari açıdan son derece kullanışlı bir form sayılan petek kirişlerin Türkiye’de mimari açıdan değerlendirilmesi söz konusu değildir. z=200 mm’lik ara levhalarıyla yapılan petek kirişlere ait eğriler de abakta işaretlenmiştir. IPB profillerinden imal edilen petek kirişlerde ise ancak büyük kiriş yüksekliklerinde aynı tesir derecesine ulaşılmaktadır.9.8.9) elde edilir. Petek kirişlerin ülkemizde kullanımı yakın tarihe kadar pek yaygın olmamakla birlikte özellikle sanayi yapıları için günümüzde sıkça kullanılır olmuşlardır. Tarihsel Gelişme Petek kirişlerin tarihsel gelişimi 1928 yılına dayanmaktadır.

12 - Kat kirişleri Şed kirişleri (düz eksenli) Kemer şeklinde şed kirişleri Kompozit kat kirişleri Yaya geçitleri Servis istasyonu çatıları Kren köprüleri Dolu gövdeli köprülerin gövde levhaları takviyesinde .

Genel Olarak Avantajları Petek kirişler I profillerinin kullanımında devrim yaratmıştır. Ayrıca petek kirişlerin gövdesinde oluşan boşlukların da büyük avantajları vardır. eğilme momenti yani taşıma kapasitesi yüksekliğinin karesi ile doğru orantılı olarak artar. Bununla birlikte mimari açıdan baktığımızda da hoş ve dekoratif bir görüntü ortaya çıkmaktadır. Ek olarak kirişin boya alanını ve dolayısıyla boya giderlerini azalmaktadır. Eğilmeye çalışan kirişlerin.10. Ancak gereği gibi araştırılıp hesaplanmazsa bu avantaj emniyetin yeterli olmamasından dolayı herhangi bir avantaj sağlamaz. O denli faydalı ve kabul gören bir fikirden doğmuştur ki Avrupa’da kullanımının yaygınlaşmaya başladığı ilk yıllarda “birilliant idea” (zekice fikir) olarak itibar görmüştür[7]. İkinci büyük özelliği ise hafif olmasıdır. Bu işlemi yaparken çelik malzeme giderini en alt düzeyde tutmak ekonomiklik açısından önem kazanmaktadır. İşte bu çerçevede yapılan araştırmalar sonucu petek kirişlerin çelik malzemede ekonomi sağladığı ortaya çıkmıştır. Örnek olarak bu boşluklardan yapının tesisat donanımları geçebilmekte ve yapı yüksekliğinin gereğinden fazla olması engellenmektedir. Dolayısıyla çelik kirişlerin de yüksekliklerini arttırmak gereği ortaya çıkmaktadır.13 2. .

Gövdedeki boşluklardan dolayı boya ve antipas masraflarının azalması.10) İstenilen yapı yüksekliğine göre ayarlama imkanı. . Yapılan tüm projelerde bu üç ana kriter tasarımın esasını oluşturmaktadır.Petek Kiriş ve Normal I Profili İçin Tesisat Geçişleri.14 Özet olarak bu bahsettiğimiz avantajları şu şekilde maddeleyebiliriz: Hafiflik ve bunun sonucu olarak malzeme bedelinin az olması. Hafif görünüş.10. güvenilir ve ekonomik boyutlandırma yapmak vardır. yapının salt ağırlığının azalması ve dolayısıyla kiriş eğilme momentlerine. Kiriş ağırlığına oranla rijitliğin büyük. Benzer yoğunluklarda ise mukavement momentlerinde bariz fark görülmektedir. sehimin az olması 300 mm 250 mm 450 cm Şekil 2. Benzer yükler altında seçilen farklı profillerin karşılaştırılması yapılırsa kullanılan malzemenin yoğunluğu I profillerde petek kirşlere nazaran daha fazla olmaktadır.11. 2. mesnet reaksiyonlarına ve temellere müsait tesir. nakliye ve montaj kolaylıkları. (Şekil 2. Her çeşit tesisatın geçirilmesine uygun gövde boşlukları. Ekonomik Boyutlandırma İçin Petek Kirişler Mühendisliğin tanımında sağlam.

ekstradan yapılması gereken servis boşluklarının mali yükünü ortadan kaldırması bakımından önemlidir. Kullanılan malzemenin birim uzunluğundaki ağırlık azalmasının yapıya getireceği yük azalacağından diğer taşıyıcı elemanların seçimine olumlu yönden yansıyacaktır.15 Profil seçimi petek kirişlerden yana kullanılırsa dolu gövdeli I profiline nazaran %30 %40 ‘lara varan oranlarda yapı maliyetinde tasarruf sağlanmış olunur[8]. Bu durumun doğal sonucu olarak demir malzemenin korunması için kullanılacak olan antipas ve boya sarfiyatı daha az olacaktır. . Petek kirişlerin yapı içersinde sağladığı servis boşlukları. Aynı eğilme dayanımını sağlayan iki profil arasında I profili yüzey alanı bakımından petek kiriş formuna nazaran daha fazla olmaktadır.

Dikmelerdeki normal kuvvetlerin küçük tesiri deformasyon hesaplarında ihmal edilebilir. BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN HESAPLAMA METODLARININ İNCELENMESİ 3. Fg=sabit. e kesiş yolu birimine eşit göz açıklığı ile e/3 eşit olan başlığın serbest açıklığı ayırt edilmelidir. Ig/Fg=sabit. Genel Bilgi Petek kiriş. Her çerçeve gözü üçüncü dereceden hiperstatik olduğundan 20 gözlü bir petek kiriş 60. fakat düğüm noktalarında tesir ettiği kabul edilecektir. kiriş boyunca düzgün yayılı. dereceden hiperstatiktir.1. Statik hesaplarda.1. Dolayısıyla Ig=sabit. .1. Statik 3. statik yönden bir çerçeve kiriştir ve düğüm noktaları normal boyutlu çerçeveye (Vierendeel Kirişi) nazaran çok büyüktür[3]. İleriki incelemeler için yükün kiriş eksenine dik. Kirişin teşkilindeki özelliklerden. statik hesabı basitleştiren aşağıdaki hususlar ortaya çıkar: • • • • • • Kiriş ortasına göre simetri Yatay kiriş eksenine göre simetri Üst ve alt başlık enkesitlerinin aynı olması. Dikme orta noktaları moment sıfır noktaları olarak kabul edilebilir.3.

1. .17 3.2. Şekil 3. Basitleştirilmiş İzostatik Hesap Metodu Genel hallerde.1. moment sıfır noktaları başlıklarına ortasında kabul edilerek elde edilen izostatik sistem ile hesap yapılabilir[6].İzostatik Hesapta Gerilme Dağılımı.

dikme kesitindeki kiriş kesme kuvvetinin değeridir.2.m = N g .m=Mm/hs .m / Fg . (3. Bu nedenle bir petek gözünü izole ederek bunun genel durumunun ele alınması yeterlidir[9].1) . Farklı literatürlerden alınan bilgilere göre basitleştirilen metodun esaslarına değinmek gerekir. (Şekil 3.İzostatik Kabulde Moment ve Kesme Kuvveti Diyagramları. σ g .e (q düzgün yayılı yük ) denilebilir. (Şekil 3. Qm.2)’e göre aşağıdaki bağıntılar elde edilebilir: P=q. Bu q yükünün düğüm noktalarından etkilendiği varsayımına dayanmaktadır. gözde başlık normal kuvveti: Ng. Buna göre: m. m.2)’de on yedi gözlü bir petek kirişin yarısı ve düzgün yayılı yük için moment ve kesme kuvveti diyagramları gösterilmiştir.18 Şekil 3.

2 = M g . m / Wg .e Qm + P e ⎞ . gözde başlık kuvveti: M m.e = . σ pf .1 + σ g . kiriş yüksekliklerinin fonksiyonu olarak gösterilmiştir.2 2 2⎠ H m−1 = = e (2Qm + P ) .19 m. Keza a-a ve b-b kesitlerinde dikme atalet momentleri kolaylıkla hesaplanabilir. PE.4) Fg. PB profillerinden imal edilen petek kirişlerin başlık genişlikleri ve e boyutu eşit alınmıştır.1 = N pf / Fpf . Aynı yükseklikte I. 2 = M pf / W pf (3. 2. ⎟ + ⎜ hs ⎝ 2.a veya H m−1.3) (m-1) dikme mafsalında H yatay kuvveti[6]: 2 ⎛ Qm .2) Dikme normal kuvveti: N pf = P / 2 . σ g .b. (3. 2 ≤ σ em (3. Ig başlık statik değerleri hesaplanır veya tablolardan alınır. σ pf .6 12 (3. 2hs Fpf (m-1) dikmede dikme momenti: M pf . Başlıkların iç kenarlarına göre hesaplanan mukavemet momentleri ile e/3 genişliğinde dikmeler için hesaplanan mukavemet momentleri. τ m −1 = H m −1 . Wg. m −1 = H m −1. Gerilmeler yukarda gösterildiği gibi hesaplandıktan sonra süperpozisyon yapılır: Başlığın A noktasında[10]: σ g .5) .e Qm .g = Qm .

Buna göre kullanılacak profil petek kiriş formuna dönüşecek hali de düşünülerek tahmin edilmelidir[1]. I profili seçimi Petek göz düzeninin belirlenmesi Statik gerilmelerin hesabı Gerekli kontrollerin değerlendirilmesi 3. Seçilen petek kirişin mukavemet momentinin bu değerden daha yüksek olması gerektiği açıktır.6) İzostatik hesap metodunda.3. Bu aşamalar aşağıdaki gibidir. Elde edilen mukavemet momenti belirli bir katsayı ile bölünmek suretiyle güvenli tarafta kalınmış olunur.5 olarak alınır. . Statik kabulleri aşan bir hesap hassasiyetine gerek yoktur. Böylelikle profil seçimi için rehber teşkil edecek yeni mukavemet momenti W’1üz= ( W1üz/K1 ) bağıntısına göre belirlenecektir.1.3. a. Petek Kiriş Hesaplarında Önerilen Pratik Yöntem Özellikle ülkemizde petek kirişin hesabını sadece basit eğilme hesabıyla tamamlandığı düşünülmektedir. b. 3. Bu tür hesaplamalarda bu katsayıya genellikle K1 katsayısı denir ve K1=1. I Profili Seçimi Petek kiriş hesaplarına öncelikle kirişin ne şekilde teşkil edileceğinin belirlenmesiyle başlanır. formülü yardımıyla bir mukavemet momenti bulunmalıdır. d. Petek kirişteki maksimum eğilme momenti “Mmax” hesaplandıktan sonra projemizin gerektirdiği kiriş ebatlarının seçimi için W1üz= (W1üz/σem) [25]. c.a. Ayrıca sadece eğilme hesabı yapmak petek kiriş üzerine gelebilecek diğer gerilmeleri yok saymak demek olacağından boyutlandırılan petek kiriş üzerine gelebilecek yüklere karşı mukavim olmayabilir. Petek kiriş hesabı dört aşamadan ibaret olacaktır.20 Dikmenin B noktasında[16]: σv = 1 2 σ pf + 4τ 2 + σ pf ≤ σ em 2 ( ) (3.1. kabule uygun bir hesap hassasiyeti elde etmek için hesap cetvelini kullanmak yeterlidir.

Böylece kiriş ortasına petek göz boşluğu veya dikmeden hangisinin geleceği belirlenir. Pratik olarak kolaylık sağlamak amacıyla (Tablo 3.1. alttaki ise cm3 cinsinden mukavemet momentine aittir[1]. Uygun seçimi yapmak projelendirme sürecini oldukça kısaltacaktır. Petek kiriş üretiminde kullanılacak I profilini sadece yukarıdaki “ Wk1üz ” değerine göre seçmek yetersiz olabilir. Özellikle (hafif yük + büyük açıklık) söz konusu olduğunda sehim daha da önemlidir. Buna göre farklı yükler ve farklı açıklıklar için petek kirişlerin 1 bulunması gereken “ Wk1üz ” ve “ I k üz ” değerleri hesaplanmış ve aşağıdaki tabloya yerleştirilmiştir.9 ton/cm2 (3. (M+Q) statik etkilerinin beraber bulunduğu uygun olmayan başlık kesitinin .b. Petek kiriş hesapları kolay değildir. Deneme yanılma yöntemi kullanılarak uygun en kesit belirlenmiş olur. 3. Tablonun her karesinde bulunan iki değerden üstteki cm4 cinsinden atalet momenti. ' σ em = 0.21 Bir dizi petek kiriş hesapları incelenmiş ve elde edilen bulgulara göre petek kirişlerin mukavemet momenti[1]: Wk1üz = M max ' σ em .1)’de bir tablo hazırlanmıştır.7) Bağıntısına genellikle bağlı kalmaktadırlar. Wk) saptandıktan sonra kullanılacak I profili türüne göre tablodan uygun olanı göz önünde tutarak bir profil seçilir. Petek Göz Düzeninin Belirlenmesi Hesaplama yöntemlerine geçmeden önce yapılması gereken ilk adım petek göz sayısının ve mesnede en yakın birinci petek gözün mesnede olan mesafesinin ölçülmesi gerekir. Böylelikle herhangi bir petek kiriş için minimum karakteristikler (Ik .3.

0 125.2 500.15 0.5 2056 2742 3247 4780 6854 9.7 735.8 562.0 1149 1532 1914 2680 3628 5742 7656 7.3 273.25 0.0 175.5 311.3 745.9 520.0 117.0 1027 1191 1172 1367 1333 1556 1254 1505 1756 9570 11771 14285 17135 20340 23921 27900 3051 4185 5571 7232 9262 11484 14125 17142 20561 24407 28705 33480 3560 4883 6499 8437 10806 13398 16479 19999 23988 28475 33490 39060 .6 626.3 625.8 680.0 250.3 177.Petek Kiriş Seçim Tablosu Petek Kiriş Seçim Tablosu 4.7 752.3 313.2 117.9 260.7 170.22 yeri bulunmuş olur.0 1235 7.25 1.4 136.5 1413 1884 2354 3296 4709 7063 8.8 200.0 965 6.0 880.0 208.3 407 56.6 843.3 393.4 712 5.2 250.6 434.75 306 42.5 698 977 5.7 444.5 121.7 210.0 723 75.0 1714 2286 2857 4000 5714 8.0 733.6 752.3 607.5 585.4 347.3 875.6 147.75 1.0 205.5 0.6 781.5 926 88.3 1300 1688 2161 98.0 1004 351.8 1206 1544 86.5 2871 3828 4785 6698 10.0 419 52.0 3348 4467 5580 7812 102.5 557 63.7 976.8 486.5 340.50 0.7 173.2 9417 11428 13708 16272 19137 22320 1125 1406 1688 1969 1253 1567 1880 2194 1389 1736 2083 2431 281.0 2441 3255 4068 5695 8136 9.3 133.8 940.3 420.2 558 69.0 440. Tablo 3.2 510.6 168.0 146.2 156.6 850.2 375.4 222.20 0. Bu açıkladığımız ayrıntıların belirlenmesi profilin zigzag kesiminin uygulanış tarzına da bağlıdır[1].5 501.4 150.4 84.2 195.4 390.8 694.50 1.6 1111 421.8 188.4 238.3 1021 492.35 0.9 281.0 100.0 743 929 6.3 508 70.7 277.00 1.0 686.3 250.2 1017 1395 1857 2411 3088 1526 2093 2786 3616 4631 2034 2709 3714 4822 6175 2543 3488 4642 6027 7718 9569 11160 140.3 347.9 666.0 293.3 889.8 105.1.5 315.5 8571 10281 12204 12204 14353 210.9 630.2 351.8 438.0 525.7 225.

Kiriş Gözleri ve Hesap İçin Seçilen Kesitler. Göz (b) 1.10) . Birincisi başka çelik elemanın gövdesine bağlanma şeklidir.23 x1 xm L/2 (a) m.3) de (b)’deki gibi olacaktır. Göz e’k 1. Kiriş ucundan m.25)h (3. Başlık (m.9) “n” tek sayı çıkarsa simetri ekseni (Şekil 3. Dikme m. Başlık m. Bu durumda kiriş hesap açıklığı kesin boyuna eşit alınabilir[6]: l−L (e = = 0) 2 ' k (3. Dikme 1. “l” ' kesim boyuna göre “n” göz adedinin belirlenmesidir[11].5m + 0. n= l − 2h l − 2h = e 1.8) yada bir elemanın üstüne oturtma şeklinde olabilir ki o zaman hesap açıklığı kesin boyundan küçüktür ve e k ≠ 0 olur. Kirişlerin mesnetlenmesi iki türlüdür.5h (3.3. Başlık L = Kiriş Hesap Açıklığı l = Kiriş Kesim Boyu Şekil 3. göz) ekseninin kiriş mesnet eksenine mesafesi: ' x m = (e k − e k ) + (1.3) de (a)’daki gibi ve eğer “n” çift sayı çıkarsa simetri ekseni (Şekil 3.

5m + 0.5 alınarak “xm” ve ona bağlı olarak “Mm” hesaplanır. maxQ) ve de bir ara kesitte yapılmalıdır.1. Dolayısıyla (M+Q) etkilerinin en olumsuz durumda bulunduğu kesiti saptamakta yarar vardır. açıklığı az yükü fazla olanında.11) şeklindedir.3. “n” tek sayı ise. “Qm” ve “Hm” hesaplanır. Ortalarında ayni eğilme momentine haiz. Petek kirişlerde en elverişsiz durum (M+Q) etkilerine maruz başlık kesitlerinde oluşmaktadır. Bir başka deyimle kiriş ortasındaki veya ortasına en yakın başlıkta mesnete en yakın dikmede ve bir de ara kesitteki başlıkta gerilmeler kontrol edilmelidir.c. “xm” xm=(ek-e’k) + (1. “n” tek sayı ise m=(n/2)+0. “n” çift sayı ise m=(n/2) alınarak . m = 1 alınarak ona bağlı olan “xm” . açıklıkları ve yükleri değişik kirişlerden. kiriş simetri ekseni üzerinde bir başlık var demektir ve mesnetteki en uzaktaki bu başlığın mesnet eksenine uzaklığı xm=L/2 olur. Buna göre. “n” çift sayı ise simetri ekseni üzerinde dikme vardır ve mesnete en uzak başlığın mesnete “xm” mesafesini bulmak için m=(n/2) almak gerekir. Herhangi bir kesitteki statik etkiler[6]. 3. Statik Gerilmelerin Hesabı Petek kirişlerde statik hesap sonucu irdeleme genellikle maksimum moment ve maksimum gerilme kesitlerinde (maxM.Bu kesitte genelde Qm = 0 dır.25)h formülünde göre hesaplanır. Buradan Mm momenti yukarıdaki formülden bulunur ve Qm yaklaşık olarak “0” alınabilir. 2 xm 1 qL Mm = xm − q = qx m ( L − x m ) 2 2 2 qL L Qm = − qx m = q ( − x m ) 2 2 (3.24 olacaktır. (M+Q) nün olumsuz etkidiği kesit .

b) σ mB = 3. açıklığı büyük yükü az kirişlerde ise. Aşama). Mesnede en yakın gözde : H mG = 3h (2Qm − 1.1.d.25 mesnede doğru yaklaşmakta.5qh) 4h1 N mG = 0. yük nispeten az olduğundan bu karakteristik kesit. Petek kirişlerin kontrolleri en kritik kesitler olan mesnede en yakın ve momentin maksimum olduğu orta noktaya en yakın gözlerde aşağıdaki şekilde yapılır[1]. Aşama) seçilen profile göre petek kirişin düzenlenmesi saptanmıştır (2. Gerekli Kontrollerin Değerlendirilmesi Petek kiriş hesaplarında son aşama gerilme kontrollerinin yapılmasını içerir.a) σ h = (σ kay + σ kay 2 + 4τ kay 2 ) ≤ σ hem Momentin maksimum olduğu noktaya en yakın gözde: 1 2 N mG = Mm h1 N mB f σ em olmalıdır. açıklığın 1/4 ile 1/3 ü arasında kabul edilebilir. . Petek kirişlerde.3. (1. üç karakteristik kesit için statik tesirler bulunmuştur (3. buna karşın. FB (3. bu kesit ortaya doğru kaymaktadır. sonuncu aşamada da. Petek kirişin yapımında kullanılacak I profili seçilmiştir.75qh σ kay = τ kay = N mG FG H mG FG (3. Aşama). açıklık fazla.11.11. bağıntılardan uygun biçimde yararlanılarak.

1. bölüm göz adedine göre tayin edilir. ara levhalardan yararlanma yoluna gidilebilir. Petek kirişin hiperstatik sistem olarak hesaplanmasıyla gerilmelerin daha hassas bir şekilde tayini.L/4 ve L/3 arasındaki bir başlıkta Gerilme kontrolleri yapılır. gerilmelerin emniyet sınırlarını aşması beklenmemelidir. Başlık ve dikme kesitlerine ilişkin mukavemet değerleri ilgili olanından alınır. Hirschfeld’in işaretleriyle bu denklemler[2]: . Hiperstatik hesapda statik bilinmeyenlerin sayısı. . Buna karşın. Bu sistem için mütemadi kirişlerdekine benzer şekilde üç terimli elastisite denklemleri elde edilir. emniyet sınırından uzak çıkıyorsa kullanılan profil numarası küçültülmeli ve tüm hesaplar tekrarlanarak yeni seçimin uygun olup olmadığı araştırılmalıdır. . profilin bir. Kesin Hesap Metodu Genellikle yukarıdaki basitleştirilmiş hesap metodu yeterli olmaktadır. düğüm noktalarının büyük olması sebebiyle beklenilemez. Hirschfeld tarafından verilen bir metoda. Bununla beraber şu hususa değinmekte yarar vardır.Ortaya en yakın (veya ortadaki) başlıkta. bilinmeyenler olarak dikmelerin ortalarındaki teorik mafsal noktalarına tesir eden H yatay kuvvetleri seçilmekte ve bu suretle sistem elde edilmektedir. Şayet gerilmeler. hatta iki numara daha küçültülmesi söz konusu olabilmektedir[6].4. Yukarıda belirtilen yönteme göre saptanan I profili ile yapılan petek kirişlerde kesiti yetersiz kalması. Vierendeel kirişi formülleri yardımıyla petek kirişlerin hiperstatik sistem olarak hesaplanması mümkün olmaktadır. 3. Aksi de söz konusu olabilir. gerilmeler emniyet değerlerini aşar ve profilin büyütülmesi veya petek kiriş ara levhasız idiyse. yapılan otuza yakın örnek bu gerçeği vurgulanmaktadır.26 . dikmelerin geniş.Mesnede en yakın dikmede.

0 değeri genellikle küçük olur.1 H1 ∆ 0. İncelenen sistem için bu katsayılar basitleşir. n = ∆n Şeklindedir.k +1 katsayıları k=1’den itibaren birbirine eşittir.k katsayıları yardımıyla petek kirişin birkaç özelliğinden bahsedilebilir: .1 ile ∆ n −1. çift endeksli ∆ 1. ∆ n.1 ∆ 1. 0 + H 1 ∆ 0. n ortasındaki dikmeyi göstermektedir.1 ∆ ∆ ∆ 1. K + H K +1 ∆ K . . 0 ∆ 0.1 ∆ ∆ ∆2 ∆3 ∆ ∆ 1. Uç dikmeler konstrüktif nedenlerle çok geniş ve rijit teşkil edildiklerinden ∆ 0.1 ∆ ∆4 ∆5 ∆ ∆ 1.∆ K . k −1 veya ∆ k .8 ∆7 ∆8 ∆ 1. n −1 + H n .1 ∆ ∆6 ∆ ∆ 8. Bunlar aşağıdaki matriste Delta ile gösterilmiştir. Bütün ∆ k . n katsayıları farklı olur. = ∆0 H K −1 ∆ K .0 ∆ 0. .1 ∆ ∆ k . =∆K H n −1 ∆ n . .1 ∆ ∆ ∆ 1. K −1 + H K . Kirişin ortasında bir dikme veya göz bulunması hallerine göre. Petek kirişin herhangi bir yerinde takviye bulunmadığı kabul edilirse.27 H 0.n −1 katsayıları birbirlerine eşit olurlar. .1 . K +1 .∆ n . H0 ∆ 0.1 ∆ H2 H3 H4 H5 H6 H7 ∆ H8 ∆0 ∆1 ∆ 1.

hi Fk . i + 2 ⎜ 2.60 ⎟ G ⎠ (3. Dikme genişliği ortada 1/3e. 2⎜ ⎜ ⎟ λ * k +1 ⎪ 6 ⎢ λ * k λ * k +1 h ⎝ λ * k ⎠⎥ ⎭ ⎣ ⎦ ⎩ (3. Takviyesiz petek kirişlerde I/Fk oranı sabittir. Buna göre λ* = λ olur. Dikmelerin kesme kuvvetinin tesiri hesabı için: I c .λ ⎝ E ⎞ = 2.G h h x * ** = x = 2.1 F pt .M .86.12) v değeri (başlık atalet momenti) / (başlık en kesit) oranını gösterir.28 ⎧ 1 ⎡ h* ⎞⎤ ⎫ h * k 12 ⎛ hk * * * hk * * * ⎪ ∆ k .86. λ* = I e .dx EI pt (3. ∆ değerinin hesabında: ∫ M . Dikmelerin atalet momentleri yükseklikleri boyunca çok değişir.14) Bulunur.hi ⎛ ⎜x = 1.2. Başlıklar için Ik=Ie=sabittir. + 2. ⎜ F pt λ Fg ⎪ 6 ⎢ I pt λ hi ⎝ ⎣ ⎩ ⎞⎤ ⎫ ⎟⎥ ⎪ ⎟⎥ ⎬ ⎠⎦ ⎪ ⎭ (3. Aynı durum hk* k k için de geçerli olmaktadır. başlığa geçiş noktasında ise 2/3e dir. Ipf atalet momenti dikme genişliğinin kübüyle orantılı olarak arttığından.15) .13) Formüllerinde Ipf’nin farklı değerleri göz önünde tutulmalıdır. k = −⎨1 + ⎢ k + + + 2v ⎟⎥ ⎬ .E.λ / I k dir. Çeşitli basitleştirmeler yapılarak z=0 için: ⎧ 1⎡ I h 12 ⎛ I 1 hi 1 ⎪ ∆ kk = −⎨1 + ⎢2. . başlığa geçiş noktasındaki değeri kiriş ortasındaki değerinin sekiz katı büyük olur. I . .

5. sürekli ideal bir gövde düşünülmüş ve diferansiyel denklemlerle çözüm aranmıştır. Benzer düşünce tarzları (Delikli Duvarlar)ın hesabında da söz konusudur. . λ Fg ⎟⎥ ⎪ ⎪ 3 ⎢ I pt .dx .86. Dikme Dikme I atalet momenti Dikme Şekil 3. i + ⎬ ⎜ F pt .1. Dikmelerin İdeal. EI a δ2 = ∫ M . λ hi ⎝ ⎠⎦ ⎭ ⎣ ⎩ (3. Sabit Atalet Momentleri (Şekil 3.17) Yazılabilir.M .Dikme Kesitinde Atalet Momenti Değişimi.16) Olur. Kesin hesap için çeşitli yollar denenmiştir.4) yarım dikmenin H=1 kuvveti altında deplasmanı δ ile gösterilse[5]: δ1 = ∫ M . Diğer bir metoda ise Cross’un moment dengeleme metodundan yararlanılmıştır.M .29 ⎧ 1⎡ h h 12 ⎛ 1 ⎞⎤ ⎫ ⎪ ⎟⎥ ⎪ ∆ kk = −⎨1 + ⎢ i + 2 ⎜ 2.4. Bir hesap metodunda çerçeve dikmeleri yerine.dx . 3. EI pt (3.

( ) 3 Ia = 3 : 12 Ipf = dikme enkesitinin gerçek atalet momentleri = K . Ia dir.30 e s. . Bu formülden δ 1 / K = δ 2 : K = δ 1 / δ 2 olur[9].

BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN KONSTRÜKTİF TEŞKİLLERİNİN İNCELENMESİ 4.1. 4. Başlık Takviyeleri Başlıklara iç flanşlar kaynaklanmak suretiyle I formu elde edilerek çok daha büyük bir mukavemet momenti sağlanabilir[12]. Z=0 için genellikle takviye gerekmez. İç flaş takviyeleri ancak hesabın gerektiği hallerde yapılmalıdır[13].2.1. Ara parçalı petek kirişler ise genellikle takviyeyi gerektirir[12].1.1. Konstrüktif Gerekler 4. Tesisat borularının geçirilmesi veya statik ve diğer nedenler dolayısıyla daha büyük h1=H-2v yüksekliğinin gerektiği hallerde z ara parçası ilave edilir. Takviyeler En ekonomik petek kiriş takviyesiz petek kiriştir. 4. . Bu iç flanşlar daha büyük H kuvvetlerine karşı da etken olmaktadır.4. 4.1. Kiriş Uçlarında Gövde Takviyeleri Büyük kesme kuvvetlerinin karşılanması ve kolonlarla birleşimin güvenilir olması için.3. kiriş uçlarındaki ilk gözlerin dolu gövdeli olarak teşkili tercih edilebilir[13]. Başlık ve Dikme Takviyeleri Peteklerin bütün kenarları boyunca iç flanşlar kaynaklanır.4.1.

Yapının tamamlanmış durumda basınca maruz üst başlık.32 4. Bu sebeple kirişe daha büyük kuvvetlerin etkimesi halinde gövde yada dikmenin takviyesi gerekebilir. gerektiği taktirde montaj bağlantılarıyla kirişin basınç başlığı yanal burkulmaya karşı emniyet altına alınmalıdır. İç flanş takviyeleri aynı zamanda gövde rijitlik takviyeleri vazifesini de görmektedir[13]. Bu sebeple hazırlanmış olan statik hesap programları geröeğe en yakın değerleri verebilmektedir. Taşıma Yükü Çok sayıda petek kiriş imalinin söz konusu olduğu hallerde bir taşıma yükü deneyi yapılması.6. Bu diyagonal bağlantının her iki tarafındaki petek kirişler.2.5. Gövde Takviyeleri Petek kirişlerde gövde kalınlığının gövde yüksekliğine oranı diğer hadde profillerine kıyasla oldukça küçüktür.1. Taşıma yükü bu programlara modellenen kirişlerin belirli bir sehim değerini geçmeleri anındaki tesirler olarak düşünülebilir[3]. Yanal Burkulma Kirişlerin basınca maruz başlıklarında yanal burkulmaya karşı gerekli tedbirler alınmalıdır.1. Bunun için uygun bir yerdeki iki petek kiriş arasına diyagonal bağlantı yapılır. Kiriş yüksekliği arttıkça yanal burkulma tehlikesi de artar. Peteklerin gövde rijitliğini azaltıcı tesiri uygun şekilde göz önünde tutulmalıdır. Yine döşemenin veya çatı kaplamasının henüz rijitleştirici tesirinin olmadığı montaj safhasında da. Teorik düzeyde günümüzde kullanılan statik hesap programları üç boyutlu modellemelerde. . sonlu elemanlar yöntemini kullanması bakımından önemlidir. 4. çatı örtüsü dökülüp gerçek rijitliğini kazanana kadar basınç rijitliği olan kuşaklarla bu bağlantıya tespit edilmelidir[14]. döşeme elemanlarına veya çatı kaplamasına emniyetli bir şekilde tespit edilmelidir. Literatürde formüllerin petek kirişlere uygulanması. 4. gövdedeki boşluklar dolayısıyla ancak yaklaşık bir sonuç verir. hesapların sağlamasının yapılması bakımından tavsiye olunur.

33

4.3. Petek Kirişin Sehimi

Petek kirişin sehiminin hesaplanması özellikle statik hesapların doğruluğunun irdelenmesi bakımından önem taşır.
4.3.1. Sehimin Yaklaşık Değeri

Bir petek kirişin üzerinde yayılı yük olduğu düşünülürse sehim hesabı[6]: 5 Pl 3 . 384 EI

f =

(4.1)

Formülüyle elde edilir. I, dolu ve boşluklu kirişlerin atalet momentlerinin ortalama değeridir. Bu şekilde hesaplanan sehim çok küçük çıkar. Petekleri sınırlayan başlık kısımlarında ve dikmelerdeki eğilme momentleri ve kesme kuvvetleri, bu formülle hesaplanan sehimi arttırır. Ek sehim miktarları, başlık normal kuvvetlerinin etkisinde olduğu gibi[6]:

f =∫

QQ NN MM dx + ∫ dx + ∫ dx EF EI GF

(4.2)

İş denklemiyle hesaplanır.
4.3.2. Başlık Normal Kuvvetlerinin Sehime Etkisi

Üst ve alt başlıktaki normal kuvvetler[6]:

N=

M Pl M l = , N= = h 8h h 4h

(4.3)

dir. Başlık normal kuvvetlerinden ileri gelen sehim fg,1 ile gösterilirse bilinen integral formülleri yardımıyla[6]:

34

f g ,1 = 2 ∫
0

1

NNdx 5 N Nl 10 l Pl l . . =2 = . EF 12 EFg 12 EFg 3h 4h

f g ,1 =

Pl 3 .0,124.10− 7 cm Fg h 2

(4.4)

Bulunur. Bu formül başlık normal kuvvetlerinin tesirini, düğüm noktalarının büyüklüğü sebebiyle biraz fazla vermekte ve dolayısıyla emniyetli tarafında kalmaktadır.
4.3.3. Başlık Momentlerinin Sehime Etkisi

Q ve Q kesme kuvvetleri sebebiyle başlık kısımlarında moment diyagramları (Şekil 4.1) da gösterilmiştir. En büyük ordinatlar:
M = Q x .e 2 .6
;

M =

Q.e 2.6

(4.5)

dir. Q kesme kuvvetibütün kiriş boyunca sabit ve ±1/2 olacağından:

M =

e e = olur. 2.2.6 24

Şekil 4.1.Petek Kiriş Başlığında Kesme Kuvveti Diyagramı.

35

Her bir petek gözü için sehim değeri[3]:
e6

f *g , m = 2 ∫
0

M M dx 2 1 e Qx .e e = . . . . EI g EI g 3 6 12 24 = Qx .e3 1 . EI g 2592

dir. Qx kesme kuvveti (Şekil 4.2) deki gibidir.

1/2

1/2

Şekil 4.2.Kiriş Boyunca Q ve Q Kesme Kuvveti Diyagramları Ortalama Q değeri n=1/2 ile çarpılarak

∑Q

x

değeri bulunur:

1 l l pl 2 ΣQx = p. . = 2 2 e 4e Kirişin toplam sehimi[6]: pl 2 e 2 1 pl 2 e 2 . = .0,460.10 −10 EI g 10363 Ig

(4.6)

f gm =

cm

(4.7)

dir. Bu sehim yalnızca bir başlık için geçerli olacaktır.

36

4.3.4. Başlık Kesme Kuvvetlerinin Sehime Etkisi

Her bir göz için kesme kuvveti diyagramları (Şekil 4.3) de gösterilmiştir[3].

Şekil 4.3.Her Bir Göz İçin Kesme Kuvveti Diyagramı.

f * g ,q = 2 ∫
0

e/6

x.eQx e x Qx 1 xQ.Q dx = 2. . . . = x x 6 GFg 2 4 24GFg x GFg

(4.8)

4.3.5. Dikme Momentlerinin Sehime Etkisi

Dikmelerde, H’nın tesiri ile M=Hx . h1/2 ve M = H .h1 / 2 olan momentler meydana gelir. (Şekil 4.4)

(4.H H GFpt GFpt 2 (4.Her Bir Göz İçin H Etkisinde Meydana Gelen Momentler.9) 4.6. ∫ 0 h 1 H .q = 2 hi / 2 ∫ 0 xQQdh 2 x hi = . .M i dh = 2. x .hi 1 M .5): f * pt . 2 3 2 EI pt 2 EI pt hi . Dikme Kesme Kuvvetlerinin Sehime Etkisi Benzer tarzda: (Şekil 4.m = 2 = olur.37 Şekil 4.h H .H 12 EI pt 3 H= e 2 e . . = 2hs 2 2hs Olduğu düşünülürse: e 2[ p(l + e ) + pe] 1 pl (l + 2e ) .4 ve Şekil 4.H x . i . = . 2hs 2 2e 4hs ΣH x = dir[4]. . h1 / 2 f * pt .4.3.10) .

5. 4.(2Q+P) Diyagramı. Ancak tasarım hesaplarında bu değerin %20 fazlasını almak gerekir.2 384 EI f = (4.3.1) formülüne uygun olarak hesaplanır. Pratikte Sehim Hesabı Genel olarak sehimi (4. Yani bu durumda[6]: 5Pl 3 .11) .7.38 Şekil 4.1.

BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN UYGULAMASI İLE TASARLANAN BİNALARIN İNCELENMESİ Aşağıda dünyanın farklı ülkelerinde petek kirişler kullanılarak inşa edilmiş olan bazı yapıların mühendislik incelemeleri yer almaktadır.5. . Boru Firmasının Malzeme Deposu İki mafsallı çerçeve sistemi ile inşa edilen halin iç kısmından bir görünüş (Şekil 5. 5. Taşıyıcı kolonları I profillerden teşkil edilen hangar yapısının açıklıkta petek kirişleri açıklık ortasına doğru yükseltilerek tasarlanmıştır. Bu tarz teşkil hem çatı eğimi hem de mukavemeti açısından önemlidir.1) de görülmektedir.1. Yapının taşıyıcı sistemi tamamen çelik olarak dizayn edilmiş olup sadece çatı örtüsünün altındaki tek açıklıkta petek kirişler tercih edilmiştir.

Bir Boru Firmasının Malzeme Hali. . Şekil 5.2 de de görüldüğü gibi petek kirişin mesnet bölgesine yakın gözleri dolu gövdeli olarak teşkil edilmiştir. Yapı ağırlığının azalması. hafif görünüş ve boya giderlerinin azalması gibi üstünlükler tercih sebebi olmuştur. büyük rijitlik.2 de bazı detaylar görülmektedir[6]. Çerçeve kirişi olarak ara levhasız petek kirişleri kullanılmıştır.1. Şekil 5.40 Şekil 5.

. Almanya Ludwigshafen’da Manej Yapısı Bu yapıda z=200 mm ara levhalı petek kirişler kullanılmıştır.41 Şekil 5.2. Yapı çevresi beton duvarla teşkil edilmiştir. Bu teşkilde dolu gövdeli kirişten petek kirişe yumuşak geçiş ve bu kombinasyonun estetik yönden de tatminkar olduğu görülebilmektedir[6]. Petek kirşler bu kompozit yapıda beton duvarlar üzerine mesnetlenmişlerdir.2. Çatı konstrüksiyonu kanat formundadır.Hal Detay Resmi. Orta çelik kolonların üzerinde makaslar dolu gövdeli teşkil edilmiştir. Petek kirişlere çatı örtüsünün hemen altında kafes kirişler üst başlıkları petek kiriş üst başlığına denk olacak şekilde birleştirilmişlerdir. 5.

42 Şekil 5. Tesisat borularının geçirilmesi için bazı noktalarda dikmeler kesilerek gövde boşlukları büyütülmüş ve bu noktalarda başlıklar iç lamalarla takviye edilmiştir. 5.3. 5.5) .Ludwigshafen’de Manej. (Şekil 5. Almanya Oberhausen’da Büyük Mağaza: Bu yapıda döşeme kirişi olarak petek kirişler kullanılmıştır.3. Hamburg’da Kumaş Mağazası: 1965 yılında inşası tamamlanmış olan bu altı katlı satış mağazasında büyük açıklıklı petek kirişler kullanılarak ekonomik bir çözümleme yapılmıştır[6].4. Bu çok katlı yapıda diğer yapılardan farklı olarak petek kiriş çok açıklıklı çerçeveler kümesinde sürekli kiriş olarak kullanılmıştır.4’de bu takviyeler açıkça görülmektedir[6]. Şekil 5.

5.4. Şekil 5. .43 Şekil 5.Oberhausen’da Mağaza.Hamburg’da Kumaş Mağazası.

Dikmelerde z=200 mm lik ara parçalar kullanılmıştır[6].6. Paris’te Çarşı Şekil 5. Dış kolonlarda H=400 mm yüksekliğinde (h=270 mm) iç kolonlarda H=600 mm yüksekliğinde (h=360 mm). İnşaat Firmasının İdare Binası Resim 6 ‘da az sayıda petek kiriş gerektiren bir yapı görünmektedir.44 5. 50 m genişliğinde büyük bir yapının statik sistemi ile kolon ve kirişlerin teşkil tarzları görülmektedir. çerçeve kirişleri ve mahya noktaları dolu gövdeli teşkil edilmiştir.6.5. çerçeve kirişlerinde ise H=400 mm yüksekliğinde (h=270 mm) petek kirişler kullanılmış. (Şekil 5.1 ‘de 1948 yılında inşa edilmiş 220 m boyunda. 50 m lik genişlik kolon ve kirişleri petek sisteminde olan üç açıklıklı bir çerçeve ile geçilmiştir. . Çatı örtü malzemesi kiremittir.Bir İnşaat Firmasının İdare Binası. 5.6) Şekil 5. Yapı ağırlığı 47 kg/m2 kadardır[15].

Paris’teki Çarşının Kolon ve Kiriş Teşkili. 5.7.45 Şekil 5. Sehimleri azaltmak ve çatı kaplamasının deformasyonunu önlemek bakımından aşık olarak petek kiriş kullanımı başarı sağlar.7. Aşıkları Petek Kirişten Hal Yapısı Mukavemet hesapları sonucu aşıklar için genellikle küçük profiller seçilebildiğinden bu aşıklarda sehimler büyük olmaktadır. . Resim 7’de kolonları. kirişleri ve aşıkları petek kirişlerden oluşan bir hal konstrüksiyonu görülmektedir[16].

USA Seattle’da Çok Katlı Yapı Bu yapıda 17. Petek kiriş ağırlığı 106 kg/m ‘yi bulmaktadır.46 Şekil 5.9) . Bu ise 2600 tonluk konstrüksiyonda 420. Aynı eğilme rijitliğine sahip olan hadde profilinin ağırlığı 220 kg/m dir.2 m boyunda ve 2 t ağırlığında petek kirişler kullanılmıştır. Petek kirişlerin son gözleri dolu gövdelidir ve iki uçtan itibaren yedi petek gözün iç kenarları lama demiri ile takviye edilmiştir. (Şekil 5. Orta kısımdaki on petek göz takviyesizdir.8. 5.Bir Hal Konstrüksiyonunun Taşıyıcı Sistemi.8. H=700 mm yüksekliğindeki petek kirişler 470 mm yüksekliğinde geniş başlıklı profilden imal edilmiştir.000 Euro [17] luk bir ekonomi sağlamaktadır.

36 WF 300 profillerinden teşkil edilen bu kirişlerin yükseklikleri 1.9). Bu petek kirişler şimdiye dek kullanılanların en uzunudur.9. USA Newark N.Y.5 m açıklığında petek kirişler kullanılmıştır. . 5. Profiller 1000 t luk preslerle zımbalanarak imal edilmiştir[6] (Şekil 5. ‘da Bir Lisenin Konferans Salonu Yapının örtülmesinde yaklaşık 30.Petek Gözlerinin Lama Demirleri İle Takviyesi.47 Şekil 5.9.36 m dir.

USA Newmark N.48 Şekil 5. . Çok açıklıklı yapıda ana kirişler de petek kiriş formunda seçilmişlerdir.Y.’da Bir Lisenin Konferans Salonu.10. Petek kirişlerin fonksiyonellikleri bakımından yarım kemer şeklinde düzenlenmesi yapının çözümlenmesinde fayda sağlamıştır.

Giriş Çelik yapıların projelendirilmesinde kullanılan I profiller yaygın olarak profil tablolarında ebatları ve teknik özellikleri verilen fabrikasyon profillerden seçilirler. Kirişlerin tasarımı yapılırken fabrika şartları ve kirişin kullanılacağı yere yapılacak nakliyesinin kullanımdaki araçlarla yapılabilecek olmasına dikkat edilmelidir. . Kiriş tasarımında yerine montajının nasıl ve ne şekilde yapılacağı göz önünde tutulmalıdır. Kirişin geometrik ölçüleri . Bu şekilde teşkil edilen profillerin tasarımında aşağıdaki durumlara dikkat edilmesi gerekmektedir: Kiriş başlıklarının gövdeyle birleştikleri noktalardaki birleşim şeklinin oluşacak kesitin yekpare olarak çalışmasını temin edecek şekilde olmasına dikkat edilmelidir. istenilen dayanımı sağlaması koşuluyla minimum boyutlarda tasarlanmalıdır. Kiriş başlık ve gövdesinin yerel burkulma dayanımını sağlaması için tedbirler alınmalıdır. BÖLÜM YAPMA KİRİŞLERİN TASARIM ESASLARI 6.1. örneğin açıklığın alışılanın dışında ve daha uzun olduğu ve kiriş üzerine gelen yükün fazlaca olduğu durumlarda profil tablolarındaki ebatlar yapılan çözümlemeler için yeterli olmayabilirler. Bu gibi durumlarda kirişin başlık ve gövdelerinin farklı parçalar olup yüksek mukavemetli bulon veya perçinli olarak birleştirilmesi sonucu elde edilen yapma kirişler kullanılmaktadır. Ancak bazı özel durumlarda .6.

Genellikle kiriş en kesitinin mukavemet momenti normal gerilmenin maksimum değerine bağlı olarak tayin edilir. 6. Aynı mukavemet momentine sahip farklı iki I profil kesitinde yüksekliği diğerinden fazla olan kesitin başlık alanının dolaysıyla başlık ağılığının daha az olduğunu gözlemleriz. Minimum kütleye sahip ancak istenilen mukavemet momentini sağlayan yüksekliğe optimum yükseklik (hopt) denmektedir. Kirişin En Kesit Yüksekliğinin Belirlenmesi Kiriş en kesit boyutları kiriş açıklığındaki en büyük kesit tesirlerine (Mmax ve Vmax) göre hesap edilecek olan normal ve kayma gerilmelerinin maksimum değerleri göz önüne alınarak tasarlanmalıdır. Kiriş yüksekliğini azaltmak ise aynı mukavemet değerinin sağlanması amacıyla başlık alanı ve ağırlığının arttırılması manasına gelir. Ayrıca I profil en kesitine sahip elemanlarda ağırlık merkezinin tarafsız tabakadan uzaklığı arttıkça mukavemet momenti değeri de artar.2. Ayrıca yerel burkulmanın önlenebilmesi için kiriş yüksekliği arttıkça gövde kalınlığının da arttırılması gerekebilir.50 Yapma kirişlerin tasarımına öncelikle geometrik ölçülerin tayini yapılarak başlanır[18]. .1) bağıntısı yardımıyla hesap edilebilir. Burada k: kiriş başlık ve gövdesinin konstrüktif katsayılarından (kb. Optimum yüksekliğe bağlı kalınarak hesap edilecek kesitin malzeme kullanımı ve yapıya getireceği yük en aza inmiş olacaktır. Bu durumun doğal bir sonucu olarak gövde ağırlığı azalır. Kirişin toplam kütlesi başlık ve gövde kütlelerinin toplamına eşit olduğundan kirişin minimum kütleye sahip olması için kiriş yüksekliğinin anlatılanları da göz önüne alarak en uygun şekilde seçilmesi gerekir. Kiriş gövde kalınlığı kayma gerilmesinin maksimum değerine bağlı olarak seçilir ve kiriş gövdesi yüksekliğince sabit olarak alınır.kg) elde edilen bir katsayıdır[18]. Kirişin en kesit kütlesi ve yerel burkulma şartları göz önüne alınarak yapılan analizlere göre kirişin optimum yüksekliği[18]: hopt = k Wt tg (6.

kirişin malzemesinin emniyet gerilmesidir. Optimum yüksekliğe sahip kirişlerin gövdesinin kütlesi başlıkların kütlelerinin toplamına eşittir. TS468 ‘e göre emniyet katsayıları göz önüne alınmadan: q = ∑ Pi + ∑ g j i j (6. (6. σem. Kirişlerin uniform yayılı yük etkisinde yapacakları maksimum deplasman aşağıdaki gibi hesaplanır: 5ql 4 f = 384 EJ (6.15 olarak seçilebilir. l kiriş açıklığını q ise uniform yayılı yükün şiddetini temsil etmektedir.25 – 1.3) Bağıntısı ile hesaplanır. tg: Kiriş kesitinin gövde kalınlığıdır. mukavemet momenti olup kiriş açıklığındaki maksimum moment değerine bağlı olarak: Wt = M max σ em.4) Bu bağıntıda EJ kirişin eğilme rijitliğidir. Kirişlerin minimum kesit yükseklikleri ise kiriş deplasmanının maksimum değeri göz önüne alınarak hesaplanılabilir. Wt.2) kiriş yapım tekniğine bağlı olarak en kesit başlığının gövdesine perçin veya yüksek mukavemetli bulon ile birleştirildiği durumlarda k = 1.51 k= 2Ck b kg (6.5) .

Yapma kirişlerin tasarımında göz önüne alınacak kiriş yüksekliği bu bağıntılar düşünülerek[18].52 Bağıntısı ile hesaplanabilir. 6. Bu bağıntıda P hareketli yükü . Ancak kiriş yüksekliği her koşulda (6.1) formülü ile elde edilen optimum değere eşit veya o değere en yakın ve küçük seçilmesi ekonomik bir kiriş elde etmek açısından önem taşır. Kiriş gövde yüksekliğinin lama standartlarında verilen lama eni değerleri aşması durumunda kiriş gövdesi iki veya üç lamanın boyuna doğrultuda birleştirilmesi ile oluşturulabilir. . Kiriş En Kesit Ölçülerinin Belirlenmesi Yapma kiriş en kesit boyutlarının belirlenmesine öncelikle aşağıdaki formüller ile elde edilecek olan kesit yüksekliğinin belirlenmesi ile başlanır.4) bağıntısında M = ql2/8 . Kiriş yüksekliğinin (6. J= wh/2 bağıntıları yerlerine konur ve gerekli sadeleştirmeler yapılırsa[18]: 5l σ em ⎡ 1 ⎤ ⎢ ⎥ 24 E ⎣ f max ⎦ hmin = (6. hopt ≥ h › hmin şartına uygun olarak seçilmelidir. (6.6) Bağıntısı elde edilir. Minimum kesit yüksekliği için bulunan değer optimum yükseklik için bulunan değerden daha büyük olabilir. Fakat bazı özel durumlarda bu şart temin edilmeyebilir. Mühendislik açısından en ideal durum ise hopt=h=hmin şartının sağlandığı hallerdir. Bu gibi hallerde daha düşük dayanıma sahip çelikler kullanmak veya kirişin en kesit şeklini değiştirmek uygun olacaktır.3. g ise ölü yükü temsil etmektedir.6) bağıntısı ile elde edilen minimum yükseklikten daha fazla olmalıdır. Aksi taktirde elde edilecek kiriş deplasman koşullarına uymayacaktır. σ=M/W.

53

Şekil – 6.1: Yapma Kiriş en kesit şekli Farklı kaynaklarda yapılan analizlere bağlı olarak kiriş yüksekliğinin tayini için aşağıdaki bağıntılar önerilmiştir: [19] e göre:

⎛1 1⎞ h = ⎜ − ⎟l ⎝ 10 12 ⎠
Ön germeli kiriş tasarımında (6.7) bağıntısı: 1 l 15

(6.7)

h=

(6.8)

Sürekli kirişlerde ise:

h=

1 l 25

(6.9)

Olarak alınır. Elde edilen h değeri tasarım değeri değildir. Ancak kiriş gövde kalınlığı yaklaşık olarak hesaplanan bu h değeri göz önüne alınarak aşağıdaki tablodan seçilecektir:

54

Tablo 6.1.Kiriş Yüksekliğinin İlk Tahmini İçin Tablo. Kiriş Yüksekliği h (m) Kiriş Gövdesi Kalınlığı tg (mm) h / tg aittir. Kiriş en kesitinin optimum ve minimum yükseklikleri (6.1) ve (6.6) bağıntıları yardımıyla hesaplanır. En kesit yükseklik değeri bu iki değerin arasında ve optimum değere yakın olarak seçilecektir. Optimum yüksekliğe sahip bir kiriş kesitinde başlık alanlarının toplamı gövde alanına eşitliği şartı sağlanmış olur bu durumda iki başlık ağırlık merkezleri arasındaki mesafe (Kuvvet kolu h1) h1=J/S ≈ 0,85h şeklinde düşünülebilir. Bu kabul yapılarak[18]: 1,2Q hτ em 100 - 125 125 - 150 143 - 165 165 - 185 182 - 200 208 – 227 Not: h/tg oranının tablodaki küçük değerleri yüksek dayanımlı çelikten yapılan kirişlere 8 - 10 10 - 12 12 - 14 16 - 18 20 - 22 22 – 24 1.0 1.5 2.0 3.0 4.0 5.0

tg =

(6.10)

Bağıntısı elde edilir. Bu bağıntı kirişin mesnete alt başlığın üzerinde oturduğu durumlarda geçerlidir. Kiriş mesnet üzerine mesnet levhası ile oturuyorsa (6.10) formülünde 1,2 yerine 1,5 alınır[20]. Ayrıca kiriş yüksekliği (1 ~ 2)m olduğunda kiriş gövde kalınlığı; 3h ⎞ ⎛ tg = ⎜7 + ⎟mm 1000 ⎠ ⎝ (6.11)

Ampirik formülü ile hesaplanabilir. Yüksekliği 2 m den fazla kirişlerde kiriş gövdesi kalınlığı:

55

1 ⎞ ⎛ 1 tg = ⎜ ~ ⎟h ⎝ 200 250 ⎠

(6.12)

Formülü kullanılarak hesap edilebilir. Kirişin gövde kalınlığı yerel burkulma şartlarına uygun olmalıdır[18].

hg tg

≤ 5,5

E

σ em

(6.13)

Kiriş gövde kalınlığı (6.10) bağıntısı ile hesaplandığında önceden kiriş yüksekliği hesabı için kullanılan gövde kalınlık değeri ile arasındaki fark ±2 mm den daha fazla ise tg nin yeni değeri optimum yükseklik bağıntısında yerine konarak hesap evreleri tekrar edilir. Daha pratik bir yaklaşımla kiriş gövde kalınlığı tayini sıklıkla başlık levha kalınlığına bağlı olarak belirlenmektedir. Kiriş başlık kalınlığı 16≤tb≤30mm koşuluna uygun olarak seçilir. Başlangıç hesaplarında tb 16 mm olarak şeçilir. Ancak hesaplamalar sonucunda dayanım ve burkulma şartları sağlanmaz ise tb değeri 30 mm ‘ye kadar arttırılabilir. Bu yöntem onucunda başlık kalınlığı belirlendikten sonra; hg=h-2tb (6.14)

bağıntısı ile gövde yüksekliği hesaplanır. Ayrıca başlık kalınlığı ile gövde kalınlığı arasında tb≤( 2 ~ 3 ) tg şartı da sağlanmalıdır. Kiriş kesit boyutlarının tayininde kiriş yüksekliği, başlık ve gövde kalınlıkları belirlendikten sonra sıra başlık genişliğinin tayin edilmesine gelinir.profil en kesit atalet momenti başlık ve gövde alanlarının kesit tarafsız eksenine göre ayrı ayrı hesaplanan atalet momentlerinin toplamına eşit olacaktır: J = Jt = J g + Jb (6.15)

Bu bağıntıda: Jg: Kiriş gövdesinin atalet momenti olup;

56

Jg =

2 t g hg

12

(6.16)

Bağıntısı yardımıyla hesaplanılabilir. Jt: En kesitin istenilen atalet momenti olup;

J t = Wt

h 2

(6.17)

Bağıntısı yardımıyla bulunur. Jb : başlık levhasının atalet momenti olup; Ab (h − t b ) 2
2

Jb =

(6.18)

Şeklinde hesaplanır. (6.15) bağıntısında Jb yerine (6.18) bağıntısı yerleştirilirse başlık levhası kesit alanı gerekli sadeleştirmeler yapıldıktan sonra[18]: 2J b

Ab =

(h − t b )2

(6.19)

Olarak bulunur. Başlık genişliğinin bulunurken aşağıdaki beş şarta uygun olmasına dikkat edilmelidir[18]: ⎛1 1⎞ 1- bb = ⎜ ~ ⎟h ⎝ 2 5⎠ 2- bb ≤ 180mm 3- bb ≥ 41 10
≤ 0,5
E

(6.20) (6.21) (6.22) (6.23) (6.24)

bb − t g
2t b

σa

5- bb ≥ 30t b

Kirişin eğilme etkisinde iken başlık ve gövden birbirinden ayrı çalışmaması için yapılacak olan birleşimin levhaların kaymasını önleyecek şekilde olması lazımdır. Yani gövde ile başlık arasına yapılacak olan kaynak kayme gerilmesini karşılamalıdır.Kiriş Başlığının Gövdesine Göre Kayması ve Etken İç Kuvetler. .2 .1 de görülen etken iç kuvvetler göz önüne alınarak kirişin yatay doğrultuda 1 cm lik kısmında oluşan kayma gerilmesi aşağıdaki bağıntı ile hesaplanılabilir: T= QS b J (6. Şekil 3. Kaynak kalınlığı kayma kuvvetine uygun olarak belirlenir.25) Q: Kiriş en kesitinde oluşan kesme kuvveti Sb: Kiriş en kesit başlığı alanının en kesit tarafsız eksenine göre statik momenti J: Profil en kesit atalet momentidir. T Q RA Şekil 6. Kirişin bu en kesit ölçülerine bağlı olarak gerilme analizi yapılır ancak kiriş yüksekliği seçiminde hmin değerinden büyük olması sağlandığı için sehim kontrolü yapılmaz.57 Bütün bu hesaplardan sonra elde edilen kesit geometrik verileri Lama standartları ile karşılaştırılıp kesit hesap değerlerine en yakın ve büyük olan değerler seçilir. Ayrıca 1 cm lik kiriş kesiti için geçerli olan kayma kuvveti değeri kiriş uzunluğu boyunca etkili olacağından kaynak dikişi uzunluğu kiriş uzunluğu ile aynı olacaktır.

Yapma Kirişlerin Ekleri Yapma kirişler üretim aşamaları ve koşulları açısından özel bir konumda bulunmalarından dolayı bazı hallerde birleştirilmeleri gerekebilir. Bu özel durumlar: 1.Yapma kirişin açıklık uzunluğu için gerekli malzeme uzunluğunun bulunmadığı hallerde veya istenilen uzunluğun profil standart uzunluğunu aştığı hallerde.Kirişin hesap sonucu ortaya çıkacak olan ölçülerinin günümüz nakliye koşullarında taşınabilir ölçüleri aştığında lüzumlu hale gelmektedir. Bu soruna sebebiyet vermemek amacıyla kirişi oluşturan elemanların farklı düzlemlerde birleştirilmesi uygun olacaktır. Bu gibi durumlarda fabrika veya atölyelerde üretim iki veya daha fazla parçadan oluşacak şekilde yapılmasının ardından şantiye koşullarında belirli şartlara uyulması kaydıyla bu parçalar birleştirilirler. . 2. kiriş açıklığının orta noktasında minimum değerine ulaşacaktır. Aksi takdirde kiriş boyunca en zayıf kesit aynı kesitte birleştirilen elemanların oluşturacağı kesit olur ki bu kesitin dayanımı ve taşıma gücü diğer kesitlerden daha az olacaktır. Fakat dikkat edilmesi gereken en önemli husus farklı elemanların aynı düzlemde birleştirilmemesidir.58 Kayma kuvveti değeri kiriş açıklığının mesnet noktalarında maksimum.4. 6. Ayrıca eleman birleşim yerleri kiriş açıklığı boyunca kesit tesirlerinin maksimum değere ulaştığı belirlenen noktalardan mümkün olduğunca uzak tutulmalıdır.

6.59 Şekil 6.Yapma Kirişlerin Ekleri. hareketsiz mafsallı ve rijit olarak ayrılabilir. 6.5. Kirişlerin Birbirleriyle Birleştirilmeleri Kat kirişleri ve döşeme kirişleri birleştirilirken dikkat edilecek hususların başında kat ve döşeme kiriş üst başlıklarının aynı seviyede olması gelir. Döşeme kirişinin üst başlığı kat kirişi üst başlığına küt kaynağı ile birleştirilir. Döşeme kirişi alt başlığı ise kat kirişi . Yapma Kirişlerin Mesnet Birleşimleri Yapma kirişlerin mesnet bağlantıları ve birleşimleri. projede yapılan hesaplamalara uygun olarak belirlenmelidir.6.3. Projedeki değişikliklere bağlı olarak kirişlerin mesnetleri hareketli mafsallı.

Ancak kiriş kesit eni değiştirilerek istenilen mukavemet momenti değişikliği sağlanabilir. Fakat uzunluğu üzerine değişken kesitli kirş tasarımında malzemeden kazanılan ekonomi kesit değişiminin getirdiği işçilik masrafı nedeniyle tam bir kazanç sağlayamayabilir.60 gövdesinde birleşim için oluşturulan platformlara oturtulur.7. Diğer bir değişle kirişin uzunluğu doğrultusunda en kesit mukavemet momentinin değişme karakteri eğilme momenti değişim karakterine uygun olduğunda kiriş ağırlığı minimum olacaktır. En kesit mukavemet momentinin değiştirilmesi en kesit boyutlarının her birinin değiştirilmesi ile sağlanabilir. Bu sebeple değişken kesitli kiriş tasarımı pratik olarak 12 m açıklığı bulmayan kirişlerde uygulanmaz 12 m ve daha fazla açıklığa sahip kirişlerde kiriş uzunluğunun fazlalığı nedeniyle sabit en kesit geometrili yapma kiriş tasarımı imalat koşullarını fazlaca zorlar. Profil en kesit eni uzunluğu üzere[18]: 4 x(l − x ) b l2 bx = (6. Yardımcı kiriş ise kat kirişi ile birleştirilir. Bu birleşimde amaç döşeme kirişindeki mesnet reaksiyonlarını güvenli şekilde kat kirişine aktarmaktır. Bu nedenle bu gibi durumlarda değişen en kesitli kiriş tasarımı tercih edilir[20]. İki kiriş gövdesi birbirlerine köşe kaynağı ile birleştirilir. Uzun açıklıklı kiriş-döşeme sistemlerinde döşeme kirişi yardımcı kiriş üzerine oturtulur. Özellikle eğilme momenti diyagramının değişimine göre kesit boyutlarının değiştirilmesi ekonomik kiriş tasarımında etkin rol oynar. 6. Kiriş En Kesitinin Uzunluğu Üzere Değiştirilmesi Kiriş en kesiti değişen kesit tesirlerine göre açıklıkta belirli noktalarda değiştirilebilir. Kiriş en kesit yüksekliğinin değiştirilmesi mukavemet moment değerini değiştirir.26) . Alt başlık bu detaylara yan kaynağı ile birleştirilir. Uniform yayılı yük ile yüklenmiş olan kirişin tasarımında yüksekliğin sabit olduğu kabulü yapılır.

3 Qmax 2 hτ em bmin = (6.27) Şeklinde değişir. Kiriş en kesitinin onun yüksekliğini azaltmakla uzunluğu üzere değiştirilmesi sanayi ve sosyal yapılarda çok zordur ve binanın iç dizaynı ve döşeme teşkilinde oluşan engeller nedeniyle bu türlü yapıların tasarımında yaygın olarak kullanılmaktadır. Burada h ve b kirişin ortasındaki en kesit yüksekliği ve enidir.28) Bağıntısı yardımı ile b=cons t olduğunda ise[18]: 3 Qmax 2 bτ em hmin = (6. Kiriş en kesitinin değiştirilmesi başlığın kalınlığını yada enini değiştirmekle de gerçekleştirilebilir. Kiriş mesnetindeki minimum en kesit ölçüleri ise kesme kuvvetinin maksimum değerine göre h=cons t olduğunda[18]. Bu durumda kiriş yüksekliği ve başlık kalınlığı sabit kalır. Kiriş uzunluğu üzere yüksekliği sabit eni ise değişen kirişlerin ağırlığı sabit en kesitli kirişlere oranla %50 . eni sabit yüksekliği ise değişen kirişlerde ise %33 kadar azalır[21] Yapı türüne bağlı olarak bu iki yaklaşımdan herhangi biri tercih edilebilir. . Kiriş en kesit eni değişmez kabul olunduğu durumlarda ise en kesit yüksekliği: 2h x(l − x ) l hx = (6. Teknik bakımdan uygulanması en uygun olanı kiriş başlığı enini azaltmakla en kesitin değiştirilmesidir.61 Bağıntısına uygun olarak değiştirilebilir.29) Bağıntısı ile hesaplanır.

Açıklığı 30 m ‘ye kadar olan kirişlerin tasarımında her yarım açıklıkta bir yerde (toplamda iki yerde) en kesitin değiştirilmesi ekonomik olarak faydalı bir yöntemdir. M 0. Burada M max ql 2 = şeklinde hesaplanabilir. Kiriş başlık kalınlığı değişmez olarak kabul edilirse en kesitin değiştiği kısımda kiriş başlık eni[18]: ' Ab tb bb' = (6. Burada tb: kiriş açıklığında eğilme momentinin maksimum değerine göre seçilen en kesit başlık kalınlığıdır.62 Başlık kalınlığını değiştirilmesi genellikle köprüler. Uniform yayılı yük etkisinde bulunan kirişlerin en kesitlerinin her iki mesnetten 0. başlığı oluşturan farklı uzunluklardaki aynı ene sahip lamaların sayısını kiriş mesnetlerine doğru azaltmakla sağlandığı yöntemdir.25l mesafesinde değiştirilmesi uygundur.25l mesafede moment değeri. Bu türlü kirişler açıklığı doğrultusunda en kesitinin 4 yerde değiştirilmesi çelik kullanımını %3~4 azaltmasına rağmen birleşimlere kullanılan elektrot. 8 Kirişin belirli noktalarında moment değeri belirlendikten sonra bu moment değerine uygun mukavemet momenti belirlenir.5M max olur.15l mesafesinde ise M 0.75M max . Bu yöntemde başlığı oluşturan lamalar birbirlerine ve gövde lamasına yüksek mukavemetli bulonlar ile birleştirilir. 0.15l ve 0.30) Bağıntısı yardımıyla hesaplanır.19) bağıntısı ile hesaplanır. . Başlık kalınlığının azaltılması için kullanılan yaygın yöntemlerden biri.15l = 0. 25l = 0. Belirlenen mukavemet momenti yardımıyla en kesitin değişen başlık eni ve başlık kalınlığı belirlenir. Kiriş en kesitinin değişen kısmında başlık alanı (6. elektrik enerjisi ve işçiliği arttırır ve bu türlü kiriş tasarımı ekonomik olmaktan çıkar[20]. iskele ana kirişleri ve çatı kirişlerinin tasarımında kullanılır. Kiriş uzunluğunun mesnetten 0.

63 Şekil 6.4: Kiriş Yüksekliği ve Başlık Kalınlığına Değişmesiyle Uzunluğu Üzerine En Kesitin Değiştirilmesinin teşkili Kiriş başlığı eninin değişmez olarak kabul edildiği durumlarda[18]: Ab' bb ' tb = (6.31) .

En kesitin değiştiği noktada kiriş en kesitinin talep olunan mukavemet momenti: . Bu durumda birleşim kaynaklı olarak tasarlanır. bb' ≥ b 10 2 (6.32) Şekil 6. Basınca çalışan başlık kesitinde düz küt kaynağı dikişi. Burada bb: kiriş açıklığında eğilme momentinin maksimum değerine bağlı olarak hesap edilen en kesit başlık enidir.Kiriş Aşlık Enini Değiştirmekle Açıklığı Üzerinde En Kesit Değiştirilmesinin Teşkili Burada bb: kiriş uzunluğunda eğilme momentinin maksimum değerine uygun seçilen en kesit başlığı enidir. bb' ≥ 180mm . en kesitin küçülen kısmında ise başlık kalınlığı tb1 olan lamadan teşkil olunur. Kiriş en kesiti başlık eni değişken olduğu durumlarda başlık levhası eni aşağıdaki şartları sağlamalıdır[18].64 Kiriş başlık kalınlığı yukarıdaki bağıntı ile hesaplanır. en kesitin maksimum momentine göre seçilen kısmında başlık kalınlığı tb olan lamadan. Bu durumda kiriş en kesit başlık eni ve kalınlığı.5. çekmeye çalışan başlık kesitinde ise eğimli küt kaynağı dikişi uygulanabilir. Kiriş açıklığı üzerine yüksekliğini değiştirmekle de tasarlanabilir. En kesit başlığının kalınlığının değişmesi iki şekilde gerçekleştirilebilir. bb' ≥ b h . kiriş gövde kalınlığı kiriş uzunluğu üzere değişmez olarak kabul edilir.

Burada J b' : kiriş uzunluğunun maksimum eğilme momentine göre seçilen en kesit başlık alanının kiriş en kesiti tarafsız eksenine göre atalet momenti olup[1]. Ayrıca kiriş uzunluğunun en kesitin değişen kısmında atalet momenti geometrik ölçülerine bağlı olarak.65 Wt = ' M' σ em (6. .34) formülü iki bilinmeyenli ( J t' ve h ' ) bir denklemdir. ' J g : kiriş uzunluğunun en kesitin değişen kısmında gövde en kesit alanının atalet momenti olup.33) Talep olunan atalet momenti ise.37) ' Bağıntısı yardımıyla hesap edilir. Burada. J t' = Wt ' h' 2 (6.34) Bağıntısı ile hesaplanabilir. tg ve tb kiriş uzunluğunda eğilme momentinin maksimum değerine göre seçilen en kesitin gövde ve başlığının kalınlığıdır ve kiriş açıklığı boyunca sabit kalır. (6.35) Gibi hesaplanabilir. hg = h ' − 2t b olur. Ab (h ' − t b ) 2 2 ' Jb = (6.36) Şeklinde hesaplanabilir. ' ' j' = J g + Jb (6. ' t g hg J = ' g 12 (6.

. (6.35) gövde ve başlık atalet momentleri yerlerine yazılır ve gerekli sadeleştirmeler yapılırsa. (h ' ) 3 t g − 6Wt ' h ' + 6 Ab h 2 = 0 (6. Birden fazla kök olduğu hallerde konstrüktif şartları en iyi şekilde sağlayan kök kiriş yüksekliği olarak kabul edilecektir. kiriş açıklığında en kesitin değiştiği kısımda yüksekliği ( h ' ) belli bir tahminde[18].38) denkleminin pozitif gerçek kökü kiriş yüksekliği olarak alınacaktır. Bu durumda kirişin en kesitinin değişen kısmının tümünde kiriş gövdesinin yerel burkulma kontrolü yapılmaz.66 Toplam atalet momenti bağıntısında (6.38) Denkleminin kökü olarak hesaplanır.

Burada açıklığı 14 m olan yapma. Yapma Kiriş Olarak Örneğin Boyutlandırılması Farklı şekilde tasarlanan kirişlerin ekonomik olarak karşılaştırılabilmesi için aynı kullanım şartlarına uygun kirişin farklı şekillerde teşkili aşağıda verilmektedir. erken hareketli yük P=25 kN/m2 dir.7.58 ⋅ 23. Döşemeden aktarılan ölü yük g=0. gibi .63 kN / cm 2 hesaplanacak. Açıklığı 14 m I en kesit şekline sahip bir sanayi binası kat kiriş üst başlığı üzere 100 cm aralıklarla yerleştirilen döşeme kirişlerinden aktarılan yükler etkisindedir. Döşeme kiriş düzenlenmesi teşkili Şekil 7. Küt kaynağı dikişinde krater oluşumunu öneyen teknik tedbirler uygulanacak. Buna uygun kayma emniyet gerilmesi değeri τ enI = 0.1’de verilmektedir.785 kN/m2.5 kN / cm 2 olarak seçilir[22]. kat kirişleri ise yapma kiriş. uzunluğu üzere değişen kesitli kiriş ve petek kiriş olarak 3 şekilde teşkil edilecek.58σ a = 0. Kullanılan kaynak dikişlerinin fiziksel yöntemlerle kalite kontrolü yapılacak.1. Kaynak dikişlerinin hesaplanması ve gerilme kontrolü TS 3357’ye bağlı yapılacak. Kat ve döşeme kirişlerinin en kesitleri TS 4561’e bağlı olarak boyutlandırılacak.5 = 13. uzunluğu üzere en kesiti değişen ve petek kiriş teşkillerine bağlı hesaplanması ve en kesitlerinin boyutlandırılması verilmektedir. TS 648’e bağlı Fe-37 çeliğinin σ a = 23. BÖLÜM BİR ÖRNEK ÜZERİNDE FARKLI KİRİŞ TİPLERİNİN İRDELENMESİ 7. Çelik cinsi Fe-37. Döşeme kirişleri profil.

68 A A a/4 a/2 a/4 B B a/4 a/2 a/4 a C 500 mm C 13 x 1000 mm 14000 mm 500 mm a = 10800 mm Şekil 7.1.4 = = = 118.Döşeme Kirişi Düzenlenmesi.777 × 100 = = 607 cm 3 cσ a 1.8345 kN / m Etken eğilme momenti M max = q h l 2 43.0 = 25. 1.7 = 43.35 kN 2 2 Momentin maksimum değerine bağlı olarak döşeme kirişinin mukavemet momenti: Wl = M max 159.8345 × 5. a-a ekseni üzerinde döşeme kirişinin en kesitinin boyutlandırılması: Öncelikle döşemeden döşeme kirişine aktarılan yükü hesap edelim: q = ( g + p ) l d = (0.785 × 1.7 = 25.12 × 23.785 kN / m q h = q × 1.785 + 25) 1.777 kN / m 8 8 Etken kesme kuvveti Qmax q h l 43.5 .4 2 = = 159.8345 × 5.

b=125 mm .12 olarak kabul ederiz. W1=607 cm3 değerine bağlı olarak profil tablosundan profil numarasını I300 olarak seçeriz. c=1.5 kN / cm 2 1. Jx=9800 cm4 .12 × 653 cWx Çubuğun sehim kontrolü 5ql 3 5 × 25. 2.542) 5.4 = 142. Seçilen I300 profili için gerilme kontrolü yapalım: Wl = M max 159.166 kN 2 P=2 .542)l = (25.785 × 540 3 1 f = = = 0. h=300 mm olarak seçeriz.004 4 l 384 EJ 100 × 384 × 2.85 < 23. Burada.785 + 0.777 × 100 = = 21. (q + 0. R ve Rh : döşeme kirişinin normal ve hesaplama yükleri etkisinden reaksiyon kuvvetleri. B-B ekseni doğrultusunda kat kirişinin en kesitinin boyutlandırılması: Döşeme kirişinden kat kirişine aktarılan tekil yük P=2R ve Ph=2Rh bağlantıları ile hesaplanacak. Bu profilin en kesit geometrik karakteristiklerini Wx=653 cm3 .00262 < = 0. c: çubuk en kesitinin plastik şekil değiştirmelerini göz önünde alan katsayı olup. 2: her kat kirişi üzerinde iki taraflı olarak 2 döşeme kirişinin oturduğunu göstermektedir.69 Burada.06 × 10 × 9800 250 Gerilme dayanımının ve sehim kontrolleri şartlarına uygunluk gösterdiği için döşeme kirişinin 1300 profilinden yapılması uygun olacaktır.

542 kN : döşeme kirişinin (1300) 1m’sinin ağırlığıdır. Kat kirişinin hesaplanma şeması şekil 7.682.7l = (25.682 kN 2 Burada. 1.02 × 241.2’de verilmektedir.02∑ P h l = .4 = 241.542) 1. 1. 0.7 : TS 4561’e bağlı EY birleşiminde yük katsayısı değeridir [23] .70 Ph = 2 q + 0.02∑ P l q ref = h q ref = = 1.516 kN / m 14 1.7 × 5.14 = 246.542)1.14 = 145.785 + 0.166. Kat kirişinin statik hesaplaması ve sehim kontrolünü sadeleştirmesi için tekil yükleri belli bir tahminle referans uniform yayılı yüke çeviririz.01 kN / m 14 1.02 × 142.

Kat Kirişi Hesap Aşamaları ve Kesit Tesirleri Diyagramları.2.02 kat kirişinin ağırlığını göz önüne alan katsayıdır.71 Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph 500 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 500 (mm) 4 4 500 1600 1 1 1400 2 2 3500 0 0 qref 14000 mm M Diyagramı Mx4 Mx1 Mx2 Mmax Qmax Qx3 Qx2 Qx1 Q Diyagramı Qmax Şekil 7. Çok sayılı tasarım tecrübesi sonuçlarının istatistik analizine bağlı olarak kat kirişinin ağırlığı tahminle ona etken yükün %(1~2) sine eşit olduğu görülmektedir. Şekil 7.’de gösterilen hesaplama şemasına bağlı olarak kiriş en kesitine etken en büyük eğilme momenti ve kesme kuvveti değerlerini hesaplayalım h q ref l 2 M max = 8 246. Burada 1.516 × 14 2 = = 6039.2.642 kN / m 8 .

M max 6039.7) bağıntısını kullanarak bir tahmin yapmak gerekirse: 1⎞ ⎛1 1⎞ ⎛1 h = ⎜ ~ ⎟l = ⎜ ~ ⎟14000mm = 1400mm ⎝ 10 12 ⎠ ⎝ 10 12 ⎠ y tb tg X X hg h tb y bb Şekil 7.5 Wl = Kiriş en kesitinin Şekil 7.612 kN 2 Kat kirişinin en kesitini plastik şekil değiştirmelerin gelişmesini göz önüne alarak TS 4561’e bağlı olarak boyutlandıralım. . Önce kiriş en kesitinin talep olunan mukavemet momentini c=1.642 × 100 = = 22946.97 cm 3 cσ a 1.12 alarak hesaplayalım.3 ‘de gösterilen geometrik boyutlarının hesabını yapalım. Kirişin en kesit yüksekliği için öncelikle bir tahminde bulunmalıyız.516 × 14 = 1725. (6.12 × 23.3.72 Qmax = h q ref l 2 = 246.Yapma Kiriş En Kesit Geometrisi.

t g = 3h ⎞ ⎛ 3 x166 ⎞ ⎛ 2.13).5. 1.5 = 166. Kirişin optimal yüksekliği (6.t g = ⎜ 7 + ⎟ = 7.5 x1725.7 hmin = Şeklinde hesaplanır.11).73 Bu ilk tahminle elde ettiğimiz kesit yüksekliğini kullanarak Tablo 6.25 = 1610mm Kiriş en kesit gövdesi kalınlığı olarak aşağıdaki üç şarta bağlı hesaplama yapılıp değerlerin en büyüğü alınacaktır.7 E f 24.12.1400. hopt = K Wt 22946.1) bağıntısını kullanarak. En kesit başlığı kalınlığı 16≤tb≤30 mm olarak alınacak tb=25 mm olarak kabul ederiz En kesit gövdesi yüksekliği: hg = h − 2t b = 1660 − 2.1cm tg 1.5mm ⎟ = ⎜7 + 1000 ⎠ ⎝ 1000 ⎠ ⎝ .4mm hτ em 166 x13.23.612 = = 11.2. (6.1. hmin ‹ h ≤ hopt bağıntısından faydalanarak kiriş yüksekliği h=1660 mm olarak seçilir.63 1.(6.1 ‘den tg =11 mm olarak seçilir.1.10).(6.06. Kiriş en kesiti başlık ve gövdesinin geometrik ölçülerini hesaplayalım.400 = = 87.10 4.1 Minimum en kesit yüksekliği (6.5Qmax 1.6) bağıntısını kullanarak 5 clσ a 1 5.968 = 1.68cm 24 1.

19) bağıntısı yardımıyla.5 E = 1610 2.1cm 4 12 J t = Wt 166 h = 22946.27 = = 44. Atalet momentleri toplamı formülünden (6.968 x = 1904598.20).(6.15).5 .2 x1613 = 417328.(6.1 = 1487270.5 tb bb = Başlık levhasının eni aşağıdaki şartlara uygun olmalıdır.24) . (6.22).4 .23).9 tg= 12 mm t b = 2t g = 2 x12 = 24mm ≤ 25 mm uygundur.06 x10 4 5.34cm 4 2 2 jb = J t − J g = 1904598.9 σa tg≥11.27cm 2 Başlık lamasının enini ise: Ab 111.5) 2 = 111. Jt = J g + Jb Jg = 3 t g xhg 12 = 1.t g = hg 5. 2 jb 2 x1487270.21).5 = 9.24 Ab = (h − t b ) 2 = (166 − 2.24cm 4 Başlık lamasının alanı (6.5cm ⇒ 45cm 2.34 − 417328.5 23. 7. 9. (6.74 3.(6.

V = Vb + V g = [2 x(0.042m 3 Profilin toplam hacmi: Vt = 0.225 23.bb ≤ 2t b x0.75 ⎛1 1⎞ ⎛1 1⎞ 1.4.012]x1 = 0.5 σa + t g ⇒ bb ≤ 2 x 2. hg=1610 mm.bb ≥ 30t b ⇒ bb ≥ 30 x 25 = 750mm Hesaplanan en kesit boyutları: h = 1160 mm .45)]x1 + [1. bb=450 mm.5 x0.5 5.042 x14 = 0.025 x0.01932 = 0.2 ⇒ bb ≤ 75.bb = ⎜ ~ ⎟h = ⎜ ~ ⎟1660 = (830 ~ 332)mm ⎝ 2 5⎠ ⎝ 2 5⎠ 2. Yapma kirişim 1 m sine ne kadar malzeme kullanılacağını hesaplayalım.bb 〉 h 1660 = = 166mm 10 10 E 4.0225 + 0. tg=12 mm olarak belirlenmiştir. tb=25 mm.Yapma Kiriş En Kesit Hesap Değerleri.61x0.588m 3 = 588000cm 3 Profilin toplam ağırlığı: Gt = 588000 x8 x10 −3 = 4704kg .06 x10 4 + 1.5 2.bb = 450〉180mm 3. y tb=25 mm tg=12 mm X X hg=1610 mm h = 1660 mm tb=25 mm y bb = 450 mm Şekil 7.

5 x10 −3 (4. Öncelikle eğilme momentinin keskin değiştiği noktalarda en kesit boyutlarının değişmesini gerçekleştirelim.24 − 8.2〈λ 〈 6 ⎟ şartları sağlandığında gövdesinin stabilitesine bağlı olarak g ⎟ ⎜ Ag ⎠ ⎝ aşağıdaki formül ile yapılabilir[18].194 ⎟ ⎜ ⎝ ⎠ ⎛A ⎞ ⎛ 112.2 ⎠ ⎝ g ⎠ Mmax= 5674.5 x10 −3 ⎛ λ g − 2.24 − 8.2 2. λg = − hg tg σa E = 161 23.06 x10 4 − 2 α = 0. Uzunluğu Üzere En Kesiti Değiştirilen Kirişin Teşkili Yukarıda hesaplanan yapma kirişin aynı koşullarda uzunluğu üzere en kesiti değiştirilen kiriş olması durumunda oluşacak ekonominin incelemesini yapalım.2⎜ + 0.36kNcm ⎜A ⎟ ⎝ 193.25. σ = σ max olduğunda yük taşımasının kontrolü kiriş − ⎞ ⎛ Ab ⎜ 〉 0. en kesit başlığının ise ancak kalınlığını sabit tutmakla enini değiştiririz.642〈σ a h02 t g ⎜ b + α ⎟ = 23. En kesitin değiştirildiği noktalarda kiriş malzemesinin elastik çalışma sınırında kalacağı kabul edilecek. Uniform yayılı yük etkisinde bulunan kirişin açıklığı boyunca 0.15l ve 0. Q=0.2) 2 = 0.2 ⎞ = 0.5 ⎞ M max = 6039.2.52 kNm 7.53 − 2.5 x1612 x1.76 Kirişin plastik deformasyonlarının gelişmesinin gerçekleştiği kesitinde x = l = 7m ‘ye 2 uygun M=Mmax . Bu durumda kiriş en kesiti gövdesi yüksekliği ve kalınlığını. . Her iki açıklıkta 2 olmak üzere kiriş uzunluğunun 4 yerinde en kesiti değiştiririz.5 = 4.53 1.3.25l noktalarında kiriş en kesitini değiştirmek ekonomik kiriş tasarımı için pratikte uygulanan bir yöntemdir. τ = 0 .194 ⎟ = 567452.

25l uzaklığında 1-1 kesitinde (Şekil 7.25 Ab1 = (h − t b ) 2 = (173.2): Bu kesite eğilme momenti değeri: M 1x = 0.47 = = 35.47cm 2 1-1 kesitinde başlık levhası eni: Ab1 88.5 J g = 417328.35cm 4 2 2 1-1 kesitinde başlık atalet momenti: J b1 = J 1t − J g = 1599862.25cm 4 1-1 en kesitinde başlık en kesit alanı: 2 J b1 2 x1182534.45 = 1599862.1 = 1182534.73 x100 = 19275.75M max = 0.38cm.1cm 4 . 2.77 Kiriş mesnetinden 0.5 t b1 b1 = Başlık levhası geometrik ölçüleri (6.45cm 3 23.2 − 2.73kNm 1-1 kesitinde kesitin boyutlandırılması: Wt1 = M 1x σa = 4529.642 = 4529.75 x6039. J t1 = Wt1 h 166 = 19275.6) 2 = 88.35 − 417328.32) bağıntıları şartlarına uymalıdır: h 1660 = = 166mm 10 10 bb1 f bb1 = 360 f 180mm bbq f bb 450 = = 225mm 2 2 1-1 kesitinin geometrik karakteristiklerini hesaplayalım: .

J t 2 = Wt 2 h 166 = 12850.642 = 3019.3cm 3 23.1 = = 19081.6cm 3 h 166 1-1 Kesitinde Gerilme Kontrolü Yaparsak: M 1x 4529.1cm 4 .5 Şartı sağlanmış olduğu için 1-1 kesiti dayanım şartını temin etmektedir denir. 2-2 Kesitinde M 2 x = 0.73 x100 = = 23.821kNm Talep olunan mukavemet momenti: Wt 2 = M 2x σa = 3019.5 x6039.74 %100 = %1 p %5 23.74kN / cm 2 f 23.5 x36⎜ ⎟ = 1583773.3 = 1066574.9cm 4 2 2 2-2 kesitinde başlık atalet momenti: J b 2 = J 2t − J g = 1066574.1cm ⎝ 2 ⎠ W x1 = 2 J x1 2 x1583773.1 = 649246.5kN / cm 2 W x1 19081.5M max = 0.1 + 2 x 2.78 bb1=36 cm olarak seçelim 1-1 kesitinin geometrik karakteristiklerini hesaplayalım: 2 J x1 = J g + J b1 ⎛ 161 ⎞ 4 = 417328.5 − 23.8cm 4 .821x100 = 12850.6 σ= 23.5 J g = 417328.9 − 417328.

32) bağıntıları şartlarına uymalıdır: bb 360 = = 180mm 2 2 bb 2 f bb2=240 mm olsun 2-2 kesitinin geometrik karakteristiklerini hesaplayalım: 2 J x2 = J g + J b2 Wx 2 = ⎛ 161 ⎞ 4 = 417328.821x100 = = 20.98kN / cm 2 p 23.5) 2 = 48.1cm 2 ⎠ ⎝ 2 J x 2 2 x1194958.8 Ab 2 = (h − t b ) 2 = (166 − 2. .1 + 2 x 2.79 2-2 en kesitinde başlık en kesit alanı: 2 J b2 2 x649246.57cm 2 2-2 kesitinde başlık levhası eni: Ab 2 48.5 x 24⎜ ⎟ = 1194958.1cm 3 h 166 2-2 Kesitinde Gerilme Kontrolü Yaparsak: M 2 x 3019.98 %100 = %11 p %5 23.1 σ= 23.5 − 20.1 = = 14397.5 şartı sağlanmamaktadır.43cm.57 = = 19. ⇒ b1 = 24mm tb2 2.5kN / cm 2 Wx 2 14397.5 b2 = Başlık levhası geometrik ölçüleri (6. Başlık enini biraz azaltmamız gerekmektedir.

5 x + = 4049.53kN / cm 2 p 23.821x100 = = 23.53 %100 = %0.58 σ= 23.5 − 23.5 x 20⎜ ⎟ = 1065353.1 J 5xt g Kirişin üst başlığı doğrultusunda göz önüne alınan döşeme kiriş gövdesine yerel gerilmeler oluşmaktadır.15 = = 5.80 b2=200 mm olsun ⎛ 161 ⎞ 4 J x 2 = J g + J b 2 = 417328.5 Kirişin uzunluğunun karakteristik kesitlerinin tehlikeli noktalarında normal.612 x 4049.5kN / cm 2 p 11kN / cm 2 1. j5 x = J 2 x = 1065353.1cm 4 .15cm 3 2 8 2 8 τ4 = Qmax S 5 x 1725. Kirişin bu kısmında yerel gerilme kontrolü: .01 p %5 şartı sağlanmaktadır.58cm 3 h 166 2 Wx 2 = 2-2 Kesitinde Gerilme Kontrolü Yaparsak: M 2 x 3019.1 = = 12835. Kayma gerilmesine göre gerilme kontrolü (3-3 kesitinde 4 noktası) aşağıdaki gibi yapılabilir[18].1 + 2 x 2. t g = 12mm S5x 2 h0 t g hg 161 1. yerel ve asal gerilme kontrolü yapalım Kiriş en kesitinin normal gerilmeye göre tehlikeli (1 noktasında) kontrolü kesiti boyutlandırırken yapılmıştı. 23.1cm ⎝ 2 ⎠ 2 J x 2 2 x1065353.2 x161 = bb 2 t b + = 20 x 2.5kN / cm 2 Wx 2 12835. kayma.2 x1065353.

25 − 0.5 + 2 x0.5 + 2 x(0.2 x15 tgly Kiriş için toplam malzeme kullanımını hesaplayalım: Kiriş mesnedinden 0.15 x1400 x 2 x 2.81 σy = 2 Rdk p σ a bağıntısı ile yapılacak[18].15l − 0.15l = 2 x 20 x0.2 x161 = 104496cm 3 .15l uzaklıkta olan kısmı için V0.5.2 x161 = 123144cm 3 y tb=25 mm tg=12 mm X X hg=1610 mm h = 1660 mm tb=25 mm y bb2 = 200 Şekil 7.15) x1400 x1.25 − 0.2-2 En Kesit Boyutları. V0.15) x1400 x 2 x 2.15kN / cm 2 p σ a = 23.15 x1400 x1.346 = = 13.346kN l y = bdk + 2t b = 100 + 2 x 25 = 150mm σy = 2 Rdk 2 x118.5kN / cm 2 1. tgly : Rdk = 118. 25l = 2 x36 x(0.

82 y tb=25 mm tg=12 mm X X hg=1610 mm h = 1660 mm tb=25 mm y bb1 = 360 Şekil 7.6.04kg .75 − 0.1-1 En Kesiti Hesap Değerleri.5 + (0. Vt = 123144 + 104496 + 292740 = 520380cm 3 Kirişin toplam ağırlığı: Gt = 520380 x8 x10 −3 = 4163.25) x1400 x1. 25l −0.0-0 En Kesiti Hesap Değerleri.7.75 − 0.25) x1400 x 2.2 x161 = 292740cm 3 y tb=25 mm tg=12 mm X X hg=1610 mm h = 1660 mm tb=25 mm y bb1 = 450 Şekil 7.75l = 2 x 45 x(0. V0.

Petek Kiriş Teşkili Yukarıda incelenen kat kirişinin boyutlandırılmasını bu kez petek kiriş olarak yapalım.8. Örnek kiriş için uygulanabilir profil numarasını profil tablolarından alacağımız değerler doğrultusunda deneme-yanılma yöntemini kullanarak yapalım: .3.83 7.Kiriş Moment ve Kesme Kuvveti Diyagramları. Önceki örneklerde uygulanan doğrultuda kiriş hesap şeması aşağıdaki gibi kabul edelim. Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph Ph 500 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 500 (mm) 4 4 500 1600 1 1 1400 2 2 3500 0 0 qref 14000 mm M Diyagramı Mx4 Mx1 Mx2 Mmax Qmax Qx3 Qx2 Qx1 Q Diyagramı Qmax Şekil 7.

5 mm için hopt: hopt = K Wt 22946.9 tg HE-B1000 profilinden kesim şekline bağlı olarak elde edilebilecek ara levhasız petek kirişlerin yükseklikleri 1250 ile 1670 mm arasında değişmektedir.5 olmaktadır. tg=19 mm için hopt: hopt = K Wt 22946. HE-B 1000 ve HE-A 1000 profillerinin gövde kalınlıklarını (6. tg=18. HE-B 900 profili için tg=18.5 x1400 x 400 = = 87.15 = 131.68cm 24 f 1.6) bağıntılarında hmin ve hopt hesapları yaparak en uygun petek kiriş profilini belirleyelim. .85 tg HE-B900 profilinden kesim şekline bağlı olarak elde edilebilecek ara levhasız petek kirişlerin yükseklikleri 1125 ile 1500 mm arasında değişmektedir. HE-B 800 için h=800 mm b=300 mm tg=17.1) ve (6.69cm 1. HE-B 1000 profili için tg=19 olmaktadır.75 tg hmin = 5 1 clσ a 5 1.1cm 1.968 = 1. 1000 mm ile 1335 mm arasında değişmektedir.06 x10 4 HE-B 800 profilinden elde edilecek ara levhasız petek kirişin yüksekliği Petek kiriş kesim şekline bağlı olarak.968 = 1.84 Ek-1 deki profil tablolarından (HE-B) tablosundan HE-B 800 .7 E 24 1.968 = 1.15 x = 126.4cm 1.7 x 2.12 x 23.5 mm tb=33 mm hopt = K Wt 22946.15 x = 128. HE-B 900.

5h 1.5n + 2)h] = 1 [13900 − (1. HE-A 1000 profili için hesap yapalım.9) bağıntısı kullanılacaktır: l − 2h 13900 − 2 x990 = = 8. (h=990 mm tg=16.5 mm tb=31 mm) L = l = 14000 − 2 x50 = 13900mm olur.5 x 4 + 0. gözdeki moment değerini hesaplayalım.5 x990 n= n tam sayı çıkmadığı için.968 = 1.5m + 0.93cm 1.15 x = 117. 4.65 tg HE-A 1000 profilinden kesim şekline bağlı olarak elde edilebilecek ara levhasız petek kirişlerin yükseklikleri 1240 ile 1650 mm arasında değişmektedir.25)h = (20 − 0) + (1.03 ⇒ 8 1. tg=16.5 x8 + 2)990] = 20mm 2 2 ek = HE-A 1000 profili için gerekli irdelemeleri yapalım.5mm ( ) m=4.10) bağıntısına göre.85 HE-A 1000 profili için tg= olmaktadır. Ortadaki başlıkta: n 8 = =4 2 2 m= . göz ortadaki gözdür.5 mm için hopt: hopt = K Wt 22946. Petek kiriş göz adedini belirlemek için (3. Bu durumda (3.25)990 = 6207. ' x m = ek − ek + (1. . 1 [l − (1.

99 = 183.10): x m = (20 − 0) + (1.11) bağıntısından.79kN 4h1 4 x1.2075) = 5962.516 x( H mG = 14 − 1.516 x6.75 x 246. Gözde başlık üzerinde moment değeri M mB = 0 olur.5kN / cm 2 456 99 FB − ( − 16.11. m.5qh) = (2 x1293.5 x 246.b) bağıntıları yardımıyla mesnede en yakın gözde kayma gerilmesi kontrolü aşağıdaki gibi yapılır: N mG = 0.516 x0.5mm (3.5 x1.48)1.23kNm = = 3754.04 183. 2 2 m=1 mesnede en yakın gözde(3.55kN h1 1. M m 5962.a).2075(14 − 6.59 − 1.65 2 2 FB = F h − ( − v)t g formülü ile hesaplanır[1].11.65 ( tg ) 2 .59kN 2 3h 3x0.516 x1) = 1036.55kN = = 21.25kN / cm 2 h FG 49. gözde dikme üzerindeki normal kuvvet(3.588 N mG = h1 = h − 2t b σ mB = N mB 3754.04 = = = 2.86 Mm = 1 1 qx m ( L − x m ) = 246.5 x1 + 0.04kN σ kay = N mG 183.64kN / cm 2 p σ em = 23.25) x990 = 1752.7525) = 1293.23kNm 2 2 Qm ≅ 0 olduğundan m.588 (3.75qh = 0.99 (2Qm − 1. Qm = 246.

69kN / cm 2 h 99 FG tg 1. Kirişin Ekonomik Teşkilinin Seçilmesi Aynı yük etkisinde ve sade mesnetler üzerinde olan 14 m açıklığı kapatması düşünülen kirişin üç farklı tasarımına bağlı olarak hesaplama ve inceleme sonuçları aşağıdaki tabloda verilmektedir. Ayrıca seçilen yüksekliğin hmin değerinden fazla olması nedeniyle sehim kontrolü yapılmayacaktır. 14 m lik petek kiriş için toplam ağırlık: 14 x 277.4.86kN / cm 2 p σ em 1 2 HE-A 1000 Profilinden elde ettiğimiz petek kiriş gerilme kontrollerini sağlamaktadır.516 Kullanılan Çelik Miktarı (kg) 4704 a1 Kullanılan Kaynak Dikişi Uzunluğu (cm) a2 a3 5600 a4 - .87 τ kay = H mG 1036.79 = = = 12.516 3885 2020 14 246.25 + 2. 7.5 kg/m olmaktadır. HE-A 1000 profilinin H=1650 olmak koşulu ile Ek-1 deki profil tablosundan birim ağırlığı: 277.5 = 3885 kg olmaktadır.04 5600 868 Açıklık (m) 14 Etken Yük (kN/m) 246.69 2 ) = 13.79 1036.Kiriş Seçimine Etkiyecek Ekonomik Faktörler Kiriş Konstrüktif Teşkili Yapma Kiriş Uzunluğu Üzere Değişen En Kesitli Kiriş Petek Kiriş 14 246.25 2 + 4 x12. Tablo 7.65 2 2 σ h = (2.1.516 4163.

04 kg çelik. e 495 l a 4 = n. l a 2 = 2(2b1 + hg1 ) + 2(2b2 + hg 2 ) = 2(2 x36 + 161) + 2(2 x 20 + 161) = 868 Petek kirişte ise yalnızca iki gövde kısmının birleştirildiği dikme yerlerinde küt kaynağı yapılmaktadır. Uzunluğu üzere en kesiti değişen kirişte ise yapma kirişte yapılan kaynağın aynı uzunlunda köşe kaynağı ve buna ek olarak kirişin en kesitinin değiştiği 4 noktada küt kaynağı yapıldığı düşünülerek. 5600 cm kalınlığı a1 olan yan kaynak dikişi. Tablo 7. l a 3 = 4 x1400cm = 5600cm olacaktır. + 2ek = 8 + 2 x 20 = 2020cm 3 3 .1. Uzunluğu üzere değişken en kesitli kiriş olarak tasarlandığında ise 4163.1 de verilen değerlere göre açıklığı 14m etken yükü 246. 868 cm uzunluğunda kalınlığı a2 olan küt kaynak dikişi gerektirmektedir.’deki kaynak dikişi değerleri hesapla belirlenecek farklı kalınlıklarda (a1-a2a3-a4) kaynak dikişlerinin uzunlukları yaklaşık olarak şu şekilde belirlenmiştir: Yapma kiriş için kirişin alt ve üst başlıklarının her ikisinin de her iki taraftan köşe kaynağı ile kaynatıldığı düşünülürse. 5600 cm kalınlığı a3 olan yan kaynak dikişi gerektirmektedir.516 kN/m olan kirişin sabit en kesitli yapma kiriş olarak tasarlanması halinde 4704 kg çelik. Petek kiriş modellenmesi halinde ise. 3885 kg çelik malzemesi ve yalnızca 2020 cm uzunluğunda küt kaynağı gerektirmektedir.88 Tablo 7.

Bu lokal eksenler aşağıdaki gibi tanımlanmaktadır[25]. Modelleme sonunda hesap çıktıları grafiksel olarak alınıp bu bölümde gösterilecektir. Modelleme Esasları Petek kirişlerin bu bölümde bilgisayarda modellenmesi amacıyla Sap2000 programı kullanılmıştır.8. plakların her biri her iki boyutta da uygun şekilde parçalara bölünmüştür[24]. Bu bölümde modellenecek olan petek kirişin özellikleri Ek-1 de verilmiş olan tablolarda açıkça görülmektedir.1. Sap 2000 programında gövde ve başlık kısımlarının ayrı ayrı plak elaman (shell section) olarak modellenmesi gövde üzerinde boşluklar kenarındaki gerilme dağılımlarını görebilmemiz açısından önem taşımaktadır. Sap 2000 programının kabullerine göre modellenen her elemanın kendi içinde kesit tesirlerinin adlandırılabilmesi için lokal eksenler tanımlıdır. . Kullanılan Sap2000 programının çözümlemede sonlu elemanlar yöntemini kullanması nedeniyle gövde ve başlık plaklarında parçalara bölme işlemi elde edilecek bulguların gerçeğe yakınlığı açısından önem taşımaktadır[24]. Modellenen kirişlerin gövdelerinde belirli noktalardaki sehim ve tesir değerlerinin öğrenilebilmesi için modellenen kirişlerin gövde ve başlık kısımları ayrı ayrı plak olarak tanımlanıp. BÖLÜM PETEK KİRİŞLERİN BİLGİSAYARDA MODELLENMESİ 8.

Kabuk Eleman İçin Lokal Eksenler.) ‘de verilmektedir. Örnek HE 220 B profili (Ek – 1) kesit boyutları (Şekil 8. h = 220 mm b = 220 mm tw = 9.3.2.90 3 2 1 Şekil 8.2.5 mm tf = 16 mm h1 = 188 mm Şekil 8. 8.)’de görüldüğü gibi yüklenecektir. Peteklerin şekil ve boyutları (Şekil 8. .2. Bu profilden elde edilecek petek kiriş modellenerek (Şekil 8.HE 220 B Profil En Kesit Özellikleri.1.1.)’de görülmektedir.

3. Sap2000 de modellenen kirişlerin grafik görünümleri: .4.Petek Kiriş Teşkil Şekli.Petek Kiriş Göz Geometrisi. 60 mm 320 mm 200 mm 60 mm 240 mm 120 mm 240 mm Şekil 8.91 q = 4000 kg/m 14000 mm m(göz sayısı)= 39 Şekil 8.

92 HE 220 B profilinden elde edilen altıgen boşluklu petek kiriş: Şekil 8. Modellemede gövde ve başlık kısımları kabuk elemanlar (shell sections) kullanılarak oluşturuldu. yalnızca gövde boşlukları farklı oluşturulmuştur. Modellemelerin üç boyutlu olarak oluşturulmasına rağmen analiz X-Z düzleminde düzlemsel olarak gerçekleştirilmiştir. Kiriş boyları ve yükseklikleri sabit tutulmuş.7 da görülmektedir. Profil gövdelerindeki kabuk elemanlar mümkün olduğu ölçüde parçalara bölünerek gerçeğe yakın sonuçlar alınmaya çalışılmıştır. Kirişin uniform yayılı yük etkisinde yüklenmesi sonucu gövdesinde özellikle mesnede en yakın olan petek gözlerinin çevresinde ve momentin maksimum değerine ulaştığı kiriş ortasına en yakın petek gözünde gerilme dağılımlarının grafik olarak gösterimleri Şekil 8. .6 ve Şekil 8.5.Petek Kiriş Modellemesinin Grafik Görünüşü.

93 Şekil 8.6.Mesnede En Yakın Petek Gözündeki Gerilme Dağılımı (kN/m2 x103). .

Petek kirişlerin gövdelerinde bulunan boşluklar nedeniyle kiriş üzerindeki yükleri gözler arasındaki “dikme” olarak tabir edilen dolu gövde kısımları karşılamaktadır. Bu sonuç dört farklı petek modelli için de ortaktır. Mesnet bölgesine en yakın petek gözlerinde gerilme dağılımı en yüksek değerine ulaşmaktadır.Kiriş Ortasına En Yakın Petek Gözündeki Gerilme Dağılımı (kN/m2 x 103). .94 Kiriş orta noktasına en yakın petek gözünde S12 gerilme dağılımı aşağıdaki gibi olmaktadır: Şekil 8. Analiz sonucunda elde edilen gerilme grafik dağılımı 3. Mesnede en yakın gövde boşluğunun etrafında özellikle köşe noktalarına yakın bölgelerde 490.7.000 kN/m2 değerlerine ulaşan gerilmeler oluşmaktadır (Şekil 8. Bu örnekte gövde kısımlarındaki gerilmelerin dağılımlarına grafiksel olarak bakıldığında. özellikle kirişin mesnetlerden sonraki petek gözlerinin çevresinde maksimum gerilmelerin toplanmış olduğu görülmektedir.8). Bölüm ‘de anlatılan izostatik ve hiperstatik hesap yöntemlerinin çıkış noktasını oluşturan modellemeleri desteklemektedir.

Dolu gövdenin oluşturulamadığı durumlarda petek boşluk kenarlarında yatay flanşlarla takviye oluşturmak gerekebilir. Takviyeler ile alakalı bilgi 4.Mesnede En Yakın Gözün Köşe Noktasındaki Gerilme Değeri.8. . bölümde verilmiştir. Bu gibi sakıncalı noktalarda güvenliği arttırmak amacıyla genellikle mesnede en yakın petek gözleri dolu olarak teşkil edilebilir.95 Şekil 8.

Ülkemizde sanayinin gittikçe gelişmesi. gelişme sürecini yaşadığı günümüzde daha da ehemmiyet kazanmaktadır.Farklı şekillerde tasarlanan aynı açıklık ve yük etkisinde bulunan sade kirişin en kesiti uzunluğu boyunca değişen kirişin ve petek kirişin boyutlandırması yapılmış. 3. Bu durum bu türden yapılarda daha ekonomik ve daha sade teknik uygulanması mümkün yapı elemanların kullanımını gerektirmektedir.Gelişmiş ülkelerde büyük açıklıklı yapı inşaatının mühendislik olarak incelenmesi bu tip yapılarda petek kiriş uygulamasının ekonomik ve teknik olarak daha avantajlı olduğunu göstermektedir. Aynı şekilde uzunluğu üzere değişken en kesite sahip yapma kirişe nazaran petek kiriş. BÖLÜM SONUÇLAR VE ÖNERİLER Tez çalışmasında yapılan inceleme sonuçları aşağıdaki gibi özetlenebilir: 1. sportif-kültürel yapılara duyulan ihtiyacın artması bu yapıların projelendirilmesinde ülke ekonomisine katkısı olacak ekonomik projelendirmelerin göz önünde tutulmasını gerektirmektedir. yaklaşık %8 daha az çelik malzemesi . 2.9. büyük kentlerin oluşumu ve sanayi merkezlerinin gittikçe artması. Petek kirişlerin yapının oluşumuna sağladığı ekonomiksel katkı bu bağlamda değerlendirilmelidir. büyük açıklık ve yükseklikli endüstri ve sportifkültürel yapılarının inşasını zorunlu hale getirmiştir. 4. Bu durum Türkiye için. petek kiriş boyutlandırmasının yapma kirişe oranla yaklaşık %22 daha az çelik malzemesi gerektirdiği tespit edilmiştir. Ülke gelişimine paralel olarak sanayi .Sap2000 programı uygulanarak yapılan araştırmada petek kirşin üzerindeki en kritik ve tehlikeli noktaların göz boşlukları çevresinde olduğu ve bu boşluklardan mesnet bölgesine yakın olanlar ile momentin maksimum değerine ulaştığı kiriş açıklığının orta noktasına yakın olanların en kritik bölgelerde oldukları tespit edilmiştir.

8. . 7. Bölüm Şekil 5. Bölüm‘deki gibi yapılabilir. Böyle bir teşkil örneği 5.Petek kiriş boşlukları çevresinde ve kiriş en kesiti üzerine gerilmelerin yığıldığı noktalarda ek güçlendirme levhaları göz önüne almakla petek kiriş güvenliği arttırılabilmektedir. 6. Ayrıca her üç kirişin üretiminde en az kaynak dikişi uzunluğu petek kiriş için olacaktır. Takviyelerin ne şekilde yapılacağı 4.Petek kirişler imalatlarından gelen fonksiyonellikleri sayesinde hem tesisat boşlukları için hem de farklı şekilde üretilmeleri için fayda sağlamaktadırlar.Petek kirişlerin imalatı sırasında hurdaya parça vermemesi bu kirişlerin kullanımını daha da avantajlı hale getirmektedir.97 kullanımı gerektirmektedir.9 da görülmektedir. 5.Tez çalışmasında uygulanan yaklaşımla kiriş optimum ve minimum yüksekliğinin önceden kabulü ve kiriş yüksekliğinin hmin ≤ h ≤ hopt eşitsizliği şartına uygun seçilmesi kirişin sehim kontrolünün yapılması gibi karışık bir işlemin yapılmasını gereksiz kılmaktadır.

TUCSA.htm. Sayfa: 1159-1176. İnşaat Fakültesi. Özgen A. Ekim 1998. S. M. İstanbul. İstanbul Teknik Üniversitesi. Bailey. Steel Construction Institute/CIRIA Joint Publication. Odabaşı. Design For Openings İn The Webs Of Composite Beams.98 KAYNAKLAR 1. http://www.westok. Special Possibilities.. Cilt 1. 1982 2. Mart 2005. Castellated Beam Web Buckling İn Shear. T. Ağustos 2000 12. Virginia Technical University. Journal of Constructional Steel Research. Mayıs 2003.. 6. Liu.. Bradley. Petek Kirişler Hesap ve Yapım Yöntemleri.co. Grünbauer BV... G. and Chung. Şubat 2006 10.. What Makes Castellated Beams So Desirable As A Constructional Element?. Redwood R. Design Of Composite And Non-composite Cellular Beams’. Özel Kirişler . Türkiye Yapısal Çelik Derneği. Stability of Castellated Beams During Erection. 13. 7. Tama Y. Çelik Yapılar Seminer Notları . K. Çelik Yapılar Dergisi. Redwood R. Türkiye Yapısal Çelik Derneği. Indicative Fire Test On A Cellular And Solid Web Steel Beam.. Grünbauer J. Eylül 2003 . 2006. 11. İstanbul 1976.grunbauer.F. P. İstanbul Teknik Üniversitesi kütüphanesi . Ocak 2003 3. S. Petek Kirişler Monografiler 4 . Lawson R. The Steel Construction institute. C.H. İstanbul Teknik Üniversitesi. Steel Beams With Large Web Openings Of Various Shapes: Finite Element Study. 1990..nl/eng/waarom. Singer L. 26 Eylül – 1 Ekim 1983. Şubat 2006 8. 4. 9. K.. Özgen A. Steel Update Economical Design.uk/. Çelik Yapılar Dergisi. Çelik Yapılarda Petek Kiriş Uygulamaları. Ward J. Journal of Structural Engineering. Behaviour of Composite Castellated Beams. Department of Civil Engineering and Applied Mechanics Macgill University... Y. 5. Westok http://www. 1987. Çelik Yapılarda Petek Kiriş Uygulamaları. TUCSA. T. Tama Y. Publication 100.C. Sayı: 1076. Modern Steel Construction. Usa. G and Demirdjian S. 14. Montreal Canada.

Ankara. Moskova. TS 4561 Çelik Yapıların Plastik Teoriye Göre Hesap Kuralları. 369-372.: Çelik Yapılar. Deren H. Ankara. Eyyubov. Zeitschrih L’assature Metallique 1949 S. . Bakü 1971 22. ve Darılmaz K. Computers And Engineering İnc. Zeitschrift Acier-Stahl-Steel 1960. 1961 21. 119 16. Türk Standartları Enstitüsü.com/SAPManT. 1985 24. Remand: Les Halles a marchandises de Paris – Talbiac. http://www. Heltich: Hachhaus in Stahlskeltbauweise unter Wervendung von Spezial – gittertrögern spart Baukosten von 200. Streletskiy N. Örneklerle Sap 2000. Süleymanov H.. İstanbul. Özmen G. S. Orakdöğen E. TS 648 Çelik Yapıların Ve Yapım Kuralları.htm. S. 2000 19. Mayıs 2000.: Meterialler Mukavemeti .99 15.comp-engineering.000 Dollar. İstanbul. 2004 25.. 1995 20. C. 18. Sap 2000 Türkçe Kullanma Kılavuzları. Cilt.. Litzka: Automatische Erzeugung von Wabentragern aller Art und Große Zeitschrift Acier – Stahl – Steel 1960. 480 – 484 17.S.: Metal Konstrüksiyonları. Türk Standartları Enstitüsü. 1985 23. İstanbul. Çelik Yapılar 1..

EKLER PETEK KİRİŞ TABLOLARI .

.101 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.102 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

103 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.104 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

105 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

106 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

107 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

108 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

109 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

110 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

111 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

112 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

113 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

114 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.115 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.116 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.117 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

118 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.119 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

120 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

121 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

122 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

123 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

124 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

125 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.126 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

127 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.128 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.129 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.130 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

131 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

132 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.133 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

134 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

135 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.136 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

137 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

138 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.139 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

140

* Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

141

* Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

142

* Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

143

* Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

144

* Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

145

* Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

146

* Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

147

* Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

148 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.149 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

150 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.151 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

152 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.153 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

154 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

155 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

156 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.157 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.158 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

159 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.160 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

161 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.162 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

163 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

164 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

165 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.166 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

167 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.168 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.169 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

170 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.171 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.172 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

173 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

174 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.175 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

176 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

177 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

178 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

179 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

180 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.181 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.182 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.183 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

.184 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

185 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

186 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

187 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

188 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir. .

.189 * Tablonun içinde çizgi altındaki veriler boşluğun üst veya alt kısımlarının her ikisi için de geçerlidir.

Bu üniversitedeki 4 yıllık lisans eğitiminden sonra inşaat mühendisliği bölümünü birinci mühendislik fakültesini ikinci bitirerek inşaat mühendisi unvanını aldı. Okulu bitirdikten sonra 2003 haziran ayında Kınaş İnşaat şirketinde işe başladı. Melikgazi lisesinden mezun olduktan sonra 1999 yılında ÖSS imtihanı neticesinde Çukurova Üniversitesi İnşaat Mühendisliği bölümüne girmeye hak kazandı.tr İnşaat Kayseri/Türkiye . Halen Kınaş İnşaat şirketinde şantiye şefi olarak görev yapan Mustafa KALAYCIGİL bir çocuk babasıdır. Miraboğlu İş Merkezi Kat:2 Kınaş : 352-2311818 : 352-4312756 : 352-4310222 : mkalaycigil@kinas. 2005 yılı temmuz ayında evlendi. Adres Telefon Fax E-mail : Gevher Nesibe Mah.com. İlk ve orta öğretimini Kayseri’de tamamladı.190 ÖZGEÇMİŞ 1981 yılında Kayseri’de doğdu. Tekin Sok.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful