1.

GİRİŞ

:

Yönetim kavramı bir asırdan daha uzun süredir geliştirilmekte olan bir kavram olup, ekonomik bir amaca dayalı olarak kurulan işletmelerin parasal, mekanik ve işgücünden meydana gelen kaynaklarının en uygun biçimde sevk ve idare edilmesini kapsamaktadır. (ERTÜRK,1998:Syf.5) Yönetim bilimi 18 nci yüzyıl endüstri hareketiyle önem kazanmıştır, ancak yönetim faaliyetinin tarihi insanlık tarihi kadar eskidir. Bireylerin bir arada yaşamaya başlamalarıyla birlikte yönetim faaliyetine gerek duyulmuştur. (ÖZALP, 1998: Syf. 37) Endüstri devriminin başlamasına kadar olan uzun geçmişi, “işletme kavramı öncesi devir” veya “bilimsel öncesi devir” şeklinde nitelendirmek mümkündür. (ERTÜRK,1998:Syf.5-6) 2. BİRİNCİ DÖNEM-BİLİMSEL ÖNCESİ DÖNEM (1880’DEN ÖNCE): Bilimsel öncesi dönem, bilimsel yönetim dönemine kadar devam etmiştir. Yönetimle ilgili bilgiler ve kayıtlar çok eskilere dayanmaktadır. Bu kayıtlar arasında mısırlılar, eski Yunanlılar ve eski Romalılar’a ait olanlar belirtilebilir. Eski Mısır, Yunan, Çin ve Roma tarihlerine bakıldığında sayısız sorunların olduğu görülür. Buna ilaveten Katolik kilisesi, askeri organizasyonlar sayılabilir.(ÖZALP, 1998: Syf. 37) Bu dönemde piramitlerini inşa eden eski mısırlılar kamçı ve zincir ile başkaları vasıtasıyla iş yapma yoluna gitmişlerdir. Eski Mısır Papirüslerinin yorumlanması sonucu M.Ö. 1300 yılına kadar uzanıldığı ve eski bürokratik kuruluşlarda yönetim ve organizasyonun önemi ortaya çıkmaktadır. İşçi durumundaki esirleri doyurmak için çok büyük ölçüde iaşe sağlamak işine girişilmiş, mimar ve mühendisler kendilerine düşen görevi yerine getirmeye çalışmışlardır. Eski Mısırlıların geniş kütleleri yönetmek başarısı o zamanın tekniği ile hayret vericidir. Özellikler beslenme, barınma ve bir yerden diğer yere nakletme sorunları kolay başarılacak iş değildir. (ÖZALP, 1998: Syf. 38) Bilimsel yönetim öncesi dönemde işçiler, hemen hemen tamamen kendi nezaretçilerinin hükmü altında bulunmakta ve sosyal kast sistemine dayalı otokratik bir ilişki içinde bulunmaktaydılar. Bir bütünü incelemeye ihtiyaç duyulmamıştı. Bu dönemde, aynı işleri yapan sanatkarlar loncaları oluşturdular. Loncalar, bugünkü esnaf ve sanatkar birliklerinin öncüleri olmuştur. (ERTÜRK,1998:5-7) Eski Mezopotamya kentlerinde tarihin kayıtlı dönemlerine uzanıldığında işletme biçiminde kuruluşlara ve buralarda bireysel ve yönetim önderliğine rastlanmaktadır. Daha sonra Çin ve Roma’da yönetimle ilgili çalışmalar göze çarpar. Konfiçyüs’ün hikayelerinde eski Çin’de kamu yönetim için pratik öneriler öne sürülmekte ve namuslu bencil olmayan ve yetenekli kamu elemanları için öğütler verilmekteydi. (ÖZALP, 1998: Syf. 38) Yönetimle ilgili kayıtların tam olamamasına karşın Roma imparatorluğunda yönetsel sorunların çözümünde bugün yönetici diye bilinen önderler ortaya çıkmıştı. Romalılar kurdukları yönetim sistemleri ile hükümet örgütlerinin sayısı artmış, vergi toplama, bayındırlık, yerel yönetim, muhasebe gibi konularda resmi denetim yöntemleri geliştirmeye başlamıştı. Eski Roma’da ticaretle uğraşan bir grubun oluşması, bu faaliyetin yerine getirilmesi için çok karmaşık olmasa da bir yönetim sistemini gerektiriyordu. Roma’daki ticari gelişmeye paralel olarak kamu yönetiminde büyük gelişmeler olmuştu. Bu dönemde bir yönetim uygulamasının örneklerini Roma Katolik Kilisesi vermişti. Özellikle merkezi denetim açısından devlet yönetimi uygulamışlardır. (ÖZALP, 1998: Syf. 39)

1

Bilim ve teknolojideki gelişmeler, insanlığın ihtiyaçlarının karşılanması gerektiğine olan inanç, düşünürleri yeni yol ve yöntemler aramaya itmiş bunun sonucunda yönetim biliminin temeli atılmaya başlanmıştır. 3. İKİNCİ DÖNEM-BİLİMSEL YÖNETİM DÖNEMİ (1880-1930): Bu dönem yönetim biliminde en önemli dönem olarak bilinir. Bilimsel yönetim dönemini incelemeden önce bu hareketi doğuran nedenlerin ifade edilmesi gerekir. Birinci önemli neden teknik gelişmelerdir. Yani makinelerin bulunması ve araçların yapılması insanlık tarihi kadar eski olmasına karşın (tekerleğin bulunması, ateşin bulunması,bronzdan, demirden, ve taştan aletlerin yapılması) bilimsel yönetim hareketini hazırlayacak teknik gelişmeler XVIII yüzyılın başlarında meydana gelmiştir. Ayıca matbaanın yaygın kullanılması yerleşme merkezlerinin gelişmesi ve kentleşme oranının artması be teknik gelişmelerin bir sonucu olarak doğmuştur. Modern yönetimin doğmasına neden olan teknik gelişmeler aletlerin yapılmasında kullanılan parçaların çok miktarda üretilmesidir. (ÖZALP, 1998: Syf. 39) 1700-1785 yılları arasında İngiliz sanayi devriminin meydana geldiği dönemdir. Bu dönemde en büyük yenilik üretim metotlarında meydana gelmiştir.Endüstri devrimi ile geniş çapta giyecek üreten sayısız makineler yapılmaya başlamıştır. 18.nci yüzyıldaki bulgular ve endüstri devrimi diye adlandırılan yeni bir devreye girilmesiyle Avrupa’da iş hayatına ve toplumsal yapıya büyük değişiklikler getirmiştir. Yönetimin bilimsel nitelik kazanması nedenlerinin başında buharlı makineleri bulan James Watt ve Mathew Robinson Boulton’un çalışmaları gelir. Bugün büyük gelişme gösteren fabrika sistemi buhar makinelerinin kullanılmasıyla gelişme sürecine girmiş ve buhar makineleri işletmelerde verimi artırmıştır. Aynı şekilde bu makinelerin kullanılmasıyla sermaye ihtiyacı ve sermaye giderleri de yükselmiştir. (ÖZALP, 1998: Syf. 40) Bilimsel yönetim hareketinin doğuşunda ikinci önemli neden uzmanlaşma konusundaki gelişmelerdir. Üretimin şekil değiştirmesi ile belli işlerde devamlı çalışan veya aynı makinede aynı işi yapan elemanlar üretimin artmasında etkili oldular. Bu değişim ile ilgili önemli çalışma Adam Smith tarafından yapıldı. (ÖZALP, 1998: Syf. 41) Bilimsel yönetim hareketinde diğer önemli nedenler organizasyona duyulan ihtiyaç ve mamullerin standartlaşmasıdır. Yöneticini başarısında etkin olan organizasyonun uygun bir yapıda olması nasıl sağlanabilir? Bir organizasyon yapısının uygun olup olmadığı nasıl anlaşılabilir? Belirli bir işletme için uygun olan bir yapı, başka bir işletme için de uygun olabilir mi? Bir organizasyon içinde hangi süreçler işlemekte, hangi tür ilişkiler doğmaktadır? Organizasyonlar değişen çevre şartlarına nasıl uymakta, bu uyum hangi süreçleri gerektirmektedir? Özellikle iletişim ve bilgi işleme teknolojilerindeki gelişmelerin organizasyonların yapı ve işleyişleri üzerindeki etkileri nelerdir? Sanayi toplumuna geçiş organizasyon yapılarını ne yönde değiştirmiş ve ne gibi yeni yapı ve modeller ortaya çıkmıştır? Bu ve benzeri sorular organizasyonlarla ilgili çalışmaların ana konularını oluşturmuş ve bu konularda çeşitli teoriler geliştirilmiştir. Bu teori ve yaklaşımlar şunlardır: a. Klasik (Geleneksel) Teori, b. Davranışsal (Neo Klasik) Teori, c. Sistem Yaklaşımı, ç. Durumsallık Yaklaşımı, 2

Modern Sonrası ve Çağdaş Yaklaşımlar Olarak Kurumsallık Yaklaşımı. Organizasyon ile ilgili bu kavramların açıklanmasında sonra tanımı şu şekilde yeniden yapılabilir.’’ ‘’ Organizasyon bir işletmedeki işleri. ‘’Organizasyon belirli amaçlar doğrultusunda kişilerin gayretlerini birleştirdikleri yapılandırılmış bir süreçtir’’ ‘’ Organizasyon bir yönetim fonksiyonudur. iş görenleri ve aralarındaki otorite ve haberleşme ilişkilerini gösteren bir yapıdır. beşeri ve psiko sosyal özellikte bir süreçtir. : Örgütleme. : Örgüt teşkilat. başkalarına iş yaptırma faaliyetidir.’’ ‘’ Organizasyon insan-iş-teknoloji faktörlerini birleştiren bir sistemdir. Yönetimin Tanımı ve Unsurları: Yönetimin tarifini yapacak olursak. bir kuruluşta hedefe ulaşma yolunda yapılan çalışmaların düzenlenmesidir. Organizasyonu. Gerçekten işletme yönetiminde yönetim.d.5) Bazı yazarlar. e. Başka bir ifade ile. : Yapılandırma tasarım terimleri farklı anlamları ifade Organize etme veya örgütleme organizasyon yapısının oluşturulması ile ilgili faaliyetler topluluğunu. Bu açıklamalardan da anlaşılacağı gibi yönetim.1998: Syf. Küçük veya büyük bir toplumda. 2003: Syf. Organize toplum tarifli toplum demektir.’’ ‘’ Organizasyon sosyal bir varlık. (3) İnsan ile insan arasındaki ilişkilerdeki düzen ve düzenlemeler olarak görmek mümkündür. o kadar organize olmuş bir toplumdan bahsedilebilir.”üretim unsurlarının en 3 . 166) a.’’ ((KOÇEL. ne kadar çok tarif varsa..2003: Syf. bir süreci ifade eder. Organizasyon dizaynı bir organizasyon yapısını oluşturan başlıca ilişkilerin şeklini. mevkileri. amaçlara yönelmiş. f. (1) (2) İş ile iş. ((KOÇEL. (ERTÜRK. niteliğini ifade eder. sosyal bir sistemdir. İş ile insan ve.171-173) b. Bunun dışında. Organizasyonel Strateji Yaklaşımı ve Ekoloji Yaklaşımı’dır. Organizasyonun Tanımı ve Anlamı: Organizasyon adı verilen teknik ve sosyal nitelikteki birim çok çeşitli açılardan incelenmiş ve yönetin konusunda üzerinde en fazla durulan alanı oluşturmuştur. Organizasyon Organize etme Organizasyon dizaynı etmektedir. bir kavram olarak. basit bir ifade ile. bir amaca ulaşmak için başkaları ile işbirliği yapmak. yönetim faaliyetini bir üretim olarak kabul etmekte ve yönetime büyük önem vermektedirler. Organize etmek bilinçli bir süreçtir. Kaynak Bağımlılığı Yaklaşımı. Organizasyon bir düzen veya düzenlemeyi ifade eder.

Bu açıdan da organizasyon. Aynı zamanda yönetici organizasyon yapısını oluşturma işini verdiği kararlarla gerçekleştirmeye çalışarak yapı ve işleyişte gerekli gördüğü değişiklikleri yapar. Ayrıca teoriler. yöneticinin amaçlarını gerçekleştirdiği bir çeşit oyun alanı olur.1999: Syf.2003: Syf. yöneticilerin nerelerde ne tip sorunlarla karşılaşacaklarını belirlemelerine yardımcı olacaktır. Bilimsel Yönetim Yaklaşımı. c. Yönetim ve Organizasyon Teori ve Yaklaşımlarına Bakış: Her organizasyon teori ve yaklaşımı.verimli biçimde kullanılması ile ilgili çalışma ve uyumlu bir işbirliği sağlanması” olarak tanımlanır. b. (TORTOP. yöneticinin amaçlarını gerçekleştirmek. Bazı Amerikan yazarları üretim unsurlarını beşe ayırarak incelemekte ve yönetimi bu beş unsur içinde saymaktadır. Yöneticiler belirli bir organizasyon içinde çalışır ve amaçlarını gerçekleştirmeye çalışırlar. Yönetici hem bilgi. Bu şekilde organizasyon. Organizasyonsuz yönetici düşünülemez. (KOÇEL. Malzeme. Bürokratik Organizasyon yaklaşımıdır. Bu üç yaklaşım şunlardır: a. Bu unsurlar: (1) (2) (3) (4) (5) İnsan. yetenek ve becerilerini belirli amaçları gerçekleştirmek için içinde bulunacağı bu ortamdan etkilenecek hem de ortamı etkileyecektir. 165) c. 4 . Her organizasyonun temel amacı. Yani etkin bir yönetim uygulaması buna uygun bir organizasyon yapısına sahip olmayı gerekli kılacaktır. Makineler. 4. Bunun nedeni. Böylece bu değişik bakışların incelenmesi. organizasyonlara değişik bir açıdan bakışı temsil etmektedir. organizasyonları anlamak ve incelemek için bir çeşit kalıp oluşturmaktadırlar. Klasik organizasyon teorisi adı altında üç yaklaşım bulunmaktadır. Para. için kullandığı bir araçtır. Yönetim İlkeleri Yaklaşımı.20) Yönetim ve organizasyon kavramları daima birlikte kullanılan kavramlar olmuştur. KLASİK ORGANİZASYON TEORİSİNE GENEL BAKIŞ: Organizasyonlarla ilgili teorilerden bir tanesi Klasik (Geleneksel) Yaklaşımdır. belirli amaçları gerçekleştirmek üzere bir organizasyonu oluşturan unsurların en etkin bir şekilde nasıl bir araya getirilebilecekleri ile ilgilidir. işi birden fazla kişinin yapmasından dolayı beraber çalışma yapısına dayanmasıdır. Yönetim (Sevk ve İdare) dir. Yönetici verdiği kararlarla organizasyonun yapı ve işleyişini etkiler.

Dolayısıyla bazen ilkeler yaklaşımı olarak ta adlandırılan bu yaklaşımlar en iyi bir organizasyon yapısı ve yönetim tarzı için uyulması gereken ilkeleri belirlemeye çalışmış. üstleri. Klasik teori iki ana fikir etrafında toplanmıştır. Yönetim Süreci Yaklaşımı ile Bürokrasi Yaklaşımı da ikinci fikri ayrıntılı olarak ele almışlardır. Klasik teoriyi oluşturan üç temel yaklaşımdaki ortak fikir ve amaçlar şöyle özetlenebilir: (KOÇEL.varsayılmıştır. ilişkilerinde rasyonellik. Rasyonellik ve mekanik süreçler klasik teorinin hareket noktaları olmuştur. Mekanik rasyonelliği bozacak insan unsuruna ilişkin faktörler modele dahil edilerek ayrıntılı olarak incelenmemiştir. bu İlkerlerin her organizasyonda ve her yerde geçerli olduğu savunulmuştur.Klasik Yaklaşım Kabul: İnsanlar Mantıklıdır Bilimsel Yönetim Frederic Taylor Gilbreth Henry Gannt Yönetim İlkeleri Henry Fayol Bürokratik Organizasyon Max Weber Şekil-1 Yönetime Klasik Yaklaşımda Ana Dallar Şekil-1.42).195) a. Maddi faktörler düzenlendikten sonra insanın öngörülen doğrultu ve şekilde davranacağı-davranması gerektiği. Taylor’un bilimsel yaklaşımı birinci fikri. Bu da onların hedeflerini gerçekleştirmek. Ekonomik 5 . Bununla ilgili bir kabul insanların ekonomik dürtülerle cevap vermeye istekli oluşlarıdır. ilkelerin amaçladığı rasyonellik ana hareket noktalarıdır. organizasyonlarda insan unsuru dışındaki faktörler üzerinde durmuştur. müşterileri ve tedarikçileri ile ilgili tahminlerde bulunur. Klasik yaklaşım insanların mantıklı olduğunu ve çalışmaları boyunca hedeflerine ekonomik olarak yaklaştığı düşüncesini paylaşır. b. Klasik teori sürekli olarak açık ve seçik olarak belirlenmiş bir organizasyon yapısı ve otorite ilişkileri ile hangi ilkelere uyulması gerektiğini araştırmıştır. ikincisi de formal organizasyon yapısının oluşturulmasıdır. en fazla ekonomik kazancı sağlamak için fırsatları göz önünde bulundurduğunu gösterir. Birincisi rutin işlerin görülmesinde insan unsurunun makinelere ek olarak nasıl etkin bir şekilde kullanılabileceği. Makine insan. Bu yönü ile klasik teori mekanik organizasyon yapıları olarak adlandırılan yapıları önermiştir.2003: Syf. bu ilkelere uyulduğu taktirde etkinlik ve verimliğin artacağı ileri sürülmüş. Klasik teori. Dolayısıyla bu yaklaşımların ilkeleri her yerde geçerli bir nitelik taşımaktadır. bu dalların her birini tarihteki bir düşünceyi ifade eden şahısla bağlantısını göstermektedir. Klasik yönetim teorileri bir ölçüde bu kabulleri yansıtır (SCHERMERHORN. işlerin dizayn ve birleştirilmesinde rasyonellik. Her yönetici beraber çalıştığı astları. İnsan unsuru daima ikinci planda ele alınmıştır.1989:Syf.

2003:Syf. İşlerin bir araya toplanarak mevki e pozisyonların oluşturulması. Departmanların sağlanması. d. (KOÇEL. esas itibarıyla kapalı sistem anlayışı ile organizasyonları ele almıştır. bütün yaklaşımlar organizasyon içi dahili etkinliğin nasıl sağlanabileceği üzerinde durumu. KLASİK ORGANİZASYON TEORİSİ: a. b. İşletme sahipleri kar maksimizasyonu yaklaşımı üzerinde dururken maliyet minimizasyonu diğer üretim faktörlerinden çok ücretleri düşük tutarak sağlayacaklarını düşünüyorlardı. 6 . Birinci dünya savaşından önceki yıllarda Amerikan ekonomisindeki hızla büyümeye karşılık kullanılan üretim tekniklerinin bilimsel olmayışı görüşü Taylor’ı bu konuda araştırmaya sevk etmiştir.198) (1) Frederic Winslow Taylor: (a) Taylor’ın Görüşleri: Taylor bilimsel yönetimin gelişmesinde büyük katkı sağlayan kişi ve bilimsel yönetimin babası olarak bilinir.198).2003: Syf. Uzmanlaşmayı sağlamak için işlerin bölümlenmesi. c. her organizasyona bu ilkelerin uygulanmasını öngörmektedir. Amaçların belirlenmesi. (KOÇEL. Amaçlara ulaştıracak işlerin belirlenmesi. organizasyonların özelliklerine ve içinde bulundukları ortama bakarak organizasyon yapısını belirlemek yerine. (I) Taylor verimsiz bir çalışma düzeninin olduğunu bunun ise büyük israflar yaptığını belirtmiştir. (KOÇEL. 1998: Syf. Bu tarihe kadar konuya mali açıdan bakılıyordu. Bilimsel Yönetim Yaklaşımı: 1900’lerin başlarında Frederic Winslow Taylor’un öncülüğünü yaptığı bu yaklaşım. e. geniş bir kabul görmüş ve bu yaklaşımın uygulandığı işletmelerde verimlilik hızla artmıştır (KOÇEL.rasyonellik anlayışının organizasyona uygulanmasını ifade eden bu yaklaşım. c. Bu çalışmaları sonucunda bazı gözlemleri şöyle sıralanabilir. Klasik teori. ç. rasyonel olduğuna inanılan sisteme uyan. 43).2003: Syf. Bethlehem Steel Company’deki deneyleri ile bu inancını uygulamaya aktarmış ve 1911’de yayınlanan Bilimsel Yönetimin İlkeleri kitabı ile düşündüğü yönetim ve organizasyon anlayışının esaslarını açıklamıştır. Departmanların hiyerarşik bir yapı içinde koordinasyonunu sağlanmak üzere birleştirilmesi. dış çevre şartlarına ve organizasyonların değişen şartlara nasıl uyabilecekleri üzerinde durmamıştır.2003: Syf. İşlerin dizayn ve yapılma şeklinin mühendislik açısından ve bilimsel olarak incelenerek yeniden düzenlenmesi ile hem verimliliğin artacağına hem de işletme ve işçilerin bu yeni düzenden daha fazla pay elde edeceklerine inanan Taylor. bunu sağlamak için uyulması gereken ilkeleri evrensel kabul etmiş fakat. (ÖZALP.196) 5. Bunun sonucu olarak da. pasif bir unsur olarak varsaymıştır.196) Klasik teori. insana kendine söyleneni yapan. Taylor çalıştığı işletmelerde en alt kademelerden en üst basamaklara kadar yönetim hiyerarşisinde görev yapmıştı. Bunun sonucu olarak da klasik açıdan organizasyon dizaynı süreci şu safhaları içermektedir: a.

44). (ÖZALP. 47) Bilimsel yönetim. 48) Bilimsel yönetim. yöntem ve sistemdir. çalışanlardan ne yapmaları beklendiğini tam olarak belirlemek ve işlerin en verimli bir şekilde yerine getirilmesine nezaret etmek şeklinde tanımlamıştır.(ÖZALP. (I) (II) Standartlaştırma. özellikle iş ve insan arasındaki fiziksel ve ruhsal ilişkiler üzerinde durmuştur (TORTOP. (III) Taylor’a göre işlerde standartlaşma olmadığı için işçiler işlerini kendi bildikleri gibi yapıyorlardı. Bu alandaki çalışmalar şu şekilde sıralanabilir. (V) Taylor yönetimi ile işçilerin yapacakları işlerin birbirine karıştırıldığını öne sürmekteydi. Seçilen işçilerin bilimsel metotlarla eğitilmesi sonucu istenilen performansı gösterilebilir. 7 . İşçiler daha çok çalışır ve üretirlerse devamlı olarak çok çalışmak zorunda kalacaklardı. tecrübelere dayalı ilkeler ve standartlar saptayarak üretim faaliyetlerinin denetimini saptamaktır. (IV) Parça başı ücret sistemi. 1998: Syf. (III) Sistematik seçim ve eğitim. (IV) Taylor’ın bir başka görüşü işçilerin ise alınmasında yetenek. Yönetim ile iş arasında bir karmaşa söz konusuydu. 1998: Syf. İşletme sahiplerinin konuya kar açısından bakmaları sonucu işçilerde fazla çaba göstererek çalışmalarının kendilerine bir çıkar sağlamayacağını bildikleri için az çalışıp yorulmadıkları. yani tembellik yaptıkları ölçüde kendilerini karlı zannediyor ve bu suretle işveren ile işçi çıkarları birbirine tamamen aksi bir duruma geliyordu.1999: Syf. İşçilerin dikkatli bir şekilde seçilmesi en yüksek kapasitenin ortaya çıkmasını sağlayabilir. Taylor kaytarma azaltıldığı taktirde verimliliğin azalacağına inanıyordu Taylor aynı zamanda günlük veya saat başı ücret sisteminin kaytarmayı artırdığını bunun nedenin ise ödemenin çalışmaya göre değil bir göreve atanmaya bağlı olduğunu ileri sürmüştü. verimliliğin artırılmasında etkili olan bir takım araç. bilgi ve kapasiteleri dikkate alınmadığıdır. (ÖZALP. (ÖZALP. (ÖZALP. Dostça bir atmosferin yaratılması sonucu diğer ilkelerin uygulanmasını sağlayacak psikolojik bir ortamın yaratılmasına yol açacaktır. 1998: Syf. Bu amaca ulaşmak için bilimsel araştırma metotları. 49) Taylor yönetim hareketini endüstride başlattığında beş alanda önerilerde bulunmuştur. bir verimlilik aracı olmadığı gibi maliyetlerin belirlenmesinde uygulanan bir sistem de değildir. 45) Taylor. Taylor yönetiminin işçilerin çalışmalarının verimliliğini ölçmede kullanılabilecek hiçbir standardın geliştirmediğini gördü.(II) Taylor gözlemleri sonucunda işçilerle ilgili şu sonuca varmıştı. 1998: Syf.16). Hareket ve zaman etüdü. (ÖZALP. 46) Taylor ‘’yönetimi’’. 1998: Syf. Taylor ‘’Atölye Yönetimi’ isimli eserinde şunları ifade etmektedir: Yönetimin amacı işçinin daha iyi çalışmasını sağlama ve sistematik kaytarmayı azaltmak için ücretleri artırmak ve bilimsel yönetim uygulaması ile üretim maliyetlerini azaltmaktır. 1998: Syf.

Diğer bir kaynakta ise Taylorizm’in ilkeleri şu şekilde ifade edilmiştir. aksaklıklar yine bilimsel olarak incelenmelidir. (III) İş görenin çalışmasını belirleyen kuralları kapsayan yöntemi uygulamak ve diğer çalışma koşullarını düzenlemek için tecrübeli ustabaşılar kullanmalıdır. Bu görevlerin her biri bilimsel açıdan ayrıntılı olarak incelenmeli. (VI) Bu kişiler uygun bir şekilde eğitilerek işi öngörülen şekilde yapabilecek hale getirilmelidir. Bilimsel yöntemlere aykırı hareket edenler cezalandırılmalıdır. zaman ve hareket etütlerine girişilmelidir. bunlar zaman ve metot olara standartlaştırılmalıdır. (I) (II) Gelişigüzel çalışma değil bilimsel çalışma düzeni. (III) Bu inceleme yapılırken görevlerin nasıl daha etkin yapılabileceği (metot) . (II). (VII) Yönetim bu sistemin işleyişini sürekli olarak denetlemeli.18) Başka bir kaynakta ise Taylorizm’in ilkeleri şu şekilde ifade edilmiştir.(V) (b) Fonksiyonel ustabaşılık (ÖZALP. İşte gereksiz yapılan hareketler kesinlikle önlenmelidir. Bu amaçla. (V) Standartları belli olan bu işleri yapabilecek .199). Bu belirli üretim miktarına ulaşan kişilere normal ücretler dışında prim ve ikramiyeler verilerek gerçekleştirilebilir. bu işi oluşturan unsurlarına ayrılmalı. (I) Her iş. Başıbozukluk değil ahenk ve koordinasyon. (V) Herkesin mümkün olan en yüksek verimlilik düzeyine çıkarılması için eğitim (KOÇEL.2003: Syf. Bunun için üç ila beş yıllık bir zaman gerekebilir. (IV) Görev ve işlerin en iyi yapılma şekli bulunduktan sonra. (II) İşi en iyi şekilde yapabilmesi için iş göreni özendirmelidir. eski alışılmış usulleri bir kenara bırakarak yeni yöntem geliştirmeye çalışılmalıdır. 8 . (IIV) Düşük verim değil maksimum çıktı. araç ve gereçlerin nasıl kullanılması gerektiği ( zaman ve hareket) ve görevi yapanın nasıl davranması gerektiği araştırılmalıdır. fiziki ve zihni kabiliyeti yeterli olan kişiler seçilmelidir. (I) İşçileri yaptıkları her iş bilimsel olarak saptanmalı. onların insiyatifine bırakılmadan yönetim tarafından belirlenmelidir. 49-54). dolayısıyla organizasyona aktarılması şöyledir. (EREN. (III) Kişisellik değil yardımlaşma. 1998: Syf. Taylor’ın ilkeleri: Taylor’ın çalışmalarında üç ana ilkesi vardır: (I) Bir iş en verimli şekilde yapılmak isteniyorsa. Bu ilkeler genel olarak yönetime olduğu kadar günlük faaliyetlerin yürütülmesine de ışık tutmuştur. 1998: Syf. (VI) Teşvik edici ücret sistemi geliştirilerek iş görenlerin öngörülen şekilde çalışmaları finansal olarak desteklenmelidir. Bu ilkelerin iş’e.

1998:Syf. 1998: Syf. takipçisi ve en yakın meslektaşlarından biridir. 68) Buna göre işçilere verilen zaman limiti içinde gereken standartlara ulaştıkları zaman ek ödeme yapıldığı gibi. Yükleme şemaları. Bu yöntem kendi ismiyle anılan ve bugünkü modern uygulama olan PERT ‘in esasını teşkil eden ‘’Gantt Şemaları’’’dır.26) Taylor’ın parça başı sisteminden farklı yanı Gantt’ın bir ödül sistemini düşünmesiydi. 1998: Syf. (IV) Belirli işlerde veya işin belli bir kısmında uzmanlaşma sağlanmalıdır. Taylor üstün başarı gösteren her işçiye fazla ödeme yapılmasını Gantt ise her işçiye belirli bir ücreti hak olarak ödemek ve fazla çaba harcayana ödül düşünmekteydi. Gantt planına göre ‘neler yapıldı’ ve ‘neler yapılmalıydı’ ortaya konmakta ve bir denetim aracı olabilmektedir. (ÖZALP. Gantt’ın konuya insancıl açıdan bakması işçi ve ustabaşı ilişkilerini değerlendirmesi sonucunu yarattı (ÖZALP. (III) İşletmede bütün işler planlanıp programlanmalıdır. onların ustaları da prim verilerek ödüllendiriliyordu. 72) Gantt planı endüstri alnında dört alanda uygulanmaktadır. (EREN. Taylor ile uzun zaman beraber çalıştığı için fikirlerinin çoğu özdeşleşiyordu. Yayını.2002:Syf. 59) (2) Bilimsel Yönetim Yaklaşımına Katkıda Bulunan Diğer Düşünürler ve Görüşleri: (a) Henry L. 69) Geliştirdiği yeni ücret sistemine “Gantt görev ve prim sistemi” ismini vermişti.(A. zorluk çeken işçileri eğitmeleri için ustaları sürekli olarak özendirmiştir. Yayını. 1998: Syf.Ü. Gantt’ın bilimsel işletmeciliğe olan en büyük katkısı. 1998: Syf. (ÖZALP. Taylor’ın çağdaşı. planlama ve denetimde kullanmak amacıyla geliştirdiği grafik yöntemlerdir (ERTÜRK. Proje şemaları. Gantt mevcut yönetim uygulamalarına karşı çıkmış işçi psikolojisi ve moral kavramı üzerinde durarak önderlik ve motivasyon kavramlarının önemini vurgulamıştır. 1998: Syf.(II) Her iş için hassas saatlerle ölçülebilen standart zamanlar saptanmalı ve bu standartlara göre işçilerin yaptıkları işler değerlendirilmelidir.Bunlar: (1) (2) (3) (4) İnsan ve aletlerin kayıt şemaları.77) 9 .26). Gant doğru ve işe yarar yöntemleri kullanmayı istemek ve bu konuda isteyerek ve zorunlu bir şekilde çalışmak ve bu koşulları sağlamak önemlidir diyerek verimlilikte güdülenmenin önemini herşeyin üzerinde olduğu konusunda ısrar etmiştir (A.16).Taylor işin organizasyonu üzerinde dururken Gantt işi yapan kişinin dikkate alınmasını önermiştir. (ÖZALP. (ÖZALP.1998: Syf. (VII) İşçi paraya iş sahibi kadar önem verdiğinden kendi çıkarını artırırken iş sahibinin gelirini artırmasına yardımcı olacaktır. Geliştirme şemalarıdır. Gantt. (V) İşe uygun kişiler seçilmeli ayrıca işe uygun iş arkadaşları seçilip eğitilmeli ve yetiştirilmelidir. (ÖZALP.2002:Syf. Gantt: Gantt.Ü. (VI) İşçiye zaman esasına göre ve klasik parça başına göre ücret yerine farklılaştırılmış parça başı ödemelidir.71). 1998:26) Gantt Taylor’ın parça başı ücret sistemini işletme içinde işbirliği sağlayacağına inanmıyordu.

(ERTÜRK. 63). malzeme israfının temel nedenlerinden biri etkili bir organizasyon kurulamamasından ileri gelir. O’na göre.16) (ç) Frank Bunker ve Lilian Moller Gilbreth: Gilbreth bilimsel yönetimi geliştirenlerin başında gelir. bilimsel işletmeciliğe dayalı çalışmalarda. bilimsel yönetimin tek bir amacı vardı. Özellikle bilimsel yönetimin etkinliğini artırmak için fikirlerini ve örneklerini Taylor ile birleştirdi.17) (d) Harrington Emerson: Taylor’un tanınmış bir takipçisidir.1998: Syf. analiz ve sentezlerin yapılmasının zorunlu olduğunu vurgulayarak bilimsel işletmeciliğe katkıda bulunmuştur. Lüzumsuz israfları ortadan kaldırmak insan gücü materyal ve tabi kaynaklarda israfın en aza indirilmesini ileri sürdü.1998:Syf. 1998: Syf.(b) Morris Cooke: Taylor’un ilkelerine bağlı bir düşünürdür. (ÖZALP. hem kendi işlerini yapacaklar. (ÖZALP. (ERTÜRK. Sentezde iş. Frank Gilbreth’in verimlilik konusunda yapmış olduğu çalışmaların her safhasına katılmış ve ‘’tek olan en iyi yolu’’ araştırmışlardır(ÖZALP. 1998: Syf. Lillian. kişilerin yetenek ve becerilerini geliştirerek onların iş kollarında en yüksek beceri düzeyine gelmelerine yardım etmek olduğunu vurguluyordu. Bilimsel yönetimi “slide-rule” denilen bir ölçü aletiyle ve bulduğu bazı formüllerle güçlendirmeye gayret etmiş. bu bakımdan orta çağ örgütlenme şekillerinin üzerine gerçek ilaveler yapan ilk bilimsel düşünür olarak tanınmıştır. Emerson verimliliğin on iki ilkesini şöyle sıralamaktadır: (I) Açıkça belirlenmiş amaçlar. 1998:Syf. Emerson’ın verimlilik kavramı basitti. (ERTÜRK. hem terfi için hazırlanacaklar ve hem de diğerlerini eğiteceklerdi. İşgücü bu sorumluluğu yüklendikçe işçilik ve düşük ücret sorunları söz konusu olmayacaktır. Taylor ile aynı dönemde yaşamasına karşın bilimsel yönetimine yaklaşımı farklı olmuştur. (ERTÜRK. bilimsel yönetimde önemli olanın sistem değil. (EREN. O’na göre. Verimlilik mühendisliği konusunda Amerikan endüstrisine yeni zaman metotları ve tasarruf yolları getirerek bir sembol olarak hatırlanmaktadır. Böylece işçiler yapıcı. bunun dışında Taylor ilkelerinin sadık bir uygulayıcısı olmuştur.16) Emerson’a göre insan makine. Analizle bir iş temel parçalara ayrılmaktadır. bilimsel işletmeciliğin amacının. öğretici ve öğrenci durumunda oluyorlardı. 10 . 1998: Syf. çalışanlarca sisteme duyulan güven olduğuna inanmaktadır. 1998: Syf. 63) Frank ve Lillian Gilbreth.18) (c) Carl Barth: Çalışmaları boyunca Taylor ilkelerini geliştirirken bu ilkelere körü kürüne bağlı kalmış bir fikir adamıdır. 65) Özellikle verim düşüklüğü ve üretim artıkları üzerinde durmuş ve bunların sebep olduğu olumsuz gelişmeleri yansıtmıştır. yararlı elemanları bir araya toplayacak şekilde yeniden yapılanmayı içerir.1998:Syf. üretimden yönetim kademelerine kadar çalışan diğer personel de sorumludur. Ancak Taylor’un aksine. Günümüzde önemli bir sorun olmaya devam eden zincir ve kurmay örgütlenme şekillerine ve orta yönetici-kurmay ilişkilerine değinmiş. Lilian Moller Gilbreth. Buna göre işçiler.22) Lilian Moller Gilbreth çalışmalarının tamamını insanın psikolojik yönüyle ilgili olarak yapmış ve Frank Gilbreth’in çalışmalarına büyük katkı sağlamıştır. O da işçilerin bir insan olarak tatmin edilmesiydi. Gilbreth’ler ayrıca üçlü durum terfi planı geliştirdiler. Taylor ve Gilbreth endüstride çalışanların yaptığı fiziki işler üzerinde dururken Emerson işletmeye bir başka açıdan bakmış ve işletmeyi bir bütün olarak görmüştür.Lillian Gilbreth’in çalışmaları işçilerin refahı üzerinde olmuştur.

(III) Uzman kişilere danışma. Bunlar. (XII) Verimlilik ödülü(ÖZALP. (IX) Standartlandırılmış koşullar. Bu değişkenlerden de başlıca üç tanesi bu yaklaşım taraftarlarının ilgisini çekmiştir. Bu yaklaşımın ilkeleri bugün için de geçerliliğini korumaktadır. Bu yaklaşım daha çok organizasyon alt kademelerinde. yöneticilerin böyle bir bilimsel yaklaşımı kabul etmelerini ve organizasyon yapısını oluşturan işlerin dizaynına bu açıdan bakmalarını önermiştir. Bir görevi başarmak için gerekli zaman. (VII) İşin planlanması. 11 . Teşvikli ücret sistemleri. Bu anlayışın sonucu olarak. (V) Adil davranma.(II) Sağduyu. (XI) İş tanımları yapılması. 66. 1998: Syf. güvenli ve yeterli kaynaklar. Hareket etüdü. (IV) Disiplin sağlamak. (VIII) Standartlar ve programlar. (3) Bilimsel Yönetim Yaklaşımının Değerlendirilmesi: Bilimsel Yönetim Yaklaşımı. iş görenin daima daha yüksek ücret elde etme peşinde olacağını. (d) İş standartları gibi çalışmalar yaygın hele gelmiştir. Dolayısıyla iş görenlerin bu sisteme karşı olmalarının bir nedeni yoktur. İş ekonomisi. Sadece daha sonraki yaklaşımlar bu ilkelerin nerelerde nasıl uygulanabileceğini daha ayrıntılı olarak incelemiştir. (VI) Düzenli. Ekonomik rasyonellikten hareket eden Taylor. (X) Standartlandırılmış işlemler. bir insanın çalışma gücünü etkileyen değişkenler açısından olmuştur. Bilimsel Yönetim Yaklaşımı’nın insan unsuruna gösterdiği ilgi. (a) (b) (c) Kişinin verimli çalışma potansiyelini ifade eden kapasitesi. Kas gücünün dayanıklılığı anlamında dayanıklılıktır. (a) (b) İşlerin incelenmesi. buna göre davranacağını. fabrika düzeyinde. Ancak bu ilkelerin uygulanması sonucu elde edilen üretim artışları bu yaklaşımı kısa sürede yaygın hale getirmiştir. Bilimsel Yönetim Yaklaşımının ayrıntılı organizasyon teorisi olmadığı anlaşılır. Ücret sistemlerin oluşturulması gibi konularla ilgili ilkeler geliştirmiştir. bunu elde etmekten ancak fizik gücü nedeni ile mahrum olacağını varsaymıştır. (a) (b) (c) (ç) Zaman etüdü.67).

İşçiler ve iş sahipleri arasında parasal yönden çatışma olmasa da psikolojik ve sosyolojik faktörleri dikkate almadığı için çatışma çıkabilirdi. parça başına ücret. İşletmecilerin problemlerini rasyonel bir şekilde çözer. . 60) Taylor atölye seviyesinde verimliliğin artırılması ile ilgilendi. Bir ustabaşının çeşitli fonksiyonları temsil eden yöneticilerle ilişki kurmasını öngören bu kavram. 68) Bilimsel yönetim teorisi genel olarak incelendiğinde fayda ve eksikleri ise şu şekilde ifade edilebilir. (II) Bilimsel yönetimin yöntemleri. 1998: Syf. hesap cetvelleri ve emekten tasarruf sağlayan diğer uygulamalar. (ÖZALP. Amerikan ve Japon üretim mucizesi. Taylor beşeri ilişkileri tam anlamıyla görmezlikten gelirken işin ve motivasyonun ekonomik yönüne bakıyordu. Taylor’ın zaman ve hareket etütleri. fakat işçilerin psikolojik ihtiyaçlarını karşılayamazdı. Ancak dikkate almadığı konu insanların birbirleriyle ve yönetimle ilişkileriydi. bilimsel yönetimin bir mirasıdır. işlerin daha verimli ve rasyonel bir biçimde yapılmasını sağlar. (ÖZALP. (ÖZALP. 1998: Syf. İşletme bu sistem ile on dört dakikada otomobil üretilmesiyle gurur duyuyordu. (a) Faydaları: (I) İnsanların takım halinde çalışması. (IV) (V) (VI) Bilimsel eğitim ve personel seçimi işçilerin etkinliğini artırır.2003: Syf. standardizasyon. iş verimliliğini artırmaktadır. ücret sistemleri ve modern maliyet sistemleri hem teorik alanda hem de uygulamada çok yararlı oldu. hareket ve zaman etüdü ve başarıyı artırmak için işçilerin aşırı derecede çalıştırılması gibi konular üzerinde durmuştur. Bir işin en iyi şekilde nasıl yapılabileceğini bize gösterir. istek ve psikolojilerini önemsememiştir.işle ilgili talimatlar. iş standartları. Bugün modern yönetim tekniklerinin uygulanmasına bakılacak olursa bunların temelinde Taylorizm görülür.Bilimsel Yönetim Yaklaşımı’nın organizasyon teorisine iki yönden katkısı bulunmuştur: (a) Birincisi iş dizaynı ve standartlaştırma ile ilgilidir.200) Taylor’ın görüşleri ve çağında yenilik olarak nitelendirilebilecek çalışmaları endüstride verimliliğin arışında etkisi her şeye rağmen büyük olmuş ve geliştirdiği metotların tümüne ‘’Taylorizm’’ denmiştir. 12 . standardizasyon. Bunun yanında yönetimin iyi bir planlama yaparak ve insiyatifi işçilere bırakmadan yöneticilerin başarılı kılınmasının mümkün olacağını ileri sürüyordu. 1998: Syf. Böylece bilimsel yönetimin eleştirilebilecek yönü ortaya çıktı. (b) İkincisi Taylor tarafından önerilen fonksiyonel formenlik (ustabaşılık) kavramıdır. daha sonra yönetim süreci yaklaşımının ‘ emir-komuta birliği’’ ilkesine ters düştüğü için fazla bir uygulama alanı bulamamıştır. Bilim ve tecrübeler teknik sorunları çözebilirdi. Taylor çalışanların duygu. Ford motor şirketi 1908 yılının başlarında sistemi kabul etti. uzmanlaşma.199. Bilimsel yönetim teşvik ve önerileri yanında uygulamalı çalışmalara dayandığı için bir çok işletme tarafından uygulanmıştır. endüstriyel organizasyonların yanı sıra birçok diğer işletmelerde de uygulanabilmektedir. planlama. 61) Taylor bilimsel yönetim konusuna mekanik açıdan diğer bir ifadeyle teknik açıdan bakmış birinci sınıf işçi. (III) Bilimsel yönetimin etkili teknikleri bize. (KOÇEL.

ancak işçiler işi beğenmediklerinde işten çıkmayı. 1998: Syf. Bu nedenle ilkeler esnek olmalı Bilimsel yönetimin yaygınlaşmasıyla.ileriyi görmek. Aşağıda bunlardan organizasyonla ilgili olanları ele alınarak incelenmiştir. (ERTÜRK. kitabının İngilizce’ye çevrilmesi ile birlikte olmuştur (EREN. Eksikleri: (I) Üretimin artmasının işten çıkarmaya sebep oluğu inancı işçilerin yavaş çalışmalarına neden olmuştur. Yönetim süreci yaklaşımı sadece organizasyon konuları ile ilgili değil fakat yönetimin bütün alanları ile ilkeler geliştirmeye çalışmıştır. (KOÇER. (III) İşçilerin sosyal ihtiyaçları göz ardı edilmiştir.1998. yönetime Taylor’un bakış açısından bakmamış..1998: Syf. yönetim fonksiyonlarına dayandırarak yapmış ve yönetimi.2003:Syf. Yönetim süreci yaklaşımının mesajı şudur: Bu ilkeleri izlersen başarılı olursun (EREN. benzer şartlarda bile olsa aynı ilke nadiren aynı şekilde uygulanır. Yönetim teorisine en büyük katkıyı sağlayan Henry Fayol’dur.. yönetimde hiçbir şey mutlak değildir. işçilerin eğitim sorunu ortaya 13 .19). Bilimsel yönetim hareketi teknik açıdan konuya bakmış ve yönetim organizasyona fazla önem vermemişlerdir. (V) çıkmıştır.18) b. Fayol organizasyonun tamamını ele alarak iyi bir organizasyon dizaynı ve yönetiminin ilkelerini araştırmıştır. Dolayısıyla bu yaklaşım bilimsel yönetim yaklaşımının bir nevi devamı. ücret artışına yeğlemişlerdir. koordinasyon sağlamak ve kontrol etmek” şeklinde tanımlamıştır. ABD dışında bu fikir akımının önderliğini yapmıştır.. örgütlemek ve kumanda etmek. yönetim süreci yaklaşımının belirli bir sistem içinde ele aldığı konulardan sadece birisidir. Geliştirdiği ilkeler günümüzde.. Yönetime ilişkin 14 ilkeyi ortaya koymuş.200) Organizasyon.21). ancak “. “.(ERTÜRK. planlama ve organizasyon yapıları için geniş ölçüde kullanılmaktadır . Yönetim Süreci Yaklaşımı: Yönetim süreci yaklaşımı da ekonomik etkinlik ve rasyonellik fikrini esas almıştır.1998:Syf. Ancak Fayol’ün İngilizce literatürde yerin alması ancak 1946’dan sonra. (IV) İş tatmini için insan istekleri göz ardı edilmiştir. (ÖZALP. 77) (1) Henry Fayol: Fayol’de Taylor gibi direkt olarak endüstri içinde çalışan bir yazardır. Taylor ve izleyicilerinin daha çok iş dizaynı ve işlerin yapılma şekli ile ilgilenmelerine karşılık. onun tamamlayıcısı sayılabilir.. (II) Sorunların ortaya çıkışı sendikacılığı geliştirmiş ve bunun sonucu işçi haklarındaki iyileşmeler.(VII) (b) Yönetimin uzmanlaşmasını sağlar.1998:Syf. Ele alınan bu konularla ilgili olarak çeşitli ilkeler geliştirilmiştir.19). Bu yönü ile bilimsel yönetim yaklaşımından çok daha geniş ve kapsamlı bir yaklaşımdır (EREN.10) Fayol yönetimin tanımını. Yönetim bir ölçü ve kıyas meselesidir. Fayol. işçi ve işveren arasındaki ilişkiyi germiştir.. Üst yönetim birimlerini geliştirmeye çaba sarf etmiş ve yönetime yukarıdan bakmıştır.1998:Syf. Düşüncelerini 1916’da Fransa’da yayınlanan kitabında açıklamıştır.. (VI) İşçilerin daha fazla ücret almasıyla ilgilenmiştir.

” diyerek yönetimin özelliklerini belirtmiş.19) Fayol’e göre bir organizasyondaki faaliyetler başlıca altı grupta toplanabilir. uyumlaştırma.ve ihtiyaca adapte edilmelidir. 1998: Syf. 77) (c) Finansal faaliyetler: Bu fonksiyon olmadan diğer faaliyetlerin olması imkansızdır. kar-zarar tabloları hazırlama istatiksel hazırlama gibi faaliyetlerdir. (ç) korumaktır. Ticari yetenek. koordinasyon ve denetim olmak üzere beşe ayırmıştır. Sadece üretmek yeterli değildir. hesapları. 1998: Syf. bunlara ilişkin işlev.1998:Syf. gözlem ve tecrübelerine dayanarak şu ilkeleri belirlemiştir: (a) (b) (c) (ç) (d) (e) (f) (g) (ğ) (h) (ı) (i) (j) (k) İşbölümü Yönetim birliği Merkezcilik Yetki ve sorumluluk Hiyerarşi ilkesi Kumanda birliği Disiplin Asil ve eşit muamele Maaş ve ücretler Genel Çıkarların kişisel çıkarlara üstünlüğü Düzen Personelin devamlılığı İnisiyatif Birlik ve beraberlik(ERTÜRK. sıra bakımı vb. (b) Ticari faaliyetler: Genellikle satma. (ÖZALP. yönetimi kendi içinde beş önemli işleve ayırmıştır. (EREN. emir verme. imalat. satın alma ve değiştirme gibi faaliyetleri kapsar.10) Taylor ile karşılaştırma yapılırsa Fayol bir örgütü yönetmek veya o örgütün birimlerinin birinin başında bulunan bir yöneticinin yapması gereken faaliyetleri. araç ve hammaddeler ile kar dağıtmak için para gereklidir. ilke ve kuralları açıklamaktadır. (e) Yönetim faaliyetleri: Yönetim faaliyetlerini planlama. tesis için. karar verme. Düşünür. organizasyon. 80) Fayol’un incelemelerinde asıl ağırlık noktasını yönetim faaliyeti oluşturmuştur. (ÖZALP. 1998: Syf. işlerden oluşur. dirayet. Emniyet faaliyetleri: Genellikle insanları ve malları çeşitli tehlikelere karşı maliyet (d) Muhasebe faaliyetleri: Bu faaliyetler defter tutma bilanço. Bunlar: (a) Teknik faaliyetler: İşletmede yer alan teknik faaliyetler üretim. Personelin maaşlarını ödemek için. Pazar hakkında doğru bilgi sahibi olma ayrıca rakipleri tanıma uzun dönem bakış açısını gerekli kılar. Bunlar: 14 .

(a) (b) (c) (ç) (d) Öngörme ve planlama. Bunlar şu şekilde ifade edilebilir. Buna Fayol köprüsü de denmektedir.için iskele veya köprü önermektedir. Koordinasyon.İşbölümü daha başarılı bir üretkenlik sağlar. (ÖZALP. Buna göre yönetim planlama fonksiyonu ile başlayan ve kontrol fonksiyonu ile son bulan ve tekrar planlama ile devam eden bir süreçtir. (ÖZALP. 83) (c) Merkezileşme İlkesi: Yöneticinin ellerinde yetkileri bulundurma veya yetkileri alt basamaklara devretme merkezleşme-merkezleşmeme olarak tanımlanabilir. Bir kimse birden fazla amire hizmet edemez. yetki. İşbölümü İlkesi: İşbölümü aynı çaba ile daha fazla üretimde bulunabilmek için gereklidir. haberleşme ve yürütme. (b) Yetki ve Sorumluluk İlkesi: Fayol yetkinin sorumluluktan ayrılamayacağını ve diğerleri üzerinde yetkisi olan yöneticinin aynı zamanda karar vermede ve sonuç elde etmede sorumluluk taşıması gerektiğini ileri sürmektedir. Bu aşağıdaki şekil ile ifade edilebilir. Aynı amaca dönük işlerin bir yöneticinin sorumluluğuna verilmesiyle yönetim birliği sağlamış ve çatışmalar önlenmiş olur. (EREN. 1998: Syf. 1998:19) Bazen eğitim ve yetiştirme de ayrı bir fonksiyon olarak bu sürece dahil edilmektedir. Bu. (ÖZALP. A B Şekil-3 Fayol Köprüsü E D F G C L M N O P R 15 . Fayol bu aksaklığı gidermek. 1998: Syf. Emir-komuta. PLANLAMA ORGANİZASYON YÜRÜTME KOORNASYON KONTROL Şekil-2 Bir Süreç Olarak Yönetim Fayol birbirine bağlı görevlerden ve otoriteden meydana gelen bir sistem yaratabilmek için gerekli esasları ortaya koymak gerektiğini ifade etmiş ve bir sistemin sahip olması gereken yapısal ilkeler öngörmüştür. disiplin ve dengeyi bozar. Faaliyet sonuçlarını denetleme ve değerlendirme. 1998: Syf. 82) (a) Yönetim Birliği İlkesi: Bir grup veya bölümden bir kişinin sorumlu olması ilkesidir. Örgütleme. 84) (ç) Hiyerarşi İlkesi: Bu zincir emir ve haberlerin aşağı inmesi ve bazı bilgilerin yukarı çıkması ile emir komutada birlik sağlamak için gereklidir.

Fiziksel nitelikler: Sağlık. (6) Manevi nitelikler: Sorumluluk kabul etme. isteği. vb. Özel bilgi: Gördüğü işle ve fonksiyonla ilgili bilgiler.Fayol bunun çok sakıncalı olduğunu belirtmekte ‘’E’’ ve ‘’O’’ arasında bir geçit ‘’köprü’’ ya da ‘’kısa devreli ilişki’’ kurmakta. 1998: Syf. (3) (4) (5) yönetsel. yöneticilerin ne gibi niteliklere sahip olmaları gerektiğini şu şekilde ifade etmiştir: (1) (2) verme. Zihinsel nitelikler: Anlama ve öğrenme yeteneği. 1998: Syf. 99) Tablo-1.B ve ‘’A’’yı buradan L. (ÖZALP. Fayol çeşitli büyüklükteki işletmelerde görevli yöneticilerin özellikleri üzerinde durmuş küçük işletmelerde en önemli olarak teknik yeterliği görmüş ve büyük işletmelerde en önemli konunun yönetsel yetenek olduğunu belirtmiştir. (ÖZALP. 100) Fayol.N ve O’ya ulaşması mümkün olur. böylece ilişkileri kolaylaştırmaktadır (ÖZALP. ticari finansal. teknik. Yeteneğin Türü ve Oranı Yönetici Büyük İşletme İşçi Ustabaşı Atelye Şefi Kısım Şefi Teknik Şefi Müdür Birleşik İşletme Topluluğu Genel Müdür Devlet Sanayi Bakan Başbakan 50 60 10 8 10 8 10 8 10 8 10 8 100 100 50 10 10 10 10 10 100 Daire 5 15 25 30 35 40 85 60 45 30 30 15 5 5 5 5 15 5 5 10 5 10 10 10 10 10 5 10 15 20 10 10 100 100 100 100 95 100 Yönetsel % Teknik % Ticari % Mali % Emniyet % Muhasebe % Toplam Tablo-1 Yeteneklerin Hiyerarşi Kademelerine Göre Oransal Önemlerini Gösteren Tablo 16 . insiyatif.M. 85). Genel eğitim: Kendi özel bilgisi dışında genel kültüre sahip olma. Tecrübe: Yapılan belirli işten dolayı kazanılan bilgi. irade.C. enerji. uyum sağlama. sadakat. 1998: Syf.Hiyerarşi ilkesine göre ‘’E’’ adlı kimsenin ‘’O’’ya ulaşabilmesi için ‘’E’’nin D. karar Fayol çeşitli personel yeteneklerinin nispi önemini belirterek bunun yönetim kademesine göre farklı olabileceği üzerinde durmuştur.

Fayol’un açıklanmış olan yönetim işlevleri ve bunlara ilişkin ilkeler. davranış organizasyonla’’ bireyler arasında sözleşme hükümlerine saygı olarak düşünmüştür.Tablo-2. 100). (2) Hakkaniyet İlkesi: Elemanların en yüksek verimi sağlamaları onların iyi bir şekilde güdülenmelerine bağlıdır. yapılan her işe nezaret etmeli ve mutlaka kontrolden geçirmelidir. Bu nedenle yöneticiler astlarına güvenmemeli. Yapılan işe göre uygun ücret düşünmüştür. süreçle ilgili ve (1) Disiplin: Fayol disiplini ‘’itaat. 1998:Syf. bunları ilkeler başlıkları altında ifade etmektedir. (ÖZALP. (EREN.(EREN. 1998:Syf.21) Fayol’a göre ortalama (vasat) insan tembeldir iş yapmaktan kaçmanın yollarını araştırır. İnsanlar sorumluluktan kaçmayı ve yöneltilmeyi tercih ederler. (ÖZALP. Eşit muamele ilkesi güdülenmeyi artıracaktır. 1998: Syf. (ÖZALP. 1998: Syf. 86) (3) Kumanda Birliği İlkesi: Her astın bir üstten emir alması ve ilk üstü atlayarak daha üst basamak yöneticileriyle ilişki kurmamasıdır. (ÖZALP. enerji. Yeteneğin Türü ve Oranı Yönetici Sınıfı Tek Kişi İşletmesi Küçük İşletme Orta İşletme Büyük İşletme Dev İşletme Devlet İşletmesi Yönetsel % 15 25 30 40 50 60 Teknik % 40 30 25 15 10 8 Ticari % 20 15 15 15 10 8 Finansman % 10 10 10 10 10 8 Emniyet Muhasebe % 10 10 10 10 10 8 % 10 10 10 10 10 8 Toplam 100 100 100 100 100 100 Tablo-2 Çeşitli Büyüklükteki Sınai Kuruluşların Yönetimlerinin Oransal Yetenekleri Fayol döneminde yönetim eğitim ile ilgilenmiş ve yönetim eğitiminin uygulamada endüstri önderlerince bireylerin eğitildiğini ve bunun temel nedeninin teori eksikliği olduğunu belirtmiştir. 88) 17 . 1998: Syf. 1998: Syf. çalışkanlık. 100) Fayol’un yönetim süreciyle ilgili de düşünceleri vardır. 87) (4) Personelin Ödüllendirilmesi ve Ücretleri:Fayol’un bu ilkesi çalışanlara yeter ölçüde ve adilane ücret ödemek olarak ifade edilebilir. 1998: Syf.21) Fayol çeşitli büyüklükteki işletmelerde görevli yöneticilerin özellikleri üzerinde durmuş küçük işletmelerde en önemli olarak teknik yeterliği görmüş ve büyük işletmelerde en önemli konunun yönetsel yetenek olduğunu belirtmiştir(ÖZALP. insan davranışlarına ve psikolojisine ters düşen klasik yönetim anlayışının temellerini oluşturmaktadır.

97) Fayol döneminde yönetim eğitim ile ilgilenmiş ve yönetim eğitiminin uygulamada endüstri önderlerince bireylerin eğitildiğini ve bunun temel nedeninin teori eksikliği olduğunu belirtmiştir. Koordinasyon ilkesi. (ÖZALP. Hiyerarşi ilkesi. 1998: Syf. 100) (2) Yönetim Süreci Yaklaşımına Katkıda Bulunan Diğer Düşünürler ve Görüşleri: (a) Lyndall F. 91) (2) Organize etme: İşletmenin fonksiyon görebilmesi için yararlı olan her şeyi yapmakla ilgili bir faaliyet olarak nitelendirilmiştir. Yönetim alanı ilkesi. (ÖZALP. Urwick: Urwick’in genel yönetim hakkında söyledikleri ve yazdıklarının çoğu Fayol’un planlama. emir verme ve denetim başlığı altında yazdıklarının bir başka biçimde düzenlemesiydi. Organizasyon teorisinde biçimsellik üzerinde duran Urwick bütün organizasyonlara uygulanacak sekiz ilkeden söz etmektedir. (a) (b) (c) Üstlerin örnek davranışları ve ciddiyeti. 18 . . 92) (3) Kumanda: Yöneticinin amacı olan işletmenin genel çıkarı için her bireyin kendi bölümünden optimal bir sonuç elde etmesidir. Tanım İlkesi. Fayol’un Yönetim Elemanları ile İlgili Görüşleri: (1) Planlama: Yönetim ileri bakmaktır diyen Fayol ileriyi görmenin yönetimin temel elemanlarından biri olduğunu belirtmiştir. (1) (2) (3) (4) (5) (6) (7) (8) Amaç ilkesi. 96) (5) Denetim: Denetim bir işletmede yapılan her şeyin programa verilen emirler ve kabul edilen ilkeler uygun olup olmadığını belirler(ÖZALP. (4) Koordinasyon: Fayol koordinasyonu ayrı bir yönetim elemanı olarak düşünmüş ve işletmenin çalışmasını kolaylaştıracak ve başarısını sağlayacak şekilde tüm faaliyetlerin uyumlaştırılmasını belirtmiştir.(5) Genel Çıkarların Kişisel Çıkarlara Üstünlüğü İlkesi:İşletmenin çıkarlarının bir kişinin veya bir grup insanın çıkarlarından önde geldiğini. Fayol yönetimi oluşturan elemanlarla ilgili de görüşleri ifade etmiştir. Fayol belirli bir yönetim döneminde sadece bir plan olması gerektiğini aynı zamanda birden fazla planın olmasının karışıklık ve düzensizlik yaratacağını ancak planın çeşitli kısımlara ayrılabileceğini belirtmiştir. organizasyon .koordinasyon. Fayol planın hazırlanması için kişilerin katılması gerektiğini ifade etmiştir. İyi bir ücret olması gerektiğini ifade etmiştir. 1998: Syf. Yetki ve sorumluluk dengesi ilkesi. (ÖZALP. devletin çıkarlarının vatandaşların veya bir grup vatandaşın çıkarından önde geldiğini belirtmiştir. 1998: Syf. Adil bir biçimde açık ve seçik olarak düzenlenmiş anlaşmalar. Sorumluk ilkesi. Uzmanlaşma İlkesi. (ÖZALP. aileni çıkarının aile bireylerini çıkarlarından. 1998: Syf. Fayol bu ilkelerin uygulanması için. 1998: Syf.

insanların kapasitelerine en uygun olan faaliyet alanında uzmanlaşmasının yararlı olacağına işaret etmiştir. insanlar arasında kapasite ve bilgi farklılıkları bulunduğuna dikkat çekerek. 1998:Syf. (EREN. Üstün yönetim alanı geniş tutulduğunda astların çoğalması yönünden üstü görmek zorlaşacaktır. önderlerin bu halini gören astların cesaretleri azalacaktır. süreç ve etki kuramlarına dayandırmışlar (ÖZALP. 104). Bundan. Hiyerarşi. bir meselenin kendisine sorulması halinde üst karar vermek konusunda zaman zaman kararsızlık içinde kalacak . Süreç itibarıyla.27). Hizmet ettiği insanlar itibarıyla. 1998: Syf. Yönetim alanını dar tutmakla bu durumun önüne geçilecektir.Luther organizasyonda her bireyin aşağıdaki dört yoldan biriyle sınıflandırılabileceğini ifade etmiştir.Bunlar: (1) (2) (3) (4) Fonksiyonlar. 1998: Syf. İşin görüldüğü yer itibarıyla olabilir. 1998: Syf. 107) Düşünür. (ÖZALP. Money İlkeleri: (1) (2) (3) (c) Koordinasyon. 1998: Syf. Bu konuda Fayol’un düşüncelerine paralel olarak düşünmektedir: (1) (2) (3) Planlama. 1998: Syf. zamanının darlığı nedeniyle üst hepsini bir çırpıda göremeyecek bu yüzden gecikmeler olacaktır. 101) Urwick ayrıca şu görüşe yer vermektedir. Zorunlu olarak sıra beklemek gerekecek. 19 . diğer ilkelerin amaçlar etrafında faaliyetlerin koordine edilmesi esnasında ortaya çıktıklarını ve ikincil derecede önemli olduklarını savunmuşlardır(EREN. Danışma birimleri. Örgütlenme. Düşünür. 1998: Syf. işbölümünün oluşturduğu koordinasyon sorunu üzerinde durarak bunu gidermenin yollarını araştırmıştır.26) . 1937 yılında yayımlamış olduğu “Yönetim Bilimi Hakkında Notlar” adlı eserinde ileri sürdüğü fikirlerin esasını her yönetim için geçerli olabilecek yönetim unsurları oluşturmaktadır. (ÖZALP. Money gibi Gulick’te organizasyonun başarısı için koordinasyonun gerektiğini ve bunun için işlerin bazı ölçülere göre gruplandırılması gerektiğini ifade etmiştir. yönetimin temel ilkesinin koordinasyon olduğunu. James D. Çeşitli görevler arasında ayırım yapmak. (ÖZALP. Money: Money. 103) (b) James D. Reiley ile birlikte yaptığı çalışmalarla organizasyon ilkelerini ilke.(ÖZALP.Urwick bütün üst yönetim kademelerinde denetlenecek ast sayısının dört olmasını belirlemiş ve yetki devri ile aşağı kademelere inen görevlerde denetimden çok iş görmek söz konusu olduğundan yönetim alanının sekizle on iki olabileceğini öne sürmüştür. 105) Luther Gulick: Guilick.

yokuşa sürülmesi. Burada yönetim gücü geleneksel olarak bir ailenin elindedir. 1998: Syf. 2003: Syf.216).(EREN. Bu nedenle düşündükleri ve kurdukları yönetim sistemi insan için davranışsal bir sorun kaynağı olmuş. günlük dilde kullandığımız. doğuştan kazanılan ve kişisel olan geleneksel yetke’dir. ‘’bugün git yarın gel’’ anlamının tersine etkinlik açısında ideal bir organizasyon yapısıdır (KOÇEL. Bunlar: (1) Babadan oğula geçen. bürokrasiden en çok yarar sağlayabilmek için organizasyonların bazı özelliklere sahip olması gerektiğini düşünmektedir.. 107) Max Weber’e göre bürokratik bir yapı. Amaçların gerçekleştirilmesi için gerekli işler ileri derecede uzmanlaşmaya (2) İşle ilgili kararlar ve faaliyetler biçimsel olarak saptanmış ilke ve yöntemlerle sürdürülecektir. Bütçe ve finansman (TORTOP. biçimsel olarak ve gayri şahsi bir şekilde yapması gerekir.1999:Syf. (ÖZALP. 1998: Syf. (4) Çalışanlar teknik yeteneklerine göre çalıştırılmalıdır. kaideler yazılı hale getirilmelidir. Haberleşme. onu tabiatına aykırı biçimde tanımlamıştırlar ve üretim için duygusuz bir araç ya da robot gibi algılamış ve değerlendirmişlerdir. 2003:Syf.16). 1998: Syf. 1998: Syf. Yönetim Süreci Yaklaşımının Değerlendirilmesi: Fayol ve yandaşlarının insanın üstün yetenek ve becerileri ile yaratıcılığını görmek şöyle dursun. ne de söylemin etkinliğine katkıda bulunamamıştır. kutsallık.(4) (5) (6) (7) (3) Kumanda. 20 . (3) Organizasyonda çalışsan personelin görevini. 1900’lerin başlarında Alman sosyoloğu Max Weber tarafından geliştirilmiştir (KOÇEL. Karizmatik gücünü oluşturan nitelikleri değişmediği sürece yetkesi devam eder. Eşgüdüm.21) c. Yönetimle ilgili kararlar. işlerin geciktirilmesi. Weber büyük işletmelerin yönetimi için rasyonel bir esas olarak bürokrasiyi görmüş ve ideal bir organizasyon biçimi olarak bürokrasi üzerinde durmuştur (ÖZALP. Burada amaç işletmenin başarısının şahsi davranmakla azaltılmasıdır. Buna örnek olarak krallıkla yönetilen toplumlar gösterilebilir. 108) Max Weber’e göre yönetsel yetkeler güçlerinin kaynağına göre üçe ayrılır. Personel işin gerektirdiği teknik bilgi ve yeteneği ölçen sınav sonuçlarına göre seçilecek ve terfi ettirilecektir(ÖZALP. Weber bürokrasiyi organizasyon açısından ele almış bir büro veya bir makam tarafından yönetimi düşünmüştür. Bürokratik yapının herhangi diğer bir yapıya nazaran çok üstün olduğunu düşünen Weber. yükselmeleri performanslarına göre olacaktır. (2) Kahramanlık. büyücülük ve benzer üstün kişisel beceri ve niteliklere dayanan karizmatik yetke’dir.216) Bürokrasi yaklaşımı Max Weber’le başlamıştır. Karizmatik güce sahip olan kişi kendine inanan ve bağlanan kişilerden bir astlar grubu oluşturur. 108). Bunlar şu şekilde sıralanabilir: (1) dayanır. başarıya ulaşamamış ve ne insanın mutluluğuna. Bürokrasi Yaklaşımı: Klasik teorinin üçüncü yaklaşımı olan bürokrasi.

22) Sosyal açıdan bürokratik yapıların neden gerekli olduğu. (EREN. Bu araştırmaların en önemli bulgularından bir tanesi. Personelin kullandığı yetki ne karizmatik yetki. Toplumun arzu ve ihtiyaçlarını bilen ve bunları gerçekleştirebilecek yetenek ve bilgilere sahip yöneticiler seçilmektedir ve buna akılcı bir seçim denebilir. Bürokratik yaklaşımın ilkeleri de daha önceki yaklaşımlara benzemektedir. Bu yöntem ve İlkelerin izlenmesi ile organizasyondaki birlik sağlanacaktır. biraz da günlük hayatta edinilen tecrübelerinde etkisi ile yoğun bir şekilde inceleme ve araştırma konusu yapılmıştır. Bu yaklaşıma göre bu ilkelerin izlenmesi ile etkin.. Bürokrasi yaklaşımı. (3) Yasal yetkinin uygulanması: Organizasyon birimleri yasal yetki ile birbirine bağlanacaktır.2003: Syf. (3) İlke ve yöntemler. (1) Gayri şahsi ilişkiler: Weber’e göre bir personelin sadece bulunduğu kademelerin ilkeleri doğrultusunda rasyonel olarak. Philip Selznick. Böylece her kademe bir üst kademe tarafından kontrol edilecektir. Organizasyondaki mevkileri kim işgal ederse bu ilkelere göre çalışacaktır. bu yeteneklerini koruduğu müddetçe o mevkide kalacak. Organizasyona dahil olan bir kişi bu anlamda yasal yetkiyi kabul eder. Organizasyon mensuplarının kullandığı yetkinin kaynağı. Peter Blau. bu tür kararlarda hiçbir dış baskı rol oynamayacaktır. organizasyonların bürokratik olma veya olmama şeklinde sadece bir grup içinde değil. 21 . nede kralların veya kabile şeflerinin sahip olduğuna inanılan ilahi yetkidir. Warren Bennis bürokratik yapının modern topluma uymadığını ve bu tür yapıların sonunun geldiğini iddia etmiştir. bunların nasıl çalışmaları gerektiği gibi tartışmalara girmeden.(3) Demokratik. alt kademelerin çalışmalarını kontrol ve koordine etme imkanı verecektir. akılcı ve yasal düzenlemelerin olduğu toplumlarda görülen meşru yetkedir. Her kademede işlerin nasıl yapılacağı ile ilgili olarak ayrıntılı ve somut ilkeler ve yöntemler geliştirilecektir. Bu ilkeler işgal edilen mevkilere bağlıdır. Yönetim gücünü elinde bulunduranlar da bu kurallara uyarak toplum tarafından seçimle iş başına getirilmektedirler. ideal. (2) Açık ve seçik bir şekilde belirlenmiş hiyerarşik bir yapı. 1998: Syf. bulundukları organizasyon kademesi ve pozisyondur. herhangi bir kızgınlık veya aşırı arzu göstermeden. şahsa göre değişmeyen ve rasyonel bir organizasyon yapısı oluşacaktır. Ayrıca bu ilkeler üst kademeler. (2) Teknik yetenek esasına dayanan bir personel seçim ve terfi sistemi:Personel işin gerektirdiği teknik bilgi ve yeteneği ölçen sınav sonuçlarına göre seçilecek ve terfi ettirilecek. mikro açıdan bir örgüt modeli olarak geliştirilen bürokratik organizasyon yapısının başlıca özellikleri şöyle ifade edilebilir: (1) Fonksiyonel uzmanlaşmaya dayanan iş bölümü. hissi her hangi bir bağ geliştirmeden davranması gerekir. Akılcı düzenlemeler ve bunların dayandığı yasal kaide ve kurallara yöneticilerde dahil olmak üzere herkes uymak zorundadır. Alvin Gouldner gibi yazarlar tarafından ayrıntılı olarak incelenmiş ve daha da geliştirilmiştir. Weber’e göre organizasyondaki personelin sahip olması gereken özellikler şunlar olmalıdır.( (KOÇEL.217) Bir organizasyon yaklaşımı olarak bürokrasi Weber’den sonra Robert Merton. fakat yüksek derecede bürokratik yapıdan düşük derecede bürokratik yapıya kadar iki uç arasında çeşitli derecelerde bürokratik yapı gösterdikleridir.

Klasik mekanik organizasyon yapıları insan unsuruna özel bir önem vermemiş.( (KOÇEL. onu modelin bir parçası yapmamıştır.. Klasik teorinin en çok eleştirilen yanı.2003: Syf.( (KOÇEL. kavramlar.)belirlenen ilkeler doğrultusunda bir araya getirilmesi ile yapı oluşturulmuş ve insan unsurunun bu yapı içine konması ile onun bir makine gibi . neo klasik veya davranışsal teori ile tamamlanmıştır. Bunun sonucu olarak ortaya ‘’bürokratik’’ veya daha genel ifade ile ‘’mekanik’’ olarak adlandırılan organizasyon yapıları ortaya çıkmıştır. Bu yaklaşımlar tarafından geliştirilen ilkeler hep ‘’en iyi’’bir organizasyon yapısının nasıl oluşturulabileceği sorunu etrafında toplanmıştır. vs.6. Şahsi sorunların iş yerine yansımayacağı. .. iş. 219) 22 . Ayrıca bu ilkeler her yer ve organizasyon içinde geçerli kabul edilmiştir. Daha sonra geliştirilen modern teori ile de klasik ilkeler yeni bir görüş açısından ele alınmış ve mekanik yapının karşıtı olarak organik organizasyon yapıları üzerinde durulmuştur. Özellikle 1930’larda yapılan meşhur Hawhorne Çalışmaları organizasyonların anlaşılmasında yepyeni bir çığır açmıştır. İnsan unsurunu ikinci plana atmış olması. 218) Daha sonra yapılan çeşitli araştırmalar klasik teorinin ön görülerini çeşitli şekillerde değiştirmiştir. işletme içinde geçirilen zaman ile işletme dışındaki yaşamın birbirinden ayrı olduğu varsayılmıştır.2003: Syf. ilgili kademenin öngördüğü doğrultuda davranacağı varsayılmıştır. İnsan unsuru dışındaki unsurların (maddi unsurlar. görev. SONUÇ : Şimdiye kadar yapılan çalışmada klasik organizasyon teorisi ifade edilmeye çalışılmıştır.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful