MELAMILiK (MELAMETiYYE) VE MELAMILER

Umit KILI<;*

Ozet
Bu cahsmada Melamiligin tesekkiilii, gelisimi; dayandigi dusunce, felsefe ve anlayis; Melami anlayisma bagh olanlann tarikat yasamlanndan sekillenmesi ozetler, Melamilikten irdelenmesi dogan fiitiivvet islenecektir. Bu

anlayisi ve Melamiligin

sorunsahmn

cahsmayi daha anlasihr kilmak icin bashklandirmalar yapilmis ve konular bu bashklar altmda incelenmistir .

Anahtar Fiitiivvet, Sufi.

Sozcukler:

Melamilik,

Melametiye,

Melamiler,

Melamilerde

Tasavvuf,

I. Giri~
Melamilik, tasavvuf tarihindeki marjinal tavnyla kendini belli eden ve dikkatleri iizerinde toplayan bir olusumdur. Tasavvuf diisiincesinin olusmaya ve tarikatlann basladigi donemde kendini gosteren Melamilik, agirhkh ortaya cikmaya bolgesindeki

olarak Horasan

temerkiiziiyle' dikkat cekmistir. Melamet erenlerine ve bu yolda ilerleyenlere "Melameti" ya da "Melami" adi verilmistir. Melamilerin Horasan bolgesindeki yogunlasmasmdan dolayi

onlara "Horasan Erenleri, Horasan Erleri" de denmektedir. Ancak bu isimlerle amlanlann hepsini Horasan'h sanmamak gereklidir. Ciinkii Horasan'h olmadigi hal de "Horosani"

sayilanlar da olmustur. Bunlardan bir tanesi, Hoy'Iu.' Abdal Musa adh Melamidir.

* Afyon
I

Kocatepe Universitesi

Turk Dili ve EdebiyatI btiliimii ogrencisi adi zecen Arrata

y ogunlasma, bir yerde toplamna

2 Hoy sehrinin tarihi M.O. 3000-4000 yillanna dek uzamr. Tarihciler, Sumer kaynaklannda isimli bolgenin bugiinkil Unniye ile Van sehirleri arasmdaki bolge oldugunu belirtmist

nitroPDF'professional
download the free trial online en nttropdf.comrprofeesronal

Tarihsel Peygambere

siirecte kadar

degerlendirdigimizde, gotiiriildiigiinii

Melamiligin Ancak

baslangicnu Melamilik

arastmrken asil gelismesini

Hz. 9.

gormekteyiz.

yiizyildan itibaren Horasan ve cevresinde yaprmstir. Tasavvufun dinginlik vermesi, Melamiligin taraftar bularak gelismesine

insan ruhuna huzur ve

katki saglannstir. Melami Bu yillarda Buna kamt

temsilcilerinin

biiyiik cogunlugu

Kabil, Herat, Horasan

ve Nisabur'Iudur.

Melamiligin Tiirkmenler arasmda da yayildignu kaynaklardan gorebilmekteyiz.

olarak Tiirkmen olan Ali Abo, Muhammed Masuki, Tusi ve Siileyman Tiirkmani gibi seyhleri gosterebilmekteyiz.

Sufiler3 arasmda Ebu-Tiirab-i Nahsebi, Hamdfin-i Kassar, Ahmed-i Hidraveyh, iistadi ve Sakiyk-i Belhi'nin Ebu-Osman'ul-Hryri miiridi Hatem-i Asamm, Ebu-Hafs'ul-Haddad,

onun

onun damadi

gibi 9. yiizyilda yasayanlan ve Abdullah b. Munazil gibi 10. yiizyihn ilk

yansma yetisenleri ilk Melamet erbabi olarak gorebiliriz, Buna dayanak olarak Kassar'm Melametiyye 'yi yaymasi, Ahmed-i Hidravey'in Fiitiivvetle4 amlmasi, Ebu-Hafs'ul-Haddarl'm fiitiivvet hakkmda sozlerinin bulunmasi ve ona "Ehli Meldmet Seyhi" denilmesi, Abdullah b. Miinazile "Meldmetiler Seyhi" sifatmm yakistmlmasnu gosterebiliriz.

11. yiizyilda yasarms olan Ebu-Abd'ur-Rahman-i

Siilemi; kiiciik, fakat verdigi bilgilerin
5

niteligi bakimmdan onemli olan ve degerlilik teskil eden "Ar-Risdlet'iil-Meldmetiyye"

adh

risalesinde din ehlini; Zahir bilginleri, Havas yani Sufiler ve Melametiler diye 3' e aytrrms ve Melameti en iistiin derece olarak gostermistir. Siilemi, kendi yiizyilmda yasarms bazi adlan da eserinde anmaktadir. Bu kisilerin 'Melameti' sohretiyle tamnan kisiler oldugundan ve

Melametle ilgili sozlerinin bulundugundan bahseder. Bunlardan bir kacmm isimleri soyledir: Ebu-Amr b. Nuceyd, ismail b. Nuceyd, Ebu Yezid-i Bistami.

Melamilik,

kaynaklarda

"Melametiye"

adiyla da sikhkla

gecer. Melamet,

kmamak

anlammdaki levm kokiinden tiireyen bir deyim olup kendini kmamak, kmamaya sebebiyet verecek tavirlar ortaya koymak anlamlanm tasir. Bir tasavvuf terimi olarak Melamet iyi ve olumlu yonleri saklayip, kmamaya konu olacak yonleri aciga cikararak yalmz Allah

Yazmuzda "Sufi" kelirnesini, Melamilik haricindeki tasavvufi orgutlerin muritlerini kastetmek icin kullandik. Farkh kullammlar, yazmm icinde belirtilerek anlam genisligi saglanrmstir. 4 "Futuvvet" konusuna yazmm ileriki boliimlerinde aynntilanyla deginilecektir. 5 Bu eserden ilk defa bahseden R. Hartmann'drr.(Z.D.M.G Band LXXII, P. 193-198). Hartmann'm 'Der islamiche Orient'te cikan makalesini(indeks-III), Kopruluzade Ahmet Cemal Turkceye cevirmistir.ffrarulfilnun Edebiyat Fakiiltesi Mecmuasi, Sene:3, SaYl:6; Nisan-Mayis 1940. Ist Mat. Amire1924- 1340; syf. 277-332)
3

nitroPDF'professional
download the free trial online en nttropdf.comrprofeesronal

karsismda gerceklestirilen annmayi esas almak seklinde olusan tutumun adidir. Bu tutumun neticesinde nefsi asagilayip Allah sevgisini yiiceltmektir.

Melamiler isimlendirme icin Kur'an-l Mecidin 5. suresindeki, "Ey inananlar, icinizden kim ctkar da dininden donerse Allah, onlara bedel oyle bir kavim getirecektir yakznda ki a, onlan sevecek, onlar da onu sevecekler, inananlara karst alcakgonidlii, kdfirlere karst yiice olacak alan a kavim; Allah yolunda savasacaklar onlar ve hicbir kznayanzn kznamaszndan korkmayacaklar. Bu, Allah
'in

liafu ve inayetidir ki diledigine verir ve Allah/in ltafu boldur, 0

her seyi bilendir." mealindeki ayeti kerimeye dayanmaktadir.

"Ibadetini gizleyip gunahlanm aciga vuran, her tiirlii riyadan ve kendini begenmislikten siddetle sakman, giyim kusamlannda isaret maksadiyla hirka, tac gibi ozel bir kiyafet

kullanmayan, hatalannm ve giinahlannm aciga cikmasiyla insanlann kmamasmdan hoslanan, aynca kmana kmana nefsini ezecegine ve sonucta onu dogru yola getirecegine inanan ve bu yolda iIerleyenlere MELAMET veya MELAMi denir.

'Terk edip namu nisani giy Meldmet hirkastn, Bu Meldmet hzrkaszndan nice sultan gizlidir. ' ismail Masuki "
6

Bu haliyle Melamilik terimini 3 anlam bashgi altmda toplayabiliriz:

a) Kmayamn kmamasmdan korkmamak b) Hayn gizlemek ve serri aciga vurmak c) N efsi kotiilemek

Melamilik su 3 temele dayamr:

./

Allah'm getirmek

buyrugumufarzlanm)

ve peygamber

emrini(siinnetlerini)

yenne

./ ./

Kalp kirmamak Ekmegini alm teriyle helal yoldan kazanmak

6

ALTINOK, Baki Yasa. Hac! Bayram Veli Bayramilik Melamiler ve Melamilik. Oba '

nitroPDF'professional
download the free trial online en nttropdf.comrprofeesronal

Baska bir deyisle. Bilmek. Melamiler istek ve durumlanm herkesten gizlerler. sikhkla bulusarak aralannda sohbetlerde bulunurlar. Bu ise de "Goniil Paklama" denir. Yay.11 0 agacm cicekleridir. bu da masivayi" kalpten atip orada yalmzca Allah"t misafir etmektir. yani Baskan. Bu yolun yolcusu olabilmek icin de her seyden once insamn kendisindeki gurur ve sehveti kirmasi ve diger insanlan da hos gormesi lazlmdlr.comrprofeesronal . olmak da ikiliksiz birlige ulasmaktir. "Meldmilik ve Bektasilik" adh kitabmda insan ve tann arasmdaki iliskiyi Melami anlayisi cercevesinde soyle degerlendirmistir: " Insamn yaradihsmda gaye. Bazi kavramlar. tann nurundan bir krvtlcimdir. Goniil paklamamn yolu daima hakikat iizerine sohbet etmekten gecer. Muslumanlarca belli zamanlarda okunmasi adet olan dualar. Dualar. Hakikat da ozii ve Prof. Tanrr'yi bilip tammak ve O'na ulasip kavusmaktir. Melamilik ve Bektasilik. Tann ahlaki ile ahlaklanmak ve Tann sifatlanyla sifatlanmak ve bu suretle de kalbi ilahi nur ile aydmlatmakla miimkiindiir. Melamilere gore her insan Allah'm adlanndan bir tanesinin mazhandir ve ezelden ebede 0 ad ile kalacaktir. Kuran ayetleri 9 Zikirler. Bu da Tann'mn emrettigi iyilik ve giizellik yollanndan gitmekle miimkiin olur. istidatlan(yetenekleri) olcusunde hakikat iizerine yaptiklan sohbetlerden feyz ahrlar ve bunlarla yetinirler. Melamilikte sembollestirilmistir: "Seriat. hakikati anlamaktir. nefsin isteklerini kirma II SUNAR. bulmak. acik ve secik olarak onu gormektir. Cavit. nafilerle ibadetleri cogaltmaz ve riyazete" Iiizum gormezler. Marifet. An 8 nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf.dunyaya ozgii her sey. Ruh. meyveleridir.. Ankara Universitesi ilahiyat Fak. bir agactir. Tarikat lezzetidir. Onlar kesif ve kerametlere de onem vermezler. namzet(aday) ile Allah arasmda aracihk eder. anmalar 10 Nefsin isteklerine boyun egrneden yasama. Bu goniil paklamada Seyh. Melamilikte evrad" ve ezkar" makbul degildir. Sunar. Aksi takdirde riyakarhk yaptiklanm diisiiniirler. Bu sebepten dolayi Melamiler. Tannya en yakm yol goniildur...Melamilikte ozel bir kiyafet yoktur. Melamilikte ilk i~ kalbi tezkiye(aklama) ve tasfiye(antma)dir ki. Dr. .12 7 lTanrt'nm dismdaki varhklar. 2.

Tarikatlar kendi yontembilimlerini halktan kopma siirecine girince buna karst cikanlann baslamistir.Seyyid Serif el-Ciircani. 19 nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. Melamiler Tasavvufun Ieinden Mutasavvdlara Karst Dogmu~tur Tasavvuf gelmistir. Ta'rifat'taki Melami maddesinde Melamet diisiincesinin islam diisiincesindeki yerini su sekilde ifade etmistir: "Melamiler. tekkele~me beraber siirecinde aslolan mahiyetini kaybetme asamasina halktan gelistirip Onceleri halkla olan tasavvufcular. kula hidayet ulastigi zaman insan kabiliyeti kadar paya sahip olabileceklerini diisiinerek iradeye tamamen teslim olurlar. Sonrasmda da bu kurallara siki sikrya uyarak mecburiyet ve sorumluluklanm bilir. gayb alemindeki varhgiyla itibara ahrlar. Tekke. dergah gibi mekanlarda bulunurlar ve buralarda sohbet ederlerdi. vakiflar evkaf idaresince kabul gormus. Seyh olacaklan smava tabi tutmak ve seyhliklerini onaylamak icin "Bab-z Mesihat-i Ulya"ya bagh "Meclis-i Me~ayih"(Seyhler Meclisi) kurulmus. islemis oldugu fillerden pismanhk duyar ve tovbe istigfar ederse. Bunlar. sorumluluklanm yerine getirmez. padisah tarafmdan bu meclise azalar ve reisler tayin edilmis. anlayisi. Cavit. da sesleri yavas yavas cikmaya Sufiler cogunlukla halktan kopuk ve sehir dismda yasarlardi. Melamilik ve Bektasilik. Boyle olunca da bunlann irade ve ilimleri Allah'm ira de ve ilmine aykm olmaz. ic diinyalannda olam disa vurmayan bir topluluktur. padisah degistikce beraatlann 12 SUNAR. S. Melamilige giren her miirit oncelikle seriat ve tarikat adab ve erkamm ogrenir. yaptigi hatamn karsihgmdaki cezayi cektikten soma Melami mensuplan tarafmdan tekrar cemiyet ve sohbete ahmr.comrprofeesronal . benim ozel kubbelerimin altzndadzr ve onlan benden baska kimse tanzyamaz. esaslara aykm davramslarda bulunursa. tekkelesmeyle beraber uzaklasmaya ve onlan dislamaya baslamistir. Kendilerini Tann'ya adanus ve teskilatlanmistilar. Eger miirit. ihlasm kemalini elde etmeye gayret gosterdiklerinden her seyi dis diinyadaki sekliyle degil. haklannda su kutsi hadis irad edilen topluluktur: 'Benim veli kullarim. Miirit. Bu saatten soma bu kisinin Melami sohbetlerinde bulunmasi ve Melami cemiyetine girmesi yasaklanrms olur. zaviye. Giyim ve kusamlanyla da halktan aynlan sufiler vakiflarla beslenmekteydiler. Bunlar. II. ' " Melamiler. ileri gelenler ve mensuplar kendisini uyanrlar.

Golpmar'h bu durumu soyle tarif etmektedir: " . Melamilerin paylasim konusundaki diisiincelerini ifade etmektedir. istanbul.14 13 M GOLPINARLI. S. 244 . kendi kazanciyla yasamasi ve bu yolla da yasatmasi hususunda birlestiler. Abdulbaki. Abdulbaki. insam hayallere diisiiriir. iyilikle gostermeyi reddeder. tasavvufun icinden patlayan bir reaksiyondurF'' Melamiler. Melameti. ask ve cezbeyle savunurlar.. Zikir. zaviye. hor gonilemeyecegini diisiinerek halki kotiilemeyi reddetmislerdir. hakikatteyse ne senin ne benim. bu yol sufilerin taclanna. Melamiler kendilerini herkesten asagi ve degersiz gormeyi bir ~iar(ayirt edici iyi adet) bilmislerdir. Inkilap Kitabevi. onu diisiinmekten baska tiirlii olamazdl. sufilerin "zikir" ve "Tann'ya ulasmada izlenen yol"daki anlayisma da karst durmuslardir . "Tann'yi zikir onun kudretini. yakistirmalarda giyim ve kusamlanyla. anlayisma da karst durmuslar ve vakif anlayismm tasavvufun sufilerin vakif celistigini gayesiyle diisiinmiislerdir. Melameti anlayis. tarih vok." sozii. irfanla. vanm yogunu halka vermekten baska bir sey olamazdi. Milenyum Yay. Melamet ehli kendini zahitlikle. zahir" gibi bulunuyorlardi. dergah gibi mekanlar degil. halktan kopuk olmamn tasavvuf ters oldugunu. Tasavvuf ehli ayn bir ziimre haline gelmis ve iktidar da bunlan eline alrmsti. Istanbul. Tann'ya zikrin degil fikrin sayesinde.. anlayisma tasavvufun halkla kimsenin yasanabilecegini. onceleri halkm hosgoru ve giivenini kazanrms kimseler iken sonralarda aynlmislardi. iic bes hal ehlinin toplandigi neresi olursa olsun herhangi bir yerdi. tasavvufun icinden tasavvuf ehline karst duran bir tepkidir. Turkiye 'de Mezhepler ve Tarikatlar. Onlara gore varhgmi Hakk'a vermek. ulasilabileceklerini Onlar. Melamiler. biiyiiklerden saygz gormelerine.163 nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. 2000. Melamilere gore sohbet yeri tekke. halka biiyiik goriinmelerine karst. sufilerin yukanda belirtilen davrams ve yasayisma bir tepki olarak dogmustur.yenilenmesi adet haline gelmisti..comrprofeesronal . Tasavvuf.. hatta deli edebilir. Halka "avam. S. tore ve terimleriyle halktan Halki kotiileyip kendilerini arif sayiyorlardi. zahid. Melametiler. tarikatta hem senin hem benim. hirkalartna. Melamet nesesini benimseyenler arasmda soylenegelen "Seriatta bu senin bu benim. Onlara gore bu tip girisimler halka kendini begendirme cabasma diisiisten baska bir sey degildir. Bu sebeple onlar herkesin vakifla degil. GOLPINARLI. hikmetini seyretmekten. Seyh ve dervisler. iktidarlara satzlzp vakiftan gecinmelerine.

15 "Rabbinin yo luna hikmetle ve giizel ogiule c. 108. ceragculambaci). http://www. mensuplann ozel giyimiitac. Abdulbaki. zikredilen muayyen tann adlan. ferrasisupurgeci). S.comrprofeesronal . meydanci. vb. Tasavvufa Kuran-l Kerim'de rastlanmaz. yani 0 tarikatzn kurucusu yahut kurucusu oldugu kabul edilen birisi vardzr. miiritler arasmda seyhe dogru. Tarikatm dstdne denen pir makami.asp?Kuranid=12&AyetNo=108&I3. Turkiyc'de Mezhepler ve Tarikatlar. 0 bir diisiiniisler ve hisler iiriiniidiir. gibi dereceleri.17 Burada bir silsileden bahsedilir. Ayet). kendi yolundan sapanlarz daha iyi bilir ve Ayet). kulun temiz kalbine yerlestirir.v=003.Melameti ehli. kerner.x=0&I3. "(Yusuf Suresi.v=003. Hilafet silsilesi ona ulasan halifeler.tr/kuraniayet.11:13 http://www.agzr ve onlarla en giizel bir tarzda miinakasa ve miibahasede bulun. tekkede kahveci.gov. her seyden once imamn saglamhgma ulasmak icin bir vasztadlr.11. benim yolum."(Nahl Suresi.). Tarikatm amact tasavvuftur.gov. III. bana uyanlar da 0 cesit cagtrmada ve Allah'i tenzih ederim ve ben miisriklerden degilim. hirka.11:12 17 GOLPINARLI. Her tarikatm bir silsilesi yani icindekilerin birbirine bagh oldugu bir srrasi mevcuttur. hdnkaah denen biiyiik tekkeleri. makam bakimmdan ondan asagi sayilan dergahlan.tr/kuraniayet.. Allah'a ulasmak icin izlenen yolda elde tutulan bir fenerdir. Suphe yok ki Rabbin.11. halifelerin irsada mezun ettig] seyhler ve bu seyhlere intisap etmis miiritler mevcuttur.asp?Kuranid=16&AyetNo=125&I3. daha iyi bilir dogru yolu tutanlarl.diyanet. Bu sozle anlatmak istedigini su ciimlelerle ifade eder: "Tam tarikatta pfr. adab ve erkam. Abdulbaki Golpmarh. Arapca bir sozciiktiir ve "yol" anlamma gelir. Kuran'm su mealdeki ayetlerini kendilerine dii~iinii~benimsemislerdir: "De ki: Iste bu.diyanet. Bu bakimdan tasavvuf kalp aynasim temizleyecek ve oraya ilahi nurun yansimasma temin edecek tek vasztadlr. amel ve muamelat gibi mezhepsel bir sisteme sahip degildir. tiirbedar. MeHimilik Bir Tarikat nudir? Tarikat. Ciinkii iman akilla dogmaz ve artmaz.10.16 0. konargocerleri konaklatmak icin kurulmus zaviyeleri.x=0&I3. kendisine gore teskilati.201O. "Tiirkiye'de Mezhepler ve Tarikatlar" adh kitabmda "tam tarikat" sozimden bahsediyor. Bu durumda tarikata da "Allah'a ulasmak icin izlenen yol" tammuu yapabiliriz. Gazali'ye gore tasavvuf. fakat Allah onu. belli zamanlarda yapilan zikirleri. Tann'mn niteligini ve evrenin olusumunu varhk birligi anlayisiyla aciklayan dini ve felsefi akimdir. 125.. Dini inane. Tasavvuf. nakiyb. yani toplanti ve zikir yerleri.186 15 16 asci nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. ben de can goziim acik olarak sizi Allah'a cagtrmadaytm.

serna gibi gosterileri reddederler. Tasavvufu islam'm "Batm (ic)" kismi ve derinligi olarak kabul ederler. dinamik bir bakis acist ve durus olarak one cikan tasavvufi bir yaklasim tarzidir. onlarda bir kurumsallasma ve sistemlesme gormekteyiz. tarikat adab ve erkanm fazlaca riayet ettikleri halde Melamiler bu gibi ritiiellere onem vermezlerdi.gibi diizenli olarak i~ goren dervisleri ve bunlann yardimcilan vardir.lkI~ amacma ters olacagmdan bu yapmm bilinen anlamda bir tarikat oldugunu soylemek oldukca zordur. Melamiligin ortaya <.gov. Sana ne kotidiik gelirse kendindendir. "Wikipedia" adh internet ansiklopedisinin "Melamilik" maddesinde. Burada gerceklesen biitiin masraflann karsilanmasi icin bir de vakiflar vardir. Melamiler daha ziyade ziihd. Melamilik. Melamiler tarihte ve ozellikle Osmanh'mn son donemlerinde tarikatlar ve hurafeci-duragan dini bakis acisma sahip din adamlanna karst miicadele icinde olmuslardir. Hakk'a ait olan seyin kendilerine aidiyetini iddia etmekten uzak kahrlardi.. konuyla ilgili sunlar yazmaktadir: "Cogu zaman bir tarikat kimligi gibi degerlendirilmesine karsm. amel ve tatbikat iizerinde dururlardi. Kuran-l Kerim'in Nisa Suresi'nin 79. Sahit olarak Allah yeter.18 mealini kendilerine adet kabul eden Melamiler.diyanet.. giyim-kusam farkhhklanyla ilgilenmez. Melamilik bir tarikat degil. ayetinin "Sana ne iyilik gelirse Allah tandir. Boylece tarikatlara bakngnrnzda. Dolayisiyla. Sufiler. Zaten nefislerinin iyi ve giizel bir tarafi olabilecegi inancmda da degillerdi.asp?Kuran id=4&Ayet No=79&I3. cahsmayi ve genel anlamda aralannda yardimlasmayi temel sayar.comrprofeesronal . Dinin Zahiri (dis) emir ve yasaklanm "eksiksiz" ve "fazlasiz" dosdogru yerine getirmekle birlikte "Kamil'' 18 http://www. halktan kopmaz.y= nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. Boyle zuhur etmis bir diisiincenin sistemlesmesi ve kurumsal yaptya donusmesi. Fena. Kur'an merkezli. Ancak Melamiler dava ve iddiacihktan siddetle sakimrlardi. tarikatlann sistemlesmesine ve kurumsallasmasma karst ciktigt icin onlann genel ozelliklerinden farkh karakteristikler gostermis ve tesekkiilii tepkisel nitelikli olmustur.x=O&I3. bir dava ve iddiamn ifadesi olan " Enel Hak" diisiincesinde olurlardi.tr/kuraniayet. Sufiler nazari konulara da onem verirlerdi. Tann'ya ask ve cezbeyle ulasacagma inamr. toren. sekr ve vecd'den bahsederler. (Ey Muhammed!) Seni insanlara bir peygamber olarak gonderdik. tekke kurmayi ve vakfa dayanmayi kabul etmez. Melamiler diger tarikat miiritlerinin aksine zikri esas gormez. Sufilerle Melamiler arasmda bazi gorii~ ve davrams farkhhklan vardir.

Tarikat zinciri bulunmayan bu Melamilik gorusu 2. tasavvuf tarihi icinde farkh diisiince yapisiyla dikkat cekerken sufilerin de Melamet hakkmda yorumlan olmustur.11. bize Melamiligin belli bir tarikat orgiitlenmesi ve bir aidiyete tabi olmadigmi kamtlar niteliktedir. Melamilik bir yasayis bicimi.10. 19 http://tr. bu acidan islam tarihinin sonraki yiizytllannda cikrms bir felsefi ekol degil. 17:57 nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. yaratihs amacmm zirvesi olan gercek kullugun ne oldugunu anlama ve boylece kamil (olgun) insan olma niteligidir. Bilindik tarikatlardan farklan oldukca belirgindir.insan olmak icin her zaman ve her yerde Allah'i zikretmek ve ozellikle Allah'm varhgi ve birligi ile ilgili itikadi konularda derin bilgi sahibi olmak gerektigine inamrlar. Melamiligi bir tarikat orgiitlenmesi olarak degil de bir dii~iinii~. IV. Melamilik.devre Melamiligi dedigimiz Bayrami Melamiligine kadar gerceklesmistir. Bu sebeple Melamiligi bu anlamdaki tarikattan ayn tutmak gerekecektir. onu anlamamiz icin daha yararh olacaktir. "Her tarikatm icinde bir Melami yasarnadigmi bulunabilir" sozii. Sfrfilerin Melamet Olusumunu Degerlendirmesi Melamet. yasayis bicimi ve felsefe olarak algilamak. Ciinkii Melamilik bir yasayis bicimi ve nese yoludur. bir nese. Lediin olarak amldigma kitabm ash olan isaret ederler ve "Mutesabih simrlan icinde (benzetmeli)" gerektigini ortaya "Muhkem" yapilmasi savunurlar.org/wiki/Melamilik. Haci Bayram Veli'nin halifesi Aksemsettin ve Emir Sikkini'den soma bir zincir olusmaya baslanus ve tam anlarmyla olmasa da bir tarikatlasma siireci yasanrmsnr. Giiniimiizden gecmise fener tuttugumuzda ortaya cikanlar esliginde Melamiligi diger tasavvufi hareketlerle bir tutup tarikat olusumu icerisinde degerlendirmek. islamiyet'in hayata uygulanmasmda degisik bir yorumdur.comrprofeesronal .wikipedia. Bu bilginin Kur'an-l Kerim'de ayetlerin tevilinin.04. belli sistemler dahilinde cercevelenen ve tasavvufi diisiinceyi tekkelere kapatan bir zihniyetin iiriinii olmaktan kacamamistrr.v'" Tarikat orgiitlenmesi. Onlara gore tasavvuf. tarikat ve cemaatlerden farkh olarak belli bir kisinin kurdugu ve 0 kisinin adiyla amlan bir grup degil. sufilere ragmen ve onlara karst ciktiklanm hatira getirecek olursak sufilerin Melamiler hakkmdaki yorumlanna da kulak vermemiz gerekmektedir. islam'm oziinde kesfedilmeyi bekleyen "Gizli bir Hazine"dir. Melametilerin sufilerin icinden. bu olusumun hakkaniyetle anlasilmasma engel teskil edecektir.

bu cesit kayztlardan kurtulmus alan nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf.mue llif. Binaenaleyh.Ebu Aliyyi'l Gaznevi(1071-1072) "Kesfii'l Mahciib" kitabmm altmci kismmi "Melamet'le Ona gore tarikat biiyiiklerinin bir etkindir ve insam oz ayirrms ve Melamet hakkmdaki gonislerini bildirmistir. Kitapta Melametiler 'riyakar'Iarla ve onlar gibi olduklan vurgulanrmstir. kismi Melamet yoluna girmistir. Bu yol sevginin ozlesmesinde dogruluga ve sevgiye gotiiriir. fakat halk tarafmdan iyi kurtulabilmek goriilmeyen bazi hareketlerde bulunarak sohretten siynhp halkm kmamasma ugrayanlar. kendilerini Hz. Hz. iyi belletmek kaydznda olduklari gibi Meldmet ehlinin de. adh eserinde bu su sekilde aktarrmstir: riyakdrlann kendilerini halka hos gostermek. nefisleriyle savasanlar. fakat peygamber olup herkese gercegi anlatmaya basladigi zaman kmandigmi yazar. seriat buyruklanna uymayanlar. Muhammed'e dayandmrlar. 19. "Tasavvuf' degerlendirerek kiyaslanrms " .comrprofeesronal . giiniimiizde de olussa tarikatlar baslangiclanm Hz. halkm kmamasma aldms etmeyenler. 2. l]. Gaznevi. "kmayamn kmamasmdan korkmamak" maddesine varsayilabilir.. Buradan Melametin yapildigmda. ammsama Buradan Hz. Gercekler: Seriata uyanlar. sufilerin Melameti ve erbabim nasil gordiigii bakimmdan onemlidir. yiizyilda da olussa. halkzn kendilerini kotii gormeleri kaydznda bulundugunu. kitabmda Melameti biraz ovdiikten soma Melamet ehlinin iice aymr: 1. bu bakzmdan her iki boliigiin de nazarlarznda halk oldugunu soylemekte. Muhammed'e dayandirdiklan bilgisini de vermek yerinde olacaktir. Seriattan aynlanlar: Melamilik geregi deyip her tiirlii kotiiliigii yapanlar.. Bu aynm sufilerin goziinden yanh bir aynm olmakla beraber.. Gaznevi'nin kitabim Abdiilbaki Golpmarh. Gaznevi. Bir maksatla Melameti secenler: Halk katmdaki bir sohretin verecegi benlikten icin seriatta acikca kusur ve sue sayilmayan. kiyaslamayi. Muhammed'in peygamber olmadan once sevilip sayildigim. 3. . Muhammed'in de Melami oldugu Melamilerce hareketle biitiin tarikatlann.

herkese kul olur. Sufilerin Melamileri ettirme" seklinde elestirmesi. yani gosteris icin eylemler diziledigi elestirisine mahkum olan sufiler. olgunlugunu 20 dahi yetersiz gorur. Abbasogullanmn Anadolu elciligini yapan ve 1234 yilmda vefat eden Sihabiiddin-i Siihreverdi.sufilerin Meldmet ehlinden iistiin olduklarz belirtilmektedir . "Ta 'rifdt" adh eserinde miiellif tarafmdan benimsenir. Melameti ehlinden iistiin tutar.. Kendini hor goren ve gosteren bir neseye sahip olan kisi. Tasavvufi tarikatlarda seyhten seyhe ulasan bir yol vardir. "Avdrifii'l-Maarif" ve "lddletii'l-Iydn Ala'l-Burhan" adh eserlerinde Gaznevi'nin diisiincelerine katihr ve sufileri. herkesle haldas kesilir. Bu diisiinceyi paylasanlara gore ise. EbuAbd'ur-Rahman-i Siilemi. nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. Bazi sufilerse Melameti manevi duraklann en yiicesi olarak sayrmstir. bu bakimdan ihlas sahibi olsalar bile ihlasa ulasamadiklanm. Bu goriisiin paydaslan olan sufilere gore her tarikatta Melamet ehli bulunabilir. Melamiligi sufilikten iistiin tutarlar.. su misali. Halka kayrt yaptirdigi. kotiiliiklerini gostermek gayretiyle nazarlanndan halkm silinmedigini. Bu raddeye gelmis olan salikin artik rengi ve sekli de yoktur. Melamileri de aym silahla vurmaya cahsrmstir. halk kaydmdan kurtulamadiklanm soyleyerek Sufilerin arasmdan Melamiligi kabul edenler. Hatta dolayi sufileri. Melamilerin de sufilere yonelttigi Melamiler. "Nefahdt" adh eserinde sufilerin hakta fani olduklanm.20 Gaznevi. Cami. Bazi sufilerce Melamilikte bu yolun olmadigi ve Melamiligin bir nese oldugu gorusu benimsenmistir. 165 . Melamet ehlinin her tiirlii emre uymakla beraber iyiliklerini gizlemek. ... mutasavviflann erisemediklerini bu yolu tuttuklanm. hangi kaba girerse onun rengini ve seklini ahr. Bu duraga GOLPINARLI. Melamete dii~mii~ demektir. Hatta ibni Arabi Melamilikten iistiin tek derecenin peygamberlik olabilecegini iddia eder ve bu iddia Seyyid Serif'in. sufileri savundugu eserinde Melamilerin yukanda belirtilen karakterlerinden ve halk kaydma ugramalanndan "halk katmda 'kayit' bir elestiridir.comrprofeesronal . Abdulbaki. Bu karst cikistan soma savunmaya gecen sufilerin de savunma araci. fakat heniiz dileklerine belirtirken. sufilerin halktan kopmasi ve gosteris numunesi olmalanm ele~tirerek diisiince yapilanm olusturmus ve sufilere karst cikrmslardir. her tiirlii Iiitfa erisen 'salik' sonunda Melamete diiser. Tasavvuf. sufileri Melamet ehlinden iistiin goriir. S. Melamet ehlinden iistiin tutar. varhgm hicligini anlar. Melamilerin onlan vurdugu silahtan bir baskasi olmamistir. Melamet fikrini sufilikten iistiin tuttugu gibi ibni Arabi de Siilemi ile aym diisiinceyi paylasir.

a.tasavvufta "telvin". yani renkten renge giris duragi denir. Sufilerin coguna gore telvin duragi. Melamiler. bu sekilde yasayanlan da tasavvufun amacmdan saprms olarak goren. hakikatiyle karsilasnus olur.11. ask ve cezbe ile olurdu. halki goren bir ideoloji benimsemislerdir. halktan ayn olduklanm gosteren kerametleri vardir.20lC nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. Onlara gore keramet." demistir. Kuran-l Kerim'in Rahman Suresi'nin 29. ayetinin "Ondan ister kim varsa goklerde ve yeryiiziinde.aspx?suresi=rahman&ayet=29 . Telvin makamma gelen eren de bu ayetin V. fakat amel ve halini onlardan ozenle saklamaya cahsir.02. Halktan icsel anlamda ayn gibi gorimiirler ama dissal anlamda ona baghdirlar. goniil zenginligi. Sufilerin.org/kuran meali. Melami. Peygamber. halktan kopuk yasamayi kabul etmeyen. sehrin merkezinden uzakta yasamayla olmazdi. tekkelere kapamp. MeHimilik ve Halk Tasavvufun tekkelesmesiyle beraber halktan kopan sufilere karst Melamiler. Fakat Melamet ehline gore duraklann en iistiinii telvin duraguux. insanlann en yiicesi oldugu halde halktan biri gibi yasarms ve "kole- peygamber olmayi kral-peygamber olmaya yeglerim. dis goriiniisiiyle halkla olan kisidir. bu duragm yiiceligini bu ayete dayandmr. kisinin kendi cahsmasiyla elde edilebilecek ilmi keramettir. "temkin". kendilerini halktan ayn gormediklerinden keramet nevinden ~eylere de itibar gostermezlerdi. ic goriiniisiiyle Hakk'la. yani durgunluk ve oturakh olus duragmdan asagidadir. Melami halki goriir. Hz."21 mealinden Tann'mn her an baska bir tecellide oldugu ve tecellisinde tekerriire diismedigini cikartan Melameti ehli. Melami'nin bu gizleyisi 2 tiirlii gerceklesir: a) Amel ve halinde ihlas ile sadakati gerceklestirme gayreti b) Bir tiir kiskanchkla halini baskalanndan saklamak icin yapilan gizleme gayreti Melamiler. hallerini gizleseler de kendilerini halktan ayn gosterecek davrams ve uygulamalardan nefret ederlerdi. Insanm kendi alm teri ve 21 http://www.kuranmeali. Onlara gore Allah'a vans kulelere cekilip.comrprofeesronal . her gun bir i~tedir. Bu durumda yasamlan toplumun insanlan nast I bir hayat tarzi benimsiyorsa oyle yasamak esasti.

Ibadetleri gosteris unsuru olarak kullanarak halk katmda saygmhk elde etrnek. Fiitiivvet Anlayist Fiitiivvet genclik. bilhassa isci ve esnaf suufnu teskilatlandirrmstir. Melamiligin halkla ic ice olrnasmm sonucunda bir ideoloji ve bu ideoloji etrafmda olusan bir teskilat olusmustur. Peygarnber tarafmdan gizli sirk olarak tammlanmisnr. oviiniilecek degil utamlacak seylerdir. Onemli olan. fazla ibadet etmis olrnakla oviinc duymayi Hz.emegi olrnadan elde edilmis tabiatiistii kerarnetler. Biri ideolojiyi ternsil etrnekte. tabiri caizse bir teoridir.. digeri ise terns ili olan bu ideolojiyi halka yaymakta ve halki teskilatlandirmaktadir.. Halktan ayn ve iistiin gorunmeye sebep olan bir diger konu ise fazla ibadetin halka olan reklarmdir. "Meldmet bir ideolojidir. Abdulbaki. Yani cogu Melami aym VI. Geleneksel ve kaynagmi Sasaniler devrinden alan fiitiivvet. 0 hal de bir Melami icin bilrnern kirnin cok ibadet etrnesinin hicbir irnrenilecek. nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. Bu teskilata da "fiaiivvet" adi verilmistir. Melametin esnafi teskilatlandirmasmdan inancm iktisadi hayata etkisinden dogmustur. Abdulbaki Golpmarhya gore. Bir kadm nast I ki hayiz halinden utamr ve bu halini gizlerse gercek bir sufi de kerarnetinden oylece utanrnah ve onu gizlernelidir. Riyakarhk Hz. insanlarla olan iliskiler ve halka faydah olabilrnektir. 171 . Melamiler icin bu dururn hayz-i rical( erkeklerin adet hali)dir.. insanhk olarak tamrnlayabiliriz. daha onceden yasarms yahut hayal iiriinii olan birini pir tanmuslar. Peygarnberin de cirkin gordiigunu ve kmadigmi bilrnekteyiz. yigitlik.comrprofeesronal . ibadeti rnenfaatler dogrultusunda kullanmaktir ki bunun diger adi da riyakarhktrr. zarnanda erdir. erlik anlarnlanna gelen Arapca bir sozciiktiir. Melamiler halktan aynlrnayan ve halki kucaklayan bir ideolojiyi ternsil ettigi icin bu ideolojinin halka yayilmasi. Herhangi bir sanat ya da ticaretle ugrasan topluluklar kendilerine. S. yigitlik anlarnlanna gelen fiitiivvet ve Melamilik aslmda aym seydir. Erlik. Fiitiivvetle miiriivvet. Fazla ibadetine giivenmeyi. Bu noktada karsirmza bir kavrarn daha cikiyor: miiriivvet. Tasavvuf. siirekli beraber amlmaktadir. yigittir ve insandir. iistiin gorulecek bir tarafi yoktur. 22 GOLPINARLI. yani erlik ve yigitlikle adarnhk ve insanhk. Miiriivveti kabaca adarnhk.22 Halktan gelen her ideolojinin delilli yahut delilsiz bir sonucu rnuhakkak gonilur.

0 bolgenin idaresi Ahi baba tarafmdan yapihrdi. Horasan' da Suriye'ye ve Misira yayilan. kuyumculann Nasr b. Fiitiivvet ehlinin siyasi bir giicii de bulunuyordu. Hz. Peygamber' e de Allah tarafmdan Cebrail araciligiyla ihsan edildigine. fiitiivvet teskilatmm siyasal giiciiniin farkmda oldugundan bu teskilati elde tutmayi diisiinmiistiir. Ali'ye fiitiivvetin Hz. Peygamber'in Gadiru Humm'da Ali'nin belini bagladigi. ekmekcilerin sakalann Selman-i Omer-i Berberi. Abbasogullan. Adiyy b. fiitiivvetin esas inanclanndandi. Anadolu'ya. Tiirkce comert anlammdaki "aki" soziiniin bir soylenis tarzi oldugu kanaatini benimseyenler varsa da Abdulbaki Golpmarh 'ya gore bu soz Arapca "kardesim" anlammdaki "ahi" sozciigiiniin kendisidir. Ali'ye ulastigma. bakkallarla Kufi. pamukculann Ammar.her sehirde esnaflarla sanatkarlan temsil eden birisi seyh olarak tamrmslar. Fiitiivvet zincirinin Hz. ayakkabictlann Muhammed-i Yemani. hekimlerin Ziin-Nun-i Abdullah. Fiitiivvet erbabi seyhlerine "ahi" derdi. 0 sehirde ya da bolgede bulunan esnaf seyhlerini temsil edene de seyhlerin seyhi ve fiitiivvet ehli seyhlerinin basi anlamlannda "Seyh 'us-Suyiih. herhangi bir sehirde hiikiimeti temsil eden biri veya bir kurum olmaymca devreye fiitiivvet teskilati girerdi. okculann Ebu Said. aym zamanda Hz. Tiirk illerinde bu zata "Ahi Baba" adi verilmistir. Esnaf ve sanatkarlann pirlerinden bazilan sunlardir: Ekincilerin piri Adem Peygamber. nalbantlann Ebu. Ubeyd-i debbaglanntderi temizleyenlerin) Ahi Evren. mesela Selcuklulann son devirlerinde. Gerileme devrelerinde. Ali'nin de sahabeden 17 kisinin belini baglayip onlara fiitiivvet verdigine inanmak. merkezilesen. Golpmarh. Misri. berberlerin Selman-i Pak. Peygamber tarafmdan verildigine. biitiin islam iilkelerinde bir guc olusturan fiitiivvet ehlini ele gecirmek isteyen Abbasi halifesi NaSIr li Dinillah. kendisini fiitiivvet ehlinin imarru olarak tamtma girisimlerinde bulunmus. fiitiivvet ehlinin birbirlerine kardesim dedigi tespitine dayanarak boyle bir sonuca ulasnustir. terzilerin Idris Peygamber. Bu soziin mensei hakkmda cesitli soylentiler vardir. Tiirklerden kurduklan ordularla. Refs 'iil-Ahiyet 'il-Fityan" demislerdir. Anadolu Selcuklulan ve diger islam hiikiimdarlanna fiitiivvet icazetnameleri gondermistir. kihccilann Esir-i Hindi. nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. sunnetcilerin yemis satanlann Misri. culhalann Sit Peygamber.comrprofeesronal . oradan Irak'a.Siileyman. Biiyiik hiikiimetlerin yerlerini kiiciik beylikler tuttugu sirada. helvacilann Huseyn-i Bisri. Abdullah.

fiitiivvete yeni girmis. pestamalcilan esnafi. olcek vs. 0 isin seyhi tarafmdan mahjil denen ve toren yapilmaya aynlnus olan odada. bir zaman soma fiitiivvet yo luna ahmr. Ahi babalan baska duymustur. fiitiivvete giren kisiye "sedd' adi verilen kusagt giydirir. Feta. miisteriye ya da isine hiyaneti gorulen esnaf yahut sanatkann yargilanmasi mahfilde yapihr. Bir sanata. mensup oldugu isin biiyiiklerinin huzurunda ayagmdaki pabuc dama atihr ve diikkam kilitlenip isten tiimden menedilirdi. hiyaneti tutulmayan kisiye 0 sanatm. esnaf seyhi tarafmdan verilir. haline gelmis ve Siinni bilginler aleyhlerinde yazilar yazmaya Bunun sonucunda da hiikiimet bu teskilata el atmak. Fiitiivvet yo luna girmis olana "Fetd" denir. Her sanatta cirakhk evresi muayyen bir miiddete baglanrrusti. biitiin sanat ve esnaf ehlini bimyesine alrmsti. belli bir zaman isten menedilir ya da yargilanma sonunda. hiikiimete karst koyabilmistir. nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. cezasi da ahisi.Tasavvuf ehlinin inanclanm da benimseyen fiitiivvet ehli. ve el tezgahlanm silmeye baslanus. salvar giymektir. fiitiivvetten birisini kendisine kardes edinince de tuzlu su icirme toreni yapihr. nakiyh'un nukaba. belli bir torenle kendisine sedd kusatihrdi. buna karsihk yalmz Bayrami Melamileri Bu yola uyan istanbul bolgelere tayin etmek gereksinimi bagimsizhklanm gittikce iclerine gomiilerek koruyabilmislerdir.comrprofeesronal . gibi malzemeler Kotiiliigii. Fiitiivvet teskilati. Fiitiivvette ahi baba. billur yahut topraktan yapilrms bir kaptaki suya biraz tuz atar ve tuzlu sudan da bir yudum icirir. Ahitiirkiin acmak izni verilir ve teslim edilirdi. Fiitiivvet.ytizytllarda yazilan Seyyid Gaybi oglu Seyh Huseyn'in "Miftah 'ud Dakaazk" adim verdigi "fiitiivetname"siyle Ravazi'nin 'fiitiivetname' sinden anlasildigi iizere fiitiivvet ehli. baglanmis olamn derecesiydi ki buna "terbive" denirdi. Iri. 0 izniyle diikkan kisiye sanatma. isine gore terazi. 1908' den soma ise artik bu teskilat kalmarmsti. Fiitiivvet ehlinin ozelligi kusak kusanmak. Ahmet devrinden itibaren Avrupa ile iliskilerimizin Tanzimat'tan soma Avrupa'dan gelen fabrika mallan. Miiddetini dolduran. Ahi. bir zaman icinde kotiiliigii goriinmeyen. makas. yerli sanatlan artmasi. yalam. seyh. zaman zaman propaganda araci olarak yaftalanmis ve sonuclar ileri gelenlerinin hapsi ve siirgiiniine kadar varabilmistir. bir ise cirak olarak alman kisi. Safavilerin propagandacisi baslamislardir. yigitbasi gibi dereceler vardir. III. En asagi derece. naktyb.

Ancak belirtmekte fayda var ki. tekkesi olan bir tasavvufi anlayisla ozlesmesi beklenemezdi.comrprofeesronal . i~ erbabmm hastahk. Tekke ve dergahi olmayan. mekansal aidiyete kapilmayan Melamilik. Fiitiivvet ehlinde Melamilikten baska gibi Melamiligin icinden de fiitiivvete dahil olanlar olabilecegi olmayanlar vardir. Zaten konargocer olan Tiirk halkmm. Tiirkler icin bicilmis kaftan niteliginde bir dii~iinii~idi. cenaze. her isini. Abdulbaki. kendi bimyesine gore halleden. Tiirklerde MeHimilik Tiirkler Mogollann baskismdan kacip Anadolu'ya dogru gelirken karsilastiklan tasavvuf anlayisi. her fiitiivveti benimseyen de Melami degildir. "Goriiliiyor ki fiitiivvet. VII. kurumsal nitelik kazanan tasavvuf anlayisi karsismda gelisip taraftar bulan Melamilik. adeta hiikiimet icinde hiikiimet olan bir te~ekkiildii. Melamilikle ortaya cikan bir diisiince oldugu icin bu konu iizerinde bu kadar ayrmtisiyla durduk. 23 Mogollann onii sira bu bolgelerden kitleler halinde GOLPINARLI. 252 nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. "Ahi Evren ve Ahi Teskilatirun Kurulusu" adh yapitmm 146. 0 ise ait loncaya vermek kalan cocuklara. fiitiivvet esasmi kabul eden ve onun yolunu kurup esnafi teskilatlandrran tasavvufi diisiinceleri bir olusumdur. Melamilik. gezici dervisleri sayesinde Tiirklerle tamsrmstir. fiitiivvet ehline tabi. Tiirklerin tasavvuf adma tamdiklan ilk diisiince Melamilik diisiincesi olmus ve Melamilik Tiirklerde onemli bir yer bulmustur. Mikail Bayram. Turkiye 'de Mezhepler ve Tarikatlar. Sayfasmda Tiirklerin Melamilik diisiincesini nast I tasidiklan ve fiitiivvet anlayisi hakkmda su bilgileri venyor: "Zaten Tiirklerin biiyiik bir cogunlugu fiitiivvet ideolojisi ve Melami nesvesiyle ilk defa Horasan bolgesinde karsilasmislardir. Melamilik olmustur. 0 0 sanata. Biriken para. sistemlesen. mahkemeye basvurmamak iizere. Arap dimyasmda tekkele~en. her diizenini. ihtiyaci olanlara yardim etme gibi islerde kullamhrdi. S. her Melami."23 Fiitiivvet.Her diikkan sahibi ve cirak kazancmm belli bir kismmi zorundaydi. kimsesiz ihtiyarlara.

24 BAYRAM. Onlara gore zikir dort kisimdir: a) Dilde Zikir b) Kalpte Zikir c) Sirla Zikir d) Ruhla Zikir Bu zikir kisimlanndan biri gerceklestiginde diger iicii susmaktadir. bu da heybet makammm zikridir. 1991. Ahi Evren Seyh Nasiriiddin Gocle arasmda bildirilen Mahmud'un kaympederi ve hocasi Seyh Evhadiiddin Kirmani'nin Melami nesvesiyle yetistirdigi bilinmektedir. bu da Allah'm nimet ve Iiituflarmm ifadesi olan zikirdir. devre Melamiligi Bayram Veli(olm. dil zikre yonelir. Konya. Bu. Kalp zikirden gafil oldugu zaman. Ancak bu. Osmanh cok cileler cekmistir. Kalp zikretmeye basladigmda dil susar. ask ve cezbeyle ulasilabilecegi kanaatindedirler..1429). Bu bashgi altmda VIII. zikretmez. Dini sekilci ve kaba kurallar cercevesinden ele alan Osmanh yoneticileri ve onlann cevresini saran cikarci fikih bilginleri. miisahede makammda yapilan zikirdir. Bu zamanda Melamilik Anadolu'da adiyla kisa siirede yayilrms ve sevilmistir. ask ve samimiyeti esas alan Melamilere iyi gozle bakmamis ve Melami miiritlerine agrr cezalar uygularmstrr. bu da adet olarak yapilan zikirdir. "Melami Devreleri ve BaZI Melamller" verilecektir. fikir. Bu devrede Melamiler. beraberlerinde Melami oldugu bu iki diisiinceyi de ahp getirmislerdir. sahiptir. tasavvufculann Melamilerde Tanrr'yi anmasi ve Tann'ya ulasma yolunda izlenen bir yoldur. S.nin "Bayramiyye" yonetiminden denen Bayrami Melamiligi. konu hakkmda daha genis bilgiler. kalp ve dil susar.24 de bulundugu ve talebesi Ahi Evren'i 2. Diger tasavvufculardan farkh ozelliklere sahip olan bir zikir anlayislan mevcuttur.Anadolu'ya gelenler gelen Tiirkler. Ruhla zikretme derecesi gerceklestiginde SIr. iinlii Tiirk mutasavvifi sufisi HaCI adma izafetle amlmaktadir. Melamiler Tann'ya zikir diger tasavvufculardan farkh ozelliklere aciktan zikir yapilarak degil. Melamilerde zikir olmadigi anl amI da gelmemektedir. Mikail..comrprofeesronal .146 nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. Sirla zikir gerceklestiginde kalp ve dil zikretmez. Melamilikte Zikir Zikir. Ahi Evren ve Ahi Teskilatmm Kurulusu.

sufilere bir gonderme niteligindedir. nefsin zikre vakif olmasi. Ruhla yapilan zikrin afeti. yiizyillarda olusmaya baslayan Melamilik dusuncesi. nefsin zikri ise cesitli sebeplere yonelik olarak yapilan zikirdir. biitiin olmadan Hakk'm zati ile viicutlan hulttlrgelip catma) ve ittihaubirlesme) oldugunu bilip halk aynasmda Hakk'r. Sufilerin zikirlerinde bir beklenti ve biiyiitme soz konusudur. Koyduklan ilkelere gore de bu sozlerin gizi sudur: Ruhun zikri zat zikri. Dr. Prof. kalbin zikri nimet ve Iiituflar karsihgmda yapilan ilahi sifatlann eserlerinin zikri. kisa zamanda taraftar toplamis ve yayilrmstir. srrnn bu zikrin farkma varmasi. tarihsel siirec icerisinde 3 devrede incelenmektedir: 1) Melamiyye-i Kassariyyefllk Devre Melamileri) 2) Melamiyye-i BayramiyyetOrta Devre Melamileri) 3) Melamiyye-i NfiriyyetSon Devre Melamileri) nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. miisahade etmektir. Zatm tevhidi demekse.comrprofeesronal . biitiin yaratilanlarm fiiller ile oldugunu bilmek ve her fiili gordiikce 0 fiilin aynasmda Hz. Cavit Sunar. Melamilerin tehlike gordiikleri durumlardan ozellikle de sonuncusu. MeHimiligin Devreleri ve Bazi Melamiler Miladi 8 ve 9. kalp ile yapilan zikrin afeti. nefsin zikrinin afeti ise zikrini tammasi ve kendinden bilmesi. yaratilrmslarda goriiniir olan sifatlar aynasmda Hz.Mevcut zikir tiirlerinden her birinin kendine has incelikleri ve tehlikeleri vardir. zikrini biiyiiterek karsiligmda sevap ummasi veya bu zikrin kendisini makamlardan birine ulastiracagmi zannetmesidir. yani Zat-i Ma'suku miisahede etmektir. Giiniimiize kadar gelen ve geldigi siirece bircok tarikata ve tasavvufi diisiinceye kaynakhk eden Melamilik. amelini ve halini ortaya koyan ve halkm degerlendirrnesine yonelerek onlardan bir beklenti icinde bulunan kimsedir. Ma'suku yaratilrmslann. srmn zikri sifat zikri. Melamiler nezdinde insanlann ktymet bakimmdan en degersiz olam. Melamilerde zikri "Tevhitler" bashgi altmda 3' e ayirrmstir: a) Fiilleri Tevhid b) Sifatlan Tevhid c) Zan Tevhid Fiillerin tevhidi. IX. Ma'suku miisahade etmektir. Sifatlann tevhidi.

Kassar. 958) ve Ebu Amr ismail ibn. 961). Melfimiyye-l Kassariyyetjlk Devre Melfirnllerl) Bu devreye Meldmetiyye ya da Hamdiin Kassdr devresi de denmektedir. Ebubekir Ni~aburi(01. Allah'm kitabma.Kassar. peygamberin Siisleri verarote). Hamdun Kassiir Nisabur'Iu derecededir. Nuceyd/Ol.:. Bundar(01. 976) de 3. Ahmed el- Ancak yazrrmzm basmda da belirttigimiz gibi. melamet diisuncesini sistemlestirmeye cahsnus ve yayrrnstir. Melamiligin ilk devresi 3 tabaka seklinde gelismistir. ilim ve fikihta yiiksek Daha onde gelen ve en sevdigi miiritlerindendir. 915) ile Ebu Muhammed Miirtai~(01. Ahmed Ebu Turabi Nahsebi'nin el. tabayi teskil ederler. Hamdun Kassar'la beraber Ebu Osman Hiri(01. 910) ilk tabakayi olusturur. 939) ve Abdullah ibn. Mahfuz ibn. Onlann giysileri husufalcakgonullii).comrprofeesronal .. Onlann ayiplan insanlar tarafmdan hie bilinmez. tabakasmi teskil eder. Onlar ya bir iyiligi emreder ya da bir kotiiliigii Sozleri ziikrullahtir. selefin ahlakiyla bezenenler. kendi goriislerini ihtiyatla karsilayan ve vazgecebilenler. Ebu Hasan Busenci/Ol. Ebu Hiiseyin Ali ibn. Mahmud Ni~aburi(01. 940) de bu silsilenin 2. iinlii sufi Ebii Salih Hamdfm b. nehyederler(yasak siinnetine uyanlardir. Bu sebeple ilk devre Melamilerinden sadece Kassar iizerinde duracagiz. Miinazil(01. saghgmdayken bile sohreti Irak ve civanna yayilrms bulunuyordu. Bu devrede kayda deger isim olarak Hamdun Kassar'i gormekteyiz. Kassar'a "Alimler kimdir?" diye sordular. olan Ebu Salih Hamdun b. 884 yilmda olen Nisabur'Iu Kassardir. Kassar su sekilde cevap verdi: "Ilmiyle amel edenler. Kassar'dan once de bazi sufiler melamet diisiincesiyle birlikte idiler. Onlann suskunlugu Allah'm nimetlerini tefekkiir etmekten ileri gelir. ederler). Onlar insanlara ogiit verirler. Bu devre ismini veren zat. Onlar nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. 970).

. Anlatilan olay San Abdullah adh kisinin "Semerdt'id Fuad" isimli eserinin 245-246. diinyalik aramak ve insanlar tarafindan kabul gormek icin konusuyoruz . Y. Burada anlatilan." Hamdun Kassar bu sohbetinde bize Melami ozelliklerinden ufak parcalar sunuyor. "Kanuni Sultan Siileyman(01. Sermerat'iil Fuad yazan San Abdullah Efendi(01. Oysa biz kendimizi yiiceltmek. Nuri Oztiirk'iin verelim. sayfalanndan almmisnr." ifadesi Melamiligin gosteris aramamak. istanbul 1978 S. kitabmdan Bunlardan bir Ruhu ve Tarikatlar" niteligi tasisa almtilayarak 0 da Melamilerin donemdeki yasantilanndan bir kesit sunmasi acismdan degerlidir. Ciinkii bu devre iinlii Turk sufisi Haci Bayram Veli(01. kale 7 ay gibi bir zaman fethedilememisti. 1429)'nin adma izafetle amlmaktadir." 25 ahkoyan diinyevi ~eylere deger vermezler.. Onlar ahiret 19m Yine Kassar'a "Biz den onceki iyilerin sozleri nicin bizim sozlerimizden daha faydahdir?" yiicelmesi. kendini asag. Melfimiyye-l BayrfimlyyetOrta Devre Melfimllerl) Bu devreye Bayrami Melamiligi de denmektedir.:. Dergah Yay.comrprofeesronal . Suleymau'm cam cok sikihyordu. Onun bu halini goren cuhadan. Soyle cevap verdi: "Ciinkii onlar islam'm izzeti serefi ve nzasi icin konusuyorlardi. Kureysi Risalesi. Suleyman.. biz kendimizi yiiceltmek. dimyahk aramak ve insanlar tarafmdan kabul gormek icin konusuyoruz. 1660)'nin anlatngma gore. Trc. Tarih icinde Osmanh yonetimince olmustur. Bu devre Melamilerinin yasayislan tarih olarak Osmanh donemine denk gelmektedir. takip edildikleri. Kiitahya kalesinde mahpus bulunan Allah eri ULUDAG.kendilerini Yiice Allah'tan oldukca hirshdirlar. . 1566) Rodos'u kusattigi sirada Melami seyhi Ayash Biinyamin Kiitahya kalesinde mahpus bulunuyordu.. bir firsatmi bulup Kanfmi'ye soyle dedi: 'Sultanzm! Bu kalenin fethedilememesine 25 sebep. 381 nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. Osmanh doneminde Melamiler yonetimden cok cekmisler ve devamh bash gormiislerdir. gormek ve gostermek niteliklerine gonderme yapmaktadir. daha etkili ve diye sordular. ilgili ilginc anekdotlar "Tasavvuf'un bir efsane goze carpmaktadir. " . insanlara kurtulmalan icin ogut Rahman'm veriyorlardi. hapis veya idamla cezalandmldiklan Bu donemde Melamilerle tanesini.

"Sultamm. Gnu hapisten ctkann. Onun duasmi alarak gittigi seferden doniiste ona ugrayan Kanuni. Melamilere saygi duymaya baslanus ve iran seferine giderken Aksaray'a ugrayarak. 26" OZTURK. Pir Ali. ismail.. bir sure soma istanbul'da Ali'nin kerameti ortaya cikmistir. nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf.yiizytlda Orhangazi doneminde miladi 1352 senesinde Cubuk Cayi iizerindeki Sol-Fasol koyiinde dogmustur. Halk arasmda sohreti kisa siirede yayildi. Kiiciik yasta ilim tahsiline baslayan Haci Bayram Veli. l' . "Hie degilse oglunuz ismail'i gonderin. oglum tam bir ismail'dir. Istanbul. bu sefer Pir Ali'den istanbul'a gelmesini rica etmistir.comrprofeesronal . Seyhi. Haci Bayram'a intisap eden Aksemsettin bir sure soma. istanbul'a gelir. Haci Bayram Veli 80 yasmda vefat etti ve nasi Ankara'da kendi adiyla amlan caminin yamndaki tiirbede metfundur.Ayasli Biinyamin 'dir. Seyh bunu kabul etmeyince Kanuni. 12 arkadasiyla beraber idam edilmis ve Pir Bu donemde Melamilik bircok seyh yetismistir. l-l. kale diissiin. soyleneni yaprms ve kale giin fethedilmis. . Bunlardan bazilanm tek tek inceleyelim. Haci Bayram'm." demisti. Kanuni'ye. Tasavvufun Ruhu ve Tarikatlar. Hak yolunda kurban olmaktan asla cekinmez. Bursa ve Ankara'da bulunan alimlerden tefsir. Yasar Nuri. Seyhinin vefatmdan soma Ankara'ya dondii ve burada talebeler yetistirmeye basladi." der. HaCl Bayram Veli Ismi Numan Bin Ahmet Bin Mahmut.t''" 0 Kerameti goren Kanfini. hadis. lakabi Haci Bayram Veli'dir. Bu sirada Aksemsettin Haci Bayram'm iiniinii duymus ve Ankara'ya yamna gelmistir. seyhi Aksarayi ile bulustugu gun bayram giinii idi. Ankara Kara Medresede miiderrislik yapti. Fatih Sultan Mehmet'i yetistirrmesi icin istanbul'a gonderildi. fikih ve zamamn fen ilimlerini ogrendi. Yeni Boyut Yay. ' Kammi. bugiin iki bayram birden yasiyoruz diye latife edince Numan Bin Ahmet'in ismi Haci Bayram Veli olarak kaldi. Bimyamin'in yerine gecen Pir Ali'yi ziyaret etmistir. Pir Ali'nin bu anda Kanuni'ye soyledigi soz keramet niteligi tasir.

Bu. Ismail Masuki Aksarayh Pir Ali'nin oglu ve halifesidir. Orner Sikkini bunun uzerine ortaya bir ates yaktrrarak "kerarnet tacta hirkada ise biz yananz. Ayasli'nm yerine pir olarak gecmis ve kisa zamanda iilkenin her tarafmda itibar kazanrmsnr. Orner Dede. Goyniik'ten almisnr. 1520 yilmda vefat etmis ve Ayas'ta kendi adiyla amlan caminin yam basmdaki tiirbesine defnedilmistir. Bunun uzerine Aksemseddin. Haci Bayram Veli'nin vefatmdan soma tekrar Goyniik'e yerlesmistir. Olgunlugunu Ankara'da. soma irsat makamma Aksemseddin Veli'nin vefatmdan gecmis ve biitiin miiritler de ona tabi olmustur. Ayasl: Biinyamin Bazi diisiincelerinden dolayi Kiitahya Kalesi'ne hapsedilen Bunyaminin Kanuni Sultan Siileymau'Ia olan miinasebetini yazrrmzm geride kalan boliimlerinde paylasmistik. Hakkmda fazla bilgi bulunmayan Bimyamin.akr. bizde ise tac ile hirka yanar" diyerek atese girer. Aksemseddin ile Orner Dede arasmdaki anlasmazhk zuhur edip ates hadisesiyle27 kesin boyut kazamnca Aksemseddin. der. Aksaraylt Pir Ali Melami diisiincelerinden ve cezbeli konusmalanndan dolayi kasith olarak yanhs anlasihp Osmanh yonetimince takibe almmis olan Pir Ali. halkamiza katilmaz ise Haci Bayrarn'rn tacmi ve hirkasim almz.l Omer Dede Emir Sikkini diye de bilinen Orner Dede. Degum tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Babasmm vefatmdan once istanbul'a gitmis. Melamiligin kurucusu ve sistemin ilk seyhidir. 27 Ates hadisesi: Bir Curna giinii narnazdan soma Aksemseddin bir zikir halkasi kurar Bicakci Dede halkaya katilmayarak bir kosede sohbete baslar. Melami seyhi Orner Dede'nin yaptiklanna kansmamis ve Orner Dede bu tarihten soma Bayramiligin Melamilik kolunu olusturmustur. 1505 yilmda Aksaray'da dogmustur. Halk tarafmdan Oglan Seyh diye de bilinen Masuki. Goyniik'te diinyaya gelmistir. Orner Sikkini sapasaglam nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. Bursa'ya Haci Bayram Veli'nin dergahmda tamamlamisttr. Tiirbenin dogu tarafi iizerinde bulunan hacet penceresinin iizerinde seyhi anlatan iki satirhk bir kitabe bulunmaktadir. Breaker Orner Dede veya Arapca deyimiyle Emir gelmis ve Hamudiddin Aksarayi'den feyz Seyhi Kendisi break yapmuyla ugrastigmdan Sikkini diye amlmistir.comrprofeesronal .

Padisah durumu goriince hiingiir hiingiir aglamaya baslar. Sarban Ahmed. Ciinkii Osmanh yoneticileri Masukinin idammdan soma istanbul'da bir kansikhk cikmasmdan korkuyorlardi. miiritleri arasmda Asker ve sipahilerin yam sira istanbul'un bulunmakta ve bunlann nezdinde hiirmet gormektedir. emri yerine getirmeyince 12 miiridiyle birlikte Seyhiilislam ibni Kemal'in fetvasiyla At Meydam'nda idam edilip cesetleri Alurkapi'ya atilrmstir.erek orada bir miiddet kalmis ve istanbul'a donmiistiir. mesnevi. Siirlerinde Kaygusuz ya da Ahmedi mahlaslanm kullanmisnr. Osmanh'mn nazik bir doneminde seyhlik yaprmstir. 1545). Sarban Ahmed Melami seyhi Sarban Ahmed(01. miiseddes. Halimizi sana arza geldik. Ciinkii bu donem yoneticileri. Beyazrt Cami ve diger camilerde verdigi vaazlarla "Vahdet-i Viicut" anlayisnu kendisini dinleyenlere aktarmistir. Aksaray' a donmesi emredilen Masuki. Melamileri cok yakinen ve dikkatli olarak izlemistir. atesli konusmalanndan dolayi diisiincelerini yediremeyen jumalci kisilerce padisaha ihbarlamr. bizi haksiz yere katlettiler. Y asmm gene ve simasmm giizel olusu sebebiyle ona Oglan Seyh iinvam yakistmlrmstir. Giizel ve etkileyici konusan Masuki. ismail Masukiden feyz alan Ahmed. nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. Divan edebiyatmm kaside. Rivayete gore. muhammes. Masuki katledildigi siralarda padisah hisardaki Kandilli bahcesinde iken bir de bakarlar ki ismail Masuki on iki miiridiyle birlikte denizden su yiiziine cikarak serna etmeye baslamislar ve padisaha seslenerek "Padisahim. terki-i bend ve miistezat sekillerinden giizel ornekler vermistir. ileri gelenlerinden de kisiler.oradan Edime'ye ge<. Atesli ve cezbeli konusmalanyla istanbul ve Edime taraflannda yiizlerce miirit toplannstir. istanbul'dayken ilim ve tasavvuf konusunda yiiksek derecelerde bulunmustur. Tekirdag'rn Hayrabolu kazasmda diinyaya gelmis ve Kanuni Sultan Suleyman'rn Irak seferinde ve orduda deveciler basi olmasi dolayisiyla halk tarafmdan "sarban" iinvam ile amlmistir. Sairliginin verdigi ince ruhla Melamiligi bu tehlikeli donemde gosterisli bir sekilde halka sevdirip yasatmasim basarmistir.comrprofeesronal . gazel." diyerek tam bir saat denizin iizerinde serna ederler.

Onun bu halini goren seyhi Hiisameddin. Bu sirada seyhinin idammi uzaktan izleyen bir miirit de yasadigi actya dayanamarms ve belindeki bicag. Koyiinde yaptirdigi camide her Cuma namazmdan soma zikir toplantilan diizenleyerek cezbeli konusmalar yapardi. Hiisameddin istanbul'dan gelen emirle mahkemeye bile cikanlmadan Seyh hapsedildi. Hamza'dan demistir. degum tarihi bilinmemektedir. Nefsini terbiye etmek icin sokak kopeklerinin yalaklanndan arta kalanlan yer. Bosnalt Hamza Bali Kuvvetli ve cezbeli vahdetci olan Bosnah Hamza Bali. Hapiste cektigi bir yigm istiraplar sonucunda 1557'de vefat etmistir.Ankaralt Hiisameddin Ankara'mn Kutluhan koyiinde dogmus. Lalelizade Abdulbaki'nin yazdigma gore bunlardan birisi sudur: Bosna etrafmdaki meyhane ve icki icilen yerleri gezen Hamza Bali. istanbul. irsada giicii yoktur. cok Melamet gosteriyorsun. sana ilahi askin kudret sarabtndan icireyim ki ebedi mutluluktan sarhos olursun" derdi. diyerek bu halinden krvanc duyar ve Melamet gosterirdi. Serguzest. Kaknus yay. jumalcilerin "bu zat bilgisizdir. kendine saplayarak oracikta intihar etmistir. basma adam topluyor." Seyhlik makamma gelen Hamza Bali. Sarban Ahmed'in vefatiyla birlikte irsat makamma gecmistir. miiridine "Adm sehitler piri Hz. gorenlere de riyazetten vazgectim. gordiigii her sarhosa "Ey ogul. Halkm biiyiik sevgisini kazanan Bali. Lalelizade.28 Hamza Bali'nin sonu da diger Melami seyhlerinin sonu gibi olmustur. Bayrami Melamiliginin en biiyiik temsilcisidir. 28 ABDULBAKi. oldukca sakmcahdir" gibi sozlerinin istanbul'a ulasmasi sonucunda acele bir emirle istanbul'a getirtilmis ve Seyhiilislam Ebusuud Efendi'nin fetvasiyla Siilaymaniye'nin arkasmdaki Deveoglu cesmesi oniinde bazi miiritleriyle birlikte idam edilmistir. s. 2001. halki irsat etmek icin bazi yontemler gelistirmistir.comrprofeesronal . su ictigin seytan sidiginin ne nesesi ne hayrz olur. bu hal senin basmi yer. Zamanla etrafmda cogalan miirit halkasmdan korkanlar onu istanbul'a jumallediler. sen benim dergdhima gel. her giin tavuk corbasi iciyorum. 45 nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. geliyor.

•:. Babasi Kudiis'ten Misir'a gocen.Bursalt Hasan Kabaduz Ankarah Husameddin'in miiritlerinden olup meslegi terzi oldugundan dolayi. Asil adi Bursah seyh Hamza'dir. Hocasmm istegiyle. Budunlu Hiisamettin ve Belgrath iki miiridi aracihgiyla Bayrami Melamiligini Macaristan'a kadar goturerek gelismesini ve yayilmasnu saglannstir. Medine. Seyyid Muhammed Niir'ul Arabi Muhammed Nur. Melami seyhlerinin doneminde art arda idam edilmelerinden dolayi asil kimligini gizlemistir ve bu da hayati hakkmda elimizde bilgilerin olmamasma sebep olmustur. Bircok eseri bulunan Nur'ul Arab. 1601 hayata gozlerini yummustur . esas Melamiligin kurulus devresi olarak kabul edilmektedir. istanbul. Yenbu. faaliyetlerini gomulmiistur. piri bir sufi-bilgin olan Seyyid Muhammed Nur'ul Arab veya Seyyid Muhammed Nur'dur. Y etistirdigi Bosnah Abdullah Efendi ve Hiiseyin Lamekani isimli sahislardan anlasildigi iizere. giiniimiiz Melamiliginin basladigi devre olup Turk Melamilerince. Arab'm peygamber soyundan geldigi ve seyyid oldugu kabul edilmektedir. Kiiciik yasta yetim kalan Muhammed. Kabaduz'un sadece terzilik alamnda degil zahiri ve batmi ilimlerde de oldukca iyi bir egitimi vardir.comrprofeesronal . Mekke. bir sufi zaviyedar ailenin cocugu olan Kudiislii Ibrahim Efendi'dir. Bosna'da icra ettigi Usturumca'da. Uskiip. "kaba diken. Bu devrenin kurucusu. Antalya. Bu zattan dersler almaya baslayan Muhammed. Selanik. aba diken" iinvamyla amlmistir. eserlerini Tiirkce ve Arapca yazrmstir. dayisi ve dedesinin himayesinde birkac yil gecirdikten soma Ezher Universitesi'ride hocahk yapan Seyh Hasan el-Kuveysni'nin terbiyesine emanet edilmis olur. 1813 'te Misir'm Mahallet'iil Kiibra kasabasmda diinyaya geldi. Melfimiyye-l Niiriyye(Son Devre Melfimllerl) Melamiyye-i Nuriye adiyla da amlan bu devre. Yanya' dan baslayan seyahatlerini iskenderiye. siirdiirmiis ve son irsat 1887 yilmda vefat etmis ve vefat ettigi odaya nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. onun manevi irsadmdan da nasibini almistir.

Varidat'mdan yazdtgi Ancak diger amaclanna jurnallenmistir. Bu tarikatta hakim 6ge vahdeti viicuttur. istanbul'da bulundugu sirada devrin alim ve seyhlerinin bircogu Melamet nesesi yayan bu zata intisap etmislerdir. Anadolu'dan Uskup'e dondugiinde koruyucusu Hifzi Pasa'mn yerini Servili Selim Pasa'mn aldigim gordii. Bu sirada 2.t''" Uskiip'teki dersleri sirasmda iinlii isyanci sufi Seyh Bedrettin'in serhi ders notu olarak okutunca bazi cevrelerce istanbul'a seyhlerin basma gelenler Muhammed Nur'un ulasamamistir. "Seyyid. basma gelmemis ve jumalciler Seyyid Nur. engin Melamet nesesi ve yaklasirmyla birlestirerek bagimsiz bir tarikat meydana getirmistir. Ve bu vahdeti viicut. Selim Pasa kisa zamanda Muhammed Nur'un yamnda ve miiritlerinden oldu. 374 .Muhammed. OZTURK.. Tasavvufun Ruhu ve Tarikatlar. Ekberiyye ve Halvetilik gibi cesitli tarikatlann usulii ve erkamm. Yasar Nuri. Kocana'da Hifzt Pasa'nm yaptirdigi medresede ders verme ve irsat faaliyetlerine baslamistir. hac icin tekrar Mekke'ye giden Muhammed Nur.comrprofeesronal . Aynca burada Ekberiyye Mekke'den. Bir sure soma Selim Pasa'yla beraber istanbul'a geldi. nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. bundan sonraki zaman icinde birkac kez daha istanbul'a gelip bir sure kalmis ve iki defa da hacca gitmistir. Aynca Hifzi Pasa'nm ev halkma da hocahk yapan Nur. Medine'ye ugradiktan soma tekrar Anadolu'ya ulasmistir. 29 . Bir miiddet burada kaldiktan soma Uskup'e geri dondii. Uskiip'te kaldigi siralarda Kazanh Abdiilhalik Efendi adh bir Naksi seyhinden daha feyz almisnr. Ancak bu tarikatm cok sekilci ve kuralci olmasi hasebiyle tarikattan kisa bir sure soma siynhr. seyhinin isaretiyle Misira donen Muhammed Nur. Yanya'dan soma gittigi Mekke'de Halvetiligin Sabaniyye kolundan olan Seyh Ibrahim es-Samanki'den tarikatmdan da etkilenmistir. egitim gormustur. Yanya'da Naksibendi seyhi Yusuf Efendi'yle tamsir ve Naksibendi tarikatmdan feyz ahr. burada Seyh Hasan'la bulusuyor ve onun isaretiyle Anadolu'ya gelmis ve bir sure burada kaldiktan soma Balkanlara gecmistir. S.. tam bir ibn Arabi tarzi tasir. yilm bir kisrmm Kocana'da bir kismmi Uskiip'te geciriyordu ve bu sirada ya~121 idi. Naksilik.

Mustafa Kara. olusmaya kanstmrns baslayan Melamiligi Halk. tarih yok. biri Avrupa'da biri olusum miisahede edilmektedir. Melamiler yakm tarihindeki roliinden gecen bahsetmektedir. S. Melamiyye ve Derkaviyye'dir. istanbul. Y asamlannda asm anormallikler vardir. Prof. Dervislere mekarutekke.t'" X. Kara'mn kitabmda zikrettigi iic olusum. Bunlardan birkac tanesini verelim: Kalenderiler ibadetlerinde yalmz farza riayet ederler. Halidiyye. nafile ibadetlerinin faziletlerini bilirler ve bunlara da harfiyen uyarlar. Dr. 2002.v " Kalenderilerde kendini toplumdan tamamen tecrit etme vardir. fakat bu ibadetlerini halktan ozenle gizlerler. tarikatlarla ilgilenmedigimizden. Melamiler ile Kalenderiler arasmda anlayis bakimmdan biiyiik farkhhklar vardir. Dr.comrprofeesronal . siinnet. istanbul. Bu tarikat kuruculanndan Afrika' da defnedilmistir. Suleyman Uludag) Nefahat'ul Uns. 20 30 31 nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. "Metinlerle hakkmda resmi kayitlara Giiniimiiz Tasavvuf Hareketleri" raporlar ve Melamilerin adh kitabmda. Dergah yay. tasavvuf diisiincesinin ortaya cikmasiyla birlikte dolayi Istkctlik ve Kizilbaslik ile bilgi yetersizliginden ve bazi kimseler de buna bilerek yahut bilmeyerek onciiliik etmistir. biitiin tarikatlara diisiince anlammda Melamilik nesesini benimsemistir. Marifet yay. Melami. Mustafa Kara. ic goriiniisuyle Hakk'la. Tanzimat doneminde bolgemiz tarikatlar tarihini yakmdan ilgilendiren iic biri Asya'da. Bu propagandadan sonuc alamayan kesimler bu sefer Melamiligi Kalenderilik ile bir tutup. Donem Melamileri diye tamnan ve Muhammed Nur'ul-Arabi'ye Balkanlarda Haririzade ortaya cikrms. halki bu sekilde yanhs bilgilendirmislerdir. 46 CAMi. Abdurrahman. mensuptur. "Melamiler ise farz. vacip. (hzr: Prof. "III. Metinlerle Gunumuz TasavvufHareketleri. Marifet yay. dis goriiniisuyle KARA. zaviye) ve dervislere mahsus ozel ktyafete karst cikan Melamilerin Cumhuriyet doneminde diger tarikatlara mensup dervislere gore daha rahat bir ortamda mesreplerinin gereklerini yerine getirdikleri soylenebilir. MeHimilerle Kalenderilerin Kryasi etki etmis ve bunlar az ya da cok Melamilik. S. Diger biz Melamiler hakkmda soylenenleri aktarmakla yetinecegiz. Mustafa. daha soma bolgemizde ve Bursah Mehmet Tahir bu mesrebe nispet edilen bu kol Tibydn sahibi has ozel bir yaygmhk kazanrmstir.

tasavvuf diisiincesi olustuktan kisa bir sure soma. sistemlesme. Dogus amaclanndan otiirii. kurumsallasma. yasama. miilke onem vermeme ve kanaat anlaytsi vardir. "Her tarikatta Melami bulunabilir. Melamiligin aslmda bir yasayis bicimi ve nese yolu oldugunu daha net kavrayabiliriz.halkla alan kisidir. nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. halktan kopuk Zamamn tasavvufculanmn tekkelere kapanma. Miladi 8." soziine atifta bulunarak. tasavvufun amacmdan sapma davramslanmn karsismda bir tepki olarak zuhur etmis ve gelismistir. Bunlara karsihk benzer yonleri de bulunuyordu. bir dii~iinii~ ve Allah'a ulasma yolunda sekillenmis bir ask ve cezbe oldugudur. Sonne Melamilik tasavvufculara ya da Melametiye. iki anlayism esasmda da mala. bircok tarikata onciiliik ederek ve genisleyerek diisiincesi. kollara aynlnus girmistir. Tasavvuf tarihinde tesekkiilii acismdan dikkatlerden kacmayan. muhalif tavnyla marjinalligini ortaya koyan ve tasavvufa yeni bir renk ve anlam getiren Melamilik anlayisi. karst bir tepki niteliginde olusmus ve kisa zamanda taraftar toplarmstir. zamanla cesitlenmis. Melamiligin bir nese. gosterise kacma. XI. halki cahil ilan etme. yiizyillarda olusmaya basladigi varsayilan Melamilik kadar cesitlenerek.comrprofeesronal . giiniimiize gelmistir. sevgi ve askm rehberliginde izlenen bir yol olarak giiniimiize kadar varligmi siirdiirmiistiir. bir tarikat orgialenmesi olarak algilamarmzm ve bazi sistemlesmeler giiclestigi icerisine Melameti gorii~ii. Ancak bizim burada iizerinde durmak istedigimiz.

tarih yok ERUNSAL. GOLPINARLI. Tasavvuf Tarihi. Prof. AL TINOK. Abdulbakl. (hzr: Prof. Mustafa Kara. Yaymlari. 1991 CAMi. Dergah Yaymlari.aska ve a~lklara dair-. 1978 nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf. Inkilap Kitapevi. Milenyum Yaymlari. Dr. 1991 BAYRAM. Marifet Yaymlari. XV-XVI Asir Bayrami-Melamiligt'nin Kaynaklarmdan EI-Askeri'nin Mir'atii'l-I~k'l. SUNAR. Siileyman.comrprofeesronal . Dergah Yaymlari. Konya. Tiirk Tarih Kurumu Yaymlari. Baki Ya~a. Tasavvufun istanbul. Tasavvuf.A ABDULBAKi. OZTURK. Abdurrahman 2003 ismail E.KAYNAK<. Yeni Boyut Yaymlari. Kakniis Yaymlari. Abdulbakl. Mustafa. Hayrani. 2001 Lalizade. Ankara. istanbul. Mikail. Ahi Evren ve Ahi Teskllatnun Kurulusu. AU Ilahiyat Fakiiltesi Yay. Ankara. Siileyman Uluda~D Nefahat'tll Uns. 1990 Ruhu ve Tarikatlar. Ankara. istanbul. istanbul. Ankara. istanbul. 2002 Metinlerle Giiniimiiz Tasavvuf Hareketleri. Ankara. Yasar Nuri. Serguzest . Abdurrahman. tarih yok GOLPINARLI. Kureysi Risalesi. 1975 Ankara Universltesl Ilahiyat Fakiiltesi ULUDAG.. Ankara. Oba Yaymlari. 1990 AL TINTAS. Trc. Melamilik ve Bektasillk. Dr. HacI Bayram Veli Bayramilik Melamller ve Melamilik. Cavit. 2000 KARA.

istanbul. Cilt) Ustaoglu Yaymcihk. org nitroPDF'professional download the free trial online en nttropdf.USTAOGLU.tr www. Seyyid Osman.org www.tr. ve 2.gov. 1995 Tarikatlar ve Silsllelerlt'I'omdr-r Turfik-r 'Aliyye). Ankara. Sadik. Sanal Ortam Kaynak Adresleri: www.comrprofeesronal .kuranmeali. wikipedia.diyanet. Enderun Kitabevi. Gecmlsten Giiniimiize Tarikatlar ve Silsileleri(l. 2002 ViCD.ANI.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful