HİDROLİK LABARATUVARI

DENEYLERİ







DENEY NO:1 REYNOLDS DENEYİ

Boru çapı D=2 inçtir. Deneyler suyun mevcut sıcaklığında
gerçekleştirilmektedir. Boya maddesini daha İyi görebilmek amacıyla boru boyunca
bir flüoresan lamba yerleştirilmiştir. Borunun mansap ucunda bulunan ayar vanası
kapalı konumdayken başlayan deneyler vana yavaş yavaş açılarak önce laminer
akım, sonra geçiş ve türbülanslı akım halleri boya ipçiğiyle gözlenmektedir. Debi,
ölçekli kap ve kronometre yardımıyla ölçülmektedir
Ölçülen debi yardımıyla şeffaf borudaki V akış hızı belirlenir.
Reynolds sayısı;
Rc =

u
, u: suyun kinematik viskozitesi
hesaplanarak akış rejimi belirlenir.
Re<2000 değeri için akımın laminer olduğu söylenebilir.
Farklı debilerle farklı rejimler oluşturularak deneyler tekrarlanır. Sonuçlar teoriyle
karşılaştırılıp yorumlanır.
Sonuçlar aşağıdaki gibi bir tablo şeklinde verilir.
Deney No
Ölçekli
Kap
Hacmi
(Vk)
Kabın
Dolum
Süresi (t)
Debi(Q)
Akış Hızı
(V)
Kinematik
Viskozite
(u)
Re =
FD
u

Gözlemler
…. … …. … …. ….. …
… … …. … ….. ….

DENEY NO:2 DİKDÖRTGEN ENKESİTLİ KANALDA EŞİK ÜZERİNDEN AKIM

1. Mevcut enerjisi yeterli nehir rejiminde akış.
2.Mevcut enerjisi yeterli sel rejiminde akış.
3.Mevcut enerjisi yetersiz nehir rejiminde gelen akış.
Taban genişliği "b" olan bir dikdörtgen kanalda:
Birim genişlik debisi: q =
Q
b
=
(by)V
b
= vy
olup V: akış hızı, y:su derinliğidir.
Özgül enerji: E = y +
V
2
2g
= y +
q
2
2gy
2

“Q” debisinin geçmesi için gerekli minimum enerji E =
3
2
y
cr

Kritik derinlik y
cr
= _
q
2
g
3

Froude sayısı Fi =
V
¸gy
(g: yerçekimi ivmesi)
Nehir rejiminde Fr < 1 ; y > y
cr
; V < V
cr
Sel rejiminde Fr > 1 ; y < y
cr
; V > V
cr

Kritik rejimde Fr = 1 ; y = y
cr
; V = V
cr

Sel rejiminden nehir rejimine geçişte HİDROLİK SIÇRAMA olarak adlandı rıl an
su yüzeyinde ani bi r değişim gözlenmekte ve yerel enerji kaybı oluşmaktadır.
Hidrolik sıçrama öncesi su derinliği y
1
hidrolik sıçrama sonrası su derinliği
y
2
(y
1
< y
2
) ise, yatay veya taban eğiminin ihmal edilebileceği kanalda:
2q
2
= gy
1
y
2
(y
1
+y
2
) yazılabilmektedir.

Hi drol ik sı çramada ol uşan yerel enerj i kaybı :
h
ky
= [y
1
+
V
1
2
2g
¸ −[y
2
+
V
2
2
2g
¸ =
(y
2
-y
1
)
2
4y
1
y
2

J
e
: hi drol ik eğim
I: kanal taban eği mi
R: hi drol ik yarı çap R = A¡0 (A: ıslak alan = b * y; U: ısl ak çevre= b + 2y) n:
Manni ng pürüzlül ük katsayısı olmak üzere
Q =
1
n
AR
2¡3
}
c
1¡2

şekl indeki Manni ng - Stri ckler formül ü yazı labi l mekte; üniform akı m durumunda
("y" sabit , "V" sabi t) I ~ Je ol duğundan
Q =
1
n
AR
2¡3
I
1¡2
şekli ne dönüşmektedi r.
DENEYLER
Şeki l de gösteri len deney cihazı nda:
1) Pompa çıkışındaki ayar vanası nın bel i rl i bi r açıkl ığında üçgen savak
yardı mıyl aQ = 19h
5¡2
;h: cm, Q: cm
3
/sn formül ü kul lanı larak debi ölçülür.
2) Bu debide l imni metre yardımıyla su deri nl ikleri ölçülür.
3)Su derinl iklerini n ölçül düğü eşik öncesi ve eşik sonrası yer alan değişik
kesitlerde akış hızı , akış reji mi bel irlenir.
4) Suyun özgül enerj isi (E) hesaplanıp E
mi n
i le karşı l aştı rı lı r.
5) Su yüzeyi profi l i çizi l i r.
6)Mansap kapağı yardımıyla hi drol ik sı çrama ol uşturul ur. Hidrol ik sı çramada
oluşan enerji kaybı hesaplanı r.
7) Hi drol ik sı çrama durumunda su yüzeyi profi l i çizil i r.
8) Ayar vanası yardımıyla oluşturulan yeni debi lerde yukarıdaki işleml er
tekrarlanır.
9) Sonuçl ar yorumlanır. Eşiği n ve daralmanı n, şu yüzeyine etkisi bel i rleni r.
10) Kanal eğimi , mansap şartl arı , vs. değişti ri lerek şeki lde veri len (1),(2) ve (3)
profi l leri ol uşturul maya çal ışı lı r ve deneyler tekrarl anı r.
DENEY NO: 3 DİKDÖRTGEN ENKESİTLİ KANALDA DOLUSAVAK ÜZERİNDEN
AKIM

Taban genişliği "b" olan bir dikdörtgen kanalda:
Birim genişlik debisi: q =
Q
b
=
(by)V
b
= vy
olup V: akış hızı, y:su derinliğidir.
Özgül enerji: E = y +
V
2
2g
= y +
q
2
2gy
2

“Q” debisinin geçmesi için gerekli minimum enerji E =
3
2
y
cr

Kritik derinlik y
cr
= _
q
2
g
3

Froude sayısı Fi =
V
¸gy
(g: yerçekimi ivmesi)
Nehir rejiminde Fr < 1 ; y > y
cr
; V < V
cr
Sel rejiminde Fr > 1 ; y < y
cr
; V > V
cr

Kritik rejimde Fr = 1 ; y = y
cr
; V = V
cr

Sel rejiminden nehir rejimine geçişte HİDROLİK SIÇRAMA olarak adlandı rıl an
su yüzeyinde ani bi r değişim gözlenmekte ve yerel enerji kaybı oluşmaktadır.
Hidrolik sıçrama öncesi su derinliği y
1
hidrolik sıçrama sonrası su derinliği
y
2
, (y
1
< y
2
) ise, yatay veya taban eğiminin ihmal edilebileceği kanalda:
2q
2
= gy
1
y
2
(y
1
+y
2
) yazılabilmektedir.

Hi drol ik sı çramada ol uşan yerel enerj i kaybı :
h
ky
= [y
1
+
V
1
2
2g
¸ −[y
2
+
V
2
2
2g
¸ =
(y
2
-y
1
)
3
4y
1
y
2

J
e
: hi drol ik eğim
I: kanal taban eği mi
R: hi drol ik yarı çap R = A¡0 (A: ıslak alan = b * y; U: ısl ak çevre= b + 2y) n:
Manni ng pürüzlül ük katsayısı olmak üzere
Q =
1
n
AR
2¡3
}
c
1¡2

şekl indeki Manni ng - Stri ckler formül ü yazı labi l mekte; üniform akı m durumunda
("y" sabit , "V" sabi t) I ~ Je ol duğundan
Q =
1
n
AR
2¡3
I
1¡2
şekli ne dönüşmektedi r.
DENEYLER
1) Üçgen savak yardımıyla., h (cm) savak yükü olmak üzere Q = 0.019h
2.5
(lt/sn) formülüyle
debi hesaplanır
2) Limnimetre vasıtasıyla değişik en kesitlerde su derinlikleri ölçülür ve bu en kesitlerde akış
hızı hesaplanır.
3) Mansaptaki kapak vasıtasıyla hidrolik sıçrama da oluşturulur. Hidrolik sıçramada oluşan
enerji kaybı hesaplanır.
4) Kabarma eğrisi ölçülür.
5) E
min
değeri hesaplanır. Suyun E özgül enerjisi E
min
ile karşılaştırılır.
6) Dolusavak üzerindeki su yükü “h
d
” okunup savaklanan debinin µ = Cℎ
d
3¡2
şeklinde ifade
edildiği kabulüyle “C” katsayısı hesaplanır.
7) Piyezometre tüpleri ile ölçülen değerler yardımıyla dolusavak
üzerindeki basınçlar belirlenir,
8) Su yüzeyi profili çizilir.
9) Sonuçlar yorumlanır. Dolusavağın su yüzeyine etkisi belirlenir.


DENEY NO:4 DİKKDORTGEN ENKESİTLI KANALDA KAPAK ALTINDAN AKIŞ
Yan kenarları kısmen şeffaf olan bir dikdörtgen en kesitli kanal içeren deney
düzeneği yardımıyla kapak altından akış ve oluşan su yüzeyi profilleri incelenebilmektedir.

DENEYLER
1) Deney başlangıcında, hem altındaki akışın incelendiği orta kapak hem de mansap
şartını düzenleyen kanal sonundaki kapak tamamen açık konumda tutulur.
2) Debi ayar vanası ile küçük bir debide deneye başlanır. Üçgen savakta h yükü okunur
debi hesaplanır.
3) Limnimetre vasıtasıyla, farklı kesitlerde su derinlikleri ölçülür. Ölçülen kanal genişliği
hesaba katılarak akış hızları ve gelen akımın rejimini belirlemek amacıyla Fr sayısı
hesaplanır.
4) Orta kapak indirilir ancak tam kapatılmaz, mansap kapağı tam açık tutulur. Bu durum
için yukarıda anlatılan tekrarlanır ve su yüzeyi profilinin değişimi şematik olarak belirlenir.
5) Bir önceki duruma ek olarak mansap kapağının açıklığı değiştirilerek farklı sınır şartları
oluşturulur. Bu durumda oluşan akımlar gözlemlenir ve su yüzeyi profili şematik olarak
çi zi l i r. Kapak açıklıkları hidrolik sıçrama (sel rejiminden nehir rejimine geçiş) oluşacak
şekilde ayarlanır. Bu dununda L hidrolik sıçrama uzunluğu ve yerel enerji kaybı hesaplanır
[ℎ

=
(h
2
-h
1
)
3
4h
1
h
2
¸
6) a: kapak açıklığı, b: kapak genişliği olmak üzere µ = C
d
bo¸2g(ℎ
0
−ℎ
1
)
şeklindeki teorik formül yardımıyla C
d
debi katsayısı hesaplanır.
7) Farklı debiler için (en az iki debide) yukarıda anlatılan deney adımları tekrarlanır. Ölçülen
değerler yardımıyla C
d
= f(h
0
/a) eğrisi ve L/h
2
= f(Fr) eğrisi çizilir. Sonuçlar aşağıda verilen
grafiklerle karşılaştırılır.






REFERANS
GÜNEY Ş.,(2010). Laboratuvar Uygulamalı Hidrolik. Deü Müh.Fak. Basım Ünitesi İzmir

Debi. Sonuçlar teoriyle karşılaştırılıp yorumlanır. Deneyler suyun mevcut sıcaklığında gerçekleştirilmektedir. … Debi(Q) … … = … Gözlemler ( ) …. Reynolds sayısı.. Boya maddesini daha İyi görebilmek amacıyla boru boyunca bir flüoresan lamba yerleştirilmiştir. = .. Akış Hızı (V) …. . Farklı debilerle farklı rejimler oluşturularak deneyler tekrarlanır. ölçekli kap ve kronometre yardımıyla ölçülmektedir Ölçülen debi yardımıyla şeffaf borudaki V akış hızı belirlenir. ….DENEY NO:1 REYNOLDS DENEYİ Boru çapı D=2 inçtir. sonra geçiş ve türbülanslı akım halleri boya ipçiğiyle gözlenmektedir. Re<2000 değeri için akımın laminer olduğu söylenebilir. Kinematik Viskozite Deney No …. …. : suyun kinematik viskozitesi hesaplanarak akış rejimi belirlenir. Ölçekli Kap Hacmi (Vk) … … Kabın Dolum Süresi (t) …. …. Borunun mansap ucunda bulunan ayar vanası kapalı konumdayken başlayan deneyler vana yavaş yavaş açılarak önce laminer akım. Sonuçlar aşağıdaki gibi bir tablo şeklinde verilir.

y > ycr . 3. V = Vcr Sel rejiminden nehir rejimine geçişte HİDROLİK SIÇRAMA olarak adlandırılan su yüzeyinde ani bir değişim gözlenmekte ve yerel enerji kaybı oluşmaktadır. Hidrolik sıçrama öncesi su derinliği y 1 hidrolik sıçrama sonrası su derinliği y 2 (y 1 < y 2 ) ise. Taban genişliği "b" olan bir dikdörtgen kanalda: Birim genişlik debisi: q= = ( ) = Vy olup V: akış hızı.DENEY NO:2 DİKDÖRTGEN ENKESİTLİ KANALDA EŞİK ÜZERİNDEN AKIM 1. y < ycr .Mevcut enerjisi yetersiz nehir rejiminde gelen akış. . y:su derinliğidir. V < Vcr Sel rejiminde Fr > 1 . 2. y = ycr .Mevcut enerjisi yeterli sel rejiminde akış. Mevcut enerjisi yeterli nehir rejiminde akış. yatay veya taban eğiminin ihmal edilebileceği kanalda: 2q = gy y (y + y ) yazılabilmektedir. Özgül enerji: E=y+ = y+ E= y “Q” debisinin geçmesi için gerekli minimum enerji Kritik derinlik y = (g: yerçekimi ivmesi) Froude sayısı Fr = Nehir rejiminde Fr < 1 . V > Vcr Kritik rejimde Fr = 1 .

Hidrolik sıçramada oluşan enerji kaybı hesaplanır.Strickler formülü yazılabilmekte. 5) Su yüzeyi profili çizilir. şu yüzeyine etkisi belirlenir. Şekilde gösterilen deney cihazında: 1) Pompa çıkışındaki ayar vanasının belirli bir açıklığında üçgen savak yardımıylaQ = 19h / . 3)Su derinliklerinin ölçüldüğü eşik öncesi ve eşik sonrası yer alan değişik kesitlerde akış hızı. Q: cm 3 /sn formülü kullanılarak debi ölçülür. U: ıslak çevre= b + 2y) n: Manning pürüzlülük katsayısı olmak üzere Q = AR / J / şeklindeki Manning . üniform akım durumunda ("y" sabit . 9) Sonuçlar yorumlanır. 4) Suyun özgül enerjisi (E) hesaplanıp E mi n ile karşılaştırılır. akış rejimi belirlenir.(2) ve (3) profilleri oluşturulmaya çalışılır ve deneyler tekrarlanır. "V" sabit) I ~ Je olduğundan Q = AR DENEYLER / I / şekline dönüşmektedir. mansap şartları. 6)Mansap kapağı yardımıyla hidrolik sıçrama oluşturulur.h: cm. . 8) Ayar vanası yardımıyla oluşturulan yeni debilerde yukarıdaki işlemler tekrarlanır. 10) Kanal eğimi. değiştirilerek şekilde verilen (1). 7) Hidrolik sıçrama durumunda su yüzeyi profili çizilir. Eşiğin ve daralmanın.Hidrolik sıçramada oluşan yerel enerji kaybı: h = y + − y + = ( ) J e : hidrolik eğim I: kanal taban eğimi R: hidrolik yarıçap R = A/U (A: ıslak alan = b * y. 2) Bu debide limnimetre yardımıyla su derinlikleri ölçülür. vs.

DENEY NO:3 DİKDÖRTGEN ENKESİTLİ KANALDA DOLUSAVAK ÜZERİNDEN AKIM Taban genişliği "b" olan bir dikdörtgen kanalda: Birim genişlik debisi: q= = ( ) = Vy olup V: akış hızı. y < ycr . . y:su derinliğidir. V = Vcr Sel rejiminden nehir rejimine geçişte HİDROLİK SIÇRAMA olarak adlandırılan su yüzeyinde ani bir değişim gözlenmekte ve yerel enerji kaybı oluşmaktadır. y > ycr . yatay veya taban eğiminin ihmal edilebileceği kanalda: 2q = gy y (y + y ) yazılabilmektedir. y = ycr . Hidrolik sıçrama öncesi su derinliği y 1 hidrolik sıçrama sonrası su derinliği y 2 . (y 1 < y 2 ) ise. V > Vcr Kritik rejimde Fr = 1 . V < Vcr Sel rejiminde Fr > 1 . Özgül enerji: E=y+ = y+ E= y “Q” debisinin geçmesi için gerekli minimum enerji Kritik derinlik y = (g: yerçekimi ivmesi) Froude sayısı Fr = Nehir rejiminde Fr < 1 .

Hidrolik sıçramada oluşan enerji kaybı hesaplanır.Strickler formülü yazılabilmekte. 5) Emin değeri hesaplanır.019h2. "V" sabit) I ~ Je olduğundan Q = AR DENEYLER / I / şekline dönüşmektedir. Suyun E özgül enerjisi Emin ile karşılaştırılır. U: ıslak çevre= b + 2y) n: Manning pürüzlülük katsayısı olmak üzere Q = AR / J / şeklindeki Manning . Dolusavağın su yüzeyine etkisi belirlenir. 4) Kabarma eğrisi ölçülür. 6) Dolusavak üzerindeki su yükü “hd” okunup savaklanan debinin edildiği kabulüyle “C” katsayısı hesaplanır.. üniform akım durumunda ("y" sabit . 7) Piyezometre tüpleri ile ölçülen değerler yardımıyla dolusavak üzerindeki basınçlar belirlenir. 1) Üçgen savak yardımıyla. 8) Su yüzeyi profili çizilir. 3) Mansaptaki kapak vasıtasıyla hidrolik sıçrama da oluşturulur. = ℎ / şeklinde ifade .5 (lt/sn) formülüyle debi hesaplanır 2) Limnimetre vasıtasıyla değişik en kesitlerde su derinlikleri ölçülür ve bu en kesitlerde akış hızı hesaplanır. h (cm) savak yükü olmak üzere Q = 0. 9) Sonuçlar yorumlanır.Hidrolik sıçramada oluşan yerel enerji kaybı: h = y + − y + = ( ) J e : hidrolik eğim I: kanal taban eğimi R: hidrolik yarıçap R = A/U (A: ıslak alan = b * y.

7) Farklı debiler için (en az iki debide) yukarıda anlatılan deney adımları tekrarlanır. 3) Limnimetre vasıtasıyla. . 2) Debi ayar vanası ile küçük bir debide deneye başlanır. DENEYLER 1) Deney başlangıcında. farklı kesitlerde su derinlikleri ölçülür. 5) Bir önceki duruma ek olarak mansap kapağının açıklığı değiştirilerek farklı sınır şartları oluşturulur. Bu dununda L hidrolik sıçrama uzunluğu ve yerel enerji kaybı hesaplanır ℎ = ( ) 6) a: kapak açıklığı. Bu durum için yukarıda anlatılan tekrarlanır ve su yüzeyi profilinin değişimi şematik olarak belirlenir. Üçgen savakta h yükü okunur debi hesaplanır. Kapak açıklıkları hidrolik sıçrama (sel rejiminden nehir rejimine geçiş) oluşacak şekilde ayarlanır. 4) Orta kapak indirilir ancak tam kapatılmaz. hem altındaki akışın incelendiği orta kapak hem de mansap şartını düzenleyen kanal sonundaki kapak tamamen açık konumda tutulur. Ölçülen değerler yardımıyla Cd = f(h0/a) eğrisi ve L/h2 = f(Fr) eğrisi çizilir. mansap kapağı tam açık tutulur.DENEY NO:4 DİKKDORTGEN ENKESİTLI KANALDA KAPAK ALTINDAN AKIŞ Yan kenarları kısmen şeffaf olan bir dikdörtgen en kesitli kanal içeren deney düzeneği yardımıyla kapak altından akış ve oluşan su yüzeyi profilleri incelenebilmektedir. Ölçülen kanal genişliği hesaba katılarak akış hızları ve gelen akımın rejimini belirlemek amacıyla Fr sayısı hesaplanır. Sonuçlar aşağıda verilen grafiklerle karşılaştırılır. Bu durumda oluşan akımlar gözlemlenir ve su yüzeyi profili şematik olarak çizilir. b: kapak genişliği olmak üzere = 2 (ℎ − ℎ ) şeklindeki teorik formül yardımıyla Cd debi katsayısı hesaplanır.

Fak.. Basım Ünitesi İzmir . Laboratuvar Uygulamalı Hidrolik. Deü Müh.(2010).REFERANS GÜNEY Ş.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful