T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

İNŞAAT TEKNOLOJİSİ

DONATI HAZIRLAMA

ANKARA 2006

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; • Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşılabilir. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

• •

İÇİNDEKİLER

AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 1. DONATIYI HAZIRLAMA ................................................................................................. 3 1.1. Donatı............................................................................................................................ 3 1.1.1. Tanımı.................................................................................................................... 3 1.1.2. Çeşitleri.................................................................................................................. 3 1.1.3. Donatının Kullanıldığı Yerler.............................................................................. 23 1.2. Donatıları Bağlama ..................................................................................................... 26 1.2.1. Bağlama Kuralları................................................................................................ 26 1.2.2. Bağlama Yapılışı ................................................................................................. 26 1.2.3. Pas Taşı................................................................................................................ 28 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 29 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 30 2. DONATIYI KALIBA YERLEŞTİRME............................................................................ 31 2.1. Betonarme Kalıplar ..................................................................................................... 31 2.1.1. Tanımı.................................................................................................................. 31 2.1.2. Betonarme Kalıp Çeşitleri ................................................................................... 32 2.1.3. Betonarme Kalıp Kullanıldığı Yerler .................................................................. 37 2.2. Donatıyı Kalıba Yerleştirme Kuralları........................................................................ 42 2.3. Donatının Kalıba Yerleştirilmesi ................................................................................ 42 2.3.1.Temel Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi ............................................................ 42 2.3.2. Betonarme Perde Duvar Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi............................... 43 2.3.3. Kolon Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi ........................................................... 43 2.3.4. Kiriş-Döşeme Donatısını Kalıba Yerleştirme...................................................... 44 2.3.5. Merdiven Donatısını Kalıba Yerleştirme............................................................. 45 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 46 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 47 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 .................................................................................................. 48 3.DONATIYI BAĞLAMA .................................................................................................... 48 3.1. Temel–Kolon Bağlantıları........................................................................................... 48 3.2. Kolon-Kiriş Bağlantıları ............................................................................................. 49 3.3. Kiriş Döşeme Bağlantıları........................................................................................... 50 3.4. Merdiven Döşeme Kiriş Bağlantıları .......................................................................... 50 UYGULAMAUYU FAALİYETİ...................................................................................... 51 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 52 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 53 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 54 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 55

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 582YIM191 İnşaat Teknolojisi Betonarme Demirciliği Donatı Hazırlama Donatıyı hazırlama, betonarme yapı elamanlarının birbirine bağlanması ve donatıyı kalıba yerleştirme temel bilgi ve becerilerinin kazandırıldığı öğrenme materyalidir. 40/32 Demir İşleme modülünü başarmak. Donatı hazırlama amacını güvenli yapmanın yöntem ve tekniklerini öğrenmek. Genel Amaç Gerekli atölye ortamı ile Betonarme elamanların donatılarının bağlantıları ve bunların kalıba yerleştirilmesini güvenli, verimli, amaca ve tekniğe uygun yapabileceksiniz. Amaçlar Donatının ne olduğunu, çeşitlerini ve kullanıldığı yerleri söyleyebileceksiniz. Donatının yapılışını, bağlama kurallarını ve pas payını yapabileceksiniz. Donatıları kalıba yerleştirebileceksiniz. Temel ve kolon bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Kolon ve kiriş bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Kiriş ve döşeme bağlantısını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Merdiven, Döşeme ve Kiriş bağlantılarını öğrenip nasıl uygulandığını bileceksiniz. Atölye ortamı, donatı, kerpeten, tel, demir düzeltme anahtarı, pasyaşı, demirci sehpası, demirci makası, metre, tebeşir. İş güvenliği ile ilgili donanımlar, eldiven ve baret. Her faaliyet sonrasında değerlendirme soruları ile değerlendireceksiniz. Öğretmen modül sonunda (uygulama, soru-cevap) uygulayarak ile kazandığınız bilgi ve değerlendirecektir. ii o faliyetle ilgili kendi kendinizi size ölçme aracı modül uygulamaları becerileri ölçerek

MODÜLÜN AMACI

EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

GİRİŞ GİRİŞ
Sevgili Öğrenci Teknolojik gelişmeler inşaat alanında da bir takım yenilikleri beraberinde getirmiştir. Özellikle deprem kuşağında olmamız çok daha önemlidir. Depremler sonrası yeni deprem yönetmeliğini mecbur etmiştir. Hem deprem yönetmeliği hemde TS 500 inşaatlarda bazı donatı türlerini zorunlu kılmıştır. Güvenli yapılar inşa etmenin donatıları hazırlama kurallarına uymakla olacağını göreceksiniz. Günümüzde kullanılan en yaygın yapı betonarme yapıdır. Betonarmenin olduğu her yerde mutlaka donatı vardır. Bir yapıyı yıkılma tehlikelerine karşı ayakta tutan betonarme elamanlardır. Yük taşıyan, direnç gösteren bu elamanlar donatısız olmazlar. Donatı beton içinde çizildiği gibi olmalıdır. Deprem sonrası manzaraları hepiniz gördünüz. Bu manzaraların tekrar yaşanmaması için betonarme inşaat işçiliğinin ne kadar önem arz ettiğini hepinizin kavraması gerekmektedir. Donatıları ne kadar kuralına uygun ve eksiksiz bağlarsak inşaatımız o kadar sağlam olur. Her betonarme demircisi temelden çatıya kadar betonarme elamanların donatılarını hazırlayabilmelidir. Donatıları kalıbına yerleştirebilmelidir. Her türlü donatı bağlamasını bilmelidir. Bütün bu işlemlerin yapılışını bu kitapta bulabileceksiniz. Bu modül sonunda edineceğiniz bilgi ve beceriler ile inşaat teknolojisi alanında her türlü donatı hazırlama işlerinizi yapabilmeniz için çok yararlı olacaktır.

1

2 .

Kiriş donatı hazırlığını ve bağlama yapımını gözlemleyiniz.1. döşeme ve kolon bağlantılarını gözlemleyiniz. mesnet. Burada demirin şekli ve ölçüsü yazılı olur.1. Donatıları projedeki ölçüsünde ve şeklinde hazır edeceksiniz. Yere serili donatıların pas payları zemin durumuna bağlı olarak 2–5 cm olarak bırakılır. Kiriş. Merdiven. 1. 1. Temel Donatısı Temel donatıları kalıp içinde bağlanır. Düz donatılar ölçüsünde kesilir ve ucuna 90 derece kanca yapılır. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlardır: Demir işleri yapılan bir inşaatta demirci sehpası yapımını ve işleyişini gözlemleyiniz. pilye.1.2. Merdiven donatılarının hazırlanışını ve bağlamasını gözlemleyiniz. donatı demirlerini hazırlayacaksınız. DONATIYI HAZIRLAMA 1. Tanımı Betonarme yapı elemanların içine kendi özelliğine göre demir yerleştirilir. Donatı 1. pilye. Kolon donatı hazırlığını ve bağlama yapımını izleyiniz. Çeşitleri 1.2. Temel – Kolon donatı bağlantılarının yapılışını gözlemleyiniz. Betonarme yapı elemanlarında etriye. kalınlığı ve sayıları mühendislik hesaplarıyla bulunur. kolon filizi ve etriyeler hazırlanır.1. Bu demirlerin yapı elemanı içine yerleştirilmesine donatı denir. Pilyeleri proje ölçüsünde ve kolon filizleri temel donatısı tamamlandıktan sonra bağlanır. 3 . Ayrıca bu donatı elamanlarını bağlayabileceksiniz. Bu demirlerin şekli. Düz.1. düz.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında demirci sehpası hazırlayarak. Her yapı elemanının donatısı farklıdır. döşeme ve kiriş bağlantılarının yapılışını gözlemleyiniz. Donatı hazırlanan atölyelerdeki işçilerin ve inşaat alanındaki donatı işcilerinin davranışlarını izleyerek ön bilgi ediniz. Betonarme yapı elemanlarında nasıl bir demir kullanılacağı statik uygulama projesinde çizilerek gösterilir. Döşeme donatılarının hazırlanışını ve bağlamasını gözlemleyiniz.1. şapo ve çiroz demirleri vardır. Temel donatılarının hazırlanışını ve bağlanışını gözlemleyiniz.

Deprem hatılları kolon filizlerine geçirilir ve tel ile bağlanır (Resim5). Pilye donatıları ve kolon filizleri hazırlanır.Resim 1: Temel donatıları döşenmeden önce tabana beton dökülür. Akslara uygun kolon filizleri. Temelde önce akslar belirlenir. Kancaları üste doğru kesişme yerlerinden tel ile bağlanır (Resim 3). kancalarından tabandaki donatı üstüne bağlanır (Resim 4). Resim 2: Temel donatıları ölçüsünde kesilerek uçları demir bükme ile bükülür. Pilyeler proje ölçüsünde alttaki donatı üzerine bağlanır. Bu donatılar her iki yönde yere serilir. Temel düz donatıları hazırlanır (Resim 2). 4 . Sonra kalıp yapılarak temel donatısına başlanır(Resim 1). Deprem hatılları demirci sehpasında hazırlanır.

Resim 5: Temel donatıları kolon filiz demirlerine deprem hatılları bağlanır.Resim 3: Temel donatılarının uçları yukarıda olacak şekilde kerpeten ve tel ile bağlanır. Resim 4: Temel donatılarını kolon filizleri proje akslarına göre yerleştirilerek tamamlanır. 5 .

Daha sonra diğer boyuna donatılar bağlanır.2. Etriyeler hazırlanır. Boyuna donatılar hep üst kat için filiz olacak şekilde üretilir. Dairesel kolonlarda en az donatı 6Ø14 tür. Kolonların alt ve üst kısımlarında etriye sıklaştırması yapılır. Donatı çapının 40 ya da 50 katı uzunluk kadar filiz payı bırakılır. dış kolonlarda 2 cm pas payına göre hazırlanır. 6 . Sıklaştıma yerlerinde metre karede 10. Önce boyuna donatıları ölçüsünde kesilir. Bunların etriyeleri helozonik tek parça olur. diğer ucu 90 derece deprem çirozları hazırlanır. Demirci sehpasında boyuna donatıların etriye yerleri tebeşir ile çizilir. Radye temellerde farklı olarak etriye ve pilye donatıları sırasıyla bağlanır (Resim 6).5 cm. Yuvarlak kütüğe makine ile sarılarak üretilir. Daire şeklindeki kolonlar fretli olur. Kolon Donatısı Kolon donatıları boyuna donatı ve etrafında sarılı etriyelerden oluşur. Etriye araları en çok 20 cm ya da 12 donatı çapı kadar olur. Kolon donatıları alttan gelen kolon filizlerine bağlanır (Resim 8).1. diğer yerlerde 4 adet olmak üzere çirozlar bağlanır (Resim 7). Buralardan etriyeler iki donatıya tel ile bağlanır.2.Resim 6: Radye temellerde çift etriye ve pilye donatıları da yapılır. İki adet demir sehpa üstüne uygun yerinden bırakılır. Etriyeler iç kolonlarda 1. Kolonlar en az 4 adet 16’ mm lik ya da 6 adet 14’ mm lik (4Ø16 veya 6Ø14) donatıdan olur. Bir ucu 45 derece. 1.

Resim 7: Kolon donatıları demirci sehpası üzerinde projesine uygun bağlanır. Resim 8: Kolon donatıları kolon kalıbı içine alttan filiz demirlerine bağlanır. 7 .

C C D E B A E KARŞI TARAFA DEVAM EDEN KİRİŞ İLE KOLON BİRLEŞİMİ DETAYI KARŞI TARAFA DEVAM ETMEYEN KİRİŞ İLE KOLON BİRLEŞİMİ DETAYI Şekil 1: Kolon donatıları üst katta daralıyorsa Daralmada boyuna donatı 1/6 oranında büzülebilir. Alt kattan üst kata geçen kolonda meydana gelen kesit azalması (A/B) 1/6’ dan büyük olamaz. E filizdir ve 40 donatı çapından az olmaz. D 90 derece kanca ve 12 donatı çapından aşağı olmaz (Şekil 1). Şekil 2: Çokgen ve daire kesitli kolonlar fretli olarak bağlanır 8 .

9 . Resim 9: Kolon donatısı etriyelerinin üstüne paspayı için pastaşı takılır. Şekil 2’ deki gibi tel ile bağlanır.Fretli etriyeler önceden kütüğe sararak hazır edilir.

10 .Kolon donatısı yerine bağlandıktan sonra bütün kenarlarına pas taşı takılır (Resim 9). Şekil 3: Kolon donatısı etriyelerinin sıklaştırması ve üst katta daralması Kolon daralmasında ve kiriş kesişme yerlerindeki donatı şekil 3’ teki gibi yapılır.

Mesnet yerlerinde altta şapo donatıları her iki yanda L/4 kadar geçer vaziyette bağlanır. esas (düz demir). Etriyeler sayısı kadar kesilir ve bükülerek hazırlanır. Pilyeler boyunda kesilir. Kiriş kalıp üzerinde yerine yakın kurulan sehpa üstünde hazırlanır. 11 . Pilyeler ölçüsünde ve 45 dereceden bükülür. Kirişlerin başlangıcı bitişlerinde üstte mesnet donatısı kullanılır. Mesnet içinde etriyeler yerinde bağlanır. Kirişlerde çapı 12 mm (Ø12) den aşağı donatı kullanılmaz. Kiriş donatıları montaj. Kolon filiz yerlerine gereken etriyeler kiriş üstüne serbest olarak takılır ve kiriş yerine oturtulur. Kiriş başlangıcına mesnet donatıları hazırlanır ve bağlanır. Etriyelerin kalıba değen taraflarına pastaşı takılmalıdır. Kiriş başlangıcına üstten L/4 kadar mesnet donatısı bağlanır. Bütün boyuna donatı bağlandıktan sonra pilye kiriş içine geçirilir. Esas donatılar ve montaj donatıları kesilerek bir uçlarına demir bükme ile 12Ø boyunda kanca yapılır. (Resim 10 ve Şekil 4).1. Etriye değme yerlerinden bağlanır. Kolon ile birleşim yeri dışındaki etriye yerleri işaretlenerek tel ile bağlanır.2.3. Resim 10: Kiriş donatıları kalıp içinde bağlanır. Üzerindeki yükleri kolon ve altındaki duvarlara iletirler. Esas donatılar devam eden döşemeye L/4 kadar devam ettirilir (Şekil 4). pilye ve etriye donatılarıyla yapılır. Kirişler devam ediyorsa alt donatılar L/4 kadar diğer kirişe devam eder. proje ölçüsünde iki demir bükme anahtarı ile hazırlanır. Kiriş Donatısı Genellikle dikdörtgen kesitli ve eğilmeye çalışır.1.

Burada esas ve pilye donatıları üstte montaj donatıları altta olur. Bazen kirişlerde ters olarak yapılır (Şekil 6). Kirişin bir ucu kolona saplanıyor diğeri boşlukta ise bu konsol kiriştir.Şekil 4: Kolonlara mesnetlenen kirişlerin bu bölgelerinde şapo demiri kullanılır. Kiriş. yığma yapılarda her iki ucu mesnetlere 20 cm serbest oturuyorsa basit kiriştir. 12 . Donatıların uçları 45 derece bükülür. Konsol çıkmanın çok olması durumunda ilave pilye bağlanır (Şekil 5).

Şekil 6: Ters kiriş yapılacağında üstten mesnet ilaveleri bağlanır.Şekil 5: Konsol kirişlerin ucuna doğru kalınlığı düşürülür ya da uç kısma kiriş yapılır. 13 .

Taş duvarlarda en az 6 adet çapı 10 mm olan boyuna donatı kullanılır. Etriyeler hazırlanır. Şekil 7: Düşey ve yatay olarak yapılan hatıllar için donatı hazırlanır. 14 . Hatıl Donatısı Yığma yapılarda duvarların bağlantılarını sağlamak amacıyla hatıl yapılır. İşaretli olan yerlere etriyeler tel ile bağlanır.2.1. Düşey hatıllar her 4 metrede bir yapılır. Hatıl kesişme yerleri kalıp içinde bağlanır (Şekik 8).1. Etriyeler aynı hizada olacak şekilde tel ile diğer boyuna donatılara bağlanır (Şekil 7). Moloz taş duvar yüksekliğinin 1.5 m’ yi geçmesi durumunda hatıl yapılması zorunludur. Etriye yerleri işaretlenir. Diğer hatıl donatıları üstünde etriye yerleri işaretlenir. Kalıba değecek yerlere pastaşı takılır. Etriyeleri bu iki donatıdan geçirilir. Yığma yapılarda kapı ve pencere üstlerini birleştirecek şekilde hatıl yapılır. Tuğla duvarlar için en az 4 adet 12 mm çaplı donatı kullanılır. Hatıl boyuna donatıları keserek hazır edilir.4. İki adet boyuna donatıyı demirci sehpası üstüne dengeli olarak yerleştirilir.

15 . kolon ve hatıl donatısı hazırlama işlem basamakları aynen uygulanır. 1.1.2.6. Etriyeler 20 cm ara ile bağlanır. bunun dışındaki döşemeler dal döşemelerdir.Şekil 8: Hatılların köşe birleştirmesinde önerilen iki bağlama. Hurdi döşemelerde kısa doğrultuda bir düz bir pilye şeklinde bağlanır.1. Lento Donatısı Kapı ve pencere üstlerine boşluğu kapatmak için lento donatısı yapılır. Uzun kenar doğrultuda sadece düz donatı bağlanır.5. Pilye donatıları devam eden döşemeye L/4 kadar uzatılır. Döşeme Donatısı Dört tarafı kirişlerle çevrili döşemeler ankastradır. Lento donatısı hazırlanırken. Kenar uzunlukları arasında en az iki kat fark var ise hurdi döşeme.2. Lento her iki ucu duvar üstüne açıklığın %15 ya da en az 20 cm kadar binmelidir. 1. Bir tarafı boşlukta olan döşemeler konsol döşemelerdir. Genel olarak döşemeler dal ve hurdi olarak çözümlenir. Lento yüksekliği en az 20 cm yapılır.

Hurdiye kısa kenarda bir düz bir pilye olarak sıralanır. Döşeme orta bölgesinde daima altta kalacak olan donatılar tel ile proje ölçüsünde bağlanır. 16 . İki adet demir bükme anahtarı ile pilyeler proje ölçüsünden 45 derece bükülür. pilyelerin diğer döşemeye L/4 kadar devam etmesine dikkat edilir. Diğer doğrultuda sadece düz donatı sıralanır. Pilye donatıları da aynı şekilde hazırlanır. Başlangıçta donatıların uçları kancalı olmasına. Bu haliyle birbiriyle kesişen donatılar tel ile bağlanır. Pilyeler devam eden döşemenin L/4’ ü kadar uzatılır. Belli aralıklarla kalıp tarafına pastaşı takılır (Resim 11). Uzun kenarda sadece düz donatılar vardır. Her iki doğrultu donatıları bir düz bir pilye olarak bağlanır. Resim 12: Dal döşeme donatısı Döşeme çift yönlü çalıştığı için pilyeler iki yönlü döşenerek bağlanır (Resim 12). Dal döşemede pilyeler her iki doğrultuda bağlanır. Döşeme düz donatıları kesilerek bir uçları kancalı olarak hazırlanır.Resim 11: Hurdi döşeme donatısı Hurdi döşemede kiriş başlangıçlarına bütün donatılar 90º kancalı bağlanır. Dal döşemede her iki yöne bir düz bir pilye olarak donatılar sıralanır.

Konsolun bağlı olduğu döşemelere bütün donatılar L/4 kadar uzanır (Şekil 9).Şekil 9: Konsol döşeme donatısı Konsol döşemelerde ilave olarak şapo donatıları yerleştirilir. Esas donatı üste bağlanır. 17 .

Resim 13: Devamlı döşeme donatısı Devamlı döşemeler aynı seviyede birden fazla olan döşemelerdir. 18 . Döşeme altında tesisat kanalları oluşturmak için tek ya da iki yönlü dişli döşemelerde de aynı donatı uygulanır. Dişli döşemelere nervürlü döşeme de denir (Şekil 10). Bütün döşemelerin pilyeleri komşu döşemeye L/4 kadar devam eder (Resim 13). Aynı donatı uygulaması kirişsiz en az 15 cm kalınlığındaki mantar döşemelerde de aynı şekilde bağlanır. Dişli döşemelerde diş olarak yapılan çıkıntılara kiriş donatısı gibi donatılar yerleştirilir.

Şekil 10: Dişli döşemeler ve mantar döşemeler 19 .

20 .1. Kalınlıkları 25 cm’ den az olmaz.7. Etriye ve çirozlar en fazla 20 cm ara ile bağlanır. kısa doğrultuda kiriş donatılara bağlanır ve beton dökülür (Şekil 11). Perde uçlarına 30 cm’ den az olmamak üzere perde boyunun % 10 kadar perde uç elamanı düzenlenir. Perde uç elamanları etriyeli olur. Boyuna ve enine donatıları en az 25 cm ara ile bağlanır. Kalıplıda kısa kenar yönünde bloklar yerleştirildikten sonra donatılar küçük hatıl donatısı şeklinde aralıklı konur ve uzun kenar yönündeki bağlantı donatılarıyla bağlanır.2.Şekil 11: Asmolen döşemelerdeki donatılar Döşeme çeşitlerinden asmolen döşemeler kalıplı ve kalıpsız olarak iki şekilde yapılır. 1. Kalıpsız asmolende donatılı bloklar önce üretilir. Perde Donatısı Perde duvarlar kot altı yapılarında ve çevirme duvarları yapımında kullanılır.

Kalıp taraflarındaki donatılara pastaşı takılır(Resim 14.Temelde kolon filizinin aynısı perde filizi olur. Yatay donatılara proje ölçüsünde dik olan diğer donatılar tel ile bağlanır. Enine ve boyuna donatılar hazırlanır. Perde filizi yok yalnız perde yapılacaksa perde donatı alt uçları 90º kıvrılı yere basacak şekilde olur. Resim 14: Kolon ve perde duvarlar da kullanılan deprem çirozları Resim 15: Perde donatıların bağlanması 21 . Bağlama işlemi tamamlandıktan sonra kritik yükseklikte 10 diğer taraflarda 4 adet (m2) deprem çirozları bağlanır. Kolonlar arasına perde donatısı bağlanacak ise önce yatay donatılar proje ölçüsünde bağlanır. Perde uç donatıları demirci sehpasında etriyeli olarak hazırlanır. Bağlama işlemi aynı anda en az iki kişi tarafında yapılır.15 ve 16).

Merdiven sahanlık pilyeleri ile kol pilyeleri hazırlanır.8. Resim 17 Kirişsiz merdiven kolundaki donatılar 22 . Merdiven Donatısı Merdivenler tek parça olarak üretilir. Merdiven kolu enine donatıları hazırlanır. Pilyeler iki demir bükme anahtarı ile kalıp içinde bükülür. Bükülme sonrası üst donatılar tel ile yerinde kesişme yerlerinden bağlanır (Resim 17). Kirişli ya da kirişsiz olarak yapılır.2.Resim 16: Çirozların bağlanılmış hali 1. Sahanlık donatıları hazırlanır. Projesine göre donatılar kalıp içinde bağlanır. Merdiven esas donatıları kol boyunca çalışır.1.

Temel Donatısı Yapıların yükünü temeller taşıyarak altındaki zemine iletirler. Temeller üzerine gelen yüke ve altındaki zeminin durumuna göre seçilir. Resim 18: Münferit ve mütemadi temellerde kullanılır GROBETON BLOKAJ ZEMİN TEMEL DUVARI TEMEL PABUCU Şekil 12: Temelin betonarme pabuç ve hatıllarında temel donatısı kullanılır 23 .3. Radye temellerde.1. Münferit temellerde. Mütemadi temelde. İçinde donatıların bulunduğu temeller betonarme temellerdir. Bu yüzden temeller çok sağlam olmalıdır. kullanılır (Resim 18 ve şekil 12).3.1. Temel donatıları.1. Donatının Kullanıldığı Yerler 1.1.

Devamlı döşemelerde.1. binaların sığınağını çevreleyen duvarlar ve asansör boşluğunu çevreleyen duvarlar perde duvar şeklinde yapılır.1. Donatıları bir arada tutması için çiroz kullanılır.7. Yapıdaki kolonlarda kolon donatısı kullanılır. Dişli döşemelerde. Döşemelerin kenarlarında ve kolonların birbirine bağlantılarında kiriş kullanılır. içinde esas demirler ile onların dağılmasını engelleyen yatay donatıdan meydana gelir. 1.1.3. Kiriş Donatısı Yapılar katlardan meydana gelir. Bu hatıl içinde hatıl donatısı kullanılır. Kolonlar. Asmolen döşemelerde döşeme donatısı kullanılır. Mantar döşemelerde.5. Ankastre döşemelerde.3. Lento Donatısı Yığma yapılarda sadece kapı ve pencere üstünü kapatmak için lento yapılır.3.1. Kirişlerin içinde kiriş donatısı bulunur.1. Kirişler taşıdıkları yükleri döşemelerden alır. Bu lento için de lento donatısı kullanılır. Katlarda yatay betonarme tablalardan oluşur. 1. 24 .6. Perde Donatısı Yeraltı tesisat kanalları. Hatıl Donatısı Yığma yapıların kapı ve pencere üstünde ya da kat yüksekliğinin bittiği yerde betonarme hatıl olur. Kolon Donatısı Yapıların yüklerini yukarıdan aşağıya güvenli olarak kolonlar taşır. 1. Bu yatay yapı elamanları döşemedir. Bu perde duvarların içinde perde donatısı kullanılır.3.3.3.1 3 2. 1. Konsol döşemelerde.1. Döşeme Donatısı Betonarme yapılar katlardan meydana gelir.4. 1. Kolonun yatay donatıları etriyeli ya da fretli olarak yapılırlar. Yatay durumdaki betonarme elamanları ve üzerindeki ağırlıkları kolonlara kirişler iletir.

Betonarme merdivenlerde merdiven donatısı kullanılır (Şekil 13).3. Şekil 13: Kirişli ya da kirişsiz merdivenlerde 25 .1.8.1. Merdiven Donatısı Yapıların katlar arasında ulaşımı merdivenler sağlar.

Tel ile donatının bağlanması uygulama yerine göre değişir. Donatı projeye bakılarak oradaki ölçü ve şekillerinde yerleştirilir. Ayrıca üst üste ve yan yana gelen bütün donatılar tel ile bağlanır.2. Yarım bağlama Yarım çapraz bağlama Köşede atkılı tam bağlama 26 Tam bağlama . Buradaki amaç beton içindeki donatının projedeki yerinde olmasıdır.1. Bazı yapı elamanları önceden hatta atölyede hazırlanabilir. Bağlama Kuralları Donatı bağlamaları kaynak ya da tel ile yapılır. Donatıların kesiştiği bütün yerler arada boşluk oluşmadan bağlanmalıdır.2. Donatılar biribirleri ile kesiştikleri yerlerden bağlanır. Bağlama teli olarak 0.2. 1. En son beton dökülür. 1. Donatıları Bağlama Betonarme yapı elamanların inşasında önce kalıp yapılır. tam çapraz bağlama ve köşede atkılı bağlama (Şekil 14).1 mm kalınlığındaki teller kullanılır. Bunun dışında yerinde imalatlarda tel ile bağlama kullanılır. Eldivensiz donatı bağlanmaz. tam bağlama.75 mm. yarım çapraz bağlama. Donatılar projedeki ölçüsünde olmalıdır. Bağlama Yapılışı Donatının tel ile bağlanması değişik şekillerde yapılmaktadır.1. Kaynak ile bağlama işlemi atölyelerde uygulanan seri bir yöntemdir. Daha sonra donatı yerleştirilir. Hasır donatı ve tünel kalıp sistemi için üretilen donatılar için kaynak tercih edilir.2. Kalıp içinde bağlanamayacak donatılar yerine yerleştirilmeden dışarıda bağlanmalıdır. Özel demirci kerpeteni kullanılmalıdır. Yarım bağlama. Üst üste ve yan yana geldiklerinde en az 40ø kadar bağlanmalıdır.

Tam çapraz bağlama Şekil 14: Donatı bağlama çeşitleri 27 .

Eğer asit suyu etkili bir bölge ise bu 2.1. Bu ancak pas payı elde edilmesiyle olur.5 – 5 cm olarak düşünülmelidir.5 ) Şekil 15: Pastaşı Resim 19: Donatının kalıp tarafında pastaşı olmalıdır.2. Bunun için donatının dışarıdan görünmesi önlenir. 28 .3.5 – 2 cm içeride kalmalıdır. Pas payını en iyi pas taşı ile elde ederiz. Beton dökülünce yerine göre donatı 1. pa sp ay ı(2 . Pas taşı kalıba yakın donatılara donatı ağırlına göre 50 – 100 cm ara ile takılır (Şekil 15 Resim 19). Pas Taşı Donatının beton içinde paslanmaması esastır.

Tam çapraz bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız.5 cm paspayı hesabına göre etriye boyunu hesaplayınız. Yarım çapraz bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. Öneriler Bu işlemler sırasında iş elbiseli. Yarım bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. 29 . dikkatli ve düzenli olunuz. Sehpa üstündeki boyuna donatıları yan yana getirerek tebeşir ile 20 cm ara ile etriye yerlerini işaretleyiniz. Bağlama telini işlem öncesi yeteri kadar hazır layınız. İki boyuna demirlere bağlanmış etriyeleri sehpa üstünde 180 derece çevirerek diğer boyuna donatıların bağlamasını yapınız. İşaretli yerlerden etriyeleri bağlayınız. Etriyeleri kesiniz. Demirci sehpası hazırlayarak iki boyuna donatıyı üstüne bırakınız. Kerpeten kullanarak kesişen donatıların bağlama öncesi tel ile boşluğunu alınız. Demir bükme ile etriyeleri hazırlayınız. 1.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları (20 / 20 / 200 cm hatıl içine 4 adet 12’ lik boyuna donatı. İş güvenliğinin önce geldiğini her işlem öncesi unutmayınız. Bağlama öncesi bağlama telinin iki ucunu demir aralarında boşluk kalmayacak şekilde kendinize çekiniz. Kerpeteni kullanarak iki donatıyı tel ile bağlayınız. Etriyeleri sehpa üstündeki donatılara geçiriniz. eldivenli. Boşluğu alınmış demirleri öğrendiğiniz yöntemlerle bağlayınız.) 12’lik demirleri yerinde tebeşir ile işaretleyerek kesiniz. Tam bağlama yöntemini uygulayarak bağlama yapınız. Donatı üzerini her zaman yanınızda hazır olan tebeşirlerle işaretleyiniz. 20 cm aralıklı olarak da etriye kullanılacaktır. Köşede atkılı tam bağlama yöntemi uygulayarak bağlama yapınız.

DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız.5 – 2 cm olarak bırakılır. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. 2.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME A. Kesişen donatıları çapraz tek şekilde bağlamaya yarım bağlama denir. Betonun içindeki donatıyı pas payı gizlemektedir. 5. Merdiven donatıları yerinde kirişli ve kirişsiz olarak bağlanır. Donatı betonun içindeki demirdir. Pas payını pas taşları ile elde edebiliriz.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki cümleleri doğru veya yanlış olarak değerlendiriniz. bunun dışında 1.5 – 5 cm. 1. 10. Döşeme donatılarının tamamı yerinde bağlanır. Asit suyu etkisindeki bölgede pas payı 2. 8. 9. Kolonlarda donatı filiz boylar 40-50Ø uzunluğunda olmalıdır. 3. Pilyeleri bağlama anında bükülür. 7. 4. 30 . Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. 6. Etriye ana donatıları sabitlemek için kullanılan enine donatıdır. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. Betonarme binaların taşıyıcı elamanların hepsinde donatı vardır.

İçine donatı yerleştirilen taşıyıcı yapı elemanlarına kalıp yapılır. temel. Kalıp betonun ağırlığını taşıyabilecek sağlamlıkta olur. Betonarme Kalıplar 2. Kalıba donatı yerleştirildikten sonra devam eden işlemleri. Hatıl ve lento kalıbı. Beton prizini alıncaya kadar kalıp betonarme elamanı tutar. 2. perde duvar ve betonarme çatılara kalıp yapılmalıdır. Kiriş-döşeme kalıbı. DONATIYI KALIBA YERLEŞTİRME 2.1. yapım ve söküm işlemlerini gözlemlemelisiniz. merdiven. Betonun ağırlığını kalıp taşır.1. Temel kalıbı. döşeme. kiriş. diğer betonarme elamana bağlama için yapılanları izlemelisiniz. Bu işlemleri yapan kişilerden ön bilgi almanız gerekir. Kazanmış olduğunuz bilgi ve deneyimleri arkadaş gurubunuz ile paylaşınız. Donatı yerleştirildikten sonra hangi bağlamaların yapılacağını bileceksiniz. döşeme. Kolon kalıbı. Proje ölçülerinde olmasını kalıplar sağlar. 31 . kolon. Perde duvar kalıbı. Tanımı Betonarme yapı elemanları projedeki ölçüsünde olmalıdır. kiriş.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında kolon. Sıralarsak.1. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlar olmalıdır: Bir inşaat alanında. perde duvar ve merdiven kalıbını proje üzerinden tanıyacaksınız. temel. Merdiven kalıbı.

Kullanılan malzemeye göre. iskele kısmı metal borulardan kullanılır (Resim 20). Kaplama yüzeyler ahşap.2. Ahşap Metal Plastik Yapım yöntem ve tekniklerine göre. Klasik sistem: Az katlı binalarda kullanılır. Resim 20: Klasik sistem kalıp 32 . Betonarme Kalıp Çeşitleri Betonarme kalıplar iki kısımdır. İkinci kısım kalıbı istenen yükseklikte tutan ve içindeki betonu prizini alıncaya kadar taşıyan iskeledir.2.1. Birinci kısım betonarme elamanın yüzeyini elde ettiğimiz bölümdür.

Defalarca kullanılabilir (Resim 21. Paneller 75 x 250 cm boyutlarında yukarı doğru inşa edilecek yapılarda kullanılır (Resim 23).Resim 22).Çelik pano ve modüler sistem: Yüksek katlı olmayan yapımlarda kullanılır. Resim 21: Çelik panolar Resim 22: Modüler kalıp iskelesi Tırmanır sistem: Daha çok perde kalıplarında kullanılır. 33 .

genişlikleri 2–4 m arasındaki panellerden oluşur (Resim 24).Resim 23: Klasik sistem kalıp Kayar sistem: Tek taraflı yüksekliği 240 cm. Resim 24: Kayar sistem kalıp 34 .

Tünel sistem: Seri. Resim 25: Tünel kalıp sistem 35 . sağlam ve devamlı yapılacak olan inşaatlarda kullanılır (Resim 25).

çapraz kuşaklar ve kamalardan meydana gelir. Doğal tahta. kirişler. Beton dayanımına ulaşınca kalıp iskelesi sökülür. Kalıp iskelesi dikme (ayarlı metal boru). betonarme yapı elamanının yüzeyini elde etmemizi sağlar. Beton prizini alıncaya kadar sulanır. yerine dökülmüş betonun ağırlığını beton prizini alıncaya kadar taşır. Resim 26: Kalıpsız sistem Bütün kalıp sistemlerinin kendi içinde iki bölümü vardır. Kalıp kaplaması. suni tahta ve metal türündeki malzemelerden elde edilir.Kalıpsız sistem: Asmolen döşeme yapımında kullanılır (Resim 26). Biz bu işleme kürleme deriz. Kalıp iskelesi. 36 .

çokgen ve daire kesitli olur. Tahtalar birbirine çivi ile tutturulur.3.1.1. dikdörtgen. Yükseklikleri ve görülen yüzleri azdır. Kolon Kalıpları Kare. Resim 27: Temel kalıbı 2. Kalıp yapılırken önce görünen yan yüzeyler yapılır.2. Kanatlar 50–100 cm aralıklarla kuşak takviye yapılır. Betonarme Kalıp Kullanıldığı Yerler 2. Temel Kalıpları Yapıyı temele oturtan en basit kalıplardır.1.2. Kalıp yapımında kanatlar oluşturulur.1. Resim 28: Kolon kalıbı 37 .3. Yan tahtaların üst ve altından açılmaları önlemek için destek kirişleri çakılır (Resim 27).3. Daire kesitli kolon kalıbı yapmak için yuvarlak kuşak kalıplara içten çıtalar çakılır (Resim 28).

IZGARA KİRİŞLERİ PAYANDA KLAPA DÖŞEME KAPLAMASI DESTEK ESAS KİRİŞ ÇAPRAZ DİKME KUŞAK KAMA Şekil 16: Döşeme kalıbı 38 . çapraz. Bu kirişler 100–150 cm aralıklı dikmeler ile taşınır. Resim 29: Kiriş kalıbı 2. Payanda. Izgaraların altında 100 cm ara ile 5/10 kirişlere oturtulur. Kalıp derinliği daha fazla tutulur. destek kalıbın diğer kullanılan elamanlarıdır. Döşeme kalıpları Döşeme tahtaları ortalama 50 cm aralıklı ızgaraların üzerine çakılır.3. Döşeme asmolen yapılacaksa aralıklı ve aralıksız bloklar dizilir.1. Kalıp yan tahtaları belli aralıklı klapalar ve destek kirişleri ile yerine çivi ile çakılır (Resim 29).4.1.3. kirişli. Kiriş kalıpları üst başlıklı 10/10 cm kesitli dikmelerle desteklenir. Döşeme kalıpları düz.2. Kiriş Kalıbı Kiriş kalıpları döşemelerle birlikte yapılır. Bu dikmeler arasında 100 cm mesafe olur.3. dişli ve mantar olmak üzere üç değişik şekilde yapılır (Şekil 16).

1. Tahta kaplaması yönüne dik 50–100 cm aralıklı 5/10 kuşaklara çivilenir. Perde Duvar Kalıpları Bina temel duvarlarında ve istinat duvarlarda perde duvar kalıbı yapılır.5. Kuşaklara dik 150 cm ara ile dikmeler çakılarak payanda ile desteklenir (Şekil 17 ve 18).3. KAPLAMA TAHTASI DESTEK KUŞAK DESTEK DİKMESİ YASTIK GROBETON BLOKAJ Şekil 17: Perde duvar kalıbı 39 .2.

1. Lento Kalıpları Kapı ve pencere üst kısımları lento ile kapatılır.3.6. Şekil 19: Lento kalıbı 40 .Şekil 18: İstinat duvarı kalıbı 2.20). Bunun için dişli ya da düz kullanılan doğrama özelliğine göre lento kalıbı yapılır (Şekil 19.

GERGİ KENAR TAHTASI RIHT KLAPASI RIHT TAHTASI KİRİŞ TABAN KAP. Duvar kalınlığı kadar belli aralıklarla takozlar bırakılır ve bu takozlara tutturulan yan kanatlar üstten gergi teli ile gerdirilir.7.1.Şekil 20: Lento kalıbı görünüşü 2.8.3. Döşeme ve kiriş kalıbı yapımında olduğu gibi merdiven altında aynı işlem merdiven eğimine göre yapılır. TAHTASI KAMA DESTEK KİRİŞİ DİKME KUŞAK Şekil 21: Merdiven kalıbı 41 .1.3. Eğimli yüzeye yükseklik ortalama 16 cm olacak şekilde rıht tahtası çakılır (Şekil 219. Merdiven Kalıpları Alt döşemede bırakılan donatı filizleri merdiven donatılarına bağlanır. 2. Hatıl Kalıbı Yükselen duvar üstüne tek parça yatay ve dikey olarak yapılır.

Döşemelerde köşe tablalarda şapo (ilave) donatı yerleştirilir. Uygulanacak olan temel çeşidine göre donatılar yerinde ya da önceden hazırlanır.3. Temel esas donatılar her iki yönde kalıp içinde yerleştirilir. merdiven kalıpları ve donatıları birlikte yerleştirilir. Temel donatıları yerleştirildikten sonra kolon filiz donatıları yerleştirilir (Resim 30). kiriş.2. 42 .2. Temel donatıları yerleştirilmeden zemin kum ya da beton ile kaplanmalıdır. kiriş içine 12ø cm kadar bükülür.Temel Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Kalıbı bitirilmiş temele donatı yerleştirilir. Deprem çirozları 5–10 cm aralıkla yerleştirilir.1. Kalıp köşelerindeki donatılara pas taşı takılarak kalıba yerleştirilir. Donatılarla ilgili diğer kurallar TS 500 ve deprem yönetmeliğinde açıklanmıştır. Etriye sıklaştırmaları kirişin her iki tarafında 2H kadarki bölgede 50 – 150 mm aralıkla yapılır. Döşeme ve kiriş donatıları birlikte yapıldıkları için donatıları da birlikte yerleştirilir. Temel donatıları bitirildikten sonra kolon filiz donatıları proje akslarına göre yerleştirilmelidir. Daralan kolonlardaki donatı. 2.3. Kolon donatıları kolon kalıbı açık bir kenarından yerleştirilir. Donatının Kalıba Yerleştirilmesi 2. Perde duvarların kritik yüksekliğince m²’ sinde 10 çiroz olmalıdır. Ya da döşeme. Donatıyı Kalıba Yerleştirme Kuralları Donatılar kancaları yapıldıktan sonra kalıba yerleştirilir. Aynı işlem boyuna donatının 1/6 dan fazla eğim ile bükülür. Temelde perde duvar varsa onlarında filizleri yerleştirilir. Merdiven donatıları ile döşemelere bağlantıyı sağlayacak filizler zamanında bırakılmalıdır. Yerine yerleştirirken pilyelerin proje ölçüsünde olmasına çok dikkat edilir. Kiriş donatıların kancaları 90º ve 12ø cm’ den fazla yapılır. Kolon ve perde duvarlar beraber yapıldığında donatıları da beraber yerleştirilir. Donatıların tamamında 10ø cm boyunda kanca yapılır. Perde duvarların kritik yüksekliği dışında m²’ sinde 4 çiroz olmalıdır. Donatıların kesiştiği her yer tel ile bağlanır.

43 .3.3. Betonarme Perde Duvar Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Betonarme perde duvarlar temelde. Perde duvarlardaki donatılar yatay ve dikey olarak bütün kesişmeler tel ile bağlanır.2. Resim 31: Perde duvar tel bağlama 2. Donatılar dışarıda ya da yerinde hazırlanabilir (Resim 31). Donatılar dışarıda hazırlanır. Kalıbın geniş tarafından yerleştirilen donatılar alttaki filizlere bağlanır.Resim 30: Temel kalıbına donatı yerleşimi 2.3. Bir kenarı açık kolon kalıpları donatı içine yerleştirildikten sonra kapatılır. Kalıbın bir tarafı bitirildikten sonra donatı yerleştirilir. asansör çevresi ya da tünel kalıp sistemlerinde uygulanır. Kolon Donatısının Kalıba Yerleştirilmesi Kolon kalıbının üç kenarı bitirilir. Köşe donatılarına pas taşı takılır (Resim 32).

Kiriş donatıları kolon filizleri üstüne bağlanır.4. Kiriş-Döşeme Donatısını Kalıba Yerleştirme Kalıp yapıldıktan sonra önce kiriş donatıları yerleştirilir. Merdiven donatıları döşeme bağlantıları ile birlikte yerleştirilir (Resim 33). Döşeme donatıları kiriş donatıları üstünde yerleştirilir. Kiriş donatıları dışarıda hazırlandıktan sonra yerine yerleştirilir. 44 .3.Resim 32: Kalıp içinde kolon donatısı 2.

Donatı merdiven başlama ve bitişindeki döşemelerin donatısına bağlanır. Resim 34: Kalıp içinde sahanlık donatıları 45 . Merdiven Donatısını Kalıba Yerleştirme Merdiven kalıbı bitirildikten sonra donatıları yerleştirilir.Resim 33: Kalıp içinde kiriş ve donatı kalıbı 2. Merdivenin bütün donatıları kalıp içinde yerleştirilerek bağlanır (Resim 34).5.3.

UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Temel. İlave (şapo) donatılarını yerlerinde kullanınız. Bağlama yaptığınız donatıları. döşeme. Öneriler Bu işlemleri yaparken iş önlüğü. Merdiven kalıbı içinde donatıları bağlayınız. Donatıları yerleştirirken pas payı için pas taşını doğru kullanınız. Ucu keskin iyi bir demirci kerpeteni kullanınız. eldiven. baret ve tabanı kalın bir ayakkabı kullanınız. Perde duvar kalıbı içine donatılarını yerleştiriniz. boşluklarını aldıktan sonra bağlayınız. kolon. Kolon donatısını kalıba yerleştiriniz. Kiriş ve döşeme kalıbına donatıları yerleştiriniz. 46 . Döşeme donatılarının pilyelerini demir düzeltme anahtarı ile kırınız. merdiven ve perde duvar kalıplarını proje üzerinde seçiniz. Kenetleme boyunu 40ø cm’ den fazla uygulayınız. Deprem çirozlarını yerinde bağlayınız. Temel kalıbı içinde donatısını bağlayınız. kiriş.

6. Döşemedeki donatılar bir düz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. 5.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki cümleleri doğru ve ya yanlış olarak değerlendiriniz. bir pilye sıralı olarak bağlanır. 7. Temel içine yerleştirilen kolon filizleri en az 10ø cm olmalıdır. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Merdiven donatıları başlama ve çıkış hattı sonunda her zaman sahanlık döşemelerine bağlanır. 9. 47 . Kiriş ve döşemelerin donatıları beraber bağlanmaz. Perde duvar kalıpları 150 cm arayla dikme çakılarak payanda ile desteklenir. Temel donatıları. 8. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz. 2. Kirişlerin sıklaştırma bölgesi 2H her iki tarafta 5–15 cm arasında sıklaştırma olarak uygulanır. Kiriş donatılarının kenetlenme ve kolon ile bağlantı yerleri kalıp içinde yapılır. Kolon içinde deprem çirozları 50 cm ara ile yerleştirilir.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME A. Kolonlar sıklaştırma yerlerinde en az 5 cm yapılır. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. 10. 3. kalıbı içinde ve kancaları içe dönük olarak bağlanmalıdır. 1. 4.

ÖĞRENME FAALİYETİ–3 ÖĞRENME FAALİYETİ–3 AMAÇ Uygun ortam sağlandığında kerpeten kullanarak. ARAŞTIRMA Bu faaliyet öncesinde yapmanız gereken öncelikli araştırmalar şunlar olmalıdır: Temel kalıbı bitirilmiş bir inşaatta beton dökümüne kadar olan aşamaları gözlemleyiniz.1. Kiriş donatılarını döşemelere bağlayan demirci işcilerini gözlemleyiniz. Bunun için temel çeşitlerini ve içindeki donatıları bilecektir. Perde duvar varsa onlar içinde filiz donatılar en az 40ø boyunda bağlanır. Araştırma bölümünde yapılması gereken gözlemi yaparak beceri kazanacaktır.DONATIYI BAĞLAMA 3. Temel düz donatıları ölçüsünde kesilip yerinde tel ile bağlanır. Kolon donatılarına kiriş donatılarının bağlanışını gözlemleyiniz. Temel projesinden temele ait pilye ve etriyeler yerinde bağlanamadığı zaman dışarıda bağlanarak sonradan yerine yerleştirilir. Kolon içindeki donatıları bilir. Aynı şekilde merdiven kalıbı üzerine donatı bağlayan işcileri gözlemleyiniz. kolon ve perde duvar donatılarının yapılışı ve bağlanışını gözlemleyiniz. Öğrenci betonarme yapı elamanları için donatıları hazırlar. Kazanmış olduğunuz bilgi ve deneyimleri arkadaş gurubunuz ile paylaşınız. Bu donatıları proje üzerinden gösterebileceksiniz. kolon donatılarına kiriş donatılarını bağlama. kalıp üzerinde donatıları bağlayacaksınız. Temel–Kolon Bağlantıları Betonarme temellerin içindeki donatılar dışarıda hazırlanır. kiriş donatılarına döşeme donatılarını bağlama. merdiven donatılarını döşeme ve kiriş donatılara bağlama işlemlerini ve bunların işlem sıralarını yapabileceksiniz. demirci makası kullanılmalıdır. Döşeme içindeki donatıları bilir. duvar ve kolon filizlerini. 48 . Kiriş içindeki donatıları bilir. demirci kerpeteni. Bunun için tabanı kalın bir ayakkabı. tebeşir. Yerleştirme işleminde mutlaka pastaşı kullanılmalıdır. 3. Temelden yükselen perde. Merdiven ve perde duvar içindeki donatıları bilir. eldiven. Temel donatısı bitirilince kolon için hazırlanan filizler bağlanır. Bunun için tel ile bağlama çeşitlerini uygulayacaksınız. Kalıp dışında donatı hazırlayabilecek. temel donatılarına kolon donatılarını bağlama.

Resim 35: Temelde kolonları bağlayacak kolon filizleri 3. demirci kerpedeni. Yerine yerleştirildikten sonra doğru bir paspayı için pas taşı kullanılır. Demirci sehpasında donatılar bağlanır. Kolon-Kiriş Bağlantıları Betonarme kolonların içindeki donatılar dışarıda hazırlanır. Resim 36: Kolon ile kiriş bağlantı yeri 49 . tebeşir. Kolon donatıları temelden gelen kolon filizlerine bağlanır. Devam eden kirişlerde pilyeler diğer kirişe devam ettirildikten sonra etriyesi bağlanır (Resim36). pilye ve etriyeler dışarıda kesilip sehpada hazırlanır. Bunun için tabanı kalın bir ayakkabı. demirci makası kullanılır. Kiriş donatılarındaki esas demir.2. Sonradan kalıbına yerleştirilir. eldiven. Kolon esas donatıları ve etriyeleri ölçüsünde kesilip demirci sehpasında hazırlanır. montaj demir.

Döşeme kenarlarındaki kirişlere tel ile bağlama yapılır (Resim 37). Pilye donatıları 45º ve projedeki yerinden kıvrılır. Kıvrılmalar demir düzeltme anahtarı ile yapılır. Pilye donatıları kenarlardan ve komşu döşemelere üstten devam eder. Döşeme düz donatıları aralarında pilye olmalıdır.4. Bütün donatılar döşeme üzerinde hazırlanır. Resim 38: Klasik sistem kalıp 50 . Sahanlık döşemesi (kiriş döşemedeki bağlantı ile) yapıldıktan sonra merdiven kollarının donatıları buralara bağlanır. Merdiven düz ve pilye donatıları sahanlığın bağlı olduğu kirişe bağlanır (Resim 38). Merdiven Döşeme Kiriş Bağlantıları Döşeme kiriş bağlantılarından bir tanesi de merdiven sahanlığıdır. Resim 37: Kiriş ile döşeme donatılarının bağlanması 3. Her iki yönde donatılar kesiştikleri yerlerden tel ile bağlanır.3.3. Düz donatılar döşemenin her iki yönünde bağlanır. Döşemelerden gelen düz donatılar kiriş içinde döşeme kalınlığının altında olacak şekilde bağlanır. Kiriş Döşeme Bağlantıları Kiriş donatılarına döşemeden gelen donatılar bağlanır.

Kıvırmaları demir düzeltme anahtarı ile yapmalısınız. pilye ve etriyelerini hazırlayınız. Temel içine kolon filizlerini hazırlayınız ve bağlayınız. Döşemeden merdiven için bırakılan filizlere donatıları bağlayınız. Temel donatılarını bağlayınız. Kullanacağınız kerpeden ve demirci makası keskin olmalıdır. Kolon etriyelerini sıklaştırmalara dikkat ederek bağlayınız. Öneriler Elbise ayakkabı ve eldiveni yapacağınız işe uygun seçmelisiniz. Temel pilyelerini kıvırınız ve bağlayınız. Donatıların birbirine değdiği yerlerde tel ile bağlamayı ihmal etmemelisiniz.UYGULAMAUYU FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Temel donatılarını hazırlayınız. Merdiven kolu için kiriş donatısı varsa merdiven donatılarını buna bağlayınız. montaj. Kiriş donatılarını kolon donatılarına kalıp içinde bağlayınız. 51 . Döşeme pilyelerinin demir düzeltme anahtarı ile kıvrılmasından sonra altta kalan yerler kesiştikleri yerlerden bağlanır. Pilyelerin üstte kalanları kiriş ve diğer döşeme üst donatıları ile bağlanır. Kolon donatılarını hazırlayınız. Döşeme donatılarını hazırlayınız. Kolon filizlerine kolon donatılarını bağlayınız. Bütün donatıları pas taşı ile eşit pas payında olmasını sağlamalısınız. Yoksa merdiven sahanlığına ve ona bağlı kirişe bağlama işlemini yapınız. Kiriş donatılarını bağlayınız. Perde ve kolon donatılarında çiroz kullanmalısınız. Kiriş esas. Döşeme donatıları bir düz bir pilye olacak şekilde sıralayınız. Donatıları tel ile bağlamadan önce iki donatı arasındaki boşluğu almalı ve sonra teli kıvırmalısınız. Çift yönlü donatıları kesiştikleri yerlerden bağlayınız. Merdiven donatılarını hazırlayınız. Döşeme düz donatılarını kesişme yerlerinde tel ile bağlayınız. Donatı ara ölçüleri projesine uygun olmalıdır.

kolon ve döşemede D)Temel. 1. …………………ve ……………………….’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir. temelde C)Kiriş ve döşemede 4. ‘‘Beton ile donatı arasına ………………….ÖLÇME DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE VE DEĞERLENDİRME A.denir. Kiriş. merdiven ve kirişte C)Kalıp etriye arasına D)Kalıba en yakın yere 2. A)Kolon. Kolonlarda ve perde duvarlarda çiroz kullanılır. 52 . Etriye sıklaştırması döşemelerde yapılır.bulunur. doğru ve yanlış olarak değerlendiriniz. 9. 5. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz. Döşeme donatıları alttan ve üstten olmak üzere bir düz ve bir pilye olarak bağlanır. A) Kolondan B) Kirişten C)Döşemeden D)Perdeden ‘‘Pilye…………………. Pas taşı nereye bırakılır? A)Temelde B)Merdiven B)Temel. Temelde pilye yapılmaz. 8.. Döşemede çiroz donatı kullanılır. 6.OBJEKTİF TESTLER (ÖLÇME SORULARI) Aşağıdaki soruların cevaplarını çoktan seçme. Kolonlarda pilye yapılmaz. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 3. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz diğer faaliyete geçiniz.’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir. 7. 10.’’ Cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi gelmelidir? A) Aderans B) Pas taşı C) Pas payı D) Rötre ‘‘Temel üstüne yük …………………………gelir.

yerleştirip doğru olarak bağlayabiliyor musunuz? Betonarme elamanların birbirine bağlanmasını uyguladınızmı? Temel donatı filizlerine kolon donatılarını bağladınızmı? Kolon filizlerine kiriş donatılarını doğru bağladınız mı? Kiriş donatılarıyla beraber döşeme donatılarını doğru bağlayabiliyor musunuz? Merdiven donatılarını. tebrik ederiz. burulmalı ve halat çelikleri ayırabiliyor musunuz? Donatı çeliğinin yüzeyine nervür niçin yapılır? Biliyor musunuz? Donatı bağlama çeşitlerinden farklı üç tanesini yapabiliyor musunuz? Aynı bağlama çeşidinin kullanılmasının sakıncalarını biliyor musunuz? Pas taşını doğru yerde kullandınız mı? Betonarme kalıplara donatıyı yerleştirip bağladınız mı? Temel donatısını doğru yerleştirip bağladınız mı? Kolon donatısını doğru yerleştirip bağladınız mı? Perde duvar donatısını doğru bağladınız mı? Kiriş donatılarını doğru bağlayabiliyormu sunuz? Döşeme donatılarını doğru yerleştirip bağlayabiliyor musunuz? Merdiven donatılarını. 53 . Öğretmeniniz size çeşitli ölçme araçları uygulayacaktır. bağlanacağı mesnetlere doğru olarak yerleştirip bağlayabiliyor musunuz? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonucunda eksikleriniz varsa öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız. Öğretmeninizle iletişime geçiniz.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME PERFORMANS TESTİ (YETERLİK ÖLÇME) Modül ile kazandığınız yeterliği aşağıdaki kıstaslara göre değerlendiriniz. Modülü tamamladınız. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Donatı sehpalarını hazırlama Donatı sehpasını doğru kullandınız mı? Donatı kıvırma kolunu kullandınız mı? Donatı çeşitlerini seçebildiniz mi? Nervürlü. düğümlü.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ–1 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D D D D D D D D D ÖĞRENME FAALİYETİ–2 CEVAP ANAHTARI 1 D 2 Y 3 D 4 Y 5 D 6 D 7 D 8 D 9 Y 10 D ÖĞRENME FAALİYETİ–3 CEVAP ANAHTARI 1 C 2 A 3 D 4 D 5 Y 6 D 7 D 8 Y 9 Y 10 D 54 .

İstanbul. Yapı Bilgisi Cilt III. B. Yapı bilgisi cilt I-II. Köksal ÖZCAN. 1979 TAYMAZ Haydar. 2003 T.S. Naim YAMAN.KAYNAKÇA KAYNAKÇA OYMAEL Sabit Doç. Ankara. M. M:E:B. Dr. 500 TSE Ankara 2001 55 . H. İstanbul. GÜTEF.E. Nazım DÜNDAR. Yılmaz. yapıcılık iş ve İşlem Yaprakları. Yapı Teknolojisi Ders Notları. 2003 ÖKSÜZOĞLU Halim. Ümit YEGÜL. 2001 ARUNTAŞ.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful