You are on page 1of 1

HEDY

r Hanbeli mezheplerine gre ise taklid gi- maktadr (Mslim, ".!;Iac", 375-376; EbG
HEDY
bi mstehap saylmtr. Davud. "Menasik", 17; Nesa. "Menasik",
( .S....eJf)
Hedyin kesilecei yer ve zaman konu- 76). af ve Hanbeliler'e gre stnden
Hac ve umre yapan kimselerin sunda fakihler arasnda nemli bir gr de faydalanlabilir. Ancak iilen miktarn
Harem snrlan iinde bedelinin fakirlere sadaka olarak verilme-
ayrl mevcut deildir. Hedy kurbannn
kestikleri kurban.
L _J Harem snrlar iinde kesilmesi gerekti- si daha faziletlidir. Maliki ve Hanefiler ise
i hususunda ittifak bulunmas yannda faydalanlmas durumunda bedelinin ta-
Szlkte "yol gstermek, izinden git- ounluk hac kurbannn Mina'da, umre sadduk edilmesi gerektiine hkmetmi
mek; gndermek, hediye etmek" anlam- kurbannn ise Mekke'de Meri/e tepesi ya- lerdir.
larna gelen hedy (hediy) kelimesi, fkh nnda kesilmesinin daha faziletli olduu BBLYOGRAFYA :
terimi olarak hac ve umre srasnda Ha- nu belirtmitir. Kesim zamanna gelince, Ragb el-sfahani, el-Mfredat, "hdy" md.;
rem'de kesilen kurbanlk hayvanlar ifa- mezhebe gre kr kurbannn kur- Lisan'l-'Arab, "hdy" md.; Wensinck. el-Mu'-
de eder. Hac ve umre yapmayanlarn kur- ban bayram gnlerinde kesilmesi gere- cem, "hedy" md.; M. F. Abdlbaki, el-Mu'cem,
ban bayram dolaysyla kestikleri kurba- kir. afler'e gre ise baka gnlerde de "hdy" md.; Darimi. "Menasik", 34; Buhari.
na ise udhiyye denir. Kur'an- Kerlm'de kesilmesi cfz olmakla birlikte bu gnler- "l:lac", 106-108, 121-122, "Megaz!",35; Ms-
lim, "l:lac", 205, 349, 375-376; bn Mace, "Me-
terim anlamnda be yerde geen hedy de kesilmesi daha faziletlidir. hram ya-
nasik", 68, 84; Eb Davd, "Menasik", 14, 17;
(el-Bakara 2/196; el-Mfde 5/2, 95, 97; el- saklarn ihlalden dolay kesilecek cinayet
Nesai, "Menasik", 76; Maverdi, el-fjttvi'l-kebir
Feth 48/25) hadislerde de ska kullanl kurban iin belli bir vakit olmad konu- (nr. Ali M. Muawez - Adil Ahmed Abdlmev-
mtr (bk. Wensinck, el-Mu<cem, "hedy" sunda da gr birlii mevcuttur. af ve cd), Beyrut 1414/1994, iV, 369-383; bn Ab-
md.). Malik1er'e gre adan ve nafile kurban- dlber. el-Kafi, , 402-405; Kasani. Beda'i', il,
Deve, sr gibi bykba hayvanlardan larn kesim vakti kurban bayram gnleri 172-175, 179; bn Rd. Bidayet '1-mctehid,
1, 319-323; bn Kudame. el-Mugni, 111, 356-360,
olduunda "bedene", koyun kei cinsin- iken Hanefiler bunun belli bir vakti olma-
390-392, 431-434, 492-554; Nevevi. el-Mec-
den olduunda "dem" adn alan hedy dn, ancak bu gnlerde kesilmesinin
m', Vlll, 356-382; bn Czey, el-/Savanin '1-
kurban nafile ve vacip olmak zere ikiye daha faziletli olduunu belirtmilerdir. f*hiyye, Beyrut, ts. (Dar'l-Fikr). s. 121-122;
ayrlr. Nafile hedy, hac ya da umre niye- Hedy kurban olarak kesilen hayvanla- bn'l-Hmam, Fetl;u'l-~adir, il, 321-326, 333;
tiyle Mekke'ye giden kiinin kurban kes- rn etinden kurban sahibinin yemesinin Buhti. Keaf'l-~na', 11, 400-463, 529-533;
mesini vacip klacak herhangi bir mkel- hkm konusunda fakihler arasnda III, 5-20; bn Abidin. Redd'l-mul;tar (Kahire).
il, 614-621; Zhayli. el-F*h'L-slami, ili, 295-
lefiyeti olmakszn srf Allah rzas iin nemli bir gr ayrl yoktur. Drt
317; Mv.F, il, 181-195; V, 74-75; XIV, 11-15;
kestii kurbandr. Hz. Peygamber'in bu mezhebe gre Mekke'de kesilen nafile XVll, 43-44, 78-80; XXXIII, 86-87; J. Chelhod.
amala 100 deve kurban ettii nakledil- kurbanlarn etinden sahibi yiyebilir. afi "Hady", E/ 2 (ng.), 111, 53-54. r:;: ..
mektedir (Darimi, "Menasik", 34; Buha- ller'in dndaki mezhep alimleri, temet- . ~ SALM T
r!, "I:Iac", 121-122; bn Mace, "Mehasik", t ve kran hacc kurbannn etinden de
84). Vacip hedy ise iki trldr. Birincisi, sahibinin yiyebilecei grndedirler. r 1
HEDY's-SARI
adak sebebiyle kiinin zimmetinde bor Ceza. adak, ihsar hedyi ile, kesilme yeri
( .S..Wf.S~)
olarak tahakkuk eden hedydir. kincisi, olan Mekke'ye veya Mina'ya ulamam
temett veya kran hacc yapan kimsele- olan nafile hedyin etinden sahibinin ye- bn Hacer el-Askalani
rin kesmek zorunda olduklar kr kur- mesi cfz grlmemitir. Bunlarn yenil- (. 852/1449)
ban ile hac ve umrenin vaciplerinden bi- mesi halinde yenilen miktarn bedelinin tarafndan Buhari'nin
rinin yerine getirilmemesi veya ihram ya- sadaka olarak verilmesi gerekir. el-Cfimicu '-afif 'ini erhetmek
amacyla yazlan Fetfu '1-bfiri'nin
saklarna uyulmamas halinde kesilen ce- Hanefi ve Maliki fakihleri, tasadduk mstakil bir cilt halindeki
za kurbandr. kr kurbannn en fazi- edilmesi gereken etlerin Harem blgesi- mukaddimesi
letlisi srasyla deve, sr ve koyundur. Bu nin dnda bulunan fakirlere de verilebi- (bk. el-CAMU's-SAHH).
kurban kesemeyenler gn hac s lecei grndedir. af mezhebine g- L _J
rasnda, yedi gn hacdan sonra olmak re kr ve ceza kurbanlar Harem blge-
zere on gn oru tutarlar. Ceza kurban sinde kesildii gibi ayn yerde tasadduk r 1
HEFIASUMAN
ise inenen yasan trne gre byk- edilmelidir. Hanbeliler ise yalnzca sa
kt.o..T~)
ba veya kkba hayvan olmak zere kesmek, elbise giymek, koku srnmek
farkllk arzeder (bk. BEDENE; DEM; FD gibi baz ihram yasaklarn ihlalden dola- Aga Ahmed Ali'nin
(. 1290/1873)
YE). y fidye olarak kesilen kurbann kesildii
Farsa mesneviler
Hedy iin ayrlan veya satn alnan hay- yerde tasadduk edilmesini cfz grm
ve airlerine dair tezkiresi.
vann kurbanlk olduunu gstermek_ ze- ler, dier kurbanlarn Harem'deki fakir- L _J
re boynuna rlm ip veya nal gibi ey lere datlmasnn gerekli olduunu ifa-
lerin aslmas (taklid) veya bedenenin hr- de etmilerdir. Ayrca dier mezheplerin Mevlevi Aga Ahmed Ali 12SS'te (1839)
gcnden kan aktmak suretiyle iaret aksine Hanefi alimleri, Harem dnda Benglade'in Dakka ehrinde dodu.
lenmesi (i'ar) konular fakihler arasnda datlan kurban etlerinin zimmi stat- 1862 ylnda Kalkta'da Medrese-i Ahme-
tartlm, taklidin mstehap olduu hu- sndeki gayri mslimlere de verilebilece- diyye adl bir eitim kurumu at ve ha-
susunda gr birliine varlrken i'ar i grndedir. yatnn sonuna kadar burada alt. Aga
konusunda gr ayrlna dlmtr. Hedy hayvanndan ihtiya halinde bi- Ahmed Ali. 1869'da yazmaya balad
Hanefi mezhebinde i'ar hayvana ac ver- nek olarak faydalanmann cfz olduun Heft Asumdn' bir nsz (eve). yedi b-
dii iin cfz grlmemi. af. Maliki ve da fakihler arasnda gr birlii bulun- lm (heft asuman) ve bir hatime (ufk) ek-

156