You are on page 1of 2

l

CEMMAfLf

bi, ti~ad'-.fici, :fikr1-~ub1r, D- remy-i cimar denir. Cemrelerden Mina - hiliye adetlerine dayandrmas ve tala
r.er '1- eer, Tebyin 'J-i.be 1i - evh.- Mekke ynndeki ilkine kk veya bi- ma ile kimin tel'in edildiinin pek vazh
min ]J.aalet li-Ebi Nucaym fi Macri.fe- rinci cemre (el-cemret's-sura, el-cemre- olmadn ileri srmesi artcdr (bk.
ti'-a]J..be, Er.t's-s. ca adl alma t'I-la). ikincisine orta cemre (el-cemre- El, il, 1O12; A, 11!, 89-90). F. Buhl ayrca
lan zikredilmektedir. t'I-vsta). ncsne de byk cemre bayramn son gnnde talarn g-

BBUYOGRAFYA: veya Akabe cemresi (el-cemret'l-kbra. ne battktan sonra atld, bakalar


Mnziri, et- Tekmile, il, 17-19; Eb ame. cemret'l-Akabe) ad verilir. Birinci cem- tarafndan atlan talarn da kullanla
Teracim ricali'l-lj:ameyi's-sadis ve's-sabi' (nr. re ile orta cemre arasnda 156,40 m., bildii eklinde J. L. Burckhart'tan nak-
izzet el-Attar). Beyrut 1974, s. 46-47; Melik'l- orta cemre ile Akabe cemresi arasnda len verdii tamamen yanl bilgiler ya-
Eref er-Resli, el- 'Asced'l-mesbk (nr. a
kir Mahmd Abdlmn'im), Badad 1395/1975, 116,77 m. mesafe bulunmaktadr. nnda cemret'l-Akabe'ye ilk gn, dier
s. 289-290; Zehebi, Aclam'n-nbela', X.Xl, "eytan talama" diye de adlandnlan lerine de "bayramn pek mhim olma-
443-471; XXll, 42-43, 317-319; a.mlf.. T~ki bu atlar. Hz. brahim'i Allah'n emrini yan dier gnlerinde" ta atlmasnn,
ret'l-l)ufftt?, iV, 1372-1381; a.mlf.. el- 'iber, ili, bunlarn daha az nemli olduunu d-
129; bn Kesir. el-Bidaye, Xlll, 38-39; bn Re- yerine getirmekten alkoymak isteyen
eytann yine onun tarafndan Mina'da ndrd eklinde garip ve mesnet-
ceb el-Hanbeli. ~-?eyi cala Taba~ati'l-l:fana
bile, Kahire 1372/1953, il, 5-34; bn Taner talanmasnn hatrasn yaatmakta ve siz bir yorumda da bulunur. eytan ta
di, en-Ncm'z-zahire, VJ, 185; Syti, l:fs- insanlar daima gnaha sokmaya al lama srasnda kadnlarn yzlerini biraz
n'l-mul)a;Lara, 1, 354, 480; Kef'??unn, il, atklanna dair verilen bilgi de geree
an eyta_na kar bir tr tepki ve diren-
1013, 1059, 1164, 2053; ial)u'l-meknan, il,
meyi temsil etmektedir. Bir hadiste ri- aykrdr; nk kadnlarn yzlerini ak
69, 148, 196, 296, 308, 318, 329, 493; bn'l
mad. ~erat, v, 345-346; Kemini. er-Risale- vayet edildiine gre, Hz. brahim Kabe'- tutmalar ihramn gereklerinden. olup
t'l-mstetrafe, s. 12, 49, 112, 113, 180, 182, nin inasn tamamladktan sonra Ceb- cemreye mahsus bir ey deildir. Frantz
208; Brockelmann, GAL, 1, 437-438; Suppl, Buhl'n bu fahi hatalarnn Encyclo-
rfl'in yol gstermesiyle ilk haccn yap-
, 605-607; GAL (Ar.l. v, 185-192; Kehhale.
t ve olu ismfl'i kurban etmeye g- pedia of Islam 'n yeni nerinde yer al-
Mu'cem'l-m'ellifir, V, 275-276; Sezgin. GAS,
trd esnada Mina'nn sz konusu mamasna karlk eytan talamann es-
l, 132, 140, 143, 503-504, 592; Mv.Fs., ili, 167.
yerinde nne kan eytan talamtr ki putperest ibadetinden intikal ettiine
~ M. y AAR KANDEMR dair iddiann tekrar edilmesi (E/ 2 Ing. J.
(Msned, 1, 297, 306-307; Hakim, . 466;
Beyhaki, V, 153-154). Hz. Peygamber de il, 438). msteriklerin isamn vahye da-
CEMRE yanan bir din olmad eklindeki n yar-
Veda hacc srasnda bu cemrelere ta
(AI) atm ve zellikle bu esnada hac ibade- glarnn tabii sonucudur.
Hacda eytan talama srasnda tinin yapl eklinin kendisinden re Arefe gn Arafat vakfesinden sonra
atlan talara ve bu talarn nilmesini istemitir (Mslim, "f:Iac", 310- Mzdelife'ye doru yola kan haclar
atld yerlere verilen ad.
L 312). Bundan dolay kurban bayramnn sabah namazn Mzdelife'de, ilk vakti
birinci gn Akabe cemresine, dier olan alaca karanlkta klarlar ve Me'ar-i
Szlkte "kor paras; akl ta" gibi gn de her cemreye ta atlmas fa- Haram'daki vakfenin ardndan gne
manalara gelen cemre, bir fkh terimi kihlerin ittifak ile vacip olup terkinden domadan Mina'ya hareket ederler. Mi-
olarak haclarn kurban bayram gnle- dolay ceza kurban (dem) gerekir. Sahih na'ya vardklar zaman Akabe cemresi-
rinde Mina'da attklar kk talarn hadislerde bu uygulamann Hz. brahim'in nin yannda, ihrama girdiklerinden beri
her birini ve bu talarn atld ayr snnetine dayand aka belirtildii syledikleri telbiye*yi kesip bu cemre
yeri ifade eder. oulu cimar ve ceme- ve sembolik olarak eytann taland iin hazrladklar yedi akl tan "Bis-
rattr. Bu yerlere ta atlmas iine de bilindii halde Frantz Buhl'n bunu Ca- millahi Allahekber" diyer~k teker te-

cemerat mevkfinden genel grn - Mekke Suudi Arabistan

340
CEMD

ker Akabe cemresine atarlar. Birinci gn ler'e gre ise bu sre gnein batmasy ni snrlandran
bir iaret veya ihata du-
dier cemrelere ta atlmaz. la sona erer. Ancak Hanbeliler mazere- var yoktu. Bu yzden dinen geerli ola-
Akabe cemresinin talanmas ii, Ha- ti bulunan kimselerin geceleyin de ta cak mesafe konusunda fakihler arasn
nefiler'e gre kurban bayramnn birin- atabileceklerini kabul etmilerdir. Bay- da uzun tartmalar olmu, son dnem
ci gn afan skmesiyle balar, ayn ramn drdnc gn gnein batma- alimleri bu mesafeyi 3 zira ile (yaklak
gn gne batncaya kadar devam eder. syla talama vaktinin son bulduu ko- . 5 m. snrlandrmtr. 1291 yl Zilka-
Ancak mstehap olan, talamann g- nusunda mezhepler gr birlii iinde- de aynn sonlarnda (Ocak 1875) cemre-
nein domasndan sonra yaplmasdr. dir. afii ve HanbelTier'e gre terik gn- t'l-Akabe'nin evresine demir parmak-
Gndz atamayanlar hibir ceza gerek- leri olan bayramn son gn bir tek lklar yaplm, bu ekilde cemreye faz-
meksizin gece de atabilirler. Malik1er'e gn hkmnde olduundan bunlarn ilk laca yaklamaktan doabilecek izdiha-
gre talama gne dounca balar, ba- ikisinde ta atamayan kimse, son gnn mn nlenebilecei dnlmtr. An-
t;ca son erer; geceye kalrsa hacnn akamna kadar bulduu ilk frsatta ta
cak halk tarafndan ta atlacak meka-
kurban kesmesi gerekir. afii ve Hanbe- atabilir. Kurban bayramnn drdnc g-
nn geniletildii eklinde anlalabile
liler' de ise Akabe cemresine ta atma n de kalnmas halinde cemrelere top-
cei endiesiyle bu parmaklklar bir yl
bayramn birinci gn gece yarsndan lam yetmi ta atlm olur. Haclarn bi-
sonra kaldrlm
ve her cemrenin et-
balamakla birlikte en faziletli zaman rinci ve orta cemreye yedier ta attk
rafna talarn decei yeri belirleyen
gne doduktan sonraki zamandr, bu tan sonra her birinin yannda Kabe'ye
havuz biiminde duvarlar ina edilmitir.
sre gne batncaya kadar devam eder. dnerek dua etmeleri, Akabe cemresi-
te yandan bir tepenin eteinde bulu-
Atamayanlar dier terik* gnlerinde ne ta attktan sonra ise beklemeden
ayrlmalar snnettir. Kurban bayramnn
nan Akabe cemresinin arkasndan (tepe
de atabilirler. Atlacak talarn nohuttan
tarafndan) ta atmak snnete aykr ol-
byk, fndktan kk olmas tavsiye ikinci ve nc gnleri zevalden son-
ra cemrelere ta atan haclar, isterlerse duundan eskiden cemrenin kuzeydo-
edilmitir. Talarn Mzdelife'den top-
drdnc gnn atn terkederek Mek- u ynne bir de duvar rlmt. Bu
lanmas mstehap, cemrelerin Civarn
dan toplanmas ise mekruhtur. Hatta ke'ye dnebilirler. Ancak bunun iin Ha- tepe yol yapm sebebiyle 1956 ylnda
Hanbeliler, buradan alnan talarla ya- nefi mezhebine gre drdnc gn a ortadan kaldrlrken buraya yine bir du-
plan talamann geersiz olduunu ka- fak skmeden, dier mezhebe gre var yaplmtr. 1975 'te cemrelerin bu-
bul etmilerdir. Ayrca temiz olmayan ise nc gn gne batmadan nce lunduu mevki. izdiham nlemek iin

yerlerden ta alnmamahdr. afii, Mali- Mina snrlarndan ayrlm olmalar art 40 ila 80 m. eninde ve 1 km. boyunda
ki ve Hanbeliler'e gre cemrelere atla tr. Ayrlmayanlar, drdnc gnn at bir yolla iki katl olarak yeniden dzen-
cak nesnenin "ta" olmas gerekir; de- larn da yaparak Mina'dan ayrlrlar. Dr- lenmi, daha sonra yaplan bir tadilat

mir, kurun, toprak, tahta gibi eyler dnc talamann yaplmas daha fazi- srasnda ise Akabe cemresindeki duvar

atlamaz. Hanefiler'e gre ise zerinde letli kabul edilmekle birlikte haclar bu ortadan kaldrlmtr.
teyemmm yaplan, yani toprak cinsin- konuda muhayyer braklmtr. BBLIYOGRAFYA:
den olan her ey atlabilir. Talar at- Mina'daki cemrelerin yeri, slam n- Lisan'/ "Arab, "cmr" md.; Msned, , 297,
mayp elle koymak caiz olmad gibi bir cesinden itibaren iaret talar ile (ta 306-307; Mslim. "I:Iac", 268, 305-314; bn Ma-
ce. "Menasik", 21, 63, 84; Eb Davd, "Mena-
defada hepsini veya birka tanesini at- tan yaplm silindirimsi ymalar belir- sik", 56, 65, 73, 77; Tirmizi, "Hac", 55, 61; Ne-
mak da tek ta atmak hkmnde sayl lenmiti. Ancak Xl:X. yzyla kadar cem- sai, "I:Iac", 189, 204, 209, 215.; Hakim. elMs
mtr. Hastalk, yallk vb. sebeplerden relerin etrafnda tan d mesafesi- tedrek, 1, 466; Beyhaki, esSnen'lkbrii, V,
dolay ta atacak durumda olmayanlarn 153-154; afii, el-m, il, 181; Sahnn, el-M-
devvene, 1, 419-424; Kiisani, Beda'i', il, 137
yerine vekalet verdikleri kimseler de bu
140; Yakt, Mu'cem'l-bldan, il, 162; iV, 464
ii yapabilir. 465; bn Kudame, el-Munf, Riyad 1401, ili,
Haclar Akabe cemresini taladktan 424-430, 450-456; Fasi, ifa'a'laram bi-al]
biiri'lbeledi'H;aram, Beyrut, ts. (Dar'l-Kt-
sonra kurbanlarn kesebilir. tra olup Cemrelerden eitli grntler
bi'l-ilmiyye), , 294; il, 9; Buhti, Kea{'l-~
Kabe'yi tavafa ve sa'y etmeye gidebilir- na', il, 498-501, 508-511; Kalybi, el-fjiiiye
ler. Bayramn birinci ve ikinci gnlerin- 'ata Minhaci'-talibfn, Beyrut, ts. (Diir'l-Fikr),
de geceyi Mina'da geirmek Hanefiler'e il, 117118; Haskefi, edDrr'lmuhtar (bn
gre snnet, dier mezhebe gre ise Abidin. Redd'/-muJ:tiir iinde). il, 148, 179-
181; Mir'at'lHaremeyn (Mekke), 1/2, s. 1063
vaciptir. Yine bayramnn ikinci, nc 1065; brahim Rifat Paa, Mir' at'lfjaremeyn,
ve Mina'da.kalnmas halinde drdn- l, 48, 136-138, 328-329; Cevad Ali, elMufassal,
c gnleri srayla birinci, orta ve Akabe Vl, 385-386; Abdullah b. Abdurrahman el-B~s
cemrelerine yedier ta atlr. Bu cem- sam. "Kitab I:Iududi'l-mea 'iri'l-m~adde
se", Mecellet Mecma'i'lf*hi'lslami, sy. 3,
relere ta atmann vakti, mctehidlerin
.Mekke 1407 /1987, s. 1587-1594; Mv.F, XI/,
ittifak ile her gn zevalde balamakta 275-279; F. Buhl, "Qj_amra", El, il, 1012-1013;
olup daha nce atlmas caiz deildir. a.mlf., "Cemre", A, ili, 89-90; a.mlf. - J. Jo-
Ancak Eb Hanife'den zevaldan nce at- mier, "al-Qiamra", E/2 (ng.), il, 438.
mann caiz olduuna dair bir gr de liJ M. zo ARAS
nakledilmitir. Hanefi ve afiTier'e gre
bayramn ikinci ve nc gnlerinin ta r CEMD
lama vakti ertesi gn fecrin douuna
(bk. CEM).
kadar devam eder. Maliki ve Hanbeli- L ..J

341