You are on page 1of 48

Serena Williams: ‘Niet eerder maakte ik mijn rentree

nadat ik het leven had geschonken aan een kind’ sp11 DINSDAG 2 JANUARI 2018
volkskrant.nl

De verklaring van
Camiel Eurlings
Iran overvallen in vijf citaten – en
de feiten

door felste P10-11

protesten in jaren
Al vijf dagen wordt in Iran gedemonstreerd
tegen de regering en de economische
ongelijkheid. De politie treedt hard op.
Er vielen zeker 13 doden. Dat doet denken
aan 2009, toen een studentenopstand
eindigde in een bloedbad. Nu zijn het
U weet het
vooral de armen die de straat opgaan.
waarschijnlijk
pagina 4-5 niet, maar dit
jaar gaat u
5.662 euro aan
zorg uitgeven
EEN OVERZICHT
IN 22 STAPPEN
P12-13

Iraanse oproerpolitie treedt met traangas op tegen betogers bij de universiteit in Teheran. Foto AP

Advertentie
JAARWISSELING
VOETNOOT OPEN HAARD
Minder incidenten

O
p een winteravond be- vuur meer.’
vond ik me in een hotel ‘We kunnen het vuur nog wel De jaarwisseling is in Neder-
in het Zuid-Franse dorp- even brandend houden’, ant- land rustiger verlopen dan vo-
je Èze. In de badkamer woordde ik en ik keek rond. ‘Mis- rig jaar. Brandweer en politie
zat een open haard, ook het bu- schien een knuffel?’ hoefden minder vaak uit te
reautje was daar geïnstalleerd, wat We reisden dit keer met een rukken. Het aantal incidenten
ermee te maken zal hebben dat de mus, een eekhoorn, een vos en een nam af van ruim zevenduizend
badkamer drie keer zo groot was poes. ‘Die poes’, zei ik, ‘die brandt tot een kleine zesduizend. Het
als de kamer, maar ik werk ook pri- beslist drie kwartier’. aantal incidenten met vuur-
ma in badkamers. ‘Nee!’ riep ze. ‘Ik begrijp niet hoe werk daalde van bijna driedui-
Toen het werk gedaan was, was je zo je best kunt doen het mensen zend naar ruim tweeduizend.
vrijwel al het hout opgebrand. naar hun zin te maken en tegelij- Het aantal gevallen van geweld
Mijn vriendin, die van open haar- kertijd zo meedogenloos kan zijn.’ tegen politiemensen en andere
den houdt – kaarsen maken haar hulpverleners nam ook af.
ook gelukkig – zei: ‘Nu heb ik geen Arnon Grunberg TEN EERSTE PAGINA 6

Overal en altijd de

AB CCDCCE F
JAARGANG 96
48 pagina’s
€ 2,75
Volkskrant lezen? NUMMER België € 3,10
1 Duitsland € 3,35
Zet de V op
Frankrijk € 3,35
uw telefoon Luxemburg € 3,10
Kijk op volkskrant.nl/digitaal Oostenrijk € 3,35

DE VOLKSKRANT BV JACOB BONTIUSPLAATS 9, POSTBUS 1002, 1000 BA, AMSTERDAM REDACTIE@VOLKSKRANT.NL TEL.: REDACTIE 020-562 9222 KLANTENSERVICE 088-056 1561 BEZORGING 088-056 1555
DE VOLKSKRANT
2 DINSDAG 2 JANUARI 2018

SPRAAKMAKERS

DIT WORDT Nieuwe talkshow op Radio 1, waarin


BERT VANDAAG een belangrijke rol is weggelegd
WAGENDORP NIEUWS voor de luisteraar. Van 9.30 tot 11.30.
COLUMN

Moorlag wil eerst onafhankelijk onderzoek


Kims knop
Omstreden PvdA’er denkt
D
e Noord-Koreaanse dictator Kim Jong-un hield
gisteren zijn nieuwjaarstoespraak. Hij had
plaatsgenomen achter een soort altaar, waarop
zeven identieke zwarte microfoons stonden. Hij
was strak gekapt en opgeschoren. Kim had twee bood-
nog niet aan opstappen
schappen. Hij wil praten met Zuid-Korea en in februari
sporters afvaardigen naar de Winterspelen in dat land. En Raoul du Pré een cao vallen. ‘Er veel PvdA’ers, zeker nu de partij zich in
hij zei dat hij op zijn bureau een knop heeft staan: één Den Haag ontstaat een de oppositie weer nadrukkelijk profi-
druk en raketten met kernkoppen vliegen richting de VS. klasse van wer- leert op de sociaal-economische linker-
Welkom in 2018, gelukkig Nieuwjaar. De PvdA sluit de rijen in een po- kende armen’, flank.
Of dat van die raketten en die knop echt zo is weten we ging om het in opspraak geraakte meende ook Die overtuiging leeft ook in het par-
niet, maar het idee is onaangenaam. Zo’n knop op je bu- Tweede Kamerlid William Moor- Moorlag zelf, toen tijbestuur, dat partijleider Asscher vo-
reau groeit gemakkelijk uit tot een obsessie. De verleiding lag te bewegen zijn zetel op te ge- hij jaren geleden rige week vroeg aan te sturen op Moor-
erop te drukken kan een mens zomaar te machtig worden. ven. Vooralsnog vergeefs: Moorlag nog vakbondsbe- lags vertrek. Maar een gesprek tussen
Kim kan ook per ongeluk iets op de knop laten vallen. Mis- is niet van plan te wijken voordat Moorlag stuurder was bij Asscher en Moorlag leverde zaterdag
schien zit er vlak naast de knop een andere die er precies er een ‘zorgvuldig en onafhanke- Foto ANP Abvakabo FNV. niets op. ‘We hebben een agreement to
op lijkt, waarmee Briljante Kameraad koffie bestelt bij zijn lijk’ onderzoek heeft plaatsgevon- Alescon moet van disagree moeten sluiten’, aldus Moor-
secretaresse. De grootste ellende begint vaak met kleine den naar zijn handelen. de rechter meer dan vierhonderd werk- lag.
toevalligheden of ongelukjes – dat weten we van de moord nemers alsnog hun misgelopen loon, De Jonge Socialisten – de jongerenor-
op troonopvolger Frans Ferdinand voor een broodjeszaak Dat plaatst de partijtop voor een inge- seniorenverlof, eindejaarsuitkeringen ganisatie van de PvdA – haalden in de-
in Sarajevo, waarmee WO I in gang werd geschoten. wikkelde keuze: het partijbestuur is in- en ziekteverloven betalen. cember de 750 handtekeningen op die
Volgens Kim is de knop ‘geen dreiging, maar een feit’. middels principieel overtuigd dat De Kamerfractie onder leiding van nodig zijn om een speciale ledenraad
De meeste Amerikaanse media vonden niet het dreige- Moorlags verleden bij de sociale werk- Lodewijk Asscher gaf Moorlag eerder bijeen te roepen. Die moet zich gaan
ment om met één druk op de knop LA of NY van de aardbo- plaats Alecson in Assen niet valt te ver- het voordeel van de twijfel, nadat hij uitspreken over Moorlags aanblijven.
dem te vegen het belangrijkste uit Kim Jong-uns toe- enigen met zijn positie als Kamerlid. uitleg had gegeven: hij handelde niet Een datum voor die ledenraad is nog
spraak, maar de opmerkingen over de dialoog met de Hem is sinds 21 december verzocht te om er zelf beter van te worden maar niet vastgesteld.
Zuid-Koreanen en de Winterspelen. Gedreig went, de ver- vertrekken. om banen te redden. Vanaf zijn aantre- Moorlag wil die bijeenkomst gebrui-
zoenende toon jegens de zuiderburen was nieuw. Maar als het erop aankomt heeft de den bij Alecson in 2015 had hij boven- ken om zich te verdedigen. Hij vindt
partij geen enkel machtsmiddel om dien juist geprobeerd schijnconstruc- dat er te snel en te lichtvaardig over
Moorlag te dwingen. Hij kan wel uit de ties aan te pakken. Het uitzendbureau hem wordt geoordeeld. Hij heeft het
fractie worden gezet, maar niet uit de dat daarvoor werd ingeschakeld, was partijbestuur een tegenvoorstel ge-
Misschien begrijpt Trump Kamer. Voor de PvdA dreigt dan ver-
dere afkalving van negen naar acht ze-
door zijn voorganger opgezet.
Buiten de fractie groeide in de afge-
daan: een onafhankelijk onderzoek
naar zijn tijd bij de sociale werkplaats.
voor het eerst iets van Kim tels. De situatie leidde rond de jaarwis-
seling tot koortsachtig overleg tussen
lopen weken niettemin het verzet te-
gen Moorlags aanblijven. Een schijn-
‘Dat vind ik een plicht en een recht’, al-
dus Moorlag in een verklaring die hij
alle betrokkenen. constructie onder de hoede van een zaterdag publiceerde. Hij wil een oor-
Moorlag – Tweede Kamerlid sinds ok- PvdA’er blijft onaanvaardbaar, vinden deel over de vraag of hij bij Alescon te-
Kim wil met de toespraak een wig drijven tussen de VS tober als opvolger van Jeroen Dijssel- gen de regels van goed bestuur heeft
en Zuid-Korea en China, zeiden analisten. De Zuid-Kore- bloem – kwam in opspraak toen de gehandeld en of hij de interne erecode
aanse president Moon Jae-in vond het alvast een fijne rechter eerder deze maand oordeelde voor PvdA-bestuurders heeft geschon-
speech. Maar zelfs @realDonaldTrump reageerde voorlo- dat hij als directeur van Alescon, de so-
Vooral buiten de den. ‘De onderzoekscommissie moet
pig gematigd, namelijk niet. Misschien omdat hij voor het ciale werkplaats in Assen, enkele hon- fractie groeide zo zijn samengesteld dat deze het ver-
eerst iets van Kim begrijpt: sport. derden werknemers met een arbeids- trouwen kan hebben van het partijbe-
In 1971 kwam een Amerikaans tafeltennisteam op uitno- beperking via een schijnconstructie in- het verzet tegen stuur, de politiek leider en Moorlag.’
diging van Grote Roerganger Mao naar China. Het was
22 jaar geleden dat een officiële Amerikaanse delegatie
huurde.
De PvdA strijdt juist tegen zulke con-
zijn aanblijven Het partijbestuur neemt dat voor-
stel in overweging, maar kon op
China bezocht, de verhoudingen waren ijzig. De ‘ping- structies omdat werknemers daardoor Nieuwjaarsdag niet zeggen of het
pongdiplomatie’ effende de weg voor het bezoek van pre- een lager salaris krijgen en niet onder wordt geaccepteerd.
sident Nixon aan China, een jaar later, en voor de betere re-
latie tussen beide landen.
Iemand heeft Kim erop gewezen wat sport vermag. Den-
nis Rodman wellicht – de excentrieke basketballer en
Kims enige Amerikaanse vriend. Zijn grootvader en stich-
ter van de natie Kim Il-sung wilde in de jaren zeventig aan
de voet van de heilige vulkaan Paektu al een wintersport-
Jezus redt, alle mensen opgelet,
paradijs uit de grond stampen, met het doel ooit de Win-
terspelen naar Noord-Korea te halen. Het liep allemaal op
niks uit, maar de Kimmetjes zijn dus wel sportminded en
maar in Zweden is Hij voortaan Het
begrijpen heel goed dat sport meer is dan louter sport.
Heeft Kim Jong-un nog een paar knappe schaatsers in
de aanbieding die het diplomatieke offensief sportief ge- Eric van den Outenaar jaarlijkse kerstdienst. Daarin ge- maken: transpersonen zijn ge-
stalte kunnen geven? Ik pakte er de 45ste editie van het on- Tranås bruikte de kerk voor het eerst het schapen door God, hun lichamen
volprezen Schaatsseizoen bij en daaruit bleek helaas dat woord hen ter verwijzing naar Je- behoren tot Gods mooie en unieke
het Noord-Koreaanse langebaanschaatsen behoorlijk op De figuur van Jezus is in de ogen zus. schepsels.’
achterstand is geraakt. Een Am Hyang Mi, een Ri Tae Soy: van een van de bisdommen in de ‘Ik ben verbaasd dat dit wordt Volgens Mogren is de manne-
het houdt niet over, ze hebben nog net geen stoel nodig, Zweedse Kerk niet mannelijk, gezien als provocerend’, zei pries- lijke identiteit van Jezus Christus
het lijkt nergens op. Gelukkig schijnt er nog een Noord- maar onzijdig. Om transseksue- ter Susann Senter tegen de krant door heersers gebruikt om de
Koreaans ijsdanspaar te zijn dat heel behoorlijk ijsdanst. len in de kerk te omarmen ver- Dagens Nyheter. Binnen de kerk is macht van de man over de vrouw
Maar eigenlijk doet dat er niet zo veel toe. Meedoen is wijst het bisdom voortaan bij volgens haar uitvoerig over de ‘ge- te legitimeren. Door van Jezus in
belangrijker dan winnen. In Zuid-Korea zijn ze opgelucht: voorkeur naar Jezus met het ge- slachtsverandering’ gediscussi- theologische zin een onzijdig per-
zo lang er door zijn onderdanen olympisch wordt ge- slachtsneutrale Zweedse persoon- eerd. De kerk erkent nog steeds soon te maken, valt de religieuze
sport, taalt Geweldige Leider hopelijk niet naar de knop. lijk voornaamwoord hen. Dat valt dat de historische Jezus een man rechtvaardiging weg onder de on-
De dooi moet invallen tijdens de Winterspelen. niet bij iedereen in goede aarde. was. Maar dat gegeven is irrele- derdrukking van de vrouw, vindt
Sinds 2015 is aan de officiële vant voor het christelijke geloof in Mogren.
Zweedse woordenlijst een gender- het moderne Zweden, zei Stenter: Het woord hen is in Zweden al
neutraal voornaamwoord toege- ‘Jezus is waarlijk God en waarlijk langer aan een opmars bezig. In
voegd. Naast han (hij) en hon (zij) mens. Daarmee stijgt Jezus uit bo- kranten lees je het vaker op plek-
kent Zweden de verwijzing hen. De ven hem of haar.’ ken in de zin waar vroeger auto-
Zweedse taalunie kwam hiermee In een persverklaring schaart matisch ‘hij’ zou zijn gebruikt. Bij-
tegemoet aan een wens van trans- Mikael Mogren, de bisschop van voorbeeld ter verwijzing naar de
seksuelen en iedereen die niet in Västerås, zich achter de beslissing. piloot (in de zin van alle piloten) –
de categorie hij of zij valt. Hij wil de kerk toegankelijker ma- ook vrouwen oefenen dit beroep
VANAVOND REGEN De Zweedse Kerk wil nu het ken voor bijvoorbeeld transseksu- immers uit. Daarnaast gebruiken
goede voorbeeld geven. Een paro- elen en travestieten. ‘Ik heb kren- rechters het woord als ze in alge-
’s Ochtends zon, vanmiddag bewolkt. Tegen de avond chie in Västerås – een van de groot- kende formuleringen gelezen mene zin verwijzen naar een da-
trekt een regengebied het land in. Het is 7 graden. Mor- ste steden in Zweden – plaatste in over travestieten, transseksuelen der (gärningsman in het Zweeds).
gen onstuimig met in het noorden kans op storm. De zon december een advertentie in de en andere transpersonen. ‘Hij’ gebruiken, dat vinden ze stig-
schijnt, maar er vallen ook buien. 9 graden. Pagina V11 krant ter aankondiging van de Daarom wil ik één ding duidelijk matiserend.
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 3

OPENBAAR WERKDRUK STREEKVERVOER


Ten eerste
Het Nationaal Archief geeft Het ultimatum voor de
op ‘Openbaarheidsdag’ weer werkgevers in het streekvervoer
geheime stukken prijs. loopt af. De FNV dreigt met acties.

DE
MENSEN Van wie gaan we in het nieuwe jaar meer horen? In aflevering 1 Karel van
VAN Oosterom, die voor Nederland een jaar in de Veiligheidsraad plaatsneemt.
2018 Door Theo Koelé Foto Marcel Wogram

’s Lands netwerker in New York

‘I
k kan alleen maar warme land in de VN-hoofdstad, waar het
woorden wijden aan Karel’, wemelt van de werklunches en an-
zegt oud-minister van Bui- dere bijeenkomsten. ‘Iedereen vraagt
tenlandse zaken Uri Rosen- zich af: ga ik naar de Nederlanders, de
thal (2010-2012), die bij zijn Britten of de Fransen?’, aldus een er-
aantreden het corps diplo- varingsdeskundige.
matique op de kast joeg ‘Hij is gemakkelijk aanspreekbaar,
met de uitspraak dat het voelt zich niet te goed om aandacht
voorbij moest zijn met ‘diplomatie als te geven aan een klein clubje als het
rustiek tijdverdrijf’. Een jaar later onze’, zegt Caecilia van Peski, be-
kreeg hij in de persoon van Karel van stuurslid van de Nederlandse Vereni-
Oosterom een naaste medewerker die ging voor de Verenigde Naties, ‘een
Rosenthal nu typeert als: ‘Een keihar- soort VN-fanclub’.
de werker – wat zeg ik, hij is onver- Eenmaal in de Veiligheidsraad zal
moeibaar’. hij veel werk moeten afstaan aan zijn
Een rondgang langs (oud-)diploma- team, dat door de vorige minister van
ten en voormalige bewindslieden le- Buitenlandse Zaken Bert Koenders
vert een keur aan superlatieven op (PvdA) flink is uitgebreid. De Neder-
over Van Oosterom (59), die dit jaar Ne- landse regering wil dit jaar aandacht
derland vertegenwoordigt in de Veilig- vragen voor tal van onderwerpen,
heidsraad van de Verenigde Naties. van versterkte vredesmissies tot kli-
Al sinds 2013 is hij in New York PV maatverandering, van migratie tot
(Permanent Vertegenwoordiger, zoals terrorisme. Maar Van Oosterom zal
een ambassadeur bij internationale zich vooral met onverwachte gebeur-
organisaties heet). Hij bekleedt een
van de belangrijkste diplomatieke
posten. Alle kritiek op de VN ten spijt
is de volkerenorganisatie bij uitstek
de plaats waar internationale conflic-
ten (verbaal) worden uitgevochten,
Er is helemaal
waar beslissingen vallen over mili- geen discussie
taire interventie (vredesmissies),
waar belangrijke instituten (zoals het geweest over de
Joegoslavië-Tribunaal) opgericht wor- vraag of hij goed
den. Als tijdelijk lid van het hoogste
VN-orgaan, de Veiligheidsraad, gaat genoeg is voor de
Nederland met Van Oosterom een rol
op het wereldtoneel spelen.
Veiligheidsraad
Nederland probeert eens in de vijf-
tien, twintig jaar een van de tien niet- Bram van Ojik oud-diplomaat
permanente leden van de Veiligheids- (en Kamerlid voor GroenLinks)
raad te zijn. Voor die eervolle plek
moet soms geknokt worden. In 2016
ging de strijd om twee vrijkomende tenissen moeten bezighouden. Vol-
zetels tussen drie landen: Nederland, gens ingewijden is hij daartoe prima
Zweden en Italië. Zweden kreeg al snel in staat, getuige zijn snelle handelen
voldoende stemmen van de VN-lidsta- na het neerschieten van de MH17.
ten, waarna een bloedstollende strijd Van Oosterom, gevraagd naar de
losbarstte tussen Italië en Nederland. gang van zaken in de zomer van 2014,
Van Oosterom speelde, volgens inge- toont zich bescheiden: ‘MH17 heeft
wijden, een belangrijke rol bij het com- ons natuurlijk allemaal erg geraakt.
promis dat werd gesloten om te voor- De MH17-resolutie (waarin gevraagd
komen dat Nederland naast de be- wordt om berechting van de verant-
geerde zetel greep. De uitkomst was, woordelijken – red.) was een initiatief
zoals hij het zelf noemt, een split term: van Australië, dat toen lid was van de
Italië lid in 2017, Nederland in 2018. Veiligheidsraad en ook veel slachtof-
Normaliter zetelt een niet-permanent fers te betreuren had. We hebben
lid twee jaar in Veiligheidsraad. meegewerkt aan zowel de resolutie
Bij twee eerdere lidmaatschappen als de persverklaring die de Veilig-
van de Veiligheidsraad moest een zit- Karel van Oosterom, Permanent Vertegenwoordiger van Nederland bij de Verenigde Naties. heidsraad al snel uitbracht’.
tende ambassadeur plaatsmaken Ook wijst Van Oosterom op de in-
voor iemand van een zwaarder kali- tensieve samenwerking met het mi-
ber: oud-minister Max van der Stoel Van Oosterom zelf: ‘Het kabinet Den Haag was hij onder meer raads- voor de buitenwereld; bij vergaderin- nisterie in Den Haag, in het bijzonder
(1983-1984) en veteraan-diplomaat Pe- heeft in 2013 besloten mij voor zes adviseur van de premiers Jan Peter gen van de Kamercommissie voor met PvdA-minister Frans Timmer-
ter van Walsum (1999-2000). Dat Van jaar aan te stellen als Nederland zou Balkenende en Mark Rutte. In de na- Buitenlandse Zaken zit hij naast de mans. ‘Zeker toen hij persoonlijk
Oosterom zou blijven, lijkt niet aan worden gekozen in de Veiligheids- bijheid van het Torentje ‘leer je snel minister en fluistert de bewindsman hierheen kwam en zijn bekende
twijfel onderhevig te zijn geweest. ‘Hij raad, en voor vier jaar als dat niet zou reageren en improviseren’, zegt Van zonodig iets in of schuift notities toe. speech in de Veiligheidsraad gaf.’ De
is een zwaargewicht’, zegt Boudewijn lukken. Nu Nederland gekozen is, Ojik. Op zijn huidige standplaats New toespraak, waarin de minister pro-
van Eenennaam, oud-ambassadeur in blijf ik PV tot de zomer van 2019’. Een Onder VVD-minister Rosenthal York imponeerde hij bezoekers niet beerde het lot van de slachtoffers te
Washington en ook voormalig PV (bij termijn van zes jaar is ongebruikelijk keerde Van Oosterom terug op Bui- alleen met zijn kennis, maar ook met schetsen, bracht Van Oosteroms
de VN in Genève). ‘Er is helemaal geen lang, en geldt als blijk van waarde- tenlandse Zaken, als directeur-gene- zijn enorme netwerk. Hij bracht Amerikaanse collega Samantha Po-
discussie geweest over de vraag of hij ring. raal politieke zaken (DGPZ) – ‘een hooggeplaatste gasten in contact met wer tot tranen. Van Oosterom wil blij-
zou blijven zitten’, weet Bram van Zijn eerste standplaats was Damas- functie die met stip genoteerd staat interessante buitenlandse gespreks- ven hameren op uitvoering van de re-
Ojik, oud-diplomaat, nu Tweede Ka- cus (1992-1996), later werkte hij op de in de pikorde’, zoals Rosenthal het partners. Geen eenvoudige opgave solutie – oog in oog met zijn Russi-
merlid voor GroenLinks. ambassades in Ottawa en Beijing. In uitdrukt. De DGPZ is ook zichtbaar voor de representant van een klein sche collega.
DE VOLKSKRANT
4 DINSDAG 2 JANUARI 2018

Ten eerste
BIJ MAASTRICHT

Grens met België weer midden in de Maas


Met ingang van maandag ligt
de grens tussen België en Ne-
landsgrens over te steken. Vol-
gens de provincie Limburg is
Dit keer komen
de arme Iraniërs
derland nabij Maastricht weer de grenscorrectie ‘ontstaan in
in het midden van de Maas. Met harmonie en met respect voor
de grenscorrectie in de rivier elkaar’. De oude grens in het ge-
bij Visé, Eijsden-Margraten en bied werd in 1843 vastgesteld
Maastricht komt een einde aan en liep telkens langs het diep-

in verzet
de onduidelijke situatie in het ste punt in de Maas. Bij de aan-
gebied. België en Nederland be- leg van de verbinding tussen
sloten tot aanpassing in ver- het Julianakanaal en het
band met problemen bij de Albertkanaal werd ook de
handhaving van de openbare bochtige Maas rechtgetrokken.
orde. Enkele eilandjes in de Daardoor kwamen stukjes
Maas werden gebruikt door Belgisch grondgebied ineens
stropers, illegale vissers en in Nederland te liggen en an-
wildkampeerders. De onbe- dersom. In juni 2016 bereikten De protesten in vele steden van Iran PROTESTEN IN IRAN
woonde gebieden in de rivier beide landen een akkoord
waren voor zowel Nederlandse over een correctie, die op komen als een verrassing voor Tonekabon Karaj
als Belgische ordehandhavers
niet te betreden zonder de
nieuwjaarsdag 2018 is inge-
gaan. ANP
de regering van president Rohani. Zanjan

Abhar Mashhad
‘De opgekropte woede komt naar buiten.’ Teheran
Arak
Kerman- Dorud
shah
RUTTE BEZOEKT KURZ Shahrekord
Khorrama-
bad Izeh IRAN
Nieuwjaarsconcert Wiener Philharmoniker Sacha Kester, Theo Koelé
Amsterdam
len zijn de afgelopen maanden
tientallen procenten duurder
geworden. De sancties, die Bandar Abbas
Duizenden Iraniërs gaan al vijf dagen de door de VS nog niet zijn opge-
straat op om te demonstreren tegen het re- heven, zijn daar deels de oor- 020118 © de Volkskrant - tb.
gime en de economische ongelijkheid in zaak van, maar zeker ook de Bron: Maps4News/BBC
het land. Het zijn de grootste protesten in corruptie in het land, die Ro-
jaren, en de regering lijkt er volledig door hani beloofd had aan te pakken.
te zijn overvallen. ‘De president heeft zijn beloften
‘Dit keer zijn het niet de studenten en de niet waargemaakt’, zegt Fariborz Raisdana,
middenklasse die de straat op gaan, maar een prominente Iraniër die bekendstaat
de armeren bij wie het water aan de lippen als een criticus van het regime.
staat’, zegt Iran-deskundige Peyman Jafari, Sinds 2009 zijn er geen grote demon- Wij krijgen
politicoloog aan de Universiteit van Am- straties meer geweest in het land, maar het steeds
sterdam. ‘De opgekropte woede komt bij Raisdana ziet (nog) geen parallel met deze
hen naar buiten.’ massaprotesten. ‘Toen ging het om demo-
slechter, zo
Bij de protesten zijn de afgelopen dagen cratie, nu draait het vooral om economie’, voelt de
zeker twaalf betogers gedood en honder- zegt de econoom en activist zondag telefo- bevolking, en
den gearresteerd; maandag zou er een po- nisch vanuit de Iraanse hoofdstad. Iraniërs
litieagent door een demonstrant zijn neer- gingen destijds de straat op na de herver- het geld gaat
geschoten. Volgens de staatstelevisie kwa- kiezing van de ultra-conservatieve Mah- naar de
men veiligheidstroepen zondag in actie moud Ahmedinejad tot president en de ar- religieuze
Premier Rutte bezoekt in Wenen het traditionele Nieuwjaarscon- toen ‘gewapende betogers’ politiebureaus restatie van diens politieke rivalen. ‘Nu
cert van de Wiener Philharmoniker met de nieuwe Oostenrijkse en militaire bases probeerden over te ne- gaat de werkende klasse de straat op, in leiders
premier Sebastian Kurz, in de gouden zaal van de Wiener Musik- men. President Hassan Rohani zei maan- 2009 was het vooral de intelligentsia die
verein. Rutte overlegde met Kurz over onderwerpen als migratie dag dat hij de onvrede over de economi- het initiatief nam.’ Peyman Jafari
en de monetaire unie. Hij verspreidde deze foto zelf via Twitter. sche situatie begrijpt en dat het Iraniërs Universiteit van
vrij staat om kritiek te hebben, maar hij Ordetroepen Amsterdam
waarschuwde dat Iran zal afrekenen met Raisdana vreest voor bloedvergieten als de
VERENIGDE STATEN ‘relschoppers’ die de demonstraties mis- protesten aanhouden, zoals deze ook in
bruiken. 2009 keihard werden neergeslagen. ‘Ik ben
Ik zat te appen, Verkoop marihuana De protesten begonnen vorige week
donderdag in Mashhad, de tweede stad
bang voor een escalatie van het geweld’,
zegt hij. Ordetroepen staan volgens hem
lette even niet op vrij in Californië van het land. In eerste instantie waren het ‘overal klaar om bij het minste of geringste
conservatieve hardliners die de straat op op te treden, zelfs op betogers te schieten’.
en botste op mijn In de Amerikaanse staat Cali- gingen om het economische beleid van de Of betogers zich laten afschrikken door de
Ik ben bang
voorganger fornië is sinds maandag de gematigde Rohani aan te vallen. ‘Ze wilden regering en de gevreesde Revolutionaire
verkoop van marihuana laten zien dat de president geen oog heeft Garde, die dit weekeinde met hard ingrij- voor een
Fred Teeven voormalig staats- voor recreatief gebruik toe- voor de armen, die de constant stijgende pen hebben gedreigd, is moeilijk in te escalatie van
secretaris van Justitie zaterdag gestaan. Tientallen winkels prijzen niet meer kunnen opbrengen’, zegt schatten. Raisdana: ‘Het gaat om spontane
in een interview met De Tele- die marihuana verkopen, Jafari. ‘Maar ze verloren de controle toen acties, er zit geen organisatie achter.’ het geweld
graaf. Hij veroorzaakte in 2015 zijn geopend in de staat met steeds meer mensen zich bij het protest Ook Jafari durft hierover geen voorspel-
een ernstig verkeersongeluk. 39,5 miljoen inwoners. Een aansloten en de demonstraties zich over lingen te doen. ‘Misschien ebt het protest Fariborz Raisdana
Hij werkt sinds kort als bus- meerderheid van de kiezers steden in het hele land verspreidden. De weer weg, maar het kan evengoed gebeu- criticus van het re-
chaufeur en heeft een advies- stemde in november 2016 hardliners lijken zich in eigen voet te heb- ren dat de middenklasse zich erbij aan- gime
bureau voor internetveiligheid. voor het legaliseren van ma- ben geschoten, want nu roepen demon- sluit. Vooralsnog is dat niet gebeurd. Als ik
rihuana. Het gebruik is nu in stranten ook op tot het vertrek van de gees- moet schatten, dan zijn de afgelopen da-
zes staten toegestaan. Econo- telijken en noemen hierbij zelfs de naam gen tussen de vijftig- en honderdduizend
men verwachten dat Califor- van de hoogste geestelijk leider Ali Khame- mensen de straat op gegaan, in 2009 wa-
nië jaarlijks 835 miljoen nei.’ ren het er miljoenen.’
euro binnenkrijgt aan belas- De protesten zijn wel veel feller dan in
ting op de marihuanaver- Prijsverhogingen 2009 en de leuzen zijn ongekend radicaal.
koop. Reuters De woede bij de bevolking is volgens Jafari Sommige demonstranten roepen ‘dood
aangewakkerd door de begroting die de aan Rohani’, ‘dood aan Khamenei’ en ‘dood
president kort geleden aan het parlement aan de dictator’, maar Jafari ziet dat toch
GEMEENTERAAD AMSTERDAM heeft gepresenteerd. Hierin werden een eerder als een uitlaadklep voor de opge-
aantal prijsverhogingen aangekondigd, kropte woede, dan een signaal dat het
Sunny Bergman op lijst partij Sylvana Simons zoals een verdriedubbeling van de prijs
van benzine, maar Rohani gaf ook open-
grootste deel van de bevolking het regime
omver wil werpen.
Documentairemaker Sunny grammamaker Anousha heid van zaken over het geld dat naar in- ‘Maar het is zeer significant: deze protes-
Bergman is een van de kandida- Nzume en Jazie Veldhuizen, een stellingen gaat die in handen zijn van de ten vergroten de druk op de regering van
ten die voor de politieke partij van de mensen die in 2016 wer- geestelijken. ‘Dat zette kwaad bloed’, aldus onderop, en daar schrikt het regime van. Ik
van Sylvana Simons meedin- den opgepakt tijdens een pro- Jafari. ‘Wij krijgen het steeds slechter, zo verwacht dat het op de korte termijn gaat
gen naar een plek in de Amster- test tegen Zwarte Piet. Simons voelt de bevolking, en het geld gaat naar de leiden tot repressie, maar de onvrede zal
damse gemeenteraad. Simons zelf wordt lijsttrekker. Ze was religieuze leiders.’ niet verdwijnen. Vermoedelijk volgen er
maakte de kandidatenlijst van eerder kandidaat-Kamerlid Terwijl het volk juist zo had gerekend op daarom ook concessies, zoals het terug-
haar partij BIJ1 maandag be- voor Denk. Toen ze daar ver- een verbetering van zijn situatie. Toen in draaien van de prijsstijging, en de kleine
kend. Bergman is onder meer trok, richtte ze Artikel 1 op, 2015 een akkoord over het Iraanse kernpro- stapjes die Rohani al probeert te zetten, bij-
bekend van de documentaire maar de partij kreeg niet vol- gramma werd gesloten met de Verenigde voorbeeld het besluit van vorige week om
Zwart als Roet over het Zwarte doende stemmen voor een Ka- Staten en vijf andere landen, bezwoer Ro- vrouwen die geen hoofddoek dragen niet
Pietendebat. Ook schrijver en merzetel. Van de rechter moest hani dat de economie zou aantrekken. Dat direct te arresteren. Want wat deze protes-
oud-SP-senator Anja Meulen- de partij een andere naam ge- is niet gebeurd: de werkloosheid is gigan- ten wel duidelijk maken, is dat dit voorbij
belt staat op de lijst, net als de bruiken omdat Artikel 1 al toe- tisch (onder jongeren in de steden naar de strijd gaat tussen de conservatieven en
Surinaams-Nederlandse antro- behoort aan een kenniscen- schatting 40 procent) en het leven wordt de hervormers. Mensen willen echte veran-
poloog Gloria Wekker, pro- trum tegen discriminatie. ANP almaar duurder. Sommige levensmidde- deringen, ook op politiek vlak.’
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 5
Protesten in Iran Ten eerste

Demonstranten tegen het beleid van de Iraanse regering proberen zich te beschermen tegen traangas bij de universiteit van Teheran. Foto EPA

Zijn Iraanse vrouwen jaloers op Saoedische?


De straffen op overtreding het oog niet te zijn. Aan de kledingvoor- Rivaliteit band met elkaar? Dat suggereert The den. Ook vrouwelijke parlementsleden
van de strenge kledingregels schriften zelf verandert niets. Vrouwen New York Times, een van de weinige bui- maakten er een punt van. Niet toevallig,
moeten nog altijd het haar bedekken tussen twee tenlandse kranten met een correspon- stelt Hakakian, werd een paar weken la-
in Iran lijken sinds vorige met een hoofddoek en het lichaam met landen krijgt dent (Thomas Erdbrink) in Teheran. On- ter in Saoedi-Arabië het stadionverbod
week iets versoepeld. Heeft een chador of een lange overjas, de verrassende der de kop ‘De nieuwste machtsstrijd voor vrouwen opgeheven.
manteau. Ook het gebruik van make- van Iraniërs en Saoedi’s: meer rechten
dat iets te maken met de up blijft aan beperkingen onderhevig. dimensie: voor vrouwen’ stelt de Amerikaanse Praktische reden
modernisering door de jonge Wat verandert, is dat vrouwen die ge- rechten van krant dat de aartsrivalen nu concurre- De andere interpretatie is minder opwin-
kroonprins in het buurland kleed zijn volgens wat in Iran ‘slechte ren op ongekend terrein, dat van gen- dend. De maatregel van de in augustus
hijab’ wordt genoemd, niet langer wor-
vrouwen dergelijkheid. aangetreden politiechef zou een prakti-
Saoedi-Arabië? den meegenomen voor verhoor en Verderop in het artikel wordt echter sche achtergrond hebben. ‘Het arreste-
straf. Rahimi geeft de voorkeur aan de gas teruggenomen. Het is ‘onduidelijk’ ren en berechten van vrouwen kostte te
‘opvoedkundige’ benadering, zei hij of de veranderingen in Saoedi-Arabië veel tijd’, zegt de Iraanse journalist Nader
woensdag. In speciale klassen krijgen van invloed zijn geweest op wat in Iran Karimi Joni tegen The New York Times. De

D
at Iran en Saoedi-Arabië rivalen overtreders de ‘islamitische waarden’ gebeurt. verkeerspolitie van Teheran verbali-
zijn op militair, politiek, econo- bijgebracht. Eerder vorige week publiceerde The seerde in 2015 40 duizend vrouwen alleen
misch en religieus gebied, is ge- New York Times een bijdrage van de al omdat ze in de auto hun hoofddoek
noegzaam bekend. Volgens Autorijden Iraans-Amerikaanse journaliste Roya hadden afgedaan.
sommige waarnemers echter heeft de ri- De versoepeling komt terwijl ook in Hakakian, die een duidelijk verband Volgens de Arabische krant Al Monitor
valiteit tussen de buurlanden er een buurland Saoedi-Arabië opmerkelijke ziet. De vroegere sjah van Perzië gaf wordt in de nieuwe aanpak ‘onderscheid
nieuwe, verrassende dimensie bij gekre- dingen gebeuren op vrouwengebied. vrouwen al meer rechten, schrijft Haka- gemaakt tussen het overtreden van gods-
gen: vrouwenrechten. De door de jonge kroonprins Moham- kian. ‘Nu volgt een Saoedische prins in dienstige regels en zwaardere misdrij-
Dat is althans één interpretatie van mad bin Salman in gang gezette mo- zijn voetsporen.’ Volgens haar hebben ven’.
een ontwikkeling afgelopen week in Te- dernisering pakt goed uit voor vrou- Iraanse vrouwen dat goed in de gaten Bovendien: op baanbrekende initia-
heran, waar het hoofd van het politie- wen. Zij mogen binnenkort autorijden en oefenen zij met dat voorbeeld druk tieven op het gebied van vrouwenrech-
korps van de Iraanse hoofdstad, gene- en het verbod op het bezoeken van uit op het regime. ‘Tekenen van ‘Saoedi- ten was de nieuwe Iraanse president,
raal Hossein Rahimi, bekendmaakte dat sportstadions wordt opgeheven. Ook jaloezie’ zijn al zichtbaar.’ Hassan Rouhani, tot nu niet betrapt.
vrouwen die de strenge kledingregels meer in het algemeen bepleit de prins In september waren Iraanse vrouwen ‘Dit is een kleine overwinning’,
overtreden niet langer gearresteerd zul- een minder rigide maatschappelijk kli- in Teheran boos dat zij de wedstrijd schrijft masih.alinejad op Instagram,
len worden, maar voortaan moeten deel- maat en een ‘gematigde’ vorm van is- Iran-Syrië, onderdeel van het WK voet- ‘maar we winnen pas echt als de ver-
nemen aan een soort heropvoedingscur- lam. bal, niet mochten bijwonen, terwijl Sy- plichte hoofddoek wordt afgeschaft.’
sus. Revolutionair lijkt de maatregel op Houden de twee ontwikkelingen ver- rische vrouwen wel naar binnen kon- Rob Vreeken
6 DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018

Ten eerste
Politie en hulpverleners minder vaak aangevallen dan bij vorige Oud en Nieuw

Jaarwisseling verloopt met minder incidenten


Sander van Walsum vlogen. Of het zal jou als hulpverlener
Amsterdam overkomen dat er vuurwerk naar je
wordt gegooid, dan heb je er niets aan
De jaarwisseling is in Nederland dat de jaarwisseling over het alge-
per saldo rustiger verlopen dan meen relatief rustig verlopen is. Dan
vorig jaar. In de meeste regio’s wa- is dat voor jou echt anders. Dus tevre-
ren er minder brandmeldingen denheid? Nee, dat is te sterk uitge-
en hoefden brandweer en politie drukt.’
minder vaak uit te rukken. Het In verband met de zware windstoten
aantal incidenten nam, in verge- die het KNMI voorspelde zijn de vuur-
lijking met de jaarwisseling 2016- werkshows op Laak en Scheveningen
2017, af met 17 procent – van ruim afgelast. Ook het doorgaan van de
zevenduizend tot een kleine zes- vuurwerkshow aan de Hofvijver – waar
duizend. het ‘nationale aftelmoment’ werd ge-
registreerd – was lange tijd onzeker. Pas
Het aantal incidenten met vuurwerk te elfder ure werd besloten dit evene-
daalde met 27 procent – van bijna drie- ment doorgang te laten vinden. Burge-
duizend naar ruim tweeduizend. Het meester Krikke: ‘We hebben het besluit
aantal gevallen van geweld tegenover uiteindelijk laat genomen, zodat we
politiemensen en andere hulpverle- echt de beschikking hadden over de
ners nam af met respectievelijk 77 en meest actuele weersvoorspellingen en
43 procent. Er werden 22 procent min- windsnelheden. Als we eerder op de
der mensen aangehouden dan vorig dag een besluit hadden genomen, had-
jaar. Liesbeth Huyzer, lid van de korps- den we waarschijnlijk moeten afgelas-
leiding van de Nationale Politie, ten.’ Zo’n vijftienduizend mensen wa-
schrijft deze ontwikkeling mede toe ren ter plekke getuige van het natio-
aan het tegengaan van de handel in nale aftelmoment.
illegaal vuurwerk. ‘Maar het weer heeft De regio Rotterdam-Rijnmond
ongetwijfeld ook een rol gespeeld.’ vormde een uitzondering op de regel
In de provincie Utrecht beperkte het van ‘betrekkelijke rust’. Daar kregen de
aantal incidenten zich tot 199, tegen- Inwoners van Batenburg doen een nieuwjaarsduik in de Maas. Foto Marcel van den Bergh / de Volkskrant brandweer en de ambulancediensten
over 333 vorig jaar. Het aantal auto- 896 meldingen te verwerken, meer
branden in de provincie nam met veer- tainerbranden nam fors af ten op- voorgedaan. Wel talrijke kleinere voor- dan tweemaal zoveel als vorig jaar. Om-
tien af tot twintig. Reden voor een zichte van vorig jaar. Er zijn geen grote vallen. Daartoe behoren achttien auto- streeks 01.00 uur werd gelijktijdig
woordvoerder om over een ‘gezellige branden gemeld. branden en 45 ongelukken waarvoor Ik ben alles overziend 145 keer een beroep gedaan op de hulp-
en beheersbare jaarwisseling’ te spre- Het aantal aanhoudingen nam toe: de ambulance moest uitrijden, elf keer diensten. Bij 112 kwamen het eerste uur
ken. De gunstige trend in Utrecht 43, tegenover 32 tijdens de vorige jaar- in verband met vuurwerkletsel. In de niet ontevreden. van het nieuwe jaar zo’n 500 meldin-
hangt mogelijk samen met het feit dat wisseling. Enkele aanhoudingen hin- Schilderswijk is een cameraman van Maar ieder incident gen per kwartier binnen. Pas om-
de politie in sommige delen van de gen samen met bedreigingen van RTL4 gemolesteerd. Op het Kaapse- streeks half drie werd het rustiger.
provincie nauw heeft samengewerkt hulpverleners. Daarvan is vijfmaal plein werden agenten met vuurwerk
is er één te veel In de veiligheidsregio’s Friesland,
met buurtapp-groepen. Daardoor kon, melding gemaakt. ‘Dat is minder dan bekogeld. In verband daarmee zijn Pauline Krikke Twente en Utrecht zijn dit jaar, voor zo-
bijvoorbeeld in IJsselstein, tijdig bij in- vorig jaar’, zegt een woordvoerder van twee mensen aangehouden. In totaal Burgemeester Den Haag ver bekend, geen medewerkers van
cidenten worden opgetreden. de gemeente, ‘maar vergelijkbaar met zijn in de regio Den Haag 98 aanhou- hulpdiensten bedreigd. In Drenthe
In Amsterdam nam het aantal bran- wat de jaren daarvoor gebruikelijk dingen verricht. werden twee tieners opgepakt die
den en ambulanceritten af ten op- was. Dit soort incidenten gebeurt he- Niettemin is burgemeester Pauline overgrote deel van de mensen in Den zwaar vuurwerk naar hulpverleners
zichte van vorig jaar. Op de brandweer laas elk jaar, maar elk incident is er één Krikke ‘alles overziend niet ontevre- Haag een feest was. Maar voor mij hadden gegooid. Eerder had het Open-
werd 165 keer een beroep gedaan. Ze- te veel.’ den’ over het verloop van de jaarwis- geldt: ieder incident is er één te veel. baar Ministerie aangekondigd dat
ventien auto’s, twee vrachtwagens en In de veiligheidsregio Den Haag seling in Den Haag. ‘Het is natuurlijk Je zal maar met vuurwerkletsel op de mensen die hierbij zijn betrokken voor
vijf scooters gingen tijdens de festivi- – waartoe zeven gemeenten behoren – fijn dat er geen ernstige calamiteiten spoedeisende hulp zijn beland. Of het poging tot doodslag of zware mishan-
teiten in vlammen op. Het aantal con- hebben zich geen ‘grote incidenten’ waren en dat de jaarwisseling voor het zal jouw auto zijn die in brand is ge- deling vervolgd kunnen worden.

Advertentie

AANVULLINGEN &
VERBETERINGEN
n In de krant van 30 december
2017 wordt Arie Groenevelt aan-
geduid als NVV-voorzitter (p. 1,
12). Groenevelt is geen NVV-
voorzitter geweest, wel voorzit-
ter van de indertijd invloed-
rijke Industriebond NVV (1969-
1979) en van de Industriebond
FNV (1979-1983).

n ‘Latijns-Amerika staat een


golf van presidentsverkiezin-
gen te wachten – van Mexico tot
Argentinië, Brazilië en Colom-
bia gaan de kiezers in 2018 naar
de stembus’ (Zaterdag, 30 de-
cember, p. 7). De verkiezingen in
Argentinië zijn pas in 2019.

n Personeel van stadsvervoer-


der RET krijgt in 2018 een loons-
verhoging van 2 procent en
geen 2,6 procent (Ten eerste,
30 december, p 14). 2,6 procent
extra krijgt het personeel ge-
middeld over een periode van
tweeënhalf jaar.

Overal en altijd de
Volkskrant lezen?
Kijk op volkskrant.nl/digitaal
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 7
Ten eerste
‘Aantrekkelijk land voor
Bevolking kenniswerkers uit India’
Prashant Savla (42) uit Mumbai, In-
dia: ‘De afgelopen vier jaar zijn hier

groeit vooral
steeds meer mensen uit in India ge-
komen. Ik woon hier acht jaar samen
met mijn gezin. Nederland is een aan-
trekkelijk land voor kenniswerkers uit
India. Veel mensen werken in de ict
en het niveau is erg hoog. Daarnaast

door migratie is Nederland aantrekkelijk omdat de


mensen hartelijk zijn en iedereen En-
gels spreekt. De infrastructuur is bo-
vendien geweldig. Ik werk bij het Eu-
ropese hoofdkwartier van Sun Phar-
maceutical in Hoofddorp en ik woon
in Amstelveen. Voor mijn werk moet
Nederland telt nu 17,2 miljoen inwoners. ik veel reizen. Als ik om 10 uur naar
Milaan vlieg, vertrek ik thuis om
Het afgelopen jaar vestigden zich minder 9 uur. Wat een luxe. Het enige echte
nadeel is het weer. Eerst dachten we:
asielzoekers, maar meer arbeidsmigranten. als het slecht weer is, kunnen we niet
naar buiten. Maar we hebben van Ne-
derlanders geleerd dat je je daar niet
Elsbeth Stoker van arbeidsmigranten. Latten: ‘In dat Prashant Savla Foto’s Marcel van den Bergh / de Volkskrant door moet laten belemmeren.’
Amsterdam land draait de economie ook goed,
maar je hebt nog altijd regio’s met een
In 2017 is de Nederlandse bevolking
met ruim 100 duizend mensen ge-
hoge werkloosheid. En door het ho-
gere loon blijft Nederland aantrekke-
‘Wat mij betreft blijf ik
groeid. De toename is vooral te danken lijk: je kunt toch al snel een huisje op hier, ik hou van de sfeer’
aan migranten. De samenstelling van het Poolse platteland betalen als je hier
de migratiestroom veranderde wel: hebt gewerkt.’ Jonas Sobrinho (37) uit Goiânia, Bra-
vergeleken met een jaar eerder vestig- zilië: ‘In Brazilië had ik eerst een
den zich minder asielzoekers en meer Later kinderen slagerij, daarna verkocht ik kip bij
arbeidsmigranten en buitenlandse In het verleden betekende economi- een groter bedrijf. Door de economi-
studenten in Nederland. sche groei meestal ook dat het aantal sche malaise moest het bedrijf reor-
Dat blijkt uit voorlopige cijfers van geboorten toenam. Dat gebeurt nu ganiseren. Een nieuwe baan vinden
het Centraal Bureau voor de Statistiek niet. Nederlanders krijgen steeds later was lastig. Bovendien voelde ik me
(CBS) die dinsdag zijn gepubliceerd. kinderen. Naar verwachting zal die niet vrij vanwege de hoge criminali-
Nederland telt bijna 17,2 miljoen gere- trend aanhouden. Inmiddels is de ge- teit. Mijn vrouw is van origine
gistreerde inwoners. middelde leeftijd waarop een vrouw Spaans. Daardoor konden wij makke-
Volgens het CBS vestigden zich afge- haar eerste kind krijgt 29,8 jaar. ‘De lijk in Europa aan de slag. We zijn
lopen jaar 82 duizend meer mensen in twintigers blijven het maar uitstellen. naar Spanje gegaan. Daar was het
Nederland dan er vertrokken. Ook wer- Als ze eenmaal rond de dertig zijn, lastig. Toen zijn we in januari naar Ne-
den er 19 duizend meer baby’s geboren komt het kind meestal wel’, zegt Lat- derland gekomen, mijn vrouw had
dan er mensen overleden. Naar ver- ten. Een verklaring voor het uitstellen hier al gewerkt. Het begin was niet
wachting zal de bevolkingsgroei de ko- van het krijgen van kinderen is de ver- makkelijk. Ik heb allerlei baantjes ge-
mende jaren aanhouden. Over vijf jaar anderde economische situatie voor had. Nu heb ik leuk werk: ik ben chef-
zullen er volgens het CBS 17,5 miljoen twintigers. ‘Zij zijn degenen die vaak kok bij het Braziliaanse restaurant
mensen in Nederland wonen. ‘Maar flexbanen hebben. Dat kan hun gevoel Samba Kitchen in Amsterdam. Mijn
van de baby’s moet de groei het niet van bestaanszekerheid raken.’ specialiteit is picanha, steaks van de
hebben, van de migranten wel’, zegt De bevolkingsgroei neemt niet grill. Wat mij betreft blijf ik hier. Ik
Jan Latten van het CBS. overal in Nederland toe. De meeste hou van de sfeer, de straten zijn
mensen vestigen zich in de grote Jonas Sobrinho schoon en de lonen zijn goed.’
Minder Syriërs steden en de gemeenten daaromheen.
In 2016 groeide de bevolking vooral ‘De bevolking klontert steeds meer bij
door de toestroom van asielzoekers. Af-
gelopen jaar schreven zich minder
elkaar’, zegt Latten. Zo nam de bevol-
king in Amsterdam met bijna 12 dui-
‘Geen enkel probleem om
asielzoekers in. Zo vestigden zich in zend bewoners toe. Ook deze trend zet hier mijn weg te vinden’
2016 nog ruim 25 duizend Syriërs in Ne- zich naar verwachting door. ‘We zullen
derland, in 2017 waren dat er 16 dui- meer gaan leven en denken in metro- Satyam Arora (29) uit Delhi, India: ‘Ik
zend. Ondanks deze daling blijven mi- poolregio’s. Je ziet dat de steden uit ben hier sinds augustus. Hiervoor
granten met een Syrische achtergrond hun voegen barsten en dat veel jonge werkte ik vijf jaar in de VS, onder
de grootste groep nieuwkomers, zij gezinnen verhuizen naar kleinere meer op Wall Street. Ik wilde graag
worden gevolgd door migranten uit gemeenten vlak bij de stad.’ Zo kregen bij een grotere organisatie werken en
onder meer Polen, India, Letland, Est- enkele kleinere gemeenten in de om- een baan met meer verantwoordelijk-
land en Roemenië. Ook het aantal mi- geving van de vier grote steden, zoals heid. Dat kon bij Philips in Amster-
granten uit Brazilië nam opvallend toe: Diemen, Blaricum en Weesp, er vorig dam. Ik was bang voor problemen
in 2016 was het migratiesaldo nog 628, jaar naar verhouding de meeste inwo- met de taal, maar iedereen bleek En-
in 2017 steeg dat naar 1.706. ners bij. gels te spreken. Ik spreek nog geen
‘Verrassend in 2017 was het groei- Maar in 91 van de 388 gemeenten woord Nederlands. Niemand lijkt dat
ende aantal arbeidsmigranten’, zegt daalde het aantal inwoners in 2017 erg te vinden. Ik heb geen enkel pro-
Latten. ‘Dat de Nederlandse economie juist: in vrijwel al die gemeenten over- bleem gehad om hier mijn weg te vin-
goed draait en dat sommige vacatures leden meer mensen dan er baby’s den. Mijn werkgever heeft me erg ge-
niet goed te vervullen zijn, horen ze werden geboren. Het merendeel van holpen, onder meer met het vinden
ook in het buitenland. Je ziet bijvoor- deze plaatsen ligt aan de randen van van een huis. Daarnaast zijn er orga-
beeld een toename van kennismigran- Nederland. Latten: ‘De verschillen tus- nisaties voor Indiase migranten, zo-
ten uit India in de regio’s rond Eindho- sen de krimp- en groeiregio’s zullen als Bridging the Gap. Daar kon ik elke
ven en Amsterdam.’ In 2017 vestigden verder toenemen: een gemeente met vraag stellen en heb ik veel geleerd
zich 8.310 Indiase nieuwkomers, vooral 50-plussers heeft heel andere over Nederlanders. Nederlanders zijn
3.858 mensen met een Indiase achter- problemen dan een stad waar bijvoor- heel behulpzaam. Maar ook sober: zo
grond vertrokken weer. beeld nauwelijks betaalbare huizen weet ik nu dat je niet voor elk wisse-
Polen blijft de belangrijkste bron voor jongeren zijn.’ Satyam Arora wasje naar de dokter moet gaan.’

Advertenties
DE VOLKSKRANT
8 DINSDAG 2 JANUARI 2018

Ten eerste
DELIVEROO

Maaltijdbezorgers staken op nieuwjaarsdag


Een groep boze maaltijdbezor- verwachtte voor maandag-
gers van Deliveroo in Haarlem avond 50 procent meer be-
heeft gisteravond het werk stelde maaltijden dan op een
neergelegd. Tussen 17 en 20 uur normale dag. De organisatie
leverden zij geen maaltijden zette dan ook extra bezorgers
aan huis, maar bakten ze olie- in. Ook bij de klantenservice
bollen op de Grote Markt in werden meer medewerkers
Haarlem. De bezorgers protes- ingeschakeld. Vakbond FNV
teerden daarmee tegen de plan- Jong steunt de actie van de
nen van het bedrijf om alleen maaltijdbezorgers van Delive-
nog maar met zzp’ers te wer- roo. De bond vindt dat de bezor-
ken en niet meer met werkne- gers recht hebben op een ar-
mers op vaste contracten. De beidsovereenkomst, en wil dat
actie vond plaats op een van de de plannen om alleen nog
drukste dagen voor bezorg- zzp’ers in te zetten worden
diensten. Thuisbezorgd.nl ingetrokken. ANP

LEEUWARDEN STORM CARMEN

Remon Bruinsma Fransen massaal


dood gevonden zonder stroom
Het lichaam dat maandag is Circa 65.000 huishoudens
gevonden in het water van aan de Franse westkust za- Een raket van ijs licht op door vuurwerk in de Noord-Koreaanse hoofdstad Pyongyang. Foto Reuters
de Noordersingel in Leeu- ten gisteren nog zonder
warden is van Remon stroom als gevolg van de
Bruinsma. Dat heeft de poli- storm Carmen. Die raasde
tie bekendgemaakt. De 18-ja-
rige jongen uit Zwaagwest-
einde werd sinds 1 december
vermist na een avondje stap-
met windsnelheden tot 120
kilometer per uur over
Frankrijk heen. Er werd hard
aan reparaties gewerkt en
Kim waarschuwt VS met
pen. Eerdere zoekacties met
speurhonden en helikopters
en het checken van camera-
beelden uit het centrum van
het weer lijkt beter te wor-
den. Franse media meldden
dat de storm grote schade
heeft veroorzaakt, niet al-
atoomknop op zijn bureau
Leeuwarden leverden niets leen aan de kust. In de noor-
op. De politie hield er al reke- delijke badplaats Le Touquet Buitenlandredactie Noord-Korea een intercontinentale ra- en Japan. De Amerikaanse president
ning mee dat Bruinsma in heeft het noodweer geleid Amsterdam ket zou ontwikkelen die het volledige Trump dreigde met de ‘totale vernieti-
een van de grachten in de tot woede bij een vakbond grondgebied van de VS kan bereiken, ging’ van Noord-Korea als de VS zich-
binnenstad was gevallen. voor politiemensen. Die De Noord-Koreaanse leider Kim en dat is inderdaad gelukt. zelf of hun bondgenoten moeten ver-
Duikers en boten speurden vindt dat de agenten die de Jong-un heeft de knop om kern- In november riep Kim zijn land nog dedigen tegen raketaanvallen. Hij
in de wateren van Leeuwar- woning van president Em- wapens in te zetten op zijn bureau uit tot een ‘volledige kernmacht’ na de noemde Kim Jong-un ‘little rocket
den tevergeefs naar de jon- manuel Macron in die plaats klaarstaan, en ‘de gehele Ver- succesvolle lancering van een nieuwe man’ (raketmannetje) op ‘een zelf-
gen. Maandagmiddag zag moeten bewaken beter te- enigde Staten liggen binnen het raket die in theorie New York of Was- moordmissie’.
een voorbijganger zijn li- gen de regen moeten wor- bereik’. Dat zei Kim tijdens zijn hington zou kunnen bereiken. Veel ex- In zijn nieuwjaarsrede zei Kim dat
chaam drijven. ANP den beschermd. ANP jaarlijkse nieuwjaarstoespraak op perts betwijfelen dat Noord-Korea de zowel Noord- als Zuid-Korea zijn best
de Noord-Koreaanse televisie. technologie in huis heeft om deze ra- moet doen om een vreedzaam klimaat
te scheppen op het Koreaanse schierei-
NA DIPLOMATIEKE RUZIE De VS kunnen daarom volgens hem land. Daarom zou hij overwegen om in
nooit meer een oorlog tegen zijn land ‘De VS kunnen nooit februari een delegatie naar de Olym-
Turkije wil banden met Duitsland aanhalen beginnen. ‘Dat is geen dreiging, maar
een feit’, aldus de Noord-Koreaanse lei- meer een oorlog
pische Spelen in het Zuid-Koreaanse
Pyeongchang te sturen, want dat zou
De Turkse minister van Buiten- derland. Ankara stuurt nu ver- der. Hij zei de wapens alleen te zullen tegen Noord-Korea een ‘goede kans zijn om de eenheid van
landse Zaken Mevlüt Cavusoglu zoenende boodschappen. Cavu- gebruiken ‘als de veiligheid in het ge- onze volkeren te laten zien’, zei hij. ‘Di-
wil nog deze maand een bezoek soglu zei tegen het Duitse pers- ding is’. Hoewel Kim benadrukte hoe
beginnen’ plomaten van beide landen moeten
aan zijn Duitse collega bren- bureau DPA dat hij denkt dat belangrijk het is om de spanningen in snel over deze mogelijkheid praten’.
gen. En hij verwacht een ‘veel Berlijn en Ankara bereid zijn de de regio terug te dringen, kondigde hij De Zuid-Koreaanse president Moon
beter 2018’. Buitenlandse be- relatie te normaliseren. Cavu- aan dat zijn land zich komend jaar zal ketten van een kernkop te voorzien, Jae-in had eerder al gezegd dat de deel-
trekkingen van de Turkse rege- soglu noemde zijn Duitse col- richten op de massaproductie van maar het is wel zeker dat het regime in name van Noord-Korea zal bijdragen
ring, onder leiding van de lega Sigmar Gabriel ‘een per- kernkoppen en ballistische raketten. korte tijd grote stappen heeft gezet aan de veiligheid van de Spelen in
steeds autoritairder optre- soonlijke vriend met wie je het Kims woorden kunnen niet zomaar met zijn wapenprogramma. Pyeongchang. Hij had vorige maand
dende president Erdogan, heb- niet altijd eens hoeft te zijn’. als grootspraak worden weggezet. In De nucleaire bedrijvigheid bracht voorgesteld dat de regeringen in Seoul
ben het afgelopen jaar forse Gabriel heeft Cavusoglu uitge- eerdere nieuwjaarsredes kondigde hij Noord-Korea deze nazomer op ram- en Washington grootscheepse mili-
schade opgelopen, waaronder nodigd bij hem thuis in Neder- zaken aan die vervolgens uitkwamen. koers met de internationale gemeen- taire oefeningen uitstellen tot na de
de relaties met Duitsland en Ne- saksen te komen praten. ANP Vorig jaar bijvoorbeeld zei hij dat schap en vooral met de VS, Zuid-Korea Spelen.

Advertentie
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 9
Ten eerste
ANALYSE DE STEMMING OP DE BEURS

Wordt ook 2018 weer zo’n topjaar?


In het voorbije jaar stegen de koersen als zelden tevoren. Dat kan dus nooit lang meer goed gaan, zeggen
somberaars. Maar volgens anderen is het eind van de huidige beursrally nog lang niet in zicht.
President Macron
AEX-INDEX IN 2017 Foto AFP 550
24 SEP
Eurotest 3: Merkel
15 JUN
blijft grootste 544,58
Nieuw akkoord
tijdens Bondsdag-
over voortzetting
6 MRT verkiezingen
verkiezingen.
Griekse steun
steun.
17 FEB Franse PSA 13 DEC
Kraft Heinz biedt neemt Opel 19 OKT Amerikaanse
525 130 miljard euro en Vauxhall PPG trekt na centrale banken
voor Unilever. Bod over van GM. maandenlange kondigden derde
wordt twee dagen belegering bod renteverhoging
later weer op Akzo in
in. van het jaar aan
aan.
25 JAN 14 MEI
Dow Jones gaat ingetrokken. Eurotest 2:
19 SEP

020118 © de Volkskrant - tb. Bron: Thomson Reuters


doorde
door de20
20duizend.
duizend 15 MRT Eurofiel Macron Foto Reuters
16 JUN ThyssenKrupp
Eurotest 1: wordt nieuwe 7 JUL
Belgische en Tata Steel
VVD-PvdA president G20-top in
500 Mediahuis doet kondigen fusie
verliezen zwaar Frankrijk. Hamburg
Hamburg.
bod op Telegraaf aan
aan.
bij Kamer- Media Groep
486,37 2 MRT
verkiezingen, gestand
gestand.
maar resultaat 26 OKT
PPG brengt eurosceptische ECB kondigt aan
bod van partijen stelt ook opkoopprogramma
21 miljard 4 DEC
teleur. van obligaties te
euro uit op Mário Centeno volgt
475 halveren van 60
60-
AkzoNobel. Jeroen Dijsselbloem op
naar 30 miljard
als voorzitter van de
Bondskanselier euro
euro.
20 JAN Eurogroep
Eurogroep.
= Trump geïnaugureerd Merkel
Foto ANP
als 45ste president VS
VS.

0
JAN FEB MRT APR MEI JUN JUL AUG SEP OKT NOV DEC

Het kan elk moment uit zijn ... maar het feest kan evengoed
met de pret... nog héél lang duren
OVERDREVEN HEBZUCHT ECONONOMISCH
1 1 procent vooruit of achteruit. Ge-
middeld gebeurt dat op vijftig
handelsdagen per jaar. De AEX-in-
VEEL WINNAARS,
WEINIG VERLIEZERS IN 2017
1 HERSTEL
kunnen massaal in opstand ko-
men tegen hun leiders, en presi-
dent Trump zou via een impeach-
‘Wees hebzuchtig als anderen dex in Amsterdam steeg dit jaar Stijging of daling in 2017 in procenten De verwachting is dat de drie mentprocedure kunnen worden
bang zijn. En word bang als ande- gestaag zonder ook maar één en- ANNUS MIRABILIS grote economische blokken – afgezet. Maar afgezien van de
ren hebzuchtig worden’, zo luidt kele echte correctie. Zelden zijn de China, de VS en de eurozone – ook stembusgang in Italië staan in
een van de beurswijsheden van su- markten zo voorspelbaar geweest, Ethereum (virtuele munt) 7.227 volgend jaar een forse groei ken- 2018 geen verkiezingen op de
perbelegger Warren Buffett. 2017 en dat met een Amerikaanse presi- Bitcoin (virtuele munt) 1.345 nen. De angst voor het populisme agenda die in een van de G20-
was het jaar van de hernieuwde dent die door zelfs zijn partijgeno- AMG (Smallcap-aandeel) 183
in Europa is na de drie belang- landen een aardverschuiving
hebzucht, tien jaar na de crisis, het- ten een ongeleid projectiel wordt rijke verkiezingen in 2017 (Neder- kunnen veroorzaken die het
geen bleek uit de bizarre waarde- genoemd. Dat lijkt op een stilte AirFrance-KLM (Midkapaandeel) 162 land, Frankrijk en Duitsland) financieel en economisch sys-
explosie van de crypto-valuta. De voor de storm. BE Semiconductors (Midkapaandeel) 123 weggeëbd. De fratsen van Donald teem op de grondvesten doet
beursrally duurt al acht jaar. Dat is Boeing (Dow Jones-aandeel) 90 Trump brengen de economie tot schudden.
de op twee na langste in de ge- nu toe niet echt veel schade toe.
Oekraïense beurs (index) 80
schiedenis. En iedereen springt op En de Chinese autoriteiten blij-
ZEEPBEL VAN JEWELSTE Griekenland 2042 (obligatie) 63
de steeds harder rijdende trein om
nog iets van de stijgingen mee te
pikken. Aandelen zijn peperduur.
3 Palladium (metaal) 54
ken de zorgen over de toene-
mende schuldenberg te kunnen
managen. De prijzen van grond- 3 GEBREK AAN
ALTERNATIEVEN
DSM (AEX-aandeel) 40
De zogenoemde koers-winstver- Er is een nieuwe enorme bubbel stoffen als koper (meestal de
houding – het aantal malen dat de ontstaan door de bizarre mone- Hongkong (beurs) 37 beste indicator voor een aantrek- Voor grote beleggers die de (pen-
gerealiseerde winst per aandeel in taire steunoperatie van de cen- Woning Amsterdam (vastgoed) 21 kende wereldeconomie) zijn juist sioen)reserves van de babyboom-
de actuele beurskoers past – is 25. trale banken die na de crisis biljoe- de laatste maanden spectaculair generatie, generatie X en de mil-
In de geschiedenis is dat altijd een nen aan euro’s, dollars, ponden en ANNUS HORRIBILIS gestegen. Daarnaast stijgen de lennials beheren, is er in de zoek-
opmaat geweest voor een forse da- yens in het financiële systeem Spaarrekening ING (cash) 0,05 winsten van de grote bedrijven tocht naar rendement nauwelijks
ling van de koersen, zoals in 2001, hebben gestort. Opgeteld zou het nog altijd. Volgend jaar wordt een alternatief voor aandelen. Ze
Dollar (echte munt) -12
of zelfs een recessie, zoals in 2008. om meer dan 10 duizend miljard voor de Amerikaanse bedrijven kunnen zich angst voor massale
De rendementen op aandelenbe- dollar (10 biljoen) gaan. Deze Pakistaanse beurs (index) -22 een winststijging verwacht van hebzucht laten aanpraten, maar
leggingen liggen ver boven het ge- enorme som is voor een groot deel Suiker (agrarisch product) -25 nog eens 11 procent, waarvan kunnen er geen andere kant mee
middelde. De AEX steeg in 2017 met terechtgekomen op de aandelen- FlowTraders (Midkapaandeel) -39 dankzij de forse verlaging van de op. En er is ook geen reden om
13 procent, de Amerikaanse S&P markt, vastgoedmarkt en obliga- vennootschapsbelasting ook veel zich zorgen te maken. De econo-
General Electric (Dow Jones-aandeel) -45
500 met ruim 20 procent. Dat is tiemarkt, waardoor koersen en meer zal overblijven. Het divi- mie doet het beter dan iedereen
ver boven de gemiddelde stijging huizenprijzen zijn geëxplodeerd Altice (AEX-aandeel) -54 dendrendement op aandelen ligt enkele jaren geleden nog voor
van 8 procent sinds 1945. Dit jaar en de rente op schulden histo- Venezuela 2019 (obligatie) -56 hoger dan de rente die op een mogelijk had kunnen houden.
werd 62 keer een nieuwe histo- risch laag is. Dat zou de markt 020118 © de Volkskrant - tb. spaarrekening op andere vast- Er is geen massawerkloosheid
risch record bereikt met de index, blind hebben kunnen maken voor rentende waarden is te krijgen. ondanks robotisering en digitali-
hetgeen op zichzelf weer een re- de dreiging dat het hele bouw- Weliswaar worden ook volgend sering, en de consumenten zijn
cord is. De Dow Jones steeg dit jaar werk op drijfzand staat en elk mo- jaar renteverhogingen verwacht, optimistisch.
voor het eerst in de geschiedenis ment kan instorten. De Ameri- maar er is geen enkel signaal dat Mogelijk stijgen de rente en in-
met 5.000 punten. Er moet een kaanse econoom Hyman Minsky het zal leiden tot een vlucht uit flatie een klein beetje. Maar er is
keer een einde komen aan die cy- beschreef het als een proces waar- aandelen in obligaties en cash. om demografische redenen als
clus: What goes up, must come down. bij stabiliteit destabiliseert. ‘Niet- vergrijzing – ouderen sparen
productieve speculatie door de meer en consumeren minder –
rijkste 1 procent’, noemde hij dat, geen gevaar voor hyperinflatie.
POLITIEKE STABILITEIT

2 LAGE VOLATILITEIT
‘waarbij een excessieve geldhoe-
veelheid wordt geïnvesteerd in
casinoachtige beleggingen, zeep-
2 De arbeidsmarkten zijn in som-
mige westerse landen krap, maar
ook zo internationaal en flexibel
bellen en legale piramidespelen’, Niets is moeilijker te voorspellen dat een loonexplosie niet voor de
De volatiliteit – de beweeglijkheid schreef Minsky in een tijd dat bit- dan politiek gekrakeel. Noord- hand ligt. De economie is,
van de koersen naar boven en be- coins nog niet bestonden. Het zo- Korea kan echt met kernraketten kortom, als het sprookje van
neden – is nog nooit zo laag ge- genoemde ‘minsky-moment’ is gaan schieten, in het Midden-Oos- Goudlokje, waarin de jongste
weest. Slechts acht beursdagen overigens door topeconomen ten kan weer de vlam in de pan beer pap krijgt die precies goed is:
ging vorig jaar de index meer dan nooit erg serieus genomen. slaan, de Chinezen en de Russen niet te heet en niet te koud.
DE VOLKSKRANT
10 DINSDAG 2 JANUARI 2018

Ten eerste

De excuses
van Eurlings
R
uim tweeënhalf jaar
zweeg Camiel Eur-
IOC-lid Camiel Eurlings doorbreekt na tweeënhalf Vorige week nog liet hij advocaat Geert-
Jan Knoops betogen dat er geen sprake
lings over de ont-
spoorde zomernacht
jaar het stilzwijgen over de mishandeling van zijn was van ‘erkenning of vaststelling van
schuld’. De strafpleiter trad naar voren na-
in 2015 die hem al die ex-vriendin en maakt daarbij zijn excuses. Komt hij dat in de Volkskrant bekend was geworden
tijd is blijven achter- dat bestuursleden van NOCNSF de druk
volgen. Maar in de daarmee weg? De verklaring van Eurlings in vijf op Eurlings hadden opgevoerd. Ze wilden
hoek gedreven door dat hij tekst en uitleg over zijn verleden
collega-bestuursleden van NOCNSF, de citaten – en de feiten. zou geven.
atletencommissie van de sportkoepel en Nu erkent Eurlings dan toch dat hij ‘zijn
vooral door de aanhoudende kritiek van Door Mark Misérus aandeel’ heeft gehad in de mishandeling.
het publiek, besloot hij toch maar te Hij had er lang over gezwegen, zei hij, uit
spreken over de mishandeling van zijn respect voor zijn ex-vriendin. Diezelfde ex-
ex-vriendin. Hij wilde daarbij ‘va-banque vriendin beschuldigt hij er nu van dat ook
in de spiegel kijken’, zei hij zaterdag in zij haar rol had in wat hij een ‘wederzijds
een interview met NRC Handelsblad, ge- handgemeen’ noemt. Of hij daarbij net
volgd door een eigen verklaring. Of hij zulke verwondingen heeft opgelopen als
daarmee wegkomt? Dat is nog lang niet zij – onder meer een gebroken elleboog,
zeker. De atletencommissie van NOCNSF kneuzingen en een hersenschudding –
spreekt van een ‘goede stap in de juiste licht hij verder niet toe.
richting’, hoewel Eurlings ook nog Woordenboek Van Dale is er duidelijk
steeds antwoord moet geven op de vra- over: een handgemeen, dat is niets anders
gen die de (oud-)sporters hem hebben dan een gevecht. Dat trouwens altijd
gesteld. Ook bij de volgende bestuursver- wederzijds is, anders zou je moeten knok-
gadering van NOCNSF zullen zijn excuses ken met jezelf. En in het wetboek van
ter sprake komen, liet de sportkoepel we- strafrecht komt de term handgemeen
ten. niet voor. Mishandeling wel.

Citaat 1 Citaat 2
‘Er heeft zich een we- Het ging om ‘eenvou-
derzijds handgemeen dige mishandeling’
voorgedaan’ (Verklaring Knoops)
(Interview met NRC)
Vorige week nog had Knoops het in zijn
verklaring over een ‘eenvoudige mishan-
Tijdens de Zomerspelen van 2016 was deling’, alsof er niets noemenswaardig is
Camiel Eurlings nog stellig over de aan- gebeurd in de tuin van Eurlings’ ouder-
gifte van zijn ex-vriendin, na een uit de lijke woning. Advocaten weten: de grens
hand gelopen ruzie in de tuin van zijn tussen lichte of zware mishandeling
ouderlijk huis in Valkenburg. ‘Mensen wordt bepaald door het letsel dat het
die mij kennen, weten dat ik zo niet in el- slachtoffer oploopt. ‘Je kunt iemand bont
kaar zit’, zei hij vanuit Rio de Janeiro te- en blauw slaan, terwijl het nog steeds
gen het AD. Ook kondigde hij juridische lichte mishandeling is’, zegt strafrechtad-
stappen tegen zijn ex aan, vanwege vocaat Bart Swier. ‘Want de grens van wat
smaad en laster. In Nederland ben je on- zwaar lichamelijk letsel is, ligt best hoog.’
schuldig tot het tegendeel is bewezen, al- Wie iemand een kopstoot geeft, een
dus Eurlings. ‘Dat geldt voor iedereen en lichte hersenschudding slaat of een ge-
dus ook voor mij.’ broken elleboog bezorgt, kan zich dus
Lang hebben de voormalige wonder- nog altijd schuldig maken aan lichte mis-
boy van het CDA en zijn team volgehou- Foto HH handeling. Het uitdelen van een droge
den dat hij niets verkeerds heeft gedaan. klap of schop levert doorgaans 500 euro

Advertentie

Sir Nick? Britse lintjes omstreden


afschaffen van de studiegelden) geopend op zakenlieden die de
Patrick van IJzendoorn heeft bijgedragen aan de teloor- Brexit-campagne financieel heb-
Londen gang van zijn partij. Ook zijn ben gesteund – een actie waar-
strijd om de Brexit een halt toe te over minister van Buitenlandse
Nick Clegg mag zich vanaf dit jaar roepen werd niet overal gewaar- Zaken Boris Johnson zijn afkeer
Sir Nick noemen. De voormalige deerd. heeft uitgesproken. Omstreden is
leider van de Liberaal-democra- Theresa May heeft het uitdelen ook de titel voor het hoofd van de
ten is een van de bekende Britten van de titels ‘Sir’ en ‘Dame’ aange- Britse universiteiten, Janet Beer,
die binnenkort door de koningin grepen om haar zwakke positie die zich hard heeft gemaakt voor
zullen worden geridderd. Traditi- te versterken. Zo kunnen invloed- de volgens sommigen absurd
oneel zorgen de jaarlijkse New rijke Conservatieve parlemen- hoge salarissen van universiteits-
Year’s Honours voor discussie. tariërs een uitnodiging van bestuurders.
Nigel Farage, die wederom is ge- Buckingham Palace verwachten In de categorie entertainment
passeerd ondanks zijn baanbre- voor de ceremonie, die door ko- krijgen Bee Gees-zanger Barry
kende rol bij de Brexit, zei mok- ningin Elizabeth of haar oudste Gibb en Beatles-drummer Ringo
kend dat de meeste ridderordes zoon prins Charles zal worden Starr waardering voor hun bij-
worden gegeven voor ‘verdien- verricht. Bij haar aantreden had dragen aan de popmuziek. Alge-
sten aan de gevestigde orde’. May nog gezegd dat ze een einde mene instemming kreeg de Sir-
De eer die Clegg ten deel valt is wilde maken aan de vriendjespo- titel voor kiezersonderzoeker
niet onomstreden. Critici hebben litiek bij de lintjesregen. John Curtice. Deze 64-jarige poli-
erop gewezen dat de oud-vicepre- Een knighthood zal ook ten deel ticoloog staat bekend om zijn
mier door het breken van een be- vallen aan de hoge belastingamb- exacte voorspellingen bij verkie-
langrijke verkiezingsbelofte (het tenaar die onlangs een jacht heeft zingen.
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 11
IOC Ten eerste

Citaat 5

IOC-lid-
maat-
schap als
‘vrijwilli-
gersbaan’
(Verklaring Eurlings)

Na jaren aan de top –


minister in het kabi-
net-Balkenende IV, top-
man bij KLM – kan Eur-
lings alleen nog terug-
vallen op zijn plek in
het internationale
sportbestuur. Als enige
De verklaring die Camiel Eurlings zaterdag op papier van het Nederlandse lid van het
Internationaal Olympisch Comité uitbracht. IOC is voor hem de tijd
van de ‘grote inkomens’
voorbij, al krijgt hij er
boete op, mishandeling met ‘enig let- Toen NRC hem vroeg of hij echt geen energie van. ‘IOC-lid zijn is
sel’ is goed voor 750 euro en mishan- strafblad had, ontkende Eurlings stel- tie, om ver- voor mij veel meer dan de
deling met behulp van een slagwa- lig. Nee, zei hij, juristen noemen de dere strafvervolging te ontlo- mooiste vrijwilligersbaan;
pen of door een kopstoot, ‘enig licha- schikking ‘formeel’ geen strafblad. pen. ‘Het accepteren van een transac- Was er het is een bijzonder voor-
melijk letsel ten gevolge hebbend’, Hetzelfde stokpaardje had Knoops vo- tievoorstel is zichtbaar op de justi- sprake van klassenjustitie? Kon recht’, staat in zijn verkla-
kan leiden tot 120 uur taakstraf. rige week ook al bereden. tiële documentatie van de bestrafte’, Eurlings vanwege zijn positie en ver- ring. Eurlings zegt dat hij meer dan de
Uit het feit dat Eurlings een werk- De keuze voor het woord formeel is liet justitie al eerder aan de Volkskrant leden onderhandelen met justitie helft van zijn tijd kwijt is aan werk-
straf kreeg omdat hij zijn handen niet daarbij cruciaal, zegt voorzitter weten. Eurlings heeft dus wel degelijk over zijn boetedoening? Of speelt hij zaamheden voor het internationaal
kon thuishouden, concludeert Swier: Jeroen Soeteman van de Nederlandse een strafblad. een woordspelletje om het beladen olympisch comité.
‘Er moet sprake zijn van best stevig vereniging van strafrechtadvocaten. woord taakstraf niet te hoeven ge- Dat doet hij niet voor niets. Hoewel
letsel, wil je als first offender zo’n straf ‘Formeel klopt het: de term strafblad bruiken? het IOC zijn (bestuurs-)leden inder-
krijgen. Een droge klap, dat is echt is juridisch gezien niet de officiële Citaat 4 Een overeenkomst met de officier daad als vrijwilliger beschouwt, be-
boetewerk.’ Dat vond ook het Open- term.’ Toch valt het woord strafblad van justitie komt hoe dan ook op het- loont de organisatie ze rijkelijk. Zo
baar Ministerie, dat naar eigen zeg- geregeld in zittingen, bijvoorbeeld zelfde neer als een taakstraf, zegt heeft Eurlings als voorzitter van de
gen alleen een transactie aanbiedt als
het voldoende bewijs aanwezig acht
als een rechter in gewonemensentaal
aan een verdachte duidelijk wil ma-
‘Maatschappelijk Soeteman. ‘Een geldboete, taakstraf,
gevangenisstraf of ontzegging van
communicatiecommissie recht op
een dagvergoeding van duizend dol-
voor het gepleegde strafbare feit. ken dat hem vanwege zijn strafblad werk’, maar géén bijvoorbeeld de rijbevoegdheid, dat lar, 833 euro. Zijn lidmaatschap van de
een VOG (Verklaring Omtrent het Ge- zijn de straffen die we in Nederland financiële commissie levert 375 euro
drag) kan worden geweigerd. Swier: taakstraf hebben. Een officier kan moeilijk per dag op, waarbij ook de dagen voor
Citaat 3 ‘Ook ik gebruik hem in mijn werk, zeggen: u moet voor straf vier dagen en na een vergadering worden be-
absoluut. Want hoe je het wendt of (NRC) zingen in een bar, die smaak bestaat taald. Daarnaast heeft hij recht op
keert, strafblad en aantekening ko- niet.’ jaarlijks 5.800 euro voor gemaakte
‘Juristen noemen de men uiteindelijk op hetzelfde neer.’ Eurlings heeft naar eigen zeggen De Volkskrant had al eerder te ho- onkosten in eigen land en betaalt het
Wie ingeschreven wordt als ver- nooit een taakstraf gehad, maar sprak ren gekregen dat Eurlings zijn IOC al zijn reis- en hotelkosten.
schikking formeel dachte van bijvoorbeeld een mishan- met de officier van justitie af om ‘en- 40 uur taakstraf naar behoren had Waarom hij dan de term vrijwilligers-
geen strafblad’ deling, krijgt al vanzelf een aanteke-
ning in zijn justitiële documentatie.
kele dagen maatschappelijk werk te
verrichten’. Hoe lang dat was, wil hij
uitgevoerd. Die straf liep dan ook via
de reclassering, zoals bij elke taak-
baan gebruikt? Omdat het IOC zelf
ook spreekt van vrijwilligers, aldus de
Eurlings schikte daarnaast met justi- niet zeggen. straf in Nederland. woordvoerder van Eurlings.
(NRC)

Advertentie
DE VOLKSKRANT
12 DINSDAG 2 JANUARI 2018

Ten eerste Zorgkosten 2018


De solidariteit in de zorg staat onder druk. Die waarschuwing
5.662 euro

Deze 1 uitten de vier topbestuurders van de grootste zorgverzekeraars


onlangs in de Volkskrant. Dat komt niet alleen door de oplopende
zorgkosten, menen zij, maar ook doordat deze kosten niet transpa-
rant zijn. ‘Wie weet nou dat hij per jaar gemiddeld 5.700 euro aan

5.662 euro
zorg kwijt is’, verzuchtte Menzis-topman Ruben Wenselaar. ‘Ver-
schrikkelijk veel geld’, vond Wim van der Meeren, bestuursvoorzitter
van CZ. De uitgaven verschillen natuurlijk van persoon tot persoon.
Maar toch, met alle voorbehouden van dien: waar gaan uw
5.662 euro aan zorgkosten eigenlijk naartoe?

bent u kwijt Dit n


etale
U weet het waarschijnlijk niet, b aan
maar dit jaar gaat u 5.662 euro aan we rg
zorg uitgeven. Hoe precies? zo
Een overzicht in 22 stappen.
Door Michiel van der Geest
Infographic Thijs Balder

BED DEZ
E
IN E RAGEN
UR
O’S
2 De bekendste zorguitgave van allemaal: de premie
voor uw verplichte zorgverzekering. In 2018 gemid-
deld 109,33 euro per maand. Geniet er nog maar even
van: het wordt snel meer. De reserves waarmee de ver-
Zorgpremie zekeraars de premie dempen zijn eindig, dure medicij- Eigen
nen komen op de markt, het basispakket van vergoede betalinge
1.312 zorg dijt alleen maar uit; in 2021 is de premie gestegen
369
l d at tot gemiddeld 133 euro per maand berekende het
A gaat Centraal Planbureau in oktober. Inkomens-
3 Uw grootste zorgkosten-
d post is de inkomensafhan-
gel r deze
afhankelijke
bijdrage kelijke bijdrage. Bent u in loon-
s
naa antie
IN dienst, dan maakt uw werkge-
EN ’S
t A G
EDR N EUR
O GEK 1.750 ver dit jaar 6,9 procent van uw

ins E B
DEZ JARD
E BLO ANTE
bruto-inkomen (tot aan een
bedrag van 54.614 euro) over
IL ON KKEN LDE aan het zorgverzekeringsfonds.
D
M BET ERLI : Voor zelfstandigen en gepen-
ALI NGE sioneerden geldt 5,65 procent,
NG
In 2018 spenderen de 24 zorgverze- EN die zij zelf moeten betalen.
8 keraars zo’n 46,8 miljard euro aan
zorg. 790 miljoen euro daarvan gaat op
Zorgverzekeraars
Zorg-
verzekerings-
Verevenings- fonds
aan beheerskosten, oftewel kosten die
zorgverzekeraars zelf maken voor per- 46,8 bijdrage
soneel, vastgoed, ict en reclame. 96,7
procent van hun ‘inkomsten’ betalen
omzet
24,6 27,1
omzet
zorgverzekeraars uit aan zorgverleners.

De wat? De vereveningsbijdrage, een van de pijlers van De belangrijkste taak van het
9 het Nederlandse zorgstelsel. Kern van het stelsel is
dat een verzekeraar u nooit mag weigeren, ook niet als vol-
10 Zorgverzekeringsfonds is het
vaststellen en uitkeren van de vereve-
strekt helder is dat u komend jaar veel zorgkosten gaat ma- ningsbijdrage. Het fonds keert ook
ken. Daarom is de vereveningsbijdrage in het leven geroe- geld uit voor de beheerskosten van
pen. Zo wordt het grotere risico gecompenseerd van een onder meer kinderen tot 18 jaar, die
verzekeraar die meer mensen uit achterstandswijken, meer zijn immers gratis meeverzekerd, maar
Zorguitgaven ouderen of diabetespatiënten in het klantenbestand heeft. leiden wel tot administratieve lasten.
ZVWv

46,0 3,3
De zorgverzekeraars innen
18 nog eens 3,3 miljard euro
bij de klanten. Het gaat dan om
Eigen risico en
eigen bijdragen
Ook voor een ve
het eigen risico en eigen bijdra-
gen aan bijvoorbeeld medicijnen.
17 verpleeghuis of
instelling voor langdu
Beschikbaarheids-
De zorgverzekeraars betalen 2,5 moet u een eigen bijd
19 dit jaar 46 miljard euro uit
aan alle zorgverleners samen. Het
bijdrage
In totaal gaat het om

meeste geld (21,8 miljard) gaat Een klein deel van het Zorgverzeke-
naar de 83 algemene en 8 acade-
mische ziekenhuizen. Daarvan
20 ringsfonds wordt rechtstreeks aan
zorgverleners overgemaakt. Het gaat dan
moeten de ziekenhuisbezoeken om kosten die niet aan individueel verze-
van ongeveer 8,5 miljoen personen kerden kunnen worden toegerekend. Bij-
worden betaald. voorbeeld de kosten van medische oplei-
dingen of de kosten van orgaandonatie.

ZO WORDT HET GELD Medisch Gehandicaptenzorg


Wijkverpleging
VERDEELD IN 2018 specialistische
6,4 3,8
ens -
zorg (ziekenhuizen,

vo lg rg
Bedragen in 21,8 klinieken)

Ver de zo s
miljarden euro’s
Geneesmiddelen
r r Ouderenzorg 5,0
naa erlene 9,8 Geestelijke
v 3,9 gezondheidszorg
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 13
Ten eerste
PERSONEEL
IN DE ZORG
Bij al die zorginstellingen samen
werken honderdduizenden
mensen. Verpleegkundigen en
Vergelijkbaar met de in- artsen moeten zich laten
5 komensafhankelijke bij-
drage: de premie die u be-
registreren in het BIG-register.
Per beroepsgroep waren dat er
taalt voor de zorg die wordt in 2015 (recentste cijfers):
Zorgtoeslag U krijgt ook weer wat geleverd uit de Wet langdu-
358 7 terug van de overheid,
tenminste als uw persoon-
rige zorg, veelal de zorg
voor ouderen of gehandi-
= 1.000 personen
lijke inkomen niet hoger is capten. U betaalt een pre-
177.000 verpleegkundigen
dan 28.500 euro. mie van 9,65 procent over
een deel van uw inkomen.

WLZ-premie

1.199

Ook een deel van de Belastingen

Kosten zoals eigen bijdragen


6 ‘gewone’ belastingen
die u betaalt, gebruikt de 1.390
en
4 aan medicijnen of verblijf in een
verpleeghuis. Ook wat u opmaakt
overheid om zorguitgaven
mee te dekken, voorna-

9 van uw verplichte eigen risico (mini-


maal 385 euro) valt hieronder.
melijk de zorgkosten van
de 18-minners.

2,7
Rijksbijdrage
kinderen De overheid
verdeelt

11 Kinderen tot 18 jaar zijn in


Nederland gratis meeverze- 20,0 60.700 artsen
kerd. Althans, de zorgkosten voor De overheid verdeelt ook
kinderen worden vanuit algemene
belastingen betaald.
12 nog zo’n 20 miljard aan be-
lastinggeld over de zorg. 5 miljard
euro gaat op aan zorgtoeslag.
3,1 miljard naar het Zorgverzeke-
ringsfonds, 3,6 miljard naar het Mocht
Fonds langdurige zorg. En 6,9 mil-
jard naar het Gemeentefonds.
13 het Fonds
langdurige zorg
0,5 rood staan, dan
TE betaalt het ren-
BIKK 3,6 REN te aan het Rijk.
Rijksbijdrage 'Hervorming
Heeft het fonds
van de langdurige zorg' (HLZ)
BIKK staat voor Bijdrage in eigen vermo-

In 2018 maakt de overheid voor het


15 de Kosten van Kortingen.
Het is een extra bijdrage aan het
gen, dan ont-
vangt het rente
31.300 fysiotherapeuten
16 laatst een bijdrage Hervorming van de
langdurige zorg over, om de premiestijging te
Fonds WLZ. De Wet langdurige
zorg is een volksverzekering en de
van het Rijk.

dempen als gevolg van de zorghervorming uit premie daarvoor betaalt u van uw
2015. Toen werd de AWBZ afgeschaft. Enkele inkomen tot aan 31.453 euro. Het
zaken, zoals de wijkverpleging, werden over- eerste deel van uw inkomen is vrij-
geheveld naar de zorgverzekeraars. Om fikse gesteld van de volksverzekering- Fonds
premiestijging in één keer te voorkomen, is de premies. Om de gemiste premie- langdurige
HLZ bedacht. inkomsten over dat eerste deel te zorg (WLZ) 14.100 psychologen
compenseren is de BIKK bedacht.
1,9 21,8
Een zelfde soort fonds als 9.200 tandartsen
erblijf in een
f een andere
Eigen
bijdrage
14 het Zorgverzekerings-
fonds. Het fonds beheert en ver-
urige zorg WLZ deelt de gelden die zijn bedoeld
drage betalen. voor de langdurige zorg. 5.400 apothekers
1,9 miljard. In Nederland zijn er 31 zorgkanto-
21 ren, nauw verbonden aan de zorg-
verzekeraars, die in hun regio het groot- 2,2 U kunt ook kiezen voor
Via 18,1 ste deel van de langdurige zorg regelen.
Als u recht heeft op langdurige zorg, bij-
Pgb's
22 een persoonsgebonden
budget (pgb) om de langdurige
5.200 psychotherapeuten
zorgkantoren
naar de voorbeeld omdat u naar een verpleeg- zorg die u nodig heeft te bekos-
zorgverleners huis moet, dan regelen de zorgkantoren tigen. Dan sluit u zelf de con-
dat u die zorg in natura ontvangt. tracten met de zorgverleners. 3.700 verloskundigen

0,3 Kraamzorg
g 1,6 Hulpmiddelen 0,7
0,8 Paramedische zorg Grensoverschrijdende zorg
0,5 Multidisciplinaire
Huisartsen 0,2 Zorg voor zintuiglijk
3,0 zorgverlening
0,7 Ziekenvervoer gehandicapten

1,3 Geneeskundige 0,8 Tandheelkundige zorg


opleidingen
0,6 Langdurige GGZ 0,3 Verloskunde
DE VOLKSKRANT
14 DINSDAG 2 JANUARI 2018

Ten eerste
Coöperatie Laatste Wil lanceert ‘inkoopgroepen’ voor collectieve aanschaf

Euthanasiemiddel koop je straks samen in


Janny Groen site van de coöperatie, waar alleen le- wordt het verdeeld onder de partici-
Amsterdam den toegang toe hebben, maar is ge- panten. Van Wijk: ‘De meesten zullen
lekt. CLW had er nog niet mee naar bui- het middel niet meteen gebruiken. Het
De Coöperatie Laatste Wil (CLW) ten willen komen. Van Wijk: ‘Om geen geeft rust dat ze erover kunnen be-
lanceert in januari haar nieuwste munitie te geven aan mensen die te- schikken als ze zover zijn. Niemand
project, Middel X. De komende tijd gen het middel zijn en de bijeenkom- gaat makkelijk dood. Er is altijd die re-
worden informatiebijeenkom- sten komen verstoren.’ flex: ik wil nog niet.’
sten gehouden, waarop wordt CLW heeft eens een bijeenkomst ge- Ook het bezwaar dat het middel mis-
geïnventariseerd hoeveel mensen organiseerd waarvoor ook geheide te- bruik in de hand werkt, bijvoorbeeld
gezamenlijk een ‘betrouwbaar genstanders, SGP-jongeren, waren uit- door overbelaste mantelzorgers, wuift
laatstewilmiddel’ zouden willen genodigd. Er zaten er zo’n zestig in de hij weg. ‘Er is een blauwe kleurstof in
aanschaffen. Bij voldoende be- zaal. Standpunten werden uitgewis- verwerkt. Dan laat je het wel uit je hoofd
langstelling wordt het middel ver- seld. De bijeenkomst verliep rustig. La- om het te gebruiken als je je schoon-
volgens collectief via ‘inkoopgroe- ter hoorde Van Wijk dat de SGP’ers bij moeder zou willen ombrengen.’
pen’ besteld. het station van zijn woonplaats actie Collectieve inkoop is efficiënt, zegt
hadden gevoerd. ‘Er werd lekkers uit- Van Wijk. 2 gram van het middel is al
Volgens CLW-voorzitter Jos van Wijk is gedeeld en gewaarschuwd dat er dodelijk. Dat is een te geringe hoeveel-
er grote animo voor het nieuwe pro- snoepjes tussen konden zitten met het heid om per individu te bestellen. Van
ject. In september had de coöperatie, laatstewilmiddel. Die waren afkomstig Wijk: ‘Zelfs als je honderd gram zou be-
die in 2013 is opgericht, nog maar drie- van de duivel. Dat was ik.’ stellen, dan heb je nog 98 gram over.
duizend leden. In die maand werd in CLW ziet de inkoopgroepen als een Om misbruik te voorkomen wordt in het zelfdodingsmiddel een blauwe Wat moet je daar mee? Door de wc
een uitzending van Nieuwsuur bekend volgende stap op ‘de autonome route kleurstof verwerkt. Foto Imageselect spoelen? Dat moet je niet willen.’
dat CLW een goedkoop legaal middel naar een legaal levenseinde’. Over het Van Wijk verwacht dat het aantal
had ontdekt waarmee mensen zelf eu- middel wil CLW niet meer kwijt dan gen, goed voorbereid en in gesprek wat je doet, dat je het alleen voor jezelf zelfdodingen in 2018 door het middel
thanasie kunnen plegen. Van Wijk: ‘We dat het gaat om een giftig conserveer- met anderen van het leven beroven’ en zal gebruiken en niet onder druk bent wel zal stijgen. ‘Er zal een inhaalslag
hebben nu 17 duizend leden. Die snelle middel. ‘Om veiligheidsredenen’, zegt suïcide als ‘wanhoopsdaad, een gezet. Van Wijk: ‘Dat kan niet door ie- plaatsvinden. Er zijn mensen die al ja-
groei verbaast me niet. Uit onderzoe- Van Wijk. Hij benadrukt dat CLW zelf schreeuw om hulp’. mand die dement in een stoel hangt.’ ren verlangen naar de dood en nu zelf
ken blijkt dat 44 tot 55 procent van de waarborgen inbouwt om te voorko- Het is echt niet zo dat wie lid wordt Het protocol voor de inkoopgroepen makkelijk een eind aan hun leven kun-
volwassen Nederlanders zelf het einde men dat het middel in een opvlieging van CLW de volgende dag het dodelijke verloopt stapsgewijs. Op een informa- nen maken.’ Op oudejaarsdag las hij
van hun leven wil bepalen en over de wordt gebruikt. middel kan bestellen, zegt Van Wijk. Er tiebijeenkomst van maximaal vijftig over een vader die met zijn 4-jarige
middelen wil beschikken dat veilig te Hij kent de ‘ja maars’ van critici die is een half jaar bedenktijd ingebouwd. man wordt een persoon gemachtigd zoontje voor de trein sprong. Van Wijk:
kunnen doen.’ zeggen dat het aanbod vraag creëert. Dan pas krijgt een nieuw lid een infor- het middel te bestellen, via internet. ‘Ik denk dat we door het middel een af-
Het nieuws over de ‘inkoopgroepen’ Die vrezen dat het middel het onder- matiepakket. Het middel kun je pas Vervolgens wordt een kluisje geïnstal- name gaan zien van dit soort gruwe-
stond op een besloten deel van de web- scheid wegvaagt tussen ‘weloverwo- aanschaffen als je verklaart dat je weet leerd. Als het middel is gearriveerd, lijke zelfdodingen.’

Advertentie
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 15
Ten eerste
POSTUUM KEES HOEKERT (1929-2017)

De grootvader van de nederwiet


Hij stelde zich ten doel de maatschappij te ‘verhennepen’, in een tijd dat cannabis nog streng verboden was. Dat
maakte het juist extra leuk: Kees Hoekert genoot van de rechtszaken waarin hij zijn eigen verdediging voerde.

D
uizenden bezoekers en werd door de politie opgevist.
van zijn Amsterdam- Waar iets te beleven was in het roe-
se woonboot heeft rige Amsterdam van de jaren zestig,
Kees Hoekert de daar was Hoekert. Hij trad op als en-
kneepjes van de hen- tertainer bij happenings van provo en
nepteelt bijgebracht. stond in 1969 op het dak van het
Staand op het dak van Maagdenhuis tijdens de bezetting.
de kajuit, een zelf gekweekt wiet- Binnen verkocht hij wiet aan de bezet-
plantje in de hand, zijn gehoor adem- ters.
loos luisterend op het achterdek. Een
overweldigende verschijning, woeste Wederzijdse Vriendschap
baard, donderende stem, wilde arm- Met Julius Vischjager, de hoofdredac-
gebaren. teur van The Daily Invisible, richtte hij
Met zijn acties en de daaruit voort- de Vereniging tot Wederzijdse Vriend-
vloeiende rechtszaken dwong hij in schap op. De statuten waren kort en
de jaren zestig en zeventig het Neder- bondig: als je een leuke vrouw ont-
landse gedoogbeleid van softdrugs af. moet, moet je die doorverwijzen naar
Zondag overleed hij, 88 jaar oud. de ander.
Achter de patrijspoorten van zijn Hij had zes kinderen bij vijf vrou-
boot De Witte Raaf, in parken en wen en is twee keer getrouwd ge-
plantsoenen, in de plantenbakken op weest. Hoekert heeft met zestien
de vensterbank van het politiebureau vrouwen op De Witte Raaf gewoond.
tegenover zijn boot – overal plantte Hij schermde graag met dat aantal,
Hoekert hennepzaadjes, samen met voor hem het bewijs dat je het wel
zijn gabber Robert Jasper Grootveld, degelijk met hem kon uithouden. Een
provo en overtuigd cannabist. keer woonde hij met drie vrouwen te-
De kweek verliep voorspoedig, in gelijk.
1971 verkochten de twee in enkele we- Hoekert, een stevige drinker, was
ken tienduizenden hennepplantjes stomvervelend als hij dronken was.
voor een gulden per stuk – maximaal Rode port aangelengd met cola sloeg
tien per klant; wie uit het buitenland hij in grote hoeveelheden naar bin-
kwam, mocht er 25 meenemen. De nen. Door zijn wanen, het gevolg van
toeloop was zo groot dat de politie overmatig drankgebruik, stootte hij
het verkeer moest regelen. vrienden af. Een straffe roker is hij
Hoekert en Grootveld vergaarden vreemd genoeg nooit geweest.
in één klap een stevig bedrijfskapitaal Zijn boot takelde af. Eens een be-
voor de Lowlands Weed Company, die zienswaardigheid met manshoge
zich ten doel stelde ‘de verhenneping hennepplanten op het dak, en absur-
van onze maatschappij’ te bevorde- diteiten als een bankstel in de mast
ren. Rokers moesten zelf met het zaad en honderden tandenborstels aan
hun eigen marihuana kunnen gaan waslijnen, was De Witte Raaf verwor-
verbouwen. Hoekert noemde zich di- den tot een verveloze en vervuilde
recteur van de company, dan kon hij schuit.
op gelijke voet praten met de rechter- De trotse directeur van de Lowlands Weed Company in de jaren zeventig. Foto C. Barton van Flymen / HH Buren en het Leger des Heils hiel-
commissaris en de officier van justi- den een oogje in het zeil. Op een zon-
tie. Grootveld was adviseur. zen in het klimaat waarin de gedoog- ten van marihuana. Zijn eerste pijpje dagmiddag in september 2011 trof
Kopers kregen van Hoekert uitleg cultuur kon gedijen, staat buiten kijf. kief rookte hij in de kasba van Tanger. zijn buurman hem aan op de vloer
over de kweek. De planten moesten Dat de handel in softdrugs later in cri- Op zijn laatste reis van New York van zijn boot. Hoekert kon niet meer
goed nat worden gehouden, zei hij. Ik werd overal minele handen kwam, stuitte hem te- naar Amsterdam was schrijver Jan de overeind komen. Met een ambulance
Stierven ze onverhoopt toch af, dan gen de borst. Hartog een van de passagiers. Ze spra- werd hij naar het ziekenhuis ge-
was het advies ze in te leveren op het weggestuurd, ik ben In de hoogtijdagen kwamen tien- ken over de toekomst; Hoekert wilde bracht, waar hij zes weken heeft gele-
hoofdbureau van politie. een meester in tallen mensen per dag naar De Witte naar Rome en Athene, steden van be- gen. Daarna werd hij ter observatie
Het ging Hoekert vooral om het Raaf. Hoekert zat de hele dag te ouwe- schaving, vond hij. Begin in Parijs, zei opgenomen in een psychiatrische kli-
spel, hij wilde de autoriteiten tarten.
lijdelijk verzet hoeren, hij was een meesterlijk vertel- De Hartog. niek in Nunspeet, waar duidelijk
De verkoop was bijzaak, rijk is hij er ler en associeerde erop los. Duizen- Hoekert vertrok naar Parijs, betrok werd dat zijn kortetermijngeheugen
niet van geworden. Bovenal was hij Kees Hoekert den toeristen vergaapten zich aan de een woning op negenhoog in de achteruitholde. Uiteindelijk be-
uit op vervolging, dan kon de wetge- over zijn dienstplicht vrijgevochten Hoekert en zijn drij- buurt van het Louvre en ging roma- landde hij in een verpleeghuis in
ving worden opgerekt. Hij kreeg zijn vende hennepplantage. Cameraploe- nistiek studeren aan de Sorbonne. Hij Elburg.
zin, hij werd gedagvaard wegens gen uit heel Europa, de VS en Japan ontmoette er de Française Marie-José, Terug in de biblebelt declameerde
overtreding van de Opiumwet. Die rukten uit om de hennepkwekerij te- met wie hij later in Amsterdam hij met veel plezier psalmen. Zijn
maakte geen onderscheid tussen ma- kunde die een stelling over cannabis genover het politiebureau te filmen. trouwde. streng godsdienstige opvoeding
rihuana en hasj enerzijds en heroïne, in zijn proefschrift had opgenomen Zijn leven kantelde toen zij vertrok keerde zich ook tegen hem. Soms
opium en vergelijkbare verslavende en een Vietnamveteraan die veel ma- Marskramerszoon en de kinderen meenam. Provo werd hij overvallen door de angst dat
middelen anderzijds. Het bezit en rihuana rookte. Dr. De Wied en drs. Hoekert kwam uit een strenggelovig bracht hem afleiding. Op zijn boot is hij straks zou moeten boeten voor
gebruik van alle middelen waren Hennephof, die Hoekert ook wilde la- protestants gezin uit Nunspeet. Elke in 1966 de rookbom gemaakt die naar zijn verleden.
strafbaar. ten getuigen, leken verzonnen, maar dag werd er voorgelezen uit de Bijbel. de Gouden Koets met daarin de zo- Andere keren was hij baldadig en
De rechtszittingen waren theater- bestonden wel degelijk. De Wied deed Hele psalmen kende Hoekert uit zijn juist getrouwde Beatrix en Claus haalde hij een van zijn vele zelf ver-
voorstellingen. Hoekert leverde onderzoek naar drugsgebruik, Hen- hoofd. Dat ene geloof had hij in Am- werd gegooid. Zelf gooide hij een kip zonnen gezegdes aan. ‘Marihuana
proefpakketten, opdat de magistra- nephof was een linguïst die het ver- sterdam ingeruild voor een ander: naar de trouwstoet, het moest wel kan geen kwaad, zeggen de doktoren.
tuur zelf het genot van een bedwel- schil tussen droge en gedroogde hen- dat van de vrije marihuana. een spelletje blijven. Hij werd door Een kind dat aan de hennep gaat, is
mend rokertje kon ervaren. Die sloeg nep moest uitleggen. Hoekert had Zijn vader ging met een rieten woedende omstanders belaagd, ont- niet verloren.’
het aanbod beleefd af. Tijdens het ho- lang gezocht om met die namen op mand als een marskramer langs de snapte door in de gracht te springen Jaap Stam
ger beroep zaten de rechters half ver- de proppen te kunnen komen. deur. Hij deed in koffie, tabak, thee en
scholen achter de uitpuilende zakken De discussie groeide het gerechts- nootmuskaat. Volgens zoon Kees was
hennep die Hoekert voor hen had op- hof boven het hoofd, en het besloot hij een drugsdealer avant la lettre. Advertentie
gestapeld. de zaak terug te verwijzen naar de Ondanks zijn hekel aan school-
Gebarend als een operazanger rechter-commissaris voor nader on- meesters en andere autoriteiten
voerde Hoekert zijn eigen verdedi- derzoek. Waarna het proces een stille haalde hij zijn gymnasiumdiploma,
ging. Hij dreef het Amsterdamse hof dood stierf. een onderwijzersakte en zelfs een
tot wanhoop. ‘De Opiumwet? Een ver- In 1976 bracht de overheid een on- godsdienstakte. Hij vervulde zijn
giet, edelachtbaren. Onderweg naar derscheid aan tussen hard- en soft- dienstplicht (‘Ik werd overal wegge-
het gerechtshof zag ik alleen al achter drugs en werd het bezit van kleine stuurd, ik ben een meester in lijdelijk
vier ramen aan de Prinsengracht de hoeveelheden hennepproducten niet verzet’) en studeerde Frans in Amster-
hennep bloeien.’ langer strafbaar. Jammer voor Hoe- dam.
Hoekert verzocht de procureur-ge- kert: geen rechtszaken meer. Hij was een tijdje leraar maar hield
neraal een trits kleurrijke getuigen te Er is geen lineair verband tussen de het op geen school lang uit, was assis-
laten opdraven. Onder hen de stuff- rechtszaken die Hoekert voerde en de tent-trouwambtenaar en werd nacht-
hond Dolf, ‘van beroep politiedeskun- versoepeling van de wetgeving. Maar steward op de Holland-Amerikalijn.
dige’, een promovendus in de wis- dat hij zijn partijtje heeft meegebla- In Marokko ontdekte hij de geneug-
16 DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018

HET EEUWIGE LEVEN JOOP JOOSTEN 1926-2017

Dé Mondriaan-expert van Nederland


unstexpert Joop Joosten Joosten werd geboren in Roer- mentatiecentra ter wereld. Hier moest uitbrengen over het voortbe-

K had thuis in Leiden al-


leen al veertig meter ar-
chief over Piet Mondri-
aan, wiens werk hij uitputtend had
beschreven. In de afgelopen vier
mond als jongste zoon in een ka-
tholiek gezin van zes kinderen. Zijn
vader was advocaat. Na de oorlog
ging hij geschiedenis studeren aan
de Katholieke Universiteit van Nij-
kon hij een afdeling voor moderne
kunst herinrichten. Door dit werk
kreeg hij steeds meer interesse
voor Mondriaan en De Stijl-bewe-
ging. Hij kwam in contact met de
staan van het RKD, dat kon worden
behoed voor ontmanteling.
Na zijn pensionering in 1990
stortte Joosten zich met Welsh op
het samenstellen van een oeuvreca-
jaar kon dit worden overgebracht megen (nu Radboud), maar vond al Amerikaanse kunstkenner Robert talogus voor het Mondriaan-jaar
naar het RKD – het Nederlands In- snel het kunsthistorische gedeelte Welsh die onderzoek deed naar het dat in 1994 zou plaatsvinden. Door
stituut voor Kunstgeschiedenis – in het interessantst. vroege werk van Mondriaan. Die sa- ruzies met de uitgever zou het pas
Den Haag, dat mede dankzij zijn in- Nadat hij was afgestudeerd als menwerking leidde in 1969 tot de in 1998 verschijnen. Robert Welsh
spanningen nog bestaat. kunsthistoricus verdiepte hij zich publicatie van de eerste bronnen- deed Mondriaans werk tot 1911. In
Joosten was zonder twijfel de in het werk van de 19de-eeuwse publicatie van het RKD: Two Mon- het tweede deel publiceerde Joos-
grootste kenner van het werk van kunstenaar Johan Thorn Prikker. drian Sketchbooks. ten op de hem kenmerkende wijze
Mondriaan in Nederland. Zijn Hij begon zijn loopbaan als weten- In 1970 werd hij hoofdconserva- de ontstaansgeschiedenis van alle
Joop Joosten oeuvrecatalogus over Mondriaan schappelijk assistent bij achtereen- tor van de afdeling wetenschappe- werken vanaf 1911. Naast de pre-
geldt als het standaardwerk en le- volgens het Aartsbisschoppelijk lijke documentatie van het Stede- cieze beschrijving van de kunstwer-
Zijn oeuvrecatalogus verde hem in 2006 een eredocto- Museum te Utrecht, het Haags Ge- lijk Museum. ‘Dit museum had de ken zocht hij gegevens van materia-
raat in de Letteren op van de Uni- meente Museum en het Museum grootste collectie van de Russische len en technieken, dateringen en
over de schilder Piet versiteit van Amsterdam. de Lakenhal. Tijdens zijn periode in schilder Malevitsj in het Westen en afmetingen op.
Mondriaan geldt als Joosten overleed op 6 november het Gemeentemuseum in Den toen in 1988 het Ministerie van Cul- Een andere verdienste van Joos-
het standaardwerk. op 91-jarige leeftijd in Leiden. Hij Haag kwam hij in aanraking met tuur van de USSR besloot om een ten was, aldus Wietse Coppes, de
leed aan dementie en nadat zijn Mondriaans werk dat hem fasci- tentoonstelling te maken, kreeg huidige Mondriaan-conservator,
Hij kreeg er een vrouw twee jaar geleden was over- neerde. mijn vader de mogelijkheid zich te ‘de tentoonstellingsagenda waar-
eredoctoraat voor. leden, kon hij niet meer thuis wo- In 1956 kwam hij in dienst van verdiepen in het werk van Malevitsj mee voor het eerst het actuele aan-
nen. Zoon Rik Joosten zegt dat hij het Rijksbureau voor Kunsthistori- en het tot stand brengen van de ca- bod van exposities van nog levende
geïnteresseerd was in techniek en sche Documentatie, zoals dat toen talogus’, zegt zijn zoon Rik. kunstenaars werd gedocumen-
architectuur, maar dat zijn hele le- nog heette, in Den Haag, een van de In de tussentijd maakte hij deel teerd’.
ven in het teken stond van de kunst. grootste kunsthistorische docu- uit van een commissie die advies Peter de Waard
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 17

Opinie&Debat
Sebastien Valkenberg: het unieke
van het Westen was niet de
slavernij, maar het debat over de
afschaffing ervan P18

Meer opinie? Lees het Opinieblog op Volkskrant.nl

COMMENTAAR
2018

Gevaarlijke glossy
COLUMN IN SEOUL
Leve het parlement
Zuid-Koreanen mogen nog steeds geen Noord-Koreaanse bladen inzien.

‘M
ilitaire experts be- men, vallen onder de staatspropa- Juist de vaak bekritiseerde laagdrempeligheid is een
zoeken belang- ganda. Ik kies voor het magazine belangrijk kroonjuweel van onze Tweede Kamer.
rijke plekken in Ons mooie land, dat als logo een

O
Pyongyang’, kopt kaartje van het hele Koreaanse ver het politieke jaar 2017 zijn veel zorgen uitge-
de Noord-Koreaanse staatskrant Ro- schiereiland heeft. Wie goed kijkt, stort. Na de democratische hoogmis van de ver-
dong Shimun. Na twee weken viert ziet dat Zuid-Korea er niet op terug kiezingen trok een select groepje gekozenen zich
de krant nog steeds dat Noord-Ko- is te vinden. een half jaar terug in de achterkamers, waar zij
rea met succes zijn derde intercon- De novembereditie brengt arti- ternauwernood een kabinet wisten te formeren van vier
tinentale raket heeft getest. Het kelen over lekker eten en een reis- partijen die tenminste bereid waren het met elkaar te pro-
grote nieuws is nu dat de betrok- reportage over een resort bij Myo- beren. Was dit nu het Haagse antwoord op het groeiende
ken raketgeleerden een krans heb- yangsan met zwembad, volleybal- chagrijn over de politiek? Het kabinet was nauwelijks be-
ben gelegd bij het Museum van de veld en speelhal. ‘Als ik terugga gonnen of nog maar 35 procent van de kiezers had er ver-
Revolutie. naar de boerderij zal ik extra gemo- trouwen in. Dat zag er niet fraai uit.
Dat ik in Zuid-Korea door de Ro- tiveerd zijn’, belooft de auteur, die Maar toen kwam het veelbesproken onderzoek van het
dong Shimun kan bladeren is opmer- klaarblijkelijk ook boer is. Sociaal en Cultureel Planbureau: het nationale humeur
kelijk. Kranten en boeken uit De Nationale Bibliotheek in Se- Het magazine eindigt met een blijkt veel minder veranderlijk dan vaak wordt veronder-
Noord-Korea zijn hier strikt verbo- oul. politiek gedicht aan het adres van steld. Sinds 1990 doen zich geen grote verschuivingen voor
den. Sinds 1948 zijn burgers volgens de Amerikaanse president. ‘Kniel, in de opvattingen over de grote morele kwesties, het mi-
de nationale veiligheidswet straf- Trump en bied je excuses aan’, heet lieu, de multiculturele samenleving of de Europese Unie. In
baar als ze propaganda uit Noord- het gedicht. Op de pagina ernaast de jaren negentig – toch vaak herdacht als een tijdperk van
Korea bezitten of verspreiden. een kleurenadvertentie voor de voorspoed en tevredenheid – waren de zorgen over normen
Er is maar één plek in Zuid-Korea Pyongyang golfbaan ‘met restau- en waarden groter. Over immigranten oordelen Nederlan-
waar je kunt grasduinen in kran- rant, supermarkt en sauna’. ders nu positiever dan toen.
ten, boeken, films en tijdschriften Zeventig jaar na de introductie Dat de perceptie totaal anders is, kan maar met één ding
uit het noorden: het ‘Noord-Korea- van de veiligheidswet zijn de Zuid- te maken hebben: de zorgen die er allang waren, worden
informatiecentrum’ in de Natio- Koreaanse autoriteiten nog altijd nu veel beter gehoord. De geëmancipeerde kiezer heeft
nale Bibliotheek in de hoofdstad Se- bang dat hun burgers door dit platforms gevonden. De heersende stemming in het land is
oul. soort propaganda kunnen worden niet zozeer veranderd, maar gedemocratiseerd.
Het centrum op de vijfde verdie- beïnvloed. Dat het land hierdoor
ping bevat meer dan honderddui- laag scoort op lijstjes van vrijheid
zend werken, waaronder literatuur,
poëzie, schoolboeken, almanakken,
van meningsuiting, neemt de over-
heid op de koop toe. De kiezer van 2018 heeft
encyclopedieën, reisverhalen, dag-
boeken en komedies. Na registratie Het Noord-Korea-informatiecen-
Het neveneffect is natuurlijk dat
Zuid-Koreanen maar weinig weten Binnenhof als platform
is het vrij toegankelijk, maar er gel- trum. over Noord-Korea – behalve dan
den wel een paar strenge regels. Zo dat er een constante dreiging van
mag je alleen boeken lenen als je uitgaat. Het heeft in de loop der ja-
een lange verklaring hebt onderte- ren tot een zekere apathie geleid: Het parlement, dat veel diverser van samenstelling is
kend. Verder moet je een document vooral jongeren interesseren zich dan twee decennia geleden, is een van die platforms. Veel
van je school, universiteit of werk- weinig voor wat er ten noorden minder onderwerpen blijven onbesproken op het Binnen-
gever laten zien waarin wordt uitge- van de grens gebeurt. hof. ‘Opvattingen die er voorheen ook al waren, worden nu
legd waarom je het materiaal nodig Zouden de kinderen van de zui- officieel vertegenwoordigd’, aldus het SCP. Dat maakt de-
hebt. delijke republiek niet weerbaar ge- batten soms onoverzichtelijker, de krachtsverhoudingen
De bibliotheek houdt bovendien noeg zijn om wat meer over Noord- diffuser en formaties ingewikkelder, maar het parlement
bij hoeveel en welke kopietjes je Korea te leren? Zouden ze niet slim in de kern niet per definitie slechter. Dat blijkt dan ook uit
hebt gemaakt. Ook die moeten bin- genoeg zijn om de propaganda te datzelfde SCP-onderzoek: chagrijn is er altijd, maar Neder-
nen twee weken worden terugge- herkennen? landers zijn grosso modo niet cynischer over de politiek
bracht. Tamelijk absurd natuurlijk, Neem het Noord-Koreaanse jaar- dan in 1992. In vergelijking tot andere Europeanen hebben
maar ja, op bezit van propaganda verslag over 2016. In de jaarlijkse al- Nederlanders nog altijd veel vertrouwen in hun parlement.
kun je maximaal zeven jaar cel op- manak worden de belangrijkste Juist de veelkleurigheid, de laagdrempeligheid en het
gelegd krijgen. gebeurtenissen in binnen- en bui- vermogen om maatschappelijke tendensen snel te absor-
Ik stuit op een fotoboek van Kim Ons mooie land, glossy uit Noord- tenland vermeld. Als mijn vertaler beren zijn de kroonjuwelen van onze Tweede Kamer. Als
Il-sung, de grootvader van de hui- Korea. leest wat er staat bij het lemma volksvertegenwoordiging doen die 150 evenredig gekoze-
dige leider Kim Jong-un, uit 1958. Zuid-Korea, over de massale de- nen het zo slecht nog niet. Zelfs niet in hun pogingen om
Het zijn foto’s van Kim op bezoek monstraties vorig jaar tegen ex- uit een ingewikkelde verkiezingsuitslag beleid te brouwen
bij zijn volk; op een school, een fa- president Park Geun-hye, kan ze dat tegemoet probeert te komen aan de wensen van een
briek, op straat. Opmerkelijk hoe haar ogen bijna niet geloven. ‘Na- meerderheid. Je hoeft het niet in alles met het regeerak-
destijds de foto’s precies dezelfde Op bezit van dat ze zich bewust werden van de koord eens te zijn om vast te stellen dat het in veel opzich-
propagandistische kenmerken Noord-Koreaanse realiteit, ontwikkelden de Zuid-Ko- ten het verdunde maar logische gevolg is van de ruk naar
hadden als nu. Net als Kim Jong-un reanen een grote liefde voor Kim rechts die de kiezers op 15 maart maakten.
nu was zijn grootvader continu propaganda kun je Jong-un. Ze wilden een groter, ster- Dat is een behoorlijke relativering bij alle dringende op-
omringd door functionarissen met
een notitieblokje. Dat Kim Jong-un
in Zuid-Korea tot ker land onder leiding van de ge-
liefde leider Kim Jong-un.’
roepen – ook in de Kamer zelf – tot invoering van kiesdrem-
pels, verboden op afsplitsingen of de import van andere
sprekend op zijn grootvader lijkt zeven jaar cel Ja, inderdaad – zo was het pre- kiesstelsels die het land beter bestuurbaar zouden moeten
en ook nog eens dezelfde kleding cies. maken. Het parlement mag wat meer zelfvertrouwen aan
draagt, maakt de gelijkenis des te opgelegd krijgen de dag leggen. Dan vat het misschien ook de moed om ein-
treffender. delijk eens serieus te reageren op dat andere, wél massaal
Het centrum koopt de werken gevoelde, democratische tekort op lokaal niveau. Ook
van tussenhandelaren, die op hun 25 jaar geleden vond al de helft van de Nederlanders dat de
beurt het materiaal van lokale han- inspraak van burgers in de eigen gemeente groter moet.
delaren en smokkelaars in China Concreter: al vele jaren wil ruim tweederde van het electo-
hebben afgenomen. Elk boek wordt raat z’n eigen burgemeester kunnen kiezen. Voor een parle-
door een speciale commissie beoor- ment dat zo druk is met de kloof tussen kiezers en gekoze-
deeld. Als het als propaganda wordt nen kan de opdracht in deze week van goede voornemens
gezien, krijgt het een rood label. niet veel duidelijker zijn.
Bijna alle labels zijn rood. Raoul du Pré
Ook de glossy tijdschriften, die
volgens de bibliothecaris onder
Kim Jong-un in aantal zijn toegeno- Jeroen Visser WOENSDAG: BESCHERMING BEDRIJVEN
DE VOLKSKRANT
18 DINSDAG 2 JANUARI 2018

Opinie & Debat


Stel eens COLLIGNON

de échte
vraag over
de slavernij

H
et was leerzame lectuur. De
afgelopen maanden stond
de vacaturetekst online
waarmee het Rijksmuseum
zocht naar een junior curator voor de
grote slavernijtentoonstelling in
2020. Hij of zij moet beschikken over
‘aantoonbare kennis over het onder-
werp slavernij’.
Een open deur? Wellicht. Toch is
het geen overbodige luxe als de cura-
tor zich grondig heeft ingelezen.
Zulke expertise zorgt hopelijk voor
een nuttig tegengeluid. De teneur van
de afgelopen maanden was dat we
ons koloniale verleden nu eindelijk
eens onder ogen dienen te zien.
De daverende belangstelling sug-
gereert dat slavernij iets buitenissigs
was, een aberratie. Terwijl ze gedu-
rende de geschiedenis de norm was.
Anders gezegd: het gebeurde vaker en
langer wel dan niet. Maar bovenal
deed iedereen eraan mee (en som-
mige landen doen dat nog steeds).
Dat plaatst de trans-Atlantische sla-
venhandel in een ander perspectief.
Naar schatting maakte die 18 miljoen
slachtoffers. Een onvoorstelbaar aan-
tal, maar bovenal koren op de molen
van al wie vindt dat ons verleden iets
is om in te blijven graven. Alle reden,
lijkt het, voor scherpe stukken en con-
fronterende exposities. Werk aan de
winkel voor de junior curator.
Geen misverstand: allicht is het
heilzaam om eens met kritische blik
in de spiegel te kijken. Maar dan wel
graag op basis van alle feiten, niet en-
kel als ze onze rol van boeman uit de
geschiedenis moeten bevestigen. De
Europa als het redelijk alternatief
huidige berichtgeving doet vermoe-
den dat slavernij samenhangt met staat te hervormen, geleid door een hoor. Nog steeds geldt dat nooit zo- Europa als Gallisch dorpje dat, om-
het kolonialisme, dus grofweg van de Arnout Brou- bureaucratisch geïnspireerde Rijn- veel mensen ter wereld uit bittere ar- geven door gevaren, tegen de stroom
15de tot en met de 19de eeuw. wers is redacteur landse filosofie. En toen kwam red- moede getild zijn als de afgelopen in nog weerstand biedt tegen opruk-
Op deze manier blijft buiten be- van de Volks- ding uit onverwachte hoek: de soci- kwarteeuw. Maar ja, die mensen wo- kend hyperkapitalisme en opruk-
schouwing dat in het verlichte krant. aal-democraat Schröder bewees dat nen elders en schrijven geen opinie- kend xenofobisch populisme – tenzij
Athene van Socrates de elite (blank) er Duitsland wel degelijk kon hervor- stukken of analyses en daarom verge- het zelf door interne rot of externe
slaven (ook blank) op nahield. Wie men. De rest is geschiedenis: onder ten we ze wel eens. dreigingen van de kaart wordt ge-
weet er dat Noord-Afrikaanse piraten Merkel werd Duitsland de ‘shining city Maar er is nog meer goed nieuws. veegd.
(zwart) tussen 1500 en 1800 ten min- on a hill’ van de westerse beschaving. Er is hoop. En die hoop heeft een on- Zou het toeval zijn dat juist de wes-
ste één miljoen Europeanen (blank) SOCIAAL MODEL Eerst Duitsland. En nu dus Frank- verwachte naam: Europa! Het conti- terse landen die blijven streven naar
tot slaaf maakten? Waar de Atlanti- rijk. Wie had dat nu in hemelsnaam nent van Duitsland en Frankrijk en sociale cohesie nog niet geknakt zijn
sche Slavenhandel 18 miljoen slacht- Nu de neoliberalen in de verwacht? Maar het wordt nog gek- Nederland (als kampioen socialis- en ten prooi gevallen aan populisti-
offers maakte, vergde die in het Mid- touwen hangen, heeft de ker. tisch nivelleren, ongeacht wie aan de sche zelfdestructie? Martin Wolf, ook
den-Oosten er 19 miljoen (waarbij zo- Want hoe gaat het eigenlijk met de macht is) en het continent van de ondersteboven van het World Inequa-
wel daders als slachtoffers zwart wa- hoop voor 2018 een onver- Angelsaksische wereld, waarvan we vrijhandel. Hier is de inkomenskloof lity Report, schrijft in de liberale Finan-
ren). Het is een danige correctie op wachte naam: Europa! zoveel konden leren qua rationeel veel en veel minder toegenomen dan cial Times dat zonder staatsinterven-
het gangbare beeld. denken, efficiënte economie, kleine in hyperkapitalistische landen als de tie de ongelijkheid alleen maar zal
Welbeschouwd is het de verkeerde
vraag waarom er slavernij was. Het
wonder is dat er op zeker moment
een einde aan kwam. Derhalve moet
de echte vraag luiden hoe het komt
dat zo’n ingeburgerd gebruik ophield
2017 was het
jaar van de
omkering,
2018 wordt
het jaar van Alles Kan. Als je afgelopen
jaar alles omdraaide, klopte het weer.
overheid? Het antwoord kan kort
zijn: Trump en Brexit. De Angelsaksen
zijn verslagen door mondialisering,
grote inkomensverschillen, schaam-
teloze zelfverrijking, en China. Ze
gaan op een dieet van nationalisti-
VS.
‘Zouden alle landen het Europese
voorbeeld van de afgelopen drie de-
cennia volgen’, rekenen de onderzoe-
kers voor, ‘dan kan het inkomen van
de armste helft van de wereldbevol-
toenemen. Staatsinterventie. Herverde-
ling. Hemeltje lief, waar kennen we
die termen van?
En natuurlijk zijn u en ik faliekant
tegen een transferunie, want we zijn
tenslotte geen Gekke Lowietje. Maar
te bestaan – opnieuw: grotendeels, Of we hadden te maken met een sche trots en overleven in een brute king in 2050 verdrievoudigd zijn, van wat als Gekke Lowietje de enige is die
maar niet overal. heuse – zet u schrap – paradigmawisse- wereld, uit hun kosmopolitische gemiddeld 3.100 euro nu naar 9.100.’ de storm van de mondialisering kan
Het antwoord daarop voert ons ling. droomwereld teruggefloten door ge- doorstaan? (Disclaimer: dit is slechts
naar de regio die nu zo omstandig Het neoliberalisme is uit. Sociaal frustreerde kiezers. Tot zover de oude een gedachtenexperiment.)
aan introspectie moet doen: Europa. beleid en staatsinterventie zijn in. wereldorde. We zijn terug bij af: de onstuimige
In de 19de eeuw schaften Europese Niet in het stemhokje, want alle socia- De nieuwe blijft er een van mondia- De Angelsaksen ontwikkeling van het kapitalisme in
staten slavernij één voor één af. Aan
deze politieke omwenteling ging een
listen zijn al lang geleden neolibera-
len geworden. Nee, in werkelijkheid.
lisering, want dat proces kan nie-
mand terugdraaien, behalve een
zijn verslagen door de 19de eeuw, en het Kinderwetje van
Houten. Toen was het de opkomst van
intellectuele revolutie vooraf. De Qua- Het is een wilde rit, maar komt u grote en verwoestende oorlog. Totdat mondialisering, grote socialisten en ander gevaarlijk tuig
kers begonnen de vanzelfsprekend- maar mee. die oorlog er komt, zitten we ermee die de gevestigde orde sociale wetten
heid van deze traditie te betwisten op De liberale Britse krant The Econo- opgescheept. Ook de Volkskrant be- inkomensverschillen, deed aannemen. Nu zijn het mondia-
religieuze gronden en Verlichtingsfi- mist noemde in haar kersteditie het richtte vorige week over het door Tho- schaamteloze lisering en flitskapitaal van buiten en
losofen via de rede. Montesquieu Frankrijk onder president Macron mas Piketty (alweer een Fransman, de interne verleiding van het rechts-
deed dat halverwege de 18de eeuw in het land van het jaar. Frankrijk! Het zelfs in de economische wetenschap) zelfverrijking populisme die tot actie nopen.
Frankrijk; Adam Smith iets later in
Groot-Brittannië.
land heeft in Macron het antwoord
gevonden op de populistische uitda-
gepresenteerde World Inequality Re-
port. ‘De ongelijkheid neemt wereld-
en China Interessante tijden, inderdaad: ter-
wijl veel Europeanen het geloof in
Als we dan toch op zoek gaan naar ging. En zelfs economisch is ‘le ciel la wijd extreme vormen aan. Weliswaar ‘Europa’ aan het verliezen zijn, lijkt
de unieke bijdrage van het Westen limite’ dezer dagen: Frankrijk kan dus is de mondiale economie sinds 1980 zich ergens in die brij van Europese
aan de slavernij… die is erin gelegen wel hervormen! fors gegroeid, maar van dat extra in- sociale modellen en economische sa-
dat het de discussie over het voortbe- Herinnert u zich Duitsland nog? komen heeft de rijkste 0,1 procent van menwerking en integratie een moge-
staan ervan heeft geopend. Maar of de Dat was heel lang de gebeten hond in de wereldbevolking net zo’n groot lijk oplossing te bevinden voor de
junior curator daar oog voor heeft? Ik de Angelsaksische media als The Eco- deel naar zich toe weten te trekken als moeilijkste vragen van deze tijd.
heb mijn twijfels. nomist, Wall Street Journal en Financial de armste 50 procent.’ Zoekt en Gij zult vinden.
Sebastien Valkenberg is filosoof. Times: economisch achterlijk, niet in Nu is het nieuws niet alleen slecht, Een mooie opdracht voor 2018.
DE VOLKSKRANT

Bijdragen en brieven
DINSDAG 2 JANUARI 2018 19
tellen respectievelijk max. 600 en 200 woorden. opinie@volkskrant.nl
Adres en telefoonnummer vermelden. Gelijktijdige
aanbieding aan andere kranten is ongewenst.
brieven@volkskrant.nl
ombudsman@volkskrant.nl Opinie & Debat
GEACHTE REDACTIE

Lichte paniek om wat voor reden dan ook, langs


Sander van Walsum schrijft in zijn zijn grenzen binnenstromen.
mooie artikel over vooroordelen (Opi- BRIEF VAN DE DAG VROOMHEID KAN TOT AGRESSIE LEIDEN Chris van Gerwen, Amsterdam
nie, 30 december) dat hij ‘wellicht
door een lichte paniek bevangen’ zou Zondagsmis
zijn geraakt als hij geweten had dat Wat een prachtig verhaal van de twee
dochterlief bij een onbekende ‘man schrijvers, filosofen Stephan en Peter
met een mediterraan uiterlijk’ naar die de zondagsmis bezoeken (Maga-
huis gebracht zou worden. zine, 30 december). Ik ben erdoor ge-
Zelf vader zijnde: ik zou evenzeer roerd. Meteen kwam boven dat wij
licht in paniek geraakt zijn als mijn bij de H. Mis bij de offerande altijd
dochter midden in de nacht in de een tientje neerlegden voor de ‘op-
auto zou zijn ingestapt bij een volsla- voering van de H. Mis’, zoals mijn
gen vreemde man met Noord-Hol- man zei. Lidmaatschap van de kerk is
lands uiterlijk en dito accent. En dat dus niet gratis, wil ik maar zeggen.
overigens niet vanwege zijn moge- Wel gelukkig altijd voor iedereen toe-
lijke verkeersovertredingen. gankelijk. Ook voor geëxcommuni-
Ron van den Berg, Monnickendam ceerden, zoals ik.
Marianne Brantenaar, Purmerend
Files
Lezer Aad Overgaag (U, 30 december) Prof. Han Baudet
kan leuk rekenen, maar biedt geen Terecht wordt (opa) Han Baudet nog
oplossing voor de soort files die al eens belicht door Max Pam (Opinie,
jaren in aantal en ernst toenemen, de 27 december ). In 1980 was hij mijn
accidentele files door ongelukken. copromotor; inhoudelijk, stilistisch
Die worden elk uur op de radio ge- en compositorisch had mijn proef-
meld. Als je erin gevangen zit – soms schrift veel aan hem te danken.
uren – kun je geen kant op. Macro- Twee aanvullingen. Een belang-
economisch enorm schadelijk, maar Ahmed Aboutaleb: ‘Iedere moslim is een beetje een salafist’. Foto ANP rijke wetenschappelijke vrucht van
de dader (die geen afstand hield of zijn Delftse jaren was de omvangrijke
zat te appen) komt er met een kleine Salafisme als vroomheid, zo en sjiieten onderling, en naar en doen? De culturele omslag geschiedenis van de TU De lange weg
boete vanaf. schilderde burgemeester Abou- buiten toe gericht op het Wes- van (eigenlijk pas) de laatste naar de Technische Universiteit Delft
Civielrechtelijk is daar geen zaak taleb ons dat kort gezegd voor ten. Strijd tegen het vrije den- tientallen jaren heeft ons daar- (1992).
van te maken. Dat moet het straf- (O&D, 29 december). En ja: gelijk ken, onderdrukking van min- van verlost, op wat biblebeltres- Maatschappelijk nog belangrijker
recht dus doen. Ik stel voor om de wordt er gesproken van durf. derheden – noem het maar op. ten na. was zijn toetreding tot het bestuur
boete proportioneel te maken aan de Maar dit is nu precies het ge- Theocratieën zoals Iran of stil- Laten we zuinig zijn op die van het Landelijk Actie-Comité Zuid-
duur en lengte van de file achter de vaar van de godsdienst, want zwijgende overeenkomsten tus- verworvenheid en mensen wan- Molukken in 1977, mede opgericht
daderauto. Bijvoorbeeld 1.000 euro vroomheid kan leiden tot agres- sen geestelijke en wereldlijke trouwen die geloof tot richt- door een oud-Wijstergijzelaar. Met
per uur/kilometer file per rijstrook. sie. We weten het van het chris- machten zoals in Saoedi-Arabië. snoer van hun handelen maken. zijn Indische achtergrond en acade-
Martin Kroon, oud-projectleider rij- tendom, maar dat gevaar is ge- Hier asiel aanvragen en vervol- Leer van de geschiedenis en de mische status vervulde Baudet een
snelheden en rijgedrag/instructeur ringer geworden omdat het gens de ruiten ingooien bij een actualiteit. We weten waar het belangrijke rol in het kweken van
Het Nieuwe Rijden, Leiden christendom op z’n retour is. willekeurig Israëlisch restau- toe kan leiden. beter begrip tussen de Molukse ge-
Maar bij de islam is het actu- rant. Kristallnacht? De fictie van Hans ’s-Gravezande, meenschap en de Nederlandse sa-
Wieringa en Europa eel en levensgroot: soennieten het geloof als maat voor denken Capelle aan den IJssel menleving.
Tommy Wieringa (Opinie, 30 decem- Evert Schoorl, Amsterdam
ber) wil een harde Europese buiten-
grens omdat deze noodzakelijk zou Het is niet de politieke of federale het alleen lippendienst, want uitein- den, een herformulering van zijn ide- Driekleur
zijn. Hij toont hiermee in een waan- eenheid die het pretendeert te willen delijk is het de ECB, met haar onder- ologie waarin alle aangesloten lan- De driekleur in de Kamer was ge-
wereld te leven. Europa’s grillige zijn. Het is een los conglomeraat van drukkende maatregelen, die de den zich kunnen vinden. Dan pas zal spreksstof in 2017. Maar waarom
grenzen kunnen nooit hermetisch naties, die elk een eigen agenda na- dienst uitmaakt. Een puur kapitalis- Europa ook innerlijk een hechte ge- geen duidelijkheid met een vlag van
gesloten worden en dat is ook hele- streven en dat enkel om economi- tisch systeem dus. meenschap kunnen worden die een Shell en Unilever ernaast – dan weten
maal niet nodig als Europa wat beter sche redenen bestaat. Aan ideologie Wat Europa nodig heeft is een her- adequate oplossing zal weten te vin- we duidelijk wie ons regeert.
naar zijn innerlijk zou kijken. en democratische waarden bewijst bezinning op zijn innerlijke waar- den voor al die verschoppelingen die, Gerard van der Meulen, Leiden

BRET STEPHENS COLUMN

Waarom ik nog steeds een NeverTrumper ben

B
elastingverlaging. Deregu- tisme is dat cultuur, en niet politiek, gingswaanzin en onkunde – om te Om in dit Witte Huis te dienen is niet
lering. Meer geld voor de- het succes van een samenleving be- gaan is te veinzen dat die er niet toe geroepen worden tot het bijdragen
fensie, minder voor de Ver- paalt.’ Dit is een uitspraak van wijlen doet. ‘Karakter telt niet’, is het motto aan de publieke zaak. Het is gedegra-
enigde Naties. De Islamiti- Daniel Patrick Moynihan. Hij voegde van de Republikeinse Partij gewor- deerd tot door het stof kruipen, wat
sche Staat verslagen op eigen ter- eraan toe: ‘De kernwaarheid van den. ‘Deugdzaamheid doet er niet waarschijnlijk verklaart dat een re-
rein. Assad getroffen door kruisra- links is dat de politiek een cultuur toe’, zou een ander motto kunnen cordaantal van 34 procent van de
ketten. Troepen naar Afghanistan. kan veranderen.’ zijn. ambtenaren is vertrokken.
Wapens voor Oekraïne. Een hardere Conservatieven geloofden in hun ‘Karakter telt Maar karakter telt wel en deugd- In plaats van presidentiële toe-
aanpak van Noord-Korea. Jeruzalem waarheid. Wilt u het armoedepro- zaamheid doet er wel toe. De tekort- spraken en publieke debatten heb-
erkend als de hoofdstad van Israël. bleem oplossen? Alle welzijnsdol- niet’, is het komingen van Trump bewijzen het ben we Trumps demagogische mas-
De overeenkomst met Iran op losse lars van de wereld zullen niet helpen motto van elke dag. Misschien denkt u dat het sabijeenkomsten. In plaats van het
schroeven. Nee tegen de akkoorden als gezinnen niet met twee ouders onderzoek naar banden met Rus- gebruikelijke steekspel tussen de
van Parijs. Wall Street uitbundig en compleet zijn. Wilt u democratie
de Republi- land veel rumoer is om niets. Maar pers en de regering hebben we een
een hoog consumentenvertrouwen. naar het buitenland exporteren? Dat keinse Partij Trump heeft het stap voor stap over president die op Twitter fantaseert
En, uiteraard, Neil Gorsuch be- wordt een zware opgave wanneer te- geworden zichzelf afgeroepen. Van het ontslag over het fysiek aanvallen van CNN.
noemd in het Hooggerechtshof. Wat veel kiezers de rechten van minder- van James Comey, nadat deze direc- In plaats van een president die de
is er te klagen voor een conservatief heden weigeren te respecteren. teur van de FBI weigerde een eed van eer en de integriteit van zijn eigen
over deze politieke resultaten na een En wilt u uw eigen staatsinstellin- trouw te zweren, tot (mogelijk) het ambtenaren en instellingen verde-
jaar Trump? Dat is de vraag die ik gen in stand houden? Besteed dan toegeven van obstructie van de digt, hebben we er een die zijn eigen
steeds hoor van oude vrienden op aandacht aan het karakter van uw rechtsgang met die tweet over het minister van Justitie vernedert, de
rechts die met tegenzin op Trump leiders, de bestuurscultuur en de po- Bret Stephens is ontslag van Michael Flynn. FBI door het slijk haalt en onze in-
hebben gestemd en nu redenen heb- litieke gezondheid van het publiek. columnist van The Of misschien betreurt u het mis- lichtingendiensten vergelijkt met de
ben om hem aan het hart te druk- Die doen er veel meer toe dan het New York Times. lukken van de afschaffing van Oba- Gestapo.
ken. Ik geef toe dat zij me aan het met een paar procent verlagen van macare. Maar dat had wel iets te ma- Trump normaliseert dit allemaal.
denken zetten. Ik stem in met elke het hoogste tarief van de inkomsten- ken met de groteske beledigingen En de aanhangers van Trump zullen
bovenvermelde beleidsmaatregel. belasting. van Trump aan het adres van John ontdekken dat beide elementen van
Maar toch had ik liever Hillary Clin- Het is een fatale vergissing van McCain, de man wiens tegenstem de de bewering van Moynihan bewaar-
ton als president gehad. conservatieven dat ze hebben beslo- afschaffing blokkeerde. heid worden: niet alleen dat cultuur
Hoe valt dit te rijmen? Kan ik me- ten dat de beste manier om met de Laten we eens kijken naar de be- is wat er het meest toe doet, maar dat
zelf nog wel conservatief noemen? persoonlijkheid van Trump – de leu- stuurscultuur. Trump eist eerbetoon de politiek haar ook kan veranderen
Het antwoord hangt af van de de- gens, het narcisme, intimidatie, be- van zijn kabinet, onderdanigheid – in dit geval zeer ten kwade.
finitie. Deze is mij altijd bevallen: ‘De krompenheid, lompheid, scheldpar- van Republikeinse politici en aan-
kernwaarheid van het conserva- tijen, onwetendheid, achtervol- bidding van de conservatieve media. © The New York Times
DE VOLKSKRANT
20 DINSDAG 2 JANUARI 2018

Wetenschap
INTERVIEW GUIDO CAMPS, VOEDINGSDESKUNDIGE

Snacktip: geschrapte worteltjes


Je vol voelen na iets eten, is niet hetzelfde als vol zitten. Dat is nu wetenschappelijk aangetoond,
door een promovendus, die tevens finalist was bij ‘Heel Holland Bakt’.
Door Jamie Schemkes

H
et gevoel dat je vol
zit, betekent lang
niet altijd dat je
i
maag daadwerke- CV GUIDO CAMPS
lijk is gevuld. Dat
blijkt uit onderzoek 1983 Geboren in
van voedingsdes- Nijmegen
kundige Guido
Camps, die aan de Universiteit van Wa- 2006-2013 Studie
geningen promoveerde op het verschil Diergeneeskunde
tussen vol voelen en vol zitten. En die in en Cognitieve Psy-
2016 tweede werd bij Heel Holland Bakt. chologie, Universi-
teit Utrecht
Hoe hebben jullie het volle gevoel on-
derzocht? 2013-heden
‘We lieten proefpersonen shakes drin- Dierenarts
ken, allemaal samengesteld als een ge-
middelde maaltijd: 50 procent koolhy- 2014-heden
draten, 30 procent vetten en 20 procent Onderzoeker Uni-
eiwit. We varieerden in dikte en calo- versiteit Wagenin-
rieën. De proefpersonen dronken shakes gen, gepromoveerd
zo dik als yoghurt met 100 calorieën, en op MRI-onderzoek
shakes zo dun als melk met 500 calo- naar voeding
rieën.
‘Vervolgens maakten we MRI-scans 2016 Deelname
om te kijken naar de maaglediging. We Heel Holland Bakt
keken hoeveel milliliter de proefperso-
nen in hun maag hadden, hoe snel het
eruit ging, of het een sneller verdween
dan het ander en of er daadwerkelijk
nog iets in de maag zat als de proefperso-
nen aangaven een vol gevoel te hebben.’
Een dag na zijn promotie pakt Guido Camps zelfgebakken taartbodems in. Foto Marcel van den Bergh / de Volkskrant
En wat bleek?
‘Als de proefpersonen een dikke shake moedden we al, maar is nu voor het zorgen dat mensen gezonde dingen heb je sneller genoeg, terwijl ze evenveel
dronken, die met minder calorieën, eerst duidelijk met MRI aangetoond.’ meer en ongezonde dingen minder calorieën bevatten als het sapje.
voelden ze zich veel voller, en ook veel doen. Mensen eten op basis van ge- ‘Geschrapte worteltjes zijn een snack-
eerder en langer. Sommigen voelden Dingen die Dus u denkt dat die dikke shake vult, wicht en volume, dat is lang niet altijd tip. Die houden je lang bezig, zorgen
zich zelfs misselijk. Ondertussen zagen meer tijd waardoor je het gevoel krijgt dat je gezond.’ voor veel gedoe met kauwen en slikken.
we op de MRI dat hun maag eigenlijk al vol zit? Ze bevatten weinig calorieën, maar je zit
heel leeg was. Hoe minder calorieën iets
en moeite ‘Ja, er zit ergens een circuit dat jouw li- Hoe kunnen wij in de praktijk op een er snel vol van.’
bevat, hoe sneller de maag het immers kosten om te chaam feedback geeft op basis van je betere manier eten?
laat doorlopen. We zagen het tegenover- eten, werken mondgevoel. Dat het verzadigend ge- ‘Je kan kijken hoe je je gevoel zo kan Hoe gaat dat eigenlijk samen, een
gestelde bij de dunne shakes met meer weest moet zijn. Dat geeft het effect dat beïnvloeden dat je je verzadigd voelt voedingsdeskundige die meedoet
calorieën. Die bleven langer in de maag vaak eerder je denkt dat je vol zit.’ door voedsel dat niet veel calorieën be- aan Heel Holland Bakt?
zitten, maar die proefpersonen gaven verzadigend vat. Dingen die meer tijd en moeite kos- ‘Mijn hobby en werk leven op gespan-
snel aan weer wat te kunnen eten. Waarom is dit belangrijk om te we- ten om te eten, werken vaak verzadigen- nen voet met elkaar. Ik had een ondank-
‘Maaglediging heeft dus niets te ma- ten? der. baar publiek aan mijn collega’s in Wa-
ken met hoe dik een substantie bijvoor- ‘Veel dodelijk aandoeningen zijn af- ‘Dat verschil zie je tussen stukken geningen. Maar je kan beter over het al-
beeld is, maar met de hoeveelheid calo- hankelijk van leefstijlfactoren. Voeding fruit eten en een fruitsapje drinken. Het gemeen gezond en dan soms iets heel
rieën die erin zitten. Subjectieve gevoe- is daar een belangrijk onderdeel van. In kost meer moeite om de hoeveelheid lekkers eten, dan dat je lekkernijen uit je
lens, zoals hoe vol je je voelt, zijn juist Wageningen kijken we op verschil- fruit in dat sapje als stukken te eten, dan leven bant. Daar wordt niemand beter
niet afhankelijk van calorieën. Dat ver- lende manieren hoe we ervoor kunnen om dat sapje te drinken. Van die stukken van.’

DE HUISARTS JOOST ZAAT

Verzekeraars en politici houden niet van goede voornemens


N
og voordat de jonge ou- klijven niet. Verslaving is een ziekte het maken van een kapotte vaatwas- woord twee keer in de mond. Blok-
ders de buggy met hun die je moet behandelen. ser kost. Je mag je ook maar één keer huis’ preventieakkoord met goede
slapend peutertje door de Je zou verwachten dat ziektekos- per jaar voor je verslaving naar je voornemens over roken en overge-
deur van mijn spreekka- tenverzekeraars stoppen met roken dokter. Is het in januari mislukt en wicht is nog niet klaar of het verwa-
mer hebben geduwd, ruik ik rook. als een speerpunt van de zorg zou- kom je in september een tweede tert al omdat Kamerleden in dat de-
‘Hij gilt de hele dag en grijp naar den zien. Of het nu om oorontste- keer? Dan moet dat voor niks. En bat ook ondervoeding, suïcidepre-
zijn oortjes. Hij heeft vast weer een kingen bij peuters of longkanker bij omdat verzekeraars ze niet meer fi- ventie, eenzaamheidsbestrijding en
oorontsteking.’ Ik kijk voorzichtig zestigers gaat, tabak heeft ermee te nancieren is er in vrijwel geen enkel al hun andere stokpaardjes in dat
zonder hem wakker te maken. Alle- maken. Gek genoeg vergoeden ver- ziekenhuis nog een rookstoppoli. ‘masterplan voor preventie’ wilden
bei zijn trommelvliezen zijn knal- zekeraars de inspanningen om pa- Je mag maar Geen nood, als je dertig jaar geleden onderbrengen. Blokhuis beloofde
rood. Dat wordt de tweede antibio- tiënten te laten stoppen met roken niet gestopt bent en nu longkanker wel de tabaksaccijns te verhogen,
ticakuur in twee maanden. Beetje nauwelijks. Het kan ze blijkbaar één keer per hebt, kost dat gemiddeld 33.000 maar te weinig om zoden aan de
vaak, dus begin ik – ongevraagd – geen bal schelen, want ze investeren jaar naar de euro. Dat betaalt je verzekeraar zon- dijk te zetten. Zelfs het door veel po-
opnieuw over het roken. ‘Ik rook er niet in, niet bij huisartsen en niet der morren. litici vermaledijde Oekraïne durft
nooit waar hij bij is, nou ja, soms on- in ziekenhuizen. VGZ heeft gisteren dokter voor Verzekeraars zijn niet de enigen meer tegen de tabakslobby; daar
der de afzuigkap.’ Dat maakt alle- het stoppen met roken uit het eigen je rook- die tabaksverslaving niet interes- gaat sinds gisteren de tabaksprijs
maal niet uit, want ook die derde- risico gehaald, zodat de patiënt niet verslaving sant vinden. In het Tweede Kamer- jaarlijks met 20 procent omhoog.
handsrook verhoogt de kans op oor- gestraft wordt, maar tegelijkertijd debat over de begroting van VWS Uw voornemen om met roken te
ontstekingen. de vergoeding voor de huisarts ver- vlak voor Kerstmis spraken be- stoppen, kan uw verzekeraar en uw
Ze willen allebei best stoppen en laagd. Helpen bij een rookversla- windslieden en Kamerleden in to- volksvertegenwoordiger niet boei-
hebben het al een paar keer gepro- ving kost huisartsen minstens vier taal 74.000 woorden. Paul Blokhuis, en. Mij wel, al komt u tien keer.
beerd. ‘Echt hoor, 1 januari gaan we consulten van twintig minuten en de staatssecretaris voor preventie,
stoppen.’ Goed plan, maar alleen vaak veel meer. Voor dat werk krij- gebruikte het woord ‘roken’ zeven Reageren?
goede voornemens op 1 januari be- gen ze dan 65 euro, de helft van wat keer en een Kamerlid nam dat j.zaat@volkskrant.nl
DE VOLKSKRANT
DinSDag 2 januari 2018 21

WAT MOGEN OMWONENDEN AAN DE WORMEN VOEREN?

WEL: NIET:
Economie
Schillen, groente(snijdsel), theezakjes, koie- Brood en gebak, vette zaken als olie en sauzen,
dik, eierschalen, stro, bladeren, kleingemaakt gekookt eten, honden- of kattenpoep, grof tuin-
tuinafval, eierdozen, snippers karton/papier afval, vleesresten (trekt ratten aan)
bron: buurtcompost.nl

Wormenhotel biedt
TEUN VAN
DE KEUKEN
VRAAGT ZICH AF

stedeling compost Hey Anna van Blendle,


Waar eerdere projecten voor groente-, fruit- en tuinafval
E
erlijk gezegd vind ik het een beetje pijnlijk om je
zo, via de krant, te schrijven, maar ik heb geen
mislukten, kunnen composteerkasten uitkomst bieden. idee hoe ik je anders moet bereiken. Terwijl het
zo leuk begon.
Door Peter van Ammelrooy Ruim een week geleden stuurde je mij een mail die
ontzettend vrolijk van toon was. Aanstekelijk. De aanhef

Z
e kwamen, ze zagen en ze ver- nu meer contact met mensen in de van je mailtje ‘hey Teun’ was zo familiair dat ik echt mijn
klaarden hem voor gek – ze,
dat zijn de ambtenaren van de
i straat dan voorheen. We letten net
iets beter op elkaar.’
hersenen heb gepijnigd: Anna van Blendle, Anna van
Blendle, ken ik een Anna van Blendle? Ik kan het mij niet
gemeente die Peter Jan Brou- BUURTCOMPOSTEREN Dat ene composthok werden er herinneren. Vergeef mij als ik het mis heb, ik heb een
wer (55) op de koffie kreeg. No way, twee, werden er twintig en dit jaar be- slecht geheugen voor namen.
zeiden ze, dat Amsterdammers een Amsterdam is niet de enige sloot de gemeente Amsterdam geld te Maar stel dat we elkaar nooit hebben ontmoet, dan
composthoop op hun stoep dulden. stad waar straten hun eigen steken in een experiment met 25 wor- ben je gewoon lekker spontaan. Waarom moeilijk doen
Niemand wil een berg stinkend, rot- compost maken. Stichting De menhotels. Die zijn geplaatst in stra- met achternamen, of afstandelijk met ‘Beste’? Gewoon
tend groente-, fruit- en tuinafval voor Compostbakkers laat buurtbe- ten waar bewoners zich vrijwillig aan- gezellig modern ‘hey’. Sowieso draai je niet om de pot
zijn deur. Het gaat je nooit lukken. woners in Den Haag gft inzame- melden. Het experiment moet uitwij- heen en zeg je direct waar het je om te doen is. In dit ge-
Brouwer probeerde het toch, en len en heeft ook in Delft, Zoe- zen of de wormenhotels levensvat- val wilde je met mij praten over mijn voorkeuren in lite-
zie: de Amsterdammers véchten voor termeer, Lisse en Leiden projec- baar zijn in een stedelijke omgeving ratuur en lectuur. Je mailtje had je daarom de titel ‘wat
een plekje in de wormenhotels die de ten. Het grote voorbeeld is waar eerdere gft-projecten roemloos lees je eigenlijk?’ gegeven. Heerlijk onderwerp, Anna. Ik
filmproducent samen met ecologisch Brussel, dat al 170 locaties telt sneuvelden. Amsterdam staakte het kan uren praten over wat ik eigenlijk lees en ik vind het
architect Arie van Ziel bedacht. Er waar bewoners composteren. apart ophalen van groente- en fruitaf- fijn dat jij daar ook schik in hebt. In mijn omgeving wil
staan nu al veertig van zulke compos- val vijftien jaar terug. Tussen het gft niemand met mij over boeken en kranten en bladen
teerkasten in Amsterdam. Nog eens zat te veel niet-afbreekbaar afval om praten. Dat voelt soms best eenzaam. Misschien heb jij
zestig straten staan op de wachtlijst hoog in de Amsterdamse wijk De Pijp. er keurige compost van te maken. dat ook? Zodra ik je mail had gelezen, stuurde ik je een
van de stichting Buurtcompost, die ‘Zo’n meterkast is donker en lekker In 2016 schreef wethouder Choho antwoord. Zou dit het begin kunnen worden van een
Brouwer en Van Ziel zijn begonnen. warm voor de wormen.’ Dat ging drie van Duurzaamheid aan de gemeente- penvriendschap? Of een leesclub? Het liep allemaal an-
Het idee achter het wormenhotel is jaar goed, tot bij werkzaamheden een raad dat Amsterdam voorlopig geen ders.
niet nieuw. Iedere tuinier met hart rioleringsbuis werd vernield en vlieg- aparte bakken of ondergrondse con-
voor het milieu heeft achter in zijn jes door het trappenhuis begonnen te tainers voor groente-, fruit- en tuinaf-
groene oase een plekje voor zijn tuin- zwermen, gelokt door de lucht van val wil plaatsen. ‘Aanpassingen aan
afval. Daar breken wormen en micro- Brouwers geheime composthoop. de ondergrondse containers kosten
organismen gras, takjes en bladeren tijd, evenals veranderingen in het ge-
af tot compost. Dat is het donkere, Straatfeestje drag van de Amsterdammers.’ De wet-
rulle goedje dat we over de tuin Bij het zoeken naar een mogelijkheid houder vestigt zijn hoop op machi-
strooien of in plantenpotten stoppen om voor zijn deur een overdekte, af- nes die afval scheiden.
om de groei te bevorderen. gesloten compostbak te plaatsen Toch heeft Buurtcompost al een
Brouwer had ook zo’n compost- kreeg Brouwer hulp van een meeden- voorschot genomen op de toekomst.
hoop, in de tuin bij zijn zomerhuisje ker. Eind 2014 vroeg Brouwer een ver- In april plaatste de stichting zijn eer- Je hebt mij nooit meer persoonlijk geantwoord. Was
in Egmond-Binnen. Elk weekeinde gunning aan voor zijn eerste wor- ste ondergrondse wormenhotel. Dat het omdat ik jouw bericht, dat – nu moet ik even kritisch
reed hij er met zijn gezin naartoe, een menhotel. In het vroege voorjaar van is zo ontworpen dat het past op de zijn – wel erg veel over werk ging, niet zo heb beant-
emmertje gft-afval ingeklemd tussen 2015 konden de eerste vijf gezinnen er plek van de containers voor oud pa- woord als jij hoopte? Je schreef over Blendle premium
zoon en dochter op de achterbank. hun gft-tafval in kwijt. Nu ‘zitten’ er pier, flessen en plastic. Voor de wor- en dat het een veel betere nieuwsbron is dan Facebook
Totdat de kinderen liever naar de zo’n twintig gezinnen op die ene bak. men is het ondergronds aangena- en daarbij had je allemaal artikelen over Facebook ge-
disco gingen en Brouwer steeds vaker Met z’n allen laten ze zo’n 2.000 kilo- mer: ‘Als het kouder wordt, kruipen plaatst. Ik schreef je terug dat ik geen Facebook heb en
met de groenresten bleef zitten. Als gram groente- en fruitschillen per ze dieper de grond in om warm te blij- dat ik niet zo goed wist wat ik hiermee aan moest. Dat
Mozes niet naar de berg kan, vroeg hij jaar door de wormen verwerken tot ven.’ Een ondergrondse container le- moet toch kunnen, Anna, dat ik nét iets anders wil le-
zich af, kan de composthoop dan mis- 200 kilogram compost, die elk half- vert ook meer en betere compost op, zen? Daarover zouden we toch verder kunnen schrij-
schien naar Amsterdam komen? jaar wordt geoogst. Dan bouwt de zegt Brouwer, en blijere, meer betrok- ven? Zo bouw je een goede penvriendschap op.
Brouwer begon eerst met een com- straat een feestje. ‘Het werkt verbroe- ken buurtbewoners: ‘Dat is misschien Maar wat gebeurde er? Ik kreeg een heel onpersoon-
postbak in zijn meterkast, op drie- derend, zo’n gezamenlijk bezit. Ik heb nog wel de grootste winst.’ lijk bericht terug: ‘Het spijt ons dat we automatisch rea-
geren. Het e-mailadres waarmee je contact hebt opge-
nomen accepteert helaas geen vragen. Grote kans dat
het antwoord op je vraag in onze FAQ staat.’ Was gete-
kend ‘Blendle support’. Waarom accepteer je geen vra-
gen, Anna? En waarom stuur je mijn persoonlijke mails
door naar Blendle support? Wie is Blendle support? Dat
is toch niet aardig?

Na dit antwoord vroeg ik via Twitter of iemand van


Blendle jou kende. Niemand van het bedrijf ant-
woordde, maar wel heel veel andere mensen. Zij hadden
net zo’n persoonlijke mail van jou gekregen als ik! Alle-
maal kenden ze je niet en niemand heeft na het eerste
contact meer van je gehoord. Er zijn zelfs mensen die nu
denken dat je niet bestaat!
Dat willen we in deze tijd van nepnieuws toch niet
hebben, Anna? Dat mensen niet alleen twijfelen aan de
waarheid van het nieuws, maar zelfs aan het bestaan
van de boodschappers ervan. Laat eens iets van je horen,
als je tijd hebt.

Tips voor Teun? Stuur ze liefst met foto, naar


Wormenhotel aan het Magalhaensplein in Amsterdam. Foto Freek van den Bergh / de Volkskrant t.vandekeuken@volkskrant.nl
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 23
De onderneming Economie

Boorwerk maakt gatzagen. Een gatzaag wordt gemonteerd op een boor. Rechts directeur Richard Boske. Foto Raymond Rutting / de Volkskrant

Zo troef je de grote jongens af


In Almere huist een bedrijf dat erin slaagt de grote merken op afstand te
houden door telkens te innoveren en octrooien te verwerven. De patent-
oorlog kost Boorwerk, dat gatzagen maakt, wel een paar ton per jaar.
Door Jochem van Staalduine

V
ier medewerkers van PROFIEL patentoorlogen, op een omzet van 10 schermt. ‘De concurrentie mag dan het overgestelde van de importeur van staal
Boorwerk knutselen miljoen euro. De eerste patentoorlog be- huidige model ProFit de komende twin- die het onder Boskes vader en grootva-
van glimmende onder- gon twee jaar geleden, toen Boske het tig jaar niet kopiëren.’ der was. 90 procent wordt geëxporteerd.
delen een boor in el- Taiwanese Rotemate aanklaagde. Hij was De patentoorlog is duur, maar Boske De opslagruimte in Almere echoot die
kaar. Geroutineerd erachter gekomen dat de gatzaag die het windt zich er niet over op. Het vastleg- verhouding. In een hoek van de hal staan
graaien hun handen in Aziatische bedrijf verkocht vrijwel iden- gen van patenten en de juridische proce- acht manshoge schappen vol gereed-
de bakken voor hun tiek was aan het model dat op zijn naam dures kosten hem eenderde van de schap voor de Nederlandse markt. De
neus. De radiohits Bedrijf staat. Boske kreeg gelijk, maar tot zijn winst. ‘Het hoort erbij. Sommigen zeg- schappen worden aan het oog onttrok-
schallen door de bedrijfsruimte. Boorwerk verbazing ging Rotemate in hoger be- gen dat ik de imitaties moet zien als ken door ontelbare dozen ProFits, die
Of nou ja, boor: de losse onderdelen Waar roep. compliment.’ Bovendien levert een pa- reiken tot aan de derde verdieping van
veranderen onder hun handen in een Almere Op een tweede front procedeert Boske tent ook geld op: ‘Ik kan door het patent het pand.
zogeheten gatzaag. Als loodgieters en Sinds tegen het Duitse Duss, dat net als Rote- een iets hogere verkoopprijs vragen.’ Aan de eindeloze rijen met gatzagen
mecaniciens een groter gat willen boren 1929 mate een gatzaag op de markt bracht die valt iets op. Trots demonstreerde Boske
dan het kleine puntje dat een normale Aantal verdacht veel lijkt op het ontwerp dat de Uit de crisis eerder een hypermoderne ProFit met
boor maakt, monteren ze een gatzaag op werknemers medewerkers in Almere in elkaar zetten. Boske kijkt vanaf de tweede verdieping slechts twee tandjes. De gatzaag vloog
hun boor. Die uitbreidingspakketten 35 Volgens Boske levert hij strijd tegen van het bedrijfspand uit op de Flevose door het hout. Het oudere model met
voor boormachines maakt Boorwerk Jaaromzet stromannen. Rotemate en Duss zijn van vlakte. Een strook gras, een kanaaltje, dat vele kartelige tandjes zaagde veel trager,
van de familie Boske uit Almere. Het fa- 10 miljoen euro origine niet actief in gatzagen. Het zijn is het wel. Hij is in 1983 betrokken ge- terwijl de kartelige gatzaag het hout ver-
miliebedrijf werd in 1919 als importeur toeleveranciers van merken als het raakt bij het familiebedrijf, toen dat een schroeide. Toch is een groot deel van de
van staal opgericht door Richard Boske, Duitse Bosch, het Amerikaanse Milwau- crisis doormaakte. Het bedrijf impor- gatzagen in de opslagruimte gekarteld.
grootvader van de huidige directeur en kee en het Japanse Hitachi, die vele ma- teerde destijds voornamelijk staal uit Waarom het oude model nog op ver-
mede-eigenaar Richard Boske. Tien jaar len groter zijn dan Boorwerk. Boske is er- het buitenland, een groot deel van de on- zending ligt te wachten? ‘Mensen ken-
later voegde zijn zoon Boorwerk aan het van overtuigd dat Rotemate en Duss ge- derneming was onrendabel. ‘Mijn vader nen de oude gatzaag. In de winkel han-
familiebedrijf toe. De rest van het fami- De patenten sponsord worden door een van de grote kon het niet over zijn hart verkrijgen om gen de oude en de nieuwe naast elkaar.
liebedrijf is inmiddels verkocht, maar de moet je spelers, al heeft hij geen bewijs. ‘Het pro- het oude bedrijf te sluiten.’ Boske onder- Dan ziet een klant de kartels en denkt:
gatzagen worden nog altijd gemaakt cederen kost ze veel geld, terwijl het he- brak zijn studie om het bedrijf te reorga- aha, daarmee kan ik een gat zagen’, zegt
door de Boskes.
weghouden lemaal niet hun werkterrein is.’ niseren. Boske. Het oude model is een verkoop-
uit China. Naast strijd in de rechtszaal heeft Het was Boske die besloot dat de gatza- hit, al werkt het minder goed. ‘Iedere
Intellectueel kapitaal
Voor je Boorwerk een aanvalsplan om de con- gen van Boorwerk de toekomst van de loodgieter en elektricien moet het
Dat de gatzagen in elkaar gezet worden currenten van zich af te slaan. De enige Boskes zouden zijn. Dat besluit viel in de nieuwe model eerst zien zagen. Dus we
in Almere en niet in het veel goedkopere het weet manier om de grote merken af te troe- jaren negentig, toen Boske na jaren op demonstreren het op beurzen en in vak-
China, waar sommige onderdelen van- maakt ven is door innovaties te blijven beden- afstand in 1994 weer de dagelijkse lei- handels.’ Zou een kek filmpje niet vlotter
daan komen, is veelzeggend. Boorwerk iemand ken en die vast te leggen, zegt Boske. Op ding kreeg. Boske verkleinde de bedrijfs- werken? Boske denkt van niet. Het aan-
is bang bij een verplaatsing van de ar- die manier kan Boorwerk de concurren- activiteiten, en ook het aantal familiele- prijzen van een elektrisch apparaat in
beid zijn intellectuele kapitaal te verlie- onze tie op afstand houden. den met wie hij rekening moest houden. een filmpje roept wantrouwen op, zegt
zen. Handige imitatoren in verre landen gatzaag na Een voorbeeld: Boske heeft een patent Hij kocht een neef en een nicht uit. ‘Een hij – het voelt als Tel Sell.
zouden de gatzagen kunnen namaken. op een onderdeel van de ProFit gatzaag, familiebedrijf met te veel aandeelhou- Terug op de tweede verdieping van het
‘De patenten moet je weghouden uit goed voor 70 procent van de omzet van ders betekent altijd ruzie, vertelden ad- bedrijfspand in Almere pakt Boske zijn
China. Voor je het weet maakt iemand Boorwerk. Met de ProFit kunnen tech- viseurs me.’ Boske deelt het bedrijf nog nieuwste vinding van tafel. Een belang-
onze gatzaag na’, zegt Boske. nici hun werk sneller doen dan voor- wel met twee zussen. Zij bemoeien zich rijk mechanisme zit niet meer op de
Boskes angst is niet uit de lucht gegre- heen. Het patent geldt nog acht jaar, niet met de bedrijfsvoering. ‘Ik heb twee steeds wisselende gatzaag, maar op de
pen. Hij heeft het patent op door zijn be- maar Boske is druk in de weer met een commissarissen van buiten gevraagd, vaste aandrijfas van de boor. Het scheelt
drijf bedachte innovaties, maar moet uitvinding die het huidige ontwerp zodat zij kunnen controleren of ik me- de loodgieter tijd. Fijn voor de loodgie-
opkomen voor zijn rechten. Jaarlijks moet verbeteren. Slaagt de innovatie, zelf niet te veel loon toeken’, zegt Boske. ter, maar nog veel fijner voor Boske. Zo
besteedt Boorwerk een paar ton aan dan is ook de huidige ProFit langer be- Tegenwoordig is Boorwerk het tegen- blijft een Bosch nog even op afstand.
DINSDAG 2 JANUARI 2018 Kunst Media Eten Film Leven Mode Fotografie Theater Televisie

SOFIA HELIN NEEMT


AFSCHEID VAN SAGA NORÉN
IN DE SERIE THE BRIDGE

De laatste
zaak van Saga
Foto Frank Ruiter

Uitklap Millennium Doe eens


theater lijn effe lachen
MARY DRESSELHUYS PRIJS 2017 IS EEN STREEP TUSSEN TWEE GOEDE VOORNEMENS VAN
VOOR STEEF DE JONG PAG 3 MILLENNIA KUNST? PAG 6 SYLVIA WITTEMAN PAG 12

v Met SPORT in het hart van dit katern v


DE VOLKSKRANT
2 DINSDAG 2 JANUARI 2018

DINSDAG 2 JANUARI V’s televisierecensententeam bestaat uit Hanna


Bervoets, Gidi Heesakkers, Frank Heinen,
Haro Kraak en, deze week, Julien Althuisius.

Tv-recensie
JULIEN ALTHUISIUS

oedenavond dames, heren en genderneu- ben er inmiddels achter: ik doe er niet toe. Het interes-

‘G tralen’, begon Guido Weijers zijn oudejaars-


conference. ‘Ik ga vanavond keihard vertel-
len wat ik denk.’ Nou, dat beloofde wat. Weijers begon
seert me geen reet.’ Dat uit zich bij Van ’t Hek in een
soort laat-alles-maar-hangen-houding, handjes in de
zakken, licht achterover leunen en ogenschijnlijk niet
met een verhaal over het reptielenbrein en het mo- heel erg meer je best doen. Zo werd het laatste ander-
derne brein; de eeuwige strijd tussen gevoel en ver- half uur van 2017 vooral een aaneenschakeling van
stand. ‘We zijn minder rationeel dan we denken’, ook moppen, vermomd als anekdotes verteld door ‘Rooie
als het op de verkiezingen aankwam. Er volgde een uit- Henk’, ‘Schele Henk’ of ‘Godelieve’.
eenzetting waarom alle demente Nederlanders op #MeToo kwam natuurlijk nog even langs, in een voor
Denk hadden gestemd, alle hoogbegaafden op Groen-
Links en alle depressieve mensen op PvdA.
Weijers stak ook de draak met Thierry Baudet (‘Insa-
Oud & Oud de hand liggend grapje over de oude Godelieve die
haar beklag deed tegen Youp: ‘Ze hadden mij toch ook
wel een keer kunnen misbruiken? Maar bij mij deden
nus Thierry Baudet est’) en zijn lavendelzakje. Hij ver- al die mannen metoodeloe.’
telde dat Baudet een debat had verlaten om zijn vleugel
het Binnenhof op te begeleiden. ‘Nou dan heb je heel
Veel te lachen viel er niet in de Wie op nieuwjaarsdag dat opgelopen lach-tekort
iets anders gesnoven dan lavendel.’ Hilarisch. eindejaarsconferences op de Nederlandse wilde inhalen, deed er goed aan de verplichte nieuw-
Vervolgens zette Weijers, die steeds harder begon te tv. Wie wilde lachen, moest bij Netflix zijn. jaarsconcerten, -duiken en skischanssprongen te laten
praten, uiteen waarom jonge mensen de wereld heb- voor wat ze waren en gewoon maar Netflix aan te zet-
ben. ‘De toptien van de liedjes van de Top 2000 zijn alle- ten. Daar is sinds oudejaarsdag een nieuwe comedy-
maal geschreven door artiesten toen ze tussen de twin- show van komiek Dave Chappelle te zien: Equanimity.
tig en dertig jaar oud waren.’ Het bleek een aanloopje: Ook Chappelle draait al wat jaren mee, ook Chappelle
‘Hoe ouder je wordt als artiest, hoe minder creatief je heren etc. Zijn verhaal speelde zich af in zijn Amster- heeft zijn zakken al gevuld en ook Chappelle vindt
wordt en hoe meer je je zelf gaat herhalen.’ Achter hem damse stamkroeg Zanzibar, waar hij steeds weer in ge- zichzelf heel wat. Maar hem lukt het in Equanimity wel
verscheen een foto van Youp van ’t Hek. Het was een sprek ging met drie door hem verzonnen personages; continu op het scherp van de snede te blijven, op een
goede reminder om even te zappen. het beproefde Youp-concept. Sinds Van ’t Hek hersteld spitsvondige manier politiek incorrect te zijn en een
is van zijn hartproblemen heeft hij, zo vertelde hij te- indringende en beklijvende boodschap te vertellen; al-
Maar bij Youp was het niet veel beter. Ook hij begon gen het eind van de show, schijt aan alles. lemaal zonder aan humor in te boeten. Het kan dus
zijn conference met het obligate grapje over dames, ‘Ik ben nu 63 en heb steeds minder harde kanten. Ik wel.

Advertentie
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 3
Verrassing
Steef de Jong was afgelopen zaterdag stom- zal wel voor Alex zijn. Maar toen werd het jury-
verbaasd toen na afloop van de laatste voor- rapport voorgelezen en bleek ik de gelukkige.
stelling van De Modern Art Revue actrice Petra Petra Laseur deed dat heel aardig, voor de
De Jong (links) en Laseur het podium betrad om de Mary Dres- gelegenheid had ze zelfs een Mondriaan-jurk
Klaasen in De selhuys Prijs 2017 uit te reiken. ‘Ik dacht: dat aangetrokken. Ik vind deze bekroning fantas-

Vandaag Modern Art Revue.


Foto Tim Stet
kan niet voor mij zijn, zo’n belangrijke toneel-
prijs met al die illustere vorige winnaars, dat
tisch, ja, en een enorme eer. Op dit moment is
het allemaal nog een beetje onwezenlijk.’

THEATER Het is maar goed dat theatermaker Steef


de Jong ( 34 ) nooit echt acteur is geworden
Zijn voorstelling De Modern Art Revue – verrukkelijk houtje-touwtjetheater – was afgelopen jaar een megasucces.

‘V
oor de toneel- MARY DRESSELHUYS
school ben ik af - PRIJS 2017
gewezen. Ik wilde
een echte toneel- Afgelopen zaterdag werd Steef
speler worden, de Jong na afloop van de laatste
Shakespeare spelen enzo, maar ik viel voorstelling van De Modern Art
gewoon te weinig op. Toen ben ik Revue in de Haarlemse Toneel-
naar de Rietveldacademie gegaan. Ik schuur onderscheiden met de
volgde de audiovisuele richting en Mary Dresselhuys Prijs 2017. Op
daar kon zo’n beetje alles. Ik stu- het podium werd de prijs, die is
deerde af met een theaterproductie: vernoemd naar de beroemde
Stevens Testosteron Revue. Dat was een actrice Mary Dresselhuys, over-
Griekse tragedie vermengd met het handigd door haar dochter,
toen populaire tv-programma van actrice Petra Laseur. De prijs
Dr. Phil. Ik speelde Dr. Phil, bij wie de wordt tweejaarlijks uitgereikt
Griekse helden in therapie gingen.’ aan een acteur, actrice of gezel-
Achteraf gezien is het maar goed schap met een uitzonderlijk
ook dat Steef de Jong (34) niet offi- talent. Eerdere winnaars zijn
cieel acteur is geworden, maar all- onder anderen Anniek Pheifer
round theatermaker en vormgever. (2015), Tjitske Reidinga (2011),
Afgelopen jaar brak hij door met de theatergroep Wunderbaum
voorstellingen De Modern Art Revue en (2006), Jacob Derwig (2004)
Steefs Operette Uurtje – houtje-touwtje- en Ramsey Nasr (2000). De jury
theater, in dit geval over zijn fascina- noemt Steef de Jong ‘een op-
tie voor moderne kunst en operette. merkelijk fenomeen, een regel-
Gemaakt met simpele attributen die recht multitalent dat uiteen-
hij in zijn eigen atelier in elkaar zet, lopende kunstvormen inventief
met veel karton, uitklapdecors, ge- met elkaar weet te verbinden en
figuurzaagde maskers en een hoop daar bovendien een educatieve
fantasie. Zijn acteerstijl: charmant laag aan weet toe te voegen’.
bescheiden, weifelend, geestig en
hoogst doeltreffend.
Het betekende dat al zijn voorstel-
lingen vorig jaar uitverkocht waren.
‘Het is nogal bijzonder, als je om elf Vreeken zet hij al zijn decors zelf in
uur ’s ochtends het theater binnen- elkaar. Hij is een liefhebber van de
komt om daar om half één een lunch- pop-upboektechniek: uitklapboeken
voorstelling te spelen en er staat al waaruit ineens allerlei werelden ont-
een wachtrij voor de kassa.’ staan. ‘Ik vind dat nog steeds prach-
tig, dat iets wat plat is driedimensio-
Voor een vrij jonge theatermaker naal wordt. Ondanks alle moderne
heeft Steef de Jong merkwaardige technieken die in het theater worden
voorkeuren. Voor operette bijvoor- gebruikt, van hologrammen tot vi-
beeld, de kunstvorm die vaak doet deoprojecties, vinden de mensen het
denken aan alpenweiden, rondbor- toch leuk dat je een boek openklapt
stige vrouwen en mannen in rok- en dat er dan een boom omhoog-
kostuum. In Steefs Operette Uurtje komt. Zo’n voorstelling ontvouwt
speelt hij in sneltreinvaart een inte- zich letterlijk.’
grale opvoering van Orphée aux enfers
van Jacques Offenbach. Tussendoor Op verzoek treedt hij ook op bij
vertelt hij allerlei wetenswaardig- mensen thuis of bij speciale gelegen-
heden over dit bijna vergeten genre. heden – in huiskamers, op bruiloften,
‘Ik heb altijd al een voorliefde voor de bij Rotaryclubs of tijdens symposia
bergen en de Alpen gehad. Als student over de kwaliteit van kinderopvang.
kocht ik voor 15 euro een kaartje voor ‘Viktoria und ihr Husar heet mijn een-
de opera en daarna heb ik de operette mansvoorstelling, een huzarenstukje
ontdekt, wat eigenlijk gewoon kleine met een uitklaptafel. Dan ga ik met
opera betekent. Operette past beter mijn decor de auto in en kom bij de
bij me: het is kleinschaliger en luchti- mensen langs. Laatst speelde ik voor
ger, en de muziek is mooier.’ zes mensen thuis bij een vader die
De Jong heeft aan het begin van zijn 75 werd.’
carrière een eigen operette gemaakt: De komende maanden gaat hij zich
Engelberg Express, een alpenoperette. toeleggen op een nieuwe voorstelling
Over een groep mensen die in een ski- waarmee hij een lange tournee langs
lift komt vast te zitten en wordt gered Steef de Jong voor een van zijn decorstukken, geïnspireerd op het werk van Jan Schoonhoven. Foto Els Zweerink de Nederlandse theaters zal maken:
door een toevallig passerende Hanni- Orfeo, een drama van karton. ‘Er zijn al
bal. ‘Het was voor mijn doen een grote heel veel opera’s over de mythe van
productie met enorm veel gedoe en Klaasen. Daarin nemen zij in ander- verhouding met de moderne kunst, Orpheus gemaakt. Mijn Orfeo wordt
geregel. Toen dacht ik: ik ga het zelf half uur een eeuw moderne kunst- een soort aversie ertegen omdat ik wel wat anders dan Steefs Operette
doen en in mijn eentje, dat was het be- geschiedenis door, te beginnen bij veel dingen niet meer snapte. Ik Uurtje. Dat was vooral een parodie,
gin van mijn eenmansvoorstellingen.’ ‘Die operette was het pissoir van Marcel Duchamp, om kende Alex van De Parade, waar we maar nu zoek ik het echte drama op
In 2014 richtte hij samen met voor mijn doen een vervolgens via de appels van Cézanne, allebei speelden en daaruit is deze en benadruk de ernstige kant van het
producent en regisseur Ina Veen zijn grote productie met het zwarte vierkant van Malevitsj en samenwerking ontstaan. Eerst wilde verhaal. Ik ga daarin samenspelen
eigen theatergroep op: Groots en enorm veel gedoe de drippings van Pollock uit te komen ik iets maken over het werk van Jan met Marieke Hopman, een klassieke
Meeslepend, met als huistheater en geregel. Toen bij de performancekunst van Marina Schoonhoven, Alex was al bezig met accordeonist. Het moet gaan over het
De Toneelschuur in Haarlem. Op dacht ik: ik ga het Abramovic. Het is een hommage aan iets van Marina Abramovic. Daarna einde, over de eindigheid van alles. Ik
De Parade speelde hij onder meer zelf doen’ de moderne kunst, gevat in een vorm zijn we samen aan de slag gegaan.’ hoop dat het effect van alle aandacht
Straussvogel en Ludwig, over de Bei- van verrukkelijk revuetheater. Met De grote aantrekkingskracht van die ik het afgelopen jaar heb gekre-
erse koning Ludwig II. Dit jaar boekte veel knip-en-plakdecors, buitenge- De Jongs theater is, behalve zijn aan- gen, straks tijdens de tournee niet is
hij een megasucces met De Modern Art woon creatief, stijlvast en hilarisch. stekelijke manier van optreden, de uitgewerkt.’
Revue, die hij maakte met Alex ‘Ik had een beetje een haat-liefde- vormgeving. Samen met Nina Hein Janssen
DE VOLKSKRANT
4 DINSDAG 2 JANUARI 2018

Illustratie Berto Martínez


Column Wat zijn dit voor vragen?
ARTHUR VAN AMERONGEN DE KEUZEN VAN SOFIA HELIN

Stik Sofia Helin (45) speelt voor de laatste keer


Ver van het feestgedruis verkende
Van Amerongen de wereld aan
de rol van rechercheur Saga Norén in het
gene zijde. vierde seizoen van de geroemde
et kwam me eigenlijk wel goed uit dat ik seriemoordenaarsserie he Bridge.
H snipverkouden was met de feestdagen. Nor-
maliter paf ik in de laatste week van decem-
ber minimaal twee sloffen Chesterfield weg – light, Door Aimée Kiene Foto Frank Ruiter
maar toch – en wordt het nieuwe jaar traditiege-
trouw rochelend en fluimend ingeluid. Ik was dus in
mijn nopjes met die zware verkoudheid, want daar-
door taalde ik niet naar tabak en drank. Overigens

De
rook ik alleen als ik drink: een nuchtere constatering
die ik maar mondjesmaat gebruik omdat hoon-
gelach mijn deel is als ik zulks in opperste ernst
mededeel.

De waarheid is dat ik mij slechts twee keer per week


starnakel zuip, alleen maar om de beangstigende

post-Saga-saga
ledigheid tussen de broodschrijfsels op te vullen en
natuurlijk om alles te vergeten.
Binge drinking wordt vertaald met comazuipen,
maar dat betreft vooral de arbeidersjeugd op feest-
eiland Terschelling, bewusteloos in een poel van
poep, kots en pies naast een krattenmuur van Heine-
ken, de biermogul die het zo goed voor heeft met de
mensheid.
Ik daarentegen blijf gewoon op mijn stelten staan
na een Slavisch bacchanaal. Noem het de automati-
sche piloot. Dat is niet altijd gunstig, want de pedes fscheid nemen van je ben lang niet in Linghem geweest, waar te leveren op de prostitutie in dat land
apostolorum (benenwagen voor de ongeschoolde
lezer) krijgen dan een eigen willetje en fungeren als
een soort wichelroeden die niet naar water speuren
maar naar het Kwaad.
Een ander voordeel van mijn ongesteldheid, naast
de gedwongen abstinentie, was dat ik de diverse
expatfeestjes kon overslaan. Heel kinderachtig doch
A
een opluchting?
personage Saga Norén
uit de Zweeds-Deense
misdaadserie The
Bridge: verdrietig of

‘Ze blijft altijd bij me, dus ik ben niet ver-


drietig. Alle karakters die ik speel, wor-
ik ben opgegroeid, maar zoals ik het me
herinner, was het er nou niet bepaald
dynamisch. Ik denk dat ik me er nu snel
zou vervelen. Als kind was het best fijn,
je kon er veilig spelen. Maar Linghem is
geen schattig boerendorpje, hoor, of
een chique buitenwijk. Ik woonde in
(Helin deed dat in de Nederlandse talk-
show Jinek, red.). Maar ik heb een po-
dium, dat ik nu toevallig heb gekregen,
en dat wil ik daarvoor gebruiken.’

Beroemde actrice of moeder?


‘Moeder. Eigenlijk vat je met dit
prinsheerlijk waande ik mij schoolziek en instal- den een deel van me. Ik kan ze opzoeken zo’n doorsnee jarenzeventigstraat. Mijn dilemma mijn leven samen. Ik ben het
leerde me in pyjama en sloffen op de sofa, met een als ik ze nodig heb. Ik vind het wel ver- moeder was verpleegster, mijn vader allebei. Ik zeg tegen mijn kinderen: ik
dekentje en een pot sterrenmixthee. Voor de thuis- drietig dat ik afscheid moet nemen van was vertegenwoordiger. Toen ik 15 was, hou van jullie, maar ik hou ook van mijn
bioscoop was de keuze op Goodbye, Mr. Chips geval- mijn collega’s, van de vrienden die ik verhuisden we naar een iets grotere werk en ik wist al voordat ik jullie kreeg
len. Dat is een hartverscheurende film uit 1939 (de heb gemaakt tijdens het draaien van stad. Dat vond ik fijn, als puber, daar dat ik zou blijven werken. Het ene kan
gelijknamige musical uit 1969 met Petula Clark is mij vier seizoenen The Bridge. Maar zo werkt gebeurde tenminste wat.’ niet zonder het andere bestaan. Ik hoef
te opgewekt) met veel kerkelijke samenzang van En- het in mijn vak. Ik ben ook wel een geen beróémde actrice te zijn, maar ik
gelse kostschooljongens. Ik was toch al aan het snot- beetje opgelucht. Het is best zwaar om 45 of 25? zou geen goede moeder zijn als ik niet
teren. een personage zolang bij je te dragen. ‘45. Toen ik 25 was, was ik nog erg in de ook iets creatiefs ernaast kon doen.’
Maar we hebben iets moois gemaakt en war. Ik ging toen net naar de toneel-
Ergens midden in de film kwam die gruwelijke we stoppen op het hoogtepunt. We ein- school, ik was blij dat ik daar überhaupt Het litteken in je gezicht:
hoestaanval des doods. Ik heb in alle mogelijke hallu- digen met het beste seizoen.’ werd aangenomen. Maar ik vroeg me af: verbergen of koesteren?
cinante staten verkeerd, maar dit was een geheel kan ik dit wel, wil er straks wel iemand ‘Ik zei vroeger al, toen ik nog jong en
nieuwe ervaring. Ik stikte. Het kan verdichting zijn, Donker of licht? met me werken? Wie ben ik? Dat soort mooi was, dat mijn gezicht mét litteken
maar volgens mij dacht ik tijdens mijn laatste reutel ‘Licht. Ik moet meteen aan een gedicht geworstel. Dat veranderde toen ik kin- beter bij me paste dan een gezicht zon-
aan The Hollow Men van T.S. Eliot: ‘This is the way the van Erik Blomberg denken, dat bij ons deren kreeg, dat hielp erg. Ik heb het nu der, omdat het laat zien dat ik iemand
world ends. Not with a bang but a whimper.’ veel in kerken wordt voorgelezen. Ik veel meer op orde, maar ik ben nog ben met littekens, ook van binnen. Op
Na seconden van eeuwigheid trad mijn geest plots heb het zelf een keer met Kerstmis voor- steeds een zwaarmoedig type. Ik denk mijn 24ste kreeg ik een ongeluk op de
terug in het lichaam. Ik kreeg weer adem. De honden gelezen op televisie. te veel na, ik stel bij alles vragen, ik fiets, vlak voor ik me aanmeldde op de
snurkten alsof er niets was gebeurd. Ik was niet bang (vertaalt aarzelend uit het Zweeds:) maak me makkelijk zorgen. Ook over de toneelschool. Ik ging naar de audities
geweest, eerder verbaasd. Verbaasd dat ik er zo maar Wees niet bang voor het donker kinderen trouwens, die zijn natuurlijk met een gebroken kaak en afgebroken
tussenuit kon piepen. Dat er niks was aan gene zijde Omdat het licht daar woont een oneindige bron van zorg. Maar dan tanden. Het jaar ervoor was ik afgewe-
vond ik een hele geruststelling. Er zijn geen sterren als het niet don- is mijn blik in elk geval gericht op een zen en de commissieleden zeiden die
ker is tweede keer: ‘Er is iets met je gebeurd
In je lichte oog zit een donkere cirkel het afgelopen jaar, iets in je is open-
Want het licht zit in alle dingen gebroken.’
waar het donker zich op richt ‘Als ik het moeilijk heb ‘Zo werkt het, wij houden van Amy
‘Donker en licht zijn met elkaar ver- Winehouse, van Marilyn Monroe, van
bonden. Tijdens het derde seizoen van of zwaarmoedig ben, getalenteerde mensen die hun kwets-
The Bridge sprak ik met een priester. Ik denk ik: er zijn geen baarheden niet verbergen. Ik wil mijn
vroeg: hoe moet ik het volhouden om sterren als het niet kwetsbaarheid laten zien in plaats van
weer maandenlang zo’n duister verhaal verbergen. Daarom koester ik mijn lit-
vol vreselijke moorden te spelen? We la- donker is’ teken, al heb ik er geen probleem mee
zen samen uit de Bijbel, en praatten. En het te verdoezelen, mocht dat nodig
we kwamen erop uit dat het mijn taak is zijn voor een rol. Nu ik erover nadenk,
in de serie om op al die nare, donkere bij een fotoshoot draai ik ook altijd de
plekken waar ik terechtkom, steeds het ánder, in plaats van op mezelf, en dat kant zónder litteken naar de camera.
licht voor me uit te dragen. Dat klinkt vind ik een goede ontwikkeling. Dat is mijn goede kant, dat was al zo
misschien een beetje vaag en abstract, ‘Er ligt zoveel druk op de schouders voordat ik het litteken had. Maar ik doe
maar zo doe ik het. Ik vraag me af: wat is van jonge vrouwen. Nu ik 45 ben, heb ik het vooral uit gewoonte. Misschien
mijn taak? Ik draag het licht. Dat is voor de touwtjes veel meer in handen. Dat moet ik daar eens mee stoppen.’
mij een soort innerlijke regie-aanwij- komt door mijn ervaring en door mijn
zing. Ik probeer het ook in het gewone succes, natuurlijk. Dat is best oneerlijk. #MeToo of #Silenceaction
leven. Als ik het moeilijk heb of zwaar- Ik kan het me nu veroorloven dat men- (#tystnadtagning in het Zweeds)?
moedig ben, denk ik: er zijn geen ster- sen me niet aardig vinden. Niet ieder- ‘Silenceaction is een onderdeel van de
ren als het niet donker is. Dat helpt.’ een kan zich zo’n houding permitteren, #MeToo-beweging, of eigenlijk is het
zeker niet in mijn vak. Een jonge actrice een volgende stap. We hebben in de
Illustratie Gabriël Kousbroek Linghem of Stockholm? die carrière wil maken, durft waar- Zweedse televisie- en filmwereld
‘Stockholm. Dat is een makkelijke. Ik schijnlijk in een ander land geen kritiek 600 pagina’s anonieme verhalen ver-
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 5
Sofia Helin
Sofia Helin ( 1972, Hovsta, Zweden) maakte haar studie filosofie aan de Lund
Universiteit niet af. Ze studeerde in 2001 af aan de Theateracademie in
Stockholm en begon haar carrière met een rol in de Zweedse soapserie
Rederiet. In 2012 werd ze bekend bij het grote (internationale) publiek, met
de rol van Saga Norén in de misdaadserie The Bridge, die na vier seizoenen
stopt. Helin is nu bezig met de ontwikkeling van tv-series met louter vrou-
wen. Ze woont in Stockholm met haar man, priester Daniel Götschenhjelm
(een voormalig acteur) en hun twee kinderen van 8 en 14 jaar.

zameld van vrouwen die seksueel patriarchale tijdperk beland. Het Het is zo klein, de mensen die er wo- theater kon werken, zou dat te veel Alicia Vikander (The Danish
overschrijdend gedrag hebben mee- post-pat-tijdperk, zoals ik het noem. Ik nen, lijken erg op elkaar. In Londen gevraagd zijn?’ Girl) of Noomi Rapace
gemaakt. Daarnaast hebben we een heb dat woord verzonnen, omdat kun je van tevoren niet inschatten (Millennium-trilogie)?
lijst met eisen opgesteld voor de patriarchie zo moeilijk uit te spreken hoe de mensen die je ontmoet in el- Natuurlijk oud worden of ‘Die is gemeen! Noomi heb ik ont-
machthebbers: stop met dit gedrag, is en omdat ik denk: we moeten niet kaar steken. Er is zoveel meer diversi- botox? moet, maar ik ken ze allebei niet per-
stop met geld verdienen in een we- meer wachten, als je het hardop zegt, teit. Ik denk dat het er op de lange ter- ‘Vanuit mijn hart zou ik willen zeg- soonlijk en ik heb niet veel van hun
reld waar dit soort praktijken zich wordt het vanzelf waarheid. De mijn uiteindelijk te hectisch en te gen: natuurlijk oud worden. Maar als werk gezien. Maar ik ben trots op ze,
voordoen. Neem je verantwoordelijk- macht gaat verschuiven, let maar op. druk is voor mij, maar voor even zou je er gezond wil uitzien en niet de ze zijn geweldig. Ik vind het alleen
heid. Die eisen zijn ondertekend door Het post-pat-tijdperk is begonnen, en ik er wel willen wonen. En ik zou er hele tijd vermoeid of kwaad vanwege jammer dat Noomi, hoewel ze de
bijna 600 actrices. Het goede aan dit je kunt maar beter met ons meegaan.’ ook graag werken. Als zich iets moois een fronsrimpel: doe het! Ik wil nie- #Silenceaction heeft ondertekend,
systeem is dat we niet vingerwijzen, zou aandienen, zou ik niet twijfelen. mand veroordelen die zoiets doet. net als Alicia, ergens heeft gezegd dat
we beschuldigen niemand in het Stockholm of Hollywood? ‘Van een Oscar heb ik nooit ge- Laatst zei een producent tegen mij: je vrouwen ervoor moeten kiezen geen
openbaar. We zeggen: pas op, we we- ‘Ik ben nog nooit in Hollywood ge- droomd. Toen ik jong was, kon ik me moet nooit beginnen aan botox, dat slachtofferrol aan te nemen. Dat zou
ten wie jullie zijn. En dan is het aan de weest, dus dat kan ik niet zeggen. niet voorstellen dat ik überhaupt ooit wil ik niet zien, dat moet je me belo- ze niet moeten zeggen, vind ik. Als je
media om uit te zoeken waar er echt Maar in Stockholm wonen mijn dier- actrice zou kunnen worden. Ik kom ven. Toen zei ik: als jij vrouwen boven echt slachtoffer bent van seksueel
macht wordt misbruikt. Er zijn uit- baren en een Hollywood-droom heb uit de provincie, daar was gewoon de 55 in je tv-series gaat casten, dan geweld, heb je niks te kiezen. Dan
eindelijk mannen ontslagen, maar ik nooit echt gehad. Natuurlijk, een geen sprake van. Ik heb eerst filosofie mag je misschien zoiets zeggen, maar moet je juist leren accepteren dat je
niet rechtstreeks door ons. Dat werkt interessante rol in Hollywood zou gestudeerd, dat vond ik heel interes- tot die tijd: houd je kop. Want als je een slachtoffer bent geweest in die
beter, zo houden we onze waardig- geweldig zijn, net als een interessante sant, maar het was ook wel erg intel- vrouwen eerst straft om het feit dat ze situatie. Dat is deel van het rouw-
heid. Ik zou iedereen deze methode rol in Amsterdam, of in Stockholm. Of lectueel en academisch. Ik realiseerde oud worden en daarna nog eens om- proces en daar moet je je niet voor
aanraden. In Zweden hebben tiendui- Londen! me dat ik me het gelukkigst voelde dat ze proberen er minder oud uit te hoeven schamen.’
zend dokters en vierduizend advoca- ‘Ik zou het heerlijk vinden een toen ik op de middelbare school zien, dat is zó oneerlijk. Maar het gáát
ten ons voorbeeld gevolgd, verpleeg- tijdje in Londen te wonen. Ik vind de toneelspeelde. Ik weet nog dat ik in veranderen, want het post-pat-tijd- Het vierde seizoen van The Bridge
sters gaan het doen, prostituees, er sfeer er geweldig. Ik hou van Stock- die tijd een brief schreef aan een perk is aangebroken, dat zei ik toch is vanaf vandaag te zien op
gebeurt echt iets. We zijn in het post- holm, maar die stad ken ik al zo goed. vriendin: als ik nou eens in een klein al?’ (lacht) lumiereseries.com.
DE VOLKSKRANT
6 DINSDAG 2 JANUARI 2018

Thomas Hogeling

Beeldende kunst in 2017 met zijn


millenniumlijn.

Essay OP DE STREEP

4 december 2017 Thomas laat de lijn


in beperkte oplage van 15 kopiëren.
31 december 1999 / 1 januari 2000 
13-jarige Thomas maakt de millenniumlijn. 27 oktober 2017 Thomas zet de millenniumlijn op Twitter.

1 november 2017
Joep Vullinghs
biedt het meest en
koopt de lijn voor
1 januari 2000  150 euro.
Vader van
Thomas ziet
de millennium- 27 oktober 2017 Vincent Bastiaans plaatst het eerste bod: een pilsje.
lijn slingeren
en besluit die
te bewaren

26 oktober 2017
Ouders geven de
millenniumlijn na 18 jaar
terug aan Thomas. 28 oktober 2017 Lucky Fonz III biedt als eerste geld: 20 euro.

T
erwijl de rest van de tische problemen zou opleveren. Dat maar het feit dat ze die lijn al die tijd
Op zijn 13de, precies op familie in de woon- leek me een goed verhaal: dat compu- hebben bewaard, zegt genoeg. Al wa-
kamer aftelde tot het ters van het ene op het andere mo- ren het mijn ouders, het was de eerste
het moment van de nieuwe jaar, stond ik
als 13-jarige aan de
ment denken dat ze in een tijd leven
waarin computers helemaal niet
keer dat ik van buitenaf bevestiging
kreeg van wat ik zelf altijd heb gevon-
millenniumwisseling zette keukentafel. De tekst
had ik alvast met
bestaan. den: ik heb iets bijzonders gemaakt.
Ik besloot nog diezelfde avond in ok-
homas Hogeling, nu Word geschreven en uitgeprint:
‘Een deeltje van deze lijn is precies
Om 23:59:57 zette ik de stift op het
papier, langs een liniaal trok ik een
tober mijn werk tentoon te stellen op
de plek waar ik tegenwoordig bevesti-
gezet in de millenniumwisseling lijn. Om 00:00:03 haalde ik de stift ging zoek: Twitter.`
Volkskrant-redacteur, een lijn. Bovendien is deze lijn in twee mil- weer van het papier. Daar was mijn Ik maakte een foto van de lijn en
lennia gemaakt.’ millenniumlijn. In de achttien jaar plaatste het volgende bericht: ‘Toen ik
Achttien jaar later verkocht hij zijn Ik wilde het moment vereeuwigen.
Het was tenslotte niet zomaar een
erna heb ik nog weleens aan de lijn
gedacht. Maar waar hij was gebleven,
13 was, trok ik tijdens dé millennium-
wisseling deze lijn, in de hoop er later
millenniumlijn voor 150 euro. jaarwisseling. Het was dé jaarwisse-
ling.
wist ik niet. Ik begon zelfs te twijfelen
of ik die lijn wel echt had getrokken.
heel veel geld mee te verdienen: wie
biedt?’ Het leverde 21 retweets op en
Is dit nu kunst, vraagt hij zich af. Nog een minuut en het zou nooit
meer 1999 zijn. Of 1984, of 1648. Gene-
Ik heb tussen mijn 13de en 31ste meer
plannen gemaakt dan uitgevoerd. Tot
309 likes. Dat is uitzonderlijk veel,
voor mijn doen. De waardering van
ratie op generatie wist niet anders afgelopen oktober, toen mijn ouders mijn ouders en al die online-aan-
dan dat een jaartal met een 1 begint. opeens kwamen aanzetten met twee dacht maakten me zelfverzekerd: dit
Veel software was niet eens berekend mappen vol dierbare documenten: is niet zomaar een lijn, dit is een
op een ander getal dan 1. Program- klassefoto’s, rapporten, zwem- kunstwerk.

Eenmaal
meurs duidden jaartallen in de begin- diploma’s. En mijn millenniumlijn. Die gedachte werd versterkt door
tijd van de computer met slechts Dat ontroerde me. Als je 13 bent, wil het feit dat mensen daadwerkelijk
twee cijfers aan, om zo peperdure je toch vooral waardering van je klas- begonnen te bieden. Voetbalmaat
geheugenruimte te besparen. Ze hiel- genoten en ouders. Wat mijn klasge- @Vince_Bastiaans bood eerst een
den er geen rekening mee dat hun noten van de millenniumlijn vonden, pilsje. Muzikant @LuckyFonzIII bood
programma’s in het jaar 2000 nog weet ik niet meer, maar ik kan me in 20 euro. Iemand achter het account

andermaal gebruikt zouden worden. 1999 werd


99 en 2000 werd dus 00. Ik was gefas-
cineerd door die ‘millenniumbug’. Ik
hoopte zelfs tevergeefs dat het gigan-
ieder geval niet herinneren dat meis-
jes verliefd werden op mijn vinding-
rijkheid. Een compliment van mijn
ouders herinner ik me evenmin,
@TetraHis overbood dat bedrag en na
een aantal biedingen over en weer
was de prijs 150 euro. Verkocht.
Schuldbewust belde ik mijn vader.

Advertenties
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 7
Hoe erg was die millenniumbug eigenlijk?
In Nederland is zo’n 20 miljard gul- lenniumbug. Ict-bedrijven boden lijks is geïnvesteerd in oplossingen,
den besteed aan het verhelpen van aan je onderneming tegen forse ta- vonden geen noemenswaardige
de millenniumbug, maar het is de rieven ‘millenniumproof’ te maken. problemen plaats. Critici menen dat
vraag of dat geen weggegooid geld Juristen lieten zich goed betalen om het efficiënter en goedkoper was
is geweest. Sommige experts bewe- uit te zoeken wie aansprakelijk zou geweest om te wachten tot na de
ren dat uit commerciële overwegin- zijn, mocht het toch misgaan. Maar jaarwisseling en eventuele proble-
gen angst is gecreëerd rond de mil- ook in landen waar niet of nauwe- men achteraf te verhelpen.

6 december 2017
De millenniumlijn
wordt gesigneerd.

6 december 2017 
De millenniumlijn
verwisselt van eigenaar.

20 december 2017 
De millenniumlijn wordt
opgehangen aan een
Thomas Hogeling: De millenniumlijn (1999-2000). muur in Utrecht.

Sorry pap. Die kindertekening die je delt hij in kunst, dus hij zou me wel bij ontwerpers. Helaas kent mijn mil- nieuwe millennium begon namelijk perspectief te zetten. Ik vráág ze me te
al die tijd voor me hebt bewaard, is kunnen vertellen hoeveel mijn werk lenniumlijn geen overlappende kleu- pas in 2001, omdat onze gregoriaanse vergelijken met beroemde kunste-
verkocht. Hij vond het niet erg: mis- écht waard is. Maar helaas, dat is vol- ren. Mocht de prijs van de originele kalender geen jaar 0 kent. De bewe- naars. Maar toch: ze doen het wel.
schien kon ik er een stuk over schrij- gens hem niet zomaar te zeggen. De lijn ooit waanzinnig stijgen, dan wor- ring dat de lijn in twee millennia is Die zoektocht naar bevestiging van
ven, voor de krant? prijs kan opgedreven worden als een den die Riso-kopieën, met echtheids- gemaakt, klopt dus niet. Volgens anderen zegt volgens mijn collega
bekende figuur het aankoopt. Of als stempel, vast ook meer waard. Zo Lucky Fonz III klopt de eerste zin trou- Wieteke van Zeil vooral iets over me-
De man achter @TetraHis heet Joep het wordt opgenomen in een belang- werkt dat in de kunstwereld, heb ik wens ook niet: het is niet zo dat een zelf. Ze is kunsthistoricus, gespeciali-
Vullinghs, hij is een 45-jarige pro- rijke expositie. Maar de prijs zegt niet me laten vertellen. deeltje van de lijn precies in de mil- seerd in de Renaissance. Kunst, legt
grammeur uit Utrecht: ‘Ik wou dat ik veel over het werk zelf. Was het min- Om de prijs van mijn kunstwerk op lenniumwisseling is gezet. ‘Dat mo- Wieteke uit, maak je in principe van-
het zelf had bedacht’, was zijn ver- der waard geweest als ik het niet had te drijven, is na de bevestiging van ment bestaat niet. Alle momenten uit een intrinsieke motivatie. Natuur-
klaring voor de aankoop. Om de over- verkocht? mijn ouders en Twittervolgers, ook zijn of in dit millennium of in het lijk, Rembrandt werkte regelmatig in
dracht te beklinken, gingen we sa- Er bestaan ook kunstenaars die erkenning uit de kunstwereld nodig. vorige. Ik denk superveel na over dat opdracht, maar als hem geen enkele
men eten bij een Thais restaurant op weigeren hun werk te verkopen, om- Dus vroeg ik Lennart Booij ook wat hij soort dingen.’ artistieke vrijheid was gegund, dan
de Nieuwmarkt in Amsterdam. Joep dat ze het niet willen overleveren aan inhoudelijk van het werk vindt. Hij spreek je eerder over een ambacht
vertelde dat hij al een lijst had ge- de wetten van de markt. Aan de an- noemt het ‘performance art’: ‘Het zet- Volgens Booij is dat misschien wel dan over kunst. Het moet uit jezelf
kocht en dat hij het werk thuis in de dere kant zijn er kunstenaars bij wie ten van de lijn, op dat moment, dat is het karakter van een geslaagd kunst- komen. In die zin is bevestiging van
gang zou ophangen. Het was de de marktwerking rond hun kunst het kunstmoment. Het gaat niet om werk: ‘Jouw werk laat mensen na- buitenaf niet zo relevant.
tweede keer dat hij een kunstwerk wordt gezien als de belangrijke de lijn, maar om de handeling. Je denken over tijd. Hoe normaal is tijd Maar, stelt ze me gerust, toen ik
had gekocht. Zijn eerste kunstaan- eigenschap van ervan. Damien Hirst kunt het niet meer overdoen.’ Als ik eigenlijk? Waarom vinden we dat 13 was, maakte ik dit wel degelijk van-
schaf ging via Marktplaats. Hij kocht besteedde een haast perverse 14 mil- moment allemaal zo bijzonder? Klopt uit een intrinsieke motivatie. Dat ik op
daar een beeldje dat zijn eigen moe- joen pond aan zijn werk For the Love of het wel, wat je beweert over die lijn?’ deze manier probeerde een moment
der had gemaakt in zijn geboortejaar. God, een mensenschedel belegd met Ik vroeg ook aan mijn vriend Ko te vangen, is een kunstzinnige actie
Hij kende het beeldje alleen van een 8.601 diamanten. Aan zijn bewering ‘Het zetten van de lijn, van ’t Hek wat hij van mijn lijn vond. geweest. Van Wieteke mag ik mijn
oude foto. Ik signeerde de lijn, Joep dat hij het werk vervolgens voor op dat moment, dat is Hij is de helft van het duo Kunst werk daarom best een kunstwerk
legde dat vast met zijn telefoon: ‘Nu is 50 miljoen pond heeft verkocht, Kijken met Ko & Kho, dat een popu- noemen, maar ik moet wel enige be-
het míjn pensioen.’ wordt ernstig getwijfeld. Het zou alle- het kunstmoment. Het laire nieuwsbrief over kunst maakt. scheidenheid betrachten ten opzichte
Dat zei Joep omdat ik hem had ver- maal onderdeel zijn van de perfor- gaat niet om de lijn, Hij noemt mijn werk ook perfor- van, laten we zeggen, Michelangelo
teld dat ik als 13-jarige stiekem hoopte mance, die vragen stelt bij de markt- maar om de handeling. mance art, maar ziet belangrijke ver- die zo’n veertig jaar aan de grafbeel-
ooit veel geld te verdienen met mijn werking in de kunst. Of banaler: zijn schillen met dat van Wim T. Schip- den voor paus Julius II werkte. Mijn
millenniumlijn. Met 150 euro is die uitspraken zouden de prijs van het Je kunt het niet meer pers: zijn werk had geen resultaat en millenniumlijn is ook geen perfor-
hoop nu afgekocht. Maar ergens is werk nog meer opvoeren. Pure mar- overdoen’ dat van mij wel. En het werk van mance zoals die van Christo en Jeanne-
die hoop ook waarheid geworden: keting. Hoe dan ook, met een bedrag Schippers draait om de willekeurig- Claude, die de Berlijnse Reichstag en
150 euro, dat is toch maar mooi van 150 euro zal ik weinig aan de dis- heid, terwijl mijn werk volstrekt niet de Chinese Muur inpakten.
330 gulden. Daarvoor had ik de lijn cussie over de verhouding tussen willekeurig is, het is juist heel precies. Verschil moet er wezen, wil
destijds onmiddellijk verkocht. Om geld en kunst toevoegen. hem vraag het werk te vergelijken Het lijkt dan eerder op het werk Wieteke maar zeggen. Het begin is er
dat geld bij elkaar te krijgen, moest ik Enige hoop op Damien Hirst-ach- met een beroemd kunstwerk, noemt van Michelangelo Pistoletto, die als wel degelijk, vindt ze: ik heb het lef
toen zeker tien keer mijn folderwijk tige bedragen heb ik nog wel. Vlak hij Flesje limonade gazeuse in zee bij performance spiegels kapotsloeg. gehad om mijn eigen idee uit te voe-
lopen. Kon ik die 330 gulden maar voor de overdracht heb ik een be- Petten, van Wim T. Schippers. In 1961 Het resultaat bestaat, uiteraard, uit ren en aan het publiek te presenteren
aan de 13-jarige ik geven. perkte oplage van vijftien kopieën leegde Schippers een flesje limonade kapotte spiegels. Maar ook Pisto- als iets bijzonders. Volgens Lennart
Maar dat kan niet en meteen nadat van de millenniumlijn laten maken in de zee. Dat was zijn performance. letto’s werk is willekeuriger, omdat Booij is daarom niet alleen de actie
ik de lijn had verkocht, werd ik onze- met een Riso-printer. Dat is een prin- ‘Een waarachtig oninteressant feit’, de performance net als die van Schip- die ik achttien jaar geleden uitvoerde
ker: is 150 euro niet veel te weinig ter waarbij je per kleur een soort noemde Schippers het zelf. Het is niet pers op een willekeurig moment kan belangrijk, maar ook wat ik daarna
geld? Mijn vrienden en collega’s be- aparte mal maakt door kleine gaatjes het resultaat, maar het idee dat telt. plaatsvinden. Bij de millenniumlijn deed. ‘Het simpele feit dat je er nu
vestigden: ja, veel te weinig. Sukkel. in een verwarmde plaat te drukken. Er ontstond uiteraard discussie over is het specifieke moment van de per- aandacht op vestigt. Dat iemand er
Ik vroeg het aan kunsthistoricus Daar doe je dan inkt in en die pers je die performance. formance juist essentieel. daardoor een lijst omheen doet en
Lennart Booij. Hij is directeur van het op dik papier, kleur voor kleur. Het Over mijn lijn ontstond ook enige Terwijl ik de kunstkenners in mijn het aan een muur hangt. Dat je men-
Amsterdam Light Festival en was geeft een mooi ouderwets effect als discussie. Iemand achter het account omgeving spreek over mijn millen- sen op die manier dwingt erover na te
enige tijd conservator van het Stede- kleuren overlappen, dat is een van de @seven__ beweerde op Twitter dat de niumlijn, word ik steeds trotser. Na- denken. Dat is misschien wel de be-
lijk Museum in Amsterdam. Ook han- redenen dat de techniek populair is lijn een jaar te vroeg is gemaakt. Het tuurlijk: ik vráág ze om mijn werk in langrijkste daad.’
DE VOLKSKRANT
8 DINSDAG 2 JANUARI 2018

SPRAAKMAKERS
NPO RADIO 1, 9.30 UUR

SELECTIE
Start van een nieuwe ochtendtalk-
show op Radio 1, gepresenteerd

RTV
door Ghislaine Plag. Een panel van
‘spraakmakers’bespreekt het
nieuws. Bekende rubrieken als het

Film Televisie Mediaforum en Stand.nl zijn behou-


den gebleven.

TIPS

05.50 Nederland in beweging 06.10 MAX 07.00 NOS Journaal met gebarentolk - NOS 06.30 Kinderprogramma’s 10.55 Freeks
Geheugentrainer 06.30 NOS Journaal 07.10 Journaal (Doorl. herh.) 09.15 2Doc: Telkens wilde wereld 11.10 Z@ppbios: Niko en de
Missie MAX Kerstgroeten 07.30 NOS Jour- weer 10.45 Dana Winner in Concert 11.35 vliegende brigade 12.25 Buurman en buur-
naal 09.15 Nederland in beweging 09.30 Een Huis Vol 12.25 BinnensteBuiten 13.00 man 12.35 Iedereen K3 13.15 Kindertijd 13.16
NOS Journaal 09.40 MAX Geheugentrainer NOS Journaal 13.10 Sportjournaal 13.20 De IJskoude wedstrijd 13.37 Emilia leert skaten
10.00 NOS Journaal 10.15 Kook mee met wandeling 13.55 Hoe normaal ben jij? 14.55 en Timon gaat helpen 13.40 Olivia en de
MAX 10.30 NOS Journaal 11.10 André Rieu Wetenschap havermoutpap 15.25 Rail Away schattenjacht 14.00 Het molletje 14.20
12.00 NOS Journaal - NOS Sportjournaal 16.00 NOS Journaal 16.10 Mijn pelgrimspad Mega Mindy 14.50 De Zoo 15.00 CupCake-
(Doorl. herh.) 14.15 Kook mee met MAX 16.20 Roderick Zoekt Licht 16.45 Mijn Maria Cup 15.30 FILM Z@ppbios: Marie en de 12
14.35 NOS Journaal 15.50 Jinek 16.54 Socu- 17.00 NOS Journaal 17.12 Het pronkstuk van maanden: Tsjechische familiefilm (2012) van
tera 17.00 NOS Journaal 17.05 Missie MAX Nederland 17.15 De slimste mens Karel Janák. 17.10 Jill 17.25 Schoolmagic
17.45 Taarten van Abel

18.00 NOS Journaal 18.05 100 jaar Toon Hermans. 18.15 CupCakeCup. Bakwedstrijd voor de
18.15 EenVandaag. Actualiteitenmagazine. Documentairereeks over cabaretier Toon jeugd.
18.45 NOS Sportjournaal Hermans (1916-2000). 18.40 Het Klokhuis. Jongerenprogramma.
19.05 Een Huis Vol. Realityreeks (2017) over 18.50 BinnensteBuiten. Lifestylemagazine. 19.00 NOS Jeugdjournaal
Angelina Jolie en Brad Pitt in Mr. & Mrs. Smith. drie grote Nederlandse gezinnen. De 19.30 Joanna Lumley’s India. Britse reis- 19.25 Mindf*ck. Uniek goochelprogramma
Buddenbrucks gaan op vakantie. reeks (2017) waarin actrice Joanna Lumley met een populairwetenschappelijke
20.00 NOS Journaal door haar geboorteland India trekt, op insteek. Victor laat zien hoe je blind kunt

Beste filmkus 20.35 Opgelicht?! Magazine over


oplichtingspraktijken van bedriegers en
fraudeurs, met onthullende reportages
waarin fraudeurs worden aangesproken op
zoek naar een stuk familiegeschiedenis.
20.25 De slimste mens. Kennisquiz. Nieuwe
uitdager: Martijn Kardol.
21.15 De 5 smaken van Joël. Culinaire
zijn voor verandering. Hij voorspelt het
verleden van Matthijs van Nieuwkerk.
20.05 NOS Presentatie olympische ploeg.
Presentatie van de Nederlandse atleten die
hun praktijken. reportagereeks over de vijf basissmaken: weldra afreizen naar Zuid-Korea en daar
r. & Mrs. Smith is niet zomaar vrolijke actiekolder, maar in de eerste 21.30 Oud en nieuw onder vuur. zoet, zout, zuur, bitter en umami. Zoet. Nederland vertegenwoordigen tijdens de

M plaats het verslag van de prille liefdesvonken tussen het – toen


nog – gedroomde sterrenpaar Angelina Jolie en Brad Pitt. Laatst-
genoemde was nog getrouwd met Jennifer Aniston, maar dat weerhield
Documentaire waarin Rutger Castricum in
Scheveningen de integratieproblematiek
onderzoekt. Een maand voor het vreugde-
vuur op oud en nieuw begon Rutger
Waarom vinden we zoet zo lekker? Joël
Broeckaert ontdekt waarom iedereen van
zoet houdt, jong en oud, overal op de
wereld. Zoet is de eerste smaak die we tot
Olympische Winterspelen.
20.35 First Dates. Britse datingshow.
Bewaker AJ is op zoek naar iemand die op
zijn moeder lijkt en zijn blind date,
hem er niet van de romance met zijn tegenspeler voort te zetten nadat de Castricum de Scheveningers te volgen ons krijgen. exotische danseres Paige, wil iemand die
camera’s waren gestopt met draaien. tijdens de bouw van deze ‘vuurtorens’ in 22.00 Nieuwsuur weet hoe je een dame behandelt.
de traditierijke decembermaand. 22.35 Het pronkstuk van Nederland. 21.35 De eerste vakantie van.... Reportage-
22.30 De Rijdende Rechter. Informatief Magazine waarin het Nederlandse volk op reeks waarin bekende Nederlanders hun
magazine waarin rechter John Reid buren- zoek gaat naar het meest waardevolle eerste vakantie herbeleven. Manuel
Mr. & Mrs. Smith bracht Angelina Jolie en Brad Pitt ruzies, familievetes en andere conflicten object uit de Nederlandse kunstcollectie. Venderbos. Manuel Venderbos maakt met
beslecht. Kijkers kunnen zelf conflicten 22.45 2Doc: Brommers kiek’n. zijn vrienden opnieuw de roadtrip naar
bij elkaar als liefdeskoppel, maar het had allemaal aanmelden. Waar is dat feestje? Christine Documentaire. Hoe is het om als jongere Zuid-Europa, die hij in 1995 maakte in een
anders kunnen lopen: onder anderen Will Smith en Vervliet en haar man Georges Mouhssine op te groeien op het platteland? Geertjan oude Ford Granada met drie vrienden.
El Alaoui lopen al jaren zonder problemen Lassche volgde een jaar lang twee hechte 22.25 The Forest. Franse misdaadserie.
Catherine Zeta-Jones, en Johnny Depp en Cate door de tuin van de buren. Totdat de vriendengroepen uit Overijssel: tieners uit Er wordt sperma gevonden op de kleren
Blanchett maakten eerder kans op de hoofdrollen. nieuwe bewoners Linda en Jeffrey Jansen Espelo en twintigers uit Nieuwleusen. van Jennifer, maar het DNA kan niet wor-
er komen wonen. den achterhaald.

Brangelina speelt een ogenschijnlijk bedaagd echtpaar, met de nadruk op 00.18 Nachtzoen 00.30 Nieuwsuur 01.50
23.05 Jinek 00.05 NOS Journaal 00.25 23.30 Emilio Guzman: Alle mensen verza-
ogenschijnlijk: zonder het van elkaar te weten, zijn ze beiden huurmoorde- Jinek 01.25 EenVandaag 02.00 NOS Jour- Tekst-TV melen! 00.30 First Dates 01.30 Mindf*ck
naar. Ze openen de film bij de relatietherapeut – waar ze eindigen mag niet naal 02.05 Troy 03.00 De eerste vakantie van...
worden verklapt, maar het is behoorlijk over de top en daardoor erg leuk. 03.49 Tekst-TV
Het plezier dat de makers en acteurs op de set ervoeren, spat van het
scherm. De liefde werd extra bezegeld met de bekroning door muziekzen-
der MTV voor de beste filmkus. Daarmee versloegen de twee Heath Ledger
en Jake Gyllenhaal, die met hun kus in Brokeback Mountain ook waren geno-
mineerd.
Mr. & Mrs. Smith (Doug Liman, 2005)
Veronica, 20.35-22.50 uur.

The Wooden Horse


(Jack Lee, 1950) Britse krijgsgevangenen zijn de Duitsers te slim af in dit
curieuze ontsnappingsdrama, dat zich afspeelt in hetzelfde WO II-kamp als
dat waaruit de groep gevangenen ontsnapte in het later gemaakte en veel
bekendere The Great Escape. Beide films delen het idee dat oorlog vooral een 22.30 De Rijdende Rechter 21.15 De 5 smaken van Joël 21.35 De eerste vakantie van...
spannend jongensboek is. Ontsnappen als escapisme; logisch dat het kort
na de oorlog populair was om het grote drama te vergeten, maar tegen-
woordig voelt het niet minder achterhaald. Het paard uit de titel vormt een
aardige variant op het bouwsel van Troje: het verbergt in dit geval de ont- RTL 5 RTL 8 VERONICA
snappingstunnel. In fraai zwart-wit en met prima spel, door onder anderen
Leo Genn en David Tomlinson. 16.40 Topchef Academy 17.40 Dr. Phil 18.30 18.05 The Bold and the Beautiful 18.35 18.00 The Big Bang Theory 18.45 Anger
BBC 2, 13.05-14.45 uur. The Ellen DeGeneres Show 19.30 Love Is- McLeod’s Daughters 19.35 De bouwbroers Management 19.40 The Big Bang Theory
land 20.30 Zon, Zuipen, Ziekenhuis: Hier Is 20.30 FILM Monsters vs Aliens: Ameri- 20.35 FILM Mr. and Mrs. Smith: Ameri-
Het Feestje! 21.30 The Mafia with Trevor kaanse animatiefilm van Conrad Vernon. kaanse actiekomedie (2005) van Doug
The Rainmaker McDonald 22.30 Gordon Ramsay: Oorlog In Bruidje Susan verandert door de inslag van Liman. John en Jane Smith zijn allebei
Het Hotel! 23.30 Love Island 00.30 Nieuwe een meteoriet op slag in een vijftien meter huurmoordenaar en werken, zonder dat ze
(Francis Ford Coppola, 1997) Groot was de verbazing toen Francis Ford tijden 01.00 Teleshop 5 05.30 RTL De Jour- lange reuzin. Samen met enkele andere het van elkaar weten, voor concurrerende
Coppola, de grote auteur van de Amerikaanse cinema, zich aan de verfil- nal monsters moet ze de wereld behoeden van organisaties. Op een dag krijgen ze de-
ming van een niet zo heel verrassende rechtbankthriller van John Grisham de snode plannen van buitenaardse wezens. zelfde klus toebedeeld. 22.50 FILM Wanted:
had gewaagd. Maar ja, de projecten van de meester leidden nogal eens tot 22.30 Bones 23.25 De bouwbroers 00.20 Amerikaans-Duitse actiethriller. Wanneer de
Necessary Roughness 01.15 Teleshop 8 depressieve kantoorbediende Wesley ont-
geldnood en dan moest-ie wat. Coppola maakte van The Rainmaker een dekt dat zijn vermoorde vader een huur-
prima, sfeervolle film, met een jonge Matt Damon als net afgestudeerde moordenaar was, sluit hij zich aan bij een
jurist die komt te werken voor een advocaat; een smakelijk overacterende geheim genootschap om hem te wreken.
Mickey Rourke (nog voor zijn plastische-chirurgiedrama) die verkeers- 01.00 Utopia 01.40 Nachtprogramma’s
slachtoffers overhaalt schadeclaims in te dienen en daarvan een aardig
percentage opstrijkt. Coppola besteedde veel aandacht aan het schetsen RTL 7 SBS 9 FOX
van het milieu van mislukte advocaten en zwendelaars en tilde zijn film
daarmee uit boven een standaard-Grisham-verfilming. 15.00 Parks And Recreation 16.00 Stop! 14.00 Tommy Teleshopping 15.00 Libelle & 09.05 Superstore 09.55 The Simpsons
RTL 7, 20.30-23.30 uur. Politie 17.00 Flodder 18.30 Bezopen Claartjes Keuken 15.15 The Doctors 16.10 11.40 Raising Hope 12.30 Million Dollar
bestuurders 19.00 Idioten Op De Weg 19.30 The Carrie Diaries 17.00 Achter gesloten Listing: NY 14.20 The Middle 16.00 The
Stop! Politie 20.30 FILM The Rainmaker: deuren 17.55 Beschuldigd 18.55 Achter Goldbergs 17.15 Raising Hope 18.05 The
Amerikaanse thriller, gebaseerd op het gesloten deuren 19.50 Overspel in de liefde Simpsons 20.05 The Goldbergs 21.05
Los abrazos rotos gelijknamige boek van John Grisham. Rudy 20.30 FILM Rio: Amerikaanse animatiefilm Scream Queens 23.45 House 00.40 The
(Pedro Almodóvar, 2009) Films over films zijn een gevaarlijk genre voor Baylor heeft net zijn diploma rechten op (2011) van Carlos Saldanha. De tamme huis- Middle 01.30 Superstore 02.25 Million Dol-
regisseurs. De zeventiende speelfilm van Spanjes bekendste hedendaagse zak en is op zoek naar een baan. Via een papegaai Blu maakt een avontuurlijke reis lar Listing: NY 03.55 Storage Hunters UK
cafévriend belandt hij in het advocaten- naar het zonnige Rio de Janeiro, waar hij 05.50 Let’s Go Viral
filmer Pedro Almodóvar is op zijn minst een half geslaagde poging, maar kantoor van Bruiser Stone, een louche jurist. samen met zijn nieuwe vriendjes uit handen
ontkomt niet aan een dosis looiige filmische introspectie. En als vanzelf- 23.30 RTL GP: Africa Eco Race 23.50 van smokkelaars probeert te blijven. 22.20
sprekend trekt Almodóvars hoofdpersonage (of alter ego) de blinde filmer Hannibal 00.45 Lost Girl 01.40 Teleshop 7 Criminal Minds 00.05 Supernatural 01.00
Harry Caine, halverwege Los abrazos rotos ook nog even Fellini’s Otto e mezzo AstroTV 02.30 Tommy Teleshopping 05.00
Loop: Hart van Nederland - Late editie
uit de filmkast.
Viceland, 21.00-23.20 uur.
Berend Jan Bockting
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 9
JOANNA LUMLEY’S INDIA DE OLYMPISCHE PLOEG DE 5 SMAKEN VAN JOËL 5 JAAR LATER GOMORRA
NPO 2, 19.30 UUR NPO 3, 20.05 UUR NPO 2, 21.15 UUR RTL 4, 22.30 UUR CANVAS, 23.05 UUR
Drieluik waarin de Britse actrice Een ruime maand voor de start van Reisserie van culinair journalist Joël Het programma van Jeroen Pauw, Start van het eerste seizoen van de
Joanna Lumley (Absolutely Fabu- de Olympische Winterspelen in Zuid- Broekaert over de vijf basissmaken: dat werd stopgezet door de NPO, alom geprezen en keiharde Italiaanse
lous) door haar geboorteland India Korea wordt in Sportcentrum Papen- zoet, zout, zuur, bitter en umami. De maakt een doorstart bij RTL met misdaadserie over de Napolitaanse
reist. In aflevering één trekt ze van dal de Nederlandse olympische reis begint in Ethiopië, de grootste Beau van Erven Dorens als presenta- maffia. De clan van Savastano wordt
het zuiden naar de uitlopers van de ploeg gepresenteerd. Chef de mis- honingproducent van Afrika met een tor en Pauw als eerste gast. Er wordt geleid door Don Pietro (Fortunato
Himalaya. In Madurai bekijkt ze de sion Jeroen Bijl verwelkomt vooral gevaarlijke tocht om verse boshoning gesproken over Pauws carrière, zijn Cerlino), de invloedrijkste man van
veelkleurige Minakshi-tempel. veel schaatsers en shorttrackers. te oogsten. liefdesleven en zijn kinderloosheid. Napels. Maar voor hoelang nog?

06.20 Teleshop 4: Kortingsbrigade.nl 06.30 06.00 Loop: Hart van Nederland 07.40 TV 06.00 Loop: Hart van Nederland - Laat 10.15 Rip Off Britain: Holidays 11.00 Homes 07.00 Ochtendprogramma’s 10.00 BBC
RTL Nieuws 09.10 RTL Boulevard 10.00 Winkel 08.10 Dormeo 08.30 Tommy Tele- 07.25 Pastor Joseph Prince - New Creation Under the Hammer 12.00 Wanted Down Newsroom Live 12.00 Westminster Abbey
Koffietijd 11.00 Goede tijden, slechte tijden shopping 11.25 Astro TV 13.25 Tommy Tele- TV 08.00 Tommy Teleshopping 14.10 The Under 12.45 Close Calls: On Camera 13.15 13.00 Coast 13.05 FILM The Wooden Horse:
11.35 The Bold and the Beautiful 12.10 Dr. shopping 14.00 Smaken verschillen 14.35 Doctors 15.05 Huizenjacht 16.00 FILM Bargain Hunt 14.00 BBC News at One; We- Brits oorlogsdrama. Tijdens de Tweede
Phil 13.15 Teleshop 4: Dit Is Mijn Toekomst Masterchef Australië 16.30 My Kitchen Johnny English Reborn: Brits-Amerikaans- ather 14.30 BBC Regional News and Wea- Wereldoorlog graven de Britse krijgsgevan-
13.45 FILM The Karate Kid III: Amerikaanse Rules 17.30 House Rules Australië Franse actiekomedie (2011) van Oliver Par- ther 14.45 Doctors 15.15 Father Brown genen in het Duitse Stalag Luft III-kamp
actiefilm. Karatemeester Kreese zint nog ker. Wanneer de Britse geheime dienst 16.00 I Escaped to the Country 16.45 The onder het nietsvermoedende oog van de
steeds op wraak. Hij heeft zijn karateschool ontdekt dat de geheimzinnige organisatie Farmers’ Country Showdown 17.30 Anti- Duitse opzichters een tunnel om te ont-
intussen overgelaten aan zijn rijke, gewe- Vortex een aanslag wil plegen op het ques Road Trip snappen. 14.45 The Wonder of Animals
tenloze vennoot Terry Silver. 16.05 18 Kids staatshoofd van China, wordt de stuntelige 15.15 Operation Wild 16.15 Penguins - Spy in
And Counting 17.00 5 Uur Live geheim agent Johnny English ingeschakeld. the Huddle 17.15 Planet Earth II

18.00 RTL Nieuws 18.35 Masterchef Australië. Australische 18.00 Hart van Nederland - Vroeg. 18.15 Pointless. Quiz waarbij de kandidaten 18.15 Flog It! Antiekmagazine.
18.15 Editie NL. Nieuwsprogramma. culinaire wedstrijd. Nieuwsprogramma. zo weinig mogelijk punten moeten scoren. 19.00 Eggheads. Quiz.
18.30 RTL Weer 19.35 Masterchef Australië. Australische 18.20 Shownieuws - Vroege editie. Dagelijks 19.00 BBC News at Six; Weather 19.30 Great British Railway Journeys. Britse
18.35 RTL Boulevard. Actuamagazine. culinaire wedstrijd. het laatste nieuws uit de wereld van de 19.30 BBC Regional News and Weather reisreportagereeks (2018) over het Britse
19.20 Ali B, Martijn, Najib en Roué .... 20.30 De Bachelor. Nederlandse reality- showbizz en entertainment. 20.00 EastEnders. Britse soap. De familie spoorwegennet met Michael Portillo.
Microprogramma. Ali B, Martijn, Najib en show waarin een vrijgezel op zoek gaat 18.30 Trauma Centrum. Nederlandse reality- Ahmed probeert zich aan te passen aan Letchworth Garden City to Herne Hill.
Roué hebben goede voornemens. naar de vrouw van zijn dromen. Robbert reeks over het werk van de medewerkers hun nieuwe leven in Walford. Linda is bang 20.00 Kate Humble: Off the Beaten Track.
19.30 RTL Nieuws Jonkheer is de gewilde vrijgezel. Uit van de spoedeisende hulp en ambulance- voor de toekomst. Britse reisreeks (2018) waarin Kate Humble
19.55 RTL Weer honderden aanmeldingen bleven twintig medewerkers. 20.57 BBC News and Regional News Wales verkent. Kate Humble reist met haar
20.00 Goede tijden, slechte tijden. Neder- vrouwen over van wie er veertien met hem 19.00 Utopia. Nederlandse realityshow. 21.00 Holby City. Ziekenhuisserie. The Welshe herdershond Teg van de meest
landse soap. Linda en Aysen kunnen elkaar afreizen naar het idyllische Griekse eiland Vijftien zeer diverse mensen zeggen hun Prisoner. Ric begint aan zijn gevangenis- noordelijke boerderij op het Welshe
wel schieten. Sjoerd heeft een geweldige Skyros. huidige leven vaarwel en bouwen aan een straf. Dillon, een populaire gevangene, vasteland, vlakbij Llandudno, naar het dorp
meevaller. Sam komt met enthousiaste 21.35 Grenzeloos Verliefd. Realityreeks. compleet nieuw bestaan op een plek waar neemt hem onder zijn vleugels. Ric vraagt Nantmor in het nationaal park Snowdonia.
verhalen terug uit Schotland. Stefanie en Guillermo - Chili. Stefanie ont- geen regels, wetten of machts- zich al snel af wie hij kan vertrouwen en 20.30 Christmas University Challenge 2017.
20.30 Uitstel Van Executie. Realityreeks moet Guillermo tijdens een stage in Chili. verhoudingen zijn. wie niet. Kerstspecials van de quiz waarin twee stu-
waarin een team van specialisten mensen Het is liefde op het eerste gezicht, maar na 20.00 De Vloggende Hollanders. 22.00 McMafia. Brits-Amerikaanse thriller- dententeams het tegen elkaar opnemen.
te hulp schiet die van hun hypotheek- de stage nemen ze afscheid. Na anderhalf Realityshow. serie. Een jonge vrouw wordt gekidnapt Brunel University v Reading University.
verstrekker hebben vernomen dat hun huis jaar, verhuist Stefanie nu naar Chili. 20.30 FILM RIO. Amerikaanse animatiefilm door een groep mensensmokkelaars. 21.00 Inside the Factory. Documentaire-
op een veiling zal worden verkocht. 22.40 FILM GUESS WHO? Amerikaanse van Carlos Saldanha uit 2011. De tamme Semiyon maakt kennis met Dilly, zijn reeks (2017) waarin Gregg Wallace en
21.30 Een dubbeltje op zijn kant. romantische komedie van Kevin Rodney huispapegaai Blu maakt een avontuurlijke collega in Mumbai. Cherry Healey de productie van voedings-
Reportagereeks waarin gezinnen met Sullivan uit 2005. Met: Ashton Kutcher, Zoe reis naar het zonnige Rio de Janeiro, waar middelen bestuderen. Fish Fingers. Gregg
financiële problemen worden geholpen. Saldana en Bernie Mac. Theresa is ruim- hij samen met zijn nieuwe vriendjes uit Wallace bezoekt een fabriek in Grimsby
Richard en Jennifer zijn nog jong maar denkend opgevoed. Ze verwacht dan ook handen van smokkelaars probeert te blij- waar wekelijks 165 ton vis wordt verwerkt.
zitten al diep in de schulden. Ze ‘vergeten’ geen problemen wanneer ze haar vriendje ven. 22.00 The Real T. Rex with Chris Packham.
iedere maand hun vaste lasten te betalen. Simon, een succesvol makelaar, mee naar 22.40 Hart van Nederland - Laat. Britse natuurdocumentaire (2018) over de
22.30 5 Jaar Later. Interviewprogramma huis neemt zonder haar familie te vertellen Toegankelijk nieuwsprogramma dat het Tyrannosaurus rex. Chris Packham vertrekt
waarin Beau van Erven Dorens Bekende dat hij blank is. gesprek van de dag op verrassende wijze op wereldreis om de waarheid over de
Nederlanders ontvangt. De eerste gast is in beeld brengt.. Tyrannosaurus rex te achterhalen, die al
de bedenker van het programma, Jeroen meer dan een eeuw te lijden heeft gehad
Pauw. onder wetenschappelijke misvattingen.

23.30 RTL Nieuws 23.40 RTL Weer 23.45 00.50 De spa 01.15 Law & Order: Special 23.00 Shownieuws - Late editie 23.35 De 23.00 BBC News at Ten 23.30 BBC Region- 23.00 Inside No 9 23.30 Newsnight 00.15
RTL Boulevard 00.40 Teleshop 4 Victims Unit 02.10 Astro TV spa 00.10 De Vloggende Hollanders 00.40 al News and Weather 23.42 National Lot- Sue Perkins and the Chimp Sanctuary 01.15
Trauma Centrum 01.10 Relax TV 05.00 tery Update 23.45 Match of the Day 01.15 NFL This Week 02.05 Sign Zone: The Real
Astro TV Stacey Dooley in the USA 02.20 BBC News Marigold on Tour 03.05 Sign Zone: Rein-
deer Family and Me 04.05 Sign Zone:
Winter’s Weirdest Events

22.30 5 Jaar Later 22.40 Guess Who? 20.30 Rio 22.00 McMafia 22.00 The Real T. Rex with Chris Packham

ARTE ONS EEN ARD DISCOVERY

18.35 Die Welt der Haie 19.20 ARTE Journal 17.00 De Gouden Jaren 1952 17.29 Neder- 09.00 Ochtendprogramma’s 12.20 Dage- 05.30 Ochtendprogramma’s 10.35 Tages- 06.00 Ultimate Survival 06.45 Alaska: Sur-
19.40 Basare der Welt 20.15 FILM Little land Toen - Huishouden 18.00 Yes, Minister lijkse winterkost 12.35 Blokken 13.00 Het schau 10.45 Meister des Alltags 11.15 Wer viving the Last Frontier 07.30 Rise of the
Women: Romantisch drama. Jo March 18.32 Theater van Toen: Slapstick 18.51 Rijk Journaal 13.30 Iedereen beroemd 13.50 weiß denn sowas? 12.00 Tagesschau 12.15 Machines 08.15 Redwood Kings 09.00
maakt zich zorgen. Ze is namelijk tot het Verleden - Over de Munt 19.01 De Passie Thuis 14.20 Villa Politica jaaroverzicht 15.04 ARD Buffet 13.00 ARD-Mittagsmagazin Mega Builders 09.45 Mighty Cruise Ships
besef gekomen dat ze ouder wordt en nog van Guus Verstraete 19.30 Ontdek je Plekje: Clips 15.20 Zie mij graag: Team Kerstmis 14.00 Tagesschau 14.10 Rote Rosen 15.00 10.30 Bar Masters 11.15 Dirty Jobs 12.00 Ed
steeds niet getrouwd is. In tegenstelling tot Overijssel 20.00 Gouden Amusement 20.31 16.05 Copy beest 16.45 Tytgat Chocolat Tagesschau 15.10 Sturm der Liebe 16.00 Ta- Stafford: Left for Dead 12.50 Gold Rush
haar zussen heeft ze in haar leven nooit Uit het Plakboek van de Revue 21.17 Rijk 17.35 Buren 18.00 Het Journaal 18.15 Dage- gesschau 16.10 Verrückt nach Meer 17.00 13.40 Food Factory 14.30 Wheeler Dealers
plaats gemaakt voor mannen. 22.15 Die Verleden - Goed Geborgen, Minder Zorgen lijkse winterkost 18.30 Blokken 19.00 Het Tagesschau 17.15 Brisant 18.00 Wer weiß 15.20 Moonshiners 16.15 Outback Truckers
Rose von Tirana 23.25 Herr von Bohlen 21.31 Paul van Vliet 22.04 Brideshead Revi- Journaal 19.40 Iedereen beroemd 20.10 denn sowas? 18.50 Familie Dr. Kleist 19.45 17.10 Gear Dogs 18.05 Chasing Classic Cars
privat 00.55 Michelin : Geschichten aus der sited 23.02 Yes, Minister 23.33 Theater van Thuis 20.40 Chez Annemie 21.25 Vrede op Wissen vor acht - Natur 19.50 Wetter vor 18.30 Salvage Hunters 19.30 Baggage Batt-
Sterneküche 01.45 Eine Chefköchin unter Toen: Slapstick 00.00 James Herriot 00.50 aarde 22.25 Flikken Rotterdam 23.10 Het acht 19.55 Börse vor acht 20.00 Tages- les 20.30 Blowing Up History 21.30 Made
gutem Stern 02.40 Zwischen-Raum-Hotel Rijk Verleden - Ontwikkeling Portretfoto- Journaal 23.25 Terug naar Oosterdonk schau 20.15 In aller Freundschaft 21.45 Ge- by Destruction 22.30 Mighty Trains 23.30
03.50 28 Minuten 04.35 Wer nicht fragt, grafie 01.05 Brideshead Revisited 02.00 00.21 Keno 00.22 Euromillions 00.30 Da- fragt - Gejagt 22.30 Tagesthemen 23.00 Mythbusters 00.30 Gold Divers 01.30 Auc-
stirbt dumm!: Warum sind Jugendliche so Absolutely Fabulous 02.31 Man Over de gelijkse winterkost 00.45 Iedereen be- Saboteure im Eis 00.30 Nachtmagazin tion Hunters 02.00 Blowing Up History
lasch? Vloer 02.59 Nachtprogramma’s roemd 01.05 Het journaal laat 00.50 Nachtprogramma’s 02.50 Nachtprogramma’s

TV 5 NPO CULTURA CANVAS ZDF NATIONAL GEO


17.00 L’art et la matière 17.15 Les dieux de la 17.35 Ayham Ahmad - The Pianist of Yar- 09.00 Winterbeelden 12.30 Rolkrant 05.30 Ochtendprogramma’s 09.05 Volle 06.00 Primal Survivor 07.00 Air Crash In-
danse 18.00 64’, le monde en français, 1re mouk 18.05 Barbara Hannigan en Ensemble 18.45 Xander houdt het voor bekeken Kanne - Service täglich 10.30 Notruf Hafen- vestigation 08.00 The Incredible Dr. Pol
partie 18.20 Le journal de l’éco 18.25 Météo LUDWIG 19.30 De Tiende van Tijl 20.10 20.00 Terzake 20.30 Terzake docu kante 11.15 SOKO Wismar 12.00 Heute 12.10 10.00 Locked Up Abroad 11.00 Fish Tank
18.30 L’invité 18.40 Secrets d’histoire 20.30 ARTtube 20.25 2Doc: OJ: Made in America 21.15 Blue Planet II 22.05 Big Little Lies. Drehscheibe 13.00 ARD-Mittagsmagazin Kings 12.00 Ultimate Airport Dubai 13.00
Journal (France 2) 20.55 Météo 21.00 Stu- 22.00 FILM On the Road: Drama, gebaseerd Once Bitten. Madeline krijgt goed nieuws 14.00 Heute - in Deutschland 14.15 Stadt, Wicked Tuna: North Vs South 14.00 To
péfiant ! 22.15 Journal (RTS) 22.45 Météo op het gelijknamige boek van Jack Kerouac. te horen over het toneelstuk en Celeste Land, Lecker 15.00 Heute Xpress 15.05 Catch a Smuggler 15.00 Ice Road Rescue
22.50 La tombe de Gengis Khan, le secret Sal Paradise, een aanstormend schrijver uit gaat in haar eentje naar dr. Reisman. Bares für Rares 16.00 Heute - in Europa 16.00 Air Crash Investigation 18.00 The In-
dévoilé 00.20 Tv5monde, le journal Afrique New York, ontmoet de losbandige Dean 22.55 Winteruur 23.05 Gomorra 00.00 16.10 Die Rosenheim-Cops 17.00 Heute credible Dr. Pol 19.00 Best of 2017: The In-
00.50 Le diable en canot d’écorce 02.20 Moriarty. Verlangend naar vrijheid vluchten Canvaslus 17.10 Hallo Deutschland 17.45 Leute heute credible Dr. Pol 20.00 Nazi Weird War Two
Tv5monde, le journal 02.40 Météo 02.45 ze weg van de dagelijkse sleur en maken 18.00 SOKO Köln 19.00 Heute 19.25 Die Ro- 21.00 Best of 2017: Nazi Megastructures
Baccarat, le cristal des rois 03.35 Salmigon- een roadtrip door Amerika. 00.55 Verdi: senheim-Cops 20.15 Im Wald (1) - Ein Tau- 22.00 Apocalypse: Stalin 23.00 Drugs Inc.
dis 04.00 Tv5monde, le journal 04.20 Aida 03.25 Hosokawa: Stilles Meer 05.10 nuskrimi 21.45 Heute-journal 22.15 Aloha - 00.00 Inside Combat Rescue 01.00 Best of
Météo 04.25 Une brique dans le ventre Wagner: Lohengrin Der Spirit von Hawaii 23.00 The Night Ma- 2017: Nazi Megastructures 02.00 Drugged
04.55 C dans l’air nager 00.35 Nachtprogramma’s 02.50 Nachtprogramma’s
OPLOSSINGEN
DE VOLKSKRANT Kruiswoord Nr 1170 Filippine Nr 236 Sudoku Twins Nr 465
10 DINSDAG 2 JANUARI 2018
H
O
V O

N
B
O R D E
U U R T
T H E E
U R
E
M S
T
O
N
B
K E R
A U
R I K
1 Barth, 2 Herakles, 3 Rosenboom,
4 Brusselmans, 5 Mike Nichols, 6 Hans de
8
6
5
4
2
1
9
2
6
7
3
8
7
3
4
5
1
9
9
6
8
1
2
7
5
2
6
4
3
8
L O B R U N T EE K K Boer, 7 Theo Sontrop, 8 oeuvre, 9 Peter 3 9 7 4 1 5 8 6 2 3 5 4 9 7 1
T O U R N M A SS A G E
Pay-Uun Hiu, Tallina van den Hoed, Marcus Huibers, Onno Kleyn, E I G E N C A N TU S N
Faber, 10 John Lennon, 11 Down under, 1 2 9 3 5 6 4 7 8 2 9 3 1 5 6
Loethe Olthuis, Marie Louise Schipper en Sake Slootweg doen T P E L S T I R 12 Herzog, 13 bewonder, 14 Jane Fonda 4 7 6 1 8 2 9 3 5 4 6 1 7 8 2
O Z E E R O T IJ
S K A P
beurtelings suggesties voor de dagelijkse dis. P L A T E A U M D E MO
5 8 3 7 9 4 1 2 6 5 7 8 4 3 9
T G E M S I O N A S O ARBEIDSVREUGDE 2 6 4 8 3 1 5 9 7 8 2 6 3 1 4
I T E R M A N I A K J L
C R E C U F R A A I S
7 3 8 5 2 9 6 1 4 7 3 9 8 2 5
A Z IJ N S T O E M P E N 9 1 5 6 4 7 2 8 3 1 4 5 6 9 7

Volkskeuken Puzzels
PAY-UUN HIU KRUISWOORD Nr 1171

HORIZONTAAL 1 2 3 4 5 6 7 8
3 Arabische vorst 6 meetkundige term
9 ongevuld 11 Turkse bevelhebber

Meesterlijke sojasaus
9 10 11
12 beslissingswedstrijd 14 klein hapje
vooraf 16 vierkante zuil 17 strijkinstru- 12 13 14 15
ment 19 hoogste punt 20 verwoestende
ramp 23 meisje 25 landelijk 26 kwetsuur 16 17 18 19
28 land in Afrika 29 gebladerte 32 langs
Gemarineerde tempé met bladgroenten 35 schip 37 adellijk landhuis 38 zeer jong
20 21 22
Hoofdgerecht voor 2 personen 39 benodigdheden 40 plaats in Zwitserland
41 speelgoed 42 groente 43 mogelijkheid
23 24 25
44 huidverharding.

G
oede voornemens? Voor je 275 ml. Is die dat waard? Ach, zie
VERTICAAL 26 27
het weet, zit je tot over je het maar alsof je jezelf en dege-
oren in iets wat je van te nen die mee-eten trakteert op 1 zonder te wachten 2 ten derde 4 kaas-
jeskruid 5 werkgebied 6 onbedekt 28 29 30 31
voren niet had kunnen beden- een aantal luxe etentjes. En lek-
7 metalen staaf 8 gerecht 10 helemaal niet
ken. Sojasaus bijvoorbeeld. Een ker is het absoluut. Bakker ge- 32 33 34
13 klimaatregeling 15 muziekstuk 18 plek
jaar of zeven geleden besloot bruikt de saus in ovenschotels 21 gulden 22 etenswaar 24 Jamaicaanse
kookschrijver en journalist met gegrilde groenten. Ik mari- muziek 26 elektrische eenheid 27 pelsdier 35 36 37 38
Alexander Bakker (Reizen in neerde er tempé mee, voor in 29 scheepszijde 30 daarna 31 leuning van
Azië, koken in Nederland, 2002, een simpele groenteroerbak. Met een hekwerk 33 Amerikaanse goudmunt 39 40
alleen antiquarisch verkrijg- gewone sojasaus kan het natuur- 34 vestigingsplaats 35 opgeld 36 lattenkist
baar) holistisch te gaan leven. lijk ook. 37 webpagina. 41 42
Dat was geen besluit van
31 december op 1 januari, het Snijd de tempé in dunne plakjes, 43 44
was een glijdend proces, vertelt doe ze in een kom en vermeng
hij. Dat had ook grote conse- ze met de sojasaus en rijstwijn.
quenties in de keuken, die vooral Laat enkele uren of een nachtje
hadden te maken marineren. Snijd de
met de integriteit bladgroenten in
van voedsel. Een van reepjes, was en laat
de weinige smaak- uitlekken. Verhit 250
makers die aan zijn ml olie in de wok en
idealen voldeed, was
natuurlijk gebrou-
frituur de tempé in
kleine porties. Laat
KAKURO Nr 290

wen sojasaus. uitlekken op een


Dat bracht hem bij bord met keukenpa- Van elk in te
de Japanse gebrui- pier. Giet de olie uit vullen getal is
ken en kennis over het fermente- de wok, veeg hem schoon met de som van de 17 28 5 18 17 7 33 17 24
ren en brouwen van sojabonen. wat keukenpapier en zet hem cijfers gelijk aan 39 24
Echt ambachtelijk bereide soja- weer op hoog vuur. Verhit een het getal in het
saus staat of valt bij de koji, de klein scheutje olie en fruit gem- grijze vakje. 17
starter waarmee de fermentatie ber, knoflook en lente-ui. Voeg Elk getal boven 24 30
een diagonale lijn
van de sojabonen in gang wordt de shiitakes toe, roerbak ze mee
heeft betrekking 16 13
gezet. Daarvoor heb je in Japan en laat ze iets slinken. Voeg nog op de horizontaal
kojimeesters, oude mannen die wat sojasaus en rijstwijn toe plus 24 3 34
in te vullen
de familietraditie van generaties de bladgroenten en schep goed cijfers.
met zich meedragen. om. Schep dan de tempé door Een getal onder 27 32
Bakker vond ze in Kioto, waar- het gerecht. Bind eventueel met een diagonale 23 10
uit hij sindsdien de sojasauzen ½ eetl. aangelengde maizena. lijn is de som
voor zijn bedrijf Flair for Favor Serveer met rijst of (rijst)noe- van de cijfers die 11 20 25 17
importeert. Zoals een saus ge- dels. verticaal moeten 13 30
rookt op drie houtsoorten: 37 worden ingevuld.
De 0 wordt
euro (excl. verzendkosten) voor volkskeuken@volkskrant.nl 15 14 20 14
niet gebruikt
en een getal
21 7 24
INGREDIËNTEN bevat uitsluitend
verschillende 3 10
150 g tempé in dunne 250 ml zonnebloemolie cijfers. Unieke 30 37
schijfjes stukje gember, geschild en combinaties
3 + 1 à 2 eetl. sojasaus fijngehakt zijn bv.: 17=8+9;
(gerookte of lichte) 1 teentje knoflook, fijngehakt 24=7+8+9 24 23
2 + 1 à 2 eetl. rijstwijn 3 lente-uien in schuine ringen
ca. 300 g bladgroenten 100 g shiitake in reepjes
(paksoi, spinazie, andijvie) ½-1 eetl. maizena (ev.)

Advertentie
SUDOKU Light Nr 1405 Heavy Nr 1406

3 8 5 9 4 5
7 6 2 4 9 2 6

Pinguinradio presenteert: 4 6 3 5 7 9
Volkskrant Radio 9 7 2
4 5 8 3 1 2 8 3
6 6 1
9 1 5 1 3 7
De beste muziek van de maand
volgens de Volkskrantredactie 1 3 5 2 8 5 9
volkskrant.nl/volkskrantradio 8 6 4 1 9 7
Plaats een cijfer van 1 tot en met 9 in een leeg vakje zodat op elke rij, in elke kolom en in elk blok van 3 bij 3, die cijfers één keer
voorkomen.
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 11

Colofon Weer
TEMPERATUUR MORGEN KANS OP STORM
Directeur / Uitgever Vandaag zijn er eerst perioden met dag. Nadat het regengebied ’s och-
Erik Roddenhof 4°
-3° zon en bijna overal blijft het droog. tends naar Duitsland is weggetrok-
Redactie Zonnig 0° 35°
Vanmiddag neemt de bewolking ken, wisselen wolken, zon en een
Telefoon: 020 – 562 92 22
Telefax: 020 – 562 6289 30° toe, maar pas tegen de avond gaat enkele bui elkaar af. ’s Middags is het
redactie@volkskrant.nl het vanuit het zuidwesten en westen 7 tot 9 graden. De wind neemt over-
Opklaringen
Verantwoordelijk uitgever voor België 4° 25° ook regenen. Het wordt ’s middags dag gestaag in kracht toe; boven
Jan Vorstenbosch, 7 graden. land tot 5 of 6 Bft en in de kustregio
Lanestraat 38, 3090 Overijse 20°
6° 2° De wind komt eerst uit het zuidwes- tot stormachtig, 8 Bft. Daarbij zijn
Bewolkt
Abonneren 3° ten en draait later naar het zuiden. zware windstoten mogelijk tot
Via www.volkskrant.nl/abonneren kunt u di- 15°
rect gebruik maken van één van onze aanbie- 12° Het waait matig tot vrij krachtig, 90 km per uur.
dingen. Of neem telefonisch contact op met Buien 10° 7° 3 tot 5 Bft. In de avonduren neemt In de loop van de middag maken de
onze Klantenservice voor een passend aan- 10°
7° 4° de wind langs de westkust toe tot 7 kop van Noord-Holland en de
bod.
5° 5° Bft en regent het overal. noordkust kans op een westerstorm,
Klantenservice Regen 8° Komende nacht volgt een tweede 9 Bft, met zware windstoten tot
Wilt u een nieuw abonnement, een vakan-
0° regengebied. Tussen de regenzones rond 105 km per uur. Het zal in het
tie/verhuizing doorgeven, uw abonnement 7°
beëindigen of heeft u een andere vraag? in bevindt zich zeer zachte lucht. noorden dan ook vaker regenen. In
Neem dan contact op met onze Klantenser- Mist 14° 7° -5° Hierdoor loopt de temperatuur van- de loop van de avond neemt de
vice via 088 – 0561 561, bereikbaar van 15°
maandag t/m vrijdag van 8.00 – 17.00 uur. Of 19° nacht op naar 9 tot 12 graden. Die wind weer af.
geef uw wijzigingen online door via -10° waarden worden morgen overdag Michiel Severin
www.volkskrant.nl/service. Onweer 17° 16° 17° niet meer bereikt.
14° -15°
Bezorgservice Woensdag wordt een onstuimige
De krant wordt maandag t/m vrijdag voor 19° 16° -20°
7.00 uur bezorgd. Op zaterdag wordt de Sneeuw
krant voor 7.30 uur bezorgd. Heeft u een mel-
ding over de bezorging? U heeft de mogelijk- -25°
heid om 24 uur per dag online uw melding
over de bezorging door te geven via volks- Hagel
19° weer plaza TWITTER
@WEERPLAZA
krant.nl/bezorging of telefonisch via 088 -
0561 555. De Bezorgservice is bereikbaar
van maandag t/m vrijdag tussen 8.00 - 17.00
uur en zaterdag van 8.00-13.00 uur. NEERSLAG VOORUITZICHT W E R E L D
Abonnementsvoorwaarden L L L VANDAAG MORGEN VANDAAG MORGEN
Op alle abonnementen zijn onze Abonne- Neerslag- weertype °C weertype °C weertype °C weertype °C
verwachting Amsterdam regenbui 7° onweer 8° Nice zonnig 15° bewolkt 18°
mentsvoorwaarden van toepassing. Deze
komende Arnhem regenbui 7° regenbui 8° Oslo bewolkt -3° sneeuw 0°
kunt u nalezen via www.volkskrant.nl/abon- 0-5
nementsvoorwaarden of telefonisch opvra- 24 uur
98
H mm
Enschede
Groningen
regenbui
regenbui


regenbui
veel wind


Parijs
Praag
bewolkt
bewolkt


onweer
regen
13°

gen via 088 – 0561 561. 5
Leeuwarden regenbui 7° onweer 8° Reijkjavik bewolkt 0° bewolkt -3°
Advertenties Lelystad regenbui 7° regenbui 8° Rome bewolkt 14° zonnig 13°
Wilt u in de Volkskrant adverteren neem dan Hogedruk- 0 Maastricht neerslag 7° regen 9° Stockholm bewolkt 4° regenbui 4°
99
telefonisch contact op via 088 - 5722 888 of gebied Middelburg regenbui 8° regenbui 9° Warschau bewolkt 5° regenbui 4°
ga naar www.persgroepadvertising.nl Den Haag regenbui 7° onweer 9° Wenen bewolkt 7° regenbui 7°
Den Bosch regenbui 7° onweer 9° Wereld
Auteursrechten 5-10 Utrecht regenbui 7° regenbui 9° Curacao onweer 29° regenbui 29°
Alle auteursrechten en databankrechten ten 1015 mm Zwolle regenbui 7° regen 8° Lima bewolkt 25° bewolkt 25°
Lagedruk- Europa Los Angeles bewolkt 23° bewolkt 24°
aanzien van de inhoud van deze uitgave wor- gebied 10
10 Athene zonnig 16° bewolkt 14° Mexico stad zonnig 20° zonnig 18°
den uitdrukkelijk voorbehouden. Deze rech-
ten berusten bij de Volkskrant, c.q. de desbe- Barcelona bewolkt 17° bewolkt 19° Miami neerslag 21° zonnig 21°
trefende makers. Belgrado regen 7° zonnig 7° New York zonnig -4° zonnig -3°
L Berlijn regen 6° regen 8° Paramaribo regenbui 28° zonnig 30°
Wet Bescherming Persoonsgegevens Boedapest neerslag 7° regenbui 6° Vancouver bewolkt 8° zonnig 8°
De Volkskrant is een onderdeel van De Pers- Bordeaux regen 14° neerslag 15° Washington zonnig -3° bewolkt 0°
Warmtefront 10-15 Brussel regenbui 7° regenbui 11° Bangkok bewolkt 33° bewolkt 33°
groep Nederland. De Persgroep legt abon-
neegegevens vast voor de uitvoering van de mm Cyprus zonnig 20° regenbui 20° Beijing bewolkt 3° zonnig 1°
(abonnements)overeenkomst. Deze gege- Dublin regen 12° bewolkt 8° Delhi zonnig 22° zonnig 22°
vens kunnen gebruikt worden om u te infor- Frankfurt neerslag 7° regen 12° Dubai zonnig 24° zonnig 24°
meren over relevante diensten en producten Geneve regenbui 5° regenbui 11° Jakarta bewolkt 36° bewolkt 35°
van de Volkskrant en onderdelen van de Koufront Helsinki neerslag 4° neerslag 4° Seoul zonnig 1° zonnig -1°
Persgroep. Indien u op deze informatie geen Istanbul bewolkt 15° regenbui 12° Singapore onweer 25° onweer 30°
prijs stelt kunt u telefonisch contact opne- Kopenhagen bewolkt 6° regen 6° Sydney onweer 28° bewolkt 24°
men met onze Klantenservice via 088 – >15 Lissabon zonnig 17° bewolkt 18° Tel Aviv neerslag 16° zonnig 18°
0561 561 of ga naar servicevragen op Luchtdruk mm Londen neerslag 10° onweer 9° Tokyo zonnig 10° zonnig 8°
www.volkskrant.nl/service. Hectopascal Madrid zonnig 15° bewolkt 17° Cairo zonnig 19° zonnig 19°
30
10

Malaga zonnig 21° zonnig 21° Casablanca zonnig 19° zonnig 19°
Milaan zonnig 11° onweer 7° Kaapstad zonnig 23° zonnig 31°
Moskou bewolkt 2° bewolkt 1° Nairobi onweer 29° onweer 27°

VOORUITZICHT N E D E R L A N D ADVERTENTIE

HOOGWATERSTAND DI WO DO VR ZA ZO MA
Delfzijl: ---- ---- cm
11:55 163 cm
Den Helder: 07:40 70 cm Weer
20:07 72 cm
Harlingen: 09:46 114 cm
22:00 118 cm Dag- en nacht- 7° 5° 9° 7° 8° 6° 8° 5° 6° 3° 4° 2° 3° 0°
HvH: 02:22 137 cm temperatuur
14:41 145 cm
IJmuiden: 03:21 122 cm
15:37 129 cm
Neerslagkans 70% 90% 50% 60% 30% 60% 10%
Rotterdam: 03:28 150 cm
15:47 157 cm
Vlissingen: 01:36 252 cm Zonkans 30% 50% 30% 30% 30% 40% 50%
13:53 263 cm
ZON- EN MAANSTAND Windkracht
Zon op: 08:46 Zon onder: 16:39 en -richting ZW 4 W 6 W 4 ZW 4 Z 3 NO 4 NO 3 dagelijks tot 23:00 uur 088-0331509
Maan op: 17:29 Maan onder: 08:46

VERKEER SIGMUND PETER DE WIT


Vanwege de kerstvakantie is het op de
wegen relatief rustig. Een enkel incident
daargelaten zullen er over het algemeen
nauwelijks files zijn.

Spits vandaag
Ochtend
Avond
Spits morgen
Ochtend
Avond
geen gemiddeld zeer zwaar
Live alle files: www.verkeerplaza.nl
DE VOLKSKRANT
12 DINSDAG 2 JANUARI 2018

STAMGASTEN Kort proza in o.a.verhaal- en dichtvorm


door Marc van der Holst

Zaterdagavond zit ‘onze sportman Freek’ (68) met ‘dikke Frank’, ‘Toon-
tje Vis de fietser’ en ‘cowboy Polleke’ in het Eindhovense café De Gouden Open huis
Bal, waar kastelein Wim voor bijna iedere vaste gast een bijnaam heeft.
hloë heeft googly eyes op haar oogleden

F
reek: ‘We zitten iedere zaterdag-
namiddag met een vast clubje
rond de grote tafel. De meesten
nog kon. Nu wandel ik alleen nog.
‘Aan het hardlopen heb ik veel ge-
had. Ik werkte in de automatisering,
C geplakt. Ze loopt door de woonkamer en botst
overal tegenaan. Ze zit onder de blauwe plekken.

zijn al naar huis. We zijn heel verschil- zat de hele dag op kantoor, druk met Simeon schrijft sonnettenkransen in de
lende types, maar dat is net het leuke. problemen op softwaregebied. Soms studeerkamer. Hij kijkt er getormenteerd bij.
We houden van een biertje en we zijn zat ik helemaal vast met zo’n pro- Iemand zou hem eens door zijn knieschijven
makkelijke mensen, dat hebben we bleem en was het na anderhalf uur moeten schieten.
gemeen. Natuurlijk zijn er weleens lopen door de bossen ineens helder:
meningsverschillen, maar het ont- verrek, ik moet het heel anders bena- Raymond zit met zijn laptop op schoot op de bank
aardt nooit in scheldpartijen. Ik hoef deren. Hardlopen hielp mij om uit de en logt in op Live Jasmine. Maar genoeg over
mijn mening niet door te douwen. kop te geraken en het bleek een feno- Raymond.
‘Wimke noemt mij de sportman menale uitlaatklep toen mijn lieve
omdat ik jarenlang halve en hele ma- vrouw vijftien jaar geleden overleed. Ik leg mijn verrekijker neer en denk over dit alles
rathons heb gelopen en nog steeds ‘Inmiddels ben ik al een paar jaar na.
betrokken ben bij de hardloopvereni- met pensioen. Een keer of vijf per jaar
ging. New York, Berlijn, Rotterdam, ga ik twee weken naar Spanje. Daar, Op tv voert een kraai wormen aan een verweesd
alle grote evenementen heb ik gehad. vlak onder Málaga, ga ik iedere dag 40 kilometer, en om de twee uur dui- uilenjong.
Drie jaar geleden was het afgelopen wandelen. Ik doe het puur voor mijn ken we een gezellige kroeg in voor een
met het lopen. Op een gegeven mo- lol. ‘Jullie wandelen niet, jullie zijn een potje bier. Elk jaar komen Wimke en Op Venus regent het zwavelzuur. De druppels
ment kreeg ik een hernia, daarna ging wandelende zuipclub’, zeggen men- zijn vriendin mij op de woensdagmid- verdampen voor ze de grond raken.
het van het ene malheur naar het sen over het groepje waarmee ik al dag binnenhalen. Zodra ik ze zie, klim
andere. Dan wilde ik te snel, en bats, twaalf jaar de Nijmeegse Vierdaagse ik over het hek langs het parcours, Er is niets dat mij ontgaat.
daar klapte weer iets. Zo werkte het uitloop. De Vierdaagse lopen vinden gaan we wat drinken en om tien voor
niet. Ik had geen zin meer om te gaan veel mensen zwaar, maar geloof mij: vijf zeg ik net op tijd: ‘Jongens, ik moet
lopen, puur om te laten zien dat ik het niet zoals wij het doen. Wij lopen de nog wel even naar de finish lopen’.’

Wat ze verzinnen, in de
DAGBOEK
Het nieuwe eten

voedselindustrie! Bijna betrapt met belastende brieven Bij de grens had Sert gevraagd
van Mata Hari. of hij niets compromitterends bij
ezond ijs’ is zeg zich had. Welnee, niets, hij had

‘G maar echt een din-


getje. In het vries-
vak staan allerhande bekers
Parijs, 2 januari 1926
Ontbijt bij Misia Sert met Poulenc,
Jean en Valentine Victor-Hugo en
nooit iets compromitterends op
zak. Nou, kijk nog eens goed, of je
niets in je zakken hebt. Ach, alleen
uit te dragen dat je ze bij ge- de pianiste Marcelle Meyer. We een paar oude brieven. Wat voor
legenheid gerust tot op de bo- aten in het hotel beneden en brieven dan? Diaghilev haalde een
dem kunt leeglepelen zonder zaten daarna in Misia’s kooitje heel pak tevoorschijn, waaronder
buitengewoon bol te worden van zilverbrokaat op de zevende twee brieven van Mata Hari. Mata
– echt iets voor het type dat etage. Poulenc is een stevige, Hari was net gearresteerd wegens
zich elke 1 januari halfslach- Vanilla en Colombian Choco- vrucht met een natuurlijke brede boerenjongen, nogal zwijg- spionage. Ze hadden maar net tijd
tig voorneemt om wat aan de late and Hazelnut. Volgens karamelachtige smaak’, zaam, maar wel sympathiek. om ze te vernietigen.
bolheid te doen. Na Koupe hen is Oppo ‘decadent’, maar zeggen Charlie en Harry. Het gesprek ging vooral over be- Cocteaus gedicht over Radiguet
(‘the perfect after gym snack’) bevat het ‘toch minder suiker Karamelachtig is inderdaad kenden, Diaghilev, Cocteau, Radi- werd neergesabeld. Misia: er klopt
is daar nu Oppo. Oppo? Een en calorieën’ dan vergelijk- het juiste woord; Salted Coffee guet. Misia vertelde, toen ik het niets van dat de kleine Radiguet
afkorting van ‘opposites’, bare ijsco’s. De anno 2018 een had ook gekund. Verder ad- had over het wonder en de weder- onder de ogen van Cocteau is ge-
lezen we op de website. tikje achterhaalde extremen viseren we Charlie en Harry opstanding van het Russische bal- storven. Integendeel, hij is moe-
‘Tegenpolen trekken elkaar in kwestie zijn ‘gezond’ en om de Van Dale er even bij te let, hoe slecht het Diaghilev in de derziel alleen gestorven, uit angst
aan’, schrijven ene Charlie en ‘genieten’. pakken en te kijken bij ‘deca- oorlog was vergaan. In Spanje was voor besmetting kwam niemand
ene Harry op de verpakking De gezouten-karamel- dent’. Daar staat ‘in verval’ en hij bijna van de honger omgeko- hem opzoeken.
van hun roomijsuitvinding, variant bevat 38 calorieën per ‘zeer verfijnd, maar zonder men. Het had maanden geduurd
verkrijgbaar in de smaken bolletje. ‘De held in dit ver- innerlijke kracht’. Hmm. voor hij van de Franse regering Harry graaf Kessler (1868-1937),
Salted Caramel, Madagascan haal is lucuma, een Peruaanse Cijfer: 7 een inreisvisum kreeg. Uiteinde- Duitse mecenas en diplomaat.
lijk had Sert hem kunnen ophalen Ingekort fragment uit Tagebücher
uit Barcelona. 1918-1937. Insel Verlag, 1961.

Ook fan? didu@volkskrant.nl Kantoor: Van den Berg, Heesakkers


WiBra

G
oede voornemens heb ik dat hij in je gezicht uitspuugt, als een roltoeter mag beslissen naar wélk goed doel je statiegeld
gelukkig nooit gemaakt, op een kinderfeestje. gaat; kanker, aids, honger, de Stofzuigerzak-
maar dit jaar bekroop mij Of je er nu tien flessen of honderd in stopt, lozenkrant of intersectioneel feminisme?
toch de vage, vrijblij- meer dan 2 euro 65 krijg je nooit. Het doet er ook Nou, dat was nog eens écht slim bedacht van
vende gedachte om voort- niet toe, want je vergeet dat bonnetje tóch bij de me, zie je wel, positief denken was zo kwaad nog
aan misschien wat min- kassa te verzilveren, dat is een ijzeren wet. niet. Ik hielp de laatste colafles met een speels
der somber aan te kijken Daarom ben ik ook zo blij met de vondst van de stompje de eeuwige gazeusevelden in, en
tegen het leven in het algemeen en de mensheid Dierenbescherming: die lui hebben een collecte- wachtte daarna tevreden peinzend op het bon-
in het bijzonder. Ik hield dit wijselijk voor me- bus naast de statiegeldmachine gezet, waar je netje. Ja, een uitstekend idee, dat keuzemenu, en
zelf: goede voornemens zijn op zich al behoor- dat bonnetje in kunt gooien; zij strijken dan dat wie zou ik nu eens benaderen om dat ten uitvoer
lijk obsceen, maar als een ánder je daar ook nog geld op, zodat ze de hele dag zieke vogeltjes kun- te brengen? Misschien...
eens aan gaat houden, dan zit er weinig anders nen aaien zonder zelf om te komen van de hon- ‘ZEG, MEID, WAT KIJK JE SJACHERIJNIG!’
Sylvia W op dan alle leven op de planeet uit te roeien met ger. schreeuwde iemand keihard in mijn oor. Ge-
itteman
een vlammenwerper. Een uitstekende gang van zaken, dus mijn schrokken keek ik in het veel te frisse smoelwerk
Vervuld van deze positieve grondhouding bonnetje gooi ik altijd in die bus. Maar eigenlijk van zo’n toffe ras-Amsterdammer. ‘IS ER IEMAND
toog ik naar de supermarkt met een tas vol lege kon het nóg beter, bedacht ik terwijl ik voor de DOOD OFZO? DOE EENS EFFE LACHEN, HET ZON-
flessen. De statiegeldmachine is leuk; dat gezel- zoveelste keer met die flessen bezig was; NETJE SCHIJNT!’
lige tunneltje dat de flessen gretig uit je handen waarom dat omslachtige gedoe met dat bon- Een vlammenwerper, dus toch.
hapt, die éne fles die hij ook na herhaaldelijk netje? Waarom niet gewoon een knop op die De héle planeet.
duwen niet blijkt te lusten zonder wroeging in machine die mijn statiegeld direct overmaakt

Bonnetje de belendende vuilnisbak gooien, de knusse


cafélucht van oud bier, en tot slot dat bonnetje
op de rekening van de Dierenbescherming? Of,
nóg briljanter: een keuzemenu, waarin je zelf s.witteman@volkskrant.nl
Sport Baanwielrenner Theo Bos (34) wil
tien jaar na zijn laatste wereldtitel
bewijzen dat hij nog meetelt. P10

DE VOLKSKRANT DINSDAG 2 JANUARI 2018

Stefan De Vrij
speelt de
beste spits
van Italië
volledig uit
de wedstrijd
Foto Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

TRANSFER OP
HANDEN? P5

Mama Serena
Williams (36)
maakt
rentree,
maar moet
flink wennen
AUSTRALIAN OPEN
ONZEKER P11

De bibbers bedwongen
Kjeld Nuis greep tweemaal naast een olympisch startbewijs.
Hij kon de stress niet aan. Maar in februari debuteert hij als
titelfavoriet op de 1.000 en 1.500 meter in Pyeongchang. p2
DE VOLKSKRANT
2 DINSDAG 2 JANUARI 2018

Sport

Debutanten en dertigers moeten het


Het olympisch kwalificatietoernooi voor schaatsers leverde verrassende trends op. Er gaan acht debutanten
naar Pyeongchang, acht 30-plussers en tien verschillende coaches. Er dreigt, traditiegetrouw, een kort geding.
Door Erik van Lakerveld Foto’s Klaas Jan van der Weij

NAAR DE
WINTER-
SPELEN

mannen
n 500 meter
Ronald Mulder
Kai Verbij
Jan Smeekens

n 1.000 meter
Kjeld Nuis
Koen Verweij
Kai Verbij

n 1.500 meter
Kjeld Nuis
Koen Verweij
Patrick Roest

n 5.000 meter
Sven Kramer
Bob de Vries
Jan Blokhuijsen

n 10.000 meter
Sven Kramer
Jorrit Bergsma

n Ploegachter-
volging
Sven Kramer
Jan Blokhuijsen
Koen Verweij

n Massastart
Sven Kramer
Koen Verweij

vrouwen Verliezers en winnaars bij het olympisch kwalificatietoernooi in Thialf: Jorien ter Mors (links) en Antoinette de Jong tijdens op de 1.500 meter. Beiden wisten zich o

n 500 meter
Anice Das
Jorien ter Mors Kjeld Nuis: debutant en topfavoriet Veel dertigers in de olympische ploeg
Marrit Leenstra

K H
n 1.000 meter jeld Nuis gaat voor het eerst de nervositeit in onstuimige golven et olympisch kwalificatie- hoe het mis kan gaan. Na de Spelen van
Jorien ter Mors naar de Winterspelen. Als twee- komt opzetten. toernooi heeft een onge- Vancouver was hij een jaar uitgescha-
Marrit Leenstra voudig wereldkampioen en Soms doet hij dat met ademhalings- woon oude ploeg opgele- keld door een zenuwblessure aan zijn
Ireen Wüst tweevoudig afstandswinnaar oefeningen. Soms ook anders, zoals voor verd. In Thialf plaatsten bovenbeen.
van het olympisch kwalificatietoernooi de 1.500 meter die hij zaterdag nipt won maar liefst acht 30-plus-schaatsers Ook Wüst kende tegenslagen in haar
n 1.500 meter zal hij bij zijn debuut meteen een van de van zijn Nederlandse en olympische zich, een record. Ter vergelijking: vier loopbaan. Ze raakte na de Spelen van
Ireen Wüst titelfavorieten zijn op de 1.000 en 1.500 rivaal Koen Verweij. ‘Het was killing. Ik jaar geleden gingen er met Mark 2006 overtraind, stak na Sotsji veel
Marrit Leenstra meter. Hij heeft zijn imago van zenuw- heb met oogkleppen op geleefd. Als ik Tuitert, Stefan Groothuis, Bob de Jong energie in een eigen ploeg en kreeg
Lotte van Beek pees van zich afgeschud. zenuwachtig was, ging ik even bellen en Carien Kleibeuker vier 30-plussers deze winter te kampen met een lastige
De 28-jarige pupil van Jac Orie is de met thuis.’ mee. buikspierblessure. Telkens trekt ze
n 3.000 meter meest in het oog springende van de acht Het leverde Nuis in Thialf de beste rit- De vaandeldragers onder de vetera- zichzelf uit het moeras omhoog. Vorige
Antoinette de Jong olympische debutanten in de Neder- ten uit zijn loopbaan op. ‘Ik had fucking nen zijn Sven Kramer en Ireen Wüst. week was haar niveau hoog genoeg
Ireen Wüst landse schaatsploeg (de andere zeven vleugels. Het ging als vanzelf’, zei hij Niet dat zij als 31-jarigen het oudste zijn voor deelname aan haar vierde Winter-
Carlijn Achtereekte zijn: Kai Verbij, Patrick Roest, Bob de over het rechtstreekse duel met Verweij. (dat is de 33-jarige Bob de Vries), maar spelen: ze won zelfs de 1.500 meter.
Vries, Anice Das, Esmée Visser, Irene Hij bleef hem 0,06 seconden voor op het zij hebben veruit de meeste olympi- Het hoge aantal dertigers in de olym-
n 5.000 meter Schouten, Carlijn Achtereekte). Die sta- koningsnummer: 1.43,48 om 1.43,54. Het sche ervaring. Beiden gaan op voor hun pische equipe (Jan Smeekens (30),
Annouk vd Weijden tus van nieuwkomer past hem eigenlijk succes in Thialf was een opluchting na vierde Winterspelen op rij. Ze komen Ronald Mulder (31), Annouk van der
Esmee Visser niet. een moeizame seizoensstart waarin allebei op vier afstanden uit. Weijden (31), Jorrit Bergsma (31), Anice
Nuis is al jaren een van de beste mid- griep hem parten speelde en oude onze- De hoge leeftijden zijn opvallend. Das (32) en Bob de Vries (33)) is het ge-
n Ploegachter- delange-afstandsrijders ter wereld. Hij kerheden weer de kop opstaken. ‘Ik had Wie in het schaatsen geen twintiger volg van de professionele schaatsploe-
volging was in 2010 en 2014 al heel dicht bij een geen platte prijs gepakt en toch ver- meer is, gold altijd als een halve gen. De laatste jaren is de groep schaat-
Ireen Wüst olympisch startbewijs. De eerste keer wacht iedereen dat ik er hier met twee bejaarde. Atje Keulen-Deelstra werd in sers die een salaris verdient op de ijs-
Antoinette de Jong werd hij gedwarsboomd door het selec- tickets vandoor ga. Er valt nu heel wat de jaren zeventig als 32-jarige gewei- baan onveranderd groot. Het is voor
Marrit Leenstra tiesysteem. Vier jaar later miste hij door van me af.’ gerd in de kernploeg: te oud. Schaatsers velen gemakkelijker een carrière bui-
ziekte en pech de Spelen. Ook speelde Nuis beseft dat hij in Zuid-Korea op- zouden op hun best zijn rond hun 28ste ten de sport uit te stellen. Ook subtop-
n Massastart zijn gebrek aan stressbestendigheid een nieuw moet bewijzen dat hij de span- levensjaar. Die ‘wet’ wordt door de hui- pers kunnen leven van hun sport, laat-
Irene Schouten rol. ning aan kan. Hij gelooft in zijn aanpak, dige olympische selectie gelogenstraft. bloeiers krijgen de kans om hun olym-
Annouk vd Weijden Nuis dreigde een eeuwige belofte te nu nog meer dan een week geleden. ‘Zo Het is niet eenvoudig een lichaam pische dromen te blijven najagen.
blijven. Dat wilde hij niet en dus zocht gaat het steeds. Eerst zeiden ze dat ik de vier olympiades in topconditie te hou- Dat geldt bij uitstek voor Bob de Vries
hij anderhalf jaar geleden hulp. De trai- snelste was, maar nog nooit wereld- den, weet Kramer. ‘Het is soms gemak- en Anice Das. Zij hebben als schaatsers
ningsbegeleiding van Orie alleen was kampioen was geworden. Daarna dat ik kelijker om iets stuk te maken dan om nooit dikke salarissen ontvangen,
niet genoeg, hij ging met een sportpsy- de snelste was, maar nog nooit op de het heel te houden. En het is gemakke- maar wel genoeg om niet naar een full-
choloog in zee. Sindsdien heeft hij ge- Spelen was geweest. Nu zal het weer zo lijker om aan de top te komen dan er te timejob buiten de schaatssport te hoe-
leerd een zekere kalmte te bewaren als zijn.’ blijven.’ De Fries heeft meegemaakt ven uitkijken.
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 3
Sport

gaan doen Ligtlee is


voorlopig
te zwaar
voor WK
Rob Gollin
Alkmaar

Ineens, bijna uit het niets, komen


er tranen. Olympisch kampioen
Elis Ligtlee (23) heeft zojuist op het
NK baanwielrennen in Alkmaar
een kleurloze finale op de keirin
gereden, het onderdeel waarop ze
goud pakte in Rio de Janeiro.

Ze hoort voor de camera van de NOS


dat bondscoach Bill Huck haar toch
heeft aangewezen voor deelname aan
de wereldbekerwedstrijd over drie we-
ken in Minsk. Dat had ze toch liever van
hemzelf vernomen – het botert kenne-
lijk nog niet met de in september aan-
getreden trainer. Geëmotioneerd te-
gen de verslaggever: ‘Waarom zegt hij
dat eerst tegen jou en niet tegen mij?’
De plotselinge waterlanders na een
misverstand over een kennisgeving
tekenen vooral haar nog wat wankele
gemoedstoestand. Ligtlee probeert
zich in de selectie te vechten voor de
WK in Apeldoorn eind februari, na een
voor haar grauwe periode. Een langsle-
pende knieblessure, relatieperikelen –
inmiddels weer voorbij – en het vertrek
van Hucks voorganger, de door haar op
een voetstuk geplaatste René Wolff,
leidden tot een na-olympisch jaar vol
frustraties. Het nieuwe bestaan als be-
kende topsporter maakte het er niet
gemakkelijker op.
Ze moest lang vanaf de zijlijn toezien
hoe anderen geregeld het podium be-
klommen. ‘Ik wil gewoon weer die su-
persterke Elis zijn.’ Ze weet dat het nog
niet zover is. Op de keirinfinale in Alk-
maar werd ze vijfde. Ze startte direct
achter de derny, die op dit onderdeel
na enkele ronden de baan verlaat,
waarna de renners het uitvechten. ‘Ik
kon die koppositie niet vasthouden.
Daarna liet ik het lopen. Natuurlijk
op deze afstand niet te plaatsen voor de Winterspelen... ...Anice Das (links) plaatste zich wel op de 500 meter, Lotte van Beek op de 1.500 meter. baal ik daarvan.’ Maar tegelijkertijd
stelt ze vast dat de tijden beter worden
. ‘Het gaat stapje voor stapje vooruit.’
Tien coaches naar Pyeongchang Krol zint op kort geding De vraag is of coach Huck dezelfde
perceptie en het geduld heeft. Hij laat
weinig ruimte voor misverstanden:
Minsk is haar laatste kans. Als daar de

M T
aar liefst tien verschil- hofleverancier van de olympische homas Krol plaatste zich lijk en overzichtelijker te maken. resultaten uitblijven, ontbreekt ze
lende trainers vierden tij- ploeg bevestigt Orie zijn leidende po- via een derde plaats op de Mocht Verbij niet op tijd her- straks op de WK. Hij wijst erop dat Lau-
dens het olympisch kwali- sitie binnen het Nederlandse schaat- 1.000 meter formeel voor steld zijn van zijn blessure, dan rine van Riessen en Shanne Braspen-
ficatietoernooi dat een of sen. Hij heeft geprofiteerd van de de Winterspelen, maar mag Otterspeer rijden. Die kan nincx de gewenste resultaten wel heb-
meerdere van hun schaatsers naar de ruimte die ontstond toen vier jaar ge- de schaatsbond besloot zijn beide sprintafstanden goed rij- ben gereden. Zijn analyse concentreert
Winterspelen mogen. Dat is een re- leden TVM zich uit het schaatsen te- startbewijs toe te wijzen aan Kai den: hij was afgelopen week zich op één ingrediënt. ‘Je hebt haar
cord. Jac Orie is, geheel in lijn met zijn rugtrok. Met deze sponsor en coach Verbij. Die kon wegens een bles- vierde op de 500 en 1.000 meter. toch gezien op de baan? Ze is te zwaar.
overvolle erelijst, de succesvolste Gerard Kemkers verdween een be- sure zijn ongewone klasse op de Als Verbij vanwege zijn blessure Met dit gewicht is het onmogelijk om
coach. Vijf van zijn pupillen gaan naar langrijke ploeg uit de sport. sprintafstand niet aantonen: bij afzegt voor de 500 en 1.000 me- resultaten van wereldklasse te rijden.’
Pyeongchang. Vier andere coaches Orie greep het uiteenvallen van de wereldbekerwedstrijden bleek ter, heeft hij volgens de KNSB Ligtlee was volgens hem ook te
sturen twee of meer pupillen. Vijf coa- ploeg aan om zijn eigen team uit te hij deze winter gemiddeld de meer kans op een medaille dan zwaar toen ze in Rio won. ‘Ze had geluk,
ches hebben maar één schaatser bij te breiden. Van voornamelijk een sprint- beste van de wereld. Krol. Die is vooral een 1.500-me- toen. Iedereen wachtte maar en misre-
staan. ploeg groeide het keurkorps van Orie De 25-jarige Krol, die deelname terspecialist, al wist hij zich op kende zich. Op de keirin kun je ermee
Orie trekt de lijn van de WK afstan- uit tot een breed team met Kramer als aan de Winterspelen vier jaar ge- die afstand niet te plaatsen voor weg komen, maar in de sprint niet. Dan
den van afgelopen seizoen door. Op voornaamste representant van de lan- leden ook misliep, is van plan het Pyeongchang. moet je echt snel zijn.’ Hij laat in het
de olympisch ijsbaan verdeelden be- gere afstanden. besluit van de schaatsbond aan ‘Dat is echt een onbegrijpelijk midden hoeveel kilo’s eraf moeten. ‘
gin 2017 zijn pupillen Sven Kramer, De andere blikvangers van het oude te vechten, mogelijk bij de rech- besluit’, zei de onthutste Krol te- Het is alsof ze de werkelijkheid niet on-
Kjeld Nuis en Jan Smeekens de hoofd- TVM, Ireen Wüst en Koen Verweij, ter. Niet vanwege de keuze voor gen de NOS. ‘Ik heb me reglemen- der ogen wil zien. Daar ben ik teleurge-
prijzen op de vijf individuele afstan- zochten elk hun eigen weg. Wüst zijn vriend en ploeggenoot Ver- tair geplaatst, ik sta nota bene in steld over. Als ze lichter wordt, kan ze
den. De drie plaatsten zich afgelopen kwam bij Rutger Tijssen terecht, die bij, dat snapt hij wel. Onder nor- de selectievolgorde die de bond met haar capaciteiten wereldkampi-
week op de afstanden waarop ze we- met drie schaatsers naar de Winter- male omstandigheden zou die zelf als uitgangspunt heeft geno- oen worden. Maar we kunnen niet
reldkampioen zijn. Daarnaast ver- spelen mag. Verweij vond na omzwer- sneller zijn geweest, erkende men. Ze zeggen dat Otterspeer 24 uur per dag met haar bezig zijn. We
overde het jonge talent Patrick Roest vingen onderdak bij Kosta Poltavets, Krol al direct na de 1.000 meter ook op de 1.000 meter goed uit hebben nog andere renners waar we
een startbewijs op de schaatsmijl en de bondscoach van de Russische van vrijdag. ‘Eerlijk: Kai zou hier de voeten kan. Ik heb Hein Otter- op moeten letten. Ze moet zelf haar
wist Carlijn Achtereekte een ticket op schaatsers die de dolende Alkmaarder voor me geëindigd zijn.’ speer verslagen op de 1.000 me- verantwoordelijkheid nemen.’
de 3 kilometer te pakken. aan de wereldtop terugbracht. In het kort geding wil Krol de ter, stond in Stavanger op het po- Elis Ligtlee pakt intussen haar tas in.
Het is een aantal dat past bij de sta- Logistiek wordt het een puzzel voor reserveplek bevechten. Die is dium van de wereldbekerwed- Natuurlijk wil ze naar de WK, aan de
tus van Ories team. Zijn LottoJumbo- NOCNSF om met zoveel verschillende door de KNSB toegewezen aan strijd en sta vijfde in het wereld- motivatie ligt het niet. Apeldoorn was
formatie heeft het van alle profploe- begeleiders in het olympisch dorp te- Hein Otterspeer. Daarbij is voor- bekerklassement.’ het decor voor haar eerste succes bij de
gen financieel het best voor elkaar. recht te kunnen. Het aantal accredita- bijgegaan aan de selectievolg- Krol hoopt dat de rechter hem elite, toen ze op de EK als 19-jarige zilver
Daarbij is de Haagse coach met zijn ties is beperkt. Arie Koops, technisch orde die met behulp van bereke- in het gelijk stelt. ‘We laten het er greep op de sprint. ‘Het komt goed. Ik
schaatsers op alle fronten actief. Hij directeur van de KNSB. ‘We zullen ons ningen van de Groningse univer- niet bij zitten. Ik kan er niet mee moet vertrouwen hebben in mezelf.
heeft mannen en vrouwen onder zijn best doen te zorgen dat van elke atleet siteit zijn opgesteld, met de be- leven dat ik op deze manier ge- Als ik ga zeggen dat het niet goed komt,
hoede, allrounders en sprinters. Als de coach aanwezig kan zijn.’ doeling de selectieprocedure eer- passeerd zou worden.’ komt het ook niet goed.’
DE VOLKSKRANT
4 DINSDAG 2 JANUARI 2018

Sport
RECORDTRANSFER
Drie Nederlanders Crystal Palace spelen hoofdrol in duel
Debuut Van Dijk bij Liverpool mogelijk later
Virgil van Dijk heeft vanaf de
tribune gezien hoe zijn nieuwe
ploeg Liverpool met een be-
nauwde zege is begonnen aan
reerde zijn coach Klöpp dat het
langer kan duren. ‘Het is niet
belangrijk wanneer hij debu-
teert, maar wel hoeveel goede
Degradatiekandidaat
het nieuwe jaar in de Premier
League. De uitwedstrijd tegen
Burnley eindigde in 2-1. De
transfer van Van Dijk werd op
nieuwjaarsdag afgerond. De
wedstrijden hij voor ons gaat
spelen’, zei Klopp. ‘Vooral als je
centraal in de verdediging
speelt, ben je aangewezen op je
ploeggenoten. Dat betekent dat
smoort ambities City
26-jarige verdediger tekende je aan elkaar moet wennen, dat
een contract tot 2022. De inter- je de juiste afstemming moet PREMIER LEAGUE teerd wegtrappen van bal. Palace eerst sinds 21 augustus, toen het thuis
national zal spelen met rug- vinden in de samenwerking. CRYSTAL PALACE 0 kwam bijna op voorsprong na een niet verder kwam dan 1-1 tegen Ronald
nummer 4. Met de transfer is Normaal gesproken, doe je dat MANCHESTER CITY 0
komisch misverstand tussen Mangala Koemans Everton, hadden de Citizens
een recordbedrag van onge- in de voorbereiding op een en doelman Ederson, maar Christian punten laten liggen.
veer 85 miljoen euro gemoeid. nieuwe seizoen. Nu zijn we ech- Benteke miste scherpte. Publiekslieve- Manchester City staat nog steeds ver
Van Dijk debuteert mogelijk ter al halverwege, dus dan moe- Patrick van IJzendoorn ling Wilfried Zaha strooide met schaar- voor – nummer twee Chelsea kijkt te-
vrijdag in het FA Cup-duel met ten we daar misschien iets an- Londen bewegingen, vocht een taaie strijd uit gen een gat van veertien punten aan –
stadsgenoot Everton, al sugge- ders mee omgaan.’ met Kyle Walker en versierde kort voor en het behalen van het vijfde kampi-
Met een stille ambitie was Manchester tijd een strafschop, die ter verhoging oenschap uit de clubgeschiedenis mag
City op oudjaarsdag naar een herfstig van het spektakel werd gemist door geen probleem zijn. De ambitie is nu
SWANSEA Zuid-Londen afgereisd. Winst op Crys- Luka Milivojevic. om dit ongeslagen te doen, zoals The
tal Palace zou evenaring van het record In de hieropvolgende counter werd Invincibles van Arsenal dat veertien
Narsingh maakt eerste goal in Premier League van Bayern München betekenen, even-
eens behaald onder Pep Guardiola:
Kevin De Bruyne bruut getorpedeerd
door Jason Puncheon, dit tot grote
jaar geleden deden. Crystal Palace
heeft echter aangetoond dat Manches-
achttien zeges op rij in een van de vijf woede van Guardiola, woede die zon- ter City niet totaal ongenaakbaar is. De
grote competities van Europa. Maar dag echode in de Engelse pers. Crystal beminnelijke Hodgson kreeg lof door
het liep anders. Met passie, harde tac- Palace-manager Roy Hodgson, die tij- niet, zoals Newcastle enkele dagen eer-
kles en drie voortreffelijk spelende Ne- dens het oponthoud een geanimeerd der tevergeefs had gedaan, met het
derlanders wist de degradatiekandi- gesprek voerde met de Catalaan, hield hele elftal voor het doel te gaan liggen.
daat de voetbalmachine uit Manches- het op een cultuurverschil. Kort nadat In de komende maanden kan City
ter te stoppen (0-0). Sterker, The Eagles de gewonden van het slagveld waren geschiedenis schrijven door vier com-
hadden drie punten kunnen pakken. gedragen, beëindigde Jon Moss deze petities te winnen, iets dat bijna onmo-
Proud en South London. Zo affi- spectaculaire jaarsluiting. Voor het gelijk is wegens de zwaarte van de Pre-
cheert Crystal Palace zich graag, maar mier League. Guardiola vreest voor de
van die trots was eerder dit seizoen wei- fitheid van zijn spelers, zeker na de
nig over nadat de volksclub met zeven drukke feestdagen. Zo is hij zijn spits

18
doelpuntloze nederlagen was begon- Gabriel Jesus maanden kwijt na een on-
nen. Een van die verliespartijen was gelukkige val. Met pijn en tranen ver-
een 5-0 bij Manchester City. Vorig sei- liet de Braziliaan het zware veld van
zoen had het in stadion Etihad met de- Selhurst Park. Voetbal rond Kerst en
zelfde cijfers verloren. Manager Roy Nieuwjaar is mateloos populair bij de
Hodgson hield rekening met een Engelse voetballiefhebbers (en televi-
Luciano Narsingh scoorde voor Swansea City zijn eerste doel- nieuwe afstraffing, zeker omdat drie ZEGES op rij in een van de vijf siebazen), maar minder bij spelers en
punt in de Premier League. Na te zijn ingevallen maakte de 27-ja- van zijn verdedigers geblesseerd wa- grote competities in Europa: managers.
rige Amsterdammer in de laatste minuut de winnende trefer te- ren. Een doelpunt van City en de sluis- dat record van Bayern Bovenin zal de strijd vooral gaan om
gen Watford: 2-1. Hij reageerde alert op een rebound en had eer- deuren gaan open, zo heeft de ervaring München werd kwalificatie voor de Champions
der de voorzet gegeven die leidde tot de gelijkmaker. Foto Reuters geleerd. zaterdag net niet League. Wie van de topzes valt af? De
Maar dat gevreesde doelpunt bleef geëvenaard door ware spanning zit hem aan de onder-
uit in een afgeladen Selhurst Park. De het Manchester kant van de Premier League, waar tien
RECORD hemelsblauwe recordjagers vielen aan, City van Pep ploegen in aanmerking komen voor
maar de verdediging met de uitblin- Guardiola. degradatie. Het is ook de helft van de
Wenger meeste duels kers Timothy Fosu-Mensah en Patrick ranglijst waar de meeste Nederlanders
Een fantastische van Aanholt hield stand. Op het mid- actief zijn en bepaald niet onverdien-
coach in Engeland denveld speelde Jairo Riedewald, voor stelijk. In de Ploeg van de Week koos The
mijlpaal, die alleen het eerst in de basis sinds de openings- Daily Telegraph op Nieuwjaarsdag zelfs
Arsène Wenger zat in de uit- dag, zo goed dat de plaatselijke Croydon vier Nederlanders: naast Fosu-Mensah
wedstrijd tegen West Brom- bereikt kon worden Advertiser een speciaal stuk over de en Riedewald stonden ook Wesley
wich Albion voor de 811de met de hoogste middenvelder zou schrijven. En het ge- Hoedt en Luciano Narsingh in het ster-
keer op de bank als trainer luk was aan de zijde van de thuisclub. renelftal.
tijdens een competitiewed- standaarden van Na een halfuur vloog een van richting Southampton-voorstopper Hoedt,
strijd van Arsenal. Daarmee toewijding veranderd schot van Sergio Agüero die Virgil van Dijk moet doen vergeten,
verbeterde hij een record tegen de paal. was een rots in de branding in het doel-
van Sir Alex Ferguson, die als City leek te lijden aan de feestdagen- puntloze gelijkspel bij Manchester Uni-
coach van Manchester Uni- Alex Ferguson feliciteert blues. Ballen gleden onder voeten door ted op Old Trafford. Het leverde de Alk-
ted tot 810 duels kwam. De Arsène Wenger, nadat die zijn en passes kwamen niet aan. Er volgden Foto Reuters maarder de titel ‘Man van de Wedstrijd’
68-jarige Fransman begon in 811de wedstrijd als Arsenal- gele kaarten voor dingen als het geïrri- op.
oktober 1996 als hoofdcoach coach heeft gespeeld. Dat is
bij Arsenal. Alle competities een record.
meegerekend had hij het
eerste elftal 1.194 wedstrij-
den onder zijn hoede.

UITSLAGEN

PREMIER LEAGUE SERIE A


speeldag 21: Bournemouth-Everton 2-1, Crotone-Napoli 0-1, Fiorentina-AC Mi-
Watford-Swansea City (WAL) 1-2, Hud- lan 1-1, AS Roma-Sassuolo 1-1, Benevento-
dersfield Town-Burnley 0-0, Liverpool-Lei- Chievo Verona1-0, Sampdoria-SPAL 2-0,
cester City 2-1, Newcastle-Brighton & Ho- Bologna-Udinese 1-2, Torino-Genoa 0-0,
ve Albion 0-0, Chelsea-Stoke City 5-0, Atalanta-Cagliari 1-2, Inter-SS Lazio 0-0,
Man. United-Southampton 0-0, Crystal Hellas Verona-Juventus 1-3
Palace-Man. City 0-0, W-Bromwich-Ar- Napoli 19-48 AC Milan 19-25
sena 1-1, Brighton & Hove Albion-Bourne- Juventus 19-47 Bologna 19-24
mouth 2-2 Inter 19-41 Ch. Verona 19-21
AS Roma 18-39 Sassuolo 19-21
speeldag 22: Brighton-Bournemouth 2-2, SS Lazio 18-37 Cagliari 19-20
Stoke City-Newcastle 0-1, Leicester City- Sampdoria 18-30 Genoa 19-18
Huddersfield Town 3-0, Burnley-Liverpool Udinese 18-27 SPAL 19-15
1-2, Everton - Man. United 0 - 2. Fiorentina 19-27 Crotone 19-15
Atalanta 19-27 H. Verona 19-13
Man. City 21-59 Hudd. Town 22-24 Torino 19-25 Benevento 19-4
Man. United 22-47 Brighton & HA22-23
Chelsea 21-45 Newcastle 22-22
Liverpool 22-44 B.mouth 22-21
Arsenal 21-38 Southampton 21-20
Tottenham 20-37 Stoke City 22-20
Burnley 22-34 Crystal Palace 21-18
L. City 22-30 West Ham 20-18
Everton 22-27 W-Bromwich 21-16
Watford 21-25 Swansea City 21-16
Gabriel Jesus van Manchester City komt net niet tot scoren in Selhurst Park. Foto Reuters
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 5
Sport

Lazio’s Stefan de Vrij (rechts) in duel met Mauro Icardi, de superspits van Inter. De Vrij was hem zaterdag keer op keer de baas. Foto Massimo Pinca / Reuters

De Vrij is de Serie A al ontgroeid


Het zou de wedstrijd worden van de spitsen van Inter en Lazio, maar het werd vooral de wedstrijd van Lazio’s
mandekker Stefan de Vrij. De 25-jarige international lijkt rijp voor een transfer naar een club buiten Italië.
SERIE A liaan Ciro Immobile (16 goals) van S.S. La- maar hopen dat er iets positiefs uit de on- ging bij Lazio 2,5 miljoen euro per jaar
INTER 0 zio, zouden uitmaken wie als dé topscorer derhandelingen komt.’ kunnen verdienen en bij een transfer rich-
de winter in zou gaan. Maar het werd Want het contract van de 33-voudig in- ting Inter naar verluidt 3,5 miljoen. Dat
LAZIO 0
zaterdagavond vooral de wedstrijd van de ternational loopt deze zomer af en De Vrij Het is voor terwijl zijn veel minder ervaren, en vol-
25-jarige Stefan de Vrij: de man die in 2014 heeft besloten niet bij te tekenen omdat mij een genot gens sommigen ook minder getalen-
Jarl van der Ploeg werd uitgeroepen tot beste verdediger hij hogerop wil. Als Lazio dus nog transfer- teerde leeftijdsgenoot Van Dijk straks
Milaan van het WK voetbal en sindsdien furore geld voor hem wil ontvangen, zal hij de
een speler 10 miljoen euro per jaar verdient. Dat
maakt als defensieleider bij Lazio. komende weken moeten vertrekken – iets van zijn salarisverschil lijkt te groot. Virgil van Dijk
De roemruchte Italiaanse sportjournalist De Vrij is een speler wiens kwaliteiten waar vrijwel iedereen bij de club dan ook kaliber te is weliswaar 4 centimeter langer, maar
Gianni Brera schreef ooit dat ‘de perfecte het goed zouden doen op een datingsite: al rekening mee houdt. niet vier keer beter dan Stefan de Vrij,
wedstrijd eindigt in 0-0’. Dat is immers de intelligent, beschaafd en betrouwbaar. In Of zoals hij zelf verontschuldigend zegt mogen vindt ook De Vrij.
stand waarbij verdedigers – de werkelijke grote delen van de wedstrijd staat het aan- na de wedstrijd: ‘Ik mag helaas geen inter- trainen
parels op een voetbalveld – negentig mi- vallende Lazio met negen man op de helft views geven, sorry’, wat meestal duidt op Niet ideaal
nuten lang foutloos blijven. Brera over- van Inter en vertrouwen de Romeinen vol- een aanstaande transfer. Anders had hij Overigens zou een overstap naar Milaan
leed in 1992, maar als hij zaterdag een van ledig op De Vrij om de rest van het veld te ongetwijfeld de ruimte gekregen zijn Simone Inzaghi ook sportief niet ideaal zijn voor De Vrij,
de zestigduizend toeschouwers was ge- bewaken, inclusief Icardi die continu op clubliefde voor Lazio te verkondigen. coach van Lazio zo blijkt zaterdag. Na een half seizoen
weest bij de topper Inter – Lazio, dan zou een kans loert. Als De Vrij inderdaad vertrekt, wordt heeft de Romeinse club slechts één verlies-
hij hebben genoten van het duel tussen de De Vrij is hem keer op keer de baas, tot het pas zijn derde club na Feyenoord, punt minder dan de Milanezen en op het
beste spits van de Serie A en de mandekker een-op-eensituaties in de 87ste en 90ste waar hij werd opgeleid, en Lazio, waaraan veld is Lazio simpelweg beter dan het
uit Ouderkerk aan den IJssel die hem vol- minuut aan toe. Niet voor niets schrijft La hij in 2014 voor 7 miljoen euro werd ver- grote Inter.
ledig uit de wedstrijd speelde: Stefan de Gazzetta dello Sport zondag dat de Neder- kocht. Bovendien zou het de tweede trans- En dan vooral De Vrij, die zijn teamge-
Vrij. lander een enorme indruk maakte door fer zijn van een centrale verdediger van noten dirigeert. Roepend naar verdediger
De topper stond vooraf in het teken van de beste spits van de Italiaanse competitie het Nederlands elftal in een paar weken Quissanga Basots, die te ver bij hem van-
de ongekende spanning in de Serie A; de volledig te overvleugelen, ‘hem bevocht, tijd, na het recordbedrag dat Liverpool daan loopt, wijzend naar rechtsbuiten
enige Europese topcompetitie die nog hem uitputte en hem op en neer liet stui- voor Virgil van Dijk betaalde. Adam Marusic, over welke lijn hij eigenlijk
niet gespeeld lijkt en waarbij de vijf beste teren’. Hoewel Italiaanse kranten De Vrij het zou moeten rennen en discussiërend met
ploegen op slechts acht verliespunten van liefst liëren aan de tegenstander van van- Senad Lulic, de aanvoerder van Lazio die
elkaar af staan. Turijn, Milaan, Rome (2x), Transfer avond, Inter, lijkt precies die transfer van na een paar zinnen niet anders kan dan de
Napels: alle grote Italiaanse steden maken ‘Het is voor mij een genot een speler van Van Dijk dat onwaarschijnlijk te maken. Nederlander gelijk geven.
aanstaande lente nog kans op een kampi- zijn kaliber te mogen trainen’, zegt ook Want in een wereld die draait om geld, lig- In hetzelfde Stadio Giuseppe Meazza
Foto Getty

oensfeest. Lazio-coach Simone Inzaghi na de wed- gen nog maar een paar landen die er echt waar coach Helenio Herrera in de jaren
Het zou bovendien de wedstrijd wor- strijd. Toch is het juist diezelfde De Vrij die toe doen. En zeker nu het Neymar-Van zestig het catenaccio uitvond, en waar
den waar de twee topscorers van de Serie hem deze maand de meeste kopzorgen Dijk-tijdperk is aangebroken, hoort Italië Gianni Brera zoveel perfecte wedstrijden
A, de Argentijnse superspits Mauro Icardi bezorgt, geeft hij toe. ‘Als we het hebben daar niet langer bij. zag, liet de Nederlander zien waarom hij
(17 goals) van FC Internazionale en de Ita- over zijn contractverlenging, kan ik alleen Zo zou De Vrij bij een contractverlen- de Serie A eigenlijk is ontgroeid.
6 DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018

Sport

JANUARI

1 Darts – WK-finale Londen


(GB)

Sportkalender
5-7 Schaatsen – EK afstanden
Kolomna (Rus)
6-21 Wielrennen – Tour Down
Under (Aus)
12-14 Shorttrack – EK in Dresden
(Dui)
12-28 Schaken – Tata Steeltoernooi
Wijk aan Zee
12-28 Handbal – EK mannen
Zagreb (Kro)
12 Voetbal – Tweede 24 Wielrennen – Omloop het 31-8/4 Curling – WK in Las Vegas 18 Wielrennen – Waalse Pijl
seizoenshelft eerste divisie Nieuwsblad (Bel) (VS) (Bel)
14 Atletiek – Halve marathon 25 Wielrennen – Kuurne- 22 Atletiek – Marathon van
van Egmond Brussel-Kuurne (Bel) Londen (GB)
15-21 Schaatsen – EK kunstrijden 28 - 4/3 Baanwielrennen – WK 22 Voetbal – Finale KNVB-beker,
Moskou (Rus) (Apeldoorn)
APRIL (Rotterdam)
15-28 Tennis – Australian Open 28 Voetbal – Halve finales 1 Wielrennen – Ronde van 22 Wielrennen – Luik-
(Melbourne) KNVB-beker Vlaanderen (Bel) Bastenaken-Luik (Bel)
16 Voetbal – Tweede 3-4 Voetbal – Champions 22-23 Atletiek – WK estafette,
seizoenshelft eredivisie League, kwartfinales (Bahamas)
19-21 Schaatsen – Wereldbeker 3-13 Dammen – NK (Harlingen) 23-29 IJshockey – WK voor
Erfurt (Dui)
MAART 5 Voetbal – Europa League, B-landen, (Tilburg)
27 Schaatsen – NK marathon 1-4 Atletiek – WK indoor kwartfinales 24-25 Voetbal – Champions
Weissensee (Oos) Birmingham (GB) 7 Korfbal – Finale competitie League, halve finales
30-1/2 Voetbal – Kwartfinales 3-4 schaatsen – WK sprint (Amsterdam) 26 Voetbal – Europa League,
KNVB-beker Changchun (Chn) 8 Wielrennen – Parijs-Roubaix halve finales
31 Schaatsen – Alternatieve 4-11 Wielrennen – Parijs-Nice (Fra) 26-29 Judo – EK in Tel Aviv (Isr)
Elfstendetocht Weissensee (Fra) 8 Formule 1 – (Bahrein) 29 Formule 1 – (Azerbeidzjan)
(Oos) 6-7 Voetbal – Champions 8 Atletiek – Marathon van
League, laatste 16, returns Rotterdam
8 Voetbal – Europa League, 10-11 Voetbal – Champions
laatste 16 League, kwartfinales,
MEI
FEBRUARI 7-13 Wielrennen – Tirreno returns 1-2 Voetbal – Champions
3-4 Veldrijden – WK (Valkenburg) Adriatico (It) 11 Wielrennen – Brabantse Pijl League, halve finales,
3-4 Atletiek – NK indoor 8-11 Paardensport – Indoor 12 Voetbal – Europa League, returns
meerkamp (Apeldoorn) Brabant, Den Bosch kwartfinales, returns 3 Voetbal – Europa League,
9-11 Schaatsen – WK allround, 15 Wielrennen, Amstel Gold halve finales, returns
(Amsterdam) Race 4 Atletiek – Diamond League
9- 25 Olympische Spelen, 11 Atletiek – NK cross, 15 Formule 1 – (Chn) Doha
Pyeongchang, (Z-Kor) (Amsterdam) 16 Atletiek – Marathon van 4-20 IJshockey – WK,
11 Atletiek – CPC Loop, Boston (VS) Denemarken
schaatsen (Den Haag) 4-27 Wielrennen, Giro d’Italia (It)
10 3.000m vrouwen 14.00 uur 13-14 Voetbal – Champions 12 Atletiek – Diamond League
11 5.000m mannen 8.00 uur League, laatste 16, returns Shanghai (Chn)
12 1.500m vrouwen 13.30 uur 15 Voetbal – Europa League, 13 Formule 1 – Spanje
13 1.500m mannen 14.00 uur laatste 16, returns 16 Voetbal – Europa
14 1.000m vrouwen 11.00 uur 16-18 Shorttrack – WK, Montreal Leaguefinale,
15 10.000m mannen 14.00 uur (Can) Lyon (Fra)
16 5.000m vrouwen 14.00 uur 17 Wielrennen – Milaan 19 Atletiek – Ter Specke Bokaal,
18 500m vrouwen 14.00 uur Sanremo (It) Lisse
19 500m mannen 14.00 uur 17-18 Schaatsen – 22-26 Zeilen – Delta Lloyd Regatte,
21 ploegachtervolging Wereldbekerfinale Minsk Medemblik
man/vrouw (WRus) 23-27 BMX – WK in Bakoe
14.00 uur 19-25 Schaatsen – WK kunstrijden 26 Voetbal – Champions
23 1000m mannen 11.00 uur Milaan (It) Leaguefinale, Kiev (Oek)
24 massastart man/vrouw 23 Wielrennen – E3-Harelbeke 26 Atletiek – Diamond League,
14.00 uur (Bel) Eugene (VS)
23 Voetbal – Oefeninterland: 26-27 Atletiek – Meerkamp Götzis
Nederland – Engeland, (Oos)
12-18 Tennis – ABNAMRO-toernooi (Amsterdam) 27 Formule 1 – Monaco
(Rotterdam) 24-25 Motocross – GP 21-10/6 Tennis – Roland Garros (Fr)
13-14 Voetbal – Champions (Valkenswaard) 31 Atletiek – Diamond League,
League, laatste 16 25 Wielrennen – Gent- Rome (It)
15 Voetbal – Europa League, Wevelgem (Bel)
laatste 32 25 Formule 1 – Australië
17-18 Atletiek – NK indoor 26 Atletiek – WK veldlopen
(Apeldoorn) Kampala (Oeg)
JUNI
20-21 Voetbal – Champions 27 Voetbal – Oefeninterland: 3 Atletiek – FBK Games,
League, laatste 16 Spanje - Nederland Hengelo
22 Voetbal – Europa League, 28 Wielrennen – Dwars door 3-10 Wielrennen – Dauphine
laatste 32, returns Vlaanderen Liberé (Fra)
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 7
Sport

OKTOBER
2-3 Voetbal – Champions
League,
groepsfase
4 Voetbal – Europa League,

2018 7
11-13

13

14-16
groepsfase
Formule 1 – Japan
Voetbal – UEFA Nations
League interlands
Wielrennen – Ronde van
Lombardije (It)
Voetbal – UEFA Nations
League interlands
19-21 Tafeltennis – WK mannen
7 Atletiek – Diamond League, 24-25 Voetbal – Champions Parijs
Oslo (Noo) League, tweede voorronde
SEPTEMBER 21 Formule 1 – Verenigde Staten
9 Atletiek – Gouden Spike, 26 Voetbal – Europa League, 2 Formule 1 – Italië 21 Atletiek – Marathon van
Leiden tweede voorronde 6-8 Voetbal – UEFA Nations Amsterdam
10 Atletiek – Diamond League, 29 Formule 1 – Hongarije League interlands 21-28 Tennis, WTA-finals, Singapore
Stockholm (Zwe) 30 Open NK Schaken – Dieren 9-11 Voetbal – UEFA Nations 23-24 Voetbal – Champions
9-17 Wielrennen – Ronde van 31-1/8 Voetbal – Champions League interlands League,
Zwitserland League, 9-30 Volleybal – WK mannen, Italië groepsfase
10 Formule 1 – Canada tweede voorronde, returns en Bulgarije 25 Voetbal – Europa League,
11-17 Tennis – ATP Rosmalen 16 Formule 1 – Singapore groepsfase
16 Atletiek – Marathon van 25 – 3/11 Turnen – WK, Doha (Qat)
Berlijn 28 Formule 1 – Mexico
14-15/7 Voetbal - WK, Rusland
AUGUSTUS (Dui) 30-1/11 Voetbal – KNVB-beker, 3de
14-28 Groepsfase 1-12 Zwemmen – EK langebaan, 18-23 Tafeltennis – EK in Alicante ronde
30-3/7 Achtste finales Glasgow (GB) (Spa)
6/7-7/7 Kwartfinales 2-5 Roeien – EK, Glasgow (GB) 18-19 Voetbal – Champions
10/7-11/7Halve finales 2-12 Wielrennen, EK’s baan, weg, League,
15/7 Finale BMX, mountainbike, Glasgow groepsfase
NOVEMBER
(GB) 23 Atletiek – Dam tot Damloop 4 Atletiek – marathon van New
2-12 EK turnen – Glasgow (GB) 20 Voetbal – Europa League, York (VS)
22-24 NK atletiek – Utrecht 2 Voetbal – Europa League, groepsfase 6-7 Voetbal – Champions
24 Formule 1 – Frankrijk tweede voorronde, returns 22-30 Wielrennen – WK, Oostenrijk League,
27- 1/7 Wielrennen – Diverse NK’s 4 Voetbal – Johan Cruijf 28-30 Tafeltennis – WK vrouwen in groepsfase
29-1/7 Motorsport – TT Assen Schaal Chengdu (Chn) 8 Voetbal – Europa League,
30 Atletiek – Diamond League, 4 Wielrennen – Clasica San 25-27 Voetbal – KNVB-beker, 2de groepsfase
Parijs (Fra) Sebastian (Spa) ronde 11 Formule 1 – Brazilië
7-8 Voetbal – Champions 30 Formule 1 – Rusland 11-12 Judo – WK open klasse,
League, 30-21/10 Volleybal – WK vrouwen, Marokko
derde voorronde Japan 12-18 Tennis – ATP Finals, Londen
JULI 7-12 EK atletiek – Berlijn (Dui) 15-17 Voetbal – UEFA Nations
1 Formule 1 – Oostenrijk 9 Voetbal – Europa League, League interlands
2-15 Tennis – Wimbledon (GB) derde voorronde 17-19 Judo – Grand Prix Den Haag
5 Atletiek – Diamond League, 9-16 Roeien – WK, Plovdiv (Bul) 18 Atletiek – Zevenheuvelenloop
Lausanne (Zwi) 13-19 Wielrennen – Ronde van 18-20 Voetbal – UEFA Nations
6-15 Wielrennen – Giro Rosa (It) Nederland League interlands
7-29 Wielrennen – Tour de France 14-15 Voetbal – Champions League, 25 Formule 1 – Abu Dhabi
8 Formule 1, Groot-Brittannië derde voorronde, returns 27-28 Voetbal – Champions League,
10-11 Voetbal – Champions 15 Voetbal – Europese groepsfase
League, Supercup, 28-16/12 Hockey – WK mannen in
eerste voorronde Tallinn (Est) Bhubaneswar (Ind)
12 Voetbal – Europa League, 16 Voetbal – Europa League, 29 Voetbal – Europa League,
eerste voorronde derde voorronde, returns groepsfase
12-18 Zeilen – WK zeezeilen Den 18 Atletiek – Diamond League, 30-16/12 Handbal – EK vrouwen (Fra)
Haag Birmingham (GB)
13 Atletiek – Diamond League, 21-22 Voetbal – Champions
Rabat (Mar) League,
13-22 Volleybal – EK beachvolleybal vierde voorronde
DECEMBER
Den Haag 23 Voetbal – Europa League, 9 Atletiek – EK cross, Tilburg
17-18 Voetbal – Champions vierde voorronde 11-16 Zwemmen – WK kortebaan,
League, 25-16/9 Wielrennen – Vuelta (Spa) Hangzhou (Chn)
eerste voorronde, returns 26 Formule 1 – België 11-12 Voetbal – Champions League,
19 Voetbal – Europa League, 27-9/9 Tennis – US Open groepsfase
eerste voorronde, returns 28-29 Voetbal – Champions League, 13 Voetbal – Europa League,
20 Atletie – Diamond League, vierde voorronde, returns groepsfase
Monaco 28-2/9 Judo – WK in Hongarije 18-20 Voetbal – KNVB-beker,
21/22 Atletiek – Diamond League, 30 Voetbal – Europa League, achtste finales
Londen (GB) vierde voorronde, returns 31 Atletiek – Sylvester cross,
21-5/8 Hockey – EK vrouwen, 30 Atletiek – Diamond League, Soest
Londen Zurich (Zwi)
(GB) 31 Atletiek – Diamond League,
22 Formule 1 – Duitsland Brussel (Bel)
DE VOLKSKRANT
10 DINSDAG 2 JANUARI 2018

Sport
De jongere generatie is hem voorbij gestreefd.
Toch rijdt baanrenner Theo Bos de NK om te
bewijzen dat hij tien jaar na zijn wereldtitels
nog altijd thuishoort op het hoogste podium.
Door Rob Gollin Foto Simon Lenskens

Nog één keer


zal Theo Bos
het laten zien

T
heo Bos (34) ligt rugge tegen beter weten in.’ Het worden dagen
lings op een dunne ma- in Alkmaar waar hij met gemengde ge-
tras op het middenter- voelens op terug zal kijken.
rein van de wielerbaan Hij rijdt rond in het turquoise shirt
in Alkmaar, de benen van BEAT Cycling Club, net als Büchli en
over elkaar gevouwen, Van den Berg. Het is de eerste commer-
de oortjes in − house uit ciële ploeg in het baanwielrennen. Bos
de jaren negentig. Hij was zelf een van de initiatiefnemers. ‘We
draagt een extra paar sokken en een wol- wilden minder afhankelijk zijn van de
len muts. Het is voor de zekerheid. Een bond. Er zijn zeker zeven, acht jongens
lichte verkoudheid speelt op. die op topniveau rijden. Er worden altijd
Geen misverstand, het voelt hier als renners gepasseerd. Er komt ook nog
een warm bad. Op het hout van het eens veel talent aan. We wisten dat er in
Sportpaleis Alkmaar legde Bos het fun- de wereldbekers ruimte was voor een
dament voor zijn gloriejaren: tussen tweede ploeg. De puzzel voor de plekken
2004 en 2007 wereldtitels op de sprint, wordt dan een stuk makkelijker. Het
de tijdrit over één kilometer en de keirin, geeft renners wat meer rust en vertrou- Theo Bos in actie tijdens het NK baanwielrennen in het Sportpaleis Alkmaar.
olympisch zilver in Athene in 2004, wen.’
sportman van het jaar in 2006. Als 19-ja- Ze houden er nog geen inkomen aan
rige woonde hij in een tuinhuisje bij over. De deelname aan wedstrijden en de gingen. Was dit de oude vos die zijn stre- keihard. Ik ben ook topsporter, ook
familie in Egmond aan den Hoef en training worden bekostigd uit sponsor- ken niet verliest? Bos: ‘Ik rijd eigenlijk al- iemand met ambities. Leeftijd maakt
fietste hij elke dag naar de toen net gere- gelden, het geven van clinics en de op- tijd goed in Alkmaar.’ niet uit. Ik kreeg de kans. Die heb ik ge-
noveerde baan. Geregeld trainde hij er brengsten uit ledengeld; BEAT Cycling Een Terugblikkend op de periode vanaf grepen. Dat kan vervelend uitpakken
als er niemand meer was, dan kon hij via heeft een verenigingsstructuur. Bos en wielrenner zijn terugkeer op de baan in 2015 na een voor een ander, maar het is ook fair.’
de nooduitgang nog naar buiten. Van Büchli teren nog op hun verdiensten uit verblijf van zes jaar op de weg, over- Intussen was de baanwielrenner van
latten larikshout die overbleven na de het lucratieve keirincircuit in Japan,
houdt altijd heerst tevredenheid. Na het verblijf in gedaante veranderd. Waar Bos in zijn
verbouwing, heeft zijn vader destijds waar ze in 2017 maandenlang verbleven. hoop op Japan, waar hij trainde onder de Franse hoogtijdagen nog vooral op souplesse
een tafel gemaakt. Die staat nu in de bed Hij zei van tevoren dat hij het op de NK meer, ook al succescoach Benoît Vêtu, streed hij de af- kon fietsen, weegt nu vooral pure kracht.
& breakfast van zijn ouders in Hierden. niet van de sprint moest hebben. De gelopen wereldbekers met zijn ploeg Bij de huidige generatie spant het lycra
Een dik decennium later rijdt hij er op pure kracht en explosiviteit van die is het soms weer mee voor het podium. Rimpelloos om brede torso’s en gebeeldhouwde bo-
de NK baanwielrennen om te laten zien jonge gasten mist hij. Hij rijdt in Alk- tegen beter verliep zijn rentree niet. Hij wist zich venbenen. Het verraste hem niet, als
dat hij nog altijd thuishoort op het hoog- maar de vijfde tijd in de kwalificatie, ver- weten in weliswaar te kwalificeren voor de Olym- wegrenner is hij de ontwikkelingen blij-
ste podium. Over twee maanden is de slaat Van den Berg met enkele banddik- pische Spelen in Rio door Hugo Haak in ven volgen. Maar zijn postuur bleef on-
WK in Apeldoorn, daar wil hij bij zijn. tes in de kwartfinale en verliest kansloos een ‘bike-off’ uit de selectie te rijden, gewijzigd. ‘Ik doe toch echt mijn best in
Met al zijn routine probeert hij zich te la- van Lavreysen in de halve finales. Maar Theo Bos (34) maar succes in Brazilië bleef uit. Op de de gym. Maar er gebeurt weinig. Ik kom
ten gelden te midden van de mannetjes- dan staat hij toch met de bloemen te profrenner laatste WK in Hongkong leidde een zes- gewoon niet aan. Ik ben wel iets zwaar-
putters uit de lichting na hem: types als zwaaien. Hoogland, dan nog nationaal tiende plek op de kilometer tot de ver- der gaan trappen, het verschil met de an-
Roy van den Berg (29), Matthijs Büchli kampioen en goed voor zilver op de EK zuchting dat zijn carrière er misschien deren is echt niet zo groot. Je zoekt een
(25), Jeffrey Hoogland (24) en Harrie in Berlijn, laat zich door The Boss twee wel op zat. Enkele weken later kwam hij soort tussenweg. Iedere renner wil zo
Lavreysen (20). Bos: ‘Alles wat ik nu nog keer aftroeven in de strijd om het brons. erop terug, het was frustratie ‘in the heat veel mogelijk kracht kunnen leveren,
kan bereiken, voelt als een bonus. Ik ben Eerst volstaat een versnelling om de aan- of the moment’ geweest. maar tegelijkertijd zo licht mogelijk blij-
trots op wat ik heb bereikt, ik ben er ge- stormende tegenstander op te vangen, Er kwam kritiek. Bos zou de doorgang ven. Uiteindelijk past bij elk fysiek een
lukkig mee. Maar een wielrenner houdt in de tweede heat verrast Bos zijn tegen- belemmeren van talent. Hij trekt zich er andere versnelling.’
altijd hoop op meer, ook al is het soms stander met enkele heftige slingerbewe- weinig van aan. ‘Topsport is nu eenmaal Dat zich nu zoveel talent aandient, is

Wereldtitel debutant Cross na zeges op Van Gerwen en


Robèrt Misset in Alexandra Palace zijn eerste wereldtitel De nummer 1 van de wereld wankelde de beslissende set op 5-5 wederom cruci-
Londen/Amsterdam door de dertig jaar oudere Phil Taylor in vrijdagavond al in de kwartfinale tegen ale dubbels miste. Op 4-4 in legs kreeg Van
zijn laatste partij te vernederen. Het was zijn illustere landgenoot Raymond van Gerwen zes pijlen om 165 uit te gooien,
Zijn aureool van onaantastbaarheid een symbolische machtsoverdracht. De Barneveld, die op 4-4 drie pijlen op dubbel normaal een peuleschil voor hem. Maar
bleek een pose, titelhouder Michael rookie Cross tegen de Roger Federer van 16 miste voor een wellicht beslissende 2-1- hij faalde voor open doel en miste op dub-
van Gerwen was zo kwetsbaar de dartssport, die op het hoogste podium voorsprong in legs. In die Nederlandse bel 8. Zes kansen op een finale, zes keer
tijdens het WK darts in Londen dat afscheid nam. De oude koning Taylor klassieker werd de toon gezet, Van Ger- niks; het was een bizarre statistiek voor de
hij zaterdagnacht door een debu- treedt terug na een pijnlijke nederlaag wen was op dit WK niet zo goed als hij zich man die in 2017 alle hoofdprijzen won.
tant werd onttroond. Rob (‘Voltage’) (7-2), een opvolger diende zich meteen voordeed. Quasi nonchalant relativeerde Op 5-5 in legs mocht Cross beginnen,
Cross was tot vorig jaar amateur, aan. Toch besefte Van Gerwen dat hij Tay- hij zijn zwakke momenten, hij zou er omdat zijn pijl het dichtst bij de bull’s eye
maar de 27-jarige elektricien over- lor naar zijn pensioen had kunnen bege- staan als het moest. eindigde. Opnieuw manifesteerde darts
leefde in de halve finales tegen Van leiden. In een bizarre partij tegen Cross Toch blokkeerde de magische arm van zich als een ideale tv-sport. ‘De kijker
Gerwen zes matchpijlen. kwam het bij 5-5 in sets en 5-5 in legs aan Van Gerwen toen hij de finale in het vizier wordt als het ware de televisie ingezogen’,
op een sudden death, waarin ‘Mighty Michael van Gerwen had. De 28-jarige Brabander verzuimde de aldus RTL-verslaggever Arjan van der Gies-
Prompt behaalde Cross maandagavond Mike’ opnieuw onder de druk bezweek. Foto AP partij al op 5-4 af te maken, waarna hij in sen, die het darts al 20 jaar volgt. En zeg
DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018 11
Sport
Amerikaanse wil uitsluitend spelen voor de titel

Serena Williams twijfelt


nog over Australian Open
Robèrt Misset
Amsterdam

Nog geen vier maanden na de


geboorte van haar dochter Alexis
Olympia Ohanian Jr. keerde
Serena Williams zaterdag in Abu
Dhabi als een bleke versie van
zichzelf terug op de tennisbaan.
Zo snel na de bevalling kon de
36-jarige Amerikaanse onmoge-
lijk topfit zijn. En daarom twijfelt
de voormalige nummer 1 van de
wereld of ze over twee weken haar
titel bij de Australian Open zal ver-
dedigen.

Op basis van de zwakke openingsset


(2-6) in de demonstratiepartij tegen de
zestien jaar jongere Jelena Ostapenko
lijkt een rentree onverstandig. Maar na
een hoopgevende tweede set (6-3) lijkt
meedoen opeens minder gek. Na de
verloren ‘supertiebreak’ (10-5) erkende
de jongste van de zusjes Williams dat
bij deze comeback slechts één ding
telt. ‘Hoe sta ik er fysiek voor? Ik bekijk
van dag tot dag of ik klaar ben voor de
Australian Open.’
Klaar om titels te veroveren is ze
niet. De Williams van zaterdag in Abu
Dhabi gaat in Melbourne met zijn vaak
extreme temperaturen geen zeven par-
tijen op rij winnen. En voor minder Serena Williams met haar dochter Alexis. Foto Instagram
doet Serena Williams het niet. ‘Ik weet
niet of dit het juiste moment is voor
een terugkeer in de WTA Tour’, vertelde Roland Garros meteen door naar de
ze zaterdag na de eerste vrouwenpartij toptien. Ze is geen eendagsvlieg, illu-
ooit bij het protserige exhibitietoer- streerde ze ook in de partij tegen haar
nooi van de sjeiks in Abu Dhabi. ‘Als ik
Niet eerder jeugdidool.
volgens hem wel het gevolg van het een proefstart maakt voor de tijdrit meedoe aan de Australian Open wil ik maakte ik mijn tussen
acvent op krachttraining. ‘Veel van over 1 kilometer, schiet het in zijn spelen voor de titel. Ik kijk ernaar uit
die jongens komen van Papendal. rug. ‘Bij de tweede pedaalslag al. om dat niveau weer te bereiken.’ rentree nadat ik Simona Halep is nu bij gebrek aan
Daar worden ze goed begeleid. Ze Alsof er een wervel verschuift.’ Hij In een interview met de Volkskrant het leven had beter nummer 1, een tijdelijke aanvoer-
zijn op jonge leeftijd al sterk in de heeft er al eerder last van gehad, voorspelde haar coach Patrick Moura- der zonder grandslamtitel. Wimble-
gym en kunnen hoge frequenties maar juist de afgelopen week was toglou op Roland Garros dat Serena in geschonken aan donkampioen Garbine Muguruza en
trappen.’ De doorstroom vanuit de
BMX, om het hardst rijden op mini-
het gevoel dat hij het na aanpassin-
gen van de krachttraining onder
2018 zou terugkeren als een kampioen.
Die uitstraling heeft ze behouden als
een kind. US Openwinnares Sloane Stephens
hebben de allure van atleten die hun
fietsjes over een baan vol bulten, is controle had. ‘Zo zonde, dit. Het moeder. Maar Williams oogde zater- sport kunnen regeren. Ostapenko en
ook een factor. ‘Wie het daarin niet ging hartstikke goed.’ Nog voor het dag in Abu Dhabi als een roestige trac- Serena Williams tennisster Svitolina zijn de nieuwe leiders van de
redt vanwege de techniek of net het toernooi is afgelopen, vertrekt hij tor die te lang in de schuur heeft ge- Girl Power in het circuit. De strijd om
hoge ritme niet aankan, is eigenlijk uit het sportpaleis. Hij zal nu op de staan. Niet zo gek, want deze comeback plaats 1 in het vrouwentennis werd een
perfect geschikt voor het baanwiel- wereldbeker in Minsk, later deze is anders dan alle andere in de lange zeker. Onwillekeurig zocht ik naar stoelendans in 2017.
rennen.’ maand, moeten bewijzen dat hij de carrière van Serena Williams. Alexis op de tribunes.’ Maar Serena Williams is nog altijd
Vormt hij met al zijn successen uit vorm te pakken heeft. Mama weet dat ze nog een paar kilo’s boven iedereen verheven, mits ze fit en
het verleden een vraagbaak voor de Zijn laatste kunstje als baanwiel- Tikje bang kwijt moet en beter dient te bewegen. gemotiveerd is. Ze won de Australian
jongere renners? ‘Dat valt erg mee. renner is nog niet aanstaande. Hij En dus plaatste ze de nederlaag tegen Zodra Williams tijd had om uit te ha- Open vorig jaar nog, toen ze al zwanger
Veel van die jongens hebben zelf ook wil nog oogsten met het team, Roland Garroskampioen Ostapenko in len, kon ze de power van Ostapenko was. Haar huwelijk met Alexis Oha-
wel wat gepresteerd. Ik hang zelf Büchli en Van den Berg bijstaan, een ander perspectief. Williams: ‘Ik moeiteloos pareren. Bij haar debuut op nian, medeoprichter van het sociale
niet graag de leermeester uit. Eigen wereldbekers rijden. Twee jaar naar kwam terug van blessures, operaties Roland Garros afgelopen jaar won de forum Reddit, en een gezin zijn een
ervaringen vormen nog altijd de Japan is een optie. Bos: ‘Ik kan nog en ziektes. Maar niet eerder maakte ik Letse meteen haar eerste titel, de mooi- nieuwe bron van inspiratie voor Willi-
beste leerschool.’ gewoon hard fietsen. Ik heb hele- mijn rentree nadat ik het leven had ge- ste hoofdprijs die ze zich kon beden- ams. ‘Met 23 grandslamtitels hoef ik
Uitgerekend op het onderdeel maal niet het gevoel dat ik moet schonken aan een kind. Daarom vond ken. Op haar compromisloze pats- niets meer te bewijzen’, vertelde ze in
waarop hij zich in Alkmaar wil on- gaan stoppen. Daar gaat het nog net ik het geweldig om weer te kunnen boemtennis valt het nodige af te din- Abu Dhabi. ‘Maar ik ben nog niet klaar,
derscheiden, gaat het mis. Als hij iets te goed voor.’ tennissen. Ik was een tikje bang en on- gen, maar Ostapenko knalde sinds er zit nog meer tennis in mij.’

SCHAATSEN ATLETIEK VELDRIJDEN SCHAATSMARATHON


Taylor Rykkje bondscoach Ghafoor haalt limiet op Van der Poel wint Broer en zus Schouten
van Noorwegen 60 m voor WK indoor Grote Prijs Sven Nys pakken titels op NK
niet dat pijltjesgooien een spelletje is. Oud-schaatser Bjarne Rykkje Madiea Ghafoor heeft zaterdag op Mathieu van der Poel heeft de eer- Simon en Irene Schouten hebben
Van der Giessen: ‘Darts is ook een fy- wordt de nieuwe bondscoach van de 60 meter voldaan aan de limiet ste veldrit van het jaar meteen op in Utrecht de Nederlandse titels
sieke slijtageslag, het kost zoveel de Noorse allroundploeg. De hui- voor de wereldkampioenschap- zijn naam geschreven. De Euro- op de marathon veroverd.Voor de
kracht om die pijlen te blijven dige assistent van schaatscoach pen indoor in Birmingham. De 25- pees kampioen was op nieuw- 27-jarige Simon was het na 150
gooien. ‘In de bloedstollende apo- Jac Orie bij Team LottoNL-Jumbo jarige Amsterdamse liep een per- jaarsdag oppermachtig in de ronden zijn eerste titel. Zijn 25-ja-
theose miste Van Gerwen op 5-5 op- treedt op 1 mei in dienst en tekent soonlijk record van 7,25 seconden, blubber van Baal en soleerde naar rige zus was al voor de derde maal
nieuw een dubbel en een zesde voor vier jaar. Hij neemt de func- ruim onder de WK-limiet van 7,30. de winst in de Grote Prijs Sven Nys. de beste van Nederland na 100
matchpijl, waarna Cross de partij met tie over van Sondre Skarli, die na Ghafoor is nog niet zeker van een Wereldkampioen Wout van Aert ronden. ‘De dubbel in één familie,
zijn derde matchdart op dubbel 8 be- het olympische seizoen stopt. startplek op de 60 meter bij het wist de Nederlander aanvankelijk dat gebeurt niet vaak’, glunderde
sliste. Van Gerwen zocht geen excuses Rykkje, die is geboren in Noorwe- mondiale toernooi in Birming- in toom te houden. De Belg con- Simon Schouten, die zich afgelo-
en tilde op het podium de arm van de gen, werkte acht jaar met Orie. ‘Er ham. Als meer dan twee atletes op troleerde het eerste deel van de pen week als stayer niet wist te
winnaar én de wereldkampioen op. is altijd contact geweest met de een bepaald onderdeel voldoen wedstrijd. Halverwege de koers plaatsen voor de Winterspelen in
op. ‘Ik kan het alleen mezelf verwij- Noren ik denk dat ik er klaar voor aan de limiet, bekijkt de Atletiek- plaatste Van der Poel een versnel- Zuid-Korea, volgende maand. Zijn
ten’, zei hij bij RTL 7. ‘Ik was beter dan ben om op eigen benen te staan en unie wie de meeste kans op een ling die zijn aartsrivaal niet kon zus gaat op de massastart wel
Cross, maar ik miste te veel dubbels.’ nieuwe dingen te leren.’ ANP hoge klassering hebben. ANP beantwoorden. ANP naar Pyeongchang. ANP
12 DE VOLKSKRANT
DINSDAG 2 JANUARI 2018

Sport Welk pad bewandelden voormalige


olympiërs na hun topsportcarrière?

NA DE WINTERSPELEN
n HERBERT DIJKSTRA (51) n SCHAATSEN

‘Ik heb moeten leren afstand te nemen’

Herbert Dijkstra deed op


de Spelen van 1988 mee
aan de 5 kilometer (13de Of de schaatsers van
plek) en 10 kilometer (11de nu weten dat ik op de
plek). Daarna begon zijn Spelen heb gestaan?
journalistieke carrière. De generatie-Sven
Sinds 1994 werkt hij als Kramer nog wel,
commentator bij de NOS. denk ik

Tekst Iwan Tol


Foto Jiri Buller

‘V
anaf 1988 heb ik geen sportcarrière. Schaatsers zeggen ook:
Olympische Spelen meer we gaan naar Tenerife, zodat we weer
gemist. In Calgary was ik honger naar het ijs krijgen. Voor het
deelnemer, een jaar later OKT heb ik bewust afstand genomen.
werd ik journalist en bezocht ik in die Ik volgde het schaatsen wel, maar
hoedanigheid de Spelen. De stap naar mijn piek moet liggen bij de Spelen.
de journalistiek ontstond min of Dáár moet ik scherp zijn.’
meer bij toeval. In 1989 werd RTV ‘Kritiek hoort bij het vak. Toen de
Drenthe opgericht. Ze kenden mij als kastelen tijdens de Tour de France
sporter en vroegen: vind je het niet voor het eerst nadrukkelijk in beeld
leuk om mee te doen? Zo is het balle- kwamen, werd er bij de NOS van
tje gaan rollen. hogerhand gezegd: laat zitten joh, die
‘Door mijn schaatscarrière had ik kastelen. Maar toen er na een week al-
ingangen die anderen niet hadden. Ik lerlei boze brieven waren bezorgd,
weet nog goed dat Dan Jansen in 1994, vroegen ze of ik er toch iets mee kon
in Lillehammer, eindelijk de 1.000 doen. Daarna kwam er trouwens ook
meter won. Na afloop hadden we af- weer post. Mensen schreven: wat
gesproken bij een uitgang waar nie- loopt die man toch de zeiken over die
mand anders stond. De eerste die kastelen? Ik bedoel maar, wat de een
hem feliciteerde, was president Bush, leuk vindt, vindt de ander niets. Ik lijd
de tweede was Herbert Dijkstra uit er niet onder.’
Vries. Je moet in dit vak mensen ken- ‘Of de schaatsers van nu weten dat
nen, maar daar ook iets mee doen als ik op de Spelen heb gestaan? De gene-
de kans zich aandient. ratie-Sven Kramer nog wel, denk ik. Ik
‘Omdat ik nog met één been op de was generatiegenoot van zijn vader
schaatsbaan stond, heb ik moeten le- leen in iets nettere bewoordingen. bleef werken. Als hij in onze straat gunde, dat kan niet anders. Yep. In die periode kwam ik bij hem
ren om gezonde afstand te nemen. Ik Van mij kon hij dat hebben. En dat kwam, stond ik met mijn neus tegen ‘Afgelopen Oudejaarsavond lag ik op kraamvisite. Stond ik daar met de
heb geleerd dat sporters best wel iets waardeerde ik weer in hem. de ramen. Piet was mijn held, door voor twaalven op bed, want de vol- kleine Sven in mijn armen. Andere
kunnen hebben, zolang je maar met ‘Er is één man over wie ik nooit ob- hem ben ik gaan schaatsen. Toen hij gende dag moest ik het NK marathon- schaatsers zullen mijn verleden niet
respect kritiek levert. Henk Angenent jectief kon zijn en dat is Piet Kleine, in de Elfstedentocht voorop reed, schaatsen verslaan. Het kost mij geen kennen. Misschien maar goed ook.
snapte er in mijn ogen tactisch geen de man die in 1976 goud won op de moet je in mijn commentaar hebben enkele moeite dat offer te brengen. Als ik het alleen daarvan zou moeten
moer van. Dat zei ik dan ook op tv, al- Spelen, maar gewoon als postbode kunnen horen dat ik hem de zege Die focus, dat herken ik van mijn top- hebben, is het niet best, toch?’

WILLEM VISSERS COLUMN

Camiel, doe ons een lol en vertrek

H
oe klassejustitie werkt, na het molesteren van je vriendin nooit heb ontmoet in zijn aanhef. lings serieus nemen, zeker niet in
weten we nu wel. Ringen- verwacht je als IOC-lid blijkbaar dat Dan van die zinnetjes die elk voor- Nederland. Hoe kan iemand met
turner Van Gelder, nota het wel zal meevallen met de publi- stellingsvermogen te boven gaan. een aantekening voor huiselijk
bene geplaatst voor de citeit. In principe snapt hij het Over het handgemeen: ‘De versies geweld meepraten over bijvoor-
finale, verdween voor straf uit olym- mechanisme trouwens wel. over de volgordelijkheid verschil- beeld grensoverschrijdend seksueel
pisch Rio na een nachtje stappen. Waarom zou hij voor een privézaak len.’ We zien ze al staan in vechthou- gedrag van trainers jegens pupillen,
Verliezende sporters vlogen halver- anders zijn excuses aanbieden aan ding, Camiel en Tessa, in de nacht een thema dat vermoedelijk nog
wege de Spelen met de losersvlucht alle olympische sporters? Eurlings hele van 20 op 21 juli 2015. En dan is hij veel prominenter op de agenda
naar huis, tot hun bijna onuitputte- Zijn spijtbetuiging verscheen op vergeten wie het eerst sloeg. Kom op, komt te staan dan het al staat?
lijke verdriet. Maar Camiel Eurlings, de laatste dag van het schaatsen, van verklaring die hele verklaring rammelt, tot aan Het is sneu voor Eurlings dat een
IOC-lid uit Nederland, telg uit een die bloedstollende kwalificaties voor rammelt, tot de schikking met justitie toe. Het is driftbui hem opbreekt, maar het is
Limburgs CDA-nest van ons-kent- de Spelen waar Eurlings straks op de draaikonterij van de hoogste orde, niet anders. Hem past nederigheid.
ons, blijft plakken aan het pluche, tribunes zit te klappen. Ook dat is
de schikking om een baantje te behouden. En juist Deze baan in de publieke sfeer past
terwijl hij in 2015 zijn toenmalige veelzeggend. Het gaat meneer meer met justitie van draaikonterij hebben veel men- hem niet langer. De brief van Eur-
vriendin in elkaar sloeg. om zichzelf dan om de sport. Met een aan toe sen schoon genoeg. Lang niet alle lings aan tal van sportjournalisten
In een kruiperig stuk in de NRC, huilverhaal prominent in de verwijten aan mannen, vooral man- is geschreven in zijn woonplaats
voor de gelegenheid omgedoopt tot zaterdagkrant, een mooi podium om nen, in politiek getinte functies zijn Valkenburg. Daar ligt tevens de op-
Nationale Rehabilitatie Camiel, straatjes schoon te vegen. Sterker: za- terecht, maar heel veel zijn dat wel. lossing. Zoek een baantje in de grot-
bood hij zaterdag excuses aan na terdag kreeg ook ik persoonlijk post Natuurlijk, vergeving is mogelijk, ten, Camiel.
2,5 jaar, vooral omdat hij de impact van Camiel, want er vielen meer jour- dat weten wij katholieken als de bes-
van het voorval had onderschat. Tja, nalisten te bewerken. Met een slape- ten. Maar vergeten is iets anders, en
het gaat tegenwoordig bijna elke rige kop dacht ik eerst aan een grap. dat is hier het megaprobleem. Nooit Reageren?
dag over seksuele intimidatie, maar ‘Beste Willem’, schreef de man die ik meer zullen insiders in de sport Eur- w.vissers@volkskrant.nl