T.C.

MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

MEGEP
(MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ)

GAZ VE TESİSAT TEKNOLOJİSİ

SIHHİ TESİSAT RESİM-2

ANKARA 2007

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;  Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşabilir. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

  

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 .................................................................................................... 3 1. SIHHİ TESİSAT UÇ MALZEMELERİNİN VE BORULAMA TESİSATLARININ PLAN GÖRÜNÜŞLERİ .......................................................................................................... 3 1.1. Uç Malzemelerinin Plan Görünüşüne Yerleştirilmesi .................................................. 3 1.1.1. Mutfağa Uç Malzemelerinin Yerleştirilmesi ......................................................... 3 1.1.2. Tuvaletlere Uç Malzemelerinin Yerleştirilmesi .................................................... 5 1.2. Boru Tesisatlarının Plan Görünüşüne Çizilmesi ........................................................... 9 1.2.1. Soğuk Su Borularının Çizilmesi ............................................................................ 9 1.2.2. Sıcak Su Borularının Çizilmesi ........................................................................... 10 1.2.3. Atık Su Borularının Çizilmesi ............................................................................. 11 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 14 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 17 PERFORMANS TESTİ ..................................................................................................... 19 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ................................................................................................... 22 2. ÇİZİLEN PLAN GÖRÜNÜŞLERİNİN ŞEMA GÖRÜNÜŞLERİ.................................... 22 2.1. Şema Görünüşlerini Çizmek ....................................................................................... 22 2.1.1. Uç Malzemelerinin Şema Görünüşlerini Çizmek ................................................ 23 2.1.2. Soğuk Su Borularının Şema Görünüşlerini Çizmek ............................................ 24 2.1.3. Sıcak Su Borularının Şema Görünüşlerini Çizmek ............................................. 25 2.1.4. Atık Su Borularının Şema Görünüşlerini Çizmek ............................................... 26 2.2. Boru Çaplarının Hesaplanması ................................................................................... 31 2.2.1. Soğuk Su Boru Çaplarının Hesaplanması............................................................ 31 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 57 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 58 PERFORMANS TESTİ ..................................................................................................... 59 PERFORMANS DEĞERLENDİRME .............................................................................. 60 ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ................................................................................................... 63 3. BİR BİNANIN KOMPLE SIHHİ TESİSAT PROJESİ ..................................................... 63 3.1. Mimari Projelerin Okunması ...................................................................................... 63 3.1.1. Mimari Projelerde Kullanılan Semboller ve İşaretler.......................................... 63 3.2. Mimari Planların Çizilmesi ......................................................................................... 66 3.3. Planların İçine Islak Mekânların Düzenlenmesi (Uç Malzemelerinin Yerleştirilmesi) ........................................................................................................................................... 70 3.4. Borulama Tesisatlarının Çizilmesi.............................................................................. 73 3.5. Plan Görünüşüne Uygun Şema Görünüşünün Çizilmesi ............................................ 77 3.6. Atık Su ve Temiz Su Tesisatı Boru Çaplarının Hesaplanması.................................... 79 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 83 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 84 PERFORMANS TESTİ ..................................................................................................... 85 PERFORMANS DEĞERLENDİRME .............................................................................. 88 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 91 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 94 ÖNERİLEN KAYNAKLAR.................................................................................................. 95 KAYNAKLAR....................................................................................................................... 96 i

davranışları ÖLÇME ölçmek amacıyla. şema görünüşlerini. 2. Çizilen plan görünüşlerinin. beceri. 40/32 Sıhhi Tesisat Resim I modülünü almış olmak Sıhhi tesisat projesini çizebilmek MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK Genel Amaç Gerekli ortam sağlandığında standart ve tekniğine uygun. yazı şablonu. resim kağıtları. resim alet EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE ve takımları. Modül sonunda ise kazandığınız bilgi. öğretmen tarafından hazırlanacak ölçme DEĞERLENDİRME araçları ile değerlendirileceksiniz. Sınıf resihane. Amaçlar 1. komple sıhhi tesisat projesinin çizimi ve hesaplamalarının yapımı becerisinin kazandırılmasını amaçlayan öğrenme materyalidir. Bir binanın sıhhi tesisat projesini standart ve tekniğine uygun olarak çizebileceksiniz. standart ve tekniğine uygun olarak çizebileceksiniz. ii . Sıhhi tesisat uç malzemelerinin ve boru tesisatlarının standart ve tekniğine uygun olarak MODÜLÜN AMACI plan görünüşlerini çizebileceksiniz. tepegöz/projeksiyon. DONANIMLARI Modülün içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra verilen ölçme araçları ile kendinizi değerlendireceksiniz. yazı tahtası. 3. resim şablonu. resim kalemleri.AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI 582YIM028 Gaz ve Tesisat Teknolojisi Alan Ortak Sıhhi Tesisat Meslek Resim II Bir yapının. ölçekli olarak sıhhi tesisat projelerini çizebileceksiniz. standartlarına ve tekniğine uygun olarak.

hangi uç malzemesinin nereye konulacağını. Bu yapılarda yer alan mutfak. boruların nerelerden geçirileceğini. Dolayısıyla bir sıhhi tesisatçı projeyi okumayı bilmiyorsa standardına ve tekniğine uygun iş yapamaz. Sıhhi tesisatçılar montaj işlemlerini sıhhi tesisat projelerine göre yaparlar. nasıl çizildiğini.. Aynı zamanda bir sıhhi tesisat projesine baktığınızda tüm teknik ayrıntılarını yorumlayacak düzeye gelebileceksiniz. 1 . Bu eğitim materyalinde sizlere bir sıhhi tesisat projesinin aşama aşama nasıl hazırlandığını. çaplarının ne olacağını gibi sıhhi tesisatla ilgili daha pek çok konuyu kapsar.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. banyo ve tuvalet gibi bölümlerin sıhhi tesisatları da bir projeye göre yapılmıştır. Çevremizdeki yapılar önceden projeleri çizilmiş bu projelere göre inşa edilmişlerdir. çizilirken hangi ölçütlerin göz önüne alındığını ve hesaplamaların nasıl yapıldığını standardına ve tekniğine uygun olarak öğretmek hedeflenmiştir. hangi armatürlerin kullanılacağını. Sıhhi tesisat projeleri. Bu modülden gerektiği biçimde faydalandığınızda bir sıhhi tesisat projesi çizebilmek için gerekli bilgiye sahip olabileceksiniz.

2 .

Tek sıralı. Gerek mutfağın büyüklüğü ve gerekse yerleşimi. pişirme. Yemek hazırlama. 1. wc ve banyo gibi hacimleri ve konumları proje aşamasında belirlenir. Uç Malzemelerinin Plan Görünüşüne Yerleştirilmesi Bir yapının ıslak mekânları sayılan mutfak. Bu tip mutfaklarda tezgâh kullanım alanı daha fazladır. özellikle ev hanımlarının sıklıkla kullandıkları bir mahaldir. L ve U biçiminde olabilir. ARAŞTIRMA    Piyasada daha önce uygulanmış bir proje bularak uç malzemelerinin nasıl yerleştirildiğini ve boru tesisatlarının nasıl çizildiğini inceleyiniz.ÖĞRENME FAALİYETİ-1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Sıhhi tesisat uç malzemelerini ve boru tesisatlarını standart ve tekniğine uygun olarak plan görünüşüne çizebileceksiniz. Bu tip mutfaklarda duvar uzunluğu 2400 mm’den az olmamalıdır. temizlik gibi işler için mutfakta zaman geçirilir. Montaj uygulaması yapılırken bu tesisat elemanları projede belirtilen yerlere yerleştirilmelidir. 1. Islak mekânlara yerleştirilmesi gereken uç malzemelerinin ve temiz su.1’de verilmiştir. L ve U biçimli mutfakların minimum ölçüleri şekil 1. 3 . kullanışlı olmasına etki eder. sofra hazırlama. L ve U biçimli mutfaklar kalabalık aileler içindir.1. SIHHİ TESİSAT UÇ MALZEMELERİNİN VE BORULAMA TESİSATLARININ PLAN GÖRÜNÜŞLERİ 1. Elde ettiğiniz bilgileri sınıf ortamında arkadaşlarınızla paylaşınız. pis su borularının yerleri. Tezgâh genişliği 600 mm ve tezgâh önündeki kullanım alanı da en az 900 mm olmalıdır. Tek sıralı mutfaklar genellikle küçük ve orta büyüklükteki aileler için uygundur. Tüm bu işlerin rahat yapılması için kullanışlı bir mutfağa gereksinim duyulur. konumları da projede belirtilmiştir.1. Mutfaklar tek sıralı. Oturduğunuz konutun projesini bulunuz ve evinizin yerleşimi ile projeyi karşılaştırınız. bulaşık.1. Mutfağa Uç Malzemelerinin Yerleştirilmesi Mutfak.

fırın ve buzdolabı yan yana gelmemelidir. Mutfak tezgâhı üzerinde eviyenin dışında buzdolabı ve ocak için yer ayrılmıştır. Tezgâh üzerinde hazırlama masası için yeteri kadar alan bırakılmıştır. Şekil 1. buzdolabı. Ocak ve buzdolabı yanana getirilmemiştir. L ve U biçimli mutfakların minimum yerleştirme ölçüleri Alttaki mutfak yerleşimini inceleyelim. kombi ve aspiratör gibi cihazlar bulunabilmektedir. Bu cihazlar yerleştirilirken bazı hususlar göz önüne alınmalıdır. Eviye ise zorunluluk yoksa pencereden gelecek ışığı önden yada sol yandan alacak şekilde yerleştirilmelidir. bulaşık makinesi. Yandaki mutfakta eviyenin kirli su kolonuna yakın olduğu görülmektedir. ocak. Ocak (fırın) davlumbaza yakın olmalıdır. Şekil 1. Davlumbaz yok ise baca bağlantısı yapılmak suretiyle aspiratör yerleştirilmelidir. Örneğin. Eviyeler kirli su kolonuna da yakın olmalıdır. Mutfakta ayrıca ocak (fırın) ve buzdolabı için yer bulunmalıdır.2: Tek sıralı mutfak yerleştirme 4 . Ayıca eviyeye gün ışığı sol yandan gelmektedir.Mutfaklarda eviye.1: Tek sıralı. Mutfağa eviye ve bulaşık makinesi için tesisat çekilir. Ocağın konulduğu yerde baca bulunmaktadır.

2. Evsel kullanımlarda havalandırma penceresi yeterli olurken.1. Buradaki lavabo banyodaki lavaboya göre küçük boyutludur. helâ taşının kullanım alanını işgal edecek şekilde yerleştirilmesi doğru olmaz.3: Tuvaletlerin yerleştirilmesi 5 . dizi halindeki hela taşlarının bulunduğu konut dışı tuvaletlerde aspiratör ile havalandırma yapılmalıdır. Tuvalete konulan lavabonun. Tuvaletlerin iyi bir şekilde havalandırılması gerekir. Konutlarda bulunan tuvaletlerde genellikle bir helâ taşı ve bir lavabo bulunur. Tuvaletler bulunduğu yapıya göre tasarlanır. Aydınlatma da yeterli olmalıdır. Tuvaletlere Uç Malzemelerinin Yerleştirilmesi Konutlarda. Şekil 1. okullarda. Kullanma pozisyonuna göre sol tarafında taharet musluğu bulunmalıdır.1. iş yerlerinde. hastanelerde kısaca her yapıda tuvalet mevcuttur. Helâ taşı kolona yakın yerleştirilmelidir.

Havalandırma Pis su kolonu Şekil 1. Sırt sırta döşenen helâ taşlarının arasında da tesisat bacası olması bir çok açıdan yararlıdır. dizi halindeki helâ taşlarının tesisat bacalarına göre yerleştirilmesi önemlidir.5: Dizi halinde hela taşı montajında tesisat bacasının kullanılması 6 1550 .1200 450 1200 1550 Şekil 1.4: Yanlış yerleştirme uygulamaları Konut dışı tuvaletlerin düzenlenmesi yapılırken.

Bu wc’de hela taşı ekseni. 6. jakuzi (sağlık havuzu) gibi cihazlar da konabilir. Aşağıda değişik ölçülerdeki banyoların minimum montaj ölçüleri gösterilmiştir. Yatay döşenen pis su boruları mümkün olduğu kadar kısa tutulmalıdır. yan duvardan en az 600 mm açıklıktadır. Hela taşları genellikle yerleştirileceği kenarın ortasına gelecek şekilde monte edilir. duş teknesi) batarya tarafına konulması uygun olur. 4. küvet (veya duş teknesi) ile klozet arasına yerleştirilmelidir. Banyoya konulacak uç malzemesinin sayısı ve türü kullanıcı isteğine ve kişi sayısına göre değişebilir. Klozetlerin banyo kapısının yakınında olmasından kaçınılmalıdır. Ancak günümüzde klozetlerde banyoda olması gereken uç malzemeleri arasında yerini almıştır. Tuvaletlere genellikle bir helâ taşı bir de lavabo konur. Pis su kolonu 600 450 Lavabonun ise eksenden duvar mesafesi en az 450 mm’dir. Bazı tuvaletlerde alaturka helâ taşı. 2. Yer süzgeci. klozet ile yan yana olmasında yarar vardır. Şekil. Banyo odaları yerleştirilirken şu hususlara dikkat edilmelidir: 1. Tuvalete konulan lavabolar. kişilerin rahat kullanabileceği ve ulaşabileceği şekilde yerleştirilmelidir. Uç malzemeleri. Küvetler veya duş tekneleri. bir duş teknesi veya küvet ve yer süzgeci konulması şarttır. Soğuk ve sıcak su boruları soğuk iklimlerde dış duvardan geçirilmemelidir. yıkanan kişinin kapıyı görebileceği yere yerleştirilmelidir. banyodaki lavabolara oranla küçük olur. Ayrıca kapının çalışmasını engellemeyecek yere konulmuştur. 10.1. bazılarında da klozet olabilir. Banyolarda bir lavabo. Bu kullanım alanı için önemli bir husustur.Aşağıdaki tuvaletin yerleştirilmesini inceleyelim. Banyoya konulacak uç malzemeleri banyo büyüklüğüne göre tercih edilmelidir. Hela taşı pis su kolonuna yakındır. klozetin taharet musluğu yakınına ya da yıkanma yerindeki (küvet. çamaşır makinesi. 3. Banyo kapısının tam açılmasını engelleyecek yerleştirmelerden kaçınılmalıdır. 8. Banyoda eğer bide varsa. 7. 5. Daha geniş banyo odalarında bide. 9.6: Tuvaletlere uç malzemelerinin yerleştirilmesi Banyolara konacak tüm uç malzemelerinin türü ve adedi kullanacak kişi sayısına göre belirlenir. Planlamada klozet ve küvet (veya duş teknesi) arası uzaksa. 7 . Klozet (alafranga hela taşı) mutlaka pis su kolonuna yakın yere konmalıdır.

450

450

600

1600

1600

1600

1600

2200

Şekil 1.7: Küçük banyolar için yerleştirme uygulamaları
2950 1150 600 600 450

1700

1600

750

600

2800

Şekil 1.8: Büyük banyolar için yerleştirme uygulamaları

3550

1700

750

750

600

600

450

Şekil 1.9: Tam konforlu banyolar için yerleştirme uygulaması (küvet, çamaşır makinesi, klozet, bide, yer süzgeci, lavabo)

8

1600

Aşağıdaki banyo odasının yerleşimini inceleyelim. Bu banyo odası küvet, lavabo, klozet ve yer süzgecinden oluşmaktadır. Banyonun yerleşimine baktığımızda, hiçbir uç malzemesi kapının çalışmasını engelleyecek şekilde monte edilmemiştir. Küvet, kullanan kişinin kapıyı rahat görebileceği yere yerleştirilmiştir. Ayrıca küvetin konduğu yer, banyo odasında ölü hacme (kullanılmaya müsait olmayan alan) sebebiyet vermemiştir. Klozet için uygun yer olarak küvet yanı seçilmiştir. Pis su kolonuna fazla uzak olmamasına dikkat edilmiştir. Pis su kolonu iç duvar tarafında olmamalıdır. Varsa tesisat bacasından geçmelidir. Yer süzgeci, suyun zemine akma olasılığının yüksek olduğu küvet ve klozet arasına yapılmıştır. Süzgeçlerin banyonun orta yerine konması estetik açıdan uygun değildir. Lavabo, sık kullanılan bir uç malzemesi olduğundan en kolay ulaşılır yere konmuştur.

Tesisat Bacası Pis su kolonu
Şekil 1.10: Banyo yerleştirme uygulaması

1.2. Boru Tesisatlarının Plan Görünüşüne Çizilmesi
Sıhhi tesisat projelerinde soğuk su, sıcak su ve atık su boruları çizilirken birtakım hususların dikkate alınması gerekir. Boruların geçirileceği yerlerin, yapının kullanılmasına olumsuz etki yapmamasına özen gösterilmelidir. Tesisatın işleyişi bakımından da boru tesisatları önem taşır. Şöyle ki; borularda gereğinden fazla yön değiştirme olursa basınç kayıpları oluşur. Boru hattı uzadıkça maliyet artar ve boru içindeki akışkan bakımından da problemler doğabilir.

1.2.1. Soğuk Su Borularının Çizilmesi
Bir sıhhi tesisat projesinde uç malzemelerinin kullanılacağı yerlere ve diğer su akıtma yerlerine soğuk su ağızları bırakmak gerekir. Kolon borusundan hat alınarak su akıtma yerlerine su iletilir. Sıhhi tesisat projelerinde soğuk su boruları sürekli çizgi şeklinde çizilir. Çizgi, 0.3 kalınlığındaki rapido kalemle çizilir. Açıkta döşenen borular duvar üzerinden çizilirken, sıva altından geçen borular duvar içine çizilir.

9

Soğuk su boruları çizilirken şunları göz önünde bulundurmalıyız:  Açıkta döşenen borular, mümkünse tesisat bacası veya boru bacasından geçirilmelidir.  Donma tehlikesi olan borular mutlaka izole edilmelidir.  Açıkta döşenen borular estetik bakımdan, görünüşü bozmayacak yerlerden geçirilmelidir.  Ankastre (sıva altı) döşenen borular kolon ve kirişlere zarar vermeyecek şekilde döşenmelidir.  Ankastre döşenen borular ıslak mekânlardan (banyo, wc, mutfak) geçirilmeli; salon, oda gibi hacimlerin duvarlarından geçirilmemelidir.  Boruların döşeme içinden geçirilmesinden kaçınılmalıdır. Döşeme içinden geçirilen borular çabuk çürür ve delinebilir. Yerden boru zorunlu olarak geçirilecekse korozyondan mutlaka korunmalıdır.  Borular tavandan geçirilmemelidir.  Üst üste yatay döşenen borularda, yüzeyde yoğunlaşan suyun alttaki borulara korozif etki etmemesi için, en alttan soğuk su borusunun geçmesi sağlanmalıdır.  Soğuk su boruları soğuk iklimlerde dış duvar içinden geçirilmemelidir.  Temiz su kolonları genellikle wc’lerin kapı arkasından geçirilir.  Batarya kullanılan su akıtma yerlerinde soğuk su ağızları, kullanım pozisyonuna göre sağda olacak şekilde çizilmelidir. Soğuk su borularının çizilmesi ile ilgili örnek aşağıda verilmiştir.

BANYO

MUTFAK

GİRİŞ

Şofben WC Temiz su kolonu HOL

Şekil 1.11: Daire içinde soğuk su borularının temiz su kolonundan alınarak dağıtılması

1.2.2. Sıcak Su Borularının Çizilmesi
Sıcak su; şofben, termosifon, güneş kollektörü veya boyler ile elde edilir. Temiz su borusundan bir hat alınarak su ısıtıcısına verilir. Burada sıcak su elde edilerek lavabo, küvet veya duş teknesi, bide, kurna gibi uç malzemelerine iletilir. 10

11 .  Açıktan veya dış duvardan geçirilen sıcak su boruları ısı kaybına karşı yalıtılmalıdır. 0. banyo ve mutfaktan akıtılan sulara da kirli su adı verilir. noktalı kesik çizgi ile gösterilir.  Batarya kullanılan su akıtma yerlerinde sıcak su ağızları.Sıcak su boruları sıhhi tesisat projelerinde. Sıcak su boruları çizilirken şunları göz önünde bulundurmalıyız:  Sıcak su boruları mümkün mertebe dış duvardan geçirilmemelidir.3 kalınlığındaki rapido kalemle çizilir. Atık Su Borularının Çizilmesi Su akıtma yerlerinde kullanılan su. insan sağlığını tehdit etmeyecek şekilde en kısa yoldan yapı dışına çıkarılmalıdır. Pis ve kirli suları bina dışına ve oradan da kanalizasyona ileten borulara atık su boruları denir. Açıkta döşenen sıcak su boruları duvar üzerinden çizilirken. Çizgi.3. kullanım pozisyonuna göre solda olacak şekilde çizilmelidir. Sıcak su borularının çizilmesi ile ilgili örnek aşağıda verilmiştir. BANYO MUTFAK GİRİŞ Şofben WC Temiz su kolonu HOL Şekil 1.  Sıcak su boruları yatay konumda döşendiğinde diğer borulara göre üstte olacak şekilde yapılırsa.2. borular terleme yaptığında etkilenmemiş olur. Tuvaletten akıtılan sulara pis su.12: Daire içinde sıcak suyun şofbenden alınarak dağıtılması 1.  Basınç kaybını önlemek için gereksiz dönüşlerden kaçınılmalıdır. sıva altından geçen sıcak su boruları duvar içine çizilir.

Atık su borularının çizilmesi ile ilgili örnek aşağıda verilmiştir. Bodrum katta tüm kolonlar birleşerek yatay borular ile bina dışına çıkarılır. dış duvar tarafından veya tesisat bacalarından geçirilmelidir.  Kolon altlarına temizleme borusu konulmalıdır.5 kalınlığındaki rapido kalemle çizilir. 0. eviye gibi sağlık gereçlerine yakın olmalıdır. Bodrum kattaki yatay boruların uzun olması durumunda bu borulara da temizleme borusu konulmasında yarar vardır. Kolon altlarına temizleme borusu konulması iyi olur.  En üst seviyedeki atık su bağlantısı yapıldıktan sonra kolon borusu çapı değiştirilmeden çatı katına kadar çıkartılmalıdır.Atık su boruları projelerde muflu bağlantı şeklinde gösterilir. Bu numaralama işlemini soldan başlayarak belirli bir sıraya göre yapınız. P2 P3 BANYO MUTFAK P1 GİRİŞ Şofben WC Temiz su kolonu HOL Şekil 1.13: Daire içinde atık su borularının çizimi 12 .  Yatay borular daire içinde mutlak suretle ankastre yapılmalıdır. Atık su boruları çizilirken şunları göz önünde bulundurmalıyız:  Atık su boruları kesinlikle oturma alanlarından geçirilmemelidir.  Kolonlar iç duvar tarafından geçirilmemeli. banyo ve tuvalete koyduğunuz her bir atık su kolonu için numaralandırma yapınız. klozet.  Atık su boruları mümkün olan en kısa yoldan ve en az dönüşle kanalizasyona aktarılmalıdır. Bina içi atık su boruları. düşük döşeme içinden ve duvar içlerinden geçirilir.  Kolonlar en alt kattan en üst kata kadar yön değiştirmeden çıkmalıdır.  Mutfak.  Kolon hatları özellikle alaturka helâ taşı.

14: Atık su ve temiz su borularının plan görünüşe çizimi 13 . P2 Kollektör WC R P1 P3 SIĞINAK SIĞINAK BODRUM KAT Şekil 1. Bordum katta pis su boruları toplanarak rögara bağlanmıştır.Bodrum katta atık su ve soğuk su borularının çizimi ile ilgili bir örnek aşağıda verilmiştir. Şehir şebekesinden gelen temiz su ise ana sayaçtan geçtikten sonra kollektöre gelmiş ve buradan katlara dağıtılmıştır.

Banyoya koyacağınız uç malzemelerini belirleyiniz. küvet pis su gider tarafı ile klozet taharet musluklarına yakın olması kuralını hatırlayınız.      Tuvaletin planlanmasını yaparak uç malzemelerini çiziniz. Lavabonun yerini belirleyiniz. Helâ taşının kolona yakın olması gerektiğini unutmayınız. Küvet. yaparak uç  Tesisat şablonunuzla ve 0. Eviyeyi nereye yerleştireceğinize karar veriniz. 14 . klozet. Kolon yerini belirleyiniz. Alaturka helâ taşının yerini belirleyiniz. Klozet eğer uygunsa küvetin yakınına konulmalı ve atık su kolonuna uzak olmamalıdır. sıcak su ve atık su borularını çiziniz. malzemelerini çiziniz. Tesisat bacası yok ise kolonun dış duvar tarafında olmasına özen gösteriniz. Temiz su kolonunun genellikle WC kapısının arkasında bulunduğunu hatırlayınız.     Düzenlenen mutfağın  soğuk su.5 rapido kaleminizle küvet.  Mimari planda wc’nin yerini bulunuz. Tesisat şablonunuzla ve 0.5 rapido kaleminizle alaturka hela taşı ve lavabonun sembollerini planladığınız yerlere çiziniz. Tesisat bacası var ise kolonları buradan geçiriniz. Temiz su kolonundan hat alınız. bulaşık makinesi ve ocak sembollerini planladığınız yerlere çiziniz. yer süzgeci ve lavabonun sembollerini planladığınız yerlere çiziniz. Tesisat bacası yok ise kolonun dış duvar tarafında olmasına özen gösteriniz.  Mutfağın planlanmasını  Ocak (fırın) yerini bacaya göre belirleyiniz. Banyo konumuna göre uç malzemelerinin yerlerini planlayınız. Kolon yerini belirleyiniz.5 rapido kaleminizle eviye. Yer süzgecinin. Tesisat şablonunuzla ve 0. Eviyenin yerini belirlerken pencerenin ve kolonun yerini göz önüne alınız. Mimari planda banyonun yerini bulunuz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları     Öneriler Mimari plan üzerinde mutfak için ayrılan hacmi bulunuz. kapının rahat görüleceği yerde olmalıdır.           Banyonun planlanmasını  yaparak uç  malzemelerini çiziniz. Kapının açılıp kapanmasını ve helâ taşının kullanım alanını göz önüne alarak lavabo yerini belirleyiniz. Mutfağın konumuna göre kolon yerini belirleyiniz.

 Duvar içinden tüm su akıtma yerlerine soğuk su borusunu çiziniz.5 kalınlığındaki rapido kalemle çizildiğini unutmayınız. Duvar içlerinden geçirerek mutfağa ulaştırınız.  Soğuk su ağzının bataryanın sağında olması gerektiğini unutmayınız.  Lavabo için bir ağız bırakınız.  Pis su borusunun 0.  Pis su kolonuna numara vererek yuvarlak içine alınız.  Soğuk su borularını 0.  Sıcak su bağlantısını çizmek için şofbenden sıcak su hattı alarak eviyeye kadar götürünüz. hela taşının kolona bağlantısını çiziniz. sıcak su ve atık  Soğuk su ağzını sağda olacak şekilde çiziniz.  Klozete rezervuar doldurma musluğu için ağız bırakınız.  Klozete taharet musluğu için ağız bırakınız.  Pis su bağlantısını muflu boru şeklinde çiziniz.  Düzenlenen banyonun  Küvet için soğuk su batarya ağzı bırakınız. 15 .  Lavaboya soğuk su ağzı sağda olacak şekilde ağız bırakınız. su borularını çiziniz.  Soğuk su hattından tuvalette bulunan helâ taşı için bir bas ve ya rezervuar ağzı bırakınız.  Soğuk su hattından banyoya giriş yapınız.  Pis su tesisatı çiziminde.3 rapido kalemle ve kesik noktalı çizgi ile gösteriniz.  Eğer varsa çamaşır makinesi için soğuk su ağzı bırakınız. soğuk su.  Lavabonun kolona bağlantısını çiziniz.  Eviyeden kirli su kolonuna bağlantı borusunu çiziniz.  Bulaşık makinesinin yerinden kolona bağlantı borusu çiziniz.  Çizdiğiniz çizgileri kolon ve ya kiriş içinden geçmeyecek şekilde çizmeye özen gösteriniz.  Sıcak su borusunu 0.  Kirli su kolonuna numara vererek yuvarlak içine alınız. Düzenlenen WC’nin soğuk  Tuvaletteki lavaboya sadece soğuk su ağzı bırakmak su.  Eviyeye soğuk su ağzı bırakınız.  Sıcak su borularını çizerken duvar içinden çiziniz.3 rapido kalemle ve sürekli çizgi şeklinde çiziniz. sıcak su ve atık su yeterlidir. borularını çiziniz.  WC’de sıcak su kullanımı olmadığından sıcak su hattı çekilmez.  Soğuk su borusundan bir kol daha alarak şofbene götürünüz.  Helâ taşını kullanma pozisyonuna göre solda olacak şekilde bir ağız da taharet musluğu için bırakınız.  Bulaşık makinesi için bir ağız bırakmayı unutmayınız.

 Sıcak su hattından kol alarak banyoya getiriniz.  Pis su kolonuna numara vererek yuvarlak içine alınız.  Bu bağlantıları yaparken akışı zorlaştıracak çizim yapmayınız. 16 .  Hem kullanım hem de maliyet bakımından tüm borular tekniğine uygunluğunu bozmadan en kısa biçimde tasarlanmalıdır.  Pis su tesisatı için.  Sıcak su için bir ağız küvete.  Boruları mümkün olan en kısa yoldan ve fazla dönüş yaptırmadan kolona bağlayınız. süzgecin. klozetin ve lavabonun kolona bağlantısını çiziniz. bir ağız da lavaboya bırakınız.  Sıcak su ağızlarının solda olması gerektiğini unutmayınız. küvetin.

Aşağıdakilerden hangisi banyoya konulan uç malzemelerinden değildir? A) Klozet B) Bide C) Yer süzgeci D) Eviye 2. D) Banyolarda en az iki adet olmalıdır. Uç malzemeleri hangi rapido kalemle çizilmelidir? A) 0.5 D) 0. C) Gözden uzak yerlere konulmalıdır. Pis su kolonları için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A) Uç malzemesine yakın olmalıdır B) İç duvardan geçirilmemelidir.7 17 .2 B) 0. Aşağıdakilerden hangi ikisi yan yana yerleştirilirse kullanım açısından kolaylık sağlar? A) Klozet–bide B) Küvet –lavabo C) Duş teknesi–lavabo D) Eviye –küvet 4.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki test sorularını cevaplandırarak bilgilerinizi ölçünüz.3 C) 0. Eviye yerleştirirken aşağıdakilerden hangisi göz önüne alınmaz? A) Pencerenin konumu B) Kirli su kolonunun yeri C) Mutfağın yönü D) Kullanım alanı 3. Uç malzemeleri mimari plana ne ile çizilir? A) Serbest elle çizilir B) Cetvele çizilir C) Tesisat şablonu ile çizilir D) Yazı şablonu ile çizilir 5. Arka sayfada yer alan cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 6. 1.

2 B) 0. Temiz su boruları hangi çizgi ile gösterilir? A) Sürekli çizgi B) Kesik çizgi C) Kesik noktalı çizgi D) Kesik çift noktalı çizgi 18 .3 C) 0. Sıcak su boruları hangi çizgi ile gösterilir? A) Sürekli çizgi B) Kesik çizgi C) Kesik noktalı çizgi D) Kesik çift noktalı çizgi 9.7.7 8. Temiz su boruları hangi rapido kalemle çizilmelidir? A) 0.5 D) 0.

Aşağıda verilen plana: a. 150/ 150 60/ 50 SALON 15 0/ 15 0 W C BANYO HOL KİLER GİRİŞ BALKON Y.PERFORMANS TESTİ PERFORMANS TESTİ Aşağıda size bir uygulama faaliyeti verilmiştir. Soğuk su ve atık su kolon yerlerini belirleyiniz. Soğuk su.15: Daire mimari planı 19 6 0/ 5 0 . Bu faaliyeti gerçekleştirirken uyguladığınız her işlem sırası için kontrol listesinde işaretleme yapınız. c. b. Uç malzemelerini yerleştiriniz. ODASI MUTFAK 150/ 150 Şekil 1. sıcak su ve atık su borularını çiziniz.

Mutfağa hangi uç malzemelerini yerleştireceğinizi belirlediniz mi? b. Klozet pis su kolonuna yakın mı? g. Lavabonun çizimini yaptınız mı? i.3 rapido kaleminizle çizdiniz mi? h. Mutfağa çizdiğiniz soğuk su hattından eviye için ağız bıraktınız mı? e. Tüm soğuk su borularını 0. Wc’ye hangi uç malzemelerini yerleştireceğinizi belirlediniz mi? b. sıcak su ve atık su borularının çizilmesi a.KONTROL LİSTESİ Bitirdiğiniz faaliyetin sonunda aşağıdaki performans testini doldurunuz. Hela taşı kolona yakın mı? e. Hela taşı için yeteri kadar kullanma alanı var mı? f. Süzgeci su sıçrama olasılığı yüksek olan yere yerleştirdiniz mi?  Düzenlenen mutfağın soğuk su. “Hayır” olarak işaretlediğiniz işlemleri modül bilgi sayfasına dönerek ve öğretmeninizden yardım alarak gidermeye çalışınız. Klozetin kapı kenarında olmadığından emin oldunuz mu? h. Eviyenin konumu pencereye uygun mu?  WC’nin plan görünüşüne yerleştirilmesi ve uç malzemelerinin çizilmesi a. Süzgecin çizimini yaptınız mı? k. Bu kolondan hat alarak mutfağa ulaştırdınız mı? c. Şofbenden sıcak su hattı alarak eviyeye sıcak su ağzı bıraktınız mı? 20 1 2 3 4 Hayır . Lavabo kullanım alanını dikkate aldınız mı? j. Lavabonun kapı hareketini engellemediğinden emin oldunuz mu?  Banyonun plan görünüşüne yerleştirilmesi ve uç malzemelerinin çizilmesi a. Uç malzemelerinin yerini belirlediniz mi? c. Eviyeyi yerleştireceğiniz yer kolona yakın mı? d. Evet Sıra No Gözlemlenecek Davranışlar  Mutfağın plan görünüşüne yerleştirilmesi ve uç malzemelerinin çizilmesi a. Soğuk su borularını sürekli çizgi şeklinde çizdiniz mi? i. Banyoya hangi uç malzemelerini yerleştireceğinizi belirlediniz mi? b. Hela taşının çizimini yaptınız mı? d. Uç malzemelerinin yerlerini belirlediniz mi? c. Şofben için soğuk su girişine ağız bıraktınız mı? g. Uç malzemelerini nerelere yerleştireceğinizi belirlediniz mi? c. Eviye için bıraktığınız soğuk su ağzı bataryanın sağ tarafında mı? f. Soğuk su borusunu duvar içinden çizdiğinizden emin misiniz? d. Küveti kullanan kişi kapıyı rahatlıkla görebilir mi? e. Klozeti çizdiniz mi? f. Soğuk su kolonunu tuvalet kapısı arkasına çizdiniz mi? b. Küveti tesisat şablonu ile çizdiniz mi? d.

Yaptığınız çizimi tekniğine uygun yapabilidiz mi? b. Sıcak su ağzını küvet bataryasının soluna gelecek şekilde bıraktınız mı? k. Sıcak su borusundan hat alarak banyoya kadar çizdiniz mi? g. Küvete sıcak su borusunu çizdiniz mi? j. Soğuk su hattından lavabo için ağız bıraktınız mı? b. Pis su kolonunu çizdiniz mi? l. Soguk su hattından banyoya hat aldınız mı? b. Taharet musluğunu hela taşının solunda olacak şekilde çizdiniz mi? e. Klozete. Rezervuar veya bas için ağız bıraktınız mı? c. Küvet. Sıcak su ağzını bataryanın soluna gelecek şekilde bıraktınız mı? i. Soğuk su borusundan uç malzemelerine ağız bıraktınız mı? c. Çizimi yaparken zorlandığınız yerler oldu mu? 5 6 7 8 DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Sıcak su borularını kesik noktalı çizgi şeklinde çizdiniz mi? l. araştırarak ya da öğretmeninizden yardım alarak tamamlayınız. 21 . faaliyete dönerek. lavabo ve süzgecin pis su bağlantılarını kolona kadar çizdiniz mi?  Tertipli ve düzenli çalışma a. Kirli su kolon yerini belirlediniz mi? m. Pis ve kirli su borularını 0. Klozet – kolon bağlantısını çizdiniz mi? m.3 rapido kaleminizle çizdiniz mi? k.j. Çalıştığınız yeri temizlediniz mi?  Verimli çalışma a. Çalışırken yeteri kadar sabırlı ve dikkatli oldunuz mu? b. sıcak su ve atık su borularının çizilmesi a. Eksikliklerinizi. Lavabo için bıraktığınız soğuk su batarya ağzı sağda mı? d. Kullandığınız çizim takımlarını düzgünce yerine koydunuz mu? c. Küvet için soğuk su ağzını bataryanın sağ tarafına bıraktınız mı? e. rezervuar ve taharet musluğu için ağız bıraktınız mı? f. Teharet musluğu için ağız bıraktınız mı? d.5 rapido ile çizdiğinizden emin oldunuz mu? o. sıcak su ve atık su borularının çizilmesi a. Lavabo – kolon bağlantısını çizdiniz mi?  Düzenlenen banyonun soğuk su. Hela taşı – kolon bağlantısını çizdiniz mi? g. Kendinizi başarılı buluyorsanız ikinci faaliyete geçiniz. Pis su kolon yerini belirlediniz mi? f. Lavaboya sıcak su borusunu çizdiniz mi? h. Sıcak su borusunu 0. Eviyeden kirli su kolonuna bağlantı borusunu çizdiniz mi? n. Pis ve kirli su borularını muflu olarak çizdiniz mi?  Düzenlenen tuvaletin soğuk su.

Şema görünüşünü çizerken plan görünüşünden yararlanılır. Bunun nedeni plan görünüşündeki kolonun şema görünüşünde doğru olarak ifade edebilmektir. Kolon şemasında öncelikle pis su ve temiz su kolonları çizilmelidir. Şema görünüşünde kolon boruları ve bağlantı boruları net olarak görülebilir. 22 . Bina kaç katlı olursa olsun. Şema Görünüşlerini Çizmek Projelerde plan görünüşleri üstten görünüşle ilgili ayrıntıları içerir. ÇİZİLEN PLAN GÖRÜNÜŞLERİNİN ŞEMA GÖRÜNÜŞLERİ 2. zemin kat ve bir normal kat olarak gösterilir. Çevrenizdeki mühendislik firmalarına giderek kolon şemasının nasıl çıkarılması gerektiğine dair pratik bilgiler edininiz. 2. Pis su kolonu çizildikten sonra en üst noktasına kolon numarası yazılır. Öğrendiğiniz bilgileri sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız. Planda en sağda bulunan uç malzemesi sağa doğru. en soldaki uç malzemesi de sola doğru yatırılmış gibi düşünülerek kolon şeması çıkarılır.1. Sadece plan görünüşüyle ya da sadece şema görünüşüyle bir projeyi ifade edemeyiz. Plan görünüşü bodrum kat. zemin kat ve bina kaç katlı ise o kadar normal kat çizimi yapılır. ARAŞTIRMA   Bitmiş sıhhi tesisat projesi bularak plan görünüşlerin şema görünüşlerinde nasıl göründüğünü inceleyiniz. Ayrıca tüm bağlantı borularının uç malzemelerine ve kolonlara nasıl bağlandığını şema görünüşünde görmek mümkündür. Şema görünüşünde ise bodrum kat. Plan görünüşünde çizmiş olduğumuz uç malzemelerinin ve tüm boruların ön görünüş olarak gösterilmesine şema görünüşü denir. Plan görünüşü tamamlandıktan sonra şema görünüşü çizilir. Kolon numarası plan görünüşünde daha önce belirlendiği için buradan bakılarak alınır. Mutlaka ikisinin de kullanılması gerekir. birinci kat ile en üst kat mimari olarak aynı ise plan görünüşünde sadece bir normal kat çizmek yeterlidir.ÖĞRENME FAALİYETİ-2 ÖĞRENME FAALİYETİ-2 AMAÇ Çizilen plan görünüşlerinin şema görünüşlerini standartlarına ve tekniğine uygun olarak çizebileceksiniz. Kolon numaraları verildikten sonra hangi kolonda hangi uç malzemesi varsa plan görünüşü göz önüne alınarak çizilir.

Uç malzemeleri 0.5 kalemle çizilir. süzgeç ve küvet tek çatal ile kat borusuna bağlanmışlardır. klozet ve lavabo izlemektedir.1.1. Küveti süzgeç. Tek pis su kolonuna bağlantıları yapılan bu uç malzemelerinin şema görünüşünü çıkarırken uç malzemelerinin pis su kolonuna göre konumlarına bakmalıyız. Pis su kolonuna en yakında küvet bulunmaktadır. Uç Malzemelerinin Şema Görünüşlerini Çizmek Uç malzemelerinin şema görünüşleri tesisat şablonları ile çizilir.2: Şekil 2. Kat yüksekliği 3 metre olduğu için 1/50 ölçekli şema görünüşünde iki kat aralığı 60 mm olarak gösterilir.2. Şekil 2. Burada tüm uç malzemelerinin pis su kolonunun sağında olduğu görülmektedir. Kolon şemasına uç malzemeleri yerleştirilirken yerden yüksekliklerine göre yerleştirilir. Aşağıda verilen banyonun uç malzemelerini plan görünüşüne yerleştirelim. Bu bilgiler ışığında şema görünüşü şu şekilde olur: Şekil 2.1: Banyoya uç malzemelerin yerleştirilmesi Bu plan görünüşünde küvet. Uç malzemelerinin şema gösterimi ile ilgili semboller Sıhhi Tesisat Resim-1 Modülü’nde gösterilmiştir. lavabo ve süzgeç bulunmaktadır. klozet.1’deki banyonun şeması Tesisat Bacası 23 . Ayrıca klozet.

Aşağıda uç malzemesinin şema görünüşüne yerleştirilmesi ile ilgili örnek verilmiştir.

Eviye

Lavabo Küvet Klozet

Lavabo

a

II. Normal Kat

Döşeme

Hela taşı

ÜST KATIN AYNISIDIR.

I. Normal Kat

ÜST KATIN AYNISIDIR.

Zemin Kat

Bodrum Kat

a: Kat yüksekliği 3 metre olduğundan 50 ölçeğinde 60 mm ile gösterilir.
Şekil 2.3: Şema görünüşüne uç malzemelerinin yerleştirilmesi

1

2.1.2. Soğuk Su Borularının Şema Görünüşlerini Çizmek
Soğuk su boruları şema görünüşü çizilirken çizime bodrum kattan başlanır. Şehir şebeke suyu girişinden başlanarak ana sayaç ve dağıtıcı (kollektör) çizimi yapılır. Kolon boruları her kata daire sayısı kadar çizilir. Bu da plan görünüşünden yararlanılarak yapılır. Buradan da en uçtaki su akıtma yerine kadar bağlantı boruları çizilir. Örneğin, plan görünüşünde temiz su kolonu tuvaletten geçiyorsa, şema görünüşü çıkarırken temiz su kolonunu tuvaletin bulunduğu yerden çizmeliyiz. 24

Aşağıdaki örnekte bodrum kattan üst kata kadar temiz su borularının şema görünüşleri verilmiştir.
Çatı Katı

2. Normal Kat

1. Normal Kat

Zemin Kat

S S S S

S S S S

Şehir Şebekesi B. Kat
S

Şekil 2.4: Şema görünüşüne soğuk su borularının çizilmesi

2.1.3. Sıcak Su Borularının Şema Görünüşlerini Çizmek
Bağımsız sistemlerde (şofben, kombi vs) sıcak su cihazının sıcak su çıkışından hat alınarak gerekli tüm uç malzemelerine sıcak su dağıtımı çizilir. Merkezi sıcak sulu sistemlerde de bodrum katta boyler ve bağlantıları çizilir. Boyler sıcak su çıkışından hat alınarak sıcak su kolonu çizilir. Bağlantı boruları çizilerek uç malzemelerine sıcak su iletilmiş olur. Tüm bu çizimler plan görünüşe göre yapılır. Sıcak su boruları 0.3 kalemle ve kesik noktalı çizgi ile çizilir.

25

2.1.4. Atık Su Borularının Şema Görünüşlerini Çizmek
Atık su borularının şema üzerinde gösterilirken kolon sayısı göz önüne alınır. Plan görünüşünde pis su kolonları numaralandırılmıştır. Kolon şeması çıkarıldığında soldan sağa doğru kolonlar sıra ile yerleştirilir. Kolonlar en üst bağlantı yerinden çatı katına kadar devam ettirilir. Bu boruya havalandırma borusu denir ve kolon çapı ile aynı çapta olur. Kolonların en üst seviyesine kolon numarası yazılarak daire içine alınır. Bodrum katta ise pis su ana boruları bağlantıları gösterilir. Üst katlardaki kolon yerleri bodrum katta da belirtilir ve bu kolonlardan yatay borularla pis su toplanarak en kısa yoldan bina dışında yer alan rögarlara iletilir. Rögarlarda toplanan su büz borular ile kanalizasyon hattına aktarılır.

P2 P1

8

8

4 5

7

6

7

4

1. Bina dışı bağlantı hattı 2. Ana kanal 3. Toplama hattı (pis su ana boru) 4. Tekil bağlantı borusu 5. Müşterek bağlantı borusu 6. Birleştirme borusu 7. Kolon 8. Havalandırma hattı 9. Yağmur suyu kolonu 10. Temizleme borusu
9

3

7

10 2

2 1

Şekil 2.5: Şema görünüşünde atık su borularının bölümleri

Aşağıda bodrum, zemin ve iki normal kattan oluşan plan görünüşleri verilmiştir. Bu plan projeden yararlanarak, uç malzemelerinin ve soğuk su borularının şema görünüşlerini çıkaralım.

26

6: Bodrum kat planı SIĞINAK 27 P6 P1 SIĞINAK BODRUM KAT .P2 P5 P3 P4 KAZAN DAİRESİ Şekil 2.

ODASI MUTFAK MUTFAK ÇOCUK ODASI Y.7: Zemin kat planı 28 . ODASI ÇOCUK ODASI 15 0/ 15 0 15 0/ 15 0 15 0/ 15 0 15 0/ 15 0 P1 P6 ZEMİN KAT 15 0 / 15 0 15 0 / 15 0 SALON SALON Şekil 2.P2 6 0/ 5 0 6 0/ 5 0 6 0/ 5 0 P3 P4 P5 6 0/ 5 0 15 0 / 15 0 WC 15 0/ 15 0 BANYO WC BANYO HOL HOL 15 0 / 15 0 Y.

ODASI ÇOCUK ODASI 100/ 15 0 100/ 15 0 BALKON BALKON 1.P2 6 0/ 5 0 6 0/ 5 0 6 0/ 5 0 6 0/ 5 0 P3 P4 P5 AYDINLIK 15 0 / 15 0 SALON WC 15 0/ 15 0 BANYO WC BANYO SALON HOL HOL Şekil 2. NORMAL KAT . ODASI Y. ve 2.8: Normal kat planı MUTFAK MUTFAK ÇOCUK ODASI 15 0/ 15 0 15 0/ 15 0 15 0/ 15 0 15 0/ 15 0 15 0/ 15 0 29 P1 P6 Y.

NORMAL KAT ZEMİN KAT S BODRUM KAT .P1 P2 P3 P4 P5 P6 ÇATI KATI 2.9: Bodrum. NORMAL KAT ÜST KATIN AYNISIDIR Şekil 2. zemin ve normal kat planlarının şemaları ÜST KATIN AYNISIDIR S S S S S S 30 Şehir Şebekesi 1.

Boru çapı büyük seçilirse.2. Boru çaplarının hesaplanmasında gerekli olan akma basınçları. debileri ve yükleme birimleri değerleri tablo – 2. Bu miktar 1 YB (yükleme birimi) olarak kabul edilir ve diğer su akıtma yerlerinin yükleme birimleri de bunun katları olarak belirlenir. sıcak su ve atık su tesisatlarında boru çapları hesapları yapılır. Bu da zamanla tortulaşarak tıkanıklıklara sebep olur. Soğuk Su Boru Çaplarının Hesaplanması Soğuk su boru çaplarının tayininde yükleme birimi ve musluk birimi yöntemleri kullanılır. Boru çapının hesaplanabilmesi için bir takım ölçütlere gereksinim duyulur. Küçük boru çapı ise vakum etkisi yaratarak tesisattaki sifonların işlevlerini engelleyerek binaya koku yayılmasına sebep olur. 1.2.25 litre (15 l/d) su akıtır. basınç kayıplarına aşağıdaki unsurlar etki eder:  Plan ve şemadan elde edilecek açılmış boru uzunlukları  Boru kısımlarının yükler  En yüksekteki su akıtma yerinin basınç kaynağından yüksekliği  Kullanılan boru cinsi (Bu unsurlar tablolardan elde edilen değerler yardımıyla hesaplanır.2. Temiz su ve sıcak su tesisatlarında boru çapları doğru seçilmezse hem maliyet artar hem de su basıncı istenilen değerde olmaz ayrıca tesisatın gürültülü çalışmasına sebebiyet verebilir. 2. Görüldüğü üzere boru çaplarının tayini tesisatın çalışması açısından oldukça önemlidir. Tesisatta bulunan su akıtma yerlerinin türleri ve sayıları 3.) 1. Suyun mevcut basıncı 6. Yükleme Birimi Yöntemi Bu yöntemde 10 mm çapındaki (3/8”) musluktan belirli bir akma basıncında akan suyun debisi esas alınır. Su akıtma yerlerinde istenilen en az akma basınçları 2. Aynı anda kullanılacak su akıtma yerlerinin sayısı 4. su akıtma yerlerinde istenilen akma basıncını sağlamak için yapılır.1’de verilmiştir. Su sayacının neden olacağı basınç kayıpları 5. Yükleme birimi daha detaylı bir yöntemken musluk birimi küçük ölçekli binalarda tercih edilir. Borulardaki basınç kayıpları. Boru Çaplarının Hesaplanması Projelerdeki boru çapı hesabı. 10 mm çapındaki musluk saniyede 0. Temiz su. 31 .1. Atık su tesisatında da uygun boru çapları seçilmezse tesisat sık sık tıkanabilir ve maliyet yüksek olabilir. içinde katı atıklar bulunan pis su boru dibinde sürtünmeye maruz kalacağı için gerekli akıntı meydana gelmez.

0 2.125 0.1: Su akıtma yerlerinin akma basınçları.25 ile çarpımının toplam debiyi vereceği kabul edilir.25 değeri ile çarpılır.5 Tablo 2. Çıkan sonuç boruda istenen toplam su debisini verir.60 0.40 Yükleme Birimi 1.25 0.43 0.2 0. Toplam debi aşağıdaki ifade ile hesaplanır.5 2. Bu değerin 1 YB’ ne denk gelen 0. YB değerlerinin toplamının kareköküne eşdeğer musluğun aynı anda açılacağı varsayılır.25 Z (l/s) Z: Debisi hesaplanacak borunun beslediği tüm armatürlerin YB toplamı q: Toplam su debisi 32 .5 0.40 1.175 0. Bunun yerine toplam debiyi bulurken.5 16 2. çok sayıda armatürü besleyen bir boruda olması gereken debiyi bulmak için.25 0.0 0.1 0. Bu değerin karekökü alınarak 0.25 2.5 2.40 1. Batarya DN 10 (3/8”) 5 DN 15 (1/2”) 5 DN 20 (3/4”) 5 DN 25 (1”) 5 Gazlı Şofben 10 l/d 25 16 l/d 25 26 l/d 25 Lavabo 5 Banyo Küvet Bataryası DN 15 5 DN 20 5 Banyo Duş Bataryası DN 15 10 DN 20 10 Basınçlı Hela Yıkayıcı DN 15 13 DN 20 12 DN 25 4 Rezervuar Musluğu 5 Pisuvar 5 Çamaşır Makinesi 5 Bulaşık Makinesi 5 Debi l/s 0. Bu nedenle toplam debi bulunurken YB’ ne karşılık gelen debi değerlerinin toplamı alınmaz.175 0.5 16 6 11 27 0. Z=ΣYB q= 0.40 0.80 1.0 0.0 1. Bir başka deyişle.25 0.5 16 36 0.Armatür Standart Akma (kullanma yeri) Basıncı (mSS) Musluk.0 3. debileri ve yükleme birimleri Bir yapıda muslukların aynı anda açılması beklenemez.5 1. o borunun beslediği tüm armatürlerin yükleme birimleri toplanarak toplam YB bulunur.125 0.25 0.

1) 1. Buralarda kaybolan basınç miktarı göz önüne alınarak boru çapları belirlenir. Ancak sese duyarlı yapılarda (hastane.696 (7.375 (30. tablo .615 (6.833 (11.2) 0.6) 1.757 (49.5) 0.5) 2.3) 2.264 (1.982 (15.8) 1.318 (27.1) 0.389 (30.944 (60.0) 3.745 (7.845 (54.3) 1.5 ile 1000 YB arasındaki yükler için debi ve çeşitli çaplardaki boruların basınç kayıpları mSS/m cinsinden verilmiştir.5) 1.25) Z= 1.1) 0.4) 1.324 (86.152 (74.1) 1.2: Su sayaçlarının çeşitli debilerdeki basınç kayıp değerleri Borularda akma basıncının 1 m/s – 2 m/s arasında olması istenir.757 (49. Borularda meydana gelen basınç kayıpları boruların iç yüzeylerinden ve kullanılan bağlantı parçalarından kaynaklanır.739 (48.8) 4.506 (36.25 3 q= 0. Sayaç kapasitesi m3/h Sayaç anma çapı mm Sayaçtaki Basınç Kaybı (mSS) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Debi l/s (YB) 0.25 olduğuna göre (bk.556 (493.635 (111.648 (345.3) 0. İyi bir tesisatta su sayacının neden olduğu basınç kaybı 5 mSS olarak kabul edilir.43 l/s Basınç kaybı yaratan etkenlerden biri de su sayacıdır.2) 1.2’ de su sayacının anma çapları ve debilerine göre neden olacakları basınç kayıpları verilmiştir.4) 4.373 (2.791 (10.1) 4.8) 1.878 (12.1) 1.7) 3.242 (24. Tablo 2.969 (395.5 + 0.5.8) 0.439 (3. 3 adet rezervuar musluğu ve 2 adet pisuvarı besleyen borunun toplam debisi ne olmalıdır? Çözüm: Lavabonun YB’ i 0.5) 5.25) + (3 x 0.521 (37.621 (6.7) 1. Basınç kaybı tablolarında 0.6) 0.7) 0.1) 1.4) 3.065 (18.4) 0. kütüphane vs) 1 m/s değerinin altında akma basıncı kullanılabilir.589 (5.964 (61.646 (6.4) 2.25 ve pisuvarın YB’ i 0.8) 20 25 32 38 50 3 5 7 10 20 Tablo 2.3) 2.514 (197.3) 1.Örnek: 3 adet lavabo.761 (9.75 + 0.3) 0.1) 5.9) 1.9) 0.242 (22. Tesisattaki her dönüş boru içindeki suyun basıncını düşürür.928 (264.162 (21.878 (12.868 (12.1) 0.230 (24.4) 0.3) 1.0) 1.75 Z= 3 YB q= 0. Su sayacının yarattığı basınç kaybı sayacın büyüklüğüne göre değişir.484 (98.527 (4.1) Z= (3 x 0. Tabloda yer alan 33 .485 (98.4) 2.5) + (3 x 0.7) 2.456 (3.303 (294.0) 0.9) 1.3) 1.1) 0.778 (123.4) 0.627 (42. rezervuar musluğunun YB’ i 0.2) 0.513 (148.270 (444.076 (18.

0. en üstteki su akıtma yerinde musluk.001 değerleri görülmektedir. Basınç kayıpları ile ilgili tabloların kullanımı kolaydır.5 değeri bulunur. 0.004. d. Metre olarak yazılır. Su hızının 0. (mSS) b.0 m/s akma basıncından düşük hızları gösterir. a. Mevcut su basıncından su akıtma yerinin yüksekliği ile akma basıncının toplamı çıkarılarak bulunur. Mevcut Su Basıncı: Sistem hidroforlu ise hidrofor alt basıncı. 1.0 ile 2.1’den en yüksek akma basıncının gazlı şofbenin değeri olan 25 mSS olduğu görülür. boru basınç kaybı (mSS/m) ve boru çapı olmak üzere üç veri bulunur. Buna göre uygun boru çapını bulalım. Bu tablolarda yükleme birimi. 0.5 olan galvanizli boru bölümünde 0. Mevcut su basıncı (mSS) En üstteki su akıtma yerinin basınç kaynağından yüksekliği (m) Su akıtma yerinde gerekli akma basıncı (mSS) Kalan basınç (mSS) Su sayacı basınç kaybı (mSS) Emre hazır basınç Borunun açılmış uzunluğu (m) Boruda ortalama basınç kaybı (mSS/m) Yukarıdaki kavramları açıklayalım: a. c. Bu durumda Tablo 2. Su Akıtma Yerinde Gerekli Akma Basıncı: En üstteki su akıtma yerinde bulunan armatür için gerekli akma basıncıdır. h. e. Ölçekli çizilmiş şema görünüşü üzerinden ölçülerek bulunur. Koyu rakamların üstünde kalan rakamlar 1. 34 . d.5 m/s ve 2. direk şehir şebekesinden besleme yapılıyorsa şehir şebeke basınç değeri mevcut su basıncı olarak alınır. c.046 mSS/m basınç kaybı öngörülmüştür.0 m/s değerinden yüksek akma hızını gösterir. Boru çapının hesaplanmasında aşağıdaki değerlerin bilinmesi gerekir. Örnek: Yükleme birimi değeri 9. 0. Koyu rakamların alt kısmında kalan rakamlar ise akma basıncının 2. Örneğin.değerlerden koyu rakamlar. g.5 m/s. çamaşır makinesi.3’te ilk sütunda YB değeri olan 9. Bu değerin hizasında sırasıyla 0. f.012. Bu basınç değeri su akıtma yerlerinde bulunan en yüksek akma basıncı değeridir. Kalan Basınç: En elverişsiz su akıtma yerindeki durgun basınç değeridir. suyun borulardaki akma hızının 1. 0. Tablo 2. YB ve boru basınç kaybı değerlerinin bilinmesi durumunda boru çapı tablo üzerinden okunabilir.5 m/s olduğu değerlerin altı çizilmiştir.046 değerinin bulunduğu sütundan yukarıya doğru çıktığımızda boru çapının 1” (25 mm-bir parmak) olduğunu görürüz.046.0 m/s arasında bulunduğu değerleri göstermektedir.156. En Üstteki Su Akıtma Yerinin Basınç Kaynağından Yüksekliği: Şehir şebeke borusundan binanın en üst seviyesinde bulunan su akıtma yeri arasındaki yükseklik değeridir. gazlı şofben ve rezervuar musluğu bulunsun. b.

Akma basıncı ise 5 mSS olsun. emre hazır basınç 18 mSS. Tesisat galvanizli demir boru ile yapılacaktır. Aşağıda (Şekil 2. Örneğin. Pratik olarak kat araları 3 m olarak alınır. Boruda Ortalama Basınç Kaybı: Hesabı yapılan boru bölümünün ortalama basınç kaybı. Kalan Basınç = 40 – (12+5) = 23 mSS bulunur. g. Su Sayacının Basınç Kaybı: İyi tasarlanmış bir tesisatta su sayacının 5 mSS basınç kaybı yaratacağı kabul edilir. Bu bilgiler ışığında aşağıdaki örnek uygulamayı yapalım. Şehir şebeke basıncı 5 kgf/cm 2 yani 50 mSS’dir. Emre Hazır Basınç: Kalan basınç ile su sayacı basınç kaybı arasındaki farktır. Ayıca Tablo 2. h. e. 35 . kalan basınç 23 mSS. Plan ve şema görünüşleri üzerinde boru boyları ölçülerek 1/50 ölçeğine göre gerçek uzunluğu bulunur. borunun açılmış uzunluğu 21 m olsun. Buna göre boruda ortalama basınç kaybı 18/21= 0. Su şehir şebekesinden doğrudan sağlanmaktadır. Örneğin.Örneğin.85 olur. f. mevcut su basıncı 40 mSS olsun. Su akıtma yerinin yüksekliği 12 metre olsun. Bu durumda. emre hazır basıncın açılmış boru uzunluğuna bölümüyle elde edilir. Borunun Açılmış Uzunluğu: borudaki basınç kayıpları boru uzunluğuna bağlı olduğundan gerçek boru uzunluğunun bilinmesi gerekir. su sayacı basınç kaybı ise 5 mSS olsun.2’de su sayaçlarının debilere göre basınç kayıpları verilmiştir. Emre hazır basınç 18 mSS olur.4) şema görünüşü verilen tesisatın soğuk su boru çapı hesaplanacaktır.

3 adet kolon vardır.10: Soğuk su boru çapının hesaplanması Tesisatta dizi sistem uygulanmıştır. 17.5 0.5 6 2. Her kolon öncelikle numaralandırılır.5 1. Bu 3 kolonun toplam YB değerleri toplanarak bunları besleyen boru üzerine yazılır. Ardından bu YB değerlerini toplayarak ayrı ayrı kolonların toplam YB değerlerini bulup ilgili kolon üzerine yazarız.5 TS 1 1 0.5 olarak kolona yazılır.00 42 YB BODRUM KAT Şehir Şebekesi S 3. TS3 kolonu toplam yükleme birimi değeri 7 bulunarak (0.5+0.00 Not: Yeşil renkli rakamlar YB değerleridir.00 6.00 11. NORMAL KAT 0.00 3. TS2 kolonu üst kat ile aynı olduğundan bu kolonun YB değeri de 17.5 TS 2 ÜST KATIN AYNISIDIR.5 olarak bulunmuştur. Şekil 2. Burada 42 YB değeri toplam değerdir ve bu 3 kolona su taşıyan boru üzerine bu değer yazılır.5 6 ZEMİN KAT 7 1. Burada birinci kolonun (TS1) YB değeri toplam 17.1'den alınmıştır.5 0.00 S S S 5.5 0.5+6) kolon üzerine yazılır. NORMAL KAT 3.00 12.ÇATI KATI 16. Sonra tüm su akıtma yerlerinin YB değerlerini ilgili boru bölümü üzerine yazılır.00 TS 3 0. 36 . Tablo 2.00 2.5 17.5 6 2.

Kalan basınç a . Borunun açılmış uzunluğu h. Kolon ) Su Akıtma Yerleri Lavabo Musluğu Lavabo Musluğu Bulaşık Teknesi Taharet Musluğu Bas (DN 15) Bas (DN 15) Gazlı Şofben 16 l/d Küvet (DN 15) Üst Katın Aynısıdır Lavabo Musluğu Bulaşık Teknesi Bas (DN 15) YB 0. Su akıtma yerinde gerekli akma basıncı d.5 6 6 1 2.47 III. En üstteki su akıtma yerinin yüksekliği c.0 13 32 5 27 18 1.0 11. Bu durumda boru çapı hesabına I numaralı kolondan başlamalıyız. Boru çapı hesabını aşağıdaki gibi çizelge yaparak gösterebiliriz.e g.0 5. Yukarıda yaptığımız işlemleri bir çizelge üzerinde gösterelim.0 25 17 5 12 25.5 0. Basınç Hesabı Çizelgesi Hesap için gerekli ölçütler a. Mevcut su basıncı b. Katlar II.5 Boru çapının hesaplanmasına ortalama basınç kaybı en küçük olan kolondan başlanır. Emre hazır basınç d .Boru çapı hesaplanırken çizelgeler oluşturmak kolaylık sağlar.32 II.5 0. Boruda ortalama basınç kaybı f / g Birimi mSS m mSS mSS mSS mSS m mSS/m I. Kolonun ortalama basınç kaybı 0.5 Toplam 17.5 6 Toplam 7 TOPLAM YB 42 Şimdi kolon şemasından yararlanarak ortalama basınç kayıplarını çizelgede gösterelim.0 8.0 25 14 5 9 28 0.(b+c) e. Kolon 50. Kolon 50. Kat (II. Su sayacı basınç kaybı f. Kolon) Zemin Kat (III.5 0. Kat (I. Kolon) Bodrum Kat Toplam 17.5 0. Üstteki çizelgede I. 37 .5 I.32 değeri en küçük değerdir.5 0.5 0. Kolon 50.

sütuna yazılır. Tablo 2.16 değeri bulunur ve sütun başında yer alan boru çapı değeri mm ve inch olarak 3. Toplam basınç kaybı sütununa ise boru uzunluğu ve basınç kaybı çarpından elde edilen değer (1. Basınç Hesabı Çizelgesinde bulduğumuz Emre Hazır Basınç değeri. Emre Hazır Basınç değerinden büyük olursa sistemdeki su basıncı gereğinden fazla olur.76) yazılır.5 11 10 21 40 32 1 ½” 1 ¼” 0.16 değeri 5.76 2.3’ten YB değeri olan 42’ ye karşılık gelen 0. Kat Arası 42 17. Boru çapı hesaplanmasında önemli bir kural vardır.96 Emre hazır basınç > Toplam Basınç Kaybı 9 > 3. ( Emre Hazır Basınç > Toplam Basınç Kaybı ) Toplam basınç kaybı değeri. Şehir şebeke borusu ile kollektör arasında bulunan borunun çapı şu şekilde bulunmuştur. İlk sütuna bu değer (42) yazılır.22 1. ve 4. Aynı işlemler tüm kolonlarda ve boru bölümlerinde uygulanarak boru çapları tayin edilmiş olur. Kolonun Boru Çapı Hesap Çizelgesi a b c d e cxe YB m mm Boru Çapı Boru Bölümü inch mSS/m mSS 1 2 Şehir Şebeke Borusu – Kollektör Arası Kollektör – II.96 Yukarıda boru bölümlerine ait boru çapı hesabı yapılmıştır. Boru Çapı Hesap Çizelgesinde bulduğumuz Toplam Basınç Kaybı değerinden büyük olmalıdır. Bulduğumuz 0. Bu boru bölümünün YB değeri daha önce bulunmuştu. Şema üzerinde borunun gerçek boyu (11 m) ikinci sütuna yazılır.2 3. Sütuna yazılır.16 0. 38 Toplam Basınç Kaybı Yükleme Birimi Sıra Boru Uzunluğu Basınç Kaybı .I.

53 Emre hazır basınç > Toplam Basınç Kaybı 27 > 1.53 1.53 Aşağıda bazı boru türleri için basınç kaybı tabloları verilmiştir. Kat Arası 17.54 III.22 1.5 25 4.5 1 0. 39 Toplam Basınç Kaybı Sıra Yükleme Birimi Boru Uzunluğu Basınç Kaybı Toplam Basınç Kaybı Sıra Yükleme Birimi Boru Uzunluğu Basınç Kaybı . Kolonun Boru Çapı Hesap Çizelgesi a b c d e cxe YB m mm Boru Çapı Boru Bölümü inch mSS/m mSS 1 Kollektör – I.54 1.II. Kolonun Boru Çapı Hesap Çizelgesi a b c d e cxe YB m mm Boru Çapı Boru Bölümü inch mSS/m mSS 1 Kollektör – Zemin Kat Arası 7 4.5 7 7 32 1 ¼” 0.34 1.54 Emre hazır basınç > Toplam Basınç Kaybı 12 > 1.

002 0.020 0.009 0.002 0.022 0.180 0.001 0.054 0.090 0.479 1.001 0.018 0.003 0.521 1.001 0.008 0.005 0.003 0.019 0.004 0.003 0.050 0.468 0.001 0.001 0.001 0.020 0.006 0.003 0.027 0.005 0.Yük Birimi Z 0.118 0.047 0.007 0.637 0.042 0.213 0.013 0.) Çelik Boru (mm) 15 0.039 0.013 0.791 0.016 0.161 0.620 1.003 0.323 1.001 0.090 1.001 0.004 0.001 0.5 8 8.001 0.001 0.225 1.001 0.001 0.112 0.001 0.034 0.005 0.5 3 3.005 0.001 0.002 0.009 0.005 0.019 0.054 0.001 0.004 0.5 5 5.023 0.004 0.002 0.196 0.541 1.002 0.353 20 0.098 0.82 0.002 0. Borudaki basınç kaybı (1 m.122 0.017 0.002 0.020 0.008 0.057 0.016 0.001 0.001 0.707 0.132 0.041 0.001 0.001 0.005 0.968 1.001 0.004 0.078 0.018 0.014 0.001 0.001 0.001 0.750 0.001 0.001 0.037 0.586 0.001 0.024 0.007 0.002 0.051 0.011 0.001 0.004 0.001 Tablo 2.014 0.002 0.003 0.027 Döküm Boru (mm) 50 65 80 0.001 0.049 0.007 0.001 0.299 1.023 0.048 0.001 0.436 1.008 0.003 0.001 0.003 0.768 1 m.002 0.008 0.002 0.004 0.001 0.008 0.732 1.004 0.151 0.001 0.008 0.561 1.696 1.001 0.074 0.002 0.008 0.011 0.016 0.001 0.001 0.018 0.022 0.046 0.007 0.001 0.002 0.068 0.003 0.001 0.001 0.001 0.013 0.001 0.001 0.500 1.098 0.001 0.559 0.002 0.612 0.001 0.041 0.007 0.117 0.064 40 50 65 40 0.013 0.001 0.5 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 Debi L/s 0.025 0.017 0.001 0.235 0.015 0.001 0.056 0.004 0.001 0.5 7 7.005 0.173 1.024 0.102 0.006 0.146 1.750 1.002 0.001 0.00 1.028 0.011 0.061 0.001 0.001 0.093 0.639 1.032 0.005 0.157 0.088 0.661 0.003 0.004 0.002 0.0.001 0.354 0.001 0.001 0.003 0.199 1.250 0.003 0.001 0.003 0.010 0.002 0.001 0.013 0.001 0.177 0.004 0.021 0.677 1.060 0.014 0.685 0.011 0.002 0.001 0.033 0.005 0.458 1.013 0.001 0.001 0.141 0.025 0.001 0.002 0.061 1.001 0.001 0.015 0.004 0.001 0.002 0.004 0.001 0.001 0.001 0.002 0.137 0.004 0.005 0.003 0.001 0.017 0.005 0.115 0.003 0.046 0.002 0.031 1.040 0.019 0.006 0.002 0.714 1.002 0.001 0.001 0.052 0.022 0.5 2 2.066 0.023 0.034 0.009 0.026 0.021 0.414 1.003 0.007 0.012 0.123 0.139 0.866 0.005 0.601 1.001 0.003 0.001 0.005 0.001 0.016 0.017 0.002 0.395 0.019 0.006 0.002 0.001 0.002 0.018 0.007 0.001 0.313 0.015 0.010 0.901 0.038 0.002 0.002 0.004 0.007 0.013 0.4: Galvaniz çelik ve döküm temiz su boruları basınç kaybı değerleri 40 .530 0.005 0.001 0.771 0.001 0.026 0.001 0.5 1 1.024 0.007 0.001 0.010 0.006 0.001 0.004 0.230 25 0.006 0.073 0.001 0.156 0.010 0.045 0.005 0.5 9 9.020 0.001 0.002 0.004 0.107 0.049 0.019 0.039 0.008 0.369 1.166 32 0.003 0.011 0.015 0.037 0.005 0.010 0.006 0.003 0.005 0.003 0.006 0.581 1.005 0.002 0.001 0.015 0.001 0.002 0.027 0.001 0.001 0.197 0.014 0.935 0.392 1.004 0.063 0.003 0.031 0.009 0.018 0.001 0.346 1.001 0.107 0.008 0.001 0.005 0.078 0.127 0.001 0.011 0.017 0.033 0.001 0.010 0.011 0.001 0.433 0.006 0.002 0.003 0.005 0.036 0.002 0.083 0. Borudaki basınç kaybı değeri armatürlerdeki kaybı da içermektedir.003 0.274 0.025 0.006 0.059 0.043 0.044 0.003 0.008 0.003 0.007 0.001 0.007 0.007 0.002 0.006 0.001 0.003 0.012 0.001 0.006 0.250 1.015 0.055 0.014 0.148 0.001 0.006 0.005 0.057 0.729 0.014 0.006 0.004 0.004 0.118 1.007 0.002 0.5 6 6.012 0.006 0.032 0.016 0.022 0.009 0.001 0.001 0.017 0.025 0.275 1.500 0.029 0.059 0.029 0.001 0.658 1.156 0.004 0.062 0.001 0.041 0.005 0.009 0.005 0.131 0.004 0.829 0.002 0.012 0.010 0.164 0.001 0.012 0.001 0.146 0.5 4 4.017 0.306 0.005 0.002 0.001 0.001 0.

064 0.002 0.002 0.002 0.001 0.739 2.007 0.045 0.002 0.115 0.017 0.012 0.002 0.108 0.004 0.083 0.) (mm) 65 0.Yük Birimi Z 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 105 110 115 120 125 130 135 140 145 150 155 160 165 170 175 180 185 190 195 200 105 210 215 220 225 230 235 240 245 250 275 300 325 350 375 400 425 450 475 500 550 600 650 700 750 800 850 900 950 1000 Debi L/s 1.053 0.062 3.023 0.005 0.005 0.002 0.001 0.001 0.002 0.015 0.001 0.021 0.006 0.007 0.303 5.002 0.001 0.001 0.057 0.018 0.001 0.018 0.008 0.001 0.036 0.001 0.028 0.013 0.001 0.001 0.023 0.001 0.025 0.021 0.051 0.003 0.001 0.001 0.092 2.080 0.004 0.027 0.033 0.001 0.706 7.075 0.873 3.002 0.032 0.008 0.001 0.001 0.004 0.022 0.008 0.260 3.032 0.003 0.001 0.854 1.008 0.006 0.011 0.020 0.008 0.071 0.020 0.003 0.002 0.001 0.025 0.011 0.081 0.002 0.003 0.112 3.002 0.039 0.001 0.289 7.056 0.850 2.025 0.008 0.007 0.014 0.001 0.042 0.007 0.001 0.002 0.677 4.071 7.507 4.002 0.067 0.437 2.001 0.015 0.093 0.024 0.017 0.006 0.002 0.007 0.031 0.089 0.102 0.010 0.042 0.019 0.562 2.162 3.708 3.037 0.449 5.059 0.120 Döküm Boru (mm) 50 65 80 0.005 0.002 0.008 0.001 0.009 0.022 0.014 0.038 0.001 0.002 0.018 0.165 2.072 0.034 0.001 0.006 0.021 0.006 0.023 0.002 0.010 3.056 0.099 0.013 0.009 0.623 3.083 0.001 0.026 0.014 0.004 0.001 0.006 0.023 0.001 0.024 0.002 0.005 0.006 0.002 0.075 0.002 0.012 0.010 0.052 0.078 0.003 0.040 0.001 0.036 0.055 0.000 5.002 0.003 0.007 0.004 0.005 0.014 0. Borudaki basınç kaybı 32 0.077 0.003 0.017 0.009 0.004 Tablo 2.079 0.007 0.004 0.002 0.003 0.001 0.001 0.354 3.031 0.002 0.033 0.906 1 m.446 3.040 0.048 0.011 0.002 0.002 0.080 0.002 0.002 0.001 0.841 5.016 0.013 0.002 0.001 0.012 0.026 0.002 0.002 0.005 0.034 0.001 0.681 2.076 0.001 0.001 0.001 0.038 0.791 3.008 0.009 100 40 0.040 0.001 0.029 0.001 0.001 0.009 0.006 0.002 0.061 0.063 0.020 0.937 2.001 0.006 0.053 0.069 0.001 0.023 0.005 0.007 0.001 0.002 0.064 0.003 0.004 0.007 0.048 0.045 0.002 0.001 0.044 0.001 0.013 0.002 0.051 0.004 0.002 0.006 0.001 0.795 2.002 0.002 0.666 3.374 6.001 0.124 6.008 0.001 0.030 0.019 0.001 0.007 0.863 6.002 0.001 0.016 0.096 0.002 0.056 0.028 0.003 0.074 0.001 0.010 0.012 0.010 0.002 0.001 0.083 0.001 0.029 0.017 0.010 0.006 0.905 2.500 7.009 0.032 0.002 0.750 3. Borudaki basınç kaybı değeri armatürlerdeki kaybı da içermektedir.088 0.004 0.010 0.009 0.038 0.003 0.004 0.025 0.154 5.001 0.009 0.400 3.005 0.003 0.002 0.500 2.001 0.001 0.087 0.005 0.002 0.003 0.109 0.001 0.003 0.062 0.004 0.004 0.044 0.115 40 0.579 3.003 0.051 0.003 0.021 0.004 0.032 0.005 0.003 0.027 0.027 80 0.003 0.029 0.001 0.002 0.036 0.006 0.002 0.004 0.014 0.021 0.012 100 Çelik Boru 50 0.001 0.001 0.001 0.025 0.622 2.107 0.003 0.034 0.001 0.847 7.004 0.006 0.002 0.028 0.037 0.026 0.018 0.003 0.070 0.614 6.006 0.010 0.027 0.003 0.015 0.030 0.001 0.832 3.958 3.005 0.039 0.009 0.003 0.001 0.067 0.305 2.005 0.002 0.011 0.016 0.001 0.077 0.059 0.002 0.072 0.026 0.001 0.001 0.372 2.307 3.913 3.001 0.035 0.001 0.112 0.4: (Devam) Galvaniz çelik ve döküm temiz su boruları basınç kaybı değerleri 41 .015 0.085 (1 m.001 0.027 0.012 0.001 0.021 0.003 0.019 0.002 0.491 3.043 0.002 0.034 0.004 0.007 0.009 0.004 0.023 0.536 3.007 0.003 0.590 5.004 0.009 0.002 0.008 0.007 0.002 0.146 4.002 0.037 0.006 0.007 0.005 0.030 0.331 4.001 0.020 0.009 0.001 0.096 0.015 0.024 0.101 0.012 0.013 0.001 0.028 0.012 0.002 0.003 0.022 0.008 0.003 0.066 0.016 0.003 0.025 0.011 0.006 0.011 0.003 0.003 0.003 0.003 0.005 0.035 0.001 0.005 0.001 0.007 0.003 0.002 0.006 0.019 0.006 0.002 0.016 2.063 0.001 0.059 0.085 0.003 0.006 0.001 0.091 0.016 0.068 0.007 0.005 0.017 0.006 0.003 0.045 0.002 0.024 0.117 0.047 0.236 2.001 0.104 0.002 0.053 0.070 0.019 0.010 0.003 0.004 0.001 0.029 0.049 0.001 0.002 0.048 0.002 0.004 0.001 0.005 0.001 0.061 0.036 0.010 0.004 0.953 4.211 3.002 0.

026 0.039 0.002 0.002 0.053 0.009 0.768 1 m.005 0.002 0.658 1.5 3 3.005 0.022 0.002 0.003 0.001 0.001 0.018 0.968 1.020 0.001 0.013 0.001 0.009 0.020 0.250 1.001 0.009 0.5 1 1.087 0.001 0.037 0.001 0.004 0.468 0.079 0.001 Tablo 2.003 0.017 0.010 0.001 0.436 1.030 0.002 0.001 0.003 0.010 0.048 0.001 0.055 0.019 0.275 1.68 0.014 0.007 0.002 0.074 0.053 0.007 0.541 1.015 0.004 0.001 0.002 0.005 0.017 0.002 0.001 0.581 1.500 0.5 5 5.004 0.001 0.073 0.001 0.001 0.001 0.032 0.001 0.005 0.007 0.011 0.001 0.020 0.001 0.001 0.010 0.057 0.002 0.001 0.045 0.001 0.022 0.005 0.005 0.005 0.771 0.004 0.019 0.586 0.042 0.045 0.395 0.003 0.002 0.004 0.018 0.146 1.042 0.007 0.003 0.013 0.003 0.225 1.118 1.354 0.173 1.901 0.002 0.013 0.162 20 0.008 0.001 0.003 0.005 0.017 0.008 0.009 0.060 0.001 0.5 4 4.001 0.369 1.002 0.090 1.001 0.521 1.002 0.015 0.561 1.024 0.028 0.003 0.084 0.029 0.010 0.006 0.009 0.001 0.620 1.002 0.001 0.009 0.014 0.008 0.001 0.008 0.003 0.006 0.530 0.677 1.081 0.017 0.639 1.729 0.097 0.037 0.003 0.003 0.001 0.022 0.003 0.002 0.013 0.001 0.001 0.025 0.002 0.021 0.002 0.001 0.026 0.026 0.008 0.044 0.088 0.001 0.007 0.048 0.009 0.001 0.226 16 0.001 0.007 0.050 0.026 0. Borudaki basınç kaybı 13 0.045 0.003 0.047 0.002 0.612 0.001 0.019 0.014 0.118 0.002 0.035 0.004 0.002 0.500 1.Yük Birimi Z 0.004 0.002 0.008 0.004 0.008 0.001 0.005 0.005 0.039 0.063 0.003 0.071 0.005 0.001 0.041 0.003 0.001 0.414 1.001 0.001 0.001 0.061 1.009 0.002 0.002 0.001 0.003 0.001 0. Borudaki basınç kaybı değeri armatürlerdeki kaybı da içermektedir.009 0.020 0.001 0.012 0.021 0.005 0.005 0.001 0.000 1.014 0.002 0.006 0.003 0.003 0.002 0.001 0.123 (1 m.001 0.199 1.004 0.707 0.006 0.034 0.004 0.002 0.001 0.696 1.09 0.021 0.032 0.002 0.010 0.001 0.006 0.001 0.018 0.003 0.075 0.038 0.004 0.029 0.011 0.105 0.079 0.010 0.005 0.007 0.018 0.004 0.001 0.013 0.005 0.011 0.006 0.5 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 Debi L/s 0.009 0.058 0.002 0.012 0.003 60 0.006 0.601 1.829 0.001 0.043 0.070 0.5 9 9.046 0.049 0.750 1.003 0.003 0.059 0.016 0.016 0.001 0.001 0.001 0.031 0.061 0.007 0.002 0.003 0.433 0.004 0.011 0.089 0.015 0.103 0.040 0.009 0.661 0.299 1.035 0.003 0.002 0.004 0.009 0.002 0.001 0.012 0.008 0.066 0.114 0.001 0.031 0.018 0.732 1.001 0.002 0.020 0.007 0.001 0.027 0.044 0.036 0.001 0.011 0.346 1.021 0.003 0.023 0.004 0.003 0.001 0.004 0.136 0.685 0.004 0.047 0.005 0.088 0.015 0.008 0.5: Bakır temiz su boruları basınç kaybı değerleri 42 .001 0.001 0.637 0.714 1.181 0.006 0.001 0.458 1.392 1.044 0.003 0.003 0.016 0.008 0.306 0.012 0.147 0.016 0.479 1.001 0.005 0.029 0.007 0.034 0.004 0.076 0.866 0.002 0.132 0.040 0.003 0.117 0.002 0.005 0.791 0.002 0.) Bakır Boru (mm) 25 30 35 40 45 50 0.001 0.001 0.024 0.014 0.002 0.004 0.004 0.002 0.002 0.004 0.5 7 7.031 1.001 0.005 0.001 0.5 2 2.559 0.5 8 8.002 0.935 0.010 0.323 1.003 0.001 0.002 0.006 0.025 0.001 0.001 0.004 0.083 0.017 0.750 0.001 0.5 6 6.001 0.066 0.250 0.006 0.003 0.001 0.033 0.003 0.

002 0.002 0.025 0.026 0.002 0.015 0.017 0.018 0.014 0.001 0.001 0.005 0.011 0.034 0.042 0.) Bakır Boru 45 0.021 0.446 3.579 3.958 3.289 7.005 0.003 0.019 0.039 0.001 0.024 0.035 0.001 0.004 0.001 0.007 0.022 0.004 0.007 0.002 0.001 0.005 0.038 50 0.002 0.031 0.053 0.003 0.003 0.027 0.005 0.124 6.010 0.002 0.002 0.049 0.001 0.681 2.001 0.008 0.003 0.Yük Birimi Z 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 105 110 115 120 125 130 135 140 145 150 155 160 165 170 175 180 185 190 195 200 205 210 215 220 225 230 235 240 245 250 275 300 325 350 375 400 425 450 475 500 550 600 650 700 750 800 850 900 950 1000 Debi L/s 1.034 0.071 7.001 0.001 0.001 0.054 0.750 3.005 0.146 4.307 3.008 0.014 0.003 0.001 0.001 0.001 0.002 0.036 0.005 0.004 0.035 0.001 0.006 0.006 0.001 0.303 5.001 0.003 0.001 0.002 0.001 0.045 0.622 2.004 0.023 0.007 0.004 0.006 0.005 0.029 0.002 0.028 0.003 0.002 0.016 0.001 0.047 0.000 5. Borudaki basınç kaybı 30 0.006 0.026 0.953 4.001 0.002 0.590 5.841 5.004 0.010 0.011 0.012 0.025 0.033 0.005 0.677 4.033 0.018 0.011 0.001 0.372 2.024 0.014 0.020 0.005 0.507 4.001 0.002 0.015 0.001 0.706 7.004 0.001 0.001 0.003 0.034 (mm) 60 0.001 0.001 0.013 0.001 0.001 0.001 0.001 0.905 2.028 0.004 0.059 0.003 Tablo 2.001 0.001 0.001 0.020 0.001 0.008 0.614 6.064 0.002 0.500 7.015 0.009 0.023 0.001 0.002 0.014 0.069 35 0.013 0.873 3.014 0.027 0.001 0.850 2.002 0.007 0.162 3.004 0.006 0.012 0.009 0.001 0.046 (1 m.009 0.002 0.791 3.022 0.165 2.014 0.010 0.562 2.536 3.305 2.001 0.020 0.491 3.006 0.014 0.051 0.009 0.003 0.008 0.011 0.001 0.011 0.012 0.043 0.005 0.006 0.001 0.43 0.015 0.708 3.005 0.021 0.045 0.001 0.004 0.023 0.001 0.863 6.026 0.001 0.062 3.032 0.004 0.032 0.001 0.008 0.832 3.007 0.001 0.038 0.010 80 90 0.001 0.001 0.011 0.260 3.913 3.019 0.003 0.001 0.026 0.001 0.005 0.009 0.010 0.020 0.004 0.002 0.017 0.001 0.331 4.006 0.030 0.500 2.002 0.014 0.002 0.006 0.040 0.012 0.002 0.016 0.007 0.001 0.018 0.003 0.001 0.030 0.154 5.038 0.009 0.004 0.906 1 m.001 0.005 0.010 0.002 0.211 3.009 0.002 0.030 0.002 0.004 0.001 0.002 0.017 0.002 0.013 0.002 0.004 0.002 0.055 40 0.002 0.008 0.010 0.002 0.001 0.011 0.001 0.001 0.854 1.004 0.354 3.002 0.026 0.001 0.002 0.029 0.008 0.005 0.031 0.017 0.001 0.044 0.007 0.022 0.009 0.040 0.005 0.002 0. Borudaki basınç kaybı değeri armatürlerdeki kaybı da içermektedir.014 0.023 0.025 0.013 0.004 0.019 0.037 0.021 0.010 0.001 0.739 2.010 0.036 0.022 0.001 0.001 0.374 6.001 0.022 0.001 0.002 0.002 0.007 0.006 0.015 0.5: (Devam) Bakır temiz su boruları basınç kaybı değerleri 43 .008 0.003 0.004 0.937 2.016 0.795 2.016 2.001 0.666 3.847 7.400 3.002 0.021 0.001 0.019 0.017 0.002 0.027 0.002 0.001 0.003 0.013 0.002 0.003 0.092 2.112 3.013 0.001 0.002 0.024 0.004 0.041 0.001 0.003 0.016 0.012 0.010 3.001 0.002 0.002 0.623 3.002 0.004 0.236 2.012 0.009 0.005 0.004 0.001 0.449 5.007 0.014 0.001 0.437 2.028 0.004 0.023 70 0.002 0.001 0.005 0.001 0.020 0.001 0.023 0.012 0.002 0.

6: Su akıtma yerlerine göre musluk birimi değerleri Musluk Birimi 0. Temiz su tesisatında su hızı 1 m/s ile 2 m/s arasında olmalıdır. Su Akıtma Yeri Musluk Birimi Lavabo 0. şehir şebeke basıncının 3 – 5 kg/cm 2 ve açılmış boru uzunluğu 30 metreyi aşmayan tesisatlarda kullanılır. Ayrıca hızın 0. Bu yöntemde 15 mm’lik musluğun akıttığı su miktarı birim alınır. açılmış boru 44 .5 Pisuvar 0.5 m/s ve 2. su akıtma yerlerinin su sarfiyatları bu birimin katları olarak ifade edilir.5 Bide 0. Şehir şebeke basıncının düşük.5 – 20 21 – 3 5 36 – 50 51 ve üzeri 15 20 25 32 40 50 Boru Çapı mm 1/2 ıı inch (yarım parmak) 3/4 ıı (üç çeyrek parmak ) 1 ıı (bir parmak) 1 1/4 ıı (bir tam bir çeyrek parmak) 1 1/2 ıı (bir tam yarım parmak) 2 ıı (iki parmak) Tablo 2. çeşitli çaptaki borularda 1 m uzunlukta meydana gelen basınç kayıpları verilmiştir.Yukarıdaki tablolarda YB veya debiye göre. Tablolarda 1 m/s ile 2 m/s arasındaki basınç kaybı değerleri koyu yazılmıştır.5 3–5 5.7: Musluk birimi değerlerine göre boru çapları Yukarıdaki tablolar. 2.5 – 2.5 Rezervuar 0.5 10 mm’ lik musluk 0.5 m/s olduğu değerlerin altına çizgi çekilmiştir.5 15 mm’ lik musluk 1 Çamaşır teknesi 1 Eviye 1 Su alma teknesi 1 Yıkanma teknesi 2 Bas 2 20 mm’ lik musluk 2 Tablo 2. Bu yöntem yükleme birimine göre daha kolaydır. Musluk Birimi Yöntemi Küçük yapıların tesisatlarında bu yöntem kullanılarak boru çapı hesaplanır.5 m/s – 1.

Daha sonra her boru için Tablo 2. Tablo 2. NORMAL KAT 3/4" 3. Aşağıdaki (şekil-2.5 1" 1.5 0. ÇATI KATI 0. Bir boru bölümü ne kadar su akıtma yerini besliyorsa o su akıtma yerlerinin MB değerleri toplanarak bu boru bölümü üzerine yazılır.6’dan bakılarak yazılır.5 1/2" 1 1/2" 1 2 1/2" 2.5) şema görünüşünde musluk birimi yöntemini kullanarak boru çaplarını bulalım. Tablo 2. Mor renkli rakamlar boru çaplarını göstermektedir.5 0.6'dan alınmıştır.5 4 3/4" 5 1/2" 3/4" 4. 8. NORMAL KAT ÜST KATIN AYNISIDIR.11: Boru çaplarının musluk birimi yöntemi ile hesaplanması 45 .5 1 2. En uç su akıtma yerinden başlanarak şebeke borusuna kadar olan tüm boruların MB boru üzerlerine yazılır.7' den alınmıştır. Öncelikle her su akıtma yerinin musluk birimi (MB) değeri Tablo 2. 8.uzunluğunun 30 m’ den fazla olduğu sistemlerde tablolarda verilen boru çaplarının bir büyük değeri seçilmelidir.5 1" ZEMİN KAT S S S 25.5 1/2" 3/4" 4 1/2" 3/4" 1/2" 1/2" 2 2 1/2" 8.5 BODRUM KAT 11" 4 Şehir Şebekesi S Not: Yeşil renkli rakamlar MB değerleridir.5 1" ÜST KATIN AYNISIDIR. Şekil 2.7’den MB’ne karşılık gelen boru çapı bulunarak boru üzerine yazılır.5 1/2" 1/2" 0.

25 0.00 7 9 68  90  1000 0.70 Apar tman 3 9 18 90 45 90 136 1 1.25 0. Boyler Hacminin Hesaplanması Merkezi sıcak su hazırlama sisteminde kullanılan sıcak suyun miktarı. Bu sistemler ½” ve ¾ “ çapında borularla yapılabilir. yapının kullanım amacı.00 Tablo 2. Tablo – 2. soğuk su boru çapı hesabında belirtilen esaslara göre yapılabilir.      Şofben ile sıcak su hazırlama Termosifon ile sıcak su hazırlama Kat kaloriferi ile sıcak su hazırlama Güneş enerjisi ile sıcak su hazırlama Boyler ile sıcak su hazırlama Bu sistemlerden boyler ile sıcak su hazırlamanın dışında olanlar bağımsız sistem ya da lokal sistemler olarak adlandırılır.8’de kullanım suyunun 60C olması durumunda sıcak su ihtiyaçları verilmiştir.6 Otel İş Hanı Okul Endüstiyel Tesisler 8 9 54  90  1000 0. Kullanım Yerleri Bağı msız Ev 2 9  90 45 90 136 1 0.30 2. Bu nedenle küçük sistemlerdir. istenilen suyun sıcaklığı ve su akıtma yerlerinin sayısı boyler hacmini belirleyen faktörlerdir.40 1.d.0 1 Özel Lavabo Genel Lavabo Banyo Eviye Çamaşır Makinesi Duş Kullanma eş zaman faktörü (1) Depolama faktörü (2 ) 5 9 90 90 136 126 340 0.8: Bazı yapılarda 60C’ ye göre sıcak su ihtiyaçları (l/h) 46 . Aşağıda bazı sıcak su hazırlama yöntemleri verilmiştir. Sıcak Su Boru Çaplarının Hesaplanması Binalarda sıcak su tesisatları değişik şekillerde yapılabilir. Buradaki boru çapı hesabı. Güneş enerjili sistem hem merkezi hem lokal olarak tesis edilebilir.40 1. Boyler gibi merkezi sıcak su hazırlama tesisatlarında boru çapı hesabı yapılmalıdır. Ayrıca boru çapı hesabı gerektirmezler.25 Hasta ne 4 9 27 90 90 126 340 0. Lokal sistemler sadece ait oldukları dairenin sıcak su ihtiyacını karşılar.8 6 9 27  90  136 0.

Lavabo Duş Eviye 26 x 9 = 234 26 x 136 = 3536 26 x 45 = 1170 V1 = 4940 l/h V=V1 x 1 x 2 formülünü kullanırsak. Aşağıdaki ifade ile boyler hacmini hesaplayabiliriz. 47 .25 V= 6175 l/h Boyler standartlarından bu değere en yakın üst değer seçilir. depolama faktörü ise depolanacak suyun yüzde olarak hesaplanmasını kolaylaştır. Buna göre boyler hacmini hesaplayınız. aynı anda kullanılacak toplam sıcak su miktarının. duş ve eviye bulunmaktadır.Tablodaki kullanım eş zaman faktörü. Çözüm: Bu apartmanın her dairesinde sıcak su kullanım yeri olarak lavabo. V= 4940 x 1 x 1. V=V1 x 1 x 2 V: Boyler hacmi (l/h) V1: Sıcak su miktarı (l/h) 1: Kullanma eş zaman faktörü 2: Depolama faktörü Örnek: 26 daireden oluşan bir apartmana merkezi sistemle sıcak su hazırlanacaktır. Tablo 2.8’den apartman için verilen değerler su akıtma yeri sayısıyla çarpılarak her bir uç malzemesi için gerekli sıcak su miktarı bulunur.

Boyler hacmini bulalım.7’den boru çapları bulunarak ilgili boru bölümlerine yazılır. V= 380 x 1 x 1. Burada 1. Boyler hacmi bulunurken önce uç malzemeleri için gerekli sıcak su miktarını bulalım.5 MB bulunarak kolona yazılmıştır.5 + 3. katta musluk birimi toplamı 3. Lavabo Duş Eviye 2 x 9 = 18 2 x 136 = 272 2 x 45 = 90 V1 = 380 l/h Daha sonra boyler hacmini bulalım.5 = 7 MB yazılır.UYGULAMA Aşağıda verilen şema görünüşünde merkezi sistemle sıcak su hazırlama yöntemi kullanılmıştır. Öncelikle uç malzemelerinin musluk birimi değerleri tablo 2. V=V1 x 1 x 2 formülünü kullanırsak. Buna göre kullanma sıcak suyu boru çaplarını musluk birimi yöntemine göre hesaplayalım. Daha sonra kolona doğru toplayarak musluk birimi değerleri bulunur. Musluk birimi değerlerine göre Tablo 2. Zemin kat da aynısı olduğundan kolonun zemin kat bölümüne 3.6’ dan alınarak su akıtma yerlerine yazılır.25 V= 475 l/h 48 .

Sıcak Su Sayaçları 1. Kat . Kat 3. Gömlekli Boyler 2.5 MB S 1/2" 1 MB 0.12: Merkezi sistem sıcak su tesisatı boru çapı hesabı 1" 3 1 49 S S S ŞEHİR ŞEBEKESİ S 2 B.5 MB 1.5 MB 3. Soğuk Su Sayaçları 4.Çatı Katı 1/2" 4 1/2" 1/2" 2 MB 3/4" 1/2" 1. Kat Şekil 2.5 MB S ÜST KATIN AYNISI 1" 7 MB Z. Sıcak Su Kazanı 3.

01 BİNA DIŞI PİS SU TESİSATI EĞİMİ 0.02 0. Atık su boru çapları hesaplanırken hava da göz önüne alınmalıdır.08 0. Bir borunun YD biliniyorsa içinden geçen su debisi de bilinir.5 olması öngörülür. Hava Atık su d Boru çapı büyük (Tıkanma olabilir) h/d = 0. PİS SU BORUÇAPI 50 70 100 125 150 200 BİNA İÇİ PİS SU TESİSATI EĞİMİ 0. Atık Su Boru Çaplarının Hesaplanması Pis su boruları. Boru çapı yüksek olduğunda atık su boru dibinde az miktarda bulunacak ve pis suyun katı atıkları sürüklemeye debisi yetmeyecektir. Aşağıdaki tabloda eğim değerleri verilmiştir.7 olur.015 0.01 0. Bu da zamanla borunun tıkanmasına yolacaktır.06 0. su kullanım yerlerindeki pis ve kirli suların çevreye ve insan sağlığına zarar vermeden en kısa yoldan bina dışına çıkarılmasını sağlayan borulardır.e.5 h Boru çapı küçük (Sifonlarda emilme olur) Atık su boruları yatay döşenmişse belirli bir eğimde olmalıdır. Boru içindeki pis su akarken katı atıkları da beraberinde sürükler. Boru çapı küçük olursa.01 BİNA İÇİ YAĞMUR SUYU TESİSATI EĞİMİ 0.01 0. Boru içinde atık su ve hava (pis kokulu gazlar) birlikte bulunur.02 0. Bu eğim atık suyun kendi ağırlığı ile kanalizasyona akmasını sağlayacak şekilde olmalıdır. hava oranı azalacak ve emme meydana gelecektir. Bu da sifonlarda kokuyu engelleyen suyun tesisata kaçması sorununu yaratacaktır. Atık su borularında pis su ile katı atıklar birlikte akar.015 0.02 0.02 0.01 0. Bina içi pis su tesisatında yatay borularda atık su miktarının. 50 .01 0.05 Tablo 2.9: Pis su borularının eğim değerleri Pis su boru çapları hesaplanırken Yük Değerleri (YD) esas alınır. boru içinde atık su fazla olurken.015 0. atık su boru çapına oranının 0. Bina dışı tesisatta da bu oran 0.01 0.01 0.

11’den alınır) YD : Borunun taşıdığı toplam yük değeri Örnek: Bir konuttaki pis su borusunun toplam yük değeri (YD) 9 ise bu pis su borusundan geçen suyun debisi kaçtır? Qs = 0.10: Pis su tesisatı gereçlerinin yük değerleri ve bağlantı borusu çapları 51 . bide 3 yön değiştirmeye kadar 3 yön değiştirmeden fazla Eviye Çamaşır makinesi Bulaşık makinesi Ticari bulaşık makinesi Pisuvar tek havuzlu Pisuvar 4 kişilik düz Pisuvar 6’ dan fazla düz Yer süzgeci Yer süzgeci Yer süzgeci Klozet Alaturka hela taşı Duş Doğrudan bağlı banyo küveti Banyo küveti veya duş dolaylı bağlantı (yer süzgeci ile birlikte) Bağlantı uzunluğu 2 metreye kadar Bağlantı uzunluğu 2 metreden fazla Bağlantı Borusu Çapı 40 50 50 50 50 100 50 70 100 50 70 100 100 100 50 50 Yük Değeri (YD) 0. Sıhhi Tesisat Gereci Lavabo.5 2 2.5 1 2 1 1.5 1 1 1 2 0.  YD Qs : Pis su debisi L/s K : Akış katsayısı L/s (tablo 2.5 2.5 1 1 50 70 1 1 Tablo 2.5 0.5 L/s Pis su tesisatı gereçlerinin yük değerleri ve bağlantı borusu çapları aşağıdaki tablodan alınır. 9 Qs = 1.5 . Qs = K .Yük değeri ile debi arasında aşağıdaki ilişki vardır.

12: Ana havalandırma borusu ile havalandırılanpis su kolonu renkli bölge konutlar için kullanılan değerlerdir 52 . Pis su kolonlarının çapları havalandırma durumuna göre hesaplanır.Yapının Türü Konut Otel Ofis Okul Hastane Büyük otel Sıra yıkanma ve duş yerleri Endüstriyel tesisler K (L/s) 0. Eviye  70’lik kolona 50’ lik PVC boru ile kolon hattına bağlanır.11: Akış katsayıları Pis su tesisatı hesabında tecrübenin payı büyüktür. Küvetler ve lavabolar  50’lik PVC boru ile kolon hattına bağlanır.1 3 4 5 6 7 8 K=0.7 1.7 0. Pis su tesisatı ile ilgili bilmemiz gereken bazı hususlar şunlardır:       Klozet ve hela taşları  100’ lük PVC boru ile kolon hattına bağlanır.5 4. Pis su borularında asla büyük çaptan küçük çapa geçiş yapılmaz.5 0. Kolonlar havalandırma boruları vasıtasıyla çatı katına kadar çap değiştirmeden çıkartılır. Klozet YD sayısı 2 16 4 28 7 38 10 102 25 Tablo 2.5 0.7 l/s Max. Kolon altlarına ve uzun yatay boru hatlarına temizleme borusu konulmalıdır.0 l/s Max. 1 Boru Çapı 70 100 125 150 2 İzin verilen en yüksek su hızı 1.7 0.0 1.5 0.3 6.2 Tablo 2. Klozet YD sayısı 9 64 13 112 22 154 31 408 82 K=0.2 10.0 5.5 l/s Max. Klozet YD sayısı 5 33 8 57 14 78 20 208 52 K=1. Aşağıda değişik havalandırma durumlarına göre kolon çapı tabloları verilmiştir.

13: Yardımcı havalandırma borusu ile havalandırılan pis su kolonu renkli bölge konutlar için kullanılan değerlerdir 1 Boru Çapı 70 100 125 150 2 İzin verilen en yüksek su hızı 2.5 17. Klozet YD sayısı 4 31 8 55 14 76 20 199 50 7 Tablo 2.7 l/s Max. Klozet YD sayısı 14 94 24 165 41 225 56 604 151 K=1.1 4 K=0.0 l/s Max. Klozet YD sayısı 7 46 12 81 20 110 28 296 74 Tablo 2.7 l/s Max.4 8.2 3 4 5 6 7 8 K=0.6 7.7 14.14: Bağımsız (sekonder) havalandırma borusu ile havalandırılan pis su kolonu renkli bölge konutlar için kullanılan değerlerdir 53 . Klozet YD sayısı 18 125 13 219 22 303 31 795 159 3 6 K=0. Klozet YD sayısı 9 64 16 112 28 154 39 406 102 5 8 K=1.5 l/s Max.6 6.8 9.1 5.5 l/s Max.0 10.0 l/s Max.1 Boru Çapı 70 100 125 150 2 İzin verilen en yüksek su hızı 2. Klozet YD sayısı 27 185 37 324 65 441 88 183 237 K=0.

Her malzemenin yük değerini üzerine yazarız. Pis ve kirli suyun akış yönüne göre her boru bölümünün akıtacağı yük değeri belirlenerek boru bölümü üzerine yazılır.13) şema görünüşünün pis su tesisatı boru çaplarını hesaplayalım.10’dan 1 olarak bulunur ve eviyenin üzerine 1YD olarak yazılır. Hesaplamaya uç malzemelerinin pis su yük değerlerini tablo 2. Atık su tesisatının 3 adet kolonundan oluştuğunu görüyoruz. Örneğin. Bu tesisat ana havalandırma boruları ile havalandırılmıştır. eviyenin yük değeri tablo 2. Kolon üzerinde helâ taşı veya klozet bulunduğu durumlarda hesaplamanın sonucu 70 çıksa bile 100’lük kolon borusu seçilmelidir. Kolonlardaki pis su miktarlarına baktığımızda en üst kattan aşağı doğru inildikçe arttığını görürüz. (tablo 2.12) 54 .UYGULAMA Aşağıdaki (Şekil 2. Bir başka deyişle alt katlara inildikçe YD artar. Toplam Yük değerleri bulunduktan sonra tablolar yardımı ile boru çaplarının belirlenmesine geçilir.10’dan bularak başlarız. Helâ taşının kolona bağlantısı her zaman  100 olur.

P1 P2 P3 ÇATI KATI O70 O100 Havalandırma boruları O100 1 YD 0.5 YD 1 YD O 50 O70 1 YD 1 YD O 100 O 100 5 YD O 100 0.5 YD O50 0.5 YD 1 YD 2. NORMAL KAT 0.5 YD O 50 O50 2.5 YD O 50 O50 O 100 1 YD O50 3 YD O50 1.5 YD 2.5 YD 1 YD O50 O50 O 100 2.5 YD 2. NORMAL KAT O 70 1 YD 2 YD O100 6 YD O 100 O50 O100 ZEMİNKAT 10 YD O 70 3 YD O 100 9 YD 19 YD O100 BODRUMKAT Şekil 2.13: Atık su boru çaplarının hesaplanması 55 .

süzgeç ve küvetin toplam yük değeri 5’tir.10’dan alınarak üzerine yazılır. III. katta birer hela taşı ile lavabo bulunmaktadır. kattaki atık suyu toplayan boru bölümüne 5 YD yazılır. Kolon arasındaki boru bölümü 3 YD’ dir. Eviyenin bağlantı borusu çapı tablodan 50 olarak bulunur. kattaki YD de 5 olduğu için bu iki katın toplam yük değeri 10 olarak kolon üzerine yazılır. Bu çap değeri 100’ den küçük çıkarsa dikkate alınmaz. ve 1. Bu boru bölümünde hela taşı bulunduğu için  100’lük boru seçilmelidir. Kolon ile III. Eviyenin kolon çapı en az 70 olduğundan kolon üzerine bu değer yazılır. Eviyenin yük değeri 1’dir. Kolon arasındaki boru bölümü 3 +6 = 9 YD’ dir. P2 Kolon Hesabı Bu kolonda 2. Bodrum katta I. P3 Kolon Hesabı Banyo malzemeleri bulunan bu kolonda yük değerleri toplanarak boru bölümüne yazılır.12’den boru çapları seçilir. 56 . Kolon üzerine toplam YD yazılır. Kolon ile II. Bunların yük değerleri tablo 2. II. Alt kattaki eviye yük değeri de 1 olduğundan üstteki eviye ile arasında bulunan boru bölümünün yük değeri 1+1= 2 YD yazılır. Dolayısıyla 2. Bağlantı borusu çapları da aynı tablodan alınarak yazılır.12’den çap seçilir. Kolon ile rögar arasındaki boru bölümü 9 + 10 = 19 YD olarak yazılır. Zemin kattaki eviye yük değeri eklenerek kolon yük değeri 3 bulunur. bu kolona bağlı lavabo. klozet. Örneğin. Bu yük değerlerine göre tablo 2.P1 Kolon Hesabı Her katta bir olmak üzere toplam 3 eviye bulunmaktadır. 1. Kolonun yük değeri 6 bulunur ve tablo 2.

UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Öneriler  Plan görünüşüne  Plan görünüşünde hangi kolona hangi uç malzemesinin uygun uç bağlandığını tespit ediniz. çiziniz.  Bulduğunuz çap değerlerini ilgili boru bölümlerine yazınız. borularının şema  Şehir şebeke borusundan başlayarak ana sayaç.  Hesaba en uçtaki su kullanma yerlerinden başlayarak kolonlara doğru.  Atık su borularını  Kolon numaralarını dikkate alınız.  Atık su boru  Tüm uç malzemelerinin yük değerlerini üzerlerine yazınız.  Soğuk su boru  Büyük kapasiteli yapılarda yükleme birimi yöntemini çaplarının hesabını kullanınız. kollektör görünüşlerini hattı ve soğuk su kolonlarını çiziniz. çiziniz. yapınız.  En uçtan kolona doğru boru bölümlerini belirleyiniz. çaplarının hesabını  YD toplamlarını bulunuz. malzemelerinin şema görünüşlerini çiziniz.  Bu değerlere göre tablolardan boru çaplarını bulunuz.  Bodrum kat plan görünüşünü göz önüne alarak şemayı  Soğuk su oluşturunuz.  En son kolon ile su akıtma yerleri arasındaki boru bölümünü çiziniz. solda kalanları sola doğru açınız.6’dan  Sıcak su boru alınız.  Bina taşıyıcı elemanlarından boruları geçirmeyiniz. çaplarının hesabını  MB değerlerini toplayarak kolondaki boru bölümüne yapınız. şema görünüşlerini  Tesisata karşıdan baktığınızda sağda kalan kolonları sağa. çiziniz.  Bina kapasitesi küçük ise musluk birimini kullanabilirsiniz. şema görünüşlerini  Kesik noktalı çizgi kullanınız.  Tesisatta sıcak suyu sağlayan cihazdan hat alarak sıcak su  Sıcak su borularını tüketim yerlerine kadar çiziniz.  Sıcak su kullanım yerlerine MB değerlerini tablo 2. yazınız. yapınız.  MB değerlerine göre boru çaplarını tablo 2.7’den seçiniz. kolonlardan da rögara doğru ilerleyiniz. 57 .

4.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki test sorularını cevaplandırarak bilgilerinizi ölçünüz. kat C) Zemin kat D) Bodrum kat Musluk birimi yöntemi hangisinde kullanılır? A) Pis su tesisatı boru çapı hesabında B) Küçük boyutlu binaların temiz su boru çapı hesabında C) Büyük boyutlu binaların temiz su boru çapı hesabında D) Kanalizasyon hattı boru çapı hesabında “10 mm çapında bir musluktan belirli bir akma basıncında akan suyun miktarının (debisinin) esas alındığı yöntemdir. 58 . DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. B) Binanın kaç katlı olduğunu anlamak C) Tesisatta hangi tür borunun kullanılacağını belirlemek D) Atık su tesisatı eğimini belirlemek Soğuk su borularının şema görünüşlerinin çizimine hangi kattan başlanmalıdır? A) En üst kat B) 1. 6.. 5.” Tanımı aşağıdakilerden hangisinin tanımıdır? A) Yük değeri B) Musluk birimi C) Yük birimi D) Emre hazır basınç 2. Kat yüksekliği 3 metre ise 1/50 ölçeğinde şema görünüşünde kat aralığı kaç mm olarak çizilir? A) 30 mm B) 60 mm C) 90 mm D) 100 mm Bir projenin şema görünüşü çıkarılırken aşağıdakilerden hangisi gereklidir? A) Bodrum kat planı B) Zemin kat planı C) Normal kat planı D) Hepsi Atık su kolonunun numaralandırılmasının amacı aşağıdakilerden hangisidir? A) Plan görünüşündeki kolonu şema görünüşünde doğru olarak ifade edebilmek. faaliyete tekrar dönerek. araştırarak ya da öğretmeninizden yardım alarak tamamlayınız. 1. 3. Eksikliklerinizi.

Bu faaliyeti gerçekleştirirken uyguladığınız her işlem sırası için kontrol listesinde işaretleme yapınız.PERFORMANS TESTİ PERFORMANS TESTİ Aşağıda size bir uygulama faaliyeti verilmiştir. Şekil 2. Uç malzemelerini şema görünüşünü çizerek yerleştiriniz. sıcak su ve atık su borularının şema görünüşünü çiziniz. sıcak su ve atık su borularının boru çaplarını hesaplayınız. c. Soğuk su. b. Soğuk su. Aşağıda verilen normal kat planında a.14: Tesisat uç malzemeleri ve boru tesisatı çizilmiş normal kat planı 59 .

Kat boruları ile uç malzemesi arasındaki bağlantı borularını çizdiniz mi? f. “Hayır” olarak işaretlediğiniz işlemleri modül bilgi sayfasına dönerek ve öğretmeninizden yardım alarak gidermeye çalışınız. küvet ve eviyeye ilettiniz mi? b. Sıcak su ağızları solda olacak şekilde çizdiniz mi? Atık su borularının şema görünüşlerinin çizilmesi a. Soğuk su kolonundan tüm uç malzemelerine soğuk su ağzı çizdiniz mi? e. 3. Batarya kullanılacak yerlerde soğuk suyu ağzı sağ tarafta mı? f. Bodrum katta ana sayaç ve kollektörü çizdiniz mi? c. Kat çizgilerini ölçeğine uygun olarak çizdiniz mi? b. Kolonları uç malzemelerinin konumuna göre belirlediniz mi? b. a. kata kadar çizdiniz mı? d. Bodrum katta şehir şebeke borusunu çizdiniz mi? b. Plan görüşüşünden yararlanarak kolon numaralarını yazdınız mı? c. Şofbene ağız bıraktınız mı? Sıcak su borularının şema görünüşlerinin çizilmesi a. Tüm uç malzemelerini şema üzerinde gösterdiğinizden emin oldunuz mu? Soğuk su borularının şema görünüşlerinin çizilmesi a. Kesik noktalı çizgi kullandınız mı? c. Çatı katına kadar havalandırma borularını çizdiniz mi? 60 Evet Sıra No Gözlemlenecek Davranışlar . Kollektörden soğuk su kolonunu 3. Plan görünüşüne göre yerleştirme sırası doğru mu? d. Tesisat şablonundan doğru sembolleri kullandığınızdan emin oldunuz mu? e. Şofbenden sıcak su çıkışı alarak lavabo. katta yer alan uç malzmelerini dizilimlerine göre çizdiniz mi? c.PERFORMANS DEĞERLENDİRME PERFORMANS DEĞERLENDİRME Bitirdiğiniz faaliyetin sonunda aşağıdaki performans testini doldurunuz. KONTROL LİSTESİ Hayır  1  2  3  4 Plan görünüşüne uygun uç malzemelerinin şema görünüşlerini çiziniz. Hangi kolona hangi uç malzemesinin bağlandığını incelediniz mi? d. Uç malzemeleri ile kolon arasındaki kat borularını çizdiniz mi? e.

Rögar ile kanalizasyon hattı bağlantısını çizdiniz mi?  Soğuk su boru çaplarının hesabının yapılması a.g. i. Su akıtma yerlerinin üzerine musluk birimi değerlerini yazdınız mı? b. Yük değerlerini tablo 2. Tablolardan gerektiği gibi yararlandınız mı? c. Toplam musluk birimi değerini kolonun bu kata ait bölümüne yazdınız mı? e. Çalışırken yeteri kadar sabırlı ve dikkatli oldunuz mu? b. Bağlantı borusu çaplarını tablo 2. Bulduğunuz boru çapı değerini kolonun üzerine yazdınız mı? g. Yaptığınız işlemleri kontol ettiniz mi? e. Yük değerlerine göre her boru bölümünün çapını üzerine yazdınız mı? g. Kolonları bodrum kata kadar indirdiniz mi? Bodrum katta yatay pis su ana borularını çizdiniz mi? Kolon ile pis su ana borusu bağlantılarını çizdiniz mi? Pis su ana borusunu bina dışında yer alan rögara kadar çizdiniz mi? k. j.7’ yi kullanarak MB değerine göre kolon boru çapını buldunuz mu? f.12’ten yararlandınız mı? Dikkatli ve titiz çalışma a. Tüm su kullanma yerlerinin yük değerlerini üzerine yazdınız mı? b. Yük değerleri toplamını kolonun ilgili bölümüne yazdınız mı? f. Sıcak su boru bölümleri üzerine boru çaplarını 15mm yazdınız mı? 5  6  7 8  Atık su boru çaplarının hesabının yapılması a. Tablo 2. Yük değerlerini toplayarak kolona doğru boru bölümlerine yazdınız mı? e. Musluk birimi değerlerini yazarken Tablo 2. Doğru kalem ve çizgi türü kullandınız mı? d. Boru çaplarını yazarken tablo 2.6’dan yararlandınız mı? c.10’ a göre aldınız mı c. Diğer boru bölümleri için aynı işlemleri tekrarladınız mı? Sıcak su boru çaplarının hesabının yapılması a.10’a göre boru bölümüne yazdınız mı? d. Kullandığınız çizim takımlarını düzgünce yerine koydunuz mu? 61 . En uçtaki su akıtma yerinden kolona doğru boru bölümlerinin toplam MB (musluk birimi) değerlerini yazdınız mı? d. h. Lokal sistemlerde sıcak su boru çapının 15mm alındığını hatırladınız mı? b.

Çalıştığınız yeri temizlediniz mi? Verimli çalışma a. Çizimi yaparken zorlandığınız yerler oldu mu? 62 . 9 f. Yaptığınız çizimi tekniğine uygun yapabilidiz mi? b.

Şekil 3.1. Ya da “kolon ve kirişlerden kesinlikle boru geçirilmemelidir” kuralın Aşağıdaki mimari plan üzerinde bulunan sembol ve işaretleri inceleyelim. BİR BİNANIN KOMPLE SIHHİ TESİSAT PROJESİ 3. Mimari Projelerde Kullanılan Semboller ve İşaretler Mimari planlarda her yapı elemanı belirli bir işaretle ve sembolle gösterilir.1) Binanın dış ortam ile temas halindeki duvarları dış duvar olarak adlandırılır. mutfak gibi bölümleri oluşturan duvarlarda iç duvar denir ve dış duvardan daha incedir.1. Mimari planlar çoğunlukla 1/50 ve 1/100 ölçeğinde çizilmektedir. tasarımı düşünülmüş bir binanın mimari kurallar uygulanarak çizilmiş projesidir. (Şekil 3. 3. 3. stadyum. iş merkezi. Yapı içinde oda. yönünü. dış görünümünü.1.  Bu projenin hesaplarının nasıl yapıldığını araştırarak kendi bilgilerinizle karşılaştırınız.  Çevrenizdeki mühendislik firmalarına giderek başından sonuna kadar bir sıhhi tesisat projesinin hangi aşamalardan geçerek yapıldığı hakkında bilgi edininiz.  Öğrendiğiniz bilgileri sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız. Diğer teknik elemanlar gibi sıhhi tesisatçılarda projelerle ilgili asgari düzeyde bilgi sahibi olmalıdır. Örneğin şofben yerleştireceğimiz yerin bacaya yakın olması gerekir. ARAŞTIRMA  Bitmiş herhangi bir sıhhi tesisat projesi bularak plan ve şema görünüşlerini inceleyiniz. Bacanın nasıl gösterildiğini bilirsek çizimimizi ona göre daha doğru yapabiliriz. pencerelerini vb ve bunların nasıl olacağını gösteren projedir.ÖĞRENME FAALİYETİ-3 ÖĞRENME FAALİYETİ-3 AMAÇ Bir binanın sıhhi tesisat projesini standartlarına ve tekniğine uygun olarak çizebileceksiniz. cadde ve sokağa göre konumunu. duvarlarını. Mimari plan.1’de mavi olarak gösterilen yerler 63 . binanın vaziyet planını. yapının kolonlarını. Binalarda bacalar da mevcuttur. Mimari plan bir konut olabildiği gibi. Sıhhi tesisat projesi çizerken bu sembol ve işaretleri tanımalıyız. gökdelen vb yapılar da olabilir. Mimari Projelerin Okunması Mimari plan.

Aşağıdaki planda eflatun renkli çizgiler pencereleri göstermektedir. Daha geniş konutlarda ise ebeveyn banyosu. Mimari planın niteliğine göre bina bölümleri farklılık gösterebilir.bacalardır.1) Şema görünüşünde ise binaya ait tüm kat sayısı kadar kat çizmemiz gerekir. Zemin kat bir giriş katıdır ve konutlar bu kattan başlar. 64 . wc (ikisi birlikte de yapılabilir). konutun büyüklüğüne göre bazı bölümler bulunur. Şekil 3.1’de bina bölümlerini görmekteyiz. Bazı projelerde çatı katı da gösterilir. su deposu ve hidrofor için kullanılan alanlar bulunabilir. Örneğin bir iş merkezi projesinde dükkânlar. Bina Katlarının Bilinmesi Mimari planlar. (bk. Binalara giriş çıkışı sağlamak amacı ile merdivenler bulunmaktadır. zemin kat planı ve normal kat planı bulunur. Sıhhi tesisat uygulamaları ıslak mekânlarda yapılır. Normal katlarda da daireler bulunur. bodrum katı ve bir normal katı çizmek yeterli olabilir.1’de hem banyo ve wc’ yi havalandırmak hem de tesisat borularını gizlemek için tesisat bacası görülmektedir. a. Mutfak. Şekil 3. Örneğin bina 6 katlı ise ve 6 katta birbirinden farklı ise hepsinin mimari planda çizilmesi gerekir. Mimari planlarda bina bölümleri. Pencereler ise yapının hemen her bölümünde bulunur. Konutlarda ise. Merdivenlerde çıkış yönü ok işareti ile gösterilir. herkesin kullanımına açık tuvaletler vs bulunur. Banyo. Şema görünüşü mimari plandan yararlanılarak çizilir. Plana baktığımızda bu ifadeden yararlanarak hangi kat olduğunu ve ölçeğini anlayabiliriz. Bodrum katta sığınak. Şekil 3. eğlence salonları. balkon. mutfak ve odalar hemen her konutta bulunur. Pencerelerin üzerine ölçülerini gösteren rakamlar yazılır. Binadaki bölümlerini iç duvarlar oluşturur. Banyo ve wc gibi alanlarda bulunan pencereler küçük boyutlu olurlar. b. kömürlük. Bina Bölümlerinin Bilinmesi Mimari planlar belli bölümlerden oluşur. kiler. banyo ve tuvaletlerin ortak adı ıslak mekânlardır. yapının birbirinden farklı tüm katlarını ayrı ayrı çizmek suretiyle oluşturulur. Her yapıda bulunmayabilir. kazan dairesi. Ya da bodrum kat haricinde 8 katlı bir binada tüm katlar aynı ise mimari planda. Bina içini gün ışığından yararlandırmak için ışıklık ya da aydınlık dediğimiz bölümler vardır. Planda her katın ismi ve ölçeği yazılır. Katlara göre baktığımızda bodrum kat planı. üzerlerine yazılır. antre gibi bölümler bulunabilir.

DUŞ Şekil 3.1: Mimari planlarda kullanılan işaret ve semboller 65 .

pencere. Örneğin. Sıhhi tesisat projesi çizilirken tüm mimari ayrıntıların çizilmesine gerek yoktur. Sıhhi tesisat projesi çizilirken de bu mimari plan kopya edilerek içine uç malzemeleri ve borulama tesisatları çizilir.3. balkon ve evin diğer bölümleri (oda. 66 . iç sıva ve dış sıva çizgileri tesisat projesi çizilirken mimari plandan çıkarılır. salon. Mimari planlar üzerinde duvar. tesisat bacası. ıslak mekanlar gibi) bulunur. kapı. kolon. Mimari Planların Çizilmesi Mimari planları mimarlar tasarlarlar ve çizerler. Mimari planlar 0.2 rapido kalemle çizilir. Şimdi aşağıdaki mimari projeyi çizerek komple bir sıhhi tesisat uygulama örneği yapalım. Mimari planlar projenin büyüklüğüne göre 1/50 ve ya 1/100 ölçekli olarak çizilir.2. baca gibi yapı elemanlarını yanı sıra merdiven.

SIĞINAK OTOPARK BODRUMKAT PLANI 1/50 Şekil 3.2: Bodrum kat mimari planı 67 .

ODASI O. ODASI O. ODASI . ODASI O.3: Zemin kat mimarı planı 68 BANYO O. ODASI BANYO Y. ODASI ZEMİN KAT PLANI 1/50 Y.GİRİŞ BALKON SALON SALON MUTFAK ANTRE WC WC ANTRE Şekil 3.

BALKON BALKON SALON SALON MUTFAK ANTRE WC WC ANTRE MUTFAK Şekil 3. ODASI 1. ODASI O. NORMAL KAT PLANI 1/50 69 Y. ve 3.. ODASI O. ODASI . ODASI Y. 2.4: Normal kat mimari planı BANYO BANYO O. ODASI O.

wc ve mutfağı bularak hangi uç malzemelerinin yerleştirileceğine karar veririz. Projede banyo.3. mutfağa eviye. 70 . Yerleştirme yapılırken birinci bölümde anlatılan bilgiler göz önüne alınmalıdır. banyoya da lavabo. şofben ve bulaşık makinesi. insanların ergonomik olarak kullanabilecekleri şekilde tasarlanmalıdır. oturmalı küvet ve süzgeç yerleştirilmesi uygun bulunmuştur. Islak mekânlar. çamaşır makinesi. Zemin kat ve normal katın ıslak mekânları aşağıdaki biçimde yerleştirilmiştir.3. klozet. Uç malzemelerinin birbirlerinin kullanım alanlarını engellememesi sağlanmalıdır. Burada wc’ye helâ taşı ve lavabo. Planların İçine Islak Mekânların Düzenlenmesi (Uç Malzemelerinin Yerleştirilmesi) Yukarıdaki mimari plana uç malzemelerini yerleştirmek için daha önce öğrendiğimiz bilgileri kullanmalıyız.

ODASI O. ODASI O.GİRİŞ BALKON SALON SALON MUTFAK ANTRE WC WC BM ANTRE BM Şekil 3. ODASI BANYO Y. ODASI ZEMİN KAT PLANI 1/50 Y.5: Normal kat ve zemin kat ıslak bölümlerin uç malzeme yerleşimi 71 BANYO O. ODASI O. ODASI .

ve 3. 2. NORMAL KAT PLANI 1/50 Y.3. ODASI . ODASI O.6: Normal kat ve 1. ODASI O.BALKON BALKON SALON SALON MUTFAK ANTRE WC WC BM ANTRE MUTFAK BM Şekil 3. ODASI Y.katların ıslak bölümlerin uç malzeme yerleşimi 72 BANYO BANYO O. ODASI O. ODASI 1..2.

Mümkün mertebe borular tavan ve döşemeden geçirilmemelidir. Kolonlara sıra ile numara verilir.4. Belirlenen kolondan hat alarak sırasıyla tüm uç malzemelerine dağıtım yapılmıştır.3. Kolonların özellikle klozet ve alaturka hela taşına yakın olmasına dikkat etmeliyiz. 73 . Aşağıda zemin ve normal katların soğuk ve sıcak su dağıtımları çizilmiştir. Dağıtım hattı üzerinde bina taşıyıcı sistemi (kolon. Boru tesisatlarının çiziminden önce soğuk su kolon yerlerini belirlemeliyiz. kiriş) varsa borular etrafından geçirilmelidir. mutfakta ise eviyeye sıcak su dağıtımı çizilir. Uç malzemeleri ile kolonlar arasındaki borular pis su akışını kolaylaştıracak şekilde çizilmelidir. batarya konulan yerler içinse soğuk su ağzının sağda olmasına dikkat edilmelidir. Atık su tesisatı için kolon yerleri belirlenir. Dağıtım yaparken taharet musluğunun solda. Hem tesisatın dağıtımının kolay olması hem de estetik açıdan boruların gözden uzakta olması nedeniyle wc kapısının arkası tercih edilmiştir. şofbenden sıcak su çıkışı alınarak banyoda küvet ve lavaboya. Soğuk su dağıtımı bittikten sonra. Atık su borularının muf yönleri ters çizilmemelidir. Borulama Tesisatlarının Çizilmesi Uç malzemelerinin çizimi bittikten sonra soğuk ve sıcak su boru tesisatı çizilir.

NORMAL KAT PLANI 1/50 74 Y. ODASI O. ODASI . ve 3. ODASI O..7: Normal kat ıslak bölümlerin borulama tesisatları Y. 2.BALKON BALKON SALON SALON MUTFAK ANTRE WC P3 P5 P2 BANYO BANYO P4 WC ANTRE MUTFAK BM BM P1 P6 Şekil 3. ODASI O. ODASI 1. ODASI O.

ODASI O.8: Zemin kat ıslak bölümlerin borulama tesisatları 75 O. ODASI O. ODASI ZEMİN KAT PLANI 1/50 Y.GİRİŞ BALKON SALON SALON MUTFAK ANTRE WC P2 BANYO BANYO P3 P5 P4 WC ANTRE MUTFAK BM BM P6 P1 Şekil 3. ODASI . ODASI O. ODASI Y.

Sonra kollektör çizilerek kollektör ile kolon yerlerinin çizimi yapılır. Atık su boruları da genellikle bodrum kat tavanından geçirilirler. Kat planında kolonlara verilen numaralar aynı şekilde bodrum kattaki kolonlara da yazılır.10: Bodrum kat borulama tesisatları 76 ŞEBEKEDEN .Zemin ve normal kat borulama tesisatı çizildikten sonra. Şebekeden binaya giriş borusuna vana – ana sayaç – vana çizilir. Soğuk kolon yerleri ile şehir şebekesi arasındaki bağlantılar çizilir. soğuk su kolon yerleri ve atık su kolon yerleri aynen bodrum katta da çizilir. Bodrum katta borular genellikle tavadan geçirilir. Pis su kolonlarının bina dışındaki rögarlara bağlantıları çizilir. SIĞINAK Tavandan R P1 P2 P3 P4 P5 P6 KANALA Tavandan OTOPARK S S BODRUM KAT PLANI 1/50 Şekil 3.

2. Bu projede bodrum kat.5. en sola P1 ve sırasıyla en sona P6 kolonu gelir. Sıcak su bağlantıları çizilir. O halde bu iki kolondan bir tel gibi tutup çektiğimizi düşünürsek. Buna göre kolon çizilerek uç malzemeleri yerleştirilir ve kat borularının bağlantıları çizilir. normal kat bulunduğundan şema görünüşünde bunları göstermemiz gerekir. Şema görünüşü değişik yöntemlerle çıkartılabilir. Plan Görünüşüne Uygun Şema Görünüşünün Çizilmesi Plan görünüşlerine ait tüm çizimler tamamlandıktan sonra şema görünüşüne geçilir. Bodrum katta kollektör gösterilir. Bodrum katta ise tavandan pis su ana kolonu çizilir ve rögara bağlantısı yapılır. Burada önemli olan kolonları birbirlerine göre konumlarının doğru olması ve kolonlar ile uç malzemeleri arasındaki bağlantıların doğru gösterilmesidir. 77 . normal kat ve 3. 1. Tesisatın en uç iki noktasında P1 ve P2 kolonları vardır. zemin kat. normal kat. Aynı şekilde temiz su kolonları ve bağlantıları çizilir. Şema görünüşü ile ilgili tüm veriler plan görünüşünden alınmalıdır.3.

NORMAL KAT Şekil 3. NORMAL KAT ÜST KATIN AYNISI ÜST KATIN AYNISI 2. NORMAL KAT ÜST KATIN AYNISI ZEMİN KAT BODRUM KAT R ŞEMA GÖRÜNÜŞÜ .11: Binanın tesisat planına göre şeması ÜST KATIN AYNISI ÜST KATIN AYNISI S S S S S S S S 78 Şebekeden S ÜST KATIN AYNISI 1.P1 P2 P3 P4 P5 P6 ÇATI KATI 3.

Pis su tesisatı gereçlerinin yük değerleri ve bağlantı borusu çapları aşağıdaki tablodan alınır. Alttaki katlar da aynı olduğu için kolona MB değerleri toplamı yazılır. Bu işlemi tüm uç malzemeleri için tekrarlarız.6.3.6’dan bulunarak yazılır. Sıcak su bağımsız olarak hazırlandığı için boru çapı hesabı gerektirmez.7) akış değeri bulunur. Tüm boru bölümleri bitirildikten sonra Tablo 2. Örneğin. Akış değeri tablosundan (Tablo 2. Yazılan yük değerleri toplanarak kolon yük değeri bulunur.5 olarak okuyup lavabo üzerine yazarız. lavabonun MB değerini tablodan 0. Bu konularda anlatılan bilgilerden yararlanarak projenin temiz su ve pis su boru çaplarını hesaplayalım. MB değerleri toplanarak boru bölümlerine yazılır. Atık su boru çapları da Yük Değerleri yardımıyla bulunur. Daha sonra boru kısımları (bölümleri) belirlenir. Atık Su ve Temiz Su Tesisatı Boru Çaplarının Hesaplanması Yukarıdaki proje ile ilgili boru çapı hesapları önceki konularda anlatılmıştı. Bu şekilde hesabı yapılan kattaki dağıtım borusunun ve kolonun MB değeri bulunmuş olur. Tüm uç malzemelerinin musluk birimi değerleri Tablo 2.6’dan boru çapları belirlenerek ilgili boru bölümlerine yazılır.6’dan bulunarak uç malzemelerine yazılır.6 kullanılarak MB değerlerine göre boru çapları tayin edilir. Bu boru çapları ilgili boru bölümlerine yazılır. Boru bölümlerinin yük değerleri ve akış değerine göre Tablo 2. Temiz su boru çapını musluk birimi yöntemini kullanarak hesaplayalım. Yük değerleri Tablo 2. 79 .

5 MB 0.5 MB 1/2" 1/2" 1/2" 0.5 MB 3 MB 1/2" 3/4" 1/2" 1/2" 1 MB 1 MB 0.5 MB 5 MB 2 MB 1 MB 1 MB 2 MB 0.5 YD 1 YD 1 YD O 50 O 50 O 100 ÜST KATIN AYNISI 1" 1" ÜST KATIN AYNISI 2.12: Şema görünüşleri 6 YD 1" 1" 12.5 MB 24 YD O 100 O 70 12.5 YD 1 MB 0.5 YD 2 MB 1 YD 2.5 YD 1 MB 1 MB 0. N.5 MB 5.5 MB 1/2" 1/2" 0.5 MB 3/4" 4 MB 1/2" 1/2" 5 MB 1/2" 0.5 MB 12 YD 44 YD O 100 O 100 8 YD 12 YD 24 YD O 100 O 70 O 70 36 YD O 100 32 YD S S S S S S S S O 100 O 100 44 YD 100 MB 2" BODRUM KAT S R ŞEMA GÖRÜNÜŞÜ .5 MB 12.5 MB 2 YD 1 YD O 70 4 MB 1/2" 3/4" 1/2" 3 MB 3/4" 1 " 5. NORMAL KAT 6 YD 6 YD O 70 O 70 18 YD ÜST KATIN AYNISI 1" ÜST KATIN AYNISI 1" O 100 ZEMİN KAT 8 YD 12.5 MB 12.P1 P6 P2 P3 P4 P5 ÇATI KATI O 70 O 100 O 100 O 100 O 100 O 70 1" 1" 7.5 MB 12 YD O 100 O 100 O 100 12.5 MB 1 " 1" 1" 7.5 MB 3/4" 1 MB 1 MB 1 YD 1/2" 0.5 YD O 50 2 MB 2 MB 1 MB 2 MB 1 YD O 50 1 YD O 50 O 50 3.5 MB 9.5 YD 2.5 MB 18 YD O 100 O 100 O 100 80 9 YD 9 YD O 100 ÜST KATIN AYNISI ÜST KATIN AYNISI 1.5 YD 3 YD 3 YD O 100 O 100 O 50 1 YD 6 YD 1" O 100 O 100 O 70 2. NORMAL KAT 4 YD 12.5 MB 1" 6 YD O 100 O 50 O 50 O 50 O 50 1 YD 1" 1" 9.5 MB 4 YD O 70 O 70 12 YD O 100 6 YD Şekil 3.5 YD O 50 O 50 O 100 O 50 3/4" 0. KAT 2 YD 1 YD 2.5 MB 12.

NORMAL KAT 12 YD 6 YD O 100 ÜST KATIN AYNISI 1" 6 YD O 70 O 100 Yukarıdaki şema görünüşü daha detaylı olarak iki parça halinde aşağıda verilmiştir.5 YD 1 YD 2.13: Şema görünüşleri 12. N.5 MB 2.5 MB 1/2" 1 YD 3. KAT 6 YD 1" 1" O 100 ÜST KATIN AYNISI 4 YD 12. NORMAL KAT 9 YD O 100 ÜST KATIN AYNISI 1" 8 YD O 70 O 70 O 100 ZEMİN KAT 12.5 MB O 50 3/4" 1 MB 1/2" 2 MB 0.5 MB 1" 2 MB 1 YD O 50 2 YD O 70 1 MB O 50 4 MB 1 MB 3 MB 1/2" 3/4" 1/2" 1/2" 2 MB 0.5 YD O 100 O 100 1" 7.5 YD 1 MB O 50 1 MB 1 YD O 50 O 50 O 100 O 50 1 YD 1" 5 MB 1 " 5.5 YD 12.P1 P2 P3 ÇATI KATI O 70 O 100 O 100 1/2" 3/4" 9.5 MB 24 YD O 100 12 YD 32 YD 44 YD S S S S 100 MB BODRUM KAT S ŞEMA GÖRÜNÜŞÜ A .5 MB 0.5 MB O 100 O 70 2. Şekil 3.5 MB 18 YD 81 1.5 MB 3 YD 0.5 MB 1/2" 0.

P4 P6 P5 O 70 O 100 1" O 100 1/2" 1/2" 1 MB 1 MB O 50 1 YD O 50 9.5 MB 3/4" 4 MB 1/2" 0.5 MB 4 YD 12 YD O 100 O 70 ÜST KATIN AYNISI O 100 6 YD Şekil 3.5 YD O 50 1/2" 3 MB 3/4" 1/2" 1/2" 2 MB 0.5 MB 0.5 MB 1 YD 1 YD O 50 O 100 6 YD O 100 3 YD 2.5 MB 1/2" 1 YD 3/4" 1 MB 2 MB 2 MB 1 MB 0.5 MB 5.5 MB 1" O 100 1" 12.5 YD 2 YD 1 YD O 70 O 50 O 50 1" 1" 1" 7.14: Şema görünüşleri 82 ÜST KATIN AYNISI 1" 12.5 MB 6 YD O 100 9 YD 18 YD O 70 O 100 ÜST KATIN AYNISI 1" 12.5 MB 24 YD O 100 O 100 8 YD 36 YD O 100 O 70 12 YD O 100 44 YD O 100 O 100 S S S S 2" R B ŞEMA GÖRÜNÜŞÜ .5 YD 12.5 MB 5 MB 0.5 YD 1 MB O 50 2.

 Kolon yerlerini aynı eksende bodrum kata çizmeyi unutmayınız. Bu işlem bittikten sonra rapido kalem ile çizime geçiniz. Rögara bağlantılarını yapınız. sağınızda kalan kolonları sağa.  Atık su borularını en az dönüş ile ve en kısa şekilde bina dışına çıkaracak şekilde çiziniz. solunuzda kalan kolonları sola çiziniz.  Soğuk su.  Gerekli tüm uç malzemelerini önce kurşun kalemle çizerek kontrol ediniz. Bu size zaman kazandıracaktır. Gerek soğuk su ve gerekse atık su borularını en uygun ve en kısa şekilde çiziniz.  En uçlarda bulunan su akıtma yerlerini belirleyiniz.  Sıcak su dağıtımını plan görünüşüne göre çiziniz.  Temiz su kolonlarını çizerek su dağıtımlarını plana göre yapınız.  Her boru bölümüne ait temiz su ve atık su boru çaplarını ilgili boru bölümü üzerine yazmayı unutmayınız.  Tesisata tam karşısından bakıyormuş gibi düşünerek. Örneğin bazı banyolara küvet koymak mümkün olmayabilir.  Soğuk su batarya ağızlarını sağ tarafa bırakınız.  Proje hakkında yeterli ön bilgiye sahip olunuz. Öneriler  Mimari projenin bodrum kat.  Her kolonu çatı katına kadar çıkararak planda verilen numaraları aynı sıraya göre kolon tepelerine yazınız. Uygun olmayanları tekrar çiziniz.  Mimari planları çiziniz. sıcak su ve atık su tesisatlarının boru çapı hesaplarını yapınız.  Sıcak su batarya ağızlarını sol tarafa bırakınız. .  Atık su kolonlarına belirli bir sırayı takip edecek şekilde numara veriniz. wc’ye.  Kolonlara bağlı uç malzemelerini ve atık su bağlantılarını çiziniz.  Soğuk su ve atık su kolon yerlerini önceki konularda anlatılan kıstaslara göre belirleyiniz.  Banyoya.  Temiz su şehir şebekesi ile kolon bağlantılarını çiziniz.  Planlar üzerinde ıslak mekânları düzenleyerek uç malzemelerini çiziniz.  Boru çapları hesaplarını Faaliyet 1’de verilen bilgilerden yararlanarak yapınız.  Atık su bağlantılarını çizerken pis suyun akış yönüne göre çiziniz. 83  Borulama tesisatlarını plan üzerine çiziniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları  Mimari projeyi inceleyiniz ve bölümlerine ayırınız.  Mimari planları aydınger kâğıdınızın altına koyarak kopya ediniz.  Plan görünüşüne uygun kolon şemasını çiziniz. mutfağa hangi uç malzemelerini yerleştirebileceğinizi belirleyiniz. ıslak mekânların yerlerini belirleyiniz. zemin kat ve normal kat planlarını inceleyiniz.

84 . 5. Arka sayfada yer alan cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 1.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Aşağıdaki soruları cevaplandırarak bilgilerinizi ölçünüz. wc ve mutfak bölümlerinin ortak adıdır? A) Kat planı B) Islak zemin C) Şema görünüşü D) Düşük döşeme Zorunlu olmadıkça soğuk iklimlerde temiz su boruları nerelerden geçirilmemelidir? A) Dış duvardan B) Asma tavan içinden C) İç duvardan D) Tesisat bacasından Aşağıdakilerden hangisine göre şema görünüş çıkarılır? A) Mimari normal kat planı B) Vaziyet planı C) Tesisatı çizilmiş plan D) Donatıları çizilmiş taslak planlar Bodrum katta temiz su boruları nereden geçirilmez? A) Bodrum kat tavanından B) Bodrum kat döşemesinden C) Bodrum kat duvarı sıva altından D) Bodrum kat döşeme altından Aşağıdakilerden hangisi mimari atık su bina dışı toplanma yeridir? A) Kollektör B) Vana C) Şehir şebeke borusu D) Rögar 2. 3. Aşağıdakilerden hangisi mimari plandaki banyo. 4.

şofben. Temiz su (musluk birimi yöntemi ile) ve atık su boru çaplarını hesaplayınız. Borulama tesisatlarını çiziniz. Buna göre. Bu faaliyeti gerçekleştirirken uyguladığınız her işlem sırası için kontrol listesinde işaretleme yapınız. Plan görünüşlerine uygun şema görünüşünü çiziniz. bulaşık makinesi) c. Verilen mimari planı çiziniz. d. çamaşır makinesi. SIĞ IN A K Şekil 3. (lavabo.PERFORMANS TESTİ PERFORMANS TESTİ Aşağıda size bir uygulama faaliyeti verilmiştir.15: Bodrum kat mimari planı BODRUM KAT 85 . Aşağıdaki mimari plan bodrum. Uç malzemelerini yerleştiriniz. alaturka helâ taşı. klozet. zemin ve iki normal kattan oluşmaktadır. küvet. e. süzgeç. b. eviye. a.

WC SALON BANYO Y.17:Zemin kat mimari planı 86 . ODASI MUTFAK KİLER ZEMİNKAT Şekil 3.

Rapido kalemi 4. Gönye (45 ve 60’lik) 5.18: Normal katlar mimari planı ARAÇ VE GEREÇLER 1. Tesisat şablonu 87 . ODASI BALKON MUTFAK KİLER 1. NORMALKATLAR Şekil 3. Uygun çizim ortamı 2. A4 aydınger resim kağıdı 3. ve 2.WC SALON BANYO Y. Te cetveli 6.

Pis su kolonlarına numara verdiniz mi? o. Zemin kat planını çizdiniz mi? c. Normal kat planında banyonun pis su kolon yerini çizdiniz mi? l. lavabo ve eviyeye kadar çizdiniz mi? g. normal kat şeklinde bölümlere ayırdınız mı? Bodrum kat. a. Şofbenden sıcak su alarak küvet. Dağıtım yaparken en uygun yerden geçecek şekilde boruları çizdiniz mi? d. Kolondan hat alarak tüm uç malzemelerine dağıtımını çizdiniz mi? c. küveti. Dağıtıcı (kollektör) ve kolon bağlantı borularını çizdiniz mi? k. bulaşık makinesi ve şofbeni çizdiniz mi? e. a. Uç malzemelerinin ıslak mekanlardaki yerlerini belirlediniz mi? b. Zemin katta temiz su kolon yerini belirlediniz mi? e. Uç malzemelerini yerleştirme kurallarına göre çizdiniz mi?  Borulama tesisatlarını plan görünüşüne çiziniz. ve süzgeci çizdiniz mi? d. Mutfağa eviye. Banyoya lavaboyu. zemin.PERFORMANS DEĞERLENDİRME PERFORMANS DEĞERLENDİRME KONTROL LİSTESİ  1  2 Mimari projeyi inceleyiniz ve bölümlerine ayırınız. a. Bodrum katta temiz su kolon yerlerini belirlediniz mi? h. çamaşır mak. Normal kat planını çizdiniz mi?  3 4 Plandaki ıslak mekanları düzenleyerek uç malzemelerini çiziniz. Tuvalete hela taşını ve lavaboyu çizdiniz mi? c. Normal katta temiz su kolon yerini belirlediniz mi? b. zemin kat ve normal kat mimari planlarını çiziniz. klozeti. a. Projedeyi bodrum. Normal kat planında WC’nin pis su kolon yerini çizdiniz mi? n. WC’nin pis su bağlantılarını çizdiniz mi? 88 Hayır Evet Sıra No Gözlemlenecek Davranışlar . Bodrum kat planını çizdiniz mi? b. Kolondan hat alarak tüm uç malzemelerine dağıtımını çizdiniz mi? f. Ana sayaç ve dağıtıcıyı çizdiniz mi? j. Banyonun pis su bağlantılarını çizdiniz mi? m. Şehir şebeke girişini çizdiniz mi? i.

3. Temiz su kolonlarını çizdiniz mi? i. u. Sıcak su dağıtımlarını çizdiniz mi? k. soğuk su ve sıcak su borularını çizdiniz mi? m. Pis su. Soğuk su boru çapı için MB değerlerini tablodan aldınız mı? b. Tablodan akış katsayısını buldunuz mu? h. Uç malzemeleri ile kolonlar arasındaki bağlantı borularını çizdiniz mi? h. a. Doğru kalem ve çizgi türü kullandınız mı? d. Temiz su ve pis suyun bodrum kat bağlantılarını çizdiniz mi? Soğuk su. Plan görünüşe göre tesisatı sağa ve sola açtınız mı? c. Pis su kolonlarını çizdiniz mi? d. Plan görünüşünden yararlanarak kat çizgilerini çizdiniz mi? b. q. s. pis su borularını 0.5 kalemle çizdiniz mi? 5  6  7 Plan görünüşüne uygun şema görünüşünü çiziniz. Çalıştığınız yeri temizlediniz mi? 89 . Tablodan MB değerlerine göre boru çaplarını buldunuz mu? d. Bulduğunuz boru çaplarını boru bölümlerine yazdınız mı? e. Yaptığınız işlemleri kontol ettiniz mi? e. Pis su yük değerlerini tablodan alıp uç malzemelerine yazdınız mı? f. Hela taşı ve klozetlerin pis su boru çaplarını 100 olarak belirttiniz mi? Dikkatli ve titiz çalışma a. Çalışırken yeteri kadar sabırlı ve dikkatli oldunuz mu? b.p. Yük değerleri toplamını bularak boru bölümleri üzerine yazdınız mı? g. Zemin kat uç malzemelerini çizdiniz mi? l. Temiz su boru dağıtımlarını çizdiniz mi? j. Kullandığınız çizim takımlarını düzgünce yerine koydunuz mu? f. sıcak su ve atık su boru çaplarını hesaplayınız a. Akış katsayısına ve yük değerlerine göre tablodan boru çaplarını bularak boru bölümlerine yazdınız mı? i. r. Kolon numaralarını kolonların üstlerine yazdınız mı? f. Kolonların havalandırma borularını çizdiniz mi? e. t. Tablolardan gerektiği gibi yararlandınız mı? c.  Zemin kat planında da pis su için aynı işlemleri yaptınız mı? Bodrum katta pis su kolon yerlerini buldunuz mu? Rögar yerlerini belirlediniz mi? Pis su kolonlarının rögarlara bağlantılarını çizdiniz mi? Pis su borularını en kısa yoldan bina dışına çıkardınız mı? Temiz su borularını 0. Kolonlara göre uç malzemelerini çizdiniz mi? g. Bodrum kat şema görünüşünü plan görünüşüne göre çizdiniz mi? n. Toplam MB değerlerini buldunuz mu? c.

Hesapları tekniğine uygun yapabildiniz mi? DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevaplarınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Yaptığınız çizimi tekniğine uygun yapabilidiz mi? b. Eksikliklerinizi. 90 . 8 Verimli çalışma a. faaliyete dönerek. araştırarak ya da öğretmeninizden yardım alarak tamamlayınız. Çizimi yaparken zorlandığınız yerler oldu mu? c.

çamaşır mak. PERFORMANS DENETİM LİSTESİ Bitirdiğiniz faaliyetin sonunda aşağıdaki performans testini doldurunuz. e. Soğuk su. küveti. a. klozeti. Aşağıda verilen uygulamaları yapınız. a.Normal kat planını çizdiniz mi? Plandaki ıslak mekanları düzenleyerek uç malzemelerini çiziniz. Normal katta temiz su kolon yerini belirlediniz mi? b. Islak mekanları belirlediniz mi? Bodrum kat. zemin kat ve normal kat mimari planlarını çiziniz. a. (bodrum. Zemin kat planını çizdiniz mi? c. Projede bodrum. ve süzgeci çizdiniz mi? d. Mutfağa eviye. bulaşık makinesi ve şofbeni çizdiniz mi? e. Soğuk su. Kolondan hat alarak tüm uç malzemelerine dağıtımını çizdiniz 91  3 4  Hayır Evet Sıra No Gözlemlenecek Davranışlar . normal) Plan görünüşüne uç malzemelerini yerleştiriniz.Uç malzemelerinin ıslak mekanlardaki yerlerini belirlediniz mi? b. Planın şema görünüşünü çıkarınız.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Aşağıda size bir uygulama faaliyeti verilmiştir. “Hayır” olarak işaretlediğiniz işlemleri modül bilgi sayfasına dönerek ve öğretmeninizden yardım alarak gidermeye çalışınız.Uç malzemelerini yerleştirme kurallarına göre çizdiniz mi? Borulama tesisatlarını plan görünüşüne çiziniz. Mimari planı aydınger kağıdına çiziniz. sıcak su ve atık su boru çaplarını hesaplayınız. c. Çevrenizdeki proje bürolarından küçük bir mimari plan edininiz. zemin. Bu faaliyeti gerçekleştirirken uyguladığınız her işlem sırası için Performans Denetim Listesi’nde işaretleme yapınız. d. zemin ve normal katları tespit ettiniz mi? b. b.Bodrum kat planını çizdiniz mi? b.Banyoya lavaboyu. a. a.  1  2 Mimari projeyi inceleyiniz ve bölümlerine ayırınız. sıcak su ve atık su boru bağlantılarını çiziniz. Tuvalete hela taşını ve lavaboyu çizdiniz mi? c.

q. Temiz su kolonlarını çizdiniz mi? i. d. a. Temiz su ve pis suyun bodrum kat bağlantılarını çizdiniz mi? Soğuk su. f. Toplam MB değerlerini buldunuz mu? c. r. l. Pis su. Plan görünüşünden yararlanarak kat çizgilerini çizdiniz mi? b. Uç malzemeleri ile kolonlar arasındaki bağlantı borularını çizdiniz mi? h. t. soğuk su ve sıcak su borularını çizdiniz mi? m. Kolon numaralarını kolonların üstlerine yazdınız mı? f. pis su borularını 0.5 kalemle çizdiniz mi? 5 6  Plan görünüşüne uygun şema görünüşünü çiziniz. lavabo ve eviyeye kadar çizdiniz mi? Bodrum katta temiz su kolon yerlerini belirlediniz mi? Şehir şebeke girişini çizdiniz mi? Ana sayaç ve dağıtıcıyı çizdiniz mi? Dağıtıcı (kollektör) ve kolon bağlantı borularını çizdiniz mi? Normal kat planında banyonun pis su kolon yerini çizdiniz mi? Banyonun pis su bağlantılarını çizdiniz mi? Normal kat planında WC’nin pis su kolon yerini çizdiniz mi? Pis su kolonlarına numara verdiniz mi? WC’nin pis su bağlantılarını çizdiniz mi? Zemin kat planında da pis su için aynı işlemleri yaptınız mı? Bodrum katta pis su kolon yerlerini buldunuz mu? Rögar yerlerini belirlediniz mi? Pis su kolonlarının rögarlara bağlantılarını çizdiniz mi? Pis su borularını en kısa yoldan bina dışına çıkardınız mı? Temiz su borularını 0. g. Kolonlara göre uç malzemelerini çizdiniz mi? g. Bodrum kat şema görünüşünü plan görünüşüne göre çizdiniz mi? n. Soğuk su boru çapı için MB değerlerini tablodan aldınız mı? b. a. h. Sıcak su dağıtımlarını çizdiniz mi? k.c. m. s. j.  mi? Dağıtım yaparken en uygun yerden geçecek şekilde boruları çizdiniz mi? Zemin katta temiz su kolon yerini belirlediniz mi? Kolondan hat alarak tüm uç malzemelerine dağıtımını çizdiniz mi? Şofbenden sıcak su alarak küvet. n. Kolonların havalandırma borularını çizdiniz mi? e. sıcak su ve atık su boru çaplarını hesaplayınız.3. e. i. Pis su kolonlarını çizdiniz mi? d. u. k. Zemin kat uç malzemelerini çizdiniz mi? l. Plan görünüşe göre tesisatı sağa ve sola açtınız mı? c. Temiz su boru dağıtımlarını çizdiniz mi? j. o. Tablodan MB değerlerine göre boru çaplarını buldunuz mu? 92 . p.

Yaptığınız işlemleri kontol ettiniz mi? e. Kullandığınız çizim takımlarını düzgünce yerine koydunuz mu? f. Çalışırken yeteri kadar sabırlı ve dikkatli oldunuz mu? b. Bu değerlendirmeler için öğretmeninize başvurunuz. Bulduğunuz boru çaplarını boru bölümlerine yazdınız mı? e. Pis su yük değerlerini tablodan alıp uç malzemelerine yazdınız mı? f. Hesaplamaları modülde anlatılan esaslara göre yapatınız mı?  8 Modül ile ilgili durumunuz öğretmeniniz tarafından uygulanacak performans denetim listesi sonuçlarına göre değerlendirilecektir. Hela taşı ve klozetlerin pis su boru çaplarını 100 olarak belirttiniz mi? Dikkatli ve titiz çalışma a. Akış katsayısına ve yük değerlerine göre tablodan boru çaplarını bularak boru bölümlerine yazdınız mı? i. Çizimi yaparken zorlandığınız yerler oldu mu? c. Çalıştığınız yeri temizlediniz mi? Verimli çalışma a. Yaptığınız çizimi tekniğine uygun yapabilidiz mi? b. Bu değerlendirmeyi öğretmen yukarıdaki performans denetim listesine veya kendi belirleyeceği ölçütlere göre yapacaktır. Doğru kalem ve çizgi türü kullandınız mı? d. Yük değerleri toplamını bularak boru bölümleri üzerine yazdınız mı? g. Tablodan akış katsayısını buldunuz mu? h. 93 . 7 d. Tablolardan gerektiği gibi yararlandınız mı? c.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ-1 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 D C A C D C B C A ÖĞRENME FAALİYETİ-2 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 B D A D B C ÖĞRENME FAALİYETİ-3 CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 B A C A D 94 .

95 . Tesisat Teknolojisi İş ve İşlem Yaprakları II. Ankara.T. 2004. G. Yapıda Sıhhi Tesisat.Ş.  Vitra Seramik Sağlık Gereçleri Ürün Katalogu.Sınıf.Dr.F. Matbaası. Emel Matbaacılık. Devlet kitapları Müdürlüğü. 2003. 1984  Fırat Plastik Ürün Katalogu  Hakan Plastik Ürün Katalogu  Pilsa Ürün Katalogu  Serel Montaj El Kitabı. 1987. Serel Seramik Sanayi ve Ticaret A.E. Etem Sait ÖZ. Isısan Çalışmaları No: 147. İstanbul. Ankara.ÖNERİLEN KAYNAKLAR ÖNERİLEN KAYNAKLAR  Dr. Sıhhi Tesisat ve Isıtma Bölümü Bilgi – İşlem – İş Yaprakları Sınıf II. İstanbul.  Makine. 1997  Y. Sıhhi Tesisat.Ü.  KUMRAL Sabri. SIDAL Cavit.Y. SIDAL Cavit. Mühendisi KÜÇÜKÇALI Rüknettin. Etem Sait ÖZ.

Öz. Birsen Yayın Evi. İstanbul 2004 ISISAN. Ankara. Ethem Sait. Sıhhi Tesisat. Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları. İstanbul MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI. Yapıda Sıhhi Tesisat. Sıhhi Tesisat Proje Hazırlama Teknik Esasları. Montaj El Kitabı. İstanbul. Makina Mühendisleri Odası Yayın No: 122. Sınıf. İstanbul. 1999 DOĞAN Hikmet. 2001 SEREL. Lazer Ofset.KAYNAKLAR KAYNAKLAR       SIDAL Cavit. Isısan Çalışmaları Yayın No: 272. 1987 KUMRAL Sabri. Tesisat Teknolojisi İş ve İşlem Yaprakları 11. 1993 96 . İstanbul. Tesisat Meslek Matematiği.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful