T.

C FIRAT ÜNİVERSİTESİ İLAHİYAT FAKÜLTESİ İLİTAM PROGRAMI

ARAPÇA I

Ders Hocaları Prof. Dr. Mehmet SOYSALDI Doç. Dr. Mehmet ERDEM

1

ÜNİTE: İSM-İ ZAMAN VE MEKÂN 4.ÜNİTE: MEBNİYYÜ’L-ASILLAR 9.ÜNİTE: MEBNİYYÜ’L-ARIZLAR 10.ÜNİTE: FİİLLERDE TEKİD 8.ÜNİTE: NÜDBE VE İSTİĞASE 13.ÜNİTE: TAHZİR VE İĞRA 14.ÜNİTE: SIFAT-I MÜŞEBBEHE 6.ÜNİTE: MÜNADA 12.ÜNİTE: İHTİSAS VE İŞTİĞAL 2 .ÜNİTE: MURAB VE KISIMLARI 11.ARAPÇA I ANA KONULARI 1.ÜNİTE: MÜBALAĞA SİGALARI 7.ÜNİTE: MASDARLAR 3.ÜNİTE: İSM-İ TAFDİL 5.ÜNİTE: MÜCERRED VE MEZİD BABLAR 2.

= mefulün bihidir. Gidiyor = . sarf ve nahiv bilgisi olmak üzere iki kısımda incelenir. Arapçada kelimenin. 1.Sülasi Mezid 2. Bu dersimizde sarf ilminin temelini teşkil eden fiil kalıplarını öğreneceğiz. maziden muzariye. kelimelerin cümle içerisindeki görevlerini ve o görevlere göre kelimelerin aldıkları son harekeleri (irab) öğreten bilim dalıdır. Sülasi Mücerred 1. Sarf: Arapça kelimelerin birbirinden türetilme kaide ve kurallarını öğreten bilim dalıdır. bir şekilden diğer şekle geçmesine “tasrif” denilir.1. = fail. 2. Örnek: Muhammed kitabı okudu = Yukarıdaki cümlede = mazi fiil. Yani kelimelerin kendi içindeki değişiklikleri inceler. 3 .Nahiv: Arapça kelimeleri bir araya getirerek cümle oluşturma.Rubai Mezid Alıştırmalar Değerlendirme Soruları Kaynaklar Giriş Arapça dilbilgisi. muzariden emre tasrif edilmiştir.1. Rubai Mücerred 2. cümle çeşitleri. Arapça dilbilgisi temelde bu iki ilme dayanır. Arapçada fiiller en az üç veya dört asli harften meydana gelirler.ÜNİTE1: MÜCERRED VE MEZİD BABLAR 1. Gitti = Yukarıdaki örnekte fiil. Örnek: Git = .

Aşağıdaki tabloda sülasi mücerred kalıplarının mazi.Rubai Mücerred ( ) ) ): Asli harf sayısı üç olan fiillerdir. masdar. muzari.kalıbı esas alınarak fiilin asli ilk harfine “fau’l-fiil”. Fiili meydana getiren asli harf sayısına göre fiiller iki kısma ayrılır: 1. SÜLASİ -SALİM. Bab 5. ikinci harfine “aynu’l-fiil” ve üçüncü harfine “lamu’l-fiil” denir. Sülasi Mücerred Bablar ( mücerred fiillerin orta hafinin (aynu’l-fiil) harekesine göre altı durumu vardır.MÜCERRED FİİL KALIBI 4 . Sülasi mücerred babları semai olup herhangi bir kuralı yoktur. Bab 6.Sülasi Mücerred ( 2. Bab _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ şeklinde Yukarıdaki babları ezberlemekte mümkündür. Bab 4. Hangi fiilin hangi kalıpta olduğunu ancak sözlük yardımıyla öğrenmemiz mümkündür. ism-i fail ve ism-i meful çekimlerini toplu halde görebiliriz. emir. Sülasi mücerredin altı babı şunlardır: 1. Bab 2. Sülasi 1. Bunların her birine bab adı verilir. Bab 3.

Bunlara sülasi mezid denilir.Sülasi Mezid Balar ( edilmek suretiyle yeni bablar oluşturulur. 1." " " " " " " " " " " " " " " ): Sülasi mücerred fiillere bir.1. halden hale geçmek) ifade etmek için: 5 . Örnek: 2-Sayrureti (dönüşmek. Yani tek meful alıyorsa iki meful almasını sağlar. iki veya üç harf ilave 1. Fiil müteaddi ise teaddi yönünü güçlendirir. Sülasi bir fiil bu baba genelde şu sebepler için nakledilir: 1-Lazım fiili müteaddi (geçişli) yapmak için: Sülasi fiil bu baba aktarıldığında lazım ise müteaddiye çevirir.1.1.Bir harf ziyade edilerek yapılan bablar ( ): : – – – – – – ––-----1. Bunlar üç çeşittir. İfal ( – – – -1 - – ) Babı: Sülasi fiilin başına fethalı bir hemze getirilerek yapılır.

Salim Selimi sevindirdi. halden hale geçmek) ifade etmek için: Örnek: 6 . 2-Çokluğa delalet etmek için: Her harfin ziyadeliği mananın ziyadeliğine delalet eder. Sülasi bir fiil bu baba şu sebepler için nakledilir: 1-Lazım fiili müteaddi (geçişli) yapmak için: Örnek: Salim sevindi. Örnek: Bahçede çok dolaştım= Kapıları kapattım= 3-Sayruret (dönüşmek.Örnek: 3-Bir yere veya bir zamana girişi ifade etmek için: Örnek: ---- 4-Haynuneti (zamanı gelmek) ifade etmek için: Örnek: 5-Kesreti (çokluğa delalet) ifade etmek için: Örnek: 7-Mübalağa (abartma) ifade etmek için: Örnek: 2. Tef’il ( ) Babı: Sülasinin aynu’l-fiili (yani asli orta harfi) şeddelenerek yapılır.

1. ) Babı: Sülasi fiilin fau’l-fiili yani birinci harfinden sonra bir elif ilave Sülasi bir fiil bu baba şu sebepler için nakledilir: 1-İki kişi arasında müşareket/işteşlik (beraberlik) ifade etmek için: Örnek: 2-Müteaddi (geçişli) yapmak için: Örnek: Allah sana afiyet versin= 3-Çokluk ifade etmek için: Örnek: Sevabını kat kata artırdı= 4-Gayret ve süreklilik ifade etmek için: Örnek: -1.4-Bir cümleyi kısaca ifade etmek için: Örnek: 3. Müfaale ( edilerek yapılır.2.İki harf ilave edilerek yapılan bablar ( ): : ------------ -2 -3 7 .

İftial ( ) Babı: Sülasi fiilin başına kesralı bir hemze. Bu durumda müteaddi fiil lazım fiil haline dönüşür ve müteaddi fiilin mefulü bu fiilin faili olur. müteaddi bir fiilin tesirinin mefulün bihde meydana gelmesini ifade eder. fau’l-fiil ile aynu’l-fiil arasına fethalı bir ta getirilerek yapılır. Örnek: ---Öğrenci camı kırdı----3. Tefa’ul ( Cam kırıldı.-4 -5 1. Sülasi bir fiil bu baba şu sebepler için nakledilir: 1-Mütavaat (dönüşlülük) için: Örnek: =Yırttı =Yırtıldı 8 . İnfial ( ) Babı: Sülasi fiilin başına kesralı hemze ve sakin nun ilave edilerek yapılır. Sülasi bir fiil bu baba şu sebep için nakledilir: 1-Mütavaat (dönüşlülük) için: Mütavaat. ) Babı: Sülasi fiilin başına meftuh ta harfi getirilerek ve aynu’l-fiil şeddelenerek yapılır. Sülasi bir fiil bu baba şu sebepler için nakledilir: 1-Mütavaat (dönüşlülük) için: Örnek: 2-Müteaddi (geçişli) için: Örnek: 3-Müşareket (beraberlik) için: Örnek: 4-Mübalağa (abartma) için: Örnek: 2.

kelimeni son harfi de meftuh yapılarak şeddelenir. Sülasi bir fiil bu baba şu sebepler için nakledilir: 1-Lazım fiilin mübalağasını ifade etmek için: Örnek: =Suçlu kızardı =Suçlunun yüzü kıpkırmızı oldu. Sülasi bir fiil bu baba şu sebepler için nakledilir: 1-Müşareket (beraberlik) bildirmek için: Örnek: =Bekir selimle dövüştü 2- Babının Mutavaatını (dönüşlülük) ifade etmek için: Örnek: =Öğündü =Kendi kendine öğündü 9 .2-Tekellüf (bir şeyi zoraki yapmak ve itina göstermek) ifade için: Örnek: =Büyüttü =Büyüklendi 3-İsimden fiil elde etmek için: Örnek: =Yastık =Yastık edindi 4-Bir yere nisbeti ifade etmek için: Örnek: =Çöl =Çöle intisap etti 4. kusur ve sakatlık ifade etmek için: Örnek: =Sağır =Sağırlaştı =Topal =Topal oldu 5. fau’l-fiili ile aynu’l-fiil arasına da bir elif getirilerek yapılır. İfilal ( ) Babı: Sülasi fiilin başına kesralı bir hemze getirilip. Tefâul ( ) Babı: Sülasi fiilin başına fethalı bir ta. 2-Sıfatlardan fiil elde ederek ve renk ifade etmek için: Örnek: =Yeşil =Yeşilleşti 3-Ayıp.

=Uzak tuttu =Uzak durdu ----------------- 3-Yapmacık bir davranışı ifade etmek için: Örnek: =Hasta oldu =Hastaymış gibi göründü =Ağladı =Yalandan ağladı (ağlıyormuş gibi yaptı) ): 1.3.a)’ı yerine bıraktı 10 . İstifal ( ederek yapılır. Sülasi bir fiil bu baba şu sebepler için nakledilir: 1-İstek (talep) bildirmek için: Örnek: =Bağışladı =Bağış diledi ) Babı: Sülasi fiilin başına kesralı hemze sakin sin ve fathalı ta harflerini ilave =Acıdı =Merhamet diledi 2-Müteaddi (geçişlilik) için: Örnek: =Çıktı =Çıkardı =Ebu Bekir Ömer (r.Üç harf eklenerek yapılan bablar ( : ---- - -2 3 -4 1.1.

Sülasi bir fiil bu baba şu sebep için nakledilir: 1-Mübalağa (aşırılık) ifade etmek için: Örnek: =Kamburlaştı =İyice kamburlaştı 3. Sülasi bir fiil bu baba şu sebep için nakledilir: 1-Daha fazla mübalağa ifade etmek için daha çok renk ve kusur bildirmek için kullanılır: Örnek: =Kırmızı =Kıpkırmızı oldu 11 . aynu’l-fiilin cinsinden bir harf ve aynu’l-fiil ve lamu’l-fiil arasına bir vav harfini ilave ederek yapılır.3-Tahavvül (bir halden bir hale dönüşmeyi) ifade için: Örnek: =Çamur taşlaştı 2. İf’î’âl ( ) Babı: Sülasi fiilin başına kesralı hemze. İfivval ( ) Babı: Sülasi fiilin başına kesralı hemze. İf’iylal ( ) Babı: Sülasi fiilin başına kesralı hemze. aynu’l-fiil ve lamu’l-fiil arasına iki vav harfini ilave ederek yapılır. aynu’l-fiil ve lamu’l-fiil arasına bir elif ve sonuna da lamu’l-harf cinsinden bir harf ilave ederek yapılır. Sülasi bir fiil bu baba şu sebep için nakledilir: 1-Lazım fiilin mübalağasını ifade etmek için: Örnek: =Deve yürüdü =Deve hızlı yürüdü 4.

emir. SÜLASİ MEZİD FİİL KALIPLARI (HARF İLAVE EDİLEREK) - 12 . ism-i fail ve ism-i meful kalıpları toplu halde görülmektedir.Aşağıdaki tabloda sülasi fiillere harf eklenerek elde edilen bablar ve bu babların mazi. masdar. muzari.

1.1. ): Asli harf sayısı dört olan fiillerdir. 13 .Rubai Mücerred üzerine bir harf ziyade edilerek yapılan bab: ( ): Rubai mücerred fiile bir harf veya iki harf ilave edilerek yapılan bablar çok az kullanılır ve genellikle bu bablar mübalağa ifade ederler. =Öğretmen kitabı terceme etti. Bu bablar genellikle lazım fiilin mübalağası için kullanılır. Fe’leletün ( ) Babı: Rubai mücerred bir tek babtır. =İsa taşı yuvarladı ve taş da yuvarlandı.2. Bir adet -1 1. : -1 1. Rubai Mücerred Bablar ( babı vardır. Tefa’lülün ( ) Babı: Rubai mücerred fiilin ününe ta harfi ilave dilerek yapılır. RUBAİ MÜCERRED FİİL KALIBI 2.1.Rubai Mezid Bablar ( ): 2.2. 2.1.Rubai Mücerred üzerine iki harf ziyade edilerek yapılan bablar: ( ): Rubai Mücerred üzerine iki harf ziyade edilerek yapılan iki bab vardır. Örnek: =Gece karardı.

ikinci lamu’l-fiil cinsinden bir harfi ilave ederek yapılır. İfinlal ( ) Babı: Rubai mücerred fiilin başına bir hemze.-1 1. =Adamın derisi kaşıntıdan kurudu. Bu bab lazımdır ve mübalağa ifade etmek için kullanılır. Genellikle bu bab rubai mücerred fiillere dönüşlülük kazandırmak için yapılır. RUBAİ MEZİD FİİL KALIPLARI (HARF İLAVE EDİLEREK) Her ne kadar çok az kullanılmasına rağmen rubaiye mülhak olan (ilave edilen) dört vezin daha vardır. Örnek: =Mutmain oldu. aynu’l-fiil ve lamu’l-fiil arasına bir nun harfi ilave edilerek yapılır. =Kavim toplandı 2. Örnek: =Kavmi topladım. bunları da burada zikretmek istiyoruz: : Yürüyüşünde hızlandı 14 -1 . rahat buldu. İfillâl ( ) Babı: Rubai mücerred fiilin başına bir hemze.

3/151) (Araf. ) --------------------------------------------- S.Aşağıdaki ayetlerde geçen mezid fiilleri çıkartınız ve bablarını yazınız.Aşağıdaki mezid fiillerin bablarını yazınız. 7/142) (Araf.3-Aşağıdaki her baba uygun iki fiil yazınız. (Haşir. 7/136) S.1. . 59/3) -------------------------------------(Al-i İmran.Çorap giydi - Şeytanın fiiline benzedi Miskinlere benzedi ************************************************** ALIŞTIRMALAR ( S. ----------------------------------- 15 .

İstanbul. Gabbiş. Ali. 1969. Daru İhyai’t-Türasi’l-Arabi. 1986. Hüseyin Şerare. e-Nahv ve’s-Sarf. Muhammed Muhyiddin Abdulhamid). Kahire. Mustafa. Daru’l-Ciyl. 1965. Abdillah.Şerhu Şuzuri’z-Zeheb. eş-Şertuni. Daru’l-Mearif. el-Fadiyla. en-Nahvu’l-Vadıh. ------------------------------------------------ S. -Aşağıdaki fiilleri babına aktarınız.Ahmed b. Beyrut. 761). ------------------------************************************************** YARARLANILAN KAYNAKLAR Abdulalim İbrahim. 1979. Riyad. Beyrut. Komisyon. Ebu Muhammed Abdillah Cemalüddin el-Ensari (v. 1988. en-Nahvu’l-Vazifî. Kahire. Kemal Ebu Muslih. Muhtasaru’s-Sarf. Mebadiu’l-Arabiyye. Arslan Yayınları. . Mısır. Daru’l-İlmi li’l-melayiin. 1983.. el-Kamil fi’n-Nahvi ve’s-Sarfi ve’l-İrab. Ahmed. el-Carim. Beyrut. Katru’n-neda ve Bellü’sSada. 1980. İzmir. Galayini. Mustafa Emin. 1975. İbn Hişam. Daru’t-Türas. Komisyon.Delilu’l-İrab ve’l-İmla. İstanbul. 1980. el-Kamil fi’n-Nahvi ve’s-Sarfi. Ahmed Ebu Sa’d. Reşid. Camiu’d-Durusu’l-Arabiyye. Daru’l-Kalem. Ebu Muhammed Abdullah Cemaluddin b. Bahauddin Abdullah. -Aşağıdaki her fiili uygun bir mezid baba aktararak faydalı bir cümlede kullanınız. Uygulamalı Arapça Nahiv Sarf ve Metinler. Kahire. Evdahu’lMesalik. Abdulhadi. İbn Akil. Şerh İbn Akil.Yusuf b. trs. 1985. Beyrut. trs. trs. 1982. 16 . Daru’l-Mearif. Beyrut. Beyrut. Kahraman Yay.S. (Thk. İbn Hişam.

2008. 2009. Tarik Sa’d. Yaşar.Şelebi. İzmir. Yılmaz. en-Nahvu’l-Mefhum. Kahire. Oktay. Arapçanın Temel Kuralları. Arapça Dilbilgisi. Daru’l-Fikri’l-Muasır. 17 . Ravza Yayınları. İstanbul. 1995. Ahmet.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful