T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

ELEKTRİK ELEKTRONİK TEKNOLOJİSİ

TEKNİK RESİM

ANKARA 2007

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; • Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşılabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

• •

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ............................................................................................................... ii GİRİŞ ..................................................................................................................................1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 .................................................................................................3 1. TEMEL GEOMETRİK ÇİZİMLER .................................................................................3 1.1. Çizgi ve Norm Yazı Uygulamaları.............................................................................3 1.1.1. Teknik Resmin Gereği ve Önemi........................................................................3 1.1.2. Teknik Resim Araç–Gereçleri ............................................................................4 1.1.3. Standart Kağıt Ölçüleri.......................................................................................9 1.1.4. Çizgi Çeşitleri ve Kullanıldıkları Yerlere Göre Çizim Uygulamaları.................10 1.1.5. Standart Yazı Tipleri ve Norm Yazı Uygulamaları............................................12 1.1.6. Yazı Şablonlarını Kullanarak Norm Yazı Yazmak............................................14 1.2. Temel Geometrik Çizimler ......................................................................................14 1.2.1. Doğru Çizimi ...................................................................................................14 1.2.2. Bir Doğru Parçasına Üzerindeki Bir Noktadan Dikme Çıkmak .........................15 1.2.3. Bir Doğru Parçasının İstenen Sayıda Eşit Parçalara Bölünmesi .........................15 1.2.4. Dik Açının Oluşturulması.................................................................................16 1.2.5. Daire İçerisine Düzgün Çokgen Çizimi.............................................................17 UYGULAMA FAALİYETİ...........................................................................................20 PERFORMANS DEĞERLENDİRME ...........................................................................21 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................22 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ...............................................................................................23 2. GÖRÜNÜŞ ÇIKARMA ÇİZİMLERİ.............................................................................23 2.1. İzdüşüm Çizimleri...................................................................................................23 2.1.1. İzdüşüm Hakkında Bilgi...................................................................................23 2.1.2 İzdüşüm Çeşitleri ..............................................................................................23 2.1.3. Temel İzdüşüm Düzlemleri, Temel Görünüşlerin Adlandırılması ve Çizilmesi..25 2.2. Görünüş Çıkarma ....................................................................................................26 2.2.1. Üç Görünüşle Çizilmiş Resimlerin İncelenmesi ................................................27 2.2.2. Perspektiflerden Görünüş Çıkarma ...................................................................28 2.3. Ölçek ve Ölçülendirme............................................................................................31 2.3.1. Ölçülendirmenin Gereği ve Önemi ...................................................................31 2.3.2. Ölçekler ...........................................................................................................31 2.3.3. Ölçülendirme Elemanları ve Ölçülendirme Kuralları ........................................32 UYGULAMA FAALİYETİ...........................................................................................36 PERFORMANS DEĞERLENDİRME ...........................................................................37 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................38 MODÜL DEĞERLENDİRME...........................................................................................40 CEVAP ANAHTARLARI .................................................................................................41 KAYNAKLAR ..................................................................................................................43

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 520TC0002 Elektrik Elektronik Teknolojisi Alan Ortak Teknik Resim Teknik Resim konularını içeren öğrenme materyalidir. 40/32 Ön koşul yoktur. Çizim yapmak, norm yazı yazmak. Genel Amaç Uygun sınıf ortamı ve teknik resim araç-gereçleri sağlandığında, norm yazı yazabilecek ve teknik resim çizimlerini teknik resim standartlarına uygun bir şekilde yapabileceksiniz. Amaçlar 1. Yazı ve çizim standartlarına uygun yazı yazabilecek, temel geometrik şekilleri çizebileceksiniz. 2. Temel izdüşümü kullanarak perspektifi verilen parçanın görünüşlerini hatasız çizebileceksiniz ve ölçülendirme yapabileceksiniz. EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI Teknik resim araç-gereçleri, çizim masası. Modülün içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra, verilen ölçme araçları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek kendinizi değerlendirebileceksiniz. Ayrıca öğretmeniniz, modül sonunda size ölçme aracı uygulayarak modül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek değerlendirecektir.

MODÜLÜN AMACI

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

ii

Teknik resim. üretilecek ürünün gerekli yazı. Ancak böyle parçaların dışındaki diğer parçalar. teknik resmi bilir ve çizilmiş teknik resimleri okur. Örneğin. teknik resimle ilgili çizim kurallarını iyi öğrenmeniz ve uygulamanız. silindir gibi bazı geometrik parçalar yazılı veya sözlü olarak anlatılabilir. Türk Standartları Enstitüsü (TSE) belirler. Bu modül ile geleceğin teknik elemanı olan sizler de teknik resim kurallarını öğrenecek ve standartlara uygun yazı yazabilecek.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. Küp. boyutlarına ve özelliklerine ait tüm bilgileri içeren. Ayrıca. teknik resimle ilgili çizim kuralları ve yöntemler TS 88 ile belirlenmiştir. Çizim kuralları ve standartları basittir. üretilmesi istenen bir ürünün biçimine. yeniliklere açık olan ve kendini geliştiren kişiler meslek yaşamlarında “aranan eleman” olmaktadır. görünüş. Bütün ülkelerin teknik elemanları. belirli kural ve standartlara göre çizilen bir şekildir. Uluslar arası bir dile sahiptir. Unutmayınız ki araştıran. Teknik resim yazıları ve çizimlerinin standartlara uygun olması gerekir. sadedir ve kolay öğrenilir. Teknik resmin önemi bu noktada ortaya çıkar. çizimler yapabileceksiniz. özellikleri aynı olan anlamına gelir. ölçü vb. Standart. 1 . Teknik resim. Ülkemizde standartları. elektrik ve elektronik devreler yazılı veya sözlü olarak anlatılamaz. tüm bilgilerini içerir. mesleki teknik resim çizimlerinizi hatasız yapmanıza yardımcı olacaktır. çizgi.

2 .

Birçok araç-gereç gibi elektrikli ve elektronik aygıtlar da birden fazla parçanın birleştirilmesiyle oluşur. teknik resim kurallarını bilmeli teknik bir resmi ayrıntılarıyla okuyabilmeli ve uygulamalıdır. Her parça. biçimine. harf. özelliklerine ait tüm bilgileri içeren. projelendirilir.1. rakam ve sembollerle ifade edilir. 1. Bu tür parçaların dışında kalan diğer parçaların yazılı veya sözlü olarak anlatılması mümkün olmaz. parçanın görünmeyen kısımları. üretilmek istenen bir parçanın gerekli tüm bilgilerini içermesi ve uluslar arası çizgisel bir dil olmasıdır. TEMEL GEOMETRİK ÇİZİMLER 1.ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 AMAÇ Araştırma yaparak toplayacağınız bilgiler ve bu faaliyette verilen bilgiler doğrultusunda. teknik resim standartlarına uygun yazı yazabilecek ve temel geometrik şekilleri çizebileceksiniz.88’i araştırınız. Dünyanın çeşitli ülkelerinde teknik resim kurallarına uygun üretilen parçalar. Çizgi ve Norm Yazı Uygulamaları 1. teknik resmi çizilir ve daha sonra üretime geçilir. üretilmesi istenen bir parçanın.1.1. yüzeylerin işleme kaliteleri hakkında bilgi veremez. Fotoğraflar ve perspektif resimler ise yapılması istenen parça hakkında bize genel bilgi verir. fakat kesin ölçüleri. Teknik Resmin Gereği ve Önemi Teknik resim. ARAŞTIRMA Ø TS. 3 . aynı standarttadır. boyutlarına. Parçaların özellikleri kağıt üzerinde çizgi. Bu nedenle her teknik eleman. Teknik resmin önemi. üretilmeden önce ilgili bölüm tarafından tasarlanır. Küp. kırılan veya arızalanan parçalar. yeniden üretileceğinde o parçanın teknik resminden yararlanılır. belirli kural ve standartlara göre çizilen çizgisel bir resimdir. Sonucunu rapor halinde sınıfınızda öğretmeninize ve arkadaşlarınıza sununuz. silindir gibi bazı geometrik parçaları yazılı veya sözlü olarak anlatıp yaptırabiliriz. Yeni üretimi yapılacak parçaların.

Resim Masaları ve Tahtaları Bu masalar üzerine resim kağıdının bağlanarak çizimlerin yapılması amacıyla kullanılır. Cetveller Ø “T” Cetvel: Resim masasında çizim yaparken. Üst yüzeyi ve kenarları düzgün ve pürüzsüz olmalıdır. Plastik veya ağaç malzemeden yapılır.1. Resim masası yapımında ıhlamur.2. gönyelerle çizilebilen dikey ve açılı çizgilerin çizilmesini kolaylaştırır. plastik gibi malzemeler kullanılır.1: a) Resim masası b) Resim tahtası (b) 1. 4 .2. Ayrıca gönyelere kızaklık yaparak. yatay çizgilerin kolaylıkla çizilmesini sağlar.2.1.2: T cetvel ve T cetvelin kullanılması Ø Ölçü ve Ölçek Cetvelleri: Ölçü cetvelleri. kavak. (a) Şekil 1. Şekil 1. Teknik Resim Araç–Gereçleri 1.1. resim masasının sol kenarına dayandırılarak sol el ile aşağı yukarı hareket ettirilir.2.1. T cetvelin baş kısmı. sunta. Üzerinde milimetrik bölüntüler bulunur.1. resim üzerinden ölçü almak ve ölçülü resim çizmek için kullanılır.

evolvent. Şekil 1. Ø Eğri Cetvel(Pistole): Elips.5: Paralel cetvel 5 . Resimlerin büyültme veya küçültme yapılarak çizilmesinde kullanılır.Şekil 1. Şekil 1.3: Çeşitli cetvel türleri Ölçek cetvelleri ise kenarları birden fazla ölçek ile bölümlendirilmiş ve üçgen kesitli bir cetvel türüdür.4: Pistole Ø Paralel Cetvel (Gerçiz): Genellikle resim masalarının bir aparatı olarak kullanılan ve iki ucundaki makaralardan geçirilen iplerle masa üzerine bağlanan bir cetvel türüdür. hiperbol. sinüs vb. helis. parabol.eğrilerin birleştirilmesinden oluşturulan bir cetvel türüdür. Çeşitli eğrilerin çiziminde kullanılır.

1.8: Çeşitli pergeller (a) Normal pergel (b) İğne uçlu pergel (c) Uzatma ayağı Mürekkep çizim ucu (f) Tirlin 6 .7: Çeşitli açıölçer 1.2.1. 105° lik açılar çizilebilir. Bir pergel takımında bulunan ana parçalar aşağıda görülmektedir. 45°x45° 30°x60° Şekil 1.3. 45°. Şekil 1. Şekil 1.6: Çeşitli gönyeler Ø Açı Ölçerler (İletki): Standart gönyeler ile çizilemeyen 0° ile 180° arasındaki veya 0° ile 360° arasındaki açıların ölçüm ve işaretlenmesinde kullanılır.4.2. 60°. 90°.1. T cetveli üzerinde kaydırılarak dikey ve eğik çizgilerin çiziminde kullanılır. Aynı zamanda bu gönyelerle 15°. Gönyeler Ø Standart gönyeler: 45° ve 30° (60°) olarak iki türde yapılan standart gönyeler. 75°. Gönyelerin açıları 45°x45°x90° ve 30°x60°x90° dir. Pergeller Daire ve yay çizimi ile ölçü taşınmasında kullanılır. 30°.

1.10: Şablon çeşitleri a) Daire şablon b) Yay şablon Ø Elips Şablonları: İzometrik. Şekil 1. trimetrik perspektif.2. Şablonlar Ø Daire ve Yay Şablonları: Değişik ölçülerdeki daire ve yayların çiziminde kullanılır. dimetrik.Şekil 1.5. (a) (b) Şekil 1. açı ve ölçülerin çiziminde kullanılır.11: Elips şablonları 7 .9: Pergel resimleri 1.

0.0.1: Sertliklerine göre kurşun kalem ölçüleri Ø Takma Uçlu(Versatil) Kalemler: 0. kroki çizimi ve ölçülendirmede B veya HB.9 mm.6.0. Sertlik derecesini ifade eden rakamlar harfin soluna konur (2H. Aynı kalınlıkta çizgi çizilebildiği için genellikle tercih edilir. cins ve büyüklüklerine göre mika üzerine delinmesiyle yapılmış şablonlardır.12: Yazı şablonları Ø Sembol Şablonları: Çeşitli meslek gruplarında kullanılmak üzere yapılan ve üzerinde o meslekle ilgili sembol. işaret ve eğrilerin bulunduğu şablonlardır.2. ince çizgilerde F veya H.5 . Şekil 1. Kalemler Ø Kurşun Kalemler: Yazı ve çizim işlemlerinde değişik sertliklerde yapılmış kurşun kalemler kullanılır. 2.1.7 . Standart.Ø Yazı Şablonları: Standart harflerin ve rakamların. Orta Sertlikte Kalemler: HB ve F harfleriyle ifade edilir.…). Harfin soluna konulan rakamlar büyüdükçe yumuşaklığı artar (2B. Sertlik yönünden üçe ayrılır: 1. 8 .3 .13: Sembol şablonları 1. düzgün ve temiz bir yazı için kullanılır. 3B. Yumuşak Kalemler: B harfi ile ifade edilir. Şekil 1. kalın ve koyu çizgilerde B veya 2B kullanılır. şekil. 3H…). Sert Kalemler: H harfi ile ifade edilir. Yumuşak … 4B 3B 2B B Orta sert HB F H 2H Sert 3H 4H … Tablo 1. kalınlığındaki grafit uçların bir boru içinden geçirilmesiyle oluşturulan kalemlerdir. Genellikle yazı yazerken HB. 3.

aynı kalınlıkta yazılıp çizilebilen kalemlerdir. Bu nedenle genellikle rapido kalemi olarak isimlendirilir. Aşağıda numaralarına göre rapido kalemleri ve çizgi kalınlıkları görülmektedir. Silerken kâğıdı karalamamalı ve yıpratmamalıdır. 1.2. Şekil 1. A serisi resim kağıtlarının kesilmiş net ölçüleri aşağıda görülmektedir.3. İlk olarak 1928 yılında Rotring firması tarafından Rapido ismiyle çıkarılmıştır. Standart Kağıt Ölçüleri Teknik resimde kullanılan standart kağıt ölçüleri.1.Şekil 1.15: Çizim kalemleri 1. Resim kağıtları.7.14: Takma uçlu kalemler Ø Teknik Çizim Kalemleri: Genellikle proje çalışmalarında çini mürekkebi ile kullanılan.1. A serisi formalarıdır. Silgi Çizim yaparken veya yazı yazarken var olan hataları silmek için kullanılır. 9 . tam ölçüsünde veya resim masalarına yapıştırma payı ilaveli olarak kesilir.

kullanıldığı yerler ve çizgi kalınlık grupları aşağıda tablo halinde verilmiştir. Çizgi Çeşitleri ve Kullanıldıkları Yerlere Göre Çizim Uygulamaları Teknik resim.3: Teknik resimde kullanılan çizgi çeşitleri 10 .1. Bu çizgilere standart çizgiler denir. belirlenmiş çeşitli çizgilerden oluşur. grup çizgiler büyük boy formalarda ve büyük resimlerde.2: Çizim kağıtları ve ölçüleri Şekil 1. Standart çizgilerin şekilleri.4. Tablo 1. 4.Kağıt Forması (Adı) Net ölçüleri (mm) A0 A1 A2 A3 A4 A5 A6 841x1189 594x841 420x594 297x420 210x297 148x210 105x148 Tablo 1. Çizgi kalınlık grubunda 1.16: A0 ve A1 kağıt ölçüleri 1. grup çizgiler ise en küçük formalarda kullanılır. çeşitleri.

Kesik çizgilerin köşe yapması halinde.17: Teknik resim kaleminin tutuş açısı 3. Çizgi çizerken kalem. Şekil 1. Çizilecek çizginin çeşidine göre uygun kalem seçilir. Çizilen çizgilerin boyları birbirine eşit ve çizgiler arasındaki boşluk miktarı da 0. Çizilen çizgiler.19: Kesikli çizgilerin çizimi 11 . ince çizgiler H kalemle çizilir. Teknik resim dersinde genellikle kalın çizgiler HB. Şekil 1. köşelerde diğer çizgi ile boşluksuz ve birbirini taşmadan birleşmelidir. kesik çizgiler köşelerde birbiri ile birleşmelidir. Bunun için çizim sırasında kaleme belirli bir baskı uygulanırken aynı zamanda parmaklar arasında hafifçe döndürülür. küçük resimlerde 3 mm. çizme yönüne doğru 60° eğimle tutulur. Çizilen çizginin kalınlığı ve koyuluğu her yerde aynı olmalıdır. Kesik orta kalınlıktaki çizgiler çizilirken genellikle çizgi boyu. Şekil 1.18: Teknik resimde çizgi birleştirme 4. büyük resimlerde 6mm olarak çizilir.8 ile 1 mm arasında olmalıdır. 2.Ø Çizgilerin çizilmesinde dikkat edilecek noktalar 1. Çizgi kalınlığı yukarıdaki çizelgede belirtilmiştir.

resmi açıklayıcı bir anlam ifade eder. bir anlatım ve anlaşma aracıdır. Harfler birbirleriyle aynı büyüklükte olmalıdır. “d” harf çizgilerinin kalınlığını. resmin büyüklüğüne göre seçilir. “a” iki harf arasındaki aralığı. Noktalı ince çizgiler (eksen çizgileri) çizilirken çizgi boyu.5.1.5. Noktalı ince çizgilerin nokta yapması veya kesişmesi halinde kesişme yerleri dolu çizgilere gelmelidir. büyük resimlerde daha uzun çizilir. Genellikle küçük resimlerde 6mm. “e” ardı ardına gelen iki sözcük arasındaki aralığı.8 ile 1mm arasında olmalıdır. Teknik resimde de. Standart Yazı Tipleri ve Norm Yazı Uygulamaları Yazı. Harfler ve rakamlar satır çizgisine 75° sağa eğik olacak şekilde yazılır. Teknik resimde kullanılan yazılar standart (TS 88’e uygun) olup dik yazı ve eğik yazı olmak üzere iki çeşittir: Dik yazılar. Yazı yazarken. göz ile yazı arasında yaklaşık 30 cm uzaklık bulunmalı ve ışık sol taraftan gelmelidir. Yazılar sade ve düzgün olmalıdır.20: Noktalı çizgi çizimi 1. Aşağıdaki tabloda “h” büyük harflerin yüksekliğini. inşaat ve mimari teknik resimde kullanılır. Eğik yazılar. Çizilen çizgilerin boyları birbirine eşit ve çizgiler arasındaki boşluk miktarı da 0. “b” ise iki satır arasındaki aralığı göstermektedir. 12 . Harfler ve rakamlar satır çizgisine dik yazılır. Şekil 1. makine ve elektrik-elektronik teknik resminde kullanılır. Teknik resim yazılarında okumayı güçleştirecek her türlü ayrıntıdan ve süslemeden kesinlikle kaçınılmalıdır. “c” küçük harflerin (sapsız ve kuyruksuz harfler) yüksekliğini.

) (14/14) h (10/14) h (2/14) h (20/14) h (6/14) h (1/14) h 2.7 7 2.4: Yazı ölçüleri Şekil 1. küçük harf ve rakamları A4 kâğıdınıza dik yazı ve eğik yazı normunda yazınız.2 0.35 7 5 1 10 3 0.5 2.5 0.4 Tablo 1.4 1.8 28 8.05 0.25 5 3.18 3.5 10 7 1.1 0.Özellikler Yazı yüksekliği (Büyüklüğü) Büyük harf yüksekliği Küçük harf yüksekliği Harfler arasındaki aralık Satırlar arasındaki en az uzaklık Sözcükler arasındaki en az aralık Yazı kalınlığı h c a b e d Oran Boyutlar (mm.7 14 10 2 20 6 1 20 14 2. 13 . Şekil 1.5 5 1.23’te verilen büyük.5 1.4 14 4.35 3.5 0.5 0.22: Dik ve eğik yazı Ödev: Siz de şekil 1.21: Yazı ölçüleri Aşağıda dik yazı ve eğik yazı normunda yazılmış harfler ve rakamlar görülmektedir.5 --0.

Şekil 1. 0. 1. tek veya iki harfle ifade edilir. Doğru Çizimi Doğru.25.2. m doğrusu veya AB doğrusu gibi… Şekil 1.24: Doğru şekilleri 14 .70. Şablonun yazıya temas etmemesi için kenarlarında çıkıntılı bölümler bulunur.45. Sol elin baş ve serçe parmağı ile cetvel tutulur. İş bitiminde rapido uçları bol su ile yıkanarak bir bez ile kurulanır. 4. 1. Temel Geometrik Çizimler 1. 3. Şablonlarda yazı kalınlıkları 0.1.55. Şablon. Diğer parmaklarla şablon hareket ettirilir. 0. 0. mika ve benzeri malzemeden yapılır. 1.1. Rapido kaleminin ucuna mürekkep gelmesi sağlanır.2. Yazı Şablonlarını Kullanarak Norm Yazı Yazmak Yazı şablonları. 0. Her şablonun üzerine harf anma yüksekliği yazılır. Yazı sırasında rapido kalemi kağıda dik olarak tutulur.35. 0.25.6.50 mm olarak standartlaştırılmıştır. Doğrular. 2. Yazı yüksekliğine uygun şablon seçilir.1.80.23: Yazı şablonu ile yazı yazma Ø Şablonla yazı yazarken şunlara dikkat edilmelidir: 1. bir cetvele dayalı olarak yazı alanına yerleştirilir. 5. aşağıda görüldüğü gibi her iki yönden sonsuza kadar uzanan noktalar kümesine denir.

Şekil 1. Pergelin ayağı P noktasına konularak r yarıçaplı bir yay çizilir.2.25: Doğru parçasının gösterimi 1.26: Bir doğru parçasına üzerindeki bir noktadan dikme çıkmak 1. Her iki yayın kesiştiği C ve D noktaları birleştirildiğinde.2. C olarak isimlendirilir. AB doğru parçasına dik olur. C noktasından P noktasına çizilen doğru. Bu yayların kesiştiği nokta. P noktası olsun. Uçlardaki noktaların harflerine göre isimlendirilir. Bir Doğru Parçasının İki Eşit Parçaya Bölünmesi Aşağıdaki AB doğru parçasını iki eşit parçaya bölmek için pergelin ayakları AB doğru parçasının yarısından biraz fazla açılır ve A noktasına konarak bir yay çizilir. iki noktayı en kısa yoldan birleştiren noktalar kümesine denir.2.27: Bir doğru parçasının iki eşit parçaya bölünmesi 15 . CD doğru parçası gibi… Şekil 1.1. AB doğru parçası iki eşit parçaya bölünmüş olur. Pergelin ayarı bozulmadan B noktasına konarak bir yay daha çizilir. Bir Doğru Parçasının İstenen Sayıda Eşit Parçalara Bölünmesi 1. AB doğru parçası.2. Şekil 1. Bir Doğru Parçasına Üzerindeki Bir Noktadan Dikme Çıkmak Aşağıdaki AB doğru parçası üzerindeki nokta.Doğru parçası. Pergelin ayağı sırayla 1 ve 2 noktalarına konularak R yarıçaplı yaylar çizilir.3.3. Bu yayın AB doğru parçasını kestiği noktalar 1 ve 2 olarak isimlendirilir. Uzunluğu bellidir.

28: Bir doğru parçasının çok sayıda eşit parçalara bölünmesi 1. Şekil 1. Böylece AB doğru parçası ile birleşen BC doğrusu arasında dik açı (90°) oluşmuş olur. 16 . 1. Cetvel ve gönye yardımıyla 5B doğrusuna paralel çizgiler çizilir.3. 2. 30° ile 60° arasında bir AC yardımcı doğrusu çizilir. Pergelin ayağı bir miktar açılır. Bu noktalara 2 ve 3 numaraları verilir.4. AC yardımcı doğrusu üzerine pergel ile A noktasından başlayarak AB doğrusunu bölmek istediğimiz sayıda bölüntü çizgisi işaretlenir.1. 4. Pergelin ayağı 1 numaralı noktaya konarak ayarı bozulmadan M dairesi üzerinde ardı ardına iki nokta işaretlenir. Bir Doğru Parçasının Çok Sayıda Eşit Parçalara Bölünmesi 1.2. 90°lik açı demektir. 2. Aşağıdaki AB doğru parçasını. Son bölüntü çizgisi (5) ile B noktası birleştirilir. 3.2. 4. AB doğru parçasının bir ucuna.29’daki AB doğru parçasına 90°lik açı oluşturmak için B ucundan dikme çıkalım. Böylece AB doğru parçası 5 eşit parçaya bölünmüş olur. Dik Açının Oluşturulması Dik açı. M dairesinin AB doğru parçasını kestiği nokta 1 olarak numaralandırılır. Pergelin ayağı 2 ve 3 noktalarına konarak birer yay çizilir. Şekil 1. 3. Her iki yayın kesiştiği noktaya C ismi verilir. pergel ve gönye kullanarak 5 eşit parçaya bölelim (Herhangi bir sayı da olabilir). Önce pergelin ayağı B noktasına konur ve r kadar açılarak bir M dairesi çizilir.2. C ve B noktaları bir doğru ile birleştirilir.

Sonra bu iki nokta tepedeki A noktası ile birleştirilir.2. Dörtgen Çizimi Şekilde görüldüğü gibi önce eksen çizgileri çizilir.30: Üçgen çizimi 1.29: Dik açı çizimi 1. Daire İçerisine Düzgün Çokgen Çizimi 1.5. Şekil 1.2.5. Yayların kesiştiği nokta E harfi ile isimlendirilir. Daha sonra pergel yarıçap kadar (R) açılarak B noktasına konur ve merkezden geçecek şekilde 1 numaralı yay çizilir.Şekil 1.2.1. 17 . Bu şekilde çizilen üçgenler eşkenar üçgendir ve her bir iç açısı 60° dir.5. Sonra M merkezli belirli çapta bir daire çizilir.2. Üçgen Çizimi Şekilde görüldüğü gibi önce yatay ve dikey eksen çizgileri çizilir. Sonra M merkezli belirli çapta bir daire çizilir. Yayın daireyi kestiği noktalar birleştirilir. Daha sonra pergel yaklaşık yarıçap kadar açılarak sırayla B ve C noktalarına konur ve birbirlerini kesen 1 ve 2 numaralı yaylar çizilir. Böylece daire içine üçgen çizilmiş olur.

Şekil 1. Bu çizginin yatay ekseni kestiği nokta E harfi ile isimlendirilir. 18 . AC uzunluğu. Bu noktalar birleştirildiğinde daire içine beşgen çizilmiş olur. Çizilen bu çizgilerin daireyi kestiği noktalar kendi aralarında birleştirildiğinde daire içine dörtgen (kare) çizilmiş olur.31: Dörtgen çizimi 1.E noktası ile dairenin merkezi (M).3.2. daire içine çizilecek beşgenin bir kenarının uzunluğuna eşittir. Beşgen Çizimi Şekil 1. bir çizgi ile birleştirilerek uzatılır.32’te görüldüğü gibi önce eksen çizgileri çizilir. Burada bulunan noktada. Sonra M merkezli belirli çapta bir daire çizilir. Yayın daireyi kestiği noktalar bir çizgi ile birleştirilir. Daha sonra pergel yarıçap kadar açılarak B noktasına konur ve daireyi iki noktada kesecek şekilde 1 numaralı yay çizilir. Bu yayın yatay ekseni kestiği nokta C harfi ile isimlendirilir. Aynı çizim işlemi diğer tarafta (A ve B noktalarından) tekrarlanır.5. M noktası ile birleştirilerek uzatılır. Pergelin açıklığı bozulmadan F noktasından itibaren daire üzerinde sırayla yaylar çizilerek beşgenin köşe noktaları bulunur. Bu yayın daireyi kestiği nokta F harfi ile isimlendirilir. Pergel E noktasından A’ya kadar açılarak 3 numaralı yay çizilir. Pergel AC kadar açılarak A noktasına konur ve daireyi kesecek şekilde 4 numaralı yay çizilir.

Altıgen Çizimi Şekilde görüldüğü gibi önce eksen çizgileri çizilir.Şekil 1.32: Beşgen çizimi 1.4. Aynı işlemler. Bu yayların daire üzerinde oluşturduğu kesişme noktaları birleştirildiğinde daire içine altıgen çizilmiş olur.33: Altıgen çizimi 19 .2.5. Daha sonra pergel yarıçap kadar açılarak A noktasına konur ve merkezden (M) geçip daireyi iki taraftan kesecek şekilde bir yay çizilir. Sonra M merkezli belirli çapta bir daire çizilir. pergel B noktasına konarak tekrarlanır. Şekil 1.

dörtgen. şeklin kağıda ortalanması) Ø Çizim yaparken kâğıdın kirlenmemesine dikkat ediniz. Ø Yaptığınız çizimler hakkında arkadaşlarınızla görüş alışverişinde bulununuz. Bunun için cetvel ve gönyelerinizi her zaman temiz tutunuz. Ø “Atatürk’ün Gençliğe Hitabesi”ni norm yazı standartlarına uygun olarak yazınız. norm yazı kullanma. Ø Şeklin çizilecek kağıt üzerinde sağ sol ve üstten (varsa diğer şekiller ile arasında) orantılı boşluk olacak şekilde çizim alanını tespit ediniz. Ø Çizgilerin kalınlıklarının çizgi boyunca eşit olmasına dikkat ediniz. Ø Araç ve gereçleri temin ediniz. Ø Doğru ve doğruların parçalara bölünmesini çizim kağıdınıza normlara uygun olarak çiziniz. Ø Çizgiler yardımıyla çeşitli şekiller çizmek yararlı olacaktır. Ø Temel geometrik çizimlere ilişkin terimleri ve çizim yöntemlerini gözden geçiriniz. 20 Öneriler Ø Teknik resim araç-gereçlerini hazırlayınız. altıgen çizimlerini çizim kağıdınıza normlara uygun olarak yapınız. sürekli ince ve kalın noktalı çizgi uygulamalarını yapınız. düzgün ve okunaklı olmasına dikkat ediniz.(Ana çizgi yardımcı çizgi ayrımı. Ø Harflerin norm yazı karakterinde olmasına dikkat ediniz. Ø Yardımcı çizgiler ince harf çizgileri kalın olmalıdır. Ø Şeklin çizilecek kağıt üzerinde sağ sol ve üstten (varsa diğer şekiller ile arasında) orantılı boşluk olacak şekilde çizim alanını tespit ediniz. Ø Çizim kurallarına uyunuz. Ø Dik açı oluşturma şeklini çizim kağıdınıza normlara uygun olarak yapınız. Ø Norm yazı uygulaması için gerekli yardımcı çizgileri çiziniz. Ø Araç ve gereçleri temin ediniz. Ø Araç ve gereçleri temin ediniz. Ø “Çizgi çeşitleri ve kullanıldıkları yerlere göre çizim uygulamaları” konusunu gözden geçiriniz. beşgen. . Ø Harflerin aynı büyüklükte. Ø Çizilecek şekilleri öğrenme faaliyetinde anlatılan sıraya göre çiziniz (bkz sayfa 16-17). Ø Teknik resim yazısına uygun kalemi hazırlayınız. Ø Daire içerisine üçgen.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Ø Sürekli kalın. Ø Çizgi kalınlıklarının çizgi boyunca aynı olması için çizgi çizerken kalemi kendi etrafında eşit hızla döndürünüz.

dörtgen. DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ 1.PERFORMANS DEĞERLENDİRME PERFORMANS DEĞERLENDİRME Aşağıdaki işlemlerde kendi çalışmalarınızı kontrol ediniz. Sürekli ince çizgileri çizebildini mi? 3. beşgen. Tamamı “evet” ise diğer öğrenme faaliyetine geçiniz. Eksiklerinizi faaliyete dönerek tekrarlayınız. Hedefe ilişkin tüm davranışları kazandığınız takdirde başarılı sayılırsınız. “hayır” cevaplarınızı değerlendiriniz. Atatürk’ün Gençliğe Hitabesi’ni norm yazıya uygun şekilde yazabildiniz mi? 5. Dik açıyı normlara uygun olarak çizebildiniz mi ? 7. altıgen şekillerini normlara uygun çizebildiniz mi? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Performans değerlendirme sonucu “evet”. Doğru çizme ve parçalara bölme şekillerini çizebildiniz mi? 6. Sürekli kalın çizgileri çizebildiniz mi? 2. Kalın noktalı çizgileri çizebildiniz mi? 4. 21 . Üçgen.

ÖLÇME SORULARI 1.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Bu faaliyet sonunda hangi bilgileri kazandığınızı. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 6. Teknik resimde görünen çevreler ve ayrıtlar (kenarlar) hangi çizgi ile çizilir? A) Sürekli ince çizgi C) Kesik orta çizgi 2. aşağıdaki soruları yanıtlayarak belirleyiniz. İstiklal Marşının ilk iki kıtasını eğik yazı normunda yazınız. Elektrik – Elektronik teknik resminde hangi yazı tipi kullanılır? A) Dik Yazı B) Eğik Yazı C) Kalın Yazı D) Yamuk yazı 5. 22 . Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete dönerek tekrar inceleyiniz. Aşağıdakilerden hangisi teknik resimde kullanılan cetvellerden değildir? A) Ölçü cetvelleri B) Pistole C) Paralel cetvel D) Açı ölçer 4. B) Sürekli kalın çizgi D) Noktalı ince çizgi Aşağıdakilerden hangisi teknik resimde kullanılan kalem değildir? A) Kurşun kalem C) Takma uçlu kalem B) Tükenmez kalem D) Rapido 3. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Çapını kendinizin belirleyeceği bir daire içine altıgen çiziniz.

ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ Temel izdüşümü kullanarak perspektifi verilen parçanın görünüşlerini hatasız çizebilecek ve ölçülendirme yapabileceksiniz. reklamcılık ve dekorasyon teknik resimlerinin çizimlerinde kullanılır.1. Örneğin. Mimarî.2.1. ARAŞTIRMA Ø İzdüşüm ve perspektif kavramları ile görünüş çıkarma hakkında araştırma yapınız. vb.1. izdüşüm ışınlarının çıktığı varsayılan noktaya ise odak noktası (bakış noktası) denir. sinemada perdeye düşen görüntü. GÖRÜNÜŞ ÇIKARMA ÇİZİMLERİ 2. Sonuçlarını rapor halinde sununuz.1. bir cismin bir düzlem üzerine çizilmiş şekli veya düzleme düşen görüntüsüdür. 2.2 İzdüşüm Çeşitleri 2. İzdüşümün üzerine düştüğü düzleme izdüşüm düzlemi. Işınların cismin köşelerinden geçmesiyle elde edilen noktalar birleştirilerek cismin izdüşümü oluşturulur. güneşli bir günde yürürken oluşan gölgemiz veya bir ışık kaynağından (mum.1 Merkezi (Konik) İzdüşüm Işık kaynağının yakın mesafede olması. İzdüşüm Hakkında Bilgi İzdüşüm.1.) çıkan ışınlarla bir cismin duvara düşen görüntüsü birer izdüşümdür. ampul. İzdüşüm Çizimleri 2. 2. izdüşümün düzlem üzerine düşmesini sağlayan ışınlara izdüşüm ışınları. cismin boyutlarının izdüşüm düzlemine büyük ve küçük olarak düşmesiyle oluşan izdüşümdür. 23 .

eğik perspektif görünüşlerinin çiziminde kullanılır.1: Merkezi (konik) izdüşüm 2. cismin o yüzü ile izdüşümü aynı büyüklükte olur. Paralel İzdüşüm Işık kaynağının sonsuzda olması. Şekil 2. Paralel izdüşüm. Bu izdüşümde izdüşüm çizgileri cismin bir yüzüne dik geldiği için.1. Teknik resimde en çok kullanılan izdüşüm şeklidir. Bu izdüşümde ışınlar ışık kaynağına paraleldir.2.Şekil 2. eğik ve dik izdüşüm olmak üzere ikiye ayrılır: Ø Eğik İzdüşüm: İzdüşüm ışınlarının birbirine paralel ve izdüşüm düzlemine eğik (90° den farklı açılarda) olarak gelmesi ile izdüşüm düzlemi üzerinde oluşan görünüşe eğik izdüşüm denir.2.3: Dik izdüşüm 24 . Şekil 2. Bu izdüşüm.2: Paralel izdüşüm Ø Dik İzdüşüm: İzdüşüm ışınlarının düzleme dik gelmesi sonucu oluşan izdüşüme dik izdüşüm denir. cismin boyutlarının izdüşüm düzlemine büyüme veya küçülme göstermeden düşmesiyle elde edilen izdüşümdür. Özellikle görünüş çıkarmada bu izdüşüm çok kullanılır.

5’te bu üç düzlemin açılımı görülmektedir. alın düzlem (düşey düzlem) ve sağ yan düzlem (bazen sol yan düzlem de olabilir) kullanılır.1. Yan düzlemlere profil düzlem de denir. 1 Numaralı düzlem : Alın düzlem (Düşey düzlem) 2 Numaralı düzlem : Üst düzlem 3 Numaralı düzlem : Sağ yan düzlem 4 Numaralı düzlem : Sol yan düzlem 5 Numaralı düzlem : Alt düzlem (Yatay düzlem) 6 Numaralı düzlem : Arka düzlem Görünüş çıkarmada genellikle temel izdüşüm düzlemlerinden yatay düzlem.4: Temel izdüşüm düzlemleri Yukarıda küpün açılımı yapılarak altı temel düzlem elde edilmiştir. Yani cismin tek yönden görünüşü o cisim hakkında yeterli bilgiyi vermez. Birer numara ile gösterilen bu düzlemlere temel izdüşüm düzlemleri denir. Temel İzdüşüm Düzlemleri.2. İzdüşüm düzlemlerinin daha iyi anlaşılması için boş bir küpün açılımını örnek olarak verebiliriz. Temel Görünüşlerin Adlandırılması ve Çizilmesi Üretimi yapılacak bir parçanın sadece bir yüzeyinin görüntüsü o parçayı tanımlamaya yetmez.3. Bu nedenle cisimlerin görüntüleri tek değil birden fazla izdüşüm düzlemine düşürülür. 25 . Şekil 2. Şekil 2. Üzerine izdüşüm çizilecek olan düzlemler birbirine bitişik ve dik kabul edilir.

(a) Şekil 2. yatay düzlemdeki görüntüsüne üst görünüş denir. en iyi ifade edilebilecek şekilde tutularak en az görünüş sayısı ile en uygun bakış yönü belirlenir. Cisimlerin. Görünüş çıkartılmadan önce cisim çok iyi incelenmelidir. yan (profil) düzlemdeki görüntüsüne yan görünüş.6: Perspektifin düzleme aktarılması (b) 2. Parça görünüşlerinin çizilmesi ve çizilmiş görünüşlerin okunması. bu konuda bol miktarda alıştırma yapmayı gerektirir. Aşağıda bir cismin izdüşüm düzlemlerindeki ön. Böylece cisim. Bazı cisimler için bir veya iki görünüş yeterli olurken bazı cisimler için üçten fazla görünüş gerekebilir. Görünüş Çıkarma Temel izdüşüm düzlemlerine. yan ve üst izdüşümleri ve bu izdüşümlerin görünüşleri görülmektedir. 26 . dik izdüşüm yöntemiyle çizilen izdüşümlere görünüş denir.2.(a) (b) Şekil 2.5: Görünüş çıkarmada kullanılan düzlemleri Cismin. temel izdüşüm düzlemlerine görünüşlerinin çizilmesine de görünüş çıkarma denir. alın (düşey) düzlemdeki görüntüsüne ön görünüş.

Üç Görünüşle Çizilmiş Resimlerin İncelenmesi Aşağıda üç görünüşü çizilmiş bir cisim görülmektedir. ifade ettikleri yerler belirlenerek inceleme tamamlanır. Yapılan bu inceleme sonunda cismin şekli ve boyutları hakkında fikir sahibi olunmalıdır. aynı cismin başka bir yönden bakılarak çizilmiş üç görünüşü görülmektedir. Bir önceki bakış açısı ile buradaki bakış açısını ve görünüş çizimlerini karşılaştırınız.7: Görünüş çıkarma (b) Aşağıdaki şekilde. Eksiksiz bir anlatım için bu boyutlarla birlikte parçanın bitmiş halini gösteren resmin de çizilmesi gerekir. 2. Buradaki cismi kibrit kutusuna benzetebiliriz.2. Çizimleri inceleyerek siz de kibrit kutusunun üç görünüşünü çizmeye çalışınız. Bunun için değişik yapıdaki parçalara çeşitli yönlerden bakılarak görünüşleri çizilmeli. Bir kibrit kutusuna şekildeki gibi bakınız. aynı zamanda çeşitli parça görünüşleri incelenmelidir.Boşlukta yer kaplayan her cismin yükseklik. genişlik ve derinlik olmak üzere üç boyutu vardır. Görünüşlerde delikler veya kesik çizgiler (görünmeyen kısımlar) varsa. Çizilmiş görünüşler incelenirken öncelikle cisim beyinde canlandırılmalıdır.1. 27 . Cismin önündeki ok işareti bakış yönünü göstermektedir. Böylelikle görünüş çizimi ve görünüş okuma alışkanlığı kazanılır. (a) Şekil 2. Sonra görünüşlerin isimleri ve konumları belirlenir. Bu sırada görünüşlere bakarak cismin boyutları ve görünüşlerin birbirleriyle ilişkileri belirlenmeye çalışılır.

(a) Şekil 2. (a) (b) Şekil 2. 28 .2.9: Görünüş çıkarma 2.8: Görünüş çıkarma (b) Ödev: Aşağıdaki şekilde aynı cisme bir diğer yönden bakılmıştır. Perspektiflerden Görünüş Çıkarma Cisimlerin genel biçimleri hakkında bilgi vermek için çizilen ve cismin üç boyutunu tek bir görünüşle ifade eden resimlere perspektif resimler denir.2. eksik bırakılan sol yan görünüşü şekil üzerinde tamamlayınız. Bu bakış yönüne göre ön görünüşü ve üst görünüşü çizilmiş. Şekli inceleyerek. sol yan görünüşü ise eksik bırakılmıştır.

Şekil 2. Bunun için önce pergel O noktasına (merkez) konur.2. 6. 2.Perspektiflerden görünüş çıkarırken önce ön görünüş çizilir. Üst Görünüş 1. yardımcı çizgiler (2 ve 4 numaralı çizgiler) çizilir. Ön Görünüş 1. 6. 2. A ve B bulunur. Üst görünüş. C noktasından yataya paralel 20 mm çizilir. Ön görünüş çizilmiş olur. B. Y ve M noktaları düşey eksene kadar pergelle taşınarak Z ve N noktaları belirlenir. 2. alınır. Bu taşıma işlemi 45° lik gönye ile de yapılabilir. 2. 1. 7. 4. Daha sonra sırayla yan görünüş ve üst görünüş veya üst görünüş sonra yan görünüş çizilir. 2. D ve A noktaları yatay düzleme taşınarak U. 2. Yatay ve dikey kotlama çizgilerine paralel ve eşit uzaklıkta. Bu noktalar. Kotlama çizgileri çizilir. Bu çizim sırasını diğer çizimlerinizde de kullanabilirsiniz. Yan görünüş çizilmiş olur. A noktasından 40 mm dik çıkılır.10’da perspektifi verilen cismin ön. N noktasının uzantısı olan P. 29 . 4. Yan Görünüş 1. S ve V noktaları belirlenir. 3. CD uzantısı KL bulunur.2.2. H ve J noktaları birleştirilir. 5. Alın(düşey) düzlemde 2 numaralı yatay çizgi üzerinde 35 mm. EF doğrusunun uzantısı 30 mm çizilir. 5. T ve R noktaları ile birleştirildiğinde üst görünüş çizilmiş olur. B noktasından 20 mm dik çıkılır.2.2. D noktasından yataya dik 20 mm çıkılır. yan ve üst görünüşlerini çizelim. G ve İ noktaları birleştirilir. 2.2. E ve F birleştirilir.1. 3. Sağ yan (profil) düzlemde BA doğrusunun uzantısı 30 mm çizilir.3.2. ön ve yan görünüş yardımıyla çizilir.

Dikkatle inceleyiniz ve siz de A4 kâğıdına çiziniz.11: Perspektife göre görünüş çıkarma 30 .Şekil 2.10: Perspektife göre görünüş çıkarma Aşağıda perspektifi görülen bir başka cismin üç görünüşü verilmiştir. (a) (b) Şekil 2.

ancak eksiksiz ve kurallara uygun ölçülendirilmiş çizimlerle mümkündür. sadece parçaların boyutlarının belirtilmesinde kullanılmaz.2. bazıları ise çok büyük boyutlu olabilir. Aynı zamanda elektrik projelerinde ve elektronik devre dizaynlarında da büyük önem taşır.!!! Aşağıdaki perspektif resmi dikkatle inceleyiniz. üst ve yan görünüşlerde görülmeyeceği için kesik orta çizgi ile gösterilmiştir. o parçanın sadece biçimi hakkında bilgi verebilir.1. Teknik resmi çizilen parçanın resim üzerindeki çizim ölçüsünün. yerlerine takıldıkları zaman sorunsuz çalışmaları gerekir.12: Perspektife göre görünüş çıkarma 2. Bunun yanı sıra parçanın boyutlarını ifade eden bilgilere de ihtiyaç duyulur. bozulmuş parçaların yeniden yapılması sırasında da ölçülendirmenin önemi ve gerekliliği ortaya çıkar. Ölçülendirme. Teknik resimde izdüşüm kurallarına göre çizilmiş bir parçanın görünüşleri.3. 31 . Bu özelliklere sahip parçaların üretimi. Ölçekler Teknik resmi çizilen cisimlerin bazıları çok küçük. küçük boyutlu cisimlerin resimleri ise büyük çizilmelidir. Bu nedenle büyük boyutlu cisimlerin resimleri küçük. Cismin alt tarafındaki kanal. Ölçülendirmenin Gereği ve Önemi Parçaların yapımı için gerekli ölçülerin belirli kurallara göre parça üzerinde veya görünüşlerin üzerine yazılması işlemine ölçülendirme denir. Ölçek ve Ölçülendirme 2. Ayrı ayrı yerlerde ve ayrı ayrı işçiler tarafından yapılan parçaların. (a) (b) Şekil 2.3. 2.3. Ayrıca kırılmış. o parçanın gerçek ölçüsüne oranına ölçek denir.

Ø Küçültme Ölçeği: Büyük parçaların küçültülerek çizildiği ölçek çeşididir. 10:1.3. 1:20. çizilen resimlerin büyüklüklerine göre değişir. Ölçek 1:5. 2. Ø Büyültme Ölçeği: Küçük parçaların büyültülerek çizildiği ölçek çeşididir. 20:1.13: Ölçeklendirme Ø Ölçü Çizgisi: Sürekli ince çizgi olup. 5:1. Uçları oklarla sınırlandırılır. ancak birbirine paralel olarak çizilmelidir. Görünüşten yaklaşık 7–10 mm uzaklıkta bulunmalıdır.2. sonra içi karalanarak doldurulur.2.14: Ölçü çizgisi Ø Ölçü Oku: Ölçü oklarının büyüklükleri. 50:1…… diye belirtilir.25 mm’dir. 1:50…… diye belirtilir. Ölçülendirilecek elemana dik veya gerektiğinde eğik. Ölçü oklarının önce çevresi çizilir. Şekil 2. Şekil 2. Ölçek 2:1. Ölçülendirme Elemanları ve Ölçülendirme Kuralları Ø Ölçü Sınır Çizgisi: Sürekli ince çizgi olup çizgi kalınlığı 0. Ölçek Çeşitleri Ø Gerçek Ölçek: Parçaların üzerinden alınan ölçülere göre çizilen ölçek çeşididir.3. Ölçek 1:1 diye belirtilir. 1:10. 32 . çizgi kalınlığı 0.1.25mm’dir.3.

Aşağıda ön ve yan görünüşleri verilen bir parçanın ölçülendirilmesi ve ölçülerin resim üzerindeki dağılışı görülmektedir.Şekil 2. Resimler hangi ölçekle çizilirse çizilsin. Dikkatle inceleyiniz. 33 .15: Ölçü oku Ø Ölçü Rakamları: Ölçü rakamları düzgün ve okunaklı yazılmalıdır. Ölçü çizgisinin tam ortasına ve 1mm üst tarafına yazılır.16: Ölçü rakamları Görünüşlerin daha kolay okunmasını sağlayacak ölçüler dışındaki tüm ölçülendirmeler. görünüşlerin dış tarafında yapılmalıdır. Şekil 2. üzerine parçanın gerçek büyüklüğünü gösteren ölçüler yazılmalıdır.

Resimleri inceledikten sonra siz de farklı görünüşler çizerek ölçülendiriniz.19: Farklı görünüş ve ölçülendirme 34 .17: Ölçülendirme Aşağıda çeşitli parçaların ölçülendirilmiş resimleri görülmektedir.18 Şekil 2.Şekil 2. Şekil 2.

20: Farklı görünüş ve ölçülendirme 35 .Şekil 2.

Ø Görünüşleri teknik resim normlarına uygun olarak çiziniz. 36 . Ø Araç ve gereçleri temin ediniz. Ø Rakam ve harflerin düzgün ve okunaklı olmasına dikkat ediniz. Ø Ölçülendirme yapılacak şekildeki detayları tespit ediniz. Ø Teknik resim araç. Ø Bu görünüşleri A4 kâğıdına çiziniz. Ø Uygulamaya geçmeden önce ölçülendirme kurallarını tekrar inceleyiniz. Ø Ölçülendirme uygulamaları yapınız. Ø Yapacağınız her uygulama kendinizi geliştirmenize yardımcı olacaktır. Öneriler Ø Çeşitli teknik resim kitaplarından veya internetten üç görünüşle çizilmiş resimler bulunuz. Ø Çeşitli cisimler ve perspektif resimler bulunuz. Ø Araç ve gereçleri temin ediniz. Ø Eksik ölçülendirme yapmamaya dikkat ediniz. Ø Perspektif çizilecek kağıtta çizim alanını belirleyiniz. Ø Yaptığınız çizimler hakkında arkadaşlarınızla görüş alışverişinde bulununuz. Ø Ölçülendirme sınır ve ölçü çizgilerini çiziniz. Ø Ölçüleri ölçü çizgileri üzerine normlara uygun olarak yazınız. Ø Perspektif görünüşlere hangi yönden bakıldığını ve üç görünüşten hangisinin cismin hangi yüzüne ait olduğunu inceleyiniz. Ø Perspektifleri inceleyiniz. Gerekirse çizimi tekrarlayınız. Ø Perspektif üzerindeki detayların görünüşte nasıl ifade edileceğini tasarlayımnız. Ø Perspektiflerden görünüş çiziniz. Ø Ölçülendirme için daha önce yaptığınız görünüş çizimlerini kullanabilirsiniz. Bulduğunuz cisimlere ve resimlere farklı açılardan bakarak cismi en iyi ifade edebilecek görünüşleri belirleyiniz.gereçlerini hazırlayınız. Ø Yaptığınız incelemeleri not almanız veya çizerek kaydetmeniz yararınıza olacaktır.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Ø Üç görünüşle çizilmiş resimleri inceleyiniz. Ø Çizimlerinizin doğruluğunu öğretmeninize kontrol ettiriniz. Ø Varsa eksik ve yanlışlarınızı düzeltiniz.

37 . DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ 1. “hayır” cevaplarınızı değerlendiriniz. Elinizdeki üç görünüşlerden perspektif resimleri çizebildiniz mi? 5. Hedefe ilişkin tüm davranışları kazandığınız takdirde başarılı sayılırsınız. Üç görünüşle çizilmiş şekilleri araştırarak bulabildiniz mi? 2. Eksiklerinizi faaliyete dönerek tekrarlayınız.PERFORMANS DEĞERLENDİRME PERFORMANS DEĞERLENDİRME Aşağıdaki işlemlerde kendi çalışmalarınızı kontrol ediniz. Çizdiğin tüm şekilleri normlara uygun bir şekilde ölçülendirebildiniz mi? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Performans değerlendirme sonucu “evet”. Üç görünüş çiziminde hangi yönlerden bakıldığını gözlemlediniz mi? 3. Elde ettiğin perspektif şekillerini incelediniz mi? 7. Öğrenme faaliyetindeki üç görünüş şekillerini çizim kağıdına normlara uygun çizebildiniz mi? 4. Değişik perspektif şekilleri elde edebildiniz mi? 6. Perspektif şekillerinin hangi metotla çizildiğini incelediniz mi? 8. Tamamı “evet” ise diğer öğrenme faaliyetine geçiniz. Perspektif şekillerinin üç görünüşünü normlara uygun çizebildiniz mi? 9.

• • • Bir cismin bir düzlem üzerine çizilmiş şekli Bir cismin bir düzleme düşen görüntüsü Güneşli bir günde yürürken yerde oluşan gölgemiz • Sinemada perdeye düşen görüntü Yukarıdaki olaylarda elde edilen görüntülere ne denir? A) Şekil B) Resim C) Perspektif D) İzdüşüm 38 . diye belirtilir. Perspektiflerden görünüş çıkarırken görünmeyen çevre ve kenarların çiziminde hangi çizgi kullanılır? A) Sürekli ince çizgi B) Sürekli kalın çizgi C) Kesik orta çizgi D) Noktalı ince çizgi 4. A) 1:2 B) 2:1 C) 1:1 D) 1:4 3. Ölçülendirme yapılırken ölçü çizgisi görünüşten yaklaşık ne kadar uzaklıkta bulunmalıdır? A) 1-3mm B) 7-10mm C) 15-18mm D) 18-20mm 5.. Perspektiflerden görünüş çıkarırken önce hangi görünüş çizilir? A) Ön B) Üst C) Yan D) Arka 2.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI 1. Ölçek ……. Gerçek ölçek’te.

6. üst ve sol yan görünüşlerini çiziniz. cismin hangi görünüşleri olduğunu altlarına yazınız. Aşağıda perspektif resmi görülen cismin ön. 7. 39 . Bu görünüşlerin. Aşağıda perspektif resmi görülen cismin üç görünüşü verilmiştir.

tavır-tutum ve davranışlarınız ölçülecektir. uygulama faaliyetleri sonunda verilen ölçme araçlarına benzer çeşitli ölçme araçları uygulayacaktır.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Modül sonunda öğretmeniniz size. beceri. Bu ölçme araçları ile sizin modül sonunda kazanacağınız bilgi. normlara uygun çizme Temel geometrik çizimleri normlara uygun yapma Görünüş çıkarma çizimlerini normara uygun yapma Ölçülendirmeleri eksiksiz tekniğine ve normlara uygun yapma Kâğıdın düzeni ve temizliği Çarpan Zayıf Ortanın Orta altı X 0 1 2 İyi 3 Çok İyi 4 Toplam 5 5 4 4 4 3 Toplam Modül sonunda öğretmeniniz. Çeşitli kaynaklardan araştırma yaparak ve arkadaşlarınızla bilgi alışverişinde bulunarak eksikliklerinizi giderebilirsiniz. DEĞER ÖLÇEĞİ DEĞERLENDİRME ÖLÇÜTLERİ Yazıları. Uygulama faaliyetlerinde verilen yazı. çizim ve ölçülendirme konularına ilişkin çok sayıda uygulama yapmanız yararınıza olacaktır. 40 . size çeşitli ölçme araçları uyguladıktan sonra yukarıdaki değerlendirme tablosuna benzer bir tablo aracılığı ile modülle ilgili durumunuzu değerlendirecektir. Bu değerlendirme sonucunda hatalarınız veya eksiklikleriniz varsa ilgili konuyu tekrar gözden geçiriniz. normlara uygun yazma Çizgileri. Yapacağınız uygulamalar sonrasında aşağıdaki değerlendirme tablosunu kullanarak kendinizi değerlendirebilirsiniz.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ–1 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 B B D B 6 41 .

ÖĞRENME FAALİYETİ–2 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 A C C B D 7 42 .

Ø ÖZLÜ İrfan. Uygulamalı Teknik ve Meslek Resmi. M. Cengiz AYDIN. 2002. Teknik Resim Uygulama Yaprakları (1. İstanbul. Arslan Basım Yayın Dağıtım. Ø AYDEMİR Cavit.fineprint. Mustafa SAĞLAM. İstanbul. Ø ASLAN Recai.KAYNAKLAR KAYNAKLAR Ø ARSLAN Mehmet. Teknik ve Meslek Resim. 1994.Ali GÜNDÜZ.com internet sitesi 43 . 2003. Teknik ve Meslek Resim. 1997. Teknik Resim ve Meslek Resmi. İstanbul. Çorum. Bölüm) Ø www. Yüce Yayınları. Ø GÖRKEM Abdullah.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful