A) ISIL İŞLEM NEDİR? 1.

Metal metal bir parçanın özelliklerinde belirgin bir değişiklik sağlamak amacıyla metal veya alaşımların katı halde ısıtılıp soğutulması işlemlerine “ısıl işlem” denir. 2. Isıl işlem istenen değişikliklerin yanı sıra istenmeyen değişiklikler de yaratabilir.Özel olarak yapılabileceği gibi başka bir işlemin sonucu olarakta ortaya çıkabilir. B) ÇELİĞE NEDEN ISIL İŞLEM YAPILIR? 1. Aşınma dayanımını arttırmak için. 2. Mekanik özelliklerini iyileştirmek için(tokluk,çekme ve akma dayanımı). 3. Sünekliğini geliştirmek ve yumuşatmak için. 4. Kaba tane yapısını inceltmek için. C) ISIL İŞLEM NE ZAMAN YAPILIR? 1. Çeliğe yapılan ilk işlem olabilir. Örneğin,işlenebilirliği geliştirmek için. 2. Bir parçanın imalat sırasında ısıl işlem görmesi gerekebilir. Örneğin soğuk şekillendirme sırasında parçanın tekrar şekil verilebilmesi için yumuşatılması gerekebilir. 3. Aşınma dayanımı elde etmek için en son işlem olarak yapılabilir. Örneğin saban demiri(pulluk kulağı). Ç) ÇELİK ISIL İŞLEMİ NASIL YAPILIR? 1. Değişik mikro yapılar elde etmek amacı ile allotropik dönüşümlerden yararlanılarak. 2. Bu mikro yapıların oluşumu öncelikle soğuma hızına, ya da daha teknik bir ifade ile, zaman-sıcaklık ilişkisine bağlıdır.

yetersiz mukavemet değerleri veya çatlak vb. Bu konuda çeşitli örnekler. . genellikle ısıl işlem bölümüne yüklenir. Burada çeliğin analizi kadar. Hataları peşinen önlemek daima daha ucuza geleceğinden. Gene örneğin dengesiz bir karbür dağılımı veya karbonsuzlaşmaya uğramış bir yüzey istenen sonuca ulaşılmasını engeller. taşlama ilk akla gelen önemli faktörlerdir.MALZEME SEÇİMİ Her uygulama için en uygun olan çeliğin seçilmesine dikkat edilmelidir. amacımıza uygun bir çeliği seçerken. Örneğin büyük kesit değişiklikleri yani kalın kesitlerden ince kesitlere ani geçerler. ısıl işlem açısından gözden geçirilmelidir. bu aşamalarda dikkat elden bırakılmamalıdır. üretilecek parçanın daha tasarım aşamasındayken. veya keskin köşelerden mümkün olduğunca kaçınılmalıdır. Çeliğin yapısında bulunabilecek kalıntı. ısıl işlem sırasında malzemenin tamamen çıkmasına bile sebep olabilirler. Soğuk işlem görmüş düşük karbonlu bir çeliğin yapısını yeniden kristalleştirme işlemi. gözenek. Şekil 1’de verilmiştir. malzeme seçimi. tasarımı. allotropik dönüşüme bağımlı değildir D) MALZEME – TASARIM – ISIL İŞLEM İLİŞKİLERİ Isıl işlem pratiğinde sık sık karşılaşılabilen yetersiz sertlik. kılcal çatlak gibi oluşumlar. Bunun için. Örneğin. TASARIM Burada sözkonusu olan. ısıl işlem sırasında mutlaka sorun kaynağı olacaklardır. Çelik üretimi sırasında ingot dökümünden dövmeye veya haddelemeye kadar yapılabilecek çeşitli hatalar. analizden. çapak. amaçlar doğrultusunda. 2. hatta daha da önemli olan malzemenin yapısal özellikleridir. Aslında. 1. Isıl işlem sırasında oluşacak iç gerilimler sonucu. sorunlar. ya ısıl işlem sırasında ya da kullanım sırasında parçalarda bu yüzden kırılmalar meydana gelebilir.3. yapıya kadar bir çok konuda dikkatli olmak gereklidir. üretim birimleri arsında çözümü zor tartışmalara neden olur ve hata. hatasız parçalar üretmek için dikkat edilmesi gereken bir çok nokta vardır.

4. Düşük alaşımlı çelikler. Taşlama sırasındaki aşırı ısınma sonucu doğacak gerilimler. onun hemen altında ise aşırı menevişlenmiş bir tabaka yaratır.3. hızlı ısınıp soğuma gibi durumlar. gerilim artışı. Ama her yerde düşük alaşımlı çelik kullanılamayacağından. ısı şoklarından pek etkilenmezler. TAŞLAMA Taşlama su verme sonrası ve meneviş öncesi yapılıyorsa. hızlı ve aşırı yükle taşlamadan kaçınılmalı ve yeterli soğutma sağlanmalıdır. . dikkatsiz çalışma. KULLANIM Kullanım sırasında da aşırı yükleme. yüksek çalışma sıcaklığı. Bu gibi zayıflık yaratıcı özelliklerden mümkün olduğunca uzak durulmalıdır. parçalar ömrünü kısaltan faktörlerdir. yüzeyde bir tabaka kalıntı östenit. yüzeyde çatlaklar her zaman oluşabilirler. Aşırı ısınma ve soğuma. özellikle alaşım miktarı yükseldikçe fiyatı da yükselen çeliklerde fazla malzeme kaybının önüne geçmek için bütün bu faktörler. yüzeylerde çatlamaya sebep olacağından. rasyonel bir değerlendirmeden geçirilmemelidir. ısıl işlemi doğru da yapılmış olsa. taş seçimine dikkat edilmeli. bu işlem mümkün olduğu kadar su verme sonrası yapılmamalı.

.

Ötektoid reaksiyon . DEMİR-KARBON DENGE DİYAGRAMI Bu diyagramda izotermal reaksiyonları gösteren üç yatay çizgi vardır: . ÇELİĞİN TEMEL DÖNÜŞÜMLERİ A. KATI DÖNÜŞÜM PRENSİPLERİ Ergimiş durumdaki saf demirin oda sıcaklığına soğutulma durumundaki davranışı aşağıdaki şekilde gösterilmiştir.Peritektik reaksiyon . Şekil 2: Saf Demirin Faz Dönüşümleri B.Ötektik reaksiyon .I.

Şekil 3: Demir-Karbon Diyagramının Çelik Bölüm .

aluminyumsanayi.http://www.com/doc/35103383/CEL%C4%B0KLERE-UYGULANAN-ISIL-%C4%B0%C5%9ELEMLER http://www.scribd.htm .com/6063sek5.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful