Kuran İncil ve Tevrat’ın Sümer’deki Kökeni Mazzez İlmiye ÇIĞ

SÜMER DİNÎ DÎNLERİN KARŞILAŞTIRILMASI BAŞ ÖRTME TEK DiL VE BABİL KULESİ YARATILIŞ ADEM'İN CENNETTEN KOVULMASI TUFAN EYÜP PEYGAMBER HiKAYESi EK: SÜMER EFSANELERİ YAZILI TABLETLERDEN ÖRNEKLER

j3 15 29 34
35 49 56

41

69

ÖNSÖZ Batı dünyasında, Sümer kültüründen Tevrat'a geçen konular üzerinde bazı çalışmalar yapıldı. Fakat bunlar hakkında Türkçe bir yayın yoktu. Diğer taraftan bu konulardan Kuran’da var mıdır, varsa ne şekilde bulunuyordur, şimdiye kadar araştırılmamıştı. Bu nedenle, Sümer inanış ve efsanelerinden tektanrılı dinlere gelen etkileri ve Tevrat ve Kur'an'da bulunan konulan birlikte araştırmaya karar verdim. Kur'an'da bulunan ilgili ayetleri, Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim ve Türkçe Anlamı, (Ankara, 1991) ile İstanbul Yüksek islam Enstitüsü Müdürü Dr. Ali Özek başkanlığında 5 kişi tarafından hazırlanıp, 1987 tarihinde Medine'de basılmış Kur'an-ı Kerim ve Açıklamalı Meal'i karşılaştırmak suretiyle aldım. Kur'an'da:, Tevrat'ta olan konuların hemen hepsinden söz edilmişse de daha kısa, yüzeysel ve bir konu çeşitli surelere dağılmış. Gelecekte yeni bulunacak metinlerle bunlara daha ilaveler yapılabilecektir. Çünkü Sümer din veya edebiyatına ait henüz bilinmeyen ve kırıklıkları dolayısıyla tam çözülemeyen metinler de olduğu gibi, hâlâ toprak altında da pek çok tableün bulunduğu kuşkusuzdur. Bununla birlikte eldeki malzeme bile Sümer kültürünün daha sonraki dinler üzerine olan etkisini okuyuculara göstermeye yeterlidir, kanısındayım. Bize, İstanbul Arkeoloji Müzelerinde bulunan ve kendi topraklarımızdan yığınlarla çıkmakta olan çiviyazılı belgeler üzerinde araştırma yapmayı, birçok geleneğimizin, İnançlarımızın, bilgilerimizin kaynağını arayıp bulma olanağını sağlayan Ulu Atamızı burada şükranla anmayı bir borç biliyorum. Ruhu kıvansın. Muazzez İlmiye Çığ GİRÎŞ Bize çiviyazılı bilimlerin alanım açan Ulu Atamız, bu yazıyı kullanmış olan milletlerin, özellikle dilleri dilimize benzeyen Sumerlilerin Türklerle dil ve kültür bakımından olan ilişkilerinin araştırılmasını istiyordu. O, Sumerlilere ait bilginin henüz çocukluk çağında olduğu günlerde, dillerinin Türkçe'ye benzediğine ve Asya topraklarından gelmiş olacaklarına inanmıştı.1 Bugün ise bu varsayım gittikçe kesinleşmeye başlamıştır.2 Bizde şimdiye kadar Sümer dili ile Türk dilinin karşılaştırılması üzerinde iki araştırma yapılmıştır.3 Türk mitolojisinde Sümer mitolojisinden izlere ait tarafımdan yapılan bir çalışma, 1993 yılında toplanan "Türk Kültürü Kongresi"ne sunuldu, henüz yayımlanmadı.

Bilindiği gibi yüzyıllar boyunca Batı kültürünün temeli, Yunanlılara, dini de Tevrat'a dayandırılıyordu. Fakat Sumerlilerin kültürü ortaya çıkmaya başlayınca, Batı dünyasının gelişmesindeki ana kaynağın onlarda olduğu anlaşıldı. Sumerlilerin gerek kendi çağlarındaki, gerek daha sonra var olan kültürlere yaptıkları etkileri iki kaynaktan izleyebiliyoruz: 1. Arkeolojik buluntular. 2. Yazılı belgeler. 1 Muazzez Çığ, "Atatürk and the Begininng of Cuneiform Studies in Turkey", JCS 40/2 s.213, 214, (Ataturk ve Türkiye'de Çiviyazıları Biliminin Başlaması), Erdem, c.6, sayı 16, s.286, 287.) 2 Samuel Noah Kramer, Sumerians, Their Histoty, Culture and Character, Chicago, 1965, s.306. Diane Wolkstein ve Samuel Noah Kramer, Inanna queen ofHeaven and Eartlı, Her Stories and Hymns from Sümer, Philadelpnia, 1983, s.115. Cyrus Gordon, The Gömmen Background of Greek and Hebrew Civilizalion, New York, 1965, s.48. 3 Mebnıre Tosun, Sümer Dili ile Türk Dili Arasında Karşılaştırma, Atatürk Konferansları IV, Ankara, 1973, s.147,168. Osman Nedim Tuna, Sümer Dili ile Türk Dillerinin Tarihi ilgisi ve Türk Dilinin Yası Meselesi, Ankara, 1989. Bu etkiler; mimaride, sanatta, teknikte, sosyopolitik kurumlarda, bilimde, edebiyatta ve dinlerde görülmektedir. Kazılarda çıkarılan tapınakların, sarayların, hatta özel evlerin yapı tekniği ve stili, daha sonraki milletlerin mimarisini şu veya bu şekilde etkilemiştir. Bundan en az 5 bin yıl önce Sumerlilerin uyguladıkları kemer, kubbe sistemi, sütunlar, yuvarlak pencereler, mozaikler, duvar süsleri, kabartmalar, sunaklar, nişler Ortadoğu'da olduğu gibi, Yunan, Roma yoluyla Batı mimarisine girmiştir. Silindir mühürlerinde görülen, tapınakların duvarlarını süsleyen iki tarafında hayvan figürlü hayat ağacı, birbirleriyle kavga eden mitolojik hayvanlar, arslan başlı kartal, uzun boyunları birbirine geçmiş hayvan figürleri; İspanya, Fransa, İsviçre ve Orta Almanya'daki ortaçağ kiliselerinde çeşitli süslemeler halinde görülmektedir.4 Yapılarda kullanılan tuğla, kerpiç, evlere kadar künklerle getirilen su yollan, tuvalet, lağım teşkilatı Sumerlilerde başlamıştır. Sümer'in Özellikle Lagaş Kralı Gudea zamanına kadar ulaşan plastik sanatını, ünlü heykeltraş Henry Moor (Henry Moor on Sculpture, Edithed by Philip James, Londoıı, 1968, s.!65-167)'da dünyanın büyük plastik sanatları olarak tanımlanan erken-Yunan, Etrüsk, eski Meksika, Mısır'ın 4.-12. sülalen zamanı, Roma, Gotik sanatı ile aynı düzeyde tutmakta ve onlardaki canlılık, İfade tarzı ile sanat Özelliklerini uzun uzun açıklamaktadır. Kanallar açarak bataklıkların kurutulması, tanının sulanması, ulaşımın sağlanması, sulann Önüne set konarak bir tür baraj uygulaması,5 yolcuların her türlü rahatı bulacağı han veya motellerin yapılması, yine Sumerlilerde başlamıştır. Bugün uygarlığımızın temeli olan tekerlek, bundan en az 5 bin yıl önceye ait Ur kral mezarlannda gömülmüş arabalarda ve birçok kabartmada görülmektedir. Bu mezarlarda bulunan altın, gümüş, fildişi eserlerin türü ve işçiliği zamanımıza kadar ulaşmıştır. Sularda taşımacılık yapılan tekneler ve yelkenliler yine onlann buluşudur. Sumerliîerin uygarlığa en önemli katkıları, dillerine göre bir yazı icat etmeleri ve okullar açarak onu istedikleri her konuyu yazacak şekilde geliştirmeleridir. Başlangıçta yazı, resim şeklinde taşlar üzerine yazılmış. 4 Haıtmut Schmökcl, Das Land Sümer, Süıttgart, 1962, s.169. 5 Samuel Noah Kramer, Tarih Sümer'de Başlar (History Begins at Sümer ), çcv. Muazzez ilmiye Çığ, Ankara, 1990. s. 148. 6 Aynı yerde, s.225. 10 Daha sonraları Dicle ve Fırat nehirlerinin oluşturduğu bol kil yazı malzemesi olarak kullanılmış. Yumuşak kil Üzerine yazılmaya başlanan ya1 zı, yavaş yavaş şekil değiştirerek İşaretleri oluşturan çizgiler çivi şekline dönüşmüş (bu yüzden bugün "çiviyazısı" deniyor), kelimeler de kısmen hece olmuş, böylece hem kendileri istediklerim yazabilmişler, hem de Ortadoğu milletleri olan Babilliler, Asurlular, Huniler, Hititler ve Urartuların da kendi dillerini yazmalarım sağlamışlardır. Ugaritler ve Persler de bu yazıdan harf yazısı yaparak yararlanmışlardır. Sümer yazısı Mısır yazısının icat edilmesine de Önderlik etmiştir,

Ayın hareketine göre seneyi otuzar günlük 12 aya bölmüşler. alıcı ve satıcıları. Sumerlilerin en önemli iki politik mirasından biri olan ve İÖ 3000 yıllarında kurduklan şehir beylikleri. Onlar. bu çağda bile aynı amaçla kullanılıyor. tartışmalar. dinsel inanışlarını yansıtır. Şimdiye kadar bulunan ilk Su-merce yazılı kanan kitabı.317-322. Hastalıkları. yazılı kanunlardır. kahramanlarının serüvenlerini dile getiren destanlar. Cebirin kökeni de Sumerlilere dayanmaktadır. Türk Tarih Kongresi. 11 artan 10 günleri toplayarak üç yılda bir seneyi 13 ay yapmışlar. Bunlar hakkında bilgi İçin. Bu şehirler. Evlenme boşanmalar da. çeşitli ilaç reçeteleri yazmışlardır.7 Bunlardan başka Sumerlilerin bilimde attıkları temeller de küçümsenecek gibi değildir. atasözleri ve deyimler. Dünyadaki bütün olayların gökyüzünde yazılı olduğuna inanan Sumerliler. Onlar gökyüzünü incelemişler. tapınakları. şehri koruyan Tanrısı. kırtasiyeciliği. S. Tanrıların Öykülerine ait efsaneler. s. şehir surları ve onlann kapıları ile birbirine benzemektedir. Hastaları iyi etmek için yalnız ilaca değil sihire de başvurmuşlardır. yeryüzünde onu temsil eden kralı. Alım satım. kira. geçirilen felaketleri anlatan ağıtlar. Araplarda aya göre yapılmış takvim devam etmekte. boğa. Ankara 1991. dakika. Prof. Dr. gerek Anadolu'da on binlerce çiviyazıb.8 Sümer yazılı belgelerinin en Önemlileri edebi olanlardır. X. Sümer edebiyatı hakkında daha geniş bilgi için: S. History Üegins ar Sümer. Su-merlilerin hayal güçlerini. Vergi dengesizliğini. Güneş sistemine göre de her yıl 7 Aynı yerde. borçlanma. Matematikte onlu ve altılı sistemi kullanmışlardır. ikizler gibi verdikleri adlar Sumerceden çevrili olarak sürmektedir. Bu yüzden her yıl ayların başlangıcı 10 gün önceye geldiğinden ay zamanlan hep değişmektedir. Sihir. çeviren Muazzez İlmiye Çığ. dinsel törenlerde Tanrıları. daire ölçümünde kullanılmaktadır. İkinci politik miras. tablet bulunmuş. fstanbul Arkeoloji Müzeleri Çiviyazılı Belgeler Arşivinin Sümer Edebiyatına Katkıları. 1990.N. Matematik ve Tıp hakkında daha geniş bilgi için: Ord.Geçen yüzyıldan beri yapılan kazılarla gerek Mezopotamya'da. sanatçı ve tüccarları. 8 Sümer'de Astronomi. onu incelerken astronomi ve astrolojinin temelini kurmuşlardır. 12 SUMER DÎNİ . Tıbbın başlangıcı da Sümerlilerde. Bugün onlu sistem dışında altılı sistem de saat. Ankara 1930. yasal sayılması için yazılı bir antlaşma ile kanıtlanın alıydı. Taşınmaz mallar ilk olarak bir kadastro yoluyla Sümer'de güvenceye alınmıştır. askerleri. s. yazılar okunmuş. kralları öven ilahiler. çeşitli problemlerin çözümü yer almaktadır. (Tarih Sümer'de Başlar). diller çözülmüş ve tamamıyla unutulmuş en az üç bin yıllık Ortadoğu milletlerinin tarihi meydana çıkmış ve çıkmaktadır. Mıarhlanla ve Mezopotamyalılarda Matematik. hayyan masalları. dünya ve evrene bakışlarını. 9 Kazılardan çıkartılan Sümer edebiyatına ait tabletlerin hemen hemen üçte biri istanbul Arkeoloji müzelerinin zengin Çiviyazılı Belgeler Arşivİ'nde bulunmaktadır. Kramer. Onlara akrep. Ankara.9 işte bu belgelerin ışığında. rahipleri. okullarla ilgili hikâyelerden oluşmaktadır. Sümer dininden tektanrılı dinlere gelen etkileri ve din kitaplarına giren konulan açığa çıkarmaya çalışacağız. Burçları Sumerliler saptamış. Aydın Sayılı. Hatice Kızılyay ve Muazzez Çığ tarafından yayımlanan bu tabletlerle. zorbalığı. saygınları. siyasal meclisleri. yeni Sümer devrini başlatan üçüncü Ur sülalesinin kurucusu Urnammu tarafından kaleme aldrnlmıştır. Astronomi ve Tıp. sosyal düzenlerini. hafta içinde bir günü dinlenmeye ayırmışlardır. Yunanlı Fisagor'a (Pisagor) mal edilen Fisagor teoremi de tablet üzerinde çizilmiş olarak bulunmaktadır. miras bölüştürme gibi her türlü hukuksal işlerin birer yazılı antlaşma ile yapılması ilk Sumerlilerde başlamıştır. çiftçi. Kraıner. özgür ve kölelerden oluşan şehirlileri. Hindistan'dan Akdeniz'e kadar olan alandaki ve ortaçağ Avrupa'sındakİ şehir krallıklarının öncüleri olmuştur. Bu yüzyılın özellikle ikinci yansından sonra.481-497. onlara yarayacak ilaçları gözlemişler. kadın ve erkeğin eşit işe eşit ücret almasını sağlamak amacıyla ilk reform yapan yine Sumerliler olmuştur. Sümer kanunlarının daha sonra yazılanlara önderlik ve kaynaklık ettiği anlaşılıyor. rüşveti önlemek. Muazzez ilmiye Çığ. Aylan haftalara bölerek. Okullarda matematik öğreniminde çarpım tabloları. terazi. mabetleri. Sümer edebiyatına ait yeni konular ortaya çıkmış ve birçok konu da tamamlanabilmiştir. Bunlar.N.

Temizlik. yorulmak bilmeden gezen Güneş Tanrısı Utu. insanların yaşamına da girerler. Tanrılar yalnız evrende değil. B. evrenin yönetimini aralarında bölüşmüşlerdi. The Sıtmerians. Çiviyazılı metinlere göre bu düşünce Asur v> listin'de politik ve ekonomik krizlerle başlamış. Konuşan Tanrıça ise. görünüşleri değişti" denmektedir. kavga eder. Asur'da Tanrıda insan (peygamber) yoluyla alınan haberler tabletlere yazılmış. onlar. Her şehrin bir koruyucu Tanrısı vardı. O göre Tanrı ile iletişime giren insanlar çeşitli şekilde trans halin riyorlar. Bu aileler kral gibi bir Baştana altında toplanmışlardı. âşıklann ve savaşçılann koruyucusudur. Dünyada. Bu. Sumerliler. insanlar gibi. şeytanlar. Leo Oppenheim. Sumerlilerin önemli ruhsal başarışarı olarak kabul edilmektedir. fakat insanüstü güçleri olan ölümsüz varlıklardı. Their History. Ayrıca rüya ile de Tanrı istediğini bildirir. kurban keser. neyi anlattığı. onların da çocukları ve eşlerinden oluşan aileleri bulunuyordu. . yavaş yavaş tektanrıya dönüşerek. Onların kurdukları çoktanrılı din. şiirler yazmış. ciğer falı bakanların piridir. doğada görülen. Buna karşılık ı dinlerde Tanrı bazı kimselere ne İstediğini bildirir. bu hususta yazılmış kataloglarda bulunur. Dr. Örneğin. büyüt ve küçüklere saygı göstermek. Bunlara aynı zamanda diğer şehirlerde de tapılırdı. Yer. onun ağzından söyleyen de kadın oluyor. insanlara yardım eder. ilahiler bestelemiş. 14 bağlanıyor. Yahudili Asurlulara geçmiş. dua edenlerin. temizlik. mabede gideı1. hastalanır. Gördüğü rüyanın olumlu veya olumsuz olduğunu da ancak rahip yorumlar. Sümer Tanrıları. şehrinin iyi yaşam sürmesinden sorumlu idi. Sumerlilerin Kültür Sahasındaki Başarılan (Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi dergisi. kurban tirenlerin vücutça temiz olmaları gerekti. kıskanır. sosyal adalet. Temizlik Sumerlilerde çok önemli idi.10 Sümer'de Tanrılar istediklerini yapar. insanlann ve sihirbazların koruyucusudur. O Tanrı. Tanrılan insan şeklinde algılamalan. hissedilen her nesnenin bir Tanrısı vardı.N. Sabunu da Sumerliler yapmış ilk kez. içine girmeden önce dinse temizlikten geçirilirdi. Cultıır and Churacter. Chigago. Chicago. Tanrılan şehirlerin dışında evren ve doğa Tanrısı olarak geliştirmeleri ve onlan uyumlu bir sistem içine almalan. 1965. Bu işaretlerin ne olduğu. İlginç olanı peygamberlik olayı. Hava. cinler olarak varlıklarını korumaktadır. törenler düzenlemiş ve bütün bunları yazıya geçirerek zamanımıza kadar ulaşmasını sağlamışlardır. dua eder ve uykuya yatar. "Yıkanmamış yemek yeme!" olarak girmiş. Tanrının yapılacak bir işi uygun görüp görmediğini anlamak isteyen. Fakat bu arada diğer Tanrılar da tamamıyla yok olmayarak bu dinlerde melekler. evrende. Venüs yıldızını simgeleyen Tanrıça înanna. kurban edilen hayvanlann karaciğerlerindeki 10 Bu konuda daha geniş bilgi için. Tanrılar da insanlar gibi sever. Landsberger. insanlara ne istediklerini bildirmez. Onun gücü. şehrinin iyi veya fena olduğuna göre değişirdi. Prof. kendilerinden istenileni sorarak öğrenebilir. DÎNLERİN KARŞILAŞTIRILMASI Yahudi. s. dualar ve tütsü Tanrıyı memnun etmek. kötülük yapar. dürüst ve haktanır olmak. her şeyi görür. diğerleri yönetici ve koruyucu Tamdandı. Su Tanrıları yaratıcı. Ancient Me-sopotomio. Bunlar ya Tanrılardan üçüncü şahıs olarak buyruğunu alır veya birinci şahıs olarak kendisini. atasözlerine bile. Bilgelik ve Su Tanrısı Enki. Tanrılar insan görünümünde.3. kızar. İnsanlar da ona hareket ederler. iyi ahlaklı. bugünkü dinlerin temelini oluşturmuştur. Tanrılara ait listelerde 1500 kadar Tanrı adı bulunması. Bu şehir Tanrıları. Tapmağa gidenlerin. Kramer.11 Yeni yapılan binalar. Tanrı bildirilerini alan kimselere Farsçada "peygam Arapçada "resul" denir. Hıristiyan ve Müslüman dinleriyle Sümer dinî arasındak tak noktalar şunlardır: Tanrının yaratıcı ve yok edici gücü.Sümer dini çoktanrılı bir dindi. Düşmanların yıktıkları seri için onların yazdıkları ağıtta: "Artık karabaşlı (Sumerliler) halk tören için yıkanamıyor. 137) 13 işaretlere göre anlaşılır. kurbanlar. İlahiler.. Sumerlilerin ne kadar çok Tanrı yarattığını göstermektedir. Bu kimseler aslında aşağı tabaka sayılıyor ve büyücü 11 S.kirliyi beğenmek onların kaderi oldu. fakat hoşl gitmeyecek bir işi yapan insanları cezalandırırlar. bu Tanrılar dünyası üzerine pek çok efsane geliştirmişler. adaleti korur. törenler. c. Tanrı yargılaması. Ancak İnsanlar onlara. Gök. insanlara ne istediklerini bildirmez. rahipler ona göre onları yorumlar. (A. Tanrı korkusu. üzülür. hatta yaralanabil irlerdi. Özellikle Aşk Tanrıçası îştar'dan haber getirenler. konuşan Tanrı ile bir yapar.

şehirleri ve bütün kültür varlıklarını meydana getirmiş ve insanlara vermiştir. Semûd ile Ress'lileri ve bunların arasında birçok milleti de yerle bir ettik. Birçok sure içindeki ayetlerde Allah'ın çeşitli milletleri nasıl yok ettiği yazılıyor. Tanrılar meclisinde Ur Şehrinin yıkılmasına karar vermiştir. Bobylonien undAssyrien I. bazen doğrudan konuşur. Ama ben. seçtiği komşu milletleri İsrail'in üzerine saldırttığı bildirilmektedir. s." Fussilet Suresi. Onu altın bir çivi ile güğe bağladım. Aynı düşünceyi Kur'an'da da buluyoruz." Nahl Suresi. ayet 26: "Ey Ademoğulîan! Size çirkin yerlerinizi örtecek giysi. Aynı deyimi Kur'an'da da buluyoruz: Enfâl Suresi. Böyle bir bildiriyi Asur Kralı Sanharip'in katlinden sonra (10 681) taht kavgaları arasında.) Tevrat'la da birçok kez Yahve'nin (Yehova) insanlara kızarak onlara yok edici felaketler verdiği. Kaynaklara Göre Güneydoğu Anadolu'da Proto Türk izleri." Bu üç ayette Allah hem birinci şahıs olarak konuşuyor. hem de ondan üçüncü şahıs olarak söz ediliyor. s. bir şeyi yaratmak istediği vakit 'ol' demektir.N." 12 Asur'da Tanrı bildirileri genellikle saraya bağlı olanlara geliyor. 1925." (Meissner. beni tanımamak nasılmış görsünler!" Furkan Suresi. Tekva (İman) elbisesi daha hayırlıdır. ayet 13: .66. bir kadın peygamber yoluyla ona söyle sesleniyor: "Ben Arbela tştar'ıyım. 1980.1964. o şey hemen olur. Allah öldürdü. Bunlardan bazıları: Hâcc Suresi. Heidelberg. Kramer. onun yerine geçen Asarhadon (10 680669) alıyor. s. ayet 42: "Gemilerin benzerlerinden. Allah bazen üçüncü şahıs olur." (Ad milleti hakkında bkz. Ninİve'de Kalah ve Ar-bela'da uzun zamanlara." Yâsîn Suresi. Ey Asarhadon! Asur Kralı! Asur'da. ayet 81: "Allah yarattıklarından sizin için gölgeler yaptı." Sümer'de Tanrı kızmaya görsün. Musa da yalanlamıştı. Sadi Bayram. da aynı ifadeyi buluyoruz. sonsuz yıllara kadar benim Kralım Asarhadon'u kutsayacağım. Ankara. Uzun zamanlara. Akad krallarının yaptıklarına kızarak gözlerini dağlara çeviriyor ve oradan barbar ve vahşi Gutileri çekirge sürüleri gibi getirterek Agade'yi ve hemen hemen bütün Sümer'i kırıp geçirtiyor. (S. Sümer Tanrılarının babası Tanrı Enlil. ayet 38: "Ad. ayet 38: "Ad ve Semûd milletlerini de yok ettik. Şehrin Tanrısı buna ne kadar üzülse elinden bir şey gelmez.) Muhammed Suresi.12 SumerUlere göre Tanrılar. Semûd. sonsuz yıllara kadar tahtını göğün altında kurdum. Elmasların ışığı ile Asur Kralı Asarhadon'u ışıklandırdım. kâfirlere önce mehil verdim. Lut milleti ve Medyen halkı da peygamberlerini yalancı saymış. ayet 13: "işte sizi. Aşk Tanrıçası Igtar. Sümer'de Tanrı Enlil. sonra onları yakalayıverdim.54. Attığın zaman sen atmadın. Allah attı. ayet 82: "Onun işi. ibrahim milleti. The Sumerians. Her üç dinde de Tanrıların var edici güçleri yanında yok edici güçleri de var.) Kur’an’da. Ad milleti. onlardan önce Nuh milleti." Ankebût Suresi. A'râf Suresi. $. Gelen ordular Tanrının dünyadaki araçlarıdır." 17 Fussilet Suresi. süslenecek elbise indirdik. ayet 17: "Savaşta siz onları öldürmediniz. ayet 16: "Rezillik azabını onlara dünyada tattırmak için üzerlerine dondurucu rüzgâr gönderdik.221. binmekte oldukları ve ileride binecekleri şeyleri onlar için biz yarattık. savaşta koruyacak zırhlar yarattı. kendi ülkesi bile olsa yakıp yıktırır. Yâsîn Suresi.281. Aynı olayı Kur'an'du da görüyoruz. ayet 44: "Ey Muhammedi Seni yalancı sayıyorlarsa bil ki.) 16 Sümer'de de Tanrılar "ol" der ve her şey oluverir. Ad ve Semûd'un başına gelen kasırgaya benzer bir kasırga ile uyardım. dağlarda sizin için barınaklar yarattı ve sizi sıcaktan koruyacak elbiseler.

camilere dönüştü. yanlarında Tanrılarla insanları yaklaştırdığı düşünülen basamaklı kuleler yapılmıştı. çalmayacaksın.14 13 Sümer'deki "Tanrı evi" deyimi. 102.160. Buna açık bir ömek olarak. Sabit. Bu yüzden tam karşılaştırma yapılamıyor. Woolley. çocuk doğurup kendisini üstün görmeye başlayınca. ona bir belge yazarsa. Cradle of Civilization. Fakat Hammurabi kanununda bunun tümünü buluyoruz. göze göz.15 15 C. bunlar o zamandan beri insanlığın malı oldu.) Musa'nın kanununda bulunan anaya babaya saygı. Bakara Suresi. yalan tanıklık etmeyeceksin. Ayın ilk göründüğü gün. kiliselere. Kur'an'âa "Allah'ın mescitleri" (Tevbe Suresi. komşunun karışma ve malına göz dikmeyeceksin gibi kurallar Sümer kanununda da aynı. İlginç olanı İslam'da hukukun. hatta bazı yiyecekler yenilmezdi. ondan da İslam kanunu etkilenmiştir. Sümer Ay Tanrısının sembolüdür. Musa'nın Tanrıdan kanunu alışına örnek olmuştur. Bunun için "Tanrı evi" adı altında görkemli tapmaklar. . 14 Sümer dininde Ay kültünün önemli bir yeri vardır. Max I. ayet 15." Sümer'de kralların nasıl sarayları varsa Tanrılann da öyle evleri olmalıydı. Dimont. Babil hukuksal geleneklerinden çıkan sözler. Hammurabi 146. o beldenin şımarmış olanlarına önce emrimizi ulaştırırız. Sümer kanunlarına dayandığı kuşku götürmez.65'te. Sinagogda Tevrat okunurken dinleyenler şallarının saçakları ile onu izlerler. Ne yazık ki. Kur'an'du çeşitli sureler içinde. dinsel toplantı için sinagoglar yaptılar. Sumerce yazılmış Üpitîştar kanununda bu madde. Fakat onlara bir yardım eden çıkmadı. "Babif toprağında Yahudiler iki yeni düşünce geliştirdiler. Sümer'de hukuksal bir belgenin onaylandığını göstermek için tablete elbise kenarıyla basılmasını yansıtmaktadır. ayet 30: "Rabbin meleklere. Bu." Isrâ Suresi. Onlar da. New York. 'biz hamdinle sana teşbih eder ve seni takdis edip dururken. hanımına karşı büyüklük taslayamaz.gal" kelimesi Tevrat'ta "hegal" olmııgtur. Hammurabi'nin (10 1750) Güneş Tanrısından kanunu alışı. ondan Musa'nın ve Yahudi kanunu. yeryüzünde fesat çıkaracak. belki de toprak altından daha çıkarılamayanlar da var. 1967. Sümer kanunlarının yazılı olduğu tabletler çok kınklı. Aynı kural Sümer'de de var. Dua. tabletin kırıklığı yüzünden tam değil (Sümer. Yine kötülük ederlerse biz de orayı yerle bir ederiz. Tanrılann yeryüzündeki vekili sayılıyordu. Sümer. ayet 27: "Ant olsun biz çevrenizdeki memleketleri de yok ettik. İbrahim Peygamber'in kansı ile cariyesi arasındaki olayı gösterebiliriz. Ortodoks Yahudi'deki boşanma terimi Sumerce bir kelime. bu insanlar arasında Tanrı'ya adanan bir sembol haline geldi" şeklinde yazılmaktadır. 1962. 1965. Cariye. s. ancak Arapların Irak topraklarım ele geçirdikten sonra kurallaş-masıdır. Müslümanlıkta halifeye geçerek sürmüştür. Kurban için Tanrı evi yerine. Buna karşın daha sonra Samiler tarafından yapılan kanunlann. madde 2). s. cariyesi Hacer'i çocuk yapmak üzere kocasına veriyor. 16: "Bir ülkeyi yok etmek istediğimizde. Müslümanlıkta camilere dönüştü. Babİl Kralı Hammurabi'nin yaptiğı kanuna temel olmuş. zina yapmayacaksın. Tevrat ve Kur'an'da yazıldığına göre İbrahim Peygamber'in kısır olan kansı Sara. 8-21. s. 18) şeklinde bulunmaktadır. oğlu îsmaİl ile çöle götürülüp atılıyor kocası tarafından. Bu inanç hıristiyanlıkta papaya. 'ben yeryüzünde bir halife yaratacağım' dedi.13 Camilerin ve minarelerin üstündeki yanm ay." Ahkaf Suresi. baba Öldüğünde o payını aynca alır ve baba malının diğer kısmım kardeşleriyle eşit bölüşecektir." Sümer kanunu. Sümer kanununa göre kısır bir kadının kocasına verdiği cariyesi çocuk doğurunca. dişe diş yok cezalarda. Çocuklar isterse babanın sağlığında bu payı alabilirler.69. Asur Kanunları. The Sumerians. Islamiyette de oruç ve bayramlar Ayın görünüşüne göre düzenlenmiştir. kan dökecek insanı mı halife kılıyorsun' dediler. Sümer'de mabet veya saray anlamına gelen "e. Jews. Yalnız Sümer Kanunu daha İnsancıl. 15 günlük olduğu ve görünmediği günlerde törenler yapılır. Tekvin bap 25: 32-34'te Yakup büyük kardeşi Esav'a isteği üzerine payını veriyor. s. Madde 165: Eğer bir adam büyük oğluna tarla. Daha sonra bu Tanrı evleri sinagoglara. Tevrat Tekvin bap 21."Biz halkı seni yurdundan çıkaran nice şehirleri yok ettik. kimseyi öldürmeyeceksin. 19 Tevrat'a göre büyük erkek çocuğa mirastan özel bir pay verilir. Buralarda Tanrı'ya kurban yapmak yerine dua etmeyi koydular. ayet 17. New York. ibrani kanunu Talmud'da bulunuyor. Cod and History. New York. (Samuel Noah Kramer. öyle yapmaya kalkarsa cezalandırılır. Sinagoglar Hıristiyanlıkta kiliselere. bahçe ve ev hediye eder.L. 18 Sümer kralları.

Pritchard. Zina cezası ile ilgili dört ayet bulunuyor. Fakat değişik bir nedenden ÎÖ 2200'lerde Lagaş Kralı Urukagina tarafından yapılmış sosyal reform metninde. Bunlar: Nisa Suresi. (Hayrullah Örs. 1969. senede bir kere insanları iyi veya fena hareketlerinden dolayı yargılar. o adam öldürülecek. adam genç kadının babasına 50 şekel (şekel Su-merlîlerden Akadcaya geçen bir ağırlık ölçüsü birimi) gümüş verecek ve kadın onun karısı olacak. böyle bir ceza yok. 161.90. Sümer.18 âdetin sürdüğünü. Sumerce metinde taşlanma olarak çevrilen kelime tablette pek belirli olmadığından. Buna karşın. anne." Taşlanma cezası Sumerlilerin eski çağlarında varmış.) Tecavüz. Buna karşın Hammurabi kanununda bulunuyor. Supplementary Texts and pictures Re-lating to old Testament. babası onun sokakta olduğunu bilmemi şlerse. Mebnıre Tosun. Ankara. s. Tevrat'ta olmasına karşın (Tesniye 13-23). Sümer.N. Tanrı Enlil. ayet 15-16: "Kadınlarınızdan zina yapanlara karşı içinizden dört şahit getirin.17 Tevratfta kural daha katı.322. Editted by James B. ayet 2: "Zina eden kadın ve erkekten her birine yüz sopa vurun." (The Ancient Near East. Asur Kanunları. Eğer bir adam başka bir adamın babasının evinde oturan karısını zor kullanıp koynunda yatırırken yakalanırsa." Eğer adam. Eğer şahitlik ederlerse. $. kırıklıkları dolayısıyla ılsa gerek. s. bu fena hareketleri yazılı taşlarla taşlanacakları bildirilmektedir. 198: "129. 1975. oldukça eski bir tarihte Stern mecmuasında. 16 S.16 Daha sonra yazılan kanunlarda bu taşlanma konusu bulunmuyor. "Hür bir adamın kızı yolda tecavüze uğrarsa." Sümer'de bekâret konusu Önemli görünüyor. Çünkü Allah tövbeleri çok kabul eden ve çok esirgeyendir. Sümer'de tecavüz de fena sayılmış. geçmiş zamanlarda olduğu gibi iki koca almaya kalkan kadınlar ve hırsızların. Babil ve Asur Kanunları ve Ammi Saduqa Fermanı. evlenmeden Önce karısını aldatarak zorla tecavüz ettiği için Tanrılar meclisince yeraltı dünyasına sürülmüş.89. baba onu zorla erkeğe karı olarak verecekler. 29) şöyle: "Eğer bir adam kız olan nişanlanmamış bir genç kadınla yatarsa ve onları bulurlarsa. istanbul 1963. yok. Sümer kanunlarının yazılı olduğu tabletler kırık ve okunamayan yerleri çok. bir kölenin zorla bikrini bozan 5 şekel (tahminen 40 gram) gümüş vermek zorunda. bekâret konusu ele alınmamış. Kur'an'ûa. yeni araştırmada. zina eden kadın da zina eden veya putperest olan erkekle evlenebilir. o kadınları ölüm alıp götürünceye kadar. Bu inanış İslam'a. madde 5-7. ayet 3: "Zina eden erkek ancak zina eden veya putperest olan kadınla.160. anlamsız bırakıldı. Tanrıların başı olduğu halde. Princton. Eğer bir adamın kansı bir başka bir erkekle yatarken yakalanırsa onları bağlayıp suya atacaklar.) Islamİyetten sonra da bazı kabileler arasında anaerkil 20 Sümer kanunlarında zina ile ilgili maddeler. 22:28. Prof. Sümer'de sosyal adaleti koruyan Tanrıça. anne. Bir kız evlendiğinde bakir olmadığı kanıtlanırsa taşla öldürülüyor (Tesniye 22:13-21).40." Nur Suresi. İslamiyetten önce bazı Arap kabileleri anaerkil olup kadınlar birkaç koca alabiliyorlarmış. kız onlara 'tecavüze uğradım' derse. Arabistan kabileleri arasında yaptığı araştırma hakkındaki yazısında okumuştum. Kramer. kadın özgür. The Sumerians. Şaban ayının on beşinde Berat Kandili olarak girmiştir.19 . kral da yaşatacak. Dr. s. Babil. kötüleri cezalandırır. "130. Müminlerden bir grup da onlara şahit olsun!" Nur Suresi. Sümer efsanesine bile konu olmuş. kocasından boşandığında kız olarak evlenen kadının alacağı tazminatın yarısını alabiliyor. bir Alman kadın yazarın. Kur'an'da bu konu yok. Kur'an'da. Kadriye Yavaç. Hazreti Muhamtned. İçinizden zina yapan her iki tarafa ceza verin! Eğer tövbe edip uslanırsa artık onlara ceza verip eziyet etmekten vazgeçin. Bu efsaneye ait bazı satırlar şöyle: Nippur'ım güzel km Tanrıça Ninlil annesinin önerisi üzeıine kendisini Tanrı Enlii'e göstermek üzere suya giriyor. Diğerinde dul olarak evlenen bir kadın. yahut Allah onlara bir yol açıncaya kadar evinizde tutun. Doç. 21 Aynı olay Tevrat'ta (Tesniye. Okunabilen iki madde bunu kanıtlıyor: Bunlardan birinde.Araplarda zina yapan kadınların taşlanması. nişanlı bir kızla şehirde yatarsa her ikisi de taşlanarak Öldürülüyor. Eğer kadının kocası yaşatırsa. Dr. s.

dönüşü olmayan bir yeraltı I dünyasına gidiyorlar. s. Bu olaya kızan Tanrılar meclisi Enlil'i yakalayarak şöyle derler: "Enlil ahlaksızın biri.) 19 Tarih Sümer'de Bağlar. Şeol. rahipleri. Dudaklarım çok küçük öpmeyi bilemez. Tevrat'ta. Babilliler bu adlardan 50"sini yeni yarattıkları Taun Marduk'a vererek tek Tanrı düşüncesine doğru bir adım atmışlardı. Buraya göre. (Tarih Sümer'de Bağlar. kurbanlar bu inanışın bir devamı. ölünün ruhu üç gün durduktan sonra korkunç Sinvat KÖprüsü'nden (Sırat olmuş) geçiyor. Uzun ölçü yerine kısasını kullanan. ikinci adımda iyi sözüne. ölenlerin gölgeleriyle oldukça hareketli bir yer. "Benim dölyolum çok ufak birleşmeyi bilemez. İslam dininde Allah'a verilen 99 ad. (Hayrullah Örs.70-72. s. Adam dünyada iyi işler yapmışsa güzel bir kız onu karşılıyor. Öksüzlerin annesidir O. Babil tutsaklığından sonra Perslerin etkisiyle. O arada Ay Tanrısına gebe kalır. Bakara Suresi. Musa ve Yahudilik. cehennem ve Sırat Köprüsü »irmiştir. aşağıdaki dizeler anlatıyor Öksüzleri bilen. ölülerin tekrar dirileceği. Tevrat'la bu. ayet 16. İslamiyette de ölüler yapılan dualar. Beğenmedikleri: Kanunsuz yolda gezen. Büyük dağ baba Enlil gördü onu. İstanbul.358-360) bulunuyor. Incil'fo cehennem. Sumerlilere göre burada tekdirilme yok. Fena yerlere beğenerek bakan. kız istemedi.87-89. Güçsüzlere barınak bulan kraliçedir o. Yahve. ayet 27: Zerdüşt dinindeki cennet cehennem hakkındaki geniş bilgi. Tevrat Tesniye 14:6. defol şehirden. vezirine bîr lekne getirtir. Kur'an'dz Allah. Kendine ait olmayanı yiyip de "yedim" demeyen içip de "içtim" demeyen İnsanlar fena kimseler Tanrıça Nanşc İçin. Sümer'de yeraltındaki ölülerin ruhları için yiyecek ve kurbanlar sunulîsa. Gılgamış'ın çağrısı üzerine arkadaşı Enki-lu'nun gölgesi çıkarak iki arkadaş konuşuyorlar.)20 'ur'oM'da Sırat Köprüsü yok. islam'da ahret olarak devam etmektedir. Sumerliler. Bizde de "çok ağlanıp ölünün ruhunu rahatsız etmeyin" sözü vardır. Yunan'da Hades. kendilerinin. Fakat yeraltı dünyası. onlar yeryüzüne çıkarak insanlara rahatsızlık veriyorlar. Zerdüşt dilinden. Sosyal adaletin Tanrıçası Nanşe'nin nasıl bir Tanrıça olduğunu ve insanlarda beğenmediği hareketler nelerdir. Geçerli olan gelenekleri aşan. îsrailoğullannı üstün bir kavim yapmıştı. cennet. Sığınanlara kucak açan. 1961. s. oranın Tanrıları. Birçok olaydan sonra ancak yeryüzüne çıkarlar. dulları bilen. Bey kıza "gel yatalım" dedi. s. Buradan bazı özel durumlarda gölgeler yeryüzüne çıkabiliyor. üçüncüde iyi ." Böylece Enlil yeraltı dünyasına gönderilir.Saf suda kız yıkandı. Kur'an Câsiye Suresi. 22 Sümer Tanrılarının esas adlarının başka." Bunun üzerine Enlil. Yahudilere. Sumerlilere göre ölüler. insanın insana yaptığı zulmü bilen. Kızla teknede gezerken ona tecavüz eder. Samuel Noah Kramer. Nanşe dullan koruyan. Büyük ağırlık ölçüsü yerine küçüğünü koyan. anlaşmaları bozan. niteliklerine göre diğer adlaÎ n da vardı. Nİnlil Nunbirdu kanalının kenarında yürüdü. (America. aynı geleneğin bir devamı gibi görünüyor. ilk adımda cennetin iyi düşüncesine.36l. Ölenlerin rkasından çok fazla ağlayıp sızlanmak onları sıkıyor. Ninlil de arkasından gider. Tanrılar tararından seçilmiş üstün bir halk )lduğunu yazmışlar. 1966. Tevrat Samuel I:28'de Saul'un isteği üzerine Samuel'in gölgesi yeraltından çıkıyor. Fakirlere haktanır olan. Mythotogies of Aneleni Worltfda. "kur" adlı karanlık.

kitaplar okuyarak çeşitli eğlencelerle geçirirler ve en ufak bir işe el sürmezler. Onu fena bir kadın alır. yani cumartesi). Musa ve Yahudilik. 6 gün çalışıp yedinci günü Tanrıya adanmış bir dinlenme günü oluyor. Sumerliler. 7 kapı gibi. fena düşünce. İstanbul. içinde kurşun kaynayan bir kazana atılıyor. Yahudiler bu günün anlamını değiştirerek onu neşeli bir hale koymuşlardır. (Tevrat. Bu üzgünlüğü ve nefis terbiyesini ifade eden ve Satürn gezegenine adanmış bir gündü. Kral ve Kraliçeler askerleri ve etrafmdakilerle birlikte gömülürdü. Diğer bir anlatıya göre de ölüler canlanıp ruhtarıyla birleşiyorlar. Bu günün cumartesi olması da Babillilerden geçmiş. Onların bu törenlerde söyledikleri şarkılar.) Nemi Suresi. Sümer'de Erhanedan devrinde Ur Kral mezarlarına göre. Mezopotamya'dan gelen İbrahim Peygamber bu ilkel âdeti kaldırtmış. (Dipnot 23'e bakınız. 1991. İstanbul. onu kutsal gün olarak gör!" deniyor.142.225." Bürûc Suresi. Satürn gezegeninden gelen bir gün adı. (Bkz. dünyadaki bütün olayların ve Tanrıların isteklerinin gökte yıldızlarla yazılı olduğuna inanırlardı. ayet 17. tarlanıza nasıl dilerseniz öyle varın" yazılı (Bakara Suresi. Hepsi. Sümer'den kaynaklanan bir inanç! Sumerlilerde 7 sayısı çok önemlidir. Yalnız hocanın kesmesi zorunlu değil. Bunu müfes-sirler çeşitli şekilde tefsir etmişler. Cinlerin yok edilmesi duaları da Babil kökenlidir. Sümer yeraltı dünyasının da 7 kapısı bulunuyor.) Bu tefsirlerde. Sumerlilerde. hastalıklardan kurtulmak için veya yaptıkları adaklara karşılık kurban kestirirlerdi. Turan Dursun. 7 ağaç. İslamlıkta da kurbanlar aynı koşullarda kesiliyor. Buna mukabil İsrail'de. 7 gün geçmek. Kurbanlar. Hayrullah Örs. Alları onları arkasından kuşatmıştı. Bu kurbanlar sakalsız ve hastalıksız olmalı ve kurban sahibi vücutça temizlenmeliydi.) Araplarda da bunun olduğunu. fena olaylardan geçerek fena cinlerle karşılaşır. Kur'an'ûa "kadınlarınız sizin için bir tarladır. On emirde "Sabbat'ı düşün. hatta Muhammed'in büyükbabasının "eğer on oğlum olursa birini Tanrı'ya (veya Tanrılara) kurban edeceğim" dediğini bir kitapta okumuştum. Yahudi dinsel törenleri Babil'den alınmıştır. hem Kur'atı'da var. rahipler tarafından Özel dualarla kesilirdi. Kur'an'da aynı inanış "Levh-i Mahfuz" olarak sürüyor. gününde (Şapatu) bir kutlama yaparlardı. . The Commen Background of Greek and Hebrevv Civilization. iyi olanlara bu ılık süt gibi geliyor. (Saturday. Onlar cumartesi gününü Tanrı'ya dua ederek. ayet 75: "Gökte ve yerde göze görünmeyen hiçbir şey yoktur ki. 18: "Orduların haberi geldi mi sana? Onlar Firavun ve Semûd orduları idi (nasıl helak oldular?). 7 dağ aşmak.) göre Tanrı 6 günde dünyayı yaratıp yedinci gün dinlenmiş. onlardan bir istekte bulunmak. Din Bu 3. gerisi dağıtılır. apaçık bir kitapta da (Levh-i Mahfuz) bulunmasın. fena söz. Bilakis inkarcılar bir başka çeşit yalanlamanın içine düştüler. s. İslam'a göre cennetin 7 kapısı vardır. Aynı şekilde Tevrat ve Kur'an'da da 7 sayısı bolca bulunmaktadır. İslamiyete bu gün Cuma'ya dönüştürülerek daha hafifletilmiş kuralla alınmıştır. okul tabletlerine göre 6 gün çalışma. Bu Yahudilere Sabbat olarak geçmiş. cesedi bırakmayan ruhu. s. (Cyrus Gordon. Hakikatte onların yalanladıkları Levh-i Mahfuz'da bulunan şerefli Bu ayete göre Kur'an bile gökte yazılı bulunuyor. Yahudilere ve Kur'an'% (dipnot 28'e bkz. ayet 223). Kurbanın sağ kalçası ve iç organları Tanrıya takdim edilir. New York. 7 ışık.olaylarına. Kurbanın sağ kalçası ile iç organları Tanrı yerine kurban sahibine bırakılır. Üç gün sonra hepsi oradan çıkarılıyor. gün dinlenme var. Sumerliler Tanrılarım sevindirmek. 28. bir kadınla nasıl cinsel ilişkiye girileceği müstehcen bir şekilde açıklanmaktadır. 23 Sumerliler kadınları bir tarlaya benzetmişler. 7. dördüncüde parlak sonsuz bir ışığa girer. Fakat metinlerde her türlü kurban yazılmasına karşı insan kurbanı yok.28. 1966. 1966. Ölümsüzlük içkisi veriliyor ve Ölümsüz oluyorlar. Yunan'da insan kurbanı yapılmış. Mezopotamya'da yeniyıl bayramlarında söylenen şarkılara benzemektedir. Satürn kötü güçlerin temsilcisi idi.) îbranilerde ölü veya dirileri kıvandırmak veya şahısların sağlığını korumak için Tanrı ile bir tür anlaşma olarak insan kurbanı yapılmış. bir cin Sırat KÖprüsü'nden geçirir. Aynı deyim hem Tevrat. Eğer insan iyi değilse. Sauel II 21: 6-9. gerisi etrafta olanlara dağıtılırdı. Babilliler her ayın 7. s.

Sizin demetiniz onun etrafını kuşatıp benim demetime eğildiler" deyince. (Hûd Suresi. Bunlardan en ilginci Yakub'un oğlu Yusufun rüyasıdır. Nahor'un Allahı.9. Yusufun ikinci rüyasında güneş. s. (Tekvin 97:7. Being Subxtonc. 1974. Kur'anda. 560 yıl yaşamış ve bir adı da Sumer-ce Ziusudra gibi ölümsüz anlamına gelen Lubad imiş.de. Tanrılar insanlara yapacakları işleri rüyalarda bildiriyor. hele Sümer'den kimsenin haberi olmadığı bir zamanda yazılmış. Tevrat ve İncil'i kısım kısım eleştiren 13 konferansı kapsıyor. Furkan Suresi.e ofTtûrteen Leclures on the Bibel. bunların Yahudilerden başka bir kavme ait deyimler koleksiyonu olduğu. onun üzerinde bir koruyucusu ve denetleyicisi bulunmasın" denmektedir ki. Bunların hepsi Sümer'deki Ziusudra'ya dayanmaktadır (Paul Lun. TVvraî'daki ilahiler. Dremam Come True. Tufanın olacağını. Presented to Sa-muel Iwry. ayet 7. ait olduğu kimse için sağlıklı ve uzun ömür 24 25 dilemek ve onun isteklerini Tanrılar meclisine iletmek. onu tanıyacağına. Sayfa 111'de Tevrat'ta bulunan Atasözleri kitabının Kral Süleyman'ın olamayacağı. Aesop of the Arabe.2).) .33-35. Tanrı ile şahıslar (peygamberler dışında Musa'nın kardeşi. Sümer'de Tanrı sadece bir kez duvar arkasından konuşuyor (Bilgelik Tanrısı Enki. 18). Tevrat'ta. ayet 4.r's Text-Book. Baştanrılardan. atasözleri ve deyimlerin Sumerlilerden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. perde arkasından veya. babaların Allahı aramızda hükmetsin!)" deniyor. Tanrıların isteğini öğreniyorlar. 1846. s. bir fal. Bu rüyalardan bazılarının etkisi Tevrat ve tfur'on'da görülmektedir. ay ve 11 yıldızın kendisine eğildiklerini söylemesi üzerine. Boston. Süleyman'ın adının ona eklendiğini yazıyor R. "İbrahim'in. Daha çiviyazılan yeni çözülmeye başladığı ve tabletlerden. İbrahim'in Allahı. Yahudİler'in Babil dönüşünden en az yüz yıl sonra bunlar yazılmış olmalıymış. Nuh'un karşılığı olan Ziusud-ra'ya duvar arkasından söylemiş). Bunlardan başka fal ve kehanet yoluyla insanlar. Aramco. Bugün Sumerlilerden geldiğini kanıtladığımız Tevraftaki birçok konunun. bir rüya veya görünen Tanrı ile bir anlaşma yapılarak belirlenirdi. kölesi İbrahim'in karısı gibi) karşılıklı konuşuyorlar veya insan şekline girmiş melekler Tanrı'dan haber getiriyor veya Tanrı istediğini rüyada bildiriyor. Kur'an'âb (Kaf Suresi. bu da Sumerlilerdeki bireylerin özel Tanrılarını yansıtıyor. ise Lokman tarafından adt verilmeyen oğluna öğüt veriliyor. israilliler tarafından yazılmış olamayacağının ve bunların başka bir dille yazılmış metinlerden alındığının öne sürülmesi çok ilginç ve ileri görüşlülük. yüzyıl) göre. "Hiç kimse yoktur ki. bazıları da çok dindar olduğundan Tanrı tarafından uzun ömür verildiğini. The Inquire. s. Bİblical and Related Studies. O. ayet 17. gördüğü rüyayı Krala söyleyince. onu da sünnet yapılmak suretiyle pekiştiriyor. Bizans'ta Planudes olarak ortaya çıkıyor. Cooper. yaşamı boyunca bilgisinin arttığını söylüyor.l II. Tevrat'ta Süleyman'a babası Davud tarafından söyleniyor. kardeşleri "bu bizim üzerimize kral mı olacak?" dediler. Sargon and Jo-seph. ayet 51) Allah. Bu. İslam inanışına göre de Allah yedi kat göğün üzerinde Arş'ta oturuyor. Bu da Sumerlilerin şahsi Tanrısının bîr yansıması. Cooper.21 Sümer atasözleri Tufan kahramanı Zi21 Robert Cooper. İbrahim ile. Aramı edebiyatında Ahiqar. çünkü o zaman henüz papirüs kullanılmıyor. bazıları onun peygamber olduğunu. Benim demetim kalktı dikildi. Çünkü 26 usudra'ya babası Şuruppak tarafından. Bu kitap. Sümer Tanrılarının gökte toplandıktan dükü adında bir yerleri var. Londra. "'»vraftaki ilk beş kitap Musa tarafından yazılmış olamaz.Sümer yazarlarına ve ilahiyatçılanna göre her insanın ve ailenin bir şahsi Tanrısı veya Tanrısal baba yerine geçen iyi bir meleği vardı. ayet 59. Sümer'de rüyalar Tanrı bildirisi olarak yorumlanıyor. kendine Allah yapacağına dair bir ahit yapıyor. Indİana. Ünlü Yahudi filozofu Spinoza'ya (16. Kral "benîm yerime kral olacak" korkusuyla Sargon'u öldürmek İstiyor. (Jerrold S. Yusuf "rüyamda tarlanın ortasında demetler bağlıyorduk. bir insana ancak vahiy yoluyla. March-April. Burada.) Kur'an'a göre (Şûra Suresi. kardeşleri onu öldürmeye karar veriyorlar. Tevrat'ta (Tekvin 31:53).)22 Aynı şekilde Sümer Kralı Urzababa'mn yanında çalışan Sargon. Lokman'ın kimliği hakkında çok çalışılmış.bir elçi gönderip dilediğini ona bildirir. ancak taçlar üzerine yazılıyordu" deniyor. Secde Suresi. Bunun görevi.

Kulturgeschichte deş Altenorient. An Autobiography. Bundan sonra yapı malzemesi ve sanatkarlar toplanıyor. Halbuki bu kral. Törenlerde Meryem'in heykelinin taşınması. 1986. Kadınlar! Fuhşun Ücretini herhangi bir adak için Allah'ın Rabbin mabedine getirmeyeceksin. Bunlar Tanrı namına seks yaptıklarından kutsal sayılmış ve diğer kadınlardan ayrılmaları için başlan örttürülmüştür. (Prof. yayım olmadığı halde nasıl bilmişler bunların Süleyman'a ait olduğunu. Sümer törenlerinde Tanrı heykellerinin gezdirilmesini yansıtıyor. 28 BAŞ ÖRTME Sümer tapınaklarında rahibeler genel kadın görevi yapıyorlardı. Babil. Bu kadar aradan sonra.Sümer mabet ve saraylarının yapılışında izlenen yol. Sümer. İstanbul.252. Bunda: Gudea mabedi yapmadan Önce bir rüya görüyor. Tekvin 38:15. Detroit. adanma hikâyesi anlatılıyor. Tevrat Tesniye 23: 18'de "İsrailoğullanndan ve kızlarından kendilerini fuhşa vakfetmiş kimseler olmayacaktır. Yahuda'nm oğlu Ölüyor. kütüphanesinin en değerli eserlerinden biri olduğu halde bana hediye eden Sayın dostum. (Tevrat. "Sen de Ademoğlu. kendine bir tuğla al ve onu önüne koy ve üzerine bir şehir çiz. Ankara. Kadriye Yalçav. Yahudi fahişeleri yüzlerine peçe koyuyorlarmış. 29 Kur'an'da örtünmeyle İlgili Ayetler .N. Rüyada. Fakat kızlar. 23 Lagaş Kralı Gudea (10 2250) Eninııu mabedinin yapılmasıyla ilgili 1400 satırı kapsayan iki silindir kitabe yazdmmış. Süleyman'dan 250 yıl sonra yaşamış. 1975. bap 25'in ilk satırlarında. Yapıya başlamak İçin önce Tanrının Önermesi gerek. Musa ve Yahudilik. Yapıya başlamadan ve bittikten sonra "Süleyman'ın Meselleri" bölümünde. Mimarlık. Buna göre. Yeruşalim'i çiz!" deniyor. dindar Yahudi kadınları evlenince saçlarını traş ettirip bir peruk veya başörtüsü ile başlarını Örtmüşler. tÖ 1500 yıllarında bir Asur Kralı. Bu gelenek Yahudilere geçmiş. 138. ama yazılı bir kanıt bulamadım.24 Daha sonraları. Bu da genellikle rüyada bildiriliyor. yaptığı bir kanunun kırkıncı maddesi ile evli ve dul ıdınlan da başlanm Örtmeye mecbur etmiştir. Buna karşın erkeksiz bir yerde Kur'an okunurken veya dua ederken kadınların başını örtmesi. Bu yapıların görkemliliği övülüyor. s. 22 Kıtr'an'du Yusufun ikinci rüyası yazılı.)2S Bunun Araplarda da olduğunu duydum. Kadın gebe kalıyor. Hıristiyanlıkta olduğu gibi Sümer'de de günah çıkaran rahipler vardı. Kiliselerdeki İsa ve Meryem'in heykel ve resimleri bu âdetin bir uzantısı. Hıristiyanlıkta devam etmektedir. "Bunlar Süleyman'ın meselleridir. bunlarla. (Yusuf Suresi.37. çocuğun kaynatasından olduğunu kanıtlıyor. Yüzüne peçe takıp kendisini fahişe gibi yaparak kaynatası ile yatıyor.) 27 temizlik törenleri yapılıyor. 1966. Yazı ve okulların koruyucusu Tanrıça Nidaba elinde gökte yazılanları kapsayan bir tablet tutuyor (Levh-İ Mahfuz). Stuttgart. Geleneğe göre gelinini ikinci oğluna veriyor. s.) Böylece meşru seks apan evli ve dul kadınlan da mabet fahişeleri düzeyinde saymışlardır. İlginç olanı Tevrat'ın son yazıldığı zamana kadar Yahudiler arasında Tanrı namına fuhuş yapan kadın ve erkekler varmış.Tanrısı Nindub da üzerinde yapılacak mabedin planı bulunan mavi tastan bir tableti gösteriyor. Asur Kanunları ve Atnmi-duqa Fermanı. çünkü bunların ikisi de Allah'ın Rabbe mekruhtur" şeklinde yazılıyor. (The Sumericıns. bunlar kırmızı elbise giyerlerdi. O da ölünce adam üçüncü oğluna almıyor gelinini. Hayrullah Örs. Kramer. kuşağını ve değneğini istiyor. Hıristiyanlıkta rahibeler aynı şekilde başlarını örtüyorlar. Sümer geleneğinin bir devamıdır. s. şahsi Tanrısı Ningişzida ufukta güneş gibi doğuyor.) Aynca bkz. bunları Yahuda Kralı Hİzkia toplayıp yazdumış" denmektedir. 25 Tekvin 38: 5-26'da bulunan hikâye bunu açıklıyor. birincisi yok. Bu. 24Hartmut Schmökel. Mebrure 'osun-Doç. (Bu kitabı. erkekten kaçma şeklinde geçmiş. 1961. Sumerlilerde rahibeler tapmaklara Tanrının gelini olarak çeyızleriyle girerlerdi. Martin Abend'a burada teşekkür etmeyi bir borç biliyorum. Bazı ilahilerde yapıyı yaptıran Tanrı tarafından kutsanmak suretiyle ödüllendiriliyor.) Tevrat He-zekiel 4:l-2'de mabet planına paralel. Sümer Tanrı evleri hangi Tanrı için yapılmış ise o Tanrının ve ailesinin heykelleri içine konurdu. Jersay Üniver-sitesi'nden Prof. Dr. in Ihe World of Sümer. bunlar hakkında yazılan ilahilerde belirtilmiş. S. islam'a örtünme. ayet 4. diyor yazar. örtünürlerse ceza var. Karşılığında kadın adamın mührünü. s.241. cariyeler ve ıkak fahişelerinin örtünmesi yasak. Buna kızan gelin dulluk elbisesini çıkarıyor.23 Tevrat'ta da aynı yol izleniyor.225. s. madde 40.

Yine de iffetli olmaları kendileri için daha hayırlıdır. 107.26 Onu gidip ücra bir yerde 26 incil Manaya. Nur Suresi. Kocaları. kendi oğullan. babaları. kimi de takılan ziynettir. kadının vücudu. namus ve iffetlerini esirgesinler. Zekeriya'yı (teyzesinin kocasını) Rabbi onun bakımı ile görevlendirdi. Onun adını Isa koyacaksın." Bu ayetteki "ziynetler" nedir? Bu. İsa'nın neden Tanrının oğlu olarak kabul edildiğine bir açıklık getiriyor. O da 'Allah tarafından' derdi. göğüsleri olduğu daha belirgin. ayet 35-37: "îmran'ın karısı şöyle demişti 'Rabbim karnımdakini azatlı bir kul olarak sana adadım. yahut henüz kadınların gizli kadınlık hususiyetlerinin farkında olmayan çocuklardan başkasına ziynetlerini göstermesinler. Zekeriya onun yanma. Kimi kadının vücudu. çeşitli şekilde yorumlanmış. erkek kardeşlerinin oğulları. (L. Görünen kısımları müstesna olmak üzere ziynetlerini teşhir etmesinler. "Yusuf 31 doğurması. Hatta îslamiyetten sonra da cariyeler. Meryem'i kendine kan olarak almaktan korkma. Rabbi onu hüsnükabul gösterdi ve güzel bir bitki gibi yetiştirdi.A'râf Suresi. erkeklerden kadına ihtiyacı kalmamış hizmetçiler. Kur'an'da. Nişanlısı Yusuf salih bir adam olup onu âleme rüsvay etmek istemeyerek gizlice boşamak niyetindeydi." Nur Suresi. Adağımı kabul buyur. 30 Ahzâb Suresi. Oppenheim. İslamiyetten evvel Arap kadınları yanbellerine kadar çıplak gezerlermiş. köleler giyinmezlermiş çalıştıkları için. Bu ve Kur'an'daki bir ayet. s. süslenecek elbise İndirdik. Çünkü bu kadınlar Allah'ın karısı olduğundan. ne de çalışabilecekler. Çünkü kavmini günahlarından kurtaracak olan odur. Mezopotmaya'da eski çağlardan başlayarak Yeni Babil devrine kadar adak olarak veya kıtlıktan korumak üzere çocuklar mabede verilirdi. çocuktan kesilmiş kadınlann ziynetlerini göstermeksizin. kızlarına ve müminlerin kadınlarına (bir ihtiyaç için dışan çıktıklarında) örtülerini üzerlerine almalarını söyle. demiş. evlenseler bile çocukları olmamalı idi. doğan çocuklar da Tanrı'nın çocuğu sayılıyordu.) Kur'an'da İsa ile ügili bir ayet: . Bizde kadınlar yaşlanınca daha çok kapanıyorlar. Chicago. Gizlemekte oldukları ziynetleri anlaşılsın diye ayaklarım yere vurmasınlar. bap I. Ey Ademoğulları! Her mescide gidişinizde ziynetli elbiseler giyinin. bazı kitaplara göre de nişanlısı Yusuf tan hamile kalmıştı. İsa büyürken Tanrının oğlu olduğu kendisine aşılanmış bulunduğundan "ben Tanrının oğluyum" diyerek ortaya çıkması geç de. kocalarının babalan. Meryem hikâyesinde bu geleneğin sürdüğü anlaşılıyor." Bu ayete göre kadınlar örtününce ne okullara gidebilecek. mabede her gelişinde orada bir rızk bulur 'bu sana nereden geliyor?' derdi. kendi kadınları ellerinin altında bulunan. Başörtülerini yakalannın üstüne örtsünler. Tekva (iman) elbisesi ise daha hayırlıdır. ona Meryem adını verdim. Bazı Sümer rahibelerinin. 1964. örtünenlerin de cennete gideceği yazılmıyor.O. Âli îmrân Suresi. ayet 59: "Ey Peygamber! Harumlanna. ayet 60: "Bir nikâh ümidi beslemeyen. mabede adanmış ve orada yetişmiş bir kızdı. Sümerler bir ölümlüden Tamının çocuğunu istemiyorlardı. Herhangi bir şekilde. bazı hocaların uydurduğu gibi. Kazara böyle doğan çocuklar öldürülürdü. Fakat bunları düşünürken Rabbin meleği ona rüyada görünüp "sen Davut oğlu Yusuf. Çünkü kendisinde doğmuş olan Ruhulkudüstendir ve bir oğul doğacaktır. Tanrının çocuğu diye öldürülmesinden korktuğu İçİtı olmalı. ayet 26-27: "Ey Ademoğullan! Size çirkin yerlerinizi Örtecek giysi." Burada ziynetin. kız kardeşlerinin oğullan. Kovulmuş şeytana karşı onu ve soyunu sana ısmarlıyorum' dedi. Ancient Mesopotamia. (Tevrat ve /ncıV'de de mabetlerin bulunduğu yazılı. dış elbiselerini çıkarmalarında kendilerine bir vebal yoktur. Yiyin için. 18-25: Anası Meryem Yusufa nişanlı olduğu halde buluşmalarından önce Ruhulkudüsten gebe olduğu anlaşıldı. başlarını örtmeyen kadınlann cehennemde saçlanndan asılacaklan şeklinde bîr ayet olmadığı gibi. erkek kardeşleri. ayet 31: "Mümin kadınlara söyle: Gözlerini korusunlar. olsa ölümüne neden olmuş olmalı. Rabbim onu kız doğurdum." Bu ayetten anlaşıldığına göre o zaman mabetler vardı. fakat israf etmeyin.) Meryem. Onlann tanınmaması ve inciltilmemesi için en elverişli olan budur.

bunlara benzer olaylar Kızılderililerde de bulunuyor. Onların taş yerine kerpiçleri.663. Yahudiler Üzeyİr İsimli birine de "Allah'ın oğlu" diyorlarmış.I49. Şarktan göçtükleri zaman Sinear diyarında bir ova buldular. Hintlilerde bakire Rohini bir Tanrı oğlu doğuruyor. ne de yazdırtmış. demişlerdi. Tevrat ve incili öğretmiştim. Bundan dolayı onun adına Babil dendi. s. Bu çocuk. (Corning to Light.85. Eğer doğan bir mevki sahibi olursa iyi. The lnquirer's Text-Book. harç yerine ziftleri vardı. Ve bir oğlan doğuruyor. (Bahaattin Ögel. R. Gelin inelim birbirlerinin dilini anlamasınlar diye onların dilini karıştıralım. başı göklere erişecek bir kule yapalım' dediler. Ayrıca Apostol Barnabas.) Kolombiya Kızılderililerinde de bir kabile reisinin son derece güze! kızı.) 33 TEK DiL VE BABÎL KULESİ Gelelim Sümer efsanelerinden bu dinlere geçen konulara: Çok eski günlerde gerek Sümer ülkesi. Kendilerine apaçık deliller getirdiğinde bu bir sihirden başka bir şey değildir. Halbuki İsa yaşadığı sürede ne bir şey yazmış. s. İncil.558. Bu ışıkla birlikte Tanrı tarafından bir de çocuk gönderiliyor. gerek komşuları bolluk ve huzur içinde yaşıyorlarmış. gerilenin Judas olduğunu.l. Kur'un'ın Tevbe Suresi. Kaynaklan ve Açıklatnalan ile Destanlar. 1994. S. Hani îsrailoğullannı (seni öldürmekten) önlemiştim. (R. Rab onlan oradan dağıttı ve şehri bina etmeyi bıraktılar. Bakireliğin söz konusu olduğu çağ ve toplumlarda rahipler böyle bir şeyi yakıştırıyorlar.'" Bu ayete göre Allah.) İlginç olanı. Si-yamlılara göre evreni koruyacak Tanrının annesi bakireymiş. İlginç olanı. Aynı konu Tevrat'ta (Tekvin 11:1-9) şöyle: "Ve bütün dünyanın sözü bir. yalnız hayal edildiğini söylüyor. Sana kitabı. gökten ışık gelerek gebe kalmışlar. Birçok Çinli kralın anneleri. İsa'ya incili öğretmiş. The Boy wlıo went in Search his Futher. bu. Yeryüzünde dağılmayalım diye kendimize bir şehir. Contemporary Translations of the Native Literatures of North America.) Moğol Buyan Han'ın kızı Alankovva kapıdan giren ay ışığından gebe kaldığını söylüyor. onlan iyice pişirelim. güneşin oğlu oluyor.131. incil çok sonra çeşitli kimseler tarafından yazılmış. s. ayet 30'a göre. (Kolombien Land der Leğenden adlı bir broşürden. (Robert Cooper. Bilgelik Tanrısı Enkİ. hepsinin tek dili var. bir ormanda otururken bir bulut arasından sızan güneş ısınlarından gebe kalıyor. Birbirlerine 'gelin kerpiç yapalım. sayfasında. Yine benim iznimle anadan doğma körü.) Kitan efsanesinde kadının karnına bir ıgık düşüyor. Sen beşikte iken de yetişkin çağında da insanlarla konuşuyordun. Ölüleri benim iznimle (hayata) çıkarıyordun. Sözde ışık girerken sembolik bir hayvan şekli almış. Enlil'in üstünlüğünü kıskanarak insanlar arasında bozuşmayı. dili birdi. Buna Tevrat'ın rastlayamadım.. güneşin oğlu olarak Zak Kızılderiliierinin atası oluyor. s. Bu konu hakkında. Ve Ademoğullannın yapmakta olduğu şehri ve kuleyi görmek için Rab indi. Cooper 1846 yılında yazdığı ve daha önce sözü geçen kitabının 148. Hepsi de Hava Tanrısı Enlil'e tek dilde dua ediyorlarmış.Mâide Suresi. Ankara. hiçbir erkekle beraber olmayan bir kız sabaha kargı odasına giren güneş ışınlarından gebe kalıyor. Rabbin meleğinin kendisine buyurduğunu yaptı. Cooper. Mosheim da İsa'nın aslında bulunmadığını. O zaman Sümer metinlerinden ve kültüründen haberi yoktu ki. İsa'nın çarmıha gerilmedİğini. Being Substance of Thirteen Lec-tures on the Bibel. orada oturdular. Edited and with an Introduction by Brian Swann. (Ögel. Kuzey Amerika'da yaşayan Hopi yerlileri arasındaki bir öyküde. Tanrının kendisi veya elçisİymiş. savaşı çıkararak bu güzel çağa son veriyor ve Çeşitli diller koyarak insanların birbiriyle anlaşmalarını önlüyor. Böyle türeyen nesiller kutsal sayılmış veya nesilleri kutsal yapmak İçin böyle hikâyeler uydurulmuş. "bugün birinin gelip böyle bir olayı mahkeme önünde söylemesi herkesi güldürür. Onlar bir kavm. /«ri/'lerin yazılma tarihleri ve yazanlar hakkında çeşitli varsayımlar ortaya atılmış. 1989. Bir Moğol efsanesinde bir kadın dolu tanesini yutarak gebe kalmış. Benim iznimle çamurdan kuş şeklinde bir şey yapıyordun da ona üflüyordun ve benim iznimle kuş oluyordu.) 32 lemistim. olmazsa da Allah onu istemedi deniyor" diye yazmış. 150 ve Meydan Larousse. ayet 110: "Allah o zaman şöyle diyecek: 'Ey Meryem oğlu İsa! Sana ve annene (verdiğim) nimeti hatırla! Hani seni mukaddes ruh ile destekuykusuııdan uyandı. Karısını alıp doğuruncaya kadar onu bilmedi ve adım Isa koydu. Uygur efsanesinde gökten düşen bir ışıkla bir kayın ağacı gebe kalıp beş çocuk doğurmuş. Çin'de Tanrı Foe'nin annesi güneş ışığından gebe kalınıp. New York. hikmeti. Hıristiyan öğretmen Bassilides de çarmıha gerilenin Simon of Sirene olduğunu. c. İsa'nın yazılan mucizelerini de asla kabul etmiyorlar. Türk Mitolojisi. alacayı iyileşüriyordun. Meryem'den önce de Tanrı'dan gebe kalma hikâyeleri var." . Özellikle geçen yüzyıl. Doğan çocuk.

(Sutnerions.) 34 YARATILIŞ Sümer efsanesine göre evrende ilk olarak Tanrıça Nammu adında büyük uçsuz bucaksız bir su vardı. ayet 7: "O. Giovanni Pettinato. Hayvanlar yaratılıyor ve hepsini idare edecek Tanrılar meydana getiriliyor. Enbiyâ Suresi. "Suların yüzü üzerinde Allahm ruhu hareket ediyordu.27 Tevrat Tekvin l :2-9. 1971. ağaçlar.28 İnsanın Yaratılışı Sümer'de: Tanrılar. ikisi de 'isteyerek geldik1 dediler. Altta olan suyu üstte olan sudan ayırdı ve Allah kubbeye 'gök' ve alttaki kuru toprağa 'yer1 dedi. ayet 4: (iki ayet de aynı) "Gökleri ve yeri ve İkisinin arasmdakileri 6 günde yaratan. bunların sudan çıkması aynı." Fussilet Suresi. ayet 30: "Gökler ve yer yapışık iken onları ayırdığımızı. hem üçüncü şahıs konuşuyor.64-69. bitkiler ve hayvanlarla donatımı geliyor. . Fakat ana fikir. sonra arşa yerleşen Rahmandır. insanların korumasızlığmı. Gök Tanrısı onu alıyor. Das ultorientalisclıe Menschenbild und die Sumerischen undAkkadischen Schöpfungsmytfıen. ayet 9. Üstü gök oluyor. Kramer. güce karşı duyulan isteğin insanlara verdiği üzüntüleri sembolize ettiğini söylüyor S. ayet 3: "Şüphesiz ki. Bilgelik Tanrısı ile Hava Tanrısı yeri bitkiler." Bundan sonra yerin. gök ve yerin başlangıçta bitişik olması. ayet 59. sonra da işleri idare ederek arşa yerleştirendir. s. bütün canlıları sudan meydana getirdiğimizi bilmezler mi?" Burada Sümer ve Tevrat hikâyesi birbirine çok yakın. Kur'an'dm çok yüzeysel. sulan ayırsın' dedi ve Allah kubbeyi yaptı. yer olan altı da Yer Tanrıçası ile Hava Tanrısının oluyor. Allah 'suların ortasında kubbe olsun. Heidelberg." Hûd Suresi. Allah bunun üzerine 2 gün içinde 7 gök yarattı ve her göğün içini kendisine bildirdi. 28 Kur'an 'da yaratılış ile ilgili diğer ayetler: 35 ve bütün Tanrıları var eden Deniz Tanrıçası Nammu'ya bir çare bulması için yalvarıyorlar. Kramer." (Burada hem Allah." Sâffât Suresi. onu ikiye ayırıyor. Oğlu Hava Tanrısı Enlil. yoksa bizim yarattığımız gökleri yaratmak mı? Aslında biz kendilerini özlü çamurdan yaratmışızdır. Mezopotamya'nın ziguratlan olduğuna kuşku yok. yiyeceklerini hazırlamanın zorluğundan yakınıyorlar 27 Tarih Sümer'de Başlar. özellikle dişi Tanrılar çoğalmaya başlayınca işlerinin çokluğundan. Ey annem! Yeni doğanın kaderini söyle! İşte o bir insan!" Tevbe Suresi. O da Bilgelik Tanrısına bilgeliğini ve marifetini göstermesini söylüyor. sularla donatıyor. Secde Suresi." Furkan Suresi.Buradaki Babil kulesinin. Tanrıça o sudan büyük bir dağ çı-kanyor. 151. 11-12: "Ey Muhammed! Size yeri iki günde yaratanı mı İnkâr ediyorsunuz ve ona eşkoşuyorsunuz? "Sonra duman halinde bulunan göğe yöneldi ve ona ve yeryüzüne isteyerek veya istemeyerek buyruğuma gelin' dedi.150.N. Kol ve bacakları meydana getir. s. The Sumerians. İbraniler onları yıkılmış halde gördüler. ayet 11: "Ey Muhammedi Allaha eşkoşanlara sor! Kendilerini yaratmak mı daha zordur.) 29 S. arşı su üzerinde iken gökleri ve yeri 6 günde yaratandır.293. sizin Rabbiniz gökleri ve yeri 6 günde yaratan.N. Bu yıkılmış ve harap olmuş kule katıntılarının. Bilgelik Tanrısı yumuşak kilden şekiller yapıyor ve Tanrıçaya sesleniyor:29 "Ey annem! Adını vereceğin yaratık oldu. s. Onun üzerine Tanrıların görüntüsünü koy30 Dipsiz suyun çamurunu karıştır. Yakın göğü ışıklarla donattık ve bozulmaktan koruduk.

Yalnız iblis secde etmedi. karısını da kaburgasından yaratıyor. Birinci günde Tanrı gökleri ve yeri yaratıyor." Bu konu ile ilgili yorumlar hakkında daha geniş bilgi için. suların altından toprağı çıkanyor. gece ve gündüz güneş ve aysız meydana gelmiş. ay ve yıldızlan yapıyor. tekrar erkek çamurdan. 'Ben ondan hayırlıyım. Ve onlara. bitkileri hayvanları yarattıktan sonra Allah dedi: 'Suretimizde benzeyişimize göre insan yapalım! O yeryüzünde her şeye hâkim olsun. sulan ayıran bir kubbe yapıyor ve bu kubbeye. Onlara göre.) Beşinci gün. Kaynak Yayınlan. 5. yaratma değişik olarak anlatılıyor. birbirinden ayrı iki yaratılış efsanesini özetleyecek olursak (Tekvin. her türlü bitki ve insan çift olarak yaratıldığı halde. Yedinci gün Tanrı dinleniyor. beni ateşten. Üçüncü gün.I63]'e göre." 36 Bu iş esnasında bütün Tanrıların annesi. Doğum Tanrıçası ve Bilgelik Tanrısı olmak üzere 4 Tanrı birlikte bulunuyorlar. Akılcılar ise Allah'ı böyle düşünmek puta benzetmek olur diyor. Tekvin bap 1:27 "Ve Allah insanı kendi suretinde yarattı. Sümer'de. Das Land Sümer. Tevrat'ta. Turan Tursun. Dediklerinden ötürü elleri bağlansın. erkeklere sataşmaya başlamış. Stuttgart. burada yağmur henüz yağmadığı için. ayağı olan bir insan gibi tasavvur ediyorlar. Bunun yazıldığı yerler için. "Çoğalın!" diyor. Bu da onların Tanrıları insan gibi düşündüklerine bir kanıt oluyor. dişi olarak yaratıyor. Bu kadın kendini Adem'le eşit görüp. deniyor. ayet 64: "Yahudiler 'Allah'ın eli sıkıdır' dediler. kadın onun kaburgasından yaratılıyor. Yerden bir .1 Ve Allah insanı kendi suretinde yarattı ve onları erkek ve dişi olarak yarattı. 'Ey İblis! iki elimle yarattığıma secde etmekten seni men eden nedir? Böbürlendin mi. bir kır otu ve fidanı yoktu. gün bitiyor. Nereye dönerseniz Allah'ın yüzü oradadır. Altıncı gün sığırlar. o manevi bir güçtür. 'Ben muhakkak çamurdan bîr insan yaratacağım. yerde yaşayan bütün hayvanlar yaratılıyor. Bir hadiste Muhammed "Yüce Tanrı yarattıklarını yaratma İşini bitirince sırt üstü uzandı. Allah." Tevrat'la. tslanbul. gözü.) Allah daha sonra Adem'i topraktan." Ali Jmrân Suresi. ona. insanın yaratılışı iki türlü anlatılmış: Tekvin bap l: 26: "Allah yeri. Tabu Can Çekişiyor. kulağı. Din Bu 2. İnsanı kendi görünüşünde ve erkek. çev. Roger Amaldez [Hazreii Mulıammed. Bu da Muhammed'İn Allah'ı insan şeklînde algıladığını göstermektedir. nasıl dilerse sarf eder. Yaratılan bütün hayvanlara egemen olması için Tanrı. Burhanettin Sem. Yukarıda. altıncı günde yaratma bitiyor. s. yoksa yücelerden mi oldun?' dedi. ikinci gün. İstanbul 1982. hatta ikinci günde bitkiler ve ağaçlar bile çıkmıştı. eli. gece ve gündüzü meydana getiriyor. suda yaşayan hayvanlarla kuşlar yaratılıyor.30 Buradan anlaşılacağı üzere. istanbul 1991. Yerden ağaçlar. Tercüme. Muhammed Ul-Behiy. Hatta bazı bilim adamlan onun vücudunu evvela ellen kemikten oluşan bir varlık olarak bile düşünmüşler. 1962.s. Talmud'a göre bu ilk Adem'le birlikte yaratılan kadının adı Lilith'dir. 6. Hartmut Schmökel. Böylece. Onu tamamlayıp içine ruhumdan üfürdiiğiim zaman derhal ona secdeye kapanın!' Melekler loptan secde ettiler. Görüldüğü gibi Tevrat'ta insan altıncı günde erkek ve dişi olarak yaratıldığı halde. Özellikle ayın yedinci günü erkekler için büyük tehlike imiş. Fuat Sezgin. İslam Düşüncesinin ilahi Tarafı. Bunun benzerini yapmak hiç kimseye uygun değildir" demiş.209." Kur'an Mâide Suresi. Gök diyor. zira o büyüklük tasladı. Yakaladığı bir erkeği bırakmazmış.l41. kâfirlerden oldu." Tekvin bap 9:6 "Çünkü Allah kendi suretinde Adanı'ı yaptı. Tanrı. Allah'ı göklerde tahtında oturmuş. göğü. yer diyor. Bu Li-lith Sümer Aşk Tanrıçası tnanna'nın ağacına yuva yapıp onu kestirmeyen bir cinin adı. Bap 1:31): Yaratılış altı günde oluyor. "Rabbin meleklere demişti ki. şeriatçılar. Lanet olsun! Hayır! Onun iki eli de açıktır. Sulan bir yere toplayarak onlara deniz diyor. onları erkek ve dişi olarak yarattı. Tanrılar insanı kendi görünüşleriyle yaratmışlardı. s." S3d Suresi. Dördüncü gün. Bap 2:4'ten itibaren. yıldızlan. Tevrat Tekvin 2-7: "Rab Allah yerin toprağından adamı yaptı ve onun yüzüne hayat nefesini üfledi ve adam yaşayan can oldu. Aynı deyimi Tevrarta buluyoruz. bitkiler çıkartıyor. bkz. İblis.26-29. onun sözünü dinlememiş ve bir dişi cin olmuş. bkz. O sırada bir ayağını öbür ayağının üzerine koymuştu. (Hadis ve Sözleri). 37 Böylece yaratılmanın son günü. sürüngenler. (Halbuki birinci günde gök ve yer yaratılmış. Yer Tanrıçası. 1948. onu İse çamurdan yarattın' dedi. (Bkz. Dr. ayet 115: "Doğu da batı da Allah'ındır. ayet 71: . gökkubbesinde güneş.

Güneş Tanrısı söyleneni yapıyor.buğu yükseliyor ve Tanrı yerin toprağından Adam'ı yapıp hayat nefesini üflüyor. Heredot İse 17 bin yıl Önce diyor. Bu gösteriyor ki. doğuda Aden'de bir bahçe yapıyor. şekillenmiş cıvık bir balçıktan yarattık. Adam'ı oraya koyuyor ve o yalnız kalmasın diye." Hacc Suresi." Âli tmrân Suresi. BabiIIiler daha sonra yaşamış olmalarına rağmen. Fakat orada su yok. ancak barbarların yaşadığı çağa ait olmalı. bu hikâye iki ayrı kaynaktan alınmış. Bilgelik Tanrısı çok ağır hastalanıyor. ilginç ." Ayet 27-28: "Rabbin meleklere." Bu ayetin diğer bir çevirisi de: "Ant olsun ki. tarlaları ve çayırlan İle Tanrıların bahçesi haline geliyor. ayet 14: "Allah insanı pişmiş çamura benzeyen balçıktan yarattı. topraktan yarattık. Bunlara göre tektanrıh dinlerin yaratılış başlangıcı olarak verdikleri tarihler. 38 Kur'on'öa insanın yaratılışı çeşitli surelerde değişik tarzda geçiyor: Mü'minûn Suresi. Mısırlılara göre 13 bin yıl önce. işlenebilen kara. saf. işlenebilen kara topraktan bir insan yaratacağım. 'Ey iblis! Seni secde edenlerle beraber olmakta alıkoyan nedir?' dedi. bu yok. ayet 19: "Allah'ın nezdinde İsa'nın durumu Adem'in durumu gibidir. balçıktan. İlginç olanı. Diğer Tanrılar büyük güçlüklerle Yer Tanrıçasını bularak Bilgelik Tanrısını iyi etmesi için yalvarıyorlar. kadının erkeğin kaburgasından yaratılmış olduğunu kabul etmek. Güneş Tanrısına yerden su çıkararak orasını tatlı su ile doldurmasını söylüyor. Allah neden doğrusunu yazdırtmadı acaba? 40 ADEM'İN CENNETTEN KOVULMASI Sümer'de. Ve Adam. Tevrat'a göre yaratılış 6 bin yıl Önce olmuş. Böylece Dilmun meyve bahçeleri. biz insanı (pişmiş) kuru bir çamurdan. sayfasında şunları yazmış: "tik insanın çamurdan meydana geldiğini ve hayat nefesi verilerek canlandığını düşünmek. Hastalık ve ölüm bilinmeyen yaşam Ülkesi. işlenebilen kara topraktan yarattığın insana secde edemem' dedi. Tanrıça. Bugün 4 milyon yıl önceye ait insan fosilleri bulundu. ayet 2: "Çünkü bizi çamurdan yaratan. Fakat Sümer'de insanın yaratılma nedeni ve nasıl yaratıldığı ayrıntılı olarak anlatılmış." Secde Suresi. Buna karşılık Sümer Kral listesine göre 241 200 yıl öncesine gidiyor. Buna Yer Tanrıçası çok kızıyor. biz sizi topraktan. Tanrı. Dilmun adında. sonra hilkati belirsiz bir lokma et parçasından yarattık. Bunlara İnananlar. parlak Tanrıların yaşadığı bir ülke var. Bu cennet bahçesinde Yer Tanrıçası 8 bitki yetiştiriyor. Bu ağaçlar meyvelenince Bilgelik Tanrısı Enki her birinden tadıyor. ne tarihsel kaynaklara. îbüs'in dışında bütün melekler hemen secde ettiler.* * R. Su Tanrısı. doğrusu hesap gününe kadar lanet sanadır' dedi." 39 Ayet 30-31: "Bunun üzerine. Tanrıyı ölümle lanetleyerek ortadan yok oluyor. ikincisi Sumerlilere dayanıyor. temiz. ayet 7: "O ki. Ölüm zamanını takdir eden ancak odur. yaşayan can oluyor. Tanrının 8 bitkiye karşı hasta olan 8 organı için birer Tanrı yaratıyor. ne de bilimsel kanıtlara uyuyor. yarattığı her şeyi güzel yapmış ve ilk başta insanı çamurdan yaratmıştır." Ayet 33: '"Balçıktan. ayet 26: "Ant olsun ki. nutfeden. Çinliler 49 bin yıl önce diyorlannış. Fakat islam inanışına göre 5 bin yıl önceymİş. Allah onu topraktan yarattı. onların yaratılış efsanesinden iz olmaması. kaburgasından kadını yaratıyor. insanlar Adem ile Havva'dan üremiş olsalar bu kadar farklı ırklar nasıl meydana gelir?" 150 yıl önce yazılmış bunlar. onu yapıp ruhumdan üflediğimde ona secdeye kapanın' demişti." En'âm Suresi. Hıristiyanlık da bu tarihi kabul etmiş. ayet 5: "Ey insanlar! Şunu bilin ki. ayın küflü peynirden yapıldığı din kitaplarında yazılsa ona da inanırlar. ayet 12: "insanı süzme çamurdan yarattık." Ayet 34: '"Öyle ise defol oradan sen artık kovulmuş birisin." Hicr Suresi. sonra pıhtılaşmış kandan." Rahman Suresi. Bundan sonra. Allah. Cooper kitabının 209. Kur'an'da." Görüldüğü gibi her üç dinde de insan çamurdan yaratılmış. insanı balçıktan. 'Ben.

orada ölürsünüz. Father "Adam". Rab-bi de bunun üzerine tövbesini kabul etti. kötülük bilme ağacından yemeyeceksin. (Bunlardan ikisi Dicle ve Fırat-M.İ. s. ti kaburgadır. bizi bağışlamaz ve bize merhamet etmezsen biz kaybedenlerden oluruz' dediler.!6vd. Buna göre bap 2: 4-23'te anlatılanlar. onun kaburga kemiklerinden birini aldı. Görüldüğü gibi Tevrat'ta (bap 1:27) yaratılışın altıncı ve son gününde Allah insanı erkek ve dişi yaratmış olduğu halde. 'Birbirinize düşman olarak inin. yalnız şu ağaca yaklaşmayın. 77'nin bir anlamı da hayat'lır. Ancak dördüncü babın başında. ayet 115-122: . Allah. Allah yılanı lanetliyor. Ağaçtan meyve tattıklarında kendilerinin ayıp yerlerini gördüler. yalnız şu ağaca yaklaşmayın. 41 koydu ve Rab Allah. ayet 31: "Allah Adem'e her şeyin ismini öğretti. görünüşü güzel ve yenilmesi iyi olan her ağacı ve bahçenin ortasına da hayat ağacını. orada dirilirsiniz' dedi. fakat iyilik. bu konu çok yüzeysel ve çeşitli surelerde parça parça anlatılıyor. Eğer ikinci anlamıyla tercüme edersek Tanrıçanın adı "hayatın hanımı" olur." A'râf Suresi. Adem Rabbinden emirler aldı. ayet 35-37: '"Ey Adem! Eşin ve sen cennette kal. ondan bir kadın yaptı ve onu adama getirdi ve adam dedi: Şimdi bu benim kemiklerimden kemik ve etimden ettir. yoksa zalimlerden olursunuz' dedik. onları yerine getirdi. Rabbi onlara. Kain'i doğurduğu yazılı. eşini de onun kaburgasından yaratıyor.olan. yaratılan Taunlardan beşi Tanrıça (bu doktorlukta ilk uzmanlaşmayı da göstermesi bakımından önemli). Sümer hikâyesinden alınmadır. Sure sırası ile: Bakara Suresi." Tâhâ Suresi. Onu iyi eden Tanrıçanın adı. Diakonoff. İbranicede Adam veya Ha-Adam.) "Ve henüz yerde bir kır fidanı yoktu ve bir kır otu henüz bitmemişti.) Ve Rab Allah baksın ve onu korusun diye Adam'ı oraya koydu ve Rab Allah Adam'a. Adem (burada Adam yerine Adem deniyor)32 ve karısına giymeleri için kaftan yapıyor. çünkü Rab Allah yerin üzerine yağmur yağdırmamıştı ve toprağı işlemek için adamı yoktu ve yerden buğu yükseldi ve bütün toprağı suladı.M. Hasta olan organlardan biri kaburga. orada olanlardan istediğiniz yerden bol bol yiyin." Bakara Suresi.' Doğrusu ben size öğüt verenlerdenim1 diye ikisine yemin etti. Buraya kadar nedense karısının adı verilmemiş. melek olmanız veya burada temelli kalmanızı önlemek içindir.' Şeytan ayıp yerlerini kendilerine göstermek için onlara fısıldadı: "Rabbinizin sizi bu ağaçtan men etmesi. Amoritcedc Adanıu. siz yeryüzünde bir müddet için yerleşip geçineceksiniz. bunam'ja denilecek. orada yaşar. 'bahçenin her ağacından ye. karısının adının Havva olduğu ve Habil. Her ikisi. daha doğrusu "kırmızı toprak". on-lan bulundukları yerden çıkarttı. AfoBeiheft 19.Ç.123-127. Onlara 'birbirinize düşman olarak inin. Rab Adam'a derin bir uyku verdi. Ve Rab Adam'ı yalnız bırakmamak için bütün hayvanları topraktan yaptı ve onlara ad koymak için Adam'ı getirdi. Ve Rab Allah şarka doğru Aden'de bir bahçe dikti ve Adam'ı oraya 31 Tarih Sümer'de Başlar. Böylece onların yanılmaların sağladı. 'ben sizi o ağaçtan men etmemiş miydim? Şeytanın size apaçık bir düşman olduğunu söylememiş miydim?' diye seslendi. Cennnet yapraklarından onları örtmeye koyuldular." Bundan sonra yılanın kadını kandırarak yasak meyveyi yedirdiği ve bahçede olan Allah ile konuşmaları geliyor.31 Bu hikâye Tevrat'ta da var: (Tekvin 2:5-23. iyilik ve kötülüğü bilme ağacını yerden bitirdi ve bahçeyi sulamak için Aden'den bir ırmak çıktı ve oradan bölünerek dört kol oldu. Ve Rab Allah yerin toprağından Adamı yapü ve onun burnuna hayat nefesini üfledi ve adam yaşayan can oldu.s. Fakat Adam yalnız idi. anlamı insan. Kur'an'da. yoksa zalimlerden olursunuz. Kadını ağrılı çok çocuk yapması ve Adem'i de toprakla uğraşması İle cezalandırarak onları Aden bahçesinden kovuyor. 'Rabbimiz kendimize yazık ettik. Adam'ı tekrar yerin toprağından. ayet 19-26: '"Ey Adem! Sen ve eşin cennette kalın ve istediğiniz yerden yiyin. 42 Bakara Suresi. yeryüzünde bir müddet için yerleşip geçineceksiniz' dedik. Şeytan orada ikisini de ayarttı. Bu kelimede Nin hanım. yersen ölürsün1 dedi. Daha geniş bilgi için I." 32 Adem. "kaburganın hanımı anlamına gelen Ninti'dir. ayet 32: '"Ey Adem! Eşyanın isimlerini meleklere anlat' dedi.

Ana Tanrıça. Cennetteki iyiyi kötüden ayırmaya ölçü olan elma ağacından y2mesi Adem'e yasak edilmişti. Adem Rabbine başkaldırdı." Saff Suresi. Cennet yapraklarıyla örtünmeye koyuldular. iman eden ve iyi davranışta bulunanlar hiçbir haksızlığa uğratılmak-sızın cennete. Bunun üzerine ikisi de o ağacın meyvesinden yedi. ayet 15: "Müttektlere vaat olunan cennetin durumu şöyledir: İçinde bozulmayan sudan ırmaklar. biz daha önce Adem'e ahd vermiştik. Adem'in Allah tarafından affedilmesini Cebrail sağlıyor. Rabbi yine de onu seçip doğru yolu gösterdi. 33 Kur'an. Orada meyvelerin her çeşidi onlarındır."Ant olsun ki. Azrail. melekler yoğurdu. Adem 80 yıl şekilsiz toprak olarak. Adem). İkisinde de fışkıran 2 su vardır. Adem'e Mekke'yi yapması emrediliyor. insanın yaratılmasında Allah'a 4 melek yardımcı oluyor.33 Yasak ağacın "sonsuzluk ağacı" olduğu yalnız Tâhâ Suresi'nin 20. Bilgelik Tanrısını iyi ediyor. Sümer'de de. içenlere kuvvet veren şaraptan ırmaklar ve süzme baldan ırmaklar vardır. Adem'e secde etmesi emredildi. özellikle Aşk Tanrıçası ile İlgili bir ağaçtır. Kur'an'Aı şeytan. ayet 49: "Rabbine karşı durmaktan korkan kimseye-2 cennet vardır. İlginç olan. ayıp yerleri görünüverdi. fakat unuttu." Bunda Havva'nın nasıl yaratıldığı bildirilmemiş. Doğrusu cennette ne acıkırsın. yasak meyve yedirterek cennetten kovduruyor. Kapıları yalnız kendilerine açılmış Adn cennetleri vardır. 'Ey Adem! Doğru bu.bağışlama vardır. İkisinde de bir Tanrı bahçesi. ayetinde belirtilmiş. bahçeden su çıkarılması. Cebrail vasıtasıyla affedilip Mekke'de Arafat'a gönderiliyor. o çekinmişti. Cennetten yılan değil şeytan çıkartıyor ve ne Havva'nın adı. 4 Önemli Tanrı. ayet 49. Cebrail de Hac merasimini öğretiyor ve böylece insan nesli türüyor. Bilgelik Tanrısı Enki'ye. Cennetten kovulmasına kızan şeytan. Orada Havva ile buluşuyor. Meleklere 'Adem'e secde edin' demiştik." S5d Suresi. orda ne susarsın ne de güneşin sıcağında kalırsın' dedik. yılan ile anlaşıp Adem ile Havva'yı. 50: "Doğrusu Allah'a karşı gelmekten sakınanlara güzel bir gelecek vardır. Sümer ve Tevrat'ta birbirine oldukça paralel. Kamer Suresi. "Allah. Görüldüğü gibi." 43 Görüldüğü gibi bu hikâye. Sümer'de kaburgayı iyi etmek için Tanrıça yaratılıyor. Bu emri yalnız şeytan dinlemedi. lanetlenme. ikiyüzlü olan veziri İsimut veriyor. Bu ağaç. Ama şeytan ona vesvese verip: 'Ey Adem! Sana sonsuzluk ağacını ve sana çökmesi olmayan bir saltanatı göstereyim mi7 dedi. Kur'an'da cennet bahçelerine ait değişik surelerde çeşitli ayetler var. Ve Allah şekillendirdi." Ayet 50: "Bu cennetlerde akan 2 kaynak vardır." Ayet 48: "Bu iki cennet türlü ağaçlarla doludur. Rablerinden biı. yasak meyvenin yenmesi." Ayet 62: "Bu iki cennetten başka iki cennet daha vardır. adı Kaburganın Hanımı. ö sizin günahlarınızı bağışlar." 44 îslam mitolojisinde. tadı değişemeyen sütten ırmaklar. Burada. Şüphesiz O'nun va'di yerini bulacaktır. Meryem Suresi. îşte en büyük kurtuluş budur. ne de kaburgadan yaratıldığı yazılı. onu yumuşattı. onu azimli bulmadık. sakın cennetten çıkarmasın. yani çok merhametli Allah'ın kullarına gıyaben vaat ettiği Adn cennetlerine girecekler. ayet 12: "İşte o takdirde. Fakat yeryuvarlağı bu toprağı vermeye razı olmadı. Sümer'de Tanrıların yalvarması ile. ne de çıplak kalırsın. Sümer'de yasak meyveyi." Muhammed Suresi. bu efsanede ikisi birden yapıyor. Adem yaptığına pişman olarak yalvarıyor. Adem'in yaratılması ve cennetten kovulması daha değişik (Meydan Larousse." Cennetteki bu dört ırmak Tevrat cennetindeki 4 ırmak olmalı. Hikâye Tevrat'a geçerken kadın kaburgadan yaratılmış ve adı Sümer'deki ikinci anlamı olan Hayatın Hammı'mn (yaşatan hanım) îbraıice karşılığı Havva olmuştur. Bu yüzden cennetten kovuldu. bu efsane ile Kur'an arasında oldukça büyük farklılık var. İsrafıl adh meleklerine 7 kat yerden 7 avuç toprak getirmelerini emretti. Burada cennette bulunan elma ağacı. Bu işi Tevrat'ta yılan. senin eşinin düşmanıdır. yoksa bedbaht olursun. Bunlardan da öte. ayet 61. Cebrail. . Kur'an'da bir defa bunun sonsuzluk ağacı olduğu yazılmış. Şekil ve renk kazandıktan sonra meleklere. İblisten başka hepsi secde etmiş. Allah bu toprak Üzerine günlerce yağmur yağdırdı. Mikail. 62: "Tövbe eden. dikilmiş ağaçlar. sizi zemininden ırmaklar akan cennetlere Adn (Aden) cennetlerindekİ güzel meskenlere koyar. Sümer efsanelerinde çok geçen. 120 yıl da ruhsuz bekledi. Azrail toprağı zorla aldı.

' 'Ben istiyorum ki. yağ ve süt getiriyor. Sümer'de bu hikâye iki ayrı şekilde görülüyor: Birisinde Çoban Tanrısı Dumuzi ile Çiftçi Tanrısı Enkîmdu. çekirgeyi. 'Ant olsun seni öldüreceğim' dedi. Bunlar efsanelerde olmalı. Tanrının ülkede tek bir şahsa kızıp (Mısır'da Firavun) bütün insanlara felaketler vermesi ve bunlardan birisinin de suların kana döndürülmesidir. Mâide Suresi. Nihayet nefsi. Bu yüzden de kaybedenlerden oldu. Tekvin. Sabahleyin nehrin kenarına çıkan Firavun'a git. Bunun üzerine su baskınını. sığır ve tahıl. ben elimdeki değnekle ırmaktaki sulara vuracağım ve kana dönecekler. Adem'in iki oğlunun haberini gerçek oku: Hani bir kurban takdim etmişlerdi de. kış. Her ikisi kendi getirdiklerinin daha değerli olduğunu söyleyerek tartışıyorlar. onu. ona 'çölde bana ibadet etmeleri için kavmimi salıver. kazma ve saban gibi varlıkları» her biri kendi özelliklerini ortaya koyarak tanıştırmışlardır. Yaz da bunu kabul ederek kışa boyun eğiyor.Sümer'de Bilgelik Tanrısı Enki. îslam efsanesinde Havva'nın nasıl yaratıldığı belirtilmemiş. sen öldürmek için bana elini uzatsan. Değneğini ırmaktaki sulara vurdu. Bu tartışma tarzı ortaçağın sonlarına doğru Avrupa halkı arasında yapılan tartışmaların ilk örnekleri sayılıyor. "Ant olsun ki. ayetlerinde şöyle geçmektedir: '"Bizi sinirlemek için ne mucize gösterirsen göster. Islamda aynı işi Cebrail yapıyor. fakat Kain'e ve onun takdimesine bakmadı. diğer Tanrılardan haber getiriyor." Bu olay A'râf Suresi'nin 132. Sumerliler. Hava Tanrısı Enlil'e. kışın getirdiklerini daha üstün buluyor. ağaç ve kamış. gümüş ve bakır. kemale eriştiricilik nitelikleri de (Meydan Larousse. Havva'nın İkiz çocukları belki söylence olarak bunlardan çıkarılmıştır. Enkimdu bu seçimi dostça kabul ederek onlarla arkadaş olur." • Tevrat ve Kur'an 'da Havva'nın biri kız biri oğlan doğan ikiz çocuklarından söz yok. Ve Rab. bap 4: l: "Ve Adem karısı Havva'yı bildi ve gebe kalıp Kain'i doğurdu ve yine kardeşi Habil'i doğurdu. bit46 kiler ve değerli taşlan getiriyor. Cebrail'in kudret sahibi olması. güveyi. Cebrail) Bilgelik Tanrısına uymaktadır. diye îbranüerin Allahı beni sana gönderdi. Kain'e dedi: 'Niçin öfkelendin ve suratını astın? Eğer iyi davranırsan o yükseltilmeyecek mî? Ve iyi davranmazsan günah kapıda pusuya yatmıştır." Bu olayda müşterek nokta. Habil de sürüsünün ilk doğanlarından ve yağlarından getirdi. Çoban Tanrısı Dumuzi'nin ürünlerini beğenerek onunla evlenir. fakat sen ona üstün ol. kardeşinin cesedini nasıl gömeceğini ona göstermek için yeri eşeleyen bir karga gösterdi: 'Yazık bana! Şu karga gibi olup da kardeşimin cesedini gömmekten aciz mi oldum' dedi ve ettiğine yananlardan oldu. Ve onun isteği sensin. birisinden kabul edilmiş. Her biri Inanna'ya kendi ürününü Över ve sonuçta Tanrıça. Ve Rab Kabil'e ve onun takdimesine baktı. ve 133.' Ve Kain kardeşi Kabil'e söyledi ve vaki oldu ki.34 Suların Kana Çevrilmesi Konusu Tevrat. . Yaz da ağaçlar. ayet 27-31: "Onlara. yavrularını. kırda oldukları zaman Kain kardeşi Kabil'e karşı kalktı ve onu öldürdü. Mısırlılar İçecek su bulamadılar. toprağın semeresinden Rabbe takdime getirdi. Ve Kain çok öfkelendi. Aşk Tanrıçası İnanna'ya âşık olurîar.' Musa Rabbin dediğini yaptı. sen hem benim günahımı. Çıkış bap 7:14-25: "Rab Musa'ya dedi: 'Firavunun yüreği inatçıdır. Adem ve Havva'nın çocukları Habil ve Kain hikâyesi: Tevrat. çeşitli hayvanları. diğerinden kabul edilmemişti. kuş ve balık. Habil koyun çobanı oldu. kardeşini öldürmeye itti de onu öldürdü. halk kandan başka içecek bulamıyor. Diğer bir hikâye de şöyle: Emeş yaz. Bütün sular kana döndü. Fakat Kain 45 Çiftçi oldu. Öyle ki. Ve Kain günler geçtikten sonra. Enten kış." Bu konu Kur'an'da yine çok kısa ve bu adlar da yok. yine de büyüklük taslayıp suçlu bir millet oldular. ben sana öldürmek için el uzatacak değilim: Ben âlemlerin Rabbi olan Allah'tan korkarım. Bu kavgayı gören Tanrı. hem de kendi günahını yüklenip ateşe atılacaklardan olasın: Zalimlerin cezası budur' dedi. kurbağalan ve kanı birbirinden ayrı mucizeler olarak onlara musallat ettik. kavmi salıvermek istemiyor. Diğeri de 'ancak sakınanlardan kabul eder' dedi. sana inanmayacağız' dediler. Derken Allah. insanlara.

21&. 47 bahçenin kenarında uyuyakalıyor. Kraıner. Su dolduran köleler (kadın). çok güneşli olduğu için bahçesinde bir şey yetiştireme-yen bir bahçıvanın. kurallara karşı geleni cezalandır ama bu kadar ağır ve ölümcül olma diye onu yatıştırıyor. Kadın korku ile etrafına bakındı. Onların tatlı kokusunu duyan Tanrılar üşüşüyorlar. Tarih Sümer'de Başlar. bir gemi yapmasını söylüyor. Sonra kadın nasıl bir felaket yaptı! înanna utancından ne yaptı! Ülkede bütün kuyuları kan ile doldurdu. Utnapiştim geminin İçine ailesini. öptüm onu." (Bu metnin tümü için.59-62. Kutsal fahişe (înanna) yorgunluk içinde (bahçeye) yaklaştı. s. akrabalarım. Utnapiştim dağın tepesine kurbanlarla içkiler sunuyor. înanna korku ile etrafına bakındı. Onu bahçemin köşesinde gördüm. Bu arada altın da almayı unutmuyor. Şafak attı. O konacak yer bulamadığı için geri dönüyor. adeta yılbaşı törenlerine benzer şenliklerle işler yapılıyor. bu insanları bir Tufan ile yok etmeye karar veriyorlar. beyaz. Yer Tanrıları da yerden fışkırtıyor sulan. ilk kutsal kitap Tevrat'ta yazılı olduğu biliniyordu. Tufanı yaptıran Tanrı Enlil gelip gemiyi ve insanları görünce çok kızıyor. güneş doğdu. Halbuki. kırmızı ve su katılmamış şaraplar nehir suyu gibi bol olarak içiliyor. sanatçıları. bkz. Buna göre bu hikâye. Hakikaten daha sonra . Derin uykuya daldı. birine kızan Tamının. yalnız. 7 gün bekledikten sonra Utnapiştim bir güvercin salıyor dışarı. Bilgelik Tanrısı ona karşı çıkarak. Bilgelik Tanrısı (Enkİ). Bu konu. Bahçemin köşesine döndüm. tnanna göğü dolaştıktan. Gemi yapıldığı müddetçe çeşitli hayvanlar kesiliyor. Tufan öyle azgınlaşıyor ki. tufandan kurtulup Tanrılar tarafından ölümsüzlük verilen Utnapiştim tarafından anlatılmıştı. Tanrılar onların gürültü ve şamatasından uyuyamaz olmuşlar. içinde geçen adlar başka bir dile aitti.) 48 TUFAN Çok eski çağlarda. fakat o da geri geliyor. Tecavüz ettim ona. Tanrıların bir tufan yapmaya karar verdiklerini. Sular yalnız gökten boşanmakla kalmıyor. Adam söylendiği şekilde gemiyi 7 günde tamamlıyor. Bunun üzerine dört büyük Tanrı. Son olarak uçurduğu kuzgun 49 geri dönmeyince dışan çıkıyorlar. Geminin kapısı kapanır kapanmaz şiddetli bir fırtına ile birlikte yağmur boşanıyor. Fakat geçen yüzyıl içinde Ninive'de yapılan kazılarda çıkan Asur Kralı Asurbanipal'ın kütüphanesi içindeki bir tablette aynı hikâye okununca (1872) büyük bir şaşkınlık yaşanmış ve bu inanç kökünden sarsılmıştı. Ölümsüzlüğü arayan Gılgamış'a. kim bunları kurtardı diye. Daha sonra bir kırlangıç gönderiyor. The Sumerians. 219. yeri dolaştıktan sonra. Altlarında çeşitli ağaçların odunları yanan ocaklara 7 kazan konarak kurban ederi pişiriliyor. kandan başka bir şey dolduramadılar. Geminin tarifini veriyor.Sümer efsanesinden geçen bir konu da. bir 34 S. Gılgamış Destanı'nın son kısmım oluşturan bu hikâye. göğü dolaştıktan. günah yapanı. Böylece Utnapiştim ve kansı ölümsüz bir yaşam ile nehrin ağzındaki Tanrılar bahçesine yerleştiriliyorlar. s. insanları yok etmek amacı ile Tanrı tarafından büyük bir tufan yapıldığı hikâyesinin.N.35 Bu hikâye Sami bir dil olan Akadca ile yazılmıştı. o dili konuşan Su-merliler tarafından yaratılmış olmalıydı. bütün ülkeye çeşitli felaketler vermesi. ülkeye çeşitli felaketler veriyor. yeri dolaştıktan sonra. kırların evcil ve yaban hayvanlarını dolduruyor. Bu kıyamet 6 gün 6 gece sürdükten sonra yedinci gün gemi Ni-sir Dağına oturuyor. Sümer'de Aşk Tanrıçası înanna. onu yaptıran Tanrılar bile korkuyor. Buna kızan Tanrıça. Buna göre kısaca: İnsanlar öyle çoğalmıştı ki. Bunu gören bahçenin sahibi gidip Tanrıçaya tecavüz ediyor. yarattıkları insanların ortadan kaldırılmasına çok üzülüyor ve Şuruppak şehrinde yaşayan Utnapiştim'in evinin duvarından seslenerek. Odun taşıyan köleler kandan başka bir şey içemediler. geniş yapraklı ağaçlar dikerek bahçeyi yararlı hale getirmesini anlatan şiirin bir bölümünde yazılı: "Bir gün kraliçem.

İnsanlık sonuna kadar dayandıktan sonra. nümün bitkisini doğurdu. Nümün bitkisinin meydana gelişi hakkındaki şiirden: Rüzgâr yağmur getirdikten sonra."31 36 Tarih Sümer'de Başlar. Sanders. An ve Enlil insanı adıyla çağırdıktan sonra. Onu sevdiler. Ziusudra isimli birine bir Tanrı tarafından durum bir duvar arkasından bildiriliyor. sözümü tut! Kulak ver söyleyeceklerime! Bizden bir Tufan kült merkezlerini kaplayacak. 2. Fırtına "yağmuru getireceğim" dedikten sonra. Bütün yapılmış duvarlar yıkıldıktan sonra. Ne yazık ki.99. Sümer şair ve ozanlarının Tufanın getirdiği felaket ve etkilerini bildiklerini gösteriyor. nümün bitkisini doğurdu. Dilmun ülkesine yerleştirdiler. Revised Ediîion Incorporating New Material. kral. Tanrı An ve Enlil önüne attı kendini. 'Duvardan bir söz söyleyeceğim. Bitkilerin adını. 1972. Burada geminin nasıl yapılacağı bildirilmiş olmalı. 7 gece sürdüğü. Ziusudra'yı güneşin doğduğu yere. in ihe World of Sümer. "yağmuru yapılmış duvarların üzerine boşaltacağım" dedikten sonra. aynca onun yaptığı felaketi başka konulara ait kompozisyonlarda da sözgelişi anlatmışlardır. Gök emir verdi. koruyan. s. metnin en az yarısı yoktu. saygılı olan Her gün tanrısal görevlerine dikkat eden Ziusudra'ya Tanrı Enki. 35 N. 50 "Sonunda: Ziusudra. Tanrılar meclisinin sözü karardır. Bir adam. Ülkenin yıkılması tamamlandıktan sonra. Tufan "her şeyi silip süpüreceğim" dedikten sonra. insanlığın tohumu yok olacak. ona. 108-113. 128-132. yer doğurdu. 7 gün. Fakat bulunan kısımlar konu hakkında oldukça aydınlatıcıdır. Bunda da Tanrılar insanlara kızarak bir Tufan yapmaya karar veriyorlar. Penguen Books. Metnin yine okunan kısmında Tufan'ın bütün şiddetiyle memleketi kapladığı. 1986.Phi-ladelphia Üniversitesi Müzesi'nde bulunan yansı kınk bir tablet bunu kanıtladı. The Epic of Gilgemesh. Kudurmuş fırtına yağmur getirdikten sonra.'" Bundan sonra tabletin kırık kısmı geliyor.K. Smner şairleri Tıtfan'ı yalnız hikâye olarak anlatmakla kalmamışlar. ot bittikten sonra. ikinci bir adama karşı çıktıktan sonra. Yer doğurdu. Kramer'e göre. Tahıl yetiştikten. gök emir verdi. Bu tablette Tufan Hikâyesi Sumerce ve şiir tarzında yazılıydı. bir tanrı gibi yaşam verdiler. Lagaş şehrinin başlangıcından Guda'nın zamanına kadar (îö 2150) olan olayları kapsayan yarıtarihsel bir belgedeki Tufan ile ilgili bölüm: Tufan her şeyi silip süpürdükten sonra. Ele geçen böyle iki metinden Tufan İle ilgili satırlar: 1. O. güney . Fakat henüz gökten krallık inmemişti. Detroit. s. insanlığın tohumunu. Karabaştı Sümer halkı kendisini yeniden kalkındırdıktan sonra. s.N. bittiğinde Ziusudra'nm Tanrılara kurbanlar yaptığı yazılı. An ve Enlil'in emirleriyle Krallık hükümdarlık son bulacaktır. S. Bu satırlar şöyle: "Alçakgönüllü. ensi-Iik kurulduktan sonra. İnsanlığın tohumu korunduktan sonra. Kramer. an Autobiography. Bu iki belge.

yay da bulutta görünecektir." Nuh 950 yıl yaşadıktan sonra ölüyor. Üçüncü defa gönderdiği güvercin dönmeyince karaya çıkıyorlar. Tanrıların insanlara kızması ve Tufan'a karar vermesi. Tevrat'ta Allanın kendisi. hem de gemide onunla beraber bulunanları kurtardık ve onları halifeler kıldık. Görüldüğü gibi bu üç hikâye temelde birbirinin aynıdır. Kurtulan canlılardan ve Nuh'un oğullarından yeni insanlar türüyor. ve 12. Buzullar erimeden önce Karadeniz. Gemi 7. ayet 36-44: "Nuh'a vahyolundu ki. "Tufan" kelimesi yalnız bir kere geçiyor. Tekrar 40 gün bekliyor Nuh. Dedi ki. Bak. 10. ayet 59: "Ant olsun ki. Ankebût Suresi'ndeki çeşitli ayetlerin çoğu. yüzyıllarda önemli ve yazıya geçmemiş su baskınları olmuş. Nuh'u kurtaran. Ayetlerimizi yalanlayanları da suda boğduk. Bizim gözlerimiz önünde bildirdiğimiz gibi gemiyi . Doğrusu ben üzerinize gelecek azaptan korkuyorum. Nuh. Nuh söyleneni yerine getiriyor. Biz hem onu. Boğazın tabanından 85 metre derinlikteyim ş 51 Aynı olayın Tevrat'taki anlatılışı: Tevrat'ta (Tekvin bap 6-9) bu konu çok uzun. Yazı icat edildikten sonra da ağızdan ağıza ulaşan bu olay yazıya geçiriliyor diye varsayıyor jeologlar. ona insanları yok etmek İçin bir Tufan yapacağını. Nuh'u uzun ömürle ödüllendiren hep tek Tanrı. Sonra suların tamamıyla çekilip çekilmediğini anlamak için önce bir kuzgun salıyor dışarı. Tevrat'ta. geminin yapılması. gün bitiyor. Tufan Sümer'de 7 gün. Öyle ise onların işlemekte oldukları günahlardan üzülme. Sümer ve Babil metninde bu karan gizlice bildiren Bilgelik Tanrısı. Yerin üzerine bulut getirdiğim zaman. O geri gelince bekliyor. bir güvercin uçuruyor. sizin ondan başka tanrınız yoktur. Kur'an'da bu olay çok yüzeysel yazılmış. 11 bin yıl Önce buzullar eriyince denizler birdenbire yükselmiş ve sular. Allahı tanıyan.1" Vunus Suresi. Nuh'u elçi olarak kavmine gönderdik. ayet 73: "Yine de onu yalanladılar. 6 gece. Rab hoş kokular duyunca artık tekrar Tufan yapmamaya karar veriyor. Babil'de 6 gün. Sular ancak 150 günde azabyor. bunların kokusuna Tanrı veya Tanrıların gelişi. gemi yapılması önerisi. ve 8. fakat Bilgelik Tanrısı onu yatıştırıyor ve kurtulana ölümsüz bir yaşam verilerek Tanrıların bahçesine gönderiliyor. onunla birlikte giden biri.. 11. Boğaz'dan büyük şelaleler halinde denize boşalmış. gününde Ararat dağına oturuyor. Sümer ve Tevrat'ta insanların fena olması ve Marmara'nın suyu Karadeniz'e akmıyormuş. Yeryüzünde her şey yok oluyor. Jeologlara göre. yaptığına pişman olan." Hûd Suresi. Tekvin bap 9:12: "Ve Allah dedi: Benimle sizin ve ebedi devirlerce sizinle beraber olan her canlı mahlukun arasında yapmakta olduğum ahdin alameti şudur: Yayımı buluta koydum ve benimle yerin arasında bir ahit alameti olacaktır. canlıların içine alınması. Tufan'a karar veren. Tufan'ın olması.Mezopotamya'da zaman zaman büyük su baskınları olmuş. Aynı konuyu birkaç yıl önce istanbul Üniversitesî'nde konferans olarak dinlemiştim. gemidekilerin kurtulması. kavmi ile olan İnanç problemleri ile ilgili. Tufan'ın oluşumu hakkında yeni bir varsayım Cumhuriyet Bilim ve Teknik dergisinde yayımlandı. Ayrılan noktalar: Babil efsanesinde Tanrılar insanların çoğalması dolayısıyla gürültülerinin artarak Tanrıları rahatsız ettikleri İçin Tufan yapmaya karar veriyorlar. Tufan ile ilgili surelerde ayetler sırasıyla şöyle: A'râf Suresi. 7. Bundan kurtulanlar veya bu felaketi görenler Mezopotamya'ya göç ediyor. Rab. 52 yüzünden. artık kavminden iman etmiş olanlardan başkası asla inanmayacak. kurbanlar. gemiden çıkmaları için de aylarca bekliyorlar. Bu yüzyıl İçinde 1925. 'Ey kavmim Allah'a kulluk edin. Kurbanlar kesiyor Nuh. Babil'de Tufan'ı başlatan Tanrı Enlil kurtarıldıkları için çok kızıyor. ayda ve ayın 17. Tufan başlıyor ve 40 gün sürüyor. Nuh'un. İçine neler alacağını bildiriyor. kendisine bir gemi yapmasını söylüyor ve geminin nasıl yapılacağını. Bu bolalma İle deniz kıyısında olan yerler su altında kalıyor. Tevrat'ta 40 gün. 1954 yıilannda büyük felaketlere neden olmuş su baskını. 7. Nuh ile konuşarak bir daha yeryüzünde Tufan yapmayacağına ahdediyor. Onda insanlar fena ve bozulmuş olduklarından Rab onları yok etmeye karar veriyor. Nuh Tufanı Karadeniz'de olmuştu. uyarılanların sonu nasıl oldu. 1930. yüzyıllarda Abbasiler zamanında.

Sumerlilerden gelen izlerdir. diğer kısmı istanbul Arkeoloji Müzelerinde bulundu. 'Ey yer. Çünkü onlar da yoldan çıkmış bir kavimdiler.213'te. Oğlu da boğulanlara karıştı.37 37 Sumerlilerin yazdığı kral listesine göre (bkz. Buna karşılık Tamının insanlara kızması. ancak bu yüzyılın ikinci yarısından sonra anlaşılabilmiştir. gemi. "Eyüp Peygam-ber'in sabn" hikâyesinin de." Görüldüğü gibi bu hikâyeden. Nuh." Ankebût Suresi. Bunun üzerine biz onu ve beraberindekileri yüklü geminin içinde kurtardık. The Sumerians. Sumerlerden kaynaklandığı. 'Haksızlık yapan millet Allah'ın rahmetinden uzak olsun' denildi. Nuh dedi ki. ayet 14. bir kısım insanların kurtulması. 15: "Ant olsun ki. iş bitti. Cooper s. 'Rabbim! Kulum beni yalanladı. kâfirlerle beraber olma' diye seslendi. Bu metnin yazıldığı tabletin bir kısmı Philadelphia Ünİversitesi'nde. S. o 950 yıl onların arasında kaldı. gemiden nasıl çıktıkları. iyi bilin ki. geri kalanları suda boğduk. R. Oğlu 'beni sudan koruyacak bir dağa sığınacağım' dedi. Tevrat'ta da (Tekvin 5) Adem'den başlayarak Nuh'a kadar 365-930 yıl arasında yaşayan 9 sansın adı var." Yâsîn Suresi. bizim emrimiz gelip sular kaynayınca her cinsten birer çifti.' Nihayet emrimiz gelip sular kaynayınca Nuh'a dedik: 'Her cinsten birer çifti ve aleyhinde hüküm verilmiş olanlar dışında. 'Eğer bizimle alay ediyorsanız. ayet 46: "Bunlardan önce de Nuh kavmini helak etmiştik. ne kurtaran bulunur ne de kendileri kurtulabilirdi. hayvanı ve onlara aylarca yetecek yiyecek ve içeceği taşımasına imkân olmadığını. Tufan'ın ne kadar sürdüğü. soylarını dolu bir gemiye taşımamız ve kendileri için bunun gibi daha nice binerleri yaratmış olmamızdır. Tufan'dan önce binlerce yıl yaşayan 8 kral saltanat sürmüş. suyu yut. sen konukl atanların en hayırlısısın!"' Şuarâ Suresi.' Pek az kimse onunla birlikte 53 iman etmişti. biz Nuh'u kendi kavmine gönderdik de. ayet 117-120: "Nuh. Nuh gemiyi yaparken kavminden ileri gelenler her uğradıkça onunla alay ediyorlardı. gökten ve yerden suların taşması. Tevrat'ta bunlara kral denmiyor." 54 Zâriyât Suresi.N. Tevrat'taki ölçülere göre yapılan Nuh'un gemisinin o kadar yolcuyu. Geminin nasıl yapılacağı. Artık benimle onların arasında sen hükmünü ver. ayet 26-29: "Nuh.' Gemi dağlar gibi dalgalar arasında olanlarla birlikte yüzüp gidiyordu. siz nasıl alay ettiyseniz biz de sizinle alay edeceğiz. Kramer. Sonunda onlar zulümlerini sürdürürken Tufan kendilerini y akalayı verdi. Ama biz Nuh'u ve gemide olanları kurtardık ve bunu âlemlere ibret kıldık. 'bugün Allahtan başka koruyucu yoktur' dedi. Su çekilip azaldı. durması da Allahın izniyledir. peygamber olarak da belirtilmiyor. aynca gemide bir pencere olduğunu ve onun da kapalı bulunması ile bu kadar canlının havasız yaşayamayacağını. beni ve beraberimdeki inananları kurtar!' dedi. gemi Cudi'ye oturdu. olayın bir kimseye bildirilmesi.L. Geride Sümer'deki gibi 8 ad kalıyor. 20 kadar ayette değişik şekillerde söz edilmiş1. din kitaplarına girmiş. Aralarına dalga girdi. 'gemiye binin. Nuh gemiden uzakta bulunan oğluna 'yavrucuğum bizimle beraber bin. Zira onlar kesinlikle boğulacaklardır. Bunun üzerine ona şöyle vahyettik: 'Gözcülüğümüz altında ve bildirdiğimiz şekilde gemiyi yap. Sen yanındakilerle o gemiye yerleştiğinde 'bizi zalimler topluluğundan kurtaran Allah'a hamt olsun' de ve de ki. ayet 41-43: "Onlara bir delil de. geminin bir dağa yanaşması. Fakat parçaların birçok yeri kınk veya bozuk olduğundan metnin tümü tam olarak elde edilemedi. 'Rabbim beni yalancı çıkarmalarına karşı bana yardım et!' dedi. onun yüzüp gitmesi de. C. içlerinden daha önce kendisi aleyhinde hüküm verilmiş olanlar hakkında bana hiç yalvarma. . çünkü onlar mutlaka boğulacaktır. The Sumerians.328). 'Beni bereketli bir yere indir. 7 sure içinde. Nuh'un neden 950 yıl yaşadığı bildirilmemiş. Woolley. Bunlarda yalnız bir kez "Tufan" kelimesi geçiyor. bu yüzden bunların Tanrı bildirisi değil uydurma olduğunu yazıyor. ey gök sen de suyu tut!' denildi. Bunlardan birini Allah almış ve yok etmiş. Bunlar ayrı ayn okunup birleştirilince 135 satıra ulaşan şiir tarzında yazılmış bir hikâye ortaya çıktı." Mü'minûn Suresi. uzun ömür. Dedi ki. s. Di-lesek onları da suda boğardık. aileni ve iman edenleri gemiye yükle.yap ve zulmedenler hakkında bana söyleme. 55 EYÜP PEYGAMBER HiKAYESi Dilimizden pek eksilmeyen.

akraba ve arkadaşları tarafından yapılan fena davranışlar anlatılıyor. 57 Söylediği doğru sözü Tanrısı kabul etti.) Hikâyenin başında Rab. Sümer şiirinden bazı bölümler: (Tarih Sümer'de Başlar. onu yücelterek. beni korumayacaksın? Ne kadar zaman beni rehbersiz bırakacaksın? Bir doğru söz söylüyor akıllı bilginler. Bana saygı duymayan. dürüst çobanım bana kızdı. evvela insanın Tanrısını övmesini. Bundan sonra başına gelen bu hallerin kendi günahtan yüzünden olabileceğini söyleyerek. Tanrılar meclisine bu duaları götürerek iyi sonuç alıyor. Arkadaşlarının da kendi üzüntülerine katılmasını istiyor. şimdi benim aşım açlık. sokağa çıktını kalp sıkıntılı. şeytana. Ondan sonra adı verilmeyen bir adama. Ve sen Tanrım ona engel olmadın! Ben bilgin. ona iş yapmaya zorlandım. Hilenin adamı beni güney rüzgârı gibi sardı. İniltili sözlerimi söylemek istiyorum. bu felaketlerden kurtulabileceğidir. Kanatlarını geren hastalık cinlerini uzaklaştırdı. Düşmanı olmadığım çobanım bana fenalık aradı. Fena hastalıklar yakıyor bedenimi. Tanrım gün ışıdı. Karısı ona "bunu veren Allah'a lanet et!" diyor. Allah'ın bunu haksız olarak kendisine verdiğini şiir halinde anlatıyor." Tevrat'ta bu hikâye.'" Bundan sonra mutlu sonuç şöyle: "insanın Tanrısı onun acı gözyaşlanna ve ağlamalanna kulak verdi. neden genç cahiller içine sokuldum? Ben anlayışlı. Günahsız bir genç. Kötü kader eline aldı beni. yüceltmesini. Adam başına gelen felaketlerden söz ediyor. Tanrısı fenalıklardan elini çekti. Cesur. Bundan sonra Eyüb başına gelen felaketleri. Genç adamın yalvarış ve yakarışları tanrısının kalbini yumuşattı. düşmanca baktı. Tanrım Önünde durmak istiyorum. Bundan sonra Allah ile Eyüb karşılıklı . dünyaya gelmemesi gerektiğini. neden bilgisizler arasında sayıldım? Her yerde yiyecek var. şimdi bana kimse değer vermiyor. 56 Bana durmadan yeni üzüntüler verdin. 'Asla günahsız bir çocuk annesinden doğamaz. Tanrısı yanına koruyucu bir cin koydu. Arkadaşım dürüst sözümü yalanladı. Eyüb. Eyüb sesini çıkarmıyor. senin önünde beni utandırdı. Acılarımı bildirmek istiyorum. insanın felaketlere uğradığı zaman. yüzünü kaldır. kötülüğü de öyle üstlenmeliyiz" karşılığını veriyor. Eve girdim ruh ağır. Herkese paylar verilirken benim payım üzüntü oldu.Hikâyenin ana fikri. Hilenin adamı bana tuzak kurdu. çalıyor yaşam soluğumu. ona yalvarıp yakararak kalbini yumuşatıp. s.) "Ben anlayışlı insandım. Şeytan da. kendisinin bunu hak ettiğini söyleyerek Allah'ı savunuyorlar. Gözyaşlarımdan başka bir seçeneğim yokmuş gibi üzüntü kapladı beni. Ne zamana kadar beni İhmal edecek. Şiir. Tanrısına affetmesi için yalvanyor. (Tevrat. Eyüb'ün iyi bir kul olduğunu söylüyor. Eyüb'ün vücudunu tabanından tepesine kadar çıbanlarla dolduruyor. ağlayıp sızlamalarla kalbini yumuşatmasını öğüt vererek başlıyor. insanın kendi Tanrısıdır. Yoldaşım doğru bir söz söyleyemedi bana. Adamın dua dolu tövbeli sözünü. "eğer onu fena duruma düşürürsen bak sana nasıl lanet edecektir" diyor. O. Tanrım. Tanrısının onu affettiğini bildiren bir kısımla son buluyor. Bu şiir. en eski zamandan beri yoktu. Ona müşfik bir melek verdi. beni var eden babam. Arkadaşları ise Tanrının haksız iş yapmayacağını. Gözyaşları. Doğru sözüm yalana döndü.96-98. Sümer'de yalvan-lan Tanrı. ağıt ve sıkıntı sardı beni. Adamın üzüntüleri sevince döndü. birçok bilge dolu sözle süslenmiş 1040 satın kapsayan bir şiir halinde anlatılmıştır. Eyüb de "Allah'ın iyiliğini nasıl kabul ediyorsak. benim günüm karanlık. bunu yapan Tanrıya lanetler saçacağı yerde. Şeytan.

Bu muhakkak ki. beni mahkûm etme! Niçin benimle çekişiyorsun bana bildir!" Bap 13:1: "Bana günahımı ve suçumu bildir. daha büyük mutluluğa erişiyor." Bap 30:26: "Ben ışık beklerken karanlık geldi." Bap 30:1: "Yaşça benden küçük olanlar üzerime gülmekte!" Bap 34:5: "Hakkım varken yalancı sayılmaktayım." 38 Robert Cooper." Daha önce de belirtildiği gibi Eyüb'ün tövbesi Tanrı tarafından kabul edilerek." Bap 19:2: "Ne zamana kadar canımı üzecek. Akıp giden vadilerin yatağı." Bap 7:11: "Niçin günahımı bağışlamaz. Şimdi ise seni gözlerim gördü. bir vadi gibi. şaşılacak şeyleri Niyaz ederim. . "Kutsal hayalet tarafından yazılmış" diyenler de varmış. Eyüb Allah'a söylüyor: "Sen her şeyi yaparsın! Anlamadığım şeyleri söyledim.tartışıyorlar." Bap 7:11: "Ruhumun sıkıntısı ile söyleyeyim. ve beni sözle ezeceksin?" Bap 19:13: "Kardeşlerimi benden uzaklaştırdı. Canımın acılığı ile şekva edeyim. Birçok Yahudi bilginleri bu kanıda." Bap 42: Şiirin sonu. dinle de ben söyleyeyim! Sana sorayım da bana anlat! Senin için kulaktan işitmiştim. Her ikisi de kendi yaptıktan iyi işleri sayıp döküyor." 59 Bap 19:14: "Akrabalarım gelmez oldu. Sevdiklerim de yüz çevirdiler. Ruhum kırıldı. Fesadımı gidermezsin?" Bap 10:2: "Allah! diyeyim. bu hikâyenin Yahudi kompozisyonu olamayacağı yazılı. 58 Bap 7:3: "Miras olarak bana sefalet aylan verildi. Niçin yüzünü göstermiyorsun?" Bap 13:23: "Fesatlanm ve suçlarım ne kadar? Bana günahımı ve suçumu bildir!" Bap 16:6: "Ağlamaktan yüzüm kızardı.38 Tevrat'taki şiirden. "Bu Tevralta bulunan kitaplardan hiçbiriyle ilgili değil. s. aynı eser. Pay olarak da meşakkat geceleri. Dâhice yazılmış bir kompozisyon ve onda anlatılan drama Yahudilere ait olamaz" deniyor. Benden üstün olanı bilmediğim. 'it stand alonc İn İtS glory' (o. Sümer şiirine paralel olan bazı satırlar: Bap 63:15-16: "Kardeşlerim hainlik ettiler." Bap 34:6: "Hakkım varken yalancı sayılmaktayım. kendi ihtişamı içinde başlı başına duruyor). günlerim karardı.HO'da. ve tozda külde tövbe etmekteyim. Sonunda Eyüp söylediklerine pişman olup tövbe ediyor. başka bir dilden Yahudiceye çevrilmiştir. Bundan ötürü kendimi hor görmekteyim." Bap 19:19: "Hep sırdaşlarım benden ikrah ediyorlar. ve tanıdıklarım bana bütün bütün yabancı oldular. Allah da onun tövbesini kabul ederek sağlığına kavuşturuyor ve mal mülkünü de iki kat yapıyor. Yakın dostlarım da beni unuttu. Böylece Eyüb arkadaşlarının yanında saygınlığını kazanıyor.

yine Sümer metinlerinin çözülmesi ile açıklanabildi. Bu hikâyeyi kısaca özetleyelim: Aşk Tanrıçası İnanna İle Dumuzi birçok zorluktan sonra evleniyorlar. Bunun üzerine biz. Dumuzi'in kız kardeşi Rüya Tanrıçası Geştinannan'ın. anlaşılamayan bir hayli satır var. Bunun için onlar. Daha sonra yaptığına pişman olan. Yapılan incelemelerde bunların.252-260. yeryüzüne bırakılmıyor. "Süleyman'ın Şarkılar Şarkısı"ndaki şiirlere benzer şiirler bulundu. O da Tevrat'ta bulunan. sazlar eşliğinde söylenen şarkılar ve ilahiler olduğu anlaşıldı.39 Sümer ekonomisi tarıma dayalı olduğundan. O ne iyi bir kuldu. kiliseyi sevilen. Bu yüzyılın ilk yarısından sonra. ayet 84'te. Tanrıça her gittiği yerde Tanrı ve Tanrıçaların. ne de tarihle ilgiliydi. ayet 41-44: "Kulunuz Eyüb'ü de an! O Rabbine nida etmiş ve 'doğrusu şeytan bana bir yorgunluk ve azap verdi' diye seslenmişti. Sümer şiirinden en az bin yıl daha geç yazılmış. Kendisinden dert ve sıkıntı olarak ne varsa giderdik ve ona aile efradını. bütün konularda olduğu gibi. Bilgelik Tanrısı Enkî'nin yardımı ile Tanrıça. ancak dört sure içinde birkaç ayette bulunuyor. Yalnız Sümer inancına göre. Enbiyâ Suresi. Fakat Sümer metninde birçok yerin kınk olmasından okunamayan. Bu inanca uyarak Sümer şair ve ozanları onlarla ilgili uzun bir efsane yaratmışlar ve bunu yazıya geçirerek zamanımıza kadar ulaştırmışlardır. Aşk Tanrıçaları înanna ile Çoban Tanrısı Dumuzi'yi (bu başlangıçta bir kral idi. Tanrılar meclisinde kabul ediliyor. 39 Tarih Sümer'de Başlar. İsa'yı seven. şiirsel bir dil ve bilgi dolu sözlerle donatılmış. yeraltı yaratıkları ile dışarı çıkıyor. 62 Böylece Dumuzi kış aylarında yarım yıl yeraltında kaldıktan sonra bahar zamanı dışarı çıkıp tekrar karısı ile birleşiyorlar. Daha derin ve kapsamlı. yerlerde sürünerek yas tuttuklannı görüyor ve hiçbirini göndermeye kıyamıyor." Konu çok kısa yazılmış olmasına rağmen şeytanın azap vermesi. Sumerlilerin yeniyıl bayramlarında. Sümer ve Tevrat metinleri. Her ikisinde de bu felaketlerin kendi günahları yüzünden ceza olarak verildiği söyleniyor. Tevrat araştırıcılarını yüzlerce yıldan beri meşgul eden ve nedenini bulamadıkları bir konu da.için bir hatıra olmak üzere onun duasını kabul ettik. daima Allah'a yönelirdi. ülkelerinde bolluk ve bereketin olması idi. onu. Ötekinde bu belirtilmemiş. sonradan Tanrı yapılmış nasılsa) evlendirirlerse. £«r'art'a(gelince. . ayet 83-94: "Eyüb'e gelince: O Rabbine 'başıma bu dert geldi. Eline bir sap al da onunla vur. onlar için tarımla ilgili konulann en önemlisi. konu olarak aynı Tev-raf'taki. israil'i sevilen olarak yorumlamışlardı. kendisinin yokluğundan çuvallar giyerek. kardeşi yerine yarım yıl yeraltında kalması. Fakat kocasının bulunduğu şehre gelip. hem ailesini hem de onlarla beraber bir mislini bağışladık. kilise papazları. Tanrıça olmasına rağmen. fakat kocasının cezasız kalmasını da istemeyen Tanrıçanın yardımıyla." Sâd Suresi. Tevrat'ta. bu da çok yüzeysel. Bunu. özellikle istanbul Arkeoloji Müzeleri arşivindeki Sümer edebi metinleri okunup çözülünce. Bu şiirlerde bir seven bir de sevilen vardı. duanın kabul edilmesi. Fakat orası "gidip de dönülmeyen ülke". îbraniler ise Yahveyi seven. sabır. Açık saçık şiirlerden oluşan bu bölüm Tevrat'ta niçin bulunuyordu? Görünüşe göre onlar ne dinle.60 Görüldüğü gibi. kendi yerine birini göndermek üzere. zaten her çocuk günahı ile doğuyor. Sümer şiiri daha yalın. sen merhametlilerin en merhametlisisin!' diye niyaz etmişti. ibrahim'den başlayarak bütün peygamberler arasında Eyüb'e de vahi edildiği yazılı. "Süleyman'ın Şarkılar Şarkısı" 61 bölümü. tarafımızdan bir rahmet ve kulluk edenler . ayrıca bunlarla birlikte bir mislini daha verdik. 'Ayağını yere vur! İşte yıkanacak. s. Tanrıya yakarış. diğer kaynaklarla paralel. Kurala göre. karısının yokluğuna aldırmayarak keyfle tahtında oturduğunu görünce. içilecek soğuk su!' Bizden bir rahmet ve olgun akıl sahipleri için de bir ibret olmak üzere ona. büyük bir kızgınlıkla "alın bunu" diyerek cinlere veriyor. 19. ödüllendirilme. Eyüb Allah'ı görüyor. Bu evlilikten sonra Tanrıça yeraltı dünyasına gidiyor. onların verimlilik gücünü ve ölümsüzlüklerini paylaşacaklarına ve bu yolla ülkelerinde bolluk ve bereketi sağlayacaklarına İnanmışlardı. yeminini bozma! Gerçekten biz Eyüb'ü sabırlı bulmuştuk. Nisa Suresi. yüzyılda ise bunların İsrail düğünlerinde yapılan tören ile ilgili olduğu söylenmiş. ayet 163 ve En'âm Suresi.

onun düğünü gününde ve yüreğinin sevinci gününde. Senin güzelliğinle neşelenelim. açık saçık şiirler yazılmış ve bunlar bestelenerek şarkı haline getirilmiştir. Çünkü. Bap 2:10-12: "Sevgilim cevap verdi ve bana dedi: Sevgilim. Indiana. Senin okşamalarını şaraptan ziyade anarız." Bu satırlar. ortalık uyanıyor.) Bap 3:11: "Ey Sion kızları! Çıkın. 63 Tevrat: Neşideler Neşidesi. bal tatlısı! Beni büyüledin. Hezekiel bap 14'te anlatılan fahişe. and Kitual in Ancient Sümer. Aspects ofFaith. kış geçti: 64 Yağmurlar geçip gitti. Yerde çiçekler görünüyor. Tevrat'a göre Süleyman'ın her dinden 700 karısı varmış ve onların dinlerini de Süleyman sürdürürmüş. hatta daha geç zamari-lara kadar sürdüğü anlaşılıyor. Güvey seni okşayayım! Yatak odasında bal dolu. kız kardeşim. Malta İndli.Bu birleşmeyi zamanın kralı ile bir başrahibe evlenerek kutluyorlar. bal tatlısı! Arslan! Kalbimin sevgilisi." Bu satırlar da kutsal evlenme töreninin baharda yapıldığını anlatmaktadır. înanna'ya "kız kardeşim" der. ağaçlar yeşilleniyor. Sümer ve Tevrat şiirlerinden bazı bölümleri karşılaştıralım: İstanbul Arkeoloji Müzesi arşivinde bulunan ve bir rahibe tarafından Kral Şusİn'e söylenmek üzere yazılmış bir şiirden bölümler: "Güvey kalbimin sevgilisi. Senin neşen hoştur. bu şiirler bırakılmış olmalı. Kral beni iç odalarına götürdü Seninle biz ferahlanıp seviniriz. bap 1:2-4: "Beni kendi ağzının öpüşleriyle Öpsün: Çünkü okşamaların şaraptan daha iyidir.40 Bu bereket kültünün İsa'nın zamanına kadar. Seni sevmekte onların hakkı var. Arsîan! Senin tarafından yatak odasına götürüleyim. O taç ki. Senin neşen hoştur. Sümer bereket kültünü oluşturan bu törenler. yavuklum! Gözlerinin bir bakışı ile. Myth. sevgi dolu. Kokuca ıtırın ne güzel. Terennüm vakti geldi. Beni kendine çek. 1969. Bundan ötürü seni kızlar seviyor." Bap 4:9-11: "Kaptın gönlümü. Gerdanının tek zinciri ile gönlümü kaptın. güzelim. biz senin ardınca koşarız. karşında titreyerek durayım! Güvey! Senin tarafından yatak odasına götürüleyim! Beni büyüledin. Itınn güzel kokusu da her çeşit baharattan! Ey yavuklum! Bal damlatır dudakların. İşte bu yüzden Tevrat'tan birçok dinle ilgili olmayan konu çıkarıldığı halde. Tevrat. kutsal evlenme törenlerinin Kral Süleyman zamanında devam ettiğini kanıtlıyor. Bunun için'büyük törenler yapılıyor. Anası onun başına giydirmişti. Bap 6:10: . kız kardeşim. 22:l-14'le anlatılan "gök krallığının düğünü" Sümer'in "Kutsal evlenme törenini" yansıtıyor gibi. İşte bu törenlerde okunmak üzere kralın ve rahibenin veya Tanrının ve Tanrıçanın ağzından birbirlerine karşılıklı söylemeleri için aşk dolu." (Sümer'de Tanrı Dumuzi. Bu törenlerin Süleyman zamanında büyük bir ihtişamla devam ettiği. yavuklum! Şaraptan ne kadar hoştur okşamaların. şiirlerin ona ait olarak gösterilmesi ile kanıtlanabilir. hayvanlar çoğalıyor. Senin adın kabından dökülen ıtır gibidir. Artık yeni bir yıl başlamıştır. karşında titreyerek durayım. kalk da gel. işte. Sümer'in Aşk Tanrıçası înanna gibi ve onun kültünün kaldırılması çabalan ile ilgili görünüyor. bugün "Kutsal Evlenme Törenleri" olarak nitelendirilmiştir. Kral Süleyman'ı taç ile görün. Arslan! Seni okşayayım!" 40 Samuel Noah Kraıner. The Sacred Marriage Riîe. Okşamaların ne güzel.

Bugün de İsa'nın annesi Meryem'e. Massachusetts. Dudaklarımı başına bastırdın. Türk Bilgisi Araştırmaları. Yunanlılarda Afrodit. birkaç Sümer şiirinde bile paralellikler bulunuyor. 10 2400 yıllarında İsrailliler gibi Sami bir ırktan olan Sargon adında biri Sümer'i ele geçirerek bir Akad Krallığı kurmuştu. . Bkz. Romalılarda Venüs adı altında saygı görmüş ve varlığını sürdürmüştür. Sümer Aşk Tanrıçası İnanna. Sarniler Mezopotamya'dan Ortadoğu'ya kadar yayılmaya başlamış ve Akad dili de konuşulan dil haline gelmişti. kuzeyde Orta Asya'nın batısına (Aratta. güçlü olduğu çağlarda. elma İle beni canlandırın. sınırları doğuda Hindistan'a (Dilmun?). Sumerlilerden İsraillilere doğrudan doğruya olmamıştır. Ostlİng. batıda Akdeniz'e (Ebla. 66 Öyle ise bu kültür onlara nasıl ulaşmıştı? Bu ulaşmanın çeşitli yollarla olduğu bugün kanıtlanabiliyor. Safevilerde Ali'nin dünyaya yeniden geleceği inancı da Dumuzi efsanesinden kaynaklanıyor demektir. Fakat bunların büyük kısmı hâlâ toprak altında olmalı. Ay gibi güzel. Bu kadın kim?" Bu satırlar da Tanrıça Inanna'mn niteliklerine uymaktadır. savaşanların. Dumuzi'nİn serüvenini andınyor. Musevilerde de Tanımuz şeklinde. Çünkü genlik. Bazı çevrelerde Tanrıça seviyesine getirildiğinden. Ülkemizde mayıs ayı başında bahçelerde.) İsa'nın durumu da Dumuzi'ye benziyor. hatta dinlerinin temelini oluşturmuştur. Dumuzi'nİn yeraltına götürülüşü dramını canlandırıyor. Onun ve ondan sonra gelen sülalesi zamanında. isa'ya yapılanlar ve her yıl yeryüzüne çıktığı düşüncesi. Aralık 1991. Seyfelmuluk ve Bediülcemal Hikâyesinde Eski Yaktn Doğu Kültüründen Kalma Unsurlar Hakkında. Dr. Hurrum)."Bakışı seher gibi.. kalbimin adamı. Yalnız. oralardan ticaret amacı ile gelen İnsanlar Sümer kültürü İle bir bağlantı kurmuşlardı. güneyde Mısır ve Habeşistan'a (Ma-gan. eziyet edilerek yeraltına götürülüşü. 1985. Bunun için niyet yapanlar sabaha kadar bu olayı beklerlermiş (Yaşar Kemal'in Ağn Dağı Efsanesi'nâen). fa65 kirlerin. Kuşkusuz bunlar gibi pek çok şiir vardı Sümer'de. Richard N. Sümer devletinin. Dumuzi. bir Çağatay şairi tarafından Hİcrİ 950'de mesnevi şeklinde yeniden kaleme alınmış olan Bediülcemal ve Seyfelmuluk hikâyesinde bulunmuştur.) Bütün bunlardan anlaşılacağına göre Sumerlilerin kurdukları din ve yarattıkları zengin edebiyat Ortadoğu milletlerine büyük etki yapmış. Günay Kut'a candan teşekkürlerimi sunarım. Çünkü aşk hastasıyım ben. (The Search ofMaıy. Akadlarda İştar. Gönül Tekin. İnanna'ya ait nitelikler yakıştırılıyor. (Bu çok değerli makalenin fotokopisini bana veren yazarın kardeşi Sayın Prof." Sumercede buna paralel olan satırlar: "Sevgilim. Bu ayın 17'sinde İsrail kadınlarının oruç tutarak mabet kapısına gidip ağlamaları. Ağzını ağzıma dayadın. Sol elin başımı okşadı. Çünkü İsrail'in tarih sahnesinde görülmeye başlamasından en az bin yıl önce Sumerliler varlıklarını yitirmişti. sosyal adaletin savunucusu. Bu kutsal evlenme törenlerinin izleri.52-56. O da İnanna gibi. Martu) hatta Kıbrıs'a. tekrar yeryüzüne çıkışı. hatta mezarlıklarda (Tah-takuşlar köyünde) kutlanan Hıdırellez şenlikleri bu kutsal evlenme törenlerinin bir devamı gibi görünüyor. s. bu etki. Hızır ile İlyas Pey-gamber'in bir araya gelmesi nedeniyle yapılıyor. Journal of Turkish Studies. annelerin. Sancak açmış ordu gibi korkunç." Görüldüğü gibi.277-300. İsrail'de Astarta. iki yıldızın birleştiğinin görülmesine bağhyrruş. oğlundan daha çok ona tapıldığından. takvimimizde Temmuz adı olarak sürüyor. üzüntü çeken ailelerin yardım için ona dua ettiklerinden söz ediliyor. göğün hâkimesi. Sağ elini vulvama koydun. Sol eli başımın altında olsun. Dumuzi'nİn dövülerek. Ayrıca bu günlerin gecesinde yapılan bir niyetin olacağı. ezilenlerin koruyucusu sayılıyor. Belki bazı müzeler ve koleksiyonlarda da henüz okunmayanlar vardır. The Time. Bap 2: 5-6: "Kuru üzümle bana kuvvet verin. Güneş gibi temiz. s. Oralara giden asker ve tüccarlar. Meluhha) kadar genişlemişti. Handmaid ör Feminist. Sağı da beni kucaklasın.

Bu geçiş devrinde Sümer okulları ve akademilerinde Sümer dili ve yazısı en yüksek düzeye çıkarıldı. oradan da bir tüccar kolonisi olarak Filistin'e girmişti. bu bilginlere Babil kütüphanelerini inceleme olanağı verdi.41 En son olarak Babil Kralı Nabukadnezzar'm (604-562) Filistin'i ele geçirip bütün Yahudi bilginlerini BabiVe sürgün götürmesi. 1962. Görüldüğü gibi. Fakat Sumerlilerin eğitim tarzı. Buralarda. s J 07). Onun askerleri ve parasal gücü ile kendi şahsi Tanrısını onlara Tamı olarak kabul ettirmiş ve bu arada Mezopotamya'dan getirdiklerini halka aşılamıştı.) Bu çalışmamızla. Mezopotamya'da Kaldealı 67 Ur'dan Harran'a göçmüş. Cyrus Gordon'a göre (The Common Background of Greek and Hebrew Civilizalions.Bir müddet sonra Sumerliler yeniden canlanarak bir Sümer devleti kurdular. yüzyılda yaşayan Yahudi otoritesi Eben Ezra ve 16. Max I. bunların hepsi çözülemeyen bir sır olarak kalacaktı. Böylece Babillilerin Sumerlilerden aldıkları kültür. ortaçağdaki Latince. Bu yüzden Sümer okulları ve programlan oralarda uygulandı. Babil Krallığı adı altında bütün Sümer ülkesine egemen oldular. tüccar prens olduğu yazılıyor. kütüphanelere gönderildi.) bu tür topluluklar. Tevrat'a göre. Di-mont. (Yahudilere Babil tutsaklığının yaptığı etkiler hakkında daha geniş bilgi İçin. Babilliler Sümer Tanrılarım. yüzyılda yaşayan Yahudi filozofu Spinoza. 68 . EK: SÜMER EFSANELER! YAZILI TABLETLERDEN ÖRNEKLER 41 Tevrat. efsaneleri ve edebi yapıtları Babil okullarında öğretilmeye devam edildi. Sümer dini ve edebiyatı İsraillilere çeşitli çağlar ve yollardan ulaşmıştır. özellikle Musa tarafından yazıldığına inanılan ilk beş kitabın Musa tarafından yazılmadığını. Onlar bozulan veya eriyen bir nesne üzerine yazmış olsalardı. bu Tanrılara ait mabetler. s. yine onların icat ettiği yazıya ve yazı malzemesi olarak kullandıkları kile borçluyuz. adlarını değiştirerek kendilerine Tanrı yapmışlar. Jews. İbrahim'in dövüşçü. diğer şehirlerdeki eğitim kurumlarına. s. okullarda her iki dilde eğitim yapıldı. İÖ 1500 yıllarında Akadca ve çîviyazısı Ortadoğu'da uluslararası bir dil ve yazı haline geldi ve o ülkelerde.69-72. bkz. 12. dilleri ve yazısı yoluyla o ülkelere yayıldı. Yine Sami bir halk olan Amoritler. G Tekvin bap 14'te. ancak Babil tutsaklığından sonra yazılmış olduğunu söylemişlerdir (Robert Cooper. kardeşi oğlu Lut'u kurtarmak için çeşitli krallarla savaştı rmış. Sumerce halk dili olmaktan çıktı. Evinde bulunan 308 uşak ve askerini. God and History. Sumerliler de Akadca'yı öğrenmek zorunda kaldıklarından. askeri olduğu kadar tüccar da oluyorlar ve bulundukları ülkenin sınırlarını koruyor!armış. Yahudilerin. Ülkede gittikçe çoğalan Samiler Sumerce'yi Öğrenmek. O da oldukça kısa bir şiire sonra parçalandı. Hıristiyan ve Müslümanların atası olarak kabul edilen İbrahim Peygamber ve ailesi. din kitaplarına Sumerlilerden geldiğini açıklamaya çalıştığımız konular hakkındaki bilgilerimizi. Sumerce. Thİrteen Lectures on Bibel. dinleri. Sumerlilerin yarattıkları dinsel ve edebi yapıtları birçok kopya halinde yazılarak.26. dinsel törenler korunmuş. ilahiler. eskiçağdaki Yunanca gibi dinsel bir dil olarak hemen hemen İsa'nın doğumuna kadar sürdü. Tevrat'ın. dualar Sumerce okunmuştur. Babil devleti kurulduktan sonra. Ne w York. en azından yazarların bu dili Öğrenme zorunluluğu ortaya çıktı.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful