You are on page 1of 1

ACTUEEL MARKTMONITOR TECHNOLOGIE IT IN BEDRIJF PEOPLEWARE 13

Modelgebaseerd testen:
sneller en goedkoper
Het model
De spil waar het bij Model-Based Testing
allemaal om draait, is ‘het model’. Het model is
Met behulp van modelgebaseerd testen kunnen bedrijven hun producten een formele en gestructureerde beschrijving van
de structuur, de functionaliteit en het gedrag van
sneller testen en op de markt zetten. De vraag naar testen op basis van een systeem of applicatie in een modelleertaal
zoals UML. Uit het model worden testcases
modellen neemt toe, zegt Peter Kalmijn. Maar het succesvol toepassen afgeleid en geautomatiseerd uitgevoerd. De
kracht van deze benadering ligt in het snel en
ervan stelt hoge eisen aan de testers. Een moderne tester moet zijn eigen efficiënt volgen van wijzigingen in de require-
ments.
model kunnen maken.

winsten met MBT te behalen zijn. Het speelt zeker de kwaliteit van het model een
succesvol adopteren van MBT vergt aanpas-
singen in procedures van enerzijds het
essentiële rol. Daarom moet een model –
voordat het wordt gebruikt voor testen –
UML-modellen
opstellen van requirements en modellen, getoetst worden. Het valideren en verifiëren Onderzoek toont aan dat het gebruik van UML-
anderzijds van het testen zelf. De modelge- van de modellen zijn nieuwe activiteiten van modellen weliswaar voor het ontwerpen van
dreven benadering leidt tot nieuwe manieren de moderne tester. Hij zal vertrouwd moeten systemen sterk in opkomst is, maar dat het
van samenwerken, zowel binnen het raken met modelleren in UML en ook met gebruik van UML-analyse of -designmodellen
ontwikkelteam als met de opdrachtgever. het UML Testing Profile. Daarnaast vindt er voor het creëren van testgevallen nog vrij
Op dit moment neemt de vraag naar testen een verschuiving plaats van de vraag ‘Klopt de zelden voorkomt. Nu worden testgevallen
op basis van modellen toe. De opkomst van programmacode en de applicatie?’ naar ‘Klopt vooral gebaseerd op tekstuele beschrijvingen
modelgebaseerd testen is mede afhankelijk het model?’. van de vereisten. Ook zijn de meeste testers

K
walitatief hoogwaardige van de opkomst van het gebruik van modellen Ook het instellen van wat er op basis van op dit moment slechts zeer beperkt in staat
systemen en producten binnen de andere disciplines zoals require- productrisico’s aan testscripts gegenereerd om een UML-analyse of -designmodel goed te
moeten in steeds kortere tijd ments engineering en ontwerp. moet worden, gaat steeds meer deel uitmaken lezen en correct te interpreteren. Dit is niet
operationeel zijn (time-to-market), wat Binnen de meeste organisaties maakt men van het werk van de moderne tester. Het op verwonderlijk omdat zij doorgaans nog nooit
verkorte ontwikkeltijden noodzakelijk hoofdzakelijk gebruik van tekstuele ‘require- modellen gebaseerd testen bevordert daarmee testware zijn tegengekomen die direct
maakt. Maar het maken van (geautomatiseer- ments’, veelal in combinatie met flowchart- een grotere en directere betrokkenheid bij het gebaseerd is op UML. Op dit ogenblik zijn er
de) testscripts met traditionele methoden is achtige schema’s. Ook zie je dat organisaties vaststellen en de validatie van de vereisten nog weinig projecten waarin UML-modellen
arbeidsintensief en tijdrovend. Uit de steeds meer technieken op basis van usecases voor het systeem. Ook vereist het dat testware gebruikt worden om testen op te baseren.
behoefte om dit dilemma te doorbreken, is gaan gebruiken, echter vaak zonder daarbij (testcases, testscripts et cetera) binnen het
Model-Based Testing (MBT) ontstaan, specifiek gebruik te maken van UML of een projectteam vrij beschikbaar wordt gesteld.  ONDERZOEK zie: A. Nugroho en M. Chaudron, March
waarmee het mogelijk is om betrouwbare modeling tool. Daarom moet een moderne De tester wordt hierdoor ‘medeplichtig’ en 2008, ‘A Survey into the Rigor of UML Use and its
(geautomatiseerde) testen te genereren en uit tester ook in staat zijn om bij gebrek aan een verliest een deel van zijn traditioneel vaak zo Perceived Impact on Quality and Productivity’.
te voeren. Dit levert bedrijven concurrentie- bruikbaar ontwerpmodel zijn eigen model te gekoesterde positie als onafhankelijke en niet-
voordeel op omdat zij sneller producten van betrokken waarnemer of als onafhankelijke
hoge kwaliteit op de markt kunnen zetten. beoordelaar.
De eerste officiële vorm van op modellen Op dit ogenblik zijn er slechts zeer weinig
gebaseerd testen is waarschijnlijk TTCN-2, Toepassen Model-Based projecten waarin UML-modellen gebruikt Knelpunten
eind jaren tachtig ontwikkeld door ISO om Testing vereist veel nieuwe worden om testen op te baseren. Als er
telecommunicatieprotocollen te testen. binnen een project UML-modellen worden Het eerste knelpunt en tevens de achilleshiel
Tussen 1998 en 2000 is de volgende versie – vaardigheden van testers gebruikt voor testen, dan is dat vooral voor de van Model-Based Testing is de volledigheid en
TTCN-3 – ontwikkeld, die meer mogelijkhe- verificatie van het geleverde systeem in het kwaliteit van het model. Naast de bekende
den biedt en nog steeds wordt gebruikt. De licht van het model. problemen met de volledigheid van een
ontwikkelingen rond modeltalen hebben maken; wat wel de kans op menselijke fouten Er is zeker nog enige tijd nodig om de model zijn er meestal problemen met de
sindsdien niet stilgestaan. In 2005 is UML introduceert, maar als voordeel heeft dat de huidige testers de verandering te laten interne consistentie, de accuraatheid en ook
2.0 geïntroduceerd en de modelgebaseerde requirements worden getoetst. doormaken in denkrichting en van modelle- met de begrijpelijkheid van het model.
benadering van testen is niet alleen verder Ondanks deze factoren wordt het gebruik van ringsvaardigheden. Helemaal lastig wordt het als een model
doorontwikkeld, maar ook voor bredere modellen om testscripts te genereren en uit te Voordat testen op basis van modellen op grote onvolledig is en hiaten vertoont.
toepassing binnen de automatisering ingezet. voeren door velen gezien als de toekomstige schaal toegepast gaat worden, zullen enkele Het tweede knelpunt is de tester zelf. Van een
Testen op basis van modellen gaat uit van de manier van testen. MBT heeft uitstekende knelpunten opgelost moeten worden. Zo zal moderne tester wordt veel kennis van de
veronderstelling dat uit een volledig model toekomstperspectieven, mede omdat testen allereerst de kwaliteit van de ontwerpmodel- gebruikte modelleringstechnieken en het
ook een volledige set testcases afgeleid kan met deze aanpak veel sneller kan verlopen en len moeten verbeteren. De moderne tester zal juiste gebruik van de modelleertaal verwacht.
worden, die alle functionele vereisten ook nog eens een hogere dekkingsgraad diepgaande modelleringsvaardigheden De huidige testspecialist heeft deze kennis
(requirements) van het gemodelleerde behaalt. moeten vergaren om zijn rol als advocaat van doorgaans niet in voldoende mate. Of testers
systeem afdekt. Door het geautomatiseerd Ook voor opleidingsinstituten biedt Model- de kwaliteit binnen modelgedreven software- van deze generatie UML in voldoende mate
afleiden van testgevallen van het model, Based Testing een aanzienlijke uitdaging. ontwikkeling te kunnen blijven spelen. beheersen, is te betwijfelen.
worden ook menselijke fouten uitgesloten. Terwijl zij vaak nog worstelen om het testvak Modelgebaseerd testen heeft zeker de Het derde knelpunt zit in het vermogen van de
Modelgebaseerd testen heeft ook zijn adequaat in de opleidingsdoelen en de lesstof toekomst omdat het in deskundige handen moderne tester om het model op semantische
beperkingen: voor het genereren van onder te brengen, staat nu al de uitdaging sneller en goedkoper is. Wordt uiteindelijk de en syntactische correctheid te kunnen
testscripts wordt alleen meegenomen wat voor de deur om ook modelgedreven testen rol van tester overbodig? Nee, zeker niet; zijn beoordelen – zeker in het licht van het eerste
daadwerkelijk deel uitmaakt van het model, hierin onder te brengen. Opleidingsinstituten rol verandert, maar zijn ervaring en intuïtie knelpunt. Een moderne tester moet niet alleen
het is blind voor alles wat buiten het model kunnen veel winnen als zij de dialoog met het om de zwakke plekken op te sporen zullen UML kunnen lezen, hij moet UML zelfs zo goed
om is gerealiseerd. bedrijfsleven opzoeken om gezamenlijk aan van wezenlijk belang blijven. beheersen dat hij in staat is om het model
testopleidingen en specifieke opleidingen ‘statisch’ te testen, en te beoordelen of het
Er is een stevige leercurve om goed met de voor MBT te werken. Dan kan het bedrijfsle- Peter Kalmijn is een van de thoughtleaders bij Atos Origin model in eenduidig en verifieerbaar correcte
modelgedreven testaanpak en de bijbeho- ven beschikken over jonge en met moderne op het gebied van requirements engineering en testen UML-notatie is uitgedrukt: semantisch,
rende tools om te kunnen gaan. Dit geldt technieken opgeleide testers. (peter.kalmijn@atosorigin.com). syntactisch en esthetisch.
zowel voor de individuele tester als voor
organisaties die met een modelgebaseerde Zoals voor veel andere dingen geldt ook bij
aanpak ervaring moeten opdoen en uitvinden Model-Based Testing dat het principe net zo  Voor reacties en nieuwe bijdragen van deskundigen:
waar in hun eigen situatie de grootste sterk is als de zwakste schakel. En daarbij Henk Ester (h.ester@sdu.nl, (070) 378 03 97).

11 SEPTEMBER 2009