You are on page 1of 20

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

KATI ATIK DEPOLAMA SAHALARINDA OLUŞAN DEPO GAZINDAN ELEKTRİK ÜRETİLMESİ

Yöneten : Hazırlayan :

Prof. Dr. Mehmet BORAT Kâmil VARINCA 1309980006

BİTİRME PROJESİ

HAZİRAN 2002

İÇİNDEKİL ER
İÇİNDEKİLER.......................................................................................................................... İ TABLOLAR LİSTESİ ........................................................................................................... İV ŞEKİLLER LİSTESİ ............................................................................................................. Vİ FOTOĞRAFLAR LİSTESİ ............................................................................................... Vİİİ ÖNSÖZ.................................................................................................................................... İX GİRİŞ......................................................................................................................................... 1 K ONUNUN ANLAM VE ÖNEMİ ................................................................................................... 1 ÇALIŞMANIN AMAÇ VE KAPSAMI ............................................................................................. 2 BÖLÜM 1: OLUŞUM HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. KISIM 1 DEPOLAMA SAHALARI ...............HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. 1.1. K ATI ATIK DEPOLAMA KAVRAMI ........................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 1.2. DEPOLAMA SAHASINDAKİ BİYOKİM YASAL SÜREÇLER....................... HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . KISIM 2 DEPOLAMA SAHASI GAZLARI..HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. 2.1. DEPO GAZI K AVRAMI...........................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 2.1.1. Başlıca Depo Gazı Bileşenleri ............................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 2.1.2. Eser Depo Gazı Bileşenleri .................................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 2.1.3. Depo Gazının Zararları ......................................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 2.1.4. Bileşimi Etkileyen Faktörler................................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 2.2. DEPO GAZI O LUŞUMU ..........................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 2.2.1. Ana Gazların Oluşumu........................................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 2.2.2. Eser Haldeki Gazların Kaynakları......................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 2.2.3. Gaz Oluşumunun Zamanla Değişmesi ................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 2.2.4. Gaz Oluşumunun Hızı ve Süresi..........................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 2.2.5. Gaz Oluşumunu Etkileyen Faktörler...................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 2.3. DEPO GAZLARININ ÇEVRESEL ETKİLERİ VE KOKU GİDERİMİ ............. HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . KISIM 3 GAZ MİKTARI HESAPLAMALARI ................................ HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. 3.1. ÜRETİLEN GAZIN MİKTARI ...................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 3.2. DEPO GAZI MİKTARI HESABINDA KULLANILAN YÖNTEMLER ............ HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 3.2.1. Test Kuyuları Sonuçları ile Hesap ......................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. i

3.2.2. Yaklaşık Tahmin Metodu .....................................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 3.2.3. Matematiksel Modeller Yardımıyla Hesap..........Hata! Yer işareti tanımlanmamış. BÖLÜM 2: TOPLAMA HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. KISIM 4 DEPO GAZININ HAREKETİ ........HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. 4.1. GAZ YAYILIMI ......................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 4.2. POTANSİYEL P ROBLEMLER ...................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 4.3. GAZ YAYILMA POTANSİYELİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER .................... HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . KISIM 5 DEPO GAZI TAHLİYESİ ...............HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. 5.1. TAHLİYE MAKSATLARI.........................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 5.1.1. Tehlike Kaynağı Olarak Depo Yeri .....................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 5.1.2. Depo Gazının Kokusunun Giderilmesi................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 5.1.3. Altyapıyı Korumak Gayesi ile Gaz Tahliyesi ......Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 5.1.4. Tavsiye Edilen Güvenlik Tedbirleri.....................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 5.2. GÖZ Ö NÜNE A LINACAK FAKTÖRLER ....................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . KISIM 6 DEPO GAZININ KONTROLÜ.......HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. 6.1. PASİF KONTROL ...................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 6.1.1. Basınç Düşürücü Menfezler ................................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 6.1.2. Saha Çevresi Tutucu Hendekler ..........................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 6.1.3. Saha Çevresi Bariyer Hendekleri veya Harç Duvarları ................ Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 6.1.4. Depo Sahasında İçindeki Geçirimsiz Bariyerler.Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 6.1.5. Gaz Toplama Odaları..........................................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 6.2. AKTİF KONTROL...................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 6.2.1. Düşey Gaz Alma Bacaları ...................................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 6.2.2. Yatay Gaz Hatları................................................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 6.2.3. Saha Çevresi Gaz Çekme ve Koku Kontrol Bacaları ..................... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 6.2.4. Saha Çevresi Gaz Çekme Hendekleri..................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 6.2.5. Çevresel Hava Enjeksiyonlu Bacalar..................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. KISIM 7 TESİSE İLETİM VE UYGULANABİLİRLİK ................. HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. 7.1. DEPO GAZININ TESİSE İ LETİLMESİ .......................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 7.2. GAZ ÇIKARMA SİSTEMİNİN UYGULANABİLİRLİĞİNİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER .. HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 7.3. SİSTEMDE KARŞILAŞILABİLECEK P ROBLEMLER ...HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . BÖLÜM 3: KULLANIM HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. KISIM 8 DEPO GAZINI KULLANMA .........HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. 8.1. K ULLANIMI ETKİLEYEN FAKTÖRLER ....................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 8.2. GAZIN ARITILMASI ...............................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ .

ii

KISIM 9 DEPO GAZI KULLANMA YÖNTEMLERİ..................... HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. 9.1. BÖLGESEL GAZ KULLANIMI .................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 9.2. ELEKTRİK ÜRETİMİ ..............................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 9.2.1. İçten Yanmalı Motorlar .......................................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 9.2.2. Gaz Türbinleri .....................................................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 9.2.3. Boyler/Buhar Türbini ..........................................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 9.2.4. Yakıt Hücresi .......................................................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 9.2.5. Kojenerasyon.......................................................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 9.3. DOĞALGAZ ŞEBEKESİNE ENJEKSİYON ..................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 9.4. DİĞER ALTERNATİF KULLANMA YÖNTEMLERİ ....HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . BÖLÜM 4: UYGULAMA ÖRNEKLERİ HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. KISIM 10 TÜRKİYE’DE DEPO GAZI ÜRETİM POTANSİYELİ VE METAN GERİ KAZANMA ÇALIŞMALARI ..........................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. 10.1. İSTANBUL-K EMERBURGAZ TESİSLERİ ................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 10.1.1. Tesisin Yeri ve Kullanım Süresi ........................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 10.1.2. Katı Atık Miktarı ve Bileşimi .............................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 10.1.3. Gaz Oluşum Potansiyeli ....................................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 10.1.4. Kemerburgaz Açık Depo Sahası Enerji Geri Kazanım Tesisinin Tanıtımı ..... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 10.1.5. Gaz Miktarının Belirlenmesi .............................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 10.1.6. Projenin Ekonomik Açıdan Değerlendirilmesi .Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 10.2. BURSA DEMİRTAŞ TESİSİ ....................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 10.2.1. Tesisin Yeri ve Kullanım Süresi ........................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 10.2.2. Katı Atık Miktarı ve Bileşimi .............................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 10.2.3. Demirtaş Açık Depo Sahası Enerji Geri Kazanım Tesisinin Tanıtımı ..... Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 10.2.4. Gaz Kontrolü .....................................................Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 10.2.5. Depo Gazından Enerji Elde Edilmesi ...............Hata! Yer işareti tanımlanmamış. 10.3. TÜRKİYE'DE DEPO GAZI ÜRETİM POTANSİYELİNE GENEL BİR BAKIŞ ............ HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . KISIM 11 DÜNYADA METAN GERİ KAZANIMI ÇALIŞMA ÖRNEKLERİ......HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. 11.1. DANİMARKA .......................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 11.2. ALMANYA ..........................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 11.3. FRANSA ..............................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 11.4. İTALYA ...............................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 11.5. HOLLANDA .........................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 11.6. İNGİLTERE ..........................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 11.7. AVUSTURYA .......................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 11.8. İSVEÇ..................................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 11.9. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ .......................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 11.10. KANADA...........................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 11.11. BREZİLYA .........................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . 11.12. GÜNEY AFRİKA ................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . iii

SONUÇ VE DEĞERLENDİRME.......................................................................................... 4 KAYNAKLAR .......................................................................................................................... 7 ÖZGEÇMİŞ .............................................................................................................................. 9 EKLER ...............................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. EK A: . DEPO GAZINDAN ELEKTRİK ÜRETME VE KOJENERASYON ŞEMALARI .............................................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. EK B: ............... KEMERBURGAZ AÇIK DEPO SAHASI FOTOĞRAF VE ÇİZİMLERİ .............................................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ. EK C: ............ KEMERBURGAZ ÇÖP GAZINDAN ELEKTRİK ÜRETME TESİSİNDE KULLANILAN JENERATÖRLERİN ÇİZİM VE TEKNİK BİLGİLERİ .... HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ.

iv

TABLOLAR LİSTESİ
TABLO 1.1: A YRIŞMA SONUCU OLUŞAN YAN ÜRÜNLER [3]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ .

TABLO 2.1: TİPİK DEPO GAZI BİLEŞENLERİ VE ÖZELLİKLERİ [2]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 2.2: STANDART KOŞULLAR ALTINDA DÜZENLİ DEPO ALANINDA BULUNAN GAZLARIN MOLEKÜLER A ĞIRLIĞI, YOĞUNLUĞU VE ÖZGÜL AĞIRLIĞI [2]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 2.3: TEORİK CO 2 VE CH4 ORANLARI [4] ..............HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 2.4: BİRİNCİ MERTEBE MODELİNE GÖRE METAN ÜRETİMİ İÇİN YARILANMA ÖMRÜ [2]HATA! YER İŞARETİ TABLO 2.5: ÇÖPÜN SU MUHTEVASI [2] ............................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ .

TABLO 3.1: TEORİK CO 2 VE CH4 OLUŞUMU [2] ..............HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 3.2: ÇEŞİTLİ MADDELER İÇİN OLUŞAN DEPO GAZININ TEORİK HACİMLERİ [2]HATA! YER İŞARETİ TANIML TABLO 3.3: EVSEL ÇÖPTEN ÜRETİLEN TOPLAM GAZ (CO 2 +CH4 ) [2]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 3.4: DEPO GAZI OLUŞUMU HESAPLARINDA KULLANILAN METOTLARIN KARŞILAŞTIRILMASI [2] ................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 3.5: BİRİNCİ MERTEBE BOZUNMA MODELİ DEĞİŞKENLERİ İÇİN ÖNERİLEN DEĞERLER [2] ................................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 9.1: ELEKTRİK ÜRETİM TEKNOLOJİLERİNİN KIYASLANMASI [10]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ .

TABLO 10.1: İSTANBUL İLİ ATIK ÖZELLİKLERİ (% YAŞ AĞIRLIK OLARAK) [9]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAM TABLO 10.2: KEMERBURGAZ AÇIK DEPO SAHASI GAZ ÜRETİMİ TAHMİNİ [7]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAM TABLO 10.3: KEMERBURGAZ AÇIK DEPO SAHASI EKİPMAN VE BORULAMA TEKNİK VERİLERİ [8] ................................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 10.4: STATİK TEST SONUÇLARI [3].......................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 10.5: KUYULARIN VERİMLERİ [3] ........................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 10.6: PROBLARDA OKUNAN BASINÇ DEĞERLERİ [3]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 10.7: POMPA TESTLERİ ÖZET TABLOSU [3]...........HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 10.8: 1999 VE 2005 YILLARI İÇİN ORTALAMA GAZ ÜRETİMİ TAHMİNİ [3]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANM TABLO 10.9: TOPLAM YATIRIM TABLOSU [7] ..................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 10.10: YILLIK TOPLAM İŞLETME GİDERLERİ [7] ...HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 10.11: YILLIK TOPLAM İŞLETME GELİRLERİ [7] ...HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 10.12: DEMİRTAŞ AÇIK DEPO ALANI REHABİLİTASYON MALİYETLERİ TABLOSU [2]HATA! YER İŞARETİ T

v

TABLO 10.13: DEMİRTAŞ ESKİ ÇÖP DÖKÜM SAHASINDA AÇILAN GAZ KUYULARINDA YAPILAN ORTALAMA GAZ ÖLÇÜM SONUÇLARI [2] .......HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 10.14: DEMİRTAŞ AÇIK DEPO SAHASI EKİPMAN VE BORULAMA TEKNİK VERİLERİ [2]HATA! YER İŞARETİ TABLO 10.15: DEMİRTAŞ TESİSİ ELEKTRİK ÜRETİM DEĞERLERİ [10]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 10.16: MERKEZ NÜFUSU 500.000'DEN FAZLA OLAN İLLERİN DEPO GAZI 3 POTANSİYELLERİ; %75 GAZ GERİ KAZANIMI VE 9 M METAN GAZI/TON KATI ATIK- YIL KABULÜNE GÖRE [2]......................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 10.17: MERKEZ NÜFUSU 500.000'DEN FAZLA OLAN İLLERİN DEPO GAZI 3 POTANSİYELLERİ; %30 GAZ GERİ KAZANIMI VE 9 M METAN GAZI/TON KATI ATIKYIL KABULÜNE GÖRE [2]...............................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 10.18: MERKEZ NÜFUSU 500.000'DEN FAZLA OLAN İLLERİN DEPO GAZI 3 POTANSİYELLERİ; %75 GAZ GERİ KAZANIMI VE 6 M METAN GAZI/TON KATI ATIK- YIL KABULÜNE GÖRE [2]......................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 10.19: MERKEZ NÜFUSU 500.000'DEN FAZLA OLAN İLLERİN DEPO GAZI 3 POTANSİYELLERİ; %30 GAZ GERİ KAZANIMI VE 6 M METAN GAZI/TON KATI ATIK- YIL KABULÜNE GÖRE [2]......................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ .

TABLO 11.1: DÜNYA GENELİNDE DEPO GAZI UYGULAMA PROJELERİNİN DA ĞILIMI [19]HATA! YER İŞARETİ TANI TABLO 11.2: AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE DEPO GAZI UYGULAMA PROJELERİNİN DAĞILIMI [20] ..............................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 11.3: DÜNYADA UYGULANAN DEPO GAZI KULLANMA İŞLERİNİN LİSTESİ (1990 YILINA KADAR) [2] ...................................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 11.4: DANİMARKA 'DA DEPO GAZINI ENERJİ OLARAK GERİ KAZANAN 5 TESİSİN ÖZELLİKLERİ [2] ...........................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 11.5: ALMANYA 'DA DEPO GAZINI ENERJİ OLARAK GERİ KAZANAN BAŞKA 5 TESİSİN ÖZELLİKLERİ [2] ...........................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 11.6: ALMANYA 'DA DEPO GAZINI ENERJİ OLARAK GERİ KAZANAN 5 TESİSİN ÖZELLİKLERİ [2] ...........................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 11.7: AMERİKA 'DA DEPO GAZINI ENERJİ OLARAK GERİ KAZANAN 5 TESİSİN ÖZELLİKLERİ [2] ...........................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . TABLO 11.8: AMERİKA 'DA DEPO GAZINI ENERJİ OLARAK GERİ KAZANAN 5 TESİSİN ÖZELLİKLERİ [2] ...........................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ .

vi

ŞEKİLLER LİSTESİ

ŞEKİL 1.1: O RGANİK MADDENİN ANAEROBİK AYRIŞMASINA AİT AKIŞ DİYA GRAMI [3]HATA! YER İŞARETİ TANIM ŞEKİL 2.1: D EPO GAZININ OLUŞUM EĞRİLERİ [2] .............HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 2.2: GAZ OLUŞUMUNUN ZAMANLA DEĞİŞİMİ [4] ...HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 2.3: N EM İÇERİĞİNİN GAZ OLUŞUMU ÜZERİNE ETKİSİ [4]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 2.4: O RGANİK MUHTEVA [2] .................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 2.5 UÇUCU KARBOKSİLİK ASİT [2].........................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 2.6: ATIĞIN SICAKLIĞI [2] .....................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 2.7: M ETAN/KARBONDİOKSİT ORANI [2] ...............HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 2.8: BİRİM DEPO GAZI ÜRETİM MODELİ [2] ............HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 5.1: CİVARI KORUMAK İÇİN GAZ TAHLİYESİ [5].....HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ .

ŞEKİL 6.1: SAHA ÇEVRESİ TUTUCU HENDEKLER [3] .........HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 6.2: SAHA ÇEVRESİ BARİYER HENDEĞİ VE HARÇ DUVARI [3]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 6.3: D EPOLAMA SAHASINDAKİ GEÇİRİMSİZ BARİYERLER [3]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 6.4: GAZ TOPLAMA ODALARI [5] ...........................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 6.5: DEPO GAZININ PASİF KONTROLÜNDE KULLANILAN HAVALANDIRMA BACALARI [4] (A ) GEOMEMBRAN TABAKASI BULUNMAYAN DEPO ALANLARINDA KULLANILAN HAVALANDIRMA BACASI (B) GEOMEMBRAN TABAKASI BULUNAN DEPO ALANLARINDA KULLANILAN HAVALANDIRMA BACASIHATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 6.6: YAKICI İLE DONATILMIŞ PASİF GAZ ALMA BACASI [4]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 6.7: BİR GAZ ÇEKME KUYUSU DETAYI [2]..............HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 6.8: DÜŞEY GAZ ALMA BACALARI İLE DÜZENLENMİŞ TOPLAMA SİSTEMİ [2]HATA! YER İŞARETİ TANIMLA ŞEKİL 6.9: YATAY GAZ TOPLAMA SİSTEMİ [2] .................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 6.10: SAHA ÇEVRESİ GAZ ÇEKME VE KOKU KONTROL BACALARI [3]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ ŞEKİL 6.11: SAHA ÇEVRESİ GAZ ÇEKME HENDEKLERİ [3] HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 6.12: YATAY VE DÜŞEY HATLARLA DÜZENLENMİŞ GAZ TOPLAMA SİSTEMİ [4]HATA! YER İŞARETİ TANIML

ŞEKİL 9.1: İÇTEN YANMALI MOTOR İLE ELEKTRİK ÜRETİM DİYA GRAMI [4]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ ŞEKİL 9.2: GAZ TÜRBİNİ İLE ELEKTRİK ÜRETİM DİYAGRAMI [4]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 9.3: BUHAR TÜRBİNİ İLE ELEKTRİK ÜRETİM DİYAGRAMI [4]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 9.4: BUHAR KAZANININ BUHARININ JENERATÖRÜ ÇALIŞTIRDIĞI KOMBİNE SİSTEM [4]HATA! YER İŞARETİ vii

ŞEKİL 9.5: ATIK GAZIN BUHAR KAZANINI ISITTIĞI KOMBİNE SİSTEM [4]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL 9.6: EGSOZ GAZININ BUHAR KAZANINI ISITTIĞI KOMBİNE SİSTEM [4]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAM

ŞEKİL 10.1: BURSA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA DAİRE BAŞKANLIĞI KATI ATIK YÖNETİM ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ KATI ATIK KOMPOZİSYON ARAŞTIRMASI ATIK KOMPOZİSYONLARI ( YÜKSEK GELİR GRUBU % OLARAK) [13]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANM ŞEKİL 10.2: BURSA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ÇEVRE KORUMA DAİRE BAŞKANLIĞI KATI ATIK YÖNETİM ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ KATI ATIK K OMPOZİSYON ARAŞTIRMASI ATIK KOMPOZİSYONLARI (DÜŞÜK GELİR GGRUBU % OLARAK) [13]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANM ŞEKİL 10.3: DEMİRTAŞ TESİSİ AYLARA GÖRE ELEKTRİK ÜRETİMİ [2]HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ .

ŞEKİL A.1: DEPO GAZINDAN ELEKTRİK ÜRETİMİ DİYA GRAMIHATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL A.2: K OJENERASYON İLE NORMAL YÖNTEMİN KARŞILAŞTIRILMASIHATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ ŞEKİL A.3: ENERJİ ÜRETİM YÜZDELERİ ...........................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL A.4: K OJENERASYON İLE ISITMA ÖRNEĞİ ..............HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL A.5: K OJENERASYONUN BİNALARA UYGULANMA ÖRNEĞİ HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL A.6: K OJENERASYONUN FABRİKALARA UYGULANMA ÖRNEĞİ HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . ŞEKİL B.1: K EMERBURGAZ TESİSİ YERLEŞİM PLANI ........HATA! YER ŞEKİL B.2: MANİFOLD TOPLAMA ALANLARI....................HATA! YER ŞEKİL B.3: K UYU TİP KESİTİ ............................................HATA! YER ŞEKİL B.4: GAZ SANTRAL BİNASI ÖN CEPHE ....................HATA! YER ŞEKİL B.5: GAZ SANTRAL BİNASI YAN CEPHE..................HATA! YER ŞEKİL B.6: GAZ SANTRAL BİNASI ÜSTTEN GÖRÜNÜŞ .......HATA! YER ŞEKİL B.7: ISI ÜRETİM VE SERA TESİSLERİ .......................HATA! YER
İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ .

viii

FOTOĞRAFLAR LİSTESİ
FOTOĞRAF B.1: DÜŞEY GAZ ÇEKME KUYUSU ..................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . FOTOĞRAF B.2: KOLLEKTÖR MERKEZLERİNDEN BİRİ ......HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . FOTOĞRAF B.3: BLOWERLAR ..........................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . FOTOĞRAF B.4: GAZ SOĞUTUCU .....................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . FOTOĞRAF B.5: J ENERATÖRLER ......................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . FOTOĞRAF B.6: YAKMA BACASI VE TESİSİN GENEL GÖRÜNÜMÜHATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . FOTOĞRAF B.7: BLOWER VE GAZ YAKICI KONTROL PANOSUHATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . FOTOĞRAF B.8: TRAFOLAR .............................................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . FOTOĞRAF B.9: S EDDENİN GÖRÜNÜMÜ...........................HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ . FOTOĞRAF B.10: SIZINTI SUYU TOPLAMA NOKTASI.........HATA! YER İŞARETİ TANIMLANMAMIŞ .

ix

ÖNSÖZ
Başta, sadece bitirme tezimde değil, daima yardım ve desteğini gördüğüm danışman hocam Sayın Prof. Dr. Mehmet BORAT olmak üzere diğer bölüm hocalarıma, yoğun mesaisine rağmen bana elinden gelen yardımı esirgemeyen İSKİ Tuzla Atıksu Biyolojik Tasfiye Tesisi mühendislerinden Yüksek Çevre Mühendisi Sayın Mehveş ÖZÇAKIL’a, Yapısal A.Ş. Şantiye Şefi Yüksek İnşaat Mühendisi Sayın Bülent HACIOĞLU’na, Topkapı Endüstri Malları Ticaret A.Ş. Satış Müdürü Makine Mühendisi Sayın Sedat AKAR’a, destekleriyle bana güç verip hep yanımda olan aileme, tezimin araştırma aşamasında büyük yardımlarını gördüğüm arkadaşlarım Ayhan YILMAZ ve Cengiz ESMEN’e, tercüme aşamasındaki yardımlarından dolayı Robert İSANGALİN’e ve burada isimlerini zikretmeye satırların yetmeyeceği arkadaşlarıma ve gönül dostlarıma teşekkürü bir borç bilirim. Kâmil VARINCA Haziran 2002

x

GİRİŞ
Konunun anlam ve önemi
Gelişen teknoloji ve artan hayat standardına paralel olarak katı atık miktarlarında değişimler gözlenmektedir. Her gün dünya üzerinde milyonlarca ton katı atık ya açık döküm alanlarına yada düzenli depolama sahalarına götürülmektedir. Burada depolama yapılan katı atıklar, ayrışmakta ve bu ayrışma iki önemli sorunu beraberinde doğurmaktadır. Bunlar depo gazı ve sızıntı suyudur. Depo gazı yüksek konsantrasyonlarda metan içeriği ile yanma ve patlama tehlikesi içermekte, yangın riski oluşturmaktadır. Ayrıca insan ve çevre sağlığı üzerinde olumsuz etkileri vardır. Kötü koku yaymakta ve bitkileri kurutabilmektedir. Bu nedenle önemli bir sera gazı olan metanın tüm bu etkilerinden korunmak amacıyla kontrol altına alınması zorunludur. Depolama sahası içinde uygun yönlerde yayılma gösteren depo gazının pasif yada aktif yöntemlerle derlenmesi ve bertarafı sağlanmalıdır. Ancak içerdiği yüksek metan konsantrasyonundan dolayı depo gazının geri kazanılması ve enerji üretiminde kullanılması söz konusudur. Bu gaz elektrik veya buhar elde etmek için kullanılabilir, doğalgaz kalitesine getirilebilir veya araçlar için likit yakıt üretmek üzere kullanılabilir. Depo gazı bir enerji kaynağı olduğu için önemli bir kazanç kaynağıdır. Birçok depo alanı ve çöplük için üretilen gazın değeri geri kazanma için yapılan yatırım maliyetinden çok daha fazladır. Dünyada giderek artan sayıda depo alanında metan gazı kazanç getirecek şekilde geri kazanılmaktadır. Bu şekilde depo alanları yıllarca temiz ve kârlı bir enerji kaynağı olarak kullanılabilmektedir.

1

Depo gazının geri kazanılmasının global iklim değişikliklerine faydası yanında koku ve sis oluşturan gazların azaltılması ile bölgesel hava kalitesi de artar. Depo gazı geri kazanımı aynı zamanda sahadaki patlama tehlikesi riskini de azaltır. Metanın olduğu geri kazanılması neticesinde üşünülürse bir katı atık atmosferdeki konsantrasyonunun tesisinde hızla artması

engellenmiş olur. Atmosferdeki metanın kaynağının bataklık ve çöplük alanları gibi yerler depolama üretilen metanın kontrolaltına alınmasının ne denli önemli olduğu açıkça görülecektir. Atmosferdeki metan konsantrasyonu çok hızlı olarak yükselmektedir. Metanın atmosferik konsantrasyonları yılda yaklaşık %6 civarında artmaktadır. Atmosferdeki metan nisbeti son iki yüzyılda katlanarak artmaktadır. Buna mükabil karbondioksitin atmoserik konsantrasyonu çok daha az yılda yaklaşık %0,4 civarında artmaktadır. Bugün geri kazanım çalışmaları içerisinde en önemlisi elektrik üretimidir. Bu sistem sayesinde zaten bertaraf edilmesi gereken bir gazı bertaraf ederken meksimum fayda olarak elektrik üretilmektedir. Dünyada kullanılan bu yöntem, Türkiye’de şu an için iki yerde kullanılmaktadır. Biri, İstanbul-Kemerburgaz diğeri ise Bursa-Demirtaş katı atık depolama sahasıdır. Teorik olarak sistemin verimli olduğu, getirisinin götürüsünden çok olduğu söylenebilir. Ancak sistem kurulmadan önce mutlaka gaz kalitesi deneyleri yapılmalı, gazın kalitesi ve miktarı belirlenmeli ancak ondan sonra elektrik üretim yöntemi ve ekipmanı eldeki veriler ışığında seçilmeli, tesis bu verilere göre dizayn edilmeli ve işletilmelidir.

Çalışmanın amaç ve kapsamı
Depo gazının yönetiminde öncelikli olarak amaç metan gazının zararlı etkilerini ortadan kaldırmak olmakla birlikte iyi işletilen depo alanlarından geri kazanılan metan gazı bir kazanç kaynağı olabilmektedir. Bir depo gazı geri kazanma tesisinin verimli çalışması tüm gaz toplama sisteminin uygun tasarlanmış olmasına bağlıdır. Verimli bir gaz geri kazanma tesisi tasarlayabilmek için depo alanına çöpün dökülmesinden itibaren gerçekleşen tüm prosesin çok iyi anlaşılması gerekir.

2

Bu çalışma depo alanındaki depo gazının toplanıp elektrik üretilmesi aşamalarını konu edinmiştir. Konunun pekişmesi ve anlaşılabilir olması için depo gazının oluşumu, bileşimi ve miktarı gibi konular da işlenmiştir. Bu kapsamda çalışma dört ana başlık altında toplanmıştır. İlk olarak Oluşum başlığı altında depolama sahaları ve depolama sahası gazları ardından oluşan gazın miktarı incelenmiştir. Depo gazının bileşimi, özellikleri, oluşumu ve çevresel etkileri bu bölüm dahilinde irdelenmiş ve gaz miktarı hesabında kullanılan yöntemler hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. İkinci bölüm; Toplama başlığı altında depo gazının hareketi, depo gazı tahliyesi, depo gazının kontrolü ve tesise iletim uygulanabilirlik konularını içermektedir. Bu bölümde depo gazının yayılımından ve tahliye maksatlarından bahsedilmiş ardından bu gazın pasif ve aktif kontrolü incelenmiş son olarak durulmuştur. Üçüncü bölüm; Kullanım başlığında ise derlenip toplanan gazın arıtılması ve kullanım yöntemleri hakkında bilgi verilmiştir. Elektrik üretimi yöntemi üzerinde durulmuş, bu sistemin çeşitleri hakkında bilgi verilmiştir. Son bölüm olan dördüncü bölümde uygulama örnekleri verilmeye çalışılmış bu kapsamda Türkiye’de İstanbul-Kemerburgaz ve Bursa Demirtaş tesisleri incelenmiş ve dünyadaki örneklerinden kısaca bahsedilmeye çalışılmıştır. tesise iletim ve uygulanabilirlik üzerinde

3

SONUÇ VE DEĞERLENDİRM E
Katı atıklar depolama sahasına bırakılmalarından itibaren ayrışmaya başlarlar. Bir dizi biyokimyasal reaksiyon sonucunda ortalama %55 CH4 ve %45 CO 2 ve eser gazlardan müteşekkil bir depo gaz meydana gelir. Bu gaz içerdiği metandan dolayı zehirlilik ve patlayıcılık özelliğine sahiptir. Depolama sahasında yangın çıkmasına sebebiyet verebilir. Metan bitkilerde kurumaya sebep olmakta ve atmosferde sera etkisi yapmaktadır. Kötü kokuya sahip depo gazı ayrıca içerdiği eser gazlardan dolayı toksik olabilir. Oluşan depo gazı yayılma eğilimindedir. Uygun koşullar sağlandığında yayılım süratli ve geniş çaplıdır. Sonuçta yüzeye ulaşıp atmosfere karışma riski vardır. Tüm bu olumsuzluklar depo gazının kontrolünü zorunlu hale getirmektedir. İnsan ve çevre sağlığı açısından tehlike arz eden depo gazının metan ihtiva etmesi enerji kaynağı olarak kullanımını gündeme getirmektedir. Depodan gaz çekilmesi depo gazını bir enerji kaynağı haline getirerek değerlendirmek ve gaz ile emisyonlarını azaltmak amacıyla gerçekleştirilir. Türkiye’deki depo gazı geri ettiği kazanıma çalışmaları dünyadaki gelişmiş ülkelerdeki depo gazı geri kazanım uygulamaları karşılaştırıldığında, ülkemizin bu endüstriyi çok geriden ve yavaş takip görülmektedir. Bunun için çeşitli yöntemler mevcutsa da sahadan çıkan gazın kalite ve miktarı geri kazanma yöntemini belirleyecektir. Gerekli gaz miktarının ve kalitesinin sağlanması halinde metanı, elektrik üretimde kullanmak en çok getirisi olan yöntemdir. Modüler şekilde tasarlanan sistemler sayesinde elektrik üretimi pratikleşmiştir. Gaz

hacminin azalmaya başlamasından sonra motorlar sökülerek başka bir tesise götürüp monte edilebilir. 4

Toplanacak ve daha sonra kullanılacak olan gazın bileşimi, oluşumu ve yayılımı gazın toplanmasında uygulanması gereken teknolojiler açısından önem taşımaktadır. Bunun belirlenmesinde gazın bileşimini etkileyen faktörlerin (nem içeriği, nütrient içeriği, pH, sıcaklık, atığın dane boyutu, yoğunluğu) incelenmesi gerekmektedir. Bununla beraber oluşan gazın miktarının belirlenmesi, teknik özellikler ve ekonomik fizibilite bakımından önem taşır. Toplama sisteminin projelendirilmesi büyük ölçüde oluşan gazın miktarına bağlıdır. Çünkü gaz miktarı, gazın çıkarılmasında kullanılacak olan bacaların ve blowerların kapasitelerinin, gaz arıtılacak ise arıtma tesisi kapasitesinin ve enerji üretim birimlerinin kapasiteleri ile bu ünitelerin uygun olarak işletilebilmeleri açısından önem taşımaktadır. Gaz miktarının belirlenmesinde ise daha önce açıklanan modellerden yararlanılmalıdır. Dünyada yaygın olarak kullanılan depo gazından elektrik üretimi konusunda ülkemiz oldukça geç kalmakta ve yavaş davranmaktadır. Halihazırda Türkiye’de elektrik üretim tesisi olarak çalışan iki depolama sahası mevcuttur. Bunlar İstanbul-Kemerburgaz Depolama Sahası ile Bursa-Demirtaş Depolama Sahasıdır. Verimli bir elektrik üretim tesisine sahip olmak için ilk baştan tasarım aşamasından uygun seçenekler seçilmelidir. Sahada bulunan katı atığın bileşimi ve miktarı, gaz miktarının hesaplanmasında yardımcı olacaktır. Doğru sayıda ve doğru yere konmuş kuyularda oldukça verimli çalışan tesisler yapmak mümkündür. Depolama alanlarında saha geçirimsizliği iyi sağlanarak sisteme oksijen girişi mümkün olduğu kadar azaltılmalıdır. Kuyu civarında ve özellikle bağlantı borularında kaçakların olmamasına dikkat edilmelidir. Depo alanlarına kullanılacak kilin maliyeti ile depo gazının minimum kaybı ile elde edilecek gelirin fizibilitesi yapılmalıdır. Saha içinde uygun konumlandırılmamış ve teçhiz edilmemiş kuyular belirlenmeli, gerekiyorsa yeni kuyular açılmalıdır. Saha özen üzerindeki borulamaya Mevcut ve yoğuşma suyu toplayıcılarının özellikle yerleştirilmesine gösterilmelidir. çöpün özellikleri belirlenerek,

organik madde muhtevası doğru tayin edilerek depo gazı tesisi boyutlandırılmalıdır. Metan gazı geri kazanımında ilk amaç ekonomik olarak kârlılık elde etmek olmasa da iyi tasarlanmış ve iyi işletilen tesisler kendilerini2-3 yıl gibi kısa sürede geri ödeyebilirler. Böylece bu tür tesisler idareciler için daha cazip hale gelebilir. Mevcut tesislerin olumlu yönleri ve verimi düşüren olumsuzlukları incelenerek yeni tesisler kurulması, kurulacak 5

tesislerde üst geçirimsizliğin iyileştirilmesi, gerekirse geomembran kullanılması ve sızıntı suyunun geri devrettirilerek çöplükteki biyolojik aktivitenin arttırılması tesislerin daha verimli çalışmalarını sağlayacaktır. Verimli gaz geri kazanımı yapılan depo sahalarında %30-35 ilave çöp hacmi de kazanılabilir. Depo alanından toplanan gaz daha sonra pek çok işlemden geçer. Toplanan gazın kullanılabilmesi için içeriğindeki eser elementlerin ve partiküler maddelerin uzaklaştırılması gerekir. Bu amaçla gaz arıtılır. Arıtılmış yüksek kaliteli gazdan çeşitli yollarla enerji üretilir. Oluşan gazın toplanması ve kullanılması amacıyla hazırlanan projenin amacına

ulaşmasının yanında ekonomik açıdan hedeflenen maliyete ulaşmasını sağlamak ta oldukça önemlidir. Bu nedenle projenin ilk yatırım ve işletme maliyeti ile gazın kullanımı sonucu sağlanacak gelir ve kârlar dengelenmelidir. Bunun için önce maliyet analizi bunu takiben fayda analizi yapılarak ekonomik açıdan fizibilitesi belirlenir. Bunun için uygun şehirlerimizde birden fazla düzenli depolama alanı olması yerine tek depo sahası uygulanması yoluna gidilmesini önerebiliriz. Böylelikle hem yerden kazanılmış olur hem de birden fazla depo sahasını rehabilite edip işletme masrafından kurtulunur. Hem gelen atığın miktarı artar hem de buna mukabil daha büyük ve verimli sistemler dizayn edilerek ayrı ayrı depo sahasından elde edilecek metan üretiminden fazlası sağlanmış olur. Bunun sonucunda daha verimli ve kesintisiz olarak elektrik üretimi sağlanmış olur.

6

KAYNAKLAR
1. BORAT, M., (2001), “Katı Atık Yönetimi Ders Notları”, İ.Ü. Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü, İstanbul 2. ÖZÇAKIL, M., (2001), “Türkiye’de Katı Atık Depo Gazı Geri Kazanım Tesislerinin Değerlendirilmesi”, Yüksek Lisans Tezi, İTÜ İnşaat Fakültesi , İstanbul 3. TAŞKAN, E. O., (2001), “Depolama Sahası Gazlarının Yönetimi ve Modellemesi”, Yüksek Lisans Tezi, İTÜ İnşaat Fakültesi, İstanbul 4. NEBİOĞLU, P., (1998), “Katı Atık Düzenli Depo Alanlarında Depo Gazı Eldesi için Teknik Tedbirler”, Lisans Tezi, İTÜ İnşaat Fakültesi, İstanbul 5. TABASARAN, O., (1979), “Katı Artık Teknolojisinde Gelişmeler”, Kurs Notları, II. Cilt, İTÜ İnşaat Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü, İstanbul 6. İSTAÇ, (2001), “İstanbul Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Atık Maddeleri Değerlendirme SAN. ve TİC. AŞ.”, Tanıtım Kitapçığı, İstanbul 7. BİMTAŞ, (2000), “İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kapatılmış Kemerburgaz Katı Atık Depo Alanında Oluşan Gazlardan Elektrik Enerjisi Elde Etme ProjesiKojenerasyon Tesisi Fizibilite Raporu”, İstanbul 8. YAPISAL, (2000), “Çöpten Enerjiye Dönüşümün Çarpıcı Öyküsü”, Kemerburgaz Çöp Gazından Elektrik Elde Etme Tesisi Tanıtım Broşürü, İstanbul 9. NEMLİOĞLU, S., BAYAT, C., BORAT, M., DEMİR, G., SOYHAN, B., (2001), Landfill Gas Emissions in Istanbul-Kemerburgaz Solid Waste Disposal Site, Mediterranean Scientific Association of Enviromental Protection, 11th İnternational Symposium on Enviromental Pollution and its Impact on Life in the Mediterraen Region, Limassol-Cyprus, October 2001 7

10.

PINARLI, V., SALİHOĞLU, N. K., YONAR, T., ÇELİK, G., (2000), Katı Atık Depolama Sahalarında Oluşan Metandan Elektrik Enerjisi Üretimi ve Bursa Örneği, 1. Ulusal Çevre Kirliliği Kontrolü Sempozyumu, Ankara, 4-6 Ekim 2000, s. 367-370

11.

DEMİR, İ., ALTINBAŞ, M., ARIKAN O., (1999), Katı Atıklar için Entegre Yönetim Yaklaşımları, Kent Yönetimi İnsan ve Çevre Sorunları Sempozyumu’99, İstanbul, 17-19 Şubat 1999, s. 252-262

12.

TORÖZ, İ., ARIKAN, O., (1999), İstanbul’da Katı Atıkların Geri Kazanılmasının İncelenmesi, Kent Yönetimi İnsan ve Çevre Sorunları Sempozyumu’99, İstanbul, 17-19 Şubat 1999, s. 263-272

13.

YOLCU, İ. D., (1999), Bursa Katı Atık Yönetimi, Kent Yönetimi İnsan ve Çevre Sorunları Sempozyumu’99, İstanbul, 17-19 Şubat 1999, s. 300-309

14. 15. 16. 17. 18. 19. 20.

Jenbacher, Ürün kataloğu, 2002 Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE), www.die.gov.tr Organics, www.organics.com Jenbacher, www.jenbacher.com.au http://europa.eu.int/en/comm/dg17/atlas/htmlu/lfgint.html http://europa.eu.int/en/comm/dg17/atlas/htmlu/lfgpost3.html http://europa.eu.int/en/comm/dg17/atlas/htmlu/lfgpost2.html

8

ÖZGEÇMİŞ
Kâmil Bahaüddin VARINCA, 1981 yılında Bayburt’ta doğdu. Babasının vazifesinden dolayı bir çok yerde ikamet etti. Bu nedenle Kelkit’te (Gümüşhane) başladığı ilkokulu Zara’da (Sivas) Zara Cumhuriyet İlkokulu’nda tamamladı. Ortaokulu Zara İmam-Hatip Lisesi’nde bitiren VARINCA, Zara’da başladığı Lise öğrenimini Erzincan İmam-Hatip Lisesi’nde başarıyla tamamladı. İstanbul Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümünü 1998 yılında kazandı. Öğrenci

Asistanlık ve Sınıf Temsilciliği yaptı. 2000 yılı yaz döneminde Lâboratuvar Stajını İSKİ Tuzla Atıksu Biyolojik Tasfiye Tesisinde, 2001 yılı yaz döneminde ise İşletme Stajını İSKİ Paşaköy Atıksu İleri Biyolojik Tasfiye Tesisinde yaptı. Halen bu bölümde dördüncü sınıf öğrencisi olarak okumaktadır. Bilim ve teknolojiye ilgi duyan VARINCA, bilgisayar ve interneti iyi bir şekilde kullanabilmektedir. Office programlarına hakimdir. Yazı yazmayı ve insanlarla iletişim kurmayı sevmekte; edebiyat, müzik ve sanatla ilgilenmektedir. Katı atıklar konusunda uzmanlaşarak akademisyen olmak istemektedir. Bilgi ve becerilerini güncel tutmak, yenilenmek ve yeni bilgilerle donanmak için çeşitli fuar, sempozyum ve seminerlere katılmaktadır. Osmanlı Su Medeniyeti, Haliç 2001, Çevre Yönetim Sistemleri, Toplam Kalite Yönetimi sempozyum ve seminerleri bunlardan birkaçıdır. Çevre Mühendisleri Odasına üye olan VARINCA, çevre mühendisliği alanında gelişmek ve ilerlemek için yüksek lisans yaparak eğitim hayatını sürdürmek istemektedir. Orta düzeyde İngilizce bilmektedir. ADRES: Taşhan Cad. No: 7 BAYBURT TELEFON: 0 535 763 35 42 E-POSTA: kvarinca@yahoo.com 9