1 SELÇUK EĞİTİM MERKEZİ TERCÜME TEKNİKLERİ DERSİ NOTLARI Hazırlayan: Hasan Özer-Ders Hocası Yazan: Kasım Küçüktosun

-XX/A Arapça Cümle Yapısı * Arapça cümlelerin gramer yönünden iki kısma ayrıldığını görürüz. 1-İsim Cümlesi 2-Fiil Cümlesi 1-İsim Cümlesi: * Arapça’da isim cümlesi en basit şekilde ifade edersek; isimle başlayan cümledir. ‫“ البيت كبير‬Ev güzeldir.” örneğinde olduğu gibi … * İsim cümlesini oluşturan iki temel unsur bulunmaktadır: Mübteda ve Haber * Mübteda genel olarak cümlenin başında yer alır. * Mübteda Türkçe’deki cümle yapısının öznesi durumundadır. * Mübteda isim olduğu gibi, işaret, şahıs vb. olabilir. ‫“ أنا معلم‬Ben öğretmenim.” ‫“ هذا خبز‬Bu ekmektir.” ‫“ هو ععالم‬O alimdir.” örnekleri gibi… * Mübteda genelde ma’rifedir. * Habere gelince genellikle isim cümlesinin sonunda gelir. * Haber, mübtedayı nicelik ve nitelik bakımından ifade eder. Türkçe’deki cümle yapısının yüklemi durumundadır. ‫“ القلم طويل‬Kalem uzundur.” ‫“ الطعالب زكعي‬Öğrenci zekidir.” Burada ‫ زكعي‬kelimesi ‫ الطالب‬kelimesinin ne ve nasıl olduğunu nitelemiştir. Yüklem vazifesi yapmıştır. * Mübteda, haber daima merfudurlar. * Haber müfret olduğu gibi, mürekkep te olabilir. Bir başka ifade ile haber tek bir kelimeden olduğu gibi birkaç kelimeden de oluşabilir. ‫ “ الرجل في الدار‬Adam evdedir.” ‫“ الستاذ دخل الصف‬Öğretmen sınıfa girdi.” * Haber isim cümlesi de, fiil cümlesi de olabilir. ‫“ الستاذ خرج من الصف‬Hoca sınıftan çıktı.” ‫“ التاجر أمواله كثيرة‬Tüccarın malları çoktur.” * İsim cümlesinde haber mübtedaya uymak zorundadır. Bu uyum müfret, tesniye ve cemiliktedir. * Haber ile sıfatı bir birine karıştırmamamız gerekir. Tercümelerde dikkat etmeliyiz. Sıfat tamlaması kuruluş bakımından isim cümlesine benzer. Ancak sıfat tamlamasında her iki unsurda marife veya her iki unsurda nekredir. ‫“ البيت كبير‬Ev büyüktür.” İsim cümlesidir.‫ البيت الكبير‬ve ‫“ بيت كبير‬Büyük ev” Sıfat tamlamasıdır. * Mübteda marifedir. Ancak istisnaları vardır. Mübtedanın nekre geldiği yerler: 1- Soru veya nefi edatından sonra gelirse; ‫“ هل رجل في الشارع ؟‬Caddede adam var mı?” 2- Nekre olduğu halde umum kastedilirse; ‫“ إنسان خير من بهيمة‬İnsan (Bütün insanlar) hayvandan üstündür. 3- İzafet durumunda; ‫“ باب المدرسة مفتوح‬Okulun kapısı açıktır.” 4- Mübteda, câr -mecrur veya zarftn sonra gelirse yine nekre gelir. ‫“ عندي علم به‬Onun hakkında bilgim var.” 5- Kendinden sonra gelen öğeye irab bakımından tesir etmekte ise mübteda nekre gelir. ‫“ معرفة بالخالق فضيلة‬Yaratıcıyı tanımak bir fazilettir.” ‫“ علعم بعالله خيعر‬Allah’ı bilmek hayırlıdır.” 6-Mübtedanın hususilik kazanması durumunda da mübteda nekre gelir. Bu da ya sıfatla olur: ‫“ حقٌ ي َضر خير من باطل ي َسر‬Zarar veren hak, sevindiren batıldan ّ ُ ّ ُ hayırlıdır.” Ya da izafetle olur: ‫“ زيادة خيرٍ خير‬Hayrın çoğu hayırlıdır.” ٌ

onun yeni olduğunu niteleyen ‫ جديعدة‬ise haberidir. ‫“ المسلم يصدق دائما‬Müslüman daima doğru söyler. ‫“ في السيارة سائق‬Arabada bir şoför vardır. ‫“ أحمد عندك‬Ahmet yanındadır.Haberden sonra şahıs ismi olursa: ‫“ من أنت؟‬Sen kimsin?” ‫“ كيف أنت؟‬Sen nasılsın?” 3-Mübteda habere dönen bir zamir olursa. yüklemlere ek yapma zorunluluğu vardır. ‫“ في المدرسة ساكنها‬Şehirde oturanlar vardır. Bu tür cümleleri ‫ع‬ Türkçe’ye tercüme ederken cümlenin sonuna (dır. Ancak bazı durumlarda haber mübtedadan önce gelir. Türkçe’ye tercüme edilirken önce mübteda alınır.” َ ْ ْ 3. dir. Bu durumda tercüme şöyle olur: “Müdür bugün öğleden sonra okula geldi. ve (cümle olmayan terkiplerden) şibh-i izafetten ve şibh-i fiillerden oluşur.” Özne Yüklem 2 1 1 2 Bu cümlede ‫ السيارة‬mübteda. 3-Okul.2 * Haber mübtedadan sonra gelir.Şart cümlesi olur.Fiil cümlesi olur. . ‫“ ما عادل إل الله‬Ancak Allah adildir. Bu ‫ع‬ cümleyi Türkçe’ye tercüme ederken önce mübtedayı ‫ السيارة‬alır. ‫“ أحمد ولد صغير‬Ahmet küçük bir çocuktur. Haberi fiil olan kompleks isim cümlelerine örnekler: ‫بعد ظهر اليوم‬ ‫إلى المدرسة‬ ‫جاء‬ ‫المدير‬ 2 3 4 5 1 1-Müdür.” 2.…a. ‫“ الكريم إن تكرمه ي ُكرمك‬Cömert kimseye ikram edersen o da sana ْ ikram eder.” 4. 2-Sonra Arapça cümlenin en sonundaki kelimeden mübtedaya kadar sağa doğru teker teker her öğe tercüme edilerek bitirilir. ‫“ الدنيا كروية‬Dünya yuvarlaktır. izafet.” ‫هذا أبو علي‬ “Bu Ali’nin babasıdır. 4.Şibh cümle olur.İsim cümlesi olur. sıfat.” 4. Sonra cümlenin son öğesine gidilir ve oradan ‫ جاء‬haber öğesine kadar olan kelimeler ki bunlar .” * Haber cümle olarak gelir. Haberi de ‫ جاء‬ile ifade edilen fiil cümlesidir. Hemen peşinden gelen ‫ جدي عدة‬kelimesini de yüklem olarak yazarız. * Haber müfred isim olur. yüklemle gelen cümledir. tır) gibi isim kökenli. 2 3 1 1 2 3 .” I-İsim cümlesinin Arapça’dan Türkçe’ye tercüme teknikleri * Türkçe cümle yapısında Arapça isim cümlesi ile benzerlik arzeden cümle genellikle isim kökenli. Müfred isimden maksat. 2 3 1 1 2 3 ‫علععى المسععاعدات‬ ‫ع‬ ‫أعععرب عععن شععكره‬ ‫ع‬ ‫الععوزير‬ Bakan yardımlarından dolayı şükranlarını belirtti. 1. Bunlar sırayla alınır ve cümlenin tercümesi ‫ جاء‬ile bitirilir. a. 1-Önce Arapça cümlenin mübtedası alınır. özne olarak yazarız.” ‫“ أمام البيت شجرة‬Evin önünde ağaç vardır. 2-Bugün öğleden sonra.” Haber: Haber müfret olarak geldiği gibi cümle olarak ta gelebilir.” Mürekkep (Kompleks) isim cümleleri tercüme örnekleri ً ‫مؤتمرا ً محفيا‬ ‫عقد‬ ‫رئيس الوزراء‬ Başbakan bir basın toplantısı düzenledi.” 2.Mübteda nekre olup haberi şibh cümle olursa. 5-geldi Bu cümlede ‫ المدير‬mübtedadır.Bu cümlede dikkatimizi çeken birkaç husus bulunmaktadır. ‫“ خالد أبوه فاضل‬Halid’in babası faziletlidir.Mürekkep isim cümlelerinde tercüme * Bu tür cümleleri Türkçe’ye tercüme ederken takip edilecek metod kısaca şöyle olmalıdır.” ‫“ المؤمنون في الجنعة‬Mü’minler ‫ع‬ cennettedir. 1. ‫“ السيارة جديدة‬Araba yenidir.Mübteda hasr kastedilince. ‫بعد ظهر اليوم‬ ‫إلى المدرسة‬ dır.

Dolayısıyla bu cümledeki Türkçe kullanımı karşılığı “dolayı” ifadesini tercümemize uygun gördük. Yani. * “Hava sıcaktır. . onu Arapça’ya çeviririz. Sonra yüklem konumundaki “faydalı” lafzını Arapça’da ‫ مفي عد‬şeklinde çevirip ‫ الكتععاب مفيععد‬şeklinde tercümemizi ‫ع‬ tamamlıyoruz. Bu durum fiil cümlesinde gelmiş olsa idi ‫ أعرب‬ile ‫ عن شكره‬arasına fail girmesi gerekecekti. b) İkinci husus ise ‫ على المسعاعدات‬kelimesindeki ‫ علعى‬harfi cerridir. Bu tür Türkçe cümleleri Arapça’ya tercüme ederken takip edeceğimiz metod kısaca şöyledir.Sonra cümlenin yüklemi alınır.Önce Türkçe cümlenin öznesi alınır. Bu gibi harfi cerle müteaddi olan fiiller isim cümlesile birlikte bulunur ve aralarına herhangi bir öğe almazlar. 2.Geri kalan cümle en sonundan özneye doğru (sağa doğru) teker teker tercüme edilir.Sonrada yüklem konumundaki kelimeyi Türkçe’ye çevirerek tercümemizi tamamlarız. Önce özneyi alıyoruz. Yalnız tercüme ederken Türkçe mantıkla tercüme etmemiz doğru olmaz.” cümlesini ele alırsak. c) Üçüncü husus ise ‫ على‬harfi cerrinin Türkçe’ye harfî tercümesi “üzerinde” şeklindedir. Arapça’daki basit isim cümlesi yapısı ile benzerlik taşır. Türkçe mantıkla ‫ع‬ ‫ع‬ hareket etmiş olsaydık cümledeki ‫ المساعدات‬kelimesinin başına ‫ على‬yerine ‫ ل‬harfi cerri veya ‫ لجل‬edatı getirmemiz gerekirdi. * İsim kökenli yüklemle gelen Türkçe kurallı basit cümle. bu cümlede “Hava” öznedir. a) Haberi isim cümlesi olan kompleks isim cümlelerinin tercümesine örnekler ‫السلم خيره كثير‬ İslam’ın iyiliği çoktur. ‫إلى البلد بعد إجراء المباحثات‬ ‫إن وزير الخارجية أحمد داود أوغلو قد وصل‬ 2 3 4 1 Dışişleri bakanı Ahmet Davudoğlu görüşmelerin yapılmasında sonra ülkeye döndü. * Arapça’da ‫البيت واسع‬ Türkçe’de “Ev geniştir. . Son olarak ta haber yüklem yerine getirilir. Onun dışında cümle içindeki kelimelerin Türkçe’ye tam karşılığı maharetle kazanılacaktır. * “Kitap hayırlıdır. İkinci olarak haber cümlesinin mübtedası yazılır. 3 2 1 1 2 3 * Türkçe cümle yapısında Arapça isim cümlesi ile benzerlik arz eden cümle genelde isim kökenli yüklemle gelen cümledir.3 a) Bunlardan ilki cümlenin haber konumundaki ‫( أعرب عن شكره‬Şükranlarını belirtti) ile ifade edilmiş harfi cerle müteaddi olan fiildir. Bu cümlenin öznesi “Kitap” Arapça’daki mübtedanın konumunda olup ‫ الكتاب‬olarak tercüme ediyoruz.‫ الجو‬Sonra yüklemi alıyoruz. Buradaki ‫ على‬kendinden önceki ‫ شكر‬fiilinin zorunlu olarak teaddi olduğu harfi cerdir.‫ حار‬Sonra da tercümeyi ‫الجو حار‬ şeklinde tamamlıyoruz. ‫خالد أبوه قروي‬ Halid’in babası köylüdür.Önce Türkçe kelimedeki özne konumundaki kelimeyi alır. . “sıcaktır” kelimesi de isim kökenli yüklemdir. Bunun için ‫ ’على‬yı diğer doğrular arasında en doğrusudur.” cümlesini ele alalım. 2. * Önce mübtedayı özne olarak yazarız. Not: İsim cümleleri tercüme edilirken kuralların uygulanması önemlidir. Yani her iki dilde de yüklem konumundaki (Türkçe’de yüklem Arapça’da haber) öğe cümlenin sonunda yer almaktadır. 3 2 1 1 2 3 ‫القصيدة فهمها صعب‬ Kasidenin anlaşılması zordur. Türkçe’den Arapça’ya kompleks (mürekkep) cümlelerin tercüme teknikleri * Mürekkep cümlelere gelince durumun biraz farklı olduğunu görürüz. 3. 1. 1. 3 2 1 1 2 3 -Bu tür cümleleri tercüme ederken.” gibi Bu örnekte olduğu gibi Türkçe cümlelerin Arapça’ya tercümesi aynı Arapça’dan Türkçe’ye tercüme ederken takip ettiğimiz metottadır.

1 4 3 2 1. * Şimdi fiil cümlesinin yapısını oluşturan bu üç öğenin durumlarına bakalım. Başka bir örnek: Yetkililer görüşmelerden sonra yurda döndü. muzari ve emir olmak üzere üç kısma ayrılırlar.1-Hasta 2 ‫ -المريض‬geciktirdi 3 ‫ -أخر‬ilaçlarını 4 ‫أدويته‬bugün ‫اليوم‬ 1 4 3 2 Tercümemiz:‫ المريض أخر أدويته اليوم‬şeklinde olur. Türkçe’deki di’li geçmiş zamanın karşılığıdır. meful (tümleç)’ten oluşur.نغسل وجوهنا في الصباح‬Sabah yüzümüzü yıkarız.Fiil cümlesi ve yapısı * Arapça’da fiil cümlesi. Bir başka örnek verecek olursak. Sözün gelişinde siyak. Bilindiği gibi Türkçe’de. ‫“ أخرج من البيت عادة في الصباح الباكر‬Genelde sabah erken evden çıkarım. * Bu tür cümleler genelde fiil (yüklem).sibak ilişkisi ile cümledeki bazı kelimelerden yararlanılarak ait oldukları zaman anlaşılabilir.Di’li geçmiş zaman ve 2. a) Mazi fiil: Malum ve meçhul diye ikiye ayrılır. Türkçe’deki geniş zaman. ‫“ ل رحمه الله‬Allah rahmet etmesin” ‫“ ل قاتلهم الله‬Allah onların canını almasın” gibi… b) Muzari fiil: Muzari fiil. * Mazi fiiller Arapça’da bazen dua kipi olarak ta gelebilir: ‫“ رحم الله امرءا‬Allah o kişiye rahmet etsin”. Mazi fiil Türkçe’deki geçmiş zamanın karşılığıdır. * Burada dikkat edersek cümleyi iki şekilde Arapça’ya tercüme ettik. Her biri de faillerine bağlı olarak 14 kip üzerine çekilirler.‫قد‬ ‫ كان. fail (özne). Başına ‫ إن‬vurgu edatı uygunluğu bakımından daha yaygındır. قد كان‬getirilerek Miş’li geçmiş zaman manası verilebilir. 2. Haberin mübtedaya uyma zorunluluğundan cemi şekliyle ‫ عادوا‬olarak tercüme ettik. 1 3 2 1-Sigara 2 ‫ -التدخين‬zararlıdır 3 ‫ -مضر‬sağlığa ‫ للصحة‬Tercümemiz. ‫ سافر والدي إلى الحج‬Babam hacca gitti.Yetkililer 2 ‫ -المسؤوليون‬döndü 3 ‫ -عادوا‬yurda 4 ‫ -إلى البلد‬görüşmelerden sonra ‫بعد‬ ‫المباحثات‬ Tercümemiz ‫ المسؤوليون عادوا إلى الى البلد بعد المباحثات‬veya ‫إن المسؤولين قد ع عادوا‬ ‫ع‬ ‫ إلى الى البلد بعد المباحثات‬şeklinde olabilir.” Bu cümlede ‫ عادة‬kelimesi muzari fiilin manasını geniş zamana çevirmiştir. ‫“ قاتلهم الله‬Allah onların canını alsın” gibi… ً * Mazi fiilin olumsuz şekli. ‫ قرأ التلميذ الدرس‬Öğrenci dersi okudu. Diğer husus ise “döndü” diye ifade ettiğimiz yüklemin Arapça karşılığı ‫ عاد‬olup.4 Hasta bugün ilaçlarını geciktirdi. Arapça isim cümlesinde haber konumundadır. fiilin başına gelen ‫ ما‬olumsuzluk edatı ile gerçekleştirilir. . şimdiki zaman. A-FİİL * Arapça’da fiiller mazi. Basit ve mürekkep olmak üzere ikiye ayrılır.Miş’li geçmiş zaman bulunur.‫ “ تشترق الشمس فعي كعل يعوم‬Güneş her gün doğar.” Bu cümleden alışılagelmiş günlük işlerimizin yapıldığı anlaşılmaktadır. * Miş’li geçmiş zamanın ise Arapça’da tam karşılığı olmamakla birlikte mazi fiilin başına . bazen de gelecek zamanın karşılığıdır. * Arapça’da mazi fiil. Sigara sağlığa zararlıdır. ‫“ ما جاء‬gelmedi” ‫“ ما أكل‬yemedi” ‫“ ما ذهب‬gitmedi” ‫“ ما كتب‬yazmadı” gibi… * Dua kipi olarak gelmiş mazi fiillerde ise ‫ ل‬olumsuzluk (nefiy) edatı ile yapılır. genel bir ifadeyle fiille başlayan cümledir.” Bu cümlede yukarıdaki cümle ‫ع ع‬ ‫ع‬ çeşidinden alışılagelmiş olayları ifade etmektedir. . 1. ‫“ . ‫للصحة التعدخين مضعر‬ ‫ع‬ ‫ع‬ şeklinde olur.

‫ “ طرقت الباب حتى كل متني‬Yorulana kadar kapıyı çaldım.” .” .” Bu cümlede ‫ الن‬kelimesi hal manasına gelmektedir.” .‫“ يسلم المدير يوم السبت القادم الجعوائز للمتعوفقين فعي الدراسعة‬Müdür derste başarılı ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ olanlara ödüllerini önümüzdeki Cumartesi günü verecek.” . * Fail. cümlede sarih.” َ .‫“ سوف ترسب إن لم تدرس بجد‬Ciddi çalışmayacak olursan başarısız olacaksın. * Failin cümle içindeki yeri genellikle fiilden sonradır.‫ “ يسرني أن ألقى هذه الرسالة‬Bu mektubu almak beni sevindirdi.” * Muzari fiiller mutlak gelecek zaman manası taşıdığı gibi önüne gelen ‫ س‬veya ‫ سوف‬ile de gelecek zaman ifade eder. Çekim eki almazlar. .” * Yapmayı planlayıp ta herhangi bir sebeple yapamadığımız bir işi ifade için muzari fiilin başına ( ‫ س‬ve ‫ ) كان‬getirilerek gelecek zamanın hikayesine çeviririz.‫“ يعقععد الزعيععم المععؤتمر الصععحفي فععي البرلمععان‬Lider parlamentoda basın toplantısı düzenliyor.‫ “ فتح الستاذ الباب‬Öğretmen kapıyı açtı.” * Fiil cümlesinin faili.‫ “ كان المدير سيكون في مكتبه لو ل عم يج عدث الح عادث‬Kaza meydana gelmeseydi müdür ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ofisinde olacaktı.” . Olayın şu anda gerçekleştiğini ifade etmektedir. * Türkçe’deki edilgen fiil manasına gelir.” .” B-FAİL * Fail.‫ “ كنت أستمع إلى الرديو عندما رن الجرس‬Zil çaldığında radyo dinliyordum. . Fakat bu şart değil fiille failin arasına diğer unsurlar girebilir.‫ “ أشترك في الجتماع صباح غد‬Yarın sabah toplantıya katılacağım.‫ “ كنت سي َت َك ّن معن إجعادة اللغعة العربيعة لعو اسعترمرت مععي‬Benimle konuşmaya devam ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ُ ع‬ َ َ etseydin Arapça’yı güzel öğrenecektin.إلى أين تذهب؟ أذهب إلى المسجد‬Nereye gidiyorsun?” “Mescide gidiyorum. müevvel ve zamir şeklinde olmak üzere üç kısımda görülür. Örnek: ‫“ س عتهدف ه عذه الحمل عة مكافح عة المخ عدرات‬Bu kampanya uyuşturucu maddelerle ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ّ mücadeleyi hedefleyecektir.‫“ . Türkçe’de ismin çekim eki almamış yalın halidir.” . a) Naibü fail (Sözde özne) * Naibü fail. . cümlede failin yerine geçen ve onun vazifesini yapan öğedir. isim cümlesinin mübtedası konumundadır.” .” .” . fiil cümlesinin ikinci öğesidir. * Fiil faille müzekker ve müenneslik yönünden uyum içindedir.” * Muzari fiillerin başına ‫ كان‬gelirse geniş zaman veya şimdiki zamanın hikayesi durumunda döner. .‫“ سأنتظرك في الموعد‬Seni randevulaştığımız vakitte bekleyeceğim. Türkçe’de ise öznedir. * Fiil naibü faille müzekkerlik-müenneslik yönünden uyum içerisindedir.‫ “ كنت سأزورك في المكتب غير أنك لم تتصل ب عي هاتفي عا‬Seni büroda ziyaret edecektim ‫ع‬ ‫ع‬ fakat beni aramadın.‫“ يستخرج الزيت من أعملق الرض‬Petrol yer altı derinliklerinden çıkarılır. Fail açık gelirse fiil daima müfrettir.‫ “ كنت أجي ّد ُ اللغة النجليزية بطلقة‬Eskiden İngilizce’yi çok iyi bilirdim.‫“ يععرن الهععاتف الن‬Şimdi telefon çalıyor. . Sayı bakımından failde olduğu gibi mücerred/yalın haldedir. Zaman farklılığı yine sözün gelişinden veya cümle içindeki bazı edat ile siyaksibak’tan anlaşılır.‫“ كان الستاذ يحضر لمدرسة في وقته قبل الحادث‬Kazadan önce öğretmen okula vaktinde gelirdi. Türkçe’deki öznenin karşılığı olup tam ve malum fiillerin kendisine isnad edildiği isimlerdir. yalın durumundadır.” Bu cümlede ‫صباح غد‬ kelimesi geleceğe matuf olduğundan muzari fiilin manası gelecek zaman olarak tercüme edilir. .5 . Mücerreddir.

‫“ سسيشترك سبعة أحزاب سياسية في لنتخابات‬Seçimlere yedi siyasi parti katılacak” 2 1 3 “Yedi siyasi parti seçimlere katılacak. * Türkçe’de fiil kökenli yüklemle gelen cümle yapısında: Özne (Fail) + Tümleç (Meful) + Yüklem (Fiil) dizimi söz konusudur.” Formüle göre böyle tercüme edilmesi gerekirken biz Türkçe’ye daha uygun olması açısından yukarıdaki şekilde tercüme ettik.” örneğinde olduğu gibi.‫ “ قضى‬geçirdi” * Görüldüğü gibi önce fail alındı. * Arapça’da mefuller Türkçe’ye ismin “i” veya “e” halleriyle tercüme edilebilirler.‫ارتكب وزير الدولة المسؤول عن الرياضة الختلسات المالية‬ 2 1 3 “ Spordan sorumlu devlet bakanı mali yolsuzluklar yaptı. Sonra cümlenin son öğesine gidildi.‫“ في المدرسة‬okulda” 3.” .‫“ الختلسات المالية‬mali yolsuzluklar” 3.” gibi.‫ارتكب‬ “yaptı” . Not: Harfi cerli naibi failler zarfı lağvdır.‫“ الطالب‬öğrenci” 2.MEFULÜN BİH * Meful fiil cümlesinin üçüncü öğesidir. * Arapça fiil cümlesinin yapısı genelde Fiil + Fail + Meful sırası şeklindedir. Naibi faillerde aynı failde olduğu gibi fillerin önüne geçemezler.6 .” .” II. * Türkçe’de tümlecin karşılığıdır veya nesenin mukabilidir.Önce fail alınır. . Fiilin yaptığı işten etkilenen lafızdır veya cümlede yapılan işin olayın tesir ettiği öğedir. Bu bir şahıs olduğu gibi herhangi bir olayda olabilir. C. Bu kullanım daha çok basın Arapçası’nda yaygındır.” 1.‫ “ ترس عل المسعاعدات غلعى أرمينيعا ععبر تركيعا‬Ermenistan’a ardımlar Türkiye üzerinden ‫ع‬ ‫ع ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ gönderiliyor.” * Mastarlardan önce gelen ‫ تم‬yardımcı fiili gelirse o mastarın manasını edilgen (meçhul)’e çevirir.‫قبض الشرطة على بعض العمال والطلبة بتهمة تشكيل منظمة ارهابية‬ 2 3 1 4 “Polis bir terör örgütü kurma suçlamasıyla bazı işçi ve öğrencileri yakaladı.” * İsmi meful ve ismi mensuplarda meçhul fiiller gibi amel ederler.” örneğinde olduğu gibi. .‫“ تم التوقيع على التفاقية الثقافية بين رئاسة الشؤون الدينية التركية رآسة الفتاء بآزربيجان‬ Diyanet İşleri Başkanlığı ile Azerbaycan Müftülüğü arasında kültür anlaşması imzalandı. ‫“ مر بعائشة‬Aişe’ye uğranıldı.‫ “ أدت الشتبكات إلى مصرع عدد كبير من المواطنين‬Çatışmalar çok sayıda vatandaşın ölümüne yol açtı” 2 1 3 . * Bu tür cümleler basit fiil cümlesi olup Türkçe’ye tercüme ederken takip edeceğimiz metod şöyle olmalıdır..‫ “ شهرين‬iki ay” 4.” 2 3 1 4 1. 2. Oradan ‫ قضى‬fiiline kadar soldan sağa doğru bütün kelimeler tercüme edilerek tercüme tamamlanmış oldu. ‫“ قرأ التلميذ الدرس‬Öğrenci dersi okudu.1999 “ 1999 ‫ تمت محادثات الميزانية المالية لعام‬yılı mali bütçe görüşmeleri yapıldı.” .Fiil cümlesinin Arapça’dan Türkçe’ye tercüme teknikleri * Fiil cümlesi basit ve mürekkep olmak üzere iki kısma ayrılır. .” ‫“ سافرت إلى الردن‬ Ürdün’e gittim. “İhsan namazını kıldı.‫“ كتبت الواجب‬Ödevi yazdım. 1. naibü fail alırlar. . ‫“ قضى الطالب شهرين في المدرسة‬Öğrenci okulda iki ay geçirdi. * Naibü failler câr-mecrur olarak geldiği zaman müennes bile gelseler fiil müzekkerdir.‫ “ إن مشععكلة قععبرص سععيتم حلهععا فععي أقععرب وقععت‬Kıbrıs meselesi en kısa zamanda çözülecektir.‫وزير الدولة المسؤول عن‬ ‫“ الرياضة‬Spordan sorumlu devlet bakanı” 2.” ‫“ قرأت الكتاب‬Kitabı okudum.Sonra cümlenin sonuna gidilir. soldan sağa bütün kelimeler tercüme edilerek fiil ile cümlenin tercümesi sona erer.

) 2. Birincisi.Son aşamada da cümlenin en sonundan başına kadar kalan kelimeler tercüme edilerek ana cümlenin fiili ile tercüme tamamlanır. a) Yan cümleciği isim cümlesinden oluşan fiil cümlelerinin Türkçe’ye tercüme teknikleri * Fiil cümlelerinin Türkçe’ye tercümesinde takip edilecek yol ana hatlarıyla şöyledir. . * Yan cümlemiz fiil cümlesi ise başına ‫ أن‬edatı alır. . a) Yan cümleciği isim cümlesi olan mürekkep fiil cümlesine örnekler . * Bu tür cümlelerde ana cümlenin dışında isim veya fiil cümlesinden oluşmuş yan cümle vardır.‫قال الزعيم المصري إن الدولة العربية تشترك في المصالح القتصادية‬ 3 2 1 4 Bu cümle iki ayrı konudan bahsetmektedir: 1. fiil cümlesinin öznesi.‫ “ حذر خبراء الرهاب والمخابرات الرأي العام‬Terör ve istihbarat uzmanları kamuoyunu uyardı. 3. isim cümlesinin haberi de fiil cümlesinin yüklemi durumundadır.” * Bu cümlede ‫ قال‬ile başlayan cümlemiz ana cümle olup iki ayrı konu içermektedir.” 2 1 3 .ً ‫ “ قال الستاذ إن المتحان غدا‬Öğretmen imtihanın yarın olduğunu söyledi.” 4. Sonra yan cümlenin faili konumundaki ‫ إن‬nin ismi ‫الدولة العربية‬ alırız. manasını mastara çevirir ya da ّ doğrudan mastar olarak gelir.‫“ قال‬dedi” .‫“ الدولة العربية‬Arap ülkeleri” 3. önce ana cümlenin faili olan ‫ الزعيم المصري‬alırız.” .” .Bir başka örnek: ً ‫ “ قال الستاذ إنه سيوزع أوراق المتحان غدا‬Öğretmen imtihan kağıtlarını yarın dağıtacağını söyledi.‫ “ إن الدولة العربية تشترك في المصالح القتصادية‬Arap ülkeleri ekonomik çıkarlarda birlik olmalıdır.‫“ الزعيم المصري‬Mısır lideri” 2. Yan cümle ise ‫ إن‬ile başlayan isim ّ cümlesidir.Önce ana cümlenin faili alınır.‫تشتري القوات السلحة التركية الطائرات الناقلة الوقود في الجو‬ 2 3 1 4 “ Türk Silahlı Kuvvetleri havada yakıt ikmali yapan tanker uçakları satın alıyor. 1. 1. Daha sonra da cümlenin sonundan başına doğru tercüme yaparız.7 . (Fail gizli ise. ikincisi ise “Kağıtların yarın dağıtılacağıdır. içinde birden fazla yüklem bulunan cümlelerdir.” * Bu cümlede ‫ قال‬ile başlayan cümlemiz ana cümledir. * Daha öncede belirttiğimiz gibi isim cümlesinin ismi.‫تستهدف البيانات الخيرة للحكومة كسب تأيد الشعب‬ 2 1 3 “Hükümetin son açıklamaları halkın desteğini kazanmayı hedefliyor. haberi ise ‫ سيوزع‬fiili ile başlayan fiil cümlesidir.” Mürekkeb Fiil Cümlesi * Arapça’da kompleks (mürekkep) fiil cümleleri.” Tercümeye geçersek. Bunu örneklendirecek olursak.‫تشترك في المصالح‬ ‫القتصادية‬ “ Ekomomik çıkarlarda birleşiyorlar. “Öğretmenin söylemesi”.” Sonuç olarak yan cümle isim cümlesinden oluşmuş.Sonra yan cümlenin faili alınır. fail alınmış gibi hareket ederiz. * Yan cümlemiz isim cümlesi ise başına ‫ إن‬edatı alır ve cümledeki manayı vurgular.‫ “ قال الزعيم المصري‬Mısır liderinin söyledi.” 2.‫طلبت قوات المن من المتظاهرين إيقاف المظاهرة‬ 2 3 1 4 “Güvenlik güçleri göstericilerden gösterinin durdurulmasını istedi.

Fiil ‫أن‬ den önce gelen fiilin zamanıdır. Başına geldiği fiilin manasını mastar manasına çevirir. Avusuturalya’nın yıllık çok miktarda et ihraç ettiğini belirtti.” 1.8 “Mısır lideri. sonra da manasını mastar manasına çevirdi.ً‫ذكرت الجرئد أن أستراليا تصدر كميات وفِرة‬ ّ ّ َ 3 2 1 4 “ Gazeteler.Bu cümlede ‫ أريد‬ile başlayan cümlemiz an cümledir.” 2 1 3 b) Yan cümleciği fiil cümlesinde oluşan mürekkep fiil cümlelerinin tercüme teknikleri * ‫“ أريد أن أشرب ماء باردا‬Soğuk su içmek istiyorum.‫ “ الزعيم الروسعي‬Rus lider” 2.‫“ ستدخل في الس عوق لوربي عة المش عتركة الع عام المقاب عل‬Türkiye’nin ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ gelecek yıl Avrupa ortak pazarına gireceğini açıkladı.‫ “أعلم بأن عدد السكان المدينة حعوالي مليعونين‬Şehir nüfusunun yaklaşık iki milyon ‫ع‬ ‫ع‬ olduğunu biliyorum.” * Bu tür cümlelerin tercümesi esnasında ‫ إن‬edatına cümle içindeki konum gereği (…nı.” . Arap ülkelerinin ekonomik çıkarlarda birleştiklerini söyledi. ülkedeki meslek eğitiminin bir çok zorlukla karşı karşıya bulunduğunu söyledi. … nın) gibi mana ekleyerek doğrudan olmayan tercüme de yapılabilir.” .” * ‫ أن‬edatı muzari fiilin başına gelirse olay meydana gelse de. * ‫ أن‬edatı mazinin başına gelirse olmuş olan bir olay veya bir gerçeği belirtir. Arap ülkeleri ekonomik çıkarlarda birleşir dedi. Görüldüğü gibi ‫ أن‬edatı ‫ أشرب‬fiilini önce nasbetti. Mazi fiilinde başına geldiği olur.” 2 1 3 . başarılı öğrenciler için ödüller tahsis ettiğini söyledi.” .‫أن‬ ‫“ تركيا‬Türkiye’nin” 3.‫“ أن بلده‬ülkesini” 3. onun zamanını belirtmez.‫“ رئيس الوزراء للجمهورية التركية أردغان‬Türkiye Cumhuriyeti başbakanı Erdoğan” 2. gelmese de bir kimsenin gerçekleşmesini istediği mümkün olan bir olaya işaret eder. Örnekler: ‫“ يجب أن تبقى هنا‬Burada kalman gerekiyor.‫“ ذكر‬belirtti.” 1. Buna göre yukarıdaki tercümeyi şöyle yapabiliriz: “Mısır lideri. üniversite kurulunun. Yan cümle ise ‫ أن‬edatı ile başlayan fiil cümlesidir.‫ستدخل في السوق لوربية المشتركة العام المقابل أعلن رئيس الوزراء للجمهورية التركية‬ ‫أردغان أن تركيا‬ 3 2 1 4 “Türkiye Cumhuriyeti başbakanı Erdoğan. Örnekler: ‫“ قررت أن أسعافر‬Gitmeye karar verdim.” ‫ “ أظن أن لستاذ سيؤجل موعد المتحان‬Öğretmen imtihanın tarihini düşünüyorum. Türkiye’nin gelecek yıl Avrupa ortak pazarına gireceğini açıkladı. * ‫ أن‬edatı genelde muzari fiilin başına gelir.‫“ يعتعبر معن الدولعة الشعراكية‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ sosyalist ülkelerden sayıldığını” 4.” ‫ذكر الزعيم الروسي أن بلده يعتبر من الدولة الشراكية‬ 3 2 1 4 “Rus lider ülkesinin sosyalist ülkelerden sayıldığını belirtti.” .‫“ أعلن‬açıkladı” ‫قال رئيس الجامعة أن محلس الجامعة قد خصصت جوائز للطلب المتوفقين‬ 3 2 1 4 “Rektör.” ‫“ سعأقرر أن أسعافر‬Gitmeye karar ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ vereceğim.” Muzari örneği . * ‫ أن‬kendisinden sonra gelen fiili mastara dönüştürürken.” 4.” Mazi örneği ‫“ سلمت عليه بعد أن فتح الباب‬Kapıyı açtıktan sonra ona selam verdim.‫قال وزير الداخلية إن التعليم المهن ِي في البلد يواجه معوبات كثيرة‬ ّ 3 2 1 4 “ İçişleri bakanı.

* Müteaddi fiiller.استطاع. .” ‫“ لعب الولد القط‬Çocuklar kediyle oynadı. ً ‫“ كس عوت قميص عا‬Gömlek ‫ع‬ giydirdim.” * ‫ أن‬edatı ‫ ل‬edatının eklenmesi ile olumsuz yapılır.ile. a) Bir mefulün bih sarih alan fiiller ve mefulün bihin tercümesi * Bir mefulün bih alan fiiller çoktur.” ‫“ كتب محمد رسالة‬Muhammed bir mektup yazdı. İkinci mefule “olduğu” ekleri ilave edilerek tercüme etmekte mümkündür. Bu durumda.i”. İkinci meful “i” haliyle çevrilir. da. iki mefulün bih sarih. hakkında” gibi eklerle tercüme edebiliriz. hususunda. Örnekler: ‫“ طععوت البنععت الثععوب‬Kız elbiseyi dürdü/katladı.أحب.ً ‫“ ظن علي بكرا ً فاضل‬Ali.اتظر.” * Harfi cerli mefullere de mefulün bih gayri sarih denir.أمل. nadir de olsa “de. ‫ “ رأيت الطائرات العُمد ِية‬Helikopterleri gördüm.9 * ‫ أن‬edatı genellikle gerçek belirtici ifadelere ihtiyaç göstermeyen arzu. ye. * Meful çeşitleri ve tercümeleri ‫( المفعول به‬Mefulün bih): Failin yaptığı işten etkilenen lafza mefulün bih denir.” * Bu mefullerin ikinci bir tercüme şekli daha vardır. kin.تمنى. Bu fiillerden bazıları: -‫أراد.رغب.اضط. korku. * Beş duyu fiilleri mefulün bihlerini genellikle harfi cersiz alır.طالب ب.يجب‬ ‫يجدر.طلب.Doğrudan iki mefulün bih sarih alanlar: ‫ أعطى – كسى – سقى‬vb.”. Bunlarda sözlüklerden öğrenilir.ظن.” b) İki mefulün bih sarih alanlar: İkiye ayrılırlar.كره. İkinci mefulü yalın hali ile tercüme ederiz.” * Doğrudan mefulün bih alan fiillere biz müteaddi ‫ المتعدي‬fiil diyoruz. üç mefulün bih sarih alan fiiller diye üç kısımda incelenebilir. * Normal iki mefulün bih sarih alan fiillerin mefulün bih sarihleri Türkçe’ye : Birinci meful “e” haliyle. . ya. kudret. Bunları lüğat kitapları söyler. 1.” * Bu tür fiiller bazen iki değil de tek meful ile yetinirler. ً ‫ “ كسى العلم مصاحبه وقرا‬İlim ehline şahsiyet elbisesi giydirir.” ‫قععال المتهععم إننععي بععرئ‬ “Zanlı/sanık ben suçsuzum dedi.قسم‬ * ‫“ أتمنى أن تذهب وترجع بالسلمة‬Selametle gidip gelmeni dilerim. bir mefulün sarih. ‫“ توكلت عل الله‬Allah’a tevekkül ettim. Örnekler: ‫“ أكل علي الطعام‬Ali yemeğini yedi.” * Fiil mefulünü doğrudan doğruya alıyorsa bu tür mefullere mefulün bih sarih denir. Aslı isim cümlesi olduğu halde başında ‫ أن‬varmış gibi. Bekir’i faziletli zannetti.قدر على.” . mecburiyet gibi kalb fiillerinden sonra gelir. * Bir meful alan fiillerin mefulün bih sarihleri Türkçe’ye genellikle “…. den.Mübteda ile haberin başına gelerek onları iki meful yapan fiiller a) Efalü gulûb ‫ : أفعال القلوب‬Bunlar da üçe ayrılır. * Bilgi ve zan fiillerinden sonra daha çok ‫ أن‬gelir ‫ أن‬ve cümlesi iki meful yerine geçer.” 2. zaruret.‫“ وجد الطبيب الدواء نافعا‬Doktor ilacı faydalı buldu.توقع.تمكن معن‬ ‫ع‬ ‫رجا.خاف. “…e” bazen de yalın halde. çoktur. ‫“ أيدت القتراح‬Öneriyi destekledim.” ّ ُ ‫“ سألت الستاذ‬Öğretmene sordum. dan. I-Bilmek ‫ يقين‬ifade edenler: ‫وجد – رأى – علم – درى – تعلم‬ II-Sanmak ‫ الوجدان‬ifade edenler: ‫ظن – حسب – خال – زعم – عد – حجا – هب‬ III-Değişiklik ‫ اللتحويل‬ifade edenler: ‫جعل – صير – اتخذ – رد – ترك‬ ّ * Bilgi ve zan ifade eden fiillerin mefullerini Türkçe’ye genellikle Birinci meful “i” haliyle. ümit. Birinci mefule “nın”. beraber.‫“ ظن الطلب الدرس سهلة‬Öğrenciler dersin kolay olduğunu zannettiler.أمر ب. . . sevgi.حشي.

‫ “ أعلمت الطغات الظلم وخيم‬Zalimlere zulmün tehlikeli olduğunu bildirdim. aynen. aslan gibi sıçrar. öyle. gerçekten. .‫“ من علمني حرفا فقد صيرني عبدا‬Bana bir harf öğreten kimse beni köle yapar. şüphesiz. fiilin manasını kuvvetlendirir ve Türkçe’ye: “Muhakkak. . kıldı. -eceği. O zaman failin yaptığı işin sayısını belirtir. şeklinde. Mefulü mutlakın fiili bazen hazfedilebilir. daima müfret gelir ve fiilden sonra gelir.‫“ أخبر الموظعف المسعافرين القطعار متعأخرا‬Memur yolculara trenin gecikeceğini haber ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ ‫ع‬ verdi.‫ عبس وتولى أن جائه العمى‬Yani ‫ “ لن جاءه العمى‬Âma geldi diye yüzünü ekşitti ve arkasını çevirdi.” * Mefulün bihin harfi cerleri ‫ب – من – إلى – عن – على – ل – في‬ * Mefulün bih olan cümle ‫ أن‬ve ‫ أن‬ile başlarsa genellikle önlerine gelen harfi cer hazfedilir. öyleki” şeklinde tercüme edilir. sıfatı onun yerine geçer. şekilde.شكرا – رويدا – سبحان لله – لبيك – جدا‬ * ‫ كيف‬soru ismi bazen mefulü mutlak olarak gelir. * Tekid için gelen mefulü mutlak. Birinci meful “e” haliyle. * Mefulü mutlak fiilin adedini bildirmek için gelir. değişik bir hale getirdi gibi manalara gelirler. İkinci meful “i” bazen “nın”. cümle olmaz. ‫"قلت لك كثيرا "أى قول كثيرا‬ “Sana çok söyledim. ‫“ كيف نمت؟‬Nasıl uyudun?” ّ * ‫ أي‬soru ismi masdara muzaaf olduğunda mefulü mutlak olur. * Üç meful bih sarih alan fiillerin ikinci ve üçüncü mefulleri isim cümlesidir. .‫“ يثبت النمر وثوب السد‬Kaplan.” diye tercüme edilir. * Bazen mefulü mutlak hazfedilir. ‫“ قلت لك ألفا‬Sana bin defa söyledim. * Bu fiiller şunlardır: ‫حدث – خبر – أخبر – نبأ – أنبأ – أعلم – أرى‬ ّ ّ *Bunlar Türkçe’ye tercüme edilirken. Üçüncü meful yalın halde.‫“ نام الولد نوما‬Çocuk gerçekten uyudu. . -cağı” ekleriyle tercüme edilirler. bir halden bir hale çevirdi.” .” ‫( المفعول المطلق‬Mefulü mutlak): Mefulü mutlak.” ‫“ أصغ إلى صوت العقل مرة‬Bir defacık aklının sesine kulak ver. ‫“ أيّ تكلم تتكلم؟‬Nasıl konuşuyorsun?” * Bazen mefulü mutlaktır. ُ . çok. tam vb. ‫“ كم مرة أكلت؟‬Kaç defa yedin?” * Mefulü mutlak harfi cer almaz. sıfat ve izafet terkibi halinde gelir. defa” diye çevrilir. Bilgi ve zann fiilleri gibi iki mefulün bih sarih alırlar. Türkçe’ye “Kere.” Bu cümle ‫ قد نام الولد‬demektir. * Fiilin nevini belirtmek için geldiği zaman fiilin nasıl meydana geldiğini ve çeşidini bildirir. Türkçe’ye “gibi.” * Nevini bildiren mefulü mutlak. nevini ve adedini bildirmek için fiille aynı kökten gelen mastardır. fiilin manasını kuvvetlendirmek.” c) Üç mefulün bih sarih alanlar.” . mastar olur. çok iyice. * Tekid için gelen mefulü mutlak. bazen “olduğu. tıpkı.‫“ جعل السلم المؤمنين إخوانا‬İslam mü’minleri kardeş yaptı. ْ . * Çeşit ve sayı bildiren isimlerden de mefulü mutlak yapılır.10 b) Tahvil (değiştirme) ‫ :أفعال التحويل‬Etti.” * Semaî mefulü mutlaklar da vardır: ‫مثل ً – أيضا. Tesniye ve cemi de olabilir ve fiilin önüne de geçebilir.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful