9.

SINIF TARİH DERSİ NOTLARI Tarih Bilimine Giriş Tarihin Tanımı:Geçmişte meydana gelen olayları (siyasi, sosyal, ekonomik, kültürel ve dini) yer ve zaman göstererek, neden-sonuç ilişkisi içerisinde, belgelere dayanarak, objektif (nesnel) olarak inceleyen sosyal bir bilimdir. Tarihin Konusu:İnsan topluluklarının, en eski zamanlardan günümüze kadar geçirmiş olduğu siyasal, sosyal, ekonomik, kültürel ve dini etkinliklerdir. Tarih Öğrenmenin Sağladığı Yararlar: -Geçmişte yapılan hataların tekrar edilmemesini sağlar. -Toplumların karşılaştıkları sorunlara çözüm bulunmasını kolaylaştırır. -Milletlerin geleceklerine güvenle bakmalarını sağlar. -Milletlerin kendi aleyhlerine hazırlanan oyunlara düşmemesini sağlar. -Vatan ve millet sevgisini artırır. -Milli birlik ve bütünlük duygusunu geliştirir. Tarihi Olay:İnsan topluluklarının dini, siyasi, ekonomik ve kültürel alanlarda meydana getirdikleri kısa süreli gelişmelerdir.Olayın başlangıcı, bitişi ve yeri bellidir. Tarihi Olgu:Tarihi olayların sonucunda ortaya çıkan uzun süreli gelişmelerdir. Örneğin:Çanakkale Savaşı tarihi bir olay, savaş ise bir olgudur.Malazgirt Savaşı-olay, Anadolu’nun Türkleşmesi- olgu, Kavimler Göçü-olay, Feodalitenin yaygınlaşması-olgu. Tarihi Olayların Özellikleri: -Tarih, geçmişte meydana gelen olayları inceler. -Olaylar belli bir yer ve zamanda meydana gelmiştir. -Olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi vardır. - Olaylar belgelere dayandırılır. -Tarihi olaylar tekrarlanamaz, deney ve gözlemi yapılamaz. Tarihi Olaylar İncelenirken Uyulması Gereken Kurallar -Olaylar, neden-sonuç ilişkisi içerisinde incelenmelidir. -Olayın geçtiği yer ve zaman belirtilmelidir. -Olayda rolü olan kişilerin katkılarının doğru olarak değerlendirilebilmesi için olayın geçtiği günün şartları göz önünde bulundurulmalıdır. -Olayın geçtiği yerde araştırma yapılmalıdır. -Olaylar objektif olarak değerlendirilmelidir. Objektifliğin sağlanması için aşağıdaki şartlara uyulmalıdır: -Olayın üzerinden belli bir süre geçmelidir. -Olay, meydana geldiği zamanın değer yargıları göz önüne alınarak incelenmeli, günümüzün değer yargıları ile yorumlanmamalıdır. -İncelenen olay ile ilgili kaynak taraması yapılmalıdır. Tarihi olayların ve olguların araştırılması ve değerlendirilmesi sırasında izlenmesi gereken yöntemler: a.Tarama (Kaynak Arama):Olayla ilgili yazılı ve yazısız kaynaklara başvurulur. Yazılı Kaynaklar: Kitabeler, şecereler, biyografiler, seyahatnameler, hatıralar, takvimler, dergiler ve gazeteler. mahkeme kayıtları, resmi veya özel mektuplar,fermanlar, paralar, kanunlar, Yazısız Kaynaklar:Evler, kaleler, çeşmeler, heykeller, resimler,fotoğraflar, filmler, destanlar, hikaye ve masallar, efsaneler. b.Tasnif (Sınıflandırma): Tarihsel verilerin(bilgilerin) zamana, yere ve konuya göre bölümlere ayrılarak düzenlenmesine tasnif denir. Belgeler sınıflandırılır. c.Tahlil (Çözümleme): Elde edilen verilerin kaynak ve bilgi

yönünden yeterli olup olmadığının tespitine Tahlil etme denir. Belgeler çözümlenir. d.Tenkit (Eleştiri):. Eldeki bilgilerin doğruluk derecesinin, güvenilir kaynaklara göre belirlenmesidir. Belgelerin yanlış olanları ayırt edilir e.Terkip (Sentez): Kaynaklar sınıflandırma, çözümleme ve eleştiri aşamasından geçtikten sonra çalışmaları birleştirmek, bir araya getirmek ve sonuca gitmek işlemine Terkip, sentez yapma, birleştirme denir. Tarihin Tasnifi Tarihin araştırılmasında ve öğretiminde kolaylık sağlamak amacıyla tarih zamana, mekana ve konuya göre sınıflandırılır. a.Zamana Göre Sınıflandırma:Bu tasnifte tarih, kronolojik dilimlere , çağlara bölünmüştür.Örneğin:Tarih öncesi çağlar(Taş çağı, maden çağı), tarih çağları(İlk Çağ, Orta Çağ, Yeni Çağ, Yakın Çağ). b.Mekana Göre Sınıflandırma:Kıtaların(Asya Tarihi, Avrupa Tarihi vb.) ülkelerin(Türkiye Tarihi, Çin Tarihi vb.) bölgelerin(Ortadoğu Ülkeleri Tarihi, Kafkas Ülkeleri Tarihi vb.) ve şehirlerin tarihi.(İstanbul Tarihi,Ankara Tarihi vb.) c.Konuya Göre Sınıflandırma:Bu tasnifte toplumların siyasi, ekonomik, kültürel, sosyal, sanatsal ve dini tarihleri incelenebilir.Siyasi Tarih, Sanat Tarihi, Dinler Tarihi, Hukuk Tarihi vb. Zaman ve Takvim Takvimler insanların zaman göstergesi olarak kullandıkları çizelgelerdir.Toplumların ihtiyaçlarından dolayı ortaya çıkmışlardır. İlk takvimi bulan ve kullanan Sümerlerdir.Nil havzasında yaşayan ve tarımla geçinen Mısırlılar Nil Nehri’nin taşması ve ürünlerinin sular altında kalması üzerine astronomi çalışmaları başlamış, bu çalışma da Miladi Takvimin bulunmasını sağlamıştır. Takvimler hazırlanış esaslarına göre ikiye ayrılır: a.Güneş Yılı Esaslı Takvimler:Dünya’nın Güneş etrafında bir defa dönmesi sırasında geçen 365 gün 6 saatlik süreyi kapsar. b.Ay Yılı Esaslı Takvimler:Ay’ın Dünya etrafında 12 defa dönmesiyle geçen 354 günlük süreyi kapsar. Türklerin Tarih Boyunca Kullandıkları Takvimler: a.12 Hayvanlı Türk Takvimi:Güneş yılı esaslıdır.Yıllar, sayı yerine hayvan adı ile söylenir.Türklerin kullandıkları ilk takvimdir.Türkler, Hicri Takvime geçinceye kadar kullanmışlardır. 12 Hayvanlı Türk Takvimi’ndeki yıl adları: 1.Sıçgan (Sıçan) 2.Ud (Sığır) 3.Bars (Pars) 4.Tavışgan (Tavşan) 5.Lu (Ejder) 6.Yılan (Yılan) 7.Yund (At) 8.Koy (Koyun) 9.Biçin (Maymun) 10.Taguk (Tavuk) 11.İt (Köpek) 12.Tonguz (Domuz) b.Hicri Takvim:Ay yılı esaslıdır.Başlangıç yılı olarak Hicret alınmıştır.Hz.Ömer döneminde ilk defa kullanılmaya başlandı (639).Bugün sadece mübarek gün ve gecelerin belirlenmesinde kullanılıyor. c.Celali Takvimi:Güneş yılı esaslıdır.Başlangıç yılı Hicret’tir.Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah adına yapılmış ve sadece onun döneminde kullanılmıştır(1079).Yılbaşı 21 Mart’tır. d.Rumi Takvim:Güneş yılı esaslıdır.Başlangıç yılı Hicret’tir.Osmanlı Devleti’nde mali işlerde kullanılmak üzere 1739 yılında hazırlanmıştır.Yılbaşı 1 Mart’tır.Miladi Takvimle arasında 584 yıl fark vardır.Bizans takvimine dayanarak yapıldığından Rumi denmiştir.

1

e.Miladi Takvim:Güneş yılı esaslıdır.Başlangıç sıfır Hz. İsa’nın doğumu kabul edildiğinden doğum anlamına gelen Milad denilmiştir.Bu takvimi Mısırlılar bulmuş, İyonlular, Yunanlılar geliştirmiş, Romalılar da son şeklini vermiştir.1 Ocak 1926’dan itibaren Türkiye Cumhuriyeti tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Kapsamlarına Göre Tarih Çeşitleri: a.Genel Tarih:Yeryüzünde yaşayan bütün insan topluluklarının siyasi hayatını, kültür ve uygarlıklarını inceleyen tarihlerdir.Örneğin:Dünya Tarihinin Genel Hatları, Büyük Dünya Tarihi vb. b.Özel Tarih:Bir devletin veya milletin siyasi hayatını, kültür ve uygarlığını inceleyen tarihlerdir.Örneğin:Türkiye Tarihi, Osmanlı Tarihi vb. Yazılış Şekillerine Göre Tarih Çeşitleri: 1.Hikayeci(Rivayetçi) Tarih:Tarih yazıcılığının ilk aşaması olan efsanelerle dolu, neden-sonuç ilişkisi üzerinde durmayan masal türündeki tarih şeklidir.Hikayeci tarihin ilk temsilcisi Heredot’tur. 2.Öğretici(Pragmatik-Faydacı) Tarih:Geçmiş olaylardan ders almak, gelecekteki yolu doğru çizebilmek, okuyucuya ahlaki ve milli duygular aşılayabilmek amacıyla yazılır.Ahlak ve karakterin geliştirilmesi amaçlanır.Önemli olaylar ve kahramanlardan dikkat çekecek şekilde söz edilir, duygusaldır.Öğretici tarihin ilk temsilcisi Tukidides’tir.Bu tarzın en önemli eksikliği sadece başarılı olayları ve zaferleri konu edinmiş olmasıdır.19.yüzyıla kadar Avrupa’da bu tür tarih yazımı devam etmiştir. 3.Araştırıcı Tarih:19. yüzyıldan itibaren gelişmeye başlamış, günümüzde de büyük bir ilerleme sağlanmış tarih tarzıdır.Nedensonuç ilişkisi içerisinde olaylar titizlikle incelenir.Gelecek hakkında yorum ve tahminlerde bulunulur. Tarihe Yardımcı Bilimler: 1.Coğrafya:Yer bilimidir.Tarihe, olayların meydana geldiği yerleri belirlemede yardımcı olur. 2.Arkeoloji:Kazı bilimidir.Daha çok yazının kullanılmadığı dönemlerin aydınlatılmasında tarihe yardımcı olur. 3.Antropoloji:Eski dönemlerde yaşamış insanların ırkî yapılarını inceleyen bilimdir. 4.Etnografya:Toplumların örf, âdet ve geleneklerini inceleyen bilim dalıdır. 5.Kronoloji:Takvim bilimidir.Tarihe, olayların meydana geldiği zamanı belirlemede yardımcı olur. 6.Paleografya:Eski yazıları inceler. 7.Epigrafya:Kitabeler bilimidir.Anıt, mezar taşları ve kitabeleri inceler. 8.Sosyoloji:İnsan topluluklarının yaşayışlarını, meydana getirdikleri kurumları ve bu kurumların toplumsal yaşama etkilerini inceler. 9.Filoloji:Toplumların dillerini inceleyerek tarihe yardımcı olan bilimdir. 10.Diplomatik:Her türlü resmi belgeleri, fermanları ve beratları inceleyen bilimdir. 11.Nümizmatik (Meskukat):Eski paraları inceler. 12.Kimya:Karbon 14 yöntemiyle tarihi buluntuların yaşını belirler. 13.Heraldik:Armalar bilimidir. 14.Geneoloji:Şeceler ve soy kütüğü bilimidir. 15.Onomatoloji:Yer adlarını inceleyen bilimdir.

Türkiye’nin tarih öncesi dönemlerini aydınlatan merkezler:Antalya yakınlarında Karain ve Beldibi mağaraları, Çayönü, Çatalhöyük, Hacılar, Truva, Alişar ve Alacahöyük. Yazının bilinmediği döneme tarih öncesi(Prehistorik) çağlar denir. Tarih Öncesi Çağlar: Taş Çağları :1.Eski Taş(Paleolitik) Devri 2.Orta Taş(Mezolitik) Devri 3.Cilalı Taş(Neolitik) Devri Maden Çağları:1.Taş-Bakır (Kalkolitik) Devri 2.Tunç Devri 3.Demir Devri

İsa’dan Önce (İÖ) İsa’nın Milattan doğumu Önce(MÖ)

İsa’dan Sonra (İS) Milattan Sonra (MS) Kavimle r Göçü 375 İstanbul’u n Fethi 1453 Fransı z İhtilali 1789

0

TAŞ ve MADEN DEVİRLERİ

3200

Yazının İcadı
İLK ÇAĞ ORTA ÇAĞ YENİ ÇAĞ

TARİH ÖNCES İ
DEVİRLER

TARİH DEVİRLERİ

Tarih Öncesi Devirler İnsanların yeryüzünde faaliyet göstermeye başlamasından M.Ö. 3000 yıllarında Sümerler tarafından yazının bulunmasına kadar geçen döneme Tarih Öncesi Devirler denir. Tarih öncesi devirlerle ilgili bilinmesi gereken bazı özellikler şunlardır: -Tarih öncesi devirlerle ilgili yazılı belgeler olmadığından insan topluluklarının bıraktığı kalıntılar kullanılarak bilgi toplanabilmiştir. -Tarih öncesi devirler, insanların kullandıkları araç ve gereçlere göre dönemlere ayrılmıştır. -Tarih öncesi devirlerin başlama ve bitişleri bölgelere göre farklılıklar göstermiştir. -Tarih öncesi devirler Mısır hariç normal seyrini izlememiştir.Bunun nedeni göçler sonucunda uygarlık alanında ileri toplumların diğer toplulukları etkilemesidir. * Tarih yada Tarih Çağları’nın başlama zamanı: Yazının icadı, Kil tabletler, Yazılı belgelerin bulunması ile, Sümerlerin yazıyı bulması. * Tarih Öncesi medeniyetler, devirleri aynı anda yaşamamışlardır. Örnek: Mısır medeniyeti Maden devirlerini yaşarken, Anadolu medeniyetleri Cilalıtaş devrini yaşayabiliyordu. * İki medeniyetin aynı devirleri yaşaması; 1. İhtiyaçların aynı olması ile, 2. Etkileşim (göç, ticaret, savaş) olması ile olabilirdi. * Tarih Öncesi devirleri aydınlatmada kullanılan tarihe yardımcı en önemli bilim ARKEOLİJİ. * Tarih devirlerini aydınlatmada en önemli yardımcı bilim PALEOGRAFYA ve DİPLOMATİKA. • Farklı mekanlarda ve şartlarda gerçekleştiği için, Tarihin belirli kanun ve kuralları yoktur. • Tarihi olaylar tekrarlanamaz, deney ve gözlem yapılamaz. Bu özelliği ile Fen bilimlerinden ayrılır.

2

Belgelere dayandığı için ve Sebep-Sonuç ilişkisi ile araştırma yaptığı için Tarih bir bilimdir. Tarih öncesi devirleri aydınlatmada kullanılmayan tarihe yardımcı bilimler:  Paleografya (Eski yazı bilimi)  Diplomatika (yazışma ve antlaşma)  Epigrafya (Anıt, kitabe bilimi)  Nümizmatik (eski paraları inceler) Tarih öncesi devirlerde toplumlar arası iletişim yolları: • Ticaret • Göç • Savaş Tarih öncesi devirlerin dünyanın her yerinde aynı anda yaşanmamasının en önemli nedeni: • Toplumlar arası iletişimin yavaş olması. Taş Devirleri 1.Eski Taş Devri(Paleolitik) İnsanlık tarihinin en uzun dönemidir. Paleolitik Devir’de insanlar; -Küçük gruplar halinde avcılık ve toplayıcılıkla hayatlarını devam ettirmişlerdir.Üretim faaliyetleri başlamamıştır. -Taştan, ağaçtan ve kemikten ilk araç-gereçlerin yapımına başlamışlardır. -Mağaralarda yaşamışlar ve duvarlara çeşitli resimler yapmışlardır. 2.Orta Taş Devri (Mezolitik) -İnsanlar, Eski Taş Devri’nde olduğu gibi hayatlarını avcılık ve toplayıcılıkla sürdürmüşlerdir. -Dönemin sonlarına doğru ateş bulunmuştur.( Isınma, pişirme ve aydınlanmada kullanılmıştır.) -“Mikrolit” adı verilen ve günlük hayatta kullanılan aletler yapmışlardır. 3.Yeni Taş Devri(Neolitik) Cilalı Taş Devri diye de adlandırılan Neolitik Devirde tarımsal faaliyetler başlamıştır.Bu gelişme sonucunda insanlar; -Üretici duruma geçmişler, toplayıcılıktan kurtulmuşlardır.(Bu durum mülkiyet, miras ve sınıf farklılaşması gibi gelişmeleri ortaya çıkarmıştır). -Göçebelikten yerleşik hayata geçmişlerdir.Su kenarlarında ilk kez köyler kurarak toplumsal hayatı başlatmışlardır. -Ticaret faaliyetlerini başlatmışlardır. -Hayvanları evcilleştirmişlerdir. -Keten, kenevir gibi bitkiler yetiştirmişler ve dokumacılık faaliyetlerini başlatmışlardır. -Yiyecek ve içeceklerini korumak için topraktan kaplar yapmışlardır.Topraktan ev eşyası yapmışlar ve seramikçilik faaliyetlerini başlatmışlardır. Maden Devirleri Maden Devirleri Bakır, Tunç ve Demir Devirleri şeklinde üçe ayrılır.Ateşin bulunması madenlerin kullanılmasına ortam hazırlamıştır.Demirin bulunması ve işlenmesi, insanlık tarihinde çok önemli gelişmelere ortam hazırlamıştır. Demirin yüksek ısıda işlenmesi sanayinin gelişmesine neden olmuştur.Tunç Devri’nde önce şehir devletleri sonra da büyük devletler kurulmuş, Demir Devri’nde ticaret hızlanmış ve toplumların birbirleriyle ilişkileri artmıştır. Tarih Çağları M.Ö. 3200’lü yıllarda Sümerlerin yazıyı bulmalarıyla başlayıp günümüze kadar devam eden döneme Tarih Çağları denilmiştir.

Tarihin çağlara ayrılmasında toplumları etkileyen önemli sosyal ve ekonomik gelişmeler dikkate alınmıştır. TARİH ÇAĞLARININ GENEL ÖZELLİKLERİ *İLKÇAĞ(M.Ö.3200-M.S.375): Yazının icadı ile kavimler göçü arası dönemdir. Çok tanrılı dinler yaygın. Köleci toplum vardır. Tarım ve hayvancılık yapılır. *ORTAÇAĞ(375-1453): Merkezi krallıklar yıkılmış, feodalite dönemi başlamıştır. İslamiyet doğmuştur. Avrupa’da karanlık çağ yaşanır. “Skolastik düşünce” çağa egemen olmuştur. *YENİÇAĞ(1453-1789): Merkezi krallıklar yeniden güçlenmiştir. Avrupa’da bilimsel gelişmeler hızlanmış. Sömürgecilik artmıştır. *YAKINÇAĞ(1789-….): Merkezi krallıklar ve çok uluslu imparatorluklar yıkıldı. Milli devletler kuruldu. Demokrasi, eşitlik ve ulusçuluk yayıldı. Liberalizm ve sosyalizm akımları sistemleşmiş, işçi sınıfı ortaya çıkmıştır. İLK ÇAĞ MEDENİYETLERİ GENEL ÖZELLİKLERİ: Genellikle iklim ve yer şekillerinin uygun olduğu su kenarlarında kurulmuşlardır.  Daha çok tarıma dayalı üretim vardır.  Genellikle site (kent) devleti biçiminde oluşmuşlardır. (Polis, Nom, Site)  Çok tanrılı din yaygındır.(ilk tek tanrılı din İbranilerdedir)  Yönetim anlayışları tanrısaldır:  Bütünüyle tanrısal: Mısır(tanrı kral)  Yarı tanrısal: Mezopotamya (rahip kral) Anadolu Medeniyetleri Anadolu, -önemli göç ve ticaret yollarının üzerinde bulunması, -Asya ile Avrupa’yı birbirine bağlaması, -topraklarının verimli olması - ikliminin insanların yaşayışına uygun olması gibi nedenlerden dolayı zengin ve yüksek kültürlerin beşiği olmuştur.Karşılıklı kültür alış-verişleri Anadolu’da uygarlıkların gelişmesini hızlandırmıştır. Türkiyenin Tarih Öncesi Devirlerini Aydınlatan Merkezler: *ESKİ TAŞ- Antalya çevresinde Karain ,Beldibi , Belbaşı, mağaraları. Adıyaman palanlı mağarasıdır. *ORTA (YONTMA) TAŞ-Antalya çevresinde Beldibi, Göller bölgesinde Baradız ,Ankara çevresinde Macunçay ,Samsun yakınlarında Tekkeköy, Ankara çevresinde Macunçay. *YENİ (CİLALI) TAŞ-Diyarbakır- Çayönü(Türkiye’de ve Güneydoğu Avrupa’da ilk üretimle ilgili bugüne kadar bulunmuş en eski yerleşim yeri-burada orak ve bıçaklar, tahıl öğütme taşları bulunmuştur), Gaziantep –Sakçagözü, KonyaÇatalhöyük(insanlık tarihinin ilk kent yerleşmesi). *KALKOLİTİK DEVİR:Çanakkale -Truva, Denizli Beycesultan,Burdur-Hacılar,YozgatAlişar, Çorum Alacahöyük,Van -Tilkitepe. Anadolu’da tarihi devirler MÖ:2000-1800 yılında başlamıştır. İlk yazıyı Asur’lu tüccarlar getirmişlerdir. Kayseri Kültepe’de Karun denilen Asur’lu tüccarlara ait Pazar yeri bulunmuştur. Karum’da bulunan bu yazılar ticari ve hukuki tabletlerdir. Anadolu’da Tarih Öncesi Bölgeler: Bitinya:İzmit ve çevresi Dandanya:Çanakkale ve çevresi Lidya:Manisa ve çevresi İyonya:İzmir ve çevresi

3

*İskitler. *Mezopotamya’daki ilk medeniyet olan Sümerler. 2. Tufan ve Gılgamış destanlarıdır.Ö. hem de Anadolu’da yazılı devirleri başlatmışlardır.Bilinen ilk hukuk devleti Sümerlerdir. Nil Nehri’nin çevresinde kurulmuştur. * Sümer kanunları fidye. *I. Kafkas dağlarını aşarak Anadolu’ya. küpe. (M. (Merkeziyetçi-güçlü olmak amaçlanmıştır) Babil Kralı Hammurabi rahip-kral anlayışını reddederek gücünü dinden değil.Kuvvetli prensler. *Aşağı Mezopotamya’da bulunan Sümerlerin kralı Urugakina tarafından ilk yazılı kanunlar yapılmıştır.Asurlular son vermişlerdir..Ayrıca Sümer uygarlığını Ön Asya’ya yaymışlardır.binde Yenisey’de bulunmuştur. Hammurabi (Babil) kanunları kısasa dayalıdır. Umma gibi. resim yazısı denilen “hiyeroglif yazısı”nı kullanmışlardır. *M. Andronova Kültürü: MÖ 2000-1200 yıllarında Yenisey'deki Andronova da bulunmuştur. Orta Asya medeniyetinin temelini oluşturduğu sanılmaktadır. tarihte bilinen ilk atlı göçebe kültürüne sahip Türk topluluğudur. *Nil’in taşma zamanının hesaplanması ile takvimcilik. *Babil Asma Bahçeleri. *Akadlar tarihte bilinen ilk büyük imparatorluğu.seramik ve süs eşyaları bulunmuştur. 2000 yıllarında Asurlular(Merkezleri Ninova’dır. Niğde çevresi. Babil ve Asur kanunları ise büyük bir ülke veya devleti idare etmek için yapılmıştır.İlk Mutlak Krallık sistemi Hammurabi ile başlamıştır.Yapılan kazılarda dokuma parçaları.Sonraları merkezi krallık kurulmuştur.Edebiyat alanında günümüze kadar ulaşan en önemli eserleri Yaradılış. Lagaş.Bazı suçlara kısas cezaları verilmiştir. Bu kanunların cezalandırma yöntemi genel olarak “fidye” yani “bedel” sistemine dayalıydı.Akadça geniş bir alanda diplomasi dili olarak kullanılmıştır. *Elamlılar.Ö.Etrafının çöllerle çevrili olması. sonra da Suriye ve Filistin’e kadar akınlarda bulundular. MISIR UYGARLIĞI *Mısır uygarlığı.M. Yozgat. *Mısır sanatı dini ağırlıklıdır.Mısırlılar yeniden dirileceklerine inandıklarından cesetlerin bozulmamasına dikkat etmişler. 4 .Bu da Babillilerin yeniden dirilmeye inançlarının olmadığını gösterir. yüzyılın ortalarına kadar varlıklarını devam ettirmişler. Çadır.Kullanılan papirüs kağıdı ile kültür aktarımı da kolaylaşmıştır.)Şehir devletleri arasında savaş eksik olmuyordu. diğer uygarlıklarla daha az etkileşmesine neden olmuştur. Mezopotamya Medeniyetleri Mezopotamya’da bir çok medeniyet kurulmasının nedenleri  Göç yolları üzerinde bulunması.Babil Devleti’nin krallarının en önemlisi olan Hammurabi ilk anayasa olarak kabul edilen “Hammurabi Kanunları”nı yapmıştır.Bugün kullandığımız Miladi takvimin ilk düzenli şeklini Mısır medeniyeti oluşturmuştur. Karasuk Kültürü: MÖ l. askeri kuvvetten almıştır.İhtiyaçlar toplumları bilimsel çalışmalara yönlendirmiştir.Bu nedenle tarih öncesi dönemleri sırasıyla yaşayan tek toplumdur.Başkentleri Agade’dir. *İlk vezirlik (katip) sistemi Mısırlılarda görülür. eşyalar bulunmuştur. bilezik. tarım ürünlerinden alınan vergilerin hesaplanması geometri ve matematik alanlarında gelişmeyi sağlamıştır. Türklerin ilk ataları tarafından meydana getirilmiştir. Hunlar ve diğer kavimlerin arasına karışarak etkinliklerini kaybetmişlerdir.Wabartum denilen dinlenme merkezleri kurmuşlardır. kumaş dokumalar ve elbiseler bulunmuştur. cennete alternatif olarak düşünülmüş. M. İskitler(Sakalar) *Tarihte önemli rol oynayan Türk topluluklarından ilki İskitlerdir. * Sümer kanunları şehir veya küçük bir bölgeyi idare etmek. insan vücudunun yakından tanınmasını ve Mısır’da tıp biliminin gelişmesini sağlamıştır. Kayseri yöresindeki Kültepe’de ticaretle ilgili Asurca birçok tablet bulunmuştur. Mısır’da firavun adı verilen ilah-kralların sonsuz yetkiye sahip olmaları hukuk alanındaki gelişmeleri engellemiştir. ORTA ASYA UYGARLIĞI Anayurtta Kurulan İlk Uygarlıklar: Anav Kültürü: MÖ 5000-3000 arası Türkistan’ın Başkenti Aşkabat yakınlarında ortaya çıkarılmış en eski kültürdür. 2375). aynı zamanda tarihte bilinen ilk yazıyı da kullanmışlardır.  Topraklarının verimli olması. *İskitler. Avcılık ve hayvancılıkla uğraşan savaşçı bir toplum tarafından meydana getirilmiştir. yakınındaki diğer şehirlere de söz geçirerek büyük krallıklar kuruyordu.Türklerin en eski kültürüdür. Keops ve Kefren önemli piramitlerdir. *Çok tanrılı dine inanan Sümerlerin kralları rahip-kral (Patesi) olarak bilinirdi. bunun sonucunda Mısır’da mumyacılık gelişmiştir.Bu kanunlar yapılırken daha önce uygulanan kanunlardan yararlanılmıştır. Nevşehir. Uruk. *Sanatta “Bozkır hayvan üslubunu” geliştirmişlerdir. 3200’lerde kullanılmaya başlanan yazı sayesinde kültür aktarımı kolaylaşmıştır. *Bilimde ilerlemiş olan Sümerler dört işlemi kullanmışlar ve dairenin alanını hesaplamayı başarmışlardır. *İskitler. Eridu. Buradaki insanlar yerleşik hayat sürdürmüşlerdir.Ö. astronomi. Tagar Kültürü:En gelişmiş Orta Asya kültürüdür. *Mısırlılar öldükten sonra dirilmeye inanmışlar ve bu nedenle diğer yaşamlarında kullanabilmek için bazı eşyalarını mezarlarına koymuşlardır.Öncelikle dini amaçlı yaptıkları “Ziggurat” adı verilen tapınaklar aynı zamanda rasathane ve soğuk hava deposu olarak kullanılmıştır.Urugakina kanunlarına göre daha sert cezalar vardır. *Gök cisimlerini incelemek için rasathaneler kurmuşlar ve astornomide oldukça ilerlemişlerdir.Ö. *Mısır ekonomisinin temelini tarım ürünlerinden sağlanan gelirler oluşturuyordu.Pamfilya:Antalya ve çevresi Likya:Fethiye ve çevresi Likonya:Konya ve çevresi Kilikya:Adana ve çevresi Frigya:Kütahya ve çevresi Pisidya:Isparta ve çevresi Paflagonya:Sinop ve çevresi Kapadokya:Kayseri. araba.). Tuna’dan Orta Asya içlerine kadar uzanan büyük bir bölgede devlet kurdular.  Irmaklarından sulama yapılabilmesi *Sümerler birbirinden bağımsız küçük şehir devletçiklerinden oluşan bir uygarlık kurdular(Ur.Mısır’da ticaret de gelişmiştir.En geniş yayılma alanına sahip kültürdür. Anadolu’da ticaret kolonileri(Karum adlı pazar yerleri) kurarak hem ticareti geliştirmişler.  İklimin elverişli olması. Kelteminar Kültürü: MÖ 3000 yıllarında Aral gölüne dökülen Amuderya'nın deltasında bulunmuştur. *Önceleri nom veya nomos denilen şehir devletleri vardı.Firavunlar adına yapılan piramitler ölümsüzlüğün bir işaretiydi. *İskitler. başkentleri Sus olup önemli bir kültürel varlık gösterememişlerdir.Abakan bölgesinde yapılan kazılarda ok uçları. tarak vb. *Mısırlılar. ilk düzenli ve sürekli orduları kurmuşlardır.Mumyacılık. Afanesyevo Kültürü: MÖ 3000-2000 de Altay-Sayan dağlarının kuzey batısında bulunmuştur. iğne. bozulan tarla sınırlarının yeniden çizilmesi.

İyonyalılar *Dorların baskısı sonucunda Akaların bir kısmı Yunanistan’dan Batı Anadolu’ya göç etmişler ve İzmir çevresindeki yerli halkla kaynaşarak şehir devletleri kurmuşlardır. 800 yıllarında Gordion(Polatlı) merkezli bir devlet kurdular. Kast Sistemine göre halk.Bu sistem Hint halkının kaynaşamamasının ve millet haline gelememesinin en önemli nedeni olmuştur. 1280’de imzalanan Kadeş Antlaşması tarihte bilinen ilk yazılı antlaşmadır.Anadolu’da 200 yıl kadar kalan Persler: *Hükümdarları kisra (ülkeler kralı) aynı zamanda rahipkraldır. kısa sürede yıkılmışlardır.Bölgenin en güçlü devletlerinden biri olan Urartular. *Fenikeliler kurdukları kolonilere sadece ticari amaçlarını gerçekleştirmek için gittiklerinden dolayı askerliğe önem vermemişler ve kolonilerini yurt edinmemişlerdir. *Çin’de Lao-Çe ve Konfiçyüs adlı filozofların dini ilkeleri yayılmış.Çin’de halk asiller ve köylüler olarak ikiye ayrılmıştır. DOĞU AKDENİZ UYGARLIĞI Fenikeliler *Fenikeliler. ayaklanarak Medleri yıkmışlar (MÖ 550) ve İran’da Pers egemenliğini başlatmışlardır.(İlk eyalet sistemi). Lübnan dağları ile Akdeniz sahili arasında kalan kıyı şeridine yerleşmişlerdir. 333’te Makedonya Kralı Büyük İskender tarafından yıkılmış ve Anadolu’da Helenistik Medeniyeti Dönemi başlamıştır. matbaa ve mürekkebi icat ederek dünya medeniyetinin gelişmesine katkıda bulunmuşlardır. VI. Denizcilik ve ticaret faaliyetlerinde gelişme gösteren Fenikeliler. *Bu dönemin en önemli gelişmesi.Ülkeyi satraplık denilen eyaletlere ayırmışlardır.İyon şehir devletleri arasında en tanınmışları Efes. *Hitit Devleti.Ö.Ö. M.Ö. yayılmacı bir politika izleyerek M. Milet.Bu durum dünyanın değişik yerlerine dağılan Yahudilerin kendilerini korumalarını ve varlıklarını sürdürmelerini sağlamıştır.Aynı kasttan olmayanlar evlenemez. 5 . *Anadolu’nun tamamına yakın bölümünü yönetimleri altına alarak bölgede siyasal birliği sağlamışlardır. zanaatkar ve tüccarlar) -Sudralar (işçi ve hizmetkarlar) Kast sistemi:Kast.Ö.İRAN UYGARLIĞI Medler MÖ VII. İslamiyet’in eşitlik ilkesi Hindistan’da Kast sistemininin zayıflamasını sağlamıştır. pusula. *Arazilerinin tarıma elverişli olmaması ve Mısır’dan Anadolu’ya ulaşan ticaret yolu üzerinde bulunmaları Fenikelilerin ticaret alanında ilerlemelerini sağlamıştır.Ö.Bu durumun en önemli nedeni Hindistan’ın insana gevşeklik veren iklimi ve istila hareketleridir. 2000 yılı başlarında Kafkaslardan Orta Anadolu’ya gelerek Kızılırmak kıvrımı içine yerleşmişlerdir.Kafkaslar üzerinden gelen Kimmerler Frigyalılara son vermişlerdir. M. Hititler ile Mısırlılar arasında yapılan Kadeş Savaşı Antlaşması’dır. Doğu Anadolu’da Asya kökenli Hurriler tarafından kurulmuştur.Herkes babasının mesleğine girmek zorundadır. *Tarihe en önemli katkıları günümüzde kullanılan Latin alfabesinin temelini oluşturan 22 harfli ilk alfabeyi bulmalarıdır. Pers İmparatorluğu İran’da kurulan Pers İmparatorluğu.Urartuların merkezi Tuşpa (Van)’dır. 1400 yıllarında imparatorluk haline gelmişlerdir. bölgede asayiş ve güvenliği kurarak ticaret faaliyetlerinin gelişmesine katkıda bulunmuşlardır.Ö.Kastlar arasında geçiş yoktur.Her kastın kendi içinde dayanışması vardır.Fenikeliler şehir devletçikleri halinde yaşamış ve krallıkla idare edilmişlerdir. Yunan ve Romalıların geliştirmesiyle.Ö. meslekleri babadan oğula geçen ve aynı geleneklere bağlı bulunan gruplar topluluğudur. Musevilik dininin sadece kendi kavimlerine ait olduğunu kabul ederek diğer toplumlarda yayılmasını engellemişlerdir.Ö.M. ÇİN UYGARLIĞI *Çin birbiri ardına göreve gelen hanedanlar tarafından yönetilmiştir.Pers saldırılarına dayanamayan Lidya devleti. Lidyalılar (MÖ 687-MÖ 546) Lidyalılar. HİNT UYGARLIĞI Hindistan zengin bir ülke olduğu için sık sık istilalara uğramıştır. Gediz ve Küçük Menderes vadileri arasında kalan bölgede Kral Giges tarafından Sard(Salihli) merkezli bir devlet kurmuşlardır.Bu dönemde İran’daki eyalet yönetim anlayışını Anadolu’da uygulayarak yönetimi kolaylaştırmayı amaçlamışlardır. 600’lerde Medler tarafından yıkılmıştır.İpek böceğinden ipek elde ederek Çin’den Avrupa’ya uzanan İpek Yolu’nun kurulmasını ve ticaretin yaygınlaşmasını sağlamışlardır. Foça ve İzmir’dir.Ö. Keyeksar Dönemi’nde bağımsız olmuşlardır. *Ön Asya’dan gelen ticaret yollarının bitim noktasında bulunan İyonyalılar.Ö. barut. Yüzyılda Anadolu’nun büyük bölümüne egemen olmuştur. Frigyalılar (MÖ 800-MÖ 676) Frigler.Bu nedenle kolonilerini kaybetmişlerdir.Ancak Hindistan’a gelen kavimler güçlü devletler kuramamışlar. ANADOLU UYGARLIĞI Hititler (MÖ 1700-MÖ 700) *Hititler. 546 yıllarında yıkılmıştır. M. *Çinliler kendilerine özgü bir yazı kullanmışlar. Medlerin egemenliğinde yaşayan Persler. *Kültürel yönden Anadolu’da etkili olamayan Persler. Ege göçleri sırasında Anadolu’ya gelerek M.Bu durumun en önemli nedeni “Kast Örgütü”dür. M. Yüzyıl ortalarında siyasi bir güç oluşturan Medler. M. 1200’lerde Anadolu’ya gelerek. *Asurlulardan sonra Anadolu’da Pers egemenliği kurulmuş ve Hitit toprakları Pers hakimiyetine girmiştir.Hititler.Köylüler özgür değillerdi ve asiller için çalışıyorlardı. Latin Alfabesi oluşmuştur) İbraniler Tarihte ilk defa tek tanrılı bir dine inanan İbraniler. Urartular (MÖ 900-MÖ 600) Urartı Devleti. -Brahmanlar (din adamları) -Kşatriyalar (devlet adamları ve askerler) -Vaisyalar (çiftçi. M.Ege göçlerinden sonra şehir devletleri halinde yaşayan Hititlere M.Bu şehir devletleri arasında siyasal birlik sağlanamamıştır. doğu ve Ön Asya uygarlıklarındaki gelişmeleri batıya taşıyarak kültürler arasında etkileşimi sağlamışlardır. 700 yıllarında Asurlular son vermişlerdir. kağıt. M. 1200 yıllarında batıdan gelen kavimler tarafından parçalanmıştır. kısa zamanda ileri bir medeniyet kurmuşlar ve kolonicilik faaliyetleriyle zenginleşmişlerdir. sonraki dönemlerde Çinliler Budizm’i benimsemişlerdir. (Daha sonra İyon.Ö.Hindistan’a yerleşen kavimler birbirleriyle kaynaşamamışlardır. *Pers İmparatorluğu.

kral savaşa gittiğinde ülkeyi yönetirdi. aynı zamanda başkomutan. *Hititlerde kralın buyruklarına karşı gelmek. bu amaçla Efes’ten başlayarak Mezopotamya’ya kadar uzanan Kral Yolu’nu yapmışlardır.Paranın kullanılmaya başlamasından sonra değiş-tokuş (takas) uygulaması ortadan kalkmıştır. Türkiye’nin coğrafi konumundan doğan tabii bir sonuçtur. Urartularda maden 6 .Felsefe. *Ticaret faaliyetleriyle zenginleşen Lidyalılar. 700 yıllarında ilk parayı kullanmışlardır.Bu durum.Ancak imparatorluk döneminde Pankuş Meclisi’nin yetkileri azalırken kralın yetkileri artmıştır.Bütün yetkiyi elinde bulunduran krallar.En üst sınıf olarak kabul edilen kral ve ailesi devletin yönetimini üstlenmiştir. başyargıç ve başrahiptir. doğuda kurulan medeniyetler ise.Hitit kanunları. devlete baş kaldırmak büyük suç sayılmış ve ölümle cezalandırılmıştır. Asurlulardan aldıkları çivi yazısını kullanmışlar. *Devlet yönetiminde kraldan sonra en yetkili kişi Tavananna adı verilen kraliçeydi. *Başlangıçta Hitit Krallığı.Bu da Hititlerin merkezi otoriteye önem verdiklerini göstermektedir. tarım ve hayvancılık olduğu için tarım ve hayvancılığı korumaya yönelik ağır cezalar içeren kanunlar yapmışlardır. *İlkçağlarda insanların uğraş alanlarındaki gelişmeler inançları üzerinde etkili olmuştur.İyonyalılar özgür düşüncenin ve pozitif bilimlerin öncüsü olmaları yönüyle önem taşırlar. Bu durum kralların siyasi.Hititler anallarla (yıllıklar) Anadolu’da tarih yazıcılığını başlatmışlardır. siyasal ve ekonomik alanlarda üstünlük sağlama düşüncesi etkili olmuştur. *İlk Çağ devletlerinin temel geçim kaynağı. Bilim ve Sanat *Anadolu medeniyetleri içinde her yönden en ileri olanı İyonyalılardır.Frigyalılar. askerler.Ancak bu askerler arasında dil ve taktik birliği olmadığı gibi vatan-millet sevgisi de yoktu. siyasal ve sosyal nedenlerden dolayı. Hukuk *Anadolu’da İlk Çağ hukuku. Lidyalılarda dokumacılık.Anadolu’da Kültür ve Medeniyet Devlet Yönetimi *İlkçağlarda Türkiye’de kurulan devletler krallıkla yönetilmiştir. Ordu *Türkiye. *Denizci bir medeniyet olan İyonyalılar. Frigyalılar öküz kesene ölüm cezası vermişlerdir.Hititler ve Urartular.Ö. *Hititlerin ilk zamanlarında kralın yetkileri soylulardan oluşan Pankuş Meclisi tarafından sınırlandırılmıştır. matematik ve tıp bilimlerinin temeli İyonya’da atılmıştır. Sosyal ve İktisadi Hayat *Anadolu’da halk sosyal sınıflara ayrılmıştı.). hür vatandaşlara olduğu kadar kölelere de mülkiyet hakkı tanıyordu. Yazı ve Edebiyat *Anadolu’ya yazıyı Mezopotamya medeniyetlerinden Asurlular getirmişlerdir. zaferleri kadar yenilgilerinin de yıllıklara yazdırılması tarafsız bir tarih anlayışına sahip olduklarını göstermektedir.Anadolu’da yapılan kanunlarda komşu medeniyetlerin önemli etkisi ve katkısı olmuştur.Bu durum Anadolu’da kurulan devletleri askerliğe önem vermeye zorlamıştır.Frigyalılarda dokumacılık(Tapates adını verdikleri halı ve kilimleri bulunmaktadır. sanatçılar. M. ilaveler ve düzeltmelerle Anadolu’da ilk kanunları yapmışlardır. ayrıca Hititler kendi icatları olan hiyeroglif yazısını da kullanmışlardır.Bu nedenle Anadolu için “Bin Tanrı İli” denilmiştir. Hitit yıllıklarında kralların. topraklarının verimli olması ve ticaret yolları üzerinde bulunması sebebiyle sık sık istilalara uğramıştır.Bu durum Lidyalıların yıkılmasında etkili olmuştur.tarım faaliyetlerine önem veren Frigyalıların en büyük tanrı olarak toprak ve bereket tanrıçası Kibele’yi kabul etmeleri gibi. kanunlarını Mezopotamya’dan almakla beraber. Anadolu’da ücretli askerlik sistemini kurmuşlardır. kendi sınırları dışında ele geçirip yönettiği ülkeye veya topraklara denir. Mezopotamya sanatının etkisinde gelişmiştir. *Hitit sanatı.Medeni hukuk ve ceza hukuku büyük gelişme göstermiştir. *Heykelcilik ve kabartmacılık gelişen başlıca sanatlar olmuştur. -Hammadde ihtiyaçlarının karşılanması -Üretim fazlası mallar için Pazar bulunması -Askeri gücün artırılmak istenmesi -Diğer devletlere askeri. çömlekçilik. Mezopotamya tanrılarından etkilenmişlerdir. -Lidyalılar. kaya mimarisi.Tavananna.Hititlerin en önemli kabartmaları Yazılıkaya ve İvriz kabartmalarıdır. -Doğu-Batı kültürleri arasında etkileşim artmıştır.Anadolu’da asillerden başka rahipler. sermaye birikimine ve finans sektörünün oluşmasına ortam hazırlamıştır. *Hititler. Akdeniz ve Karadeniz’de koloniler kurarak ticaret faaliyetleriyle zenginleşmişlerdir. Kolonilerin kurulmasında. Koloni:Bir devletin ekonomik.Sadece para için savaşan ücretli askerlerin başarı kazanmasını zorlaştırmıştır. *Hititlerde Pankuş Meclisi’nin bulunması meşrutiyete benzeyen bir yönetimin varlığını ve kralların yetkilerinin bir dönem kısıtlandığının göstermektedir. dini törenelere ve bayramlara başkanlık yapar. *Ticarete büyük önem veren Lidyalılar. *Lidyalıların parayı icat etmeleri.Bu durum Hititlerde kadınların devlet yönetiminde etkili olduğunu göstermektedir.Dolayısıyla soylular yönetimden uzaklaştırılmıştır. komşu medeniyetlere göre yumuşak bir karakter taşımaktadır.Hatta Kadeş Antlaşması’nda Hitit kralının yanında kraliçenin de imzası yer almıştır. Lidyalılar ve İyonyalılar Fenike alfabesini kullanmışlardır. alışverişi kolaylaştırmış.Bu yıllıklar. memurlar ve köleler gibi sınıflar da bulunuyordu. Anadolu’nun batısında kurulan medeniyetler Yunan tanrılarından. Din ve İnanış *İlk Çağlarda Türkiye’de çok tanrılı bir din anlayışı hakimdi.Lidyalılar zenginleşmiştir.Böyle bir değişiklikle Hititler merkezi otoriteyi güçlendirmeyi amaçlamışlardır. Anadolu’da bu sınıfların bulunması toplumda eşitsizliğin olduğunu göstermektedir. Bu yolun yapılması sonucunda.Daha sonraları bu beylikler kaldırılarak yerlerine merkezden valiler atanmıştır. ekonomik hayatı canlandırmış. *Hititlerden kalan en önemli yazılı eserler ANAL adı verilen yıllıklardır. feodal beyliklerden oluşuyordu.Örneğin. askeri ve dini yetkileri kendilerinde topladıklarını ve güçlerini artırdıklarını göstermektedir. İlk Çağ Anadolu tarihinin aydınlanmasında önemli rol oynamıştır. kuyumculuk (Fibulasüslü iğneler). dericilik ve madencilik.Örneğin.

Antakya gibi şehirler ticaret şehri oldular.Yuanistan’da yapılan kanunlarda.Bu destanlar Yunanlılar arasında ulusal birlik duygusunu pekiştirmiş ve okullarda ders kitabı olarak okutulmuştur. -Halk meclisleri açılarak. Eflatun ve Aristo en önde gelen filozoflardandır. 1200 yıllarında Yunanistan’a göç eden Dorlar Akaların egemenliğine son verdiler.Ö. -Tıpta ileri gidildi. -Köylülerin borçları affedilmş.Sınıf kavgalarının çözümlenmesi ve toplumsal barışın sağlanması için Drakon.Ö.Tarihin bilim dalı haline gelmesinde Yunan tarihçilerinin büyük rolü olmuştur. bu nedenle uzun süre buralara egemen olmayı başarmışlardır.Ö. Yüzyılda Makedonya egemenliğine girmiştir. -ArşimedDünyanın kendi ekseni ve güneşin çevresinde dolaştığını ileri sürdü. İran.İskender İmparatorluğu parçalandıktan sonra Selevkoslar Krallığı’nı yenerek Türkiye topraklarının tamamına hakim olmuşlardır. İskenderun) *Hellenizm. Suriye ve Mısır’da Perslere ait tüm toprakları kendine bağlamayı başardı. borcunu ödeyemediği için köle durumuna düşenlere özgürlükleri geri verilmiştir. *Yunanistan’da felsefe.Ö. *Romalılar. YUNAN UYGARLIĞI M. planlı ve teşkilatlı hareket ederek kısa sürede büyün İtalya’yı Roma’ya bağlamışlardır. filleriyle birlikte İtalya’ya girdiler.İskender’in ölümünden sonra kazanılan topraklarda bağımsız devletler kurulmuştur. Kalp. su mimarisi. İyonyalılarda ise.Sokrat. IV. Cumhuriyet (MÖ 510-MÖ 27) ve İmparatorluk(MÖ 27-MS 395) dönemleri yaşanmıştır. *Önemli şehirler kurulmuştur (İskenderiye.işlemeciliği. -BatlamyusCoğrafya Kılavuzu adlı eseriyle İslam Coğrafyacılarını etkiledi. en büyük imparatorluğu ve medeniyetidir.Bunlar arasında Homeros’un İlyada ve Odise destanları çok ünlüdür.Yunanlılar kolonilerini ikinci yurtları saymışlar. -Kapadokya KrallığıOrta Anadolu’da. Solon ve Klistenes isimli arhonlar kanunlar yapmışlardır. kan ve damar arsındaki ilişki tespit edildi. *Yunanlılar Fenike alfabesini kullanmışlardır.(MÖ 279-16-) *Selevkos’un ölümü üzerine Anadolu’da yerel krallıklar kuruldu: -Bitinya KrallığıKuzey Batı Anadolu’da. Kartaca’yı ele geçirebilmek için yaptıkları savaşların (Pön Savaşları) ikincisinde.Yunan şehir devletleri M. Doğu Akdeniz’e yönelmişlerdir. Yunan uygarlığının önemli özellikleri şunlardır: *Yunanistan’da birbirinden bağımsız şehir devletleri kurulmuştur. Krallık (MÖ 735MÖ 510). *İskender İmparatorluğu zamanında İskenderiye. Asklepedio Sağlık Merkezi. tarih. Yunanistan’da siyasal birliğin kurulmasını engellemiştir. *Sezar’ın öldürülmesinden sonra İmparatorluk devri başladı (MÖ27) İmparatorluk Devri *Fetihler büyük ölçüde durmuştur. Mezopotamya. ROMA UYGARLIĞI *MÖ 735-MS 1453 yılları arasında yaşamış İlk Çağ’ın en güçlü. Büyük İskender. tıp. 337’de tahta geçen İskender. -Helenistik uygarlık İslam uygarlığını etkilemiştir. *Doğu-Batı kültürünün kaynaşmasından sentez bir medeniyet olan “Hellenizm” doğmuştur. halkın yönetimde söz sahibi olması sağlanmıştır. *Doğu-Batı ticareti ve kültürel etkileşim artmıştır. Roma ve İslam medeniyetini etkilemiştir. Irak. 33 yaşında öldü (M. -Sınıf farklılıkları ortadan kaldırılmıştır. Bergama. *Roma İmparatorluğu’nun siyasal tarihinde. *Anadolu. *Yunanistan’da sınıf ayrımı mücadelelere neden olmuştur.Polislerin başında “Tiran” denilen krallar vardır. 7 . geometri ve astronomi bilimlerinde önemli gelişmeler yaşanmıştır. disiplinli.Yunanistan’da en çok gelişen edebi tür destanlar olmuştur. saray ve tapınak mimarisi gelişmiştir.Bu şehir devletlerinin özgür yaşamak istemesi ve birbirinin egemenliğini kabul etmemesi.Bunun sonucunda Yunanistan’da zengin bir orta sınıf oluşmuştur. Efes. aritmetik. *Cumhuriyet döneminde fetih hareketleri başladı. Kartaca Savaşlarının üçüncü safhasında Romalılar galip geldiler ve Kuzey Afrika’yı ele geçirdiler. -Mısırda-Ptolemeler Krallığı (MÖ 321-30) -Trakya ve Batı Anadolu’dan Hindistan’a kadar-Selevkoslar Krallığı (321-64) -Makedonya’da-Antigonitler Krallığı: Milli bir devlettir. Yunanistan’daki bu uygulamalar İlk Çağ’da demokratikleşme sürecini başlatmıştır. -Dünyanın çevresi doğru hesaplandı.Büyük İskender’in Asya seferinin sonucunda Helenizm Uygarlığı doğmuştur. Anadolu.Kolonizasyon hareketlerinin başlamasıyla Yunanlılar uzak ülkelerle ticaret yapmaya başladılar. *Yunanistan dağlık bir araziye sahip olduğu için tarıma elverişli toprak azdı. balıkçılık ve hayvancılıkla sürdürmeye çalışıyordu. Rodos.334 yılında yaptığı Doğu (Asya) seferi sonucunda kuruldu. (Bu savaşlar Üç safhada olmuştur:  MÖ 264-241 / 218-201 / 149146 ) *Sırasıyla İspanya. -İskenderiyeli coğrafyacı EratostanesDünyanın çevresini hesapladı.323).Hellenizm medeniyetinin doğmasında Yunan. *Romalılar.Ö. *Bergama bu dönemde önemli bir kültür merkezi oldu (Zeus Tapınağı.Bu gelişmelerden sonra Romalılar. -Pontus KrallığıKaratenizin güney kıyılarında. Yunanistan. Helen Medeniyeti *Makedonyalı -İskender’in İyon şehir devletlerini Pers istilasından kurtarmak için M. Anadolu ve cumhuriyetin sonlarına doğru ise Mısır Roma topraklarına katıldı. önce Yunanistan’daki bütün şehir devletlerini. sonra da Anadolu. İran.Yunanistan’ın tamamına egemen olan Dorlar “Polis” adı verilen şehir devletleri kurdular.Tarihin babası sayılan Herodotos’un dışında Tukidides de önemli eserler yazmıştır.Bu nedenle halk geçimini zeytincilik. -Bergama KrallığıBergama merkez olmak üzere Millet ve Efes’te (Batı Anadolu) Bergama ve Bitinya Krallıkları Yunan uygarlığının Pontus Devleti Doğu uygarlığının temsilcisi oldu. İran. İskender İmparatorluğu M. Mısır ve Hint medeniyetlerinin etkisi olmuştur. Kartacalılar. 200 bin ciltlik kütüphane kuruldu) *Bergama’nın kendi adıyla anılan Parşömen kağıdı icad edilerek ihraç edildi. Mezopotamya ve Mısır’ı ele geçirdi. Yunanlılar kurdukları kolonilere göç ederek yerleşmişler ve Yunan kültürünün buralara yayılmasını sağlamışlardır. *Bu dönemde bilimsel alanda gelişmeler oldu: -İskenderiye’de Bilimler Akademisi kuruldu.

Binbirdirek Sarnıcı.Jüstinyen dönemi(518-610) Bizans’ın en güçlü olduğu dönemdir. tiyatro salonları. Yerebatan Sarnıcı. hamamlar. yanaşmalar ve köleler olmak üzere dört sosyal sınıf bulunuyordu. nasturizm.Başkenti İstanbul’dur. *330 yılında İstanbul Roma İmparatorluğunun başkenti oldu ve hırıstıyanlık da resmi din oldu. Göktürk Devleti tarafından kullanılmıştır. -Köleler Hiçbir hakları bulunmazdı.İmparator. aepora (büyük meydanlar) yapıldı. eyaletlerin güçlenmesi. Roma Eserleri: *İstanbul Bozdoğan Su Kemeri. başkomutan. *Stadyum. İyonyalıların ve Yunanlıların geliştirdiği alfabeye son şeklini kazandırmışlar ve “Latin alfabesi”ni oluşturmuşlardır.Romalılar Yunan kanunlarından yararlanarak 12 Levha Kanunlarını yapmışlardır. zanaatkârlar. Günümüz Batı dünyasında uygulanan hukuk kurallarının temeli Roma hukukuna dayanır.Bunlardan Batı Roma 476’da. Kavimler Göçü’nün meydana getirdiği kargaşa. *Cumhuriyet döneminde senatonun seçtiği iki konusu ülkeyi yönetmişti. *Roma’da particilerle (soylular) plebler (Roma’ya sonradan gelen halk) arasında çatışmalar olmuştur.Tarihi boyunca Bizans farklı sülaleler tarafından(12 sülale) yönetilmiştir. *"Türk” kelimesi ilk defa siyasi ad olarak. Doğu ve Batı olarak ikiye ayrılmıştır (395).Bizans Hristiyanlığın Ortodoks mezhebini benimsemiştir. Karum(Pazar) Su yolu Sunak Kervansaray Kanal Tapınak Liman Değirmen Ziggurat Ziggurat Ziggurat ASKERİ Çin Seddi. *Kral senatoya yapacağı işleri danışırdı.Anadolu. Aya İrini Kilisesi.türeyen veya güçlü.olgun anlamına gelmektedir. Sur. Doğu Roma ise 1453’te yıkılmıştır. *Bunalımlı dönemlerde altı aylık sürelerle diktatör denilen birisi ülkeyi yönetirdi. Fenikeliler. Romada köleler sık sık ayaklanmışlardır (Spartaküs ayaklanması).Bizans İmparatorluğu’nda kilise imparatora bağlıydı ve Ortodoksların dini lideri patrik imparator tarafından atanıyordu. Bizans İmparatorluğu Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılması ile 395’te kuruldu. *Coğrafi bir ad olarak. *Mısır’dan aldıkları Güneş yılı esaslı takvimi. plebler. Anadolu bayındır hale getirildi. Anadolu ise XII yy dan itibaren Avrupalılarca Türkiye olarak anılmıştır. -Patriciler Oy hakkı olan zengin toprak sahiplerinden oluşuyordu. Yy’ da Roma İmparatorluğu gücünü kaybetmeye başladı. Din *Hırıstıyanlık 313 Yılında serbest bırakıldı. Bizans döneminden günümüze kalan önemli eserler:Ayasofya. -Plebler Küçük çiftçiler. *Romalılar. patriciler. Halk meclisi (Kuria) da seçerdi. monofizizm) *451 Kadıköy Konsiliyle de İstanbul Kilisesi Roma’dan ayrılması sonucu Ortodoksluk mezhebi ortaya çıktı. tüccarlar ve çobanlardan oluşurdu. İstanbul surları ve su kemerleri. başyargıç ve yasa koyuculuk yetkilerini elinde toplamıştır. *III. kuvvetli. Çemberlitaş *Ankara Elmadağ Su Yolu. MISIR’da MİMARİ MEZOPOTAMYA’da ASTRONOMİ SÜMER’de ZİGGURAT ANADOLU’da (Hitit) TARİH YAZICILIĞI YUNAN’da OLİMPİYATLAR DİNİ İNANIŞ SAYESİNDE GELİMİŞTİR ÖNCE SONRA TARIM Yerleşik Hayat YAZI Tarih Devirlerinin Başlaması PARA Takas Sisteminin Sona Ermesi Hayvanlar Ulaşım Kolaylaştı Evcilleşti ATEŞ BULUNDU -Isınma Sorunu Çözüldü -Yabani Hayvanlardan Korunma Sağlandı AHİRET İNANCI Eczacılık ve Mumyacılık Gelişti (Mısır’da) İSLAMİYET’TEN ÖNCE TÜRK TARİHİ Türk Adının Anlamı *Türk Adının anlamı:Doğan. *At yarışları için hipodromlar yapıldı. *Merkezi yönetimin zayıflaması. iç savaşlara katılan orduların sınırları ihmal etmesi gibi nedenlerden dolayı Roma İmparatorluğu. belediye binaları. *Bu süre içerisinde yaptığı işlerden dolayı kimseye hesap vermezdi. Ogüst Mabedi ve Roma Hamamı *Antalya Aspendos Tiyatrosu Hukuk On iki Levha Kanunları Patrici ve pleb mücadelesi sonucunda plebler de bu kanunlar ile patricilerle aynı haklara sahip olmuşlardır. Kale. Hora Kilisesi. ilk defa Bizans kaynaklarında Orta Asya için kullanılmıştır. M İ M A R İ DİNİ TİCARİ TARIMSAL Mabet Han. *KonsüllerSenatoya hesap verirlerdi.Patrici-pleb mücadelesi 12 Levha Kanunlarından sonra da devam etmiştir.Bu durum Avrupa’daki kilise ve papanın krallar üzerindeki baskısının tersine imparatorun patrik ve kilise üzerinde baskısının olduğunu göstermektedir. Devlet Yönetimi *Kıralıİhtiyarlar meclisi teklif eder.Bu hukuk kuralları bazı değişikliklerle Bizans hukuku adıyla Doğu Roma’da yürürlükte kalmıştır. Suriye ve Mısır’a kadar olan yerleri hakimiyeti altında bulundurdu. Sezar daha sonra da Papa XIII. kütüphaneler. *325 İznik Konsilinden sonra hırıstıyanlıkta ilk ayrılıklar başladı (Aryanizm. Askere alınmaz ve oy kullanamazlardı. -Yanaşmalar Vatandaşlık hakkını kaybedenler. Hristiyanlığın yayılması. Gregor dönemlerindeki düzenlemelerle bugün kullandığımız şekle getirmişlerdir. 8 .*İç sükunet sağlanarak yollar yapılmış ve halkın refah seviyesi yükseltilmeye çalışılmıştır. *Romalılar ticareti geliştirmek amacıyla Anadolu’da yeni yollar yapmışlar ve ihtiyaç duydukları ürünleri Anadolu’dan götürmüşlerdir. Sosyal Sınıflar: *Romada. Mısır ve İran ile yapılan savaşlar için yollar yapıldı.İstanbul bu dönemde önemli bir kültür ve sanat merkezi olmuştur.

-Batıya giden Türkler. Türklerin atı evcilleştirmeleri ve tekerleği kullanmaları çok uzak bölgelere göç etmelerine yardımcı olmuştur.Batıya doğru göç eden bu Türkler kavimler göçünü başlattılar.Böylece Avrupa’nın günümüze kadar gelen etnik yapısı oluşmuştur. ilk defa 420 tarihli bir Pers metninde geçmektedir. Türk Göçleri Göçlerin Nedenleri -İklim koşullarının değişmesine bağlı olarak meydana gelen kuraklık. Tanrı dağlarının kuzeyi. Kavimler Göçü’nün Sonuçları -Roma İmparatorluğu ikiye ayrılmıştır (395).(Mete ulusçu bir politika takip etmiş. -Farklı bölgelerde Türk devletleri kurulmuştur. Kitan ve Moğol) dolayı Türklerin bağımsızlıklarını kaybetmek istememeleri -Salgın hayvan hastalıkları ve otlakların yetersiz hale gelmesi Göçlerin Sonuçları -Orta Asya kültür ve medeniyeti dünyanın değişik yerlerine yayılmıştır. Çinlilerin propagandasıyla Hun beyleri birbirine düşmüştür. kuzeyde Sibirya.Kuzey Hunları batıya doğru göç ettiler. c)Ziya Gökalp. *Güney Hunları inin egemenliğini kabul ederken. Türklerin çok çeşitli bölgelere yayılması. *M. Aral gölünün çevresi ve Hazar Denizi’nin doğusu olarak belirlenmiştir. III. Türk’e Olgunluk Çağı anlamını verir. -Avrupa’da Hun Devleti kurulmuştur. Divan-ı Lûgat’it-Türk adlı eserinde. AltaySayan dağlarının kuzeybatısı. Yüzyılın ortalarından itibaren batıya doğru göç ederek barbar kavimleri Roma İmparatorluğu üzerine saldırmaları sonucunda Kavimler Göçü olmuştur (375). -Feodalite (Derebeylik) rejimi ortaya çıkmıştır.(Bulgarlar. -Kalabalık nüfuslarla ve farklı dinlerle karşılaşan bazı Türk boyları milli benliklerini kaybetmişlerdir. Batı Hunları ise Çin tarafından ortadan kaldırıldı. Parçalanma Sebepleri: -İç mücadeleler ve Çin’in entrikaları -İpek Yolunun elden çıkması -Prensler arasındaki taht kavgaları *Çin’in egemenliğine girmek isteyen Hohanyeh ile Çiçi arasındaki mücadele sonunda Hun devleti doğu ve batı olmak üzere ikiye ayrıldı. Kavimler Göçü’nü başlatmışlardır. -Çin’i mağlup etmesine rağmen Türklerin Çin’e yerleşmesine karşı çıkmış.Yüeçiler’i ve Vusonlar’ı yendi. Türklerin İlk Ana Yurdu *Türklerin ana urdu Orta Asya’dır. *Orta Asya. dinsel ve ekonomik alanlarda güçlenmiştir. -Papa’nın Avrupa krallarına taç giydirerek krallıklarını onaylaması -Siyasal yapının parçalanması 9 . 214 yılında tamamlanmıştır. madenciliği. Türk adının anlamını Türeli(töre sahibi) diye açıklar. *Bu coğrafi bölge içinde de Türklerin ilk ana yurdu ise. Türk tarihinin bir bütün halinde incelenmesin engellemiştir.Ö. güneyde Himalaya dağları ile çevrili geniş bir coğrafi bölgedir.Çin’i yıllık vergiye bağlayan Mete.Tunguzları. Türk adının ne anlama geldiği konusunda ileri sürülen görüşler şunlardır: a)Wambery. 6yy da Bizans kaynaklarında rastlanmıştır.Ö. *Çinliler. Yüzyılın ikinci yarısında Hunlar. -Orta Asya’da kalan boylar Hunların yönetiminde ilk Türk devletini kurmuşlardır. Çinlilere karşı büyük bir güç haline gelmişlerdir. -Günümüzde de pek çok devlet tarafından örnek alınan bir ordu sistemi kurmuştur (Onlu Sistem).) *Hohan-yeh yönetimindeki Doğu Hunları Çin’in egemenliğine girdi. at-tekerlek kültürünü öğretmişlerdir. Çin’i etkisiz hale getirmekti. -Hristiyanlık barbar kavimleri arasında yayılmıştır. gücünün sembolü olarak Çinli bir prensesle evlenmiştir. -Tung-huların ısrarlı toprak istekleri karşısında “Toprak milletindir.Mete’nin ölümünden sonra zayıflayan Hunlar. -Türkler değişik kültür çevreleriyle etkileşim içine girmişlerdir. *Türk adına ilk defa 5yy da Pers (Sasani).Asya Hun (Büyük Hun) İmparatorluğu *Kutlu ülke Ötüken merkez olmak üzere Orhun ve Selenga nehirleri çevresinde kurulmuştur. 1879’da Türk adının Türemek(çoğalmak) fiilinden geldiğini ileri sürmüş. *Mete. -Batı Roma İmparatorluğu yıkılmıştır (476). artan nüfusa mevcut toprakların yetmemesi ve bu gelişmelerin sonucunda bölgede geçim sıkıntısının ortaya çıkması -Türk boyları arasındaki siyasal anlaşmazlıklardan dolayı ortaya çıkan savaşlar -Dış baskılardan (Çin. doğuda Kingan dağları.(MÖ l yy. onu kimse veremez. b)Kaşgarlı Mahmut. Mete Han’ın Tarihteki Önemi -Türk soyundan olan bütün toplulukları kendi yönetimi altında toplamıştır.*Millet adı olarak Türk. *Hunlarla ilgili ilk tarihi belge ise MÖ 318 yılına ait bir Çin belgesidir (anlaşma belgesi). Hun akınlarına engel olabilmek için kuzey sınırlarında bir duvar örmeye başlamışlardır. Çinlilerle antlaşma yapmış ve onlarla dost kalmayı tercih etmiştir. *Kalabalık Çin nüfusu içinde Türklerin asimile olmasından çekinen Mete. Macarlar gibi) -Gittikleri bölgelerdeki topluluklara. vatan millet sevgisini ortaya koymuştur. *Hunlar'a ait ilk belge MÖ 318 yılına ait Hun prensleri ile Çin arasında yapılan bir antlaşmadır. *Çinlilerle mücadele eden Mete Han’ın asıl düşüncesi. Orta Çağ’da Avrupa Kilise ve Papalık *Orta Çağ’da Katolik Kilisesi siyasal. batıda Hazar Denizi.) *Mete Han’dan sonra Hunlar zayıflamıştır.” diyerek ilk defa vatan ve millet sevgisini ortaya koymuştur. Çin’den yıllık vergi almakla yetinmiştir. -Avrupa’da yeni milletler ortaya çıkmış ve yeni devletler kurulmuştur. Kavimler Göçü Aral Gölü çevresinde toplanan Hun boyları Orta Asya’daki Çin baskısı ve kuraklık nedeniyle IV. *Bu dönemde. -İlk Çağ’ın sonu Orta Çağ’ın başlangıcı kabul edilmiştir. Katolik Kilisesi’nin güçlenmesinde. ORTA ASYA’DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ 1. hayvanları evcilleştirmeyi. *Çinin egemenliğinden kurtulan Doğu Hunları. önce Doğu ve Batı olarak sonra da Güney ve Kuzey olarak parçalanmışlardır.Bugün “Çin Seddi” diye bildiğimiz bu duvar M. MS 48 yılında Kuzey ve Güney Hunları olmak üzere ikiye ayrıldılar.

*Uldız döneminde Hunlar.Bu düşünce deney ve gözleme karşı olduğu için bilimin gelişmesini engellemiştir. Feodalite Rejiminin Zayıflamasında. -Bizans. Yüzyılda Fransa’dan bütün Avrupa’ya yayılmış ve bütün Orta Çağ boyunca devam etmiştir.Avrupa’da kurulan ilk Türk devletidir.Sefer sonunda yapılan Anatolios Antlaşması’na göre. Göktürklerin İkiye Ayrılması: 10 . Doğu ve Batı Roma İmparatorluklarını egemenliği altına almaktı.Balkan Seferi (447):I. rahipler. *İstemi Yabgu. gerçeklere sadece kilisenin gösterdiği yolla ulaşılabileceğini savunan. bir bölgede yaşayanları dinsel faaliyetlerden men etme (enterdi) ve para karşılığında günah çıkarma. Hunlara ödemekte olduğu vergiyi iki katına çıkaracak. ilk hükümdarları Bumin Kağan’dır. Anadolu’da kalmayıp Azerbaycan üzerinden Karadeniz’in kuzeyindeki topraklarına geri çekilmişlerdir (398). -Ticari ilişkiler sınır kasabalarında devam edecek.Bu politikaya göre Bizans İmparatorluğu baskı altında tutulacak ve Germen kavimlerine karşı Batı Roma İmparatorluğu ile işbirliği yapılacaktır.Derebeylik yönetimi. -Bizans. -Hun nüfusunun azlığı. toprağın mülkiyetine veya imtiyazına sahip olan bir senyörler (derebeyler) sınıfı ile bu sınıfa bağımlı köleler sınıfının oluşturduğu idari düzene feodalite denir. himaye edilen “Vasal” olarak adlandırılmıştır. soylular(senyörler). -Bizans. elindeki Hun esirleri iade edecek.Balkan Seferi (441-442):Bizans’ın Margos Antlaşması’nın hükümlerine uymaması üzerine gerçekleşti. -İç karışıklıklar ve Germen kavimlerinin isyanı. büyük bir devlet kurmak.Himaye eden “Süzeren”.) -Kilisenin kişileri dinden çıkarma (aforoz). ödediği yıllık vergiyi üç katına çıkaracak.Bir yıl önce kendisine evlenme teklifinde bulunan Romalı Prensesi. Uldız. -Bizans.Avrupa’da halk. II. *Attila. *Avrupa Hunları. cennetten yer satma (endülüjans) yetkilerinin bulunması etkili olmuştur.-Skolastik düşüncenin yaygınlaşması(Skolastik düşünce:Avrupa’da kilisenin etkisi altında gelişen. *Sasaniler‘in İpek Yolunu ele geçirebilmek için Akhun topraklarının tümünü ele geçirmeye çalışması üzerine îstemi Yabgu. -Toprakların mülkiyeti soyluların elinde toplanmıştır.Bu nedenle Orta Çağ’da Avrupa’da sosyal adalet sağlanamamıştır. I.Feodalitede himaye sistemi esastır. *Attila da Uldız’ın siyasetini uygulayarak Bizansı baskı altına aldı. I.Başkentleri Ötüken. Feodalite Rejiminin Özellikleri -Feodalite rejiminin kurulmasından sonra Avrupa’da siyasal birlik bozulmuş.Meşhur Romalı komutan Aetius’la 451 yılında Paris yakınlarında yapılan savaşta her iki taraf da büyük kayıplar verdi. *Avrupa Hun Devleti’nin dış politikası Uldız döneminde belirlenmiştir. *Siyasal ve askeri gücü elinde bulunduran. -Bizans. yüklü bir savaş tazminatı ödeyecek -Tuna’nın güneyindeki yerler askerlerden arındırılacaktı. *Attila’nın ölümünden sonra Avrupa Hunları yıkıldı. Tuna Irmağı’nı geçerek Roma İmparatorluğu topraklarına akınlar düzenlerken Kafkaslar yoluyla da Anadolu’ya girmişlerdir. Avar Devletinde demircilikle uğraşan Göktürkler. Akhun toprakları Göktürk’lerle Sasaniler arasında paylaşıldı.Bu seferden sonra Avrupa Hunlarına Balkanların yolu açılmış oldu. deney ve gözleme karşı olan Orta Çağ görüşüdür. küçük yönetim birimleri ortaya çıkmıştır. Kavimler Göçü’nden(376) ve Batı Roma’nın yıkılmasından(476) sonra merkezi otorite boşluğu nedeniyle doğmuştur. 434 yılında Bizans’la Margos Antlaşması’nı yapmıştır. *Avrupa Hun’larının yerine Orta ve Güney Avrupa’da Macarlar ve Bulgarlar devlet kurdular. *Orta Çağ’da kurulan devletlerin birçoğunda hükümdarlar egemenliklerini dine dayandırmışlardır. Papanın isteği ve eski bir uygarlık merkezi olan Roma’ya zarar vermemek için geri döndü. Hunlara bağlı kavimlerle antlaşma yapmayacak.Bizans’la yapılan antlaşma ile Attila Bizans’ın ödediği vergiyi artırdığı gibi bazı sınır kalelerini de ele geçirdi. burjuvalar ve köylüler(hür köylüler ve köleler-serfler) diye sınıflara ayrılmıştır.Böylece Türkler Anadolu’ya ilk kez ayak basmışlardır.Ortaya çıkan laik olmayan devlet anlayışında din adamları devlet yönetiminde etkili olmuşlardır. -Haçlı Seferleri sırasında derebeylerin ölmesi veya ordularını kaybetmesi -Barutun ateşli silahlarda kullanılmaya başlanması (top) -Avrupa’da sürekli orduların kurulması -Yeni Çağ başlarında Coğrafi Keşiflerin yapılmasından sonra ticaretin gelişmesi ve tarımsal faaliyetlerin gerilemesi -Papa ile krallar arasındaki mücadelenin krallar lehine sonuçlanması gibi gelişmeler etkili olmuştur. IX. Not:Göktürk-Bizans ittifakı sonucu zayıflayan Sasani Devletine Hz. Karaton ve Rua zamanında Bizans ile savaşarak Batı Roma ile iyi geçindiler. Erzurum ve Malatya civarlarına geldiler. halk arasında eşitlik yoktu.Antakya ve Urfa’yı kuşatan Hunlar. İpek Yolunu elinde tutabilmek için Akhunlar’a karşı Sasanilerle anlaştı. Töles’lerin isyanını bastırdıktan sonra Avar’lara karşı isyan ederek bağımsızlıklarını elde ettiler.Galya (Fransa) seferine çıktı. 2. Roma topraklarının yarısının çeyiz olarak verilmesi koşuluyla zevceliğe kabul ettiğini bildirdi.Attila’nın amacı. Dağılma Sebepleri: -Attila’dan sonra başa geçenlerin Yetersizliği. *Avrupa Hunları. Feodalite (Derebeylik) *Feodalite. *Devlet geleneklere göre ikiye ayrıldı:Doğuyu yöneten Bumin Kağan ülkenin batı bölgesini kardeşi İstemi Yağbu’ya bıraktı. *Bundan sonra Batı Roma üzerine sefere çıktı. -Feodalite rejiminde.Antlaşmaya göre. *Balamır komutasında batıya doğru yönelenler ise Avrupa’ya geldiler.Göktürk Devleti (552-630) *Göktürkler Türk adıyla kurulan ilk devlettir. *Bu isteği reddedilen Attila l. Avrupa Hun Devleti (376-469) *Batıya doğru yönelen Türklerin bir kolu Kafkaslardan Anadolu’ya. Ömer zamanında Müslümanlar son vermiştir. Karedeniz in batı kıyılarına yerleştiler ve Hıristiyanlaşarak yerli kavimler içerisinde eriyerek yok oldular. *Avrupa Hunları en güçlü dönemlerini Attila döneminde yaşadılar.Orta Çağ’da kapalı bir ekonomik politika izlendiği için halk sermaye birikimine sahip olamamıştır. .Balkan Seferi’nden sonra Bizans’ın antlaşmada öngörülen vergiyi ödemediği için gerçekleşti. Bizans ile anlaşarak Sasanilerle savaştı. *452 Roma (İtalya) seferine çıkan Attila.

Volga) Bulgarları diye ikiye ayrıldılar. *Kama (İtil. sanat ve ticarette ilerlemişlerdir.Tuna Bulgar Devleti’ne 1018’de Bizanslılar son verdiler. 11 . Türk tarihinin ve Türk edebiyatının ilk yazılı eserlerindendir. Kırgızları yendi. *Batı Göktürk Hükümdarı Tardu.Böylece bugünkü Slav topluluklarının oluşmasında önemli rol oynadılar. Osmanlıların Anadolu’dan Rumeli’ye yerleştirdiği Türkmenlerin soyundandır. *Vezir Tonyukuk ise danışman olarak Kutluk Devleti’nin siyasetinde önemli rol oynamıştır. Diğer Türk Devletleri ve Toplulukları Avarlar *Göktürklere yenildikten sonra Romanya’ya göç ederek devlet kurdular.Bu nedenle tarım. diğer Türk toplulukları ile birlikte Moğolların Türkleşmesinde önemli rol oynamışlardır. Tardu’nun ihtirası ve Çin’in entrikaları sonucu Göktürkler ikiye ayrıldı.Başkenti Orhun kıyısındaki Ordubalık (Karabalgasun) tır. XIV. Yüzyılda Cengiz Han’ın egemenliğini kabul etmişlerdir.Uygur yazısı. -Göktürkler Batı Türkistan’ın Türkleşmesini sağlamışlardır.Mani dinine ait tapınaklar yaparak mimaride gelişme göstermişlerdir. *İstemi Yabgu’nun yerine geçen Tardu. bilim ve sanatta önemli eserler meydana getirmişlerdir.İki yüzyıldan fazla Avrupa’nın önemli bir kısmına egemen oldular.Uygurların en önemli özelliği yerleşik hayatı benimseyen ilk Türk toplumu olmalarıdır.Batu Han zamanında Moğollar (Altın Orda Devleti Hükümdarı Batu Han). *Yahudiliği benimseyen tek Türk devletidir. 682-687 yılları arasında 46 akın yapıldı.Kazan Türkleri adıyla da bilinirler.Bulgarlar. onların Doğu Avrupa ve Tuna havzasına inmelerine neden oldular.Basmil. Kutluk Kağan’ın Çin’e yaptığı seferlerin nedenleri: -Türklerin Orta Asya’daki en büyük rakipleri olan Çin’i baskı altında tutmak istemeleri -Yeni kurulmuş olan devletin yiyecek. Çin üzerine seferler düzenledi. 4. büyük miktarlarda tohumluk darı.Büyük miktarlarda ganimet ele geçirildi. Rusları etkileyerek. *Müslüman Araplarla savaşan ilk Türk devletidir. II. İtil ve Don ırmakları çevresine hakim oldular. Moğolların da yazısı olmuştur. Ülkede Budist tapınakları ile Buda heykellerinin yapılması halkın tepkisine neden oldu.Bugünkü Bulgaristan’da yaşayan Türkler. devlet ve ordu teşkilatı yönüyle Rus knezliklerine örnek oldular. XIII.Din konusunda hoşgörülü olmuşlardır. Kama Bulgarlarına son verdiler. *Doğu Göktürk Devletinin başına Tapo’dan sonra İşbara geçti. *Bögü Kağan zamanında kabul edilen Mani dininin Uygurlar üzerindeki etkileri: Olumsuz Etkisi:Hayvani gıdaları yemeyi yasakladığı için Uygurların savaşçılık özelliklerini kaybetmelerine neden olmuştur. Karluk ve Uygur Türkleri Kutluk Devleti’ne son vermişlerdir. -Kendisinden sonra gelen Türk devletlerine her türlü imkansızlık içinde dahi bağımsızlıkları elde etme ve koruma bilincini vermiştir. Çin entrikalarının da etkisiyle kendisini Kağan ilen etti.Çinlilerin Göktürk Devleti’nin içişlerine karışması sonucunda 582 tarihinde ülke ikiye ayrılmıştır. giyecek ve at gibi gereksinimlerini karşılama düşüncesi.Bundan sonra Moğollar Uygur Türklerini önemli görevlere getirmişlerdir.Uygur Devleti (744-840) *Bu devletin kurucusu Kutlug Bilge Kül Kağan’dır. tarım aletleri ve kumaş vermek zorunda kalmıştır. İşbara dan sonra Doğu Göktürkleri 630 yılında Çin’in egemenliği altına girdi. *Doğu Türkistan’a yerleşen Uygurlar. Su kaynaklarının Çin tarafından zehirlenmesi üzerine büyük kayıplar verdi. *Tardu. Hazarlar *Hazarlar. Göktürklerin Türk Tarihindeki Yeri ve Önemi -Tarihte Türk adını taşıyan ilk devlettir. 3. *Matbaayı ve kağıdı kullanan ilk Türk devletidir. Osman zamanında Müslüman Arap ordularını durdurdular.Göktürk (Kutluk) Devleti (682-745) *Göktürkleri Çin esaretinden kurtaran Kutluk (İlteriş) Kağan. Volga) Bulgarları Müslüman tüccarların etkisiyle Almış Han zamanında (X. *Hazarlar.Kapgan Kağan.Çin yenilgiye uğratıldı.Çağatay ve Özbek Türkleri bu şekilde ortaya çıkmıştır. *Kutluk Kağan’dan sonra çocukları Bilge ve Kültigin küçük oldukları için kardeşi Kapgan Kağan geçti. *Kapgan Kağan döneminde Çin. *Üzengiyi ilk defa Avrupa’ya getirenler Avarlar oldular.Avarlar Sasanilerle işbirliği yaparak İstanbul’u iki defa kuşattılar.Göktürk Devleti’ni kurmuştur. Moğol Kitanları. ülkesinde bulunan Türkleri serbest bırakarak. *Tuna Bulgarları Avrupa’ya giderek devlet kurdular ve Boris Han zamanında(864) Hristiyanlığı kabul ederek Türklük özelliklerini kaybettiler. *Avarlar birçok Slav topluluğuna baskı yaparak. *Franklar tarafından yıkıldılar (805). Yüzyıl başları) İslamiyeti kabul ettiler. -Gelişmiş bir yazı ve takvim kullanmışlardır. -İslamiyetten önce kurulan Türk devletleri içinde en geniş sınırlara sahip ve en güçlü olanıdır. -Göktürklere ait Orhun Kitabeleri. *Kutluk Devleti’nin en güçlü olduğu dönemler Kutluk Kağan’ın oğulları Bilge Kağan ve kardeşi Kül Tigin dönemleri olmuştur. Bilge Kağan zamanında isyan eden Türk boyları itaat altına alındı. Yüzyılın sonlarına doğru Osmanlı hakimiyetine girdiler.Hz.Ayrıca Slav topluluklarının devlet ve askeri teşkilatlarında etkili oldular. Kapgan Kağan devletin dış politikasını üç ana temel üzerine kurdu: -Çin’i baskı altında tutmak -Çin’de dağınık halde yaşayan Türkleri bir devletin bünyesinde toplamak -Asya’daki bütün Türk boylarını Göktürk bayrağı altına toplamaktı. *Tarihte İstanbul’u ilk defa kuşatan Türk devletidir.II. *Mukan Kağandan sonra başa Tapo geçti. *Güçlerini kaybeden Batı Göktürkleri de 659 yılında Çin egemenliğine girerek yıkılmışlardır. İran ile mücadele ederek topraklarını genişletti. Olumlu Etkisi:Uygurlar bu dinin etkisiyle yerleşik hayata geçmişler. *Tapo’nun yanlış siyaseti. Doğu ve Batı Göktürkleri birleştirmek için uğraştı. *Uygurlar. *Bilge Kağan öldükten sonra Kutluk Devleti’nde iç karışıklıklar başlamıştır..Bu akınlarda pek çok Çin şehri tahrip edildi. diğer Türk boylarını egemenlikleri altına aldılar. *Çin seferinden dönerken beraberinde getirdiği rahiplerin etkisinde kalarak Budizm’e ilgi duydu. Bulgarlar *Hazarların baskıları sonucunda Tuna ve Kama(İtil. -Orta Asya’da yaşayan Türklerin Bizans’la ilişkileri Göktürkler zamanında başlamıştır.Uygurlar.

sülale.*Hazar Denizi’ne adlarını verdiler. devlet yönetme görevinin Hükümdarlara Tanrı tarafından verildiğine olan inanç halkın Hakan’a mutlak bağlılığını sağlamıştır. *Bizans’a karşı Sasanilerle birleşerek Anadolu’ya girdiler ve Kayseri.Bu durum kurultayın danışma meclisine benzediğini göstermektedir. Peçenekler *Seyhun Nehri ile Aral Gölü kıyılarında yaşarken Oğuz baskıları ile Karadeniz’in kuzeyine geldiler. *Bazı Türk hükümdarları kurultayın aldığı kararların bir kısmını uygulamamıştır.Kırgızlar.Oğuzlarla yaptıkları mücadeleler “Dede Korkut Hikayeleri”ne .Türk ordusunun temeli. toplumda adalet ve eşitliği sağlamak. örgin (taht). *Osmanlılara kadar Türk devletlerinde “Ülke toprakları hükümdar ailesinin ortak malıdır. 12 . Irak. Türklerin tarih sahnesinden silinmemesinde önemli rol oynamıştır. bugünkü Gagavuzların atalarını oluşturdular. *Sovyetler Birliği’nin 1991’de dağılması üzerine başkenti Bişkek olan Kırgızistan Cumhuriyeti’ni kurdular. Kıbrıs ve Balkanlarda yaşayan Türklerin ataları Oğuzlardır. Suriye. Akkoyunlu Devleti. *Peçeneklerle birlikte hareket ederek Rusların Karadeniz’e inmesini engellediler. Sabirler (Sibirler-Sabarlar) *V. Ruslarla olan mücadelesi “İgor” destanlarına konu olmuştur. *Kumanlarla birlikte Rusların Karadeniz’e inmelerine engel oldular. Devlet Yönetimi *Hükümdarlığın kaynağı ilahi idi ve kutlu hanedan soyundan olanlar hükümdar olabiliyorlardı. *Bizans’ın entrikalarıyla zayıflamışlar.Bu nedenle.Hükümdarlık yetkisinin Gök Tanrı tarafından verilmesi yetkisine KUT denirdi.Sibirya ismini bu kavimden almıştır. Karakoyunlu Devleti ve Safevi Devleti Oğuzlar tarafından kurulmuştur. halkın ihtiyaçlarını gidermek. Macarlar *Peçeneklerin baskısıyla Ural ve İtil bölgesinden bugünkü Macaristan’a göç ettiler. Türkiye. *Macaristan’a göç eden Kıpçak toplulukları Hristiyanlığı kabul ederek Türklüklerini kaybettiler. Maveraünnehir bölgesindeki Türkleri ve yerli halkı Emevi saldırılarına karşı korudular. -Türk devletleri kısa sürede parçalanmış ve yıkılmıştır. kotuz (sorguç). Binbaşı ve Tümenbaşı gibi).Büyük Selçuklu Devleti. Yüzbaşı. Türgişler *Göktürklerin yıkılmasından sonra Göktürklerin mirası üzerinde devlet kurarak bu bölgedeki dağınık Türk kabilelerini tek yönetim altında topladılar. *Bugün aynı isimle varlıklarını devam ettirmekte olan bu medeniyetin 400. İlk Türk Devletlerinde Kültür ve Uygarlık Toplum Yapısı *İlk Türk Devletlerinde aile sosyal hayatın en küçük birimiydi. tuğ (sancak).sülale)-boy. Ordu *Türk devletlerinde hemen her Türk savaşa hazır olduğundan.Türkiye Selçuklu Devleti.Hükümdarların görevi dağınık boyları toplamak. askerlik özel bir meslek sayılmazdı. onu oluşturan alt birlikler (aile. *Topluca İslamiyeti kabul ettiler. *Soğd alfabesinden faydalanarak bir Türk alfabesi yaptılar. sarışın olmalarıyla Türk soyunun en güzel görünümlü boyudur. Oğuzlar (Uzlar) *Türk milletinin en kalabalık ve tarihte hem siyaset hem de uygarlık alanında en büyük rolü oynayan koludur. *Uzun boylu. *İlk Türk devletlerinde hükümdarlık sembolleri: Otağ (hakan çadırı).Mete Han.Böylece Orta Asya’nın Araplaşmasını önlediler. Oğuş (aile)-urug(aileler birliği.1207’de Moğolların egemenliğine girdiler. boy. *Günümüzde Türkmenistan. Anadolu’da kurulmuş olan Türk beylikleri.budun (millet) il(devlet) *İl dağıldığında. Bu uygulamanın sonuçları şunlardır: -Aile üyeleri arasında sık sık taht kavgaları yaşanmıştır. budun) aynen özelliklerini korurlardı. *Almanların doğuya yayılmalarını önleyerek Slavların birlik oluşturmasını engellediler. *Hristiyanlığı kabul ederek Türklük özelliklerini kaybettiler.Eski Türk devletlerindeki bu sosyal teşkilat. Kıpçaklar (Kumanlar) *Balkaş Gölü ile İrtiş Irmağı arasındaki bölgede yaşarken Moğol kabilelerinin baskısıyla batıya göç ettiler. *Emevilerle mücadele ederek. atlı askerlerden meydana gelmiştir. Kırgızlar *Uygurları yıkan Kırgızlar Ötüken’e yerleşip devlet kurdular. yay ve davuldur. savaş ve barış gibi konularda devleti ilgilendiren önemli konuları görüşen ve kurultay adı verilen bir meclis bulunuyordu. Ankara ve Konya’ya kadar ilerlediler. *Romanya’nın Dobruca bölgesine yerleşen bir kısım Oğuzlar. Malazgirt Savaşı’nda Bizans ordusundan Büyük Selçuklu tarafına geçerek Selçuklulara yardımcı olmuşlardır. Eski Türklerde. yıkılan bir Türk devletinin yerine yenisinin kurulması kolaylaşırdı. gelenek ve göreneklere göre yönetirlerdi. Karluklar *Talas Savaşı’nda Müslüman Arapların(Abbasilerin) yanında yer alarak Orta Asya’nın Çinlileşmesini engellediler. Rus saldırılarıyla dağıldılar (958). mavi gözlü. Moğol hakimiyetine giren ilk Türk kavmi oldu. İran. *İslamiyeti topluca kabul eden ilk Türk boyudur. Yüzyılda Avarların baskısı sonucunda Kafkasya’nın kuzeyine yerleştiler. -İç mücadeleler Türk devletlerinin zayıflamasına ve dış müdahalelere ortam hazırlamıştır. *Düzenli ve disiplinli ilk Türk ordusunun kurucusu Mete Han’dır. *Peçeneklerin saldırılarıyla zayıflayan Hazarlar. Balkan kavimlerinin Germenleşmesine engel olmuşlardır. *Türklerde hükümdarlar ülkeyi törelere. *İlk Türk-İslam devleti olan Karahanlıların kurulmasında etkili oldular. Azerbaycan.Ayrıca irili ufaklı birçok devletin kurulmasına neden olmuştur.Çin parasında benzer ilk (Türk parasını ) Türgiş parasını Baga Tarkan kendi adına bastırmıştır. Osmanlı Devleti. *Oymaklar halinde yaşamış ve devlet kuramamışlardır. *1221 yılında Moğol hakimiyetine girerek bağımsızlıklarını kaybettiler. halkın huzur ve güvenini sağlamaktı.” Anlayışı devam etmiştir. *Karluklar 766 yılında Türgiş Devleti’ne son verdi.000 beyitlik Manas Destanı meşhurdur. Türk ordusunu “onlu sistem”e göre teşkilatlandırmıştır (Onbaşı. *Türklerde iktidarı ve hükümdarı kontrol eden.

deri.Yine yazıtlarda geçen “açların doyurulması. Budizm. halkın mutluluğu için çalıştığını belirtmesi Türklerde “demokrasi” anlayışının bir kanıtıdır.Alp Er Tunga ve Şu. Hristiyanlık ve Müslümanlık gibi inançları kabul etmişlerdir.Oğuz Kağan. Seba ve Himyeri devletleri. gelenek ve göreneklerinden oluşan yazısız hukuka “töre” (türe) denilirdi. *Töreye göre devlete başkaldırma. Türk tarihinin ve Türk edebiyatının ilk yazılı belgeleri olması yönünden büyük önem taşır. *Göçebe yaşam sürdüren Türklerde sanat eserleri genellikle küçük ve kolay taşınabilir eşyalardır. *Türklerin en eski yazıtları. bulundukları coğrafyada azınlıkta kalmanın da etkisiyle bir süre sonra Türklük özelliğini kaybetmişlerdir.Başarılı olan bir kişi en üst görevlere kadar çıkabilirdi. *Orhun Yazıtları. *En Eski Türk destanları: Sakalar--.Uygurlar ve Hazarlar din konusunda hoşgörülüdürler. şehircilik ve şehir kültürü ortaya çıkmıştır. Türklerin cenaze törenlerinde söyledikleri şiirlerdir. adam öldürme ve namusa tecavüz etme gibi büyük suçların cezası ölümdür.Bundan dolayı Türklerde putçuluk olmadığı gibi putları korumak için yapılan tapınaklar da yoktur. *Orhun Yazıtları. *Türklerde ceza işlerinin kesin hükme bağlanması ve devlet tarafından takip edilmesi toplumda “kan gütme” geleneğini engellemiştir. Budizm ve Mani dinlerini benimsediler. Asya Hunları--. Göktürkler---Bozkurt ve Ergenekon.Türklerin âdet. Süryani. Dil ve Edebiyat *Sözlü edebiyat gelişmiştir. yüzyıla ait Yenisey Yazıtları ile 8. kahramanlık konularını işleyen eserlerdir.Türklerin yaşadıkları coğrafi şartlar hayvancılık faaliyetlerini öne çıkarmıştır.Türkler Maniheizm. Gassaniler.Daha hafif suç işleyenler de on güne kadar hapisle cezalandırılırdı.Göktürk Devleti (Kutluk Devleti)’nin hükümdarlarından Bilge Kağan (735). Amelikalılar ve 13 .Gökten başka bazı dağ. *Macarlar. saraylar ve şehirler kurulmuştur. kürk ve hayvani gıdalar satmışlardır.Destanlar da bağımsızlık.Türkler arpa. *Türk devletlerinde sosyal hayat sınıfsızdı.Hırsızlara çaldığı malın on katı ödetilirdi. şölenlerde kopuz eşliğinde söylenip çalınan. Uygur (milli alfabe). *Türklerde sosyal sınıf farklılıkları ve kölelik yoktur. koyun. Kuzey Arabistan’da Nebatlılar. *Yuğ denilen ölü gömme törenleri vardır. Musevilik. konserve et.Manas destanı. Sosyal ve Ekonomik Hayat *Hunlar ve Göktürkler dönemlerinde göçebe bir hayat süren halk çadırlarda yaşıyordu. *Türklerin yaşadıkları topraklardan geçen İpek ve Kürk Yolları Türk devletlerine önemli ölçüde gelir sağlamıştır. *Bununla beraber. *İslamiyet dışındaki dinleri benimseyen Türk boyları. törenin anayasa niteliğinde. Arap. kösele. tapınaklar. Hristiyanlık ve İslamiyet yayıldı.Türk hukuku ilk defa Uygurlar tarafından yazılı hale getirilmiştir. Nasturizm (tabiatçılık). adalet. 1893 yılında Danimarkalı Thomsen (Tomsen) tarafından okunmuştur. Bulgarlar.Hukuk *Eski Türklerde yazılı hukuk yoktu. *Maden işlemeciliği özellikle demircilikte ilerlemişlerdir. ölülerini günlük eşyalarıyla birlikte gömerlerdi. kişiler arasındaki ilişkilerin “kanıtlanabilir” nitelikte olmasını gerektirdiğinden yazılı ve tanıklı sözleşmeler önem kazanmıştır.Bu gelişmeler sonucunda Türklerde mimari gelişmiş. (göçebe yaşam olduğu için) *Uygurlarla birlikte hukuk daha sağlam ve şekilci bir nitelik kazanmıştır.Yenisey Yazıtları.Hazarlar arasında Musevilik. Uygurlar--. yüzyıla ait Orhun Yazıtları’dır. keçi gibi) figürlerini gösteren motifler kullanarak yaptıkları süslemeye “Hayvan üslubu” denilmektedir. *Kurgan denilen mezarların başlarına Balbal denilen basit heykelcikler dikmişlerdir. İSLAM TARİHİ İslamiyetten Önce Arap Yarımadası Siyasi Durum Güney Arabistan’da Main .Türklerdeki tek Allah inancı ve yeniden dirilme düşüncesi Türklerin İslam dinini kolaylıkla benimsemelerinde etkili olmuştur. vadi gibi varlıklarda birtakım gizli güçlerin bulunduğuna inanılırdı.Ancak mimari. eşitlik ve iyilik gibi değişmez ilkeleri vardı. *Elverişli bölgelerde tarım faaliyetleriyle uğraşılmıştır.Bilge Kağan ve Kül Tigin adına dikilen yazıtlar Yoluğ Tigin tarafından yazılmıştır.Koşuk.Bu durum İslamiyetten önceki Türklerde kanun üstünlüğü ilkesinin benimsendiğini gösterir. *Türkler yakın komşularıyla yoğun ticari ilişkilerde bulunmuşlar. asker kaçakları. ticaret yaptıkları ülkelere canlı hayvan. aşk ve doğa konularını işleyen eserlerdir. Peçenekler ve Kumanlar Hristiyanlığı kabul ettiler. *Yenilgiye uğratılan ve egemenlik altına alınan ülkelerden alınan yıllık vergiler ve halktan toplanan vergiler Türk ekonomisine destek olmuştur.(Türklerde ölen kişinin ardından yas tutulur).Türeyiş ve Göç Kırgızlar--. vatanın kutsallığı.Orhun Yazıtlarındaki yazılar. 6. *Orhun Yazıtlarında hükümdarın halkına hesap vermesi. *Bu arada Güneş ve Ay kutsal sayılmıştır. birlik ve beraberlik. Tedmürlüler. sonsuzdur ve herhangi bir şekle sokulamaz.Bu durum Türklerin göçebe yaşam tarzı ile doğa kuvvetlerine olan inançlarından kaynaklanmaktadır. Bilim ve Sanat *Göçebe yaşantıdan dolayı mimari gelişmemiştir. Yenisey Irmağı dolaylarında bulunmuş olup Kırgız Türklerinin mezar taşlarına yazdıkları yazılardır. buğday ve darı gibi tahılları yetiştirmişlerdir. kardeşi Kül Tigin (732) ve vezir Tonyukuk (727) adına dikilmiştir. ırmak.Hükümdar başta olmak üzere herkes töreye uymak zorundadır.Bunlar:Sagular.Ticaret hayatının gelişmesi. Kiril ve Latin alfabelerini kullanmışlardır. Uygurların yerleşik hayata geçmeleriyle başlar. II.Savlar ise atasözleridir. *Türklerin her tür eşyada çeşitli hayvanların (at. *Türkler tarih boyunca Göktürk(milli alfabe).Göçebe olarak yaşadıkları için uzun süreli hapis cezası uygulanmamıştır. *On İki Hayvanlı Takvimi bulmaları astronomide ilerlediklerini göstermektedir.Eski Türklerde tanrı. *Öldükten sonra dirilmeye inanan Hunlar. Soğd. *Türkler Uygurlar döneminde yerleşik hayata geçmişlerdir.Uygurlar. çıplakların giydirilmesi” gibi ifadeler “sosyal devlet” anlayışının en açık örnekleridir.Ayrıca Türklerde kölecilik anlayışı yayılmamıştır. Din ve İnanış *Türklerde en eski din Gök Tanrı dinidir.Uygurlarla birlikte evler.

Hatice. Seriyye: Hz. Ebubekir. a)Medineliler dışarıdan gelecek saldırılara karşı birlikte karşı koyacaklar. Muhammed’i devlet başkanı. Muhammed’e olan güven artmıştır.) *Kölelik anlayışı vardı. Hz.) *Mekke’deki putlar ziyaret edilip kurban kesilir. -Hz. Hz. -Hz. Kadınların hiçbir hakkı yoktu. Hz.Bu vatandaşlık antlaşması İslam tarihinin ilk anayasası kabul edilmiştir.Böylece Müslümanlar arasında sosyal dayanışma artmıştır.Lahmiler bulunuyordu. bu yenilginin acısını çıkarmak istemeleri -Mekkelilerin daha fazla kuvvetlenmeden Müslümanları yok etmek istemeleri -Medinedeki Yahudilerin Mekkelileri Müslümanlara karşı kışkırtması Sonuçları: -Uhud Dağı eteklerinde yapılan savaşı Müslümanlar kaybettiler. (Hz. burada panayırlar kurulurdu. Hristiyanlık ve Hanif dinine inananlar da vardı. -Müslümanlarla Yahudiler ve Müslüman olmayan Araplar arasında savunma ittifakı kurulmuştur. Ali.) b)Yahudiler. Uhud Savaşı (625) Nedenleri: -Bedir Savaşı’nda mağlup olan Mekkelilerin. Peygamberin görevlendirdiği komutanın yaptığı savaşlardır.(Bu durum sosyal hayatta eşitliğin olmadığının ve kişilerin hak ve özgürlüklerinin engellendiğinin göstergesidir) İslamiyet’in Doğuşu ve Hz.Ganimetlerin 1/5’i hazineye aktarılırken. Muhammed Uhud Savaşı sırasında önceden yapılan antlaşmaya uymayan Yahudileri şehir dışına sürgün etmiştir. -Kureyş’in mağlup olmasıyla etraftaki kabileler arasında İslamiyetin yayılması hızlanmıştır. Bedir Savaşı (624) Nedenleri: -Medine’ye hicret eden Müslümanların Mekke’deki mallarının yağmalanıp Şam’da satılması üzerine Hz.Muhammed.) -Müslümanlar Mekkelilerin işkence ve baskılarından kurtulmuştur. Muhammed. Muhammed Devri Siyasi Olayları Gazve:Hz. 610 yılında 40 yaşındayken peygamberlikle görevlendirilmiş ve İslam dinini yaymaya başlamıştır.Muhammed’i Medine’ye davet etmişlerdir. Peygamberin bizzat katıldığı savaşlardır. Zeyd ve Hz. -Esirlerden on Müslümana okuma-yazma öğretenler serbest bırakılmıştır. başkomutan ve yargıç olarak kabul etmişlerdir. -Müslümanların Medine’ye yerleşmeleri Mekkelilerin kullandığı Şam ticaret yolunu tehlikeye sokmuştur.) -Şam ticaret yolu Müslümanların kontrolüne geçmiştir. Muhammed’e başvurulacak.) Sosyal ve Ekonomik Yaşam *Araplar kabileler halinde göçebe bir yaşam sürüyorlardı. -İslamiyet Medine’de daha hızlı bir yayılma göstermiş.(Arabistan’da siyasal birliğin olmadığının göstergesidir) Siyasal Birliğin Olmamasının Nedenleri: -Arapların kabile yaşantıları -Kabileler arası kan davaları -Arap Yarımadası’nda değişik dini inanışların bulunması -Bizans ve Sasanilerin baskıları Din ve İnanış *Puta tapıcılık yaygın olmakla beraber Musevilik. Medineli yerli Müslümanlara Ensar.(Bu durum Mekke’nin ticaret merkezi olduğunun göstergesidir. 14 . Hendek Savaşı (627) Nedenleri: -Yahudilerin maddi destek vererek Mekkelileri kışkırtması -Mekkelilerin Müslümanların son bir darbe ile gelişmesini engellemek istemeleri Sonuçları: -Müslümanların kuvvetlerinin arttığı ve mağlup edilemeyeceği Kureyşliler tarafından anlaşılmıştır. (Bu durum İslamiyet’in hoşgörülü bir din olduğunun göstergesidir. *Mekke’de bulunan Kâbe kutsal bir mekandı. (Yahudiler de Hz. Mekke’den Medine’ye Hicret (622) Hicretin Nedenleri -Mekkelilerin Müslümanlara karşı baskılarını artırmaları ve İslamiyet’in Mekke’de yaşanamaz hale gelmesi -Hz.) c)Yahudiler ve Medine’deki Araplar arasında bir sorun çıkarsa Hz. -Muhacirlerle Ensar kardeş ilan edilmiştir. 621 ve 622 yıllarında gerçekleşen “Akabe Biatları” ile Medineli Müslümanlar Hz. 4/5’i savaşa teşvik amacıyla savaşanlara dağıtılmıştır. kısa zamanda Müslümanlar büyük bir siyasal güç haline gelmişlerdir. Muhammed’in buna bir misilleme olarak Şam’dan dönen kervanın mallarına el koymak istemesi -Mekkelilerin Müslümanları ortadan kaldırmak istemeleri Bu gelişme üzerine Mekkelilerle Müslümanlar arasında Bedir Savaşı yapılmıştır. Kan davaları yaygındı. Yapılan Vatandaşlık Antlaşması’na göre.Putlar burada bulunuyordu. Müslümanlarla aynı haklara sahip olacaklar ve ibadetlerini serbestçe yapabilecekler. İslamiyeti kabul eden ilk dört kişi:Hz. Mekkelilerin İslam Dinine Karşı Çıkmalarının Nedenleri -İslamiyet’in insanları eşit olarak kabul etmesi(köle ve soylu ayrımı olmaksızın) -İslamiyet’in puta tapmayı kaldırması -İslamiyet’in ahiret inancını getirmesi -İslamiyet’in kabile üstünlüğünü ve kötü alışkanlıkları kabul etmemesi -Mekke’nin ileri gelenlerinin ekonomik durumlarının zedeleneceğinden endişe duymaları -Mekkelilerin geleneklerinden vazgeçmek istememeleri Mekkelilerin baskı ve işkencelerinin artması nedeniyle ilk hicret Habeşistan’a 615 yılında yapılmıştır.(Bu durum siyasal birliğin sağlanmasını engellemiştir. Peygamberin İslamiyet’i yaymak istemesi Hicretin Sonuçları -Medine’de İslam şehir devleti kurulmuştur.(Mekke’nin dini merkez olduğunun göstergesidir. Mekke’den Medine’ye göç edenlere ise Muhacir denilmektedir. Sonuçları: -Müslümanlar siyasi ve dini yönden daha güçlü hale gelmiştir. Muhammed Dönemi Hz. -Elde edilen ganimetler paylaştırılmıştır.(İslamiyetin eğitim öğretime verdiği önem ve teşviki gösterir) -Uhud Savaşı’na neden olmuştur. (İslam savaş hukukunun temelleri atılmıştır. Medine’de birlik ve düzeni sağlamak istemiştir.

Ekonomik yönü en ağır basan savaştır. Hz. Mekkeliler üzerine 10. Hicaz’da müşriklerin son kalesi olan Taif’i fethetmek istemeleri. taş. Maddeleri: -Her iki taraf on yıl süreyle birbiriyle savaşmayacak. Mekke’nin Fethi (630) Nedeni:Mekkeli müşriklerin Hudeybiye Antlaşması’na uymaması. o yıl Mekke’ye girmeyecekler. Muhammed’in hazırladığı ordu Hz. Taif şehrini kuşatmışlar ancak alamamışlardır.Yermük Zaferi Bizans’a karşı kazanılan ilk zaferdir. Muhammed. Sonuçları: -Müslümanlar bu savaşta Bizans ordusuna karşı kesin bir başarı sağlayamamıştır.Bu seferle Arap Yarımadası dışına ilk sefer yapıldı. Muhammed’in vefatından sonra zekat vermeyen ve dinden dönenlerle mücadele edilerek düzen sağlanmıştır. Hz. *İlk kez halifeye. böylece Medine tamamen Müslümanların denetimine geçmiştir. Kur’an-ı Kerim’in kitap haline getirilmesinde. Muhammed. Hz. Sonuçları: -Kâbe Müslümanların eline geçmiş ve putlardan temizlenmiştir. ciddi bir direnme görmeden Mekke’yi fethetmiştir.-Yahudiler Medine’den çıkarılarak içeriden gelebilecek tehlikeler önlenmiş. Dört Halife Devri (632-661) Hz.000 kadar askerle sefere çıktı.Tebük Seferi. Dış Olaylar *Hz. İslamiyet Mekkeliler ve etrafındaki kabileler arasında yayılmıştır.Hz. Ömer döneminde fetihlere ağırlık verilmesine zemin hazırlamıştır. Ömer Dönemi (634-644) 15 . Müslümanların zaferiyle sonuçlanmıştır. -Bizans ile Müslümanlar arasında yapılan ilk savaş olması yönüyle önem taşır. Muhammed rahatsızlanarak 8 Haziran 632’de 63 yaşındayken vefat etmiştir.Veda Haccından sonra Hz. *Ülke içi karışıklıkların giderilmesi.Bu savaştan sonra Mekkeliler savunmaya çekilmiştir. Ebubekir tarafından Suriye’ye gönderilmiştir. *Kur’an-ı Kerim ayetleri toplanarak bir kitap haline getirilmiştir. valilere ve ordu komutanlarına maaş bağlanmıştır. -Şam ticaret yolunun güvenliği kesin olarak sağlanmıştır. Muhammed.Tebük Seferi Arap Yarımadası’nda siyasal birliğin önemli ölçüde kurulduğunu göstermektedir.Mekkeliler Hz. Ebubekir’i halife seçtiler. Tebük Seferi’nden Medine’ye döndükten bir yıl sonra hac yapmak amacıyla Mekke’ye gitmiştir. 1. 2.Mekke’nin fethini kolaylaştırmıştır. -Her iki taraf istediği kabilelerle ittifak yapabilecek ancak asker ve silah yardımı yapılmayacak. -Taraflar arasında sert davranışlar yumuşamış. Muhammed’in önderlik yaptığı bu grubu Mekke’ye sokmadılar.Hz.Taif halkı bir yıl sonra kendi istekleriyle İslamiyeti kabul Tebük Seferi(631) Nedeni:Bizans İmparatoru Heraklius’un Arabistan üzerine bir sefer düzenleyeceğinin haber alınması. Sonucu:Müslümanlar. Muhammed’in vefat etmesi -Yalancı peygamberlerin ortaya çıkması -Hafızların savaşlarda şehit olmaları -Ayetlerle hadislerin birbirine karışmasının önlenmek istenmesi -Kuran ayetleri arasına rivayetlerin girmesinin önlenmek istenmesi -Kuran’ın yazılı olduğu malzemenin (deri. -Müslümanlarla Mekkeliler arasında kaynaşma olmuş. Sonucu: Bizans ordusuna karşı yapılan Tebük Seferi sırasında Gassani Arapları Müslümanlığı kabul ettiler.Dört Halife Devri’nde Halifeler seçimle belirlendiği için. Mute Savaşı (629) Nedeni:Bizans egemenliğindeki Gassanilerin. vefatı sırasında fertlerin seçme haklarına saygılı davranmak amacıyla yerine kimseyi tayin etmemiştir.Güçlenen ordu şehri kuşatmış. ancak ertesi yıl üç gün süreyle Kâbe’yi ziyaret edebilecekler.Böylece Mekkeliler Müslümanları hukuken tanımıştır.Müslümanlar Arap Yarımadası’ndaki en büyük siyasi güç haline gelmiştir. *İslam ordularının Suriye topraklarına girmesi ve Filistin’e kadar ilerlemesi üzerine Bizans ordusu yola çıktı ve yapılan Yermük Savaşı (634) ile Bizanslılar yenilgiye uğratılarak Suriye’nin kapıları Müslümanlara açılmış oldu. Hayber’in Fethi (629) Nedenleri: -Hayber Yahudilerinin Hendek Savaşı’nda Mekkelileri kışkırtmaları -Yahudilerin Müslümanların ticaret faaliyetlerini engellemeleri Sonuçları: -Yahudilerin vergi ödemeleri şartıyla burada yaşamalarına izin verildi. -Mekkelilerden Medine’ye sığınanlar iade edilecek. -Hendek Savaşı Müslümanların son savunma savaşı oldu.İki taraf arasındaki görüşmeler sonucunda antlaşma imzalanmıştır. *Yalancı peygamberler ortadan kaldırılmıştır. Hudeybiye Antlaşması’yla. buna paralel olarak ticaret faaliyetleri artmıştır. -Müslümanlar. -Hz. ağaç gibi) korunmasındaki zorluklar etkili olmuştur. Taif Seferi(630) Nedeni:Müslümanların. -Arabitan’da Müslümanların karşısındaki en büyük engel ortadan kaldırılmıştır. Müslümanlardan Mekke’ye sığınanlar ise iade edilmeyecek. Hz. bu döneme “Cumhuriyet” denilmiştir. Sonucu:Huneyn Savaşı. Muhammed’in son seferi olmuştur.Müslümanlar Kureyş’in ileri gelenlerinden Hz. bir Müslüman keşif kolunu pusuya düşürmeleri Arap olmayan uluslarla Müslümanların ilk mücadelesi Mute Savaşı’yla başlamıştır. Huneyn Savaşı(630) Nedeni:İslamiyeti kabul etmeyen Arapların(müşriklerin) ve Yahudilerin Müslümanları Mekke’den atmak için Huneyn’de toplanmaları. Ebubekir Dönemi (632-634) İç Olaylar *Hz. -Müslümanların siyasi bir varlık olarak imzaladıkları ilk antlaşmadır. Hudeybiye Antlaşması (628) Medine’ye hicret eden Müslümanlar Mekke’ye gidip Kabe’yi ve akrabalarını ziyaret etmek istediler.

Bu nedenle Hz.Bu ordugahların kurulmasıyla. *zaman kazanılması.Hz. Ömer dönemidir. 3. Ali taraftarları -Hz. -Vilayetlere gönderilen valilerin yanına adalet işlerinden sorumlu kadılar gönderilmiştir. -İslam dünyasında ilk defa anarşi faaliyetleri başlamıştır. Kıbrıs bu donanmanın seferleri sonucunda vergiye bağlanmış. -Vergilerde yeni düzenlemeler yapılmış.) *İlk posta teşkilatı kurulmuştur. *İran’ın fethi tamamlanmış. -İlk defa Hz. Trablusgarp ve Tunus fethedilmiştir. Hz. *Hz. İlk iç karışıklıklar bu dönemde ortaya çıkmıştır. *Başkent Kûfe’den Şam’a taşınmıştır. Ali galip gelmek üzereyken Hz.Kafkaslara giren İslam orduları Hazarlara yenilerek Kafkasların güneyine çekilmiştir. Bu olay Müslümanların. Ali Dönemi (656-661) *Hz. Siyasal Gelişmeler *Bizans’la yapılan Ecnadin Savaşı (636) ile Suriye’nin tamamı fethedildi. -İslam dünyasında başlayan görüş ayrılıkları. Muaviye ve Hz. gerçekte benimsemeyen (münafık) kişilerin çalışmaları -Ganimet gelirlerinin azalması ve orduda memnuniyetsizlikler isyanları başlatmıştır. Osman döneminde.En uzun hilafet dönemidir. İslam dünyasında Emevilere karşı isyanların çıkmasına ve düşmanlığın artmasına neden olmuştur.Böylece yargı ile yönetim ilk kez birbirinden ayrılmıştır. Teşkilatlanma Alanındaki Gelişmeler Hz. Muaviye taraftarları -Hariciler Hariciler Hz. Aişe.Farklı dil ve şiveleri kullanan toplumlarda Kur’an-ı Kerim’in değişik okuma şekilleri ortaya çıktı. Hüseyin’i ve yanındakileri kılıçtan geçirdi (10 Muharrem 680). karışıklıklara ve fetihlerin durmasına neden olmuştur. Ömer’in vefatı ile altı kişilik bir Şura tarafından seçilmiştir. Hüseyin. Ali’nin küçük oğlu Hz.(Muaviye bununla Hz. *İran’daki Sasani İmparatorluğu ile ilk savaşlar bu dönemde yapılmıştır.Fakat Yezid’in komutanı Ubeydullah. sadece 661’de Hz. ondan sonra Hz. Ali kazanmış ve İslam dünyasında herhangi bir ayrılık olmamıştır.Hariciler.Kerbela’da Hz.Merkez Kûfe’ye taşınmıştır. Osman döneminde yaşanan bu olaylar sonucunda. Muaviye’nin başını çektiği Şam grubu ile Hz. Sebe’nin ve İslamiyeti kabul etmiş gibi görünüp. Ali-Ebu Musa el-Eşari’yi hakem seçmiştir. Muaviye ve Amr bin As’ı öldürmeye karar vermişler . Hz. 16 . İstanbul iki kez Müslümanlar tarafından kuşatılmış.Ebubekir’in vasiyeti üzerine halife seçilmiştir. Hüseyin’i ve yanındakileri Kerbela’da durdurdu.Böylece halifelik babadan oğula geçen saltanata dönüşmüştür.Osman Dönemi (644-656) *Hz. Hüseyin halife olacaktı) halifeliği Hz. *637’de Kudüs ve Filistin alındı.Hz. Muaviye’ye bırakmıştır. *Şam’da ilk kez donanma kurulmuş. *fetihlerin hızlanması.(İsyanların zamanında öğrenilmesi ve bastırılmasını sağladığı için ülkede bütünlüğün korunmasını sağlamıştır) *Muaviye döneminin en önemli olaylarından birisi de kendisi ölmeden oğlu Yezid’i veliaht ilan etmesidir. Yezid Dönemi (680-685) Yezid döneminin en önemli gelişmesi Kerbela Olayı’dır. -İslam Devleti bir imparatorluk halini almıştır.Böylece İslam sınırları ilk kez Anadolu’yla komşu oldu. -Hicretin 20. Ali’yi şehit etmişlerdir. Hz.634’teki Köprü Savaşı kaybedilmesine rağmen 636 Kadisiye. *639’da Mısır ve Libya alınarak Müslümanlar ilk kez Afrika kıtasında fetihlere başlamışlardır. Dört Halife döneminde en çok fetihlerin yapıldığı dönem Hz. 4. ancak Muaviye’nin halifelikteki ısrarı üzerine Hz.Bu durumu önlemek amacıyla Hz.Bir müddet sonra Hz. Kur’an-ı Kerim’in Çoğaltılması Dört Halife Döneminde sınırların genişlemesine paralel olarak değişik uluslar İslamiyeti benimsemişti. Osman’ın katillerinin bulunmasında yavaş davranıldığını ileri süren Hz. iç düzen yeniden sağlamlaştırıldıktan sonra. Ömer döneminde stratejik önemi olan yerlere daimi ordugahlar (cündler) kurulmuştur. -Hz. fakat başarı sağlanamamıştır. -Önemli görevlere Emevi ailesinden kişilerin getirilmesi -Yahudi asıllı Abdullah b. -İlk kez cizye alınmaya başlanmıştır. beyt’ül mal (devlet hazinesi) kurulmuştur. *Azerbaycan fethedilmiştir. -Hicri takvim kullanılmaya başlandı (639). -İkta sistemi ilk defa bu dönemde uygulanmıştır. Ali’nin halifeliğini tanımadılar. Peygamberin torunu Hz. (651). yılında daha çok mali problemleri çözümlemek için ilk divan örgütü kurulmuştur.Böylece ülke büyük illere bölünmüştür. Muaviye taraftarlarının mızrakların ucuna Kur’an yaprakları takması savaşın durmasına ve Hakem Olayı’na neden olmuştur. Ömer döneminde toprakların genişlemesiyle yeni düzenlemelere gidilmiştir.Bizans ve Sasani kültürleri İslam kültürünü olumlu yönde etkilemiştir. Rodos fethedilmiştir. Ali taraftarlarına karşı güvenliğini sağlamayı amaçlamıştır. *İslam kültürü ilk kez bu dönemde farklı kültürlerle karşılaşmıştır. gayri Müslimlerden haraç vergisi alınmaya başlanmış. Hasan halife seçilmiş. Şiiler ve Sünniler şeklinde kesin olarak gruplara ayrılmasına neden olmuştur. Hz. Ali grubu arasında Cemel Savaşı yapılmıştır (656).Müslümanlar 3 gruba bölünmüştür: -Hz. Ali arasında Sıffin Savaşı yapılmıştır (657). Peygamberin torununun şehit edilmesi. Hasan bazı şartlarla (yaşadığı sürece Muaviye halife olarak kalacak. Osman döneminde bir heyet kurularak Kur’an çoğaltılarak değişik yerlere gönderilmiştir.Hz. fetihler yeniden başlatılmıştır. Hakem Olayı İslam dünyasındaki ilk siyasi ayrılıklara neden olmuştur. İç Karışıklıkların Başlaması Hz.Hz. Ali’nin halife seçilmesinden kısa bir süre sonra. 637 Celula ve nihayet 642 Nihavent Savaşı sonucunda Sasani İmparatorluğu ortadan kaldırılarak İran ve Irak toprakları Müslümanların eline geçmiştir. Aişe’nin önderliğindeki Mekke grubu ile Hz. Muaviye-Amr bin As’ı -Hz. Emeviler Devleti (661-750) Muaviye Dönemi (661-680) *Muaviye döneminde. -Fethedilen yerler ilk defa yönetim birimlerine ayrıldı. Ali. Hz.Hz. halifeliğin babadan oğula geçemeyeceğini ve seçim yapılması gerektiğini söyleyerek Kûfe’ye doğru yola çıktı. Ali’nin şehit edilmesinden sonra Hz.Müslümanlar arasında yapılan bu ilk savaşı Hz.Doğu’da Maveraünnehir’e girilmiş. *bölgenin Müslümanlaşması *sınırların güvenliğini sağlamak amaçlanmıştır.Hz.

yüzyılın ikinci yarısından itibaren Abbasi halifelerinin otoritesinin zayıflaması nedeniyle eyaletlerdeki askeri valiler (Emir’ül Ümera) bağımsızlıklarını ilan etmeye başlamışlardır.Daha sonra buraya Endülüs ismi verilmiştir. -Türkler ilk kez bu dönemde İslamiyet’i kitleler halinde benimsemişlerdir. *İlk İslam parasının basılması. *Daha çok bilim ve kültür alanında ilerlemişler ve Avrupa’nın kültürel yönden gelişmesini sağlamışlardır. Tahiriler (İran/Şii) -İdrisiler. Fatimi ve Endülüs Emevi halifeliklerinin ortaya çıkması İslam dünyasında siyasal ve mezhep ayrılıklarının olduğunun göstergesidir.Halifelik 1517’deki Yavuz’un Mısır Seferiyle Osmanlı Devleti’ne geçecektir. -Bu dönemde Emevilere göre bilim ve kültür alanında daha çok gelişme gözlenmiştir. Abbasilerin Dağılması ve Yeni Devletlerin Kurulması IX. Horasan valisi Ebu Müslim Horasani’nin isyanı ve Emevi halifesi Mervan’ın öldürülmesiyle sona ermesi gibi nedenler etkili olmuştur. Velid Dönemi (705-715) *Tarık b. *Kütüphane. Ağlebiler (Kuzey Afrika) -Safariler (Sistan) *Abbasiler Şii tehlikesine karşı(Büveyhoğullarının Abbasi halifesine baskısı) 1055’te Büyük Selçukluların koruyuculuğu altına girmiştir. Yağma ve Çiğil boyları Abbasilere yardım etmiş. -Abbasilerin denizciliğe önem vermemeleri ticari ve askeri alanda gelişmelerini engellemiştir. *Müslümanlar 732’de Puvatya Savaşı’nda Franklara yenilinceye kadar ilerlediler. *Abbasilerin en parlak dönemi Harun Reşid’in halifeliği sırasında yaşanmıştır. yüzyılda Abbasi. -Arap milliyetçiliği yapmaları ve diğer milletlere değer vermemeleri(en önemlisi) -Fetih hareketlerinin durması -Emevilerin Hz. Böylece Halifelik Memlüklerin koruyuculuğu altına girmiştir. *1492 yılında İspanya’da İslam egemenliği sona erdi. Bağdat’ı işgal ederek Abbasileri yıkmış ve son Abbasi Halifesinin amcası Mısır’a kaçarak Memlüklere sığınmıştır.Ayrıca Bağdat kenti kurularak başkent yapılmıştır.Anadolu’da Tarsus’tan doğu yönüne uzanan bir hat boyunca kurulan bu şehirlere Türkler yerleştirilmiştir. savaştan sonra da İstamiyeti kabul etmişlerdir. Emevilerin yıkılmasında.(Şam’da Emeviye Camii. Gırnata’da) *Devlet Hristiyanların saldırıları sonucu 1031 yılında parçalandı. Abbasilerin Genel Özellikleri -Abbasiler döneminde Emevilere göre daha az fetih yapılmıştır. Harun Reşid döneminde Bizans sınırında “Avasım” eyaleti kuruldu.Devlet merkezi Kufe’den Haşimiye’ye taşındı.İspanya’daki Müslümanları ve Yahudileri Oruç Reis ve kardeşi Hızır Reis(Barbaros) gemilerle Kuzey Afrikaya taşıdılar.Bu dönemde halkın yaşam standartı yükselmiş. *İlk kez İslam mimarisi Hristiyan mimarisiyle yarışabilecek seviyeye gelmiştir. Kudüs’te Kubbetü’s Sahra) Endülüs Emevi Devleti (756-1031) *Emevi ailesinden Halife Hişam’ın torunu Abdurrahman tarafından İspanya’da kuruldu.(Avrupa’da kurulmuş ilk İslam devletidir.Bu parçalanmayla ortaya çıkan devletlerden Beni Ahmer Devleti(1232-1492)’nin başkenti Gırnata olup kültür ve uygarlık alanında ilerledi.) *Mutasım döneminde Türklere önem verilmiş. *X.Tavaif-ül Mülük denilen devletler ortaya çıkmıştır. (Kurtuba.) *Başkenti Kurtuba’dır.Böylece Abbasi sınırları giderek daralmıştır.Puvatya Savaşı sonucunda Avrupa’daki son sınır Pirene Dağları olarak kalmıştır. İslam tarihindeki ikinci büyük fetih hareketleri Halife Velid Döneminde görülür. Abbasilerin Yıkılış Nedenleri: -Emir-ül Ümeraların keyfi tutumları -Hassa ordularını yabancılardan kurmaları -Mutezile mezhebini resmi mezhep kabul ederek. ehl-i sünnet alimlerine cezalar vermeleri -Fetih hareketlerinin durması -Moğolların Bağdat’ı işgal etmeleri *1258’de İlhanlı hükümdarı Hülagu. -Abbasiler Arap olmayan uluslara hoşgörüyle yaklaşmış ve İslamiyet’in daha fazla yayılmasını sağlamışlardır. -İlk kez Abbasi Halifeliği sırasında dünyada halifeliğe bağlı yeni devletler kurulmuştur. Kufe’de Ebu Müslim tarafından halife ilan edilerek Abbasi Devleti kurulmuştur. ordu komutanlıklarında ve valiliklerde görev verilmiş. Muhammed’in soyundan gelenlere iyi davranmamaları -Arap kabileleri arasındaki rekabetin savaşlara dönüşmesi -Emeviler Devleti. *Halife Mansur döneminde ilk kez eski Yunan ve Helenistik medeniyete ait eserler tercüme edilmeye başlanmıştır(Batı kültürünün etkisi). 17 .Abbasi toprakalarında kurulan bu devletler şunlardır: -Samanoğulları (İran-Horasan/Sünni) -Tolunoğulları.Bu da Beni Ahmer Devleti’ni zor durumda bıraktı.Osmanlılar da İspanya’dan çıkarılan Müslümanları ve Yahudileri ülkeye kabul ettiler. medrese ve mimarisiyle ünlüdür. İhşitler (Mısır/Türk-İslam) -Fatimiler (Mısır/Arap-Şii) -Büveyhoğulları. orduda. Abbasiler Devleti (750-1258) *Ebul Abbas Abdullah. kültür ve mimari alanda çalışmalar yapılmıştır.Kastilya Kraliçesi İzabel ile Aragonya Kralı Ferdinand’ın evlenmesiyle İspanya birliği kurulmuş. Arapçanın resmi dil ilan edilmesi ve Arap olmayan Müslümanlara “Mevali” demeleri Emevilerin Arap milliyetçiliği yaptığının birer göstergesidir. *Emevilerin Arapları üstün görme politikası (Arap milliyetçiliği) Türkler arasında (Türgişler) İslamiyetin yayılmasını engellemiştir. (Abbasilerin sınır güvenliği sağlanmıştır.Abdülmelik Dönemi (685-705) Arapça’nnın resmi dil olarak kabul edilmesi ilk İslam parasının bastırılması (ekonomik bağımsızlık) Abdülmelik döneminde gerçekleştirilmiştir. Türklerin diğer uluslarla karışmasını ve savaşçı özelliklerinin kaybolmasını önlemek amacıyla Bağdat yakınlarında “Samarra” şehri kurularak onları buraya yerleştirmiştir. Ziyad komutasındaki İslam orduları 711’de Kadiks Savaşı’yla İspanya fethedilmiştir.751’de yapılan Talas Savaşı’nda Türkler Karluk.Avrupa’da Rönesans hareketlerine etki etmişlerdir.

Abbasi Devleti’nin hizmetinde görev almışlardır. Filistin. İran ve Türk sanatından etkilendi. cizye vergileri. yöneticileri ve orduları Türk. (Pakistan. -İslam kültür ve medeniyetini geliştirip yaydılar. ancak minyatür. *Tolunoğlu Ahmet döneminde Suriye . Filistin ve Hicaz’ı ele geçirdi. TÜRK-İSLÂM DEVLETLERİ (10. *İslam devletlerinde zekat. *Hz. Bu durumdan yararlanan Abbasiler. Uygurların dağılmasından sonra Karluk. Türklerin İslamiyeti Kabul Etmelerini Kolaylaştıran Etkenler -İslamiyetteki Allah inancı ile Türklerdeki Gök Tanrı inancı arasındaki benzerlik.Toplanan gelirler orduya. hediyeler. *Eski ve köklü bir kültüre sahip olan Türkler İslamiyeti kabul etmekle milli benliklerini kaybetmemişler ve milli kültürlerini korumuşlardır.İspanya’da Hristiyan. barut ve pusulayı Müslümanlardan öğrendi. Sonuçları:Dini. kale yapımlarına. -Halifeliği koruyup(Büveyhoğularının baskısından) halifeliğin devam etmesini sağladılar.Hicaz bölgesine hakim olan ilk Türk devletidir. *Halife tarafından Muhammed Toğaç’a İhşid ünvanı verildi. YÜZYILLAR) Türklerin İslamiyet’e Girmeleri *Türkler ile Müslümanlar Hz. otlak. tezhip. Abbasilerde Moğol istilası oluşturulan medeniyetleri yok etmiştir. bayındırlık işlerine. (İhşid. Yağma ve Çiğil Türkleri tarafından Doğu ve Batı Türkistan’da kurulmuştur. haraç. Talas Savaşı (751) (Abbasiler-Çinliler) Nedeni:Çin’in Orta Asya’yı ele geçirmek için harekete geçmesi.(siyasi) -Türk-Arap(Müslüman) mücadeleleri sona ermiştir. 3.(siyasi) -Türkler. daha sonra da İtil(Volga) Bulgarları İslamiyeti kabul ettiler. sanat alanında Bizans.Suriye’ye hakim olan ilk Türk devletidir. dul. *Tavaif-i Mülük devletlerindendir. Yıkılışı: Fatimiler tarafından ortadan kaldırıldı. Yağma ve Çiğil Türkleridir. *Harun döneminde Suriye’de isyan eden Karmatilere karşı başarılı olunamadı. *Abbasi Devleti’nin Mısır valisi olan Tolunoğlu Ahmet tarafından Mısır’da kurulmuştur. *Emeviler döneminde bu savaşlar devam etmiş ve Emevilerin Arapları diğer Müslümanlardan üstün tutmaları ve Türklere karşı son derece sert davranmaları nedeniyle bu dönemde Türkler arasında İslamiyet yayılmamıştır. *Tolunoğlu Ahmet’in ölümünden sonra oğulları arasında karışıklıklar çıktı. *Başkenti Fustat’tır. yetim ve hastalara harcanırdı.Bu nedenle Tolunoğulları dönemine “Mısır’ın altın çağı” denilmiştir. İslam Uygarlığının Diğer Uygarlıklara Etkisi -Avrupa.Ömer döneminde İran’ın fethiyle sınır komşusu olmuşlardır. *Abbasi Devleti’nin Mısır valisi Muhammed Toğaç tarafından Mısır’da kuruldu. öşür. İslam Uygarlığının Temelleri İslam uygarlığı. heykelcilik yasaklanmış. Tolunoğulları ve İhşidilerin hükümdarları. Türklerin İslam Devletindeki Hizmetleri -İslam dünyasını dış saldırılara karşı (Bizans ve Haçlı saldırılarına) korudular. -İslamiyetteki Cihad düşüncesi ile Türklerdeki Cihan hakimiyeti düşünceleri arasındaki benzerlik. Arapların.Osman döneminde Türkler ile Müslümanlar arasında ilk kez savaşlar başlamıştır. *Türkler İslamiyeti siyasi hakimiyet yolu ile değil. matbaa. Afganistan. 2.İhşidiler (Akşitler) (935-969) *Mısır’da kurulan ikinci Müslüman Türk devletidir. -Haçlı Seferleriyle Avrupalılar kâğıt. ganimetlerin 1/5’i. -Her iki inanç sisteminde de ahiret düşüncesinin olması.Karahanlılar (840-1212) *Karahanlılar Devleti. matematik alanında Hint. İslam Uygarlığının Oluşumunda Diğer Uygarlıkların Etkisi İslam uygarlığı tıp alanında Yunan ve İran. *Tavaif-i Mülük devletlerindendir. yüzyılın başlarında Oğuzlar. Bangladeş ve Hindistan’ın bir kısmı ile Balkanlar). bağlı devletlerin vergileri. (siyasi) -751 yılı Türk-İslam Tarihinin başlangıcı olmuştur. Türk-İslam Devletleri 1.Bağdat’tan gönderilen Halifenin ordusu isyanı bastırdı. -İslam dinini yaydılar. Tolunoğullarına son verdiler (905).) *Muhammed Toğaç Suriye. (Dini) -Kâğıt Çin dışında da üretilmeye başlanmıştır. *Tolunoğulları döneminde Mısır’da mimari alanda Ulu Camii.orman. kakmacılık.Selçuklular ve Osmanlılar döneminde büyük gelişme gösterdi. *Abbasiler döneminde özellikle 751 Talas Savaşı’ndan sonraki dönemde Türklerle Araplar arasındaki savaşlar sona ermiş ve İslamiyet Türkler arasında hızla yayılmaya başlamıştır. hat. sultanların sultanı demektir.-13. tuzla gelirleri. kendi istekleriyle ve Müslüman tüccarlar aracılığıyla tanıyarak benimsemişlerdir. halkı Araplardan oluştuğu için bu iki devlet kısa sürede yıkılmıştır. sulama bentleri ve kanalların açılmasında büyük çaba harcadılar ve halkın refah düzeyini yükselttiler. -İslamiyetin ahlaki kurallarıın Türk ahlak anlayışına uygun olması.Tolunoğulları (868-905) *Mısır’da kurulan ilk Müslüman Türk devleti olup Mısır’daki bin yıllık Türk egemenliğinin öncüsü olmuştur. *Başkenti Fustat(Eski Kahire)’tır. tüccarlardan alınan vergiler devletin gelir kaynaklarını oluşturuyordu. Türklerin ve İslamiyeti kabul eden diğer ulusların ortak eseridir. Lübnan ve Bingazi ele geçirildi.(Kültürel) *İslamiyeti kabul eden ilk Türk boyları Karluk. İslam dünyasındaki gelişmeleri Endülüs Emevileri ve Sicilya Müslümanları aracılığıyla öğrendi. Mısır’ın bayındır hale getirilmesinde.(siyasi) -Çin’in batıya ilerleme politikası başarısızlıkla sonuçlanmıştır. 18 . oymacılık sanatları gelişme göstermiştir. Yıkılışı: Tolunoğlu Ahmet’in ölümünden sonra oğulları zamanında iç karışıklıklar çıktı. -Türklerin de yardımıyla Abbasi ordusu Çin ordusunu yenilgiye uğratmıştır.(siyasi) -İslamiyet Türkler arasında yayılmış ve Orta Asya İslamlaşmıştır. -İslam dünyasında siyasi birliği sağladılar. *Tolunoğulları. Tolunoğlu Ahmet Camii gibi önemli eserler yapılmıştır. siyasi ve kültürel sonuçları vardır. *İslam devletlerinde resim.(siyasi) -Orta Asya Çinlileşmekten kurtulmuştur. maden.10.

*Türkçe’ye önem vermişler ve resmi dil olarak kullanmışlardır. edebiyat dili olarak da Farsça’yı kullanmışlardır.Gazneli Mahmut Arslan Beyi yakalayıp hapsedince yerine Selçuk Beyin torunları Tuğrul ve Çağrı Beyler geçti. 1016’da yurt edinmek için Anadolu’ya keşif amaçlı bir akın düzenlemiştir. -Gürcü Kralı Liparit esir alınmıştır.  Ülkede iç karışıklıkların çıkması. Yusuf Has Hacib-------Kutadgu Bilig Kaşgarlı Mahmut------Divan-ı Lügati’t Türk Ahmet Yesevi------------Divan-ı Hikmet Edip Ahmet Yükneki----Atabetül Hakayık *Türk-İslam tarihinde ilk medreseleri kurarak eğitime önem vermişlerdir. Türklerin Anadolu’ya girmelerini engellemek istemeleri. Nişabu’u da alarak burada Tuğrul Bey adına hutbe okutmuşlardır. İranlılar.Çağrı Bey’in bu akınları 1021’de tamamlanmıştır. *Başkenti Gazne’dir. -Doğu Karahanlılar (başkenti Kaşgar) 1211’de Karahitaylar tarafından -Batı Karahanlılar (başkenti Semerkant) da 1212’de Harzemşahlar tarafından yıkılmıştır. *Samanoğulları Devleti’ne 999’da son verdiler. Hindistan ve Afganistan’da varlıklarını sürdürmeye çalışmışlardır. Dandanakan Savaşı (1040) Nedenleri: -Gaznelilerin Horasan topraklarına hakim olan Selçukluları bölgeden atmak istemeleri. Afganistan’daki Gazne şehrinde Samanoğullarının Herat valisi Alp Tigin tarafından kurulmuştur. *Gaznelilerden Horasan’ı almak için yaptıkları Nesa (1035) ve Serahs (1038) savaşlarını kazanarak bu bölgeye egemen olan Selçuklular.Selçukluların Anadolu’ya yaptıkları ilk akındır. Tuğrul Bey Dönemi (1040-1063) Pasinler Savaşı (1048) Nedenleri: -Dandanakan Savaşı’ndan sonra Selçuklular’ın batı yönünde ilerlemeleri. -Rey şehri alınarak başkent yapıldı. *İran. Afganistan ve Kuzey Hindistan’a hakim oldular. *Abbasi Halifesini Şii Büveyhoğullarına karşı korudu. *Dandanakan yenilgisi ile zayıflayan Gazneliler toparlanamayarak 1187’de Afgan yerlilerinden olan Gurlular tarafından yıkıldı.Bundan dolayı Abbasi halifesi kendisine “Sultan” ünvanını verdi. Sonuçları: -Gazneliler yenilmiştir.Selçuk Bey. *Sultan Mahmut döneminde Gazneliler. Sonuçları: -Selçuklu ordusu Bizans ve Gürcü kuvvetlerini yenilgiye uğratmıştır. *Selçuk Beyin ölümünden sonra yerine oğlu Arslan Bey geçti. -Bizans İmparatoru ile bir antlaşma yapılmıştır. *Türk tarihinde ilk kervansarayları (Ribat) kurarak ticareti geliştirmişlerdir. *Karahanlıların hakim oldukları topraklarda Türkler yaşadıkları için Arapça ve Farsça gelişmemiştir.En önemli eserleri. Bizanslılar kendi ülkelerindeki camilerde Abbasi halifesi ve Tuğrul Bey adına hutbe okutmayı kabul etmiştir. Oğuz Yabgusu ile arasının açılmasından (Oğuz Yabgusunun yerine geçmek istediği için) sonra Cent’e gelerek bağımsız bir beylik kurdu. *Tuğrul (1040-1063) ve Çağrı Bey Dönemi (Selçuk Bey’in oğlu Mikail’in çocukları) Çağrı Bey. *En güçlü oldukları dönem Yusuf Kadir Han’dır. -Selçuklular savaştan kısa bir süre sonra büyük bir imparatorluk haline gelerek İslam dünyasının siyasi lideri oldular. (Karahanlıların ulusçu bir anlayışı benimsediklerini gösterir) *Türk dilini ve kültürünü devam ettiren Karahanlılar ilk Türkİslam eserlerini ortaya koymuşlardır. Hindular. -Gazneliler yıkılış sürecine girmiştir. 4. Yıkılış Nedenleri:  Yusuf Kadir Han’ın ölmeden önce ülkesini çocukları arasında paylaştırması.Antlaşmaya göre. 19 .Böylece tarihte sultan ünvanını ilk kez kullanan kişi oldu. Kültür ve uygarlık alanında ilerleyen Karahanlılar. -Tuğrul Bey sultan ilan edildi. -Horasan kesin olarak Selçuklulara geçmiştir.Karahanlılar yazıda Uygur alfabesini kullanmışlardır. Hindistan’a 17 sefer düzenleyerek Kuzey Hindistan’a hakim olmuşlar ve burada İslamiyet’i yaymışlardır. ilim dili olarak Arapça. *Türkçe’ye ve Türk kültürüne gereken önemi verememişler. Horasan. *Gazneli Mahmut’un oğlu Mesut 1040’da Dandanakan Savaşı’nda Selçuklulara yenilince Gazneliler Horasan’daki topraklarını kaybederek. Devleti Çağrı Bey ile birlikte yönetti.(Nasr Ali Han dönemi). -Van’dan Trabzon’a kadar olan Doğu Anadolu toprakları Selçukluların eline geçmiştir. -Büyük Selçuklu Devleti resmen kurulmuştur. *Türklerin İslamiyet’e geçişlerinde ve Türk kültürüyle İslam kültürünün kaynaşmasında etkili olmuşlardır.*Kurucusu Bilge Kül Kadir Han’dır. Horasan’ı almak için Gaznelilerle yaptıkları savaşlarda yenildiler. *Gazneliler en parlak dönemlerini Sultan Mahmut zamanında yaşamışlardır. -Selçukluların kendilerine yurt arayışı içinde olmaları. *Başkenti Balasagun’dur.  Karahanlıların 1058’de Doğu ve Batı Karahanlılar olmak üzere ikiye ayrılmasıdır. *Karahanlı hükümdarlarından Satuk Buğra Han’ın etkisiyle Karahanlılar arasında İslamiyet’in yayılması hızlanmış ve Karahanlılar Orta Asya’da ilk Müslüman Türk devleti haline gelmiştir. Gurlular) bünyesinde bulundurmaları parçalanmalarında ve yıkılmalarında önemli rol oynamıştır.Gazneliler (963-1187) *Gazneliler Devleti. *Gaznelilerin birçok ulusu (Türkler.  Çıkan karışıklıklar ve taht kavgaları.Büyük Selçuklular (1040-1157) Büyük Selçuklu Devleti’nin Kuruluşu ve Genişlemesi *Oğuzların “Üçok” kolunun “Kınık” boyu tarafından kurulmuştur. *Devlete ismini veren Selçuk Bey Oğuz Devleti’nde subaşı (ordu komutanı) idi. 5. Yıkılış Nedenleri:  Selçuklularla yapılan Dandanakan Savaşından sonra devletin zayıflamaya başlaması. -Bizanslıların.

Pusuya yatan Türk askerlerinin seri hücumu ile Bizans ordusu büyük bir yenilgiye uğradı. dinsel kıyımlar yapılmıştır. Mengücekler. Malazgirt Savaşı’nın sonucunda. Fatimi Devleti’nin din(Şii) görüntüsü altında siyasi terör faaliyetidir. Nedenleri: -Selçukluların yurt edinmek amacıyla Anadolu’ya akınlar düzenlemesi. Arslantaş ve Dilmaçoğlunu Anadolu’ya akınlar düzenlemekle görevlendirdi. *Alp Arslan döneminin en önemli gelişmesi Bizans ile yapılan Malazgirt Savaşı (1071)’dır. -Türklerin batı yönünde ilerlemesi ve Bizans’ın kışkırtmaları sonucunda Türk-İslam dünyası üzerine Haçlı Seferleri başlamıştır.Anadolu’nun kapıları Türklere açılmıştır. *Şii Büveyhoğulları Abbasi halifesini esir edince. Sencer Dönemi (1117-1157) Son hükümdar Sencer döneminde devlet toparlandıysa da Sencer.Pasinler Savaşı.1108-1117 arasında Fetret Dönemi yaşanmıştır. *1067’deki Türkistan seferinde Cent ve Gürgenç’i aldı. İki ordu arasında Muş yakınlarında yapılan Malazgirt Savaşı’nı Büyük Selçuklular kazanmıştır . *Sultan Alaattin Muhammet döneminde en geniş sınırlara ulaşmışlardır. Celalettin Harzemşah döneminde Selçuklulara ait toprakları(Ahlat) ele geçirmek isteyince 1230 Yassı Çemen Savaşı’nda Anadolu Selçuklularına yenilmiş. Selçuklu tarafına geçtiler.Selçuklu Türkleri de Ermenilerin dinsel inançlarına. Savaşın sonunda esir düşen Romen Diyojen ile bir antlaşma yapılmış olmasına rağmen Bizans’ta taht değişikliği meydana geldiği için antlaşma uygulanamamıştır. *Melikşah döneminin en önemli iç olayı.Bu gelişme üzerine halife Tuğrul Bey’i. Selçuklu egemenliğinden kurtulmak için yürüttükleri çalışmalar -Karahitayların saldırıları ve 1141 Katvan Savaşı gibi nedenler etkili olmuştur. Bizans’a karşı ayaklanan Ermeniler yakalanıp öldürülmüş. Savaş esnasında Bizans ordusunda bulunan Peçenek ve Uzlar. *Melikşah’ın ölümüyle Büyük Selçukluların yıkılış dönemi başlamıştır. Tuğrul Bey Bağdat Seferi’ne çıkarak halifeyi esaretten kurtarmıştır (1055).Oğulları Berkyaruk. komutanlarından Gümüştegin. Melikşah Dönemi (1072-1092) *İlk önce kendisine karşı ayaklanan amcası Kavurd’la mücadele ederek onu ortadan kaldırdı. *Anadolu. Büyük Selçuklu Devleti’nin Parçalanma Nedenleri -Ülkenin hükümdar ailesinin ortak malı sayılmasından kaynaklanan taht kavgaları -Devlete küstürülen Oğuzların ayaklanmaları (Devletin esas kurucuları olan Oğuzlara yönetimde yer verilmeyip önemli görevlere Farslar (İranlılar)ın getirilmesi ve kendilerinden vergi almak için gelen memurun zorluk çıkarması nedeniyle ayaklanmışlardır. -İslam dünyası üzerindeki Bizans baskısı sona ermiştir. *Alparslan.Danişmentliler. *Devletin en güçlü olduğu dönemdir.Bağdat Seferi’nden sonra Büyük Selçuklu Devleti İslam dünyasının siyasal liderliğini üstlenmiş. 1231’de Moğollar bu devlete son vermişlerdir.1067’de Türk kuvvetleri Malatya dolaylarında Bizans kuvvetlerini yenerek Kayseri’yi ele geçirdiler. Alp Arslan Dönemi (1063-1072) *Alparslan ilk seferini Azerbaycan ve Kafkasya üzerine yaptı. .Ermeniler ağır vergiler altında ezilmiş.(Saltuklular. Filistin alınmıştır. Çaka Beyliği) -Türkiye Tarihi’nin başlangıcı sayılmıştır.Batıniler Nizamülmülk’ü öldürmüşlerdir. Abbasi halifesi ise dini liderliğini devam ettirmiştir. Mengücekler. 1141 Katvan Savaşı’nda Moğol kökenli Karahitaylara yenilince Büyük Selçuklu Devleti zayıflamış ve 1157’de Sultan Sencer’in ölümüyle yıkılmıştır. *Nizamiye Medresesi ilk kez Alp Arslan döneminde Nizamülmülk tarafından Bağdat’ta kurulmuştur (1067). Ani ve Kars kalelerini ele geçirdi. “Doğunun ve batının hükümdarı” ilan etmiştir. Büyük Selçukluların Bizans ile yaptıkları ilk büyük savaştır. *En geniş sınırlara ulaşılmıştır. *Harzemşahların tarihteki en önemli rolleri Moğol istilasının hızını kesmiş olmalarıdır.) -Haçlı Seferleri -Hanedana mensup beylerin bağımsız devletler kurmaları *Irak ve Horasan Selçukluları (1119-1194) *Kirman Selçukluları (1048-1187) *Suriye Selçukluları (1069-1118) *Türkiye Selçukluları (1077-1308) -Atabeylerin merkezden ayrılıp ayrı devlet kurmaları (Görevleri yanına verildikleri melikleri iyi bir komutan ve devlet adamı yetiştirmek olan bu kişiler devletin zayıflaması üzerine bağımsızlıklarını elde etmişlerdir. sosyal ve ekonomik faaliyetlerine karışmadılar.Bizans İmparatorluğu Doğu Anadolu’yu ele geçirerek buradaki Ermenileri Orta Anadolu’ya göç etmeye zorlamışlardır.Harzemşahlar (1097-1231) *Aral Gölü’nün güneyinde yer alan Harezm bölgesinde kuruldu. Suriye.Başlangıçta Büyük Selçuklulara bağlı iken daha sonra Atsız’ın oğlu İl Arslan. Sencer’in ölümünden sonra bağımsızlığını ilan etmiştir. *Kutalmışoğlu Süleyman Şah. Ahmet Şah.Keşif amaçlı akınlar yerini yurt edinmeye yönelik akınlara bırakmıştır. Muhammed Tapar ve Sencer arasında taht kavgaları başlamıştır. Tutak ve Artuk Beyleri Anadolu’nun fethiyle görevlendirdi. *Türkler Anadolu’ya geldiğinde Ermeniler Bizans İmparatorluğu’na bağlı küçük krallıklar halinde yaşıyorlardı. Hasan Sabbah’ın Selçukluları içten yıkmak ve yönetimi ele geçirerek kendi görüş ve düşüncelerini yaymak amacıyla yaptığı Bâtınilik çalışmalarıdır. Afşin.) *Salgurlular (Fars Atabeyliği) (1147-1284) *İldenizliler (Azerbaycan Atabeyliği) (1146-1225) *Beğteğinoğulları (Erbil Atabeyliği) (1146-1232) *Böriler (Şam(Dımaşk) Atabeyliği) (1128-1154) *Zengiler (Musul Atabeyliği) (1127-1259) -Fatimilerin çalışmaları -Hasan Sabbah’ın Bâtınilik propagandası (Batınilik. *Devletin kurucusu Atsız’dır. 20 .(Doğuda Maveraünnehir’den batıda Azerbaycan’a kadar) *Moğol istilası sonucu topraklarının büyük bir kısmını kaybederek Azerbaycan’a çekilen Harzemşahlar. -Anadolu’nun fethini hızlandırmak ve Türkleşmesini sağlamak için ilk beylikler kurulmuştur. -Bizans’ın Türkleri Anadolu’dan atmak istemesi.) -Abbasi halifelerinin. Selçukluların Tarihteki Rolleri -Anadolu’nun Türk yurdu haline getirilmesi -Anadolu’nun İslamlaşması -Halifeliğin korunması -Haçlılara karşı İslam dünyasını korumaları 6.

(En önemli başarısı) *Baharat Yolu’na hakim oldular. 7. -Osmanlıların Memlüklerle işbirliği içerisinde olan Karamanoğulları Beyliğine son vermeleri. bütün İslam dünyasını Memlüklerin çevresinde toplamaktı. *Gazne ordusu gulamlar(köleler). Kut anlayışına göre. devlet yönetiminde Büyük Selçuklulardan etkilendiler. ücretli askerler ve gönüllülerden oluşuyordu. eyalet askerleri.Büyük Divan’ın dışında aşağıdaki divanlar bulunuyordu: Tuğra Divanı:Devletin iç ve dış.Ölümünden sonra ülkede iç karışıklıklar çıktı. terör örgütleri kurmuşlar(Batınilik) ve haçlıları davet etmişlerdir. -Suriye ve Filistin üzerindeki Hristiyan üstünlüğüne son verdi.Memlükler (1250-1517) *Aybey tarafından Mısır’da kurulmuştur. *Fatimiler en geniş sınırlarına Halife El Mustansır (1036-1094) zamanında ulaştılar. kölelerden oluşan hassa ordusu ve gönüllü askerler oluşturuyordu. Osmanlı-Memlük ilişkilerinin bozulmasının nedenleri: -Fatih’in Hicaz su yollarının ortaklaşa onarılması önerisinin Memlükler tarafından iç işlerine karışılması olarak değerlendirilmesi.*Harzemşahlar kendilerini Büyük Selçukluların mirasçısı olarak kabul etmişler ve Büyük Selçuklu Devleti’nin bıraktığı boşluğu büyük ölçüde doldurmuşlardır.Bu da iç istikrarı bozmuştur. *Selahattin Eyyubi’nin ölümünden sonra Eyyubiler eski gücünü kaybetmiştir. -Mısır’ın imarına önem veren Eyyubiler burada önemli eserler meydana getirdiler. İlhanlılar son verdi. devlet yönetiminde Samanoğullarından etkilenmişlerdir. Suriye. *İhşitler’den Mısır’ı alarak bu devlete son vermişlerdir. *Selahattin Eyyubi. Elbistan’da Moğolları yenilgiye uğratarak Kayseri’yi ele geçirmiş. Bağdat’tan kaçan Mustansır’ı Mısır’da halife ilan etti.Bu nedenle de Memlüklerde sık sık taht değişiklikleri yaşanmıştır.Suriye ve Irak’taki Eyyubilere. Mısır’a geri dönmüştür. *Memlükler. *Baybars.Memlüklerde asker kökenli emirlerin hükümdar olma hakkı vardı. devlet işleri Büyük Divan(Divan-ı Saltanat)’da görüşülüp karara bağlanırdı. Suriye.Eyyubiler (1171-1250) *Mısırdaki Fatimi Devleti’nin yıkılmasıyla kurulmuştur. *İlk Türk-İslam devletlerinde. *Gazneliler.Bayezit’e karşı Cem Sultanı desteklemeleri. *Büyük Selçuklular. Tunus’taki Aglebiler Devleti’ni yıkarak kurmuştur.(Bu durum İslam dünyasındaki siyasal birliği bozmuştur.Baybars’ın amacı. *Selahattin Eyyubi. *Memlükler askeri bir yönetim oluşturmuşlardır. Arz Divanı:Askerlerin kayıtlarını ve maaş defterlerini tutardı.Haçlı Seferi’nde Kudüs’ü koruyamayarak Haçlılara bırakmışlardır.Bu dönemde Filistin. devlet yönetiminde geniş yetkilere sahiptiler.Mısır’da Aybey Memlükler Devleti’ni kurdu. örfî hukukun başında da Emir-i Dad bulunuyordu. 1243 Kösedağ Savaşı sonrasında Moğol baskısının Anadolu’da artması karşısında Türk beyleri tarafından Anadolu’ya davet edilmiş.Bunların dışında Sultanın başkanlık ettiği Divan-ı Mezalim denilen mahkemede ağır siyasi suçlar görüşülür ve karara bağlanırdı. *İslam dünyasında ayrılıklara neden olmuşlardır. *Karahanlılar. İşraf Divanı:Devletin adli ve idari işlerini denetlerdi. İranlı. *Eyyubilerde ve Memlüklerde ordu daimi askerler(süvariler ki bunların çoğunluğunu Kafkasya ve Kıpçak ülkesinden satın 21 . -Haçlılardan Kudüs’ü alarak İslam dünyasına kazandırdı. *Büyük Selçuklularda şehzadeleri devlet yönetimi ve askerlik konularında yetiştirmekle “atabey” denilen deneyimli devlet adamları sorumluydu. hükümdarlarını halife ilan etmişlerdir. Fatimi Devleti’ne son vererek Müslümanlar arasındaki mezhep kavgalarını önemli ölçüde önledi.Böylece Moğolları tarihte ilk kez yenen ve durduran devlet olmuşlardır. *Sultan Baybars. kısa zamanda Filistin. *Şiiliği(İsmailiye mezhebi) devlet politikası olarak benimsemişler.Ancak Anadolu beyleri gerekli yardımı yapmayınca Baybars.Orduda Türk. yönetim ve askerlik konularında Büyük Selçukluları örnek almışlardır. FATİMİLER! (909-1174) *Ebu Muhammet Ubeydullah. *Baharat Yolu’na hakim olmuşlardır. Yağma ve Çiğil Türkleri) oluşuyordu.Bu sisteme göre sık sık taht kavgaları çıkmış ve Türk devletleri kısa sürede parçalanmıştır. düzenli birlikler. *Selahaddin Eyyubi tarafından yıkılmışlardır. yönetimde ikili yönetimi (doğu-batı) esas almışlardır. *Harzemşahlarda saray teşkilatı.I. *Yavuz Sultan Selim döneminde 1516 Mercidabık ve 1517 Ridaniye savaşları sonucunda Osmanlı Devleti tarafından yıkılmıştır. ülke toprakları haneden üyelerinin ortak malı kabul edilmiştir. *Devletin kurucusu Selahattin Eyyubi’dir. *Sultan Kutuz İlhanlı Hükümdarı Hülagu’yu 1260 Ayn Calut Savaşı’nda yenilgiye uğrattı. Ordu *Karahanlı ordusunun çoğu atlıydı ve Türklerden (Karluk. -Memlüklerin II.Baybars. devlet teşkilatını oluştururken Gaznelileri ve Abbasileri örnek almışlardır.Gazneli hükümdarlar. ülkeyi kardeşi ve çocukları arasında paylaştırdı. *Eyyubiler. Hicaz ve Yemen bölgelerini ele geçirerek imparatorluk haline geldiler. 8. *Kudüs kralını Hattin Savaşı’nda yenerek Kudüs’ü Haçlılardan aldı.) *Türklerin desteklediği Abbasi halifesine karşı üstünlük sağlayamayınca. Türk-İslam Devletlerinde Kültür ve Medeniyet Devlet Yönetimi *Tolunoğulları ve İhşidilerde devlet yönetimi. İstifa Divanı:Başında Hazinedar’ın (Müstevfi) bulunduğu bu divan devletin maliye işlerine bakardı. Irak ve Güneydoğu Anadolu’yu ele geçirdi. Abbasi devlet teşkilatı ile benzerlik gösteriyordu.Şer’i hukukun başında Kadı-ul Kudad. İslam öncesi Türk devletlerinde görülen “Ülke hanedan mensuplarının ortak malıdır” ve “Kut” anlayışları geçerliliğini korumuştur. Eyyubilerin Tarihi Önemi -Selahattin Eyyubi. Hintli ve Afganlı askerler vardı. Büyük Selçukluların saray teşkilatına göre düzenlenmişti. tüm yazışmalarını yapardı. *Harzemşahlarda orduyu tımarlı sipahiler. Hukuk İlk Türk-İslam devletlerinde hukuk. -Memlüklerin Anadolu’daki Ramazanoğulları ile Dulkadiroğulları beyliklerini egemenlik altına almak istemeleri. *Türk-İslam devletlerinde. şer’i ve örfî hukuk olmak üzere ikiye ayrılırdı.

*Gazneliler tarım ve ticarete önem vermişlerdir. *Kurucusu Batu Handır. *Cengiz Han 1227’deki Çin seferinde öldü.Bu eserde Türklerin kültürü ve ekonomik hayatıyla ilgili ayrıntılı bilgiler verilmiştir. bilimin insanı mutluluğa götüren yol oluşundan. hassa askerleri. Dil ve Edebiyat *Karahanlılarda resmi dil Türkçeydi.Haraci toprağın geliri hazineye giderdi. *Büyük Selçuklularda. yabancı dinden olanları korumuşlardır. -Göçebe Türkmenlerin yerleşik unsulara zarar vermesi önlenirdi. hükümdarlara devlet yönetimi konusunda öğütlerde bulunulmuştur. *Karahanlılar “ribat” adı verilen ilk kervansarayları yapmışlardır. ikta askerleri. *kentliler de ticaret ve zanaatla uğraşırlardı. İlhanlılar. *Moğolların batıya yaptığı seferlerde büyük ve gelişmiş kentler yakılıp yıkıldı. *Selçuklular ticarete önem vermişler ve lonca teşkilatı ekonomik yaşamın gelişmesini sağlamıştır.Bu yerleşme Anadolu’da Türk birliğinin kurulmasına ve Anadolu’nun tamamen Türk yurdu olmasını sağladı. Türk dilinin güzelliklerini anlatmak ve Araplara Türkçe öğretmek amacıyla yazmıştır. ailesine ve yakınlarına verilirdi. *Eyyubiler tarım ve ticaretin gelişmesine önem vermişler. Altın Orta Devleti (1227-1502) *Karadeniz’in kuzeyinde kurulmuştur.İkta toprakları ordu mensupları arasında paylaştırılırdı. *Memlükler döneminde ticaret büyük önem kazanmıştır.-19. *Moğol istilasının Türk tarihi açısından en önemli sonucu Anadolu’nun hızla Türkleşmesini sağlamasıdır. Tuğrul Bey tarafından Nişabur’da açıldı. eski Türk töresini temel alarak devlet işlerini Cengiz Yasalarına göre yürütmüştür.Has toprakları saraya ait olup gelirleri sultana. Karahanlılardan Ayşe Bibi Türbesi. Gaznelilerden III.Moğollara direnenler yok edildi.Bunun sonucunda Türk kültürünün etkisinde kalmışlardır. *Karahanlılar döneminde tarım gelişmiş ve İpek Yolu sayesinde önemli gelirler elde etmişlerdir. *Başkenti Saray’dır. *Gaznelilerde resmi dil Arapça. YÜZYIL) Cengiz ve Moğol Devleti (1196-1227) *Moğollar.Bu kişilere Horasan’dan geldikleri için Horasan erenleri de denmektedir. *Türk-İslam devletlerinde Farabi. -Üretimde verimlilik ve süreklilik sağlanırdı. Hunların. *Cengiz Han döneminde devletin sınırları. Siyasetname.Karahanlı Hükümdarı Tabgaç Buğra Han’a sunulan bu eserde Türk devlet anlayışı. TÜRK DÜNYASI (13. *Moğol Devleti’nin kurucusu Cengiz Handır. askeri valilerin askerleri. Moğol istilasından kaçarak Anadolu’ya geldiler ve Türk nüfusunun hızla artmasını sağladılar.İkta toprağının gelirleri ikta sahibine ödenirdi. (Asıl adı Temuçin) *Cengiz Han Moğol kabilelerini egemenliği altına aldı. Karahanlılar döneminde Edip Ahmet Yükneki tarafından Uygur alfabesiyle yazılmış olan bu eserde. Meliklerin. Karahanlılar döneminde Karahan prenslerinden Kaşgarlı Mahmut. Bilim ve Sanat *İlk Selçuklu medresesi. Göktürklerin ve Uygurların egemenliği altında ayrı kabileler halinde yaşadılar. *1218’de Cengiz Han’ın eşlerine. köylüler ve kentliler olmak üzere üçe ayrılırlardı. *Satuk Buğra Han Destanı. Kutadgu Bilig.Haraci topraklar da Müslüman olmayanlara aitti. *köylüler tarım ve az da olsa hayvancılıkla.Horasan. *Moğollarda yönetime Uygur Türkleri getirilmiş. Biruni ve İbni Sina yetişen ünlü bilim adamlarından bazılarıdır. kibir ve hırslı olmanın kötülüğünden bahsedilmektedir.İkta sahibi de gelirinin bir kısmıyla atlı asker beslerdi. yaşadıkları dönemde Anadolu’nun Türkleşmesine katkıda bulunmuşlar ve Türkmenlerin dini duygularını güçlendirmeye çalışmışlardır. resmi yazışma dili Farsça.Gulaman-ı Saray(Saray köleleri). yasalar ve siyaset üzerine görüşler açıklanmış. *Tolunoğulları ve İhşidiler tarımın gelişmesine önem vermişler ve Baharat Yolu ile zenginleşmişlerdir. Oğuz ve Uygur beylerini anlatan destansı öykülerden oluşur. *Selçuklularda en büyük medreseyi vezir Nizamülmülk Bağdat’ta yaptırdı.Moğol egemenliğini kabul edenler yüksek vergi ödemek zorunda kalmışlardır. Türkmenler. *Büyük Selçuklularda ordu altı bölümden oluşuyordu. Moğol Devleti’nin Parçalanması ve Moğol-Türk Devletleri Cengiz Han’ın ölümüyle Moğol topraklarında Altın Orda. günlük konuşma dili Türkçeydi. İkta sisteminin yararları -Hazineden para harcanmadan büyük ve güçlü bir ordu kurulurdu. Divan-ı Hikmet. Karahanlılar döneminde Ahmet Yesevi tarafından Türkçe yazılmış bir eserdir. cömertlikten. *Çin üzerine sefer düzenleyerek Pekin’i aldı. Din ve İnanış *Türkler. -Vergiler düzenli olarak toplanırdı. *Kolonizatör Türk dervişleri.alınan Türk gençleri “ Memlükler-Kölemenler” oluşturuyordu.) ve gönüllülerden meydana geliyordu. İranlı şair Firdevsi tarafından Gazneli Mahmut’a sunulan Farsça bir eserdir. doğuda Çin Denizi’nden batıda Orta Avrupa’ya. Büyük Selçuklu veziri Nizamülmülk tarafından yazılmış olup Sultanlara ögütler vermektedir. Abbasi halifesini Büveyhoğullarının baskısından kurtardılar. Türkçe yazılan ilk siyasetnamedir. Sosyal ve Ekonomik Yaşam Türk-İslam devletlerinde halk göçebeler. Divan-ı Lugat-it Türk. *Ülke toprakları has. *Tolunoğullarından Tolunoğlu Ahmet Camii. İslamiyeti geniş coğrafi alanlara yaymaya çalıştılar.Cengizname. -İkta sahipleri devlet otoritesini en ücra köşelere kadar götürürler ve asayişi sağlarlardı. Karahanlı Hükümdarı Satuk Buğra Han’ın Müslümanlığı kabul etmesi ve yayması ile ilgili olayları ele alır.Bu iki eser Türk-İslam edebiyatının ilk önemli sözlü eserleridir. dini konularda oldukça hoşgörülü davranmışlar. İslamiyeti kabul ettikten sonra kurdukları devletlerle. bilim dili Arapça. Atabetül Hakayık. oğullarına ve komutanlarına getirilen hediyelere Otrar Valisi tarafından el konulması sonucu Harzemşahlarla arası açıldı. Çağataylılar ve Kubilay Hanlığı kuruldu. Şehname. Maveraünnehir ve Türkistan’da yaşayan Türkmenler. *Göçebeler hayvancılıkla.Mesut Zafer Kulesi günümüze kadar gelen eserlerdir. bağlı devletlerin ve beyliklerin askerleri. saray ve ordu dili Türkçeydi. *Melikşah döneminde Celali Takvimi düzenlenmiştir. ikta ve haraci olarak üçe ayrılırdı. kuzeyde Sibirya ortalarından güneyde Himalayalara kadar uzanmıştır. *Cengiz Han. *Türkler. 22 . *Türk hükümdarları ve devlet adamları.

Özbek.Uluğ Bey. kültür merkezi haline gelmiştir.1597’de Safeviler Horasan’ı. Anadolu’da Türk birliğinin bozulmasına neden oldu. *Timur. Babürlüler ve Şeybanilerle de savaştılar.Türkler.Anadolu kentleri yakılıp yıkıldı. *Altın Orda Devleti. *İlyas Hoca Han zamanında Timur. *İlhanlı vezirlerinden Reşidüddin’in yazdığı. *Şah İsmail. *Başkenti Han Balık (Pekin)’tır. 1280’de Çin’in fethini tamamladı.Kendisi de şair olan Hüseyin Baykara. 1258’de Bağdat’ı alarak Abbasi Devleti’ni yıkmıştır. *Timur. Türk kavimlerinin sayıca az. Muhakemet’ül Lûgateyn adlı eserini Türkçe’nin Farsçadan daha zengin olduğunu kanıtlamak için yazmıştır.İkinci olarak İlhanlılar Elbistan’da yenildiler. Çepniler ve Kaçarlar) tarafından kurulmuştur.*Batu Han. *Uluğ Bey’den sonraki karışıklıklar sonucunda Hüseyin Baykara yönetime geçti. başkenti Agra’dır. *Kurucusu Çağatay Handır.(Baybars tarafından) *Gazan Mahmut Han zamanında Müslümanlığı kabul ettiler. Şeybaniler (1428-1598):Batu Han’ın kardeşi Şeyban’ın soyundan gelen Ebulhayr Han tarafından (Özbekler tarafından) kuruldu. Kazan. Kazan Hanlığı. *Başkenti Semerkant’tır.Abdullah Han’dır.Bu durum Babür Devleti’nin güçlü ve başarılı olmasında önemli rol oynadı. 1405’te çıktığı Çin seferinde Otrar’da öldü. Altın Orda Devleti.Türklerin Avrupa’da ilerlemesini engelledi. Ruslar ve Lehlilerle savaştı. İlhanlılar (1256-1336) *İran’da kurulmuştur. Safeviler (1502-1736): *Kurucusu Şah İsmail’dir. Nogay. Altın Orda Devleti’ne iki sefer yaparak bu devletin parçalanmasına neden olmuştur.En güçlü dönemleri II. Doğu ve Orta Anadolu’dan batı bölgelere göç ettiler. Çağataylılar (1227-1369) *Türkistan’da kurulmuştur. Rusların kısa sürede geniş topraklara egemen olmaları. Ejderhan (Astarhan) Hanlığı.Türk kültürünü bu bölgelere yaydı.Türkiye Selçuklu Devleti’nin yıkılmasında önemli rol oynadılar. Kubilay Hanlığı (1280-1368) *Çin’de kurulmuştur. büyük astronom ve matematikçiydi. *1326’da İslamiyeti kabul ettiler. *Timur’un yaptığı seferler sonucunda devlet parçalanmış ve birçok hanlıklar kurulmuştur. Kuzey Hindistan’da İslamiyetin güçlenmesini ve geniş alanlara yayılmasını sağladı. Kabil’i aldı.Anadolu’dan İran’a göçen Türkmenler(Afşarlar. Çağatay hanları soyundan birini tahta çıkardı ve biçimsel olarak da olsa ona bağlı kaldı. şairleri ve bilim adamlarını korumuştur. *Kırım Hanı Mengli Giray tarafından son verilmiştir. İran ve Azerbaycan’ı ele geçirerek büyük bir devlet kurmuştur. Babürname adıyla Türkçe 23 . Berke Han zamanında İslamiyeti kabul etti.Ticaret geriledi. *Timur. *Hüseyin Baykara’nın ölümünden sonra doğudan Özbeklerin. Anadolu’ya egemen olmak isteyince Osmanlı ile Çaldıran’da savaşarak yenildi. *Timur. *Ali Şir Nevai. Ayn Calut Savaşı’nda (1260) İlhanlıları yenerek Filistin ve Suriye’den çıkardılar. Buhara Hanlığı (1599-1920) ve Hokand Hanlığını(1710-1876) kurdular. *Özbek Han ve Canibek Han dönemleri devletin en güçlü dönemleridir. İlhanlılar ve Çağataylılar İslamiyeti kabul ettiler ve Türkleştiler. Hokand.(Ali Şir Nevai. 1402’de Ankara Savaşı’nda Yıldırım Bayezit’i yenilgiye uğratmıştır.Kubilay Hanlığı ise Çinlileşmiştir. Kaçar Türkleri(1779-1925) ve 1925’en sonra da Pehlevi Hanedanlığı dönemi yaşanmıştır. Timurlular (1369-1507) *Çağatay Hanlığı’nı yıkan Timur tarafından Türkistan’da kurulmuştur. Çağataylıları egemenlik altına aldı. *Timur.Kırım. Buhara. dağınık ve birbirlerinden kopuk olmaları ve teknolojik bakımdan geri kalmalarından kaynaklanmaktadır.Altın Orda Devleti’nin parçalanması Rusya’nın güçlenmesine ve Karadeniz kıyılarına inmesine yol açtığı için Türk dünyası açısından zararlı olmuştur. batıdan Karakoyunlu ve Akkoyunluların saldırılarıyla Timur Devleti yıkılmıştır. *Başkent önce Tebriz sonra Isfahan’dı. 1597 yılından sonra Özbekler ülkenin değişik bölgelerinde Hive Hanlığı(1512-1783). Horasan. Hive. *Kurucusu Timur’un torunlarından Babür. *Timur kısa sürede Harzem. *Kubilay Han.Babür. Babürlüler (1526-1858): *Delhi Türk Sultanlığı’nın yıkılmasından sonra Hindistan’da kurulan ikinci Türk Devletidir. Cengiz soyundan gelmediği için. Zend Hanedanlığı (1750-1779).Delhi Türk Sultanlığı. *Özbek Han zamanında Altın Orda halkı Müslüman oldu ve İslamiyet kesin olarak bu bölgede yerleşti. sanat ve edebiyatın gelişmesini sağlamış.Hindistan’a egemen oldu.Kendi yaşamı hikayesi olan hatıralarını.Japonya ve Hindistan dışında bütün Asya’yı ele geçirdi. Çağatay Türkçesinin en büyük şairi olarak kabul edilir) Timurlulardan Sonraki Siyasi Gelişmeler Altın Orda Devleti’nin parçalanmasıyla Karadeniz’in kuzeyinde Kırım Hanlığı. *Türkiye Selçuklu Devleti’ni egemenlik altına aldı. *Hülagu Han. *Timur’dan kaçan Karakoyunlu Kara Yusuf ile Bağdat Hükümdarı Ahmet Celayir’in Yıldırım Bayezit’e sığınması ve bu iki hükümdarın Timur’a verilmemesi Timur-Yıldırım gerginliğine yol açmıştır. *Kurucusu Hülagu Handır.İstanbul’un fethini geciktirdi. *Uluğ Bey döneminde Semerkant bir kültür merkezi haline geldi. *Safeviler. Sibir(Küçüm) ve Kasım hanlıkları. Küçüm (Sibir) Hanlığı ve Nogay Hanlığı kurulmuştur. *1736’dan sonra Avşar Hanedanlığı(1736-1750). *Başkenti Tebriz’dir. Sistan. *Memlükler. Kazaklar da Semerkant’ı ele geçirdiler. Kasım Hanlığı.Timur’un ölümünden sonraki mücadeleler sonucunda önce Şahruh sonra da Uluğ Bey başa geçti. Cami-üt-tevarih ile Cüveyni’nin yazdığı Tarih-i Cihangüşa bu dönemin önemli eserleridir.Herat. Moskova ve Kiev kentlerini aldı. Delhi Türk Sultanlığı (1206-1413):Aybeg tarafından tarafından kurulmuştur.

*İlk beylikler içinde en güçlü olanıdır. *Trabzon Rumlarının güneye inmesini önlediler. Hasan Keyf Artukluları Kurucusu Artuk Beyin oğlu Sökmen Beydir. Mardin Artukluları Kurucusu İlgazi Beydir. Midilli.1231’de Eyyubiler son verdiler. *Anadolu’da ilk medreseyi kuran beyliktir.Kılıç Arslan tarafından öldürttürüldü. Osmanlı Devleti 5. Artuklular (1102-1409) *Diyarbakır ve Mardin’de kuruldu. *Danişment Gazi’nin Malatya’yı alması I. Ahlatşahlar ve Artukluların egemenliğinde kaldı. Mengücekliler (1080-1228) *Erzincan’da kurulmuş olup devletin merkezi Erzincan’dır. Harput Artukluları Kurucusu Mardin Artuklularından Melik İmadettin Ebubekirdir.Daha sonra Sakız. 1858’de Hindistan’ı sömürge haline getirdiler. Türkiye Selçuklu Devleti (1077-1308) Kuruluş Dönemi (1077-1155) Malazgirt Zaferi’nden sonra. *İlk Türk donanmasını Çaka Bey kurmuştur. *Türkiye Selçuklu Devleti. Sisam ve Rodos adalarını aldı. *Kurucusu Danişmentoğlu Ahmet Gazi’dir.Eyyubiler son verdi. Dilmaçoğulları (Toğan Arslanoğulları) (1085-1394) Bitlis dolaylarında kuruldu. kasaba ve köylere Türkçe adlar verdiler. Tanrıvermişoğulları (1081-1093) Batı Anadolu’da Efes ve dolaylarında kurulmuştur.Devlet Kayseri. *Kurucusu Artuk Beyin oğullarıdır. *Çaka Beyin asıl hedefi Bizans’ı ele geçirmekti. Çaka Bey üzerine gönderdiği donanma yenilir. *Mengücek Gazinin oğlu İshak’ın ölümünden sonra devlet Erzincan ve Divriği kollarına ayrıldı. *Melik Gazi döneminde güçlü bir devlet haline geldiler. Danişmentliler (1080-1178) *Tokat. -Haçlılarla.Çubuk Beyin oğlu Mehmet Beyin ölümünden sonra batıya göç ederek Germiyan’a yerleştiler.Divriği kolu da 1252 yılına kadar Türkiye Selçuklu Devleti’ne bağlı olarak devam etti.1409’da Karakoyunlular son verdi. Bizans İmparatorluğu’ndan ve Anadolu’ya gönderdiği memurlardan memnun olmaması -Anadolu Türk beyliklerinin kurulması Anadolu’nun Türkleşmesini hızlandırmıştır.Kılıç Arslan’a yenildi. ölen eşi Mümtaz Mahal için Agra’da Tac Mahal’i yaptırmıştır. Sökmenliler (Ahlatşahlar) (1110-1207) Ahlat’ta kurulmuştur. Peçenekler üzerine saldırttı. Kumanları.Bizans İmparatorluğu son verdi. sonra da doğuya yönelerek Adana. Sivas ve Malatya kollarına ayrıldı.Halep’i kuşatması nedeniyle Suriye Selçuklu Sultanı Tutuş ile 24 . Türkiye’de Kurulan İlk Türk Devletlerinin(Beyliklerinin) Anadolu’nun Türkleşmesine Olan Hizmetleri -Türkiye’de kurulan ilk Türk devletleri. *Haçlılarla savaştılar.Çaka Bey. *Erzurum’da kurulmuş olup devletin merkezi Erzurum’dur.Çaka Bey ile I. *Çaka Beyin öldürülmesi Türk denizciliğinin gelişmesini engelledi. *Kurucusu Mengücek Gazidir. Melikşah’ın fermanı ve Abbasi halifesinin menşuru ile 1077’de kurulmuştur. *Erzincan kolu I. *Kurucusu Çaka Beydir. TÜRKİYE TARİHİ 1.Eyyubiler tarafından yıkılmıştır. Süleyman Şah Dönemi (1077-1086) *Türkiye Selçuklu Devleti’nin kurucusu Süleyman Şah.Çaka Beyin güçlenmesinden endişelenen Bizansın. *Gürcülerle savaşarak topraklarını genişlettiler. İkinci Beylikler Dönemi (Kösedağ Savaşı’ndan sonra kurulanlar) 4.Alaattin Keykubat son verdi. Çubukoğulları (1085-1213) Harput’ta kurulmuştur. Anadolu Selçuklu Devleti 3.Ancak Bizans. *Merkezi Sivas’tır. Urla ve Foça dolaylarını ele geçirdi. Kayseri ve Amasya’da kuruldu.Danişment Gazi. Çaka Bey Devleti (1081-1093) *İzmir’de kurulmuştur.Kurucusu Sökmendir. *Devletin sınırlarını Bizans yönünde genişletmiş. Hindistan’da Türk kültürünün yayılmasına katkıda bulundular. -Türkler yerleştikleri kent.Kurucusu Tanrıvermiş adlı bir Türkmen beyidir. I. İnaloğulları (1098-1183) Diyarbakır merkez olmak üzere kurulmuştur.) *Devletin en güçlü dönemi Şah Cihan dönemidir. -Anadolu’nun her köşesinde birçok sanat eseri yaptılar. Ermenilerle ve Bizanslılarla savaştılar. Anadolu’nun birçok yerini fethederek Anadolu’yuTürkleştirdiler.Kurucusu Dilmaçoğlu Mehmet Beydir. I. *II. İznik’i ele geçirerek bağımsızlığını ilan etti (1077). Gürcülerle.Kurucusu Çubuk Beydir. *Kurucusu Ebulkasım Saltuk Beydir.Alaattin Keykubat ortadan kaldırıldı.Kılıç Arslan ile arasının açılmasına neden oldu. *Melik Gazi’nin ölümünden sonra çocukları arasındaki taht kavgaları devletin zayıflamasına neden oldu.Çaka Bey.Kılıç Arslan’ın arasını açtı. Bizans’ı ele geçirmek için Türkiye Selçukluları ve Peçeneklerle anlaştı.Daha sonra da Çaka Bey Haçlı donanmasını yenilgiye uğrattı. Tarsus ve Antakya’yı almıştır.Merkezi önce Hasankeyf sonra Diyarbakır olmuştur. İlk Beylikler Dönemi (Malazgirt’ten sonra kurulan beylikler) 2. *Rükneddin Süleyman Şah tarafından yıkıldı.Artukluların en uzun süre varlığını sürdüren koludur.Şah Cihan.Kurucusu İnal Beydir. *Babürlüler. *Çaka Bey. *İngilizler. -Bizans’ın Anadolu’daki etkinliğini kaybetmesi -Türkmenlerin gruplar halinde Anadolu’ya göç etmesi -Anadolu halkının ağır vergiler ve adaletsizlikten dolayı. *Üç kol halinde varlıklarını sürdürdüler.Artuklular son verdi.(Başarıları kadar başarısızlıklarını da yazmıştır.Akkoyunlular son verdi.Kılıç Arslan tarafından yıkıldı. *Danişmentlilerle birleşerek Haçlılarla savaştılar. *Gürcüler ve Rumlarla savaştılar.olarak yazmıştır.Sırasıyla Türkiye Selçukluları. Türkiye Cumhuriyeti Türkiye’de Kurulan İlk Türk Devletleri(Beylikleri) Saltuklular (1072-1202) *Anadolu’da kurulan ilk beyliktir.1234’te I.

Kılıç Arslan Dönemi (1092-1107) *Melikşah’ın ölümünden sonra serbest kalarak İznik’e geldi ve Ebul Gazi’den babasının tahtını teslim alarak tahta çıktı. Haçlılar Anadolu’da ele geçirdikleri yerleri Bizans’a verecekler. 1. 7.Haçlı Seferi. 4. Yüzyılın sonlarından itibaren Anadolu. Sonuçları: -Haçlılar. Sonuçları: -Filip Ogüst ve Arslan Yürekli Rişar Akka Kalesini ele geçirdiler.VII. -Kudüs’ü kuşattılarsa da başarılı olamadılar.(I.Bu dönemde ülkeyi Ebul Kasım. Akka’ya (1228). *Bizans’ın kışkırtmasıyla Çaka Bey’i öldürtmüştür. Fransa Kralı Filip Ogüst. Kayseri ve Malatya kollarına ayrılması Türkiye Selçuklularının Danişmentlilerin himayesinden kurtulmasını sağlamıştır. 1.Böylece Bizans kendisi için tehlikeli olabilecek güç birliğini önlemiş oldu.Mesut Selçuklu tahtını kayın babası ve Danişment hükümdarı Emir Gazi’nin yardımıyla elde etmiştir. Yafa ve Trablusşam’da birer kontluk kurdular. Konya’yı aldıktan sonra Silifke Çayında boğuldu. 25 .Mesut’a yenilir ve İstanbul’dan deniz yoluyla Suriye’ye gider. Türklerin Balkanlara geçmesiyle Haçlı Seferleri yeniden başlamıştır. Antakya. *I. Antakya ve Kudüs’ü aldılar.Haçlı Seferi (1147-1149) Nedeni:Musul Atabeyi İmadettin Mahmut Zengi’nin Urfa’yı Haçlılardan geri alması. Lui katılmıştır.) Haçlı Seferleri (1096-1270) Hristiyan Avrupalıların birleşerek XI. İngiltere Kralı Arslan Yürekli Rişar katılmıştır. Tunus’a(1270) yapılmıştır.Haçlı Seferinin en önemli özelliği. Bu sefere Alman İmparatoru III. Ebul Gazi (Ebul Kasım’ın kardeşi) gibi komutanlar yönetmiştir. Melikşah. II.Mesut Dönemi (1116-1155) I.Haçlı Seferinde Danişmentlilerin yardımıyla başarı elde etmiştir.Kılıç Arslan’ın oğlu Şahin Şah Konya’da tahta çıktı. (İznik ve Batı Anadolu’da üstünlük Bizans’ın eline geçmiştir) *I. kardeşi Mesut ile girdiği taht mücadelesini kaybetti. Mısır’a (1270) ve 8. I. ilk para(bakır) bu dönemde basılmıştır. Haçlı Seferi’ne katılan orduları durduramayan Anadolu Selçuklu Devleti. Süleymanşah’ın ölümünden sonra olduğu gibi Anadolu tahtının ikinci kez boş kalması Bizans’ın tekrar Türkler üzerine saldırmasına neden olmuştur. Süleyman Şah’ın oğlu Kılıçarslan’ı yanında götürünce Türkiye Selçuklu Devleti. Urfa. -İstanbul’dan kaçan Rumlar. 2.Birinci ve Dördüncü Haçlı Seferine krallar katılmamıştır. 5. Kılıç Arslan tahta geçtikten sonra devleti yeniden düzenlemeye ve Anadolu’da birliği sağlamaya çalışmıştır. 3. İznik Rum İmparatorluğu 1261’de İstanbul’u geri alarak Bizans İmparatorluğu’nu tekrar kurdular.Lui Şam’ı kuşatılarsa da bir sonuç alamadılar.Haçlı Seferi .mücadelesinde hem yaptığı savaşı ve hem de hayatını kaybetmiştir. -Türkiye Selçuklu Devleti başkenti İznik’ten Konya’ya taşıdı. -Kudüs’te bire krallık. Danişmentlilerin Anadolu’daki üstünlüğüne son vermiştir.Böylece I.Konrad ve Fransa Kralı VII. I.Lui de Antalya’ya gelir ve deniz yoluyla Suriye’ye gider.Konrad. Batı Anadolu’yu boşaltarak merkezini Konya’ya taşımak zorunda kalmıştır. Bizans’a imparator olmak isteyen Aleksios.Kılıç Arslan ve Çaka Bey ittifakını) *I. III. Akka’ya(1217).Kılıç Arslan’ın Suriye’ye yönelerek Büyük Selçuklu Devleti’ne ait olan Musul’u alması nedeniyle Mehmet Tapar’ın gönderdiği Emir Çavlı ile Habur Nehri kıyısında yaptığı savaşı kaybetmiş ve atıyla nehri geçerken boğularak ölmüştür. Şahin Şah(1110-111) Büyük Selçuklu Sultanı Mehmet Tapar tarafından serbest bırakılan I. Melikşah’ın ölümüne kadar 6 yıl boyunca hükümdarsız kalmıştır. I. Yüzyılda Fransa’da ortaya çıkan Kluni tarikatının Hristiyanları Müslümanlarla savaşmak için kışkıtması -Katolik Kilisesi’nin Ortodoks Kilisesi’ne hakim olmak istemesi Ekonomik Nedenler -Açlık ve yoksulluk içinde bulunan Avrupalıların. Bizanslılar da Haçlılara yardım edeceklerdi.Haçlı Seferi (1096-1099) Karadan İstanbul önlerine gelen Haçlılarla Bizans arasında bir antlaşma yapıldı. 2. İstanbul’da bir Latin Krallığı kurdular. Müslümanların elinde bulunan kutsal yerleri (Kudüs) geri almak istemeleri -X.Kılıç Arslan’ın ölümünden sonra Anadolu’da üstünlük Danişmentlilere geçmiştir. Batı Anadolu.Haçlı Seferlerinin Nedenleri Dinsel Nedenler -Hristiyanların. Sonucu:III. kralların ve imparatorların ilk kez seferlere katılmış olmalarıdır. İznik ve Trabzon’da Rum imparatorlukları kurdular.Şahin Şah.Haçlı Seferi (1189-1192) Nedeni:Selahattin Eyyubi’nin Kudüs Kralını Hıttin Savaşı’nda yenilgiye uğratarak Kudüs’ü Haçlılardan alması.Haçlı Seferi (1202-1204) Nedeni:Eyyubilerin Haçlıların elinde bulunan Yafa’yı almaları. 6.Urfa.Konrad ve VII. Konya ovasında I. Sonuçları: -Bizans’ın yardımıyla Anadolu’ya geçirilen Haçlılar. ekonomik düzeyi yüksek olan Türk ve İslam ülkelerini ele geçirerek zengin olmak istemeleri -Avrupalıların doğudan gelen ticaret yollarına hakim olmak istemesi -Toprak sahibi olamayan soyluların toprak kazanmak için yaptığı çalışmalar Siyasal Nedenler -Malazgirt Savaşı’ndan sonra kısa zamanda Anadolu’yu ele geçiren Türkleri durduramayan Bizans İmparatorluğu’nun Avrupalılardan yardım istemesi -Avrupalıların doğu ülkelerinde derebeylik sistemini kurmak istemeleri -Avrupalıların Türkleri denizlerden ve Ön Asya’dan uzaklaştırmak istemeleri Bu nedenlerle 8 Haçlı Seferi düzenlenmiştir.Antlaşmaya göre. İznik.Trabzon Rum İmparatorluğu ise Fatih tarafından 1461’de yıkılmıştır. Suriye ve Filistin’e düzenledikleri seferlere “Haçlı Seferleri” denir.Kılıç Arslan’ın ölümüyle ortaya çıkan siyasi boşluk sona erdi. (Danişmentlilerin taht kavgalarıyla Sivas. Frederik Barbaros. Haçlıları İstanbul’a davet etti. Bu sefere Alman İmparatoru Frederik Barbaros.Haçlı Seferi.Haçlı Seferi.

Milletler arası ticareti geliştirmek amacıyla da Venedikliler ile ilk ticaret antlaşması nıyapmıştır.İzzeddin Keykavus Dönemi (1211-1220) *Kıbrıs Krallığı ve Venediklilerle ticaret antlaşmaları yapılmış. II.Böylece bölgenin en güçlü hükümdarı haline geldi. -Avrupalılar. Yükselme Dönemi (1155-1237) II. -Seferler sırasında gerekli mali desteğin sağlanması için krallıkların İtalya bankerlerinden borç para almaları. Kılıç Arslan döneminde. -Türklerin batı yönündeki ilerleyişleri bir süre durmuştur. Bizans İmparatoru Manuel. barut.Önce Bizans’la antlaşma yaptı ve ardından Danişmentlileri ortadan kaldırmıştır. Suriye ve Filistin’deki şehirler zarara uğramış ve bölgedeki Türk devletleri ekonomik yönden olumsuz etkilenmişlerdir. Magna Charta (Büyük Şart) (1215) *İngiltere’de halkın kişisel haklarının tanındığını belirten ilk siyasal belgedir. -İngiltere’de kralın yetkileri sınırlandırılmıştır. Müslümanlardan kağıt. -Ticaret ve sanatla uğraşan burjuva sınıfı zenginleşmiş ve önem kazanmıştır. Bu savaşın sonucunda. I. Bizansla mücadele etmiş kısa süre sonra da kardeşi Rükneddin Süleyman Şah’ı tahta geçti. bu durum Türklerin Müslümanların yaşadığı bölgelerde önemini artırmıştır.Bu amaca ulaşmak için I.Türklerin Anadolu’dan atılamayacağı anlaşıldı (Anadolu kesin olarak Türk yurdu oldu) .Haçlı Seferi ile Bizans’ın eline geçen Batı Anadolu’daki üstünlük Selçukluların eline geçmiştir. deri işleme ve dokuma sanayisini öğrenmişlerdir. Rükneddin Süleyman Şah (1196-1204). Bu ferman ile. İlk gümüş ve altın parayı bastırmıştır. *II. çiftçilerin sosyal etkinliği artmıştır. (Bu durum. -Papa ve kilisenin baskısı kalkınca bilim.Dolayısıyla Avrupa’da kültürel ve bilimsel hayat canlanmıştır. askeri hareketlerini ekonomik ve ticari çıkarlar doğrultusunda düzenlemiştir. I. edebiyat ve sanat alanlarındaki gelişmeleri hızlanmış. pusula. Danişmentliler.Saltanat 1192-1196. Yeni Çağ’da Avrupa’nın her alanda ilerlemesine ortam hazırlamıştır. . Türk Devlet geleneklerine göre ülkeyi 11 oğlu arasında paylaştırmıştır.İngiltere Mutlak Krallık yönetiminden Meşruti Krallık yönetimine geçmiştir. Saltuklu Beyliği’ne son vermiş. bankacılığın gelişmesine ortam hazırlamıştır. cam. Müslüman bilginlerin eserleri tercüme edilmiştir.Dolayısıyla Haçlı Seferleri Türklerin Balkanlara geçişini geciktirmiştir.Türkler taarruza.(Böylece Anadolu’da üretilen mallar Akdeniz ülkeleri ve Avrupa pazarlarına gönderildi.Saltanat 1205-1211) II. -İngiltere’de demokratikleşme süreci başlamıştır. -Skolastik düşüncenin yerini özgür düşünce almaya başlamış.) *1214’te Sinop’u alarak ihracat ve ithalat limanı haline getirilmiş.Ayrıca İznik Rum İmparatorluğu ile mücadele etmiştir. halk okulları açılmış. hayatlarında önemli değişikliklere neden olmuş.Türkiye Selçuklu Devleti’nin ilk donanması Antalya’da kurulmuştur.Giyaseddin Keyhüsrev Dönemi (I.Giyaseddin Keyhüsrev.Giyaseddin Keyhüsrev’in ikinci saltanatı sırasında.Ayrıca Avrupalılar kağıt.. I.) 26 . Batı Anadolu Bizans’ın eline geçmiştir. *Selçuklu topraklarını Sakarya’dan. Ermeni ve Gürcülerle mücadele etmiştir.Nurettin Mahmut Zengi’yi Selçuklu topraklarından çıkarmıştır. -Haçlıların deniz yoluyla taşınması gereği gemiciliğin gelişmesinde etkili olmuştur.Miryokefalon Savaşı diye bilinen mücadeleyi Türkiye Selçukluları kazanmıştır (1176). başta tüccarlar olmak üzere buraya birçok Türk yerleştirilmiştir. Siyasal Sonuçlar -Seferlere katılan derebeylerin bir kısmı öldü. daha hayatta iken oğulları arasında taht kavgalarının başlamasına sebep olmuştur) I.Bu durum derebeylerinin zayıflamasına.1215 yılında İngiltere Kralı John ile soylular arasında imzalanmıştır. -Anayasa niteliğindeki bu ferman bir süre sonra İngiltere’de parlamento yönetiminin kurulmasına ortam hazırlamıştır. Musul Atabeyliği(Nurettin Mahmut Zengi) ve kardeşi Şahin Şah ittifakına karşı mücadele etti. Türklerin güçlenmesinden ve topraklarını genişletmesinden rahatsızlık duymuş ve Türkleri Anadolu’dan atmak amacıyla farklı uluslardan oluşan büyük bir orduyu Anadolu’ya göndermiştir. bir kısmı da ordularını ve eski topraklarını kaybettiler. Giyaseddin Keyhüsrev. skolastik düşünce zayıflamıştır. -Anadolu.(Hem ticaret gelirlerinin artırılması hem de Anadolu’nun Türkleştirilmesi amaçlanmıştır. diğer taraftan da Antalya’yı fethederek Akdeniz’i Türk ticaretine açmıştır.Kılıçarslan. matbaa. Trabzon Rum İmparatorluğu’nu yenilgiye uğratarak Karadeniz ticaret yolunu açmış. -Türkler. Fırat’a kadar tek bir yönetim altında birleştirdi.Kılıç Arslan’ın ölümünden sonra tahta geçen oğlu I.Avrupalıların bu teknolojik buluşları öğrenmeleri. Ekonomik Sonuçlar -Doğu-Batı arasındaki ticaret faaliyetleri gelişmiş ve Akdeniz limanlarının önemi artmıştır. şeker.Haçlı Seferlerinin Sonuçları Dinsel Sonuçlar -Katolik Kilisesi zayıflamış ve din adamlarına olan güven sarsılmıştır. -Avrupa dışında misyonerlikler kurularak Hristiyanlık dini Asya ve Afrika’da yayılmaya çalışılmıştır. tarçın ve ipek işlemeciliğini öğrenmişlerdir. *İngiliz demokrasisinin temeli sayılan Manga Charta krala zorla kabul ettirildi. mutlak krallıkların güçlenmesine yol açmıştır.2. Haçlı saldırılarına karşı İslam dünyasını korumuşlar. Sosyal Alandaki Sonuçları -Feodalite rejiminin zayıflaması sonucunda Avrupa’da köylüler yeni haklar elde etmiş. -Türk-İslam dünyası üzerinde Bizans baskısı sona erdi.Kılıç Arslan Dönemi (1155-1192) *Kendisine karşı oluşturulan Bizans. Bizans ise savunmaya geçmiştir. II.Türkiye Selçukluları Orta Anadolu’ya çekilmiştir. Bilim ve Teknik Alandaki Sonuçlar -Avrupalılar Türk ve İslam dünyasını daha yakından tanıma olanağı bulmuşlardır. -Türklerin elinde bulunan toprakların bir kısmı istilaya uğramış.

Türk kültürü Anadolu’nun batısında da yayılmıştır.Eski gücünü kaybeden Anadolu Selçukluları bu isyanı bastırmakta zorlanmış.*Selçukluların elinden çıkan Antalya yeniden alınarak Türkiye Selçuklu topraklarına katılmıştır.Ertuğrul Bey.Sınır boylarına “Uc”.Bu durum Selçukluların denizcilikte büyük bir gelişme göstermesini sağlamıştır. I. Karamanoğulları (1256-1487) *Oğuzların Avşar boyundandır. 1243 Kösedağ Savaşı’ndan sonra Anadolu Selçuklu Devleti’nin Moğol hakimiyetine girmesi üzerine.Alaaddin Keykubat’ın ölümünden sonra yerine oğlu II. ancak iki yıl sonra isyanı bastırabilmiştir. Bu savaştan sonra Harzemşahlar kesin olarak yıkılmıştır (1231). Böylece Anadolu. Yıkılma Nedenleri: -Moğol baskısı ve Kösedağ Savaşı -II.Giyaseddin Keyhüsrev geçmiştir. Harzemşah. I. -Halife ile ilişkiler yoğunlaşmıştır. *Celaleddin Harzemşah’ın Selçuklulara ait Ahlat’ı alarak tahrip etmesi ilişkilerin bozulmasına neden olmuştur. doğu-batı.Moğolların hakimiyetini kabul etmek istemeyen uc beyleri ve aşiret beyleri bağımsızlıklarını ilan ederek Türkiye’de “Beylikler Dönemi”nin başlamasına neden olmuşlardır.Anadolu’nun batısında yoğunlaşan beyliklerin nüfus ve askeri gücünü Moğolların baskısından kaçan Türkmenler oluşturuyordu. -Merkezi otoritesini kaybeden Anadolu Selçukluları dağılma ve yıkılma sürecine girmiştir. *Osman Bey.Bu durum Anadolu halkının ekonomik hayatını olumsuz yönde etkilemiştir. (Askeri birlik göndermiştir) -Harzemşahlar’ın Doğu Anadolu ve Azerbaycan’a yerleşmelerine müsaade edilmiştir. merkezi otoritenin bozulması -Beyliklerin bağımsızlıklarını ilan etmeleri -Haçlı Seferleri’nin etkisi -Ülkenin hanedan üyeleri arasında paylaşılması Uclarda Hayat ve Beylikler Türkiye Selçukluları. -Anadolu Moğolların hakimiyetine girmiş ve Türkiye Selçukluları Devleti Moğollara bağlı hale gelmiştir.(Deniz gücünün göstergesidir) *I.Erzincan yakınlarında yapılan Yassıçemen Savaşı’nı Alaaddin Keykubat kazanmıştır (1230).Alaaddin Keykubat tarafından Ankara’nın batısındaki Karacadağ dolaylarına yerleştirildiler. fakat tampon bölge kalktığı için Moğollar daha rahat ilerleme imkanı bulacaktır. *Beyliğin ilk merkezi Söğüt’tür *Osmanoğulları zamanla diğer Anadolu beyliklerini egemenliği altına alarak Anadolu’da Türk siyasi birliğini sağlamıştır.Suğdak’ın alınmasıyla hem Karadeniz’de ticari güvenlik sağlandı hem de Anadolu’ya askeri ve ekonomik rahatlık getirdi. kültürel gelişmeler durmuştur. Baba İshak (Babailer) İsyanı (1240) *XIII. Dağılma Dönemi(1237-1308) II.Vezir Sadettin Köpek’in etkisi altında kalan hükümdar. ticaret faaliyetleri durma noktasına gelmiş ve üretim azalmıştır. doğudan gelen Türkmen boylarını. *Selçuklular Akdeniz’den sonra Karadeniz’deki Suğdak limanını da ele geçirdiler. *Türkiye Selçuklu Sultanı I. sınır boylarındaki Türkmen beylerine de “Uc Beyi” denirdi. -Trabzon Rum İmparatorluğu ve Ermeni Krallığı Selçuklu hakimiyetinden çıkmış.Giyaseddin Keyhüsrev Dönemi (1237-1246) I. 1299’da bağımsızlığını ilan ederek Osmanlı Beyliğini kurdu. Bu savaşın sonucunda.Alaaddin Keykubat Dönemi (1220-1237) *Anadolu Selçuklu Devleti en parlak dönemini yaşamıştır. sanat ve ticaret merkezleri tahribata uğramış. yüzyılda Asya’daki Moğol istilası pek çok Türkmenin Anadolu’ya göç etmesine neden olmuştur.Alaaddin Keykubat. Bu savaş ile Anadolu Selçuklu devleti gücünü göstermiş ve Moğolların Anadolu’yu istilası gecikmiş. *Beylik Konya ve Karaman ‘da kurulmuştur. uc beyleri serbest hareket etmeye ve Anadolu Selçuklu sultanlarını tanımamaya başladılar. Uc beylerinin görevleri: -Sınırları korumak -Bizans üzerine akınlar düzenleyerek fetihlerde bulunmak -Anadolu’yu bir Türk yurdu haline getirmek. Ancak Baba İshak İsyanı’nın güçlükle bastırılması. Akdeniz’de önemli ticaret merkezlerinden biri olan Alanya’yı (Alaiye) topraklarına kattı (1223) ve Alanya’da tersane kuruldu. -Anadolu’da can ve mal güvenliği kalmamış. babası kadar yetenekli değildi. Osmanoğulları (1299-1918) *Oğuzların Kayı boyundandırlar. -Doğudaki şehirlerin surları tamir edildi. kuzey-güney yönlerinde ticaret kervanlarının gelip gittiği canlı bir ticaret merkezi olmuştur. *Kayıların başında bulunan Ertuğrul Bey.Mesut’un ölümüyle Türkiye Selçuklu Devleti yıkılmıştır. (Tampon bölge) -Anadolu Selçuklu Devleti.Doğu ve Güneydoğu Anadolu’ya gelen Türkmenler yer ve otlak darlığı nedeniyle sıkıntı çekiyordu.Alaaddin Keykubat’ın ölümüyle Türkiye Selçukluları eski gücünü kaybetmiştir. Asya’da büyük bir tehlike haline gelen Moğollara karşı tedbirler aldı. II.Alaaddin Keykubat tarafından Mut ve Ermenek dolaylarına yerleştirildiler. *Trabzon Rum İmparatorluğu ve Çukurova bölgesindeki Ermeniler vergiye bağlanmıştır. Türkmenlerin desteğini alan Baba İshak isyanı kısa sürede yayıldı.Giyaseddin Keyhüsrev’in yetenekli olmayışı -Vezir Sadettin Köpek’in entrikaları -Baba İshak İsyanı -Taht kavgaları. *I. -Moğolların baskısından kurtulmak isteyen Türkmenler Anadolu’nun batısında yoğunlaşmışlardır. sınır bölgelerine yerleştirmişlerdir.Bölge halkının sosyal ve ekonomik sıkıntılarını değerlendiren Baba İshak isimli bir kişi isyan başlattı.Bu sefer Türkiye Selçuklu Devleti’nin ilk denizaşırı seferi ve başarısı oldu. *I. Kösedağ Savaşı (1243) Anadolu Selçuklularının doğu sınırlarına dayanan Moğollar. Söğüt ve Domaniç’i aldı. Selçukluların zayıfladığını ortaya çıkarmış ve Moğolları Anadolu’yu istila etme konusunda cesaretlendirmiştir.Sivas’ın doğusunda yapılan Kösedağ Savaşı’nda Anadolu Selçuklu ordusu yenilmiştir. -Anadolu’daki önemli bilim. -Moğol hanı Ögeday ile dostluk kurulmaya çalışıldı.Böylece Anadolu’da kurulan Türk siyasal birliği bozulmuştur. Moğol Tehlikesine karşı alınan tedbirler. *Anadolu Selçuklularının Yassıçemen Savaşı’nı kazanmaları Moğolların Anadolu’ya gelişini geciktirmiştir. 27 . Anadolu’nun batı kısımlarında bağımsız Türk beylikleri kurulmuştur. Baba İshak isyanından sonra Anadolu’yu istilaya karar verdiler.Alaaddin Keykubat. Eyyubi ittifakı kurulmaya çalışıldı. *Kurucusu Kerimüttin Karaman Beydir. 1281’de ölünce yerine oğlu Osman Bey geçti.

*Gazi Çelebi. Bolvadin ve Seydişehir’i fethetti.Murat’ın isteği üzerine topraklarının bir bölümünü Osmanlılara para karşılığında sattılar.Bu dönemde Yunanistan ve Adalara seferler düzenlendi. *Karamanoğulları ilk kez Yıldırım Bayezit zamanında Osmanlı Devletine katılmıştır. Yıldırım Bayezit’e bağlı olarak hükümdarlığını sürdürdü. Eşrefoğulları (1284-1326) *Beyşehir merkez olmak üzere kuruldu.Süleymanın İlhanlı Valisi Timurtaş tarafından öldürülmesiyle beylik sona erdi. birçok düşünür. Fethiye. Selçuk ve İzmir tersanelerinde büyük bir donanma inşa ettirdi. Denizli ve Söke’yi alındı. *Kurucusu Şemsettin Yaman Candar’dır. Sahip Ataoğulları (1275-1342) *Afyonkarahisar’da kuruldu. Bafra ve Samsun’u aldı. 28 .Murat zamanında Germiyanoğullarından çeyiz olarak Kütahya.Gazi Umur Beyin Egedeki başarılarını kendileri için tehlikeli gören Hristiyanlar.Daha sonra Alaiye. *Mehmet Bey’den sonra oğlu II. Memlüklere bağlı beyler tarafından yönetildi. Candaroğulları Beyliği’ne katıldı. *Marmara’da önemli bir deniz gücüne sahipti. *Yıldırım Bayezit tarafından alınan beylik Ankara Savaşı’ndan sonra yeniden kurulduysa da II. *Kurucusu Türkiye Selçuklu Devleti veziri Pervane Muineddin Süleyman’ın oğlu Mehmet Beydir.Murat tarafından Osmanlı topraklarına katıldı. *Ankara Savaşı’ndan sonra Osmanlıya katılan ilk beyliktir. *Karamanoğlu Mehmet Bey Türkçeyi resmi dil ilan etti. (Çelebi Mehmet) İkinci Türk Beyliklerinin Anadolu’nun Türkleşmesine Hizmetleri -Beylikler. I. *Kurucusu Aydınoğlu Mehmet Beydir. Karesioğulları (1304-1360) *Balıkesir’de kuruldu. *İlk defa Yıldırım Bayezit beyliğe son verdi.Mehmet Bey.Murat’ın ölümünden sonra Osmanlılara karşı Karamanoğulları ile ittifak yaptılar. *Menteşe Beyden sonra oğlu Mesut Bey zamanında beylik en parlak dönemini yaşadı. *Seyfettin Süleyman Beyin 1302’de ölümünden sonra yerine geçen oğlu Mehmet Bey. *Yıldırım Bayezit tarafından son verilen beylik Ankara Savaşı’ndan sonra tekrar kurulduysa da Çelebi Mehmet tarafından ortadan kaldırıldı. *Bir ara İlhanlı egemenliği altına girdiler. Tavşanlı.Alaattin Keykubat tarafından fethedildi. Akşehir.Osmanlı Devleti. *Kurucusu Yakup Beydir. *Yıldırım Bayezit’in son verdiği beylik Ankara Savaşı’ndan sonra tekrar kurulduysa da II. *Mehmet Beyden sonra Gazi Umur Bey geçti. Karesioğullarının Osmanlı Devleti’ne katılması Anadolu’da Türk siyasi birliğini sağlama yolunda atılan ilk adımdır.Süleyman zamanında beylik zayıflayarak Moğollara bağlandı.Murat tarafından ortadan kaldırıldı. *Osmanlı padişahı I.Murat tarafından son verildi.*İlk merkezleri Ermenek daha sonra Karaman ve Konya olmuştur.İzzettin Keykavus’un oğlu Gıyasettin Siyavuş’u sultan ilan etti. *Yıldırım Bayezit’in son verdiği beylik Ankara Savaşı’ndan sonra yeniden kurulduysa da II. Emet ve Simav toprakları alınmıştır. *Kurucusu Hamit Beyin torunu Dündar Beydir. -Beyler. Candaroğulları (İsfendiyaroğulları) (1335-1461) *Kastamonu ve Sinop yöresinde kurulmuş olup merkezi Kastamonu’dur. *İkinci Anadolu beylikleri içerisinde en güçlü beyliktir. Isparta ve Eğridir’de kuruldu. *Yıldırım Bayezit.Muratla görüşmüş ve beyliği vasiyet yolu ile Osmanlı Devletine bırakmıştır. Bizans ve Moğollarla savaştılar. Eretna ve Kadı Burhanettin devletlerine bağlı olarak yaşadılar.Bayezit zamanında beyliğe kesin olarak son verildi. *Kendilerini Türkiye Selçuklu Devletinin varisi olarak görmektedirler. Güzelcehisar. *İlhanlılara. *Osmanlı Devleti ile en fazla mücadele eden beyliktir. *I. *Fatih zamanında Gedik Ahmet Paşa Osmanlı topraklarına kattı.II. *Kurucusu Tacettin Doğanşah’tır. Candaroğullarının Kastamonu kolunu ortadan kaldırdı. Pervaneoğulları (1277-1322) *Sinop ve çevresinde kuruldu. *Orhan Bey döneminde Osmanlı Devleti’ne katıldı. Kırım’a sefer düzenledi ve buradaki Cenevizlileri yendi. bir Haçlı donanmasıyla İzmir’i alıp Aydınoğulları donanmasını yaktılar. *Kurucusu Eşrefoğlu Süleyman Şah’tır. Canik Beyleri (Tacettinoğulları) (1348-1428) *Niksar dolaylarında kuruldu. bu beyliğin deniz gücü ile Rumeli’ye geçti.Donanma kurularak Ege ve Akdeniz’de fetihler yapıldı. *Ankara Savaşı’ndan sonra İsfendiyaroğulları Beyliği adını alan beyliğe Fatih son verdi. bilgin ve sanatçıyı koruyarak Anadolu’da Türk kültürüne hizmet etmelerini sağladılar. *II. *Kurucusu Saruhan Beydir. *I. *Osmanlı Devleti’ne katılan ilk beyliktir. Alaiye Beyleri (1293-1471) *Alaiye. *Beyliğin toprakları Germiyanoğulları Beyliği’ne katıldı.Yakup Edirne’ye gelerek II. Germiyanoğulları (1299-1429) *Kütahya merkez olmak üzere kuruldu.Bu dönemde Aydın. Ilgın.Sinop’ta İsfendiyar Bey. Murat tarafından Osmanlı topraklarına katıldı. *1293’te Karamanoğulları ele geçirdi. *Mesut. *Kerimüttin Karaman Beyin oğlu Karamanoğlu Mehmet Bey Konyayı alarak II. Menteşeoğulları (1261-1424) *Muğla’da kuruldu. Saruhanoğulları (1313-1410) *Manisa ve çevresinde kuruldu. *Kurucusu Menteşe Beydir.Ankara Savaşı’ndan sonra II. *Kurucusu Türkiye Selçuklu vezirlerinden Sahip Ata Fahrettin Ali’dir. Aydınoğulları (1308-1426) *Aydın merkez olmak üzere kuruldu. Hamitoğulları (1300-1423) *Antalya.Ankara Savaşı’ndan sonra tekrar kurulan beylik II. *Denizcilikte en ileri beyliktir.Onun ölümünden sonra beylik.

29 . hanedanın ortak malı kabul edilmiş ve şehzadeler arasında paylaştırılmıştır. *Kadı Burhanettin. sultanın başkanlığındaki Divan-ı Mezalim adı verilen mahkemede görüşülerek karar verilirdi. Büyük Selçuklu hukukunda olduğu gibi şer’i hukuk ve örfi hukuk olarak ikiye ayrılıyordu.Uzun Hasan. Divan-ı İşraf:Ülkedeki askeri ve adli işler dışındaki idari ve mali teşkilatın işleyişini denetlerdi. *Eretna Bey.Cihan Şah. Ordu komutanına emir’ül-ümera. *Ramazanoğulları topraklarını genişletmek için Dulkadiroğulları ve Karamanoğulları ile savaştı. örfi yargı sisteminin başında ise emir-i dad bulunurdu. resmi dil olarak gelişti. Ramazanoğulları (1353-1608) *Yüreğir boyu beylerinden Ramazan Bey tarafından Adana ve Tarsus dolaylarında kuruldu. Alanya. Büyük Divan’a bağlı alt divanlar ise şunlardır: Niyabet-i Saltanat:Bu makamı idare edene naib-i sultan denirdi. *Başkent önce Sivas. Karamanoğulları ve Tacettinoğulları üzerinde egemenlik kurdu. -Birçok yerleşim yerine Türkçe adlar verildi. Büyük Selçuklu Devleti’nin devamı gibidir. Çaldıran Savaşı’ndan sonra 1515’te Turnadağ Savaşı ile bu devleti yıktı.Böylece Anadolu Türk birliği kesin olarak sağlandı. Türk-İslam devletlerinde ağır siyasi suçlar. -Anadolu bayındır hale getirildi. *Başlangıçta Memlüklere bağlıyken Yavuz Sultan Selim’den itibaren Osmanlı Devleti’ne bağlandılar. Niğde ve Erzincan’ı aldı. Amasya Emirliği. *Devlet. Tokat. Erzincan Emirliği. *Dulkadiroğullarının Osmanlı-Memlük savaşlarında. *Eretna Beyin ölümünden sonra ülkenin karışıklıklar içinde kalmasından yararlanan vezir Kadı Burhanettin sultanlığını ilan ederek Eretna Devleti’ne son verdi.Şahruh. uc bölgelerine gelen göçebelere toprak vererek bu bölgelerin Türkleşmesini sağladılar. *Uygur Türklerinden olan Eretna Bey tarafından Sivas’ta kuruldu.Osmanlı-Memlük ilişkilerinin bozulmasına neden oldu. isyan ederek *Mısır’a kaçarken yerine Türk komutanlarından Eretna Beyi bırakmıştı. *En büyük hükümdarları Kara Yusuf. Tebriz ve Azerbaycan’ı aldı.Önde gelen devlet adamları ve komutanlar arasından seçilirdi.Türk devlet geleneğinde olduğu gibi.Bu yenilgiden sonra Akkoyunlular bir daha kendilerini toparlayamadılar. *Safeviler tarafından yıkıldılar. Türkiye Selçuklularında da ülke. 1473’te Otlukbeli Savaşı’nda Fatih’e yenildi. Frank ve Ruslardan) Türkiye Selçukluları gulam sistemini güçlendirip Türk beylerinin gücünü kırmak istemişler ancak başaramamışlardır. Divan-ı Tuğra:Devletin her türlü yazışmalarından sorumluydu. Akkoyunlu Hükümdarı Uzun Hasan’a yenildi.Sultanlar çocuklarını(melik) vilayetlere göndermiş yanlarına da “atabey” denilen meliklerin devlet yönetimi ve askerlik konularında deneyim kazanmalarını sağlayan kişiler verilmiştir.Hükümdar başkentte olmadığı zamanlarda devlet işlerini yürütür ve hükümdara vekalet eder. Akkoyunlular (1350-1502) *Oğuzların Bayındır boyundan gelen Kara Yülük Osman Bey tarafından Diyarbakır merkez olmak üzere kuruldu. Kadı Burhanettin Devleti (1381-1398) *Oğuzların Salur boyundan olan Kadı Burhanettin tarafından Sivas’ta kuruldu.Daha sonra başkent Tebriz oldu. Trabzon Rum İmparatorluğu’nu ve Karamanoğullarını korumak istemesi Osmanlılar ile arasının açılmasına neden oldu. Candaroğulları. Sinop. *En güçlü dönemleri Uzun Hasan dönemidir. Şer’i davalara kadılar. *Yıldırım Bayezit tarafından Osmanlı topraklarına katıldı. Doğu Anadolu ve Azerbaycan’ı ele geçirildi. askeri davalara kadıasker(kadı-yı leşker) bakardı. *Uzun Hasan’ın . Timur’un oğlu Şahruh’a yenilince Osmanlılara sığındı. donanma komutanına da meliküs-sevahi(sahiller meliki) veya reisül bahr(deniz reisi) denirdi. *Kara Yusuf’un ölümünden sonra İskender Bey. Divan-ı Arz:Ordunun ihtiyaçlarının karşılanmasından sorumluydu. Devlet işleri Büyük Divan’da görüşülürdü. -Beyler. Hukuk Türkiye Selçuklu hukuku. sonra Kayseri oldu. İskenderin yerine kardeşi Cihan Şah’ı Karakoyunlu hükümdarı olarak belirledi. Osmanlılara karşı cephe alması üzerine Yavuz Sultan Selim.Devlet idaresinde vezirden sonra gelirdi.Timur’un ölümünden sonra Kara Yusuf. *Zeynettin Ahmet Karaca Beyden sonra yerine geçen oğlu Halil Bey. Divan-ı Pervane:Arazi defterlerinde tutulan has ve iktaların düzenlenmesinden sorumluydu. Maraş. Bayram Hoca tarafından Erciş merkez olmak üzere kuruldu. Harput ve Amik dolaylarını ele geçirdi. Türkiye Selçuklularında ülke eyaletlere ayrılmıştır: -Merkeze bağlı vilayetler -Meliklerin yönettiği vilayetler -Uc eyaletleri Ordu Askeri teşkilat Büyük Selçuklu askeri teşklatına benzemektedir. Türkiye’de Kurulan Diğer Devletler Eretna Devleti (1336-1381) *İlhanlıların Anadolu valisi Timurtaş. Kültür ve Medeniyet Devlet Yönetimi Türkiye Selçuklu Devleti. Şer’i mahkemelere bakan kadıların başı kadi’l-kudat. Divan-ı İstifa:Devletin gelir ve gider hesaplarına bakan divandı. *İkta askerleri:Tımarlı sipahiler *Sınır boylarındaki Türkmen birlikleri *Bağlı devlet ve beylik askerleri *Ücretli askerler(Rum.Akkoyunlu beylerinden Kara Yülük Osman ile yaptığı savaşta yenildi ve öldürüldü. Dulkadiroğulları (1337-1515) *Zeynettin Ahmet Karaca Bey tarafından Elbistan merkez olmak üzere kuruldu. Malatya.Bu dönemde İran. Amasya. Antalya ve Samsun’da tersaneler kurdular. Türkiye Selçuklu Devleti’nde ordu şu bölümlerden oluşmaktadır: *Hassa askerleri: Gulam askerleri-değişik milletlerden küçük yaşta satın alınan veya toplanan çocuklardan oluşurdu. Karakoyunlular (1365-1469) *Oğuz boylarından olan Karakoyunlular Moğol istilasından kaçarak Doğu Anadolu’ya geldiler. Timur’a karşı yaptığı mücadeleyi kaybedince Osmanlı padişahı Yıldırım Bayezit’e sığındı.Uzun Hasan Karakoyunlular Devleti’ne son verdi.-Beylikler döneminde Türkçe.

Selçuklu sultanları Hristiyan ahaliye adaletli ve hoşgörülü davranmış. -Esnaflar arasında dayanışmayı sağlamıştır.Beylikler döneminde Karamanoğlu Mehmet Bey. ağaç. -Gümrük vergileri hafifletilmiştir. Askeri mimaride:kaleler. -Ticari önemi olan merkezlere Türk ve Müslüman tüccarlar yerleştirilmiştir. Bu teşkilat. Yunus Emre(şiirlerini Divan ve Risaletü’n-Nushiye adlı eserlerinde topladı. Sivil mimaride:köşkler. Ahilik Teşkilatı Ahilik. -Moğol istilasından sonra Anadolu’da huzur ve güvenliği sağlamaya çalışmıştır. Sinop. tezhip(kitapları yaldız ve boya ile süsleme) ve cilt sanatı.Türkiye Selçukluları ve beylikler döneminde topraklar dörde ayrılmıştır: Has Arazi:Geliri hükümdara ayrılan topraklar olup hükümdar bu topraklarda istediği tasarrufu yapabilirdi.) Türkiye Selçuklularında bilim dili Arapça. bunun sonucunda Anadolu’da alınan ürünlerin ihtiyaç fazlasını (tarım ve hayvan ürünlerini) dışarıya satmıştır. Türkiye Selçuklu Devleti döneminde (XIII. Orta Asya’dan gelen konar-göçerler Anadolu’ya yerleştirilerek Anadolu’da Rum ve Hristiyanlara karşı nüfus üstünlüğü sağlanmıştır. hamamlar. -SON- 30 . Ekonomik Hayat Tarım ve Hayvancılık Anadolu Selçuklu sultanları ve beyler. Fikir. Mevlana Celaleddin Rumi(Mesnevi adlı eseri). Suğdak). taş ve maden işlemeciliği. -Büyük ticaret merkezlerinde hanlar ve kapalı çarşılar yapılmıştır.Anadolu’da yapılan ilk kervansaray. hat(yazı) sanatı. II. Bilim ve Sanat Anadolu’da ilk medrese 1151 yılında Danişment Hükümdarı Yağıbasan tarafından Niksar’da kurulmuştur. Türkçeyi resmi dil ilan etmiştir(1277).Türkler Anadolu’da yaşayan Hristiyan unsurlarla birlikte (Rumlar. daha sonra gelen Selçuklu sultanları tarafından devam ettirilmiş ve kervansaraylar komşu ülkelerden tüccarların Anadolu’ya gelmesinde önemli rol oynamıştır.Kılıç Arslan döneminde tamamlanan Aksaray-Kayseri yolu üzerindeki Alay Han’dır. tarım ve hayvancılığın gelişmesine yardımcı olmuş. mescitler. eşkıya ve tabii afetlerden dolayı uğrayacağı zararları karşılamak üzere bir çeşit devlet sigortası yapılmıştır. Yüzyılda ) ortaya çıkmış. Vakıf Arazi:Miri ve mülk arazilerden gelirleri ilmi veya sosyal kuruluşların masraflarına ayrılan topraklardır. -Üyelerinin dini.Ordu mensuplarına ayrılan bu topraklar hizmetlerini sürdürmeleri şartıyla babadan ooğula geçebilirdi. -Mesleki eğitim sonucunda çırak. Mimari dışında çinicilik.Bu durum Türkçenin gelişmesini yavaşlatmıştır.II. -Ticaret yolları üzerine tüccarların konaklaması ve ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla kervansaraylar yapılmıştrı. karşılığında onlar da Selçuklu idaresini benimsemişlerdir.İktalar göreve bağlıydı. medreseyi asıl eğitim kurumu sayan devletle mücadele etmişlerdir. ahlaki ve diğer alanlarda bilgilerinin artırılmasına çalışmıştır. darüşşifalar(hastaneler). Ticaret Anadolu’da ticaretin gelişmesi için Türkiye Selçukluları döneminde şu tedbirler alınmıştır: -Ticarette kullanılmak üzere yollar yapılmış ve bu yollarda güvenlik sağlanmıştır. Sosyal Hayat Malazgirt Zaferi’nden sonra. kümbetler(silindirik. halı ve kilim dokumacılığı. -Kıbrıs Krallığı ve İtalyan Cumhuriyetleriyle ticaret antlaşmaları yapılmıştır. Güney-Kuzey ticaret yollarının üzerinde bulunması ve kıtaları birbirine bağlaması. Dil ve Edebiyat Türkiye Selçukluları ve Beylikler döneminde yaşayan başlıca fikir adamları: Muhyiddin Arabi(İslam dünyasında şeyh-i ekber adıyla ün kazanmış).Kılıç Arslan döneminde başlayan Kervansaray yapımı. kalfa ve usta yetiştirerek bunlara diploma vermiştir. çokgen gövdeli. esnaf ve zanaatkarların ticari hayatını şekillendiren sosyal bir teşkilattı. Anadolu’nun Doğu-Batı. köylüleri topraklarda tutabilmek amacıyla belirli zamanlarda vergi affı ve ya vergilerin hafifletilmesi gibi tedbirler almışlardır. Türkiye Selçuklularında ilk medrese 1193 tarihinde açılan Kayseri Koca Hasan Medresesi’dir. surlar yapılmıştır. -Üretim kalitesinin artırılmasına ve fiyatların ayarlanmasına çalışmıştır. Hacı Bektaş Veli(Makâlât adlı eseri). musiki gelişmiştir. -Ticareti geliştirmek amacıyla Akdeniz ve Karadeniz’de fetihler yapılmıştır (Antalya. köprüler. kervansaraylar(hanlar). bölge ticaretinin gelişmesine ortam hazırlamıştır. Sadreddin Konevi.Görevden ayrılan kişinin iktası elinden alınıp başkasına verilirdi. Selçukluların sembolü olan “çift başlı kartal” ve başka hayvan figürleri surlarda ve diğer yapılarda kullanılmıştır.Devlete ait bu topraklara miri arazi denilirdi. saraylar. türbeler(dört duvarının üzerleri kubbe ile örtülen mezarlara denir). Ermeniler. devlet ve edebiyat dili Farsçaydı. Anadolu Selçuklu Devleti. İkta Arazi:Ordu mensuplarına ve devlet memurlarına hizmet ve maaş karşılığı olarak verilen topraklardır.Türkiye Selçukluları döneminde Anadolu uluslar arası ticaret merkezi haline gelmiştir. medreseye karşı olan bazı tarikat üyeleri. Mülk Arazi:Devlet adamlarına başarılarından dolayı verilen topraklardır. medreseler. En çok gelişen sanat dalı mimaridir. Dini mimaride:camiler. külliyeler. konik veya piramit çatılı olan mezarlara denir). Alanya. tekke ve zaviyeler. Moğol istilası sırasında Anadolu halkını koruyup kollayan teşkilatların başlıcaları: *Abdalan-ı Rum (Anadolu dervişleri teşkilatı) *Bacıyan-ı Rum (Anadolu kadınları teşkilatı) *Feteyan-ı Rum (Anadolu gençler teşkilatı) *Gaziyan-ı Rum (Anadolu gazileri teşkilatı) Toprak Yönetimi Türkiye Selçuklu Devleti’nde toprakların çoğunun mülkiyeti Büyük Selçuklularda olduğu gibi devletin malı kabul edilmiştir. Süryaniler) yaşamlarını sürdürmüştür.Din Türkiye Selçuklularında tarikat ve medrese arasındaki görüş farklılıkları zaman zaman siyasi boyut kazanmış. -Tüccarların korsan.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful