T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN
GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

KİŞİSEL GELİŞİM

ANKARA 2006

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; • Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılan değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

• •

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ..................................................................................................... 3 1. BİREYSEL GELİŞİM.......................................................................................................... 3

1.1. Bedensel Özellikler ........................................................................................... 3 1.2. Zihinsel Özellikler............................................................................................. 5 1.3. Ruhsal Özellikler............................................................................................... 7 1.4. Kendini Tanıma................................................................................................. 8 1.5. Kendini Geliştirme .......................................................................................... 13 UYGULAMA FAALİYETİ................................................................................... 16 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME......................................................................... 23
ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ................................................................................................... 25 2. MESLEKİ GELİŞİM ......................................................................................................... 25

2.1. Etkin Problem Çözmek ve Proje Geliştirmek ................................................. 25 2.2. İletişim, Sunum ve İkna Becerilerini Geliştirmek........................................... 28 2.2.1. İletişim...................................................................................................... 28 2.2.2. Sunum....................................................................................................... 31 2.2.3. İkna Becerileri .......................................................................................... 32 2.3. Zamanı Verimli Kullanmak ............................................................................ 33 2.4. Strese Karşı Dayanıklı Olmak......................................................................... 35 2.5. Kişisel Motivasyonu Sağlamak....................................................................... 39 2.6. Birlikte Çalıştığınız İş Arkadaşlarınızla Uyum Sağlamak .............................. 39 2.7. Yaptığınız İşlerde Özgüven Sahibi Olmak...................................................... 42 UYGULAMA FAALİYETİ................................................................................... 44 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME......................................................................... 45
CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 47 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 48 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 49

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 90KG00001 Tüm Alanlar Ortak Alan Kişisel Gelişim Toplumsal hayatta gerçekleşen insan ilişkilerini gözlemleme iş yaşamında, sosyal yaşamda, eğitim yaşamında ve kişisel gelişimde bilgi ve beceriler kazanma materyalidir. 40/24 Kendini tanıyıp yeteneklerini ve mesleki yeterliliklerini geliştirebilecektir. Genel Amaç Kendini tanıyıp yeteneklerini ve mesleki yeterliliklerini geliştirebileceksiniz. Amaçlar MODÜLÜN AMACI Bedensel, zihinsel ve ruhsal özelliklerinizle birlikte, kendinizi tanıyıp kendini geliştirme ilkelerini öğrenerek kişisel gelişiminizi başlatabileceksiniz. Mesleki yeterliliklerinizi ve iş ortamlarındaki başarılarınızı geliştirebileceksiniz. Ortam: Sınıf, işletme, kütüphane, ev, bilgi teknolojileri ortamı, kendi kendinizle ve grupla çalışabileceğiniz tüm ortamlar, Internet ortamı. Donanım: Sınıf, televizyon, vcd., dvd., bilgisayar, kütüphane vb. materyaller Modülün içinde yer alan her faaliyetten sonra o faaliyetle ilgili verilen ölçme değerlendirme araçlarıyla kendinizi değerlendireceksiniz. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Uygulamalı değerlendirme ile modülde kazandığınız bilgi ve araştırma sonuçlarınızı değerlendirip arkadaşlarınız ve öğretmeninizle sonuçlar çıkaracaksınız. Modül sonunda modülün tamamını içeren modül değerlendirme ( Yeterlik Ölçme) ile kendi kendinizi değerlendirecek, öğrendiklerinizi başarısız olduğunuz bölümleri saptayacak, eksik olduğunuz konulara tekrar dönerek bilgilerinizi tamamlayacaksınız.

EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI

ii

GİRİŞ GİRİŞ
Sevgili Öğrenci, Bir yolculukta esas olan, nereye gidilmek istendiğini bilmektir. Hele ki bu yolculuk bir ömür sürecek olan yaşam serüveniyse, varılmak istenen hedefin önceden belirlenmesi asla ihmal edilemeyecek bir önem taşır. İyi bir hedef, ancak o hedefe yönelen kişinin kendi özelliklerini tanıyabilmesiyle seçilebilir. Kişi, hedefini kendi kabiliyetleri ve beklentileriyle örtüştürebildiği oranda başarıya ulaşabilir. Bu sebeple belki de kişinin hayat yolculuğunda cevaplaması gereken en önemli soru “Ben kimim ve yaşam hakkı olarak hayattan ne istiyorum?” sorusu olmalıdır. Kişisel gelişim ve mesleki gelişim çabalarının başarısı, kişinin hedeflerini oluşturmadaki başarısına bağlıdır. Elinizdeki bu modül size, bu yolculukta yararlanabileceğiniz temel bilgileri sağlamayı amaçlamaktadır. Bu modülle; kendinizi tanımak, genel kişilik özelliklerinizi belirlemek, ilgi, ihtiyaç ve beklentilerinizi anlayabilmek için ihtiyaç duyacağınız temel yöntemleri öğreneceksiniz. Ayrıca, iş hayatınızda daha başarılı ve mutlu olmanızı sağlamak amacıyla, mesleki alanda ihtiyaç duyabileceğiniz temel yetenekleri kazandıracak bilgileri de bu modülde bulabileceksiniz. Modülden en üst düzeyde faydalanabilmenizin yolu, öncelikli olarak değişim ve gelişim arzusuna sahip olmanıza bağlıdır. Hayatı olduğu gibi kabul etmeyip onu daha nitelikli bir düzeye yükseltme gerekliliğine inanarak, başarıyı yakalayabilirsiniz. Bu başarı için modülde size verilen yöntemleri elinizden geldiği kadar anlayıp uygulamaya çalışınız. Metinlerin içerisinde ve bölüm sonlarında verilen uygulamaları mutlaka içtenlikle ve yeterince vakit ayırarak sonuçlandırmaya özen gösteriniz. Yaşamın bir fırsat olduğunu ve çok değerli olduğunuzu asla unutmayın. Başarılar.

1

2 .

ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ-1 AMAÇ Bedensel. Bireyin kişiliğinin ve yaşam tarzının belirleyicilerinden birisi olan bedensel özellikler. Çevrenizde örnek olarak değerlendirebileceğiniz bir kişinin. 1. Çevrenizde size değer verdiğini düşündüğünüz bir insanın. Bireyin bedensel özellikleri denildiğinde. BİREYSEL GELİŞİM 1. kemik yapısı. anne-babanın taşıdığı genlere. kilo. boy. kendinizi tanıyıp kendini geliştirme ilkelerini öğrenerek kişisel gelişiminizi başlatabileceksiniz ARAŞTIRMA Kendinize örnek aldığınız bir tarihi şahsiyetin yaşam öyküsünü okuyunuz ve değerlendiriniz. kas yapısı. beğendiğiniz özelliklerini anlatan bir kompozisyon yazınız. bedenin oranı. duruşu. sizi anlatan bir yazı yazmasını sağlayınız. bedeni oluşturan organ ve sistemlerin yapısı ile dış görünüşünü etkileyen ten rengi. anne karnında geçen yaşam sürecine ve doğum sonrası etkenlere bağlı olarak değişir. birbirine bağımlı birçok etkenin bir araya gelmesi ile şekillenir. saç rengi gibi unsurlar akla gelir. Bedensel Özellikler Bireyde bulunan bedensel özellikler. zihinsel ve ruhsal özelliklerinizle birlikte.1. biçimi. biçimlenir ve kişiye özgü bir hal alır. göz rengi. 3 .

ilk yıllarda oldukça yüksektir. kız çocuklarının ergenlik dönemine daha erken girmeleridir. bireyin fiziksel gelişimini etkileyebilmektedir. Bebekte dişler 6-8. Embriyo dönemi. yeniden bir hızlanma görülür. Örneğin bebek dört yaşına geldiğinde. kullandığı ilaçlar. Yedinci aya gelindiğinde bütün organlar yaşamsal görevlerini yapabilecek olgunluğa erişir. Tıpkı boyca büyümede olduğu gibi. çocuğun büyüme hızında önemli artışlar olmaz.Bedensel gelişimse doğum öncesinden başlayıp 18-20 li yaşlara kadar insan bedeninde görülen değişim ve olgunlaşma sürecidir. 4 . Hareketler refleks olarak başlar ve zamanla bilinçli hale gelir. arasındadır. Okul çağına doğru. Birey okul çağına geldiğinde boyu ortalama 100-125 cm. lise çağında ise 38-66 kg. Bebekte kas. civarındadır. fakat ergenlik çağına doğru boy uzamasında yeniden bir artış görülür. İki yaşına kadar dişler tamamlanır. iki buçuk yaşında dört katına ulaşır. Okul çağındaki çocuğun ortalama ağırlığı. Bu süre içerisinde kıkırdak dokular. Bu dönemde kalbin oluştuğu ve atmaya başladığı gözlenir. Bunun sebebi. doğumdaki boyunun hemen hemen iki katına ulaşır. arası. ortalama 48-53 cm. İlkokul çağlarında. Bebeklerin dünyaya geldiklerinde boyları. Gençlerde büyüme yaklaşık 2021 yaşlarına kadar devam eder. birinci yaşın sonunda üç katına.1: Bireyde bedensel gelişim Bu dönemde annenin yaşı. Resim 1. İki-üç yaş arasında ağırlaşma hızı oldukça azdır. aylar arasında çıkmaya başlar. zararlı maddeler. Bebeklerin boylarının uzama oranı. Bireyin bedensel gelişimi. doğumdan sonra bebeğin ağırlığı da hızla artmaya başlar. fiziksel ve duygusal durumu. denilen ilk sekiz hafta içinde organizma yavaş yavaş biçimini almaya başlar. kemik ve sinir gelişimleri de zaman içinde olgunlaşır. dış çevreden kaynaklı etkenler. fakat iki yaşına doğru bu hızda. kemikler. anne karnında başlar. Böylece bebek beş aylık iken doğumundaki ağırlığının iki katına. beslenmesi. çağına geldiğinde ise boyu ortalama 148-170 cm. Köpek dişleri ve azı dişlerinin yenilenmesi 9-13 yaşlarına kadar sürer. Bu dönemde kız çocuklarının boy ve kilolarındaki artış erkek çocuklarından daha hızlıdır. Bu dişler 6-9 yaşlar arasında düşer ve yerine yenileri gelir. yavaş yavaş azalma gösterir. sinir ve sindirim sistemleri şekillenir. İlerleyen yıllarda bu oran gittikçe düşer. ağırlıklarındadır. Lise. 13-26 kg. Bebek doğumda genel olarak 2500-4500 gr. Ergenlik çağlarının sonlarına doğru ise erkek çocuklar yaşıtları olan kız çocuklarıyla aralarındaki boy ve kilo farkını kapatırlar ve ortalama olarak kız çocuklarından daha uzun ve daha kilolu olarak gelişirler. uzunluğuna ulaşır.

Fakat oluşacak bu vücut boyutlarının farklılığını da doğal karşılamak gereklidir. bilgiyi belirli bir anlam çıkarma ve sonuca varma amacıyla kullanabilme yeteneğidir. Bu dönemdeki fiziksel gelişimlerin her bireyde bir dönem mutlaka yaşanacağı unutulmamalı. Muhakeme. Zihinsel Özellikler Zihinsel özellikler bireyde gelişen anlama ve yorumlamayla ilgili niteliklerdir. Bireyin bu zihinsel gelişimi onun hem doğuştan getirdiği özelliklere. soya çekim. zamanla gelişir ve olgunlaşır. erkek çocuklarında bir iki yıl daha geç başlar. öğrenilenleri ve algılananları. bilinçli olarak zihinde saklama gücüdür. Resim 1. Yaşıtlarınıza göre daha uzun boylu ya da daha kısa boylu olmanız normal şartlarda endişelenebilecek bir durum değildir. Yetenek. yaşıtları olan erkek çocuklarına oranla daha iri yapılı olmaları. ve bu değişimler son derece olağan karşılanmalıdır. beslenme ve çevre koşulları gibi diğer etkenlere bağlıdır. son derece normaldir.2. Hiçbir bireyin vücut yapısı ve görünüşü tam olarak diğerinin aynısı olamaz. Dolayısıyla aynı yaştaki kız çocuklarının. diğer insanlarla aralarında boy ve kilo farklılıkları mutlaka olacaktır. Bireyler ergenlik dönemlerini tamamlayıp olgun bir insan olduklarında. Bununla birlikte ergenlik dönemi. Zihinsel kapsar: faaliyetler şu süreçleri Algılama. Düşünme. her bireyde aynı anda başlamaz.Bireyin fiziksel gelişiminde birçok sebeple farklılaşmalar meydana gelir. Bu yüzden kimi çocuklar ergenlik dönemi gelişmelerini önce yaşarken. yaşanılanları. bilgi ve çözümlerin sebep sonuç ilişkisi içerisinde değerlendirilip yorumlanmasıdır. İlkin son derece sınırlı olan zihinsel faaliyetler. 1. kilo vb. Çünkü bu tip gelişmeler. Zamanı geldiğinde herkes kendi olağan vücut boyutlarına ulaşacaktır. fiziksel unsurların farklılığı son derece doğaldır. Bu sebeple farklılık göstermesi son derece normaldir. kimi çocuklarda bir müddet daha geç yaşayabilirler. geçmiş ve gelecekle ilişkisini. bireyin öğrenme. hem de çevresiyle etkileşimlerine bağlıdır. Çünkü bu süreçten geçmeyen hiçbir birey yoktur.2: Bireyde zihinsel gelişim 5 . Bu sebeple kişiler arasındaki boy. gerek iç. Kız çocuklarının ergenlik dönemine erken girmelerinden kaynaklanan gelişmeler. gerekse dış dünyadan edinilen bilgilerin yorumlanması ve düzenlenmesidir. Bellek. Bu da son derece olağan bir durumdur. iş yapabilme ve uyum gücüdür.

sayıları ve simgeleri öğrenmesi ve dil kurallarına göre kullanması ve bu kullanımının gelişimidir. sözcük dağarcığı oluşturulur ve artık sözcükler cümle içinde kullanılmaya başlar. Yedi yaşına kadar çocuğun kavramları. Fakat soyut düşünme ve soyut kavramları algılama güçlüğü çekerler. Sorun çözme ve yargılama yetenekleri gelişmiş. uzunluğu. Bu dönemde çocukların bire bir görmedikleri durum ve nesneleri algılamaları ve yorumlamaları zordur. İlerleyen aylarda bebeğin çok basit düzeyde hareketleri tekrarlayabildiği ve bunlardan etkilenebildiği gözlemlenir. Ağlaması. 6 . ağırlığı. bağımsız olarak soyut düşünme yeteneğine tamamen ulaşmıştır. Dört yaşına doğru çocuk. Bu nedenle bireylerin zihinsel yapıları arasında farklılıklar oluşur.) Sezgisel düşünme (4-7 yaş arası. Birey. varlıkları adlarıyla tanımaya başlar. Kendi düşüncelerini eleştirebilir. Dil gelişimi anlamsız sesler çıkarmayla başlar. Bireylerde zihinsel gelişim. 18-24 aylar arasında çevreyi tanıma ve çevreden gelecek etkiler hakkında muhakeme yürütmeye başladığı görülür. karnını doyurması. Daha sonra ilk basit sözcükler söylenir. İlkokul çağındaki çocuklar. Birey 15 yaşına geldiğindeyse artık somut olay ve nesnelere dayanmadan. daha karmaşık imgeler kurmaya. 7.) Soyut düşünme (11 yaştan sonra. daha çok refleks niteliği taşımaktadır. 7–11 yaşlarındaki çocuklar nesnelerin yüksekliği. somut düşünme basamağında bulunmaktadırlar. Konuşulanları basit yapıda anlamak ve telaffuz etmenin ardından. Çevre zihinsel faaliyetleri etkilerken. farklı farklı olsa da gelişim sürecinin ortak evrelerinden söz edilebilir. Bu dönemde nesneyi ve durumu görmeden de anlayabilir ve yorumlayabilirler. Ardından hecelemeler yapılır.) Somut düşünme (7-11 yaş arası. Bu özellikler gelişerek. İki yaşına kadar zihinsel faaliyetler gelişim içindedir ve kavramsal zekanın oluşmasının hazırlık evresidir. Bu gelişim ve değişim hem bireyin yapısına hem de çevresel faktörlere bağlı olarak gelişir. dünyaya ilk geldiğinde. daha çok çevresinde gördüğü nesnelerle ilişkili durumdadır. en önemli zihinsel değişim gerçekleşir ve çocuk sözel düşünmeye. dilde ve düşüncede daha ince noktalara inmeye başlar.) Bebeğin ilk iki ay içerisinde gösterdiği faaliyetler. İkinci yaşın sonlarındaysa bireyde.11 yaşları arasında çocukların parça ve bütün kavramını anlamaya başladığı görülür. Dil dediğimiz yeteneği kazanır. refleks hareketlerdir. zihinsel anlamda pek fazla davranıştan söz edilemez. büyüklüğü.Bireyde kalıtımla gelen temel zihinsel öğeler. İki yaşından sonra gelişen kavramsal zeka kendi içinde dört basamağa ayrılır: İlkel kavramların kazanılması (2-4 yaş arası. sorgulama ve yeni fikirler üretme artık daha da kolaylaşmıştır. zihnin yapısı da çevrenin algısını etkiler. Birey soyut düşünme basamağına 11 yaşından sonra girer. düşünceleri üzerinde de düşünmeye başlayabilirler. bireyin çevre ile etkileşimi sonucu gelişim ve değişime uğrar. bireyin sözcükleri. kısalığı ve renk farklarını rahatlıkla anlayabilir ve yorumlayabilirler. Dil gelişimi.

bu tavrın çocukta yerleşmeye başladığı görülür. okul öncesi yaşlardır. Korku. Yine bu dönem dikkat ve özen isteyen bir dönemdir. nefret. duygular bu çağda belirir. Ruhsal Özellikler Bireyin. acıktığında ağlayarak durumunu belli eder. gibi özellikler de aile tutumlar sonucu şekillenir. çocukta öğrenme arzusu körelebilir.3: Bireyde ruhsal gelişim 7 . Çocuk kendisine yeni gelen her şeyin ne olduğunu. bu çağda ailenin tutumu büyük önem taşır. etkiye en açık öğrenme.3. Her bireyin ruhsal özellikleri. Çocuğun sorduğu sorular özenle cevaplanmazsa. nasıl olduğunu sürekli sorgular. diğerlerine göre farklıdır. Resim 1. üşüdüğünde. Duygular. çocukta yanlış bilgiler kalıcı etkiler bırakabilir. Bebek doğumdan sonra ilk tepkilerini ağlayarak gösterir. duygularını biçimlendirir. hem de nedenleri belli olmaya başlar. diğer ruhsal özelliklerinde şekillenmesine neden olur. Bu duyguların oluşturduğu bütün. Örneğin çocuk öfke gösterisiyle istediklerini elde etmeyi öğrenirse. kıskançlık vb. Öfke. Okul öncesi çağı. Altı ıslandığında. sevgi. Bu yüzden bireyin eğitimindeki en önemli dönem. Çocuk ailesinden ve yakın çevresinden gördüğü tepkilere karşılık. Bireylerin diğer insanlarla örtüşen yanları duygularıdır. Bebek büyüdükçe hem duygusal davranışlarının türü. Bu dönemde temel kişilik özellikleri gelişir. birey dünyaya geldiği andan itibaren gözlemlenebilir. bütün bu sebeplerden dolayıda.1. Bebeğin genel davranışlarına bakılarak memnun olup olmadığı gözlenebilir. hoşgörü. bu özelliklerini oluşturan duyguları nispeten ortak yaşarlar. İki üç yaşına gelindiğindeyse çocuğun soru sorma çağı başlar. olgunlaşma yoluyla şekillenen ve en çok şahsına özgü niteliklerinden olan ruhsal özellikler. canı yandığında. Sevmediği bir işin yapılması kendisinden istendiğinde. fakat bireyler. kıskançlık. paylaşım vb. Bireyin ruhsal özelliklerinin oluştuğu esas dönem. Ya da sorduğu sorulara karşı alınan tavır olumsuz olursa. her birey için tektir ve kimse kimsenin tıpa tıp aynısı değildir. üzerinde kesin konuşulması güç olan bir alandır. çocuğun bütün duygu türlerinin ortaya çıktığı çağdır. Bu sebeple. çocuğun öfkesi dikkate alınarak bundan vazgeçilirse bir dahaki seferde çocuğun yine öfkeyle karşı koyduğu görülür. Ayrıca aile tepkileri. okul öncesi çağdır.

ifadenin yetersiz kalacağı kadar büyük ve sonsuz bir varlık düzeyidir. daha çok arkadaşlarını. varlık olarak insan kavramını ele almakla işe başlamalıdır. Bu dönemde gencin gösterdiği sevgi ve sevmeme tepkileri de aşırıdır. Bu aşırılık durumu. yıldız sistemleri. İlkokul çağında çocuk. Çok kıskanç ya da bencil olan çocuk daha ılımlı bir karakter sergilemeye başlar. hatalarını veya gülünç yönlerini. hayvanların zarar vermesi gibi korkulardan sıyrılırken daha çok arkadaşları arasında sevilme. Çocuk karanlık. onların şakalarını. önce birey olarak kendisini değerlendirmekle değil. kendi bedenlerindeki değişimlere ve karşı cinse yönelir. Kendini Tanıma Kendini tanıma çabası. Çocuk korkularından biraz daha sıyrılıp sakinleşmeye başlar. oyunlarını. Okul çağında çocuğun genişleyen çevresi ve yeni ortamlar. çocukta belirginleşen aşırı ruhsal durum göstergeleri normale dönmeye başlar. onun kendi dünyasından sıyrılıp diğer insanların dünyasına adım atmasına neden olur.Bu yaşlarda çocuk yeterli düzeyde sevgiyi bulamazsa içine kapanık bir kişilik sergiler. Bu sebeple çocukta sosyalleşme ve duygusal olgunluk da gelişmeye başlar. çocukta ruhsal olgunluğun başladığı dönemdir. İlkokul çağına gelindiğinde genelde. Bunun aksine çok abartılı sevgi gösterilirse. gezegenler. yangın. Sevdiklerine çok bağlıdır. Trilyonlarca gök cismi ve bunların akıl almaz sonsuzlukta uyumudur. Zamanla imgelerine dayalı korkular.4. Bununla birlikte toplumdaki olaylarla ilgilenme bilgi ve düşüncelerini geliştirme çabası da bu dönemde yoğunlaşır. çocuk hırçın ve kendini beğenmiş tavırlar sergileyebilir. Kendini tanıma çabası içerisinde olan kişi. Bu dönem. beğenilme gibi kaygılarla uğraşır. gencin son ergenlik dönemine doğru normale döner. İnsan çoğu zaman kendini adlandıramadığı ve tanımlayamadığı duygular veya tutumlar içerisinde bulabilir. 1. Yani insan. Bu utangaçlığı onun beceriksizleşmesine. Bu dönemde görülen bir diğer değişiklikse çocuğun kendi kendine kurduğu korku dünyasından uzaklaşmasıdır. çocukta akranları arasında olma ve onlarla birlikte hareket etme arzusu da artar. galaksiler ve bunların bir araya gelerek oluşturduğu uçsuz bucaksız bir bütündür. başarılarını ve sevgilerini önemsemeye başlar. Yaşı ilerleyip çocuk ergenliğe adım attığında. kendi bireysel dünyasını görmeye çalışmadan önce insan olarak evrendeki yerini değerlendirmelidir. Bu nedenle kendini tanıma çabasına daha temel yaklaşımlar getirmekte fayda vardır. Gök taşları. kaza. Bununla birlikte kimi utangaçlıkları da daha etkili yaşar. Ergenlik dönemlerinde gençlerin ilgileri. yıldızlar. Sevmediklerindense uzak durmaya çalışır. iyice azalır. kendini beğenmelerini istediği kişilerin bulunduğu yerlerden kaçmasına ya da bu gibi ortamlarda sıkılmasına neden olur. 8 . sanıldığı kadar kolay olmayan bir süreçtir. O halde nedir evren? İnsanlığın bugünkü bilgi düzeyiyle tanımlayabildiği evren.

4: Varlık düşüncesi Bu insan aklının algılamakta zorlanacağı uçsuz bucaksız büyüklük içerisinde ufacık bir gezegendir dünya. bitkileri ve saymakla bitmeyecek varlıklar topluluğuyla. dağları. kuşları. Peki bu ufacık dediğimiz dünya.Resim 1. bu inanılmaz güzellikteki varlık aleminin nasıl değerlendirileceğidir? Bu sorunun en güzel cevabı.5: Varlık alemi ve insanın yeri 9 . Resim 1. bütün bu inanılmaz ve sayısız güzelliklerin tek sebebinin insan oluşudur. Denizleri. o da eşsiz ve benzersiz bir bütündür. evrenin içerisinde bir parça olarak görülmeyip kendi bütünlüğü içerisinde değerlendirilirse? O zaman dünya da koskocaman bir varlık âlemidir. Peki o halde esas soru nedir? Neden bütün bunlar dile getirildi? Esas soru.

Her türlü özen ve güzelliği fazlasıyla hak ediyorsunuz. O halde ilk ilke şudur. sadece insan olduğunuz için bu değeri zaten hak ediyorsunuz. başka hiçbir şeye ihtiyaç duymadan. Kendisini hangi düzeyde değerlendirirse değerlendirsin. Her bireyin sadece insan olma vasfı. Bu. hiç fark etmez. Kısaca insan o kadar değerli ve kıymetlidir ki.6: Dünyaya bakarken Yani insan yoksa bütün bu sonsuzluk da yok ve anlamsız demektir. kendisine ait herhangi bir bireysel özelliği ele almadan önce. 10 . bunca özen sadece onun yaşamasını sağlamak için var olmuştur. bu gerçek asla göz ardı edilmemelidir. ona bu değeri ve güzelliği katmaktadır. Kendini tanıma yolundaki insan. kendi kıymetinizin farkında olmaktır. insan değerlidir ve siz. insan olduğu için son derece kıymetli ve eşsizdir. Ruhsal. kendisini ve çevresindekileri hak ettikleri değer içerisinde görmelidir.Resim 1. Kişisel gelişim süreciniz için atılacak ilk adım. Kişi. zihinsel ve bedensel anlamda kendinizi değerlendirmeye tabi tutarken. bu gerçekliği kavramalıdır. Yani herkes gibi siz de biricik ve eşsizsiniz. sadece yaşaması için sunulan hazinenin büyüklüğünden bile kolaylıkla anlaşılabilmektedir.

Yoksa hoşgörü ve olgunluktan kasıt. daha iyiye yönlendirmesi gerektiğini unutmamalıdır. Kişi bu yetersizliklere takılıp kalmamalıdır. Bu da ikinci aşamadır ki. Asıl olan bireyin bu anlayışla kendisinde bulunan iyi özellikleri daha da geliştirip. Bu noktada yapılacak en kötü tercih. Burada kastedilen bireyin kendisine yönelik hoşgörüsü ve olgunluğudur. çevre. yeterince algılanabilirse kişisel gelişim ve değişim süreci doğal olarak başlayacaktır. Bu iki temel nokta. Hiç kimse. Her insanın yetemediği yetişemediği durumlar söz konusudur. zayıf yönlerini güçlendirmek için çabalamasıdır. Birey eksikliklerini olgunluk ve hoşgörü içerisinde yeniden şekillendirip. kimseden her anlamda üstün değildir. İnsanın insan olarak sahip olduğu değer bunu gerektirir. sonsuz etken söz konusudur. hele hele olumsuz yargılamayı değil kendi niteliklerini değerlendirmeyi tercih etmelidir. kişinin kendisi ile kuracağı olumlu diyalogdur. Zihinsel. Yani kişinin hataları ya da eksikliklerini olgunlukla karşılayabilmesidir. Hiç tanımadığımız atalarımızdan gelen genler. birey insan olma onurunu yaşatabilmelidir.KENDİNİZİ NASIL DÜŞÜNÜYORSANIZ ÖYLESİNİZ. 11 . Varlıklarını kabul edip onları güzele ve iyiye doğru işlemelidir. Onun oluşumunu şekillendiren. ya da güçlü yönlerini geliştirme çabası içerisine girmemesidir. Her insanın bir başkasına göre daha iyi olduğu ya da daha zayıf olduğu yönleri vardır. Kendisinde var olan özelliklerle işe başlayıp. Bu aşamada gerekli olan. Bundan sonra gelecek olan aşama. Gerçek şu ki. aile. yargılama değil algılama çabası içerisinde olmaktır. Hiçbir birey hatada ve eksiklikte yalnız değildir. hele hele onları değişmez süreçler olarak görmek değildir. her insanın mutlaka üstün ve zayıf yönleri olduğu gerçeğini hoşgörüyle karşılayabilmektir. hatayı ve eksikliği kabullenip kalmak. Gelişim sürecinin başarısı hoşgörü ve olgunlukta yatar. ne de iri ya da zayıf olmak bireyin kendi elinde değildir. beslenme vb. Her insan kendisinde bulunan nitelikleri işleyip-geliştirmek ve insan olmanın hakkını vermekle yükümlüdür. bedensel veya ruhsal özelliklerinizi değerlendirirken. en başta fiziksel özellikler olmak üzere diğer özelliklerin oluşumunda insanın kendi emeği yok denecek kadar azdır. Bu nedenle hatalar ya da eksiklikler bireyin önünde aşılmaz bir dağ oluşturmamalıdır. Çünkü insan kendi kıymetini algılayabilecek ve daha iyi bir insan olma çabasının zorunluluğunu görecektir. ÖNCE DÜŞÜNCELERİNİZİ DEĞİŞTİRMELİSİNİZ. kayıtsız ve çabasız kalmaktır. onları kendi yaşantısı içerisinde nasıl daha iyiye götürebileceğini anlamaya çalışmalıdır. Bu nedenle kişi kendisini herhangi bir niteliğinden dolayı yargılamayı. birçok faktörün bir araya gelerek oluşturduğu bir sonuçtur fiziki özelliklerimiz. Yani bireyin zayıf yönlerinin verdiği eziklik duygusunu kabullenmesi. Ne esmer veya sarışın olmak.

insan da ancak kendi ölçüleri dahilindeki sorumlulukları ve hedefleri başarabilir. amaç ve hedeflere ulaşma aşamasının olmazsa olmaz kuraldır. Kişi kendisini tanımak kaydıyla ancak yapabileceklerinin doğru bir biçimini oluşturabilir. ZAYIF YANINI HERKESTEN İYİ BİLENDİR. DAHA GÜÇLÜ OLAN İSE ZAYIF YANLARINA HÜKMEDEBİLENDİR. üstün ve güçsüz yanlarını belirleyebilmesidir. yeterlilikleri ve eksiklikleri gözlemleyebilmek. bir yerden başka bir yere gitmekten çok daha kolay ve zahmetsizdir. Kişinin kendisini olabildiğince iyi tanıması kendisiyle ilgili alacağı kararların başarılı olmasında temel unsurdur. mümkün olduğunca kişinin kendisini tanıyabilmesi. iyi ve güzeli de daha iyi ve daha güzele doğru geliştirme çabası içerisinde olmalıdır. yabancı olduğunuz bir yerde. 12 . Kişi üstün ya da zayıf yönlerini bu bakışla tespit etmeye çalışmalıdır. bu özelliklerini daha fazla geliştirebilir ve beklentilerini daha üst düzeyde elde edebilir.7: Alınan kararlar kişinin kapasitesiyle uyumlu olmalıdır Nasıl ki bardakların alabilecekleri su miktarları şekil ve büyüklüklerine bağlıysa ve konacak su miktarı bu ölçülere göre belirlenirse. eksiği iyiye ve güzele. Bunun içinse yapılması gereken. Yukarıda verilen bakış açısından sonra kendini tanıma konusu ele alınabilir.GÜÇLÜ OLAN. Her iki niteliğin de doğal olduğunu içselleştirerek. Kişi üstün yanlarını belirleyebilirse. Bilmek ve tanımak. Resim 1. Tanınan ve bilinen bir çevrede bir yerden başka bir yere gitmek.

Kendini tanımak. insanın olmak istediği ve belirlediği bir kişisel durumu elde etmek için gerçekleştirdiği değişim sürecidir. belirli bir duruma doğru gerçekleşen değişim sürecidir. kimlerle yaşamak istediğinizi. Bu sebeple aşağıda size yardımcı olabilecek bir dizi ip uçları verilmiştir. Bunları gerçekleştirebilmek için nelere ihtiyacınız olduğunu saptamaya çalışın. Örneğin anne rolü. kardeş rolü. ne iş yaptığınızı hayal edin. öğrenmeniz gereken şeyler nelerdir? Bunları bulmaya çalışın? Her insanın çeşitli rolleri ve bu rollerin yerine getirilmesi gereken sorumlulukları vardır. arkadaşlık.Eğer birey eksik yanlarını görebilirse. Elinizden geldiği kadar bu işe vakit ayrınız ve mutlaka yazarak düşünmeye çalışınız. rolünün ve sorumluluklarının farkında olabilmektir. Kendini Geliştirme Gelişim. bunların getireceği olumsuzluklardan sakınabilir ve eksikliklerini gidererek. Kendinizle ilgili olumlu özelliklerinizi düşünün. Nerede. geliştirmeniz. En çok hangi özelliğinizi beğeniyorsunuz? Kendinizde beğenmediğiniz özellikler nelerdir? Bunlar en çok hangi zamanlarda ortaya çıkar? Beğenmediğiniz özelliklerinizi değiştirmek için neler yapabilirsiniz? Başka insanlarda beğenmediğiniz özellikler nelerdir? Başkaları sizi nasıl tanımlar? Örneğin arkadaşlarınız. Kendinizle ilgili değiştirmeniz. Mümkün olduğunca aşağıda verilen bilgilere uygun olarak kendinizi tanımlayınız. bu olumsuz özelliklerini daha olumluya çevirebilir. saygılı olma. en iyi kendisi tanıyabilir. öğretmenleriniz sizin nasıl bir insan olduğunuzu düşünürler? Başkalarının sizi nasıl tanımasını isterdiniz? Her insanın diğerlerine göre iyi yaptığı ve diğerlerine göre daha kötü yaptığı bir şeyler vardır.5. neyi sevip neyi sevmediğini bilmek. kişinin kendisini olabildiğince iyi tanımasıyla mümkündür. çalışan rolü. arkadaş rolü vb. Kendini geliştirmekse. çevreyi koruma gibi bazı değerleri vardır. Sizin öncelik verdiğiniz değerler nelerdir? Bundan 15-20 yıl sonra nasıl bir insan olmak istediğinizi düşünün. 13 . Kişinin kendisini. Sizin rolleriniz nelerdir? Her bir rolünüz için ne gibi sorumluluklarınız var? Belirlemeye çalışın. açık sözlü olma. güçlü ve zayıf yönlerini görebilmek. 1. kendi sınırlılıklarını ve yapabileceklerini bilmek. akrabalarınız. olmak istenilen yere varma çabasıdır. komşularınız. Her insanın öncelik verdiği değerler değişik olabilir. öğrenci rolü. İşte bütün bu çabaların sonuca ulaşabilmesi. Sizin güçlü ve zayıf olduğunuz yanlarınız nelerdir? Her insanın dürüstlük. Başka bir deyişle kişisel gelişim.

Her iki durum da ciddi kayıp demektir. hedefsiz imkânsızdır. İlk aşama kendini olabildiğince tanımak. Resim 1. Hedef olmadan ne bir yere varılabilir. hedefe ulaştığında elde edeceği sonuçları tüm detaylarıyla incelemelidir. yapabileceklerinin-gücünün farkında olmak ve istemektir. Ne istendiği önceden belirlenmelidir. büyük ihtimalle zaman içerisinde o hedeften vazgeçilecek ya da hedefe ulaşıldığında istenilen mutluluk yakalanamayacaktır. 14 .8: Nerede olmak istiyorsun? İnsan hayatında hedef belirleme çabasının önemi çok iyi anlaşılmalıdır. Bu da çok değerli olan insan ömrü için göze alınabilecek bir durum değildir. Hedef belirlemede kolaylık sağlayacak bazı noktalara değinmek faydalı olacaktır. Eğer hedef doğru olarak belirlenmezse. ne de bir sonuç elde edilebilir. AMAÇLANANDAN DAHA YÜKSEĞE VARILAMAZ. Gelişim.Görüldüğü üzere kişisel gelişim için önce olmak istemek ve olunmak istenilen yeri (durumu-yapıyı) belirlemek gerekmektedir. Kişinin ne istediğini belirlemesi çok önemli ve güç bir iştir. Bu nedenle kişi hedefini belirlerken.

olumlu olunmalıdır. Fakat belirlenen hedefin zaman ve koşullar açısından da değerlendirilmesi gerekir. “Başarılı olmayı istemek” yeterli ve net bir cümle değildir. “Başarılı olmak istiyorum” cümlesi hemen ardı ardına yeni sorular getirir. 15 . Örnek verecek olursak. İkincisiyse. Bu başlangıç aşamasıdır. Ölçülemeyecek nitelikteki hedeflere ulaşılıp ulaşılmadığı anlaşılamaz. hangi alanda başarı istenildiği açıkça ifade edilmelidir. Nerede. düşünce üretimine daha çok olanak sağlar.9: Önce hedef belirlenmeli Hedef belirlenirken hedefin tüm detayıyla ve net olarak ortaya konması gerekir. Birincisi. Önemli olan sizi. Hedefe ulaşıldığı anın zihinde canlandırılması. Kişi olumsuz cümlelerle harekete geçemez. Hedef belirlerken olumlu olmak. Demek ki hedef. hedefin ölçülebilir bir düzeyi de olmalıdır. ne için başarılı olmak” vb. hedef için oluşturulacak cümle ya da düşüncenin olumlu kurulmasıdır. “Hangi konuda başarılı olmak. “Başarısız olmak istemiyorum” cümlesi zihinde bir hareketlilik yaratmazken. “başarısız olmak istemiyorum. Bu aşamadan sonrası düşünceleri eyleme geçirmekle olacaktır. Bir asıl hedef ve buna bağlı alt hedefler de oluşturulabilir. “Başarılı olmak istiyorum. Resim 1. Ancak olumlu kurulacak cümleler zihni harekete geçirebilir ve düşünce üretebilir. Ulaşılamayacak hedef gerçekçi değildir. “Ne kadar başarılı olmak” istendiği ortaya konmalıdır. Hedef belirlerken “ Bu hedefin benim için anlamı ne? Ben bunu gerçekten istiyor muyum? Bu hedef gerçekleşirse ne olur?” gibi soruların da sorulması gerekir. varmak istediğiniz noktaya taşıyabilmesidir. Hedefler küçük ya da büyük olabilir. Bu hedefe ölçülebilirlik kazandırır.Kendini anlayabilme ve gelişme arzusu ile başlanan süreç içerisinde hedef belirlerken. ne kadar başarılı olmak. yeterli kaynakların var olup olmadığı gözden geçirilmelidir. gelişim sürecini zaten başlatmış olacaktır. Netlikle beraber. Bu basamaklara uyularak kurulmuş bir hedef cümlesi. kişiyi sonuca ulaştırabilir. Hedefe ulaşıldığında hissedilecek duygu ve düşünceler yeterince hissedilebilmelidir ki gerçekten hedefe ulaşıldığında bir hayal kırıklığı oluşmasın. Olumsuz cümlelerle hedef belirlenemez. Olumlu bir cümle. hayata ve kendinize olumlu yönlerinizden bakabilmektir. Hedefin belirlenmesi. aynı zamanda ulaşılabilir olmalıdır. Hedef için doğru zaman olup olmadığı. değişimi sağlayabilir. Olumluluk derken iki şey anlatılmak istenmektedir. Hedefin gerçekçi olması gerekir. hayal edilmesi de önemlidir. elbetteki yeterli değildir.” Gibi.” hedef belirlemekte kişiye yardımcı olamaz.

dört şıktan oluşan 15 soru içermektedir.C ve D seçeneklerine verilen puanlrı toplayınız. baskın karakter özelliklerinizin o guruba girdiği anlaşılacaktır.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Aşağıda verilen testi uygulayarak kendi kişisel özelliklerinizi belirlemeye çalışın ve kendi kişisel özelliklerinize göre önerilen tavsiyeleri değerlendirin. Hangi seçeneğe daha çok puan verdiyseniz. Seçeneklerden sadece iki şıkka işaret koyun. Test sonunda. XX işaretlileri 2. o seçeneğe karşılık gelen karakter aşağıda verilmiştir: A: Kırmızı Karakter B: Sarı Karakter C: Yeşil Karakter D: Mavi Karakter NOT: Aşağıdaki test sizin ağırlıklı olarak hangi gruba ait olduğunuzu ortaya çıkaracaktır. Puanlandırma Her sorunun altında 4 şık yer almaktadır. Seçeneklerde belirtilen özellikler size ne derecede uygunsa ona göre puan veriniz. ikinci grup karakter özelliklerini de göz önünde bulundurmanız faydalı olacaktır. Aşağıdaki testin her biri. Hangi seçenekteki puanlarınız ağırlıktaysa. Eğer sadece tek şıkka işaret koyacaksanız.A. 16 . o seçenekten sonra size en uygun gelen ikinci seçeneğe ise X işareti koyunuz.B. Punların yüksek olduğu ikinci grup karakter özellikleri de sizde bulunacağından. Test Uygulaması Farklı karakterlerin özelliklerini tespit etmede bir ölçü olarak bu bölümde bir test uygulaması yer almaktadır. X işaretlileri 1 puan olarak değerlendiriniz. Soruları cevaplarken size en uygun seçeneğe XX işareti. o şıkka XX işareti koyunuz. Bu yüzden testi işaretlerken şu anda sahip olduğunuz düşünceye göre işaretlemeye özen gösteriniz.

işlerimde en kolay yolu seçerim. İş bitirici bir XX X 1 a b c d 2 a b c d 3 a b c d 4 a b c d 5 a b c d 17 . Ayrıntılı düşünerek karar veririm. Nadiren aceleciyimdir. düzgün. Genellikle hangi tempoda ve nasıl konuşursunuz? Hızlı ve sonuca yönelik Çok hızlı. Özgür bir ortamda çalışırım. Aynı anda birkaç iş bir arada yapabilirim. kararlı. İnsan ilişkileri odaklıyımdır. yoluma devam ederim Hayata anlamlı renkler katar eğlenceyi severim Ömür boyu herkesin mutlu ve neşeli olmasını dilerim. Çalışma temponuzu nasıl değerlendiriyorsunuz? Hızlı bir tempoda çalışır. Ayrıntıları önemserim ve tek bir konuya odaklanarak çalışırım.Kişilik Testi Bu test İnsan İlişkilerinde 4x4 lük iletişim adlı kitaptan alınmıştır Aşağıdaki beyitlerden hangisi sizi daha iyi anlatır? Güçlü. rutin ve sıkıcı olmadığı ortamlarda yüksek motivasyonla çalışırım. takdir edilmek Guruptaki arkadaşlarımın desteği Etkinlik. ama gruba her türlü desteği veren bir yapım vardır. Her anımı huzurlu ve sakin geçirmek isterim Kavga gürültü sevmem. İşlerin. düzen ve disiplin Çalışma tarzınız hangisine uygundur? Yoğun ve hızlıyımdır. Ön planda olmayan. heyecanlı ve eğlenceli Daha yavaş ve sakin Normal ve söyleyeceklerimi aklımda tartarak Bir işe motive olmanızı sağlayan en önemli unsur hangisidir? Sonuçları düşünmek Onaylanmak. Geçde olsa üstlendiğim işi bitiririm. kusursuz olmasını isterim İlişkilerimde saygılı ve mesafeli olmayı severim. girişken ve doğuştan liderim Düşer kalkar. Her şeyin mükemmel. çabuk karar almayı severim.

6 a b c d 7 a b c d 8 a b c d 9 a b c d 10 a b c d 11 a b tempoyla çalışırım. dağınık ve programsız olmak 18 . Toplantı eğlenceli bir şekilde devam ettiğinde sonuna kadar kalmayı. sonucun belli olmasından hemen sonra çıkmayı tercih ederim. sıkıcı olmaya başladığında erken çıkmayı tercih ederim. Hangisi sizi daha çok rahatsız eder? Zaman israfı ve işlerin gecikmesi Tekrar gerektiren işler ve monotonluk Çatışma ortamı ve anlaşmazlıklar Yanılmak ve yapılan hatanın tekrarlanması Bulunduğunuz gruplarda hangi konumda daha başarılı olursunuz? Olaylara yön veren ve otoriteyi kullanan İnsanları motive eden ve neşelendiren Uzlaştırıcı ve grup içindeki uyumu sağlayan Bilgi sağlayıcı. araştırıcı ve olayları takip eden Hangisi sizi daha çok strese sokar? Olaylar üzerindeki güç ve kontrolümün azaldığını hissetmek Sıkıcı. Toplantının huzur içinde geçmesi ve güzel kararlar çıkması için üstüme düşeni yaparım. rutin işler yapılan bir ortamda bulunmak Beni aşacağını düşündüğüm sorumluluklar üstlenmek Düzensiz ortamlar ve eksik yapılan işler Bir öğrenci olsanız ve öğretmeniniz sınav kağıdınızı ikinci defa incelediğinde puanınızı artırdığını söylese. tüm detayları not eder ve bir değerlendirme yapmak için geç çıkarım. Hocama teşekkür eder ve saygı duyarım. Kendinizde gördüğünüz en zayıf yönünüz hangisidir? İnsanlar işleri istediğim gibi yapmadığında ve seri olmadıklarında sinirlenmek Düzensiz. kağıdımı görmek isterim. nasıl bir tepki verirsiniz? Bunu zaten hak ettiğimi düşünürüm. Çok sevinirim ve sevincimi belli ederim. Toplantıya vaktinden önce gelir. Saatler sürecek bir iş toplantısına katılmanız gerektiğinde aşağıdakilerden hangisini benimsersiniz? Konunun ana hatlarının konuşulması için. Hocamın nerede hata yaptığını merak eder.

Sık sık kalkarak enerjimi harcamak istemem. disiplinli ve planlı Çalışma masanızda nelere dikkat edersiniz? Öncelik verdiğim şeyleri yapacak şekilde düzenlenmiş sade bir masayı tercih ederim. Önce masamın üzerine gerekli olan her türlü araç gereci koyarım. sevimli ve muzip Barışçıl. kararlı. uyumlu ve sakin Tertipli. İnsanlar buna uymadığında sinirlenmek Kendinizde gördüğünüz en güçlü yönünüz hangisidir? Kısa sürede karar alan ve harekete geçen yapım Girdiğim ortamlara neşe ve heyecan katan tarafım Her türlü ortama uyum sağlama ve çatışmaları önleme gayretim Her şeyi planlı. Sorumluluğun üstümde olmasından dolayı tedirginlik duyarım.c d 12 a b c d 13 a b c d 14 a b c d 15 a b c d Kimseye hayır diyememek ve başkalarının işine koşarken kendi işimi aksatmak Her şeyin kusursuz ve mükemmel olmasını istemek. İyi bir iş çıkarmam için masam son derece derli-toplu ve düzenli olmalıdır. düzenli. çünkü ertesi gün o işi olması gerektiği gibi yapacağımdan eminimdir. ama benim aradığım her şeyi bulduğum bir masada çalışırım. Ertesi gün çözülmesi gereken bir problem varsa o akşamki ruh haliniz nasıl olur? Çok büyük tedirginlik duymam. İnsanlara karma karışık gelen. sevecen. Tedirginlik duyarım ve gecenin büyük bir bölümünde problemin nasıl çözüleceğiyle ilgili planlar yaparım. çünkü nasıl olsa işler bir şekilde hallolacaktır. 19 . Çok tedirginlik duymam. programlı ve düzenli yapma huyum Aşağıdaki ifadelerden hangisi sizi daha iyi tanımlar? Güçlü. otoriter ve yönlendirici Popüler. neşeli.

İlgi çekici ve karizmatik yapılıdırlar. Olayların olumsuz yönlerini görüp kaygılanırlar. araştırmacıdırlar. girişkendirler. 20 . Geniş bir tanıdık çevreleri vardır. Hep yapacak işleri ve alınmış kararları vardır. Hassas insanlardır. Mavi Karakterli Kişilerin Özellikleri Mükemmeliyetçidirler. Detaycıdırlar. sorunlara ilginç çözümler bulurlar. Birebir ilişkilerde çok aktiftirler. Kırmızı Karakterli Kişilerin Özellikleri Güçlü kararlı tiplerdir. Son derece bağımsız insanlardır. Yabancılarla kolaylıkla ve özel bir çaba göstermeksizin ilişki kurarlar. Kurallara çok bağlıdırlar. Yüksek. Her şeyleri uyum içinde görünür. Konuştuklarında ses tonları alçaktır. Standartları yüksektir. Heyecanları ve duyguları ölçülüdür. Riskleri önceden görürler. Bu yüzden kararlarını uygularken gözleri başka bir şey görmez. Daima tedbirlidirler. Yeteneklidirler. bu 4 ana kategori içinde en hareketli karekterdir. Konuşma hızları düşüktür. Herkesin onlar gibi düşünüp hareket etmesini isterler. Bu karakter grubunun genel özellikleri. Meraklıdırlar. ancak gerçekçi hedefler belirlemekten ve bunları gerçekleştirmeye çalışmaktan büyük zevk alırlar. ayrıntılar üzerinde düşünmezler. Konuşması hızlı ve tempoludur. Gereksiz konuşmalardan ve işlerden hoşlanmazlar. çalışma alanları dağınıktır. kıyafetleri ve her şeyleriyle çok düzenlidirler. Ayrıntılar konusunda titiz davranırlar. Çalışma ortamları. Sonuç odaklıdırlar. ne çok dağınık ne de çok düzenlidir. onları toparlayacak birine ihtiyaç duyarlar. Önemli olan onlara göre işin özünü anlamak ve sonucu elde etmektir. ikna edicidirler. Bir olumsuzluk esnasında sakin ve akılcı olabilirler.Sarı Karakterlilerin Temel Özellikleri Sarı karakterli kişiler. hikayeler anlatıp güldüren ve gülen birini görüyorsanız onları hemen tanırsınız. Duruşları. mutluluk ve enerji yayarlar. Her şeyleri planlı ve programlıdır. Vizyonları çok geniştir. mantık ağırlıklıdırlar. Genelde yalnızlıktan hoşlanırlar. Bir organizasyon içerisinde büyük projeler hayal edebilen. çok daha büyük ve parlak bir geleceği düşünebilen kişilerdir. hazır cevaptırlar. Kuralcı olduklarından kolay kolay değişmek istemezler. Çalışma ortamları tam anlamıyla mükemmel ve profesyoneldir. Ancak bunları hayata geçirme konusunda büyük sıkıntılar yaşayabilirler. eğlenceli ve hareketlidirler. Hayaller kurmaya yatkındırlar. kıpır kıpır. Duygularını açıkca ortaya koymazlar. Çoğu zaman karar vermede büyük sıkıntılar yaşarlar. Az laf. Ciddi ve ağır başlıdırlar. dikkatsizdirler. Zaman yönetimi konusunda üstün bir becerileri vardır. meraklıdırlar. çok iş derler. Dışarıdan bakılınca sevimli.

Olayları fazla büyütmeyin. Projeleri yarım bırakabilirler. İnsanlar bir şeyi sizin kadar mükemmel yapmasalar da beğeninizi gösterin. Üşenmeyin ve vazgeçmeyin. Kendileriyle barışıktırlar. Yaptığınız işi nasıl yapacağınızı düşünürken niçin yaptığınızı da unutmayın. Daha düzenli olun. Az konuşup çok dinleyin. Çocukluktan ve saflıktan kurtulun. Mavi Karakterli Kişilere Tavsiyeler • • • • İyi bir şey yaptıklarında insanları takdir edin. Eleştiriden pek hoşlanmazlar. Barışçıl ve fedakardırlar. Sarı Karakterli Kişilere Tavsiyeler • • • • • • • • • Aldığınız emanetlere dikkat edin. Çok sabırlıdırlar. Konuşmalarınızda daha net ve açıklayıcı olmaya özen gösterin. Yeşil Karakterli Kişilerin Temel Özellikleri Orta yollu tiplerdir.Hep dik durmaya çalışırlar. Çok rahattırlar. Kendilerini ön plana çıkarmaya çalışmazlar. En çok önemsedikleri şey çevreden saygı görmektir. İnce ve düşündürücü espiri anlayışına sahiptirler. Ayrıntıları hesaplarken bütünü kaçırmayın. Doğal arabulucudurlar. Dikkat çekici hatalarda bulunmazlar. Özgüvenleri yüksektir. İçinizdeki çocuğu canlı tutun. Gruplarla uyumludurlar. Başka insanların hislerine karşı duyarlıdırlar. İçlerinde fırtınalar koparken dışarıdan sakin görünebilirler. Kimseyi kırmak istemezler. Aldığınız emaneti zamanında ve zarar vermeden geri verin. 21 . Karşınızdaki kişinin beden diline dikkat edin. Kararlı ve iş bitiricidirler. Ani kararlarıyla insanları şaşırtabilirler. Uyumlu ilişkilere çok değer verirler. Pek fazla kimseye hayır diyemezler. Lider özelliklidirler. İşlerine aşırı odaklanırlar. Çatışmadan çok çekinirler. ama her yerde ortaya çıkarmayın. İnsanların sözlerini kesmeyin. Çok haraketli ortamları sevmezler. Kendilerini daima haklı görme eğilimleri vardır. kimseden yardım istemeyi sevmezler. İçten içe çok inatçıdırlar. Başka insanların katkılarındaki değeri görme konusunda oldukça yeteneklidirler. Asla ertelemeyin. fakat sonuçlar konusunda yeterli değerlendirmeyi yapamayabilirler. Daha duygulu ve heyecanlıdırlar. En belirgin yönleri her yerde mutlu olabilmeleri ve hallerinden memnuniyet duymalarıdır. Ayırt edilmesi en güç olan ve zor anlaşılan kişilerdir. Sabırlıdırlar.

• • • • • Her zaman ve en iyi olmaya çalışmayın. Her zaman lider olamayacağınızı kabul edin. Herkesin zayıf bir yönü olduğunu kabul edin. Konuşurken emir kipi kullanmayın. Hayır demeyi de öğrenin. Her şeye evet derseniz evetin bir kıymeti kalmaz. Motivasyonunuz için başkalarının görüşlerini beklemeyin. Kendinize güvenin ve potansiyelinizin farkında olun. Tembelliği bırakın ve işlerinizi ertelemeyin. Kendi kendinizi motive etmeyi öğrenin. Hayatın olumlu yönlerini görmeye çalışın. Kendinizi fazla eleştirmeyin. Küçük şeyleri dert etmeyin. Yeni şeyler denemeye çalışın. İnsanları küçümsemeyin. 22 . Daha enerjik olmaya çalışın. Sabırlı olmayı öğrenin. Her şeye karışmaktan uzak durun. Başkalarının da haklı olabileceğini kabul edin. Sorumluluk almaya gayret gösterin. İyi olmanız zaten yeterlidir. Duygularınızı açmayı öğrenin. En kötü kararın kararsızlık olduğunu bilin. Kırmızı Karakterli Kişilere Tavsiyeler • • • • • • • • Hatasız kul olmayacağını kabul edin ve esnek olun. Yeşil Karakterli Kişilere Tavsiyeler • • • • • • • • • Başkalarının sessizliğinizden istifade etmelerine müsaade etmeyin.

2. C) Bilgiyi belirli bir anlam çıkarma ve sonuca varma amacıyla kullanabilme yeteneğidir. geçmiş ve gelecekle ilişkisini bilinçli olarak zihinde saklama gücüdür. bireysel özelliklere göre değişir. D) Evrenin ve bireyin değersiz olduğunu anlar. B) Yaşanılanları. 6. kız çocukları erkeklere oranla daha iri yapılıdır. 3. B) Zaman içerisinde gelişir ve olgunlaşır. Aşağıdaki tanımlamalardan hangisi bireyin zihinsel özellikleriyle ilgili değildir? A) Anlama ve yorumlama ile ilgili niteliklerdir. C) Ergenlik çağında bireyde fiziksel değişmeler görülür. D) Bilgi ve çözümlerin sebep-sonuç ilişkisi içerisinde değerlendirilip yorumlanmasıdır.” Yukarıda açıklaması yapılan kavram aşağıdakilerden hangisidir? A) Muhakeme B) Düşünme C) Algılama D) Yetenek 4. D) Ergenlik çağı tüm bireylerde aynı zamanda başlar. B) Ergenlik çağının başlangıcı. D) Refleks hareketlerden oluşur. 1. önce varlık alemine bakması aşağıdaki kazanımlardan hangisini sağlamaz? A) İnsan olarak evrendeki yerini değerlendirebilmesini sağlar. öğrenilenleri ve algılananları. C) Evrenin yaşaması için kendisine sunulduğunu ve bu yüzden kendisinin çok değerli ve kıymetli olduğunu anlar. Muhakeme kavramının tanımı aşağıdaki seçeneklerden hangisinde doğru olarak verilmiştir? A) Gerek iç gerekse dış dünya dan edinilen bilgilerin yorumlanması ve düzenlenmesidir. B) Evrenin eşsiz ve benzersiz bir bütün olduğunu algılar. C) Hem kişisel hem de çevre faktörlerinden etkilenir. Kız ve erkek çocuklarının ergenliği ile ilgili yargılardan hangisi yanlıştır? A) Ergenlik çağlarının başlarında.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki sorulara cevap vererek kazandığınız bilgileri değerlendiriniz. Bireyin kendini tanıma sürecinde. “Gerek iç gerekse dış dünya dan edinilen bilgilerin yorumlanması ve düzenlenmesidir. 23 . “Bilgi ve çözümlerin sebep-sonuç ilişkisi içerisinde değerlendirilip yorumlanması” cümlesi aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır? A) Muhakeme B) Düşünme C) Algılama D) Yetenek 5.

Yaşam insan için bir fırsattır. Gelişme arzusu içinde olmak. değildir? A) B) C) D) Aşağıdaki yargılardan hangisi insan için doğru değildir? İnsan eşsizdir. Değişim ve gelişimin imkansız olduğunu anlamalıdır.7. Kendisi ile kurulan diyalog olumlu olmalıdır. değerlendirmeyi tercih etmelidir. Aşağıdaki sorulardan hangisi kendini geliştirme çabası içinde olan birisi için gereksizdir? A) Ne yapmalı? B) Neyi değiştirmeli? C) Neye ulaşmalı? D) Çabalamak neye yarar? 24 . Her türlü özen ve güzelliği hak eder. Olumlu düşüncelerden hareket etmek. Hiçbir değeri yoktur. Aşağıdakilerden hangisi kişisel gelişim sürecinde gerekli değildir? Kişi kendi kıymetinin farkında olmalıdır. 10. Aşağıdakilerden hangisi hedef belirlemede yardımcı olacak unsurlardan Kendini mümkün olduğunca iyi tanımak. A) B) C) D) 9. Zaman ve kaynakları dikkate almamak. A) B) C) D) 8. Kişi kendisini yargılamayı değil.

istenen durumu ortaya koymak. Bu sebeple problem çözme süreci ana hatlarıyla dört kategoriye ayrılabilir. Çevrenizde gördüğünüz başarısız bir kişiyi tespit ederek. problem çözme süreci de net olarak sınıflandırılamayacak kadar geniş bir süreçtir. Sorunu Tanımlama: Bir problemin çözümü. daha çok tercih edilen bir başka duruma geçilmesi esnasında karşılaşılan engeller ya da zorluklara problem denir. en doğru çözüme o oranda yaklaşılır. Öncelikle problemin anlaşılması ve en net biçimiyle ortaya konulması gerekir. Problem kavramı. Problem çözme ise. Muhtemel Çözümler Geliştirme: Bu noktada yapılması gereken sorunun tüm yönlerini değerlendirebilmek ve ona uygun tutum ve davranışlar geliştirebilmektir. 25 .ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ Mesleki yeterliliklerinizi ve iş ortamlarındaki başarılarınızı geliştirebileceksiniz. öncelikle problemin varlığıyla mümkündür. Problemler son derece farklı ve sayısız olduğundan. var olan engelleri aşmak suretiyle bir durumdan. Nasıl ki kimse sorulmamış soruları cevaplayamazsa. Etkin Problem Çözmek ve Proje Geliştirmek Bir ortamdan veya durumdan. Bir problemin belirlenmesinin yolu. güçlü tanımlamalar ortaya koymakla elde edilir.1. iyileştirilmesi gerektiği düşünülen somut veya soyut tüm kavramlar için geçerlidir. onun başarısızlığının nedenlerini tespit etmeye çalışın. yine hiç kimse de belirlenmemiş problemleri çözemez. istenen durumu etkileyen olumsuzlukları tanımlamakla mümkündür. MESLEKİ GELİŞİM 2. 2. ARAŞTIRMA İş ortamlarınızda veya okulda çok başarılı ve yetenekli olarak gördüğünüz bir kişiyi gözlemleyerek onun olumlu davranışlarını ve özelliklerini not ediniz. Bu aşamada ne kadar çok düşünce ortaya atılır ve üzerinde tartışılırsa. olması istenilen başka bir duruma geçmek için kullanılan sürecin adıdır. En uygun çözümler.

çözüm yolunun getirebileceği risklerin gözden geçirilmesi gerekir. algılamayı. engeller ve fırsatların değerlendirilmesi. Bu nedenle proje geliştirilirken yapılması gereken işler. Bir problemin çözüme varmaması çeşitli sebeplere dayanabilir. daha fazla yaratıcılık ve ince noktaları görebilme yetisi ister. problem çözümü aşamasında yapılması gereken işlerle benzerlik arz eder. zihinsel bağlantı kurabilmeyi gerektirir. Bunun için istenen sonucun çok iyi belirlenmesi. Yaratıcı düşünme. çözümlerin istenen sonuca göre değerlendirilmesi. Ancak proje geliştirme. elde edilenlerin ulaşılmak istenen sonuç açısından değerlendirilmesi ve oluşabilecek sapmaların düzeltilmesi gerekir. Proje daha iyi bir durum oluşturmak için ortaya atılan planlı ve organize görüşler bütünüdür. Bu anlamda sahip olunması gereken nitelik. uygun yöntemlerin belirlenmesi gerekir. HAYAL GÜCÜ GERÇEKTEN KAÇMAK İÇİN DEĞİL. yaratıcı düşünce oluşturabilmektir. Proje geliştirmek de bir anlamda problem çözmektir. Çözüm tamamen uygulandığında ise sonuca ulaşılıp ulaşılmadığı ölçülmelidir. varılmak istenen amacın belirlenmesi. Bu sebepler şöyle sıralanabilir: Metotlu çalışmamak Yeterli istek ve kararlılığa sahip olmamak Yetersiz bilgi Sorunu yanlış tanımlamak Gerekli teknik ve yeteneklere sahip olmamak Çözümü etkili bir biçimde uygulamaya koymamak Sorunu farklı açılardan görmemek Kendinizi iyi ifade edememek Başaramama korkusu Risk almamak Esnek düşünememek vb. İyi bir proje için. İstenilen sonuca ulaşmak için yapılacak planda beklenmedik durumlar için alınacak tedbirler de yer almalıdır. Yeni fikirler ve projeler üretebilmek için aşağıdaki önerilerden faydalanılabilir: 26 . her biri dikkatlice değerlendirilmeli ve en uygun olan seçilmelidir. Çözüme başlandığı anda.Çözümleri Değerlendirme: Belirlenen çözüm alternatiflerinin muhtemel sonuçları karşılaştırılarak. Belirlenen Çözümün Uygulamaya Konulması: Çözümün uygulanmasında planlama ve ihtiyaç duyulacak kaynakların temini gerekir. tecrübe ve bilgileri sıra dışı şekillerde harmanlamayı. GERÇEĞİ YARATMAK İÇİN KULLANILMALIDIR.

Serbest İlişkilendirme: Proje ile ilgili her hangi bir sembol. Ne kadar çok kelime ya da düşünce not edilirse o kadar alternatif yakalama olanağı ortaya çıkar. alışılmış kalıpların dışına çıkmayı. Benzetme: Daha önce tecrübe edilmiş yaşantılardan faydalanılarak yeni düşüncelerin oluşumuna fırsat verilebilir. Yapılması gereken kısa bir zaman dilimi içerisinde. amaca yönelik akla gelebilecek tüm düşünce ve çağrıştırdığı kelimeleri yazmaktır. resim ya da çağrıştırıcıyı ele alıp onunla ilişkili cümleler kurulabilir ve kurulan bu cümleleri tamamlayan bağlı yeni cümleler oluşturularak düşünme gücü geliştirilebilir. potansiyel engelleri fark edebilmeyi kolaylaştırır. eylem gerektirmediği için sınırsız alternatifi gözden geçirebilmeyi. Resim 2.Düşünce Üretimi Rahatlığı: Hayal gücüne yönelik eğlenceli bir egzersiz olarak düşünülebilir. Hayal kurma. sadece size ait olacağı için orjinalliği. 27 . Hayal Kurma: Pek önemsenmese de yaratıcılığın en önemli kaynağıdır.1: Oluşturulmş verilerden faydalanılmalıdır Çevreyi gözlemleme ve ortam değiştirerek yeni objeleri değerlendirmek de yaratıcılık için bir fırsat oluşturabilir. Tartışma: Oluşturmak istediğiniz yapının veya projenin başkalarıyla konuşulması yeni fikirler edinmeyi kolaylaştırır.

2. kişinin kendisiyle ve çevresiyle oluşturduğu bir iletişimdir. Görüleceği üzere iletişimin alanı son derece kapsamlı ve bireyin dünyasında etkisi oldukça büyüktür.2. Resim 2. yorumlama ve aktarma sürecidir. kişinin kendisi ve çevresiyle oluşturduğu sözlü ya da sözsüz anlama. Çevrede yaşanan herhangi bir olay. Yani iletişim. İletişim.1. İletişim İletişim. algılama.Resim 2 2: Çevreyi gözlemle ve değişik açilardan gör 2. Sunum ve İkna Becerilerini Geliştirmek 2. Bu nedenle iletişim. gözlemlenen bir cisim. bireyin dünyasında oluşturduğu algılama ve ifade etme düzeyidir diyebiliriz. kişinin hayatına denk düşen bir kavramdır. hissedilen bir duygu.3: Anlamak dinlemekle başlar 28 . anlatma.

Hastalık belirlenmemişse. karşınızdaki kişinin kafasındaki ve ruhundakiyle ilgilenmek demektir. yazılacak ilacın işe yarama ihtimali son derece düşüktür. Anlaşılma çabası. Etkin bir dil kabiliyetini geliştirmenin en kesin yöntemi ise yetkin bir okuma becerisini kazanmaktır.Yüksek iletişim kalitesi. İçtenlikle anlama çabası. kontrol etmek ya da yönlendirmektir. 29 . onaylanmak. ancak ilgili oldukları hastalık durumlarında fayda sağlayabilir. insanın karşısındaki kişiyi samimiyetle dinleme çabasının bile ilişkiler açısından olumu yapıcılığı görülebilir. İnsanlar arasındaki etkili iletişimin anahtarı. kalp hastasına gözlük reçetesi yazmak kadar tuhaf bir durumdur. bir fikir vermesi açısından beden dilinin gözlerle ilgili birkaç verisini ele alabildik. karışınızdaki kişiyi hissetme çabası içinde olmaktır. Amaç genelde yanıt vermek. Oysa iletişimlerimizin büyük çoğunluğu. daha fazla kişiyi anlamak ve daha fazla kişiyle anlaşabilmekle mümkündür. Olması gerekense anlamak niyetiyle dinlemek. İletişim kalitesini yükseltmekse. Yapılan incelemeler beden dilinin iletişimde yaklaşık %58 oranında etkin olduğunu. Burada beden dili üzerinde yeterince ayrıntıya giremesekte. bireyin kendisiyle ve çevresiyle iletişim kurmakta kullandığı semboller ve sesler bütünüdür. Anlamadan iletişim kurmaya çalışmaksa. sonra anlaşılmaya çalışmaktır. anlatmayı ve dolayısıyla dil kabiliyetini gerektirir. ses tonunun %38 ve seçilen kelimelerin de %07 oranında etkili olduğunu göstermektedir. hastalığa teşhis koymadan ilaç önermeye benzer. değer verilmek ve takdir edilmenin bir insan için ne kadar önemli olduğu düşünülürse. Kişinin bir duygu veya düşünceyi aktarırken kullandığı beden dili. Dil. Beden dili. başlı başına güzel bir iletişim atmosferi oluşturmaya yetecektir. karşınızdaki kişiyi dinlemek ve anlamaya çalışmaktır. insanların dünyayı anlamasını sağlayan. önce anlamaya çalışmak. Bu da ancak karşımızdaki kişiye değer vermek ve anlamaya çalışırken kendimizi onun yerine koyabilmekle mümkündür. karşımızdakini anlamaktan önce kendimizi anlatabilmek düzeyinde gerçekleşir. Anlaşılmak. karşı tarafın farkında olmadan algılayabildiği daha ciddi bir iletişim unsurudur. Anlamak için dinlemek. İlaçlar. Dinlemeden anlamaya çalışmak. yüksek hayat kalitesi olarak yorumlanabilir. Dili etkin kullanmak. bireyin başkalarını anlamasını ve istediğini anlatabilmesini kolaylaştıracaktır.4: Daha fazla kişiyle anlaşabilmek daha yüksek iletişim kalitesi demektir İnsanın uyku dışında hemen her an gerçekleştirdiği bir etkinlik olan iletişimin geliştirilmesinin temel noktası. kendimizi ifade ederken ya da bir kişiyi anlamaya çalışırken bizi daha net sonuçlara ulaştırabilecek bir araçtır. Resim 2.

Her zaman doğru olduğunuzun onaylanmasını beklemek. Kişinin yalan söyleme çabası içinde olduğununda bir göstergesidir. içsel diyalogla ilgilidir. olay ya da diyalogların yalnızca bir yönüyle ilgilenmek. Sol yana bakılıyorsa. kelimeler organize edilmeye çalışıldığında ya da yaşanmış işitsel tecrübeyi farklılaştırmaya çalışılırken gözler sağ kulak hizasına kayar. yaşanmamış olaylar ve durumlar ya da görülmüş ama içeriği değiştirilmek istenen tecrübeler oluşturulmaya çalışılırken sağ üst tarafa bakılmaktadır. Daha önceden görülmemiş kişiler. kişi. Sağ alt tarafa bakılıyorsa. Sol alt tarafa bakılıyorsa. Bu bakışlar çok kısa süre içerisinde belirip kayboldukları için göz hareketlerinin dikkatle takip edilmesi gerekmektedir. Sağ üst tarafa bakıyorsa. Çabucak genellemelere varmak. Bakışların taşıdığı ifadeler aşağıda sıralanmıştır: Sol üst tarafa bakıyorsa. Bunları şöyle sıralayabiliriz: Karşılaşılan durum. İletişimde takınılan bazı tavırlar olumsuz sonuçlara sebep olabilir. tekrar yaşamakla alakalıdır. işitsel hatırlamak ile ilgilidir. hissetmek. bu amaçla yazılmış kitapların okunması faydalı olacaktır. Düşüncelerinizin kesin doğru olduğuna inanmak ve düşüncelerinizden taviz vermemek. Bu konuda daha detaylı bilgi edinilmesi. yaşanmış tecrübelere ait sesler hatırlanmaya çalışılmaktadır. işitsel tasarlamakla ilgilidir. dokunuşları ya da yaşanmış bir durumu yeniden. Daha önceden var olan bir nesne. detayıyla dinlemeden hüküm sahibi olmak. görsel tasarlamak ile ilgilidir. içindeymiş gibi canlandırmaya çalışılırken bu yöne bakılır. Karşınızdaki kişiyi hep yanlış şekilde değerlendirmek gördüğünüz bir olumsuzluk karşısında olumlu söz ve davranışları algılayamamak. Sağ yana bakılıyorsa. Ön yargılı davranıp iletişime fırsat vermemek. Herkesi kolayca anlayıp çözebileceğini düşünmek.İnsanların iletişim esnasında bakışları kişi hakkında ip uçları verir. İç konuşmalar yaptığında bu yöne bakmaktadır. Önceden hiç duyulmamış sesler. 30 . diğer yönlerini kaçırmak. görsel hatırlama ile ilgilidir. olay ya da durumun görsel olarak zihinde canlandırılması yoluyla hatırlanmaya çalışıldığını gösterir. Önceden duyulmuş. nesneler. Bir duyguyu hissetmeye çalışırken.

düşünce vb. Çalışılan bir şirkette müdürler için yapılacak bir sunumla. temel noktayı anlama ve hatırlamalarında yardımcı olabilir? Sizin hoşlandığınız ve onların da öğrenmekten hoşlanacakları bilgiler nelerdir? 31 . Bunun için ilk yapılacak iş. Karşındakine yeri geldiğinde teşekkür etmeyi unutma. eğer net bir şey istiyorsan cevabı evet. Şikâyetlerini eleştirilerini. sınıf arkadaşlarınıza yapacağınız sunum arasında konu aynı olsa da planlama. Karşıdakinden açıklamalar bekliyorsan soruyu detaylı.Genel anlamda iletişimi kolaylaştıracak ve verimli bir düzeye taşıyacak bazı tutumlar ise şöyledir: Kendini başkalarına ifade etmeden önce düşüncelerini bir gözden geçir. bu sunum içerisinde çok fazla şey anlatmayı değil. Konu belirlendikten sonra. duygu. Sunumda başarı. Sana söylenenleri doğru anlayıp anlamadığını kontrol etmek için sana söylenenleri karşındakine kısaca tekrar et. sizin sunumunuzun içeriğini belirleyecektir. o kişilerin düzey ve beklentileri mutlaka belirlenmelidir. Bu da iyi bir sunum için gerekli olan ortak paydaları belirleyebilmenizi sağlayacaktır. tarz ve içerik açısından farklılıklar olacaktır. Bir sunum planlanırken. hedef kitlenin konu hakkında önceden ne bildiklerini ve sizden ne beklediklerini de tahmin edebilmek gerekir. Bir sunum planlanırken. Önceliği dinlemeye ve anlamaya ver. kavramları aktarmak istediğinizi belirlemelisiniz. iyi bir hazırlık ve planlamayı gerektirir. kişinin konuya hakimiyeti oranında bir hazırlık süreci gerekir. hayırlı olacak şekilde sor. konunun belirlenmesidir. Sunumun yapılacağı kişiler. Bu değerlendirmeleri yaptıktan sonra sunuma neyi dahil edip neyi dahil etmeyeceğinize karar vermeniz gerekir. önemli olan noktaları aktarabilmeyi amaç edinmelidir. aynı zamanda ortak noktaların da gözden geçirilmesine olanak verecektir. Sunumun içeriği hazırlanırken aşağıdaki soruların cevaplanması faydalı olacaktır. Hedef kitlenin sizin anlatmak istediğiniz temel noktayı anlamaları ve hatırlamaları için gerekli olan bilgiler nelerdir? Hangi bilgiler.2. Belirlenen konunun içeriği bu soruların cevaplanmasıyla oluşturulabilir. öncelikle sunumun kime veya kimlere yapılacağı dikkate alınmalıdır. hedef kitleye ulaşabilmektir. Bu tahmin çabası.2. ricalara ya da taleplere çevirerek anlatmaya çalış. Bunun için. Dinleyicilerin sizin sunumunuzdan elde etmelerini beklediğiniz tutum ve davranışları ancak bu yolla belirleyebilirsiniz. Bu amaçla hitap edilen kişilerin düzeyini ve onlara konuşma boyunca hangi bilgi. Çünkü sunumun esas amacı. Konuşmaya ilk önce olumlu ifadeler içeren cümlelerle başla. amacın en iyi şekilde ortaya konmasıyla sağlanabilir. İnsanların seni dinlemediklerinde ne kadar rahatsız olduğunu hatırla ve dinlemenin önemini aklından çıkarma. Sunum yapacak kişi. Sunum Başarılı bir sunum. 2.

İnsanları ikna edebilmek içinde etkili sunum yöntemlerine dikkat edilmelidir. Bir sunum yaparken heyecanlanmak. Sunumun sonunda kısa bir özet yapınız ve dinleyicilere teşekkür ediniz. İkna Becerileri Başarılı bir sunum. dinleyicilerin dikkatini çekecek. Bu noktada sunum için gerekli olan temel unsurlar dikkate alınmalıdır. Eğer sunum esnasında heyecan hissedilirse. Okumak yerine hatırlatıcı Hazırlanacak notlar. İyi bir hazırlık. gülümsemeye dikkat ediniz. aslında bir sunum olduğu unutulmamalıdır. kolay okunmalı. bazen sunumlar kadar ayrıntı ve detay gerektirirken. Konuşma esnasında dik durmaya. hedef kitlenin beklentisi. Onların beklentilerini tahmin etmeye çalışın.2. Yaptığınız hazırlıkların amacınıza uygunluğunu görmek ve konuşma esnasında daha rahat olmak için konuşmanın önceden provasının yapılmasında fayda vardır. Ne elde edilmek istendiği. iyi bir sunum için güven verecektir. daha çabuk elde edilmeye çalışılmalıdır. Dinleyicilerinizi tanımaya çalışın. Konuşma denemenizi yüksek sesle. Ikna çabası gerektiren konular. her an sonraki adımını gösterecek titizlikte olmalıdır. görsel verilerden de faydalanılmalıdır. Sunum metni ve görsel destekleyiciler bakacağınız çalışma notları hazırlamalısınız. Fakat her ikna çabasının. mesajınızın ulaşıp ulaşmadığını denetleyebilirsiniz. elinizin altında olacak ve size sunumun bir İyi bir sunum için yapılması gerekenler şöyle özetlersek: Konunuzu ve amacınızı belirleyin. Konuşulacak konunun ya da söylenecek sözün niteliğine göre benzer hazırlıklar yapılabilir ve aynı yöntemler denenebilir. Faydalanabileceğiniz etkili notlar tutun. Ancak görsel unsurları seçerken. Sunumunuz esnasında sorular sorarak ya da soru alarak. okunamayacak ya da anlaşılamayacak kadar küçük ve sıkışık yazıların bulunmamasına.Sunumunuzun başarısı için. hatta birisini ikna etmek için kurulacak tek bir cümlenin bile. başarılı bir ikna becerisidir. Sorulan her soruya olumlu bir tavır takının ve her soruyu yeni bir bilgi dağarcığı olarak düşünün. Temel noktaları tanımlayın. konuşmanız esnasında Bir sunumun tamamen metinden okunması notlar düzenlenerek sunum yapılmalıdır. Görsel desteklerinizi hazırlayın. son derece normaldir. yavaş konuşmak ve hareket etmek yatıştırıcı olabilir. tamamen yazıdan oluşmamasına. görsel desteklerinizi kullanarak ve zamanı kontrol ederek yapınız. düşünceyi en net ve kalıcı biçimde aktarmanın yolları önceden 32 . Ortak paydaları belirleyin. hazırlandıktan sonra. Sonuç. yüzünüzün insanlara dönük olmasına. doğru değildir. 2. Bu gibi durumlarda anlatım daha kısa ve öz olmalıdır. fazla detay içermemesine özen gösterilmelidir. bazen de bu kadar ayrıntıyı gerektirmeyebilir.3.

Zamanı verimli kullanmak. hem hayatın tamamını yönlendirebilecek ve hayat beklentisi olarak düşünülebilecek temel hedefler. İyi bir planlamanın yapılması. kıt bulunan bir kaynaktır. Bunu gerçekten algılayabilen bireylerin. Hayır diyebilmek. Kişiye verilen ömrün yalnızca bir kerelik bir fırsat olduğu ve çabucak akıp gittiği düşünülürse.3. Zaman yönetimi ise zamanın en verimli şekilde kullanılması demektir. ancak ne için kullanılacağı belirlenmiş ve bu hedefe yönlendirilmiş hayattır. harcanan şey zaman denilen bağımsız ve soyut bir kavram değil bizzat insanın kendisidir. Zamanın verimli kullanılması için şu noktalara dikkat edilmelidir: Önceliklerin belirlenmesi. biriktiremez. insan hayatından daha değerli bir şey olamayacağına göre. Bu amaçla yukarıdaki bölüm tekrar okunarak ikna etme becerisi açısından bir kez daha değerlendirilebilir. Zamanı geri döndüremez. yok edilen insan ömrüdür. Ardından zamanın kişiyi yöneten değil. zamanı amaçlarımızı gerçekleştirmeye yönelik faaliyetler yaparak değerlendirmektir. Zamanlarını iyi değerlendiremeyen insanlar. çok değerli bir kavram olmasına rağmen. Bu sebeple yapılması gereken ilk iş. Zaman. normal insanların kabul edemeyeceği bir gerçekliktir. İnsan hayatında. 33 . kişinin kontrolünde olan bir kavram olduğunu algılamaları gerekmektedir. meşgul görünmek değil. SADECE ŞİMDİ VARDIR SONRA ASLA GELMEZ. Verimli bir hayat. ilk olarak onun önemini kavramalıdır. Boşa geçirilen her dakikada harcanan insanın bizzat kendisidir. zamanın değerini bu ciddiyetle algılayabilmektir. ne kadar az zamanının olduğunu düşünebilmelidir. temel hedefler üzerinde düşünmek ve onları biçimlendirmektir. 2. kişinin mutlak anlamda hedeflerini belirlemesinden geçer. Zamanı Verimli Kullanmak Zaman denilen kavram insan hayatının ta kendisidir. hem de durumlara bağlı olarak yapılması gereken diğer ara hedefler olabilir. Peki ya kişinin kendi zamanını yok yere harcaması? Boşa geçen ve yeterince değer verilmeyen zaman.sorgulanmalı ve yukarıda anlatılan unsurlar dikkate alınmalıdır. Zamanı doğru ve etkin kullanmanın ilk adımı. yapılabilecek en ciddi israfın zaman israfı olduğu kaçınılmazdır. Bu hedefler. Kişinin birisini yok yere öldürmesi. Hayatta başarıya ulaşmak isteyen kişi. Şu halde yapılması gereken ilk iş. ödünç alamazsınız. zamanını daha iyi kullanmaktan başka akıllıca bir seçenekleri yoktur.

34 . Yapılması planlanan işler arasında. Kendine Güvensizlik ve Yüksek Kaygı: Bazen bireyler. Hayır Diyememek: Zamanı verimli kullanmak için bazen çevredeki kişilere “hayır demek” gerekmektedir. verimli zaman kullanımında da. Ama plansızlık zaman kaybının temel sebeplerindendir. Önceliklerinizi belirledikten sonra onları uygulamaya koymak için mücadele etmek gerekebilir. Gereksiz Mükemmeliyetçilik: “Mükemmel” bir zaman planlayıcısı olmak gibi bir hedefe sahip olmak. Çalışma ve yaşam ortamlarının düzene sokulması. Kararların hızlı verilmesi. İşlerin bir kısmının devredilebilmesi vb. hayatta birer alışkanlık haline getirilmesi gerekir. zamanın hangi işler için daha fazla. Kararsızlık: Başarmak istenilen tüm işlerde olduğu gibi. Böylece zaman yönetimi için ayrıca bir gayret sarf etmeye gerek kalmayacaktır. Zaman yönetimi için uygulanacak en önemli yollardan biri. yapılacak işlerin bir plan dahilinde yürütülmesi gerekir. Amaç belirlerken. Birçok kişi bu öncelikleri belirleyemediği için gereksiz bir sürü şeyle uğraşarak zamanını boşa harcamaktadır. kısa bir süre sonra hayal kırıklığı yaşamaya ve vazgeçmeye neden olur. belirgin bir amaç olmalıdır. bir diğerini engeller. Tüm bu ilkelerin. çünkü birçok etken bu önceliklerin önüne geçmek isteyecektir. Hedefleri belirlerken esnek olmak ve olası aksilikleri göz önünde bulundurmak önemlidir.Olumlu ve geliştirilmesi gereken yönlerin saptanması. hangi işler için daha az kullanılacağı belirlenmelidir. Bu durum çok yoğun duygularla yaşanıyorsa. zamanı planlama ve başarı karşısındaki en büyük engellerden biridir. Zaman hırsızlarının belirlenmesi ve önlenmesi. zamanı planlama da engelleyici bir etken durumuna gelir. Plansızlık: Belirlenen amaçlar doğrultusunda. Yapılan birçok plan bazen karşısındakine “hayır” denilemediği için aksamaktadır. Tabi bunun için ilk önce yukarıda da bahsedildiği gibi zamanın boşa harcanmasına sebep olan unsurların tespit edilmesi gerekir. İşte zamanımızı çalan bazı unsurlar: İşleri Ertelemek: Erteleme davranışı. öncelikler sıralaması yapılmalıdır. Zamanı verimli bir şekilde kullanmak için. neler yapılacağına karar vermek ve bu yapılacakların önem derecesini belirlemek gereklidir. Ertelenen her iş. boşa harcanan süreyi azaltmaktır. kendi performanslarından şüphe edebilirler ya da yaptıkları işin yeterliliğinden emin olamayabilirler. Bu planlar uzun dönemli ve kısa dönemli planlar olabilir.

kişinin kendini gergin. Kendinizi kaygılı ve sıkıntılı hissettiğiniz durumları bir gözden geçirin. Zamanı verimli kullanmaya başlamak kararlılığı gerektiren bir değişim sürecidir. Herkes. Stres yaratabilecek durumlar.4. GERÇEK GÜÇLÜKLER YENİLEBİLİR. zevklerin ve sosyal yaşamın bir arada yürütülebilecek şekilde planlanmasıdır. yapılan planların. Cevaplarınızı bir kağıda yazınız ve üzerinde düşününüz. kişinin kendisinden ya da dışarıdan kaynaklanan etkenlerden oluşabilir. 2. planın aksamasına nelerin neden olduğunu değerlendirmek. planlanmayan durumların da ortaya çıkabileceğini göz önünde bulundurmak önemlidir. Bu süreçte bazı engeller ortaya çıkabilmektedir. Zamanı planlarken. Kendiniz için stres nedeni olabilecek unsurları belirleyebilmek için aşağıdaki uygulamayı yapmaya çalışınız. Strese Karşı Dayanıklı Olmak Stres. Bu durumlarda. başlatılıp durdurulamaz ve geçen zamanın yerini hiçbir şey dolduramaz. Bu nedenle stresle başa çıkma yöntemleri de bireylere ve stresin düzeyine göre değişir. Belirli sürelerle. bireyin kendisine daha uygun zaman planlaması yapmasını sağlayacaktır. ne kadarının aksadığı. Kendi hayatınızdaki stresli durumların neler olduğunu ya da olabileceğini düşünüp sırasıyla yazın. bireyin çocukluk ya da ergenlik döneminde yaşadığı sorunlarla bağlantılı olabilir. bazen işlerin planlandığı gibi gitmeyeceğini. Bazı stres durumları. Zaman biriktirilemez.Zaman. yeryüzündeki her türlü girişimde rolü olan başlıca etkenlerden biri ve eşsiz bir kaynaktır. Zamanı planlarken. hem zorunlu hem de zevk veren etkinliklere zaman ayırmaya dikkat edilmelidir. Zamanı verimli kullanmak. Herkesin olaylar karşısında hissettiği sıkıntı düzeyi başkalarına göre farklılık gösterir. ne tür düşünceler aklınızdan geçerdi ve bedeninizde o sırada ne gibi değişiklikler olurdu hatırlamaya çalışın. 35 . Herhangi bir kişi için stres etkeni olabilen bir durum başkası için stres nedeni olmayabilir. BAŞA ÇIKILAMAYANLAR HAYALİMİZDE YARATTIKLARIMIZDIR. huzursuz ve kaygılı hissetme durumudur. her gün eşit zamana sahiptir. sorumlulukların. amaçların. ne kadarının işlediği.

İşe yarayan ve yaramayanları fark etmeye çalışın. Derslerde daha başarılı olmak ve başarısızlığın getireceği sıkıntılardan kurtulabilmek için şu tavsiyelere uymak faydalı olacaktır. Ayrıca dinleyebileceğiniz bir müzik açabilir veya size güç ve moral verecek özlü sözler yazabilirsiniz. Kendi kendinize yaptığınız her olumsuz yakıştırmayı gözden geçirerek. Sınavdan hemen önce çalışmak. ama devamlı çalışmanız gerekir. hem de çabuk unutmanıza ya da karıştırmanıza yol açacaktır. ne kadar size uygun düştüklerini değerlendirin. Daima sizin de başkalarından farklı yetenek ve değerleriniz olduğunu düşünün. verdiğiniz aralarda uzanabileceğiniz bir yatak bulundurulabilir. Çalışma ortamınızı. Herkesin içinde bir cevher vardır. ders verilmeden önce belli bir süre konu ile ilgili altyapı çalışması yapmanız. Uyamadığınız maddeleri gözden geçirip. dersi daha iyi izlemenizi sağlayacaktır. 36 . Her zaman bir maraton koşucusu olduğunuzu düşünüp belli bir tempoda. Bu şekilde programlı yaşama alışkanlığı geliştirebilirsiniz. Saydığınız durumların yarattığı stresi. Öğrenme için tekrar temeldir. Defalarca denediğiniz halde istediğiniz sonucu vermeyen yöntemlerden vazgeçin. genelde görülebilecek stres durumları için yapılması gereken kimi davranışlar vardır. Genel anlamda strese sebep olan temel duygu ümitsizliktir. Hayatta hiçbir şey için geç değildir. Ümitsizlik ise en kötü hastalıktır. Kişinin kendine özgü stres durumlarının yanı sıra. (Masanızın üzerine sevdiklerinizin size verdiği ufak hediyeler. sizin stres yaşamanıza neden oluyor? Bunları not edin. hangi olaylarda. Düzenli çalışarak. hem stresinizi artıracak. Kendinizi en yukarıdakilerle karşılaştırıp kendinizi üzmeyin. resimler koyabilir odanızı sıkça havalandırılabilir. o kadar önemli hale getirebilirsiniz. Şu ana kadar gelip birtakım şeyler öğrenebilmişseniz daha çok şeyler öğrenebileceksiniz demektir. Örneğin. öğrencilik döneminde karşımıza çıkacak ve sorun oluşturabilecek noktalardan birisi derslerdeki başarısızlık durumudur. Bunun için çalıştığınız konunun kısa özetlerini çıkarıp arada sırada onları gözden geçirebilirsiniz. ulaşılamaz şeyler düşlemeyin. çalışmak için uygun bir hale getirin. ancak bu düşünceler içine girdiğinizde de gerçek dışı.Kimler hangi durumlarda.) Bir önceki akşamdan yapacaklarınızı programlayın ve ne kadarını yapabildiğinizi ertesi akşam gözlemleyin. nasıl azaltmaya çalıştığınızı düşünün. ya bir sonraki günün programına koyabilir ya da uygulama dışı bırakabilirsiniz. Onu ne kadar işleyebilirseniz. Çok kullandığınız bilgiler kalıcı belleğinize yerleşir ve istediğinizde çağrılması da çok daha kolay olur.

Resim 2. 37 . Bu hem sizi ruhen dinlendirecek. başardığınız şeyleri aklınıza getirmeye çalışın. Geçmişinizde yapamadıklarınızı ya da yanlış yapmış olduğunuz şeyleri değil. Etrafınızdakilerin size yardımcı olmaya çalışan dostlardan oluştuğunu düşünün. kulağa hoş gelen yönlerini görmeye çalışın. Çevrenizdekilerle ve geçmişinizle dost olmaya çalışın. O kişinin ne büyük zorluklar sonrası başarıya ulaştığını düşünün. Çevrenizdeki kişi ve nesnelerin göze. Çevrenizde ya da tarihteki olumlu bir şahsiyeti kendinize örnek alın. hem de manevi olarak zenginleştirecektir. doğru ve daha güzel için uğraşmayı hedef edinin.5: Çevrenizdeki güzellikleri görmeye çalışın Başkasının göremediği hoş şeyleri görmeye çalışın. Yanlış yapmaktan korkmayın.

Bu da kişinin daha gayretli ve başarılı bir tutum takınmasını kolaylaştırabilir. hem de vücudunuzu daha olumlu etkileyeceğinden kendi bedeninizi daha çok sevmenize yol açacaktır. 38 . insanı motive edebilen bir unsur durumuna dönüşebilir. Bazı işlerde ve olaylarda bir miktar tedirginlik. Sizi üzüp karamsarlığa sokacak şeyler yerine heyecanlandıracak. Stres eğer zarar vermeyecek bir düzeyde tutulabilirse. Aşırı olmadıktan sonra streste insana olumlu katkıda bulunabilecek bir duygudur. Stresin tamamıyla kötü bir durum olmadığını unutmamak gerekir.6: Büyük insanları örnek alın Spor yapmayı ihmal etmeyin. eğlendirecek ya da azminizi körükleyecek şeyleri düşünmeye çalışın ve okumayı mutlaka alışkanlık haline getirin. Bu hem geriliminizi azaltacak.Resim 2. o olaylara daha çok özen gösterilmesini sağlayabilir.

Motivasyonun insanı yönlendirdiği durum ödüllendirmedir.5. Bu sebeple başarıda ille de büyük adımların atılması gerekmez. Bu nedenle motivasyonun ve başarının temel şartı. bir sonraki başarının habercisidir. Sadece bu açıdan bakıldığında bile insan ömrünün büyük bir bölümünü kuşatan ve vaktini geçirdiği yerdir. en basit anlamda ihtiyaçların karşılanmasıdır. insanı yeni kazanımlar için güdüler. Bu nedenle başarı motivasyonu. Bu sebeple başarılı bir iş hayatı. Küçük de olsa gelen başarı. başarılı bir yaşam anlamına gelmektedir diyebiliriz. motivasyonda temel etken değildir. bu gerçeklik daha kuvvetli bir biçimde kendisini gösterir. Birlikte Çalıştığınız İş Arkadaşlarınızla Uyum Sağlamak İş yeri. o işe yönelik motivasyonunun bir sonucudur. arzulanan hedeflerin var olmasıdır. Kişisel Motivasyonu Sağlamak Motivasyon. harekete geçmeyi ve sürekliliği sağlayan kuvvettir. Temel etken kişinin alacağı ödül. hedefine yönelik içinde oluşturabildiği güçlü arzudur. gelişen bir süreçtir. motivasyon ise doğru seçimleri gerektirir. Kendisine fayda sağlamayacağını düşündüğü durumlar. yani varılmak istenen hedefin sağlayacağı doyumdur. tüm bu ihtiyaçların karşılanmasında kendini gösteren bir kuvvettir. Ödüllendirme. bir ihtiyaçtan kaynaklanır.6. EN BAŞARILI SAVAŞÇI. Küçük ya da büyük kazanımlar. Sürekli değişim gösterebilir ve hayatın her sürecinde vardır. Küçük işler de. Sahip olunan bütün güdüler. Dolayısıyla iş hayatındaki başarı ve mutluluk. Kişiyi başarıya götüren. insanın bir gününün en az üçte birini geçirdiği ortamdır. Motivasyon. Hele insan hayatının bir bütün olduğu düşünülürse. Arzu edilmeyen-istenmeyen bir uğraşta. Çünkü insanın hayatındaki mutluluk ve başarı onu bulunduğu tüm ortamlarda etkisi altında tutacaktır. bir ihtiyacı gidermek için gerekli davranışları başlatan. kişiye mutluluk vermeyen çabalar sonuçsuz kalacaktır. Motivasyon. HEDEFİNE KURŞUN GİBİ ODAKLANAN SIRADAN İNSANDIR. zorluğu-kolaylığı. insan süreklilik gösteremez. kişiyi hedefe yönelten büyük motivasyonlara sebep olabilir. aynı zamanda insan hayatının başarısı ve mutluluğu anlamını taşır. Kişinin yöneldiği işlerde başarısı. Bu nedenle insan yapabileceği her olumlu iş veya davranışı küçümsemeden ve sahiplenerek gerçekleştirmelidir.2. 39 . Hedefin büyüklüğü-küçüklüğü. 2.

iyi bir birey olarak konumlandırması gerekir. Bir ekip. ortak performans hedeflerini gerçekleştiren. arkadaşı en başta “arkadaş” olarak değerlendirilmelidir. kişinin çalıştığı insanlarla uyumuna ve bu insanlardan aldığı olumlu etkilere bağlıdır. harcayacağı zaman insanı yormayacak. çalıştıkça başaracak ve başardıkça mutlu olacaktır. Kişinin iş hayatında kendisine bağlı olan etkenler. 40 . tek taraflı olmaz. Resim 2. bu amaca hizmet eden işlerde nihayetinde kişiye mutluluk verecektir. Bu noktada verdiği cevaplarda bir olumsuzluk varsa. ortak bir amaç için bir araya gelmiş. Bu sebeple kişinin kendisini ekip kavramının gerektirdiği değerleri taşıyıp taşıyamadığı noktasında değerlendirmesi gerekir. uyumlu mu?”. Kişinin birlikte çalıştığı iş arkadaşlarına ekip diyebiliriz. bu olumsuzlukları mümkün olduğunca ortadan kaldırmaya çalışmalıdır. O halde kişinin önce kendisini ekip içerisinde. yapacağı işler. önce iyi bir bireyle başlar. Yani kişinin en başta dikkat edeceği nokta. Bu noktada şu unutulmamalıdır. “Çalıştığım ekiple amaçlarım. “Ekip içindeki sorumluluklarımı yerine getirebiliyor muyum?”sorularını kendisine sormalıdır. mümkün olduğunca seveceği bir iş alanında çalışmasıdır. beceri ve yeteneklere sahip. “Ortak bir yaklaşım ve ortak performans hedeflerini gerçekleştirmeye ne kadar uygunum?”. Ekip. İyi bir arkadaşlık. İyi bir ekip. Bu amaçla “ben ekibimi tamamlayıcı bilgi. İş yerinde başarı. kesinlikle kişinin gayret etmekten hiç çekinmeyeceği ve hatta mutluluk duyacağı bir gaye olacağından. Kişinin yaşam amacı.İş hayatındaki başarı. birbirini tamamlayıcı bilgi. kendilerini ortak amaç ve hedeflere ulaşmakta sorumlu hisseden bireyler topluluğudur. beceri ve yeteneklere sahip miyim?”. kişinin en başta yaşam amacını iyi ortaya koyması ve bu amaca uygun bir işte çalışıyor olmasını gerektirir. İnsan gerçekten severek çalışırsa yaptığı işte başarısız olması oldukça zordur. sizde de aynı zamanda bulunması gerekir. Takım arkadaşlarınızda olmasını istediğiniz niteliklerin.7: Ekip ortak amaç demektir Kişi. bir yönüyle bireyin kendisine bağlıyken diğer yönü ile de çalıştığı ortamlardaki kişilerle ilişkilerine bağlıdır. Severek çalıştığında. konu ile ilgili ortak bir yaklaşım kullanan. kendisindeki özelliklerin ne kadarının ekip tanımının içinde yer alıp almadığını düşünmelidir.

Bu gibi özellikler daha da artırılabilir. iş yeri arkadaşlığı olarak düşündüğümüzde birlikte çalıştığımız insanların tümüyle uyumlu olmaya özen göstermek gerekmektedir. Özür dilemekten kaçınmayan. Karşısındakini dinler. Yapıcı ve yönlendiricidir. Uyumlu. 41 . Kaliteye önem veren. İş ahlakına aykırı davranmayan. Gruba uyumlu. İşini seven. kendisi de aynı olumlu tavırları sergilemelidir. İşte kişi tüm bu ve benzeri olumlu tutumları karşısındaki kişiden beklerken. Başarısızlığın sorumluluğunu paylaşır. Bunun içinse şu özelliklere sahip olmaya çalışılmalıdır: Takım üyelerine karşı saygılı. Yetenekli. Arkadaşlığı. İşine hâkim. Alçak gönüllü. İma etmeyen ifade eden. Aksi takdirde arkadaşlıktan söz etmek mümkün olmayacaktır. İlişkileri korumak ve yaşatmak için çaba harcar. Fikir birliğine ulaşmada başarılı.İyi bir arkadaş: Arkadaşına ilgi gösterir. Çalışkan. İlişkileri olumlu yönde ele alır. Başarı için yardımcı olur. Davranışlarını ayarlamasını ve gerektiğinde ön plana çıkmasını bilen. Dedikodudan uzak. İş arkadaşları tarafından sevilen. Çalıştığı yere bağlı. Arkadaşlarının fikirlerine olumlu yönde bakan. Tek taraflı beklentiler içine girmez. Aktif sosyal faaliyetlere açık. Hiyerarşiyi atlamayan. Sorumluluk sahibi. Sır tutabilen. Genel kültür düzeyi yüksek. Açık fikirli ve yapıcı. Hatalarından ders alabilen. Görüşleri ile takım gücünü artıran. Sadık.

Kendine yapılmasını istemediğin davranışı bir başkasına yapmamak. gündelik yaşayan. Amaçlarına kendini adayabilen. Özgüven. Kişi kendisini iyi tanımlayıp.Söylediğiyle yaptığı uyumlu. kolaylıkla ortaya çıkacaktır. 42 . sizi arzuladığınız noktaya özgüveniniz ulaştıracaktır. içe dönük. kendi değerlerin kadar iş arkadaşlarının değerleri ve beklentileri de önemsenmelidir. sorumsuz. İnsanlara sevgi ve ilgi gösterebilen. fakat eğer kişi basit ilkeleri kullanır ve onlara göre hareket ederse. kişinin yapacağı işlerde ve varmak istediği hedeflerde kendisini dinamik tutan ve başarıyı yakalayacağına olan inancıdır. Yanlış hedef. mazeret üretmeyen.7. Yukarıda ifade edilmeye çalışılan özelliklerin tamamına sahip olmak güç görünebilir. varmak istediği hedefleri kendi yetenek ve yapabilirliklerine uygun olarak seçmelidir. tembel. tecrübe. Hedefleri seçerken kendi potansiyelinize uygun seçmeli. bilgi. bu dört unsurun dengeli ve bir arada tutulmasıyla elde edilebilir. fakat yapabileceğinizin en üst düzeyini arzulamalısınız. insanı amaçlarından uzaklaştırır ve kişiyi olumsuz etkiler. Bu yolda size yardımcı olabilecek basit ilkeler: Yaptığın işi sevmek. sürekli aykırı. başlanan işi bitiren. Özgüvenin hedefe varması. yanlış inanç demektir ve inançsız özgüven sadece bir yanılgıdır. Elbetteki hiç kimse. Çözüm bulucu. Nasıl bir ortam ya da arkadaş bulmak istiyorsan. Özgüvenin fazla ya da eksik olması. öğrenmeyi öğrenen. Bu nedenle olabildiğince olumlu özellikler geliştirilmeli. Bu dört unsurun ateşleyici gücü ise inançtır. bu çok fazla gibi görünen özellikler. Özgüven dört temel unsurun varlığını ve bir arada dengeli işleyişini gerektirir. Sorumluluk alan. düzenli ve tertipli insanlarla çalışmak ister. Hedef belirlendikten sonra. Bu nedenle fayda sağlayacak bir özgüven. kontrol ve inançtır. saygısız. Sistemli. Bu dört özellik. kesinlikle hedeflerin doğru ve tutarlı belirlenmesiyle olanaklıdır. pasif. Kendini ifade edebilen. iradesiz bir iş arkadaşıyla çalışmak istemez. en basit anlamıyla kişinin kendisine inanmasıdır. kötümser. Yaptığınız İşlerde Özgüven Sahibi Olmak Özgüven. 2. Değişime açık yenilikçi. uzlaştırıcı. başkalarının da seni öyle görmek istediklerini akıldan çıkarmamaktır.

Kıyaslamalar yapabilecekleri ve yaptıklarını değerlendirmek biçiminde olmalıdır. Yapılacak işlerde hazırlık. güçlü ve geliştirilebilir özellikler belirlenmelidir Kendisini ve çevresindekileri yapabileceğine inandırmalıdır. Hedefler hep akılda olmalıdır ve hedeflere ulaşmanın mutluluğu sık sık hayal edilmelidir. Kişi kendisini. Yapabilme inancı güçlü tutulmalıdır. 43 . Yapmak istenilen işlere gönülden inanılmalı ve asla vazgeçilmemelidir. derli toplu ve azimli olmak başarıyı getirir. olabildiğince tamamlanmalıdır. kontrollü. sadece kendisiyle kıyaslamalıdır. Kendinizde olan değerleri doğru ölçümleyip hedefinizi iyi belirlemişseniz azim. Yeterlilikler. Olabildiğince amaçlara yoğunlaşılmalıdır.Resim 2. başarıyı yakalayabilirsiniz. Ulaşılabilir ve gerçekçi standartlar belirleyip yapabileceğinin en iyisini yapmalıdır. rahat ve cesaretle arzularınıza ulaşabilir. Soğukkanlı.7: Başarmak inanmaktır Kişinin faydalı bir özgüvene ulaşabilmesi için şu noktalara dikkat etmesi gerekir: Önce kendini bilmek ve ortaya koymakla başlanmalıdır.

Faydalanabileceğiniz etkili notlar tutun. Daha önce oluşturulmuş ve denenmiş projeleri inceleyin. Dinleyicilerinizi tanımaya ve onların beklentilerini tahmin etmeye çalışın. İş ortamınızda faydalı olabilecek bir yenilik tasarlayın. Yapmak istediğiniz şeyi adlandırın. İş ortamlarınızdaki güçlükleri veya aksaklıkları düşünerek. Kısa bir zaman dilimi içerisinde amaca yönelik akla gelebilecek tüm düşünce ve çağrıştırdığı kelimeleri yazın. bir hizmet ya da bir yöntem geliştirerek proje oluşturmaya çalışın. Anlatmak istediğiniz temel noktaları tanımlayın. 44 . Bir ürün. bir fikir oluşturun. Çevreyi gözlemleme ve ortam değiştirerek yeni objeleri değerlendirin.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Kendi meslek alanınızın geleceği ve mesleki hedefleriniz hakkında bir sunum hazırlayınız. Görsel desteklerinizi hazırlayın. Oluşturmak istediğiniz projeyi başkalarıyla konuşun. Öneriler Amacınızı belirleyin.

Aşağıdakilerden hangisi stresle mücadelede etken değildir? A) Ümitli olmak B) Yanlış yapmaktan korkmamak C) Stres yaratan durumları önemsememek D) Olayları ve durumları olumlu yönleriyle görebilmek 45 . Yeni projeler ve fikirler üretebilmek için aşağıdakilerden hangisinden yararlanılmaz? A) Düşünce üretimi rahatlığı B) Tartışma C) Benzetme D) Alternatifleri azaltma 4.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki sorulara cevap vererek kazandığınız bilgileri değerlendiriniz. Aşağıdakilerden hangisi zamanı verimli kullanma çabasını olumsuz etkiler? A) İşlerin ve sorumlulukların tek elde toplanması B) Önceliklerin belirlenmesi C) İyi bir planlamanın yapılması D) Çalışma ve yaşam ortamlarının düzene sokulması 7. Aşağıdakilerden hangisi iyi bir sunum için yapılması gerekenlerden birisi değildir? A) Konunuzu ve amacınızı belirleyebilmek B) Dinleyicileri tanımaya çalışmak C) Olabildiğince fazla bilgi aktarmaya çalışmak D) Temel noktaları tanımlamak 6. 1. Aşağıdakilerden hangisi iletişimi olumsuz etkileyen tavırlardan birisi değildir? A) Çabucak genellemelere varmak B) Herkesi kolayca anlayıp çözebileceğini düşünmek C) Karşıdaki kişiyi anlamaya çalışmak D) Düşüncelerinizin kesin doğru olduğuna inanmak 5. Aşağıdakilerden hangisi problem çözme süreçlerinden birisi değildir? A) Sorunu tanımlama B) Muhtemel çözümler geliştirme C) Çözümleri değerlendirme D) İhtiyaçları sınıflandırma 2. Aşağıdakilerden hangisi problem çözme çabasını olumsuz etkilemez? A) Metotlu çalışmamak B) Sorunu yanlış tanımlamak C) Risk alamamak D) Esnek düşünmek 3.

8. Aşağıdakilerden hangisi öz güvenin oluşmasında etken olan unsurlardan değildir? A) Bilgi B) Tecrübe C) İnanç D) Tevazu 46 . Aşağıdakilerden hangileri iyi bir arkadaşın niteliklerinden birisi değildir? A) Arkadaşına ilgi gösterir B) İlişkileri korumak ve yaşatmak için çaba harcar C) Kendi beklentilerini esas alır D) Karşısındakini dinler 9. Aşağıdakilerden hangisi iş ortamında ilişkilere zarar verecek davranışlardandır? A) Takım üyelerine karşı saygılı olmak B) Açık fikirli ve yapıcı olmak C) Hiyerarşiyi önemsememek D) Arkadaşlarının fikirlerine olumlu yönde bakmak 10.

Doğru cevap sayısını belirleyerek bilgi düzeyinizi ölçünüz. 47 . Bu faaliyette gördüğünüz konularla ilgili eksiklerinizi öğrenme faaliyetine tekrar dönüp işlem basamaklarını yeniden sorgulayıp uygulayarak arkadaşlarınız veya öğretmeninizden yardım alarak tamamlayabilirsiniz.CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ 1’İN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D C B D D D D D D ÖĞRENME FAALİYETİ 2’NİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D D C C A C C C D DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız.

MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Bu modül ile. Aşağıdaki soruları samimiyetle cevaplandırarak elde ettiğiniz kazanımları değerlendiriniz. 48 . kişisel yaşamınızda ve iş hayatınızda sizi başarıya ve mutluluğa götürecek yöntemler size verilmeye çalışıldı. Cevaplarınızdaki “HAYIR” sayısı “EVET” sayısından fazla ise kesinlikle modüle yeniden başlayınız Ders öğretmeniniz sizin bu modüldeki yeterliğinizi ölçen farklı değerlendirme ölçekleri kullanabilir. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Kendinizi değerli hissediyor musunuz? Kişiliğinize dair temel özelliklerinizi belirleyebildiniz mi? Değiştirilmesinin ya da geliştirilmesinin gerektiğini düşündüğünüz niteliklerinizi tespit edebildiniz mi? Hayatınız için bir ana hedef belirleyebildiniz mi? Daha kısa zamanda ulaşabileceğiniz ara hedefleriniz var mı? Problemleri tespit edip çözüm önerileri üretebildiniz mi? İletişim becerilerinizi daha iyiye götürebilecek temel ilkeleri kazandınız mı? Zamanın önemini kavrayabildiniz mi? Sizde strese neden olan etkenleri belirleyebildiniz mi? Strese neden olan unsurlar için çözüm önerileriniz var mı? Motivasyonunuzun düzeyi yeterli mi? Arkadaşlarınızla uyumlu çalışabiliyor musunuz? Kendinize güveniyor musunuz? Evet Hayır DEĞERLENDİRME Yukarıda verilen gözlenecek davranışlara verdiğiniz cevapları kontrol ediniz.

2004. KILIÇÇI Yadigar. 1998. Ünisef. ABİDE Güngir. Ankara. NLP. 2003. Sorun Çözümleme. Bilgi Vizyon Yayınları. ONUR Bekir. Bireysel Mükemmelliğin Sanatı. 2005. Eğitim Psikolojisi. KAYA Canten. Kariyer Yayınları. 1990. Eğitsel ve Meslekî Rehberlik. SAYGIN Oğuz. 1998. Nasıl Daha Başarılı Olabilirim. İstanbul. İnsan İlişkilerinde 4x4 lük İletişim. YILMAZ Engin. Daha İyi İletişim. 2003. Okulda Ruh Sağlığı. Ankara. Ankara. İstanbul. Turhan Kitabevi. Varlık Yayınları. Ankara. Çocuk Dostu Okul. 1987. 1998. 49 . KİM Sang. Etkili İnsanların Yedi Alışkanlığı. İstanbul.KAYNAKÇA KAYNAKÇA BAŞARAN İbrahim Ethem. ÖZEL Kültegin. İstanbul. Hacettepe TAŞ. YURDAKUL Kazım. YAVUZER Haluk. STEVENS Michael. Kendinizi ve Başkalarını Motive Etmenin 1001 Yolu. YEŞİLYAPRAK Binnur. TANER Sevil. MCMİLLAN Sandy. İstanbul. COVEY Stephen. İstanbul. Sistem Yayıncılık. 2000. Rehberlik ve Psikolojik Danışma. Ankara. Anı Yayıncılık. 1987. 2005. İzmir. 2005. 2003. Gençlik Çağı. Ankara. Timaş Yayınları. Ergenlik Psikolojisi. YÖRÜKOĞLU Atalay. Timaş Yayınları. Hayat Yayınları. KURÇ Güzin. İstanbul. Timaş Yayınları. EGE Ceyde. 1994. Öğrenciler ve Öğretmenler İçin NLP.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful