You are on page 1of 458

LM TES TARH

LM TES TARH
1.Blm
2.Blm
3.Blm
LM TES TARH6
bn Kesir6
Hayat Ve Eserleri6
Aziz Ve Celil Allah'n Muhammed mmetine Olan Rahmeti:6
Hz. Peygamberin, Vukuunu nceden Bildirdii Baz Hdiseler7
Msr'n Mslmanlar Tarafndan Fethedileceine Hz. Peygamberin aret Buyurmas:7
Bizans Ve Sasani Devletlerinin Br Daha Geri Dnmemecesine Yklacaklarna Hz.
Peygamberin aret Buyurmas:7
Hz. Peygamber'in, mer (r.a)'in ldrleceine nceden aret Buyurmas:8
Hz. Peygamber'in, Osman (r.a)'n Bellara Maruz Kalacana nceden aret Buyurmas:8
Hz. Peygamber'in, Ammar b. Ysir'in ehid Edileceine aret Buyurmas:8
Hz, Peygamber'in, Hilafeti Otuz Yllk Bir Sreyle Snrlamas:8
Allah'n Hz. Hasan Vastasyla ki Byk Mslman Grubu Bartracana Hz. Peygamber'in
nceden aret Buyurmas:9
mm Haram Binti Melhan'n Deniz Savanda leceine Hz. Peygamber'in aret
Buyurmas:9
Hz. Peygamber'in, slm Ordusunun Hind Ve Sind'e Kadar Gideceine nceden aret
Buyurmas:9
Hz. Peygamber'in, Mslmanlarn Trkler'le Savaacaklarna nceden arette Bulunmas:10
Baz ocuklarn Mslmanlar Yneteceklerine Ve O Zamanda Meydana Gelecek
Bozgunculuklar:10
Hz. Peygamber'in, KureyIi On ki Halifenin slm mmetinin Bana Geeceklerine
nceden aret Buyurmas:11
On ki KureyIi Halifeden Kast, Hz. Peygamber'den Sonra Pepee Gelenler Deildir:11
Almetler (Hicr) 200. Seneden Sonra Grleceine Dair Nakledilen Rivayetler Sahih
Deildir:11
Nesillerin En Hayrls Hz. Peygamber'in Zamannda Yaayanlar, Sonra Onlar Takip
Edenlerdir:12
Be Yz Yl Bahsi:12
Hz. Peygamber'in, Yeryznde Bin Yldan Fazla Kalmadan Kyametin Kopacan Sylemi
Olmas Doru Deildir:12
am'a Bal Busra'daki Develerin Boynunu Aydnlatacak Bir Atein Hicaz Diyarnda Ortaya
kacana Dair Rivayet:12
Hicretin 654. Senesinde Medine'de Uzun Sre Devan Eden Bir Yangnn kmas:12
Zamanmzdan Sonra Meydana Gelecek Olaylar Hz. Peygamberin nceden Bildirmesi12
Gemi Olaylara Ve Gelecekte Kyamete Dek Meydana Gelecek Olaylara Hz. Peygamberin
aret Buyurmas:13
Vukubulacaklann Hz. Peygamber'in nceden Haber Verdii Baz Olaylarn
Vukubulduklarna Huzeyfe'nin. 13
Tanklk Etmesi:13
Dnyann Geen Ve Kalan mrn Bildiren Isriliyat Haberlerinin Asl Esas Yoktur:13
Kyametin Yaklamas:13
Kyamet Gnnde Mslmann, Sevdii Kimseyle Birlikte Harolunaca:14
lenin Kyameti Kopar:14
Gaybn Anahtarlar Betir. Bunlar Ancak Yce Allah Bilir:14
Hz. Peygamber, Kyametin Ne Zaman Kopacam Bilmez:14
FTNELERN NCE ZET OLARAK, SONRA DA DETAYLI OLARAK ANLATILMASI
BAHS14
Hayr Ve errin Birbirlerini zleyeceklerine Hz. Peygamberin aret Buyurmas:14
slmiyetin Balangta Olduu Gibi Tekrar Garip Hale Gelecei:15
mmetlerin Blnmesi:15
Fitnelerin mmeti Bleceine, Kurtuluun se Cemaate Sarlmakta Olduuna Hz.
Peygamberin aret Buyurmas:15
slm mmeti Sapklkta Bir Araya Gelmez:15
Fitne Zamannda Bir Kenara ekilmeye zin Verilmitir:16
lm Temenni Etmek Yasaklanmtr:16
Ulemann lmyle lim Ortadan Kalkacaktr:16
Kyamete Dek Bu mmetin Hak Yolda Sebat Edecek Bir Frkasnn Mevcud Olacana Hz.
Peygamber'in aret Buyurmas:16
Cenab- Allah'n Yz Senede Bir Bu mmete Din Bir Mceddid Gndereceine Hz.
Peygamber'in aret Buyurmu Olmas:16
Hz. Peygamber'in Bildirdii Baz Kyamet Alametleri:17
lmin Ahir Zamanda nsanlar Arasndan Kalkmas:17
HZ. PEYGAMBER'N BAZI SERLERN MEYDANA GELECENE ARET BUYURMASI17
Mehd, Ahir Zamanda Gelecek Doru Yolu Gsterecek Hidayet Rehberi Bir Halifedir.
Ancak Rafzlerin ddia Ettikleri ekilde Samarra'da Yer Altndan kmas Beklenen Biri
Deildir. Bunun Asl, Hakikati Ve Hatta zi Yoktur.19
Mehd'nin Geleceine likin Rivayet Edilen Hadisler:19
Kendi erefli Ailesinin Baz Yorgunluk, Sknt Ve Korkulu Hallerle Karlaacan Hz.
Rasln nceden Haber Vermesi:20
MEYDANA GELEN VE AHR ZAMANDA DAHA DA OALIP ARTACAK OLAN ETL
FTNELER.. 21
Bozgunculuk oalnca, Aralarnda Salih Kimseler Bulunsa Bile Tm Toplum Helak
Olacaktr:22
slm Toplumunun Tam Ortasnda Fitnelerin Kaynayacana Hz. Peygamber'in aret
Buyurmas:22
Her Geen Zaman Bir Sonrakinden Hayrldr:22
Saknlp Uzak Durulmas Gereken Baz iddetli Fitnelerin Meydana Geleceine Hz.
Peygamber'in aret Buyurmas:22
Emanet Duygusunun Kalplerden Kaldrlmas:22
Fitnenin Dou Tarafndan kacana Hz. Peygamber'in aret Buyurmu Olmas:23
Dirilerin llere mrenecei Kadar Fitnelerin oalacana Hz. Peygamber'in aret
Buyurmu Olmas:23
Kyametten nce Baz Arap Kabilelerine Puta Tapcln Geri Dneceine Hz.
Peygamber'in aret Buyurmas:23
Arap Topraklarnn Muazzam Servetler Fkracana, Bu Nedenle nsanlar Arasnda
Dmanlk, ekime Ve Sava kacana Hz. Peygamber'in aret Buyurmas:23
Kyamet Kopmadan ok Deccallarn Ortaya kacana, nsanlarn Oyalanp Dalgn
Olduklar Bir Vakitte Kyametin Aniden Kopacana Hz. Peygamber'in aret Buyurmas:23
Cehennemliklerden ki Snfn Ortaya kacana Hz. Peygamber'in aret Buyurmas:24
yilii Emredip Ktl Menetme Grevini Yapmamaya Ruhsat Verici Baz Gerekeler:24
nsanlarn Blk Blk Dinden kacaklarna Hz. Peygamber'in aret Buyurmas:25
Hz. Peygamber'in, Mahvedici Baz Fitnelerin Ortaya kacan Bildirmesi. O Zaman Dinini
Tutan, Ate Kzn Tutmu Gibi Olacaktr:25
okluklarna Ve Nfuslarnn Fazlalna Ramen Mslmanlar Horlayp Hegemonyalar
Altna Almak Amacyla Btn Milletlerin Kart Bir Cephe Oluturacaklarna Hz. Peygamber'in
aret Buyurmas:25
ldrc Baz Fitnelerin Ortaya kacana Kurtuluun Da Bu Fitnelerden Uzaklamakta Ve
Yollarndan Uzak Durmakta Olduuna Hz. Peygamberin aret Buyurmas:25
Hz. Peygamber'in, Ahlk Yok Eden Baz Fitnelerin Ortaya kacana aret Buyurmas
yle Ki, O Zaman nsan, Yannda Oturan Arkadana Dahi Gvenmeyecektir:26
eitli Fitnelerin Ortaya kacana, Bunlardan Kurtuluunsa Toplumdan Soyutlanmak
Olduuna Hz. Peygamber'in areti:26
Fitne Koptuunda Eziyetlere Tahamml Etme Ve Ktlklere Katkda Bulunmamak
Hususunda Hz. Peygamber'in Verdii t:26
Baz Mslmanlarn Putperestlie Dneceklerine Hz. Peygamber'in aret Buyurmas:27
Ahlas Fitnesi:27
Baz Fitnelerin Meydana Geleceine, O Esnada Dil Darbesinin Kl Darbesinden Daha
Etkili Olacana Hz. Peygamber'in aret Buyurmas:28
Kostantiniye'nin Rumiye'den nce Fethedileceine Hz. Peygamberin iaret Buyurmas:28
Baz Beldelerin Yklacaklarna Ve Ykl Sebeplerine Hz. Peygamberdin aret
Buyurmas:29
KIYAMET ALAMETLERNN MTEADDT OLUU.. 29
Kyamet ncesi Almetler:29
Alt Olay Meydana Gelmeden nce Mminlerin Hemen Salih Amel lemelerini Hz. Rasln
Taleb Etmesi:30
Kyamet Kopmadan On Almet Grlecektir:30
Aden'in Derinliklerinden kacak Olan Fitne Atei:31
Rumlarla Yaplp Kostantiniyye'nin Fethiyle Sonulanacak Olan Sava:31
Mesih (A.S), Deccal' ldrmeden Veya Hayr Ve Nuru, Batl Ve Karanln Malub
Etmeden Kyamet Kopmayacaktir:32
Kuvvetli Bir Azim Ve Samimi Bir manla Sylenen "Lailahe llallah V Illah Ekber" Sz,
Kaleleri Ykar Ve ehirleri Fetheder:32
Mslmanlarn Rum llerini Fethedip Bir ok Ganimete Sahip Olacaklarna Hz.
Peygamber'in aret Buyurmas:32
Mslmanlarn Baz Adalar, Rum llerini Ve Fars lkesini Fethedeceklerine, Mslmanlarn
Hak Davalarnn Deccaln Batl Davasn Malub Edeceine Hz. Peygamber'in aret
Buyurmas:32
Rumlarn Baz Gzel zellikleri:33
Rumlarn En Fazla Nfusa Sahip Bir Millet Olduklar Zamanda Kyamet Kopar:33
Kuds'n en Ve Mamur Olmas Esnasnda Medine'nin Harab Olmaya Yz Tutacana Hz.
Peygamber'in aret Buyurmas:33
Medine- Mnevvere Vebadan Ve Deccal'dan Korunacaktr:34
Medine- Mnevvere'nin Uzun Sre en Ve Mamur Kalacana Hz. Peygamber'n aret
Buyurmas:34
leride kacak Baz Buhranlar Nedeniyle Medinelilerin ehri Terkedeceklerine Hz.
Peygamber'in aret Buyurmas:34
EN SONDA GELECEK MESH- DECCAL'DAN NCE, NC MAHYETNDE BAZI
YALANCI DECCALLARIN ORTAYA IKACAKLARINA DAR BR GR. 35
Kyametten nce Peygamberlik ddiasnda Bulunan Baz Yalanclarn kacaklarna Hz.
Peygamber'in aret Buyurmas:35
slm mmetinde Baz Cehennem Davetileri Grleceine Hz. Peygamber'in aret
Buyurmas:36
Deccal le lgili Hadisler zerine bn Sayyad Hakknda Gelen Baz Rivayetler:36
Hz. Peygamberin Deccal'a Kar Mslmanlar Uyarmas Ve Onun Baz Niteliklerini
Anlatmas:37
Deccal'm Atei Cennet, Cenneti De Atetir:37
Hz. Peygamberin, mmetini Deccal'm Beraberindeki Kuvvet Ve Fitne Sebeplerine
Aldanmaktan Uyarmas:37
bn Sayyad, Byk Deccal Deildir. O Ancak ok Sayda Grlecek Olan Kk
Deccallardan Biridir:38
Fatma Binti Kays'm Deccal Hakkndaki Hadisi38
Cessase le Deccal'm Grldklerine likin Temim Ed-Dr'den Gelen Bir Rivayet:38
FATIMA BNT KAYS HADS40
bn Sayyad, Medine Yahudilerindendir:41
Raslullah (S.A.V)'n Sylemesi Mmkn Olmayan Ve Aklen Reddedilen Baz Kabul
Edilmez Rivayetler:42
Nvas b. Sem'n'n Ayn Manda Ama Daha Detayl Olarak Rivayet Ettii Hadis:43
Baz Garaip Ve Acaipliklerle lgili Olarak Sylenen Ve Rasluilah'a snad Edilen Baz
Szler:46
Zahir Anlam Braklarak Te'vil Edilmesi Gereken Bir Hadis:46
Deccal Hakknda Yaylan Hadisler:46
Dnyada Deccal Fitnesinden Daha Byk Bir Fitne Yok mudur?. 49
Mslmanlarn Yahudilerle Savap Onlar Malub Edeceklerine, Hatta Yahudilerin,
Mslmanlarn Klc Karsnda Gizlenecek Bir Yer Bulamayacaklarna Hz. Peygamberin aret
Buyurmas:50
Senedi Ve Metni Garip Bir Hadis:50
Tesbih, Tehlil Ve Tekbir Cesedler in Azk Olamaz:51
Deccal, Mekke- Mkerreme Ve Medine- Mnevvere'ye Giremeyecektir:51
Dininizin En Hayrls En Kolay Olandr:53
Mekke-i Mkerreme Ve Medine-i Mnevvere, Allah'n Emriyle Melekler Tarafndan
Korunacaktr:54
Yce Peygamberimizin Ben Temim Kabilesinin Faziletine Tanklk Etmesi:54
Allah Katnda Deccal ok Deersizdir:54
Kur'n- Kerim'de Deccal'dan Niin Aka Sz Edilmiyor?. 56
Deccaldan Korunma Yolu. 57
Allah'a hlaslca Snmak, Kiiyi Deccal'n Fitnesinden Korur:57
Kehf Suresinin Son On Ayetini Ezberleyip Onlarla Amel Etmek Kiiyi Deccal Fitnesinden
Korur:57
erefli Medine Ve Mekke'de kamet Etmek, Kiiyi Deccal Fitnesine Kar Korur:58
Lnetli Deccal'n Ksa Biyografisi:58
Deccal'n -Allah .Kahretsin Onu- Evsaf:59
Tuhaf Ve Garip Bir Haber:60
Reddedilen Bir Hadis:61
Bir Hurafe Hadis Daha:61
Ahir Zamanda Hz. sa'nn Dnya Semasndan Yeryzne nii:62
Hz. s ld M Yoksa Diri Diri Ge Mi Kaldrld?. 62
Deccalla lgili Olarak nceki Ksmlarda Nakledilmemi Olan Hadisler63
Kyamet Kopmadan Meydana Gelecek Baz Garip Olaylar:63
Kyametten nce badet Azalacak, Mal Ve Para oalacak:63
Peygamberler Baba Bir Kardelerdir:64
Peygamber (s.a.v) Efendimiz, nsanlar Arassnda Hz. sa'ya En Yakn Olandr:64
Allah Raslu Mesih sa'nn Ve Ahirzaman nsanlarnn Evsaf:64
YE'CUC VE ME'CUC'UN ORTAYA IKII66
Hz. Peygamberdin Araplara Yaklaan Bir erre aret Buyurmas:66
Ye'cuc Ve Me'cuc'un Ortaya k:67
Ye'cuc Ve Me'cuc, nsanlardan Bir Ksmdr:68
Kbe-i Merrefe'nin arpk Ayakl Melun Z's-Sevikateyn Tarafndan Yklmas:69
Ye'cuc Ve Me'cuc'un Ortaya kndan Sonra Da Hac Ve Umre Yapanlar Olacaktr:69
Kyametin Kopmasndan nce Hac badeti Terk Edilecektir:69
Allah'n erefli Kld Kabe'nin Melun Z'-Sevikateyn Tarafndan Yklmas:69
Kyametten nce Kahtan Mntkasnda Bir Zalimin Ortaya kacana Hz. Peygamberin
aret Buyurmas:70
Deccal, Mekke Ve Medine'ye Giremez. 70
Yerden Bir Yaratn (Dabbet'l-Arz'n) kp nsanlarla Konumas:70
Kyametten nceki On Almet:71
GNEN BATI UFUKTAN DOMASI72
"Bilen, Bildiini Sylesin, Bilmeyen Sussun'73
Gne Bat Ufkundan Douncaya Dek Geceleri badetle Geiren Mslmanlar Hep Var
Olacaktr:74
Dman Kendileriyle Savamaktayken Muhacirlerin Hicretleri Kabul Edilmez:75
LM TES TARH

bn Kesir

Hayat Ve Eserleri

mduddn Ebu'1-Fid smail b. mer b. Kesr, Dmak civarndaki Bus-r'nn kylerinden


birinde 701/1301 senesinde dodu. Babas, kynn hatibi idi. bn Kesr okjkk yata iken (703/
1303) babasn kaybetti. Kk yata yetim kalan bn Kesr'i aabeyi Abdulvahhb terbiyesine ald.
706/1306 senesinde aabeyi ile birlikte Dmak (am)a yerleti. lk ibtda bilgileri aabeyi olan
byk kardeinden ald. Daha sonra, Burhanuddin el-Fezri, Kemaluddin b. Kdi (ahba) ihne'den
fkh rendi. el-Kasm b. Askir, shk, el-mid, Muhammed b. Zird, bnu'r-Rad ve bn Teymiyye
gibi alimlerden ilim tahsil etti ve kendisini yetitirdi. Gen yandan itibaren eserler yazmaya
balam, Hadis, Fkh, Trih ve Tefsir sahalarnda kaleme ald eserler salnda insanlar arasnda
hret bulmu, yaygnlamt. Tehzbu'l-Keml sahibi el-Mizz'ye mulzamat etti ve nihayet onun
kz ile evlenerek ona da damat oldu. Msr'dan el-Karf, ed-Debbs, el-Vn ve el-Huten gibi
limler mellifimize icazet verdiler.
Hadis ve Tefsir ilimlerinde ok geni bir kltre sahipti. Byle bir kltre sahip olmas
sebebiyle, am'da uzun yllar, eitli medreselerde slm ilimleri ve zellikle de hadis okutmutur.
bn Tangrberd, onun el-Medrese-tu'n-Necbiyye'de ders verdiini zikreder. ed-Dimek, en-Nuaym
ve ed-Dvd'de, ez-Zehebi'nin vefatndan sonra mm Salih meihatna tayin edildiini, es-Subh'nin
vefatndan sonra da Erefiyye Dam'1-Hadisinde ksa bir sre ders verdiini kaydederler.
Kendisini yetitirip, tedris hayatna atldktan sonra pek ok renci yetitirmi, bn Hacer gibi
alim bir ztn hocal payesine erimitir.
am civarnda doan, orada yetien ve byk bir ne kavumu olan mellifimiz bn Kesr,
zamannda slm ilimler alannda iyi bir konuma sahipti. lminin geniliine devrindeki alimler ve
talebeleri ehadet ederler. Zehe-bi: "O imam, mft salam bir muhaddis, alim, iyi bir Fakih, nakilci
bir m-fessir idi. Onun faydal tasnifleri vardr." demektedir. bn Hacer: "O hadislerin rical ve
metinlerini tedkik ile, megul oldu. Pek ok faydal eyler hazrlad. Salnda eserleri yayld.
lmnden sonra da insanlar onun eserlerinden faydalandlar..." demitir.
slm ilimlerin, tarih, hadis, tefsir gibi ynlerinde hrete ulaan bu zatn, gen yalarda, eserler
yazmaya balad ve bu eserlerinin salnda insanlar tarafndan kullanld, ldkten sonra da
istifade edilme bakmndan deerinden birey kaybetmedii ifade edilmitir. bn Kesr'in balca
eserleri unlardr:
1. Tefsiru'1-Kur'ani'l-Azim,
2. el-Bidye ve'n-Nihye fi't-Tarih
3. el-ctihad fi Talebi Fadli'l-Cihad
4. FedVl-Kur'an ve Tarihu Cem'ihi
5. Ahdst-Tevhd
6. el-Bisu'1-Hasis
7. et-TekmI fi Marfet'is-Sikat ve'd-Duaf ve'1-Mechil.
8. Tabaktu'-afiiyye
9. Menakbu'1-mam-e-afi.
10. Muhtasaru bn Hacib
11. Edillett-Tenbih fi Fkhi-afiiyye.
12. el-Ahkm al Ebvb'it-Tenbih
Tarafmzdan tercme edilen Kitabu'l-Fiten ve'1-Melhim, (lm tesi Tarihi) ise yet ve
hadsler nda, kyamet alametleri, har ve ahiret hayat hakknda ayrntl bilgiler iermektedir.
Kaynaklarn beyanna gre, bn Kesr, mrnn sonlarna doru gzlerini kaybetmi, 774/1373
senesinde 74 yandayken am'da vefat etmitir.
Mehmet KESKN Din leri Yksek Kurulu yesi
Allah'n salt ve selm Efendimiz Muhammed'e, O'nun line ve ashabna olsun.
mdi bu kitap; Hz. Peygamberin ahir zamanda meydana geleceini bildirdii fitnelerden,
savalardan, kyamet almetlerinden; kendiliinden konumayan, konumas sadece bildirilmi bir
vahiy olan, doru szl, sz dorulanm efendimizin haber vermesi sebebiyle inanlmas gereken
[1]
kyamet ncesi grlecek byk olaylardan bahsetmektedir.

Aziz Ve Celil Allah'n Muhammed mmetine Olan Rahmeti:

Eb Davud ... Eb Musa el-E'ar'den rivayet etti ki Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Bu
mmetime rahmet edilmitir. Ahirette azap grmeyecektir. Dnyadaki azab ise fitneler, depremler ve
[2]
ldrme olacaktr."
Hz. Peygamberin gemie ilikin gayb haberleri bildirdiini nceki ksmlarda anlatm;
yaratln balangc, peygamberlerin kssalar ve eski zamanlardaki savalardan bahsederken bunu
detayl olarak aklamtk. Bunun ardsra Hz. Peygamberin siretini, yaayn, gnlerim, savalarn
nakletmitik. emailini, peygamberlik delillerini aklamtk. Bunun peisra onun gelecee ait haber
verdii ve sonra da ayniyle vaki olan olaylar anlatmtk. Nitekim bu olaylar, iinde bulunduumuz
zamandan nce meydana gelmi olup insanlar tarafndan ayn-beyn mahede edilmitir. Bunlar Hz.
Peygamberin siretinin "Peygamberlik delilleri" blmnde zet olarak anlat-mmdr. Her zamandan
ve hadiseden bahsederken, mehur kiilerin lmn anlatrken, konuyla veya kiiyle ilgili hadisleri
naklettim. Ayrca yllar itibariyle halifelerin, vezirlerin, emirlerin, fakihlerin, salih insanlarn,
airlerin, tccarlapn, ediplerin, kelamclarn, gr sahiplerinin ve asalet sahibi stn ahsiyetli dier
kimselerin yaptklar ileri de detayl olarak anlattm. Daha nce naklettiimiz hadisleri buralarda
tekrarlasaydk konu gerekten ok uzayacakt. Ancak yeri geldiinde bunlara ksa ve ince bir ekilde
iaret edecek, sonra asl maksadmz anlatmaya balayacaz. Yardmna ba vuru-acak olan zt, yce
[3]
Allah'tr.

Hz. Peygamberin, Vukuunu nceden Bildirdii Baz Hdiseler

Hz. Peygamberdin, Kendisinden Sonra Ebubekir (r.a.)'in slm mmetini Yneteceine aret
Buyurmas:
Hz. Peygamber, geri dnmesi iin bir kadna emir verirken kadn; onun leceini im edercesine,
"Ya geldiimde seni bulamazsam?" deyince kadna u cevab vermiti: "Eer beni bulamazsan Eb
[4]
Bekir'e gel." Bu hadisi Buhar rivayet etmi ve Hz. Peygamber'den sonra idarenin bana Ebubekir
(r.a.) gemitir.
Hz. Peygamber kendisinden sonra halife olsun diye Ebubekir (r.a.) iin bir mektup yazmak
istemi, ancak daha sonra onun ilk iman eden ve faziletli biri olduunu bildiklerinden ashabnn onu
brakp da bakasn halife semeyeceklerini bildiinden tr mektubu yazmaktan vazgemi ve
yle buyurmutur:
[5]
"Allah ve m'minler, Eb Bekir'den bakasna raz olmazlar." Gerekten de Hz. Peygamber'in
dedii gibi oldu. Ayrca u vasiyette de bulunmutur: "Benden sonrakilere Ebubekir ve mer'i vasiyet
[6] [7]
ediyorum." Bu hadisi Ahmed b. Hanbel (5/385), bn Mce ve Tirmiz rivayet etmi; bn Yemn
da sahih ve hasen olduunu sylemitir,
Hlasa Hz. Peygamber'den sonra ve tpk onun dedii gibi Eb Bekir; ondan sonra da mer
[8]
halifelie gemitir.

Msr'n Mslmanlar Tarafndan Fethedileceine Hz. Peygamberin aret Buyurmas:

mam Mlik.....K'b b. Mlik'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Msr'
[9]
fethettiinizde kpflere (baka bir rivayete gre MlSir halkna) yi davrann. nk onlara
[10] [11]
verilmi bir ahid ve onlarn (bize) akrabal vardr."
Nitekim Hz. mer'in zamannda hicretin 20. senesinde Amr b. s, Msr' fethetti.
Sahih-i Mslim'de anlatldna gre Eb Zerr (r.a.), Raslullah (s.a.v)'in yle buyurduunu
[12]
rivayet etmitir. "Krat'tan sz edilen bir diyar fethedeceksiniz. (Fethettiinizde) orann ahalisine
[13]
iyi davrann. nk onlara verilmi bir ahid ve onlarn (bize) akrabal vardr."

Bizans Ve Sasani Devletlerinin Br Daha Geri Dnmemecesine Yklacaklarna Hz. Peygamberin


aret Buyurmas:

Buhar ve Mslim'in Sahihlerinde yer alan bir hadis-i erifte Raslullah (s.a.v) yle
buyurmutur: "(Bizans mparatoru) Kayser ldkten sonra baka bir kayser; (Sasani hkmdar) Kisr
ldkten sonra baka bir kisr gelmeyecektir. Canm kudret elinde bulunan zt'a yemin ederim ki;
[14]
onlarn hazinelerini Allah yolunda harcayacaksnz."
Bu ihbar, Hz. Peygamber'in bildirdii gibi ayniyle vaki oldu. yle ki; Eb Bekir, mer ve
Osman'n zamanlarnda Bizans mparatoru Herakli-us'un am ve Cezre'deki hakimiyeti sona erdi.
Sadece Anadolu topraklar onun hakimiyeti altnda kald. Oysa Araplar am ve Cezire'yle birlikte
Ana-doluya da hakim olan kimselere Kayser diyorlard. te bu hadis-i erifte amllara, Bizans
hakimiyetinin artk kyamete dek am'a tekrar dnmeyecei mjdesi verilmektedir.
Kisr'ya gelince o, Hz. mer'in zamannda hakimiyetindeki topraklarn ounu kaybetmi; Hz.
Osman'n zamannda, baka bir rivayete gre ise hicretin 32. ylnda hkmranln tamamen
yitirmiti. Hamd ve minnet Allah'adr. nk Hz. Peygamber, kendisine gndermi olduu mektubunu
yrttn duyunca, "Allah da onun hkmdarln yrtp paralasn!" diye beddua etmi ve bedduas
[15]
tahakkuk etmiti.

Hz. Peygamber'in, mer (r.a)'in ldrleceine nceden aret Buyurmas:

Buhar ve Mslim'in Sahihlerinde nakledildiine gre A'me ile Cami b. Raid, Huzeyfe (r.a)'nin
yle dediini rivayet etmilerdir; Hz. mer'in yannda oturmaktaydk. Bize yle bir soru sordu:
"Hanginiz Raslullah'in fitneyle ilgili hadisini biliyor?" Ona: "Ben biliyorum" dedim. Bana;
"Haydi, oku bakalm. Dorusu sen cr'etlisin" diye karlk verince dedim ki: "Raslullah (s.a.v),
adamn ailesinde, malnda, ocuunda, komusunda meydana gelecek fitneyi anlatm ve bu fitneler
iin namazn, sadakann, iyilii emredip ktl menetmenin keffaret olacan sylemiti." Hz,
mer bu defa yle dedi:
Ben bunu kasdetmiyorum. Benim kasdettiim, deniz gibi dalgalanacak olan fitnelerdir. Sana
onlar soruyorum.
Ey mminlerin emiri, seninle o fitneler arasnda kilitli duran bir kap vardr.
Sylesene ne olur; o kap alacak m, yoksa krlacak m?
Krlacak!
- yleyse artk ebediyyen kapatlamaz, deil mi?
[16]
Evet, yle.
ekik b. Seleme diyor ki: Biz, Huzeyfe'ye; "Hz. mer o kapnn kim olduunu biliyor gibiydi.
yle deil mi?" diye sorduumuzda u cevab verdi' "Evet. nk ben ona, demagoji olmayan sahih
bir hadis rivayet ettim!" Bundan sonra Huzeyfe'ye kapnn kim olduunu sormaya korktuk. Ona
sormas iin Mesruk'u devreye soktuk. Mesruk ona, fitneler karsndaki kapal kapnn kim olduunu
sorduunda, "mer'dir!" cevabn verdi. Bunun doruluu, Hz. mer'in hicr 23. senede ehid
edilmesiyle ortaya kt. Artk insanlar arasnda fitneler meydana geldi. Onun ldrlmesi, insanlar
[17]
arasnda fitnenin yaylmasna neden oldu.

Hz. Peygamber'in, Osman (r.a)'n Bellara Maruz Kalacana nceden aret Buyurmas:

Hz. Peygamber, Osman (r.a.)'n, bana gelecek musibetler mukabilinde cennete gireceini haber
vermi ve yle de olmutur. (Bk. Mslim, Fedailu's-Saha-be 28, 29.) Osman (r.a.); evinde kuatma
altna alnm, sabretmi, bunun karln Allah'tan beklemi ve nihayet ehid edilmiti. Allah ondan
raz olsun. ehid ediliinden bahsederken, ok nceleri Hz. Peygamber'in, onun ehid edileceini
duyuran ve bildiren hadislerini nakletmiizdir. O hadislerde bildirilen hususlar ayniyle vaki olmutur.
Cemel ve Sffn savalarndan bahsederken de, vuku bulmalarndan ok nceleri Hz. Peygamber'in bu
savalarn vuku bulacan ve bunlarda meydana gelecek fitneleri haber verdiine dair hadisleri
[18]
nakletmitik. Yardmna bavurulacak olan zt, yce Allah'tr.
Hz. Peygamber'in, Ammar b. Ysir'in ehid Edileceine aret Buyurmas:

Hz. Peygamber, ok nceleri Ammar'n ehid edileceini haber vermi ve gerekten de Ammar,
[19]
ehid edilmiti.
Hz. Ali'nin ldrd, kendilerine gazapland ve tevbe edenlerini hayatta brakt Haricler'e
gelince, bu konuda nakledilen hadisler cidden oktur. Bu hususu nceki ksmlarda detayl olarak
anlatmtk. Hamd ve minnet Allah'adr. Hz. Ali'nin ehid ediliinden bahsederken de konuyla ilgili
[20]
mezkr hadisi eitli varyantlaryla aktarmtk.

Hz, Peygamber'in, Hilafeti Otuz Yllk Bir Sreyle Snrlamas:

imam Ahmed, Eb Davud, Nese ve Tirmiz.....Sefine'den rivayet ettiler ki Raslullah (s.a.v)


[21]
yle buyurmutur: "Halifelik benden sonra otuz yldr. Ondan sonra hkmdarlk olacaktr."
Bu otuz yl; Ebubekir es-Sddk'n, mer el-Faruk'un, Osman e-ehid'in ve Ali b. Ebi Talib e-
ehid'in halifelik zamanlarn kapsamaktadr. Ali b. Ebi Talib'in halifelii alt ay srd. Sonra olu
Hasan hilafete geti. Hicr 40. vSenede otuz yllk sre dolunca Hz. Hasan, Muaviye b. Ebi Sfyan
lehine halifelikten feragat etti. Mslmanlar bunun zerine Muaviye'ye biat ettiler. Onun etrafnda
toplandlar. Bu nedenle o seneye, Cemaat Senesi denildi. Nitekim bu hususu da nceki ksmlarda
[22]
teferruatl olarak anlatmtk.

Allah'n Hz. Hasan Vastasyla ki Byk Mslman Grubu Bartracana Hz. Peygamber'in
nceden aret Buyurmas:

Buhar, Eb Bekre'den rivayet etti ki; yannda Hz. Hasan dururken minberde Raslullah (s.a.v)
yle buyurmutur: "Bu olum seyyid (efendi ve li-der)dir. Allah bunun vastasyla mslmanlardan
[23]
iki byk grubu bartracaktr." Nitekim yle de Oldu.

mm Haram Binti Melhan'n Deniz Savanda leceine Hz. Peygamber'in aret Buyurmas:

Buhar ve Mslim'in sahihlerinde mm Haram binti Melhan'dan rivayet olunduuna gre


Raslullah (s.a.v), denizdeki savalarnn iki grupta yaplacan, mm Haram'n birinci
gruptakilerle olacan sylemitir. Hicretin 27. senesinde mm Haram, Muaviye'yle birlikte Kbrs
savana katlmt. O zaman Muaviye, Kbrs'a savamaya gitmek iin Hz. Osman'dan izin istemiti.
Hz. Osman izin verince o, Mslmanlar gemilerle Kbrs'a gtrm ve iddet kullanarak oray
fethetmiti. Bu savaa gitmekteyken mm Haram, denizde vefat etmiti. Muaviye'nin zevcesiyle
[24]
birlikte Fahite binti Kurze bulunuyordu.
ikinci gruba gelince; bunlar hicretin 52. senesinde Muaviye'nin hakimiyeti zamannda stanbul'u
kuatmaya gitmilerdi. Muaviye bu askerlerin bana olu Yezid'i komutan olarak atamt. Yezid'in
beraberinde Eb Eyyub el-Ensari gibi nde gelen sahabler de vard. Bu zat stanbul'da vefat etmi ve
komutan Yezid b. Muaviye'ye, kendisini mmkn olduunca dmann deniz tarafndaki surlarna en
yakn olan yerde atlarn ayak bastklar yere defnetmesini vasiyet etmiti. Yezid, onun bu vasiyetinin
gereini yapt.
Buhar ... mm Haram'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: mmetimin
deniz sava yapacak olan ilk ordusuna (cennet) va-cib olmutur.
mm Haram diyor ki: Ben kendisine sordum:
Ya Raslallah, ben o orduda bulunacak mym?
- Sen o ordudaki askerler arasnda olacaksn.
Bundan sonra Raslullah (s.a.v); "Kayser'in ehrine (stanbul'a) savamaya gidecek olan
mmetimin ilk ordusu balanmtr." deyince ben kendiine; "Ya Raslallah, ben de aralarnda
bulunacak mym?" diye sordum.
[25]
"Hayr-" diye cevap verdi.

Hz. Peygamber'in, slm Ordusunun Hind Ve Sind'e Kadar Gideceine nceden aret Buyurmas:

mam Ahmed... Eb Hreyre'nin yle dediini rivayet etmitir: Doru s jzl dostum Raslullah
(s.a.v) bana dedi ki: "Bu mmetten bir (sava) grubu Sind'e ve Hind(istan)'a gidecektir." Eer ben bu
orduyla oralara gidip ehid olursam ne l. Eer dnersem o zaman ben, Allah'n cehennemden azd
[26]
ettii hr Eb Hreyre olurum.
Yine mam Ahmed... Eb Hreyre'nin yle dediini rivayet etmitir: "Raslullah (s.a.v)
Hind(istan) gazasn bize va'd etti. Eer ben o gazada ehid olursam, ehidlerin en hayrls olurum.
[27]
Geri dnersem de ben (Cehennemden azd edilmi) hrriyetine kavumu Eb Hreyre olurum."
Mslmanlar Hicretin 44. senesinde Muaviye dneminde Hindistan'a bir akn dzenlemilerdi.
Orada birok olaylar cereyan etmiti ki onlar detayl olarak nceki ksmlarda ani atm izdir.
Hicretin 400. yl snrlarnda Gazne'nin ve oraya bal yerlerin sahibi byk ve mutlu hkmdar
Sultan Mahmud da Hindistan'a bir sefer dzenlemi, orada takdire ayan mehur iler yapmt. Orada
Somnat adyla bilinen byk putu krm, zerindeki tak ve kllan alp ganimet elde etmi, olarak
lkesine salimen geri dnmt. Bu arada Emeviler'e bal valiler de Sind ve in lkelerinin u
noktalarnda Trkler'le savayorlard. Trkler'in Byk Kaan'm malub etmi, ordusunu datm,
malna ve mlkne el koymulard.
Trkler'in evsaf ve ekline ilikin hadisler nakledilmitir. Biz bunlardan bazsn zet olarak
[28]
aktaracaz.

Hz. Peygamber'in, Mslmanlarn Trkler'le Savaacaklarna nceden arette Bulunmas:

Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v) yle buyurmutur: "Siz ayakkablar
kee olan bir kavimle savamadika; gzleri kk, yzleri krmz, burunlar kk, yzleri deri
stne deri kaplanm kalkanlar gibi olan Trkler'le savamadka kyamet kopmayacaktr. Bu iten
en fazla tiksinen hayrl insanlarn da bu ie dahil olduklarn greceksiniz. nsanlar madenler
gibidirler. Cahiliyet dneminde hayrl olanlar, slmiyet dneminde de hayrl kimseler olacaklardr.
Sizden birinize yle bir zaman gelecek ki, beni grmesi, mal ve ailesinin bir misli artmasndan daha
[29]
Ok houna gidecektir."
Buhar ... Eb Hreyre'den rivayet etti ki Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Sizler
Acemlerden krmz yzl, bask burunlu, deri stne deri kaplanm kalkan gibi yzleri olan ve
keeden yaplma ayakkablar giyen Huzistanh ve Kirmanllarla savamadka kyamet
[30] [31]
kopmayacaktr." Sfyn b. Uyeyne, bunlarn Bariz halk olduklarn sylemitir. Belki de
Bariz onlarn, gnahlarn ve fasklklarn irtikb edildii pazarlardr.
imam Ahmed b. Hanbel... Amr b. Sa'leb'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Kyamet alametlerinden biri de, sizin geni yzl bir kavimle savamanzdr. Onlarn yzleri -deri
[32]
stne deri kaplanm-kalkanlar gibidir."
Sahabler Trkler'le savam, onlar yenilgiye uratm, mallarn ganimet edinmi, kadnlarn
ve ocuklarn esir almlard. Kelimelerin ak anlamndan anlaldna gre bu hadiste sz edilen
savan kyamet almetlerinden biri olmas gerekiyor. Eer kyamet almetinin kyametin
kopmasndan ksa bir sre nce meydana gelmesi gerekir denilecek olursa, o zaman demek ki,
Mslmanlarla Trkler arasnda yemden byk bir sava olacaktr ki bunun sonunda da Ye'cc ile
Me'cc ortaya kacaktr. Nitekim bunlarla ilgili aklama daha sonra yaplacaktr. Ama eer kyamet
almetleri, kyametin kopmasna yakn bir zamanda meydana gelmelidir denmeyecek kadar genel bir
kavramsa, o zaman, kyametin kopmasndan ok nceleri meydana gelmi olsa bile bu da meydana
gelmi dier almetlerden biri olarak kabul edilir. u kadar ki, bunun, Hz. Peygamber'in zamanndan
sonra meydana gelmi olmas gerekir. Nitekim yle de olmutur. Bu konuda nakledilen hadisler
zerinde dnldnde bu gerek ortaya kacaktr. Nitekim bu husus, inaallah ileride de
anlatlacaktr.
Hz. Hseyin'in, Yezid zamannda Kerbela'da ehid edileceine ilikin hadislerle Emevi
halifelerinden ve Abdlmuttalib soyundan gelen genlerden bahseden hadisleri nceki ksmlarda
[33]
nakletmitik.

Baz ocuklarn Mslmanlar Yneteceklerine Ve O Zamanda Meydana Gelecek Bozgunculuklar:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
[34]
"mmetimin helaki, baz genlerin eliyle olacaktr."
Mervan dedi ki: "Bu szn sylendii mecliste, yanmzda idarenin bana gemi bir kimse
yoktu henz. O genlere Allah la'net etsin. Allah'a yemin ederim ki, 'O genler falan kabiledendir,
falan ailedendir' demek isteseydim bunu diyebilirdim. ktidara gelmelerinden sonra babamla birlikte
Mervanoullar'nn yanma giderdik. Onlarn ocuklara bey'at ettiklerini grrdk. Hatta onlardan
bazlar, kundaktaki ocua bile bey'at ederlermi. Ben, "Yoksa u bey'at ettikleriniz, Eb Hreyre'nin
szn ettii genler olmasnlar. nk bu hkmdarlar birbirlerine benzerler." dedim. Bu konuda
nakledilen hadisler gerekten oktur. Bu hadisleri "El-Bidye ve'n-Niha-ye"adl kitabmzn
"Peygamberlik Delilleri" blmnde aklamal olarak nakletmitik.
Sakif kabilesinden kacak biri yalanc, dieri katil iki kii hakknda va-rid olan hadisi de nceki
ksmlarda nakletmitik. Yalanc, Abdullah b. Z-beyr zamannda Kfe'de ortaya kan Muhtar b. Eb
Ubeyd'dir. Katil ise, Abdullah b. Zbeyr'i ldren Haccac b. Yusuf es-Sakaf'dir. Hicretin 302.
senesinde hakimiyeti Emeviler'den aldklarnda Abbasiler'in ortaya getirdikleri siyah bayraklarla ilgili
hadis de nceki ksmlarda nakledilmiti. O zamanda halifelik, Emevlerin son halifesi Mervan b.
Muhammed b. Mervan b. Hakem b. Ebi'l-s'tan, hadiste kendisinden aka sz edilen Seffah Eb'l-
Abbas Abdullah b. Muhammed b. Ali b. Abdullah b. Abbas b. Abdlmutta-lib'e geti. Bu, Abbasilerin
ilk halifesiydi. Kendisinden bahseden hadis, Ahmed b. Hanbel'in Msned'inde yer almaktayd.
Emeviler'in son halifesi Mervan'a, "Eek Mercan" anlamna gelen Mervan el- Himar deniliyordu.
nk Hariciler'le yapt savalarda teri kurumakszn muharebeye devam ediyor ve savan
zahmetlerine katlanyordu. Ca'd b. Dirhem el-Mutez'nin rencisi olduu iin kendisine Mervan el-
Ca'd de deniliyordu.
Eb Davud et-Taylis... Muz b. Cebel'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Allah bu ii (slmiyeti) peygamberlik ve rahmetle balatt. Bu daha sonra hilafet ve
rahmete, sonra izzet ve hrmete (kibir ve tasalluta), sonra da src bir hkmdarla ve mmet iinde
fesada dnecektir. O hkmdarlk ve fesat sebebiyle (helal olmayan) tenasl organlarn, ikileri ve
ipei helal sayacak, bu hususta yardmc olacaklardr. Aziz ve Cell olan Allah'n huzuruna kncaya
[35]
dek ebediyyen rzklanacaklardr." Beyhak... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v)
yle buyurmutur:
"Peygamberlerden sonra, Allah'n kitabyla amel eden ve Allah'n kullarna adaletle hkmeden
halifeler gelecektir. Halifelerden sonra, intikam alan, adamlar ldren, mallan seip alan
hkmdarlar gelecektir. Kimi insanlar ktl eliyle deitirecek, kimi diliyle, kimi de kalbiyle
[36]
deitirecektir. Bunun tesinde imandan bir ey yoktur."
Sahih-i Buhar'de nakledildiine gre Eb Hreyre, Peygamber (s.a.v)'in yle buyurduunu
rivayet etmitir: "srailoullar'n peygamberler idare ederlerdi. Her bir peygamber vefat edince
ardndan bir baka peygamber gelirdi. Dorusu benden sonra peygamber gelmeyecek, ancak birok
halifeler gelecektir." Kendisine, "Y Raslallah, u halde o zaman ne yapmamz emredersin?" diye
sorduklarnda da yle buyurmutu: "lk halifeye, sonra srasyla dierlerine biat edin ve haklarn
verin. nk Allah da onlara, idareleri altnda bulunan kimselere nasl davrandklarn soracaktr."
[37]
Sahih-i Mslim'de nakledildiine gre Abdullah b. Mes'ud, Raslullah (s.a.v)'in yle
buyurduunu rivayet etmitir: "Her peygamberin rehberliiy-le hidayet bulan, onun snnetine uyan
havarileri olmutur. Onlardan sonra kt evlatlar gelecek ve yapmadklarn syleyecek, kt
[38]
dedikleri ileri yapacaklardr."

Hz. Peygamber'in, KureyIi On ki Halifenin slm mmetinin Bana Geeceklerine nceden


aret Buyurmas:

Buhar ve Mslim'in Sahihlerinde anlatldna gre Cbir b. Semre, Peygamber (s.a.v)'in yle
[39]
buyurduunu rivayet etmitir: "On iki halife olacaktr. HepS de Kurey'tendir." Eb Davud....,
Cbir b. Semre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Hepsi de KureyIi olan on
iki halife gelip geinceye dek bu mmetin ii yolunda gitmeye ve dmanlarna kar gaibiyetleri
devam edecektir." Baka bir rivayette ise hadisin son ksm yle gelmektedir: "... Bu din ayakta
durmaya devam edecektir." Hz. Peygamber byle buyururken sahabler; "Sonra ne olacak?" diye
sormular, o da: "Sonra atlaklar meydana gelecek" diye cevap vermiti. Yukardaki iki hadiste
mjdelenen on iki halife, Rafizilerin masum olduklarn yalan ve iftirayla iddia ettikleri on iki imam
deildir. nk bunlarn ou bu mmete halife olmadklar gibi baka bir lkede de ynetimin bana
gemi deillerdir. Bunlardan sadece Hz. Ali ile olu Hasan, Mslmanlarn bana gemilerdir.
[40]
Allah ikisinden de raz olsun.

On ki KureyIi Halifeden Kast, Hz. Peygamber'den Sonra Pepee Gelenler Deildir:

KureyIi on iki halifeden kast, Hz. Peygamber'den sonra Emev Devle-ti'nin kuruluuna kadar
pepee gelen halifeler deildir. nk Sefne'nin rivayet ettii, "Halifelik benden sonra otuz senedir."
[41]
mealindeki hadis -her ne kadar Beyhak tarafndan zayf grlmse de- bunu imknsz
klmaktadr. Otuz seneden sonra ise hkmdarlk dnemi balamaktadr. Kitabmzn, Peygamberlik
Delilleri blmnde, yukardaki hadisi burada tekrarlamaya ihtiya brakmayacak ekilde
aklamtk. Hamd ve minnet Allah'adr. Ama Eb Bekir, mer, Osman, Ali, olu Hasan, mer b.
Abdlaziz, cumhur-u ammeye gre bu KureyIi on iki halifelerdendir. Abbasi halifelerinden bazlar
da bu kapsama dahildir. Dierleri de zamanla gelecektir. Gelecei mjdelenen Mehd de bunlardan
biri olacaktr. leride de aklanaca gibi onun gelecei, hakknda varid olan hadislerde
mjdelenmektedir. Kendisine gvenilip dayanlacak ve yardmna bavurulacak olan zt, yce
[42]
Allah'tr. Biroklar da bizim bu dediklerimizi sylemilerdir.

Almetler (Hicr) 200. Seneden Sonra Grleceine Dair Nakledilen Rivayetler Sahih Deildir:

bn Mce... Eb Katde'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle bu-urmutur: "Almetler iki
[43]
yz (nc sene)den sonra grlecektir." Bu sahih deildir. ayet sahih ol-''a bile bu, Kur'n'n
yaratlm olduunu syleme nedeniyle mam Ahmed b Ha'.bel ile arkadalar olan dier hadis
imamlarnn karlatklar fitnelere yorulabilir. Nitekim bunu yerinde detayl olarak aklamtk.
Ravilii mnker olan Rvad b. Cerrah... merfu olarak Huzeyfe'den rivayet etti ki; Raslullah
(s.a.v) yle buyurmutur: (Hicretin) iki yz (nc senesinden sonra sizin en hayrlnz, arkas hafif
olandr. "Arkas hafif olan ne demektir, ya Raslallah?" diye sorduklarnda, "Ailesi ve ocuu
[44]
olmayandr " diye cevap verdi. Bu mnker bir hadistir.

Nesillerin En Hayrls Hz. Peygamber'in Zamannda Yaayanlar, Sonra Onlar Takip Edenlerdir:

Buhar ve Mslim'in Sahihlerinde anlatldna gre u'be... mran b. Husayn'dan rivayet etti ki;
Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "mmetimin en hayrls zamanmdakilerdir. Sonra peleri sra
gelenlerdir. (Rav m-rn dedi ki: Bilemiyorum, Raslullah, kendi zamanndaki nesilden sonra iki mi
yoksa nesilden mi bahsetti?) Sizden sonra yle bir kavim gelecek ki; ahitlikleri istenmeyecek ama
ahitlik edeceklerdir... Hainlik edeceklerdir, kendilerine gvenilmeyecektir.. Adak adayacaklar ama
[45]
adaklarn yerine getirmeyeceklerdir. Onlarda imanlk grlecektir."

Be Yz Yl Bahsi:

Eb Davud... Sa'd b. Ebi Vakkas'tan rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v) yle buyurmutur:
"mmetimin Rabbi katnda yarm gn bekletilmeden kurtulacan umuyorum." Sa'd'a; "Yarm gn ne
kadardr?" diye sorulduunda, "Be yz yldr." diye cevap verdi. Eer bu hadisin merfu olarak
[46]
rivayeti sahih ise mmetin hesabnn grlmesi bu sreyi gemeyecektir. Dorusunu Allah bilir.

Hz. Peygamber'in, Yeryznde Bin Yldan Fazla Kalmadan Kyametin Kopacan Sylemi Olmas
Doru Deildir:

Hz. Peygamber'in yer altnda bin seneden fazla beklemeden kyamet kopaca eklinde halk
[47]
ounluunun syledii sz aslszdr. Bu gvenilir hadis kitaplarnda yer almad gibi, byk-
kk hibir eserde de bunu grmu deiliz. Hz. Peygamber'in kyametin kopma zamann belirleyen
bir hadisi de sabit deildir. Ancak o, inaallah ileride aklayacamz baz kyamet almetlerinden
[48]
sozetmitir.

am'a Bal Busra'daki Develerin Boynunu Aydnlatacak Bir Atein Hicaz Diyarnda Ortaya
kacana Dair Rivayet:

Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Hicaz diyarnda,
[49]
Busra'daki develerin boyunlarn aydnlatacak bir ate grlmedike kyamet kopmayacaktr."

Hicretin 654. Senesinde Medine'de Uzun Sre Devan Eden Bir Yangnn kmas:

Kendi zamanndaki hadisilerin eyhi ve tarihilerin stad eyh iha-bddin Eb ame'nin


anlattna gre Hicretin 654. senesinin Cemaziyelahir aynn beinde Cuma gn Medine-i
Nebevye'nin baz vadilerinde 4 fersah uzunluunda ve 4 mil geniliindeki bir alan kaplayan byk
bir yangn km; bu ate, kayalar eritip adeta kuruna, sonra da siyah kmre dntrmt.
nsanlar bu atein aydnlnda geceleyin Medine'den Teyma'ya kadar gidebilyorlard. Yangn bir ay
devam etmiti. Medineliler bu durumu tutanakla tespit etmiler ve hakknda iirler yazmlard.
Bunlar nceki ksmlarda nakletmitik. Dmak'taki Haneflerin kdilkudat Sadreddin Ali b. Kasm
el-Hanef'nin, Busra'daki Haneflerin mderrisi olan babas eyh Safiy-yddin'den naklen bana
anlattna gre, Busra varolarndan bir bedevi, Hicaz'da kan yangnn verdii aydnlk sebebiyle
[50]
Busra'daki develerin boyunlarn geceleyin grebildiklerini sabahleyin ona bildirmitir.

Zamanmzdan Sonra Meydana Gelecek Olaylar Hz. Peygamberin nceden Bildirmesi

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Zeyd el-Ensar'nin yle dediini rivayet etmitir: "Raslullah
(s.a.v) bize sabah namazn kldrd. Sonra minbere kt. lene kadar bize hitapta bulundu. Sonra
indi. kindiyi kldrd. Sonra yine minbere kt. Gn batncaya dek bize hitapta bulundu. Olmu ve
[51]
olacak eyleri bize anlatt, bildirdi. Biz de o anlattklarn hafzamza yerletirdik."

Gemi Olaylara Ve Gelecekte Kyamete Dek Meydana Gelecek Olaylara Hz. Peygamberin aret
Buyurmas:

Sahih-i Buhar'nin "Bed'l-Halk" blmnde... Tark b. ihab'dan rivayet olunur ki; mer b.
Hattab (r.a.) yle buyurmutur: "Raslullah {s.a.v) kalkp bize yaratln balangcndan bahsetti. (O
kadar ok aklamalarda bulundu ki), nihayet cennetlikler yerlerine, cehennemlikler de yerlerine
[52]
girdiler. Bunu kafasna yerletiren yerletirdi. Unutan da unuttu."
Eb Davud, Snen'inin Kitab'l-Fiten ksmnn banda Osman tarikiyle... Huzeyfe'nin yle
dediini rivayet etmitir: "Raslullah (s.a.v) kalkp bize hitap etmeye balad. Kyamete kadar olacak
her eyi bize anlatt. Sylediklerini ezberleyen ezberledi, unutan da unuttu. Bu arkadalarm da o
sylenenleri biliyorlardr. Onun bize anlatm olduu eyler arasndan imdi bir olay meydana
gelince, bir adamn kayplara karm bir tandn grnce hemen tany gibi ben de o olayn
[53]
meydana geleceini Raslullah'n nceden bize bildirmi OduunnU hatrlyorum."

Vukubulacaklann Hz. Peygamber'in nceden Haber Verdii Baz Olaylarn Vukubulduklarna


Huzeyfe'nin

Tanklk Etmesi:

Buhar... Eb Nasre'den rivayet etti ki; Eb Sad yle demitir: "Raslullah (s.a.v) bir gn bize
ikindi namazn kldrd. Sonra kalkp gn batm-na dek bize hitapta bulundu. Kyamete dek olacak
eylerden bize anlatmadk bir ey brakmad. Anlattklarn ezberleyen ezberledi; unutan da unuttu.
Sylediklerinden biri de uydu: "Ey nsanlar! Dorusu dnya yeil ve tatldr. Allah sizi orada halef
olarak brakt. Yaptklarnza bakmaktadr. Dnyadan saknn. Kadnlardan saknn..* Gn batnma az
kalmtr. Gemi zamana msbetle dnyann geride kalan mr, bu gnnzn gecen ksmna nisbet-e
[54]
kalan ksmi kadardr."
Bu hadisin raverinden Ali b. Zeyd b. Hadcan et-Teym'nin garip ve mnker rivayetleri vardr.
[55]
Ama rivayet etmi olduu bu hadisin sahihliini teyid eden baka varyantlar da vardr Evet,
dnyann az bir mr kalmtr. Ama ne kadar mr kaldn net ve kesin olarak belirleyemeyiz.
[56]
Bunu ancak onur ve stnlk sahibi yce Allah bilir.

Dnyann Geen Ve Kalan mrn Bildiren Isriliyat Haberlerinin Asl Esas Yoktur:

Dnyann ne kadar zamandan beri var olduunu da yce Allah'tan bakas bilemez. Dnyann u
kadar bin ve u kadar yz seneden beri var olduu eklinde sraillilerin ve Ehl-i Kitabn kaynaklarnda
yer alan ifadelerin srailliler ve Ehl-i Kitap tarafndan uydurulmu aslsz eyler olduunu birok lim
kesin olarak bildirmitir. Onlarn bunu yaptklarn sylemek, yerindedir. Bir hadiste yle
buyurulmutur: "Dnya, ahiret cumalarndan bir cumadr." Bunun da senedi sahih deildir. Kyametin
ne zaman kopacan kesin olarak ifade eden hadislerin hibirinin senedi sabit deildir. Zira yce
Allah buyurmu ki:
"Ey Muhammedi Senden kyametin ne zaman gelip atacan sorarlar. Nerde senden onu
anlatmas? Onun bilgisi Rabbine aittir. Sen sadece kyametten korkan uyaransn. Kyameti grdkleri
gn dnyada ancak bir akam yahut bir kuluk vakti kadar kalm olduklarn sanrlar." (Nzit, 79/42-
46)
"Ey Muhammed! Sana kyamet saatinin ne zaman gelip atacan soruyorlar. De ki: "Onu ancak
Rabbim bilir. Onun vaktini O'ndan baka belirtecek yoktur. Gklerin ve yerin, arln
kaldramyaca o saat, sizlere anszn gelecektir." Sen sanki renmisin gibi sana soruyorlar. De ki:
"Onu bi-mek ancak Allah'a mahsustur, ama insanlarn ou bu gerei bilmezler." (A'raf, 7/187)
Bu konudaki yet ve hadisler oktur. Yce Alah buyurdu ki: "Kyamet saati yaklar, ay yarlr."
(Kamer, 54/1-2) Sahih bir hadiste yle buyurulmutur: "Ben unlann birbirine yaknl gibi
kyamete yakn bir zamanda gnderildim." (Hz. Peygamber byle buyururken, iaret parmayla orta
[57]
parman gstermitir.)

Kyametin Yaklamas:

Bir rivayette anlatldna gre Hz. Peygamber yle buyurmutur: "Az kalsn kyamet benden
[58]
nce kopacakt." Bu da dnyann geen mrne nisbetle kyamet saatinin yaklatn gsteriyor.
Yce Allah buyurdu ki: "nsanlarn hesab grme zaman yaklat. Fakat onlar hal habersiz, haktan
yz eviriyorlar." (Enbiy, 21/1)
"Allah'n buyruu gelecektir; acele gelmesini istemeyin." (Nahl, 16/1) "O'na inanmayanlar, acele
[59]
olmasn beklerler. nananlar ise korku ile titrerler ve onun gerek olduunu bilirler."

Kyamet Gnnde Mslmann, Sevdii Kimseyle Birlikte Harolunaca:

Sahih hadiste anlatldna gre bedevinin biri Hz. Peygamber'e kyametin ne zaman kopacan
sormu. Hz. Peygamber de;; "Kyamet mutlaka kopacaktr. Sen onun iin ne hazrladn?" diye sormu.
Bedevi; "Allah'a yemin ederim ki; ya Raslallah; ben ok namaz klmak, oka (sahih) amel ilemek
;ibi bir hazrlk yapmadm. Ancak Allah' ve Rasln seviyorum." dive cevap verince Hz.
Peygamber; "Sen sevdiinle beraber olacaksn." diye karlk vermiti. Mslmanlar bu hadise
[60]
sevindikleri kadar hi bir eye se-Vnmemerd.

lenin Kyameti Kopar:

Bir hadiste analthina gre Hz. Peygamber'e kyametin ne zaman kopaca sorulunca yannda
duran bir ocua bakarak u cevab vermi: "Bu ocuk ihtiyarlamadan kyamet size gelip atacaktr."
[61]
Yani Hz. Peygamber'in zamannda yaayan nesil, o ocuk ihtiyarlamadan son ferdine kadar lp
ahiret lemine geceklerdir. Nitekim baz kimseler "lenin kyameti kopar" derler. Bu anlamda
sylenirse bu sz dorudur. Baz inanszlar ise bunu sylerken batl olan bir manya iaret ederler.
Asl byk kyamet ise, nceki ve sonraki nesillerin ayn platformda bir araya gelmeleri vaktidir. Ne
[62]
zaman kopacan sadece yce Allah'n kendisinin bildiini beyan buyurduu kyamet ite budur.

Gaybn Anahtarlar Betir. Bunlar Ancak Yce Allah Bilir:

Sahih bir hadiste sabit olduuna gre Peygamber (s.a.v), "Gaybn anahtarlar betir. Onlar ancak
yce Allah bilir." dedikten sonra u yet-i kerimeyi okumu: "Kyamet saatini bilmek ancak Allah'a
mahsustur. Yamuru O indirir. Rahimlerde bulunan o bilir. Kimse yarn ne kazanacan bilmez ve
[63]
hi kimse nerede leceini bilemez. Allah phesiz bilendir. Her eyden haberdardr."

Hz. Peygamber, Kyametin Ne Zaman Kopacam Bilmez:

Cebrail (a.s) bir bedev klnda Hz. Peygamber'e gelip slm', imn, sonra da ihsan
sorduunda Hz. Peygamber ona bunlarn cevabn vermiti. Ona kyametin ne zaman kopacan
sorunca, "Kendisine sorulan, bunu sorandan daha iyi biliyor deildir." diye cevap vermiti. Cebrail
(a.s), "yleyse bana kyametin almetlerini anlat" deyince Hz. Peygamber ona; metin, se-ned ve
eklleriyle ileride nakledilecek olan hadislerde anlatld biimde kyamet alametlerini anlatmt.
[64]
FTNELERN NCE ZET OLARAK, SONRA DA DETAYLI OLARAK ANLATILMASI BAHS

Hayr Ve errin Birbirlerini zleyeceklerine Hz. Peygamberin aret Buyurmas:

Buhar... Eb dris el-Havlan'den rivayet etti ki; Huzeyfe b. Yeman yle demitir: nsanlar Hz.
Peygamber'e hayr soruyorlard. Ben de bana bulamasndan korktuum iin erri ona soruyordum.
Ona dedim ki:
"Ya Raslallah. Biz er ve cahiliyet iindeydik. Allah bize bu hayr getirdi. Bu hayrdan sonra
artk er var mdr?" Bana u karl verdi:
Evet.
Peki o serden sonra bir hayr gelecek midir?
Evet ama o, katksz bir hayr olmayacaktr.
O hayr bulandran ey nedir?
Bir kavim benim yolumdan baka bir yola koyulacaktr. yilikleri olduu gibi ktlkleri de
olacaktr.
O hayrdan sonra bir er gelecek midir?
Evet. Cehennem kapsnda duran baz cehennem dvetileri olacaktr. arlarna uyanlar
cehenneme atacaklardr.
Onlarn niteliklerini bize anlatr msn?
Onlar bizim kavmimizden olup bizim dilimizle konuacaklardr.
yle bir durumla karlarsam ne yapmam emredersin?
Mslmanlarn cemaatinin ve imamnn yanndan ayrlma.
Mslmanlarn cemaati ve imam yoksa ne yapaym?
Bir aacn kkn sracak olsan bile o frkalarn tmnden uzak dur. lm seni
[65]
yakalayncaya dek o halde dur."

slmiyetin Balangta Olduu Gibi Tekrar Garip Hale Gelecei:

A'me... Abdullah b. Mes'ud'dan rivayet etti ki; Raslllah (s.a.v) yle buyurmutur: "slmiyet
garip olarak balad gibi tekrar garip hale gelecektir. Gariplere ne mutlu?" "Garipler kimdir?" diye
[66]
sorulduunda, "Kabilelerden uzak duranlardr." diye cevap verdi.

mmetlerin Blnmesi:

bn Mce... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Yahudiler
[67]
yetmi bir frkaya blndler. mmetim ise yetmi frkaya blnecektir."

Fitnelerin mmeti Bleceine, Kurtuluun se Cemaate Sarlmakta Olduuna Hz. Peygamberin


aret Buyurmas:
Amr b. Osman... Avf b. Mlik'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Yahudiler yetmi bir frkaya blndler. Biri cennette yetmii cehennemde olacaktr. Canm kudret
elinde bulunan zta yemin ederim ki. mmetim yetmi frkaya blnecek, bunlardan biri cennette,
yetmi ikisi cehennemde olacaktr." Kurtulua eren frkann hangisi olduunu sorduklarnda onlarn
[68]
"ehl-i cemaat" olduunu sylemitir.
bn Cemaa... Enes b. Mlik'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Dorusu
sriloullar yetmi bir frkaya blndler. Benim mmetimse yetmi iki frkaya blnecektir. Biri
[69]
dnda hepsi atetedir. (Kurtulua eren) o bir frka ise cemaattir."
mam Ahmed bj Hanbel... Muaviye b. Ebi Sfyan'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle
buyurmutur: "Dikkat edin! Sizden nce Ehli Kitap yetmi iki frkaya ayrldlar. Bu mmetse yetmi
frkaya ayrlacaktr. Yetmi ikisi cehennemde, biri ise cennette olacaktr. O bir frka cemaattir."
[70]
Hkim'in Mstedrek'inde anlatldna gre Hz. Peygamber'e, "Kurtulua eren o bir frka
kimlerdir?" diye sorduklarnda Hz. Peygamber: "Bugn ben ve ashabmn tutmu olduu yolu
[71]
tutanlardr." diye cevap vermitir,
Huzeyfe'nin rivayet ettii hadiste anlatldna gre fitne vukuunda kurtulua ermek iin are,
[72]
cemaate tabi olmak ve idareciye itaatte bulunmaya devam etmektir.

slm mmeti Sapklkta Bir Araya Gelmez:

Abbas b. Osman ed-Dmak... Enes b. Mlik'ten rivayet etti ki: Raslullah (s.a.v) yle
buyurmutur: "phesiz, mmetim sapklkta bir araya gelmeyecektir. htilf grdnzde byk
[73]
topluluun yannda yer aln." Ancak bu hadis zayftr. nk bunu rivayet edenler arasnda yer
alan Muaz b. Rfaa es-Slm'yi birden fazla hadis imam zayf grmtr. Baz rivayetlerde ise yle
denmektedir: "Byk topluluun, hakkn ve ehl-i hakkn yannda yer aln." Ehl-i hak, mmetin byk
topluluudur. zellikle bu, Islmiyetin ilk zamanlarnda byleydi. O kuakta bid'at ehli kimseye
rastlanmazd. Ama son alarda hakk destekleyen ve hakk yerine getiren kimseler yine de yok
[74]
olmayacaktr.

Fitne Zamannda Bir Kenara ekilmeye zin Verilmitir:

Huzeyfe b. Yeman'n rivayet ettii hadiste Hz. Peygamber, fitne zamannda mslmanlarn
byk topluluunun ve imamnn yannda yer alnmasim, byk topluluun ve imamn bulunmamas
durumunda ise u tavsiyeye uyulmasn emretmitir: "O zaman bir aacn kkn sracak olsan bile
[75]
btn bu frkalardan uzakla. Ve lm gelip seni yakalayncaya dek bu halde dur." "slmiyet
garip olarak balad gibi tekrar garip hale gelecektir." mealindeki sahih hadis, nceki sayfalarda
[76]
gemiti yle bir hadis de nakledilmitir: "Allah Allah diyen bir kimse bulunduu srece
[77]
kyamet kopmayacaktr."
Ksaca demek istediimiz udur ki; fitneler ortaya ktnda insanlardan uzaklap uzlete
ekilmek caiz olur: Nitekim bir hadiste yle buyurul-mutur: "taat edilen bir cimrilik ve uyulan bir
keyfi dnce ve heves grrsen ve herkesin kendi grn beendiine ahid olursan o zaman kendi
[78]
iine bak; halkn ini brak."
Buhar... Eb Sad'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "ok srmez (yle
fitneler ve fenalklar ortaya kacak ki) bir ms-lrnann en hayrl mal, -kendi dinini fitnelerden
kurtarmak iin- da balarnda gezdirip (birikmi) yamur suyu balarnda gtt davarlardan ibaret)
olacaktr." Baka zamanlarda her ne kadar yakaslanmsa da byle bir du-rurnla karlaldnda
[79]
lm temenni etmek caiz olur.

lm Temenni Etmek Yasaklanmtr:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Sizden biri lm temenni etmesin. Eceli gelmeden lm istemesin. Kii lnce ameli kesilir.
[80]
Kiinin mrnn uzamas ancak hayrn fazlalatrr."
mam Ahmed b. Hanbel'in Msned adl eserinde Muaz b. Cebel (r.a.)'dan rivayet ettii ryayla
ilgili uzunca bir hadis, fitne annda lm temenni etmenin caiz olduuna delil tekil etmektedir.
Mezkur hadisin bir yerinde yle denmektedir:
"Allahm! Senden hayrl iler yapmay bana nasib etmeni, beni balaman ve bana merhamet
etmeni diliyorum. Bir kavmi fitneye uratmak dilediinde beni o fitneye drmeden canm al.
Allahm! Seni sevmeyi, seni seveni sevmeyi, seni sevmeye yaklatracak olan amellerde bulunmay
[81]
bana nasib et." Bu hadisler, insanlarn bana ok iddetli bir zamann geleceini, o zamanda
dnyann her yerinde veya baz taraflarnda mslm ani arn hakk ayakta tulacak bir cemaatinin
[82]
bulunmayacana birer deli olmaktadrlar.

Ulemann lmyle lim Ortadan Kalkacaktr:

Sahih hadiste anlatldna gre Abdullah b. Amr, Raslullah (s.a.v)'in yle buyurduunu rivayet
etmitir: "Allah ilmi insanlarn elinden ekip alarak ortadan kaldracak deildir. Ama limlerin
lmyle ilmi ortadan kaldracaktr. Nihayet (dnyada) lim kalmayacak, o zaman insanlar cahil
reisleri balarna geirecekler, o reislere sorular sorulacak, onlar da ilimsiz fetva vererek hem
[83]
kendileri sapacak, hem de bakalarn saptracaklardr."

Kyamete Dek Bu mmetin Hak Yolda Sebat Edecek Bir Frkasnn Mevcud Olacana Hz.
Peygamber'in aret Buyurmas:
"mmetimden bir frka hak yolda sebat etmeye hep devam edecektir. Kendilerini desteksiz
^rakanlar ve muhalefet edenler onlara zarar veremez. Nihayet onlar bu haldeyken Allah'n emri
[84]
gelecek (yani kyamet kopacaktr."

Cenab- Allah'n Yz Senede Bir Bu mmete Din Bir Mceddid Gndereceine Hz. Peygamber'in
aret Buyurmu Olmas:

Hepsi de hadis ehli olan Abdullah b. Mbarek ve birok imamn yans-ra Eb Davud... Eb
Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Dorusu Cenab- Allah, her yz senenin banda bu mmete din ilerini yenileyecek birini (bir
[85]
mceddidi) gnderecektir." Her kavim kendi imamlarnn bu hadiste sz edilen mceddid
olduunu iddia etmitir. Dorusunu Allah bilir ya bu hadis; tefsirci, hadisi, fkh, gramerci, dilci
vb. her gruptan ve her snftan limleri kapsamaktadr. Abdullah b. Arnr'n rivayet ettii, "Allah ilmi
insanlardan ekip alarak ortadan kaldracak deildir. Ancak limleri vefat ettirerek ortadan
kaldracaktr." mealindeki hadise gelince Allah bilir ya bu aka gsteriyor ki; Cenab- Allah
[86]
kendilerine bahettikten sonra ilmi, ilim adamlarnn kalbinden ekip alacak deildir.

Hz. Peygamber'in Bildirdii Baz Kyamet Alametleri:

bn Mce... Enes b. Mlik'in yle dediini rivayet etmitir: Raslullah (s.a.v)'den duyduum ve
benden sonra kimsenin size nakletmeyecei bir hadisi size nakledeyim mi? Onun yle buyurduunu
iittim: "lmin ortadan kalkmas, cehaletin aka ortaya kmas, zinann yaygn hale gelmesi, iki
iilmesi, erkeklerin yok olup kadnlarn ortada kalmas, yleki elli kadnn durumuyla sadece bir
[87]
erkein ilgilenecek olmas, kyamet almetlennden-d""-"

lmin Ahir Zamanda nsanlar Arasndan Kalkmas:

bn Mce... Huzeyfe b. Yeman'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"slmiyet, eskiyen elbisenin naklarnn silinii gibi silinip yok olacaktr. yleki oru nedir, namaz
nedir, ibadet nedir, sadaka nedir bil inmeyecektir. Onur ve stnlk sahibi olan Allah'n kitab bir
gecede yok olup gidecektir. Ondan bir ayet dahi geride kalmayacaktr. Geride insanlardan baz ihtiyar
ve acuzeler kalacak ve onlar yle diyeceklerdir: "Babalarmzn u lailahe illallah kelimesini
[88]
sylediklerini grdk. Bunu biz de sylyoruz." Bu hadisi nakletmekte olan Huzeyfe'ye orada
hazr bulunan Sla, "Onlar namazn, orucun, ibadetin, sadakann ne olduunu bilmediklerine gre
lilahe illallah demelerinin onlara ne yaran olacak?" diye sormu, o zaman Huzeyfe ondan yzn
baka tarafa evirmi, Sla sorusunu kez yinelemi, Huzeyfe de her defasnda yzn baka
tarafa evirmi, sonunda Huzeyfe ona dnp kez, "Ey Sla, lailahe illallah kelimesi onlar ateten
[89]
kurtaracaktr," demiti.
Bu da ahir zamanda ilmin ortadan kalkacan, hatta Kur'an- Kerim'in mushaflardan ve
kalplerden silineceini, insanlarn bilgisiz kalacaklarn, yal ihtiyar ve acuzelerin, "lailahe illallah
diyen kimselerin zamanna yetitik!" diyeceklerini, kendilerinin de ibadet etmek ve Allah'a yaklamak
amacyla bu kelimeyi syleyeceklerini, salih amel ve faydal ilim gibi meziyetleri olmasa da bu
kelimeyi sylemelerinin kendilerine farz olacan bildirmektedir. Dorusunu Allah bilir.
Hadiste geen "Lailahe llallah kelimesini sylemek onlar ateten kurtarr." sz, atee
girmelerinden sonra bu kelimenin onlar ateten karaca anlamna gelebilir. yleyse u kuds hadis
de bu manada yorumlanabilir:
"Onur ve stnlme yemin ederim ki; zaman iinde bir gn olsun lailahe illallah diyeni
[90]
muhakkak cehennemden karacam!"
Nitekim bununla ilgili aklama efaat bahsinde verilecektir. Bu szle baka bir kavim de
kastedilmi olabilir. Dorusunu Allah bilir. Hlasa ahir zamanda ilim ortadan kalkacak, cehalet
oalacaktr. Bu hadiste ahir zaman insanlarnn cehalet nedeniyle ayaklarnn kayaca
bildirilmektedir ki, bu da -Allah korusun- Yce Rabbin yardmndan yoksun kalmak demektir. Sonra
insanlarn cehalet ve sapkl, dnya hayat sona erinceye dek artmaya devam edecektir. Nitekim bu
husus, sz dorulanm, doru szl Raslullah (s.a.v)'in hadisinde de bildirilmitir: "Allah Allah
diyen bir kimse bulunduu mddete kyamet kopmayacaktr. Kyamet, ancak kt insanlarn zerine
[91]
kopacaktr."
HZ. PEYGAMBER'N BAZI SERLERN MEYDANA GELECENE ARET BUYURMASI

Snen adl eserinin Kitab'I-Fiten blmnde bn Mce... Abdullah b. mer'den yle bir
rivayette bulunmutur: Raslullah (s.a.v) bize taraf yne-lip yle buyurdu: "Ey muhacirler topluluu!
Mptela olacanz be ey var ki onlara mptela olmanzdan Allah'a snyorum: Bir kavimde fuhu
ortaya karsa, mutlaka onlar arasnda gemilerinde grlmemi salgnlar ve sanclar yaylr. Eksik
lp tarttklarnda mutlaka kurak senelere, ktla ve sultann zulmne maruz kalrlar. Mallarnn
zektn vermediklerinde mutlaka yamurdan yoksun kalrlar. Hayvanlar olmasa onlara hi yamur
yamaz. Allah'n ve Raslnn ahdini bozduklarnda Allah mutlaka onlara yabanclar olan
dmanlarn musallat klar. Dmanlar, ellerindekini alrlar. Yne-ticeleri Allah'n kitabyla
hkmetmeyipte Allah'n indirdikleriyle alay ettiklerinde Cenab-i Allah mutlaka aralarnda i sava
[92]
meydana getirir." Sadece bn Mce'nin rivayet ettii bu hadiste gariplik vardr.
Tirmiz... Muhammed b. mer b. Ali b. Ebi Talip'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle
buyurmutur: "mmetim onbe eyi yapt takdirde zerine bel iner." Onbe eyin ne olduu
sorduklarnda yle aklamt: "Ganimetler belli bir gurup arasnda dnp dolatnda, emanetler
ganimet klnd (yamaland)nda, zekt angarya sayldnda, adam karsna itaat edip annesine
kar geldiinde, arkadana iyi davranp babasna cefa ettiinde, mescitlerde sesler ykseldiinde,
kavmin en rezili liderleri olduunda, kiiye ktlnden korkulduu iin ikram edildiinde, iki
iildiinde. ipek(li giysiler) giyildiinde, arkc kadlar ve alg aletleri edinildiinde, bu mmetin
sondakileri ncekilerine lanet okuduunda kzl bir rzgar, yere batmay veya insanlarn baka
[93]
yaratklarn klklarna brndrlmesini bekleyin."
Hafz Ebubekir el-Bezzar... Hz. Ali'nin yle dediini rivayet etmitir:
Raslullah (s.a.v) bize sabah namazm kldrd. Namazdan sonra adamn biri ona, "kyamet ne
zaman kopacak?" diye yksek sesle sordu. Adam azar-~yjP Snarak "Sus!" dedi. Ortalk aydnlannca
gzlerini semaya dikip.
Gkleri ykselten ve tedbirini alp idare eden zt, noksanlklardan mnez-^e|jJe ycedir." dedi.
Sonra da "kyametin ne zaman kopacan soran neree. diye sordu. Adam dizleri stne melerek,
"Anam babam sana feda olsun. Soruyu sana soran benim!" dedi. Bunun zerine Raslallah (s.a.v) y-
le karlk verdi:
"dareciler zulmettiklerinde, yldzlarn fal) dorulandnda, kader yalanlandnda, nihayet
emanetler ganimet klnd (yamalandi)nda, sadaka (zekt) angarya sayldnda, fuhu arttnda
[94]
kavmin helak olur (kyamet kopar)."
Tirmiz... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Rasuiullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Ganimet belli
bir gurup arasnda dnp dolatnda, emanetler ganimet klnd (yamaland)nda, zekt angarya
sayldnda, (dini ilim) dini hizmetten baka amalarla renildiinde, adam karsna uyup annesine
kar geldiinde ve arkadan kendine yakn klp babasn kendinden uzaklatrdnda, mescitlerde
sesler ykseldiinde, fasik insanlar kabilenin bana getiinde, kavmin en rezili lideri olduunda,
kiiye ktlnden korkulduu iin ikram edildiinde, arkc cariyeler ve alg aletleri edinildiin-
de, ikiler iildiinde, bu mmetin sondakileri ncekilerine lanet okuduklarnda kzl bir rzgar, yere
batmay veya insanlarn baka yaratklarn ta yamuruna tutulmay, ipi kopmu tebih taneleri gibi
[95]
almetlerin pepee gelmesini bekleyin." Bu garip bir hadistir.
Tirmiz byle dedikten sonra... mran b. Husayn'dan rivayet etti ki; Ra-slullah (s.a.v) yle
buyurmutur: "Bu mmette yere batma, baka yaratklarn klna brndrlme ve ta yamuruna
tutulma vardr." Bu ne zaman olacak, ya Raslallah? diye sorulduunda u cevab vermiti: "arkc
kadnlar ve alg aletleri ortaya ktnda, ikiler iildiinde..." Tirmiz, bunun garip bir hadis
[96]
olduunu Sylemitir.
Tirmiz... bn mer'den rivayet etti ki; Rasuiullah (s.a.v) yle buyurmutur: "mmetim
salnarak kibirlice yrdnde, Bizans ve Sasani hkmdarlarnn ocukaln onlara hizmet ettiinde
[97]
Allah, hayrllarn erlilerine musallat klar." Bu garip bir hadistir.
Tirmiz... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Rasuiullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Yneticileriniz
en hayrllarnz ve liderleriniz en msamahakrlarnz olduunda, ileriniz kendi aranzda ra ile
yrtldnde yerin st sizin iin daha hayrl olur. Yneticileriniz en erlileriniz ve zenginleriniz
en cimrileriniz olduunda, ileriniz kadnlara brakldnda yerin alt sizin in stnden daha hayrl
[98]
olur." Tirmiz bu hadisin garip olduunu sylemitir. Ravlerden Salih el-Mizzi, salih bir
insandr, ama onun muteber saylamayacak garip rivayetleri vardr.
imam Ahmed b. Hanbel... Eb Sad el-Hudr'den rivayet etti ki; Rasuiullah (s.a.v) yle
buyurmutur: "Mudarhlar Allah'n kullarn o kadar vuracaklar ki, Allah'a ibadet eden biri kalmasn.
[99]
Mminlerde onlar yle vuracaklar ki onlar savunan kmayacaktr."
mam Ahmed b. Hanbel... Enes (r.a.)'den rivayet etti ki; Rasuiullah (s.a.v) yle buyurmutur:
[100]
"nsanlar mescitlerde karlkl vnp bbrlen-medike kyamet kopmayacaktr."
Kyamet almetleriyle ilgili olarak bn Mes'ud'un rivayet ettii hadis 1 de nakledilecektir. O
hadiste u ifadeler de yukardakine ek olarak yer al-' ktadr: "... Mihraplar sslenip yaldzlanmadka
ve kalpler ii boalp -rmedike kyamet kopmayacaktr."
mam Ahmed b. Hanbel... Zadan Eb mer'den rivayet etti ki; Alm vle demitir: Bir sath
zerinde oturmaktaydk. Yanmzda Peygamber (sav)'- ashabndan biri de oturmaktayd. (Ravilerden
Yezid b. Mervan, o sahabinin Anes el-Gfari olduunu sandn sylemektedir.) nsanlar tauna
vakalanp lyorlard. Anes, "Ey Taun, beni de al!" dedi ve bu szn kez vineledi. Alm ona dedi
ki: "Neden byle diyorsun? Rasuiullah (s.a.v) yle buyurmam m? "Sizden biri lm temenni
etmesin. nk lnce ameli sona erer. Artk geri dnmek istese de dnyaya geri dnemez." Anes de
ona u karl verdi: Ben Rasuiullah (s.a.v)'in yle buyurduunu iittim:
"Sefihler baa getiinde, gvenlik grevlileri oaldnda, hkime rvet verildiinde, tenkitler
hafife alndnda, akrabalk balar koparld-nda, anlama bakmndan onlardan geride olmakla
birlikte Kur'an' mzik arac edinip onu, elendirmek amacyla insanlara sunan bir gurup ortaya
[101]
ktnda hemen lm isteyin."
[102]
Bu hadisi yalnzca mam Ahmed b. Hanbel rivayet etmitir.

Mehd, Ahir Zamanda Gelecek Doru Yolu Gsterecek Hidayet Rehberi Bir Halifedir. Ancak
Rafzlerin ddia Ettikleri ekilde Samarra'da Yer Altndan kmas Beklenen Biri Deildir. Bunun
Asl, Hakikati Ve Hatta zi Yoktur.

Bizim vasfn verdiimiz Mehd'ye gelince, Rasuiullah (s.a.v)'den rivayet edilen hadislerde
anlatldna gre o ahir zamanda ortaya kacaktr. Hadislerinde gsterdikleri gibi yle sanyorum ki
[103]
onun ortaya k, Hz. isa'nn yere iniinden nce olacaktr.

Mehd'nin Geleceine likin Rivayet Edilen Hadisler:

mam Ahmed b. Hanbel... Hz. Ali'den rivayet etti ki; Rasuiullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Dnya'nn bir gnlk mr kalm olsa bile Cenab- Allah, zulmle dolmu olan dnyay adaletle
dolduracak olan bizden bir adam (size) gnderecektir." Eb Nuaym'n ifadesine gre Rasuiullah
[104]
(s.a.v), yukardaki hadiste "Bizden..." deil de "Benden bir adam..." demitir.
imam Ahmed b. Hanbel...baka bir yolla Hz. Ali'den rivayet etti ki; Ra-slullah (s.a.v) yle
[105] [106]
buyurmutur: "Mehd bizden ey ehl-i beyt! Allah onu bir gecede slah edecektir."
Eb Davud... Eb shak'n yle dediini rivayet etmitir: Hz. Ali, olu Hazreti Hasan'a bakp
yle dedi: "Dorusu bu olum -RasluHah (s.a.v)'n adlandrd gibi- efendi ve liderdir. Bunun
soyundan; ad peygamberiniz (s.a.v)'in adna uyan, sureten deil de ahlaken ona benzeyen bir adam
[107]
ortaya kacak ve yeryzn adaletle dolduracaktr."
Eb Davud es-Sicistan, Snen adl kitabnda mstakil olarak Mehd b-m dzenlemi olup bu
bolmn banda, Cbir b. Semre'nin Raslullah (s.a.v)'den rivayet ettii u hadise yer vermitir:
"Hepsinin etrafnda mmetin toplanaca oniki halife banza geinceye dek bu din ayakta
duracaktr." Baka bir rivayette ise; "On iki halifeye kadar bu din gl kalacaktr." denilmektedir. Hz.
Peygamber byle buyurduunda oradakiler tekbir alarak bir grlt meydana getirdiler. Bundan sonra
hafif bir sesle bir kelime daha syledi. Babama, "Raslullah (s.a.v) ne dedi?" diye sordum. "O
[108]
halifelerin hepsi de Kurey kabilesindendir." dedi, diye karlk verdi. Baka bir rivayette
anlatldna gre Hz. Peygamber byle buyurduktan sonra evine dndnde Kureyler yanna gidip
kendisine, "Peki sonra ne olacak?" diye sormular; o da, "sonra gedikler meydana gelecektir." cevabn
[109]
vermiti.
Eb Davud... Abdullah b. Mes'ud'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Dnyann bir gnlk mr kalm olsa bile Cenab-i Allah o gn uzatr ki; (insanlar hidayete
erdirmek iin) ad adma, babasnn ad babamn adna uyan, benden (veya ehl-i beytimden) birini,
(yani Meh-d'yi insanla) gndersin. O gnderilen de zulm ve hakszlkla dolmu olan yeryzn
[110]
adalet ve hakkaniyetle dolduracaktr." Sfyan'n rivayet ettii hadisteyse yle buyurulmaktadr:
"Ehl-i beytimden ad adma uyan bir adam, araplara hkmrn olmadka dnya gitmez (veya sona
[111]
ermez)."
Tirmiz... Eb Hreyre (r.a)'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Dnyann
bir gnlk mr kalm olsa bile, ehl-i beytimden olup ad adma uyan bir adamn, idarenin bana
[112]
gemesi iin Allah o gn uzatr." Bu, sahih ve hasen bir hadistir.
Eb Davud... Eb Sad'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Mehd
bendendir. Geni alnl ve ahin burunludur. Zulm ve hakszlkla dolmu olan yeryzn adalet ve
[113]
hakkaniyetle dolduracak ve yedi yl sreyle hkm srecektir."
Eb Davud... mm Seleme'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Mehd
[114]
benim neslimdendir. Fatma'nn evldndandr."
Eb Davud... Hz. Peygamber'in zevcesi mm Seleme'den rivayet etti ki; Hz. Peygamber yle
buyurmutur: "Bir halifenin vefat zamannda ihtilaf meydana gelecek. MedineHler'den bir adam
kap Mekke'ye gidecek.
endisi istemedii halde Mekkeli bir gurup insan eglip onu ortaya karacak, Hacer-i Esved ile
Makam- brahim arasnda ona biat edeceklerdir. am'dan bir heyet ona gnderilecek; bu heyet,
Mekke ile Medine arasndaki lde yere batacaktr. nsanlar bu durumu grnce am abdalan ve Irak
eteleri de gelip ona biat edeceklerdir. Sonra Kurey'ten bir adam ortaya kacaktr. (Benu) Kelb
kabilesi onun daylardr. Bu adam, kendisine biat edilen ahsn ve taraftarlarnn zerine bir birlik
gnderecek, bu birlik onlar malub edecektir. Benu Kelb kabilesinin yeenine biat etmeyen ziyanda
olacaktr. Ku-reysli bu adam, mal taksim edecek, Peygamberinin snnetine uygun biimde insanlar
idare edecek, bylece slmiyet sebat bulup yerleecektir. (Ku-revli lider) yedi yl bata kalacak,
[115]
sonra vefat edecek, mslmanlar da namazn klacaklardr."
Eb Dvud... Hz. Ali'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Mavernnehir'den Mansur'un nc birliklerinin banda Haris b. Harran adnda bir adanf ortaya
kacak ve Kureyler'in Raslullah'a destek verileri gibi o da Hazreti Muhammed ailesine destek
[116]
verecektir. Her mminin ona yardmc olmas (veya arsna uymas) vaciptir."
bn Mce... Abdullah b. Haris b. Cz' ez-Zebid'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle
buyurmutur: "Doudan baz insanlar kp Mehd'ye destek (onun otoritesine g) vereceklerdir."
[117]

Kendi erefli Ailesinin Baz Yorgunluk, Sknt Ve Korkulu Hallerle Karlaacan Hz. Rasln
nceden Haber Vermesi:

bn Mce... Alkame'den rivayet etti ki; Abdullah yle demitir: "Bir ara Raslullah (s.a.v)'in
yannda oturuyorduk. Gzleri yaard. Yznn rengi deiti. Kendisine; "Yznde holanmadmz
bir deiiklik gryoruz ya Raslallah?" dedim. Buyurdu ki: "Bizler yle bir hne halkyz ki, Cenb-
Allah, bizler iin ahireti dnyaya tercih etmitir. Benden sonra ehl-i beytim bel, rktme ve
kovulmayla karlaacaktr. Nihayet dou tarafndan, beraberlerinde siyah bayraklar bulunan bir
kavim gelecek, ekmek isteyecekler ama kendilerine verilmeyecektir. Derken savaacaklar, muzaffer
olacaklardr. Bu defa istedikleri kendilerine verilecek, ama onlar kabul etmeyecekler. Kendilerine
verilenleri ehl-i beytimden bir adama vereceklerdir. O adam, zulmle dolmu olan dnyay adaletle
dolduracaktr. Sizden onun zamanna ulaacak olan kimse, kar zerinde srnerekte olsa onun yanna
[118]
gitsin."
Bu ifadelerde Abbasilere iaret edilmektedir. Nitekim el-Bidaye ve'n-Nhaye (Byk slm
Tarihi)nde Hicretin 132. senesi olaylarndan bahsederken de bu hususa dikkat ekmitik. Yine bu
ifadelerde Mehdnin, Abbasi devletinden sonra ortyaa kacana, onun ehl-i beytten, Hz. Fatma'nn,
sonra Hasan ve Hseyin'in neslinden, olduuna da iaret vardr. Nitekim Hz. Ah den rivayet edilen
hadiste de bu husus aka belirtilmitir. Dorusunu AUah bilir.
bn Mce... Sevban'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Sizin hazinenizin
yannda kii ldrlecektir. Bunlarn de halife ocuudur. Ama hilafet hi birine nasib
olmayacaktr. Sonra dou tarafndan siyah bayraklar ortaya kacak; onlar daha nce hi bir kavmin
yapmad ekilde sizinle savaacaklardr. O siyah bayrakllarn liderini grdnzde -kar stnde
[119]
srnerek te olsa gidip- ona biat edin. nk O, Allah'n halifesi Mehd'dir."
Bunu sadece bn Mce nakletmitir. Bu hadis, senedi kuvvetli olup sahihtir. Aka anlalyor
ki; bu hadiste sz edilen hazine, Kabe'nin hazinesidir. Halife evladndan kii, ele geirmek iin
geldikleri o hazinenin yannda ldrlecek, nihayet ahir zaman olacak ve Mehd ortaya kacaktr.
Doudaki beldelerden kacaktr. Yoksa Rafz cahillerinin iddia ettikleri gibi Samarra'da yer altndan
kacak deildir. ddialarna gre u anda o, Sa-mara'da yer altndadr. Ahir zamanda ortaya kacak
diye beklemektedirler. Bu sama ve ok ta desteksiz bir sz olup, iddetli bir eytan hevesten dolay
sylenmitir. nk ne kitaptan, ne snnetten herhangi bir delil ve burhana dayanmamaktadr. Sahih
[120]
bir akli delili ve gzel karlanabilecek bir dayana yoktur.
Tirmiz... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Horasan'dan
siyah bayraklar kacak, bunlar hi bir ey geri e-viremeyecek, nihayet gidip lya'ya (Kuds'e)
[121]
dikilecektir."
Bu garip bir hadistir. Bu hadiste sz edilen siyah bayraklar, Eb Ms-lm el-Horasan'nin eline
alarak geldii ve hicretin 132. senesinde Emevi devletini ykarken kulland bayrak deildir. Aksine
bu, Mehd Muhammed b. Abdullah el-Alev el-Fatm el-Hasen (r.a.)'nin eline alp gelecei siyah
bayraklardr. Mehd'nin kendisi daha nce doru yolda deilken Cenab- Allah onu bir gecede irad ve
slah edip doru yola iletecek, dou beldelerindeki baz kimselerle onu takviye edecektir. Onlar da
Mehd'nin hakimiyetinin kurulmasna yardmc olacak, devletinin temellerini glendireceklerdir.
Onlarn da bayraklar siyah olacaktr. Siyah renk ve bu renkteki bayrak, vakar ifade eder. nk
Raslullah (s.a.v)'in Ukab adl bayra siyaht. Irak'tan geldiinde Halid b. Velid o bayra Medine'nin
dousundaki tepeye dikmiti. imdi o tepeye Ukab tepesi anlamnda Seniyet'1-Ukab denmektedir.
Oras Bizans ve Arap hris ti yani arndan olan kfirler iin azab olmutu. Muhacir ve Ensardan olan
Allah'n mmin kullar ile onlarn beraberlerindekiler ve kyamete dek onlardan sonra gelip onlarn
yolunda yryecekler iin de gzel sonun temellerini atmt. Hamd Allah'adr. Ayn ekilde
Raslullah (s.a.v)'de fetih gnnde banda siyah bir mifer olarak Mekke'ye girmiti.
Raska bir rivayete gre ise bandaki miferin zerine siyah bir sark sarm azivet.te Mekke'ye
girmitir. Allah'n salt- selm onun zerine olsun.
Hlasa diyeceimiz u ki; ahir zamanda ortaya kaca vaadedilen, v-vlm Mehd, dou
beldelerinde ortaya kacak ve hadiste de aka bildirildii gibi Kabe'nin yannda kendisine biat
edilecektir. Ben Mehd'yle ilgili olarak mstakil bir hadis cz' derledim. Allah'a hamd olsun.
bn Mce... Eb Sad el-Hudr'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"mmetimde Mehd meydana kacaktr. Sresi ksa olursa yedi, uzun olursa dokuz yl olacaktr,
onun zamannda mmetim, daha nce misli duyulmam bir nimete mazhar olacaktr. Toprak,
rnlerini verecektir. O rnlerden hi bir ey saklanp biriktirilmeyecektir. O gn mal st ste
[122]
ylacakr. Adam kalkp, "Ey Mehd, ver" diyecek; o da "Al." diyecektir."
Tirmiz... Eb S4dk en-Naci'den rivayet etti ki; Eb Sad el-Hudr yle demitir:
"Peygamberimiz (s.a.v)'den sonra baz olaylar olmasndan korktuk. Bunu ona sorduk. O da buyurdu ki:
"mmetimde Mehd meydana kacak, be veya yedi yahut dokuz sene yaayacaktr. Adam gelip ona;
[123]
"Ey Mehd ver" diyecek; o da tayabilecei kadar mal eteine brakacaktr." Bu, hasen bir
hadistir. Hadisin ravilerinden Eb Sddk en-Naci'nin asl ad Bekir b. Amr'dr. Bekir b. Kays olduu
da sylenir. Bu da Mehd'nin sresinin en fazla dokuz en az be veya yedi yl olduunu gsteriyor.
Belki de o, reayasna kme kme, bol bol mal verecek olan halifedir. Dorusunu Allah bilir. Onun
zamannda meyveler ok , ekinler bol, mal fazla, sultan otoriter, din dimdik ayakta, dman malub,
hayr da srekli olacaktr.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Sad'den yle bir rivayette bulunmutur: Adamn biri "Allah'a
yemin ederim ki; bamza geen her ynetici mutlaka bir ncekinden daha erli olmaktadr." deyince
ben ona yle karlk verdim: "Raslullah (s.a.v)'den bir ey duymu olmasaydm ben de senin
dediini derdim. Ama ben, Raslullah (s.a.v)'in yle buyurduunu duydum: "yle bir emriniz olacak
ki; size paray saymadan kme kme verecektir. Kendisinden istenildiinde, "al" diyecek, eteini yere
yayp iine para boaltacaktr." Raslullah (s.a.v) byle derken zerindeki kaim dokumal futay
karp -durumu tasvir etmek iin- yere yayd. Sonra ularndan tutup toplad ve alp yrd." Bunu
[124]
sadece mam Ahmed b. Hanbel nakletmitir.
bn Mce... Enes b. Mlik'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Biz
Abdlmuttalib oullan yani ben, Hamza, Ali, Cafer, Hasan, Hseyin ve Mehd cennetliklerin
[125]
efendileriyiz." Bu, mnker bir hadistir.
Snen adl eserinde bn Mce... Enes b. Mlik'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle
buyurmutur: " gittike iddetlenecek, dnya ardn dnp gidecek, insanlar cimrileecektir.
Kyamet, ancak erli insanlarn zerine kopacaktr. Mehd de Meryem olu sa'dan bakas deildir."
[126]
Bu, mam afii'nin eyhi Muhammed b. Halid el-Cnd es-San'an el-Mezzin'Ie mehur olmu
bir hadistir. Birden fazla kii bunu kendisinden rivayet etmitir. Hkim'in iddia ettii gibi bu mehul
birravi deildir. lk bakta bu hadis, Mehd'nin Meryem olu s (a.s)'dan bakas olduunu
ispatlamak iin naklettiimiz hadislere muhalif grnmektedir. Bu, Hz. sa'nn yeryzne iniinden
nceki zaman iin dorudur ve anlam da aktr. Dorusunu Allah bilir. Ama Hz. sa'nn yeryzne
iniinden sonraki duruma gelince, bunu dndmzde bir terslikle karlamamaktayz. Aksine
hadiste de belirtildii gibi Mehd'nin Hz. sa'nn kendisi olaca aka ve de kat' olarak
[127]
anlalacaktr. Ama bu demek deildir ki Hz. sa'dan bakas Mehd (hidayet rehberi) olamaz.
MEYDANA GELEN VE AHR ZAMANDA DAHA DA OALIP ARTACAK OLAN ETL
FTNELER

Bozgunculuk oalnca, Aralarnda Salih Kimseler Bulunsa Bile Tm Toplum Helak Olacaktr:

Buhar... mm Habibe'den rivayet etti ki; Zeynep binti Cah yle demitir: Peygamber (s.a.v),
yz kzarm olup yle diyerek uykudan uyand: "Lailahe illalah. Yaklaan bir serden tr
Araplarn vay haline! Bugn Yecc ve Mecc'n eddinden yle bir gedik ald!" Rav szn
urasnda iaret parman ylan ba gibi dibe doru kvrarak doksan veya yz rakamnn iaretini
yapt. Yani mmetin bana gelecek umumi belalarn az bir ksmn grdm, demek istedi: "Aramzda
salih insanlar bulunurken de mi helak olacaz?" diye sorulduunda Raslullah (s.a.v) u cevab verdi:
[128]
"Ktlkler oaldnda evet..."
Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v) yle buyurmutur: "Bugn Yecc ve
Mecc'n eddinden bir gedik ald!" szn urasnda rav Vheyb parmayla doksan rakamnn
[129]
iaretini yapt.
Buhar... Hind binti Haris el-Firasiye'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v)'in zevcesi mm
Seleme yle demitir: Peygamber (s.a.v), rkm bir halde yle diyerek uykudan uyand:
"Sbhanallah! Bu gece hazinelerden neler indi neler! Allah, fitnelerden neler indirdi neler (bir
bilseniz!) Hcrelerin sahibelerini (elerimi), namaz klmalar iin uyandracak kimse yok mu?
[130]
Dnyada nice giyinik kimse var ki, ahirette plak kalacaktr."

slm Toplumunun Tam Ortasnda Fitnelerin Kaynayacana Hz. Peygamber'in aret Buyurmas:

Buhar ve Mslim... same b. Zeyd'den rivayet ettiler ki; Peygamber (s.a.v), Medine'nin yksek
binalarndan birinin stne karak, "Benim grdklerimi gryor musunuz?" diye sordu. Sahabiler,
"Hayr" cevabn verin-e de yle buyurmutur:
[131]
"Evlerinizin arasna yamur yaar gibi fitnelerin yadn gryorum!
Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v) yle buyurmutur: "Zaman
ksalacak (bereketi kalmayacak), ilim ekitecek, cimrilik kalc olacak, fitneler meydana gelecek,
kargaa oalacaktr." "Kargaa, nasl bir ey, ya Rasulallah?" diye sorduklarnda, "ldrmedir,
[132]
ldrme!" diye cevap verdi.

Her Geen Zaman Bir Sonrakinden Hayrldr:

Buhar... Zbeyr'den rivayet etti ki; Adiyy yle demitir: Enes b. M-lik'e giderek Haccac (b.
Yusuf es-Sakafi)'den grdmz eziyetleri kendisine ikyet ettik. Bize u tavsiyede bulundu: "Sabr
edin. nsanlarn ulatklar her zaman, mutlaka bir ncekinden daha ktdr. Bu hal, Rabbinizin
huzuruna kmanza kadar devam edecektir. Ben bunu Peygamberiniz (s.a.v)'den iittim." Tirmiz de
bunu Sevr'nin hadisinden rivayet ederek sahih ve hasen olduunu sylemitir. Halk ise bunu baka bir
[133]
kalpla naklederek, "Her sene daha rezil olursunuz." demektedir.

Saknlp Uzak Durulmas Gereken Baz iddetli Fitnelerin Meydana Geleceine Hz. Peygamber'in
aret Buyurmas:

Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "yle fitneler
meydana gelecek ki; o zaman oturmakta olan, ayakta duran daha hayrl olacaktr. Ayakta duran,
yryenden daha hayrl olacaktr. Yryen, koandan daha hayrl olacaktm Bu fitneler, kendisine
bulaan yere ykp malup eder. Bu fitneler meydana ktnda, bir smak veya korunak bulan,
[134]
hemen oraya Snsn."

Emanet Duygusunun Kalplerden Kaldrlmas:

Buhar... Zeyd b. Veheb'den rivayet etti ki; Huzeyfe (r.a) yle demitir: Raslullah (s.a.v) bana
iki ey syledi: Bunlardan birini grdm. Dierini grmeyi de gzlyorum. Raslullah (s.a.v.) bana
(emanetin nasl indini yle) bildirdi: "Emanet, salih kimselerin gnllerinin derinliine iner. Sonra
o kullar Kur'an'dan bilgi alrlar. Daha sonra snnetten renirler." Raslullah (s.a.v) bana emanetin
geri kaldrln da yle bildirdi: "Kii (gece) uykusunu uyur. O uyurken emanet, hafzasndan silinip
alnr da emanetin eseri, rengi uuk bir nokta halinde yank yeri gibi kalr. Sonra o kii bir uyku daha
uyurken emanetin kalan ksm da alnr, Bunun eseri ve yeri de balta sallayan bir iinin avucundaki
kabarck gibi kalr. (Bir zaman sonra o da sner gider.) u halde emanet, senin ayana drdn bir
kvlcmn dt yeri iirtip, senin onu bir kabarck halinde grmen gibidir, Halbuki bu kabarckta
bir ey yoktur.
Bu durumda halk birbirleriyle alveri etmek ve meden mnasebette bulunmak iin (zor bir
gnn) sabahana erimi bulunur. Hibir kimse emaneti ed etmek imknn bulamaz. yle ki; Kh
falanoullar iinde eminb kjm vardr. (Emaneti ona veririm) denilir. Kh birisinin lehine: "O ne
aklldr, ne tedbirlidir, o ne zariftir, o ne kahramandr." diye tanklkta bulunulur. Oysaki hakknda
propaganda yaplan ahsn kalbinde hardal tanesi kadar iman eseri yoktur.
Huzeyfe (r.a.) diyor ki: yle bir zamanla karlatm ki; o (saadetli ve emanetli) devirde ben
kiminle alveri edeceim? diye tasalanmazdm. nk meden mnasebette bulunacam kimse
mslmansa onu, slm dini (bana hyanet etmekten) men ederdi. Eer hristiyan veya yahudi ise onu,
(bulunduu yerin) valisi hyanetten men ederdi. Bugn ise ben filan ve falandan baka kimseyle
[135]
alveri edemez oldum."

Fitnenin Dou Tarafndan kacana Hz. Peygamber'in aret Buyurmu Olmas:

Leys... bn mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Dikkat edin! Fitne
uradan, eytann boynuzunun (ya da gnein boynuzunun) kt yerden gelecektir." Bunu Mslim,
[136]
Ahmed b. Hanbel ve Taberan de rivayet etmitir.

Dirilerin llere mrenecei Kadar Fitnelerin oalacana Hz. Peygamber'in aret Buyurmu
Olmas:

Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Kii, bir
[137]
bakasnn mezarna urayp 'keke ben bunun yerinde olsaydm.' demedike kyamet kopmaz."

Kyametten nce Baz Arap Kabilelerine Puta Tapcln Geri Dneceine Hz. Peygamber'in
aret Buyurmas:

Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Devs kabilesi
kadnlarnn Zl-halase (putu) etrafnda tavaf ede ede kuyruklar titremedike kyamet kopmayacaktr.
[138]
Zl-halase, Devs kabilesinin Cahiliyet devrinde tapt puttur."

Arap Topraklarnn Muazzam Servetler Fkracana, Bu Nedenle nsanlar Arasnda Dmanlk,


ekime Ve Sava kacana Hz. Peygamber'in aret Buyurmas:

Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Frat (nehrinin
suyu ekilerek) kymetli altn hazinesini aklamas zaman yaklayor. Her kim o zaman orada
bulunursa ondan bir ey alma (ya urama)sn! (nk o zaman dnyann mr sona ermi
[139]
olacaktr)."
Bu hadisin Ukbe tarikiyle... Eb Hreyre'den rivayet edilen baka bir varyantnda ise yle
[140]
denmektedir: "...... altndan bir da ortaya karmas zaman yaklayor."
Mslim... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Frat'n sular
ekilip altundan bir da ortaya karmadka kyamet kopmayac aktr. O altunlar ele geirmek
uruna insanlar birbirleriyle savarlar. Savaa katlan her yz kiinin doksandokuzu ldrlr. Her
[141]
kii, "O kurtulann ben olacam umuyorum" diyecektir."
Mslim, Abdullah b. Haris b. Nevfel'in yle dediini rivayet etmitir: Ubeyy b. Ka'b'la birlikte
Hassan'm yksek binasnn glgesinde duruyordum. "Dnyay (mal ve zenginlii) ele geirmek iin
insanlar boaz boaza girmeyi srdreceklerdir" dedi. Ben "Evet" deyince szlerini yle srdrd:
Raslullah (s.a.v)'in yle buyurduunu iittim: "Frat'n sular ekilip altundan bir da ortaya
karmas zaman yaklayor. nsanlar bunu duyunca hemen oraya giderler" yannda duran biri,
"Brakalm da insanlar gidip hepsini alsmar" deyince Raslullah (s.a.v) yle buyurdu: "Onun zerine
[142]
savaacaklar ve savaan her yz kiiden doksan dokuzu lecektir."
Kyamet Kopmadan ok Deccallarn Ortaya kacana, nsanlarn Oyalanp Dalgn Olduklar Bir
Vakitte Kyametin Aniden Kopacana Hz. Peygamber'in aret Buyurmas:

Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "ki byk
(slm) ordusu birbiriyle savamadika kyamet kopma-yacaktr. Bu iki toplumun ikisi de ayn
iddiada olduklar (ikisi de slmiyet ve hak iddiasnda buunduklar) halde aralarnda byk bir sava
olacaktr. Yine otuza yakn yalanc deccallar tremedike kyamet kopmayacaktr. Bunlarn hepsi 'Ben
Allah'n peygamberiyim' diye iddiada bulunacaktr. Yine ilim ekilip alnmadka, depremler
oalmadka, zaman birbirine yaklap geceyle gndz bir olmadka, fitneler ortaya kmadka,
adam ldrme vak'alar oalmadka, aranzda mal oalp sel gibi akmadka kyamet
kopmayacaktr. Mal o kadar oalacak ki; mal sahibi malnn zektn kim kabul eder diye
endielenecek, yleki baz kimselere zekt vermek isteyecek, fakat zekt arzettii kimse: Benim
zekta ihtiyacm yok! diyecek. Yine insanlar yksek binalar yapma yarna girmedike ve bir kimse
bakasnn mezarnn yanndan geerken "Keke bunun yerinde ben olsaydm!" diyerek (lm
temenn etmedike) kyamet kopmayacaktr. Gne bat tarafndan domadka yine kyamet
kopmayacaktr. nsanlar bu durumu grnce toptan iman edecekler, ama bu iman, daha nce iman
etmemi olan, yahut imannda hayr ve fazilet kazanmayan kimselerin imanlarnn kendilerine fayda
vermedii bir zamanda yaplan bir imandr.
Muhakkakki kyamet kopacaktr. Hem de (alm, satm iin) bayi ile mteri, aralarnda elbise
aacaklar da alveri tamamlanmadan (anszn) kyamet kopacak da o elbisenin drlmesine frsat
kalmayacaktr. Yine muhakkakki kyamet kopacaktr. Hem de samal devesinin stn sap gelen
kiiye st ime imkn domadan (anszn) kopacaktr. Yine kyamet muhakkak kopacaktr. Hem de
kii havuzunu svayp onaracak, fakat havuzun suyunu kullanma imkn domadan kyamet (anszn)
kopacaktr. Yine Muhakkak kyamet kopacaktr. Hem de yemee oturan kiinin, lokmay azna
[143]
gtrmesine frsat kalmadan (anszn) kopacaktr."
Mslim... Eb dris el-Havi an'den rivayet etti ki; Huzeye b. Yeman yle demitir: Allah'a
yemin ederim ki; kyamete kadar meydana gelecek btn fitneleri herkesten ok bilen kii benim. Bu
konuda Raslullah (s.a.v)'in bakalarna anlatmad bir srr bana vermesine engel hi bir husus
bende yoktur. Ama o, benim de aralarnda buunduum bir meclis (cemaatna) fitnelerden bahsederken
zellikle fitneden sz etti ki, bunlar mahvetmedik hi bir eyi brakmazlar. Baz fitneler yaz
rzgarlar gibidir. Fitnelerin bazs kk bazs da byktr. Raslullah (s.a.v)'in kendilerine
fitnelerden bahsettii cemaatte bulunanlarn tm (bu dnyadan gp) gittiler. Geride sadece ben
[144]
kaldm."
Mslim... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Irak, dirhem ve
[145] [146]
kafzinden yoksun kalacaktr. am, mdlerin-den ve dinarndan yoksun kalacaktr. Msr,
[147]
irdeb ve dinarndan yoksun kalacaktr. Baladnz yere geri dneceksiniz. Baladnz yere
geri dneceksiniz." Hadisin ravisi Eb Hreyre, hadisi naklettikten sonra yle diyor: "Bu szn
[148]
syleniine Eb Hreyre'nin eti ve kan ahit oldu."
mam Ahmed... Harir'den naklederek Eb Nasre'nin yle dediini rivayet etmitir: Cbir'in
yannda duruyorduk. Bize dedi ki: "Yakn bir zamanda Irakllara artk dinar ve lekler
gelmeyecektir." kendisine "Bu hangi taraftan olacaktr?" diye sorduk. "Bizans tarafndan onlar yoksun
braklacaklar" diye karlk verdi. Azck sustuktan sonra yle dedi: Raslullah (s.a.v) buyurdu ki:
"mmetimin son zamannda yle bir halife gelecek ki, paray saymadan yn yn verecektir
(halkna)."
Ravilerden Hariri diyor ki: Ben Eb Nasre ile Eb'l-Al'ya, "Bu halife mer b. Abdlaziz olmal"
[149]
dedim. "Hayr" diye cevap verdiler.
mam Ahmed b. Hanbel,.. Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Zaman size uzad artk. Yakn zamanda yle bir kavim gelecek ki, Allah'n gazab (zerlerine inmi
bir hal) ile sabahlar ve fitne (iine dm bir hal) ile de akamlarlar.Elerinde sr kuyruu gibi
[150]
(kamlar) Olacaktr."

Cehennemliklerden ki Snfn Ortaya kacana Hz. Peygamber'in aret Buyurmas:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Cehennemliklerden iki snf var ki, onlar henz grm deilim. Yanlarnda sr kuyruu gibi
krbalar vardr. O krbalarla insanlara vururlar. Bir de giyinik (gibi) plak kadnlar olacak ki;
kendileri (cehenneme) meylettikleri gibi bakalarn da meylettirirler. Bakalar Horasan'n buht
develerinin meyilli hrglerini andrr. Onlar, kokusu u kadar ve u kadar mesafeden hissedilen
[151]
cennete giremezler, kokusunu dahi alamazlar."

yilii Emredip Ktl Menetme Grevini Yapmamaya Ruhsat Verici Baz Gerekeler:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Mekhul'den rivayet etti ki; Enes b. Mlik yle demitir: Hz.
Peygamber'e; "Ya Raslallah, iyilii emredip ktl menetme grevini ne zaman brakabiliriz?"
diye soruldu. O da buyurdu ki: "sriloulan'nda kan eyler sizde de karsa... fuhu byklerinizde.
[152]
ilim rezillerinizde, hakimiyet de kklerinizde olduu zaman (bu grevi brakabilirsiniz)."

nsanlarn Blk Blk Dinden kacaklarna Hz. Peygamber'in aret Buyurmas:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Ammar'dan rivayet etti ki; Cbir b. Abdullah'n komusu yle
demitir: Bir yolculuktan dnmtm. Cbir b. Abdullah, bana selm vermek iin yanma geldi. Ona,
insanlarn blnmelerinden ve kardklar hadiselerden bahsetmeye baladm. Cbir alamaya ba-
lad. Sonra dedi ki; Raslullah (s.a.v)'in yle buyurduunu iittim: "nsanlar Allah'n dinine blk
[153]
blk girdiler ve blk blk de dinden kacaklar!"

Hz. Peygamber'in, Mahvedici Baz Fitnelerin Ortaya kacan Bildirmesi. O Zaman Dinini Tutan,
Ate Kzn Tutmu Gibi Olacaktr:
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Yaklaan bir serden tr Araplarn vay haline! Karanlk gecenin (zifiri karanlk) paralar gibi
fitneler ortaya kacaktr. O zamanda adam mmin olarak sabahlar; kfir olarak akamlar. O gn
[154]
dinine tutunan kimse, ate kz (ya da diken) tutmu gibi olur."

okluklarna Ve Nfuslarnn Fazlalna Ramen Mslmanlar Horlayp Hegemonyalar Altna


Almak Amacyla Btn Milletlerin Kart Bir Cephe Oluturacaklarna Hz. Peygamber'in aret
Buyurmas:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'nin yle dediini rivayet etmitir: Raslullah (s.a.v)'in
Sevban'a hitaben yle buyurduunu iittim: "Ey Sevban! Yeyicilerin yemek anann zerine
meleri gibi milletlerin zerinize meleri zamannda ne yapacaksn?!"
Sevban: Anam babam sana feda olsun ya Raslallah. Acaba saymzn azh'ndan tr m bu
byle olacak? diye sorunca, Raslullah (s.a.v); "Hayr. Aksine o gn nfusunuz ok olacak, ama
kalblerinize geveklik braklacaktr." cevabn verdi. "Geveklik nedir ya Raslullah?" diye sormas
zerine Raslullah (s.a.v) u karl verdi: "Dnyay sevmeniz ve savatan holanmamanzdr."
[155]

ldrc Baz Fitnelerin Ortaya kacana Kurtuluun DaBu Fitnelerden Uzaklamakta Ve


Yollarndan Uzak Durmakta OlduunaHz. Peygamberin aret Buyurmas:

mam Ahmed b. Hanbel... Vbise el-Esed'nin yle dediini rivayet etmitir: Kfe'deki
evimdeydim. Bir de kapmda bana "Esselm aleykm" denildiini iittim. Ve aleykms selam, girin
dedim. Adam ieri girince, girenin Abdullah b. M^s'ud olduunu grdm. Kendisine, "Ey Abdurrah-
man'm babas, bu saatteki ziyarette ne oluyor?" diye sordum. lenin en scak vaktiydi. Bana,
"gndz bana ok uzun geldi. Kendisine hadis rivayet edecek birini bulaym dedim" dedi ve bana,
Raslullah (s.a.v)'in yle buyurduunu nakletmeye balad: "Fitneler meydana gelecek. O zaman
uyumakta olan, uzanm olandan; uzanm olan, oturmakta olandan; oturmakta olan, ayakta durandan;
ayakta duran, yrmekte olandan, yrmekte olan, binek zerinde bulunandan, binek zerinde
bulunan, komakta olandan daha hayrl olacaktr. Bu fitneler nedeniyle ldrlenlerin tm
atetedir!"
Ravi Abdullah b. Mes'ud diyor ki: O zaman ben, Raslullah (s.a.v)'e yle sordum:
Ya Raslallah bu durum ne zaman meydana gelecektir?
Kargaa gnlerinde... yle ki o zamanda kii, yannda oturmakta olan arkadana
gvenmeyecektir.
O zamana kavuacak olursam ne yapmam emredersin?
(O ilerden uzak dur) nefsini ve elini geride tut. Evine gir.
Ya Raslallah ya adam (bana ktlk etmek iin) evime girerse ne yapaym?
Kapn kilitle (ki girmesinler).
(Buna ramen) evime girerlerse ne yapaym?
O zaman mescidine gir ve byle yap. (Raslullah byle derken, sa eliyle sol elinin bileini
[156]
tuttu) ve bu halde lnceye dek, "Rabbim Allah'tr" de.

Hz. Peygamber'in, Ahlk Yok Eden Baz Fitnelerin Ortaya kacana aret Buyurmas yle Ki,
O Zaman nsan, Yannda Oturan Arkadana Dahi Gvenmeyecektir:

Eb Davud... bn Mes'ud'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "(O fitneler
nedeniyle) ldrlenlerin tm atete olacaktr." Bunu bn Mes'ud'dan dinleyen Vbise diyor ki: Ben
bn Mes'ud'a sordum:
Bu fitneler ne zaman olacak ey bn Mes'd?
Kargaa gnlerinde... yle ki o zamanda insan, yannda oturmakta olan arkadana
gvenmeyecektir.
O zamana kavuursam ne yapmam tavsiye edersin?
Dilini tut. Evine kapanan demirbalardan ol!
Vbise diyor ki: "Hz. Osman ldrldnde kalbim adeta yerinden frlayp utu. Hemen
bineime binip Dmak'a geldim. Huzeym b. Fatik el-Esed ile karlatm. Kendisinden baka ilah
[157]
bulunmayan Allah'a yemin ederek, "Ben bu hadisi Raslullah (s.a.v)'den duydum" dedi.

eitli Fitnelerin Ortaya kacana, Bunlardan Kurtuluunsa Toplumdan Soyutlanmak Olduuna


Hz. Peygamber'in areti:

Eb Davud... Eb Bekre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Dorusu baz
fitneler ortaya kacaktr. O esnada uzanp yatmakta olan, oturandan; oturan, ayakta durandan; ayakta
duran, yryenden; yryen, koandan daha hayrl (iyi durumda) olacaktr." Eb Bekre, "O zaman ne
yapmam emredersin? Ya Raslallah?" diye sorunca Raslullah (s.a.v) yle cevap vermi: "Devesi
olan, devesinin yanna; koyunu olan, koyunun yanna; arazisi olan, arazisinin yanna gitsin. Bu gibi
mallan olmayan klcn alp keskin tarafyla taa vursun. Sonra elden geldiince kurtulmaya alsn."
[158]
Mslim de Osman es-Sehham kanalyla byle bir rivayette bulunmutur.
Eb Davud... Hseyin b. Abdurrahman el-Eca'nin bu hadisle ilgili olarak Sa'd b. Ebi Vakkas'n
yle dediini rivayet etmitir: Raslullah (s.a.v) bu hadisini ird ederken kendisine yle sordum:
Ya Raslallah (suikasti) evime girip beni ldrmek iin elini bana uzatrsa ne yapaym?
Adem (peygamber)in olu gibi ol.
Raslullah (s.a.v) byle buyurduktan sonra: "Beni ldrmek zere elini bana uzatrsan, ben seni
[159]
ldrmek iin sana elimi uzatmam..." (Maide, 5/28) yetini okudu.
mam Ahmed b. Hanbel... Bir b. Sad'den rivayet etti ki; Hz. Osman'n ehadeti fitnesi esnasnda
Sa'd b. Ebi Vakkas dedi ki; Raslulah (s.a.v) yle buyurdu: "Birtakm fitneler meydana gelecektir. O
zamanda oturmakta olan, ayakta durandan; ayakta duran, yryenden; yryen, koandan daha hayrl
(iyi durumda) olacaktr." Sa'd b. Ebi Vakkas diyor ki: Ben kendisine; "Ya (suikasti) evime girip beni
ldrmek iin bana elini uzatrsa ne yapmam em-redersin^ ya Raslallah?" diye sorduumda
[160]
Raslullah (s.a.v) bana u cevab verdi: "Adem (peygamber)in olu gibi ol."
[161]
Tirmiz de byle bir rivayete bulunarak bunun hasen bir hadis olduunu sylemitir.

Fitne Koptuunda Eziyetlere Tahamml Etme Ve Ktlklere Katkda Bulunmamak Hususunda Hz.
Peygamber'in Verdii t:

Eb Davud...Eb Musa el-E'ari'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Kyamet kopmadan nce zifir gecenin youn karanln andran fitneler meydana gelecektir. O
zamanda kii mmin olarak sa-ahlar, kfir olarak akama erer. Mmin olarak akamlar, kfir olarak
sabaha erer. O esnada oturmakta olan, ayakta durandan; yrmekte olan, koandan daha hayrl (iyi
durumda) olacaktr. O durumda yaylarnz krn, kirilerinizi paralayn, kllarnz da talara vurun.
(Suikast iin) birinizin yanna girilecek olursa, o biriniz, dem (peygamber)in en hayrl olu gibi
[162] [163]
davransn (kar saldrya gemesin)."
mam Ahmed b. Hanbel... Abdullah b. Samit'ten rivayet etti ki; Eb Zerr (el-Gfar) yle
demitir: Raslullah (s.a.v) bineine bindi. Beni de terkisine ald. Sonra da cwle buyurdu:
Ey Eb Zerr! de bakalm; yatandan kalkp mescidine gidemeyecein kadar iddetli bir alk
(bel) insanlarn bana gelirse ne yaparsn?
Allah ve Rasl daha iyisini bilir.
Sabret ey Eb Zerr. nsanlar iddetli bir lme maruz kalrlarsa ne yaparsn?
Allah ve Rasl daha iyisini bilir.
Sabret ey Eb Zerr. nsanlar birbirlerini ldrp de evin talar kana batarsa ne yaparsn?
Allah ve Rasl daha iyisini bilir.
(O zaman) evinde otur, evinin kapsn kendi zerine kilitle.
Yine de beni rahat brakmazlarsa silahm (elime) alaym mi?
O zaman sen de onlarn iinde bulunduu duruma ortak olmu olurun. Ama klcn ltsnn
seni rahatsz etmesinden korkarsan abann ucunu zne kapa ki, saldrgan (seni ldrmekle) hem
[164]
kendi gnahkr olsun, hem e senin gnahna girmi olsun."
Eb Davd... Eb Musa'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "nnzde
(ileride) gecenin zifir karanlklar gibi fitneler meydana gelecektir. O zamanda kii mmin olarak
sabahlar, kfir olarak akama erer. Mmin olarak akamlar, kfir olarak sabaha erer. O zaman
oturmakta olan, ayakta durandan; ayakta duran, yryenden; yryen de koandan daha hayrl (iyi
durumda) olacaktr." Eb Musa, "O zaman ne yapmamz emredersin? Ya Raslallah?" diye sorunca
[165]
Raslullah (s.a.v) u cevab vermiti: "O zaman evinize kapann."

Baz Mslmanlarn Putperestlie Dneceklerine Hz. Peygamber'in aret Buyurmas:

mam Ahmed b. Hanbel... Sevban'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Dorusu Cenab Allah bana yeryznn ularn yaklatrd da yeryznn doularn ve batlarn
grdm. phesiz mmetim, yeryznn bana gsterilen snrlarna kadar hkim olacaktr. Bana altn
ve gn hazineleri verildi. Ben Rabbimden, mmetimin ktlk nedeniyle helak edilmemesini,
nefislerinden baka bir dmann onlara musallat klnmama-sn diledim ki, dmanlar onlar istil
edip alaltmasm. Aziz ve Celil olan Rabbim buyurdu ki: "Ey Muhammed! Reddedilmeyecek bir
hkm verdim. mmetine yle bir ayrcalk verdim: Onlar ktlkla helak etmeyeceim. Kendi
nefislerinden baka bir dman onlara musallat klmayacam. Diyarlar arasnda bulunanlar onlara
kar birleecek olsalar bile onlara musallat olupta onlar alaltmayacaklardr ki; birbirlerini helak
edemesinler ve birbirlerini esir alamasnlar. mmetim iin en ok saptrc liderlerden korkuyorum.
mmetimin iine kl konulursa, artk o kl kyamete kadar zerlerinden kalkmaz. mmetimden
baz kabileler mriklere katlmadka ve mmetimden baz kabileler putlara tapmadka kyamet
kopmayacaktr. mmetimde otuz yalanc ortaya kacak ve hepsi de peygamber olduklarm iddia
edeceklerdir. Ben son peygamberim. Benden sonra peygamber gelmeyecektir. mmetimden bir grup
hak yolda olmaya devam edecektir. Muhalifleri onlara zarar veremeyeceklerdir. Nihayet (bu
[166]
haldeyken) Aziz ve Celil olan Allah'n emri gelecek (kyamet kopacak)tr."

[167]
Ahlas Fitnesi:

Eb Davud... mer b. Han el-Anes'den rivayet etti ki; Abdullah b. mer yle demitir:
"Raslullah (s.a.v)'in yannda oturuyorduk. Fitnelerden bahsetti. O kadar ok anlatt ki, ahlas fitnesine
de deindi. Oradakilerden biri, "Ya Raslallah, ahlas fitnesi nedir?" diye sordu. Buyurdu ki: "Ailenin
ve maln yamalanmas, kama ve firarn sonra da bolluk ve afiyet fitnesinin meydana gelmesidir. O
fitnenin ayp ve fesad (yahut siyaha alan bulankl) benim evladm olduunu iddia eden bir adamn
ayaklarnn altndan ka-caktr. Oysa o benden deildir. Benim dostlarm ancak takvl kimselerdir.
Sonra insanlar bir adamn etrafnda birleip baracaklar ama bu bar, uyluk kemiinin kaburga
kemii zerinde duruu gibi yani kalc ve istikrarl olmayacaktr. Sonra btn insanlar kapsayan
kapkara bir fitne meydana gelecektir. Bu mmetin bu fitnenin tokadn yemeyen bir tek ferdi dahi
kalmayacaktr. Hatta "Fitne sona erdi" dendiinde bile yeniden balayacaktr. O zamanda kii mmin
olarak sabahlar ama kfir olarak akama erer. Nihayet insanlar iki kampta toplanacak... Bunlardan biri
iman kampdr ki, orada nifak olmayacaktr. Dieri de nifak kampdr ki, orada iman olmayacaktr. Bu
[168]
durumla karlatnzda o gnde veya ertesi gnde Deccalin gelmesini gzetleyin."
Eb Davud... Abdullah b. Amr b. s'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"ok srmez, yle bir zaman gelecek ki, insanlar o zamanda kalburda elenir gibi elenecekler. Siz o
durumda ne yapacaksnz? O zaman insanlarn ahidleri karm, kendileri de ihtilafa dm olup u
hale gelecekler." Byle d^ken Raslullah (s.a.v) parmaklarn birbirine geirdi. Orada bulunanlar, "O
zaman ne yapalm da fitneden kurtulalm ya Raslallah?" diye sorduklarnda u cevab verdi: "Uygun
(ve meru) grdnz alr, irkin (ve gayr- meru) grdklerinizi brakrsnz. Sizi ilgilendiren
[169]
ilere bakar, halk ilgilendiren ileri brakrsnz."
Eb Davud... krime'den rivayet etti ki; Abdullah b. Amr b. s yle demitir: Raslullah
(s.a.v)'in evresinde oturuyorduk. Bir ara fitneden bahsedilince buyurdu ki: "nsanlarn ahidlerinin
birbirine kartm, emanet (duygularnn hafiflediini ve u hale geldiklerini (byle derken
parmaklarn birbirine geirdi) grdnzde ne yapacaksnz?!"
O zaman ben kalkp, "Allah beni sana kurban etsin. Syle, ne yapaym o zaman?" diye sordum.
Buyurdu ki: "Evine kapan, dilini tut. Meru grdn al, meru grmediini brak. Kendi iine bak.
[170]
Bakalarnn iini brak."
Baz Fitnelerin Meydana Geleceine, O Esnada Dil Darbesinin Kl Darbesinden Daha Etkili
Olacana Hz. Peygamber'in aret Buyurmas:

Eb Davud... Abdullah b. Amr'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Fitne
meydana gelecek ve bu fitne Araplara isabet edecektir. Bu fitnede ldrlenler cehennemdedir. (O
[171]
zamanlarda) dil darbesi kl darbesinden daha etkili olacaktr."
mam Ahmed b. Hanbel... Abdurrahman b. Abdi Rabbil Kabe'nin yle dediini rivayet etmitir:
Kabe'nin glgesinde insanlara hadis okumakta olan Abdullah b, mer'in yannda oturuyordum. yle
diyordu: Raslullah (s.a.v) ile birlikte bir sefere kmtk. Bir menzilde mola verdik. O esnada
Raslullah (s.a.v)'in mnadisi bizleri toplantya ard. Yanna vardmzda Raslullah (s.a.v)
nsanlara hitab ediyordu: "Ey insanlar! Benden nce her ne olmusa Cenab- Allah'n, kendileri iin
hayrl olduunu bildii hereyi kullarina bidirmesi, onlar iin erli olduunu bildii her hususta da
onlar uyarmas hak olmutur. Haberiniz olsun ki, bu mmetin afiyeti evvelindedir. mmetin son
dnemindekilerine pepee bel ve fitneler gelecektir. Bir fitne gelecek; o zaman mmin 'ite bu beni
helak edecek olan fitnedir' diyecektir. Sonra bu fitne yok olup etraf durulanacak. Daha sonra baka bir
fitne gelecek, "Bu fitne, evet bu fitne beni helak edecek olandr" diyecek; bir baka fitne daha gelecek,
"Bu, bu beni helak edecek olandr" diyecek, sonra o fitne de yok olup etraf durul ana aktr. Ateten
uzaklap cennete girmek isteyen kimse, Allah'a ve ahiret gnne inanm haldeyken cann versin.
Kendisine nasl davranlmasn istiyorsa insanlara da yle davransn. Bir imama biat edip eliyle ve
[172]
kalbiyle ona balanan kii, gc elverdii takdirde (veya elverdiince) Ona taat etsin."
Ravi Abdurrahman diyor ki: Ben, bunu dinlerken bam ayaklarmn arasna koyup Abdullah b.
mer'e yle dedim: "Amcanolu Muaviye, haksz nedenlerle insanlarn mallarn yememizi,
birbirimizi ldrmemizi emrediyor. Oysa Cenab- Allah yle buyurmu: "Ey inananlar! mallarnz
aranzda hakszlkla deil, karlkl rza ile yaplan ticaretle yeyin." (Nisa, 4/29)
Ben byle deyince Abdullah ban nne edi. Ksa bir sre yle durdu. Sonra bam kaldrp
yle dedi: "Allah'a itaatte ona uy. Allah'a isyanda ona kar k" Kendisine "sen bunu Raslullah
(s.a.v)'den mi duydun?" diye sordum. u cevab verdi: "Evet kulaklarmla duydum. Kalbim de
[173]
ezberledi bu szleri."
mam Ahmed b. Hanbel... Abdullah b. Amr'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle
buyurmutur: "mmetimin zalime; 'Sen zalimsin' demekten korktuunu grdnzde artk onlarn
[174]
iyilemesinden ve iyiletirmelerinden umudunuzu kesin."
Raslullah (s.a.v) buyurdu ki: "mmetimde ta yamuru, yere batma ve baka yaratklarn
[175]
suretine brnme (felaketi) meydana gelecektir!"
Eb Davud... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Sar, dilsiz
ve kr, (erri her tarafa yaylan, insanlarn akllarn ve kalplerini haktan, hakk sylemekten, saptran)
fitneler meydana gelecektir. Bu fitnelere bulaan, arplp yklr. Bunlarn vukuu zamannda dil
[176]
darbeleri kl darbelerinden daha etkili olacaktr."

Kostantiniye'nin Rumiye'den nce Fethedileceine Hz. Peygamberin iaret Buyurmas:


mam Ahmed b. Hanbel... Eb KatU'in yle dediini rivayet etmitir: Abdulah b. mer'in
yannda duruyorduk. Kendisine Kostantiniye ve Rumi-ye ehirlerinden hangisinin daha nce
fethedileceini sorduklarnda (evde duran) halkal bir sandn getirilmesini istedi. Getirilen sand
ap iinden bir kitap kard ve yle dedi: Bir ara Raslullah (s.a.v)'in evresinde oturmu
yazyorduk. O esnada kendisine Kostantiniye ve Rumiye ehirlerinden hangisinin daha nce
fethedileceini sordular. yle cevap verdi: "Hrakl'm ehri yani Kostantiniye daha nce
[177]
fethedilecektir."

Baz Beldelerin Yklacaklarna Ve Ykl Sebeplerine Hz. Peygamberdin aret Buyurmas:

Ancak bu iaret mevzu (uydurma) olduu apak belli olan bir hadiste yer almaktadr:
Tezkire adl kitabnda Kurtub... Huzeyfe b. Yeman'dan rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v) yle
buyurmutur:"Yeryznn etrafnda ykl balayacak, nihayet Msr da yklacaktr. Basra
yklmadan Msr yklmayacaktr. Basra'nn ykl su basknyla, Msr'n ykl Nil'in
[178]
kurumasyla, Mekke ve Medine'nin ykl alkla, Yemen'in ykl ekirgeyle, blle'nin
ykl kuatmayla, Fars'n ykl apulcular sebebiyle, Trklerin ykl Deylemliler sebebiyle,
Deylemlilerin ykl Ermeniler sebebiyle, Ermenilerin ykl Hazarllar sebebiyle, Hazarllarn
ykl Trkler sebebiyle, Trklerin ykl yldrmlar sebebiyle, Sind'in ykl Hindliler sebebiyle,
Hindistan'n ykl in(liler) sebebiyle, in'in ykl ktlktan, Habeistan'n ykh sarsntdan,
[179] [180]
Zevr'nn ykl Sfyan sebebiyle, Revha'nn ykl yere batma, Irak'n ykl da
[181]
ldrme eklinde olacaktr."
Bunu Eb'l-Ferec b. Cevz de rivayet etmi ve; "Endls'n de yklnn ksr bir rzgarla
[182]
olacan duydum" demitir.
KIYAMET ALAMETLERNN MTEADDT OLUU

mam Ahmed b, Hanbel... Cbir'in babasndan rivayet etti ki; Abdullah b. Amr yle demitir:
Abdullah b. mer'in yanma gittim. Abdest alyordu. Ban nne emiti. Ban kaldrp bana bakt
ve yle dedi: Ey mmet! Sizde alt alamet vardr. (Bunlardan biri) Peygamberinizin vefatdr. (Byle
derken sanki yreim yerinden kopmutu.) Raslullah (s.a.v) buyurmutu ki: "Bu alametlerden
birincisi, zerinize bol miktarda mal (ve para) yaacak (yani zengin olacaksnz). yle ki adama on
bin (dinar) verilecek. Yine de bunu az bulup kzacaktr. (Bu almetlerden) ikincisi, sizden her kiinin
evine girecek olan fitnedir. ncs; insanlarn, koyun krkhrken den yn paralar gibi yere
dp lmeleridir. Drdncs Rumlar'la atekes yapmanzdr. Kadnn hamilelii kadar yani dokuz
ay sreyle sizin iin toplarlar, sonra adaleti sizden daha iyi uygularlar. Beinci alamet de iki (k)dr."
Ravi Abdullah b. mer diyor ki: "Ya Raslallah, Kostantiniye mi yoksa Rumiye mi daha nce
[183]
fethedilecektir?" diye sordum. "Kostantiniye..." diye cevap verdi."
Bu hadisin senedinde geen raviler bakmndan phe vardr. Ancak bu hadisin shhatini te'yid
eden baka bir rivayet vardr: Buhar... Eb dris'ten rivayet etti ki; Avf b. Mlik (r.a.) yle demitir:
Tebk Sava esnasnda Raslullah (s.a.v)'e uradm. Deriden bir adrdayd. yle buyurdu:
"Kyametten nce (u) alt alameti say: lmm, sonra Kuds'n fethi, koyun krkm
(esnasnda ynlerin yere dkl) gibi insanlar (yere dken ve) yakalayan bir lm. Sonra maln
bollamas ki, kiiye yz dinar verilse bile azmsayp kzar. Sonra bir fitne ki, Araplarn iine
girmedik bir evini brakmaz. Sonra sizinle Rumlar arasnda bir bar yaplacak. Sonra onlar bar
[184]
bozup her birinin altnda on iki bin asker olmak zere seksen bayrak altnda zerinize gelirler."

Kyamet ncesi Almetler:

mam Ahmed b. Hanbel...Cbeyrb. Nazir'den rivayet etti ki; Avf b. Mlik el-Eca yle
demitir: Peygamber (s.a.v)'e urayp selm verdim. Bana yle dedi:
Sen Avf msn?
Evet.
eri gir.
[185]
Tm olarak m yoksa ksmen mi gireyim?
Tm olarak gir. Ey Avf, kyamet ncesinde alt almeti say. Bunlarn ilki benim lnmdr."
Ben alamaya baladm. O kadar aladm ki, Raslullah (s.a.v) beni susturuyordu. Bu birinci
alameti kastederek bana dedi ki:
Bir, de.
Bir.
__kincisi Kuds'n fethidir. ki, de.
ki.
ncs mmetimin bir lm salgnna yakalanmasdr. yle ki
koyun krkarken (ynlerin yere d) gibi insanlar yere dp lecektir.
, de.
.
Drdncs mmetimde meydana gelecek olan en byk fitnedir.
Drt, de.
Drt.
__Beincisi, aranzda mal (ve paran)m dolup tamasdr. yleki, adama
yz dinar verilse dahi bunu azmsayp kzacaktr. Be, de.
Be.
Altncs, sizinle Rumlar arasnda yaplacak olan bartr. Seksen gaye ile zerinize
geleceklerdir.
Gaye nedir?
Bayraktr. Her bayran altnda on iki bin askerleri olacaktr. O gn mslmanlarn adrlar,
[186]
Dmak denen bir ehre bal Gota mntkasnda olacaktr."
Eb Davud... Eb Derd'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Sava
gnnde mslmanlarn adr, am blgesinin Dmak adndaki en hayrl ehrinin yanndaki Gota
[187]
mntkasnda olacaktr."
mam Ahmed b. Hanbel... Muaz b. Cebel'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle
buyurmutur: "Alt ey kyamet alametlerindendir: lmm, Kuds'n fethi, insanlar koyunun yn
krpnts gibi yakalayp yere dren lm (salgn), her mslmann evinin iine girecek olan bir
fitne, kiiye bin dinar verildii halde bunu azmsayp kzmas, Rumlarn (ahde uymayrp) hyanet
[188]
ederek her birinin altnda on iki bin askerin bulunduu seksen bayrakla (zerinize) yrmeleri."

Alt Olay Meydana Gelmeden nce Mminlerin Hemen Salih Amel lemelerini Hz. Rasln Taleb
Etmesi:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Gne bat tarafndan domadan, Deccal gelmeden, duman kmadan, Dabbetti'1-arz gelmeden, siz
[189]
lmeden, kyamet kopmadan hemen (salih) amel leyin."
Mslim de benzer bir hadisi... Eb Hreyre'den nakletmektedir: Ras-lullah (s.a.v) yle
buyurmutur: "Gne bat tarafndan domadan, Deccal gelmeden, duman kmadan, Dabbet'1-arz
[190]
gelmeden, kyamet kopmadan hemen (salih) amel ileyin."

Kyamet Kopmadan On Almet Grlecektir:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Tufeyl'den rivayet etti ki; Huzeyfe b. Esed yle demitir: Biz
kendi aramzda kyamet konusunu mzakere etmekteyken Peygamber (s.a.v) kageldi ve sordu:
Neyi mzakere ediyorsunuz?
Kyameti mzakere ediyoruz.
Sizler u on almeti grmeden kyamet kopmayacaktr: Duman, Deccal ve Dbbet'l arzn
[191]
ortaya kmas, gnein batdan domas, Meryemo-lu sa'nn inmesi , Yecuc ile Mecuc'un
zuhuru; biri douda, biri batda, biri de Arap yarmadasnda olmak zere (yere) batma hadisesinin
meydana gelmesi. Bu almetlerin sonuncusu ise dou tarafndan kp insanlar hare-dilecekleri yere
[192]
sevkedecek bir atetir."

Aden'in Derinliklerinden kacak Olan Fitne Atei:

mam Ahmed b. Hanbel... Huzeyfe b. seyd kanalyla bn ureyhe el-Gfariden u hadisi rivayet
etmitir: "Aden'in derinliklerinden bir ate kacak ve bu ate insanlar haromnacaklar yere
sevkedecek; geceledikleri yerde onlarla birlikte geceleyecek, dinlendikleri yerde onlarla birlikte
dinlenecektir." Raviler bu atei tefsir ederlerken kimi bunun Meryem olu sa (a.s) olduunu, kimi de
[193]
bunun esip onlar denize dkecek bir frtna olduunu sylemitir.

Rumlarla Yaplp Kostantiniyye'nin Fethiyle Sonulanacak Olan Sava:

O zamanda Mesih Deccal ortaya kacak, sonra da Meryem olu sa , b-r gyn dnya semasndan
sabah namaz vaktinde am'daki Emevi Ca ii iki B bll ililinin dou tarafndaki beyaz
minaresine inecektir. Btn bunlarla ilgili Aklamalar sahih hadislerde verilmitir.
f nam Ahmed b. Hanbel... Zi Mahmer'den rivayet etti ki; Peygamber a v) syle buyurmutur:
"Rumlarla gvenli bir bar yapacaksnz. Siz ve onlar, onlarn gerisindeki bir dman malub
edecek, selamete erecek ve ganimet elde edeceksiniz. Sonra Merc-i Zi Telul'a ineceksiniz. Rumlardan
bir adam kalkp ha tutup ykseltecek ve "en galib olan hatr" diyecek; ms-lmanlardan bir adam
ona kar harekete geip onu ldrecektir. O esnada ahdi bozup hyanet edecekler ve savalar meydana
gelecektir. Size kar asker toplayacak, her birinin altnda on bin asker olmak zere seksen bayrakla
[194]
zerinize geleceklereUr!"
mam Ahmed b. Hanbel... Evz'den rivayet ettii bir hadiste yle bu-yurulduunu
[195]
nakletmektedir: "O esnada ahdi bozup size kar sava meydana gelecektir."
Sahih-i Buhar'de Avf b. Mlik'ten nakledilen ve nceki sayfalarda geen hadisteyse yle
denmektedir:
[196]
"Her birinin altnda oniki bin asker olmak zere seksen bayrakla zerinize geleceklerdir."
Muaz'dan rivayet edilen hadiste de byle denmektedir:
[197]
"Her birinin altnda oniki bin asker olmak zere seksen bayrakla zerinize geleceklerdir."
imam Ahmed b. Hanbel... Eb Katde'den rivayet etti ki; Esir b. Cbir yle demitir: Kfe'de
kzl bir frtna esti. nemsemediim bir adam geldi (ve yannda durduum Abdullah b. Mes'ud'a
seslenerek) yle dedi: "Ey Abdullah b. Mes'ud, kyamet saati gelip att!" Abdullah bir yere yaslanp
uzanmt. Kalkp oturdu ve; "Miras paylalmadan ve ganimet nedeniyle sevinilmeden kyamet
kopmaz. (Sonra eliyle am tarafn gstererek:) Dman, Msmanlara kar asker toplar;
Mslmanlar da onlara kar asker toplarlar." Ben kendisine: "Dman kelimesiyle Rumlar m
kastediyorsun?" diye sordum. yle cevap verdi: "Evet Rumlar' kastediyorum. O savanz esnasnda
iddetli bir irtidat hareketi grlecektir. Mslmanlar dmana kar lm gze alan bir askeri
birlii srer. Bunlar her zaman galip olarak dnen askerlerdir. Savaa tutuurlar. Derken araya gece
engeli girer. ki taraf ta berabere kalr. Bu askeri birlik grev d olur. Mslmanlar ikinci bir asker
birlii lme gidercesine dmana kar srer. Bunlar da her zaman galib olan askerlerdir. Savaa
tutuurlar. Bunlar da dmanla yeniemez berabere kalrlar ve grev d olurar. Mslmanlar
dmana kar lm gze alan bir askeri birlii sevkedery Bunlar da her zaman galib olan
askerlerdir. avaa tutuurlar. Derken araya gece engeli girer. ki taraf ta yeniemeden nur. Bu askeri
birlikte grev d olur. Drdnc gnde yedekte kalm olan tm mslman askerleri dmana
hcum eder. Allah, dman hezimete uratr. Miktarn bilmediimiz (veya mislini duymadmz)
kadar ok dman ldrrler. yle ki ku onlarn yanndan uarken arkalarna gemeden dp lr.
Ben Erb kabilesi -ki saylar yz kiidir- mslmanlara saldrr, onlar da ldrlr, geride sadece bir
adamlar kalr. Bu durumda hangi ganimetten tr sevinilir veya hangi miras paylalr?!
Mslmanlar bu haldeyken bundan daha byk bir savan koptuunu duyarlar. Yardm isteyen biri
gelip Deccaln arkalarnda oluk ocuklarna saldrdn syler. Bunu duyar duymaz ellerindeki
ganimeti brakr ve Deccal'n bulunduu tarafa ynelirler. Keifi olarakta on svariyi sevkederler."
Raslullah (s.a.v) szn urasnda buyurdu ki: "Ben onlarn ve babalarnn adlarn, atlarnn rengini
[198]
biliyorum. Onlar o gn yeryzndeki en hayrl svarilerdir."
Kyamet almetlerinin saylmasyla ilgili olarak nceki sayfalarda C-beyr b. Nfeyr kanalyla
Avf b. Mlik'in Peygamber (s.a.v)'den rivayet etmi olduu u hadisi de nakletmitik: "... Kyamet
alametlerinin altncs, sizinle Rumlar arasnda yaplacak olan bir bartr. Her birinin altnda on iki
bin asker olmak zere seksen bayrakla zerinize gelirler. O gn mslman-lann adrlar, Dmak
denen bir ehrin Gota adl mntkasnda bulunacaktr." Bunu mam Ahmed b. Hanbel rivayet etmitir.
[199]
Eb Dvud... Eb Derd'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Sava
gnnde Mslmanlarn adrlar, am blgesinin en hayrl ehirlerinden Dmak denen ehrin
[200]
yanndaki Gota mntkasnda olacaktr."
Abdullah b. mer'in Kostantiniye ve Rumiye'nin fethiyle ilgili olarak rivayet ettii hadis de
[201]
nceki sayfalarda nakledilmiti.

Mesih (A.S), Deccal' ldrmeden Veya Hayr Ve Nuru, Batl Ve Karanln Malub Etmeden
Kyamet Kopmayacaktir:

Mslim.... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Rumlar A'mk
[202]
veya Dabik'e inmeden, o gn yeryznn en hayrllarndan Medineli askerler karlarna
kmadan kyamet kopmaya-caktr. O zaman iki tarafn saflar kar karya geldiklerinde Rumlar,
"Bizi ve bizden esir olanlar babaa brakn ki onlarla savaalm" derler. Mslmanlar, "Vallahi
kardelerimizi sizin elinize brakmayz!" derler. Rumlarla savarlar. Mslmanlarn te biri
cepheden kaar. Allah asla onlarn tevbe-lerini kabul etmez. te biri ehit der. Onlar, Allah katnda
ehitlerin en stndrler. Geri kalan te biri ise muzaffer olur, asla fitneye dmezler ve
Kostantiniye'yi fethederler. Onlar ganimetleri paylap kllarn zeytin aacna asmlarken, eytan
onlara yksek sesle seslenerek, "Mesih (Deccal) arkadan ailelerinize saldrd!" der. Onlar da geri
dnerler. Ama bunun asl yoktur. am'a geldiklerinde Deccal ortaya kar. Mslmanlar savaa hazr-
lanp saflar dzenlemekteyken namaza durulur. Meryemolu s (a.s) inip lara imamlk eder. Allah'n
dman (Deccal) onu grdnde tuzun suda nv i gibi erir. sa (a.s) onu braksa, tamamen yok
oluncaya dek eriyip gi-Hr* Ama Allah, s Peygamberin eliyle onu ldrtr. Onun kann s Pey-
[203]
samber'in mzranda onlara gsterir."

Kuvvetli Bir Azim Ve Samimi Bir manla Sylenen "Lailahe llallah V Illah Ekber" Sz, Kaleleri
Ykar Ve ehirleri Fetheder:

Mslim... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:


"- Bir taraf karada bir taraf denizde olan bir ehir duydunuz mu?
Evet ya Raslallah.
Beni shak'tan yetmi bin kii oraya savaa gitmeden kyamet kop-mayacaktr. Oraya
vardklarnda ordugh kurarlar. Ama silahla savamaz ve bir ok dahi atmazlar. Yalnz "Lilahe
llallah Vallah Ekber" dediklerinde ehrin bir taraf (yle sanyorum ki, denizdeki taraf, dedi)
der. kinci kez "Lilahe llallah Vallah Ekber" dediklerinde ehrin dier taraf der. nc kez
"Lilahe llallah Vallah Ekber" dediklerinde kaplar onlara alr, ieri girip ganimet elde ederler."
Onlar ganimeti paylarlarken kendilerine bir imdat dileme sesi gelir ve bu sesin sahibi; "Deccal
[204]
ortaya kt!" der. Onlar da her eyi brakp geri dnerler.

Mslmanlarn Rum llerini Fethedip Bir ok Ganimete Sahip Olacaklarna Hz. Peygamber'in
aret Buyurmas:

bn Mce.... Amr b. Avn'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Mslmanlarn en kk mertebe sahibi idarenin bana gemedike kyamet kopmayacaktr."
Raslullah byle dedikten sonra, "Ey Ali, Ey Ali, Ey Ali!" diye seslenecek, Hz. Ali, "Buyur, anam
babam sana feda olsun ya Raslallah!" dedikten sonra Raslulah (s.a.v), szne yle devam
edecektir: "Sizler Rumlarla savaacaksnz. Sizden sonrakiler de onlarla savaacaklardr. Nihayet
Allah yolunda knaycnn knamasndan korkmayan Hi-cazhlarn sekinlerinden olan nde gelen
Mslmanlar, zerlerine yryecek, tebih ve tekbirlerle Kostantiniye'yi fethedeceklerdir. Daha nce
misli grlmemi miktarda ok ganimet elde edecekler, yleki ganimetleri kalkanlara koyup
paylaacaklardr. O esnada biri gelip, "lkenizde Mesih (Deccal) ortaya kt!" diyecektir. Bilesiniz ki
[205]
o sz yalandr. O sz kabul eden de, reddeden de piman olacaktr."

Mslmanlarn Baz Adalar, Rum llerini Ve Fars lkesini Fethedeceklerine, Mslmanlarn Hak
Davalarnn Deccaln Batl Davasn Malub Edeceine Hz. Peygamber'in aret Buyurmas:

Mslim... Nafi' b. Uyeyne>den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Denizdeki
[206]
adaya sefer dzenleyeceksiniz. Allah, orann fethini myesser klacaktr. Sonra Fars lkesine
sefer dzenleyeceksiniz. Allah orann da fethini myesser klacaktr. Sonra Rm'a, (Bizans'a) sefer
dzenleyeceksiniz. Allah orann da fethini myesser klacaktr. Sonra Deccal'la savaacaksnz. Allah
[207]
sizi ona kar galib klacaktr."

Rumlarn Baz Gzel zellikleri:

Mslim.... Mstevrid el-Kure'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Rumlarn en kalabalk nfusa sahip olduklar bir zamanda kyamet kopacaktr!" Mstevrid bu hadisi
rivayet ederken yannda bulunan Amr b. As kendisine; "Sylediklerine dikkat et!" diye uyarda
bulunmu, o da; "Ben Raslullah (s.a.v)'den duyduumu sylyorum" diye karlk vermi, bunun
zerine Amr b. As yle demiti: "Rumlardan bahde-siyorsan unu bil ki, onlarda drt meziyet vardr:
1- Onlar fitne annda insanlarn en dayanklsdrlar.
2- Musibetten sonra en ok toparlananlardr.
3- Katan sonra hemen saldrya geenlerdir.
4- Onlar dkne, ksze ve zayfa hayr yaparlar.
Bunlara beinci bir gzel zellik de eklenmelidir ki o da, hkmdarlarn zulmne iddetle kar
[208]
koymalardr."

Rumlarn En Fazla Nfusa Sahip Bir Millet Olduklar Zamanda Kyamet Kopar:

Mslim... Mstevrid el-Kure'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Rumlar
[209]
insanlarn en fazla nfusa sahip milleti olduklar bir zamanda kyamet kopacaktr."
Mstevrid'in byle bir rivayette bulunduunu duyduunda Amr b. As ona; "Senin Raslullaha
isnad ettiini syledikleri bu hadisler nedir?!" diye sormutu. O da; "Ben Raslullah (s.a.v)'den
duyduumu syledim." diye cevap vermi, Amr da yle demiti: "Bunu dediine gre unu da bil ki;
onlar fitne esnasnda insanlarn en dayankls ve musibet annda da en sabrhsdr-lar. nsanlarn en
hayrls, dknlerine ve zayflarna iyilikte bulunandr."
Bu da Rumlarn ahir zamanda Mslman olacaklarn gsteriyor. nceki sayfalarda geen bir
hadiste de ifade edildii gibi belki de Kostantiniye baz Rumlar tarafndan fethedilecektir. O hadiste
anlatldna gre Kostantini-ye'ye Ben shak'tan (shak oullarndan) yetmibin kiilik bir ordu sefer
dzenleyecektir. Rumlar Hz. brahim'in olu shak'n olu Is'in soyundandir-lar. Rumlarn bir ksm,
Beni srail'in amcazadeleridir. Bilindii gibi srail, Hz. shak'n olu Hz. Yakub'un bir baka addr.
Rumlar ahir zamanda sriloullar'ndan daha hayrl olacaklardr. Dec-cal'e yetmi bin Isfahan
yahudisi tabi olacaktr. Onlar, Deccal'n yardmclardr. Bunlar, yani Rumlar bu hadiste
vlmlerdir. Umulur ki onlar Mer m 0?hu Mesih (a.s) vastast-yla Mslman olacaklardr.
Dorusunu Allah
smail b. Ebi veys... Amr b. Avf'tan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) svle buyurmutur:
"Rumlarla savaacaksnz. Sizden sonra Hicazl mminler de onlarla savaacaklardr. Nihayet Cenab-
Allah, tebih ve tekbir-ler(iy)Ie Kostantiniye ve Rumiye'nin kaleleri yklarak fetih(ler)ini myesser
klacaktr. Daha nce elde edemedikleri kadar ganimete sahib olacaklar, yle ki kalkanlarla (lerek
ganimetleri) paylaacaklardr. Sonra bir nleyici medet dilercesine: "Ey mslmanlar! Mesih Deccal,
lkenizde, oluk ocuunuzun arasndadr!" diye nleyecek, insanlar mal brakacaktr. Kimi alacak
kimi brakacak. Alan da brakan da piman olacaktr. "u nleyen kimdi?" diye soracaklar, ama kim
olduunu anlayamayacaklardr. "Kuds'e bir nc birlii gnderelim. Eer Deccal ortaya kmsa bu
ncler bize haber getirirler" diyeceklerdir. ncler Kuds'e gidecek, orada Deccal'i gremeyecek,
aksine halkn sjknet iinde olduunu grecek ve, "O nleyici mutlaka nemli bir haber vermek iin
nlemi olmal. Hadi brakn bu ganimetleri sefere azmedin. Hep birlikte Kuds'e gidelim. Eer
Deccal oradaysa, Allah bizimle onun arasnda hkmn verinceye kadar kendisiyle savarz. Eer
orada yoksa zaten oras sizin beldenizdir. ayet oraya dnerseniz de orann insanlar sizin
[210]
airetinizdir." diyeceklerdir.

Kuds'n en Ve Mamur Olmas Esnasnda Medine'ninHarab Olmaya Yz Tutacana Hz.


Peygamber'in aret Buyurmas:

mam Ahmed b. Hanbel.... Muaz b. Cebel'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle
buyurmutur: "Kuds'n en ve mamur olmas esnasnda Medine harab olacaktr. Sava'knca
Kostantiniye fethedilecektir. Kostantiniye fethedilince Deccal ortaya kacaktr." Raslullah (s.a.v)
byle derken, kendisiyle konumakta olduu adamn baldrna ya da omuzuna vurarak szn yle
[211]
srdrd. "Bu sylediim, senin urada (veya yle) oturuun gibi gerektir."
Bu salam bir sened ve hasen bir hadistir. Bu hadisin zerinde doruluk nuru ve peygamberlik
heybeti vardr. Burada sylenmek istenen ey, Decca-l'n ortaya kndan nce Medine'nin tmden
harb olaca deildir. Bu ancak ahir zamanda olacaktr. Nitekim bununla ilgili aklama sahih
hadislerde de verilecektir. Aksine Kuds'n en ve mamur olmas, peygamber ehri Medine'nin
yklmasna neden olacaktr. Sahih hadislerde de sabit olduuna gre Deccal, Medine'ye
giremeyecektir. ehrin kaplarnda yaln kl duran melekler, onun ieri girmesine mani
[212]
olacaklardr.

Medine- Mnevvere Vebadan Ve Deccal'dan Korunacaktr:

Buhar.... Eb Hreyre'denerivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Medine'ye veba
[213]
ve Deccal giremez."
Cami't-Tirmiz'de rivayet olunduuna gre Hz. s vefat ettiinde, Peygaber (s.a.v) Efendimizin
[214]
hcresine (mezarnn bulunduu odaya) defnedilecektir.

Medine- Mnevvere'nin Uzun Sre en Ve Mamur Kalacana Hz. Peygamber'n aret


Buyurmas:

Mslim.. Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Evler (yani
[215]
Medine'nin evleri) hab'a, (ya da Yehab'a) ulaacaktr." (Yani Medine ehri byyecek ve evleri
[216]
hab (ya da Yehab) mntkasna kadar uzanacaktr.)
Medine-i Mnevvere'nin bu mamurluu, Kuds'n en ve mamur hale gelmesinden nce
olacaktr. Ve bu uzun bir mddet srecek, sonra da tmden harap olacaktr. Nitekim nakledeceimiz
[217]
hadisler de bunu gstermektedirler.

leride kacak Baz Buhranlar Nedeniyle Medinelilerin ehri Terkedeceklerine Hz. Peygamber'in
aret Buyurmas:

Kurtub... Hz. mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Medine halk
ehirlerini terkedecek, sonra oraya dnp enlendirecekler, yle ki ehir (insanlarla) dopdolu hale
gelecektir. Sonra yine ehirlerini terkedip gidecekler ve artk ebediyyen oraya geri dnmeyeceklerdir."
[218]
Eb Sad'den merfu olarak rivayet edilen hadiste de ayn eyler ifade edilmekte, Velid ise
rivayetinde buna u ifadeyi eklemitir: "Halk, en verimli olduu bir zamanda Medine'yi terkedip
gidecektir." Peki o rnleri kim yiyecek? diye sorulduunda Raslullah (s.a.v) u cevab vermiti:
[219]
"Kular ve yrtc hayvanlar...."
Mslim... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v) yle buyurmutur: "Halk,
Medine'yi en verimli ve iyi durumdayken brakp gidecek, ehri evrede dolamakta olan kular ve
yrtc hayvanlar dolduracak, sonra Medine'ye gelmek zere Mzeyne'den iki oban, davarlarna
seslene seslene yola koyulacak, geldiklerinde ehri ssz, bombo bulacaklar, Veda tepesine
[220]
geldiklerinde ise yz st yere kapaklanacaklardr."
Huzeyfe, bir rivayetinde diyor ki: "Ben Raslullah (s.a.v)'e baz eyler sordum. Ancak
Medineliler'i ehirden karan sebebi sormadm."
Eb Hreyre'nin rivayet ettii baka bir hadiste yle denmektedir: "Halk Medine'yi terkedip
giderken ehrin rnlerinin yars henz taze halde olacaktr." Kendisine, "Ey Eb Hreyre, onlarn
ehirden kp gitmelerine sebep nedir?" diye sorduklarnda, "kt adamlar..." diye cevap vermitir.
[221]
Eb Davud... Muaz b. Cebel'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle huv<;rmutur: "Byk
sava, Kostantiniye'nin fethi ve Deccal'n ortaya k- Btn bunlar yedi aylk bir srede olacaktr."
[222]
mam Ahmed b. Hanbel ile Eb Davud... Abdullah b. Bsr'den rivayet ettiler ki; Peygamber
(s.a.v) yle buyurmutur: "Sava ile ehrin fethi arasnda "ti yllk bir sre vardr. Yedinci ylda
[223]
Deccal ortaya kacaktr."
bn Mce bu hadisi... Bakiyye b. Velid'den bu ekilde rivayet etmitir; ancak bunun nceki
hadisle badatrlmas mkldr. Ama bunu, "savan balangcyla sona erii arasnda alt yl
gemitir. Savan sona ermesiyle ehrin, yani Kostantiniye'nin fethi arasnda ksa bir sre geecektir.
yle ki savan sona ermesinden itibaren Kostantiniye'nin fethi ile Deccal'n ortaya '-k yedi ayda
gerekleecektir." eklinde tevil etmek mmkndr. Dorusunu Allah bilir.
Tirmiz... Yahya b. Sad'den rivayet etti ki; Enes b. Mlik yle demitir: "Kostantiniye'nin fethi,
[224]
kyametin kopmasyla beraberdir."
Rivayet senedinde ad geen Mahmud b. Gaylan, bunun garip bir hadis olduunu sylemitir.
Kostantiniye (stanbul), Bizans ehri olup Deccal'n ortaya k esnasnda fethedilecektir. Buras
Peygamber (s.a.v)'den sonra sahabe zamannda fethedilmitir. Bu hususta phe vardr. nk
Muaviye oraya olu Yezid komutasnda -aralarnda Eb Eyyub el-Ensr'nin de bulunduu- bir ordu
sevketmi, ancak fetih gerekleememiti. Kendi devlet ve hakimiyetleri zamannda Mesleme b.
Abdlmelik b. Mervan da oray kuatm, ancak o da fethedememi ama Kostantiniye'de bir mescid
yaptrlmas artyla, Bizansllar'la bar yapmt. Nitekim bu husus, nceki ksmlarda detayl olarak
[225]
anlatlmtr.
EN SONDA GELECEK MESH- DECCAL'DAN NCE,NC MAHYETNDE BAZI YALANCI
DECCALLARINORTAYA IKACAKLARINA DAR BR GR

[226]
Allah hepsini kahretsin. Varacaklar yeri de cehennem atei klsn.

Kyametten nce Peygamberlik ddiasnda BulunanBaz Yalanclarn kacaklarna Hz.


Peygamber'in aret Buyurmas:

Mslim... Cbir b. Semtire'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
[227]
"Kyametten nce (baz) yalanclar ortaya kacaktr."
Hadisi rivayet eden Cbir de; "Bunlardan saknn" demitir.
mam Ahmed b. Hanbel... Cbir'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Kyametten nce yalanc (peygamber)ler ortaya kacaktr. Yemame sahibi, San'a sahibi el-Abs,
Himyer sahibi ve Deccal, bunlardandr. Deccal, fitne bakmndan bunlarn en bydr." Bu hadisi
rivayet eden Cbir; "Baz arkadalarm bunlarn otuz kadar kii olduklarn sylerler" demitir.
Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Rasulullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Hepsi de Allah
elisi olduu iddiasnda bulunan otuz kadar Deccal gnderilmedike (ortaya kmadka) kyamet
[228]
kopmayacaktr."
Mslim... baka bir kanalla Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v) yle
buyurmutur: "Hepsi de Allah elisi olduu iddiasnda bulunan otuz kadar Deccal gnderilmedike
[229]
(ortaya kmadka) kyamet kopmaya-caktir."
Yine Eb Hreyre'den yaplan buna benzer baka bir rivayette Peygamber (s.a.v.)'in; ".... ortaya
[230]
kmadka..." buyurduu rivayet edilmitir.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v) yle buyurmutur:
"Hepsi de Allah elisi olduu iddiasnda bulunan otuz Deccal ortaya kmadka, mal (ve para)
bollap tamadka, fitne meydana gelip herec ve kargaa kmadka kyamet kopmayacaktr." Eb
H-reyre dedi ki: "Herec nedir?" denildiinde Peygamber (s.a.v) kez tekrarlayarak, "ldrmektir,
[231]
ldrmektir, ldrmektir" dedi.
Eb Davud... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Rasulullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Hepsi de
Allah'a ve Raslne yalan isnad eden otuz yalanc Deccal ortaya kmadka kyamet
[232]
kopmayacaktr."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber yle buyurmutur:
"Kyametten nce hepsi de "Ben Peygamberim" r a V otuza yakn Deccal ortaya kacaktr." Bu,
[233]
senedi salam olan hasen hkhadStir.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki Peygamber yle buyurmutur:
"mmetimde yalanc Deccallar ortaya kacaktr. Onlar ne sizin ne de babalarnzn duymad
sonradan kma (bid'atvari) zleri size getirecekler (syleyecekler)dir. Saknn onlardan ve dikkatli
[234]
olun ki sizi aldatmasnlar!"
Mslim... Sevban'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "'mmetimde otuz
yalanc ortaya kacak, hepsi de kendisinin peygamber olduunu iddia edecektir. Oysa ben son
peygamberim. Benden sonra peygamber gelmeyecektir."
mam Ahmed b. Hanbel'in rivayetine gre Eb'l-Velid yle demitir: Adamn biri bn mer'^
mt'ay sormu ve yannda kadnlarn mt'as bulunduunu sylemi, bn mer de ona u cevab
vermi: "Allah'a andolsun ki bizler, Rasulullah (s.a.v)'n zamannda (inan hususunda) pheli
deildik. Zina da etmezdik. Allah'a yemin ederim ki ben, Raslullah (s.a.v)'n yle buyurduunu
iittim: "Kyamet gnnden nce Mesih Deccal ve otuz ya da daha fazla yalanc (peygamber) ortaya
[235]
kacaktr."

slm mmetinde Baz Cehennem Davetileri Grleceine Hz. Peygamber'in aret Buyurmas:

[236]
Taberan... bn mer'den byle bir hadis rivayet etmitir.
Hafz Eb Ya'l.... bn mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"mmetimde hepsi de cehenneme davet edecek olan yetmi ksur daveti vardr. steseydim Onlarn
[237]
ve kabilelerinin adlarn size bildirirdim." Bu hadisin senedinde saknca yoktur. nk ayn
senedle bn Mce, avulayarak su imeye dair bir hadis rivayet etmitir.
Hafz Eb Ya'l... Hrs b. Abdurrahman'dan rivayet etti ki; Eb'l-Celas yle demitir: Hz.
Ali'nin Abdullah b. Sebe'e yle dediini iittim: "Yuh sana! Allah'a yemin ederim ki ben, Rasululah
(s.a.v)'in bana syleyip de insanlardan gizlediim hibir szn brakmadm (hepsini akladm.)
Onun yle buyurduunu iittim: "Kyametten nce otuz yalanc grlecektir" ve ey Abdullah,
[238]
dorusu sen de o yalanclardan birisin!"
Eb Ya'l... Enes'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmu-r- Deccal'dan nce yetmi
[239]
ksur deccal ortaya kacaktr." Bunda gariplik vardr. Sahih kitaplarda geen bu husus-*ak
rivayetin doruluu daha sabittir. Dorusunu Allah bilir.
Rasulullah (s.a.v)'in aklama yapmasndan nce insanlar Deccal'dan ok sz edince Rasulullah
(s.a.v) bu hususta bir aklama yapma gereini duymutu. mam Ahmed b. Hanbel... Eb Bekre'den
rivayet etti ki; Rasulullah (s.a.v) yle buyurmutur: "mdi hakknda ok konutuunuz u adam
(Deccal) hakknda yle bir aklamada bulunacam. Dorusu o, kyametten nce ortaya kacak otuz
[240]
yalancdan biridir. Mesih'in korkusunun ulamad hibir belde kalmayacaktr."
Yine Ahmed b. Hanbel.... Haccac kanalyla Eb Bekre'den rivayet etti ki; Rasulullah fs.a.v) yle
buyurmutur: "O (Deccal), kendisinden nce ortaya kacak olan otuz yalancdan biridir. Mesih'in
[241]
korkusunun girmeyecei hibir ehir kalmayacaktr."
mam Ahmed b. Hanbel.... Enes b. Mlik'ten rivayet etti ki; Rasulullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Dorusu Deccal'in ortaya kmasndan nce aldatc baz seneler grlecektir. O senelerde doru
kimse yalan, yalanc kimse de doru konuacaktr. Gvenilir kimse hyanet edecek; hin kimse ise
gvenilir olacaktr, O zamanda Ruveybide sz sahibi olacaktr." "Ruveybide nedir?" diye
sorduklarnda Rasulullah (s.a.v) yle cevap vermi: "O, hor ve hakir bir fasktr. Halkn idaresinde
[242]
sz sahibi olur."
[243]
Bu hadisin senedi salamdr. Bunu bu senedle sadece mam Ahmed b. Hanbel nakletmitir.

Deccal le lgili Hadisler zerine bn Sayyad Hakknda Gelen Baz Rivayetler:

Mslim... bn ihab'dan rivayet etti ki; Selem b. Abdullah yle demitir: Rasulullah (s.a.v)
birlikte Abdullah b. mer b. Hattab ve bir cemaat, bn Sayyad'n yanna gittiler. Onu (Mescid-i
Nebevi'nin karsndaki) Maale oullan kasrnn yannda ocuklarla oynarken buldular. bn Sayyad o
gnde bula ermeye yaklamt. Yanna gelenlerin farknda olmamt. Derken Rasulullah (s.a.v),
eliyle onun srtna vurdu ve ona yle dedi:
Benim Allah Rasul olduuma ehadet eder misin?
(Rasulullah'a biraz baktktan sonra) senin, mmlerin Rasl olduuna ehadet ederim. Peki
sen benim Allah Rasl olduuma ehadet eder misin?
Allah'a ve O'nun Rasullerine inandm. Sen ne gryorsun?
Bana bir doru bir de yalanc geliyor.
Sen ii kartrmsn ve ben senin iin bir ey gizlemiim.(Nedir o?)
[244]
Gizlediin o ey ruhh (veya Duhh)tur.
Defol ve haddini bil!"
Orada bulunan Hattab olu mer (r.a.), "Ya Rasulallah, izin ver de unun boynunu vuraym!"
deyince Rasulullah (s.a.v) u cevab vermiti:
"Eer bu o (yani Deccal) ise sen kendisine g yetiremezsin. Eer o deilse (u halde)
[245]
kendisini ldrmende fayda yoktur."
Byle dedikten sonra Rasulullah (s.a.v) ve beyy b. K'b, bn Sayyad'm bulunduu hurmala
gittiler. Rasulullah (s.a.v) hurmala girince aalarn dal ve yapraklanyla kamuflaj yaparak bn
Sayyad'n kendisini grmesine en->1 oldu. bn Sayyad kadife bir yatak zerine uzanmt. Oradan
anlalama-vacak derecede hafif bir ses duyuluyordu. bn Sayyad'n annesi, Rasulullah (s a v); hurma
yapraklar ve dallaryla kamuflaj yapmaktayken grd ve oluna: "ey Saf (Saf, bn Sayyad'n addr)
te Muhammed burada!" dedi. Bunu duyan bn Sayyad ayaa kalkt. Rasulullah da onun annesine;
[246]
"Keke b-raksaydn da konutuklar anlalsayd." dedi.
Sonra Rasulullah (s.a.v) kalkp cemaate bir hutbe ird etti. Allah' ly-k vehiyle vdkten
sonra Deccal'dan bahsederek yle buyurdu: "Ben sizi ona (Deccal'a) kar uyaryorum. Kavmini ona
kar uyarmam hibir peygamber yoktur. Dorusu Nuh da kavmini ona kar uyarm. Ama ben size
onun hakknda hi bir peygamberin demediini diyorum. Bilesiniz ki; onun bir gZ krdr. Oysa;
[247]
Allah kr deildir."
bn ihab'n baz sahabilerden naklen anlattna gre Rasulullah (s.a.v), bir gn insanlar
Deccal'a kar uyarrken yle buyurmutur: "Dorusu onun iki gznn arasna 'kfir' diye
yazlmtr. Onun amelinden holanmayan herkes (veya her mmin kii) o yazy okur. Bilesiniz ki hi
[248]
biriniz lmeden nce Rabbini gremeyecektir."
Hz. Peygamberin Deccal'a Kar Mslmanlar Uyarmas Ve Onun Baz Niteliklerini Anlatmas:

Mslim... bn mer'den rivayette bulunarak dedi ki: Rasllah (s.a.v,), cemaatin ortasnda
Deccal'dan bahsetti, sonra da szn yle srdrd: "phesiz Allah kr deildir. Ama Mesih-i
[249]
Deccal'n sa gz krdr. Onun gz sanki yuvasndan frlam bir zm tanesidir."
Mslim... Enes'ten rivayet etti ki; Rasulullah (s.a.v.) yle buyurmutur: 'Yalanc ve tek gzlye
(Deccal'a) kar mmetini uyarmam hi bir peygamber yoktur. Onun bir gz krdr. Ama Rabbiniz
[250]
kr deildir. Onun (Deccalm) iki gznn arasna kfir (kelimesi) yazldr."
Buhar de ube'den byle bir rivayette bulunmutur. Mslim... Enes'ten rivayet etti ki;
Rasulullah (s.a.v.) yle buyurmutur: Deccal'n gz ve ka yoktur gzlerinin arasna kfir
(kelimesi) yazlm-ter. Sonra kafirler bu kelimeyi hecelerler. Mslmanlarsa (rahatlkla) okur-ar"
[251]
Mslim... Huzeyfe'den rivayet etti ki; Rasulullah (s.a.v.) ye buyur-tur: "Ben Deccal'n
beraberinde neler olduunu kendisinden daha iyi bi-yonm. Onunla beraber iki nehir vardr. Bunlardan
biri gzler nnde akan, bembeyaz sulan olan bir nehirdir. Dieri gzler nnde akan alevli bir ate
nehridir. Sizden biri ayet o zamana ularsa, ate oarak grd rmaa gelsin. Gzn yumup bam
esin ve isin. Aslnda (ate gibi grnen o nehir) souk bir sudur. Deccaln gzlerinin (ukuru
yoktur) yeri dmdzdr. Gzlerinin zerinde kaln bir deri paras vardr. Gzlerinin arasna kfir
[252] [253]
(kelimesi) yazldr. Onu yaz bilen bilmeyen her mmin okur."

Deccal'm Atei Cennet, Cenneti De Atetir:

Buhar ve Mslim... Eb Hreyre'den rivayet ettiler ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Dikkat edin! Size Deccal hakknda hi bir peygamberin kendi kavmine vermedii bilgileri
vereceim: Onun bir gz krdr. Onun beraberinde Cennet ve Cehennem gibi eyler gelecektir.
Cennet dedii ey cehennemdir. Nuh'un kendi kavmini Deccal'a kar uyard gibi ben de sizi ona
[254]
kar uyaryorum."

Hz. Peygamberin, mmetini Deccal'm Beraberindeki Kuvvet Ve Fitne Sebeplerine Aldanmaktan


Uyarmas:

Mslim... Mslim b. Mnkedir'in yle dediini rivayet etmitir: Cbir b. Abdulah'n, "'bn
Sayyad, Deccal'n t kendisidir" diye yemin ettiini grdm. Kendisine 'sen bu hususta Allah adna
yemin mi ediyorsun?" diye sormam zerine u karl verdi: "Hz. mer'in Raslullah (s.a.v.)'in
[255]
yannda bu hususta yemin ettiini iittim. Raslullah (s.a.v.) ona bu hususta kar kmad."
Nafi'den rivayet olunduuna gre bn mer (r.a.), Medine yollarndan birinde bn Sayyad'la
karlap onu fkelendirecek ve adeta soka dolduracak kadar imesine neden olacak bir sz
sylemiti.
Baka bir rivayette anlatldna gre bn mer (r.a.) kendisini kzdran o sz syleyince bn
Sayyad yksek sesle eek gibi anrm, bn mer de sopas krlncaya dek onu dvm, sonra da
bacs ve ayn zamanda mminlerin annesi Hz. Hafsa'mn evine gitmiti. Hz. Hafsa ona; "bn
Sayyad'dan ne istedin? Sen, Rasllah (s.a.v.)'in "O (Deccal) ancak duymu olduu bir fkeden kar"
[256]
dediini duymam msn?"

bn Sayyad, Byk Deccal Deildir. O Ancak ok Sayda Grlecek Olan Kk Deccallardan


Biridir:

Baz alimler dediler ki: Baz sahabiler, bn Sayyad'n Deccal olduunu sanyorlard. Oysa ki o
Deccal deildir. O ancak kk bir adamdr.
Sahih hadiste sabit olduuna gre bn Sayyad, Mekke-Medine arasnda Phl Sd'le yolculuk
etmekteyken insanlarn kendisine; "O Deccaldr" de-' elerinden tr rahatsz olduunu ikayetvar bir
dille ifade etmi, sonra Pb Sad'e yle demi: Raslullah (s.a.v.), "Deccal Medine'ye giremez" de-
edi mi? Oysa ben Medine'de dodum. Onun ocuunun olmayacam Ra-"lullah sylemi; oysa
benim ocuum vardr. Raslullah, "O kfirdir" dedi Oysu ben mslman oldum. Ama bununla
beraber onu en iyi tanyan ve verini en iyi bilen adam benim. Ama Deccallk bana teklif edilse ben
[257]
buna hayr demem!"
mam Ahmed b. Hanbel... Ebu'l-Vedk'tan rivayet etti ki; Eb Sad yle demitir.
bn Sayyad'dan bahsedildi, Hz Peygamberin yannda. mer (r.a.) dedi ki: "bn Sayyad, yanna
[258]
vard her eyin kendisiyle konutuunu iddia ediyor."
Ksaca diyeceimiz udur ki: bn Sayyad, kesinlikle ahir zamanda kacak olan Deccal deildir.
Zira bunun byle olduu hususunda Fatma binti Kays el-Fihriye'nin rivayet ettii bir hadis vardr. Bu
[259]
hadis bu konuda kesin bir lttr. Dorusunu Allah bilir.

Fatma Binti Kays'm Deccal Hakkndaki Hadisi

Mslim... mir b. rahil e-a'b'nin ye dediini rivayet etmitir: Dahhk b. Kays'm bacs ve
ilk muhacirelerden Fatma binti Kays'a, Nam-dan'n yle sorduunu iittim: "Kendisinden baka hi
kimseye dayanmadan direkt olarak Raslullah (s.a.v.)'den duyduum bir hadisi bana nakleder misin?"
Fatma da ona yle dedi:
"Muire ile nikahlandm. O zaman kendisi Kurey'in en hayrl genle-rindendi. Raslullah
(s.a.v.)'le birlikte yapt cihadn evvelinde vuruldu. Vefat edince beni Raslullah (s.a.v.)'in bir ka
ashab arasndan Abdurrah-man b. Avf istedi. Raslullah (s.a.v.)'in; "Beni seven same'yi sevsin"
dedii bana nakledilmiti. Raslulah (s.a.v.) bu hususta benimle konutuunda ben ona; "Evlenmem
konusunda yetki senindir. Beni dilediinle evlendirebi-Hrsin" dedim. Bana dedi ki:
Umm erik'in evine tan. nk o Ensardan olan zengin bir kadndr. Allah yolunda ok
infakta bulunur. Ona ok misafirler konuk olur. Olur, onun evine tanrm.
- Hayr, hayr, yle yapma. nk mm erik'in evine ok misafir-er gelir. (Sen oradayken)
korkarm ki, bartn der veya etein alr da apaklarn grnr ve millet senin grmeni
istemediin baz yerlerini grr. ys mi sen amcanolu Abdullah b. Amr b. mm Mektum'un evine
git.
O, Ben Fihr kabilesindendir. Ben Fihr, kendisinin de mensub olduu R, r^ kabilesinin bir
koludur. Bern araya gittim. ddetimi tamamladmda ulh (s.a.v.)'in mnadisi (duyurucusu)nin,
"Haydin namaza!" diye duyuru yaptm iittim. Hemen mescide gittim. Raslullah (s.a.v.)'e tabi
[260]
olarak namaz kldm. Ben, erkeklerin arkasndaki kadn saflarnda duruyordum.

Cessase le Deccal'm Grldklerine likin Temim Ed-Dr'den Gelen Bir Rivayet:

Raslullah (s.a.v.) namazn kldktan sonra minbere oturdu. Glyordu "Herkes namaz kld
yerinden ayrlmasn" diyerek sze balad. Sonra, "Sizi niin topladm biliyor musunuz?" diye
sordu. "Allah ve Rasl daha iyi bilir" dediler. Buyurdu ki: "Allah'a andolsun ki sizi bir eye
imrendirmek veya bir eyden korkutmak iin burada toplanm deilim. Ancak Temim ed-Dri
hristiyan bir adamd. Gelip biat etti, mslman oldu. Size Mesih-i Dec-cal hakknda anlattklarma
uygun den baz eyler anatt bana. yle ki: Temim ed-Dr, Lahm ve Czam kabilelerinden otuz
kiiyle birlikte bir gemiye binip deniz yolculuuna km. Denizde dalgalar bir ay sreyle onlar
oynatm, sonra denizdeki bir adaya demir atmlar. Ada, (gz grne gre) gnein batt
yerdeymi. Geminin kenarna oturmu ve oradan da adaya kmlar. Sa ve tylerinin okluu
nedeniyle n ve arkas ayrdedile-meyen ok sal ve tyl bir yaratk onlar karlam. Ona
sormular:
Hey! Sen kimsin, nesin?
Ben Cessase'yim.
Cessase nedir (kimdir)?
Ey millet. Kilisedeki u adamn yanna gidin. O, sizin haberlerinize hasrettir.
Bize bir adamn verince kendisinin eytani bir yaratk olmasndan korktuk. Acele o tarafa gittik.
Nihayet kiliseye girdik. Orada daha nce mislini grmediimiz irilikte bir adam grdk. Elleri
boynuna, dizleri de ayak topuklarna demir zincirle balanmt. Sk tutulmutu balan. Kendisine
sorduk:
Hey! Sen kimsin, nesin?
Bireyler syleyecekseniz siz bana kim olduunuzu syleyin.
Biz arabz. Bir gemiye binerek denize aldk. Denize tam iddetli olduu bir zamanda
karlatk. Dalgalar bir ay sreyle bizi denizde oynatt. Sonra u adanza sndk. Geminin kenarna
oturduk ve adanza ktk. Adada sa ve tylerinin okluu nedeniyle n ve arkas ayrd edilemeyen
ok sal ve tyl bir yaratkla karlatk. Kendisine kim olduunu sorduumuzda, Cessase olduunu
ifade ederek yle dedi: "Kilisedeki u adama gidin o, sizin haberlerinize hasrettir." Biz de abucak
sana yneldik. Yanndan ayrldmzda onun eytan bir yaratk olmasndan korktuk.
Bundan sonra kilisedeki adamla aramzda yle bir konuma geti:
Bana Beysan hurmalndan bahsedin.
Orann nesini renmek istiyorsun?
Oradaki aalar meyve veriyorlar m?
__ Evet.
Yaknda o aalar meyve vermez olacaktr.
__Bana Taberiye glnden bahsedin.
Orann nesini renmek istiyorsun?
___ Orada su var m?
Hem de ok...
Yaknda o gl kuruyacaktr.
Bana Zuar pnarndan bahsedin.
Orann nesini renmek istiyorsun?
Orada su var m? Ahalisi o pnarn suyuyla ekin ekiyor mu?
Evet, pnarn suyu oktur. Yre insanlar o pnarn suyuyla ekin ekiyorlar.
Bana mmilerin peygamberinin yaptklarn anlatn.
Mekke'den kt Medine'ye yerleti.
Araplar onunla savatlar m?
Evet.
- Onlara ne yapt, nasl davrand?
- Peine den araplara galib oldu, onlar da kendisine boyun eip itaat ettiler.
Gerekten byle mi oldu?
Evet.
Onlarn kendisine boyun eip itaat etmeleri, kendi yararlarmadr. imdi de ben size
kendimden sz edeyim. Ben Mesih-i Deccal'm. Yaknda ortaya kmam iin bana izin verilecek, ben
de kp yeryznde dolaacam. Krk gece iinde uramadk yer brakmayacam. Yalnz Mekke ve
Medine hari. O iki beldeye girmem yasaktr. O ehirlerden birine girmek istediimde, elinde yaln
klc olan bir melek karma kar ve beni geri evirir. O ehirlerin btn giri yerlerinde koruyucu
melekler vardr."
Raslullah (s.a.v) minberde Temim'in bu szlerini naklederken bastonuyla minbere vurup "Tiybe
kelimesiyle Medine kastediliyor. Ben size bundan bahsetmi miydim?" diye sordu. Cemaat, "Evet"
cevabn verince szn yle srdrd: "Temim'in anlattklarna hayret ettim. Onun szleri, benim
Mekke ve Medine hakknda size anlattklarma uyuyor. Dikkat edin Me-sh-i Deccal am veya Yemen
denizinde, hayr hayr dou tarafndadr!" Byle derken Raslullah (s.a.v) eliyle dou tarafn
[261]
gsterdi. (Hadisin ravisi Fatma diyor ki:) Ben bunu Raslullah (s.a.v)'den byle duyup
[262]
ezberledim.
FATIMA BNT KAYS HADS

mam Ahmed b. Hanbel,..Mcalid'den rivayet etti ki; mir yle demitir: Medine'ye geldim.
Fatma binti Kays'a uradm, Buna unlar anlatt: Kocam beni Raslullah (s.a.v)'in zamannda boad.
Raslullah onu bir se-riyyede gazaya gnderdi. Kaynbiraderim evden kmam istedi. Ben de id-det
sresince o evde barnma ve nafaka hakkm olduunu syledim. Kabul etmedi. Bunun zerine ben de
Raslullah'a gidip, kocamn beni boadni, kaynbiraderimin beni evden karmak istediini, evde
barnmama ve nafakam almama engel olduunu syledim. O da kaynbiraderimi artp; "Fatma
binti Kays'la olan probleminiz nedir?" diye sordu. Kaynbiraderim, kocamn beni talakla boam
olduunu syleyince Raslullah bana dedi ki: "Bak, ey Kays'n kz (Fatma!) Kocasnn evinde
barnma ve nafaka alma hakk, ancak ric' talakla boanm olan kadn iin vardr. Ama kocasnn
tekrar kendisine dnmesi imknsz olacak ekilde boanan kadn iin bu hak yoktur. ujalde kocann
[263]
evinden k, falan kadnn evine yerle."
Ravi Amir'in ifadesine gre Raslullah (s.a.v) bundan sonra Fatma'ya yle demi: "bn mm
[264]
Mektum'un evine yerle. nk o amadr, seni gremez. Sonra ben seni evlendirmeden
kimseyle evlenme." Kureyli bir adam benimle evlenmeye talib oldu. Ben de Raslullah (s.a.v)'e gidip
bu husustaki emrini sordum. Bana dedi ki:
- O Kureyli adamdan daha ok sevdiim biriyle evlenmez misin?
Evlenirim ya Raslallah. Beni istediin kimseyle evlendirebilirsin.
Beni same b, Zeyd'le evlendirdi." Rav mir diyor ki: Ben yanndan kalkp gitmek istediimde
Fatma bana yle dedi: "Otur da sana Raslullah (s.a.v)'den bir hadis nakledeyim: Gnlerden bir gn
Raslullah (s.a.v) evinden kp scan iddetli olduu bir zamanda len namazn kld. Namazdan
sonra oturup vaktini insanlara ayrd ve yle dedi:
"Oturun ey insanlar. Ben burada herhangi bir korku veya panik nedeniyle oturup konuuyor
deilim. Yalnz u var ki, Temim-i Dr bana gelip bir haber verdi. Sevinten, memnuniyetten ve
gzmn aydnlanmasndan t--"len israhatime mani oldu. Peygamberinizin sevincini size yaymak
(si-7? sevtfi.ime ortak etmek) istedim.
Temim'in bana anlattna gre amcazadelerinden bir grup, deniz yolcu-" na kmlar. Denize
aldklarnda frtnaya yakalanmlar. Rzgar on-1 n tanmadklar bir adaya snmak
mecburiyetinde brakm. Geminin ke-a oturmu, sonra da adaya kmlar. Adaya ktklarnda, kadn
m erkek mi ol-uu belirsiz, her taraf tyl bir yaratkla karlamlar, ona selm vermiler,
selmlarn aldktan sonra ona demiler ki: __Bze bir haber vermeyecek misin?
Size ne haber veririm, ne de haber sorarm. Ama u grmekte olduunuz kilisede, sizden
haber sormaya ve size haber vermeye hasret biri vardr.
Sen nesin ve kimsin?
Ben Cessase'yim.
Temim'in amcazadeleri, yrmeye balam, nihayet kiliseye varmlard. eri girdiklerinde siki
skya balanm olup zntsn aa vuran, ayn zamanda oka kreden bir adamla karlam,
ona selm vermiler, o da selmlarn alp kendilerine sormu:
Siz kimsiniz?
Araplardan baz kimseleriz.
- Araplar ne yapyorlar? Peygamberleri ortaya kt m?
Evet.
- Ne yaptlar ona?
yi yaptlar. Ona iman ettiler, onu tasdik ettiler.
Byle yapmalar onlarn hayrnadr.
Araplar ona dman oldular ama Cenab- Allah onu onlara galip kld.
Bugn Araplarn bir tek ilh, bir tek peygamberi mi var? Hepsi ittifak halinde midirler?
Evet.
Zuar pnar ne durumda?
iyi durumdadr. Yre halk onun suyunu iiyor, onunla ekinlerini su-luyorlar.
Amman'la Beysan arasndaki hurmalk ne durumda? iyi durumdadr. Her yl rnleri
devirilip yeniyor.
Taberiye gl ne durumda?
Suyla doludur.
_ (Gs geirip yemin etti) Eer buradan karsam Allah'n ayak basmadk hi bir yerini
brakmayacam yalnz Mekke ve Medine hari. Benim ukmm oraya gemez." Ravinin anlattna
gre Raslullah (s.a.v), Te-m m bu hadisim naklederken u saplamay yapm. "Deccal Medine'ye s
emez. Benim sevincim(e neden olan szler) burada sona eriyor. Kendisinin baka ilh bulunmayan
Allah'a yemin ederim ki; Medine'nin dar olsun lv1SUn btn yolarnda, dzlk ve tepelerinde
kyamete dek duracak k.lci melekler koruyuculuk yapacaklardr. Bu nedenle Deccal Medi- girip
halkn zerine varamayacaktr."
Hadisin rvisi mir diyor ki; Eb Hreyre'nin olu Muhriz'le karlatm. Ona Fatma binti
Kays'n bu hadisini aktardm. Bana dedi ki: "Babam Eb Hreyre'nin de bana bu hadisi aynen
aktardna tanklk ederim. Ancak onun aktard hadisin bir yerinde Raslullah (s.a.v) yle
buyurmu: "Me-sih-i Deccal, dou denizindedir."
Sonra Kasm b. Muhammed'le karlatm. Ona da Fatima'mn rivayet ettii bu hadisi naklettim.
Bana yle dedi: "Hz. Aie'nin de bana bu hadisi aynen aktardna tanklk ederim. Ancak o, unu da
[265]
sylemiti: "Haremeyn'e, yani Mekke ve Medine'ye girmek, Mesih-i Deccal'a yasaktr."
Eb Davud... Eb Seleme'den rivayet etti ki; Fatma binti Kays yle demitir: Raslullah (s.a.v)
bir gece yats namazn ge kld. Sonra kp yle dedi: "Temim-i Dr'nin bana anlatt baz eyler,
zamannda yannza gelmeme mani oldu. Temim, denizdeki bir adaya varm, orada san yerden
srmekte olan bir kadnla karlam. Ona sormu:
Sen nesin ve kimsin?
Ben Cessase'yim. u kke git.
Adam kke vardnda orada san yerden srmekte olan, orada zincirlere vurulmu olup yerle
gk arasnda srayp dmekte olan bir adamla karlam; ona yle sormu:
Sen kimsin?
Ben Deccal'im. Araplar ne yapyorlar? Peygamberleri ortaya kt m?
Evet kt.
Ona itaat mi ettiler yoksa isyan m?
taat ettiler.
[266]
Bu, onlarn hayrnadr."
Eb Davud... Cbir'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) bir gn minber zerinde yle
buyurmutur:
"Bir ara bir gurup insan denizde yolculuk yapmaktayken azklar tkenmiti. Kendilerine bir ada
grnmt de ekmek bulmak amacyla adaya kmlar ve karlarna Cessase kmt...
Hadisin ravisi Cbir diyor ki: "Eb Seleme'ye, Cessase'ninkim olduunu sordum. Onun salarn
ve tylerini yerden srmekte olan bir kadn olduunu syledi. Cessase onlara ileride grnmekte
olan kkteki bir adamn yanna gitmelerini salklamt. Yanna gittikleri adam onlara Beysan
hurmaln ve Zuar pnarn sormutu. O adam Mesih-i Deccal'd. Cbir, bn Say-yad'n Deccal
olduuna tanklk etti. Ben, bn Sayyad'n mslman olduunu, Medine'ye girdiini, sonra da
ldn (bu nedenle onun Deccal olamayacan) syledim. Ama Cbir, buna ramen onun yine de
[267]
Deccal olduunu syledi." Bu cidden garip bir rivayettir.
Hafz Eb Ya'I... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) minber zerine oturup yle
buyurdu: Temim bana bir eyler anlatt. (Byle Temim'i mescidin bir kesinde grd.) Ona, "Ey
Temim, bana an-^ M ,rm halka da anlat" dedi. Temim sze yle balad: *at l "Biz bir adadaydk.
n ve arkas birbirinden ayrd edilemeyen bir hay-karlatk. Bize, "Benim yaratlma ve tipime
ayorsunuz. u kili-TSa sizinle konumay arzulayan biri var" dedi. Kiliseye girdiimizde to-S
Harndan kulaklarna kadar zincire vurulmu bir adamla karlatk. Burun lklerinden biri tkal, gz
ukurlarndan biri dmdz (olan tek gzl biri) Kim olduumuzu sordu. Kendimizi ona tanttk.
Taberiye glnn durumunu sordu. Eski halde olduunu syledik. Beysan hurmaln sordu. Onun da
eski halde olduunu syledik. "u iki ayaklarmla yeryznn her taraf-u dolaacam, sadece
brahim'in beldesi (Mekke) ile Tybe'ye girmeyeceim" dedi. Raslullah (s.a.v), Tybe'nin Medine
ehri olduunu syledi." Bu cidden garip bir hadistir. Eb Hatim; "Bu metin bir rivayet deildir"
[268]
dedi.

bn Sayyad, Medine Yahudilerindendir:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Zbeyr'den rivayet etti ki; Cbir b. Abdullah yle demitir:
Medine'de Yahudilerden bir kadn, kr gzl ve sivri dili bir ocuk dourdu. Raslullah (s.a.v), onun
Deccal olmasndan korktu. Onun bir kadife rt altnda fsldamakta olduunu grd. Annesi onu
Ras-lullah'm yanma getirerek ona, "Ey Abdullah! Bu Eb'l-Kasm'dr. Kadifenin iinden k ta
kendisiyle gr" dedi. Raslullah (s.a.v.), annesine, "Allah kahretsin, ne olmu ki sana? Braksaydn
da fsldamakta olduu eyleri aklasayd" dedi. Sonra da bn Sayyad'n kendisine sordu:
Ey bn Sayyad, ne gryorsun?
Hakk gryorum, batl gryorum. Su zerinde Ar' gryorum.
Ben sana bunar sormuyorum. Benim Allah Rasl olduumu ehadet ediyor musun?
Ben Allah'a ve O'nun btn rasllerine iman ettim."
Raslullah (s.a.v) byle dedikten sonra onu brakp gitti. Sonra ikinci kez bir hurmalkta onun
yanma geldi. Annesi onu Raslullah'a yaklatrd ve ona "Ey Abdullah! Bak, Eb'l-Kasm buraya
gelmi" dedi. Raslullah (s.a.v) de annesine; "Allah kahretsin, ne olmu ki sana? Braksaydn da
fsldamakta olduu eyleri aklasayd." dedi.
Raslullah (s.a.v) onun Deccal olup olmadn anlamak iin onun fsl-adg baz kelimeleri
iitmek istiyordu. Ona sordu: - Ey ibn Sayyad, ne gryorsun?
Hakk gryorum, batl gryorum, su zerinde Ar' gryorum. - Benim Allah Rasl
olduuma ehadet ediyor musun? ~ Asl sen benim Allah Rasl olduuma ehadet ediyor musun? b
s Allaha ve Rasllerine imn ettim."
lah , n ^ayyad'n szleri birbirine karp anlalmaz hale gelince Raslul-Hattab h- nU brakP
iui- nc ve drdnc kez de Ebubekir, mer b.r grup Muhacir ve Ensarla birlikte -ki
beraberinde ben de vardm-
bn Sayyad'n yanna geldi. Raslullah bizden nce onun yanna vard. Onun syledii baz
szleri duymak midiyle acelece yanna vard ama annesi, Ra-slullah'tan nce olu bn Sayyad'n
yanna yetiip, "Ey Abdullah! Bak Eb'I-Kasm geldi" dedi. Raslullah ta ona: "Sana ne oldu! Allah
seni kahretsin. Braksaydn (fsldamakta olduu kelimeleri) aklasayd!" dedi. Sonra dnp bn
Sayyad'a sordu:
Ey bn S ay yad! Ne gryorsun?
Hakk gryorum, batl gryorum, su zerinde Ar' gryorum.
Benim Allah Rasl olduuma ehadet ediyor musun?
Asl sen benim Allah Rasl olduuma ehadet ediyor musun?
Ben Allah'a ve Rasllerine iman ettim. Ey bn Sayyad, senden gizlediimiz iki ey var. Nedir
onlar?
[269]
__Duhh'tur.
Defol, defol!.."
Orada hazr bulunan mer b. Hattab; "Ey Allah'n Rasl, izin ver de unu ldreyim" deyince
Raslullah (s.a.v) ona u karl vermiti:
"Eer bu Deccalsa, bununla uraacak olan sen deilsin. Deccal'n hakkndan ancak Meryemolu
[270]
s gelecektir. Eer bu Deccal deilse bizimle ahdi olan bir adam ldrmeye hakkn yoktur."
Hadisin ravisi Cbir diyor ki: "Raslullah (s.a.v), bn Sayyad'n Deccal olmasndan korkard hep."
[271] [272]
Bu cidden garip bir rivayettir.
mam Ahmed b. Hanbel... akk b. Seleme'den rivayet etti ki; Abdullah b. Mes'ud yle demitir:
Biz bir ara Raslullah (s.a.v) ile beraberken, oyun oynamakta olan bir ka ocua urad. Aralarnda
bn Sayyad da vard. Raslullah (s.a.v) ona dedi ki:
Elleri topraklanasica! (Yoksul dmesi iin yaplan bir beddua.) Benim Allah Rasl
olduuma ehadet ediyor musun?
[273]
Asl sen benim Allah Rasl olduuma ehadet ediyor musun?
Orada hazr bulunan Hz. mer, "Brak da unun boynunu vuraym ya Raslallah" deyince
Raslullah (s.a.v) ona u cevab vermiti: "Eer bu, kendisinden korkulan (Deccal) ise, kendisine g
[274]
yetiremezsin."

Raslullah (S.A.V)'n Sylemesi Mmkn Olmayan Ve Aklen Reddedilen Baz Kabul Edilmez
Rivayetler:

bn Sayyad hakknda nakledilen hadisler oktur. Bunlarn bazsnda onun Deccal olup olmad
hususunda tereddde dld grlmektedir. Dorusunu Allah bilir ya bu hadislerin, Deccalm
durumu ve belirlenmesi hususunda Raslullah'a vahiy gelmesinden nce sylenmi olmas
muhtemeldir.
Temim-i Dr'nin bu konudan kesin bir lt tekil eden hadisi nceki
sayfalarda nakledilmiti. bn Sayyad'n Deccal olmadn gsteren baz hadisleri nakledeceiz.
Yce Allah daha bilgili ve daha hikmetlidir.
Buhar... Salim b: Abdullah b. mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Bir ara ben ayakta Kabe'yi tavaf etmekteyken salar dz olan ve bandan (su) damlayan yahut
akan esmer bir adam grdm. "Kimdir bu?" dedim. "Meryemin oludur" denildi. Sonra yzm
dndrp baktmda iri yar, kzl tenli, ba trah, tek gzl bir adam grdm. Ona en ok benzeyen
[275]
kii, Huzaa kabilesinden bn Katun adndaki adamdr."
mam Ahmed b. Hanbel... Cbir b. Abdullah'tan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle
buyurmutur:
"Deccal, dinin zayflad ve ilimden yz evirildii bir dnemde ortaya kacaktr. Onun krk
gecesi vardr. O sre zarfnda yeryzn dolaacaktr. O srenin birinci gn bir sene, ikinci gn bir
ay, nc gn bir cuma (yani bir hafta) gibidir. Dier gnleriyse sizin u gnleriniz gibidir. Onun
[276]
bindii merkebinin iki kulann arasndaki genilik krk zira'dr. nsanlara, "4Ben sizin
Rabbinizim!" diyecektir. Onun bir gz krdr. Rabbinizin gz kr deildir. ki gznn arasna
heceli olarak "Ke-fe-re" yazldr. Yaz bilen bilmeyen her m'min o yazy okur. O her suyun ve
kaynan bana gelir. Sadece Mekke ve Medine'ye giremez. nk Allah oralar ona yasaklamtr.
Bu iki beldenin kaplarnda melekler dururlar. Beraberinde dalar kadar ekmek vardr. O zaman
insanlar ktlk iinde olacaktr. Kendisine tabi olanlar hari. Beraberinde iki nehir vardr. Bunlar ben
onlardan daha iyi bilirim. Nehirlerden birine cennet, dierine de cehennem der, Cennet dedii nehire
sokulan kii orann cehennem olduunu grr. Cehennem dedii nere sokulan kii ise orann cennet
olduunu grr. Onunla beraber eytanlar olacan da duydum. O eytanlar insanlarla konuurlar.
Onun beraberinde byk bir fitne vardr. nsanlarn gzleri nnde ge emir verir, yamur yaar.
Yine insanlarn gzleri nnde bir adam ldrr, sonra da diriltir. nsanlara da, "Bunu Rabden
bakas yapabilir mi?" diye sorar. nsanlar korkuyla am'daki Duhan dana koarak giderler. Deccal
gelip onlar iddetli bir kuatma altna alr, bitkin ve bitap hale getirir. Sonra seher vakti Meryem olu
Is (gkten) iner ve; "Ey nsanlar! su yalanc ve murdara kar kmanza engel olan nedir?!" der.
nsanlar da, "Bu, diri bir adamdr" diyerek koup gelirler ve (seslenen kiinin) Meryem olu sa
olduunu grrler. Namaz iin ayaa kalklr. Kendisine, "Ey Ruhullah, imamlk yapmak iin ne
ge" denilir. O da, "mamnz ne geip size namaz kldrsn" der. Sabah namazn kldktan sonra
Deccal'm zerine yrrler. Yalanc (Deccal), Meryemolu sa'y grnce tuzun suda eriyii gibi erir.
s (a.s) zerine gidip onu ldrr. yleki talar ve aalar, "Ey Allah'n ruhu! urada da bir yahudi
[277]
var!" diye seslenirler. s peygamber, DeccaTa tabi olanlarn tmn ldrr."
[278]
"nsanlar sana fetva verseler de sen fetvay kendi kalbine sor."

Nvas b. Sem'n'n Ayn Manda Ama Daha Detayl Olarak Rivayet Ettii Hadis:

Mslim... Cbeyr b. Nfeyr'den rivayet etti ki; Nvas b. Sem'an yle demitir: Bir sabah
Raslullah (s.a.v) bazan tahkir edip bazan da nemli gstererek Deccal'dan uzun uzadya bahsetti.
yle ki, biz onun (yakndaki) hurmalkta olduunu sanr olduk. Akamleyin yanma vardmzda
bizim bu zanna kapldmz anlad ve "size ne olmu?" diye sordu. Biz de; "Ya Ra-slallah,
sabahleyin bazan nemsizmi gibi gstererek, bazan da ok nemli olduuna iaret ederek bize
Deccal'i teferruatl bir ekilde anlattn. yle ki biz onun (yakndaki bir) hurmalkta olduu zannina
kapldk." diye cevap verdik. Bunun zerine Raslullah (s.a.v) bize yle buyurdu: "Sizin iin en ok
korktuum ey, Deccal'dan bakasdr. Eer ben sizin aranzdayken o karsa hepinizin yerine ben
onunla urarm. Ama ben aranzda yokken karsa, o zaman herkes kendi adna onunla urasn.
Allah benim her msl-man zerindeki halifemdir. (Yani onlar Allah korur.) Deccal, irkin denecek
derecede ar kvrck saldr, gz patlaktr. Ben onu Abdluzz b. Ka-tun'a benzetiyorum. Sizden
biri ona ularsa ona kar Kehf sresinin ba ksmn okusun. O, am ile Irak arasndaki bir alanda
ortaya kacaktr. Saa dnp fesat karacak, sola dnp fesat karacaktr. Ey Allah'n kullar sebat
edin." Nvas b. Sem'an diyor ki: "Ey Allah'n Rasl, Deccal yeryznde ne kadar kalacak?" diye
sorduk. u cevab verdi: "Krk gn kalacak. Birinci gn bir sene, ikinci gn bir ay, nc gn bir
cuma (bir hafta) kadar, dier gnleri de sizin u gnleriniz kadar olacaktr."
"Ya Raslallah, bir sene kadar olan o (birinci) gn de, normal gnlerden bir gnn namazn
klmak bizim iin yeterli olur mu?"diye sorduk. "Hayr.
Vakitlerinin hesabn yaparak kln." diye cevap verdi. "Onun yeryzndeki ne kadardr?" diye
sorduk. yle cevap verdi: "Rzgarn nne katt aerrur gibidir. Halkn yanna gelir. Onlar
kendisine iman etmeye arr. Onlar da arsna uyup ona imn ederler. Ge emir verir; gk
yamur ya-H rr Yere emir verir; yer bitki bitirir. Akam olunca halkn srleri hrg-leri bym,
memeleri st dolmu, brleri dolmu olarak dnp gelir. Sonra yine halka gelir. Onlar kendisine
iman etmeye arr. Szn reddederler. Yanlarndan ayrlp gider. Sabah olunca yoksullarlar;
ellerinde hi bir mallan kalmaz. Deccal bir harabeye urar. Harabeye "Hazinelerini i-kar"der.
Arlarn kralie arnn peinden kovandan ardarda klar gibi o harabeden pepee hazineler kar.
Sonra Deccal, genlik (ve zindelik) dolu bir adam yanna arr. Onu biz darbeyle ikiye bler ve
paralar bir ok atm mesafesi kadar birbirinden uzaa der. Sonra onu arr. (len o insan) yz
aydnlanp glerek yanna gelir. O bu haldeyken Cenab- Allah, Meryem olu Mesih'i gnderir. Mesih
(yani sa Peygamber), iki paral elbisesiyle Dmak'm dousundaki beyaz minareye ellerini iki
melein kanatlar zerine koymu olarak iner. Ban ediinde su damlar. Kaldrdnda bandan
inci taneleri gibi su damlacklar yuvarlanp der. Mesih sa'nn nefesini hisseden her kfir mutlaka
lr. Onun nefesi, gzlerinin grebidii kadar uzak mesafelere ular. Deccal kovalar. Nihayet onu
(Kuds yaknlarndaki) Ld (ehrinin) kapsnda yakalar ve ldrr.
Sonra Meryem olu s, Cenab- Allah'n kendilerini Deccal'n errinden koruduu bir toplulua
gelir; yzerini svazlar ve onlara, cennetteki derecelerinden bahseder. O bu haldeyken Cenab- Allah
kendisine; "Kimsenin kendileriye savamaya g yetiemedii baz kullarmz ortaya kardm.
Onlar Tur dana gtr" diye vahyeder. Bundan sonra Cenab- Allah Ye'cuc ve Me'cuc'u meydana
karr. Onlar her tepeden akn akn inip gelirler. lk batakileri Taberiye glne urar, oradaki suyu
ierler. Sondakileri oraya gelir ve "bir zamanlar burada su vard" derler. Allah'n peygamberi sa ve
ashab gelir. yleki o gnde onlara ait bir kz kellesi sizlerden biri iin yz dinardan daha hayrl
olacaktr. Allah'n peygamberi s ve ashab, Allah'a rabet ederler (O'na ynelirler). Bunun zerine
yce Allah, Deccal'n ve adamlarnn boyunlarnn hayvan burunlarna musallat olan kurtuklar salar
da onlar hep birlikte lp le haline gelirler. Sonra Allah'n peygamberi s ve ashab yeryzne
inerler. Deccal'n ve adamlarnn lelerinden kan kokular yeryznn her tarafn kaplam
olduundan, pis kokmayan bir kar-lk yer dahi bulamazlar. Allah'n peygamberi s ve ashab Allah'a
ynelip rabet ederler.
Sonra Cenab- Allah Deccal ve adamlarnn zerine buhti develerinin boynu gibi (iri) kular
salar da onlar Allah'n diedii yerlere ykp ldrrler. Sonra Cenab- Allah zerlerine bir yamur
yadrr. O yamurdan ne bir ev ne de bir adr kurtulamaz. Q yamurla Allah yeryzn ykar. Ayna
gibi (tertemiz ve parlak) yapar. Sonra yere, "rnn bitir ve bereketini geri ver" denilir. O gn
topluluk narlardan yer ve kabuklarnn ynnda glgelenirler. Stte bereketlenir, yleki bir samal
deve (nin st) bir cemaate yeter. Bir samal inek (in st) bir kabileye yeter. Bir saimal koyun (un
st) bir boya yeter. Onlar bu haldeyken Cenab- Allah ho bir rzgar estirir. Onlar koltuklarnn
altndan yakalar. Her mminin ve mslmann ruhunu alr. nsanlarnn erirleri, eekler gibi (halktan
[279]
utanmadan aka) fuhu yaparlar. te kyamet onlarn zerine kopar." Abdurrahman b. Yezid
b. Cbir de ayn senedle byle bir hadis rivayet eder. O, rivayetinde, "Bir zamanlar burada su vard"
ifadesinden sonra u ilaveyi yapmtr; "Sonra Ye'cuc ve Me'cuc yollarna devam eder, nihayet
Kuds'n Humr dana varr ve yle derler: "Yeryzndeki 1 eri ldrdk. Gelin goktekileri de
ldrelim." Byle dedikten sonra oklarn ge frlatrlar. Cenab- Allah da oklarn kana bulanm
[280]
olarak onlara geri evirir."
bn Hacer'in rivayetindeyse yle bir ifade yer almakta: "Ben yle kullarm indirdim ki, kimse
onlarla savamaya g yetiremez." K'b'dan ve bakalarndan gelen rivayetteyse u ifadeye
rastlanyor: "(O iri) kular onlar ldrp Mehl'e atar." bn Cbir, "Mehl neresi?" diye sorduunda
K'b, "gnein doduu yerdir." cevabm vermiti.
bn Mce... ayn senedle Zeyd bin Cbir'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "nsanlar Ye'cuc ve Me'cuc'un yaylarm, oklarn ve kalkanlarn yedi yl sreye yakt
[281]
olarak kullanacaklardr."
bn Mce... Eb Zra e-eybni Yahya b. Ebi Amr'dan rivayet etti ki; Eb mame el-Bahil
yle demitir: Raslullah (s.a.v.) bize bir hutbe ird etti. ok uzun sren bu hutbesinde bize
Deccal'dan bahs etti ve ona kar bizi uyarp yle buyurdu:
"Cenab- Allah'n Adem Peygamberin zrriyetini yer yzne yayp datmasndan bu yana
Deccal'nki kadar byk bir fitne meydana gelmi deildir. Allah'n gnderdii her peygamber,
insanlar Deccal'a kar mutlaka tedbirli olmaya armtr. Ben son peygamberim. Siz de son
mmetsiniz. O mutlaka sizin zamannzda ortaya kacaktr. Eer ben aranzdayken karsa ben her
mslman ona kar savunurum. Ama benden sonra karsa o zaman herkes kendini ona kar
savunsun. Allah, benim her mslman zerindeki halifemdir (O'ndan sizi korumasn isteyeceim).
Deccal am ile Irak arasndaki bir mahalde ortaya kacak, sada- ve soda fesat karacaktr. Ey
insanlar, sebat edin. Benden nce hi bir peygamberin yapmad ekilde size Deccaln vasflarn
anlatacam. O ilk konumasnda "Ben peygamberim" diyecek, oysa benden sonra peygamber
gelmeyecektir. kinci konumasnda "Ben Rabbinizim" diyecek, oysa siz, lmeden Rabbinizi
gremezsiniz. Dec-cal'n bir gz krdr. Halbuki Aziz ve Celil olan Rabbiniz kr deildir. Deccal'm
gzlerinin arasna kfir kelimesi yazmtr. Yaz bilen bilmeyen her mmin o kelimeyi okur. Onun
fitnelerinden biri, beraberinde bir Cennet ve bir de Cehennem bulunmasdr. Onun Cehennemi
Cennettir. Cenneti de Cehennemdir. Onun ateiyle imtihan edilen (cehennemine atlan) kimse,
Allah'tan medet dileyip Kehf suresinin ba ksmn okusun. O zaman tpk brahim peygambere
olduu gibi ate, onun iin serin ve selamet olur. Onun fitnelerinden biri de bir bedeviye yle
demesidir:
lm olan anne ve babam diriltirsem benim, senin Rabbn olduuma ehadet eder misin?
Evet.
Bundan sonra onun iki eytan, o bedevinin annesiyle babasnn klna girerek bedevinin
karsna kar, ona: "Ey oulcuum, buna tabi ol. nk bu senin Rabbindir!" derler. "
Onun fitnelerinden biri de bir adama saldrp ldrmesi, testereyle ikiye biip herbir parasn bir
tarafa atmas, sonra da yanndakilere yle demesidir: "u kuluma bak$ hele. Ben bunu imdi
dirilteceim ama sonra kendisi, benden baka bir rabbi olduunu iddia edecektir." Gerekten de
Deccal'n ldrd o adam Cenab- Allah diriltir. Melun ona "Rabbin kimdir?" diye sorar; adamda
u cevab verir: "Rabbim Allah'tr. Sen de Allah'n dman Deccal'sm! Allah'a yemin ederim ki daha
nceleri seni bugnk kadar iyi grp tanm deildim, (seni imdi daha iyi tanyorum.)" Rav Eb
Sad'in ifadesine gre Raslullah (s.a.v.), szn urasnda yle demitir: "O adam cennette
mmetimin en yksek derecelisidir." Eb Sad, o adamn Hz. mer olduu grnde olduklarn
sylemitir. imdi Eb Rfi'in rivayet ettii hadise, kaldmz yerden devam edelim:
"Deccal'n fitnelerinden biri de ge emir verip yamur yadrmas; yere emir verip bitki
bitirmesidir. Onun fitnelerinden biri de, bir kabileye uramas, kabiledekilerin onu yalanlamas, bu
nedenle onlarn meralarda otlanan hayvanlarnn tmnn lmesidir. Sonra onun bir baka kabileye
uramas, kabiledekilerin onu tasdik etmesi, bunun zerine onun ge emir verip yamur .yadrmas,
yere emir verip bitki bitirmesidir. Nihayet ayn gnde davar srleri eskisinden daha semiz, daha iri
(ok yediklerinden tr) brleri daha da dolgun, memeleri daha dolgun olarak akamleyin eve
dnerler. Deccal, ayak basmadk ve hkm altna almadk bir yer brakmaz. Sadece Mekke ve
Medine'ye giremez. eri girmek iin bu ehirlerin hangi girii yerine gelirse gelsin, mutlaka
karsnda yaln kl duran melekleri bulacaktr. Nihayet orak arazinin (Sebha'nn) bitimi
noktasndaki Zureybin ahmez'e (kzl tepecie) iner. O zaman Medine ve ahalisi sarsnt geirir.
Medine'de bir tek mnafk erkek ve kadn kalmaz; hepsi onun yanma giderer. Bylece krn
demirdeki pislikleri ayklad gibi Medine'deki pislik (mnafk)ler de ayklanm olur. O gne
kurtulu gn denir." Hz. Peygamberin yannda duran Asker kz mm erik; "Ey Allah'n Raslu, o
gn de araplar nerede olacaklar?" diye sorunca Hz. Peygamber u cevab vermiti:
"O gnde (Medine'de) araplar azdr. oklar Kuds'te bulunacaktr.
mamlar salih bir adam olacaktr. Bir ara imamlar ne geip sabah namazn kaldrmaya balar.
O esnada Meryem olu s yanlarna iner. Namaz kldrmakta olan kii imaml ona brakmak iin
geri ekilir. s peygamber, elini onun iki omuzu arasna indirip, "ne ge, namazn kldr. nk bu
kamet senin iin yaplmtr" der. mam namaz kldrr. Namaz tamamlandktan sonra s peygamber,
"Kapda durun"der. Kap alr kapnn gerisinde beraberinde yetmi bin yahudiyle Deccal
durmaktadr. Hepsi all ve kllar da ssldr. Deccal ona baknca tuzun suda eriyii gibi erimeye
balar ve kap gider. s (a.s.) ona; "Ben sana bir darbe vuracam. Elimden kurtulamazsn!" der ve
dou kapsnn yannda onu yakalayp ldrr. Bylece Ce-nab- Allah, yahudileri hezimete uratr.
Onlar Allah'n yaratm olduu ta, aa, duvar ve hayvan, her ne bulurlarsa arkasna gizlenirler. Ama
[282]
Cenab- Allah, (arkasna gizlenmi olduklar) o eyi konuturur. Yalnz arked aac konumaz
(onlar ele vermez). Arkasna gizlendikleri dier eyler; "Ey Allah'n mslman kulu, ite burada bir
yahudi var! gel ldr onu." derler. Onun (Deccal'm) zaman krk senedir. Birinci senesi yarm sene,
ikinci senesi bir ay, bir ay da bir Cuma (bir hafta) gibidir. Dier gnleri ksadr. Biriniz Medine'nin
bir kapsnda sabahlar, ama dier kapma ulaamadan akam olur."
"O ksa gnlerde namaz nasl klacaz ey Allah'n Rasl?" diye sorulduunda Raslullah
(s.a.v.) u cevab vermiti: "O gnlerde namaz iin vakit hesaplamas (normal gnlere kyaslama)
yaparsnz. Tpk u uzun gnlerdeki gibi vakit ayarlamas yapn, sonra namaz kln."
Raslullah (s.a.v.), szne devamla yle demiti. "Meryem olu s, mmetimin iinde di bir
hakem ve drst bir imam (devlet bakan) olacaktr. Ha krp paralayacak, domuzu ldrecek,
cizyeyi kaldracak, zekt brakacak, koyundan ve deveden zekt almayacak, fke ve kzgnlklar
ortadan kaldracak, her zehirlinin zehirini ekip alacaktr. yleki ocuk, elini ylann azna sokacak,
ama ylan ona zarar vermeyecektir. ocuk, aslan kovalayacak ama aslan ona zarar vermeyecektir.
Koyunlar arasnda kurt, koyunlar koruyan kpek gibi olacaktr. Kabn suya doluu gibi yeryz
barla dolacaktr. Herkesin sz bir olacak, Allah'tan bakasna ibadet edilmeyecek, sava sona
erecek, Kurey'in hkimiyeti elinden alnacak, yeryz gm bir masa gibi olacak, snr ve iaretler
yok olacaktr. dem (a.s.)'in zamannda olduu gibi ekinler bitecek (bereketlenecek), yleki, bir
topluluk bir salkm zmn zerinde toplanacak, onu yiyerek doyacaktr. Bir gurup insan bir narn
zerine toplanacak, onu yiyecek doyacaktr. Bir sr u kadar paraya ykselecek, ama bir at bir ka
dirheme inip ucuzlayacaktr. "At niin ucuzlayacak ya Raslallah?" diye sorulduunda Raslullah
(s.a.v.) u cevab vermiti: "Sava iin ata artk ebediyyen binilmeyecek de ondan." "Sr
pahallatran sebep nedir?" diye sorulunca da Raslallah (s.a.v.) u cevab vermiti: "Yerin tmn
srmek gerektii iin..."
Deccal'n kndan nce ki ylda iddeti bir ktlk ve kuraklk olacaktr, O sre zarfnda
insanlar byk bir ala maruz kalacaklardr. Cenab- Allah ge, yamurlarnn birinci ylda te
birini alkoymasn, yere de bitkit lerinin birinci ylda te birini alkoymasn emreder. Sonra ikinci
ylda ge yamurlarnn te ikisini alkoymasn, yere de bitkilerinin te ikisini alkoymasn
emreder. Sonra nc ylda ge, yamurlarnn tamamn alkoymasn; yere de bitkilerinin
tamamn alkoymasn emreder. Bu emirlere uyulur. Sonunda hi yamur yamaz i dahi dmez.
Bitki ve hi bir yeillik bitmez. Bir damla dahi su kalmaz. Btn trnakl canllar lr. Allah'n
diledikleri hari o zaman insanlar neyle geinirler? diye sorulduunda Raslullah (s.a.v.) u cevab
[283]
vermiti: "Tehlil, tekbir, tespih ve tahmid ile geinirler. Bu, onlar iin yemek yerine geer."

Baz Garaip Ve Acaipliklerle lgili Olarak Sylenen Ve Rasluilah'a snad Edilen Baz Szler:

bn Mce... Eb mame'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "mmetimden
bir gurup, dmanlarna kar hep galip olacak ve onlar kahredecek tir. Kendilerine muhalefet edenler
ve karlatklar geim sknts onlara zarar vermeyecektir. Nihayet onlar bu haldeyken kyamet
kopacaktr." Ey Allah'n Raslu, o gurup nerede bulunacaktr? diye sorulduunda, Raslullah (s.a.v.),
[284]
"Onlar Kuds'te ve Kuds'n civarnda bulunacaklardr." diye cevap vermiti.

Zahir Anlam Braklarak Te'vil Edilmesi Gereken Bir Hadis:

Mslim... Ubeydullah b. Abdullah b. Utbe'den rivayet etti ki; Eb Sad el-Hudr yle demitir:
Bir gn Raslullah (s.a.v.), bize Deccal hakknda uzunca bir eyler anlatt. Sz arasnda yle demiti:
"Deccal gelecektir. Ama onun Medine girilerine girmesi yasaklanmtr. Sadece Medine
yaknlarndaki baz orak arazilere kadar gelir. O zaman karsna insanlarn en hayrls (veya en
hayrllarndan biri) kar... Ona; "ehadet ederim ki sen, bize Raslullah (s.a.v.)'in anlatm olduu
Deccal'sn." der. O zaman Deccal, "unu ldrp sonra da diriltirsem artk bu ite (davamn hak oluu
hususunda) phe eder misiniz?" diye sorar. "Hayr" demeleri zerine o adam ldrr, sonra diriltir.
Diriltirken de o adam yle der: "Allah'a yemin ederim ki, daha nce hi bir zaman imdiki kadar seni
iyi grp tanm deildim. (Senin Deccal olduunu imdi daha iyi anlyorum)." Byle demesi
nedeniyle Deccal onu ldrmek ister, ama g yetiremez." Eb shak dedi ki: "O adamn HlZir (a.S.)
[285]
olduu Sylenir."
Mslim... Eb Sad el-Hudri'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Deccal
ortaya kacak, mminlerden bir adam onun zerine gidecek, o mminin karsna Deccal'n
karakollar kacak, ona; "Sen bizim Rabbimize imn etmiyor musun?" diye sorarlar. O, "Rabbimizde
gizlilik yoktur" deyince, unu drn derler. Sonra da kendi aralarnda birbirlerine; "Rabbimiz (yani
Deccal) kendisi dururken hi birimizin adam ldrmemesini bize emretmedi mi?" derler. Sonra
Deccal'n yanma giderler. Mmin adam onu grnce, "Ey insanlar, ite bu Raslullahn anlatm
olduu Dec-cal'dr!" der. Bunun zerine Deccal onun ban ve yzn yaralamalarn adamlarna
emreder ve; "Yakalayn! Kafasn krn, yzn imn etmiyor musun?" diye sorar. Mmin; "Sen,
yalanc Mesih'sin" deyince, Deccal emir vererek onu testereyle ap arasna kadar yardrr. Sonra da
adamn (ikiye blnen) vcudunun iki paras arasnda yrr ve (yerde yatmakta olan) cesede; "Kalk!"
der. Cesed, sapasalam bir ekilde ayaa kalkar. Sonra adama, "Bana imn ediyor musun?" diye sorar.
Adam da; "Seni(n yalanc itlesin olduunu) daha iyi tandm. Ey insanlar! Bu, bana yaptn artk hi
kimseye yapamaz!" der. Deccal onu boazlamak iin yakalar. Boynundan krek kemiine kadar bakr
bir ubuk saplar, yine de ona g yetiremez (ldremez). Atee atmak iin ellerini ve ayaklarn tutar.
[286]
nsanlar onu atee attn sanrlar. Ama aslnda onu cennete atar." Rasulullah (s.a.v) bu mmin
adam hakknda yle buyurmutur: "te bu, lemlerin Rabbi katnda en byk eha-det mertebesine
[287]
ykselen kiidir."

Deccal Hakknda Yaylan Hadisler:

mam Ahmed b. Hanbel... Muire b. Sbey'den rivayet etti ki; Amr b. Harb yle demitir: Eb
Bekr es-Sddk, yakaland hastalktan kurtulup evinden dar kt, insanlarla grt. Bir hususta
mazeret beyan etti ve; "Biz sadece hayr ve iyilik amalamtk. Rasulullah (s.a.v) buyurdu ki;
[288]
"Deccal, douda Horasan denen bir yerde ortaya kacaktr. Ona baz kavimler tabi
[289]
olacaktr. Onlarn yzleri, deri stne deri kaplanm kalkanlar gibidir."
mam Ahmed b. Hanbel... Cbir b. Abdullah'tan rivayet etti ki; Hz. Ali yle demitir: Hz.
Peygamberin yannda Deccal'dan bahsettik. Uyumaktayd. Yz kzarm halde uyanp yle
buyurdu:"Sizin iin, Deccal'dan ok daha korktuum baka bir ey vardr." Byle derken bir kelime
[290]
daha syledi.
mam Ahmed b. Hanbel... Sa'd b. Ebi Vakkas tarikiyle rivayet etti ki;
Rasulullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Benden nce her peygamber, mmetine Deccal'n
vasflarn anlatmtr. Onu benden ncekilerden hibirinin anlatmad ekilde size anlatp
[291]
vasflandracam. Onun bir gz krdr. Aziz ve Celil olan Allah kr deildir."
Tirmiz... Eb Ubeyde b. Cerrah'tan rivayet etti ki; Rasulullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Kavmini Deccal'a kar uyarmayan hibir peygamber yoktur. Ben de sizi ona kar uyaryorum."
Eb Ubeyde (r.a.) diyor ki; Byle dedikten soma Kasulullah (s.a.v) bize Deccal'n evsafn
anlatt. Sonra da szn yle srdrd:
"Belki de beni ve szlerimi grp iitenlerden bazlarn Deccal'i greceklerdir." O gn
kalblerimiz nasl olacaktr, ya Raslallah? diye sorduklarnda Rasulullah (s.a.v) u cevab verdi: "O
[292]
gn kalbleriniz bugnk gibi veya daha hayrl olacaktr."
mam Ahmed b. Hanbel... Abdurrahman b. Ebz'den rivayet etti ki; Abdullah b. Habbab yle
elemitir: Rasulullah (s.a.v)'den hadis nakletmekte olan beyy b. K'b, yannda Deccal'dan
bahsedildiinde yle dedi: "Deccaln gzlerinden biri cam gibidir. Kabir azabndan Allah'a snn."
[293]
mam Ahmed b. Hanbel... Mcalid'den rivayet etti ki; Eb'l-Vedk yle demitir: Eb Sad el-
Hudr, "Haricler Deccal'la karlaacaklar m?" diye sorduunda ben ona u cevab verdim: Hayr.
nk Rasulullah (s.a.v) yle buyurdu: "Ben, bin veya daha ok (peygamber)in sonuncusuyum.
(Allah tarafndan) gnderilip te kendisine tabi olunan her peygamber, mmetini mutlaka Deccal'a
kar tedbirli olmaya arp uyarmtr. Onun durumu benden nce hibir peygambere aklanmad
[294]
kadar bana aklanmtr. Onun bir gz krdr. phesiz, Rabbiniz kr deildir. Deccal'n sa
gz kr, prtlak ve aktr. Kirele sval bir duvarn zerindeki balgam gibidir. Sol gzyse parlak
bir yldz gibidir. Onun yannda her lisandan (bilen adamlar) vardr. Onun beraberinde yemyeil bir
cennet sureti vardr ki iinde sular akar. Bir de duman tutan (kapkaranlk) siyah bir cehennem sureti
[295]
Vardr."
mam Ahmed b. Hanbel... Enes b. Mlik'ten rivayet etti ki; Rasulullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Deccal gelecek, yeryznn Mekke ve Medine dndaki her tarafna ayak basacaktr. Medine'ye
geldiinde ehrin her giri yerinde melek saflar grecek (ieri giremeyecek); cerf denen orak yere
gelecek, orada adrn kuracak, bu nedenle Medine kez sarslacak, bunun zerine her mnafk
[296] [297]
erkek ve kadn onun yanma gidecektir."
mam Ahmed b. Hanbel... Enes'ten rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v) yle buyurmutur:
[298]
"Dorusu DeccaTn sol gz krdr. O gznn zerinde kalnca bir deri paras vardr. ki
[299]
gznn arasna kefere (veya kfir) yazldr."
mam Ahmed b. Hanbel... Enes b. Mlik'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Deccal, sfahan yahudileri arasndan kacaktr. Beraberinde balarnda ta bulunan yetmi bin
[300]
yahudi bulunacaktr."
mam Ahmed b. Hanbel... Enes'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Deccal'n gzleri krdr (gz ukurlarnn yeri dmdzdr). ki gznn arasnda kfir yazldr.
[301]
(Byle dedikten sonra Raslullah, ke-fe-re eklinde heceledi.) O kelimeyi her mslman okur."
mam Ahmed b. Hanbel...Enes b. Mlik'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Deccal'n bir gz krdr. Oysa Rabbiniz kr deildir. Gzlerinin arasna kfir yazldr. O kelimeyi,
[302]
yaz bilen bilmeyen her mmin kii okur."
mam Ahmed b. Hanbel... Enes b. Mlik'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"(Allah tarafndan) gnderilen her peygamber, mmetini mutlaka yalanc ve tek gzl Deccal'a kar
[303]
uyarmtr. Oysa Rabbiniz kr deildir. Deccal'n gzlerinin arasnda kfir yazldr."
mam Ahmed b. Hanbel... Sad b. Cehman'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.)'in azatls Sefine
yle demitir: Raslullah (s.a.v) bize bir hutbe ird etti. Hutbesinde yle buyurdu: "Haberiniz olsun!
Benden nce mmetini Deccal'a kar uyarmam hibir peygamber yoktur. Onun sa gz krdr. O
gznn zerinde kaln bir perde vardr. ki gznn arasnda kfir kelimesi yazldr. Onunla beraber
biri cenneti, dieri de cehennemi olan iki vadi gelecektir. Cehennem olarak bilinen vadisi cennet;
cennet olarak bilinen vadisi ise cehennemdir. Beraberinde peygamberlere benzeyen iki melek te
[304]
olacaktr. stesem onlarn ve babalarnn adlarn da bildirebilirim sizlere. Biri sanda, biri de
solunda duracaktr ki, bu bir fitnedir. Deccal, "Ben sizin Rabbiniz deil miyim? Ben ldren ve
dirilten deil miyim?" diye sorar. Meleklerden biri ona; "Yalan sylyorsun!" der. Ama o melei
arkada dnda hi kimse duymaz. Arkadada ona, "Doru sylyorsun" der. nsanlar, bu melein
dierine syledii bu sz duyar ve deccala hitaben, onu tasdik etmek iin sylediini zannederler ki,
bu bir fitnedir. Sonra Medine'ye girmek zere yola revan olur. Giri yerine geldiinde ieri girmesine
izin verilmez. Kendisi de, "Buras o adamn (yani Hz. Peygamber'in) ehridir." der.
[305]
Sonra yola koyulur. am'a gelir. Nihayet Cenab- Allah onu Efik boaznn annda helak
[306]
eder."
Yakub b. Sleyman el-Fesev... Eb Leyl'dan rivayet etti ki; Cebbare b meyye yle demitir:
Hasta olan Muaz b. Cebel'i bir gurup insan ziyarete geldi. Ona, "Raslullah'tan iitip de unutmadn
bir hadisi bize naklet" dediler. Beni oturtun, dedi. Bazs elini tuttu, bazs da (kendilerine yaslanmas
iir) geip arkasnda oturdular. Sonra yle dedi: Raslullah (s.a.v.)'in yle buyurduunu iittim:
"mmetini Deccal'a kar uyarmam hi bir peygamber yoktur. Ben de sizi ona kar tedbirli
olmaya aryorum. Onun bir gz krdr. Aziz ve Celil olan Rabbim ise kor deildir. Gzlerinin
arasnda kfir kelimesi yazldr. O kelimeyi yaz bilen bilmeyen herkes okur. Onunla beraber cennet
ve cehennem vardr. Cehennemi cennet, cenneti de cehennemdir."
eyhimiz Zeheb, ','Deccal" adl kitabnda... Semre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yl^
buyurmutur: "Deccal'n sol gz krdr. O gz-n zerinde kaln bir perde vardr,"
Ben derim ki: Bu hadis, bu rivayet zinciriyle ne msned'de ne de K-tb- Sitte'de yer
almaktadr. eyhimiz Zeheb'nin bunu mehur bir kitaba dayandrmas daha uygun olurdu. Baarya
[307]
ulatran, Allah'tr.
mam Ahmed b. Hanbel... Esved b. Kays'tan rivayet etti ki; Basrl Salebe b. Abbad el-Abd
yle demitir: Bir gn Semre'nin hutbesini dinle-iim. Hutbesinde gne tutulmas namazyla ilgili
hadisi naklederek yle deli: Raslullah (s.a.v.), gne tutulmas namazn kldrdktan sonra bir hutbe
rd etti. Hutbesinde unlar syledi:
"Allah'a yemin ederim ki otuz yalanc kmadan kyamet kopmayacak-tr. Sonuncular tek gzl,
sol gz ukurunun yeri dmdz olan Deccal'dr. Gz, tpk Eb Yahya'nnki gibidir. Ortaya
ktnda kendisinin AUah olduunu iddia edecektir. Ona iman edip onu tasdik eden ve ona tabi olan
kimsenin nceki salih amelleri kendisine fayda vermez. Onu inkr edip yalanla-yansa, nceki
[308]
ktlklerinden tr azaplandrlmaz. O, harem ve Kuds dnda her yere ayak basacaktr. O
zaman mminler Kuds'te kuatma altna alnacak ve iddetli bir sarsntya maruz kalacaklardr.
Sonra Allah onu (Deccal' ve beraberindeki yahudileri) helak edecektir. yleki duvar ykntlar ve
aa kkleri; "Ey Mmin! urada bir yahudi ve urada da bir kfir var, gel de ldr!" diyecektir. Ama
siz, nemi nefislerinizde ok byyen baz olaylar grmeden bu durumu gremeyeceksiniz. O zaman
kendi aranzda ocuklarnzn bu durumlardan size bahsedip etmediklerini soracaksnz. Dalar
[309]
yerinden oynamadka da bu durumu gremeyeceksiniz."
Tirmiz ile bn Hibban ve Mstedrek adl eserinde de Hkim, bu hadisin sahih olduunu
sylemilerdir.
mam Ahmed b. Hanbel... Semiire b. Cnade b. Cndb'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v)
yle buyurmutur: "Dorusu Deccal ortaya kacaktr. Onun sol gz krdr. O gznn zerinde
kaim bir perde vardr. O, anadan doma krleri ve alacallar ifya kartracak, lleri diriltecek ve
"Ben Rabbinizim!" diyecektir. Ona; "Sen benim Rabbimsin" diyen kii fitneye decektir. "Rabbim
Allah'tr" diyen ve bu uurda len kii, onun fitnesinden kurtulur. Artk o kii iin fitne ve azb olmaz.
Deccal, Allah'n diledii sre kadar yeryznde kalr. Sonra Meryemolu s, Muhammed'i ve onun
[310]
dinini tasdik edici olarak bat tarafndan gelir, Decca' ldrr. Sonra da kyamet kopar."
Taberan... Semre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Dorusu Mesih-i Deccal'm sol gz krdr. O gznn zerinde kaln bir perde vardr. Anadan
doma krleri ve alacaklar iyiletirir, lleri diriltir ve "Ben sizin Rabbinizim" der. Allah'a snp
"Rabbim Allah'tr" diyen, sonra da lnceye dek bu imanndan vazgemeyen kimseye azb ve fitne
yoktur. "Rabbim sensin" diyense fitneye der. Deccal, Allah'n diledii sre kadar yeryznde
kalacak, sonra Meryem olu s Muhammed'i ve dinini tasdik edici olarak dou tarafndan gelecek,
[311]
sonra da Deccal' ldrecektir." Bu garip bir hadistir.
mam Ahmed b. Hanbel... bn Eslem'den rivayet etti ki; Cbir b. Abdullah yle demitir:
Raslullah (s.a.v) harre mntikasndaki yollardan birinin st bana geldi. Biz de yanndaydk.
Buyurdu ki: "Deccal ortaya ktnda Medine ne gzel bir diyar olacaktr! Medine'nin her bir giriine
geldiinde orada bir melekle karlaacak ve ehire giremeyecektir. Hal byle olunca Medine,
ahalisini kez sarsacak; o zaman her mnafk erkek ve kadn kp Deccai'n yanna gidecektir. Ona
gidenlerin ounu kadnlar tekil edecektir, O gn kurtulu gndr.
nk o gnde Medine ehri, tpk krn demirdeki yaramaz unsurlar ayklay gibi, iindeki
pislikleri ayklayp atacaktr. Deccal'la beraber yetmi bin yahudi bulunacaktr. Her adamndan birinin
zerinde bir taylesan ve ssl bir kl olacaktr. Deccal, adrm arklarn birletii yerde (Medine
yaknnda) kuracaktr... Kyamet kopuncaya dek Deccal fitnesinden daha byk bir fitne olmamtr ve
olmayacaktr da. mmetini ona kar uyarmayan hi bir peygamber yoktur. Hi bir peygamberin
(onun hakknda) mmetine vermedii bir haberi size bildireceim. (Sonra Raslullah elini gzlerinin
[312]
zerine koyarak dedi ki): "ehadet ederim ki, Allah kr deildir."
Abdullah b. Ahmed... a'b'den rivayet etti ki; Cbir yle demitir; Ra-Hah (s.a.v) Deccal'dan
[313]
bahsedip yle dedi: "phesiz Deccal'n bir g-SU krdr. Oysa Rabbiniz kr deildir."
mam Ahmed b. Hanbel... Cbir b, Abdullah'tan rivayet etti ki; Raslullah (s a v) yle
[314]
buyurmutur: "Deccai'n bir gz krdr. O, yalanclarn en iddetlisidir."
Mslim... Cbir'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v) yle buyurmutur: "mmetimden bir
[315]
grup, Meryemolu s (yeryzne) ininceye dek hakka sahip olmaya devam edecektir."
mam Ahmed b. Hanbel... bn Abbas'tan rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v), Deccal hakknda yle
buyurmutur: "Onun bir gz kr olup kendisi murdar, alak ve parlak renklidir. Ba, ksa boylu bir
ylan andrr. nsanlardan Abdluzz b. Katan'a en ok benzeyen odur. phesiz sizin Rabbiniz kr
[316]
deildir."
mam Ahmed b. Hanbel, Haris b. same ve bn Muall... sr hadisiyle ilgili olarak bn Abbas'n
yle dediini rivayet etmilerdir: Raslullah (s.a.v), Deccal ryada deil, uyank iken ba gzyle
grmtr. sa'y ve brahim'i de ayn ekilde grmtr. Kendisine Decca' sorduklarnda Raslullah
(s.a.v) u cevab vermiti: "Onu grdmde gzlerinden biri prtlakt. Parlak bir yldz andryordu.
[317]
Salar da aa dallan gibiydi."

Dnyada Deccal Fitnesinden Daha Byk Bir Fitne Yok mudur?

mam Ahmed b. Hanbel.,. Him b. mir el-Ensarf den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle
buyurmutur: "dem'in yaratlndan kyametin kopmasna kadar (geecek zaman iinde) Deccal'dan
[318]
daha byk bir fitne vardr."
imam Ahmed b. Hanbel... Him b. mir'in, komularna yle dedii nakleder: Siz beni
brakyor ve Raslullah'n yannda benim kadar hazr unmayan ve onun hadislerim benim kadar
hfzetmeyen kimselerin yanma
"HOr^UnUZ' DoSmsu ben> Raslullah (s.a.v)'in yle buyurduunu iittim:
dem'in yaratlndan kyametin kopmasna kadar (geecek zaman iinde)-ccc'dan daha byk
[319]
bir fitne vardr."
Imam Ahmed b. Hanbel... Eb Dehma'dan rivayet etti ki; Himdar h"11 yle demiStir: siz beni
brakyor ve Raslullahm yannda benim kalul&aZlr bulunmayan ve onun hadislerini benim kadar
hfzetmeyen bir top1 y&nna gidiyorsunuz. Dorusu ben, O'nun yle buyurduunu iittim: ''dem'in
yaratlndan kyametin kopmasna kadar (geecek zaman iinde) Deccal'dan daha byk bir olay
[320]
vardr."
mam Ahmed b. Hanbel... Him b. mir'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle
buyurmutur: "Dorusu Deccal'n bann ardnda eri yol vardr, eri yol vardr. Onla "Rabbim
sensin" diyen fitneye der. "Yalan sylyorsun. Benim Rabbim Allah'tr. Ben O'na tevekkl ettim"
[321]
diyene ise Deccal zarar veremez (veya fitne veremez)."
mam Ahmed b. Hanbel... bn mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Deccal'm menzili (Medine yaknndaki) u orak arazide olacaktr. (Medine'den) kp onun yanna
gidenlerin ounluunu kadnlar tekil edecektir. yleki adam; karsnn, annesinin, kz kardeinin ve
halsnn yanna dnecek, Deccal'n yanma gitmelerinden korktuu iin onlar balayacaktr. Sonra
Cenab- Allah mslmanlan Deccal'n zerine salacak, mslmanlar onu ve taraftarlarn
ldreceklerdir. yleki yahudi, aacn ve tan altna gizlenecek, o aa ve ta, mslmanlara;
[322]
"urada altmda bir yahudi var, gel de ldr onu!" diyecektir."
mam Ahmed b. Hanbel... Salim'den rivayet etti ki; bn mer yle demitir: Raslullah (s.a.v)
kalkp cemaate hitap etti. Allah' lyk olduu vehiyle vd. Sonra Deccal'dan bahsederek yle
dedi: "Dorusu ben sizi ona kar uyaryorum. Kavmini ona kar uyarmayan hibir peygamber yoktur.
Nuh da kavmini ona kar uyarmtr. Ama ben, hi bir peygamberin kendi kavmine (bu hususta)
sylemediini size syleyeceim. Bilesiniz ki, onun bir gz krdr. Oysa ki Allah kr deildir."
[323]

Mslmanlarn Yahudilerle Savap Onlar Malub Edeceklerine, Hatta Yahudilerin, Mslmanlarn


Klc Karsnda Gizlenecek Bir Yer Bulamayacaklarna Hz. Peygamberin aret Buyurmas:
mam Ahmed b. Hanbel... bn mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Yahudiler sizinle savaacaklar ama siz onlar malub edeceksiniz. yle ki ta bile; 'Ey mslman!
[324]
Arkamda bir yahudi var gel de ldr onu!' diyecektir."
mam Ahmed b. Hanbel... Muhammed b. Zeyd'den yani Eb mer b. Muhammed'den rivayet etti
ki; Abdullah b. mer yle demitir: Biz veda haccndan bahsediyorduk. Ama bunun Raslullah'la
vedalamak olacann farknda deildik. Veda hacc yaplrken Raslullah (s.a.v) bir hutbe ird etti.
Hutbesinde MesVi Deccal'dan uzun uzadya bahsetti ve yle buyurdu: "Allah'n gnderdii her
peygamber, mmetini Deccal 'a kar mutlaka uyarmtr. Nuh, mmetini ona kar uyarmtr.
Nuh'tan sonraki peygamberler de mmetlerini ona kar uyarmlardr. Ancak Deccal'n durumuyla
ilgili bir husus onlara gizli kalmtr. O husus size gizli kalmayacaktr. Dorusu Dec-cal'n bir gz
[325]
krdr. Oysa Rabbiniz kr deildir."
mam Ahmed b. Hanbel... bn mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s a.v) yle buyurmutur:
"Deccal'n evsafm mmetine bildirmeyen hi bir peygamber yoktur. Ben de benden nceki
peygamberlerden hi birinin aklamad Deccal'la ilgili bir vasf size aklayacam: Onun bir gz
krdr. Oysa Cenab- Allah kr deildir. Deccal'n sa gz, ukurundan prtlam bir zm tanesi
[326]
gibidir." Bu hadisin senedi salam ve hasendir.
Tirmiz... bn mer'den rivayet etti ki; kendisine Deccal hakknda soru yneltilen Peygamber
(s.a.v) yle buyurmutur: "Haberiniz olsun ki, Aziz ve Celil olan Rabbiniz kr deildir. Oysa
Deccal'n, sa gz krdr. ukurundan prtlam bir zm tanesi gibidir (o gz)." Bu sahih ve hasen
bir hadistir. (Tirmiz, Fiten 60.)
mam Ahmed b. Hanbel... Katde'den rivayet etti ki; ehr b. Haveb yle demitir: Muaviye'nin
olu Yezid'e biat etmemize dair emir geldiinde am'a geldim. Avf el-Bekkl'nin kald yeri bana
bildirdiler. Yanma vardm. O esnada bir adam daha oraya geldi. nsanlar onun oturmas iin, siyah ve
krmz renklerden dokunmu desenli bir kilim serdiler. Gelen adam Abdullah b. Amr b. s't. Avf onu
grnce konumasna son verip sustu. Sze balayan Abdullah dedi ki: Raslullah (s.a.v)'in yle
buyurduunu iittim: ''Hicretten sonra bir hicret daha olacaktr. nsanlar, brahim'in hicret ettii yere
meyledeceklerdir. Yeryznde sadece insanlarn erlileri kalacaktr. Yerleri onlar dar atacaktr.
Ate onlar asi ve gnahlrlarla ve domuzlarla bir arada toplayacaktr. Ate onlarn geceledikleri yerde
geceleyecek, istirahat ettikleri yerde istirahat edecektir. Geride kalan ise (yakp) yiyecektir." Ravi
Abdullah b. mer, bu hadisi naklettikten sonra yle dedi: Raslullah (s.a.v.)'m yle buyurduunu
iittim:
"Dou tarafnda mmetimden yle bir gurup ortaya kacaktr ki; Kur'an okuyacaklar ama
(okuduklar), kprck kemiklerinin ilerisine gemez. Onlardan her bir nesil ortaya ktnda sonu
getirilip yok edilir. (Raslullah bu cmleyi on defa tekrarlad) onlardan her bir nesil ortaya ktnda
[327]
sonu getirilip yok edilir. Nihayet artakalanlarnn arasndan Deccal kar."

Senedi Ve Metni Garip Bir Hadis:

Eb'l-Kasm et-Taberan... Abdullah b. Amr'dan rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.), Deccal
hakknda yle buyurmutur:
"Deccal'n bir gz krdr. Oysa Allah kr deildir. Deccal ortaya kacak, yeryznde krk
sabah kalacak; Kabe, Kuds ve Medine dndaki her konaa urayacaktr. Onun bir ay bir Cuma
(hafta); bir cumas (haftas) da bir gn gibidir. Onunla beraber bir cennet ve bir de cehennem vardr.
Cehennemi Cennet, Cenneti de Cehennemdir. Beraberinde bir ekmek da ve bir su nehri vardr.
Allah'n ondan bakasna musallat klmayaca bir adam yanna arr. Adama: "Benim hakkmda ne
diyorsun?" diye sorar. Adam; "Sen Allah'n dmansn, sen ok yalanc olan Deccal'sm!"der. Bunun
zerine Deccal bir testere getirtir. Tepesine koyup bimeye balar ve ikiye bler. Sonra da onu diriltir
ve ona; "imdi ne diyorsun?" diye sorar. Adam da u cevab verir: "Allah'a yemin ederim ki, nceleri
seni imdiki kadar iyi grp tanm deildim. imdi daha iyi tanyorum seni. Sen, Raslullah
(s.a.v.)'in bize haber verip anlatt Aziz ve Celil olan Allah'n dman Deccal'sn!" (Adamn byle
cevap vermesi zerine) Deccal ona bir kl darbesi vurur, ama ona g yetiremez ve, "unu yanmdan
[328]
uzaklatrn" der."
[329]
eyhimiz Zehebi, bunun garip bir hadis olduunu sylemitir. Yakub b. sim tarafndan
rivayet edilen ve Deccal'in yeryznde ne kadar kalacandan Hz. sa'nn yeryzne iniinden
[330]
bahseden hadis, ileriki sayfalarda gelecektir.

Tesbih, Tehlil Ve Tekbir Cesedler in Azk Olamaz:

mam Ahmed b. Hanbel... erh b. Haveb'den rivayet etti ki; Esma bin-ti Yezid el-Ensariye yle
demitir: Raslullah (s.a.v.) benim evimdeydi. Deccal'dan bahsederek dedi ki: "Ondan nce yl
sren bir kuraklk olacaktr. Kurakln ilk ylnda gk, yamurlarnn te birini; yerde bitkilerinin
te birini alkoyacaktr. kinci ylnda gk, yamurlarnn te ikisini; yerde bitkilerinin te ikisini
alkoyacaktr. nc ylda ise gk, yamurlarnn tmn; yer de bitkilerinin tmn alkoyar. (Ve
yamur yaar, ne de bitki biter.) Dili, tapanl hi bir canl kalmaz, hepsi lr.
Deccal'n en iddetli fitnelerinden biri udur: Bir bedevi gelir. Deccal ona der ki: "Ne dersin,
anne ve baban sana dirilteyim mi? Benim, senin Rab-bin olduumu bilmiyor musun?!" Bedevi, "Evet
sen benim Rabbimsin" der. (Annesi ve babas lm olduklar halde) eytan ona, annesinin ve
babasnn klna brnerek grnr."
Byle dedikten sonra Rasullah (s.a.v.) def-i hacette bulunmak zere dar kt. Dndnde
millet, onun anlatt eylerden tr keder ve znt iindeydi. Kapnn iki halkasn tutarak; "Ey
Esma! Yeter artk dur bakalm" dedi. Ben kendisine; "Ey Allah'n Rasl! Deccal' anlatmakla
yreklerimizi azmza getirdin" dedim. Buyurdu ki: "Eer ben hayattayken o kacak olursa onunla
ben urarm. Ama benden sonra kacak olursa, benim yerime Rabbim her mmini ona kar korur."
Ey Allah'n Rasl! Allah'a yemin ederim ki; biz hamurumuzu youruyoruz. Onu ekmek haline
getiremeden hemen ackyoruz. O gnde (ktlk nedeniyle) mminlerin durumu niCe olacaktr? diye
[331]
sorduumda buyurdu ki: "Gktekilere (azk olarak) yeten tebih ve takdis, onlara da
[332]
yetecektir."
mam Ahmed b. Hanbel... Esm'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Meclisimde hazr bulunan ve sylediklerimi iiten buradaki dinleyici-ler, burada hazr
bulunmayanlara tebli etsinler. Bilesiniz ki Allah'ta kusur yoktur; kr deildir. Deccal krdr; iki
[333]
gznn arasnda kfir kelimesi yazldr. Yaz bilen bilmeyen her mmin o kelimeyi okur."
mam Ahmed b. Hanbel... Hz. Aie'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.), Deccal'n ortaya
kndan nce bir ktlk grleceini anlatrken yannda hazr bulunanlar, "O gn hangi mal daha
hayrldr?" diye sormular, o da u cevab vermiti: "Siyahi kle... nk o) sahibine su getirip iirir.
Yemee gelince (o gn) yemek yoktur." O gn mminlerin yiyecei nedir? diye sordukarnda^la u
cevab vermiti: "Tekbir, tebih, tahmid ve te-hildir." Hz. Aie; "O gn araplar nerede olacaklar?" diye
[334]
sorunca da Raslullah (s.a.v.), "O gnde araplar az sayda olacaklardr" diye cevap vermiti."
Bunu sadece mam Ahmed b. Hanbel rivayet etmi olup bu hadisin senedinde gariplik vardr.
Esma ve Eb mame tarafndan rivayet edilen ve daha nce geen hadis de bunun garip olduunu
teyid etmektedir. Dorusunu yce Allah daha iyi bilir.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Salih'ten rivayet etti ki; Hz. Aie yle demitir: Raslullah
(s.a.v.) eve geldiinde alyordum. Bana "seni alatan nedir?" diye sordu. "Ey Allah'n Rasl,
Deccal' hatrladm da onun iin aladm" demem zerine yle buyurdu: "Eer ben hayattayken
karsa sizin yerinize ben ona yeterim. Eer benden sonra ortaya karsa, bilesiniz ki Rab-biniz kr
deildir (onun hakkndan gelir). Deccal, sfahan yahuderi arasndan kar; derken Medine'ye gelir.
ehrin bir ucuna iner. O zaman Medine ehrinin yedi kaps olacaktr. Her bir giri yerinde ikier
melek duracaktr. Medine'nin erlileri kp onun yanma gidecek. O da (onlarla birlikte) am
blgesindeki Filistin ehrinin Ld kapsna gidecek; Meryem olu s (yeryzne) inip onu
ldrecektir. Sonra da s, adil bir mam (devlet bakam) ve drst bir hakem olarak yeryznde krk
[335]
sene mddetle kalacaktr."

Deccal, Mekke- Mkerreme Ve Medine- Mnevvere'ye Giremeyecektir:

mam Ahmed b. Hanbel... Hz. Aie'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
[336]
"Deccal, Mekke ve Medine'ye giremez."
Sahih-i Buhar'de nakledildiine gre Hiam b. Urve.... Esma binti Eb Bekir'den rivayet etti ki;
Raslullah (s.a.v.) gne tutulmas namazndan sonra ird ettii hutbesinde yle buyurmutur:
"Dorusu yakn bir zamanda fitneye maruz kalacanz bana vahiy yoluyla bildirildi." "Bu,
Mesih-i Deccal fitnesinden nce vuku bulacaktr" m dedi yoksa? Bunlarn hangisini dediini
[337]
bilemiyorum.
Mslim... mm Serik'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur;
"Dorusu insanlar Deccal'dan kaacak, yleki da balarna kacaklardr." Ey Allah'n Rasl! O
[338]
gn araplar nerede bulunacaklar? diye sordum. "O gn onlar azdr" diye cevap verdi.
bn Veheb... Urve'den rivayet etti ki; mm Seleme yle demitir: Bir gece Deccal' dndm,
uyuyamadm. Sabah olunca Raslullah (s.a.v.)'in yanna gidip durumu anlattm. Buyurdu ki: "Byle
yapma. Eer ben aranz-dayken ortaya karsa, sizin yerinize Allah beni onun karsna karr ve ben
onun hakkndan gelirim. Eer ben ldkten sonra ortaya karsa, iyi insanlar korumak iin Allah onun
hakkndan gelir." Byle dedikten sonra Raslullah (s.a.v.) kalkp szn ayakta devam ettirdi:
"mmetini ona kar uyarmayan hi bir peygamber yoktur. Ben de sizi ona kar nlem almaya
aryorum. Onun bir gz krdr. Oysaki Cenab- Allah kr deildir." Zeheb, bu hadisin senedinin
[339]
kuvvetli olduunu sylemitir.
mam Ahmed b. Hanbel... Ali b. Zeyd'den rivayet etti ki; Eb Nadre yle demitir: Bir Cuma
gn mushafmz onunkiyle karlatrmak amacyla Osman b. Ebi'l-As'n yanna geldik. Namaz
vakti olduunda ykanmamz syledi ykandk. Esans getirildi. Srndk; sonra mescide gittik.
Deccal' anlatmakta olan bir adamn yanna oturduk. Sonra Osman b. Ebi'l-s geldi. Ayaa kalktk,
kendisi oturunca biz de oturduk. Dedi ki: Ben Raslullah (s.a.v.)'in yle buyurduunu iittim:
"Mslmanlarn ehri olacaktr. Bunlardan biri iki denizin birletii yerde, biri Cezire'de, biri
de am'da olacaktr. nsanlar rknt geirecekler ve Deccal, insanlarn arasnda ortaya kacaktr.
Dou tarafndan sratle koup gelecektir. lk urayaca yer, iki denizin birletii yerdeki ehir
olacaktr. O ehrin ahalisi guruba blnecektir. Bir gurup am'da ikamet edecek, olup bitenlere
seyirci olacak; bir gurup bedevilere katlacak; bir gurupta kendilerinden sonraki ehire gidecektir.
Decca-l'n beraberinde yetmi bin taraftan bulunacak; Hepsi de tal olacaktr. Beraberindekilerin
[340]
ounluunu Yahudiler ve kadnlar oluturacaktr.
Sonra dier ehire giderek; orann ahalisi de guruba blnecek, bir gurup am'da ikamet
ederek olup bitenlere seyirci kalacak, bir gurup bedevilere katlacak, bir gurupta yaknlarnda am'n
batsnda bulunan ehire gidecektir. Mslmanlar Efik geidine meyledecek, davar srlerini
(meraya) salacaklar ancak davarlar musibete urayp helak olacaktr. Bu onlar daha bir skntya
sokacak, iddetli bir ala ve bitkinlie maruz kalacaklardr. yleki, onlardan biri yaynn kiriini
yakp (piirip) yiyecektir. Onlar bu haldeyken seher vakti bir nleyici; "Ey insanlar! mdadnza yeten
(avs) geldi!.." diye kez yksek sesle nler. Birbirlerine "ne bu karn tok bir adamn sesidir" derler.
Sabah namaz vaktinde Meryem olu s (a.s) yeryzne iner. Mminlerin emiri ona; "Ey Ruhullah,
ne ge de namaz kldr" der. s (a.s) da; "Bu mmet birbirlerinin emindirler" deyince emir ne geip
namaz kldrr. Namazdan sonra s (a.s) mzran alp Deccal'in zerine gider. Deccal onu grnce
kurun gibi erimeye baar. s (a.s), mzran onun memesinin alt tarafna saplayp ldrr. Adamlar
da hezimete urarlar. O gn onlardan birini dahi gizleyen bir ey bulunmaz. yleki (arkasna
duldalandklar) aa; "Ey mmhvurada bir kfir var!"; ta da; "Ey mmin, urada bir kfir var!"
[341]
der."
mam Ahrned'in rivayetindeki ip ularndan anlaldna gre, bu hadiste sz edilen
ehirlerden biri Basra, biri de Kfe'dir.
mam Ahmed b. Hanbel...Sad b. Cehman'dan rivayet etti ki; Abdullah b. Ebi Bekre yle
demitir: Babam u mescitte (yani Basra mescidinde) bana hadis naklederek dedi ki: Raslullah (s.a.v)
yle buyurdu:
"mmetimden bir gurup Basra denen bir yere konup yerleecek, saylar orada artacak,
[342]
hurmalklar oalacak, sonra ufak gzl Kanturaoullar, Dicle denen kendilerine ait olan Dicle
kprsne gelip konacaklar, o zaman mslmanlar frkaya ayrlacaklar; bir frka develerin
kuyruunu tutup le gidecek ve helak olacaktr. Bir frka kendi canndan korkup geride kalacaktr.
Bunlara ncekiler ayn durumdadrlar. Ama nc frka, ailelerini ve oluk ocuklarn arkalarnda
brakacaklardr. te bunlarn faziletlileri ehid olacaktr. Allah, geride kalanlarna fethi myesser
[343]
klacaktr."
Eb Davud... Abdullah'n babas Breyde'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v) yle
buyurmutur:
"Ufak gzl (Trk)ler zerinize geleceklerdir. (Msmanlar) onlar kez geri pskrtecekler,
nihayet onlar Arap yarmadasna ulatracaklardr. Birinci pskrtmede onlarn kaanlar kurtulacak,
[344]
ikincisinde bazs kurtulacak, bazs helak olacak; ncsndeyse kkleri kaznacaktr!"
Sevr... Zehr'den rivayet etti ki; bn Mes'ud yle demitir: "Deccaln ortaya k esnasnda
insanlar guruba ayrlacaktr. Bir gurup ona tabi olacak, bir gurup yavan otunun bittii bir diyara
gidecek, bir gurupta Irak'n deniz kysn tutacaktr. Deccal onlarla, onlar da Deccal'la
savaacaklardr. Nihayet mminler am kylerinde toplanacak, bir nc birlii gndereceklerdir. Bu
birliin iinde doru (ya da alaca) atl bir svari bulunacaktr. Bunlarn hepsi ldrlecek, biri dahi geri
[345]
dnmeyecektir."
Hanbel b. shak... Abdullah b. Bir'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Gren (ya da szme yakn olan) kimse, (yani beni grp duyanlar) DeccaTn zamanna ulaacaktr."
[346]
eyhimiz Zehebi Eb'z-Zari', bu hadisin mnker olduunu, maruf olmadn sylemitir. Eb
Ubeyde'nin nceki sayfalarda nakledilen hadisi de bu hususu teyid etmektedir.
Taberan...Yezid b. Abdurrahman'dan rivayet etti ki; Seleme b. Ekva' yle demitir: Raslullah
(s.a.v)'e birlikte Akik tarafndan geliyorduk. Se-niyye'ye vardmzda buyurdu ki:
"Allah'n dman Mesih'in mevkilerine bakyorum. O gelip falan yere konaklayacak, biraz
dinlendikten sonra topluluklar gelip yannda yer alacak (ve ona tabi olacak) 1 ardr. Medine'nin her
giri yerinde ehri koruyan bir ya da iki melek bulunacaktr. Deccal'n beraberinde biri cennetin,
dieri de cehennemin olmak zere iki suret ve bir de insanlarn (lm) anne ve babalarnn klna
brnen eytanlar bulunacaktr. Bu eytanlardan biri, diri bir insana; beni tanyor musun? Ben senin
babanm veya kardeinim veya falan akrabamn, ben (falan zamanda) lmemi miydim? Bu bizim
Rabbimizdir, buna tabi ol, diyecek. Allah ona diledii hkm verecek, mslmanlardan birini zerine
gnderip onu susturacak, konuturmayacak ve; "Ey nsanlar! Bu yalancdr. Sizi aldatmasn. Bu ok
yalan syler. Szleri batldr. phesiz Rabbiniz kr deildir!" der. Deccal da ona, "Bana tabi olsana"
der. (Adam onu reddedince) Deccal onu ikiye bler, paralarm birbirinden ayrr ve (yannda
duranlara): "Sizin iin bunu tekrar eski haline dndreyim mi?" der. O adam Allah diriltir. Ama
adam, eskisine nispetle Deccal' daha ok tekzib eder ve ona daha ok sver. Der ki: "Ey insanlar! Siz
mptela olduunuz bir bel ve meftun olduunuz bir fitne grdnz. Bakn, eer bu doru biriyse beni
tekrar ldrp diriltsin. Bilesiniz ki bu ok yalancdr!" Deccal onun, aslnda cennet olan bu
[347]
cehenneme atlmasn emreder. Sonra da kp am taraflarna gider." Bu hadisin rivayet
senedinde ad geen Musa b. Ubeyde el-Yezid zayf bir rvidir.
mam Ahmed b. Hanbel... Mihcen b. Edra'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v), bir gn insanlara
ird ettii bir hutbesinde unlar sylemitir: "Kurtulu gn... Kurtulu gn nedir? (biliyor
musunuz?)" Bu szn kez tekrarlad. Kendisine, "Kurtulu gn nedir?" diye sorduklarnda u
cevab verdi: "Deccal gelip Uhud dana kar. Medine'ye bakar ve adamlarna, "u beyaz kasr biliyor
musunuz? Bu Ahmedin mescididir" der. Sonra Medine'ye gelir. ehrin girilerinden herbirinde yaln
kl duran bir melekle karlar. Crufun orak arazisine gidip orada adrn kurar. Sonra Medine
kez sarslr. Medine'nin mnafk ve fask erkekleriyle kadnlarndan hi biri ehirde kalmaz. Hepsi
[348]
kp onun yanna giderler. Kurtulu gn, ite o gndr."

Dininizin En Hayrls En Kolay Olandr:


mam Ahmed b. Hanbel...bn Ebi Rec'dan rivayet etti ki; Mihcen b. Edra' yle demitir:
Raslullah (s.a.v) elimden tutup benimle birlikte Uhud dana kt ve oradan Medine'ye bakp yle
dedi: "Vay, yazk! Medine, benim gz aydnlmdr. Onu en iyi hade (veya hallerin en hayrlsnda)
brakyorum. Buraya Deccal gelecek ve ehrin kaplarnn her birinde yaln kl duran bir melek
bulacak, bu nedenle ieri giremeyecektir." Byle dedikten sonra Raslullah (s.a.v), elimden tutmu
olarak oradan indi ve mescide girdi. Orada bir adam namaz klmaktayd. "Kim bu?" diye sorunca ben
o adamn iyiliklerini syleyip vdm, Bana; "Sus, kendisine duyurma, yoksa onu mahvedersin!" dedi.
Sonra kadnlarndan birinin odasna geldi, elini elimden ekti ve yle buyurdu:
"Dorusu dininizin en hayrls en kolay olandr. Dorusu dininizin en hayrls en kolay
[349]
olanadr."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Mslmanlar Yahudilerle savamadan kyamet kopmayacaktr. Mslmanlar onlar
ldrecektir. yleki Yahudiler, talarn ve aalarn arkasna gizlenecek; aalar ve talar; "Ey
Mslman, ey Allah'n kulu! urada arkamda bir Yahudi var, gel ldr onu!" diyeceklerdir. Yalnz
[350] [351]
garkad aac hari. (Bu onlar ele vermeyecektir.) nk o, Yahudilerin aacdr."
Mslim de ayn senedle Kuteybe'den yle bir hadis rivayet etmitir: "Sizler Trklerle
[352]
savamadka kyamet kopmayacaktir."
Allah bilir ya bu hadislerden zahiren anlaldna gre, Trklerle yine Yahudiler kastedilmitir.
Ahmed b. Hanbel, Tirmiz ve bn Mce'nin Eb Bekr es-Sddk'tan rivayet ettikleri hadiste de ifade
edildii gibi Deccal, ya-hudilerdendir.
mam Ahmed b. Hanbel...Eb Seleme'den rivayet etti ki; Eb Hreyre yle demitir: Raslullah
(s.a.v)'in yle buyurduunu iittim: "phesiz, Deccal, yzleri deri stne deri kaplanm kalkanlar
[353]
gibi olan yetmi bin taraftaryla Havran ve Kirman'a inecektir." Bu, hasen bir hadis olup senedi
salam ve kuvvetlidir.
Hanbel b. shak... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v), insanlara bir hutbe ird
ederek Deccal'dan bahsetti ve yle buyurdu:
"mmetini Deccal'a kar uyarmayan hi bir peygamber yoktur. Benden nce hi bir
peygamberin vasflandrmad ekilde onu size vasflandracam: Onun bir gz krdr. ki gznn
[354]
arasnda kfir kelimesi yazldr. Yaz bilen bilmeyen her mmin o kelimeyi okur."

Mekke-i Mkerreme Ve Medine-i Mnevvere, Allah'n Emriyle Melekler Tarafndan


Korunacaktr:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Medine ve Mekke, meleklerce embere alnacaktr. Bu ehirlerin her giri yerinde bir melek
[355]
duracaktr. Buralara Deccal ve veba giremez."
Bu cidden gariptir. Mekke'nin bu balamda anlm olmas hi bilinmemektedir. Veba da aynen
byle... Dorusunu Allah bilir.
Eb Davud... Ubade b. Samit'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur: "Size
Deccal'dan bahsettim. Ama yine de anlamamanzdan korktum. Dorusu Deccal; ksa boylu, kaba, sert,
salar (dikenli al gibi) kvrck, tek gzl, gz ukuru bask biridir. Eer onu tanyamazsnz bilin
[356]
ki; Aziz ve Celil olan Rabbiniz kr deildir."

Yce Peygamberimizin Ben Temim Kabilesinin Faziletine Tanklk Etmesi:

Buhar ve Mslim... Eb Zr'a'dan rivayet ettiler ki; Eb Hreyre yle demitir: Oldum olas
Ben Temim kabilesini eyden tr severim:
1- Raslullah (s.a.v)in onlar hakknda yle buyurduunu iittim: "Onlar, mmetimin Deccal'a
kar en iddetlileridir."
2- Onlardan toplanan zekt getirildiinde Raslullah (s.a.v); "Bu, kavmimin sadaka
(zekt)lardr" demiti.
3- Hz. Aie'nin yannda o kabileden bir cariye vard. Raslullah (s.a.v), Hz. Aie'ye; "Bunu azd
[357]
et. nk bu, smail (a.s)in evladndandr."
Eb Davud... mrn b. Husayn'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Deccal'dan bir ey iiten, ondan uzaklasn. Allah'a yemin ederim ki; adam onun yanna gelir, ortaya
[358]
att phelerden dolay onun mmin olduunu sanr ve ona tabi olur."
mam Ahmed b. Hanbel... mrn b. Husayn'dan rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v) yle
buyurmutur: "Deccal'dan bir ey iiten, ondan uzaklasn. Deccal'dan bir ey iiten, ondan uzaklasn.
nk adam ona gelir, mmin olduunu sanr. Ondaki pheli durumlar nedeniyle yannda bulunmaya
[359]
devam eder, nihayet ona tabi olur."
Sfyn b. Uyeyne... mrn b. Husayn'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
[360]
"Deccal yemek yer, arlarda dolar."

Allah Katnda Deccal ok Deersizdir:

Mslim... Kays b. Hazim'den rivayet etti ki; Muire b. ube yle demitir: Hz. Peygamber'e
Deccal' benden daha ok soran olmad. Sordum.
u cevab verdi: "Ondan sana ne zarar gelecek? phesiz o, sana zarar veremez." Ey Allah'n
Rasl! Onun beraberinde yiyecekler ve nehirler olacan sylyorlar, demem zerine Raslullah
[361]
(s.a.v) u cevab verdi: "O, Allah katnda bundan daha deersizdir (Bunlara sahip olacak kadar
[362]
deerli deildir)."
reyh b. Yunus... Kays'tan rivayet etti ki; Muire b. ube yle demitir: Hz. Peygamber'e,
Deccal' benden daha -ok soran biri olmad. Bana, "Sorun nedir?" diye sordu. Dedim ki: "Onun
beraberinde ekmek ve et dalaryla bir su nehri var, diyorlar." Hz. Peygamber u cevab verdi: "O,
[363]
Allah katnda bundan daha deersizdir. (Bunlara sahib olacak kadar deerli deildir.)"
Mslim... Kays'tan rivayet etti ki; Muire b. ube yle demitir: Hz. Peygamber'e, Deccal'
benden daha ok soran biri olmad. Hz. Peygamber bana; "Sualin nedir?", diye sorunca dedim ki:
"Onun beraberinde dalar kadar ekmek ve et, bir |e bir su nehri olduunu sylyorlar." Buyurdu ki:
"O, Allah katnda bundan daha deersizdir (Bunlara sahib olacak kadar deerli deildir.)" Buhar ve
Mslim tarafndan aktarlp Huzeyfe ve dierlerince rivayet edilmi olan hadislerde anlatldna
gre; Deccal'in suyu ate, atei de souk bir sudur. Onun yanndaki harika eyler hakikatte mevcud
olmayp sadece gze grnen (hayali) eylerdir. bn Hazm, Tahav ve dierlerinden oluan bir gurup
ulema bu hadise dayanarak Deccal'in gzbac olduunu, o zamanda insanlara gsterecei harikalarn
aslsz ve hayali eyler olduunu sylemilerdir.
Mutezile'nin lideri eyh Eb Ali el-Cbb, Deccal'in gsterecei harikalarn gerek olmayp
hayal olduunu, aksi takdirde bir bycnn harika-syla peygamberin harikasnn birbirine
karacan sylemitir. Kad yaz ve bakalar ona cevaben demiler ki: Deccal tanrlk iddiasnda
bulunacaktr. Bu da insan olma vasfna aykr bir eydir. u halde onun harikalar gstermesi imknsz
deildir.
Haric, Cehmiye ve Mutezile'nin bir blm gibi bir ok frkalar, Dec-cal'n ortaya kacana
dair rivayetleri ve bu konuda nakledilen hadisleri tmyle red etmilerdir. Byle yapmakla onlar hite
uygun bir i yapm olmadlar. nk bylelikle onlar ulema zmresinden uzaklam oldular. Zira
[364]
Raslullah (s.a.v)den bir ka kanalla mtevatir olarak gelen sahih haberleri reddetmilerdir. Biz
bunlardan, insanlar ikna etmeye yetecek kadarn nceki sayfalarda nakletmitik. Kendisinden yardm
dilenilecek zt, Yce Allah'tr.
nceki sayfalarda geen hadislerden aka anlaldna gre Cenab- Allah, Deccal'n ortaya
k esnasnda yannda meydana getirecei harikalarla kullarn imtihan edecektir. Emri altna
girenler iin Deccal, ge emir verip yamur yadracak; yere emir verip bitki bitirecek; o bitkileri
kendileri ve davarlar yiyecek, (meraya giden davarlar) onlara semiz olan dnecektir. Deccal'n
arsna uymayp emrini reddedenlere gelince onlar, kurakla, ktla, yoklua, hastala,
davarlarnn lp yok olmasna; mal, can ve rn azalmasna maruz kalrlar.
Onun fitnelerinden de, arlarn kralie arnn peinden ardarda gidii gibi yerdeki hazinelerinde
pepee ona gelmesi, o (bilinen) genci ldrp di-riltmesidir. Btn bunlar gerektir, aslsz deildir.
Ama Cenab- Allah, kullarn imtihan etmek iin o zamanda bu gibi eyleri meydana getirir. Bu fitne
nedeniyle birok kimse sapar, bir ok kimse de hidayete erer. pheliler kfir olur. Allah, inanalarn
da imann artrr. Kad yaz ve dierleri, aadaki u hadisi bu manya yormulardr: "O, Allah
katnda- bundan daha deersizdir." Yani O, Allah'n mmin kullarn saptracak harikalara sahih
olacak deerde deildir. Bu olamaz. nk onun zahir bedeninde noksanlk, kendisinde de zulm ve
fcur vardr. Her ne kadar yannda harikalar grlse de o byle bir durumdadr. ki gznn arasnda
apak bir ekilde kfir kelimesi yazldr. eriat sahibi Hz. Peygamber bunu heceli olarak "Ke-fe-re"
eklinde telaffuz etmitir ki, bu da o yaznn manevi deil maddi olarak yazldn kantlamaktadr.
Nitekim baz insanlar o kelimenin, Deccal'n alnnda manen yazl olduunu sylemilerdir. Onun
gzlerinden biri kr olup irkin bir ekilde da doru prtlamitr. "O gz (su zerinde) duran bir
zm tanesi gibidir" sznn mans ite budur. Yani o gz fersizdir. Baka bir hadiste gznden
bahsedilirken "O, kirele sval bir duvar zerindeki balgam gibidir" yani ekli ok irkindir,
denmektedir. Onun gzyle igili olarak baka bir hadiste yle denmektedir: "Onun sa gz krdr,
sol gz gibidir." Ya bu rivayetlerden biri salamca hfz edilmi deildir; ya da kr diye tercme
ettiimiz aver kelimesi fer eksiklii ve kusur anlamna gerilektedir. O zaman her iki gznde de fer
eksiklii ve kusur mevcuttur. O zaman her iki gzndede fer eksiklii ve kusur mevcuttur, demenin
yanl bir yan olmaz. Taberan'nin aada nakledeceimiz rivayeti de bu ekilde manlan-drmay
takviye etmektedir:
Taberan... bn Abbas'tan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Deccal'n salar (al gibi) kvrcktr, Kendisi alak ve kusurlu yara-thl olup genizden
konuur. Ba aa dal gibi olup sa gz gmk, dieriyse su zerinde duran bir zm tanesi gibi
[365]
(prtlak)dr." Sfyan- Sevr de Simk'tan byle bir rivayette bulunmutur. Ancak nceki
sayfalarda geen bir hadiste, "Onun dier gz parlak bir yldz gibidir" denmektedir. u halde onun
bir gz gerekten kr, dieri ise prtlakk kusuru ie arzaldr, eklinde bir man vererek hadisler
[366]
arasnda uyum salayabiliriz. Doruyu en iyi bilen, yce Allah'tr.

Kur'n- Kerim'de Deccal'dan Niin Aka Sz Edilmiyor?

Adamn biri yle bir sual sormu: Deccal'n fcur ve erri ok, fitnesi yaygn olduu, tanrlk
iddiasnda bulunduu; btn bu hususlar yalan ve iftira olduu, btn peygamberler mmetlerini ona
kar uyardklar halde niin Kur'n- Kerim'de ondan sz edilmemi, insanlar ona kar uyarlmam,
ad aka anlmam, yalan ve inad tenkid edilip aa vurulmam?!
Buna bir ka ynden cevap verilebilir:
1- Kur'n- Kerm'in u yetinde Deccal'a iaret edilmitir: "Rabbinin bir takm mucizeleri
geldii gn, bir kimse daha nce inanmamsa veya imanle bir iyilik kazanmamsa, iman ona fayda
vermez."(En'm, 6/158)
Tirmiz, bu ayet-i kerimeyi tefsir ederken... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.)
yle buyurmutur: " ey ortaya ktnda daha nce inanmam veya imamyla bir iyilik
kazanmam olan kimseye artk imn etmesi fayda vermez. (O ey unlardr:) Deccal, Dabbet'1-
arz, gnein batdan domasdr." Tirmiz, bu hadisin sahih ve hasen olduunu sylemitir.
2- nceki sayfalarda anlatld ve bundan sonra da anlatlaca gibi Meryem olu sa, dnya
semasndan yeryzne inecek ve Deccal' ldrecektir. Kur'n- Kerim'de de onun iniinden
bahsedilmektedir:
"Ve "Meryemolu Mesih'i -Allah'n elisi- ldrdk" demelerinden trdr. Oysa onu
ldrmediler ve asmadlar. Fakat onlara yle grnd. Ayrla dtkleri eyde dorusu
phededirler. Bu husustaki bilgileri ancak sanya uymaktan ibarettir. Kesin olarak onu ldrmediler.
Bilkis Allah onu kendi katma ykseltti. Allah gldr, Hakimdir. Kitab ehlinden, lmeden nce,
sa'ya inanmayacak yoktur. O, -gerektii gibi inanmadklarndan,- kyamet gn onlarn aleyhine
hid olur." (Nisa, 4/157-159)
Bu ayeti kerimede geen "lmeden nce" szyle Hz. sa'nn kastedilmi olduunu tefsirde (yani
[367]
bn Kesir tefsirinde) belirtmitik. Yani O, yeryzne inecek, hakknda birbirine zt grler ileri
srerek ihtilafa den kitab ehli kimseler ona iman edeceklerdir. rnein hristiyanlar onun tanr,
olduunu iddia ederlerken yahudiler onun (haa) gayr- meru bir ocuk olaraki. duunu
sylemilerdir. Ama o, kyamet gnnden nce yeryzne inince her iki tarafta ona isnad ettikleri
eylerin aslsz birer yalan ve iftira olduunu kesin bir ekilde anlayacaklardr.
u halde Kur'n- Kerm'de Meryem olu s Mesih'in yeryzne ineceinin bildirilmesi, hidayet
rehberi ve Mesihi Hz. sa'nn zdd ve sapkln lideri Mesih-i Deccal'n da inecek olmasna bir
iarettir. nk birbirine zt iki eyden birini syleyince dierini sylemeye gerek kalmad, arapla-
rn detindendir. Nitekim bu husus ilgili bahiste de anlatlacaktr.
3- Kendisini nemsemi olmamak iin Cenab- Allah, Kurn- Kerim'de Deccal'n adn aka
anmamtr. Zira o, tanrlk iddiasnda bulunacaktr. Byle birinden bahsetmemek; ycelik, ululuk ve
azamet sahibi, noksanlklardan mnezzeh olan Allah telnn durumuna aykr deildir. Deccal,
Kur'n'da anlmayacak derecede hor, hakir ve zelil olduu iin, onun davas da Kur'n'da anlatlmam
ve ona kar nlem alnmas bildirilmemitir. Ancak Peygamberler, Aziz ve Celil olan Cenab- Rabbl
alemin'den g alarak Deccal olayn mmetlerine aklayarak onlar ona kar tedbirli olmaya
armlardr. Onun yannda saptrc fitneler ve harika gibi grnen aslsz eyler bulunacan
sylerek mmetlerini ona kar uyarmlardr.
Bu durumda peygamberlerin konuyla ilgili ihbarlar ile yetinilmitir. Takva sahiplerinin nderi
ve insanln efendisi Hz. dem'den bu yana tm peygamberlerin onun hakknda bilgi vermi olmas,
Deccal'n Kur'n'da Allah tarafndan anlatlmasna gerek brakmamtr. Zaten kendisi o kadar nemli
biri de deildir. Cenab- Allah onun hakknda haber ve bilgi grevini yce peygamberlere vermitir.
Firavun da Deccal gibi yalan ve iftiradan ibaret olan iddialarda bulunduu halde Kur'an-
Kerimde ne diye ondan bahsedilmitir? Ayrca Firavun; "Sizin en yce Rabbiniz benim" (Nazit,
79/24) ve, "Ey ileri gelenler! Sizin benden baka bir tanrnz olduunu bilmiyorum." (Kasas, 28/38)
demitir, diyecek olursanz:
Cevaben deriz ki: Firavun'un ii bitmi ve yalan her mmin ve akll ki itarafndan aka
anlalmtr. Deccal olay, ileride vukubulacak bir olaydr. Gelecekte kullar imtihan etmek
maksadyla meydana kacak bir hadise olduundan ve kendisi de Allah tarafndan nemsenmeyip
tahkir edilmek istendiinden dolay Kur'n'da kendisinden bahsedilmemitir. nk yalan olmas
[368]
nedeniyle bu, anlmayacak kadar deersiz bir olaydr. Bu nedenle ona kar bir uyar
yaplmamtr.
ok ak ve seik olan bir eyin adm sylemeye bazan gerek kalmaz. Nitekim lm
hastalnda Hz. Peygamber, Ebubekir es-Sddik'i halife olarak tavsiye etmek amacyla yaz yazmak
istemi sonra bundan vazgeip yle buyurmu". "Allah ve mminler Ebubekir'den bakasn kabul
[369]
etmezler."
Deeri ve kadrinin ycelii Sahabilerce aka bilindiinden tr Ebubekir'in halifelii iin
tavsiye mektubu yazmaktan vazgemiti. Hz. Peygamber, S;-habilerinin onu brakpta bir bakasna
ynelmeyeceklerini biliyordu. Gerekten de yle oldu. Bu nedenledir ki bu hadis (El-Bidaye ve'n-
Nihaye adl kitabmzn) Peygamberlik delilleri blmnde de geti gibi bir ok yerde
nakledilmitir, ilemekte olduumuz konu da bu trdendir. yleki: Peygamber (s.a.v.)'in, Deccal'n
ortaya kacan aklam olmas, Kur'n'da ondan aka sz edilmesine ihtiya brakmamtr.
Onun ortaya kacana dair malumat o kadar aktr ki, daha fazla bilgi vermeye gerek
brakmamaktadr. dd^ia ettii tanrlk iddiasna nispetle Deccal, ak denecek derecede kusurlu, pis-
ve yerilecek haldedir. Cenab- Allah, byle birinin mmin kullar iin tehdid oluturamayacan,
onlarn Allah'a imanlarn, Ras-lune teslimiyetlerini, hakk tasdiklerini ve batl redlerini daha da
artracan bildiinden tr onu Kur'n'da anmamtr. Bu nedenledir ki, Deccal'n nce ldrp
sonra dirilttii mmin kii, kendisine yle diyecektir: "Allah'a yemin ederimki seni imdi daha da iyi
tamdm. Sen, bize Raslullah (s.a.v.)'in kendisinden bahsetmi olduu kr ve yalanc (Deccal)sn!"
Bu hadis, Sahih-i Mslim'de de yer almaktadr. Bazlarnn anlattklarna gre Deccala byle diyecek
olan mmin kii, Hzr (a.s.)'dr. El-Cami adl eserinde Kad yaz da bunu Ma'mer'den nakletmektedir.
Msned adl eserinde mam Ahmed b. Hanbel, Snen adl eseride Eb Davud, Cami adl eserinde
Tirmiz... Eb Ubeyde'den rivayet ettiler ki; Ra-sulullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Beni grp
[370]
szlerimi iiten kimsenin ona (Deccal'aJ ulaacan tahmin ediyorum."
Bu grte olanlar bu hadisten takviye almaktadrlar. Ama bunun senedinde gariplik vardr.
Belki de Peygamber (s.a.v.) efendimiz ikinci kta anlattmz Deccal'la ilgili hususlar kendisine
aklanmadan nce bu hadisini ird etmitir. Dorusunu Allah blir.
Hz. Hzr kssasnda insanlarn, Hz. Hzr'n hayat hakknda sylediklerini naklettik. Oysa onun
vefat ettiini o ksmda nakletmi olduumuz delilleriyle ispatladk. Meseleyi iyice anlamak
isteyenler, (Elbidaye ve'n-Nihaye adl kitabmzn) ksasl enbiya blmndeki Hz. Hzr bahsine
[371]
bakabilirler. Doruyu en iyi bilen, yce Allah'tr.

Deccaldan Korunma Yolu

Allah'a hlaslca Snmak, Kiiyi Deccal'n Fitnesinden Korur:

Bu hususta bir ka yoldan rivayet edilen sahih hadislerde anlatldna gre Raslullah (s.a.v.),
namaz sonras yapt dualarda Deccal fitnesinden Allah'a snr ve u duay okur, mmetime de
byle yapmalarn emretmitir:
"Alahm! Cehennem azabndan, kabir fitnesinden, hayatn ve lmn fitnesinden, Mesih-i
[372]
Deccal fitnesinden sana snyoruz." Bu du; Enes, Eb Hreyre, Aie, bn Abbas, Sa'd, Amr b.
[373]
uayb'n dedesinin rivayet ettikleri hadiste mevcuttur.

Kehf Suresinin Son On Ayetini Ezberleyip Onlarla Amel Etmek Kiiyi Deccal Fitnesinden Korur:

eyhimiz Eb Abdillah ez-Zehebi, Deccal'dan Allah'a snmayla ilgili duann Hz.


Peygamberden mtevatir olarak rivayet edildiini sylemitir. Nitekim Eb Davud... Eb Derda'dan
rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
[374]
"Kehf sresinden on ayet ezberleyen kimse, Deccal'n fitnesinden korunmu olur."
Yine Eb Davud... Katde'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
[375]
"Kehf suresinin bandaki yetlerden ezberleyen kimse Deccal'dan korunmu Our."
Eb Davud yine Katde'den rivayet ettii bir hadiste yle buyuruldu-unu nakletmektedir:
[376]
"Kehf suresinin sonundan on ayet ezberleyen kimse, Deccal'n fitnesinden korunmu olur."
Deccal'dan uzak durmak gerektii de mran b. Husayn'dan rivayet edilen u hadisle
emredilmektedir: "Deccal' duyan ondan uzaklasn."
Bir baka hadiste de Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Mmin kii Deccal'n yanna gelir.
[377]
Onun mmin biri olduunu sanr. Ortaya att pheli eyler nedeniyle ona tabi olur."

erefli Medine Ve Mekke'de kamet Etmek, Kiiyi Deccal Fitnesine Kar Korur:
nsan Deccal fitnesinden kar koruyan eylerden biri de Medine ve Mekke'de -Allah oralar
ereflendirsin- ikamet etmektir. Buhar ve Mslim... Eb Hreyre'den rivayet ettiler ki; Peygamber
(s.a.v.) yle buyurmutur:
[378]
"Medine'nin giri yerlerinde (koruyucu) melekler vardr. Oraya taun ve Deccal giremez."
Buhar... Eb Bekir'den rivayet etti ki Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Mesih-i Deccal korkusu Medine'ye girmez. O gn de orann yedi kaps olacak ve her kapsnda
[379]
ikier melek duracaktr."
Tirmiz... Enes'ten rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Deccal Medine'ye gelir. Meleklerin oray korumakta olduklarn grr. naallah oraya ve taun
[380]
ne de Deccal girer."
Bir sahih hadiste de yle Duyurulmutur:
"Dorusu o (yani Deccal) Mekke'ye ve Medine'ye giremez. Oray melekler korur."
nk bu ikisi erefli meknlardr. Buralar, ona kar gvenli haremlerdir. O, (yani Deccal)
geldiinde Medine yaknndaki orak araziye konaklar. O zaman Medine ehri, ahalisini kez sarsar.
Bu sarsnt ya maddi, ya da manevi olacaktr. Bu hususta ileri grlm iki kavil vardr. O vakitte her
mnafk erkek ve kadn, Medine'den kp onun yanma gider. Bylece Medine ehri pisliklerini atm
olur ve ehir gzel kokularm etrafa yayar. Bu husus nceki sayfalarda geefl bir hadiste de
[381]
anlatlmtr. Dorusunu Allah bilir.

Lnetli Deccal'n Ksa Biyografisi:

O, demoullarndan biridir. nsanlar iin bir imtihan olsun diye Cenab- Allah ahir zamanda onu
yaratacaktr.
"O, bu misalle bir ounu saptrr, bir ounu da yola getirir. Onunla saptrd yalnz
fasklardr." (Bakara, 2/26)
Tarih'inde Hafz Ahmed b. Ali el Abr, Deccal'n knyesinin Eb Yusuf olduunu, Mcalid
kanalyla a'b'den rivayet etmitir. Eb Davud'un Hz. mer'den, Cbir b. Abdullah'tan ve dier
[382]
sahabilerden naklen ifade ettiine gre Deccal, bn Sayyad'n kendisidir.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Bekre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Deccal'n anne ve babas otuz sene ocuksuz dururlar. Bundan sonra tek gzl, zarar ok fazla,
[383]
faydas ok az, gzleri uyuyan arna kalbi uyuma-'an bir oullar doar."
Byle dedikten sonra Raslullah (s.a.v.) onun anne ve babasnn evsaf-U anlatarak yle
demitir:
[384]
"Babasnn etleri sarkk, burnu da gaga gibi uzundur. Annesi de memeleri iri bir kadndr."
Sonra Medine'de yahudilerden birinin ocuu doduunu duyduk. Hemen Zbeyr b. Avvam'la
birlikte evlerine gittik. Ebeveyninin yanna vardmzda onlarn, tpk Raslullah (s.a.v.)'in anlatt
evsafta olduklarn grdk. Bebein de gne altnda yere serilmi bir sesle fsldayarak konutuumu
grdk. Durumu ebeveynine sorduumuzda dediler ki: "Otuz sene ocuksuz bekledik. ocuumuz
olmuyordu. Sonra tek gzl, ok zararl ve az faydal u olumuz dodu." Ebeveyninin yanndan
karken bebee uradk. Bize; "Ne durumda olduunuzu biliyorum" dedi. Kendisine;
"konutuklarmz duydun mu?" diye sorduk. u cevab verdi: "Dorusu benim grlerim uyur, ama
[385]
kalbim uyumaz." Sonra onun bn Sayyad olduu ortaya kt."
Bunu Tirmizi, Hammad b. Seleme'den rivayet ederek hasen bir hadis olduunu sylemitir. Ben
derim ki: Bu, cidden mnker bir hadistir. Dorusunu Allah bilir.
bn Sayyad, Medine yahudilerindendi. Lakab Abdullah't. Saff olduu da sylenir, Asl ad Saff
idi. Ama mslman olduunda Abdullah adn ald. Olu Ammare b. Abdullah, tabiilerinin
byklerindendi. Mlik ile dierleri ondan hadis rivayet etmilerdir. nceki sayfalarda da
anlattmz gibi Sahih kavle gre Deccal, bn Sayyad'dan bakasdir. bn Sayyad'a gelince o,
deccallardan biriydi. Sonra tevbe edip mslman olduunu aklad. Allah onun kalbini ve yaantsn
daha iyi bilir.
Deccal'a gelince -ki onun fitnesi ok byktr- O, Fatma bint Kays'n rivayet ettii hadiste
kendisinden sz edilen kimsedir. Bu hadiste Raslullah (s.a.v.), Sahabilere Temim-i Dar'nin bandan
geen bir serveni anlatmtr. Bu hadiste Cessase'nin hikyesi anlatlmaktadr. Ahir zamanda msl-
manlarn Kostantiniye denen Bizans ehrini fethetmelerinden sonra Decca-l'n ortaya kmasna Allah
tarafndan izin verilecektir. O, ilk olarak sfahan'daki 'Yahudiye' denen bir mahallede ortaya kacak;
silahl, yeil all yetmi bin sfahan yahudisi etrafnda toplanp ona yardmc olacaktr. Ayn ekilde
yetmi bin tatar ve bir ksm Horasan halk da kendisine yardmc olacaktr. lk bata zorba bir
hkmdar suretinde ortaya kacak, sonra peygamberlik, ardndan da tanrlk iddiasnda bulunacak; bu
davasnda ayak takm cahil halk tabakasndan baz kimseler kendisine tabi olacak, Allah'n doru
yola ilettii salih kullan ve takvah taraftarlaryla ona muhalefette bulunarak iddialarn
reddedeceklerdir. Deccal pepee beldeleri, kaleleri, mntkalar ve blgeleri ele geirecek, Mekke ve
Medine dnda svari ve piyadeleriyle uramadk bir yer brakmayacaktr. Yeryznde kal mddeti
krk gndr. Birinci gn bir yl, ikinci gn bir ay, nc gn bir Cuma (hafta) kadar, dier
gnleriyse normal gnlerimiz kadar olacaktr. Ortalama olarak o, yeryznde bir yl, iki buuk ay
kalacaktr. Cenab- Allah onun eliyle bir ok harikalar yaratacak ve o harikalar sebebiyle de
yaratklarndan dilediini sap-tracaktir. Mminlerse o harikalar karsnda inanlarnda sebat edecek,
imanlarna iman, hidayetlerine hidayet katacaklardr. Hidayet Mesihi olan Meryem olu s, sapklk
mesihi olan Deccal'm zamannda Dmak'taki (imdiki Emevi Camiinin) dou minaresine inecektir.
nince de etrafnda mminler toplanacak, Allah'n takvl kullan ona sarlacaktr. Meryem olu s
Mesih onlar yanna alp Deccal'n zerine yryecektir. O zaman Kuds'e ynelip gitmekte olan
Deccal' ve adamlarn Efik geidinde yakalayacak, ancak Deccal orada kap gidecek, Hz. s onu Ld
kapsnda yakalayaak ve ehre girmekteyken ona; "Sana mutlaka bir darbe vuracam. Benden
kurtu'amazsn!" di)'ecek, Deccal onu grnce tuzun suda eriyii gibi erime-balayacak, Hz. sa da onu
Ld kapsnda mzraklayp ldrecektir. Bir ka kanaldan rivayet edilen sahih hadislerin de delalet
ettikleri gibi Deccal orada lecektir. Allah ona lanet etsin. Bu konudaki hadisler nceki sayfalarda
nakledildii gibi bundan sonra nakledilecektir.
Tirniz... Mcemma' b. Cariye'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) syle buyurmutur:
[386]
"Meryem'in olu, Deccal' Ld kapsnda ldrecektir."
mran b. Husayn... Zhr'den rivayet etti ki; Salim'in babas yle demitir: Hz. mer, bir
yahudiye Deccal' sordu. Yahudi yle cevap verdi:
[387]
"O yahudi olarak dodu ki Meryem'in olu onu Ld kapsnda ldrsn."

Deccal'n -Allah .Kahretsin Onu- Evsaf:


nceki ksmlarda geen hadislerde anlatldna gre onun bir gz kr, rengi ok parlak, ama
pis ve irkin, sa da oktur. Baz hadislerde ksa, baz hadislerde ise uzun boylu olduu ifade
edilmektedir> nceki sayfalarda Cbir'den rivayet edilen bir hadiste anlatldna gre eeinin
kulaklarnn arasndaki mesafe krk zira'dr. Baka bir hadisteki ifadeye gre ise yetmi kulatr.
Ancak bu hadis sahih deildir. nceki hadisin sahih olup olmad-mdaysa ihtilaf vardr. Marifet's-
Sahabe adl kitapta Abdan... Hut el-Ab-d'den rivayet etti ki; Mes'ud yle demitir: "Deccal'n
eeinin kula yetmi bin kiiyi glgelendirir." eyhimiz Hafz ez-Zeheb, Hut el-Abd'nin mehul
bir ravi, rivayet edilen hadisinse mnker olduunu sylemitir.
Deccal'n gzlerinin arasnda kfir kelimesi yazl olup her mmin o kelimeyi okuyacaktr.
Bann ardnda da yollar ve yollar vardr.
Hanbel b. shak... Eyyup'tan rivayet eti ki; Eb Kalabe yle demitir: Mescide girdim.
nsanlarn bir adamn etrafnda toplanm olduklarn grdm. Adamn yle dediini iittim: Ben,
Raslullah(s.a.v.)*iri yle buyurduunu duydum:
"Dorusu benden sonra yalanc ve saptrc (Deccal) ortaya kacaktr. Onun bann ardnda eri
[388]
yolar ve eri yollar vardr." Burada eri yollar diye tecme ettiimiz 'hubk' kelimesi, Zariyat
suresinde de geiyor: "inde yrngeler bulunan ge andolsun..." (Zariyt, 51/7)
imam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s-a.v.) yle buyurmutur:
"Kadir gecesi sapklk Mesihini (Deccal) iyice grp tandktan sonra kp yannza geldim.
Mescidin kapsnn nndeki >olukta iki kiinin arasnda grnyordu. Araya girmek iin o iki
adam bi^z uzaklatrdm. Ama imdi o iki kiinin kim olduklar bana unutturuldu. adr gecesine
gelince o geceyi, Ramazann son onundaki tekli gecelerde
atrn. Sapklk mesihine gelince; onun bir gz krdr, aln ak, gerdan >en> srt da biraz
kamburdur. Katan b. Abdluzz'ya benzemektedir."
Katan; "Ey Allah'n Raslu; onun bu benzerlii bana zarar verir mi?" diye sorunca Raslullah
[389]
(s.a.v.) u cevab verdi: "Hayr. Sen mslman bir adamsn. Oysa kfir biridir."
Bunu sadece mam Ahmed b. Hanbei rivayet etmitir. Senedi de ha-sen'dir.
Taberan... Hallad b. Salih'ten rivayet etti ki; Sleyman b. ihb el-Kay-s yle demitir:
Ashabtan Abdullah b. Manem bana konuk olarak geldi. Hz. Peygamberden bana hadis naklederek
onun yle buyurduunu syledi: "Deccal'da gizlilik yoktur. O dou tarafndan gelecek, hakka davet
edecek, kendisine bu yzden tbi olunacak, baz kimselerin zerine gidip savaacak, onlar malub
edecek, bu tutumunu srdrecek, nihayet Kfe'ye gelip orada Allah'n dinini ortaya koyacak
(destekleyecek) ve onunla amel edecek, bu davranndan tr sevilecek, bundan sonra "Ben
peygamberim!" diyecek, bu yzden her akl sahibi ondan rkp ayrlacak, bunun ardsra bir mddet
bekleyecek, sonra "Ben Allahm!" diyecek, Allah ta onun iki gzn kr edecek, kulaklarn
koparacak, gzlerinin arasna kfir (kelimesi) yazlacak, (bu) hi bir mslmana gizli kalmayacak,
kalbinde hardal tanesi kadar iman bulunan herkes kendisinden ayrlacak; yahudiler, mecusiler, hristi-
yanlar ve u mriklerden olan acemler onun taraftarlar olacaklardr. Bundan sonra Deccal, halkn
gzleri nnde bir adam aracak, (askerlerine) onu ldrmelerini emredecek ve adam ldrp
paralanarak organlar birbirinden koparlacak, onu bu haliyle insanlar da grecekler sonra adamn
birbirinden koparlp ayrlm olan organlar yanyana getirilecek, Deccal dene-iyle ona vuracak,
hemen ayaa kalkacak, Deccal ona; "Allah benim, ldren ve dirilten benim!" diyecek. Bu, insanlar
[390]
bylemek iin yaplan bir sihirdir, Bununla bir ey yaplamaz.
Ali b. Ebi Talib (Kerremellah vechehu)dan, rivayet olunduuna gre kendisi, Deccal hakknda
yle demitir: "O, Safi b. Sayid'dir. O, kuyruu kesik bir eee binmi olarak sfahan yahudileri
arasndan kacaktr. Eeinin iki kula arasndaki mesafe krk zira', bir toymundan dier toynuu
arasndaki mesafe drt geceliktir. Eli ge ular Deccal'n. nnde dumandan bir da vardr.
Arkasindada baka bir da... ki gznn arasna kfir (kelimesi) yazlmtr. "Ben sizin en yce
Rabbinizim!" der. Kendisine riyakrlar ile veled-i zinalar tabi olacaktr." Bunu ed-Deccal adl kitapta
[391]
Eb Amr ed-Dan rivayet etmitir ki, senedi sahih deildir bu rivayetin.

Tuhaf Ve Garip Bir Haber:

Nuaym b. Hammad -Kitab'l Fiten'de- Abdullah b. Mes'ud'dan rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.)
yle buyurmutur:
"Deccal'n iki kula arasndaki mesafe krk zira'dr. Eeinin bir adm, gnde gidilebilen bir
mesafe kadardr. O, sizden birinin su kanalna dal gibi denize (rahatlkla) dalar. Ve insanlara yle
der:
Ben lemlerin rabbiyim. Gne benim iznimle dner. Onu durdurmam ister misiniz?
Evet. Gnei durdurur. yleki bir gn, br ay kadar, ikinci gn bir Cuma (bir hafta) kadar
uzar.
Gnei abuk hareket ettirmemi ister misiniz?
- Evet.
(abuk hareket ettirince de) bir gn, bir saat kadar olur. Bir kadn gelip ona der ki:
Ya Rab! Olumu, kardeimi ve kocam dirilt. (Deccal; olunun, kardeinin ve kocasnn
suretine brnm eytanlar o kadna gnderir.) yleki evi eytanlarla dolan o kadn, (olu, kardei
ve kocas sanarak) eytanlar kucaklar.
Bedeviler de Deccal'a gelip derler ki:
Ya Rab! (len) develerimizi ve koyunlarmz dirilt. Deccal onlara len deve ve koyunlarnn
-hem de ayn yalarda- ekillerine brnm eytanlar verir.
Onlar da, "Eer rab olmasayd, llerimizi diriltemezdi" derler. Deccal'n beraberinde imek ve
yamur dalar, hi soumayan scak et da, su nehri, bostan ve sebze da, ate ve duman da
vardr. "Bu benim cennetim, bu cehennemim, bu yiyeceim, buda ieceimdir"der. Elyesa' (a.s.) da
onun yannda durup insanlar uyararak: "Bu, yalanc Mesih'tir. Saknn kendisinden. Allah ona lanet
etsin"der. Ve Cenab- Allah'ta ona, DeccaFn kendisine ulaamayaca kadar bir hafiflik ve srat verir.
Deccal, "Ben lemlerin Rabbiyim" dediinde insanlar ona, "yalan sylyorsun!" derler. Elyesa'(a.s-)
da, "insanlar doru sylyorlar"der.
Deccal Mekke'ye uradnda (girite) byk bir yaratkla karlar. Ona, "Sen kimsin?" diye
sorar. O da; "Ben Cebrailim. Allah senin raslnn haremine girmene engel olmam iin beni
gnderdi"der. Yine Mekke'ye uradnda Mikille karlar ve (gerisin geri) kaar. Sabah olunca da
Mekke ve Medine'deki mnafklar ehirden kp yanna giderler. Kostntiniye'yi fetheden ve kudste
birbirlerine snp kenetlenen mslmanlara, (Deccal'n ortaya ktn bildirmek iin) uyarc gider.
Deccal o mslmanlardan birini yakalayp, "Bu, kendisine g yetiremeyeceimi iddia edyor. ldrn
unu!" der. Adam ldrp yere yatrdktan sonra, "Ben bunu dirilteceim" der. Sonra o lye, "Kalk
bakalm" der. O da Allah'n izniyle dirilip kalkar. Allah, o lden bakasnn dirilmesine izin vermez.
ldrp te sonra dirilttii o adama Deccal; "Seni ldrpte diriltmedim mi?" diye sorar; adam da u
cevab verir: "imdi seni daha da fazla tekzib ediyorum. nk Raslullah (s.a.v.), senin beni
ldreceini sonra da Allah'n izniyle dirileceimi bana mjdelemiti." Adamn cildinin stne bakr
levhalar konur. Sonra Deccal, grevlilerine, "Bunu u haliyle ateime atn!" der. Allah, atee atlan
adam uyarc adama dntrr. Bu nedenle insanlar onun hakknda pheye derler. Bundan sonra
Deccal acelece Kuds'e gider. Efik geidinin st tarafna ktnda mslmanlara zulmeder. Sonra
mslmanlar "te imdadnza koan (avs) geldi!.." diye bir sesleni duyar ve, "Bu tok bir adamn
szdr"derler. Yeryz, rabbinin nuruyla aydnlanr. Meryem olu s iner. Ve: "Ey mslmanlar!
Rabbinizin buyruklarna kar gelmekten saknn. O'nu tebih edin" der. Dediini yaparlar. Deccal ve
adamlar kamak isterler. Cenab Allah, yeri onlara daraltr. Ld kapsna geldiklerinde sa
peygamberle karlarlar. Deccal s peygambere baknca Isa peygamber ona, "Hadi namaz kl der."
O da, "Ey Allah'n peygamberi, namaz klnd" der. s peygamber, "Ey Allah'n dman. Sen
lemlerin Rabbi olduunu iddia ediyorsun. Namaz kim iin kldn?" der ve elindeki grz ile ona bir
darbe vurarak onu ldrr. Yardmclarndan herhangi bir eyin arkasna gizlenenleri, duldalandklar
o ey; "Ey mmin! Bu Deccaldr. Gel ldr unu!" der. Mslmanlar krk sene rahat yaarlar. Hi
kimse (bu sre zarfnda) lmez ve hastalanmaz. Adam koyununa, "Duaya git. Orada otlan ve dour"
der. Davar srleri (bakalarna ait) ekinler arasndan geerken bir baak dahi yemez. Ylanlar ve
akrepler kimseye eziyet etmezler. Kulenin kaplarnda canavarlar durur, ama kimseye eziyet
vermezler. Mmin kii buday eline alr, srlmemi yere serper, buna ramen bire yediyz orannda
rn elde eder. Mslmanlarn yaants bu minval zere devam eder. Nihayet Ye'cuc ve Me'cuc eddi
yklr. Onlar da taknlk eder ve bozgunculuk yaparlar. Mslmanlar onlara kar imdat dilerler, ama
arlarna cevap verilmez.
Tur-i Sina halkna Cenab- Allah Kostantiniye fethini myesser klar. Onlar du ederler. Bunun
zerine Cenab- Allah, yerden ayakl bir hayvan karr. Bu hayvan kulaklarna girer, hepsi lr.
Cifeleri nedeniyle yeryz kokuur. Pis kokmalar nedeniyle, lleri dirilerinden daha fazla rahatsz
eder insanlar. nsanlar Allah'tan medet dilerler. Bunun zerine Cenab-] Allah, Yemen tarafndan tozlu
bir frtna estirir. Bu yzden insanlar keder ve duman iinde kalrlar gribe yakalanrlar. zerlerindeki
sknt gn sonra ortadan kalkar. Leleri denize atlr. ok gemeden gne, bat ufkundan doar.
Artk kimsenin tevbesi kabul edilmez. blis de secdeye kapanarak; "lh bana emret de dilediin
kimseye secde edeyim" diye yalvarp yakarr. eytanlar etrafnda toplanp ona; "Efendimiz, kime
yalvarp yakaryorsun?" diye sorarlar, o da u cevab verir: "Rabbimden beni dirili gnne dek
hayatta brakmasn dilemitim, ite gne te bat ufkundan dodu. Bu, malum vakittir."
Artk eytanlar yeryznde grnmeye balarlar. yleki kii, "Bu beni yoldan karan
arkadamd, onu rezil rsvay eden Allah'a hamdolsun." der. blis, alayarak secde etmeye devam der.
Derken Dabbe (tl arz) kp onu secde halindeyken ldrr. Bundan sonra mminler krk sene daha
yaarlar. Her diledikleri kendilerine verilir. Kendilerine iliilmez. Dabbetlarz'n kndan itibaren
geen krk sene tamamlannca lm, hzl bir ekilde onlara dner. yleki mmin kalmaz. Kfir,
"Keke biz de mminlerden olaydk. Tevbemiz kabul edilmez" derler. Yollarda eekler gibi
birbirlerine karr (zina eder)ler. yleki adam yol ortasnda kendi anasyla cinsel ilikide bulunur.
Hatta biri kar, biri iner. En iyileri, "Bu ii yaparken keke biraz yol ortasndan kenara ekilseniz"
diyendir. Bu hallerini devam ettirirler. Artk doSanlarn hi biri nikhl evlilik mahsul olmaz. Sonra
Allah kadnlar ksr-lanr. Otuz sene mddetle ocuk domaz. Hepsi veled-i zina ve de insanlarn en
erlileri olurlar. Bu hal kyamet kopuncaya dek devam eder."
Taberan de Abdurrahman b. Hatim el-Murad kanalyla Nuaym b. Hammad'dan byle bir
[392]
rivayette bulunmutur.

Reddedilen Bir Hadis:

eyhimiz Hafz ez-Zeheb... Hasan'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Deccal'n eli bulutlara kadar uzanr. Denize girdiinde sular (ancak) dizlerine kadar ular. Bat
ufkuna giderken gnele yarr ve onu geer. (Dalar ve) tepeler onunla beraber yrrler. Alnnda ucu
krk bir boynuz vardr. Bedenine mzrak, kl ve kalkana varncaya kadar btn silahlarn resimlerini
[393]
yapmtr." eyhimiz rivayet edilen zayf bir hadis olduunu sylemitir.

Bir Hurafe Hadis Daha:

Kitab'l mn adl eserde bn Mendeh... Huzeyfe'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Ben, Deccal'la beraber bulunan eyleri kendisinden daha iyi bilirim. Onun beraberinde
iki nehir olacaktr. Nehirlerden birinde grnte alevlenen ate olacaktr. Dierinde de bembeyaz su
vardr. Sizden ona ulaan kimse, gzlerini yumup onun beraberindeki ate nehrinden isin. nk
orada serin su vardr. (Su gibi grnen) dier nehirden uzak durun. nk o fitnedir. Bilesiniz ki, onun
gzlerinin arasna kfir kelimesi yazlmtr. Yaz bilen bilmeyen herkes o kelimeyi okur. Gzlerinden
biri (kr olup gz ukuru) dmdzdr ve zerinde kalnca bir deri paras vardr. Ahir mrnde o,
rdn vadisindeki Efik tepesinin stne kacak. Orada Allah'a ve ahiret gnne iman etmi herkeste
o tepeye kacaktr. Deccal, mslmanlarn te birini ldrecek, te biri kaacak, te biri de orada
kalacaktr. Aralarna gece girer (ve savaa ara verilir). Mminler birbirlerine derler ki: "Ne
duruyorsunuz? Rabbinizi raz etmek iin kardelerinize kavumak istemez misiniz? Yannda fazla
az bulunan, onu kardeine versin. Tan yeri aardnda hemen namaznz kln. Sonra dmannzn
zerine yryn." Namaza kalkp da imamlar kendilerine namaz kldrd esnada s peygamber
yeryzne iner. Namaz tamamlandktan sonra; "Benimle Allah'n dmannn arasndan kn" der.
Deccal da s Peygamberin karsnda tuzun suda eriyii gibi erimeye balar. Allah mslmanlar ona
musallat klar. Mslmanlar onu ldrrler. (Taraftarlar da talarn ve aa-'arn ardna kap
gizlenirler.) yleki talar ve aalar; "Ey Allah'n kulu; ey luslman! urada bir yahudi var, gel de
ldr onu!" diye seslenirler.
Mslmanlar galib olurlar, ha krlr, domuz ldrlr, cizye kaldrlr. Mslmanlar bu
haldeyken Cenab- Allah Ye'cuc ve Me'cucu ortaya kar.
ndekileri sudan ierler ama sondakileri geldiklerinde su bulamazlar. nk ndekiler suyu
kurutmu olup bir damla dahi brakmamlardr. Sondaki-ler "Burada u eseri varF'derler. Allah'n
peygamberi (s) ve adamlar onlarn peinde olacak, derken onlar Filistin'in Bab- Ld ehrine
girerler. "Yer-yzndekileri yendik. Gelin gktekileri de ldrelim." derler. Bundan sonra Cenab~
Allah peygamberini arr. Deccaln adamlarnn boaznda bir yara meydana getirir. Hepsi lrler
bu yzden. Pis kokulan mslmanlar rahatsz eder. s peygamber onlara beddua eder. Yce Allah da
[394]
bir rzgr estirerek onlarn btn lelerini denize attrr."
eyhimiz Zeheb bu rivayetin senedinin dzgn olduunu sylemitir. Bence bunun ifadelerinde
[395]
gariplik ve mnker eyler vardr. Dorusunu yce Allah daha iyi bilir.

Ahir Zamanda Hz. sa'nn Dnya Semasndan Yeryzne nii:

Yce Allah buyurdu ki:


"Bu, bir de inkrlarndan Meryem'e byk bir iftirada bulunmalarndan ve: "Meryem olu s
Mesih'i -Allah'n elisi- ldrdk" demelerinden trdr. Oysa onu ldrmediler ve asmadlar. Fakat
onlara yle grnd. Ayrla dtkleri eyde dorusu phededirler. Bu husustaki bilgileri ancak
sanya uymaktan ibarettir. Kesin olarak onu ldrmediler. Bilkis Allah onu kendi katna ykseltti.
Allah gldr, hakimdir." (Nisa, 4/157-158)
bn Cerir (et-Taber), Tefsirinde.,. Sad b. Cbeyr'den rivayet etti ki; bn Abbas, aadaki ayet-i
[396]
kerimeyi yle tefsir etmitir: "Kitab ehlinden, lmeden nce, sa'ya inanmayacak yoktur."
(Nisa, 4/159)
[397]
Bu yette geen "lmeden nce" szyle Meryem olu s kastedilmektedir.
[398]
Bu rivayetin senedi sahihtir. Avf de bn Abbas'tan byle bir rivayette bulunmutur.

Hz. s ld M Yoksa Diri Diri Ge Mi Kaldrld?

"Kitab ehlinden, lmeden nce, sa'ya inanmayacak yoktur." Eb Mlik dedi ki: "Meryem olu
[399]
s imdi Allah katnda hayattadr. Ama yeryzne indiinde hepsi ona imn edecektir." Bunu
[400]
bn Cerir (et-Taber) rivayet etmitir. bn Ebi Hatim'in ondan yapt rivayete gre adamn biri,
"Kitab ehlinden, lmeden nce, sa'ya inanmayacak yoktur" yetinin mansn Hasan'a sormu, o da u
cevab vermi: Hz. s lmeden btn kitab ehli ona inanacaktr. Allah, sa'y kendi katna ykseltti.
Kyamet gn gelmeden, onu yle bir konumda gnderecektir ki. iyi-kt herkes ona inanacaktr.
Katde, bn Duame, Abdurrahman b. Zeyd b. Elem ve bakalar da byle demilerdir. leride de
nakledilecei gibi bu hususta teyid edici ve Eb Hreyre'den rivayet edilmi olan bir hadis, Buhar ve
Mslim'in sahihlerinde mevcuttur.
Bu ifadelerde anlatlmak istenen husus, Hz. sa'nn u an gkte yaamakta olduudur. Gerek,
cahil ehl-i kitabn iddia ettikleri ekilde onun armha gerildii deildir. Aksine Cenab- Allah onu
kendi katna ykseltmitir. Mtevatir hadislerin de gsterdikleri gibi Cenab- Allah, kyamet
gnnden nce onu dnya .semasndan yeryzne indirecektir. Bu husus, nceki sayfalarda geen
Decal'la ilgili hadislerde aklanmtr. leriki sayfalarda da ele alnacaktr. Kendisinden yardm
dilenilen ve kendisine gvenilip dayanlan zt, yce Allah'tr. G ve kuvvet, ancak aziz ve hakim, ulu
ve yce Allah iledir. O ki kendisinden baka tanr yoktur. Yce Ar'n Rabbidir.
"Kitab ehlinden, lmeden nce, sa'ya inanmayacak yoktur." Bu ayetteki "lmeden nce"
szyle; "Ehl-i kitaptan olan herkes lmeden nce Hz. sa'ya inanacak" manasnn kastedilmi
olduunu, bn Abbas ile dierlerinin syledikleri rivayet edilmitir. Eer bu rivayet sahihse, yukarda
anlattklarmza ters dmektedir. Man ve sened bakmndan sahih olan, bizim anlat-tklanmzdr.
Tefsirimizde (yani bn Kesir tefsirinde) bunu yeterince anlat-mzdr. Hamd ve minnet
[401]
Allah'adr.

Deccalla lgili Olarak nceki Ksmlarda Nakledilmemi Olan Hadisler

Mslim... Numan b. Salim'den rivayet etti ki; Yakub b. Asm b. Urve yle demitir: Adamn
biri, Abdullah b. Amr' ziyaret ederek ona, "Nakletmekte olduun u hadis nedir hele? Kyametin falan
zamanda kopacan sylyormusun. yle mi?" diye sormu. Abdullah b. Amrda ona u cevab
vermi: "Sbhanallah (ya da) lilahe illallah (yahut buna benzer baka bir ey syleyerek sze
balam:) Hi kimseye hi bir zaman hadis nakletmemeye niyet etmitim. Ama yaknda hzn verici
bir durumla karlaacanz sylemitim. (Byle dedikten sonra szne devamla demiti ki:)
Raslullah (s.a.v.)'in yle buyurduunu iittim:
"mmetimin iinde Deccal kacak, krk gn veya krk ay veya krk sene kalacak, sonra Cenab-
Allah, tpk Urve b. Mes'ud'a benzeyen Meryem olu sa'y gnderecek, O da Deccali arayp
yakalayacak ve ldrecektir. Bundan sonra insanlar, -iki kii arasnda dmanlk olmakszn- yedi yl
daha kalacak (yaayacak), sonra Cenab- Allah am tarafndan souk bir rzgar estircek, bu nedenle
de kalbinde zerre arlnca hayr veya iman bulunan hibir kimse yeryznde kalmayacak hepsi
lecektir. yle ki sizden biri dan iine girse bile bu rzgar oraya girip onu yakalar ve ldrr!
nsanlarn erlileri hayatta kalrlar. Onlar da ktlk yapmakta kus gibi hafif, arzuladklarn ele
geirmekte canavar karakterli olurlar. yilikleri iyi, ktlkleri de kt karlamazlar. eytan
karlarna geer kendisine uymalar iin onlara arda bulunur onlarda, "Biz ne emrediyorsun?" diye
sorunca onlara; puta tapmalarn emreder. Bu haldeyken onlara bol rzk gelir. Geimleri ho olur.
Bundan sonra sra flenir. Herkes boyun kaldrp indirir (dp lr). Srun sesini en bata devesinin
havuzunu svamakta olan bir adam duyar, dp lr. Sonra Cenab- Allah bir yamur yadrr. Bu bir
isenti gibidir. Bununla l insanlarn cesedleri dirilir. Sra ikinci kez flenince de l cesedler kalkp
bakp dururlar. Sonra da, "Ey insanlar! Rabbimize gelin" denilir. "Onlar durdurun. nk
kendilerinden daha da sorulacaktr." Sonra, "Ateten karn" denilir. "Kata ka?" diye sorulunca,
"Her bin kiiden dokuz yz doksan dokuzunu karn" diye cevap verilir. Bu, ocuklarn (salarnn
[402]
aarp) ihtiyarladklar ve paalarn svand zorlu bir gnde (kyamet gnnde) olacaktr."

Kyamet Kopmadan Meydana Gelecek Baz Garip Olaylar:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Meryem'in olu adil bir mam (devlet bakan) ve hakkaniyetli bir hakem olarak inecek, ha kracak,
domuzu ldrecek, bar geri getirecek, kllar oraa dntrecek, her zehirlinin zehirini
giderecek, gkteki rzk inecek, yerdeki bereket kacak, yle ki ocuk ylanla oynayacak ta ylan ona
zarar vermeyecek, kurtla koyun birlikte yaylacak ta kurt koyuna zarar vermeyecek, aslanla inek
birlikte yaylacak ta aslan inee zarar vermeyecek." mam Ahmed'in rivayet ettii bu hadisin senedi
[403]
salam, kuvvetli ve dzgndr.

Kyametten nce badet Azalacak, Mal Ve Para oalacak:


Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Nefsim kudret
elinde bulunan zta yemin ederim ki; yakn zamanda Meryemin olu adil bir hakem olarak size
inecek, ha kracak, domuzu ldrecek, cizyeyi kaldracak, mal (ve paray) bollatracak, yle ki hi
kimse mal (ve paray) kabul etmeyecek, dahas, bir secde dnyadan ve iindeki eylerden daha hayrl
olacaktr." Bu hadisi naklettikten sonra Eb Hreyre, "Dilerseniz u ayet-i kerimeyi okuyun"dedi:
"Kitab ehlinden, lmeden nce, sa'ya inanmayacak yoktur. O, -gerektii gibi inanmadklarn-_
[404]
kyamet gn onlarn aleyhine hid olur." (Nisa, 4/159)
Hbubekir b. Merdeveyh... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s a v ) yle buyurmutur:
"Yaknda Meryem olu iinizde adil bir hakem lacak Deccali ldrecek, domuzu ldrecek, ha
kracak, cizyeyi kaldracak aray bollatracak, yleki bir secde, dnyadan ve dnyadaki eylerin
tmnden daha hayrl olacaktr." Bu hadisi naklettikten sonra Eb Hreyre', "Dilerseniz u yeti
kerimeyi okuyun" dedi:
"Kitab ehlinden, lmeden nce, sa'ya inanmayacak yoktur." (Nisa, 4/159) Yani Meryem olu s
[405]
lmeden nce kitab ehli ona imn edeceklerdir." Eb Hreyre bu szn kez tekrarlad.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki: Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Meryem olu s inip domuzu ldrecek, ha yok edecek, namaz onun iin cem edilip
klnacak, (Bolca) para verecek, o kadar ki artk kimse (paray) kabul etmeyecek, harac kaldracak,
ravha'ya inecek, oradan (Mekke'ye gidip) hac veya umre ya da her ikisini birlikte yapacak." Bu hadisi
naklettikten sonra Eb Hreyre u yet-i kerimeyi okudu: "Kitab ehlinden, lmeden nce, sa'ya
inanmayacak yoktur. O, -gerektii gibi inanmadklarndan- kyamet gn onlarn aleyhine hid olur."
(Nisa, 4/159)
Bu hadisi Eb Hreyre'den nakleden Hanzele diyor ki: "s (a.s.) lmeden kitab ehli ona iman
edecektir." Eb Hreyre byle dedi. Ama bunun, onun sz m yoksa Hz. Peygamberin hadisi mi
[406]
olduunu bilmiyorum."
imam Ahmed b. Hanbel ve Mslim... Eb Hreyre'den rivayet ettiler ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Meryem olu s Ravha'da kalacak, oradan (Mekke'ye gdip) hac veya umre veya ikisini
[407]
bir arada yapacaktr."

Peygamberler Baba Bir Kardelerdir:

Buhar.. Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah(s.a.v.), yle buyurmutur:


[408]
imamnz sizden biri iken Meryem olu s size indiinde durumunuz nice olacaktr?"
imam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
[409]
Peyamberler baba bir kardelerdir. Analar ayrdr. Dinleri birdir. snd' yem m
sa'ya insanlarn en yaknym. nk benimle onun araa peygamber yoktur. O, yeryzne inecektir.
Onu grdnzde (iyicetan bakp) tanyn. Orta boylu, pembe tenli olup zerinde ak krmz renkli
(altst) iki giysi olacaktr. Bana slaklk isabet etmi olmasa bile bandan su damlayacaktir. Ha
krp paralayarak, domuzu ldrecek, cizyeyi kaldracak, insanlar islma davet edecektir. Allah onun
zamannda slm dndaki btn mmetleri helak edecektir. Allah onun zamannda Mesih-i Deccal
ldrecektir. Sonra yeryzne gvenlik gelecek, yleki; aslanlar develerle, kaplanlar ineklerle, kurtlar
koyunlar birlikte otlayacak, ocuklar da ylanlarla oynayacak, (bu minval zere) sa krk sene kalacak,
[410]
sonra vefat edecek ve mslmanJar cenaze namazn klacaklardr."
Eb Davud da Katde'den ayn hadisi rivayet etmitir. Bu rivayetin de senedi salam ve
[411]
kuvvetlidir.

Peygamber (s.a.v) Efendimiz, nsanlar Arassnda Hz. sa'ya En Yakn Olandr:

Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:


"Ben Meryem'in oluna (sa'ya) insanlarn en yaknym. Peygamberler ayn babann evlatlardr.
[412]
Benimle onun (yani sa'nn) arasnda peygamber yoktur."
Buhar... Muhammed b. Sfyan kanalyla Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.)
yle buyurmutur: "Ben dnya ve ahirette Meryem olu sa'ya insanlarn en yaknym. Peygamberler
[413]
baba bir kardelerdir. Analar ayrdr. Ama dinler birdir."
mam Ahmed b. Hanbel... bn Mes'ud'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"sr gecesinde brahim, Musa ve s (a.s.) ile grtm. Kyametin kopmas meselesini
mzakere ettiler. Bu konuda karar verme iini brahim'e havale etiler. O; "Benim bu konuda bilgim
yoktur" dedi. Bunun zerine bu konuda karar verme iini Musa'ya havale ettiler. O da; "Benim bu
konuda bilgim yoktur" deyince bu konuda karar verme iini sa'ya havale ettiler. O bu konuda yle
dedi:
"Kyametin ne zaman kopacan Allah'tan baka kimse bilemez. Aziz ve Celil olan Rabbimin
bana bildirdiine gre Deccal ortaya kacak ve yannda iki kd bulunacaktr. Ben grnce kurun
gibi eriyecektir ve beni grdnde Allah onu helak edecektir. (Taraftarlar gizlenecek) yle ki talar
ve aalar, "Ey mslman, altmda bir kfir var. Gel de ldr onu!" diyecektir. Aziz ve Celil olan
Allah onlar helak edecek, sonra insanlar kendi beldelerine ve vatanlarna dneceklerdir. O zaman
Ye'cuc ve Me'cuc, kp her tepeden akn ederek gelir, onlarn beldelerine ayak basarlar. Her neyin
yanna gelirlerse onu mutlaka yer, hangi suyun yanna urarlarsa onu mutlaka ierler. Sonra insanlar
(beldelerine) dnerler; durumdan ikyeti olup Allah'a du ederler. Allah ta onlar (yani Deccal'in
adamlarn) helak edip ldrr. yleki onpis kokusu yerin her tarafn doldurur. Cerab- Allah bir
yamur yadcesedlerini sular altnda brakr, nihayet onlar denize atar. Aziz ve Celillan Rabbimin
bana bildirdiine gre bu olaylar vukubuldugunda kyamet, dourmak zere olan bir kadn gibi
olacaktr ki, kocas o kadnn ne zaman kendisine srpriz yapp douracan bilemez." bn Mce de
[414]
Avvam b. HavL'den byle bir rivayette bulunmutur.

Allah Raslu Mesih sa'nn Ve Ahirzaman nsanlarnn Evsaf:

Buhar ve Mslim'in sahihlerinde sabit olduuna gre Eb Hreyre, Raslullah (s.a.v.)'n yle
buyurduunu rivayet etmitir:
"sr gecesinde Musa ile karlatm. (Byle derken de evsafn anlatt:) Onun uzun boylu ve dz
sal olduunu grdm. Tpk erve kabilesinin (o iri yan) adamlarna benziyordu. sa'yla da
karlatm (Byle derken de evsafn anlatt ve yle dedi:) Onun hamamdan (yeni) km gibi kzl
[415]
tenli bir adam olduunu gfdm."
Buhar... bn mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Musa, s ve brahim'i grdm. s; kzltenli, kvrck sal ve geni gslyd. Musa ise iri
[416]
yar, dz sal biriydi. Tpk (Hindistan'daki) Zutt kabilesinin adamlarna benziyordu."
Buhar ve Mslim... Nafi'den rivayet ettiler ki; bn mer yle demi-r: Raslullah (s.a.v.) bir
gn halk arasnda Mesih-i Deccal'dan bahsederek yle buyurdu: "Hi phe yok ki, Allah kr deildir.
Haberiniz olsun ki; Mesih-i Deccal'in sa gz krdr. Onun gz su zerinde duran bir zm tanesi
gibidir. Ben uyurken ryada Cenab- Allah, Kabe'nin yannda bana bir adam gsterdi. O, esmerlerin en
gzeli gibiydi. Salar omuz arasna kadar uzanmt ve dmdzd. Bandan su damlyordu. Ellerini
iki kiinin omuzlarna dayam halde beyti tavaf ediyordu. "Kim bu?" diye sordum. "Meryem olu
Mesih'tir" dediler. Onun arka tarafnda sa ksa ve kvrck, sa gz kr birini de grdm. Tpk bn
Katan'a benziyordu. Ellerini bir adamn omuzlarna dayam halde beyti tavaf ediyordu. "Kim bu?"
[417]
diye sordum. "Mesih-i Deccal'dr" dediler."
UbeyduUah da Nafi'den byle rivayette bulunarak yukardaki rivayeti teyid etmitir.
Sonra Buhar... Zhr'den rivayet etti ki; Salim'in babas yle demitir: Hayr vallahi, Raslullah
(s.a.v.), sa'nn kzltenli olduunu sylemedi, aksine yle buyurdu: "Bir ara ben Kabe'yi tavaf
etmekteyken esmer tenli, dz sal bir adam grdm. ki adamn arasnda yavaa yrmekteydi.
Bandan su damlyordu (yahut dklyordu.) "Kim bu?" dedim. "Meryem olu Mesih'tir" dediler.
Gidip dier tarafa baktmda kzltenli, iri yar, kvrck sal, sa gz kr bir adam grdm. Gz,
su zerindeki zm tanesi gibi prtlakt. "Kim bu?" dedim. "Deccal'dr" dediler. nsanlar arasnda ona
[418]
en yakn benzerlikte olan bn Katan'd."
Ziihr dedi ki: bn Katan, Huzaa kabilesinden olup cahHyet dneminde lmtr. Nvas b.
Sem'an'n rivayet ettii hadiste de kendisinden bahsedilmiti nceki sayfalarda.
imdi yukardaki hadise, kaldmz yerden devam ediyoruz: "Meryem olu Mesih, ala ehre
bitkisiyle boyal (alt ve st) iki giysi giyinmi ve ellerini iki melein kanatlarnn zerine koymu
olarak Dmak dousundaki beyaz minareye iner. Ban ediinde bandan su damlar.
Kaldrdndaysa bandan inci taneleri gibi sular yuvarlanr. Onun nefesinin kokusunu alan her kfir,
[419]
imkn yok, mutlaka lr. Onun nefesi gzlerinin grebildii mesafeye kadar ular."
Hz. sa'nn, am'n dousundaki beyaz minareye ineceini bildiren en mehur hadis budur. Baz
kitaplarda okuduuma gre o, am'daki Emevi Camiinin dousundaki beyaz minareye inecektir. Bu
konuda hfz edilen hadis belki de sadece budur. Hadisin ravisi bunu kendi anlayna gre
yorumlamtr. am'da, Emev Camii'nin dou minaresinden baka bir dou minaresinin var olduu
bilinmemektedir. Bu konuda en lyk ve en mnasip olan manlandrma da budur. nk Hz. s,
namaza durulduu esnada yere inecek, kendisine, "Ey mslmanlarn imam; ey Ruhullah, ne ge te
namaz kldr" diyen imama o; "Sen ne ge. nk bu kamet senin (imamln) iin yaplmtr."der.
Baka bir rivayette anlatldna gre Hz. s, kendisine bu teklifte bulunan imama u cevab
verecektir: "Sizler birbirlerinizin emirlerisiniz. Cenab- Allah bu mmete ikramda bulunur."
Mezkr minare zamanmzda hicretin 741. senesinde beyaz talarla yeniden yaplmtr. Bu,
yerindeki eski minareyi yakan hristiy ani arn parasyla yeni minarenin ina edilmesi, belki de
peygamberliin apak delillerinden biridir. yleki: Cenab- Allah bu minareyi yaptrmada
hristiyanlarn parasn sarfettirmitir ki; Hz. s bu minarenin zerine insin de domuzu ldrsn, ha
krsn, onlarn verecekleri cizyeyi kabul etmesin. Ama onlardan slama girecek olanlarn slmiyetini
kabul edecek, slama girmeyenleri ldrecektir. O gn yeryzndeki dier kfirlere de ayn hkm
uygulanacaktr. Bu, Hz. Mesih hakknda verilen haberlerdendir. Onun eriati bunu emredecektir. O u
bizim tertemiz eriatimizin ahkmn tatbik edecektir. nceki sayfalarda nakledilen baz hadislerde de
anlatld gibi o Kuds'e, baka bir rivayete gre rdn'e, baka bir rivayete gre de Mslmanlarn
askerlerinin topland garnizona inecektir. nce de getii gibi bu, Mslim'in bir rivayetinde yer
almaktadr. Dorusunu Allah bilir.
nceki sayfalarda da nakledildii gibi Abdurrahman b. dem'in Eb Hreyre'den rivayet ettii
bir hadiste yle denmektedir: "... Ve o (s) yere inecektir. Onu grdnzde iyi tanyn. O orta
boyludur. Krmzyla beyaz aras (pembe) tenlidir. zerinde ak krmz renge boyanm (alt ve st)
iki giysi olacaktr. zerine slaklk isabet etmemi olsa da sanki bandan su damlar. Ha krp
paralar, domuzu ldrr, cizyeyi kaldrr. nsanlar slama davet eder. Allah onun zamannda slm
dndaki btn dinleri yok eder.
Ve onun zamannda Mesih- Deccal' helak eder. Sonra yeryzne gvenlik iner. yleki; aslanlar
develerle, kaplanlar ineklerle, kurtlar koyunlarla birlikte yaylr, ocuk ylanlarla oynar ve ona zarar
vermezler (Bunlarn hibiri dierine zarar vermez.) Hz. s bu minval zere yeryznde krk sene
[420]
kalr, sonra vefat eder ve mslmanlar cenaze namazn klarlar." Buna mam Ahmed b. Hanbel
ve EbuDavud rivayet etmitir. Sahih-i Mslim'de Abdullah b. mer'den rivayet edilen bir hadiste
anlatldna gre Hz. s, yeryznde yedi sene kalacaktr. Bu durumda iki hadis birbiriyle eliir
grnmektedir. Ancak bu yedi senelik sre onun yeryzne iniinden sonraki ikamet mddeti olarak,
daha nce ge kaldrlmadan nceki hayat mddetine eklenecek olursa -ki gerekten de mr 33 sene
idi- toplam krk sene eder. Mehur rivayet bu ekildedir. Dorusunu Allah bilir.
Sahih hadiste sabi| olduuna gre Hz. sa'nn zamannda Ye'cuc ve Me'cuc ortaya kacak, kendi
duasnn berektiyle onlar bir gecede helak edecektir. Bu husus nceki ksmlarda anlatld gibi daha
sonra da anlatlacaktr. Yine hadiste anlatldna gre o, yeryzne indikten sonra ikameti zarfnda
hac da edecektir.
Muhammed b. K'b el-Kurez dedi ki: "ndirilmi kitaplarda anlatldna gre Ashab- kehf, Hz.
sa'nn havarileri olacak ve onunla birlikte hacce-deceklerdir."
Kurtub ahir zamandaki savalardan bahsederken Tezkire adl kitabnn sonunda ahiret ahvalini
anlatp yle demitir: "Hz. s, Medine-i Nebevi-ye'de vefat edecek, cenaze namaz orada klnacak
ve Hz. Peygamberin hcresine (mezarnn yanma) defnedilecektir." Hafz Eb'l-Kasm b. Askir de
[421]
byle demitir.
Eb sa et-Tirmiz de Cami adl eserinin "Kitab'l-Menakb" blmnde bu hadisi rivayet
etmitir.
Zeyd b. Ahzem et-T... Abdullah b. Selm'm dedesinin yle dediini rivayet etmitir: "Tevrat'ta
Hz. Muhammed'in evsaf anlatlmakta ve Meryem olu sa'nn da onun yanma defnedilecei yazldr.
Eb Mevdud "Beyt'de bir mezar yeri kalmtr" dedi." Bu, hasen ve garip bir hadistir. Osman b.
Dahhk da byle demitir. Tirmizi'nin ifadesine gre bu ztn asl ad yledir: Dahhk b. Osman el-
[422]
Medin et-Tecib. Yce Allah rahmet etsin.
YE'CUC VE ME'CUC'UN ORTAYA IKII

Hz. s, Deccal' ldrdkten sonra Ye'cuc ve Me'cuc ortaya kacaktr. Onun duas bereketiyle
Cenab- Allah Ye'cuc ve Me'cuc'u bir gecede tmyle helak edecektir. Bu hususta Yce Allah yle
buyurmutur:
"Ye'cuc ve Me'cuc'un sedid ykld zaman her dere tepeden boanrlar. Gerek vaad
yaklatnda, inkr edenlerin gzleri beleriverir: "Vah bize! Bundan nce gaflet iindeydik, hayr,
zlimdik" derler." (Enbiya, 21/96-97)
Z'1-Karneyn kssasyla ilgili olarak da yce Allah yle buyurmutur:
"Sonra yine bir yol tuttu. Sonunda iki dan arasna varnca, orada neredeyse hi laf anlamayan
bir millete rastlad. Dediler ki: "Z'1-Karneyn! Dorusu Ye'cuc ve Me'cuc bu lkede bozgunculuk
yapyorlar. Bizimle onlarn arasna bir sed yapman iin sana bir vergi verelim mi?" "Rabbimin bana
verdikleri sizinkinden daha iyidir. Bana gcnzle yardm edin de sizinle onlarn arasna salam bir
sed yapaym. Bana demir ktleleri getirin" dedi. Bunlar iki dan arasn doldurunca: "Krkleyin"
dedi. Demirler akkor haline gelince: "Bana erimi bakr getirinde zerine dkeyim." dedi. Artk
Ye'cuc ve Me'cuc bunu ne aabildiler ve ne de gelip geebildiler.
Z'1-Karneyn; "te bu, Rabbimin bir rahmetidir. Rabbimin tayin ettii zaman gelince onu yerle
bir eder. Rabbimin verdi sz gerektir"dedi.
Biz o gn onlar brakrz, dalgalar halinde birbirlerine girerler. Sr'a flenince hepsini bir araya
toplarz." (Kehf, 18/92-99)
Tefsirde (bn Kesir tefsirinde) Z'1-Karneyn kssasn ve onun iki da arasnda demirle tun
karmndan salam bir sed yapndan bahsetmiiz-dir. O bu eddi yaptktan sonra yle demiti:
Yeryznde bozgunculuk yapan bir kavimle insanlarn arasna bu eddi bir engel olarak koymas,
Rabbimin rahmetidir. Bu eddin ykl iin takdir buyurduu vade dolunca sed, yklacak ve yerle bir
olacaktr. Rabbimin verdii sz gerektir. Mutlaka yerine gelir. eddin ykld gnde onlar
brakrz, bu yzden dalgalar halinde birbirlerine girerler. nsanlarn arasna karp taknlk eder, her
tepeden akn akn gelirler. Sonra kyametin kopmas iin sra flenir. Nitekim bir ayette yle
buyurulmaktadr:
"Ye'cuc ve Me'cuc'un eddi ykld zaman her dere tepeden boanrlar. Gerek vaad
yaklatnda, inkr edenlerin gzleri beleriverir." (Enbiy,21/96-97)
Nvas b. Sem'an'la dierleri tarafndan Deccal'n ortaya k ve s Mesih'in yeryzne iniine
[423]
dair rivayet edilen hadislerde Ye'cuc ve Me'cuc hakknda yeterli bilgi verilmitir.

Hz. Peygamberdin Araplara Yaklaan Bir erre aret Buyurmas:

Buhar ve Mslim'in sahihlerinde Zeynep binti Cah'm yle dedii nakledilmektedir: Raslullah
(s.a.v.) benim yanmda uyudu. Sonra yz kzarm olarak uyand. Uyanrken de yle diyordu: "L
ilahe illallah. Yaklaan bir serden tr araplarn vay haline! Bu gn Ye'cuc ve Me'cuc'un eddinden
yle bir gedik ald. (Byle derken de iki parman halka yapt.)"
Baka bir rivayette anlatldna gre parmaklaryla yetmi veya doksan iareti yapmtr.
Zeynep binti Cah (r.a.) diyor ki: "Ey Allah'n Raslu! Aramzda salih kimseler bulunduu halde
[424]
mi helak olacaz?" diye sordum. Buyurdu ki: "Evet, pislikler oalnca..."

Ye'cuc Ve Me'cuc'un Ortaya k:

Buhar ve Mslim'in sahihlerinde... Eb Hreyre'den rivayet olunduuna gre Raslullah (s.a.v.)


yle buyurmtur:
"Bu gn Ye'cuc ve Me'cuc'un eddinden bir gedik ald." Byle derken Raslullah (s.a.v.)
[425]
parmaklaryla doksan iareti yapt.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Ye'cuc ve Me'cuc hergn eddi kazarlar. (Gedikten) gne nlarn grdklerinde amirleri, "Hadi
dnn artk yarn ka-zarsnz"der. Ertesi gn oraya geldiklerinde eddin eskisinden daha salam
olduunu grrler. (Bu hal uzun bir zaman byle devam eder.) Nihayet vadeleri dolupta Cenab- Allah
onlar insanlarn zerine gndermek istediinde yine kazarlar. (Gedikten) gne nlarn
grdklerinde mirleri, "Hadi dnn artk. naallah yarn kazarsnz "der. (Bu defa szne inaallah
kelimesini ekler.) Ertesi gn oraya geldiklerinde geldii, braktklar halde bulurlar. Kazmaya
balarlar (gedik alr) ve kp insanlarn zerine gelirler. Sular kuruturlar. nsanlar onlardan
korunmak iin kalelerine snrlar. Ye'cuc ve Me'cuc ge oklarn atarlar. Cenab- Allah'ta
enselerine bir kurtuk musallat eder, bylece onlar gebertir."
Sonra Raslulah (s.a.v.) yle demitir: "Canm kudret elinde bulunan zt'a yemin ederim ki len
[426]
Ye'cuc ve Me'cuc'un etlerini (yeyip) kanlarn (ierek) yeryzndeki hayvanlar semizlenirler."
mam Ahmed b. Hanbel, Tirmiz ve bn Mce bu hadisi baka kanallarla Katde'den rivayet
etmilerdir. bn Cerir ve bn Ebi Hatim de K'b'1-Ah-bar'dan buna yakn ifadede bir rivayette
bulunmulardr. Dorusunu Allah bilir.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Sad el-Hudr'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur' "Ye'cuc ve Me'cuc'un eddi yklr ve on-!ar ortaya karlar. Nitekim Yce Allah
buyurdu ki: "Her dereden tepeden boanrlar." nsanlar onlardan korkup kaar, ehirlerine ve
kalelerine snr, davarlarn da yanlarna alrlar. (Ye'cuc ve Me'cuc) yeryznde dolar, sular ier
(tketirler). yleki onlardan biri, suyu tkenen nehire uradnda "Bir zamanlar burada su vard" der.
nsanlarn hepsi (onlardan korktuklar iin) ehirlere ve kalelere snr. Ye'cuc ve Me'cuc'un
szcleri, "Yery-zndekilerin iini bitirdik, kald gktekiler"der. Sonra onlardan biri mzran
sallayp ge frlatr. Bel ve fitne (yani imtihan) iin mzraklar kana bulanm olarak onlara geri
dner. Onlar bu haldeyken Cenab- Allah ekirgenin boynunda kan kurtua benzer bir kurtuu
boyunlarna musallat klar ve (bir gn) hepsi lm olarak sabahlarlar. (Kendilerinden t kmaz)
sesleri duyulmaz. Mslmanlar; "u dmann ne yaptna gidip bakmak iin cann bize satacak
(feda edecek) biri yok mu?" derler. Adamn biri sevabn Allah'tan bekleyerek kendini lme adayp
ortaya kar; Ye'cuc ve Me'cuc'un bulunduunu yere iner ve hepsinin birbiri stne yl vaziyette
lm olduklarn grr ve: "Ey Mslmanlar topluluu, mjdeler olsun size! Cenab- Allah sizin
dmanlarnza yetti, (onlarn haklarndan gelmitir)" diye nler. Mslmanlarda bu mjdeyi duyunca
ehirlerinden ve kalelerinden dar kar, davarlarn mer'aya salarlar. Davarlarnn yedikleri ey
sadece Ye'cuc ve Me'cuc'un etleri olacaktr. Bylece davarlar, merada yedikleri ottan daha fazla
[427]
derece de semZeyeCektr."
bn Mce de... Muhammed b. shak'tan byle bir rivayette bulunmutur. Senedi de salamdr.
Nvas b. Sem'an'n rivayet ettii hadiste de Hz. sa'nn doudaki bab- ld yannda Deccal'
ldrmesi anlatldktan sonra yle denilmektedir: "Onlar bu haldeyken Cenab- Allah, Meryem olu
sa'ya vahyederek: "Ben baz kullarm ortaya kardm. Onlarla savamaya gcn yetmez. (Sana tabi
olan) kullarm Tur'a gtrp koruma altna al" diye emir verir. Bundan sonra Allah, Ye'cuc ve
Me'cuc'u ortaya salar. Onlar u ayette anlatld gibi, "Onlar her dereden tepeden boanrlar". Hz. s
ve ashab bu olay zerine Aziz ve Celil olan Allah'a ynelir (du eder)ler. Allah da Ye'cuc ve Me'cuc
boyunlarna kurtuklar musallat klar. Hepsi bir tek kii lm gibi hep birlikte lrler. Hz. s ve
ashab (yine) Aziz ve Celil olan Allah'a ynelir (du eder)ler. Bunun zerine Allah da Ye'cuc ve
Me'cuc'un zerine buhti develerinin boyunlar kadar kular salar. Bu kular onlar alp Allah'n
[428]
diledii yerlere atarlar."
K'b'l-Ahbar dedi ki: "Kular onlar gnein doduu yerde Mehil denen bir mntkaya atarlar."
(imdi hadis'e kaldmz yerden devam edelim:)
"Allah bir yamur gnderir. O yamurdan ne bir ev, ne de bir adr gizli kalr. (Hepsi isabet alr)
krk gn sren yatan sonra yeryz ayna gibi olur. Topraa "rnn ver bereketini geri getir."
denilir. (Meyveler o kadar byk olur ki,) o gn bir topluluk sadece bir nar yer (ve duyar), o narn
kabuunda da glgelenirler.
Onlar bu haldeyken Cenab- Allah onlarn koltuklarnn altna ho bir rzga' estirir ve bylece
her mslmann (ya da her mminin) ruhunu alr. nsanlarn erlileri hayatta kalr. Onlar da eekler
[429]
gibi birbirne karr (alenen zina ederler). Kyamet de onlarn zerine kopar."
Hz. Muhammed, Hz. brahm, Hz. Musa ve Hz. sa'nn toplanp kyametin ne zaman kopaca
konusunu grmeleri, bu hususta sz Hz. sa'ya vermek iyle ilgili olarak Mdebber b. Ubade'nin,
bn Mes'ud'dan rivayet ettii hadiste yle denmektedir:
"...Kyametin kopma zamann derseniz, bunu Allah'tan bakas bilmez. Rabbimin bana
bildirdiine gre Deccal ortaya kacak, beraberinde iki kl bulunacak, beni grnce kurun gibi
eriyecek, beni grdnde Allah onu helak edecektir (Adamlar, talarn ve aalarn arkasna
gizlenecek) yleki talar ve aalar: "Ey Mslman, altmda bir kfir var, gelde ldr onu!"
diyecekler, Allah onlarn tmn helak edecek; bundan sonra insanlar kendi vatanlarna dnecek, 0
esnada Ye'cuc ve Me'cuc her tepeden boanrcasna gelecek, insanlarn vatanlarna ayak basacak,
yanna vardklar her eyi tketecek, uradklar her suyu ieceklerdir. Sonra insanlar dnp onlardan
ikyeti olarak, onlara beddua edecek, Allah'ta Ye'cuc ve Me'cuc'un tmn helak edip ldrecek,
yeryznn her taraf onlarn pis kokusuyla dolacak, Allah bir yamur yadracak, cesedlerini
srkleyip denize atacaktr.
Rabbimin bana bildirdiine gre bu olaylar olduunda kyamet, sresini doldurmu olupta gece
veya gndz douraca ailesince bilinmeyen hamile kadn gibi olacaktr (Yani kyametin eli
[430]
kulanda olacaktr o zaman)."
mam Ahmed b. Hanbel... bn Harmele'den rivayet etti ki; teyzesi yle demitir: Raslullah
(s.a.v.), akrep srd iin parmam sarm olarak bize bir hutbe ird etti; hutbesinde yle buyurdu:
"Siz dmannz bulunmadn sylyorsunuz. Oysa siz geni yzl,kk gzl kumral sal, yzleri
deri stne deri kaplanm kalkanlar andran ve her dereden tepeden boalp gelecek olan Ye'cuc ve
[431]
Me'cuc'un ortaya k zamanna dek dmanla savamaya devam edeceksiniz."
Ben derim ki: Ye'cuc ve Me'cuc, dem (a.s.)'in neslinden olan Trklerden iki guruptur. Nitekim
sahih bir hadiste sabit olmu ki; Cenab- Allah kyamet gnnde yle buyuracaktr:
Ey dem!...
Buyur AUahm.
(Yksek sesle) Atee gnderilecekleri atee gnder.
Ne kadarn?
Her bin kiiden dokuzyz doksan dokuzunu atee; bir kiiyi de cen-nete gnder.
O gnde kk ocuun sa aanp ihtiyarlar, gebe kadnlar da ocuk-arn drrler. O zaman
denilirki: "Mjdeler olsun size. Yerinize feda ol-^ak zere Ye'cuc ve Me'cuc kt."
Baka bir rivayette anlatldna gre ise onlara yle denilecektir: "inizde iki topluluk var ki,
her neyin iine girerlerse onu mutlaka oaltrlar. (Bilesiniz ki;) onlar Ye'cuc ve Me'cuc'dur." Bu
hadis, eitli rivayet yollan ve lafzlaryla ileride gelecektir.
Sonra onlar, yani Ye'cuc ve Me'cuc, Havva (as.)'dandrlar. Bazlarysa onlarn Havva'dan deil de
[432]
dem (a.s.)'den olduklarn sylemilerdir."
Gya dem (a.s.) ryada ihtilm olmu da dlsuyu topraa karm ve Cenab'i Allah, Ye'cuc ve
[433]
Me'cuc'u bu karmdan yaratm. Bunu dorulayacak bir delil yoktur ve bu hususta, sznn
kabul edilmesi vacib olandan (yani Raslullah'tan) bir hadis nakledilmi deildir. Dorusunu Allah
bilir ya onlar Hz. Nuh'un olu ve Trklerin babas Yafes'in soyundan gelmektedirler. nceleri
yeryznde yayor, bakalarna eziyet ediyorlard. Bunun zerine Z'1-Karneyn onlar sed
dahilindeki meknlarnda muhasara altna ald. Ve kmalarna yce Allah izin verinceye dek orada
[434]
kalacaklardr. Onlarn durumu, nceki sayfalarda geen hadisler de anlatlmtr.

Ye'cuc Ve Me'cuc, nsanlardan Bir Ksmdr:

Bunlar da tpk kk gzl, ahin burunlu, kumral sal soydalar olan Trklere benzerler. ekil
ve renkler ayndr. Bunlarn bazsnn ok uzun hurma aac gibi veya ondan daha uzun olduunu,
bazsnda ufak tefek eyler kadar ksa olduunu, bazsnn da iki kula olup kulaklarndan biriyle
rtndn, dierini de dek gibi altna serdiini syleyen de bilmedii bir ie girimi ve delili
olmayan bir eyi sylemi olur. Hatta bu konuda yle bir hadis te varid olmutur: "Ye'cuc ve
Me'cuc'dan biri kendi zrriyetinden (domu) bin kii grmeden lmez." Bunun sahih olup olmadn
ancak Allah bilir.
Taberan... Abdullah b. Amr'dan rivayet etti ki; peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Dorusu Ye'cuc ve Me'cuc, dem oullarndandirlar. Sahverildikle-rinde insanlarn yaantsn
alt-st ederler. Onlardan bir adam, geride bin veya daha ok evlat brakmadan lmez. Onlarn
[435]
gerisinde te'vil, marsu mensik adnda mmet vardr."
[436]
Bu, garip bir hadistir. Belki de rav Abdullah b. Amr'n szdr. Dorusunu Allah bilir.
bn Cerir... ube'den rivayet etti ki; Abdullah b. Ebi Yezid yle demitir: bn Abbas, oyun
oynarken birbirinin stne srayan ocuklar grd ve "Ye'cuc ve Me'cuc ite byle kacaklardr"
[437]
dedi.

Kbe-i Merrefe'nin arpk AyaklMelun Z's-Sevikateyn Tarafndan Yklmas:


[438]
"Ye'cuc ve Me'cuc'un eddi ykld zaman..." mealindeki ayet-i kerimeyi tefsir ederken
K'b'l-Ahbar'dan rivayet etmitik ki; Z's-Sevikateyn ilk olarak Hz. s zamannda Ye'cuc ve
Me'cuc'un ldrlmelerinden sonra ortaya kacaktr. Hz. s onun zerne yedi sekiz yz kiilik bir
nc birlii sevk edecektir. Bu birlik hareket halindeyken Cenab- Allah Yemen taraflarndan ho bir
rzgar estirir ve bu rzgarla btn mminlerin ruhunu kabzeder, sonra ayak takm kimseler hayatta
kalr ve bunlar da hayvanlar gibi birbirlerinin zerine srarlar.
K'b dedi ki: te p zaman kyametin kopmas ok yakndr.
Ben derim ki: nceki ksmlarda nakledilen sahih bir hadiste de anlatld gibi Hz. s,
[439]
yeryzne indikten sonra haccedecektir.

Ye'cuc Ve Me'cuc'un Ortaya kndan Sonra Da Hac Ve Umre Yapanlar Olacaktr:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Sa'd'dan rivayet etti ki; Raslullah


(s.a.v.) yle buyurmutur:
"Ye'cuc ve Me'cuc'un ortaya kndan sonra da bu Beyt, hac ve umre in Ziyaret edilecektir."
[440]

Kyametin Kopmasndan nce Hac badeti Terk Edilecektir:

Abdurrahman... Katde'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Beytin hac in
[441]
ziyareti terkedilmedike kyamet kopmayacak-tir."
Ebubekir el-Bezzar... Eb Sad el-Hudrf den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
[442]
buyurmutur: "Beytin hac iin ziyareti terkedilmedke kyamet kopmayacaktir."
Ben derim ki: Bu hadislerle, Ye'cuc ve Me'cuc'un ortaya kndan sonra da Beytin hac ve umre
iin ziyaret edileceini bildiren hadis arasnda bir eliki yoktur. nk Ye'cuc ve Me'cuc ortaya
kndan, onlarn ldrlmesinden, Mesih (a.s.) zamannda insanlarn gven iinde olup rzklar-nn
bollamasndan sonra Cenab- Allah ho bir rzgr estirerek her mmin kiinin ruhunu kabzedecek,
Allah'n peygamberi is (a.s.) vefat edecek, Mslmanlar onun Cenaze namazn klacak, Raslullah
(s.a.v.)'n mezarnn yanna defnedilecek, sonra Kabe, -her ne kadar K'b'n dedii gibi isa'nn
zamannda ortaya kmsa da ondan sonra- Z's-Sevikateyn tarafn-jan^yklacak (ve artk
[443]
haccedilmeyecek)tir.

Allah'n erefli Kld Kabe'nin Melun Z'-Sevikateyn Tarafndan Yklmas:

mam Ahmed b. Hanbel... Abdullah b. Amr'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Habeli Z's-Sevikateyn, Kabe'yi tahrib edecek, zinetlerini yamalayacak, rtsn
karacaktr. Ben onu mafsallar eik, dazlak bir kimse olarak kazma ve kreiyle Kabe'ye vurmakta
[444]
olduunu grr gibi oluyorum."
Bu hadisin senedi salam ve kuvvetlidir.
mam Ahmed b. Hanbel... bn Abbas'tan rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Onu arpk ayakl, siyah tenli bir kimse olarak Kabe'yi talarn birer birer skerek ykarken grr
[445]
gibi oluyorum."
Hafz Ebubekir el-Bezzar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle
[446]
buyurmutur: "Z's-Sevikateyn, Habeli olup Allah'n beytini ykacaktr."
[447]
Mslim de... Abdlaziz b. Muhammed ed-Deraverd'den byle bir rivayette bulunmutur.

Kyametten nce Kahtan Mntkasnda Bir Zalimin Ortaya kacana Hz. Peygamberin aret
Buyurmas:

Yine ayn senedle rivayet olunduuna gre Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Kahtan'dan
[448]
bir adam kp da insanlar assyla nne katmadka kyamet kopmayacaktr."
Bu hadisi hem Buhar hem de Mslim deiik senedlerle Eb Hreyre'den rivayet etmilerdir.
Ortaya kaca bildirilen bu adam, Z's-Sevikateyn olabilir. Ama bir bakas da olabilir. nk Z's-
Sevikateyn Habelidir, bu zalimse kahtan'ldr. Dorusunu Allah bilir.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
[449]
"Klelerden Cehcah adnda bir adam hkmdar olmadka gece ve gndz SOna ermez."
Mslim de... Ebubekir el-Hanef'den byle bir rivayette bulunmutur. Cehcah, Z's-Sevikateyn'n
ad olabilir doruyu en iyi bilen, elbetteki yce Allah'tr.
mam Ahmed b. Hanbel... mer b. Hattab'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Mekke halk (ehirlerini terkedip) kar, sonra ok az hari oraya uramaz (veya
oradan gemez) ler. Sonra ehir yine (insanla) dolar. Yine oradan kar ve artk ebediyyen oraya
[450]
uramazlar."

Deccal, Mekke Ve Medine'ye Giremez

Medine-i Nebeviye'nin sakini (Hz. Muhammed)'ne salat- selmlarn en stn ve en faziletlisi


olsun. Sahih hadiste sabit olduuna gre -ki bu hadis nceki sayfalarda da gemiti- Deccal'n Mekke
ve Medine'ye girme im-
km olmayacaktr. Medine'nin giri yerlerinde, Deccal'n ehre girmesine engel olmak iin
koruyucu melekler bulunacaktr. Sahih-i Buhar'de... Eb Hreyre'den rivayet olunduuna gre
Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
[451]
"Medine'ye Mesih-i Deccal ve veba giremez."
nceki ksmlarda da anlatld gibi Deccal, Medine dnda adr kuracak, ehir halk kez
sarslacak, bundan sonra ehirdeki tm mnafk ve fask erkeklerle kadnlar kp onun yanna
gidecek; tm m'min ve msl-man erkeklerle kadnlarsa ehirde kalp sebat edecektir. O gne
kurtulu gn denilir. Medine hakknda Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "O ho ve temizdir...
[452]
Pislik ve murdar eyleri atar. Gzel kokusu etrafa salr."
Yce Allah da bu hususta yle buyurmutur: "Kt kadnlar, kt erkeklerle, kt erkekler kt
kadnlara yakrlar. yi kadnlar, iyi erkeklere, iyi erkekler de iyi kadnlara yakrlar. Bunlar, onlarn
sylediklerinden uzaktrlar." (Nr, 24/26)|.
Ksaca demek istediimiz udur ki: Medine-i Mnevvere Deccal'n zamannda en ve mamur
olacaktr. Allah elisi s Mesih'in zamannda da en ve mamur olacaktr. Hatta s Mesih (a.s.) orada
vefat edecek ve oraya gmlecektir. Sonra insanlar oray brakp gideceklerdir. Nitekim bu husus
nceki ksmda da anlatlmt.
mam Ahmed b. Hanbel... mer b. Hattab (r.a.)'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Yolcu, Medine evresinde dolaacak, sonra da "Burada ok sayda mmin vard."
[453]
diyecektir."

Yerden Bir Yaratn (Dabbet'l-Arz'n) kp nsanlarla Konumas:

[454]
Yce Allah buyurdu ki: "Kendilerine sylenmi olan balarna geldii zaman, yerden
bilmedikleri bir yaratk kartrz. Onlarla konuarak, insanlarn yetlerimize kesin olarak
inanmadklarn syler." (Nemi, 27/ 82)
Bu yet-i kerimeyle ilgili aklamay tefsirde (yani bn Kesir tefsirinde) yaptk. Orada konuyla
ilgili hadislerin de yetecek miktarn naklettik. Eer onlar burada da topluca nakletmi olsaydk gzel
ve yeterli olurdu. Allah'a hamdolsun.
bn Abbas, Katde ve Hasan dediler ki: "Yukardaki yet-i kerimede ge-en (ve, "Onlarla
konuarak" diye meallendirdiimiz) tkellimhm kelimesi, onlarla her hangi bir ekilde hitab eder,
demektir."
bn Cerir (et-Taber) ise yle demeyi tercih etmitir: "Bu kelimenin anlam, onlara hitab ederek
yle demesidir: 'nsanlar yetlerimize kesin olarak inanmyorlar.' " bn Cerir bunu At ve Ali'den
nakletmitir. Ancak bunun zerinde ihtilaf vardr. bn Abbas ise bu hususta yle demitir:
"Tkellim-hm kelimesi, onlar ortaya karr anlamna gelmektedir, yani kfirin alnna "Kfir";
mminin alnna da "Mmin" kelimesini yazar. Bu kelime, onlara hitab eder anlamna da gelebilir."
Bu kavil iki kanaldan nakledilmekte olup gzel ve salamdr. Bylece iki many da kapsam
[455]
olmaktadr. Dorusunu Allah bilir.

Kyametten nceki On Almet:

nceki sayfalarda da getii gibi mam Ahmed b. Hanbel, Mslim ve Snen sahipleri, Eb
reyh, Huzeyfe b. seyd'den rivayet ettiler ki; Ras-lullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Siz on almeti grmeden nce kyamet kopmayacaktr. {O almetler unlardr): Gnein bat
ufkundan domas, duman, Dabbe(t'l-arz), Ye'cuc ve Me'cuc'un k, Meryem olu sa'nn ve
Deccal'n k, biri batda biri douda olmak zere kez yere batma olaynn grlmesi, bir de
Aden'in derinliklerinden bir atein kmas. Bu ate, insanlar nne katp srer, onlarn geceledikleri
[456]
yerde yanlarnda geceler, len istirahati yaptklar yerde yanlarnda istirahat eder."
Mslim... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Deccal, duman
ve Dabbet'1-arz ortaya kmadan, kyamet kopmadan ve kendiniz lmeden nce salih ameller
[457]
ileyin."
bn Mce... Enes'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmu-tur: "u Alt ey
vukubulmadan nce salih ameller ileyin: Gnein bat ufkundan domas, duman, Dabbet'1-arz ve
[458]
Deccal'n ortaya kmas, sizin (ferd) lmnz ve kyametin kopmas."
Eb Davud et-Tayalis... Abdullah b. Ubeyd'den rivayet etti ki; Abdullah b. Mes'ud ailesinden bir
adam yle demitir: Raslullah (s.a.v.), Dabbet'l-arz'dan bahsederek yle dedi: "Zaman iinde onun
k olacaktr. (lk defasnda) ln en u tarafnda kacak ve n Mekke'ye ula-mayacaktr.
Uzun bir zaman gizlendikten sonra ln Mekke'ye yakn bir yerinde kacak, n lde ykselip
(yaylacak) ve haberi Mekke'ye girecektir.
Sonra bir ara insanlar Allah katnda en hrmetli ve en mkerrem mescid olan Mescid-i
Harm'dayken korkun bir halde aniden Hacer-i Esved ile Makam-i brahim arasnda brerek ve
bandaki topraklar silkeleyerek karlarna kar. nsanlar onu grnce kimi dank, kimi toplu
halde onun yanndan karlar. Mminlerin topluluu kalr. Allah'n takdirinden kap
kurtulamayacaklarm anlarlar. Dabbet'1-arz apak bir ekilde karlarnda grnr. Yzlerini
aydnlatr, adeta parlak bir yldza dntrr. Arkasn dnp yeryznde komaya balar.
Kovalayan, onu yakalayamaz. Ondan kaan da kurtulamaz. yleki adam Allah'a snarak arka
taraftan ona yaklar. Adama; "Ey falan! Namaz klmyor musun?" diye sorar. Adam n tarafna geer
bu defa da adamn yzne bir alamet koyar, sonra da kap gider. nsanlar mal ve parada ortak olurlar.
ehirlerde dost ve arkada olurlar. Mmin ile kfir apak halde birbirinden ayrdedilip tannr.
[459]
yleki: Mmin: "Ey kfir! Hakkm de." der. Kfir de: "Ey Mmin! Hakkm de." der."
Bunda gariplik vardr. bn Cerir de bunu Yeman'dan merfu olarak rivayet etmitir. bn Cerir'in bu
rvayetinde anlatldna gre Dabbet'1-arz, Hz. sa'nn Kabe'yi tavaf edii esnasnda yerden
kacaktr. Ancak o rivayetin senedinde pheli ahslar vardr. Dorusunu Allah bilir.
bn Mce... Abdullah b. Breyde'den rivayet etti ki; babas yle demitir: Raslullah (s.a.v.)
beni, badiyenn Mekke yaknndaki bir yerine gtrrd. Etrafnda kum bulunan kurak bir yere
vardmzda Raslullah yle buyurdu: "Dbbe (tl aii) buradan kacaktr." Gsterdii yerin
[460] [461]
derinlii bir kar, genilii de bir fitr kadard."
bn Breyde dedi ki: "Ben bir ka sene sonra hacca gittiimde bize oray gsterdiler. Genilii ve
derinlii deneimle ltm. u kadar olmutu. Yani zamanla derinlik ve genilii, Dabbenin
kabilmesine elverili olacak kadar geniliyordu. Dorusunu Allah bilir. Abdrrezzak el-Muammer,
Katde'den rivayet etti ki; bn Abbas, Dabbet'1-arz hakknda yle demitir: "Dbbe; tyl bir
hayvan olup drt ayakldr. Tihame vadilerinden birinden kacaktr."
Sad b. Mansur da, Osman b. Matar kanalyla bn Abbas'tan ayn szleri rivayet etmitir.
bn Ebi Hatim... Atiyye'den rivayet etti ki; Abdullah b. Abbas yle demitir: "Dbbetlarz, Safa
tepesindeki bir yarktan at gibi koarak gnde kacaktr. Ve ancak te biri ortaya
[462]
kabilecektir."
Abdullah b. Amr yle demitir: "Dbbe, bir kayann altndan kacaktr. Douya ynelip
imleyecek, sesini oraya ulatracak; sonra yemene yne-Hp nleyecek, sesini oraya ulatracak, sonra
Mekke'den kp yola koyulacak ve (Mekke'ye iki konak mesafedeki) Usfan'a varacaktr."
Bundan sonra ne olacak? diye sorduklarnda Abdullah b. Abbas, "Bilmiyorum" cevabn vermiti:
Baka bir rivayette anlatldna gre Abdullah b. Abbas yle demitir: "Dabbet'1-arz, (Lut
kavminin ehri) Sedum'un alt tarafndan kacaktr."
[463]
Bunlar birbirine zt kavillerdir. Dorusunu Allah bilir.
Beyhak'nin rivayetine gre Eb Tufeyl yle demitir:
"Dabbet'1-arz, Safa veya Merve tepesinin altndan kacaktr."
bn Ebi Hatim... Eb Meryem'den rivayet ettiki; Eb Hreyre yle demitir:
"Dabbet'l-arz'da her renk vardr. ki boynuzu arasndaki mesafe, svari iin bir fersah kadardr."
Rivayete gre Mminlerin emiri Eb Talib olu Ali (r.a.) yle demitir: "Dbbetlarzn ba,
ty, toyna, kuyruu ve sakal vardr. O gn iinde at koar gibi sratle yerinden kacaktr.
[464]
(Buna ramen ancak) te biri ortaya kar onun." Bunu bn Ebi Hatim rivayet etmitir.
bn Creyc'in rivayetine gre Eb Zbeyr, Dabbet'l-arzn tasvirini yapp yle demitir: "Ba
sr ba, gz domuz gz, kula fil kula, boynuzu kei boynuzu, br kedi br, kuyruu
ko kuyruu, ayaklan deve aya gibidir. ki mafsaln aras on iki zira'dr. Onunla birlikte Musa'nn
asas, Sleyman'n mhr de ortaya kar. Musa'nn asas, Sleyman'n mhr de ortaya kar.
Musa'nn assyla yzne beyaz bir nokta koymadk bir mmin brakmayacaktr. Sonra o beyaz nokta
yaylp yzn her tarafn aartr. Sleyman'n mhryle de yzne siyah bir nokta koymadk bir kfir
brakmayacaktr. Sonra o siyah nokta yaylp yzn her tarafn karartr. (Bylece mminler ve
kfirler birbirlerini rahatlkla tanrlar) yleki insanlar arlarda alveri yaparken "Ey Mmin, bu
kaa? Ey kfir, bu kaa?" diye sorarlar ve yleki ev halk sofralarna otururlar. Aileden kimin mmin,
kimin kfir olduunu (birbirlerinin yzne bakp) bilirler. Sonra Dabbet'1-arz onlara der ki: "Ey
falan! Mjde, sen cennetliksin. Ey falan! Sen de Cehennemliksin." Bu durum Cenab- Allah'n u kavl-
i erifinin tahakkukudur: "Kendilerine sylenmi olan balarna geldii zaman, yerden bilmedikleri
bir yaratk kartrz. Onlarla konuarak insanlarn yetlerimize kesin olarak inanmadklarn syler."
(Nemi, 27/82)
nceki ksmlarda da naklettiimiz gibi Eb Nuaym'm kendi tasnifi olan Kitab'l-Fiten ve'1-
Melhim'de Abdullah b. Mes'ud'dan rivayet ettine gre Dabbet'1-arz, lanetli ve kovulmu blis'in
soyundandr. Bunun shhat derecesini Allah bilir.
Mslim... Eb Zr'a'dan rivayet etti ki; Abdullah b. Amr yle demitir: Raslullah (s.a.v.)'den
duyduktan bu yana imdiye dek unutmadm yle bir hadisi dinleyip ezberledim:
"(Kyametle ilgili) almetlerin ilki, gnein bat ufkundan domas ve kuluk vaktinde
Dbbe(tlarz)n insanlarn karsna kmasdr. Bunlardan hangisi nce grlrse, dieri de ok ksa
[465]
bir sre sonra grlr."
Yani bunlar, allmadk almetlerin ilkidirler. Her ne kadar Deccal'n ortaya k, Hz. sa'nn
gkten inii, Ye'cuc ile Me'cuc'un zuhur edii bundan nceyse de bunlar allm eylerdir. nk
bunlar ve benzerlerini grmek, insanlarn alk olduklar eylerdir. Ama Dbbetl-arz'n garip ve
alk olunmayan bir ekilde ortaya k, insanlarla konumas, onlara iman veya kfr damgasn
vurmas, adet d bir durumdur. Gnein alk olunmayan bir ekilde bat ufkundan domas nasl ki
[466]
semav alametlerin ilkiyse, Dabbet'l-arzn da bu ekilde ortaya kmas, arz almetlerin ilkidir.
GNEN BATI UFUKTAN DOMASI

Gne batdan doduktan sonra tevbe edenin tevbesi kabul edilmez.


Bu hususta yce Allah yle buyurmutur:
"Onlar kendilerine meleklerin gelmesini mi yoksa Rabbinin gelmesini mi yahut Rablerinden bir
takm mucizelerin gelmesini mi bekliyorlar? Rabbinin bir takm mucizeleri geldii gn, insan daha
nce inanmamsa veya imniyle bir iyilik kazanmam s a, imn ona fayda vermez. Onlara:
"Bekleyin, dorusu biz de bekliyoruz" de." (En'm, 6/158)
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Sad el-Hudr'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.), aadaki u
yet-i kerimeyi yle tefsir etmitir:
"Rabbinin bir takm mucizeleri geldii gn, insan daha nce inanmamsa veya imanyla bir
[467]
iyilik kazanmamsa, imn ona fayda vermez."
Mucizelerin geldii gnden kast, gnein Bat ufkundan doduu gndr."
Tirmiz'nin rivayetine gre Vek', bunun garip olduunu sylemitir.
Buhar bu ayeti tefsir ederken... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Gne bat ufkundan domadka kyamet kopmaz. nsanlar onu byle grnce
yeryzndeki herkes imn eder. Ancak bu yle vakitte yaplacak ki daha nce inanmam kimseye bu
[468]
vakitteki imn fayda vermeyecektir."
Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Gne bat ufkundan domadka kyamet kopmaz. Bat ufkundan doup da insanlar onu bu
halde grdklerinde -kiiye imnnn fayda vermedii bir zamanda- hep birlikte imn ederler." Byle
buyurduktan sonra Raslullah (s.a.v.) En'm suresinin -yukarda naklettiimiz- 158. yetini okudu.
[469]
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
" ey grldnde, daha nce inanmam veya imanyla bir iyilik kazanmam olan kimseye
imn fayda vermez. (O ey unlardr:) Gnein bat ufkundan domas, duman ve Dabbet'1-arz."
[470]
Mslim de bunu Veki'den jivayet etmitir. Yine Mslim, Tirmiz ve ibn Cerir birka kanaldan bu
[471]
hadisi Fudayl b. Gazvn'dan rivayet etmilerdir.

"Bilen, Bildiini Sylesin, Bilmeyen Sussun'

Bu hadis birka yolla Eb Hreyre'den ve bir sahab topluluundan nakledilmitir.


Eb reyha Huzeyfe b. seyd, Raslullah (s.a.v.)'in yle buyurduunu rivayet etmitir: "Sizler
on almeti grmedike kyamet kopmayacaktr. (O almetler unlardr:) Gnein bat ufkundan
domas, Dbbe, Ye'cuc ve Me'cuc, Meryem olu s ve Deccal'n ortaya kmas, biri douda, biri
batda, biri de Arap yarmadasnda olmak zere yere batma olayn meydana gelmesi ve Aden'in
derinliklerinden bir atein kmas. Bu ate insanlar nne katp gtrr. Onlarn geceledikleri yerde
[472]
beraberlerinde geceler; len istirahati yaptklar yerde beraberlerinde istirahat eder."
nceki sayfalarda bir ka kez nakledildii gibi mam Ahmed b. Hanbel, Mslim ve Snen
sahipleri de rivayet etmilerdir.
Mslim... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Alt ey meydana gelmeden nce salih ameller ilemekte acele edin. (Bu almetlerden unlar
[473]
sayd): Gnein bat ufkundan domas, duman ve Dabbet'1-arz."
Buhar ve Mslim'in sahihlerinde... Eb Hreyre'den rivayet olunduuna gre Raslullah (s.a.v.)
yle buyurmutur:
"Gne batnca nereye gidiyor, bunu biliyor musun?" Ben "hayr" diye cevap verince Raslullah
[474]
buyurdu ki: "Gider, Ar'n altnda secdeye kapanr. Sonra (batdan domak iin) izin ister.
Yaknda ona, "Geldiin yerden geri dn" denilecektir. Bu, daha nce inanmam veya imamyla bir
[475]
iyilik kazanmam olan kimseye imann fayda vermedii bir zamanda olacaktr."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Zr'a b. Amr b, Cerir'in yle dediini rivayet etmitir:
Mslmanlardan alt kii Medine'de, kyamet almetleriyle ilgili hadis nakletmekte olan Mervn'n
yanna gidip oturdular. Onun, "Kyametin ilk almeti, Deccal'n ortaya kmasdr" dediini iitince
kalkp Abdullah b. Amr'n yanna gittiler. Kyamet almetleriyle ilgili olarak Mer-vn'dan
duyduklarn ona aktardlar. O da dedi ki: Mervn gerei sylememitir. Ben, Raslullah (s.a.v.)'in u
hadisini kendisinden duyup ezberledim: "(Kyametle ilgili) almetlerin ilki, gnein bat ufkundan
domas ve bir kuluk vaktinde Dbbe (t'l-arz)n insanlarn karsna kmasdr. Bunlardan hangisi
[476]
nce grlrse, dieri de ok ksa bir sre sonra grlr."
Sonra Abdullah b. Amr dedi ki: (Bu zt kitaplar ok okurdu): yle sanyorum ki, bu iki
alemetlerin ilk olarak ortaya kacak olan, gnein bat fkundan domasdr. nk her batnda
Ar'n altna gidip secdeye kapanr ve geri dnmek iin izin ister, Cenab- Allah ona bu izni verir.
(Yani mu-tad ekilde doudan domaya devam eder). Nihayet batdan domak iin izin isteme vakti
olunca gidip Ar'n altnda secdeye kapanr, izin ister; isteine cevap verilmez. Sonra geri dnmek
iin izin ister, kendisine cevap verilmez. Derken geceden Allah'n diledii kadar bir sre geer ve
gne, geri dnne izin verilse bile dou ufkuna ulaamayacan anlar ve "Ey Rabbim, dou ufku
ne kadar da uzaktr bana! Ben insanlara (dou ufkundan) nasl ulaabilirim?" der. Nihayet ufuk bir
ember gibi olur. Gne, geri dnmek iin izin ister. Kendisine, "yerine dn ve d" denir. O da
insanlara bat ufkundan doar." Abdullah b. Amr byle dedikten sonra u yet-i kerimeyi okudu:
"Daha nce inanmam veya imniyle bir hayr kazanmam kimseye imn fayda vermez" (En'am,
6/158)
Eb Davud ve bn.Mce... Abdullah b. Amr'dan rivayet ettier ki; Ras-!ullah(s.a.v.) yle
buyurmutur: "(Kyametle ilgili) almetlerin ilki, gnein bat ufkundan domas ve bir kuluk
vaktinde Dbbe(t'l-arz)n insanlarn karsna kmasdr. Bunlardan hangisi nce grlrse, dieri de
[477]
ok ksa bir Sre sonra grlr."
nceki sayfalarda da anlattmz gibi bu hadislerde sz edilen almetlerden kast, allm
olmayan almetlerdir. Bunlar, yerleik detlere muhalif olan almetlerdir. rnein yerden bir eit bir
hayvann (Dabbet'l-arz'n) kp insanlala konumas, onlar M'min ve kfir diye birbirinden ayrp
belirlemesi, gnein bat ufkundan domas bu tr almetlerdendir, gnein bat ufkundan domas,
[478]
Dbbetlarzn ortaya kmasndan nce olacaktr. Bu, muhtemel ve mnasiptir. Dorusunu
Allah bilir.
Bu husus, Taberan'nin el-Mucem adl eserinde rivayet ettii garip bir hadiste ele alnmaktadr.
yle ki:
Ebu'l-Kasm et-Tabern..: Abdullah b. Amr b. s'tan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Gne bat ufkundan doduunda blis secdeye kapanarak yksek sesle yle bir arda
bulunur: "Ya Rab! Emret de dilediin kimseye secde edeyim" yardmclar etrafnda toplanarak: "Ey
efendimiz, bu panik niye?!" diye sorarlar. O da u cevab verir: "Rabbimden beni sadece belirli bir
vakte kadar ertelemesini (hayatta brakmasn) dilemitim." Bundan sonra Safa tepesinin yarndan
[479]
Dabbet'1-arz kar. lk admn Antakya'ya atacak, blis gelince blis'i tokatlayacaktir."
Bu, cidden garip bir rivayettir. Bu hasidin merfu rivayetinde de mnker-lik vardr. Belki de bu,
Abdullah b. Amr'n Yermuk Savanda ele geirdii, iinde ehl-i kitaba ait kitaplarn bulunduu iki
[480]
kpn iindeki kitaplardan alnmtr. Abdullah, bu kitaplardan garip eyler naklederdi.
nceki ksmlarda da getii gibi el-Fiten adl eserde Eb Nuaym b. Hammad'n, bn Mes'ud'dan
yapt rivayete gre Dabbet'1-arz, blis'i l-drecetir. Bu, en garip haberlerdendir. Dorusunu Allah
bilir.
Talut b. Abbad... Sd b. Acln'dan rivayet ett ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
[481]
'Dorusu (kyametle ilgili) almetlerin ilki, gnein bat ufkundan do-masdr."
Gne Bat Ufkundan Douncaya Dek Geceleri badetle Geiren Mslmanlar Hep Var Olacaktr:

Tefsir'inde Hafz Ebubekir b. Merdeveyh... Abdullah b. Ebi Evf'dan rivayet etti ki; Raslullah
(s.a.v.) yle buyurmutur:
"nsanlara, sizin u geceleriniz gibi geceye denk olan bir gece gelecektir. Byle olduunda
nafile ibadet yapmakta olan kimseler bunu anlarlar. Biri kalkp hizbini okur, sonra uyur, sonra kalkp
hizbini okur, sonra uyur. Onlar bu haldeyken insanlar birbirlerine nlerler. Bunlar "Bu ne haldir?" diye
sorarlar. Korku iinde mescidlere koarlar. Sonra onlar gnein doup gn ortasna kadar geldiini,
sonra dnp batdan doduunu grrler. te o zaman, (daha nce inanmam veya immyla bir iyilik
kazanmam olan) kimseye imn fayda vermez."
bn Merdeveyh'in rivayetine gre Huzeyfe demi ki; Ben, Raslullah (s.a.v.)'e, "Gnein bat
ufkundan domas nasl olacak?" diye sordum. yle izah buyurdu: "O gece, adeta iki gece kadar
uzayacak, gece namaz klanlar o gecede uyanacak, nceki gecelerde yaptklarm yapacaklar, Yldzlar
grnmeyecek, geceyi yerlerinde geinecekler, ibadet edenler uyuyacaklar, sonra kalkp namaz
klacaklar, sonra yine uyuyacak, kalkp namaz klacaklar, sonra yine uyuyacak, kalkp namaz
klacaklar, gece uzayacak, insanlar panie kaplacak, sabah bir trl gelmeyecek, onlar bu halde
gnein doudan domasn beklemekteyken gne batdan doar. nsanlar bu durumu grnce imn
ederler, ama imnlar kendilerine fayda vermez."
Hair ve neirle ilgili olarak Hafz Ebubekir el-Beyhak... Sa'd b. yas'-tan rivayet etti ki;
Abdullah b. Mes'ud bir gn meclisinde oturmakta olanlara: "Gne, kara balkl bir suda batyor."
(Kehf, 8/ 86)
Bu yetin neyi kasdettiini biliyor musunuz? diye sordu. Yannda bulunanlar, "Bunu Alah ve
Rasl daha iyi bilir" deyince Abdullah u cevab verdi:
"Gne battktan sonra secdeye kapanarak Allah'a tebih ve tazimde bulnur. Sonra Ar'in altnda
durur. Dou vakti olunca domak iin izin ister (ve doar). Durdurulaca gn olduunda yine
secdeye kapanp tebih ve tazimde bulunur. Domak iin izin ister. Kendisine, "Ar ol" denir; iki
gece kadar bekletilir. Teheccd namaz klanlar panie kaplrlar. Adam o gecede komusuna
seslenerek: "Ey falan! Bu gece bize ne oldu? Doyasya uyudum, yoruluncaya dek namaz kldm."
Ozaman gnee: "Battn yerden do" denilir. Bu hadise daha nce inanmam veya imnyla bir
iyilik kazanmam olan kimseye imn ediinin artk fayda vermeyecei bir gnde meydana
[482]
gelir."

Dman Kendileriyle Savamaktayken Muhacirlerin Hicretleri Kabul Edilmez:

mam Ahmed b. Hanbel... bn Sa'di'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Dman savat srece hicret fayda vermez."
Muaviye, Abdurrahman b. Avf ve Abdullah b. Amr b. As, Raslullah (s.a.v.)'in yle
buyurduunu rivayet ettiler: "Dorusu hicret iki eittir: Biri erri terketmendir. Dieri de Allah'a ve
Raslne hicret etmendir. Tevbe kabul edildi srece hcret kesilmeyecektir. Gne batdan douncaya
kadar da tevbe hep kabul edilecektir. Gne batdan dounca da kalpler, ilerindeki eylerle birlikte
[483]
kapatlp mhrlenir ve artk insanlarn amelleri yeterli olur."
Bu hadisin senedi salam ve kuvvetlidir. Kitap sahiplerinden bunu tah-ric eden olmamtr.
mam Ahmed ile Tirmiz'nin rivayet ettikleri, Nese ile bn Mce'nin de sahih olduunu
syledikleri bir hadiste Safvan b. Assai yle demitir: Raslullah (s.a.v.)'in yle buyurduunu
ittim:
"Cenab- Allah bat tarafnda bir kap amtr. Tevbe iin alan bu kapnn genilii yetmi
[484]
(veya krk) zira'dr. Gne (batdan) douncaya dek o kap kapanmayacaktr."
[485]
Mezkr yet-i kerme ile birlikte bu mtevatir hadisler, gnein bat ufkundan
domasndan sonra kiinin imn veya tevbe etmesinin, kendisine yarar salamayacann delilidir. Bu,
ancak byle olur. Dorusunu Allah bi-h'r. nk gnein bat ufkundan domas, kyametin
yaklatn gsteren en byk almetlerdendir. O vakit, kyamet gn yaplmas gereken iler yaplr.
Nitekim Yce Allah buyurmu ki:
"Onlar kendilerine meleklerin gelmesini mi, yoksa Rabbinin gelmesini mi, yahut rablerinden bir
takm mucizelerin gelmesini mi bekliyorlar? Rabbinin bir takm mucizeleri geldii gn, bir kmse
daha nce inanmamsa veya imnyle bir iyilik kazanmamsa, imn ona fayda vermez." (En'm,
6/158)
"iddetli azabmz grdklerinde: "Yalnz Allah'a inandk; O'na kotuumuz eleri inkr ettik"
dediler. Ama, bizim iddetli azabmz grp de yIe inanmalar kendilerine fayda vermedi. Bu,
Allah'n kullar hakknda, teden beri yrrlkte olan yasasdr. te inkarclar o zaman hsranda
kaldlar."(Gafir, 40/84-85)
"Onlar kyamet gnnn kendilerine anszn gelmesini mi bekliyorlar. phesiz onun lemetleri
belirmitir. Kendilerine gelip atnca ibret almalar neye yarar?" (Muhammed, 41/18)
Beyhak, Hkim'in yle dediini rivayet etmitir: "Kyamet almetlerinin ilk grlecek olan,
Deccal'm ortaya kmasdr. Sonra Meryem olu sa'nn yeryzne inmesi, sonra Ye'cuc ve Me'cuc
eddinin yklmas, sonra Dabbe(t'l-arz)n yerden kmas, sonra da gnein bat ufkundan doma-
sdr. nk gne bat ufkundan doduktan sonra dnyadaki herkes imn edecektir. Eer sa'nn
yeryzne inmesi bundan sonra olacaktr, denilse, bilinmeli ki, o zaman dnyada kfir kimse
kalmayacaktr. Bu sylenen szn doruluu phelidir. nk dnyadaki insanlarn o gnde imn
etmelerinin -daha nce iman etmedikleri gerekesiyle- kendilerine faydas olmayacaktr. O gnde
iman veya tevbe eden kimse, ayet daha nce iman veya tevbe etmemise, yeni imn veya tevbesi
kabul edilmez. Nitekim ahir zamanda Hz. sa'nn yeryzne inii kssasnda yce Allah buyurmu ki:
"Kitb ehlinden, lmeden nce, sa'ya inanmayacak yoktur." (Nisa, 4/159)
Yani s (a.s.) yeryzne indikten sonra ama lmeden nce kitab ehli kimseler -Onun Allah'n
[486]
kulu ve elisi olduuna kesin olarak kanaat getirdikleri iin zaruri olarak ona imn ederler.
Hristiyanlar onun Rablm iddia etmekle iddialarnn yalan olduunu; Yahudiler de onun, Allah'n
Ras-l olduunu, gayr- meru ve nesebi pheli bir ocuk olmadn anlarlar. Kendilerinden baz
melunlar, crm ileyerek onun hakknda byle bir iftirada bulunmulardr. Allah'n yakalayc gazap
[487]
ve laneti zerlerine olsun.
[1]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 21-22.
[2]
Eb Davud, el-Fiten ve'1-Melhim, 7.
[3]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 23-24.
[4]
Buhar, el-Ah-km 51.
[5]
Mslim, Fediiu's-Sahabe i i.
[6]
Mukaddime 11
[7]
el-Menakb 16,35
[8]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 25.
[9]
Mslim, Fedailu's-Sahabe 226; Ahmed b. Hanbel 5/174:
[10]
Hkim en-Neysabur, el-Mstedrek, 2/603.
[11]
Araplarla Msrllar arasndaki akrabaln sebebi; Hz. smail'in annesi Hacer ile, Hz. Peygamber'in olu brahim'in annesi
Mariye'nin Msrl olmalardr.
[12]
Krat: Msr'da bir arazi l birimi.
[13]
Mslim, FedailuVSahabe 226. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 25-26.
[14]
Buhar, el-Eymn 3; Mslim, el-Fiten75.
[15]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 26.
[16]
Buhar, Mevaktu's-salt 4, Zekt 23; Mslim, man 231.
[17]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 26-27.
[18]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 27.
[19]
Bk. Tirmiz, el-Menkb 35.
[20]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 27.
[21]
Ahmed b. Hanbel, 5/220, 221; Eb Davud, es-Snne 8; Tirmiz, el-Fiten 48.
[22]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 27-28.
[23]
Buhar, es-Sulh 9, el-Fiten 20. Ayrca bk: Eb Davud, es-Snne 12; cn-Nesa, el-Cuma 27. bn Kesr, lm tesi Tarihi,
ar Yaynlar, stanbul, 2001: 28.
[24]
Bk. Buhar, el-Cihad veVSiyer 23; Mslim, el-tmare 161.
[25]
Buhar, el-Cihad ve's-Siyer 93. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 28-29.
[26]
Ahmed b. Hanbel, 2/369.
[27]
Ahmed b.Hanbel, 2/229; Nesa. el-Cihad 41
[28]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 29.
[29]
Buhar, el-Menakb, 25. Ayrca bk: Buhar, el-Cihad 95, 96; Mslim. el-Fiten 62; Tirmiz, el-Fiten 40.
[30]
Buhar, el-Menakb, 25. Aynca bk: Ahmcd b. Habel, 2/319; Eb Davud. el-Melahim 9; bn Mce, el-Fi-ien 36
[31]
Mslim, el-Fiten 62.
[32]
Ahmed b. Hanbel, 5/70; Buhar, el-Cihad 95.
[33]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 29-30.
[34]
Ahmed b. Hanbel, 2/324; Buhar, e!-el-Fiten 3.
[35]
Eb Davud et-Tayalis, el-Msned.
[36]
Beyhak, Delil'n-Nbvve 6/340.
[37]
Buhar, el-Enbiya 50. Ayrca bk: Mslim, el-mare 44.
[38]
Mslim, el-man 80. Ayrca bk: Ahmed b. Habel, 1/458. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001:
30-32.
[39]
Buhar, el-Ahkam 51(Halife kelimesi yerine emir kelimesi var); Mslim, el-mare 10.
[40]
Eb Davud, el-Mehd 1. Ayrca bk: Mslim, el-mare 7, 8, 9; Ahmcd b. Hanbel, 5/86 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar
Yaynlar, stanbul, 2001: 32.
[41]
Ahmed b. Hanbel, 5/220,221; Eb Davud, es-Snne 8; Tirmiz, el-Fiten 48
[42]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 32.
[43]
bn Mce, ^ Fiten 28. Ayrca bk: Hakim, el-Mstedrek, 4/475
[44]
Alauddin ei-Hind, Kenzu'l-Ummal, 1 /222; Syut, el-Camiu's-Sair, 3/497 -Mnav'nin Feyz'l-Kadir'i ile birlikte. bn
Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 33.
[45]
Buhar, el-Fiten 24; Mslim, el-Fiten 42. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 33.
[46]
Eb Davud, el-Melahim 18. Aynca bk: Ahmed b. Hanbel, 1/170, 4/193. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar,
stanbul, 2001: 33.
[47]
Hz. Peygamber'in vefat bin yldan fazla bir zaman nce vuku bulmutur. Ancak bu kitabn hicr sekizinci yzylda
yazlm olduunu gz nne almak gerekir (Mtercim)
[48]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 33-34.
[49]
Buhar, el-Fiten 24; Mslim, et-Fiten 42. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 34.
[50]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 34.
[51]
Ahmed b. Hanbel, 5/341; Neslim. el-Fiten 25. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 35.
[52]
Buhar, Bed'ul-Halk 1.
[53]
Eb Davud, el-Fiten 1. Ayrca bk: Ahmed b. Hanbel, 5/385, 389. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 35.
[54]
Ahmed b. Hanbel, 3/61. Ayrca bk: Tirmiz, el-Fiten 26.
[55]
Bk: Mslim, ez-Zikr, 99.
[56]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 35-36.
[57]
Buhar, cr-Rikak 39, et-Talak 25; Mslim, e-Cuma 43; bn Mce, Mukaddime 7; Ahmcd b. Hanbel, 4/309. bn Kesr,
lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 36.
[58]
Ahmed b. Hanbel, 4/309, 5/348.
[59]
ra, 42/18 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 36.
[60]
Ahmed b. Hanbel, 3/168. Ayrca bk: Buhar, el-Edeb96, el-Ahkam 10; Mslim, el-Birr 164;Tirmiz, ez-Zhd 50; Ahmed
b. Hanbel, 3/104, 10. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 37.
[61]
Buhar, er-Rikak 42, ei-Edcb 95; Mslim, d-Fiten 136, 137, 138, 139; Ahmed b. Hanbel, 3/192, 213.
[62]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 37.
[63]
Lokman, 31/34) (Mslim, el-man 5, 7; Buhar, Tefsir (13) 1, (31) 2, el-man 37; Nesa, el-man 6; Ahmed b. Hanbel,
2/24. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 37.
[64]
Buhar. el-man 37; Mslim, el-man 1, 5; Eb Davud, cs-Snne 16; Nesa, el-tman 6; Tirmiz. el-man 4; bn Mce,
Mukaddime 9; Ahmed b. Hanbel, 2/426. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 37.
[65]
Buhar, el-Menakb 25, el-Fiten 11; Mslim, el-mare 5!. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 38.
[66]
Mslim, cl-man 232; Tirraiz, el-iman 13; Da'rim, cr-Rikak 42: bn Mce, el-Fiten 15: Ahmed b. Hanbel, 1/184. bn
Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 38.
[67]
Eb Davud. es-Snne 1; Tirmiz, el-man 18; bn Mce, el-Fiten 17; Ahmed b. Hanbel. 2/332. bn Kesr, lm tesi
Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 38.
[68]
bn Mce. el-Fiten 17. Ayrca bk: Ahmec! b. Hanbel, 3/145.
[69]
bn Mce el-Fiten 17.
[70]
Eb Davud. es-Snne .
[71]
Tir-miz, el-tman 8; SyuS, c!-Camtu's-Sair. 5/346, 347 -Mnav'nin Feyz'l-Kadir'i ile birlikle.
[72]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 39.
[73]
bn Mce, el-Fiten 8.
[74]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 39.
[75]
Buhar, el-Fiten 11, el-Menakb 25; Mslim, el-mare 51; bn Mce, el-Fiten 13.
[76]
Mslim, el-man 232; Tirmiz, el-man 13; Darim, er-Rikak 42.
[77]
Mslim, el-man 66; Ahmedb. Hanbel, 3/162.
[78]
Eb Davud, el-Melahim 17; Tirmiz, et-Tefsir, 6/18; bn Mce, el-Fiten, 21.
[79]
Buhar, el-man 12. ei-Fi-ten 14, er-Rikak 34; Eb Davud, el-Fiten 4; bn Mce. el-Fiten, 21; mam Miik, Muvatta, el-s-
ti'zan 16; Ahmed b. Hanbei, 3/6. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 39-40.
[80]
Ahmed b. Hanbel. 2/350. Ayrca bk: Mslim, ez-Zikr 13.
[81]
Ahmed b. Hanbel, 5/243.
[82]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 40.
[83]
Buhar, el-lm 34. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 41.
[84]
Buhar, et-Tevhid 29; bn Mce, Mukaddime 1. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 41.
[85]
Eb Davud, el-Melahim 1.
[86]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 41.
[87]
Buhar, el-lm 21; Mslim, el-lm 9; bn Mce, e!-Fitcn 25. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001:
41.
[88]
ibn Mce. el-Fiten 26.
[89]
bn Mce. Snen. Kitab'iil-Fiten. 4049.
[90]
Ahmed b. Hanbel, 3/29,41.
[91]
Mslim. el-man 234, el-Fitcn 131; Ahmed b. Hanbel, 3/62, 1/435; Suyl, el-CamiLiVSair. 6/417. bn Kesr, lm
tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 42.
[92]
bn Mce, ei-Fiten 22.
[93]
Tirmiz, ei-Ften 38.
[94]
Hcysem, Mecmau'z-Zevaid, 7/328.
[95]
Tirmiz, el-Fiten 38.
[96]
Tirmiz, ei-Fiten 38. Ayrca bk: Tirmiz, el-Ka-der 16; Eb Davud, Melahim : bn Mce, el-Fiten 29.
[97]
Tirmiz, el-Fiten 74.
[98]
Tirmiz, el-Fiten 78.
[99]
Ahmed b. Hanbel, 3/86.
[100]
Ahmed b. Hanbel, 3/145; bn Mce, el-Mesacid 2; Nesa, el-Mcsacid 2; Eb Davud, Sall 12; Darim, Salt 123.
[101]
Ahmed b. Hanbel, 3/494.
[102]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 43-45.
[103]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 45.
[104]
Ahmed b. Hanbel, 1/99; Eb Davud, el-Mehd 1.
[105]
Ahmed b. Hanbel, 1/84; bn Mce, el-Fiten 34.
[106]
Allah bir gecede onun tevbesini kabui^decek, daha nce iyi yolda olmad halde onu iyi yola iletip slah edecektir.
Dorusu hidayetten ve tevfik-i ilahiden uzak olan Mchd'nin bir gecede anszm slah edilip sabahleyin iyilie aran ve mmeti
kurtaran bir insan haline getirilmesi hayret vericidir.
[107]
Eb Davud, el-Mehd 1.
[108]
Eb Davud, el-Mchd l.
[109]
Eb Davud. el-Mehd I.
[110]
Eb Davud, ci-Mehd . Ayrca bk: Ahmcdb. Hanbel, 1/99.
[111]
Eb Davud, el-Mehd 1; Ahmed b. Hanbel. 1/376; Tirmiz, el-Fiten 52.
[112]
Tirmiz, d-Fiten52.
[113]
Eb Davud. Mehd I.
[114]
Eb Davud, Mehd 1; bn Mce, Fiten 34.
[115]
Eb Davud. Mehd 1; Ahmed b. Hanbel, 6/316.
[116]
Eb Davud, Mehd t.
[117]
bn Mce. Fiten 34. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 45-47.
[118]
bn Mce, Fiten 34.
[119]
bn Mce, Fiten 34.
[120]
nceki .sayfalarda aklanan baz zayf hadislerde anlatld gibi Mehdi adnda Allah'n dinine davet edici birinin ortaya
kacana dair delaleti kat' olan sahih bir delil yoktur burada. Bu nedenle biz Mehd'nin, hak davetin batl gdlere ve serlere kar
galip olaca eklinde bir rumuz ve sembol olduu grne meyletmekteyiz.
[121]
Tirmiz, Fiten 79; Ahmed b. Hanbel, 2/365.
[122]
ibn Mce, Fiten 34.
[123]
Tirmiz, Fiten 53.
[124]
Ahmed b. Hanbel, 3/98.
[125]
bn Mce, el-Fiten 34.
[126]
ibn Mce, el-Fiten 24.
[127]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 47-50.
[128]
Buhar, Fiten 4, 28, Enbiya 7; Mslim, Fiten 1; Tirmiz, Fiten 23; bn Mce, Fiten 9; Ahmed b. Hanbel, 6/428.
[129]
Buhar, Fiten 28; Ahmed b. Hanbel, 2/341.
[130]
Buhar, Fiten 6; Ahmed b. Hanbel, 6/297; Mlik, Muvatta, Libas 8 . bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001:
51.
[131]
Buhar, Fiten 4; Mslim, Fiten 9.
[132]
Buhar, Fitcn 5; Mslim, lim 11: bn Mce, Fiten 26. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 51-
52.
[133]
Buhar, Fiten 6. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 52.
[134]
Buhar, Filen 9; Mslim, Ften 12. Ayrca bk: Ah-med b. Hanbcl, 1/169; Eb Davud, Fiten 12. bn Kesr, lm tesi
Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 52.
[135]
Buhar, Rikak 35, Fiten 13; Mslim, man 230; Tirmiz, Fiten 17; bn Mce, Fiten 27; Ahmed b. Hanbel, 5/383. bn
Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 52-53.
[136]
Buhar, Ften 16; Mslim, Fiten 45; Tirmiz, Fiten 79. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 53.
[137]
Buhar, Fiten 22; Ahmed b. Hanbel, 2/236, 531. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 53.
[138]
Buhar, Fiten 23; Mslim, Fiten 51. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 53.
[139]
Buhar, Ften 24: Mslim. Fiten 30; Eb Davud,MeIahim 13. Ayrca bk: Tirmiz, Cenne 26; bn Mce, Ften 25.
[140]
Buhar, Fiten 24.
[141]
Mslim, Fiten 29.
[142]
Mslim, Fiten 32. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 53-54.
[143]
Buhar, Fiten 25. Bk: Mslim, Fiten 17; Tirmiz. Fiten 23; bn Mce, Fiten 9; Ahmed b. Hanbet, 6/428.
[144]
Bk: Ahmed b. Hanbel. 5/388.
[145]
Kafiz, Irakllarn leidir.
[146]
Md, amllarn leidir.
[147]
irdeb Msrllarn ieidir.
[148]
Mslim, Fiten 33.
[149]
Mslim, Fiten 1; Tirmiz, Fiten 67; Ahmed b. Hanbe, 3/317.
[150]
Mslim, Cenne 54; Ahmed b. Hanbel, 2/308, 323. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 54-55.
[151]
Mslim, Cenne 52. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 55-56.
[152]
Ahmed b. Hanbel, 3/187; bn Mce, Fiten 21. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 56.
[153]
Ahmed b. Hanbel, 3/343. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 56.
[154]
Ahmed b. Hanbel, 2/390, 391. Ayrca bk: Tirmiz, Fiten 73. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 56.
[155]
Ahmed b. Hanbel, 2/359. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 56-57.
[156]
Ahmed b. Hanbel, 1/448, 449. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 57.
[157]
Eb Davud, Fiten 2. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 57-58.
[158]
Eb Davud, Fiten 2; Mslim, Fiten 13; Ahmed b. Hanbel, 5/39.
[159]
Eb Davud, Fiten 2.
[160]
Ahmed b. Hanbel, 1/185; Tirmiz, Fiten 29.
[161]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 58.
[162]
Eb Davud, Fiten 2.
[163]
Bu hadiste ok eyler var. nk slmn meru kld ve Hz. Peygamber'in de yaplmasn emrettii, nefis mdafaas
ilkesiyle elimektedir. Bu hadiste iaret edildii ekilde zalim dmann ve saldrgann karsnda insann canndan olmasna yol
aacak ekilde hareketsiz durmak, er'an yasaklanmtr. Bu durumda savunma yapmayan kii, intihar etmi saylr. Zira yce Aliah
buyurmu ki: "Size tecavz edene, size tecavz ettikleri gibi tecavz edin. Allah'tan saknn ve Allah'n saknanlarla beraber
olduunu bilin" (Bakara, 2/194) "Zulm gr-kten sonra hakkn alan kimselere, ite onlarn aleyhine bir yol yoktur. nsanlara
zutmeden-le'e, yeryznde haksz yere taknlk edenlere kar durulmaldr." (ra, 42/41) Yce Peygamber de yle buyurmutur:
"Kan uruna ldrlen ehiddir." Bu nedenle biz bu hadiste uydurmann eserini apak bir ekilde grmekteyiz.
[164]
Ahmed b. Hanbel, 5/149; Eb Davud, Fiten 2.
[165]
Eb Davud, Fiten 2. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 59-60.
[166]
Ahmed b. Hanbel, 5/278: Mslim, Fiten 19; Eb Davud, Filen 1; bn Mce, Fiten 9. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar,
stanbul, 2001: 60.
[167]
Ahlas: Hls kelimesinin oulu olup devenin srtna konulan ul demektir. Bu adeta devenin srtndan ayrlmaz bir para
gibi kabul edildiinden yukardaki fitneye bu adn verilmesi, o fitnenin, indikten sonra insanlarn yakasn brakmayaca anlamn
vermek iindir. Hattab, son derece karanlk olaylara gebe olduklar iin bu fitnelerin, koyu siyah renkli deve uluna ben-zetildiklerini
sylemitir.
[168]
Eb Davud. Filen 1.
[169]
Eb Davud, Melahim 17; bn Mce, Fiten 10; Ahmed b. Hanbel, 2/220, 221.
[170]
Eb Davud, Meiahim 17; Ahmed b. Hanbel, 1/212. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 60-61.
[171]
Eb Davud, Fiten 3.
[172]
Tirmiz, Fiten 16; bn Mce, Fiten 12; Ahmed b. Hanbel, 2/212.
[173]
Mslim, mare 46; Ahmed b. Hanbel. 2/162. Ayrca bk: bn Mce, Fiten 9; Ne-se, Bey'at 25; Eb Davud, Fiten 1.
[174]
Ahmed b. Hanbel, 2/163, 190.
[175]
Tirmiz,Fiten 21; bn Mce, Fiten 29; Ahmed b. Hanbel, 2/163.
[176]
Eb Davud, Fiten 3. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 61-62.
[177]
Ahmed b. Hanbel, 2/186. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 62-63.
[178]
Zcvf/'m a?.ra'da bir Ver adl o|up dnya cennetlerinden biri saylrd.
[179]
Revh MI J* ^ Mescid-' Nebev yannda bjr yer.
[180]
Zevra Medine arasmda ve Medine'ye 30 ya da 40 mil mesafede bir yer.
[181]
Bunda nbuvvetn ruhu ve doruluunun ycelii yoktur.
[182]
Tezkire, 739 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 63.
[183]
Ahmed b. Hanbel, 2/174.
[184]
Buhar, Cizye 15; bn Mce, Fiten 25; Ahmed b. Hanbel, 6/25. Bk: Heysem, Mecmau'z-Zevid, 7/321. bn Kesr, lm
tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 64.
[185]
Belki de ierisi dar olduu iin Avf bu soruyu sormu.
[186]
Ahmed b. Hanbel, 6/25.
[187]
Eb Davud, Melahim 6.
[188]
Ahmed b. Hanbel, 5/228. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 64-65.
[189]
Ahmed b. Hanbel, 2/407; Mslim, Fiten 128.
[190]
Ahmed b. Hanbel, 2/372; Mslim, Fiten 129. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 65-66.
[191]
sa Peygamber imdiye dek sa kald m? nsanlar Allah'n dinine yeniden davet etmek iin yeryzne inecek midir?
Yoksa onun iniinden kast, hak dinin, Allah'a ynelen ve toplumu ktlklerden arndrmaya alan ihlasl eller tarafndan
glendirilip yeniden yaylmas mdr? Bu hususta iki gr vardr. Alimlerin bir ksm bu gr, bir ksm da dier gr
benimsemitir. Deccal hakknda da bu ekilde ihtilafa dlm olup kimi onun bir ahs olup fesad yayacam, kullan tehdid
edeceini; Hz. sa'nn gelip onu ldrmesine dek dini bir yasak veya ahlaki bir meyyideyle kar! amakszm korkutma, imrendirme
ve ifsad aralarna sahip olacan sylemektedir. Kimi de Deccahn ktl ve fitnenin yaylmas, fazilet duygularnn zayflamas
iin bir sembol olduunu, nihayet sa rumuzunu tayan hayr rzgarlarnn ona kar esip onu yok edeceini sylemekledir. Bu hayr
rzgarlar onu silip sprecek, insanlarn elinden tutup onlar hayr yoluna, adalet ve dindarlk caddesine gtrecektir. Bu me-yanda
hadiste deinilen ve insanlar hair yerlerine sevk edecei, geceledikleri yerde onlara beraber geceleyecei, dinlendikleri yerde
onlarla beraber dinlenecei, onlarn geride kalanlarn yakp yok edecei sycnen ateten de bahsetmemiz uygun olacaktr. Bu,
insanlarn dininin ve inanlarnn snanmas anlamna gelmektedir. Bu, insanlar her yerde gzetleyip onlar hak ve hayrdan alkoyan
Bu ateten kaan kurtulur. Ama nlem almayan, tembellik edip nemsemeyeni; onun dinini ve inancn yakar. Onu aknik ve
kararszlk gibi elem verici bir azaba maruz brakr. Sonra o kii Cenab- Allah'n gazap ve intikamna maruz kalr. Byle bir duruma
dmekten, lemlerin Rabbine snrz.
[192]
Ahmed b. Hanbel, 4/6; Mslim. Fiten 39. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 66.
[193]
Ahmed b. Hanbe!,4/7. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 66.
[194]
Ahmed b. Hanbel, 4/91.
[195]
Ahmed b. Hanbel, 4/9!; Eb Davud, Melhim 2; bn Mce, Fiten 35.
[196]
Buhar, Cizye 15.
[197]
bn Mce, Fiten 25.
[198]
Mslim, Fiten 37.
[199]
Ahmed b. Hanbel, 6/25. Ayh-ca bk: Buhar, Cizye 15; bn Mce, Fiten 25, 35.
[200]
Eb Daud. Melahim 6; Ahmed b. Hanbel, 5/97.
[201]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 67-68.
[202]
A'mk ve Dabik: Halep yaknlarnda iki yer.
[203]
Mslim. Fiten 34. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 68-69.
[204]
Mslim, Fiten 78. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 69.
[205]
bn Mce, Fiten 35. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 69.
[206]
Bundan kast Kbrs olmal (eviren).
[207]
Mslim. Fiten 38; Ahmed b. Hanbel, /178. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 69-70.
[208]
Mslim, Fiten 35; Ahmed b. Hanbel, 4/230. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 70.
[209]
Mslim, Fiten 36.
[210]
bn Mce, Fiten 38. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 70-71.
[211]
Ahmed b. Hanbel. 5/245; Eb Davud, Meiahim 3.
[212]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 71.
[213]
Buhar, Medine 9, Fiten 27; Tr-' Flten 61- Ayrca bk; Buhar, Bed'ul'-Halk 7, Fiten 26; Mslim, Fiten 123.
[214]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 71-72.
[215]
hab, ya da Yehab: Medine yaknnda bir yer.
[216]
Mslim, Fiten 43.
[217]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 72.
[218]
Tezkire-i Kurtub, 636.
[219]
Ahmed b. Hanbel, 2/390, 3/341.
[220]
Mslim, Hac 499; Ahmed b. Hanbel, 2/234.
[221]
Tezkre-i Kurtub, 636.
[222]
Eb Davud, Melahim 4; Tirmi Fiten 58; bn Mce- F'ten 35; Ahmed b. Hanbel. 5/234.
[223]
Eb Davud, Melahim 4; bn Mce. Fiten 35; Ahmed b. Hanbel, 4/189.
[224]
Tirmiz, Fiten 58.
[225]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 72-73.
[226]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 74.
[227]
Mslim, mare 10. Fiten 83; bn Mce, Fiten 9; Ahmed b. Hanbel, 2/429, 5/86, 87, 88.
[228]
Buhar, Mena-kb 25, Fiten 25; Mslim, Fiten 84; Tirmiz, Fiten 43; Ahmed b. Hanbel, 2/237.
[229]
Mslim, Fiten 84; Ahmed b. Hanbel, 2/429.
[230]
Ahmed b. Hanbel, 2/313.
[231]
Ahmed b. Hanbel, 3/313.
[232]
Eb Davud, Melahim i6.
[233]
Ahmed b. Hanbel, 2/429.
[234]
Ahmed b. Hanbel, 2/349.
[235]
Ahmed b. Hanbei, 2/95. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 74-75.
[236]
Bk: Heysem, Mecmau'z-Zevid, 7/333.
[237]
Eb Ya'l ei-Mevs!, Msned, 10/65.
[238]
Eb Ya'l ei-Mevsl. Msned, 1/349-350.
[239]
Eb Ya'l el-evsin, Msned, 7/108.
[240]
Ahmed b. Hanbel, 5/41.
[241]
Ahmed b. Hanbel, 5/46.
[242]
Ahmed b. Hanbel, 3/220.
[243]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 75-76.
[244]
Ruhh: Yumuak bir bitki. Duhh ise, duhan mucizesi anlamna gelebilir. Hlasa bn Sayyad anlamsz bir ey sylemitir.
Khinlerin deti byledir.
[245]
Buhari, cihad 178, Edeb 97; Mslim, Fiten 95; Tirmiz, Fiten 63.
[246]
Ahmed b. Hanbel, 2/149.
[247]
Buhar, Fiten 26; Mslim, Fiten 95; Ahmed b. Hanbel, 2/149.
[248]
Mslim, Fiten 95. Ayrca bk: Buhari, Hac 30, Libas 68, Fiten 26, Tevhid 17; Mslim, man 270. bn Kesr, lm tesi
Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 76-77.
[249]
Buhar, Tevhid 17; Mslim, Fiten 100.
[250]
Mslim, Fiten 101. Bk: Buhar, Enbiya 3.
[251]
Mslim, Fiten 103; Ahmed b. Hanbel, 3/211, 249.
[252]
Mslim, Fiten 105. Bk: Buhar. Enbiya 50.
[253]
limler bu hadiste geen yaznn gerek mi yoksa Deccal'deki baz emarelere delalet eden bir kinaye mi olduu
hususunda ihtilaf etmilerdir. Onun alnnda yazl kfir kelimesini okumaksa, mmin kiinin iman nuruyla aydnlanp ilham bulmas
ve bylece hakikati pheye yer brakmayacak ekilde grmesidir. Belki de bu tarif geree daha yakn ve yanllktan uzaktr. bn
Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 77-78.
[254]
Buhar, Enbiya 3; Mslim, Filen 109. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 78.
[255]
Mslim, Fiten 94.
[256]
Mslim, Fiten 98, 99. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 78.
[257]
Bk: Mslim, Fiten 90.
[258]
Ahmed b. Hanbel, 3/7p.
[259]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 78-79.
[260]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 79-80.
[261]
Mslim, Fiten 119.
[262]
Bu hadisin zerinde hayal ve uydurmaclk damgas vardr. Burada anlatlanlar, her sz ger-ek olan ve kendi
kafasndan konumayan Hz. Peygamber'in sylemi olmas mmkn deildir. Hz. Peygamber byk bir sahabe topluluu karsnda
minber zerinde bunu ird etmi olsayd mtevatiren nakledilmi olmasf gerekirdi. Ve bunu nakleden ravilerin szleri birbirini
tutard. fadeler de, hidayete erdirici peygamberi hikmetin erevesinde ve hak olan Muhammedi szlerin kapsamnda kalrd. Ama
ne gezer... Bunlardan eser bile yok. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 80-81.
[263]
Kocasnn kendisine dnmesi mmkn olmayacak ekilde boanan kadnn iddet nafakasnn dmesi, ulemann ittifak
ettii bir hkm deildir. mam Ebu Hanife, hamile olsa da olmasa da bu durumdaki kadna-kocasnn, iddet beklemek iin kendisine
tahsis ettii evden kmam olmas kouluyla- her neviyle nafaka verilmesi gerektii grndedir.
[264]
Bu, Raslullahn u hadisiyle elimektedir: Bir gn Raslullah'n iki zevcesi yanmdayken bn mm Mektum yanna
gelmiti. Raslullah, zevcelerine o mekndan kaikp baka bir yere gitmelerini emretmiti. Zevceleri, "Ya Raslalah, o a'mdr"
deyince o, "siz de mi a'msmz?!" demiti. Bu nedenle biz, Falma binti Kays'n rivayet ettii hadisin sahih olmad hususunda mam
Ebu Hanife'nin grne katlyoruz.
[265]
Ahmed b. Hanbel, 6/373, 374; Eb Davud, Talak 39.
[266]
Eb Davud, Meiahim 15.
[267]
Eb Davud, Meiahim 15.
[268]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 82-85.
[269]
Duhh. Bununla Duhan suresine iaret edildiini syleyenler olmutur. Gerekte bu. deccalla-rn ve gzbaclann
insanlar saptrmak ve artmak iin syledikleri anlamsz szlerdendir.
[270]
Son Peygamber (s.a.v)'in karsnda peygamberlik iddiasnda bulunan byle bir deccalm ahdi mi olur?! fade ve ierii,
sahihliini reddeden byle bir szn sahih hadis olmasn akl, katiyetle reddediyor.
[271]
Ahmed b. Hanbel, 3/368.
[272]
Hakikaten var olduunu farzetsek bile, yalanlarla yourulmu bir ocuktan Raslullah (s.a.v) nasl olur da endie eder?!..
[273]
bn Sayyad denen ocuk mkellef miydi? Varolduu iddia edilen byle bir ocuu Raslul-lah'n karna alp ona byle
bir soru sormas, ona nem vermesi aklen kabui edilebilir bir ey midir? Cevabn almak iin beklemesi, peygamberlik iddias ieren
kfirane cevabna msamaha gstermesi akla muvafk mdr? Aiiah, ocuk peygamber gnderir mi? Bunlar, dullarn doru
dnceden soyutlam olan kimselere, yle pek te ince saylmayan baz gerekleri rtm olan tozlar silkelemeleri iin yneltilen
baz sorulardr.
Dorusu bn Sayyad, baz aklarca caiz grlen bir hurafedir. Bununla ilgili hikye, Hz. Pey-gamber'e nispet edilen baz kitaplarda
geiyor. Oysa Hz. Peygamber'den, hakikatin znden baka bir sz km deildir. Bu hadisin esprisini, anlamn, maksadn ve ispatlamak
istedii eyi ciddiyet ve ibret gzyle grp anlamann zaman artk gelmitir. slm idrklerimiz hat ve yanlgdan kurtulsun diye bu hadisin
senedini ve rivayet yolunu da ele amamz gerekiyor.
[274]
Ahmed b. Hanbel, 1/457. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 85-87.
[275]
Buhar, Fiten 26.
[276]
Bu, Raslullah (s.a.v)'m syleyecei bir sz deildir. Onun byle bir eyi sylediine dair iddiay msmanlann kabul
etmemesi gerekir. nk o, sadece hakk ve gerein zn syler. 9e"eklerse aklla
uyum iinde olurlar. Onun byle bir safsatay sylemi olmas mumkun deildir. Bu hususta bize en salkl ve en gzel
yntemi O gsteriyor:
[277]
Ahmed b. Hanbel, 3/367, 368.
[278]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 87-88.
[279]
Mslim, Fiten 110; Ahmed b. Hanbel, 4/182; Tir-miz, Fiten 59; bn Mce, Fiten 33.
[280]
Mslim,Fiten 113.
[281]
ibn Mce, Fiten 33.
[282]
Dikenli bir aa.
[283]
bn Mce, Fiten 33. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 88-93.
[284]
Ahmcd b. Hanbel, 5/269. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 93.
[285]
Mslim, Fiten 112.
[286]
Bu byk fitne karsnda ynca insan durabilecek midir? Halkn gz nnde ldrp diriltiyor! Sonra da ona
aldandklan iin Allah, insanlar cehenneme atyor. O, kullarn bylesine byk bir belaya maruz brakmayacak kadar merhametlidir.
nk buna, ancak byk iman sahipleri kar koyabilirler. Deccal; iman iin tehlikeli bu byk silahlarla donatlarak kullara
musallat edilecek kadar kymete sahip deildir,-Allah katnda.
[287]
Mslim, Fiten 113. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 93-94.
[288]
Deccal'n k yeri ve zaman ve Onun bn Sayyad m yoksa bir bakas m olduu hususunda muhtelif hadislerin rivayet
edilmi olmas; Deccal'dan kastn, erri iaret eden bir rumuz oduunu gsteriyor. O errin gleneceini, zorba ve saldrgan
olacan, tehlikesinin her tarafa srayacam, zararnn byk olacan, eza ve rahatszlnn birok aralarla bir ok mekna
sirayet edeceini, bazan bel, fitne ve musibet haline geleceini gsteriyor. Nihayet onun ktlk atei, hakkn ve Allah'n
kelimesinin egemen oluuyla snecektir. Dorusu batl yok olmaya mahkmdur.
[289]
Ahmed b. Hanbel, 1/4; Tirmiz, Fiten 57; bn Mce. Fiten 33.
[290]
Ahmed b. Hanbel, 1/98.
[291]
Ahmed b. Hanbel, 1/176.
[292]
Tirmiz, Fiten 53; Eb Davud, Snne 26.
[293]
Ahmed b. Hanbel, 5/123.
[294]
Deccal'n son peygamberin diliyle irkin olarak tasvir edilmesi; onun davet ettii eyin apak bir sapklk olduunu kalbi
olan veya bu hadisi dinieyipte kulak veren kimsenin anlamas iindir. ayet onun biimi dzgn olsayd, iinin grnr yan da
dzgn olurdu. Bir adamn gzlerinden birinin parlak bir yldz gibi olup dierinin duvar zerindeki balgam gibi oluu kadar irkin
bir manzara dnlemez.
[295]
Ahmed b. Hanbel, 3/79.
[296]
Ahmed b. Hanbel, 3/191; Mslim, Fiten 123.
[297]
Hakka kar sava aan her davann destekJenmesi iin kalplerin ve nefislerin abucak hastalanacaklarna iaret
edilmektedir bu szle.
[298]
Yani onun irkinlii iik bakta gze arpar. Davasnn yalan ve batl oluu da, akll insanlar tarafndan apak bir
ekilde grlr.
[299]
Ahmed b. Hanbel, 3/115.
[300]
Ahmed b. Hanbel, 3/224.
[301]
Ahmed b. Hanbel, 3/211,229.
[302]
Ahmed b. Hanbel, 3/350. Ayrca bk: Mslim, Fiten 95, 101.
[303]
Buhar, Fiien 26; Mslim. Fiten 101; Ahmed b. Hanbel, 3/103.
[304]
Bu, fitnelerin iddetlendii zamanda hak davetilerinin bulunacan gsteren bir rumuzdur.
[305]
Ahmed b. Hanbel, 5/221,222.
[306]
Efk: Havran'a bal bir ky olup am'a bal gur yolunda ve boazn ba ksmnda yer almaktadr.
[307]
Bk: Ahmed b.lanbel, 3/115.
[308]
Zerre kadar iyilik yapann, bu iyiliinin karln grecei; zerre kadar ktlk yapann da bu ktlnn karln
grecei, slm'n yerleik kesin prensiplerindendir. Tanrlk iddiasnda bulunann arsn reddetmek yaplmasnn gerekli olduu
bedih olarak bilinen devlerdendir. Ama bu devin yerine getirilmedi, kiinin tm gnahlarnn yok edilmesi ve tm kusurlarnn
rtlmesi sonucunu dourmaz. Yalnz byle birini yalanlamak, Deccal'a kar yaplan bir cihad olarak telakki ediliyorsa o zaman bu,
kiinin gnahlarnn balanmasna vesile olur.
[309]
Ahmed b. Hanbel, 5/16.
[310]
Ahmed b. Hanbel, 5/13.
[311]
Bk. Heysem, Mecmau'z-Zevaid, 7/336.
[312]
Ahmed b. Hanbel, 3/292.
[313]
bnEbi eybe, el-Musannef 7/488.
[314]
Ahmed b. Hanbel, 3/333.
[315]
Mslim, man 247.
[316]
Ahmed b. Hanbel. 1/240.
[317]
Ahmed b.Hanbel, 1/374. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 94-99.
[318]
Ahmed b. Hanbel, 4/20.
[319]
Ahmed b. Hanbel, 4/19.
[320]
Mslim, Fiten 126; Ahmed b. Hanbel. 4/21.
[321]
Ahmed b. Hanbel, 4/20.
[322]
Ahmed b. Hanbel, 2/67.
[323]
Mslim, Fiten 95; Ahmed b. Hanbd, 2/149. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 99-100.
[324]
Buhar, Menakb 25; Mslim, Fiten 81.
[325]
Ahmed b. Hanbel, 2/135.
[326]
Ahmed b. Hanbel, 2/27.
[327]
Ahmed b. Hanbe!, 2/199- bk: Eb Davud, Cihad 3. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 100-101.
[328]
Bk: Heysem, Mecmau'z-Zevaid, 7/350.
[329]
Bu hadisin metnindeki gariplik, senedindeki gariplikten daha byktr. nsanlar dinlerinden dndrp fitneye drmek
iin bu derece erli birini balarna bel etmeyi ve ancak az saydaki insann kar koyabilecei derecede byk fitne sebeplerini ona
vermeyi akl kabul etmiyor. Bununla ilgili bir hadis nceki ksmlarda gemiti.
[330]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 101-102.
[331]
Ahmed b. Hanbel, 6/455,456.
[332]
Dnyamzda insann yemeden imeden yaamasnn mmkn olmayacana daha nce iaret etmitik. Bu nedenle Hz.
Peygamberimizin byle bir ey sylemi olmayacana inanyoruz.
[333]
Ahmed b. Hanbel, 6/456.
[334]
Ahmed b. Hanbel, 6/76.
[335]
Ahmed b. Hanbel, 6/75. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 102-103.
[336]
Ahmed b-_Hanbel, 6/241.
[337]
Buhar, Kusf 10
[338]
Mslim, Fiten 125
[339]
Bk. Heysem, Mecma'uz-Zevid, 7/351
[340]
Deccal'in, zehirlerini samak iin hyanet ehli Vahudilerle eytan tuza kadnlardan yararlanacana iaret edilmektedir.
Yahudiler var olduklarndan beri, murdar emellerine ve kt amalarna kavuabilmek iin kadnlar ara olarak kullana
gelmektedirler.
[341]
Ahmed b. Hanbel, 4/216-217
[342]
Kantura oullar ile Trkler kastedilmitir.
[343]
Ahmed b. Hanbel, 5/44-45
[344]
Eb Dvud, Melhim 9
[345]
Heysem, Mecmauz-Zevid, 10/328
[346]
Heysem, Mecma'uz-Zevid, 7/350
[347]
Heysem, Mecma'uz-Zevid. 7/339-340
[348]
Ahmed b. Hanbel. 4/338 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 103-106.
[349]
Ahmed b. Hanbel, 4/338
[350]
Garkad: Uzunluu 1 ila 3 m. olan, gvdesi ve dallar beyaz bir aa.
[351]
Ahmed b. Hanbel, 2/417
[352]
Mslim, Fiten 65
[353]
Ahmed b. Hanbel, 2/337.
[354]
Bk. Ahmed b. Hanbel, 1/176. bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 107.
[355]
Ahmed b. Hanbel, 2/483
[356]
Eb Dvud, Melhim, 14; Ahmed b. Hanbel, 5/324 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 108.
[357]
Buhar, Itk, 13; Megazi 67; Mslim, Fazi's-Sahabe 198
[358]
Eb Dvud, Melhim 1
[359]
Ahmed b. Hanbel, 4/431
[360]
Ahmed b. Hanbel, 4/444 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 108.
[361]
Mslim, Fiten 114; Ahmed b. Hanbel, 4/252.
[362]
Deccal o kadar deersizdir ki; mminlerin kalberindeki iman temellerim sarsacak ve okullarn artacak harikalara Allah
tarafndan sahip klnpta destek grecek deildir.
[363]
Mslim, Fiten 115
[364]
Deccal hakknda nakledilen hadislerin tmn reddetmek kabul edilir bir ey deildir. nk bu hususta eitli yollardan
gelen ok hadis vardr. Ancak kabul edilir ve makul olan, bu hadislerin bazsnda yer alan ve hayatn tabiat ile, beerin maslahatyla
uyum salamayan ifadeleri reddetmektir. Kaldki Deccal'n; Allah'a yalan isnad eden, gerekleri arptan, amalarn gerekletirmek
iin cebir ve iddet ile hayatn aldatc eylerini kullanan er davetilerinin ortaya kacaklarna Hz. Peygamberin kulland iar bir
rumuz olmas da mmkndr. Bu er davetilerine, iman kuvvetinden ve salam akideden pay almam kimseier direnemezler. Bu
deceallar, bylesi zayf kimseleri ateleriyle yakmak in, nce bunlara (sahte) bir aydnlk gsterirler. nsanlar atee kar koruyacak
olan siper, ancak kalblerine yerlemi olan salam ve kuvvetli imandr. Bu da nsanlarn dnyasnda kiinin arzu ve korku
dalgalarnda, hareketlerinde grnr.
[365]
Taberan, Mu'cemul-Kebir, l l/i 1712.
[366]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 108-111.
[367]
Nefis, yette geen "lmeden nce" szyle kitab ehli kimselerin kast edilmi olduundan yanadr. Arzu edilir ki kitab
ehli kimseler1 bari can ekiirken, lmeden nce iin gereini anlasnlar da bir insan, peygamber ve Allah elisi olarak Hz. sa'ya
iman etsinler. Bu semavi dinin de onaylad bir imandr. yetin ifade ve akndan da anlalan budur.
[368]
Nasl byle denebilir? Oysa Hz. Adem'in yaratlda kyamete kadar Deccal'dan daha byk bir fitne olmayacana dair
hadisler varid olmutur. u halde en iyisi, Deccal kelimesi er, bhtan ve iftira rumuzu olarak alglamal deil midir? Byle olunca da
zaten Kur'an- Kerim ona tabi olmaktan onunla fitnelenmekten yasaklamtr bizleri u ayetlerle: "Ey Muhammedi Bundan byle
yalanlayanlara aldrma. Onlar sana indirilen yetlerden beenmediklerini brakman .suretiyle senin kendileriyle uyuman isterler.
Byle yapsan, seni verler. Diliyle ineleyen, kovuculuk eden, iyilii daima nleyen, ar giden, su ileyen, ok yemin eden, alak
zorbaya, btn bunlar dnda bir de soysuzlukla damgalanm kimseye, mal ve oullar vardr diye aldr etrneyesin. yetlerimiz
ona okunduu zaman: "ncekilerin masallaradr diyecektir. Onun havada olan burnunu yaknda yere sreceiz." (Kalem, 68/8-16.)
"Yeryzn slah etmeyip bozgunculuk yapan beyinsizlerin emirlerine itaat etmeyin." (uar.26/150-152.) "nkarclara, iki yzllere
itaat etme; eziyetlerine aldrma; Allah'a gven, gvenilecek olarak Allah yeter." (Ahzb, 33/48)
[369]
Mslim, Fadailu VSahabe 11; Eb Davud, Snne 11; Ahmed b. Hanbel, 6/144.
[370]
Tirmiz, Fiten 55; Eb Dvud, Snne 26; Ahmed b. Hanbel, 1/195.
[371]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 111-113.
[372]
Buhar, Ezan 149.
[373]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 114.
[374]
Mslim, Msfirin 257; Eb Davud, Melhim 14
[375]
Tirmiz, Fedilu'l-Kur'n 6
[376]
Ahmed b. Hanbel 6/446
[377]
Ahmed b. Hanbel, 4/441 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 114.
[378]
Buhar, Fiten 27; Mslim, Hac 485
[379]
Buhar, Fiten 26
[380]
Buhar, Fiten 27; Tirmiz, Fiten 61
[381]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 114-115.
[382]
Bu, hurafeden ibarettir. Bu szlerde ntvvet aydnl ve gereklii yoktur.
[383]
Bu, hurafeden ibarettir. Bu szlerde nbvvet aydnl ve gereklii yoktur.
[384]
Bu da hurafe hadislerdendir.
[385]
Tir-miz, Fiten 63; Ahmed b. Hanbel, 5/40
[386]
Tirmizi, Fiten 62; Ahmed b. Hanbel, 3/420
[387]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 115-117.
[388]
Ahmed b. Hanbel, 4/20; 5/372
[389]
Ahmed b. Hanbei, 2/291
[390]
Bk. Heysem, Mecme'uz-Zevid, 7/340
[391]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 117-118.
[392]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 118-121.
[393]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 121.
[394]
Bk. Kenz'l-Umml, 14/314-316
[395]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 121-122.
[396]
Taber, Cmi'ul-Beyn, 4/18
[397]
"lmeden nce" szyle ehl-i kitabn kastedilmi olmas daha mnasiptir.
[398]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 122.
[399]
Hz. sa'nn u zamana kadar yaad hususunda slm limleri ittifak etmi deildirler. Bu hususta kesin bir nass yoktur.
u halde Hz. sa'nn u anda ldn veya yaadn sylemek, mslmann inanmakla ykml olduu eyler kapsamnda
deildir. Mslman, bu iki kavilden dilediine inanabilir. Bunu tartma konusu yapmamalar gerekir. nanlmas vacib olan husus,
onun ldrlmedii ve almaddr. nk bu husus Kur'anda bildirilmektedir. urada apak bir Kur'an gerek zerinde
dnmemiz gerekmektedir. yleki: Kur'n- Kerim, ykseltme (Ref) kelimesini bir istisna dnda hep manevi ykseltme an, eref
ve kymet ykselmesi anlamnda kullanmtr. O istisna da u ayettedir: "brahim ve smail, Kabe'nin temellerini ykseltiyordu."
(Bakara, 2/127) Kur'n'n lafzn tefsir edecek ve slubunu anlatacak en iyi mfessir, yine Kur'n'n kendisidir. Bu nedenledir ki biz,
Hz. sa'nn maddeten deil de manen ykseltilmi olduuna inan-yor ve bu gr tercih ediyoruz. Bu, Hz. sa'nn an, eref ve
kymetini daha da arttrr. Bu byle olmal ve byle anlalmal ki Hz. s, Allah'n peygamber ve elileri arasnda farkl ve tredi biri
olmasn. Allah'n kitab, onun maddeten deil, manen ykseltildiini anlatyor. Maddi ykselme ile manevi ykselme arasnda ok
fark vardr.
[400]
Taber, Cmi'ul-Beyn, 4/18.
[401]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 122-123.
[402]
Mslim, Fiten i 16 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 123-124.
[403]
Ahmed b. Hanbel, 2/482-483 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 124.
[404]
Buhar, Enbiy 49; Buyu1 102; Mslim, man 242
[405]
Bk. Heysem, Mecma'uz-Zevid, 8/5
[406]
Ahmed b. Hanbel, 2/290
[407]
Mslim, Hac 216; Ahmed b. Hanbel, 2/513 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 124-125.
[408]
Buhar, Enbiy 49; Ahmed b. Hanbel, 2/336
[409]
Allah peySamberleri' eriatlerinin n -teferruatta farkl olsalar bile- ayn kaynak-ra <t<\rat 5 ar- Ama eriatlerindeki
teferruatlar, insanlarn bulunduklar ortam ve ihtiyala-ragredeg,,k ve farkl olabilir.
[410]
Abmed b. Hanbel, 2/437; Taber, Cmi'u-Beyn, 4/22-23
[411]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 125-126.
[412]
Buhar, Enbiy 48
[413]
Buhar, Enbiy 48
[414]
Ahmed b. Hanbel, 1/375; bn Mce, Fiten 33 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 126-127.
[415]
Buhar, Enbiy 48; Mslim, man 272
[416]
Buhar, Enbiy 48
[417]
Buhar, Enbiy 48; Mslim, man 274
[418]
Buhar, Enbiy 48
[419]
Mslim, Fiten 110
[420]
Eb Davud, Mel-him 14; Ahbed b. Hanbel, 2/406
[421]
Tezkire, 742
[422]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 127-129.
[423]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 130.
[424]
Buhar, Enbiy 7; Mslim, Fiten 1 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 131.
[425]
Buhar, Fiten 4; Mslim. Fiten 3
[426]
Ahmed b. Hanbel, 2/510-511; Tir-miz, TefsirT-Kur'n 18; bn Mce, Fiten 33
[427]
Ahmed b. Hanbel, 3/77; bn Mce, Fiten 33
[428]
Ahmed b. Hanbel, 3/7
[429]
Ahmed b. Hanbel, 4/182
[430]
Ahmed b. Hanbel, 1/375
[431]
Ahmed b. Hanbel, 5/271
[432]
Bk. Buhar, Tefsiru'l-Kur'n, 22-1; Mslim, man 379
[433]
Bu, kabul edilmesi caiz olmayan merdud bir szdr. nk ilim ve aklla terslemektedir. Bu, hibir bilgiye dayanmadan
Allah'a yaplan bir iftiradr. slmiyet bunu kesinlikte yasaklam ve katiyetle haram klmtr.
Bilgisizce sz sylemenin yasaklyla lgili olarak Yce Allah yle buyurmutur: "Bilmediin eyin ardna dme."(sr,
17/36)
"De ki: "Rabbim sadece, ak ve gizli fenalklar, gnah, haksz yere tecavz, hakknda h bir delil indirmedii eyi Allah'a
ortak komanz, Allah'a kar bilmediiniz eyleri sylemenizi haram klmtr." (A'rf, 7/ 33)
[434]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 131-134.
[435]
Bk. Heysem, Mecmau'z-Zevid, 8/6
[436]
Bu ne hadistir, ne de Abdullah b. Amr'n szdr.
[437]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 134-135.
[438]
Enbiy, 21/96
[439]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 135.
[440]
Buhar, Hac 47; Ahmed b. Hanbel, 3/28 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 135.
[441]
Buhar, Hac 47
[442]
Bk. Kenzu'l-Umml, 14/223
[443]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 135.
[444]
Ahmed b. Hanbel, 2/220.
[445]
Ahmed b. Hanbel, 1/228; Buhar. Hac 49
[446]
Mslim, Fiten 59
[447]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 136.
[448]
Buhar, Menakb 7; Mslim, Fiten 60
[449]
Mslim, Fiten 52; Ahmed b. Hanbel, 2/329
[450]
Ahmed b. Hanbel, 1/23 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 136.
[451]
Buhar, Fiten 27
[452]
Ahmed b. Hanbel, 5/184, 187. 188
[453]
Ahmed b, Hahbel, 1/20 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 136-137.
[454]
Bu yaratk ne diye lisan- kal ile deil de lisan- hal ile konumasn? Teklim kelimesinin, konumann yansra bir anlam
da yaralamaktr. yeti bu ekilde anlamamza ne engel var? Bu yaratkla belki de insan ldren, ekin ve davarlarn telef eden
mikroplar kastedilmitir. Bu, insann gnah ve isyanna bir ksas ve misillemedir. Zararl ve tehlikeli mikroplar, yer yznn her
tarafm ve atmosferin her tabakasn igal etmektedirler. Yaralayp ldrmektedirler-ki bunda da -eer kendilerini Allah'a ynelten
kalbler varsa- insanlar iin t vardr. Bu, onlar terkettikler doru yola iletir. u*halde lisan- hal, lisan- kal'den daha da etkilidir.
Sahih hadisleri ve Kur'an ayetlerinin manta, realiteye ve hayatn doasna uygun olarak yorumlayp aklamak, hayal
atmosferinde yzmekten ok daha faydaldr.
[455]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 137-138.
[456]
Mslim, Filen 39; Eb Davud, Melhim 12; bn Mce, Fiten 28; Ahmed b. Hanbel, 4/7
[457]
Mslim, Fiten 129
[458]
Mslim, Fiten 128; bn Mce, Fiten 28
[459]
Bk. bn Ha-cer el-Askalan, el-Metiibu'1-liye, 4/343-344
[460]
ibn Mce, Fiten 31
[461]
Fitr: Ba parmakla iaret parma tam aldnda arada meydana gelen mesafe (eviren)
[462]
Bu sahih midir? Hayr, ne sahihtir ne de sahihe yakndr.
[463]
Birbirlerine zt olmalar, Dabbet'l-arzn insanlar ve rnleri yaralayp hastalandran ve tketip telef eden zararl
mikroplar olduuna dair grmz hakl karmaktadr.
[464]
Akln byle bir rivayeti dorulamas nasl mmkn olur? Zeka ve salam ftrat rnei dahi mmin, Hz. Ali
(kerremelfah vecheh) nasl olur da byle bir eyi syler?!
[465]
Mslim, Fiten 118
[466]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 138-140.
[467]
Tirmiz, TefsinTl-Kur'n 6; Ahmed b. Hanbel, 3/31
[468]
Buhari, Rikak 40; Mslim, man 248; bn Mce, Fiten 32
[469]
Buhar, Tefsir 6-9
[470]
Mslim, Fiten 249; Tirmiz, Tefsir 6; Ahmed b. Hanbel, 2/445
[471]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 141.
[472]
Mslim, Fiten 39; Eb Davud, Melhim 12; bn Mce, Fiten 28; Ahmed b. Hanbel, 4/7
[473]
Mslim, Fiten 128; bn Mce, Fiten 28

[475]
Bu-har, Bed'u]-Halk4; Tefsir 36-1; Mslim, man 250
[476]
Ahmed b.Hanbei, 2/201
[477]
Eb Davud, Melhim 12; bn Mce, Fiten 32
[478]
Dbbe kelimesini nceki sayfalarda, akl ve hayat dini olan slm dininin snnetine, akl ve manta uygun bir ekilde
aklamtk. Yine o sayfalarda iaret etliimiz gibi Dabbeler yani mikroplar, insanlarn iledikleri gnahlar nedeniyle oalp etrafa
yaylmlardr. Dabbe, yryen her canldr. Yoksa gariplik ve tuhaflklarla dolu belirli bir hayvan deildir. Bu, hayali aciz brakacak
ekilde gerek olarak misllendirilebilir.
[479]
Bk. Heysem, Mecma'uz-Zevid, 8/8
[480]
Abdullah b. Amr, dindar, akll, zeki ve takval bir kimse olduundan tr onun byle hurafeleri aktarm olacana
ihtimal vermiyoruz.
[481]
Gnein batdan domas, insanlarn alk olduklar detlere ve dnya hayatnn kanunlarna muhalif olan ilk semav
kyamet almetidir.
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 142-144.
[482]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 144-145.
[483]
Ahmed b. Hanbel, 1/192
[484]
Tirmiz, Deavat 98; Ahmed b. Hanbel, 4/240
[485]
En'm suresinin 158. yeti.
[486]
Belki de kitab ehli kimseler kendileri lmeden nce Hz. sa'ya imn edeceklerdir. Bu husustaki aklama nceki
sayfalarda yaplmt.
[487]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 145-146.
Kyamet Gnnden nce Grlecek Olan Duman:5
Kyamet Yaklatka lmler oalacaktr:6
Kyametten nce iddetli Bir Yamur Yaacaktr:6
Henz Meydana Gelmemi Baz Olaylar Vuku Bulmadka Kyamet Kopmayacaktr6
Kyamet Almetlerinden Biri De, nsanlarn Yksek Binalar Yapma Yarna Girmelidir6
lmin Azalmas, Cehaletin oalp Yaylmas Kyamet Almetlerindendir:7
Arap Diyarnda Mal, Servet Ve Altnn Fazla Derecede Artmas Da Kyamet
Almetlerindendir:7
Kyamet Kopmadan Baz Araplarn slmdan Geri Dneceklerine Hz. Peygamberin aret
Buyurmas:7
Ahlksz Ve Dinsiz Kimselerin En Fazla Dnyala Sahib Olmalar, Kyamet
Almetlerindendir:8
lerin Ehil Olmayan Kimselere Verilmesi Kyamet Almetlerindendir:8
Kyamet Almetlerinden Biri De Emanetin Zayi Olmasdr:8
Kyametten nce Vaktin Bereketsiz Klnacana Hz. Peygamberin aret Buyurmas:9
Deersiz Kimselerin Sz Sahibi Olmalar Kyamet Almetlerindendir:9
hir Zamandaki nsanlarn Evsaf:10
Anlatmn Bir eidi By Gibidir:10
Kyamet Ancak erli nsanlarn zerine Kopacaktr:10
Kyametten Az nce nsann Adaml Heder Olacaktr:10
Tevhid Ehli Kimsenin zerine Kyamet Kopmayacaktr:10
Kyamet Ancak Ktle Kar kmayan Ve yilii Emretmeyen Kimselerin zerine
Kopacaktr:11
nsanlarn En erlileri Kyamet Koptuunda Hayatta Bulunacak Olanlardr:11
Kyametin Yaklamas11
Gemi Zamana Oranla Kyametin Vakti Yaklamtr:12
Kendi Zamannda Hayatta Bulunanlardan Hi Birinin Yz Sene Sonra Yeryznde
Kalmayacana Hz. Peygamberin aret Buyurmu Olmas:13
Kyametin Kopmas Artk Yakndr:13
Kyametin Anszn Ama Mutlaka Gelmesinin Yakn Olduu. 14
Kyamet Almetlerinden Bazlar15
Dnyann Gitmeye, Ahiretin De Gelmeye Yz Tutmu Olmas17
Kyametin Gelii An Meselesidir:17
Sr Hadisi18
Kyamet Sahnesinin Veya Bir Blmnn Tasviri:18
Sr flemeleri22
lmnden Sonra ryen Bedenden Geride Sadece Kuyruk Sokumu Kemii Kalr:22
Kyamet Gnnn Baz Korkulu Halleri:23
Ahir Zamanda nsanlar nne Katp Mahere Sevk Edecek Olan Ate:24
nsanlar Kyamet Gnnde Snf Hafinde Haredilecektir:24
nsanlar Kyamet Gnnde Yalnayak, plak Ve Snnetsiz Olarak Hasredilirler:25
Fasl:26
Fasl:26
Fasl:27
Dirili flemesi:28
Dirilile lgili Hadisler29
Cesedlern Kabirlerinde Diriltilip karlmalar in Sr'a Liflenecek Olan Kyamet Gn,
Bir Cuma Gndr:31
Kyametin Kopma Vakti:31
Toprak, Peygamberlerin Cesedlerini rtmez:32
Kyamet Gnnde lk Olarak Hz. Peygamberin Mezar Alacak Ve lk Olarak O, Mezardan
kacaktr:32
Kyamet Gnnde Dirilip Mezardan lk kacak Olan Kii, Raslullah (s.a.v.)'dir:33
nsanlarn Yalnayak, plak Ye Snnetsiz Olarak Dirilip Haredilecekleri Ve,O Gnde lk
Olarak Kime Elbise Giydirlecei:33
Kyamet Gn Kendisine lk Elbise Giydirilecek Kimse brahim Halilullah
Aleyhisselmdr:34
Kyamet Gnnde nsan, Hayr Veya er Kendi Amel Elbisesi inde Dirilecektir:36
Kyametin Korkulu Hallerini Tasvir Eden Baz Ayet-i Kerimeler:36
Kyametin Korkulu Hallerini Ve O Gnde Vukubulacak Baz Byk Olaylar Anlatan Ayet Ve
Hadisler:41
Kyamet Gnnde Allah'n Glgesiyle Glgelenecek Olanlarn Bazlar:42
Kyamet Gnnde Allah'n Glgesinin Altna Herkesten nce Gidecek Olanlar:42
Hz. Peygamberin Mminlere Byk Mjdesi:42
Byklk Taslayanlara Kyamet Gnnde Verilecek Baz Cezalar:43
Fasl:44
Kyamet Gnnn Uzunluu Ve Bu Hususta Nakledilen yet Ve Hadisler:46
O Kadar iddetli Ve Uzun Olmasna Ramen Kyamet Gn, Mmin in Farz Bir Namaz
Klmaktan Daha Hafif Olacaktr:46
Zekt Vermeyenler in Hazrlanm Azblarn Bazs:47
Kyamet Gn siler in Zor Ve Uzun, Takva Ehli Kimseler inse Kolay Ve Ksadr:47
Peygamberlerden Sadece Raslullah (s.a.v.)'e Verilen Makam- Mahmud (vlecek
Makam):48
Makam- Mahmud, efaat Makamdr:48
Allah'n Hi Bir Peygamberine Verilmemi Be ey, Raslullah (s.a.v.)'e Verilmitir:48
Raslullah (s.a.v.) Kyamet Gnnde dem Oullarnn Efendisidir:48
Raslullah (s.a.v.) Kyamet Gnnde Btn Peygamberlerin mamdr:49
nsanlardan Dilenmek, Kyamet Gnnde Dilencinin Yzndeki Etin Dmesine Neden
Olur:52
Hz. Muhammed'n Havuzu Hakknda Nakledilen Hadisler52
Sahabe- Kirm'dan Bazlar Kyamet Gnnde Bu Havuzun Var Olacan Tasdik Etmi Ve
man Edip Bu Hususta Hadis Rivayet Etmilerdir:52
Kevser, Cennette Raslullah (s.a.v.)'e Verilecek Olan Bir Nehirdir:53
mer b. Abdlaziz'in Allah'tan Korkan Biri Olduunu Gsteren Grnmler:54
Kyamet Gnnde Hz. Peygamber, mmeti in Havuzun Basma lk Gelen Kimse
Olacaktr:55
Kyamet Gnnde Hz. Peygamber, mmetinin okluuyla vnecektir. Kendisinden Sonra
Birbirlerini ldren Kfirler Olarak slm'dan Geri Dnmemelerini Tavsiye Buyurmutur:55
Raslullah (s.a.v.)'e Kasten Yalan snad Edenin Cezas Cehennemdir:56
Fasl56
Kyamet Gnnde Her Peygamberin Bir Havuzu Olacak Ve Havuzundan Su enlerin Says
Fazla Olan, Dierlerine Kar Bununla vnecektir:56
Hz. Peygamberin Snnetinden Yz eviren Kimseleri, Melekler Kyamet Gnnde Havuzdan
Geri evireceklerdir:59
Hz. Peygamberin, mmetinin Dnyay Kazanmak Amacyla Birbirleriyle Yaracak
Olmalarndan Korkmas:59
Kyamet Gnnde Havuz Bana lk Gelecek Olan, Dnyada Susuzlara Su Veren Kimse
Olacaktr:59
Kevser Havuzundan en Artk Hi Susamaz Ve Yz De Kararmaz:59
Kevser Havuzunun Varln nkr Edenlere Allah Oradan Su irmesin:60
Kyamet Gnnde Hz. Peygamberin mmeti Dier Peygamberlerinkinden Daha Kalabalk
Olacaktr:60
Hz. Peygamberin Kabri le Minberinin Aras Cennet Bahelerinden Bir Bahedir:60
Kyamet Gnnde Her Peygamberin Bir Havuzu Olacaktr. Peygamberimizinki,
Dierlerininkinden Daha Byk Ve Su enleri De Daha Fazla Olacaktr:62
Allah'n Velileri, Allah'n Peygamberlerinin Havuzlarndan Su meye Geleceklerdir:62
Fasl63
Hz. Peygamberin Gidilip Su ilecek Olan Havuzu, Cehennem zerine Kurulan Kprnn
Berisindedir. Bunun Aksini fade Eden Hadisler Zayf Ya Reddedilmi Ya Da Tevil Edilmitir:63
Fasl:63
Alimler, Hz. Peygamberin Havuzunun Mizan'dan nde Olduunun Daha Doru Bir Gr
Olacan Sylemilerdir:64
Hz. Peygamberin, Kevser Havuzunun Enini Ve Boyunu Deiik Muhataplara Deiik
ehirlerin Adlarn Vererek Bu ehirler Arasndaki Mesafelerle Kyaslayarak Belirlemesi:64
Noksanlklardan Mnezzeh Olan Yce Rabbin, Kyamet Gnnde Davalar Halletmek zere
Mahere Gelmesi:64
Yce Rabbin Peygamberler Ve Dierleri le Konumas:66
Kyamet Gnnde Muhammed mmeti Dier mmetlere hidlik Yapacaklardr:67
Noksanlklardan Mnezzeh Olan Yce Allah'n Kyamet Gnnde dem (a.s.) le
Konumas:67
Kyamet Gnnde lk arlacak Olan, dem (a.s.)'dr:67
Hz. Peygamber, Kendi mmetinin, Cennetliklerin Yarsn Tekiledeceini mid Ederdi:68
Noksanlklardan Mnezzeh Olan Yce Allah'n Nuh Peygamberle Konumas Ve Risaleti
mmetine Tebli Edip Etmediini Sormas:68
Kyamet Gnnde Muhammed mmetinin Dier Btn mmetlere hidlik Yapacak Olmas,
Bu mmetin Adil Ve erefli Olduunun spatdr:69
Kyamet Gnnde brahim (a.s.)'in, ahidlerin Banda Hesap Yerine Gelmesi:69
Kyamet Gnnde Yce Rabbin sa (a.s.) le Konumas:69
Kyamet Gnnde Hz. Peygamberin Allah Katndaki Makam Herkesinkinden Yksek
Olacaktr:70
Yce Rabbin Hesap Gnnde Alimlerle Konumas Hesap Gnnde Alimlere kramda
Bulunmas:70
Aziz Ve Celil Olan Allah'n Mminlere lk Nutku:70
Fasl70
Allah'n Ahdine Ve Emanetine Hyanet Eden Kimsenin Ahirette Pay Yoktur:70
Terazinin Kurulmas, Allah'n Hesap Sormas, Cennet Ve Cehenem.. 71
Cehennemden Bir Gz kacak, Maherde Duran nsanlara Bakacaktr:72
Cehennemden Bir Boyun kacak; Zorba, Putperest, Haksz Yere Adam ldren Herkesi
Cehenneme Atacaktr:72
Amel Terazisi:73
Muhakeme Ve Hesaptan Sonra Amellerin Tartlmas:73
Terazinin ki Maddi Kefesi Olacak Ve Hi Bir ey Besmeleden Daha Ar Basmayacaktr:73
Kyamet Gnnde Kii, Kendi Ameliyle Birlikte Ayn Terazide Tartlacak M?. 73
Kyamet Gnnde Kelime-i ehadetin Konulaca Kefe, Gnahlarn Konulaca Kefe
Karsnda Daha Ar Basacaktr:74
Gzel Ahlk, Kyamet Gnnde Kulun Terazisine Konulacak En Ar eydir:74
Fasl77
limlerin Kyamet Gnnde Kurulacak Olan Teraziyle lgili Aklamalar:77
Terazi, Kyamet Gnnde Herkes in Sz Konusu Deildir:77
Fasl:78
Kullarn Allah'a Arz Edilmeleri, Amel Sayfalarnn Uumas, Yce Rabbin Kullarn
Hesaba ekmesi:78
Hesaba ekilen Mahvolur:79
Fasl:79
Fasl:80
Fasl82
Kyamet Gnnde lk Olarak Kan Davalar Karara Balanacaktr:82
Kyamet Gnnde lk Olarak Muhammed mmetinin Hesab Grlecektir:82
Kyamet Gnnde nsanlarn nce Hangi Davalarna Baklacak, Kim Zorlu Hesaba ekilecek
Ve Kimin Hesab Kolay ekecek? 82
Bir Arazi Parasn Haksz Yere Ele Geiren Kii, Kyamet Gnnde O Arazi Paras Yedi
Kat Yerin Dibinde Onun Boynuna Dolandrlacaktr:83
Resim Ve Heykel Yapanlar, Kyamet Gnnde Azblandrlacaklardr:83
Kyamet Gnnde Kula Be ey Sorulmadan Maher Yerinden Adm Atmasna zin
Verilmez:83
Kyamet Gnnde Yer, Haberlerini Nasl Anlatacak?. 85
Kyamet Gnnde nsann Hesaba ekilecei lk Konu Namazdr. Bu Hesab Dzgn karsa
Dier Btn Amellerinin Hesab Dzelir. Aksi Takdirde Btn Hesab Bozulur:85
Kyamet Gnnde Zalimlerle deilecektir:86
Allah'a Ortak Koma Suu Balanmaz; Kullara Yaplan Hakszlklarda Mutlaka Kyamet
Gnnde dettirilir:86
Kyamet Gnnde Kula Nimetlerin Hesab Mutlaka Sorulacaktr:87
Allah, Hakszlaturayan Kuluna Cennetin Kk Ve Nimetlerini Gstererek Onu, Kendisine
Hakszlk Etmi Olan Kimseyle Bartrr:87
Esma Binti Ebibekr'in Rivayeti:89
Aziz Ve Celil Olan Allah, Emzirenin ocuuna Merhamet Ediine Nispetle Kendi Kullarna
Daha ok Merhamet Eder:90
Bu mmetten, Hesap Vermeksizin Cennete Girecek Olanlar:90
Kullarn Hesap Yerinden Ayrlp Kendilerine Tahsis Edilen Yerlerine Gitmeleri. Bir Ksm
Cennete, Bir Ksm Da Cehenneme 93
Cennetliklerin Cennete En Son Girecek Olan:94
Srat Kprsnden Bahseden Dier yet-i Kerime Ve Hadis-i erifler:97
Kyamet Gnnden nce Grlecek Olan Duman:

Yce Allah buyurdu ki: "Ey Muhammed! Gn, insanlar bryecek ve gzle grlecek bir
duman karaca gn bekle. Bu, can yakan bir azb-dr. nsanlar: "Rabbimiz! Bu azab bizden kaldr.
Dorusu artk biz inananlarz" derler. Nerde onlarda t almak? Kendilerine gerei aklayan bir
peygamber gelmiti ve ondan yz evirmiler, "Belletilmi bir deli" demilerdi. Biz sizden azab az
bir sre iin kaldracaz. Siz yine de eski inkarclnza dneceksiniz. Onlar arptka arpacamz
gn cmz phesiz alrz." (Duhn, 44/10-16)
Tefsirimizde (bn Kesir Tefsirinde) Duhn suresinin tefsirini yaparken bu ayetleri, okuyucuyu
ikna' edecek derecede aklamtk.
Buhar, bn Mes'ud'un bu ayetleri yle tefsir ettiini nakletmitir: Ra-slullah (s.a.v.)'n
kendilerine beddua etmesi nedeniyle Kureyliler maruz kaldklar ktlkta iddetli derecede alk
ekmekteydiler. yle ki onlardan biri, ektii aln iddetinden dolay kendisiye gk arasnda bir
[1]
duman gryordu.
Bu tefsir cidden gariptir. bn Mes'ud dnda herhangi bir sahabinin bu ayetler byle tefsir etmi
olduuna ilikin bir nakil yoktur.
Mteahhirin limlerden bazlar Eb reyha Huzeyfe b. seyd'in rivayet ettii hadisle elitii
iin bu tefsiri reddetmeye abalamlardr. Mezkr hadis udur;
"Sizler on almeti grmedike kyamet kopmayacaktr..." Rasllah (s.a.v.) byle buyururken,
Deccal'dan, dumandan ve Dabbet'l-arz'dan da sz etmiti (Bunlar da o almetler arasnda saymt.)
[2]
Eb Hreyre'nin rivayet ettii bir hadis de Rasulullah (s.a.v.) "Alt ey meydana kmadan salih
amel ilemekte acele edin" buyurmu ve o alt ey arasnda Deccal', duman ve Dabbet'l-Arz' da
saymt.
Yukarda nakledilen her iki hadiste Sahih-i Mslim de merfu olarak rivayet edilmitir. Merfu
hadis, mevkuf olan her hadise nispetle kabule daha ok ayandr.
Kur'n yetlerinin ak anlam, insanlar bryen bir dumann gkte meydana geleceini
gstermektedir. Bu, muhakkak surette meydana gelecek genel bir vakadr. Yoksa bn Mes'ud'un
dedii gibi iddetli alktan dolay Kureyin gznde hayalen grlecek bir ey deildir. Nitekim
Yce Allah buyurmu ki:
"Ey Muhammed! Gn insanlar bryecek ve gzle grlecek bir duman karaca gn
bekle." (Duhn, 44/10)
Yani o duman iddetli alk nedeniyle hayalen grlecek bir ey deil, aksine apak bir surette
grlecek gerek bir varlktr.
[3]
"nsanlar: "Rabbimiz! Bu azab bizden kaldr. Dorusu artk biz inananlarz." derler."
Yani o zamann insanlar, Rablerine bu duay yaparak, bu sknty zerlerinden kaldrmasn
dilerler. nk artk onlar imn etmi olup kendilerine vaad edilen gaybi ilerin meydana gelmesini
beklemeye koyulurlar. Oysa o aamadan sonra grlecek olan ey, kyamet gndr. Allaha ynelerek
kusurlarn telafi amacyla tevbe etmelerinin de kabul iin o dumann kaldrlmasn dilerler.
Doruyu en iyi bilen, elbetteki yce Allah'tr.
Buhar... Eb'd-Duh'dan rivayet etti ki; Mesruk yle demitir: Bir ara Kinde'de adamn biri
hadis naklediyor ve yle diyordu: "Kyamet gn bir duman meydana gelecek, mnafklarn gzlerini
kr, kulaklarn da sar edecektir. Mmin kiilerse nezleye yakalanr gibi olacaklardr."
Adamn bu sznden rkerek bn Mes'ud'a gittik ve bu szleri kendisice aktardk. Yan gelip
uzanmt. fkelenerek kalkp oturdu ve yle dedi: Ey nsanlar! Bir ey bilen kimse, bildiini
sylesin. Bilmeyense: "Allah da-na iyi bilir" desin. Kiinin bilmedii bir husus iin, "Allah daha iyi
bilir" dedesi de ilim saylr. Dorusu Yce Allah, peygamberine yle buyurmutur.
"Ey Muhammedi De ki:"Buna karlk sizden bir cret istemiyorum. Kendiliimden bir ey iddia
eden kimselerden de deilim." (Sd, 38/86)
Kureyliler slama girmekten geri durmulard. Bu yzden Raslullah (s.a.v.): "Allahm!
Yusuf'un yedi ktlk senesi gibi bir yedi ktlk senesiyle bunlara kar bana yardm et" diyerek
Kureylilere beddua etmi, onlar da ktla maruz kalmlar, lmle yz yze gelmi, le ve kemik
yemek mecburiyetinde kalrrflard. yle ki (iddetli alktan tr) kii, kendisiyle gk arasnda bir
duman gryordu. Nihayet Eb Sfyan ona gelip yle dedi: "Ey Muhammedi Sen, akrabalk balarn
gzetmeyi bakalarna emredici olarak geldin ama kavmin lmle yz yzedir. Bunlar iin Allah'a
du et." Onun byle demesi zerine Reslullah (s.a.v.) u yet-i kerimeleri okudu:
"Ey Muhammedi Gn, insanlar bryecek ve gzle grlecek bir duman karaca gn
bekle. Bu, can yakan bir zbdr. nsanlar: "Rabbimiz! Bu azab bizden kaldr. Dorusu artk biz
inananlarz" derler." (Duhn, 38/10-12)
Geldiinde ahiretin azabn da m zerinizden kaldracaz?!
Cenab- Allah, zerlerindeki dnya azabn kaldrd. Ama sonra kfirliklerine tekrar geri
dndler. Ayetle buna yle deiniliyor:
"Onlar arptka arpacamz gn cmz phesiz alrz." (Duhn. 44/16)
Cenab- Allah, Bedir savanda onlardan c almt. Azb- ilhi onlarn yakalarn
brakmayacakt.
"Elif, Lm, Mim. Rumlar en yakn bir yerde yenildiler. Onlar, bu yenilgilerinden sonra il
[4]
dokuz yl arasnda galib geleceklerdir." (Rm, 30/1-4)
Kyamet alametlerinden drd grld.
Ayn ikiye blnmesi, dumann grlmesi, (Kureyli kfirlerin malubiyet grerek) yakalarna
azabn yapmas ve Rumlarn galibiyetleri grld. Buhar bunu birok rivayet yolu ve mteaddit
lafzlarla nakletmitir. O Kindeli kssacnn, "Ayette sz edilen duman, kyamet gnnde
grlecektir." demesi gzel bir ey deildir. Zaten bn Mes'ud da bu noktada onu eletirmi ve szn
reddetmitir. Eb reyh'dan, Eb Hreyre'den ve dier sa-hablerden rivayet edilen hadislerin de
aka ifade ettikleri gibi; Dabbet'l-arz, Deccal, Ye'cuc ve Me'cuc nasl kyametten nce grlecekler
s e, ayn ekilde gkteki dumanda kyametten nce grlecektir.
Kyamet gnnden nce kacak olan atee gelince, nceki sayfalar da geen sahih hadiste de
anlatld gibi bu ate, Aden ehrinin derinliklerinden kacak, insanlar nne katp maher yerine
sevkedecektir. Geceledikleri yerde onlarla birlikte geceleyecek, len istirahati yaptklar yerde
[5]
onlarla birlikte istirahat edecek, onlardan geride kalanlar da yiyecek (yakp yok ede-cek)tir.

Kyamet Yaklatka lmler oalacaktr:

imam Ahmed b. Hanbel... Eb Sad el-Hudrf den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Kyametin kopma saati yaklatnda lmler oalacaktr. yleki adam, topluluun
yanna gelip, "Bugn sizden nce kimler ld?" diye sorar, onlar da, "Falan, falan ve falanca ld."
[6]
diye cevap verirler."

Kyametten nce iddetli Bir Yamur Yaacaktr:

Msned adl eserinde Hafz Ebubekir el-Bezzar Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah
(s.a.v.) yle buyurmutur:
"Evlerin ve adrlarn kurtulamayp mutlaka kendisinden etkilenecei (iddetli) bir yamuru gk
[7]
yadrmadka kyamet kopmayacaktr."
mam Ahmed V. Hanbel... Abdullah'tan rivayet etti ki; Raslullah
(s.a.v.) yle buyurmutur:
"(Kyametle ilgili) almetler, bir ipe geirilmi boncuk taneleri gibidirler. p koptu (artk) bu
[8]
almetler birbirinin ardsra geleceklerdir."

Henz Meydana Gelmemi Baz Olaylar Vuku Bulmadka Kyamet Kopmayacaktr

nceki ksmlarda geen hadislerde bu olaylarn bazsndan bahsedilmiti. imdi de baka


olaylardan, kyamet almetlerinden, kyametin yaklatn gsteren belirtilerden bahsedeceiz.
[9]
Yardmna ba vurulacak olan zt, yce Allah'tr.

Kyamet Almetlerinden Biri De, nsanlarn Yksek Binalar Yapma Yarna Girmelidir

nceki sayfalarda da nakledildii gibi Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber
(s.a.v.) yle buyurmutur:
"nsanlar, yksek binalar yaptrma yarma girmedike kyamet kopma-yacaktr. Davalar bir
olan iki byk slm ordusu byk apta bir muharebe yapmadka kyamet kopmayacaktr.
(Ulemnn azalp yok olmas nedeniyle) ilim alnmadka (yok edilmedike), zelzeleler
oalmadka, zaman birbirine yaklamadka (geceyle gndzn mddeti ayn olmadka), fitneler
oalmadka, ldrme hadiseleri artmadka kyamet kopmayacaktr. Hepsi de yalanc olan ve
kendilerinin Allah elisi olduklarn iddia eden otuza yakn Deccal tremedike kyamet kopmayac
aktr. Kii bir bakasnn mezarnn yanndan geerken ona "Senin yerinde keke ben olaydm"
demedike kyamet kopmayacaktr. Gne bat ufkundan domadka kyamet kopma-yacaktr.
Oradan doduunda ve insanlar onu bu halde grdklerinde hepsi imn ederler. Ama daha nce
inanmam veya imniyle bir iyilik kazanmam kimseye imn ediinin fayda vermeyecei bir
zamanda imn ederler, (ki bunun onlara bir yarar olmaz.) Parasnn (zektm) kimin kabul edecei
hususunun para sahibini endielendirecei kadar aranzda para oalmadka da kyamet
[10]
kopmayacaktr."
Mslim de bir baka yoldan Eb Hreyre'den rivayet etmitir.
nceki sayfalarda geen ve Eb Hreyre, Eb Breyre, Eb Bekre ve dierlerinden rivayet edilen
bir hadis-i erifte Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Sizler geni yzl, bask burunlu, yzleri
deri stne deri kaplanm kalkanlar andran ve kee ayakkab giyen Trklerle savamadka kyamet
[11]
kopmayacaktr."
[12]
Trkler, Hz. brahim'in cariyesi Kantora'nn ocuklardrlar."

lmin Azalmas, Cehaletin oalp Yaylmas Kyamet Almetlerindendir:

Buhar ve Mslim'in sahihlerinde... Enes'ten rivayet olundu ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"lmin ortadan kalkmas, cehaletin etraf kaplamas, zinann yaygnlamas, iki iilmesi,
erkeklerin gidip (ok azalmas) kadnlarn ortada kalmas da kyamet almetlerindendir. yleki elli
[13]
kadna bir erkek bakacaktr."

Arap Diyarnda Mal, Servet Ve Altnn Fazla Derecede Artmas Da Kyamet Almetlerindendir:

Sfyn- Sevr... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Arap diyar bitkili ve ayrl meralarla nehirlere dnmedike, Frat'n sular ekilip te alt
ksmnda altundan bir da kmadka ve sizler onun iin birbirinizle savapta her yz kiiden doksan
[14]
dokuz kii ldrlp bir kii kurtulmadka gece ve gndzler sona ermeyecektir."
[15]
Mslim de bunu bir baka kanalla Sheyl'den rivayet etmitir.

Kyamet Kopmadan Baz Araplarn slmdan Geri Dneceklerine Hz. Peygamberin aret
Buyurmas:

Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:


"Devs kabilesinin kadnlarnn Zlhalase putu (nu tavaf ederek) evresinde kuyruklar
titremedike (yani tekrar putperestle dnmedike) kyamet kopmayacaktr. Zlhalase, Devs
[16]
kabilesinin cahiliyete devrindeki putudur."
Sahih-i Mslim'de... Hz. Aie'den rivayet olundu ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Lt ve Uzz'ya taplmadka gece ve gndzler sona ermeyecek (yani kyamet kopmayacak)tr."
Hadisi rivayet eden Hz. Aie diyor ki: Ben, Raslullah (s.a.v.)'e dedim ki: "Ey Allah'n Raslu!
Ben bu iin (yani puta tapma iinin) u yet nazil olduunda artk sona erm olduunu sanyordum:
"Putperestler istemese de, dinini btn dinlerden stn klmak iin, peygamberini, doruluk
rehberi Kur'n ve gerek dinle gnderen O'dur." (Tevbe, 9/33)
^ Benim bu szme kar Raslullah (s.a.v.) buyurdu ki: "Bunlardan Alan in diledii iler olacak,
sonra da Allah ho bir rzgar estirir. O rzgr sebebiyle her tarafta kalbinde hardal tanesi arlnca
[17]
imn bulunan herkes 0 ur, ama hayrszlar hayatta kalr ve babalarnn dinine dnerler."
Cz' el-Ensar Hamid'den rivayet etti ki; Enes yle demitir: Abdullah b. Selm, Raslullah
(s.a.v.)'e kyamet almetlerinin ilki hangisidir, diye sordu. Raslullah (s.a.v.) de ona u cevab verdi:
[18]
"nsanlar doudan batya sevkedip gtren bir atetir." Eb Zr'a'nn Eb Hreyre'den
rivayet ettiine gre Raslullah (s.a.v.) bir gn halk arasna girmiken bedevinin biri gelip ona imnn
ne olduunu sordu. (Baz sorular daha sordu. Nihayet ona u soruyu da sordu:)
Ey Allah'n Rasl, kyamet ne zaman kopacak?
Kendisine sorulan, bunu sorandan daha iyi bilen biri deildir. Ama sana kyametin baz
almetlerini anlatacam: Cariye, kendi hanmefendisini dourduunda, yalnayakh, plak ve yoksul
koyun obanlar insanlara reis olduklarnda (kyameti gzle). te bunlar, ancak Allah'n bildii be
bilinmeyen eylerdendir."
Raslullah (s.a.v.) byle dedikten sonra u yet-i kerimeyi okudu: "Kyamet saatini bilmek ancak
Allah'a mahsustur. Yamuru o indirir. Rahimlerde bulunan o bilir. Kimse yarn ne kazanacan
bilmez ve hi kimse nerede leceini bilemez. Allah phesiz bilendir, her eyden haberdardr."
(Lokman, 31/34)
Raslullah (s.a.v.)'e soru soran bedevi bundan sonra kalkp gitti. Raslullah (s.a.v.), "Onu bana
geri getirin" dedi, ama oradakiler o adam bulamadlar. Bunun zerine Allah Raslu buyurdu ki: "O
[19]
Cibril'di. nsanlara dinlerinin emirlerini retmek in gelmiti."
Mslim bu konuda Hz. mer'den daha detayl bir rivayette bulunmutur. Yukardaki hadiste
geen "Cariye, kendi hanmfendi sini dourduunda" sznn anlam udur: Ahir zamanda cariyeler
sayg ve ihtiam belirten kelimelerle anlp gsterilecek ve byk adamlar, hr kadnlar brakp
cariyeleri yataklarna alacaklardr. Bu nedenle cariyeyle ilgili ifadeleri u ifadeler takib etmitir:
"Yalnayakh, plak ve yoksullarn yksek binalar yaptrma yarna girdiklerini grdn zaman..."
Yani onlar insanlarn reisleri olurlar; mallar oalr; itibarlar uzak mesafelere ular; yksek binalar
[20]
yaptrma yarn kazanmaktan baka ama ve himmetleri olmaz.

Ahlksz Ve Dinsiz Kimselerin En Fazla Dnyala Sahib Olmalar, Kyamet Almetlerindendir:

Bir hadis-i erifte yle buyurulmutur:


[21]
"Alak olu alak, dnyalkta en fazla paya sahib olmadka kyamet kopmayacaktir."

lerin Ehil Olmayan Kimselere Verilmesi Kyamet Almetlerindendir:

Bir hadis-i erifte yle buyurulmutur: ", ehli olmayan kimseye brakldnda kyametin
[22]
kopmasn bekle."
Bir baka hadiste de yle buyurulmutur: "Her kabileye o kabilenin rezilleri ba olmadka
[23]
kyamet kopmayacaktir."
Bunu slmiyetin ilk zamanlarndaki ftuhatn okluu nedeniyle ok miktarda cariyenin ele
geirilmesi eklinde izah edenlere gre bu, kyametin yakn alametlerinden saylmaz. Dorusunu
Allah bilir.
"E'-Ba's ve'n-Nr" adl kitapta Hafz Ebubekir el-Beyhak... Mbarek b. Fudale'den rivayet etti
ki; Hasan yle demitir: lim tahsili iin memleketimden kp Kfe'ye geldim. Orada Abdullah b.
Mes'ud'la karlatm. Kendisine, "Ey Eb Abdurrahman, senin bildiin bir kyamet almeti var m?"
diye sordum. u cevab verdi: Ben bunu kendisine sorduumda Raslullah (s.a.v.) bana yle karlk
vermiti:
"Evladn (ana-babaya kar) kaba davranmas, scak yamurlarn yamas, srlarn aa kmas,
yalancnn dorulanmas, haine gven duyulmas, gvenilir kimsenin :hyanette bulunmas, her
kabileye mnafklarn ve her arya gnahkrlaryla facirlerin ba olmas, mihraplarn yaldzlanmas,
gnllerin harb olmas, erkeklerin erkeklerle, kadnlarnda kadnlarla yetinmesi, dnyann en ve
mamur yerlerinin harb olmas, harap yerlerinin de en ve mamur olmas, fitnenin zuhur etmesi, faiz
yenilmesi, alg aletleri ve hazinelerin ortaya kmas, iki iilmesi, gvenlik grevlilerinin
oalmas, ka gz iaretleri ve dilleriyle bakalarn horlayp alay edenlerin fazlalamas, kyamet
almetlerindendir."
Beyhak bu rivayetin senedinin zayf olduunu sylemitir. Ancak bu hadisdeki lafzlarn ou,
mteferrik baka senedlerle rivayet edilmitir.
Ben derim ki: Bu kitabn ba tarafnda "Ahir zamanda meydana gelecek baz serler" adl bir fasl
[24]
vardr. O faslda bu hadisi teyid eden baz nakiller vardr.

Kyamet Almetlerinden Biri De Emanetin Zayi Olmasdr:

Sahih-i Buhar'de At b. Yesar'dan rivayet olundu ki; Eb Hreyre yle demitr: Bedevi'nin biri,
Raslullah (s.a.v.)'e, kyametin ne zaman kopacan sordu ve O'ndan u cevab ald:
Emanet zayi olduunda kyametin kopmasn bekle.
Ey Allah'n Rasl, emanet nasl zayi olur?
[25]
, ehli olmayana brakldnda kyametin kopmasn bekle."
mam Ahmed b. Hanbel... Abdullah'tan rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurulmutur:
"Kyamet kopmadan nce er ve ldrme gnleri grlecektir. O gnlerde ilim yok olacak, cehalet
[26]
ortaya kacaktr."
mam Ahmed b. Hanbel...'Eb Sad'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Adam ailesinin yanndan dar ktnda ayakkabsn ba veya krbac veya denei, kendisi
[27]
evden ktktan sonra ailesinin neler yaptn kendisine bildirmedike kyamet kopmayacaktr."
Yine mam Ahmed b. Hanbel... Eb Sad'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Canm kudret elinde bulunan zta yemin ederim ki; yrtc hayvanlar insanlala konumadka ve
adamn kendi klcnn ucu, ayakkabsnn ba kendisiyle konumadka, ailesinin (kendisi evden
[28]
ktktan) sonra neler yaptn baldr kendisine bildirmedike kyamet kopmayacaktr."
mam Ahmed b. Hanbel... Sabit'ten rivayet etti ki; Enes yle demitir: Biz gkten yamur
yad, yerden bitki bittii ve elli kadnn iine sadece bir erkein bakp onlara kayyumluk edecei
vakit gelmedike kyametin kopmayaca hususunu kendi aramzda konuuyor ve konuda varid olan
hadisleri birbirimize aktaryorduk. O vakitte yle bir durum meydana gelecek ki, kadn kendi
[29]
kocasnn yanna gittiinde kocas (onu tanyamad iin) "u kadnn bir kocas vard" diyecek."
Hammad da bu hadisi bir defasnda okumu. Bunu Enes'in Hz. Peygamber'den bu kelimelerle phe
gtrmez bir asliyetle rivayet ettiini sylemiti.
mam Ahmed b. Hanbel... Enes b. Mlik'en rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"lim ortadan kalkmad, cehalet etraf kaplamad, erkekler azalpta kadnlar oalmad, yleki
elli kadna sadece bir erkein kayyumluk edecei zaman gelmedii srece kyamet kopmayacaktr."
[30]
Sahih-i Buharde bunu teyid edici bir rivayet vardr. O rivayet, nceki sayfalarda gemiti.
mam Ahmed b. Hanbel... Zhr'den rivayet etti ki; Enes b. Mlik yle demitir: Gne gn
tam tepe noktasndan bat tarafna meyledince Raslullah (s.a.v.) kp (mescide geldi) len
namazm ildi. Selm verdikten sonra minbere karak kyametten bahsetti ve kyamet kopmadan nce
baz byk olaylarn meydana geleceini syledi." Ravi, byle dedikten sonra hadisin tamamn
[31]
nakletti.

Kyametten nce Vaktin Bereketsiz Klnacana Hz. Peygamberin aret Buyurmas:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) buyurmutur:
"Zaman ksalp da bir sene bir ay, bir cuma (bir hafta) bir gn, bir gn bir saat, bir saatte bir hurma
[32]
yaprann yanaca bir sre kadar ksalmadka kyamet kopmayacaktr."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
[33]
"Dnya (yani iindekiler) alak olu alak olmadka sonu gelmeyecektir."
[34]
Bunun senedi salam ve kuvvetlidir.

Deersiz Kimselerin Sz Sahibi Olmalar Kyamet Almetlerindendir:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyametten nce aldatc seneler olacaktr. O senelerde dorular yalan, yalanclar doru syler,
[35]
gvenilir kimse hyanet eder, hin kimseye gvenilir ve deersiz kimseler sz sahibi olurlar."
Ravilerden ureyh dedi ki: "O senelerde deersiz kimseler ilere bakarlar."
Bu rivayetin senedi salamdr.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Koyun obanlarnn insanlara ba olduklarnn, yalnayak, plak ve a kimselerin bina yaptrma
yarna girdiklerinin, cariyenin de hanmn veya efendisini dourduunun grlmesi, kyamet
[36]
almetlerindendir."
mam Ahmed bj Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Boynuzlu hayvann boynuzsuzu boynuzlamaya-ca bir zaman gelmeden kyamet
[37]
kopmayacaktr."
mam Ahmed b. Hanbel bunu mnferid olarak rivayet etmitir ve bunun senedinde saknca da
yoktur.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"lim kabzedilip (alnmad), cehalet ortaya kmad, herec oalmad srece kyamet
kopmayacaktr." Herec nedir? diye sorulduunda Raslullah (s.a.v.): "ldrmektir" cevabn verdi."
[38]
mam Ahmed b. Hanbel bunu mnferid olarak rivayet etmitir ve bu rivayet, Mslim'in artna
uygundur.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Aranzda mal oalp bllamad, yleki mal sahib malnn zektn kimin kabul edecei
hususunu endieli bir ekilde dnmeye balamad, ilim elinizden alnmad, zaman yaklamad
(geceyle gndzn mddeti ayn olmad), fitne ortaya kmad, herec oalmad srece kyamet
kopmayacaktr." Herec nedir? Ey Allah'n Rasl? diye sorduklarnda, "ldrmedir ldrme." diye
[39]
cevap verdi.
Raslullah (s.a.v.) buyurdu ki: "Davalar bir olan iki byk slm ordusu arasnda byk apta
[40]
bir muharebe olmadka kyamet kopmayacaktr."
Raslullah (s.a.v.) buyurdu ki: "Hepsi de Allah elisi olduunu iddia eden otuza yakn yalanc
[41]
Deccal (size) gnderilmedike kyamet kopmayacaktr."
Raslullah (s.a.v.) buyurdu ki: "Gne bat ufkundan domadka kyafet kopmayacaktr. Oradan
doup ta insanlar onu bu halde grdklerinde hepsi imn ederler. Ama daha nce inanmam veya
imnyla bir iyilik kazanmam kimseye artk imnnn fayda vermedii bir zamanda imn etmi
[42]
olurlar (ki bununda onlara bir yarar olmaz)." Bu, Sahih-i Buhar'de mevcuttur.
Hafz Ebubekir el-Bezzar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmtur:
"Beni hak dinle gnderene yemin ederim ki; (insanlarn) balarna yere batma, ta yamuruna tutulma
ve baa yaratklarn suretine brnme belas gelmedike bu dnyann sonu gelmeyecektir." Ey
Allah'n Rasl, bu ne zaman olacak? diye sorduklarnda u cevab vermiti: "Kadnlarn eerlere
bindiklerini, arkc kadnlarn oaldn, yalan ahitliinin arttn, erkeklerin erkeklerle,
[43]
kadnlarn da kadnlarla yetindiklerini grdnzde..."
Taberan... Abdullah b. mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
[44]
"Akllarn kaybolup fikirlerin eksilmesi, kyamet almetlerindendir."
mam Ahmed b. Hanbel... Seyyar Eb'l-Hakem'den rivayet etti ki; Tark b. ihb yle demitir:
Abdullah b. Mes'ud'un yannda oturuyorduk, Adamn biri gelip "Namaza duruldu" dedi ve kalkp gitti.
Biz de kalkp onunla gittik. Mescide girdimizde cemaatin mescidin n ksmnda rkda olduunu
grdk. O adam tekbir alp rka gitti. Biz de tekbir alp rka gittik. Sonra selm verdi. Biz de selm
verdik. O ne yaptysa biz de aynsn yaptk. Adamn biri hzla onun yanndan geti ve geerken de ona
"Selm sana ey Eba Abdirrahman!" dedi. Kendisi de: "Allah doru buyurdu. Rasl de O'nun
buyruunu tebli etti." dedi. Namaz kldktan sonra bizler eski yerimize dndk. O da evine gitti.
Bizler oturup birbirimize, "Bunun o geen adamn selmn alrken, "Allah doru buyurdu. Rasl de
O'nun buyruunu tebli etti" dediini iitmediniz mi? Bunun anlamn kendisine hanginiz soracak?"
diye sorduk. Tark, "Ben sorarm ona" dedi ve evden karken ona sordu. O da u cevab verdi:
Peygamber (s.a.v.) buyurdu ki: "Kyamet kopmadan nce cemaat arasnda zel olarak baz kimselere
selm verilecek, ticaret yaygnlaacak, yleki kadn ticarette kocasna yardm edecek, akrabalk
balan koparlacak, yalan ahitlikte bulunulacak, doru ahitlik gizlenecek, cehalet zuhur edecektir."
[45]

hir Zamandaki nsanlarn Evsaf:

mam Ahmed b. Hanbel... Abdullah b. Amr'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Allah eriatini yeryz halknn elinden alncaya kadar kyamet kopmayacaktr. (eriat
alndktan sonra) dnyada iyilii benimsemeyen, ktl reddetmeyen ayak takm ve serseri
[46]
kimseler kalr."

Anlatmn Bir eidi By Gibidir:

mam Ahmed b. Hanbel... Abdullah b. Mes'ud'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Dorusu yle anlatmlar var ki bydr
(By gibi etkiler insan.) nsanlarn en erlileri, kyamet koptuunda hayatta bulunacak olanlar
[47]
ile mezarlarn mescid edinenlerdir."

Kyamet Ancak erli nsanlarn zerine Kopacaktr:

mam Ahmed b. Hanbel... Abdullah'tan rivayet etti ki; Raslullah'tan (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet ancak erli insanlarn zerine kopacaktr." Bunu Mslim de... Sfyan'dan rivayet etmitir.
[48]

Kyametten Az nce nsann Adaml Heder Olacaktr:

Bu husus nceki sayfalarda nakledilen hadislerde anlatlmt. Bir ha-dis-i erifte yle
denmektedir: "(Kyamet kopmadan nce) erkekler azalr, kadnlar oalr, yleki elli kadna bir erkek
bakar, o kadnlar o erkee snrlar ve o zaman insanlar, tpk hayvanlar gibi yollarda birbirlerinin
[49]
zerine atlarlar!"
Bu konudaki hadisleri nceki sayfalarda sened ve lafzlaryla nakletmitik. Burada tekrarlamaya
[50]
gerek kalmamtr. Hamd, Allah'a mahsustur.

Tevhid Ehli Kimsenin zerine Kyamet Kopmayacaktr:

mam Ahmed b. Hanbel... Enes'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
[51]
"Yeryznde lilhe illallah denildii srece kyamet kopmayacaktr."
Mslim... Affan'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Yeryznde Allah
Allah denildii srece kyamet kopmayacaktr." (Mslim, man 234)
mam Ahmed b. Hanbel... Enes'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Allah
Allah diyen bir adamn zerine kyamet kopmayacaktr."
[52]
Mslim de Abdrrezzak'tan byle bir rivayette bulunmutur.

Kyamet Ancak Ktle Kar kmayan Ve yilii Emretmeyen Kimselerin zerine Kopacaktr:

"Yeryznde Allah Allah denildii srece kyamet kopmayacaktr." hadisinin mans yledir:
a- "Allah Allah!.." sz, ktlk yapan birini azarlamak iin kullanlr. Ktlk yapanlar
knanmad ve bu szle onlar protesto edilmedikleri zaman kyamet kopacaktr. Ktlk yapanlar
knanmadklarnda demek ki iyi kimseler dnyada kalmamtr. Kalanlar da iyilii benimsemeyen,
emretmeyen, ktl protesto etmeyen ayak takm serserilerdir.
b- "Allah, Allah" diyerek yeryznde artk Allah anlmad ve dnyada O'nun adnn bilinmedi
bir zamanda kyamet kopacaktr. Yani zaman bozulduunda, insan nevi harb olduunda, kfr, fsk
ve isyan oaldnda kyamet kopacaktr. Bu durum bir baka hadiste de yle dile getirilmitir:
[53]
"Yeryznde L ilahe illallah denildii srece kyamet kopmayacaktr."

nsanlarn En erlileri Kyamet Koptuunda Hayatta Bulunacak Olanlardr:

nceki ksmlarda geen bir hadisin bir blmnde bu durum yle anlatlmt:
"Yal adam der ki: "Ben Lilhe illallah diyen baz kimselerin zamanna ulatm." Sonra i daha
da byr, durum(un vehameti) daha da artar. y-leki yeryznde Allah ad tamamen unutulur,
anlmaz ve tannmaz olur. te onlar, insanlarn en erlileridir ve kyamet de onlarn zerine kopar."
[54]
Nitekim bir hadiste yle buyurulmutur: "Kyamet ancak insanlarn en erlileri zerine kopar."
Bir baka hadiste de yle buyurulmutur: "nsanlarn en erlileri, kyamet koptuunda hayatta
[55]
bulunacak olanlardr."
Abdlaziz b. Suheyb, Enes'ten rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur: "nsanlarn
cimrilii artacak, zamann iddeti fazlalaacak ve kyamet, ancak insanlarn en erlileri zerine
[56]
kopacaktr."
mam Ahmed b. Hanbel... shak b. Sad b. Amr b. Sad b. s'n babasndan rivayet etti ki; Aie
(r.a.) yle demitir: Raslullah (s.a.v.) yle diyerek yanma geldi: "Ey Aie! mmetimin iinde
bana en abuk ulaacak olanlar, senin kavmindir." Byle dedikten sonra oturdu. Oturduunda
kendisine dedim ki:
Allah beni sana feda etsin. eri girdinde beni rkten bir sz syledin.
Neydi O?
mmetimin iinde sana en abuk ulaanlarn kavmim olacan syledin.
Evet.
Ama neden?
lm onlar kendine eker.
Ondan sonra insanlarn durumu nice olacaktr?
Gllerinin zayflarn yedii kanatsz ekirgeler gibi olacaklardr. Nihayet onlar bu
haldeyken zerlerine kyamet kopacaktr."
[57]
Bunu mam Ahmed b. Hanbel mnferid olarak rivayet etmitir.

Kyametin Yaklamas

"Ben ve kyamet (iaret parmayla orta parman gstererek) u ikisi gibi yaknlkta
[58]
gnderildim." Bu hadisi Enes b. Mlik rivayet etmitir.
mam Ahmed b. Hanbel... Evza'den rivayet etti ki; smail b. Ubeydul-lah yani bn Ebi'l-Muhacir
ed-Dmk yle demitir: Enes b. Mlik, Velid b. Abdlmelik'in yana geldi. Ona, "Kyametle ilgili
olarak Raslullah (s.a.v.)'den duyduun nedir?" diye sordu. O da u cevab verdi: Raslullah (s.a.v.)'in
yle buyurduunu iittim: "Siz ve kyamet (iaret parmayla orta parman gstererek) u ikisi
[59]
gibisiniz." Bunu bu yolla mam Ahmed mnferid olarak rivayet etmitir.
mam Ahmed b. Hanbel... Enes b. Malik'ten rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Ben ve kyamet yle (iaret parmayla orta parman gstererek) gnderildim." Mslim de
[60]
bunu tahric etmitir.
mam Ahmed b. Hanbel... Muhammed b. Ali b. Hseyin'den rivayet etti ki; Cbir b. Abdullah
yle demitir: Raslullah (s.a.v.) bize bir hutbe ird etti. Allah'a lyk olduu vehiyle hamd-
senada bulunduktan sonra yle dedi:
"mdi szlerin en dorusu Allah'n kitabdr. Yollarn en faziletlisi Mu-hammed'in yoludur.
lerin en erlisi, sonradan ortaya karlanlardr. Her bidat sapklktr."
Szn urasndan sonra kyamete deinirken askeri ihtar eden bir komutan edasyla, fkesi
iddetlenmi ve yanaklar kzarm bir ekilde sesini ykselterek yle dedi: "Size kyamet geldi!
(aret parmayla orta parman gstererek) Ben ve kyamet yle gnderildim. Kyamet size
[61]
sabahleyin veya akamleyin gelecektir!"
Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur: "Ben ve kyamet
[62]
u ikisi gibi bir yaknlkta gnderildim."
Ebubekir b. Ebi'd-Dnya... Eb Cbeyre b. Dahhk'tan rivayet etti ki; lll (s.a.v.) yle
[63]
buyurmutur: "Ben kyamet ksmnda (dneminde) gnderildim."

Gemi Zamana Oranla Kyametin Vakti Yaklamtr:

mam Ahmed b. Hanbel... Salim b. Abdullah'tan rivayet etti ki; Abdullah b. mer yle demitir:
Raslullah (s.a.v.)'in, minber zerindeyken yle buyurduunu iittim:
"Sizden nceki mmetlere nispetle sizin (bu dnyada) kalacanz sre, ikindi namazyla gnein
batm arasndaki zaman kadardr. Tevrat ehline Tevrat verildi. Onlar onunla amel ettiler. len vakti
olduunda artk aciz oldular. Kendilerine birer krat (sevap) verildi. Sonra ncil ehline ncil verildi.
Onlar da ikindi namazna kadar onunla amel ettiler. Onlara da. Birer krat (sevap) verildi. Sonra size
Kur'n verildi. Sizde gnein batna kadar onunla amel ettiniz. Size ikier krat (sevap) verildi.
Tevrat ve ncil ehli: "Rabbi-miz! Bunlar bizden en amel ilediler, ama daha ok sevap kazandlar."
derler. Cenab- Allah: "Sevabnz vermekte size hakszlk ettim mi hi?" diye sorar. Onlar: "Hayr"
diye cevap verince buyurur ki: "Bu, benim dileime verdiim lutfumdur." Buhar de Eb'l-Yeman'dan
[64]
byle bir rivayette bulunmutur.
Buhar... bn mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Sizden nce gp
giden mmetlerinkine nispetle sizin (dnyada kal) sreniz, ikindi namazyla gnein bat
arasndaki zaman kadardr. Bu (iki hadiste anlatlan) misl, sizinle yahudi ve hristiyanlarn
[65]
(durumunu bildiren) bir misldir."
mam Ahmed b. Hanbel... Seleme b. Kheyl'den rivayet etti ki; Mca-hid yle demitir:
Peygamber (s.a.v.)'in yannda oturuyorduk. O esnada gnete -ikindiden sonra- Kuaykian dann st
[66]
tarafmdayd. Bize yle buyurdu: Geip gidenlerin mrlerine nispetle sizin mrleriniz, gnn
[67]
ancak u kalan (ksa) ksm kadardr."
mam Ahmed b. Hanbel... Kesir b. Zeyd'den rivayet etti ki; Muttalib b. Abdullah yle demitir:
Abdullah b. mer, Arafat'ta vakfe yapyordu. Bir kalkan gibi bat ufkuna inmekte olan gnee bakt.
Alad. Alay iddetlendi. Yannda duran bir adam ona: "Ey Eba Abdirrahman, benimle birlikte
burada defalarca vakfe yaptn, ama hi byle yapmamtn. imdi ne diye byle yapyorsun?" diye
sordu, bunun zerine Abdullah yle dedi: "Ey insanlar! Geip giden zamana nispetle dnyanzn
[68]
mr, u gnnzn geen ksmna oranla geride kalan ksm kadardr." Bunu mam Ahmed b.
Hanbel mnferid olarak rivayet etmitir.
mam Ahmed b. Hanbel... bn mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Haberiniz olsun ki sizden nceki mmetlerinkine nispetle sizin ecelleriniz, ikindi namazyla gnein
[69]
bat arasnda geen Zaman kadardr."
Buhar de bu manada ama daha geni bir hadisi Hammad b. Zeyd'den rivayet etmitir.
Hafz Ebu'l-Kasm et-Taberan de... bn mer kanalyla Peygamber (s.a.v.Vden byle bir hadis
rivayet etmitir. Btn bunlar gsteriyor ki; dnyann geen mrne nispele kalan mr ok azdr.
Ama kalan bu az mrn miktarn Aziz ve Celil olan Allah'tan bakas bilemez. Masum
Peygamberimizden bu hususta belirleyici bir hadiste nakledilmi deildir ki, o hadise ba vurulsun ve
dnyann geen mrne nispetle kalan mrnn miktar bilinsin. Ama u muhakkak ki geride kalan
mr, geene oranla gerekten ok azdr.
Kyametin ne zaman kopacan bildiren bir hadis de varid olmu deildir. Aksine yet ve
hadisler, bunu yaratklardan hi birinin bilmediini, aksine bu husustaki bilginin sadece Allah katnda
olduunu ifade etmektedirler. Nitekim bu husustaki aklamalar, yce Allah dilerse mteakip cildin
[70]
ilk blmnde verilecektir. Gvencimiz ve dayanamz, yce Allah'tr.

Kendi Zamannda Hayatta Bulunanlardan Hi Birinin Yz Sene Sonra Yeryznde Kalmayacana


Hz. Peygamberin aret Buyurmu Olmas:
mam Ahmed b. Hanbel... Ebubekir b. Ebi Hayseme'den rivayet etti ki; Abdullah b. mer yle
demitir: Raslullah (s.a.v.) hayatnn sonunda yats namazn kld, selm verdikten sonra kalkp
yle buyurdu:
"u geceniz hakknda ne dersiniz? Dorusu bugn yeryznde bulunanlardan hibiri yz sene
sonra hayatta kalmayacaktr."
Abdullah b. mer diyor ki: nsanlar Peygamber (s.a.v.)'in bu sznden panie kaplarak yz
seneden bahseden bu hadisi birbirlerine aktarmaya baladlar. Oysa Peygamber (s.a.v.) yle demiti:
"Bu gn yeryznde bulunanlar yz sene sonra bulunmayacaktr." nsanlar yz sene sonra dnyada
kimsenin kalmayacan zannetmilerdi. Halbuki Peygamber (s.a.v.), bu szyle, kendi zamanndaki
kuan yz sene sonra hep lm olacaklarn ifade etmek istemiti.
Buhar de bunu ayn sened ve lafzla Eb'l-Yeman'dan rivayet etmitir. Mslim de... uayb'dan
[71]
byle bir rivayette bulunmutur.
Sahabi bu hadisi kendi anlad ekilde tefsir etmitir. Tabii ki herkesten ok sahabi, hadisi iyi
anlar. Sahabeye gre Peygamber (s.a.v.) bu szyle, o gn yeryznde yaamakta olan kimselerin yz
sene sonra yeryznde olmayacan, bylece kendi zamanndaki kuan o zaman sona ereceini
kasdet-mitir.
Alimler bu hususta ihtilaf etmilerdir. Yaayan kimselerin yzsene sonra hayatta olmayaca
sz kimine gre sadece Peygamber (s.a.v.)'in zamanndaki kuaa mahsustur. Kimine gre bu sz her
zaman ve her kuak iin geerlidir. Oysa bu szn, Peygamber'(s.a.v.)'in zamanndaki kuaa zg
Ornas geree daha yakndr. nk onlardan sonraki kuaklarda ya yz aan insanlar
grlmtr. Nitekim bu hususu Tarih'te de anlattk. Ama ya-1 yz aan insanlar azdr. Dorusunu
Allah bilir.
mam Ahmed b. Hanbel... Hasan'dan rivayet etti ki; Cbir b. Abdullah yle demitir: Vefatndan
bir ay nce Raslullah (s.a.v.)'e kyametin ne zaman kopacan sordular. Buyurdu ki:
"Siz bana kyametin ne zaman kopacan soruyorsunuz. Buna dair bilgi, ancak Allah kalndadr.
Canm kudret elinde bulunan zta yemin ederim ki, bu gn hayatta bulunmakta olan bir kimsenin
[72]
zerinden yz sene daha geeceini bilmiyorum."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Zbeyr'den rivayet etti ki; Cbir b. Abdullah yle demitir:
Vefatndan bir ay nce Peygamber (s.a.v.)'in yle buyurduunu iittim: "Bana kyametin ne zaman
kopacan soruyorsunuz. Buna dair bilgi ancak Allah katndadr. Allah'a yemin ederim ki bugn
[73]
yeryznde soluk almakta olan bir kimsenin zerinden yz sene daha gemeyecektir."

Kyametin Kopmas Artk Yakndr:

Sahih adl kitabnda Mslim... Hz. Aie'nin yle dediini rivayet etmitir: Bedeviler Raslullah
(s.a.v.)'in yanna geldiklerinde ona kyametin ne zaman kopacan sordular. O da onlarn en gencine
[74]
bakp yle buyurdu: "Eer bu yaarsa, kendini ihtiyarlamadan kyamet kopar."
Mslim... Sbit'ten rivayet etti ki; Enes yle demitir: Yannda En-sar'dan Muhammed adnda
bir ocuk bulunan bir adam, Raslullah (s.a.v.)'e: "Kyamet ne zaman kopacak?" diye sordu.
Raslullah (s.a.v.) ona u cevab verdi:
[75]
''Eer bu ocuk yaarsa, umulur ki kendisi ihtiyarlamadan kyamet kopar."
Mslim... Ma'bed b. Bill el-Arab'den rivayet etti ki; Enes b. Mlik yle demitir: Adamn biri
Peygamber (s.a.v.)'e: "Kyamet ne zaman kopacak?" diye bir soru sordu. Peygamber (s.a.v.) sustu,
sonra Ezd-i enue kabilesine mensup nnde duran bir ocua bakt ve ye dedi:
[76]
"Eer bu (ocuk) yaarsa, kendisi ihtiyarlamadan kyamet kopar." Enes dedi ki: O ocuk o
gn benim yatmda.
Mslim... Katde'den rivayet etti ki; Enes yle demitir: Muire b. u-be'nin benim yamdaki
bir klesi yanmza geldi. Onu grdnde Peygamber (s.a.v.) yle buyurdu: "Eer bu hayatta kalrsa,
[77]
ihtiyarlamadan kyamet kopar."
Buhar de... Hemmam'dan byle bir rivayette bulunmutur.
Bu rivayetler, Hz. Peygambere kyametin kopma vaktinin bir ka kez sorulduunu ve onun da bu
soruya mteaddit cevap verdiini gsteriyor. Sylenmek istenen, o ocuun ihtiyarlamas ana
varmadan asl byk kyametin kopaca vakti belirlemek deildir. Asl ama, o zaman yaamakta
olan kuan, o ocuk ihtiyarlamadan sona ermi olacadr. Nitekim bir hadiste yle buyurulmutur:
"Bana kyametin ne zaman kopacan soruyorsunuz. Buna dair bilgi, ancak Allah katndadr.
Allah'a yemin ederim ki, bu gn yeryznde soluk almakta olan kimselerin zerinden yz sene
[78]
gemeyecektir."
[79]
Hz. Aie'nin u rivayeti de bunu teyid etmektedir: "(te o zaman) kyametiniz kopar."
Bu u demektir: len bir kimse kyametin hkmne girer. Burlar lemi, kyamet lemine
yakndr. Onda dnyadan da benzer bir eyler vardr. Ama daha ok ahirete benzer. Sonra dnyann
belirlenen mr nihayet bulunca Cenab- Allah kyametin kopmasn emreder. ncekiler ve sonrakler,
belli gnde bir araya gelmek iin toplanrlar. Bununla ilgili olarak kitap ve snnetten aklamalar
[80]
gelecektir. Kendisinden yardm dilenece olan zt, yce Allah'tr.

Kyametin Anszn Ama Mutlaka Gelmesinin Yakn Olduu

Kyametin kesin olarak ne zaman kopacan ancak yce Allah bilir. imdi buna dair baz ayetler
nakledeceiz:
"nsanlarn hesab grme zaman yaklat. Fakat onlar hl habersiz, hak-dan yz eviriyorlar."
(Enbiy, 21/1)
"Allah'n buyruu gelecektir. Acele gelmesini istemeyen." (Nahl, 16/1)
"Ey Muhammed! nsanlar senden kyametin zamann soruyorlar. De ki: "Onun bilgisi ancak
Allah katndadr. Ne bilirsin, belki de zaman yakndr." (Ahzb, 33/63)
"Birisi, yksek derecelere sahip olan Allah katndan, inkarclara gelecek ve savunulmas
imknsz olacak azab soruyor. Melekler ve Cebrail mikdar elli bin yl olan o derecelere bir gnde
ykselirler. Ey Muhammed! Gzel gze sabret. Dorusu inkarclar azab uzak gryorlar. Ama biz
onu yakn grmekteyiz. Gk, o gn, erimi maden gibi olur. Dalar da atlm pamua dner. Hi bir
dost dier bir dostunu sormaz. Onlar birbirlerine yalnz gsterilirler." (Meric, 70/1-11)
"Kyamet saati yaklar, ay yarlr." (Kamer, 54/1)
"Onlar toplayaca kyamet gn, sanki gndz, birbirleriyle sadece tanacaklar bir saat kadar
kalm gibidirler. Allah' karsna kmay yalan sayanlar kaybetmilerdir. Zaten doru yolda
deillerdir." (Yunus, 10/45)
"Gerekten kitab ve ly indiren Allah'tr. Ne bilirsin, belkide kyafet saati yakndr. Ona
inanmayanlar, acele olmasn bekler. nananlar ise korku ile titrerler ve onun gerek olduunu bilirler.
yi bilin ki, kyamet gn hakknda tartanlar derin bir sapklk iindedirler." (ra, 42/17-18)
"Sra flendii gn, ite o gn, sulular gzleri korkudan germi olarak toplarz. "Siz dnyada
sadece on gn eletiniz" diye, aralarnda sakl sakl konuurlar. Aralarnda konutuklarn biz daha
iyi biliriz. En aklllar: Sadece bir gn eletiniz"der." (T-H, 20/102-104)
"Allah onlara yine: "Yeryznde ka yl kaldnz?" der. "Bir gn veya daha az bir sre kaldk.
Sayanlara sor." derler. Allah: "Pek az kaldnz, keski bilseydiniz! Sizi bouna yarattmz ve biz
dndrlmeyeceinizi mi sandnz?" der." (Mminn, 23/112-115)
"Ey Muhammedi Sana kyamet saatinin ne zaman gelip atacan soruyorlar. De ki: "Onu ancak
Rabbim bilir. Onun vaktini O'ndan baka belirtecek yoktur. Gklerin ve yerin, arln
kaldramayaca o saat, sizlere anszn gelecektir." Sen sanki renmisin gibi sana soruyorlar. De ki:
"Onu bilmek ancak Allah'ta mahsustur. Ama insanlarn ou bu gerei bilmezler." (A'rf, 7/187)
"Ey Muhammedi Senden kyametin ne zaman gelip atacan sorarlar. Nerde senden onu
anlatmas? Onun bilgisi Rabbine aiddir." (Nazit, 79/42-44)
"Herkes ilediinin karln grsn diye, zamann gizli tuttuum kyamet mutlaka gelecektir.
Buna inanmayan ve hevesine uyan kimse seni ondan ahkomasm, yoksa helak olursun." (T-H, 20/15-
16)
"De ki: "Gklerde ve yerde gayb Allah'tan baka bilen yoktur." Ne zaman diriltileceklerini de
bilmezler. Ahirete dir bilgileri yeterli midir? Hayr, ondan phe etmektedirler. Hayr, ona kar
krdrler." (Nemi, 16/65-66)
"Kyamet saatini bilmek ancak Allah'a mahsustur. Yamuru o indirir, Rahimlerde bulunan o
bilir. Kimse yarm ne kazanacan bilmez ve hi kimse nerede leceini bilemez. Allah phesiz
bilendir, her eyden haberdrdr." (Lokman. 31/34)
Bu nedenledir ki bir bedevi klna brnm olarak Cebrail, Hz. Peygambere kyametin ne
zaman kopacam sorduunda Hz. Peygamber ona u cevab vermiti: "Kendisine sorulan, bunu
[81]
sorandan daha iyi bilen biri deildir."
Yani bu soruyu soranlar da kendilerine sorulanlar da bu hususta bilgi bakmndan ayn
dzeydedirler. nk sorann Arapa karl olan (el-Sail) kelimesiyle sorulan kii anlamna gelen
(el-Mes'l) kelimelerindeki (el) lm- tarifler ahd- zihn lamlar iseler o zaman (el-Sail)deki (el) ile
Cebrail; (el-Mes'ul)daki (el) ile de Hz. Peygamber kastedilmi olur ki ikisi de bu konuda bilgi
bakmndan ayn dzeydedirler. Ama bu kelimelerin balarndaki (el) lm- tarifleri, cins ifade
ediyorlarsa bu demektir ki; kyametin ne zaman kopacan soran ve kendilerine bu sorunun
yneltildii herkes, bu konuda bilgi bakmndan ayn dzeydedirler. Dorusunu noksanlklardan
[82]
mnezzeh olan yce Allah daha iyi bilir.

Kyamet Almetlerinden Bazlar

Peygamber (s.a.v..) sadece Allah'n bildii be gayb konuyu anlatfktan sonra u ayet-i kerimeyi
okudu: "Kyamet saatini bilmek ancak Allah'a mahsustur." (Lokman, 31/34) (Buhar, Tcfsiru'l-Kur'n,
31/6)
"O gerek midir?" diye senden sorarlar. De ki: "Evet, Rabbim hakk iin o gerektir. Siz Allah'
ciz klamazsnz." (Yunus, 10/53)
"nkr edenler: "Kyamet bize gelmeyecektir" dediler. Ey Muhammedi De ki: "Hayr, yle deil;
grlmeyeni bilen Rabbime andolsun ki, o saat size muhakkak gelecekti?. Gklerde ve yerde zerre
kadar olanlar bile O'nun ilminin dnda deildir; Bundan daha k ve daha by de phesiz
apak kitaptadr." Allah'n, inanp yararl i ileyenlere -ki onlar iin mafiret ve cmerte verilmi
nzk vardr - ve yetlerimizi hkmsz brakmak iin yaranlara- ki onlara iren ve can yakc azb
vardr." (Sebe', 34/3-4)
"nkr edenler, tekrar dirilmeyeceklerini ileri srerler. Ey Muhammed! De ki; "Evet; Rabbime
andolsun ki, phesiz diriltileceksiniz ve sonra, yaptklarnz size bildirilecektir. Bu, Allah'a
kolaydr." (Tebim, 64/7)
Bu ayette Cenab- Allah, Raslne, kullara kar Rabbine yemin etmesini emrediyor. Bu
ayetlerin kendileri gibi bir drdncs yoktur. Ama bu manda yetler oktur. Yce Allah buyurdu ki;
"len kimseyi Allah'n diriltmeyece zerine btn gleriyle Allah'a yemin ederler. Hayr; yle
deil, ayrla dtkleri eyi onlara aklamay, inkr edenlerin kendilerinin yalanc olduklarn
bileceklerini, Allah gerekten vaad etmitir. Fakat insanlarn ou bilmezler. Bir eyin olmasn
istediimiz zaman szmz sadece ona "ol" dememizdr ve hemen olur." (Nahl,16/38-40)
"Ey insanlar! Sizin yaratlmanz ve tekrar dirilmeniz tek bir nefsin yaratlmas ve tekrar
diriltilmesi gibidir. phesiz Allah iitendir, grendir." (Lokman, 31/28)
"Gklerin ve yerin yaratlmas, insanlarn yaratlmasndan daha byk bir eydir. Fakat
insanlarn ou bilmezler. Krle gren, inanp yararl i ileyenlerle ktlk yapan bir deildir. Ne
kadar ksa dnyorsunuz? Kyafet gn mutlaka gelecektir. Bunda phe yoktur. Fakat insanlarn
ou inanmyor." (fr, 40/57-59)
"Ey inkarclar! Size yaratmak m daha zordur, yoksa g yaratmak m? ki onu Allah bina edip
ykseltmi ve ona ekil vermitir. Gecesini karanlk yapm, gndzn aydnlatmtr. Ardndan yeri
dzenlemitir. Suyunu ondan karm ve otlak yer meydana getirmitir. Dalar yerletirmitir.
Bunlar sizin ve hayvanlarnzn geinmesi iin yapmtr." (Naziat, 79/27-33)
"...Biz onlar kyamet gn yzkoyun, krler, dilsizler, ve sarlar olarak hasrederiz.
Varacaklar yer cehennemdir. Onun atei ne zaman snmeye yz tutsa, hemen alevini artrrz. Bu,
yetlerimizi inkr etmelerinin ve: "Kemik ve ufalanm toprak olduumuzda m yeniden dirileceiz?"
demelerinin cezasdr." (isr, 17/97)
"Gkleri ve yeri yaratan Allah'n, onlarn benzerlerini de tekrar yaratmaya kadir olduunu
grmezler mi? Onlar iin phe gtrmeyen bir sre tyin etmitir. yleyken zlimler inkarclkta
hl direnirler." (sr, 17/99}
"Gkleri ve yeri yaratan, kendilerinin benzerini yaratmaya kadir olmaz m? Elbette olur. nk
O, yaratan ve bilendir. Bir eyi diledii zaman, O'nun buyruu sadece, o eye "Ol" demektir; hemen
olur. Her eyin hkmranl elinde olan ve sizin de kendisine dneceiniz Allah mnezzehtir."
(Yasin, 36/81-83)
"Gkleri, yeri yaratan ve onlar yaratmaktan yorulmayan Allah'n, lleri diriltmeye de kadir
olduunu grmezler mi? Evet O, her eye kadirdir." (Ahkf, 46/ 33)
"Gn ve yerin O'nun buyruu ile ayakta durmas O'nun varlnn belgelerindendir. Sonra sizi
kabirlerinizden bir armaya grsn. Hemen k verirsiniz." (Rm, 30/25)
"nce yaratan, lmnden sonra tekrar dirilten O'dur. Bu, O'nun iin daha kolaydr. Gklerde ve
yerde olan en stn sfatlar O'nundur." (Rm, 30/27) "Kendi yaratln unutur da: "rm
kemikleri kim yaratacak" diyerek, bize misal vermeye kalkar? Ey Muhammed! De ki: "Onlar ilk defa
yaratan diriltecektir. O, her trl yaratmay bilendir." (Yasin, 36/78-79)
"Kupkuru grdn yeryznn, Biz ona su indirdiimiz zaman harekete gemesi, kabarmas,
Allah'n varlnn belgelerindendir. Ona can veren Allah phesiz lleri de diriltir. Dorusu O her
eye kadirdir." (Fussilet, 41/39) "Ey nsanlar! ldkten sonra tekrar dirilmekten phede iseniz bilin
ki, ne olduunuzu size aklamak iin, Biz sizi topraktan, sonra nutfeden, sonra phtlam kandan,
sonra da yaps belli belirsiz bir inem etten yaratm-szdr. Dilediimizi belli bir sreye kadar
rahimlerde tutarz; sonra sizi ocuk olarak kartrz. Bylece yetiip erginlik ama varrsanz.
Kiminiz ldrlr. Kiminiz de mrnn en fena zamanna ulatrlr ki, bilirken bir ey bilmez olur.
Yeryzn grrsn ki, kupkurudur; Fakat biz ona su indirdiimiz zaman harekete geer, kabarr, her
gzel bitkiden ift ift yetiirir. Bunlar, yalnz Allah'n gerek olduunu, lleri dirilttiini, gcnn
her eye yettiini, phe gtrmeyen kyamet saatinin geleceini, Allah'n kabirlerde olan
dirilteceini gsterir." (Hacc, 22/5-7)
"Andolsun ki, insan szme amurdan yarattk. Sonra onu nutfe hainde salam bir yere
yerletirdik. Sonra nutfeyi kan phtsna evirdik. Kan phtsn bir inemlik et yaptk. Bir inemlik
etten kemikler yarattk. Kemiklere de et giydirdik. Sonra onu baka bir yaratk yaptk. Yaratanlarn en
gzeli olan Allah ne uludur! Sizler btn bunlardan sonra lrsnz. phesiz kyamet gn tekrar
diriltilirsiniz. Andolsun ki, stnzde yedi tabaka yarattk. Biz, yarattmzdan habersiz deiliz."
(M'minn, 23/12-17)
Cenab- Allah, l topran baharda canlanmasn; lp paralanm, ufalanm kemiklere ve
topraa dnm olan bedenlerin yeniden diriltile-ceklerine bir delil olarak gsteriyor. Ayn ekilde
ilk yaratmay da, hairde yeniden yaratmaya bir delil olarak gsteriyor ve yle buyuruyor:
"nce yaratan, lmnden sonra tekrar dirilten odur. Bu, O'nun in daha kolaydr. Gklerde ve
yerde olan en stn sfatlar O'nundur." (Rm, 30/27)
"De ki: "Yeryznde dolan. Allah'n yaratmaya nasl baladn bir grn. te Allah ayn
ekilde hiret yaratmasn da yapacaktr. Dorusu Allah her eye kadirdir." (Ankebt, 29/20)
"O, suyu gkten bir lye gre indirir. Biz onunla l memleketi diriltiriz. (Ey inkarclar!) te
sizde byle diriltileceksiniz." (Zuhruf,43/ il)
"Rzgrlar gndrif) de bulutlar yrten Allah'tr. Biz bulutlar l bir yere srp, onunla
topra lmnden sonra diriltiriz. nsanlar diriltmekde byledir." (Ftr, 35/9)
"yleyse insan neden yaratldna bir baksn. O, erkek ve kadnn beli ile gsleri arasndan
atla gelen bir sudan yaratlmtr. phesiz Allah, gizliliklerin ortaya kaca gn, insan tekrar
yaratmaya kadirdir. O gn, insann gc de, yardmcs da olmaz. Yamurun dnn salayan ge
ve yarlan yeryzne andolsun ki, dorusu bu Kur'n kesin bir szdr. O, elence iin deildir.
Gerekten onlar dzen kuruyorlar. Ben de bir dzen kurmaktaym. Ey Muhammed! Sen inkarclara
mehil ver. Onlara mukabeleyi biraz geri brak." (Trik, 86/5-17)
"Rahmetinin nnde, mjdeci olarak rzgarlar gnderen Allah'tr. Rzgarlar, yamur ykl
bulutlar tadnda, onu l bir memlekete gnderir. Su indirir ve onunla her trl rn yetitiririz.
lleri de bunun gibi diriltip karrz. Belki bundan ibret alrsnz.' (A'rf,7/57)
"ldmz ve toprak olduumuz zaman dirilecek miyiz? Bu, ihtimali olmayan bir dntr"
dediler. Onlardan kimlerin lp topraa kartn biliyoruz. Katmzda her eyi unutulmaktan
koruyan bir kitb vardr." (Kat, 50/3)
"Syleyin; akttnz meniden insan yaratan siz misiniz, yoksa biz mi yaratmaktayz? lm
aranzda biz tayin ettik. Sizi ortadan kaldrp benzerlerinizi yerinize getirmeyi, sizi bilmediiniz
ekilde var etmeyi dilesek kimse nmze geemez. Andolsun ki, ilk yaratmay bilirsiniz. Yine de
dnmez misiniz?" (Vaka, 56/ 58-62)
"Onlar yaratan" mafsallarn pekitiren biziz. Dilersek onlar benzerleri ile deitiriveririz."
(insan, 76/58)
"Hayr, dorusu onlar kendilerininde bildikleri eyden yaratn szdr, doularn ve batlarn
Rabbine yemin ederim ki, onlarn yerine daha iyileri-m getirmeye bizim gcmz yeter Ve kimsede
nmze geemez." (Meric, 70/39-41)
"Biz kemik ve ufalanm toprak olduumuz zaman yeniden mutlaka di-rileck miyiz?" derler. De
ki: "Sizi ilk defa yaratan." Sana balarm sallayarak: "Ne zamandr bu?" derler. "Yaknda olmas
mmkndr" de. Sizi ard gn, O'na hamd ederek dvetine uyarsnz ve kabirlerinizde pek az bir
mddet kaldnz sanrsnz." (sr, 17/49-51)
"Ufalanm kemik olduumuz zaman m?" Derler ki: "O takdirde bu zararna bir dntr."
Dorusu bir tek lk yetecektir. Hepsi hemen bir dzle dklecektir." (Nazit, 79/11-14)
Cenab- Allah, llerin diriltilmesine Bakara sresinde srail oullar kssasn anlatrken be
yerde deinmektedir. sriloullar buzaya taptklarnda onlara yle denmiti:
"lmnzden sonra, kredesiniz diye sizi tekrar diriltmitik." (Bakara, 2/56)
"Srn bir parasyla ona vurun" dedik. te bylece Allah ller diriltir ve aklnz kullanasnz
diye size yetlerini gsterir." (Bakara, 2/73)
"Binlerce kiinin memleketlerinden lm korkusuyla ktklarn grmedin mi? Allah onlara
"ln" dedi. Sonra onlar diriltti. Allah insanlara bol nimet verir. Fakat insanlarn ou kretmezler."
(Bakara, 2/243)
"Yahut alt stne gelmi bir kasabaya urayan kimseyi grmedim mi?" Allah buray lmnden
sonra acaba nasl diriltecek?" dedi. Bunun zerine Allah onu yz yl l brakt. Sonra diriltti. "Ne
kadar kaldn?" dedi. "Bir gn veya bir gnden az kaldm" dedi. "Hayr yz yl kaldn. Yiyeceine,
ieceine bak, bozulmam. Eeine bak; ve hem seni insanlar iin bir ibret klacaz. Kemiklere bak,
onlar nasl birletirip, sonra onlara et giydiriyoruz" dedi. Bu ona apak belli olunca, "Artk Allah'n
her eye kadir olduuna inanm bulunuyorum" dedi." (Bakara, 2/259)
lenlerin yeniden diriltileceklerinden bahseden beinci yet de udur:
"brahim: "Rabbim! lleri nasl dirilttiini bana gster." dediinde, "nanmyor musun?"
deyince de, "Hayr yle deil, fakat kalbim iyice kansn" demiti. "yleyse drt eit ku al, onlar
kendine altr. Sonra onlar paralayp her dan zerine bir para koy. Sonra onlar ar koarak
sana gelirler. O halde Allah'n gl ve hakm olduunu bil" demiti." (Bakara. 2/260)
Cenab- Allah ashb- kehf kssasnda onlarn 300 gne yl yani 309 kameri yl yattktan sonra
nasl uyandrldklarn anlatrken yle buyurmutur: "Bylece Allah'n sznn gerek olduunu ve
kyametin kopmasndan phe edilemeyeceini bilmeleri iin, insanlarn onlar bulmalarn saladk."
[83]

Dnyann Gitmeye, Ahiretin De Gelmeye Yz Tutmu Olmas

Kyamet almetleri grldkten sonra dnyallarn karlaacaklar ilk ey, kyametin kopmas
iin sra flenmesi olacaktr. yleki: Cenab- Allah, isrfle emir verir, o da kyametin kopmas iin
sra fler. Ona baklr. Yeryznde bulunanlarn tm, boyunlarnn bir tarafn kaldrp bir tarafn
indirerek bu byk hadiseye kulak verirler. Bu ylesine byktr ki, insanlara, iinde bulunduklar
dnya megalesini unutturur, onlara korku ve tedirginlik verir. Bu hususta yce Allah yle
buyurmutur.
"Sra frld gn, Allah'n diledikleri bir yana, gklerde olanlar da yerde olanlar da, korku
iinde kalrlar. Hepsi Allah'a boyunlar bklm olarak gelirler. Dalar yerinde donmu gibi durur
grrsn. Oysa onlar bulutlar gibi geerler. Bu hereyi salam tutan Allah'n iidir. Dorusu o,
yaptklarnzdan haberdrdr." (Nemi, 27/87-88)
"Bunlar da ancak, bir an gecikmesi olmayan tek bir lk beklemektedirler." (Sd, 38/15)
"Sr'a flendii vakit, ite o gn, inkarclara kolay olmayan zorlu bir gndr." (Mddessir, 74/8-
10)
"O'nun sz gerektir. Sr'a flenecei gn hkmranlk O'nundur. Grlmeyeni de grleni de
bilir o hakimdir, haberdrdr." (ErTm, 6/73)
Bundan bir sre^sonra Cenab- Allah emir verecek, sr'a flenecek, O'nun diledikleri dnda
gktekiler ve yerdekiler dp lecek, sonra yine meir verecek, sr'a yemden flenecek, o zaman
insanlar kalkp (hesap vermek zere) lemlerin Rabbinin huzuruna gidecekler. Yce Allah buyurdu ki:
"Sr'a flenince, Allah'n diledii bir yana, gklerde olanlar, yerde olanlar hepsi dp lr.
Sonra sr'a bir daha flenince hemen ayaa kalkp bakr dururlar. Yeryz rabbinin nuruyla
aydnlanr. Kitb alr. Peygamberler ve hidler getirilir ve onlara hakszlk yaplmadan, aralarnda
adaletle hkm verilir. Her kiiye, iledii denir. Esasen Allah onlarn yaptklarn en iyi bilendir."
(Zmer, 39/68-70)
"Doru szl iseniz bildirin bu vaad ne zamandr?" derler. ekiip dururlarken kendilerini
yakalayacak bir tek l beklerler. O zaman artk ne vasiyet edebilirler ne de ailelerine dnebilirler.
Sr'a flenince, kabirlerinden rablerine dnebilirler. Sr'a flenince, kabirlerinden Rablerine koarak
karlar. "Vah halimize! Yattmz yerden bizi kim kaldrd?" derler. Onlara: "te Rahman olan
Allah'n vaadettii budur. Peygamberler doru sylemilerdi" denir. Tek bir lk kopar. Hepsi,
hemen huzurumuza getirilmi olur. Artk bu gn kimseye hi bir hakszlkla bulunulmaz.
lediklerinizden bakasyla karlk grmezsiniz." (Yasin, 36/48-54)
"Dorusu bir tek lk yetecektir. Hepsi hemen bir dzle dklecektir." (Nazit, 79/13-14)
"Bizim buyruumuz bir gz krpmas gibi anidir." (Kamer, 54/ 50)
"Sr'a flenince hepsini bir araya toplarz." (Kehf, 18/99)
"Sr'a bir fr frld, yer ve dalar kaldrlp bir vurula birbirine arpld zaman, ite o
gn olacak olur, kyamet kopar. Gk yarlr; O gn dzeni bozulur. Melekler onun evresindedirler. O
gn Rabbinin ar'n onlardan baka sekiz tanesi yklenir. Ey insanlar! O gn siz huzura alnrsnz.
Hi bir eyiniz gizli kalmaz.? (Hakka:, 69/13-18)
"Sr'a frld gn hepiniz blk blk gelirsiniz. Gkler kap kap aacaktr. Dalar
yrtlp serap olacaktr." (Nebe',78/18-20)
Sr'a flendii gn, ite o gn, sulular gzleri korkudan germi olarak toplarz." (T-H,
20/102)
Bu konuda nakledeceimiz yet-i kerimeler burada sona ermektedir.
mam Ahmedb. Hanbel... Birb. Sfyan'dan rivayet etti ki; Abdullah b. Amr yle demitir:
Bedevinin biri: "Ey Allah'n Rasl, sr nedir?" diye sordu. Raslullah (s.a.v.) u cevab verdi: "ine
[84]
flenen bir boynuzdur."

Kyametin Gelii An Meselesidir:


mam Ahmed b. Hanbel... Atiyye'den rivayet etti ki; bn Abbas (r.a.) "Sr'a flendii vakit"
(Mddessir, 74/8) ayet-i kerimesini aklarken yle dedi: Raslullah (s.a.v.) buyurdu ki:
"Ben nasl rahat olabilirim ki, sr'un sahibi sr'u azna alm, alnn emi, kendisine emir
verilmesini bekliyor ki sr'a flesin." Sahabiler, "Ey Allah'n Rasl, biz ne diyeceiz?" diye sorunca
Raslullah (s.a.v.) onlara u buyruu verdi: "Allah bize yeter. O ne gzel vekildir. O'na gvenip
dayandk." deyin." Bunu mam Ahmed b. Hanbel mnferiden rivayet etmitir.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Sad'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Ben nasl rahat olabilirim ki; Sr'un sahibi sr'u azna alm, alnn emi, kulan vermi,
kendisine emir verilmesini bekliyor (ki, Sr'a flesin)."
Mslmanlar: "Ey Allah'n Rasl, biz ne diyelim?" diye sorduklarnda Raslullah (s.a.v.) onlara
[85]
u talimat verdi: "Deyin ki: Allah bize yeter. O ne gzel vekildir. Allah'a gvenip dayandk."
Kitb'l-Ehval adl eserinde Ebubekir b. Ebi'd-Dnya... Eb Sad el-Hudr'den rivayet etti ki;
Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Ben nasl rahat olabilirim ki; Sr'un Sahibi Sr'u azna alm,
alnn emi, flemesi iin kendisine emir verilmesini bekliyor..."
Biz: "Ey Allah'n Rasl, ne diyelim?" diye sorduk. Buyurdu ki: "Allah bize yeter. O ne gzel
[86]
vekildir." deyin." Eb Hreyre'nin Msned'inde Eb Ya'l el-Musl yle demitir: ... Eb Sad
el-Hudr, Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Ben -yahut siz- (phe ravi Eb Salih'e aittir) nasl rahat olabilirim ki; Sr'un Sahibi boynuzu
azna alm, kulan vermi, ynn evirmi, flemesi iin kendisine emir verilmesini bekliyor.
Hemen fleyecek!" Sahabiler: Ya Raslallah, biz ne diyelim? diye sordular. Raslullah (s.a.v.) onlara
[87]
dedi ki: "Deyin ki: Allah bize yeter. O ne gzel vekildir. Allah'a gvenip dayandk."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Sad el-Hudr'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.), sr
sahibinden (yani srafil'den) bahsederken yle buyurmutur: "Onun sanda Cebrail, solunda da
[88]
Mikil (a.s.) vardr."
bn Mce... Eb Sad'den rivayet etti ki: Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Sr sahiplerinin
ellerinde iki boynuz vardr. (flemeleri iin kendilerine) emir verilecek zaman gzlerler." (bn Mce,
Zhd 2/33)
mam Ahmed b. Hanbel... Abdullah b. mer'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle
buyurmutur: "ki sr fleyicisi ikinci gk katmdadr-lar. Birinin ba bat ufkunda, ayaklarysa dou
ufkundadr. Sr'a flemeleri iin kendilerine verilecek fleme emrini beklerler." Bunu mam Ahmed
[89]
b. Hanbe* mnferid olarak rivayet etmitir.
Bu hadisin ravileri arasnda ad geen Eb Mirye knyeli kiinin asl ad Abdullah b. Amr el-
cl'dir. Kendisi mehur ravilerden deildir. Bu hadiste sz edilen iki melekten biri belki de srafil'dir
ki, Sr'a fleyecek olan odur. Nitekim bununla ilgili aklama Sr hadisinde uzun uzadya verilecektir.
Meleklerin ikincisi ise nakura (o da Sur gibi bir ey) fleyecek olandr. Sr ve nakur, bir ok birimleri
kapsayan bir cins ad olabilir. Bu meleklerden, hadiste iki sur fleyicisf diye bahsetmitik. "ki
fleyici"nin arapa karl olan "EI-Neffahn" kelimesinin bandaki lm- tarif ahd-i harici iindir.
Bu iki melee, fleme iinde tabi olan greceli baka melekler vardr. Doruyu en iyi bilen, elbetteki
yce Allah'tr.
bn Ebi'd-Dny... Yezid b. Esamm'dan rivayet etti ki; bn Abbas yle demitir: "Sr sahibi bu
greve getirildiinden beri gzn krpmamtr. Gzleri iki parlak yaldz gibidir. Ar'n bulunduu
tarafa bakar. Gzn yumduu takdirde, aamadan, flemesi iin kendisine emir verilir de gremedii
[90]
iin emri yerine getirememe korkusuyla gzlerini hi yummaz."

Sr Hadisi

Kyamet Sahnesinin Veya Bir Blmnn Tasviri:

Msned adl eserinde Hafz Eb Ya'l el Musl... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah
(s.a.v.), ashabndan bir guruba hitaben yle buyurmutur: "Dorusu Cenab- Allah gklerle yerin
yaratln tamamladktan sonra Sr'u yaratp srafil'e teslim etti. O, Sr'u azna dayam, gzlerini
ara dikmi, (flemesi iin) kendisine emir verilmesini bekliyor."
Eb Hreyre diyor ki: Ben kendisine u soruyu sordum:
Ey Allah'n Rasl, sr nedir?
Boynuzdur.
Nasldr o?
k byktr. Beni hak dinle gnderen zta yemin ederim ki; onda-1 bir dairenin genilii,
gklerle yerin genilii kadardr. Ona kez fleyef t ..' J^1 korku ve panik flemesidir. kincisi
dp lme flemesidir. uncsyse lemlerin Rabbinin huzuruna gidip toplanma flemesidir. Ceva
^an> srafil'e ilk fleme iin emir verir ve "Korku, panik flemesini P der. Bu fleme yaplnca
gkteki ve yerdeki varlklarn -Allah'n dile dikleri dnda- tm panie kaplr. fleyii uzatmas,
Allah tarafndan Is-rfile emredilir. Ara vermeden uzunca fler. Bu uzun fleyi hakknda Ce-nab-
Allah yle buyurmutur:
"Bunlarda ancak, bir an gecikmesi olmayan tek bir lk beklemektedirler." (Sd, 38/6)
Dalar, bulutlar gibi yrtlecek, serb olacaktr. Yer de tpk denizde dalgalara tutulmu bir
gemi gibi zerindekileri sarsacak, Ar'a asl bir kan-dilmi gibi ruhlar tarafndan s ali anacaktr.
Bilesiniz ki, Cenab- Allah bu durumu yle anlatmtr:
"O gn bir sarsnt sarsar. Peinden bir dieri gelir. O gn kalbler titrer." (Nazit. 79/6-8)
Yer, zerindeki insanlar sarsar; emzikli kadnlar ocuklarn unutur hamile olanlar yavrularn
dnrler. ocuklar ihtiyarlar. nsanlar panie kaplarak kanatlanr, uarlar. Melekler karlarna
karak onlar tokatlar, geri dner, kaarlar. Onlar Allah'n azabndan koruyacak kimse yoktur.
Birbirlerine seslenirler. Onlar bu haldeyken yer, bir utan bir uca atlayp ikiye blnr. Daha nce
benzerini grmedikleri mthi bir durumla karlarlar. yle bir korku ve panie kaplrlar ki,
miktarn ancak Allah bilir. Ge bakarlar... erimi maden gibi olduunu grrler. Sonra gk yarlr,
yldzlar etrafa salp der, gne ve ay kararr. Rasullah (s.a.v.) bu hususta yle buyurmaktadr:
"Ama ller bu olup bitenlerin farkna varmazlar."
Eb Hreyre dedi ki: "Sr'a frld gn, Allah'n diledikleri bir yana, gklerde olanlar da
yerde olanlarlar da, korku iinde kalrlar." (Nemi, 27/ 87) Bu yet-i kermede korku ve panikten
"Allah'n diledikleri" diye istisna edilerek etkilenmeyecek olanlar ehidlerdir. Korku ve panik ancak,
dirileri etkiler. ehidlerse Allah katnda diri olup rzklanrlar. Onlar o gnn korkusundan gvende
olurlar. Bu korku ve panik, Cenab- Allah'n erli ve kt kullara salaca bir azbdr. Bununla ilgili
olarak O, yle buyurmutur:
"Ey nsanlar! Rabbinizden saknn. Dorusu kyamet saatinin sarsnts byk eydir. Kyameti
gren her emzikli kadn emzirdiini unutur. Her hamile kadn ocuunu drr. nsanlar sarho gibi
grrsn. Oysa sarho deildirler. Fakat bu sadece Allah'n azabnn etin olmasndandr." (Hacc,
22/1-2)
Allah'n diledii bir sre kadar azb iinde dururlar. Ama bu azabn uzun srecei muhakkaktr.
Sonra Cenab- Allah, flemesi iin srafil'e emir verir. O da ikinci aamadaki dp lme flemesini
yapar, lifleyince, gkte ve yerde -Allah'n diledii dndaki- herkes lr. Canlar ktktan sonra,
lm melei, g ve kudret sahibi Allah'n huzuruna gelerek yle der:
Ya Rab! Gkte ve yerde -senin dilediklerinden baka- herkes ld.
(Geri Allah kimin hayatta kaldn daha iyi bilir ama yine de sorar:} Kim hayatta kald?
Ya Rab lmsz ve diri olan sen hayatta kaldn. Ar'n tayanlar Cebrail, Mikil ve ben
hayatta kaldk.
Cebrail ve Mik de lsnler.
Bundan sonra Cenab- Allah Ar' konuturur. Ar der ki:
Ya Rab, Cebral ve Mikil lyorlar, yle mi?
Sus. Ben lm, armn altnda bulunan herkese yazdm. Dolaysyla Cebrail ve Mikil
lecektir.
Bundan sonra lm melei, g ve kudret sahibi Allah'n huzuruna gelerek der ki:
Ya Rab! Cebrail ve Mikil ldler. Ben ve Ar' tayan melekler hayatta kaldk.
Arm tayanlar da lsnler.
Ar tayanlar da lrler. Yce Allah ara emir verir. Ar, Sr'u srafil'den alr. Bundan sonra
lm melei, g ve kuvvet sahibi Allah'n huzuruna gelerek der ki:
Ya Rab, arn tayan melekler de ldler.
(Geri Allah kimin hayatta kaldn daha iyi bilir ama yine de sorar:) kim hayatta kald?
Ya Rab, lmsz ve dizi olan sen hayatta kaldn. Bir de ben kaldm. -- Sen bir sebepten dolay
yarattm bir yaratmsm. Sen de l. lm melei de lr. Artk geride sadece bir, kahr edici gce
sahip, tek,
her ey kendisine muhta olduu halde kendisi hibir eye muhta olmayan, dourmayan,
dourulmayan, bir tek dengi dahi bulunmayan, ezeli ve ebedi olan gkleri ve yeri kitap gibi dzen,
sonra yeri ve g yayan, ardsra kez saran Allah kalr. "Sonsuz gcn sahibi benim" der. Bunu da
kez syler. Sonra kendi kendine "Bugn hkmranlk kimin?" diye sorar. Cevap veren olmaz.
Sonra yine kendi kendine u cevab verir: "Kahredici gce sahib olan tek Allah'ndr." Yer ve gkler
gtrlp yerlerine baka yer ve gkler getirilir. Bunlar dmdz biimde yayar. Yeri Ukaz
panayrmdaki deri gibi uzatp serer. Oradan ne ukur ne de tmsek kalr. Sonra Cenab- Allah mah-
lukata bir nleyile nler. Onlar eski hallerine dnerler. Topran barnda olanlar barnda; stnde
olanlar stnde kalrlar sonra Cenab- Allah zerinize, arn altdakileri indirir. Sonra yamur
yadrmas iin ge emir verir de krk gn mddetle yamur yadrr. yleki yaratklarn stnde
oniki zira' yksekliinde su birikir. Sonra Cenab- Allah cesedlere, bitki bitirmelerini emreder de
cesedler bakla bitkisi gibi bitkiler bitirirler. Cesedleri tekml ettiinde yce Allah: "Cebrail ve
Mikil dirilsinler" der... Onlar dirilirler. Sonra Cenab- Allah ruhlar arr da onlar gelirler;
mslmanlann ruhlar k saar, dierlerininkiyse saar. Ruhlarn hepsini Allah kabzedip sr'un iine
atar. Sonra da llerin diriltilmeleri amacyla sr'a flemesini isrfile emreder. O fleyince ruhlar ar
gibi gelir, gkle yerin arasn doldururlar. Aziz ve Celil olan Allah: "Onur ve stnlm hakk iin
her ruh, mutlaka bedenine dnsn" diye emreder. Bu buyruk zerine btn ruhlar, topraktaki
bedenlerine girerler. nce genizden ieri girip tpk zehirin nlan kimsenin iine yayl gibi bedene
yaylrlar. Sonra zerinizdeki (mezar) topra yan-r ve dar karsnz. lk kacak olannz benim.
Sonra hzla akn ederek Rabbinizin huzuruna varrsnz.
"Gzleri dalgn dalgn ekirgeler gibi yaylm, o arana koarak kabirlerden karlar.
nkarclar: "Bu zorlu bir gndr" derler." (Kamer, 54/7-8.j
Yalnayak, plak ve snnetsiz halde bir yerde yetmi sene kadar beklersiniz de size baklmaz,
hakknzda hkm verilmz. Gz yalarnz kuruyun-caya dek alarsnz. Sonra gzlerinizden kan akar.
Gzyana ve kana batarsnz. Yalar aznza ya da kulaklarnza kadar kar. Skntya der grlt
eder ve yle dersiniz: "Hakkmzda hkm versin diye bizim iin kim Rabbimizin huzurunda efaati
olur?" Derler ki: "Bu hususla babanz dem'den daha liyakatli kim vardr?! nk Allah onu kendi
eliyle yaratt. Ona kendi ruhundan fledi. nce onunla konutu." Byle dedikten sonra dem'in yanma
gider, kendilerine efaati olmasn isterler. O, kabul etmez ve "Ben bunu yapacak durumda
deilim"der. Ondan sonra birer birer dier peygamberlerin yanna giderler. Ama hi bri efaati
olmay kabul etmez.
Nihayet yanma gelirsiniz. Ben de komaya balar, nihayet Fahs'a gelir orada secdeye kapanrm.
(Eb Hreyre): Fahs nedir, ya Rasulallah? diye sorduunda Rasulallah (s.a.v.) buyurdu ki: Oras Ar'in
ayann konduu yerdir." Derken Cenab- Allah bana bir melek gnderir. O melek pazumdan tutarak
beni kaldrr. Rabbim bana der ki:
Ey Muhammedi
Evet ey Rabbim, buyur.
Nedir bu halin? (Tabii O, benim halimi benden daha iyi bilir.)
Ey Rabbim (gnahkrlara) efaati olacam bana vaad etmitin. imdi onlar iin efaati
olmam kabul buyur ve bu kullarn hakknda hkm ver.
Seni onlara efaati kldm. (Ey kullarm) Ben size gelip hakknzda hkm vereceim.
Ben de dnp insanlarn yannda dururum. Biz beklemekteyken gkten iddetli bir ses duyarz.
Gktekiler, yerdeki cin ve insanlar gibi dnyaya inerler. Onlarn yla yer aydnlanr. Saf halinde
dururlar. Onlara: "Rabbimiz aranzda mdr?" diye sorarz. Onlar da: "Hayr ama gelmektedir" derler.
Sonra bir o kadar daha gk halk yere iner. Nihayet zorlu gcn sahibi kutlu ve yce Allah ile
melekler, bulut glgeleri iinde inerler. O gn Rabbinin arn sekiz melek tar. Ama bugn ar drt
melek tamaktadr. Ayaklar yerin en alt tabakasnn snrna kadar uzanr. Gklerle yer onlarn
kucanda, ar ise omuzlarnda olacaktr. "Onur ve ezici gce sahib olan Allah, noksanlklardan
mnezzeh ve ycedir. Hkmranln ve yksek lemlerin sahibi olan Allah, noksanlklardan
mnezzeh ve ycedir. Yaratklar ldren ama kendisi lmsz olan Allah, noksanlklardan mnezzeh
ve ycedir." diyerek tespihatta bulunurlar.
Bundan sonra Cenab- Allah krssn yeryznn diledii bir tarafna koyar sonra da yle
seslenir: "Ey cinler ve insanlar topluluu! Sizi yarattn gnden u gne kadar size kulak verip sizi
dinledim, amellerinizi (yaptklarnz) seyrettim. imdi de siz beni dinleyin. Size anlatlacak olanlar,
sizin yaptklarmzdr. Amel defterleriniz size okunuyor. Amel defterinde iyi eyler bulan kimse,
bundan tr Allah'a hamdetsin. Ama iyi eyler bulmayan kimse, sadece kendini knasn."
Bundan sonra Cenab- Allah cehenneme emir verir. Bu emir zerine oradan bir ksm nurlu, bir
ksm zulmatl bir topluluk kar. Sonra Cenab- Allah yle buyurur: "Ey sulular! Bugn
mminlerden ayrln. Ey insano-ullar! Ben size, eytana tapmayn. O sizin iin apak bir
dmandr. Bana kulluk edin. Bu doru yoldur, diye bildirmedim mi?" Andolsun ki, o sizden nice
nesilleri saptrmt. Akletmez miydiniz? te bu, size sz verilen cehennemdir. Bugn inkrclmza
karlk oraya girin." (Yasin, 36/59-64)
Cenab- Allah insanlar birbirinden ayrr. Amel defterlerini almalar iin mmetlere arda
bulunur. mmetler, korkudan diz st km olarak grrsn. Her mmet, kitabna arlr. Onlara
denir ki: "Bugn size, ilediinizin karl verilecektir." (Csiyc, 45/28)
Cenab- Allah iftlerle insanlar dndaki yaratklar arasndaki davalar halleder. Yrtc
hayvanlarla dier hayvanlar arasndaki davalar hkme balar. yleki boynuzsuzun boynuzlarmdaki
hakkn alr. Bu ileri tamamladktan ve h birinin dierinde hakk kalmadktan sonra bilcmle
hayvanata: "Toprak olun" der. Bu durumu gren kfir, "Keke bende toprak olaydm" der. Bundan
sonra Cenab- Allah, kullar arasndaki davalara bakar. lk olarak kan davalarn ele alr. Allah yolunda
ldrlenlerin tm oraya gelirler. ldrlen (ehid) kimseye, gelmesini Allah emreder. O da ah
damarlarndan kan fkrmakta olan kesik ban alp gelir ve "Yarab! Bu beni niye ldrd?" diye
sorar. Cenab- Allah ta -ldrme sebebini ok iyi bildii halde- ldrene, onu niin ldrdn sorar.
O da; "Ya Rab, stnlk senin olsun diye onu ldrdm"der. Allah da ona, "Doru syledin" diye
cevap verir ve yzn gklerin nuru gibi parlak klar. Sonra melekler onu hemen cennete gtrrler.
Sonra bundan baka amalarla ldrlenler gelirler. Cenab- Allah, ldrlm olana emir verir; o da
ah damarlarndan kan fkrmakta olan kesik ban alp gelir ve: "Ya Rab, bu beni niye ldrd?"
diye sorar. Cenab- Allah onun ldrlme sebebini herkesten ok daha iyi bildii halde, ldrene; onu
niin ldrdn sorar. O da; "Ya Rab! stnlk benim olsun diye onu ldrdm" diye cevap verir.
Cenab- Allah ona "Kahr ol!" karln verir.
Bundan sonra her katile ksas uygulanr. Hakszlklar telafi edilir. Zalimler, Allah'n diledii
ekilde muamele grrler. Dilerse onlara azb eder; dilerse merhamet eder. Bundan sonra Cenab-
Allah, geride kalan dier kullarn davalarna bakar, kimsenin kimsede alaca kalmaz, herkesin
hakkn alp sahibine verir, mazlumun zalimdeki hakkn alr. yle ki, ste su katm olana da, stn
halis klmasn, katksz hale getirmesini emreder. Cenab- Allah bu ileri bitirdikten sonra bir
mnadi, btn mahlukata duyuracak bir sesle yle seslenir: "Herkes Allah' brakp da tapm olduu
kendi tanrsnn yanna gitsin!" Her kim Allah'tan bakasna tapmsa, tapnd o ey, karsna
dikilir. O gn meleklerden biri Uzeyr (a.s.)'n; biri de s (a.s.)'n klna brnp ortaya kar.
Yahudiler zeyr'in klmdaki melee; Hris-tiyanlar da sa'nn klmdaki melee tabi olurlar. Sonra
tanrlar onlar atee arr. Bu hususta yce Allah yle buyurmutur:
"Eer bunlar tanr olsalard cehenneme girmezlerdi. Hepsi orada temeli kalacaktr.1' (Enbiy,
21/99)
Geride -aralarnda mnafklar da olmak zere- sadece mminler kalr. Cenab- Allah onlar
diledii ekilde hesap yerine getirir. Onlara: "Ey insanlar! Herkes tanrsnn yanna gitti. Siz de
tanrnzn ve Allah'tan baka taptklarnzn yanma gidin" der. Onlar da; "Yemin ederiz ki, bizim
sadece Allah'mz vardr. Dnyadayken O'ndan bakasna tapmazdk" diye cevap verirler. Bunun
zerine Cenab- Allah onlar bir tarafa brakr. Diledii bir mddet byle kalr. Sonra yine gelip
onlara: "Ey insanlar! Herkes tanrsnn yanna gitti. Siz de tanrnzn ve Allah'tan baka taptklarnzn
yanma gidin." der. Onlar da: "Yemin ederiz ki, bizim sadece Allah'mz vardr. Dnyadayken O'ndan
bakasna tapmazdk." diye cevap verirler.
Bunun zerine Cenab- Allah paalar svar, O'nun, kendilerinin rableri olduunu anlayacaklar
ekilde tecelli edip azametini onlara gsterir. Bu tecelli karsnda hepsi yz st secdeye kapanrlar.
Mnafklarsa enseleri yere gelecek ekilde derler. Cenab- Allah onlarn bellerini sr boynuzu gibi
yapar. Sonra izin verir... Balarn secdeden kaldrrlar.
Bundan sonra Cenab- Allah, cehennemin iki yakas arasna kldan ince ve kltan keskince, srat
kprsn kurar. Sratn zerinde engeller, sivri demirler ve hurma dikeni gibi dikenler vardr.
Sratn alt tarafnda kaygan bir kpr vardr. Oradan bir gz ap krpacak veya imek akacak veya
rzgar esecek veya rahvan atla koacak yahut koucu bir adamn koarak geebilecei kadar ksa bir
zamanda geerler. Kimi salimen kurtulur. Kimi trmalanarak kurtulur. Kimi de yzst cehenneme
atlr.
Cennetlikler cennet tarafna gnderildiklerinde; "Kim bizim iin Rabbi-mizin katnda efaat eder
ki Rabbimiz bizi cennete koysun?!" derler. "Bu ise babanz Adem'den daha liyakatli kim vardr?
nk Allah onu kendi eliyle yaratt. Ona kendi ruhundan fledi. nce onunlu konutu."
Adem (a.s.)'in yanna gider, durumu ona anlatrlar. O da (cennette iledii) gnahn onlara
hatrlatarak yle der: "Ben bu ii yapabilecek durumda deilim. Ama Nuh'un yanna gidin. nk o,
Allah'n kullarna gndermi olduu Resullerin ilkidir."
Nuh (a.s.)'n yanna gider, durumu ona anlatrlar. efaati olmasn isterler. O da bir eyler syler
ve, "Musa'ya gidin. Ben bu isteinizi yerine getirebilecek durumda deilim" der. Musa (a.s.)'n yanma
gider, kendilerine efaati olmasn isterler. O da bir gnah ilemi olduunu syleyerek, "Ben bu
isteinizi yerine getirebilecek durumda deilim. Siz, Allah'n ruhu ve kelimesi olan Meryem olu
sa'nn yanna gidin." der.
s (a.s.)'n yanna gider, ondan, kendilerine efaati olmasn isterler. O da, "Ben bu isteinizi
yerine getirebilecek durumda deilim. Ama Muham-med (s.a.v.)'in yanna gidin."der.
Benim yanma gelirler. Rabbim katnda bana vaadedmi efaat hakk vardr. Hemen harekete
geer cennete gider ve cennet kapsnn halkasn tutarm, kapnn almasn isterim; kapy bana
aarlar. Bana selm verilir, merhaba denir. Cennete girip Aziz ve Celil olan Rabbime baktmda
secdeye kapanrm. Yaratklarndan hi birine vermedii kadar bana, kendisine hamd edip temcidte
bulunmama izin verir. Ardndan bana: "Ey Muhammed! Ban kaldr, efaatte bulun, efatini kabul
edeyim; iste ki sana vereyim." der. Bam kaldrdmda durumumu benden daha iyi bilen Allah bana
"Neyin var? Ne istiyorsun?" diye sorar. Ben de: "Ya Rab! Bana, efaat ve bulunabileceimi
vaadetmitin. Cennetliklere efaat etmeme izin verki cennete girsinler." derim. Aziz ve Celil olan
Allah buyurur ki: "Seni onlara efaati kldm. Cennete girmelerine izin verdim."
Beni hak dinle gpderen zt'a yemin ederim ki; sizler dnyada, cennetliklerin cennetteyken kendi
e ve meskenlerinin tandklar kadar kendi e ve meskenlerinizi tanyamazsnz."
Cennetliklerden her bir erkek, Allah'n yaratt ekildeki yetmi iki (Huri) kadn ve iki de dem
neslinden olan kadnn kocas olur. Bu iki kadn, dnyada Allah'a yapm olduklar ibadet sebebiyle
Allah'n diledii dierlerinin (yani hurilerin zerine) efdal klnrlar.
Cennetlik koca, (huri) elerinden birinin yakuttan mamul olan odasna girer. O kadn altn bir
taht zerinde oturacak, banda inciden yaplm bir ta bulunacaktr. Odann snds ve istebraktan
yaplm yetmi basamakl bir merdiveni vardr. Adam, elini zevcesinin omuzlar arasna koyar. Sonra
gsne bakar; elbisesinin altndan cildini ve etini grr. Bacaklarnn etine baktnda, yakut
gerdanln tanelerinin iine geirilmi iplii grd gibi (kemiklerini ve iliklerini) grr. Kocann
cieri kadna, kadmmki de kocaya birer ayna gibi olur. Koca bu minval zere karsnn yanndayken,
ikisi birbirlerinden asla bkmazlar. O esnada kocaya yle seslenilir: "Senin einden, einin de senden
bkmadn anladk. Ancak senin bundan baka elerin de vardr." Bu ary duyduktan sonra einin
odasndan kar. Dier elerine birer birer urar. Her birinin yanna vardnda eleri kendisine:
"Valahi cennette senden daha gzel biri yoktur. Cennette senden daha ok sevdiim bir ey yoktur."
der.
Cehennemlikler cehenneme dtklerinde Rabbinin yaratklarndan amelleri kendilerini helak
etmi bir gurup insan atee der. Ate, kiminin ayaklarnn st tarafna gemez. Sadece ayaklarn
tutar. Kimini brlerine kadar tutar. Kiminin cesedinin tmn tutar. Yalnz yz darda kalr.
Allah, onun boynunu atee haram klar. Ben: "Ya Rb! mmetimden atee dnlere beni efaati
kl." derim. Aziz ve Celil olan Allah: "Tandklarnz beten karn" diye emreder. Onlar, bir taneleri
dahi ieride kalmyacak ekilde ateten karlar. Sonra Cehab- Allah, efaatte bulunmama izin verir.
efaat etmeyen bir peygamber ve ehid kalmaz, hepsi efaat ederler. Aziz ve Celil olan Allah:
"Kalbinde bir dinar arlnca imn bulunan her kimi bulursanz, onu da ateten karn" diye
emreder. Boyleleri de bir taneleri dahi ieride kalmamacasna dar karlrlar. Sonra Cenab- Allah
efaati kabul buyurup, "kalbinde bir dinarn te ikisi arlnca imn bulunan kimseleri de, te bir
dinar arlnca imn bulunan kimseleri de, bir krat arlnca imn bulunan kimseleri de, bir
hardal tanesi arlnca imn bulunan kimseleri de ateten karn." diye emreder. Bunlar, ieride bir
taneleri dahi kalmamacasna ateten karlrlar. yleki, Allah rzas iin sadece bir hayr ilemi olan
kimse de atete kalmaz. Hatta kendisi iin efaat edilmeyen ve hakknda yaplan efaatin kabul
edilmedii bir kimse kalmaz. Allah'n rahmetini grdkten sonra kendisi iin de efaat edilecei
midiyle blis dahi ayaklar stne dikilecek boyunu uzatp kendini gsterir. Bundan sonra Cenab-
Allah: "Merhamet edicilerin en fazla merhametlisi ben ve ben kaldm." der. Elini cehenneme sokar.
Oradan saysn ancak kendisinin bildii miktarda insan karr. Taneleri andran bu insanlar Hayvan
nehri denen bir nehire sa-vurur. Bunlar sel sularnn getirdi er p arasndaki taneler gibi biterler.
Gnee bakan taraflar yeil, glgede kalan taraflarysa sar olur. Biter ve inci taneleri gibi olurlar.
Boyunlarna: "Bunlar, Rahmann azd ettii cehennemliklerdir" ibaresi yazlr. Cennetlikler onlar bu
[91]
yazdan tanrlar. Asla hayr ilemedikleri halde bunlar da cennette kalrlar."
Hadisin buraya kadarlk ksmn Ebubekir el-Arab, merhum Eb Ya'l'dan rivayet etmitir.
Mehur olan bu hadisi bir gurup imam kendi kitaplarnda rivayet etmilerdir. rnein bn Cerir,
tefsirinde; Tabern, Mu-tevveltnda, Hafz el-Beyhak, el-Ba's ve'n-Nr (327) adl kitabnda;
Hafz Eb Musa da Medine kssacs smail b. Rafi kanalyla, el-Mtevvelat adl kitabnda bu hadisi
rivayet etmitir. Bunun baz fadelerinde mnkerlik ve ihtilaf vardr. Bu hadisin rivayet yollarn
mnferid bir czde aklam imdir.
Ben derim ki: Bu hadisin ravileri arasnda ad geen smail b. Rafi el-Medin, hadis
uyduranlardan deildir. Sanki o bu hadisi eitli yollardan ve mteferrik yerlerden derlemitir. Kendi
andaki nde gelenlerden bir gurup onun yannda hazr bulunmutur. Eb Asm en-Nebil, Velid
b.Mslim, Mekki b. brahim , Muhammed b. uayb b. Sabur, Abduh b. Sleyman ve der baz
byklerden oluan bir cemaat, kendisinden hadis rivayet etmitir. Hafz b. Musa el-Medin,
yukardaki hadisi smail b. Rafi el-Medin'den rivayet ettikten sonra yle demitir: "Bu hadisin
senedi her ne kadar eletiril-mise de bu hadisteki ifadelerin byk bir ksm, sabit senedlerle ayr ayr
rivayet edilmitir."
Hafz b. Musa el-Medin byle dedikten sonra mezkr hadisin garip taraflarndan bahsetmitir.
imdi biz bu uzun hadisi ksm ksm ele alp aklamaya alacaz. Yardm dilenilecek olan
[92]
zt, yce Allah'tr.

Sr flemeleri

lmnden Sonra ryen Bedenden Geride Sadece Kuyruk Sokumu Kemii Kalr:

Sr'a kez flenecektir. Birincisi insanlara korku ve panik veren fleme; ikincisi, insanlarn
dp lecei fleme; ncs de dirilmelerini salayacak olan flemedir. Bununla ilgili aklama,
nceki ksmda nakl edilen sr hadisinde uzun uzadya verilmiti.
Sahih adl kitabnda Mslim... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Rasulullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"ki fleme arasnda krk gn vardr." Bu hadisi naklederken Eb H-reyre'yi dinleyenler,
kendisine yle sordular:
Hadiste geen krktan kast, krk gn mdr?
Bilmediim kouda konumam.
Krktan kast, krk ay mdr?
- Bilmediim konuda konumam.
- Krktan kast, krk sene midir?
imdi bu hadisin yukarda kalan ksmna devam edelim: "Sonra gkten bir su iner. (l)
insanlar, bakla biter gibi biterler (canlanrlar). nsann (ldkten sonra) kuyruk sokumu kemii
[93]
dnda her taraf rr. Kyamet gnnde insanlar ondan terkib edilip (diriltilirler.)"
mam Ahmed b. Hanbel.. Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Rasulullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Ademolunun her taraf rr ve onu toprak yer. Sadece kuyruk sokumu kemii kalr
(rmez.) nsan ondan yaratlmtr, ondan terkib edilecektir." (Mslim, 3/2271)
Bunu mam Ahmed mnferiden rivayet etmitir ve bu rivayet, Mslim'in artna uygundur.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Sad'den rivayet etti ki; Rasulullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"nsann kuyruk sokumu kemii dndaki her eyini toprak yer."
Kuyruk sokumu kemii nedir, ya Raslallah? diye sorduklarnda u cevab verdi: "O bir hardal
[94]
tanesi kadardr. nsanlar (rmelerinden sonra) o kemikten terkib edilirler."
Burada sylenmek istenen, sr'a yaplacak olan iki flemedir. Bu iki fleme arasnda krk gn
veya krk ay yahut krk senelik bir sre geecektir. Allah bilir ya bu iki flemeden biri, gktekilerle
yerdekilerin dp lmelerini grekletirecek olandr. Dieri de bu lenlerin lmelerini
gerekletirecek olandr. Dieri de bu lenlerin dirilip haredilmelerini salayacak olan-r- Bu iki
fleme arasnda geen sre zarfnda bir yamur yaacaktr.
Burada zerinde durulan husuflardan biri de, insann kendisinden yaratld ve kyamette yine
ondan terkib edilip canlandrlaca kuyruk sokumu ^emiidir. Belki de iki flemeden kast, korku ve
panik flemesiyle, gkteki ve yerdekilerin dp lmeleriyle sonulanan flemedir. Burada
anlatlmak istenen budur. Her hal- krda bu iki fleme arasnda geecek bir mddet olmaldr. Sr
[95]
hadisinde de anlatld gibi o sre zarfnda ok byk olaylar cereyan edecektir.

Kyamet Gnnn Baz Korkulu Halleri:

Bu haerden biri yerin, zerindeki saa sola sallayp sarsmasdr. Bu hususta yce Allah yle
buyurmutur: "Yer dehetle sarsldka sarsld, yeryz arlklarn darya kard ve insann:
"Buna ne oluyor?" dedii zaman..." (Ziizl, 99/1-3)
"Ey nsanlar! Rabbinizden saknn. Dorusu kyamet gnnn sarsnts byk eydir. Kyameti
gren her emzikli kadn emzirdiini unutur. Her hamile kadn ocuunu drr. nsanlar sarho gibi
grrsn, oysa sarho deildirler. Fakat bu sadece Allah'n azabnn etin olmasndandr." (Hacc, 22/1-
21
"Kyamet koptuunda kimini alaltacak ve kimini ykseltecek olan o hadisenin-yalan olmad
ortaya kacaktr. Ey insanlar! Yer sarsldka sarsld, dalar ufalandka ufalanp da toz duman
haline geldii zaman, siz de snf olursunuz:" (Vaka, 56/1-7)
Bu korku ve panie drme flemesi, kyametin ilk balangc olduuna gre "Kyamet gn"
ad, btn bunlar kapsayan uygun bir ad olur...
Buhar'nin Sahih'inde... Eb Hreyre'den rivayet olunduuna gre Ra-sullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Kyamet muhakkak kopacaktr. Hem de iki kii (satc ile mteri) kuma aralarnda ap
yayarlar. Onu alp satmadan ve drmeden (anszn) kyamet kopacaktr. Kyamet muhakkak
kopacaktr. Hem de kii, samal devesini sap ta stn imeye frsat kalmadan kyamet kopacaktr.
Kyamet muhakkak kopacaktr. Kii havuzunu svaypta iinden su iemeden kyamet (anszn)
kopacaktr. Kyamet muhakkak kopacaktr. Kii lokmay azna gtrmken onu yiyemeden kyamet
[96]
(anszn) kopacaktr." Bu hadiste anlatlanlar, korku ve panik flemesi ncesindeki durumlar
olarak alglanmaldr. nk bu fleme, kyametin ilk balangcdr.
nceki sayfalarda nakledilen ve hir zaman insanlarnn evsafn anlatan hadiste ifade edildiine
gre onlar, insanlarn en erlileridir ve kyamet, onlarn zerine kopacaktr.
nceki sayfalarda nakledilen ve bn Rafi'in rivayet ettii sr hadisinde anlatldna gre iki
fleme arasnda gk yarlacak, gkteki yldzlar etrafa salacak, ay ile gne kararacaktr. Allah bilir
ya bu, gktekilerle yerdekilerin dp lmelerine neden olacak flemeden sonra olacaktr. Bu hususta
yce Allah yle buyurmutur:
"Yerin baka bir yerle, gklerin de baka gklerle deitirildii, hereye stn gelen tek Allah'n
huzuruna ktklar gnde, sakn Allah'n peygamberlerine verdii szden cayacan sanma. Dorusu
Allah gldr, c alandr. O gn, sulular zincirlere vurulmu olarak grrsn. Gmlekleri
katrandan olacak, yzlerini ate bryecektir." (brahim, 14/47-49)
"Gk yarlp Rabbine boyun edii zaman -ki gk boyun eecektir- ..." (nikk, 84/1-2)
"Gzn kamat, ayn tutulduu, gne ve ayn biraraya getirildii zaman, ite o gn insan:
"Kaacak yer nerede?" der. Hayr, hayr, bir snak yoktur. Ey insan! O gn sen, Rabbinin huzuruna
varp durursun. O gn, insanoluna nde ve sonda yapt ne varsa bildirir. zrlerini sayp dkse de,
insanolu, artk kendi kendinin ahididir." (Kyamet, 75/7-15)
Btn bunlarn, gktekilerle yerdekilerin dp lmelerine sebeb olacak flemeden sonra
vukubulaca anlatlacaktr. Ama yeryznn sarslmas, buna bal olarak atlayp yazlmas,
insanlarn, yerin ke bucana kamalar ise, korku ve panik flemesinden sonra, gktekilerle
yerdekilerin dmelerine neden olacak flemeden nce olmas mnasiptir.
Yce Allah, Firavun kavminden olan mmin kimsenin durumundan bahsederken yle
buyuruyor: "Ey Milletim! Ah- fign gnnden sizin hesabnza korkuyorum. Arkanza dnp
kaacanz gn Allah'a kar sizi koruyan bulunmaz." (Gafir, 40/32-33)
"Ey cin ve insan topluluklar! Gklerin ve yerin evresini ap gemeye gcnz yetiyorsa gein!
Ama Allah'n verdi bir g olmakszn geemezsiniz ki! yleyken Rabbinizin nimetlerinden
hangisini yalanlarsnz? Ey insanlar ve cinler! zerinize dumansz bir alev ve atesiz bir duman
gnderilir de kurtulamazsnz. yleyken, Rabbinizin nimetlerinden hangisini yalanlarsnz?"
(Rahman, 55/33-36)
mam Ahmed b. Hanbel'in msnedinde, Sahih-i Mslim'de, drt s-nen'de Eb ureyha Huzeyfe
b. seyd'den rivayet olunan ve nceki ksmlarda geen bir hadis-i erifte Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Sizler on almeti grmeden.kyamet kopmayacaktr." Byle dedikten sonra Raslullah (s.a.v.), o
on almeti saym ve sonunda da yle buyurmutur:
"... Bu almetlerin sonuncusu, Aden'in derinliinden karak insanlar nne katp mahere
gtrecek olan bir atetir." (Mslim. 3/2226)
Bu ate, hir zamanda yeryznn her tarafndaki insanlar nne katp, hair ve neir yeri olan
[97]
am'a sevkedecektir.

Ahir Zamanda nsanlar nne Katp Mahere Sevk Edecek Olan Ate:

Buhar ve Mslim'in Sahihlerinde... Eb Hreyre'den rivayet olundu ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "nsanlar yntemle haredilecek-lerdir. Kimi rabet ve imrenme havas, kimi de
korkup kama havas iinde olacaktr. kisi bir deve stnde, bir deve stnde, on tanesi de bir
deve stnde olacaktr. Geride kalanlarysa ate, nne katp hair yerine gtrr. Giderken
dinlendikleri yerde o atete onlarla birlikte dinlenir. Akamladklar yerde onlarla birlikte geceler."
[98]
mam Ahmed b. Hanbel... Sabit b. Enes'ten rivayet etti ki; Abdullah b. Selm, Raslullah
(s.a.v.)'e kyamet almetlerinin ilkini sordu. Raslullah (s.a.v.) de ona u cevab verdi: "nsanlar
doudan alp nne katarak batya gtren ve orada toplayacak olan bir atetir..." (Buhar, Enbiy
[99]
1/4). Bu hadisin tamam uzun olup sahih hadis kitaplarnda mevcuttur.

nsanlar Kyamet Gnnde Snf Hafinde Haredilecektir:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde insanlar snf halinde hasredilirler. Bir snf yaya, bir snf svari, bir snf
da yzst har edilir."
"Ey Allah'n Rasl, onlar yzst nasl yryecekler?" diye sorduklarnda Raslullah (s.a.v.)
yle cevap verdi: "Onlar ayaklar stnde yrten, yzst yrtmeye de kadirdir. Yalnz onlar (bu
[100]
halde giderlerken) yzlerini tmseklerden ve dikenlerden saknrlar."
mam Ahmed b. Hanbel... Abdullah b. mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Dorusu hicretten sonra bir hicret daha olacaktr. (O hicrette) insanlar, brahim'in
hicret ettii yere ekilecek ve yeryznde insanlarn ancak en erlileri kalacaktr. Yerleri onlar
atacak; ate onlar domuz ve maymunlarla birlikte hasredecek, onlarn geceledikleri yerde onlarla
beraber geceleyecek, onlarn dinlendikleri yerde onlarla beraber dinlenecek, onlarn geride kalanlarm
[101]
(yakp) yiyecektir."
El-Ba's ve'n-Nr adh kitabnda Hafz Ebubekir el-Beyhak.. Eb u-reyha Huzeyfe b. seyd el-
far'den rivayet etti ki; Eb Zerr d-far;
"Biz onlar kyamet gn yz koyun, krler, dilsizler ve sarlar olarak hasrederiz." (sr, 17/97)
yet-i kerimesini okuduktan sonra yle dedi:
Doru konuan ve kendisine bildirilenlerin doru olduu zt (yani Raslullah) bana buyurdu ki:
"Kyamet gnnde insanlar gurup halinde hasredilirler: Bir gurup yiyeceini yemi, giyeceini
giymi, bineine de binmitir. Bir gurup koarak gider. Bir gurupta yzst vaziyette melekler
tarafndan srklenirler." Yannda bulunan bizler kendisine sorduk: Ey Allahn Rasl, iki gurubu
anladkta u koarak gidenlere ne oluyor ? "Buyurdu ki: "Cenab- Allah bineklere fet brakr. yle ki
binekli kimse kalmaz. Hatta kiiye st kesilmi, srtna semer vurulmu develerle birlikte beenilen
[102]
ho bir bahe verilir."
Msned adl eserinde mam Ahmed b. Hanbel... bn Humeyele el-Ku-eyri'den rivayet etti ki;
Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "nsanlar yayalar ve svariler olarak urada (Raslullah byle
derken eliyle am tarafn gsterdi.) haredileceklerdir. (Kimi de) azlarna tka konmu olarak yz
[103]
st srnerek Allah'a arzedilirler." Tirmiz de bunu rivayet etmi, hasen ve sahih bir hadis
olduunu sylemitir.
Bu ifadeler gsteriyor ki; bu hadislerde sz edilen hair, dnyann son demlerinde mevcud olan
insanlarn, hair yeri olan am diyarnda toplanp snf olarak haredilmeleri demektir. Bir snf
yiyeceini yemi, giyeceini giymi ve bineine binmitir. Bir snf bazan binee biner, bazan da yaya
gider. Bunlar, nceki sayfalarda nakledilen bir hadiste anlatld gibi; iki kii bir deveye, kii bir
deveye, on kii bir deveye -binek azlndan dolay- nbetlee binerler. Geride kalanlarn ate, nne
katp hair yerine gtrr. O ate, Aden'in derinliklerinden kar, insanlar arkadan kuatr ve her
taraftan onlar nne katp sevkeder, mahere gtrr. Geride kalanlarn (yakp) yer.
Btn bu anlatlanlar, bu hadisenin, dnyann son deminde vukubulaca-m gstermektedir.
Bolea yenilip iilecek, dz srtl hayvanlara ve hrg-llere binilecek, geridp kalanlar ate (yakp)
yiyecek. Demek ki bunlar, dnyann sonunda olacaktr. Eer bunlar "llerin diriltilmesini salayan
sr flemesinden sonra olacak" deniliyorsa bu mmkn deildir. nk o zaman yryecek binek,
yiyecek ve iecek, hatta lecek kimse kalmaz. Toplanlacak yani hasredilecek geni bir alanda kalmaz.
Hayret hem de ne hayret ki; Hafz Ebubekir el-Beyhak, bu hadisleri rivayet ettikten sonra bunlarda
anlatlan 'binee binme' olaynn kyamet gnnde olaca yorumunu getirmi, bunu sahih saym,
bizim sylediimizi delil olarak gstermitir: "Saknanlar o gn Rahmn'n huzurunda O'na gelmi
[104]
konuklar olarak toplarz. Sulular suya gtrr gibi cehenneme sreriz."

nsanlar Kyamet Gnnde Yalnayak, plak Ve Snnetsiz Olarak Hasredilirler:

Yukardaki ayeti hadisle tefsir ederken ileri srd iddia nasl doru olabilir? Oysa hadiste
yle deniliyor: "Onlardan kimileri var ki; iki kii bir deveye, kii bir deveye, on kii bir deveye
[105]
(nbetlee) binerler."
Bunun binek ktlndan tr olduu aka bildirilmitir. Bu bildirimle yukardaki iddia
uyumamaktadr. Dorusunu Allah bilir ya o binekler, Cennetin necip develeridir ki; mminler hair
meydannda onlar binerek cennete gideceklerdir. Ama bu nbetlee olmayacaktr. Bununla ilgili
aklama ileride verilecektir.
Aralarnda bn Abbas, bn Mes'ud, ie ve dierlerinin de bulunduu bir gurup sahabiden baka
bir yolla gelen bir rivayete gre Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
[106]
"Sizler, yalnayak, plak ve snnetsiz olarak Allah'n huzurunda toplanacaksnz."
Yce Allah da yle buyurmutur:
"Yaratmaya ilk baladmz gibi onu tekrar var edeceiz." (Enbiy, 21/104)
Bu ayet ve hadiste anlatlan hair, baka bir hairdir. Bu, kyamet gnnde, llerin diriltildii
sr flemesinden sonra olacaktr. O esnada insanlar yalnayak, plak ve snnetsiz olarak
mezarlarndan kalkacaklardr. Ayn ekilde kfirler de susuz olarak cehenneme sevk edileceklerdir.
Yce Allah buyurmutur ki:
"Biz onlar kyamet gn yz koyun, krler, dilsizler ve sarlar olarak hasredeceiz.
Varacaklar yer cehennemdir. Onun atei ne zaman snmeye yz tutsa hemen alevini arttrrz." (sr,
17/97)
Bu durum maherden cehenneme gtrlmeleri emredildiinde vukubu-lacaktr. Btn bunlarla
ilgili aklama yeri geldiinde inaallah verilecektir. Gvencimiz ve dayanamz Allah'tr.
Sr hadisinde anlatlmtr ki; korku ve panik flemesinden tr meydana gelecek korkulu
durumlardan ller haberdar olmayacak ve etkilenmeyecekler. Bu korkun hallerden
etkilenmeyeceklerini Cenab- Allah'n bildirdii kimseler, sadce ehitlerdir.
nk onlar, Rablerinin katnda diri olup rzklanrlar. Bu olup bitenleri hissederler ama hi
rkmezler. Gktekilerle yerdekilerin dp lmesine neden olacak sr flemesi nedeniyle de bunlar
dp lmezler.
Tefsirciler, korku ve panik yani kyamet flemesi esnasnda meydana gelecek korkulu hallerden
etkilenmeyecek olan kimselerin hangileri olduklar hususunda eitli grler ileri srerek ihtilafa
dmlerdir. Hadiste yer alan sarih ifadeye gre bunlar ehidlerdir. Kimi, etkilenmeyecek olanlarn
Cebrail, Mikil, srafil ve Azrail olduunu; kimi de bunlarn ar tayan melekler olduklarn
sylemitir. Kimi de, "Etkilenmeyecek olanlar bakalardr" demitir. Dorusunu Allah bilir.
Yine Sr hadisinde anlatlmt ki; korku ve panik flemesiyle, gktekilerle yerdekilerin dp
lmelerine neden olacak fleme arasnda insanlar uzun bir sre bu korkulu halleri mahede
edecekler; bu sebeple de -Allah'n diledikleri hari- gktekilerle yerdeki insanlar, cinler ve meleklerin
tm leceklerdir. Kimileri bu hari tutulanlarn Ar tayan melekler olduunu, kimi Cebrail
olduunu, kimi Mikil olduunu, kimi srafil olduunu, kimi ehidler olduunu, kimi de bakalar
olduunu sylemilerdir. Yce Allah buyurmu ki: "Sr'a flenince, Allah'n diledii bir yana,
gklerde olanlar, yerde olanlar hepsi dp lr. Sonra sra bir daha flenince hemen ayaa kalkp
bakr dururlar." (Zmer, 39/68)
"Sr'a bir fr frld, yer ve dalar kaldrlp bir vurula birbirine arpld zaman, ite o
gn olacak olur. Kyamet kopar. Gk yarlr; O gn dzeni bozulur. Melekler onun evresindedirler. O
gn Rabbinin arn onlardan baka sekiz tanesi yklenir. Ey insanlar! O gn siz huzura alnrsnz.
Hi bir eyiniz gizli kalmaz." (Hakka. 69/13-18)
Sr hadisinde yle denmiti:
"Cenab- Allah, srafil'e: "Herkesi drp ldrecek flemeyi yap" der. Bu emri alan srafil
fler ve bu nedenle gktekilerle yerdekilerin -Allah'n diledikleri dnda- tm dp lr. Cenab-
Allah, lm meleine kimin sa kaldn kendisi daha iyi bildii halde-: "Kim sa kald?" diye sorar.
O da u cevab verir: "Diri ve lmsz olan sa kaldn. Ar'n tayan meleklerle Cebrail ve Mikil
sa kaldlar." Cenab- Allah ona, Cebrail ile Mik'in ruhlarn kabzetmesini emreder. Sonra da Ar'
tayanlarn ruhlarn kabzetmesini emreder. En sonunda Azrail'e de lmesini emreder. Azrail,
[107]
yaratklarn en son lenidir."
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; peygamber (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Dorusu Cenab- Allah, lm meleine yle buyurur: Sen de yaratklarmdan birisin.
[108]
Uygun grdm bir sebepten dolay seni yaratmtm. l ve sonra da hi dirilme."
Muhammed b. K'b dedi ki: Cenab- Allah ona: "yle bir lmle l ki, sonra hi dirilme!"
dediinde O, yle bir lk atacak ki; o l gkteki-ler ve yerdekiler duyacak olsalar, korkudan
mutlaka lrler."
Ben derim ki: "yle bir l ki, artk hi dirilme." Bu Azrail'in lmnden sonra artk bir lm
melei olmayacaktr. nk sahih hadiste de sabit olduu gibi o gnden sonra artk lm
olmayacaktr. Szn ettiimiz Sa-hih'deki hadiste yle buyurulmutur:
"lm, kyamet gnnde alaca bir ko suretinde getirilip cennetle cehennem arasnda
boazlanacak, sonra da yle denilecektir: Ey Cehennemlikler! Orada ebedi kaln; size lm de
[109]
yoktur. Ey cennetlikler! Orada ebedi kaln; size lm de yoktur."
Bu hadis sonra da gelecektir. lm melei fnidir. lecek, ondan sonra da hi lm melei
olmayacaktr. Dorusunu Allah bilir. Bu sz gerekten peygamber efendimizin sylemi olduunu
kabul edersek, bundan zahiren anlaldna gre Azrail, ldkten sonra artk hi dirilmeyecektir.
Hadisin sahihlii varsayhrsa o zaman byle bir tevilde gereklik pay ok az olur. Doruyu en iyi
[110]
bilen, elbetteki yce Allah'tr.
Fasl:

Sr hadisinde Hz. Peygamber yle buyurmu: "Herkes lp de sadece kahredici gce sahip bir,
tek, her ey kendisine muhta olduu halde kendisi hi bir eye muhta olmayan, dourmayan,
dourulmayan, ezeli ve ebedi Allah bak kalnca gklerle yeri kitap gibi drer, sonra ap yayar, sonra
kez sarar ve kez "Ben zorlu gcn sahibiyim!" der, sonra kez; "Bu gn hkmranlk kimin?"
diye seslenir, kendisine cevap veren olmaz. Sonra kendi kendine cevap vererek yle der: "Bir ve kalr
[111]
edici gce sahib olan Allah'ndr."
Yce Allah buyurdu ki:
"Onlar Allah' gerei gibi deerlendiremediler. Btn yeryz, kyamet gn O'nun avucundadr.
Gkler O'nun kudretiyle durulmu olacaktr. O, putperestlerin ortak komalarndan yce ve
mnezzehtir." (Zmer, 39/67)
"G kitap drer gibi durduumuz zaman, yaratmaya ilk baladmz gibi -katmzdan
verilmi bir sz olarak- onu tekrar var edeceiz. Dorusu biz yaparz." (Enbiy, 21/104)
"O her eyden ncedir. Kendisinden sonraya hi bir eyin knlmyaca sondur. Varl aikrdr.
Gerek mahiyeti insan iin gizlidir. O her eyi bilir." (Hadd, 57/3)
"Ar sahibi, varlklarn en ycesi olan Allah, kavuma gnn ihtar etmek iin kullarndan
karlar. Onlarn hi bir eyi Allah'a gizli kalmaz. "Bu gn hkmranlk kimindir?" denir. Hepsi:
"Gc her eye yeten tek Allah'ndr." derler. Bu gn herkese, kazandnn karl verilir. Bu gn
hakszlk yoktur. Dorusu Allah, hesab abuk grendir." (M'min, 40/15-17)
Buhar ve Mslim'in Sahih'lerinde... Eb Hreyre'den rivayet olundu ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Cenab- Allah yeri tutar, gde sa eliyle drer, sonra da yle buyurur: "Ben
hkmrnm, ben zorlu gcn sahibiyim, nerede yeryznn hkmdarlar? Nerede zorbalar, nerede
[112]
b-yklenenler?"
Buhar ve Mslim'in Sahih'lerinde... bn mer'den rivayet olundu ki; Raslullah (s.a.v.) yle
[113]
buyurmutur: "Dorusu yce Allah, gkleri sa eliyle tutar, sonra da, "Ben hkmrnm!" der."
mam Ahmed b. Hanbel'in Msned'inde ve Mslim'in Sahih'inde... bn mer'den rivayet olundu
ki; Raslullah (s.a.v.) bir gn minber zerinde u yet-i kermeyi okudu:
"Onlar Allah' gerei gibi deerlendiremediler. Btn yeryz, kyamet gn O'nun avucundadr.
Gkler O'nun kudretiyle durulmu olacaktr. O, putperestlerin ortak komalarndan yce ve
mnezzehtir." (Zmer, 39/67)
Bu yet-i kerimeyi okurken Raslullah (s.a.v.) elini ne ve arkaya doru hareket ettiriyor ve
yle diyordu: "O zaman Rab da kendini onurlandrp: "Ben zorlu gcn sahibiyim. Ben en bym.
Ben hkmrnm. Ben glym. Ben cmerdim!" diyecektir." O esnada minber, Raslullah (s.a.v.)'i
[114]
o kadar sarst ki, neredeyse yere decek, dedik."
Yukardaki yet-i kerimeyi tefsirde (yani bn Kesr tefsirinde) aklarken bu konuyla ilgili yeter
[115]
miktar da hadisleri sened ve lafzlaryla birlikte naklettik. Allah'a hamdolsun.

Fasl:
Sr hadisinde anlatldna gre Cenab- Allah, kyamet gnnde bu yerler, baka yerlerle
deitirecek, yenilerini ap yayacak ve Ukaz panayrnda satlan deriler gibi serecek.
"Orada ne ukur, ne tmsek greceksin." (T-H, 20/108)
Sonra Cenab- Allah insanlar azarlar ve onlar da kendilerini bir deiiklik iinde bulurlar:
"Yerin baka bir yerle, gklerin de baka gklerle deitirildii, her eye stn gelen tek Allah'n
[116]
huzuruna ktklar gnde, sakn Allah'n huzuruna ktklar gnde, sakn Allah'n
peygamberlerine verdii szden cayacan sanma." (brahim, 14/47-48)
Mslim... Hz. Aie'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.)'e; "Yerin ve gklerin deitirildii
gnde insanlar nerede olacaklardr?" diye sorulduunda Raslullah (s.a.v.) u cevab verdi:
[117]
"Karanlkta ve kprnn (sratn) gerisinde olacaklardr."
Bununla kastedilen, mezkur hadiste sz edilen deiiklikten baka bir deiikliktir. Burada
anlatlan, iki fleme yani canllarn lmne yol aan fleme ile canllarn dirilmesini salayan
flemeler arasnda yeryznn iaret ve snrlarn bozan ve yok eden deiikliktir. Bu durumda
dalar yrtlecek, yer sarslacak, yeryz dmdz hale gelecek, yeryznde burga, dere ve tepe
kalmayacaktr. Bu hususta yce Allah yle buyurmutur:
"Ey Muhammed! Sana dalar sorarlar. De ki: "Rabbim onlar ufalayp savuracak, yerlerini dz,
kuru bir toprak haline getirecek, orada ne ukur ne de tmsek greceksin." (f-H, 20/105)
"Dalar yrtlp serap olacaktr." (Nebe\ 78/20)
"Dalar, atlm renkli yne benzeyecekler." (Kari'a, 101/5)
"Yer ve dalar kaldrlp bir vurula birbirine arpld zaman, ite o gn olacak olur." (Hakka,
69/14)
"Bir gn dalar yrtrz de yeri dmdz grrsn. Hi birini brakmakszn onlar toplarz.
Dizi dizi Rabbine sunulduklarnda onlara: "Andol-sun ki, sizi ilk defa yarattmz gibi Bize geldiniz.
[118] [119]
Sizi toplamak iin bir sz vermediimizi iddia etmitiniz deil mi?" denir."

Fasl:

Sr hadisinde Raslullah buyurdu ki: "Sonra Cenab- Allah, Ar'm altndan bir su indirir. Gkten
krk gn boyunca yamur yaar. yle ki su, oni-ki zira' ykseklikte zerinize kar. Sonra bitmeleri
(canlanmalar) iin Cenab- Allah cesedlere emir verir. Onlar da kk salatalklar gibi biterler."
[120]
nceki sayfalarda da nakledildii gibi, mam Ahmed b. Hanbel ve Mslim... Abdullah b.
Amr'dan rivayet ettiler ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Sonra Sr'a flenir. Onu duyan
herkes, boynunu kaldrp indirir. Onu duyan ilk adam, havuzunu svamakta olan biri olacaktr.
Duyunca d-p lecektir. Onu iiten herkes mutlaka dp lecektir. Sonra Cenab- Allah isenti
gibi bir yamur yadrr. O yamur sebebiyle yaratklarn cesed-leri biter (canlanr). Sonra sr'a bir
[121]
kez daha flenince o ller kalkp bakdrlar. Sonra da: "Ey insanlar! Rabbinize gelin!" denir."
Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur: "ki fleme
arasnda krk vardr." Yannda bulunanlar kendisine sordular:
Ey Eb Hreyre, bu krk gn mdr?
(Bilgim olmad iin) aklama yapamam.
Bu krk ay mdr?
Aklama yapamam.
Bu krk sene midir?
Aklama yapamam.
Yukardaki hadise, kaldmz yerden devam ediyoruz: "nsann kuyruk sokumu kemiinden
[122]
baka her eyi rr ve (topraa karan) cesed o kemikten terkib edilir (oluturur ve diriltilir)."
Mslim de... A'me'ten byle bir rivayette bulunmu, ancak bu rivayette, nc kez sylenen
"Aklama yapamam" sznn ardna u ekleme yaplmtr: "Sonra gkten bir su iner (yamur yaar
ve insanlar (l cesedler) bakla biter gibi biterler. nsann kuyruksokumu kemiinden baka her taraf
rr. Onlar, kyamet gnnde o kemikten terkib edilir (ve diriltilirler)."(Mslim. 3/2271)
Ehvl Yevm'il-Kyme adl kitapta Ebubekir b. Ebi'd-Dnya... Eb'l-liye'den rivayet etti ki;
beyy b. K'b, yle demitir:
"Kyamet gnnden nce alt almet grlecektir. nsanlar arlarn-dayken aniden gne
kararr. Onlar bu haldeyken dalar da yerin zerine derler. Yer sarslp hareket eder, her taraf
karr; panikten tr cinler insanlara; insanlar da cinlere kap snrlar. Binekler, hayvanlar,
canavarlar ve kular bir araya gelip birbirlerine karrlar. Yabani hayvanlar bir araya toplanr ve
harekete geerler. "Dourmas yaklam develer ba bo brakld zaman" sahipleri onlar ihmal
ederler. "Denizler kaynatrld zaman" cinler insanlara "Biz size haber vereceiz. Denize gelin"
diyecekler. nsanlar oraya vardklarnda denizin alevlenmekte olan bir ate olduunu grrler. Onlar
bu haldeyken yer yle bir atlayp yarlr ki, atlan bir ucu yedinci yer tabakasna kadar iner; dier
[123]
ucu da yedinci gk tabakasna uzanr. Onlar bu haldeyken bir rzgr gelip onlar ldrr."
Ibn Ebi'd-Dny... Abdurrahman b. Yezid b. Cbir'den rivayet etti ki; At b. Yezid es-Seksek
yle demitir:
"Cenab- Allah, Meryem olu sa'nn ruhunu aldktan ve kyametin kopma saati yaklatktan
sonra ho bir rzgr estirir, bununla da her mminin ruhunu alr. Geride erli insanlar kalr. Onlar da
eekler gibi birbirlerinin zerine atlar (zina eder), kyamet te ite onlarn zerine kopar. Onlar bu
haldeyken Cenab- Allah yeryz sakinlerine bir zelzele gnderir de ayaklar ve meskenleri sarslr.
Cinler, insanlar ve eytanlar ortaya karak k yeri ararlar. Bat ufkuna gelirler, orann kapatlm
olduunu grrler. Orada muhafzlar olacaktr. Sonra insanlarn yanna dnerler. Onlar bu haldeyken
kyamet saati zerlerine doar ve bir nleyicinin yle nlendiini duyarlar: "Ey insanlar! Allah'n
emri (kyamet) gelecektir. Acele gelmesini istemeyin." Bu ary kadn, kucandaki bebekten daha
iyi duyacak deildir. Sonra Sr'a flenir. Gktekilerle yerdekilerin -Allah'n diledikleri dnda- tm
[124]
dp lr."
bn Ebi'd-Dny... Ukbe b. mir'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Bat tarafndan zerinize kalkan gibi siyah bir bulut doacaktr. O bulut ykseldike ykselecek
ve her taraf kaplayacak, sonra da bir nleyici: 'Ey insanlar! Dorusu Allah'n emri gelmitir!" diye
nler. Canm kudret elinde bulunan zt'a yemin ederim ki; iki adam (al veri iin) kuma aarlar,
dremeden kyamet kopar. Kii havuzunu svar, ondan su imeden kyamet kopar. Kii samal ineini
[125]
saar, stn imeden kyamet kopar."
Muharip b. Dessar dedi ki: "Kyamet gnnde kendisinden taleb edilen bir ey olmad halde,
grd korkun durumlardan tr ku, kuyruunu yere arpar ve kursandakiler de dar atar."
(Ehvl Yevm'il-Kyme, 19)
bn Ebi'd-Dnya... Abdullah b. mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnne ba gzyle bakmaktan holanan bir kimse; Tekvr, nfitar ve nikk surelerini
[126]
okusun."

Dirili flemesi:

Yce Allah buyurdu ki: "Sr'a flenince, Allah'n diledii bir yana, gklerde olanlar, yerde
olanlar hepsi dp lr. Sonra Sur'a bir daha flenince hemen ayaa kalkp bakr dururlar. Yeryz
Rabbinin nuruyla aydnlanr. Kitb alr. Peygamberler ve hidler getirilir ve onlara hakszlk
yaplmadan, aralarnda adaletle hkm verilir. Her kiiye, iledii denir. Esasen Allah onlarn
yaptklarn en iyi bilendir." (Zmer. 39/ 68-70)
"Sr'a frld gn hepiniz blk blk gelirsiniz. Gkler kap kap alacaktr. Dalar
yrtlp serap oacaktr." (Nebe', 78/18-20)
"Sizi ard gn, O'na hamdederek dvetine uyarsnz ve kabirlerinizde pek az bir mddet
kaldnz sanrsnz." (sr, 17/52)
"Dorusu bir tek lk yetecektir. Hepsi hemen bir dzle dklecektir." (Nazii. 79/13-14)
"Sr'a flenince, kabirlerinden Rablerine koarak karlar. "Vah hlimize! Yattmz yerden bizi
kim kaldrd?" derler. Onlara: "te Rahman olan Allah'n vd ettii budur. Peygamberler doru
sylemilerdi" denir. Tek bir lk kopar. Hepsi, hemen huzurumuza getirilmi olur. Artk bu gn
kimseye hi bir hakszlkta bulunulmaz. lediklerinizden bakasyla karlk grmezsiniz." (Ysn,
36/51-54)
Sr hadisinde anlatldna gre, canllarn dp lmelerine neden olacak flemeden sonra
btn mahlukat alt st olacak, lmsz ve diri olan Allah baki kaldktan -ki o, ezeli ve ebedidir- iki
fleme arasnda gklerle yer bambaka gkler ve yerle deitirildikten sonra Cenab- Allah, bir
yamur yadrarak o yamurun suyuyla, mezarlarmdaki cesedleri diriltecek, tpk dnyadaki gibi bir
canlla kavuturacak. Bundan sonra yle buyuracaktr: 'Ar' tayan melekler dirilsinler." Onlar
dirilirler. srafil'e emir verir... srafil sr'u azna alr. Sonra Cenab- Allah; "Cebrail ve Mikil
dirilsinler." diye emreder... Onlar da dirilirler.
Sonra Cenab- Allah, ruhlar huzuruna arr. Gelirler. Mminlerin ruhlar nr saar; dieri erin
inkiyse zulmat saar. Hepsini kabzedip sur'a brakr.
Sonra srafil'e, dirili flemesini yapmasn emreder. O da fleyince ruhlar ar gibi ortaya
karak gk ile yer arasn doldururlar. Yce Allah: "Onur ve stnlm hakk iin her ruh, dnyada
canlandrd cesede dnsn" der. Ruhlar cesedlere ynelirler genizlerden girip -nlan kimsenin
cesedine zehirin yayl gibi- cesedlere yaylrlar. Sonra mezarnz alr. Mezar ilk alacak olan,
benim. Sizler, mezarlarnzdan hzla kar, boyun emi vaziyette, arcnn arsna zillet ve huu
iinde icabet- ederek koar admlarla Rabbinizin huzuruna gidersiniz. Oraya yaln ayak, plak ve
snnetsiz olarak varrsnz.
[127]
Kfirler, "BU ZOrlu bir gndr" derler.
Yce Allah buyurdu ki: "Kabirlerden abuk abuk kacaklar gn, gzleri dnm, yzlerini
zillet brm olarak sanki dikili talara doru koarlar. te bu, onlara sz verilmi olan gndr."
(Meric, 70/43-44)
"Bir arcnn yakn bir yerden araca gne kulak ver. O gn l gerekten duyarlar, ite
o, kabirden k gndr. Dorusu biz diriltiriz, biz ldrrz, dn bizedir. O gn, yer yarlr, onlar
abucak ayrlr. Bu, bize gre kolay bir toplanmadr." (Kaf, 50/41-44)
"Ey Muhammedi yleyse onlardan yz evir. arann grlmemi ve tannmam bir eye
ard gn. Gzleri dalgn dalgn, ekirgeler gibi yaylm, o arana koarak kabirlerden karlar.
nkarclar: "Bu, zorlu bir gndr derler." (Kamer, 54/6-8)
"Sizi yerden yarattk, oraya dndreceiz, sizi tekrar oradan karacaz." (T-H, 20/55)
"Orada yaar, orada lr ve oradan dirilip karlrsnz." (A'rf, 7/25)
"Allah sizi yerden bitirir gibi yetitirmitir. Sonra sizi oraya dndrr ve yine oradan karr."
(Nh, 71/17-18)
"Sr'a frld gn hepiniz blk blk gelirsiniz." (Nebe\ 78/18)
bn Ebi'd-Dny... Eb'z-Zr'a'dan rivayet etti ki; Abdullah b. Mes'ud yle demitir:
"Kyamette souk bir zemheri rzgr eser. Bu rzgar btn mminleri sararak ruhlarn alr.
Sonra kyamet (erli) insanlar zerine kopar. Gk ile yer arasnda bir melek durup sr'a fler, gkteki
ve yerdeki her canl lr. Bu iki fleme arasnda Cenab- Allah'n, olmasn diledii her ey olur.
Sonra Cenab- Allah, Ar'in altndan bir suyu gnderir de bu su sebebiyle llerin iskelet ve etleri -
tpk sulanan tarla gibi- biter (canlanr)."
Byle dedikten sonra bn Mes'ud u yeti okudu:
"nsanlar diriltmek de byledir." (Ftr, 35/9)
bn Mes'ud'un szlerini aktarmaya devam ediyoruz: "...Sonra melek, gk ile yer arasnda durup
sr'a fler. Her can, bedenine koar, iine girip lemlerin Rabbinin huzuruna varrlar..."
Vehb bin Mnebbih'in yle dedii rivayet edilmitir: "nsanlar mezarlarnda rrler. fleme
sesini duyduklarnda ruhlar bedenlere girerler; mafsallar birbirlerine balanr. kinci fleme sesini
duyduklarnda insanlar ayaa kalkp balarndaki sa silkelerler ve m'minler yle derler: "Ey
[128]
noksanlklardan mnezzeh olan yce Rabbimiz, sana hakkyla ibadet etmedik."

Dirilile lgili Hadisler

Sfyn- Sevr... Eb'z-Zr'a'dan rivayet etti ki; Abdullah b. Mes'ud yle demitir: "ok souk
bir zemheri rzgr estirilir. Yeryzndeki btn mminler o rzgardan etkilenir (lr). Sonra
kyamet, geride kalan (erli) insanlar zerine kopar. Sonra melek, gk ile yer arasnda durup sr'a
fler; gktekerle yerdekilerin tm lr. Sonra bu iki fleme arasnda Allah'n olmasn diledii her
ey olur. Sonra Allah, Ar'n altndan yere bir su gnderir o suyla, llerin iskeletleri ve etleri,
topran yamur yamasyla ekin bi-tirii gibi biter (dirilir)er. Byle dedikten sonra Abdullah b.
Mes'ud u yeti okudu:
"Bulutlar yrten, rzgrlar gnderen Allah'tr. Biz bulutlan l bir yere srp, onunla topra
lmnden sonra diriltiriz. nsanlar diriltmek de byledir." (Ftr, 35/9)
Sonra melek gk ile yer arasnda durup sr'a fler. Her can kendi bedenine koup iine girer.
[129]
Btn bedenler kalkp lemlerin Rabbinin huzuruna giderler.
bn Ebi'd-Dny.. Vek' b b. Adiyy'den rivayet etti ki; amcas Eb Re-zn yle demitir: Ben
Raslullah (s.a.v.)'e, "Ey Allah'n Rasl! Allah lleri nasl diriltir? Yaratklarnda bunun bir iaret
ve delili varm dr?" diye sordum. Buyurdu ki: "Ey Eb Rezn! Kuraklktan telef olmu, kupkuru hale
gelmi bir vadinin yanndan getin mi? Sonra o vadiyi, iinden sular akmakta olup etraf yeermi
halde de grdn m?" Bu sorusunu "Evet" cevabn vermem zerine yle buyurdu: "Cenab- Allah,
[130]
lleri de ite byle diriltir. Yaratklarnda bunun iaret ve delili de budur ite."
mam Ahmed b. Hanbel... Sleyman b. Musa'dan rivayet etti ki; Eb Rezn el-Ukayl yle
demitir: Raslullah (s.a.v.)'in yanna geldim. Kendisine, "Ey Allah'n Rasl! Allah, lleri nasl
diriltir?" diye sordum. Buyurdu ki:
Diyarnda kurumu, oraklam bir topraa uradn m? Sonra bir daha uradnda onu
verimli ve bol rnl bir halde grdn m?
Evet grdm.
lleri diriltmek de ite byledir.
Ey Allah'n Rasl! mn nedir?
- mn; Allah'tan baka ilh bulunmadna, bir ve ortaksz olduuna, Muhammed'in de O'nun
kulu vericisi olduuna, inanmandr. Allah ve Ra-l, kendilerinden baka her eyden daha ok
sevmendir. Allah'a ortak komaktansa atete yanmaya raz olmalsn. Nesebinden olmayan kimseyi de
srf Allah rzs iin sevmelisin. Eer bu evsafta olursan -scak bir gnde susam kimsenin iine su
sevgisinin girii gibi- imn sevgisi senin iine girer:
Ey Allah'n Rasl! Ben, mmin olduumu nasl anlayacam?
mmetimden bir kul bir iyilik yaparda o iin iyilik olduunu ve bundan tr Cenab-
Allah'n kendisini mkfatlandracan bilirse; bir ktlk yapar da o iin ktlk olduunu anlar, bu
nedenle mafiret diler ve kendisini ancak Allah'n balayacan bilirse, o kii muhakkak
[131]
mmindir."
Velid b. Mslim... Katde'nin, "Bir arcmn yakn bir yerden araca gne kulak ver," (Kf,
50/41) yetiyle ilgili olarak yle dediini naklet-mistir:
Bir melek Kuds'teki sahre (kaya)nn stne yle seslenir: "Ey rm kemikler ve dalm
eklemler! Hesabnzn grlmesi iin Allah, toparlanp bir araya gelmenizi size emrediyor!" Kabir
azab ancak gktekilerle yerdekilerin lmne yol aan flemeyle dirili flemesi arasnda mezarda-
kileri rahat brakr. Bu nedenledir ki kfirler diriltildiklerinde; "Vay halimize! Yattmz yerden bizi
kim kaldrd?" derler. Mminler de onlara derler ki: "te Rahman olan Allah'n vaad ettii budur.
Peygamberler doru sylemilerdi." (Yasn. 36/52)
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... Sadaka b. Bekr es-Sa'd'den rivayet etti ki; Ma'd b. Sleyman yle
demitir: Eb Muhkem el-Cisr hikmetli bir kimse olup dostlar, yannda toplanrlard. u yet-i
kermeyi okuduunda alard:
"Sr'a flenince, kabirlerinden rablerine koarak karlar." Vay halimize! Yattmz yerden bizi
kim kaldrd?" derler." (Yasin, 36/51-52)
Bu yet-i kerimeyi okuduunda alar, sonra da yle derdi: Kyametin korkunluu, akllar
batan almtr. Allah'a yemin ederim ki, eer szlerinden zahiren anlald gibi (kfir) millet
mezarda uykuda olsalar, dirililerinin ilk etabnda "Vay halimize!" demezler. Bundan sonra maherde
Allah'a sunulma ve kendilerinden hesap sorulma aamalarnda da byk tehlikelerle karlar ve
kyamet, olanca eddetiyle zerlerine kopar. Onlar mezarda uyku halinde deil, tersine elem ve azb
iinde olacaklardr. Onlar "Vay halimize!" deyip diriltildiklerinde daha byk sknt ve bellarla
karlarlar. Eer byle olmasayd onlar mezardaki azab, mteakip azaba gre kmseyip "Vay
halimize!" demezlerdi. Zaten Kur'n'da bunun delili de vardr:
"G yetirilemeyen ve en byk baskn bastrd zaman..." (Nazi, 79/34)
[132]
Bu yeti de okuduktan sonra Eb Muhkem, sakal gz yalaryla slamn-caya dek alard.
Velid b. Mslim... Abdullah el-Hadrem'den rivayet etti ki; Eb dris el-Holan yle demitir:
Cahiliyet devrinde insanlar Irak'la am arasnda bilginlerin yannda toplandlar. Bilginlerden biri bu
toplantda kalkp yle ded:
"Ey insanlar! Sizler mutlaka lecek, hesap ve ceza yerine gtrlmek zere diriltileceksiniz."
Bundan sonra adamn biri kalkp yle dedi: "Arap panayrlarndan birinde bir adamn bineinden
dtn, develerin tabanla-ryla, bineklerin trnak ve toynuklaryla, adamlarn da ayaklaryla onu
ezdiklerini, geride vcudundan bir parmak ucu kadar dahi kalmadn, (adamcazn lp gittiini)
grdm. Yemin ederim ki, Allah onu artk hi diriltme-yecektir!"
Bilgin, o adama yle cevap verdi: "Siz fikri durmu, akl zayf, ameli az bir kavimdensiniz. O
ryen cesedi srtlan alp yese, sonra da su halde bir dk olarak dar atsa, sonra da kpekler gelip
o pislii yese ve yine dk olarak dar atsa ve o dklar toparlanp pislikle geinen hayvanlarn
sahiplerinin kazanlarnn altna yakt olarak srlp yaklsa, sonra o yaktn kl, rzgar tarafndan
savurulsa, kyamet gnnde Cenab- Allah o cesedin paralarn alp gtren her eye, o paralar geri
vermelerim emreder, o eyler o paralar geri verirler; sonra Cenab- Allah cesedi ceza ve sevap iin
diriltir.
Velid, Abdurrahman b. Yezid b. Cbir'in yle dediini nakletti: Cahiliyet devrinin kat
bilgililerinden biri, Raslullah (s.a.v.)'e dedi ki:
Ey Muhammedi Duyduuma gre sen ey sylemisin. Akll bir kimsenin, senin bu
sylediklerine inanmas dnlemez: Sen araplarm kendilerinin ve atalarnn taptklar tanrlar
[133]
terkedeceklerini, Kisr ve Kay-ser'in hazinelerine sahib olacamz, ldkten sonra
diriltileceimiz sylemisin.
Sonra da kyamet gnnde senin elini tutacak ve bu sylediklerini sana hatrlatacam.
ller arasnda beni kaybetmeyecek ve beni unutmayacak msn?
ller arasnda seni kaybetmeyecek ve seni unutmayacam!
O bilgin yaad. Nihayet Raslullah (s.a.v.) vefat etti. O da mslman-larn Kisr ve Kayser'in
hazinelerine sahib olduklarn grd. Mslman oldu. slmiyeti gzelce yaad. Raslullah (s.a.v.)'in
kendisine vermi olduu cevab byk bir saadet mutusu sayan Hz. mer (r.a.) Mescid-i Nebev'de o
zt sk sk tebrik eder ve yle derdi: "Mslman oldun. Raslullah (s.a.v.) kyamette elini tutacan
sana vdetti. Raslullah (s.a.v.)'in, elini tutaca kimse Allah'n izniyle mutlaka kurtulua ve
[134]
mutlulua kavuur."
Ebubekir b. Ebi'd-Dnya... Sad b. Cbeyr'in yle dediini rivayet etmitir:
As b. V, rk bir kemii alp Hz. Peygambere getirdi ve ona: "Ey Muhammed, Allah u
kemii diriltecek mi?!" diye sordu. Hz. Peygamber de na u cevab verdi: "Evet... Hem de Allah seni
ldrecek, sonra diriltecek, sonra da atee koyacaktr."
Bundan sonra da u yet-i kerime nazil oldu:
"rm kemikleri kim canlandracak?" diye bize misl vermeye kal-kar. Ey Muhammedi De
ki: "Onlar ilk defa yaratan canlandracaktr. O, her-trl yaratmay bilendir." (Yasin, 36/78-79)
"Andolsun ki, ilk yaratmay bilirsiniz." (Vaka, 56/62)
[135]
Bu, dem'in ve sizin yaratlnzda-. Bunu dorulamayacak msnz?
bn Ebi'd-Dnya, Eb Cafer el-Bakr'm yle dediini rivayet etmitir:
Denilir ki; ilk yaratl grpte ldkten sonraki yaratl (diriltilii) yalanlayan hayret ederim.
aarm, hem de ok aarm o adama ki; kendisi her gn ve gecede (uykudan uyanp) dirildii halde
lm sonras dirilii yalanlar!./'
"nce yaratan, lmnden sonra tekrar dirilten O'dur. Bu, O'nun iin daha kolaydr." (Rm,
30/27)
Eb'l-Aliye bu yeti aklarken yle demitir: "Tekrar diriltmek, Allah'a gre nce yaratmaktan
[136]
daha ^olaydr. Aslnda O'nun iin ikisi de ok kolaydr."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Aziz ve Celil olan Allah buyurdu ki: "Kulum beni yalanlad. Byle yapmas uygun olmad. Bana
kfretti. Byle yapmas uygun olmad. Beni yalanlamas, "Allah bizi ilk defa yaratt gibi hadi bizi
yeniden yaratsn bakalm!" demesidir. Bana kfretmesi, "Allah ocuk edindi" demesidir. Oysa ben bir
ve tekim. Her ey bana muhta olduu halde ben hi bir eye muhta deilim. Dourmadm,
[137]
dourulmadm. Bir tek dengi bulunmayanm."
Bu hadis, Buhar ve Mslim'in sahihlerinde de mevcuttur.
Ayn hadis kitaplarnda yle bir hikye vardr:
Adamn biri ldnde oullarna, kendisini yakmalarn, klnn yarsn karaya, yarsn da
denize savurmalarn vasiyet edip yle der: "ayet Allah benim aleyhime takdirde bulunursa ly
kimseye yapmad azab bana yapar."
nk onun Allah katnda kaytl bir tek iyilii dahi yoktu. lnce oullan vasiyetini yerine
getirdiler. Sonra Cenab- Allah karaya emir verdi... Vcudunun karadaki paralar topland. Denize
emir verdi... Vcudunun denizdeki paralar topland. Ve adam tastamam bir vcudla ayaa kalkt.
Rabbi, ona; "Byle yapmana sebep neydi?" diye sordu. Adam: "Sen daha iyi bilirsin ki senden
korktuum iin byle yaptm" der. Raslullah (s.a.v.), Cenab- Allah'n o adam baladn
sylemitir."
Sali>l-Mizz!nin yle dedii rivayet edilmitir:
'fn ortasnda mezarla gittim. Mezarlar seyrettim. Suskun bir millet ifiydiler sanki.
"Sbhanallah! Uzun sren bu rmln ardndan sizi kim diriltip canlandracak?!" dedim. O
ukurlardan birinden bana yle bir ses geldi: "Ey Salih!...
"Gn ve yerin, O'nun buyruu ile ayakta durmas O'nun varlnn belgelerindendir. Sonra sizi
kabirlerinizden bir armaya grsn. Hemen k verir s iniz." (Rm, 30/25) Bu sesi duyunca vallahi
[138]
hemen dp baylmm."

Cesedlern Kabirlerinde Diriltilip karlmalar in Sr'a Liflenecek Olan Kyamet Gn, Bir Cuma
Gndr:

Bu konuda bir ok hadis vrid olmutur:


mam Mlik b. Enes... Eb Hreyre'den rivayet ett ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kendisinde gnein doduu en hayrl gn, Cuma gndr. O gnde dem (a.s.) yaratld. O
gnde dem (a.s.) yeryzne indirildi. O gnde tvbesi kabul edildi. O gnde vefat etti. O gnde
kyamet kopacaktr. Cuma gnnde btn hayvanlar afaktan gne douncaya kadar acaba kyamet
kopacak m diye korkularndan kulaklarn verir dinlerler. Yalnz cinlerle insanlar bundan gafildirler.
Cuma gn bir vakit vardr. Mslman kimse o vakitte namazda olur, Allah'tan bir dilekte bulunursa,
[139] [140]
Allah mutlaka dileini verir."

Kyametin Kopma Vakti:


Mucem'l-Kebir adl eserinde Tabern... bn mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
[141]
"Kyamet, ancak ezan vakti kopar." Tabern, bu hadiste geen ezanla, Sabah ezaninin
[142]
kastedildiini Sylemitir.
Msned adl eserinde mam Muhammed b. dris e-afi... Enes b. M-Iik'in yle dediini
rivayet etmitir: "Cebrail beyaz ve parlak bir aynayla Raslullah (s.a.v.)'in yanna geldi. Raslullah
(s.a.v.), "Bu nedir?" diye sordu. Cebrail u cevab verdi: "Bu cumadr. Bununla sen ve mmetin stn
klndnz. Bu hususta insanlar, yani yahudi ve hristiyanlar size tabidirler. Bu gnde sizin iin hayr
vardr. Bu gnde bir vakit vardr. Mmin kimse o vakitte Allah'tan hayrl bir dilekte bulunup du
ederse, dilei mutlaka yerine gelir. Bizim katmzda Cuma, artrma gndr." Raslullah (s.a.v.),
"Artrma gn nedir?" diye sordu. Cebrail dedi ki: "Rabbin, firdevs cennetinde geni bir vadi edindi.
Orada misk tepeleri vardr. Cuma gn olduunda oraya diledii miktarda meleini indirir.
evresinde, zerinde peygamber krsleri bulunan nurdan minberler vardr. Bu nurdan minberlerin
etraf, zerinde yakut ve zebercedden talar bulunan altn minberlerle evrilidir. Bunlarn zerinde
sddklarla ehidler otururlar. Kimi de bu minberlerin arkasndaki misk tepeleri zerinde oturur. Yce
Allah: "Ben sizin Rabbinizim. Size verdiim sz yerine getirdim. Benden isteyin ki size vereyim.
Ey Rabbimiz! Senin honutluunu diliyoruz.
Sizden honut oldum. Dileiniz olacak ve sizler iin benim katmda daha fazlas vardr.
Bunlar Cuma gnn severler. nk o gnde Rableri kendilerine, diledikleri hayr ve iyilikleri
[143]
verir. O, Rabbinizin Ar zerinde istiva ettii gndr. O gnde dem (a.s.) yaratld. O gnde
[144]
kyamet kopacaktr."

Toprak, Peygamberlerin Cesedlerini rtmez:

mam Ahmed b. Hanbel... Evs b. Evs Es-SekafTden rivayet etti ki; Ra-slullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Sizin en faziletli gnlerinizden bin de Cuma dr. Adem (a.s.) o gnde yaratld; O gnde vefat
etti. O gnde Sr'a flenecek; o gnde gktekilerle yerdekiler dp lecektir. Ognde bana oka
salavt getirin. Szin salav-tnz bana sunulur." Ey Allah'n Raslu! Sen (toprakta) rdkten sonra
sa-lavatmz sana nasl sunulur? diye sorduklarnda Raslullah (s.a.v.) yle cevap vermiti: "Dorusu
Cenab- Allah, peygamberlerin cesedlerini yemesini (rtmesini) topraa haram klmtr." (Nese,
Cum'a 3/5)
eyhimiz (Zeheb)... Eb rnme b. Abd'l-Mnzir'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Gnlerin efendisi ve Allah katnda en muazzam, Cuma gndr. O, Allah katnda Ramazan ve
Kurban bayramlarndan daha uludur. O gnde be zellik vardjr: Allah o gnde dem (a.s.)'i yaratt
ve onu o gnde vefat ettirdi. O gnd^ bir vakit vardr. Kul o vakitte haram eyler dnda ne dilerse,
Allah dileini verir. Kyamet o gnde kopacaktr. Allah'n gzde melekleri, gk, yer da ve deniz,
hepsi cuma gnnden (yani o gnn hakkn vereme: mek'en ve o gnde kyametin kopmasndan)
[145]
korkarlar."
Tbern... bn mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Kyamet, cuma
gn sabah ezan vaktinde kopacaktr."
Eb Abdillah el-Kurtub, Tezkire adl kitabnda, "Kyamet, ramazann ortasna denk gelen bir
[146]
Cuma gnnde kopacaktr" demitir. Ama bunu kabul etmek iin bir delile ihtiya vardr.
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... Hasan'n yle dediini rivayet etmitir: "ki gn ve iki gece vardr ki,
yaratklar onlarn benzerini duymamlardr. Biri lnn mezardakilerle geirecei ilk gecedir; nk
daha nce yle bir gece geirmi deildir. Dieri de sabahnda kyametin kopaca gecedir. O
gnlerden biri, Allah katndan mjdecinin sana cennet ya da cehennem mjdesini getirecei gndr.
[147]
Dieri de amel defterinin sana sa ya da sol tarafndan verilecei gndr."
Abdi Kays, Harem b. Hayyan ve dierlerinin, sabahnda kyametin kopaca geceyi ok nemli
ve muazzam bir gece olarak grdkleri rivayet edilir.
ibn Ebi'd-Dny... Mlik b. Mivel'den rivayet etti ki; Humeyd yle demitir: Hasan, bir Recep
gnnde mescitte elindeki kk testiden su emiyor, sonra emdii suyu tkrp derin derin soluk
alyor, sonra da yasland yeri sarsarcasma alayp yle diyordu: "Keke kalbler dirilse; keke
kalbler slah olsa. Sabahnda kyamet kopacak olan gecede vay sizin halinize! Kyamete gebe olan
gece, acaba hangisidir? Yaratklar kyamet gn kadar gizliliklerin aa kaca ve gzlerin
[148]
alayaca baka bir gn duymu deildirler."

Kyamet Gnnde lk Olarak Hz. Peygamberin Mezar Alacak Ve lk Olarak O, Mezardan


kacaktr:

Mslim b. Haccac... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde ben, demolunun efendisiyim. Mezar alp ilk olarak mezardan kacak
olan benim, ilk efaat eden ve efaati ilk kabul edilen de benim."
Hem.. Eb Sad'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur;
"Kyamet gnnde ben, demolunun efendisiyim. Bununla iftihar etmiyorum. Kyamet
gnnde mezar alp da ortaya kacak ilk kii benim. Bununlada iftihar etmiyorum." (Mslim,
2/1782)
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Sr'a flenir... Allah'n diledikleri dnda, gktekilerle yerdekiler dp baylrlar. Sonra yine
flenir. lk aylan ben olurum. O zaman Musa'nn Ar' tutmakta olduunu grrm. Bilemiyorum,
acaba Tur danda ilh tecelliden tr dp baylmas nedeniyle mi kyametteki flemeden sonra
dp baylmamtr, yoksa benden nce mi uyanmtr?"
Sahih-i Mslim'de, Hz. Peygamber'in yle buyurduu rivayet edilmektedir:
"Mezar ilk alp dar kacak olan benim. O esnada Musa'nn, arn ayan tutmakta
olduunu grrm. Bilemiyorum; acaba benden nce mi uyanmtr, yoksa Tur'daki dp
[149]
baylmasnn karl olarak m kyamette ki fleme nedeniyle dp baylmamtr."
bn Ebi'd-Dny... bn Cd'n'dan rivayet etti ki; Sad b. Mseyyeb yle demitir: "Ebubekir'le
bir yahudi arasnda bir ekime oldu. Yahudi: "Musa'y insanlarn zerine sekin klan zt'a yemin
ederim ki..." deyince Hz. Ebubekir onu tokatlad. O da (ikyet) iin kalkp Raslullah (s.a.v.)'in
yanna gitti. Raslullah (s.a.v.), ona yle dedi: "Ey yahudi ben, mezar alp ilk kacak olan
kimseyim. ktmda Musa'nn Ar'a tutunmu olduunu grrm. Bilemiyorum, acaba o benden
nce mi dirilmitir, yoksa Tur'daki dp baylmasnn dl olarak m sur flemesi annda dp
baylmamtr."
Bu hadisin Buhar ve Mslim'de bir ka varyant vardr. Bunlardan bazsnda anlatldna gre o
yahudiyle ekien kii, Hz. Ebubekir deil de en-sardan bir adamdr. Dorusunu Allah bilir. Bu
varyantlarn en gzel ifadelisi udur:
"Kyamet gn olduunda insanlar (dehetten) dp baylacaklar. lk baylan ve aylan ben
olacam. Ayldmda, Musa'nn, Ar'm ayaklarn tutmu olduunu greceim. Bilemem; benden
nce mi baylp ayld, yoksa Tur dandaki baylmasnn mkfat olarak m kyamette dp
[150]
baylmad?"
leride de aklanaca zere bu dp baylma, Kur'an'da anlatlandan ayr olup maher
meydannda olacaktr. Yukardaki hadiste de anlatld gibi bu dp baylma, davalara bakmak zere
hesap yerine geldiinde Yce Rabbin tecellide bulunmas nedeniyle vukubulacaktr. Ms (a.s.)'n Tur
danda dp baylmas gibi o esnada btn insanlar dp baylacaklardr. Dorusunu yce Allah
daha iyi bilir.
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... Hasan'dan rivayet ettiki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Dirilip mezardan kacam, basmdaki topraklar silkelediimi, dnp baktmda Musa'dan
bakasn gremediimi ve onunda Ar'a tutunduunu grr gibi oluyorum. Bilemiyorum, acaba o
benden nce mi drilmitir, yoksa O, Cenab- Allah'n, sr flemesinden etkilenmede mstesna
kldklarndan midir?" (Ehvl Yevmi'-Kyme, 9 (stidrfct), s. 319) Bu hadiste mrsel ve de
[151]
ncekinden daha, zayftr.

Kyamet Gnnde Dirilip Mezardan lk kacak Olan Kii, Raslullah (s.a.v.)'dir:

Hafz Ebubekir el-Beyhak... Abdullah b. Selm'dan rivayet etti ki; Raslullah {s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Kyamet gnnde ben, Ademoullarnn efendisiyim. Bununla iftihar etmi>orum. Mezar alp
ilk kacak olan, ilk efaat edecek ve efaati kabul edccek olan benim. Elimde Liv'l hamd (denen
sancak) bulunacaktr. deme'de, onun aaisndakilere de efaat edeceim." Bu hadisin tahrici
[152]
yaplmamtr, ancak senedinde saknca yoktur.
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... bn mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Mezar alp ilk kacak olan kii benim. Sonra Ebubekir, sonra mer'dir. Mezardan kmn
ardndan Baki' mezarlndakilerin yanna giderim, onlar benimle beraber hasredilirler. Sonra
Mekkelileri beklerim. Onlar da benimle beraber hasredilirler. Mekke ile Medine arasnda
hasredileceim."
Ebubekir b. Ebi'd-Dnya... Nafi'den rivayet etti ki; bn mer yle demitir: Raslullah (s.av.)
mescide girdi, sanda Ebubekir, solunda da mer vard, ikisine yaslanmt. "Kyamet gnnde ite
byle diri(lip hasredileceiz" dedi."
Ebubekir d Ebi'd-Dny... K'b'l-Ahbar'n yle dediini rivayet etmitir;
"Her alak doarken mutlaka gkten yetmi bin melek iner, Hz. Peygamberin mezarn kuatr,
oraya kanatlarm vurur ve ona salt getirirler. Akam olunca ge karlar. Bir o kadar da yere iner,
ncekilerinin yaptklarn yaparlar. Nihayet yer yarlr, Raslullah (s.a.v.), kendisini arlayp sayg
gsteren yetmi bin melein arasnda mezarndan kar."
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... Yunus b. Seyf'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"nsanlar yaya olarak hair yerine gelirler. Ben, buraka binmi olarak oraya gelirim. Bill da kzl
tyl dii bir deveye binmi, nmde duracaktr. nsanlarn topland yere vardmzda Bill ezan
okumaya balar. "Ehed enl ilahe illallah ve ehed enne Muhammeden Abduhu ve Rasluh" derken
[153] [154]
ncekiler ve sonrakiler onu tasdik ederler." Bu, mrsel olarak rivayet edilmitir.

nsanlarn Yalnayak, plak Ye Snnetsiz Olarak Dirilip Haredilecekleri Ve,O Gnde lk Olarak
Kime Elbise Giydirlecei:

mam Ahmed b. Hanbel... Hz. Aie'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle dedi:
"nsanlar Kyamet gn yalnayak, plak ve snnetsiz olarak diritiecek-lerdir." O zaman Aie
dedi ki: Ya Raslallah, nasl olur rlplak? Peygamber (s.a.v.) buyurdu ki: "O gn herkesin kendine
yetecek derdi vardr." (Abese, 80/37) (Nese.Cenz, 4/H8). Bu hadisin bir benzerini de Buhar ve
[155]
Mslim Sa-hih'lerine Hatim b. Eb Sagre rivayetiyle Aie'den almlardr.

Kyamet Gn Kendisine lk Elbise Giydirilecek Kimse brahim Halilullah Aleyhisselmdr:

mam Ahmed b. Hanbel... Hz. Aie'den rivayet etti ki; bn Abbas yle demitir: Raslullah
(s.a.v.) bize vaaz verirken yle dedi:
"Ey insanlar! Sizler yalnayak, plak ve snnetsiz olarak Allah'n huzurunda toplanacaksnz.
"Yaratmaya ilk baladmz gibi -katmzdan verilmi bir sz olarak- onu tekrar var edeceiz.
Dorusu biz yaparz." (Enbiy: 104) (Mslim, 3/2194)
"Haberiniz olsun! Kyamet gnnde insanlar arasndan kendisine elbise giydirilecek ilk kii
brahim (a.s.)'dr. Dorusu mmetimden baz kimseler diriltecek ve alnp sol tarafa gtrlecek. Ben
"Bunlar benim ashabmdr!" diyeceim. Bana, "Bunlarn senden sonra neler yaptklarn sen
bilemezsin" denir. O zaman ben de, salih kulun (Hz. sa'nn) dediklerini derim:
"Aralarnda bulunduum mddete onlar hakknda hiddim. Beni aralarndan aldnda onlar
sen gzlyordun. Sen her eye hidsin. Onlara azb edersen, dorusu onlar senin kullarndr. Onlar
balarsan, gl olan, hakim olan phesiz ancak sensin." (Mide, 5/H7-H8)
"(Ey Muhammed! mmetim dediin) unlar, sen aralarndan kp kendilerinden ayrlal beri
[156]
topuklar stne (kfre) geri dndler ve bu hallerini <te devam ettirdiler." denilir." Ahmed b.
Hanbel... Sad b. Cbeyr'den, bn Abbas'tan merf olarak rivayet etti ki, Peygamber (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Muhakkak ki siz yalnayak, plak ve snnetsiz olarak Alah'n huzu-runde hasredileceksiniz."
[157]
Beyhak... bn Abbas'tan rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
[158]
"plak, yalnayak ve snnetsiz olarak Allah'n huzurunda hasredileceksiniz!"
Zevcesi: "O zaman bizler birbirimize bakacak myz?" diye sorunca Peygamber (s.a.v.) u cevab
verdi: "O gn herkesin kendine yeter derdi vardr." (Abese, 80/37) (Nese, 4/114)
Hafz Ebubekir el-Beyhak... Abdullah b. Haris'ten rivayet etti ki; Eb Hreyre (r.a.) yle
demitir:
"nsanlar iki sene mddetle ayakta, gzleri ge dikilmi halde yaln ayak, plak ve snnetsiz
olarak haredileceklerdir. Skntlarnn iddetinden tr Cenab- Allah onlar azlarna kadar tere
boar. Sonra "brahim'i giydirin" diye emreder. Ona ince beyaz ketenden mamul (biri alt biri de st
olmak zere) iki cennet elbisesi giydirilir. Sonra Muhammed (s.a.v.) iin seslenilir. Havuz onun iin
su fkrtr. O havuz Eyle ile Mekke arasndaki mesafeyi kaplar. O havuzun suyundan iilir, ykanlr.
O gn susuzluktan insanlarn boaz paralanm olacaktr.
Bununla ilgili olarak Raslullah (s.a.v.) yle buyurdu: "Bana cennet elbiseleri giydirilir.
Krsnn zerine kar, ya da sanda dururum. O gn yaratklar arasnda benden baka hi kimse bu
makama sahib olamaz. Bana: "te, sana verilecektir. efaat et, efaatin kabul edilecektir" denir."
Adamn biri kalkp Raslullah (s.a.v.)'e; "Annenle baban iin mid ettiin bir ey var mdr?"
diye srdu. Raslullah (s.a.v.) ona u cevab verdi: "Kabul edilir veya edilmez, ama ben onlara efaat
edeceim. Fakat onlar iin hi bir ey mid etmiyorum."
Beyhak dedi ki: Hz. Peygamber bunu, mrikler iin mafiret dileme ve mnafklarn cenaze
namazn klma yasann iniinden nce sylemi olmaldr."
Kurtub... Abdullah b. Haris'ten rivayet etti ki; Hz. Ali yle demitir: "Kyamette ilk olarak Hz.
brahim'e ince beyaz ketenden mamul iki cennet elbisesi giydirilecek, sonra da Arn sa yannda
Muhammed (s.a.v.)'e de cennet elbisesi giy dirilecektir."
Tezkire adl kitabnda Eb Abdillah el-Kurtub... Abdullah b. Mes'ud'dan rivayet etti ki;
Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamette ilk olarak brahim (a.s.)'a elbise giydirilecektir. Yce Allah, "Halilime (dostuma)
elbise giydirin!" diye emir verecek. Ona, nce beyaz ketenden mamul iki elbise giydirilir, sonra da
Arn karsnda oturur. Daha sonra bana elbisem getirilir. Elbisemi giyinip arn sa yanma dururum.
Orada benden bakas duramaz. Bu nedenle ncekiler de sonrakiler de bana imrenirler."
Kurtub... Eb Zbeyr'den rivayet etti ki; Cbir yle demitir: "Mezzinler ve telbiyeciler
kyamet gnnde ortaya karlar. Mezzinler ezan okur, telbiyeciler de telbiye getirirler. Cennet
elbiseleri nce brahim'e, sonra Mu-hanmed'e sonra da dier peygamberlere, onlardan sonra ise
mezzinlere giydirilecektir." Byle dedikten sonra Cbir, hadisin tamamn okudu.
Bundan sonra Kurtub, nce Hz. brahim'e cennet elbisesi giydiriliinin sebeblerini anlatmaya
balayp yle demi: "... Bu sebeplerden biri, tesettr tam yapmak amacyla don giymi ya da atee
[159]
atld gnde elbisesi karlp soyulmu olmasdr. Dorusunu Allah bilir."
Beyhak... M'minlerin annesi evde (r.a.)'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"nsanlar (kyamette) yalnayak, plak ve snnetsiz olarak dirilir (hasredilirler. Ter, enelerine,
hatta kulak yumuaklarna kadar ykselir."
evde, "Eyvah! Ayp yerlerimiz aa kacak, birbirimize mi bakacaz?!" deyince Hz.
Peygamber ona u cevab vermiti: "Buna bakamyacak kadar megul olur insanlar. O gn herkesin
[160]
kendine yeter derdi vardr." Bu hadisin senedi salamdr.
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... Mminlerin annesi mm Seleme'den rivayet etti ki; Peygamber
(s.a.v.) yle buyurmutur:
"nsanlar tpk ilk yaratldklar gibi yalnayak, plak ve snnetsiz olarak haredileceklerdir."
mm Seleme, ona yle sormu:
Ey Allah'n Rasl! yle olunca birbirimize mi bakacaz?
O zaman insanlar baka eyle megul olacaklardr.
Meguliyetleri nedir ki?
Amel defterleri alacak. O defterlerde zerre arlnca, hardal tanesi arlnca olan ameller
[161]
de kaytl olacaktr."
Hafz Ebubekir el-Bezzar... Abdullah b. Abbas'tan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
[162]
"Dorusu sizler yalnayak, plak ve snnetsiz olarak hasredileceksiniz."
bn Ebi'd-Dny da mer b. ebbe'den byle bir rivayette bulunmutur. Ancak onun rivayetinde
u ifadeler de yer almaktadr:
[163]
"Kyamet gnnde kendisine ilk olarak elbise giydirilecek kii, brahim (a.S.)'dir."
Ebubekir b. Ebi'd-Dnya... Enes'ten rivayet etti ki; Aie (r.a.); "Ey Allah'n Rasl! Erkekler
nasl har edilecekler?" diye sordu. Allah Rasl (s.a.v.) de ona u cevab verdi:
Yalnayak ve plak olarak hasredilecekler.
- Desene kyamet gn iimiz zor, vay halimize!
Sen bunu niye soruyorsun? O zaman sana zarar gelmeyeceine dair ana vahiy nazil oldu.
zerinde elbise olsa da olmasa da farketmez.
Peki bunun delili nedir y Allah'n Rasl?
[164]
"O gn herkesin kendine yeter derdi vardr."
Hafz Eb Ya'l el-Musl... bn mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
'nsanlar, tpk analarnn kendilerini dourduu haldeki gibi yalnayak, plak ve snnetsiz
olarak haredileceklerdir." (Mslim, 3/2194)
Yannda duran Aie, Raslullah'a sordu:
Anam babam sana feda olsun, erkeklerle kadnlar bir arada m hasredilecekler?
Evet...
Eyvah!..
Niye aryorsun Ey Ebubekir'in kz?
Erkeklerle kadnlar yalnayak, plak ve snnetsiz olarak hasredilecekler ve birbirlerine
bakacaklar, demene ayorum.
(Elini Aie'nin omuzuna vurarak) ey Eb Kuhafe'nin kz! nsanlar o gn birbirlerine
bakamayacak kadar meguldrler. Yemez, imezler, gzleri donakalr, falta gibi semaya dikilir. Bu
durum krk sene srer. (O kadar ok terlerler ki;) ter kiminin ayaklarna kiminin bacaklarna, kiminin
karnna, kiminin de enesine kadar ykselir. Uzun sre beklemelerinden tr byle olur. Bundan
sonra Cenab- Allah kullara merhamet eder. Gzde meleklere emir verir. Arn alp gkten yere
getirir ve kan aktlmadk, gnah ilenmedik bir mekn koyarlar. Ar, bembeyaz bir gm gibidir.
Sonra melekler, arn evresini kuatm olarak ayaa kalkarlar. O gn, gzlerin Allah'a bakt ve
O'nu grd ilk gndr. Allah, bir mndiye emir verir. O mndi de, cinlerin ve insanlarn
duyabilecei bir sesle yle arr: "Nerede falan olu falan olu falan?!" Bu sesi, btn hcreleriyle
insanlar duyar, o mndi, bulunduu yerden kar. Allah onu insanlara tantr. Sonra onunla birlikte
iyilikleri de ortaya kar. Allah, oradakileri bu iyilikleriyle tanr. Bunlar lemlerin Rabbinin
huzurunda durduklarnda, "Nerede hakszlk yapanlar?!" diye sorulur.1
Bir adam ortaya getirirler (dierleri de gelir.) Onlardan her birine, "undan ve bundan tr
falan adama hakszlk ettin" denilir. O da, "Evet ya Rab" diye cevap verir. O gn sulularn, dillerinin,
ellerinin ve ayaklarnn, iledikleri sular nedeniyle kendi aleyhlerinde tanklk yapaca bir gndr.
Zalimin sevaplar alnp zulm ettii kimselere verilir. Bir dirhem veya bir dinar alaca olan kimse
iin zalimin sevaplar alnr, mazluma verilir. Sevaplar tkenir de yine deme olmazsa o zaman
mazlumun gnahlar alnp zalimin defterine kaydedilir. Dier mazlumlar gelip o zalimin sevaplarna
talib olurlar, ama ortada bir eyi kalmamsa, "Bizim durumumuz ne olacak? Bakalar bunun
sevaplarn aldlar. Biz mahrum mu kalacaz?" derler. Onlara "Acele etmeyin" denir. Bu defa
kendilerinin gnahlar alnp zalimin defterine kaydedilir. Artk zulme urayan hi kimsenin onda
hakk kalmaz. Cenab- Allah, bunu maherde duran herkese bildirir. Zalimin hesab grlnce
kendisine: "Varacan yer kzgn atetir. Hadi oraya dn!" denir. O gn hi kimseye hakszlk edilmez.
Dorusu Allah, hesab abuk grendir. O gn mahede ettii iddetli hesaptan dahi
[165]
kurtulamayacaklarn sanrlar. Ancak Aziz ve Celil olan Allah'n koruduu kimseler hari."
Bu ifadelerin tm gz nne alndnda bu hadis gariptir. Ama bir ksm ifadelerini teyid edici
baka baz sahih hadisler mevcuttur ki, bununla ilgili aklama Allah dilerse yaknda verilecektir.
[166]
Gvencimiz ve dayanamz Allah'tr.

Kyamet Gnnde nsan, Hayr Veya er Kendi Amel Elbisesi inde Dirilecektir:

Eb Seleme'den rivayet olunduuna gre Eb Sad el-Hudr, can ekiirken, kendisine yeni bir
elbise getirilmesini istedi. Getirilen elbiseyi giydi. Sonra, "Raslullah (s.a.v.)'in yle buyurduunu
iittim" dedi: "Dorusu mslman kii, vefat ederken zerinde bulunan elbisesinin iinde
dirilecektir." ;
[167]
Bu, Snen adl kitabnda Eb Davud'un... bn Ebi Meryem'den rivayet ettii bir hadistir.
Beyhak, insanlarn yalnayak, plak ve snnetsiz olarak haredilecek-lerine ilikin nceki
sayfalarda geen hadislerle elitii iin bu hadisi aklamaya alm ve bu elikilere k halinde
cevap vermitir:
1- Bu elbise, insanlarn dirilip mezarlarndan kmalarndan sonra ryecek, hair yerine
geldiklerinde tamamen plak olacaklar, sonra kendilerine cennet elbisesi giydirilecektir.
2- Peygamberler, sonra sddklar, sonra da mertebeleri ne gre dier insanlar elbiselerini
giyindikten sonra her insann giysisi, kendisi iindeyken vefat etmi olduu elbisenin cinsinden
olacaktr. Sonra cennete girdiklerinde cennet elbisesi giyeceklerdir.
3- Burada sz edilen elbiselerden kast, amellerdir. Yani kii, zerindeyken vefat ettii hayr
veya er ameli zerinde dirilecektir. Nitekim Yce Allah buyumu ki: "Takva elbisesi ise bunlardan
daha hayrldr." (A'rf, 7/26) "Elbiseni temiz tut." (Mddessir, 74/4)
Katde, bu yeti tefsir ederken: "Amelini ihlslca yap" demitir.
Beyhak bu son cevab, Mslim'in... Cbir'den rivayet ettii u hadisle teyid etmitir: Raslullah
(s.a.v.) buyurdu ki: "Her kul, hangi ii yaparken vefat etmise, yine o ii yaparak dirilecektir."
(Mslim, Cennet, 3/83)
Yine Beyhak.. Fudale b. Ubeyd'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Bu
mertebelerden birindeyken vefat eden kimse, kyamet gn yine o mertebede olduu halde
[168]
dirilecektir."
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... Sad b. Hani'den rivayet etti ki; Amr b. Es-yed yle demitir: "Muaz,
(can ekimekte olan) karsnn durumuyla ilgilenmemi sylyip evden kt ve gitti. Kadn vefat etti,
defnettik. Sonra Mu-az geldi. Geldiinde defin iini tanmlamtk. "Onu nasl bir giysiyle defettiniz?"
diye sordu. Biz de "Onu elbisesiyle defnettik" deyince mezarn almasn istedi. Mezar atlar.
Kadnn elbisesini karp onu yeni bir kefene sarn. nk onlar, kefenleri zerlerinde iken
[169]
haredileceklerdir."
Yine Ebubekir b. Ebi'd-Dnya... Velid b. Mervan'dan rivayet etti ki; bn Abbas yle demitir:
"ller, kefenleri iinde haredileceklerdir."
Eb'l-Aliye, Eb Salih el-Mizz'nin yle dediini rivayet etmitir: "Duyduuma gre ller eski
psk kefenler iinde, rm bedenler, deimi yzler, tozlu balar, zayflam cesedlerle
haredileceklerdir. Yrekleri, gslerinden ve boazlarndan uacak gibidir. Nereye gideceklerini
bilemezler. Bunu ancak hair yerinden ayrldklarnda renirler. Ya cennete, ya da cehenneme
gtrlrler. (Cehenneme gtrlenler), olanca sesleriyle yle barrlar: "Eyvah, biz nereye
gtrlyoruz?!. Eer geni rahmetinle bizi rtmezsen vay halimize!.. Ancak senin balayabilecein
[170]
byk su ye gnahlar(mz)dan tr kalplerimiz darald!"

Kyametin Korkulu Hallerini Tasvir Eden Baz Ayet-i Kerimeler:

Yce Allah buyurdu ki:


"O gn olacak olur. Kyamet kopar. Gk yarlr. O gn dzeni bozulur. Melekler onun evre
sindedirler. O gn Rabbinin arn onlardan baka sekiz tanesi yklenir. Ey insanlar! O gn siz huzura
alnrsnz. Hi bir eyiniz gizli kalmaz." (Hakka, 69/15-18)*
"Bir arcnn yakn bir yerden araca gne kulak ver. O gn l gerekten duyarlar. te
o, kabirden k gndr. Dorusu biz diriltiriz. Biz ldrrz. Dn bizedir. O gn, yer yarlr onlar
abucak ayrlr. Bu bize gre kolay bir toplanmadr." (Kat, 50/41-44)
"phesiz katmzda onlar iin ar boyunduruklar, cehennem, boaz tkayan bir yiyecek ve can
yakan azb vardr. Kyametin koptuu gn, yeryz ve dalar sarslr. Dalar, yumuak kum yn
haline gelir." (Mzzemmil, 73/12-14)
"Eer inkr ederseniz, genleri ihtiyarlatan gnden nasl korunursunuz? O gnn iddetiyle gk
bile paralanr. O'nun sz yerine gelir." (Mzzemmil, 73/17-18)
"Onlar toplayaca kyamet gn, sanki gndz, birbirleriyle sadece tanacaklar bir saat kadar
kalm gibidirler. Allah'n karsna kmay yalan sayanlar kaybetmilerdir. Zaten doru yolda
deillerdir." (Yunus, 10/45)
"Bir gn dalan yrtrz de yeri dmdz grrsn. Hi birini brakmakszn diriltip bir araya
toplarz. Dizi dizi Rabbine sunulduklarnda onlara: "Andolsunki sizi ilk defa yarattmz gibi bize
geldiniz. Sizi bir yere toplamak iin sz vermediimizi iddia etmitiniz deil mi?" denir. Amel defteri
ortaya konunca, sulularn, onda yazl olanlardan korktuklarn grrsn. "Vah bize, eyvah bize! Bu
defter nasl olmuta kk byk bir ey brakmadan hepsini saym!" derler. lediklerini hazr
bulurlar. Rabbin kimseye hakszlk etmez." (Kehf, 18/47-49)
"Onlar Allah gerei gibi deerlendiremediler. Btn yer yz, kyamet gn O'nun avucundadr.
Gkler O'nun kudretiyle durulmu olacaktr. O, putperestlerin ortak kotuklarndan yce ve
mnezzehtir. Sr'a flenince, Allah'n diledii bir yana, gklerde olanlar, yerde olanlar hepsi dp
lr. Sonra Sr'a bir daha flenince hemen ayaa kalkp bakr dururlar. Yeryz Rabbinin nuruyla
aydnlanr. Kitb alr. Peygamberler Ve hidler getirilir ve onlara hakszlk yaplmadan aralarnda
adaletle hkm verilir. Her kiiye, iledi denir. Esasen Allah onlarn yaptklarm en iyi bilendir."
(Zmer, 39/67-70)
"Sr'a flendii zaman, o gn, aralarndaki soy yaknl fayda vermez ve birbirlerine de bir ey
soramazlar. Tartlar ar gelenler, ite onlar, kurtulua ermi olanlardr. Tartlar hafif gelenler, ite
onlar, kendilerine yazk edendir. Cehennemde temellidirler." (Mminn, 23/101-103)
"Gk, o gn, erimi maden gibi olur. Dalarda atlm pamua dner. Hi bir dost dier bir
dostunu sormaz. Onlar birbirlerine yalnz gsterilirler. Sulu kimse o gnn azabndan kurtulmak iin
oullarn, ailesini, kardeini, kendisini barndrm olan sllesini ye yeryznde bulunan herkesi
feda etmek ve bylece kendisini kurtarmak ister. Hayi'r, olmaz... Orada srtn evirip yzgeri edeni,
maln toplayp kimseye hakkn vermeden saklayan aran, deriyi soyup kavuran alevli ate vardr."
(Meric, 70/8-18)
"O muazzam grlt, kyamet kopup geldii zaman; O gn, kii kardeinden, annesinden,
babasndan, karsndan ve oullarndan kaar. O gn herkesin kendine yeter derdi vardr. O gn bir
takm yzler aydnlktr. Glmekte ve. sevinmektedir. O gn bir takm yzler de tozlanm ve onlar
karanlk brmtr. te bunlar inkarc olanlar, Allah'n buyruundan kanlardr." (Abese, 80/33-41)
"G yetirilemeyen en byk baskn geldii zaman, o gn, insan ne uurda altn anlar.
Cehennem, her bakann grecei ekilde gsterilir, ite, azap da dny hayatn tercih edenin varaca
yer phesiz cehennemdir. Ama kim Rabbinin azametinden korkup da kendini ktlkten ahkomu-sa,
varaca yer, phesiz cennettir. Ey Muhammedi Senden kyametin ne zaman, gelip atacan
sorarlar. Nerde senden onu anlatmas. Onun bilgisi Rabbine aiddir. Sen sadece kyametten korkan
uyaransn. Kyameti grdkleri gn dnyada ancak bir akam yahut bir kuluk vakti kadar kalm
olduklarn sanrlar." (Nazit, 79/34-36)
"Ama yer arplp paraland zaman, Melekler sra sra dizilip Rabbinin buyruu gelince, o gn,
cehennem ortaya konur. O gn insan t almaya alr ama artk tten ona ne? "Keski bu hayatm
iin nceden bir ey yapsaymm" der. O gn, hi kimse, Allah'n azb ettii gibi azb edemez. Hi
kimse O'nun vurduu ba gibisini balayamaz. "Ey huzur iinde olan cn! O senden, sen de O'ndan
honud olarak Rabbine dn! Ey Cn! yi kullarmn arasna gir. Cennetime gir!" (Fecr, 89/21-30)
"Ey insanolu! Hereyi kaplayacak kyametin haberi sana gelmedi mi? O gn bir takm yzler
zillete brnmtr. Zor iler altnda bitkin dmtr. Yakc atee yaslanrlar. Krgn bir kaynaktan
iirilirler. Semirtmeyen, al gidermeyen kt kokulu bir dikenden baka yiyecekleri yoktur.
nanm olanlarn yzleri, o gn prl prldr. Yaptklarndan honuddurlar. Yksek bir cennettedirler.
Orada bo sz iitmezler. Orada akan kaynak vardr. Orada ykseltilmi tahtlar vardr. Yerletirilmi
kseler. Sra sra yastklar. Serilmi yumuak tyl hallar vardr. Bu insanlar, devenin nasl
yaratldna bir bakmazlar m?" (iye, 88/1-17)
"Kyamet koptuunda kimini alaltacak ve kimini ykseltecek olan o hdisenin yalan olmad
ortaya kacaktr. Ey insanlar! Yer sarsldka sarsld, dalar ufalandka ufalanp da toz duman
haline geldii zaman, siz de snf olursunuz. yi iler ilediklerini belirtmek iin, amel defterleri
sadan verilenler; ne mutlu o saclara! Ktlk ilediklerini belirtmek zere amel defterleri soldan
verilenler; ne yazk o solculara! yilik ilemekte nde olanlar, karlklarn almakta da nde
olanlardr. Naim cennetlerinde Allah'a en ok yaklatrlm olanlar, ite bunlardr." (Vaka, 56/1-12)
Bundan sonra bu snfn huzr~u ilhde grecekleri karlklar anlatlyor. Nitekim bunu
srenin son ksmnda anlatyor yce Allah. imdi konuyla ilgili yetleri sralamaya devam edelim:
"Ey Muhammedi yleyse onlardan yz evir. arann, grlmemi ve tannmam bir eye
ard gn, gzleri dalgn dalgn, ekirgeler gibi yaylm, o arana koarak kabirlerden karlar.
nkarclar: "Bu, zorlu bir gndr." derler" (Kamer. 54/6-8)
"Yerin baka bir yerde, gklerin de baka gklerle deitirildii, her eye stn gelen tek Allah'n
huzuruna ktklar gnde, sakn Allah'n peygamberlerine verdii szden cayacan sanma. Dorusu
Allah gldr, c alandr. O gn sulular zincire vurulmu olarak grrsn. Gmlekleri katrandan
olacak, yzlerini ate bryecektir. Bu, Allah herkese yaptnn karln verecei iin byledir,
dorusu Allah hesab abuk grr. Bu Kur'n, onunla uyarlsnlar ve tek bir tanr bulunduunu
bilsinler ve akl sahipleri t alsnlar diye insanlara tebli edilmitir." (brahim, u/47)
"Ar sahibi, varlklarn en ycesi olan Allah, kavuma gnn ihtar etmek iin kullarndan
dilediine emriyle vahyi indirir. O gn onlar meydana karlar. Onlarn hi bir eyi Allah'a gizli
kalmaz. "Bu gn hkmranlk kimindir?" denir. Hepsi: "Gc her eye yeten tek Allah'ndr" derler.
Bugn herkese, kazandnn karl verilir. Bu gn hakszlk yoktur. Dorusu Allah, hesab abuk
grendir. Ey Muhammed! Onlar yreklerni aza gelecei, tasadan yutkunacaklar yaklaan kyamet
gn ile uyar. Zlimlerin ne dostu ne de sz dinlenecek efaatisi olur. Allah, gzlerin hainliini ve
gnllerin gizlediini bilir. Allah, gerekle hkmeder. O'nu brakp da yalvar-dklar putlar bir eye
hkm veremez. phesiz Allah iitir ve grr." (M'min, 40/15-20)
"Sizin tanrnz, ancak O'ndan baka tanr olmayan Allah'tr. lmi, her eyi iine almtr. Ey
Muhammed! Gemi olaylar sana byle anlatrz. Katmzdan sana da bir kitb verdik. Kim ondan
yz evirirse bilsin ki, kyamet gn bir gnh yk yklenecektir. Devaml bu gnhn azabnda
kalacaklar; kyamet gn onlar iin ne ktlk bu yk! Sr'a flendii gn, ite o gn, sulular
gzleri korkudan germi olarak toplarz. "Siz dnyada sadece on gn eletiniz" diye, aralarnda
sakl sakl konuurlar. Aralarnda konutuklarn biz daha iyi biliriz. En aklllar: "Sadece bir gn
eletiniz"der. Ey Muhammed! Sana dalan sorarlar. De ki: "Rabbim onlar ufalayp savu-racak.
Yerlerim dz, kuru bir toprak haline getirecek. Orada ne ukur, ne tmsek greceksin. O gn, hi bir
tarafa sapmadan bir dvetiye uyarlar. Sesler, rahmn'n heybetinden kslmtr. Ancak bir fslt
iitirsin." O gn Rah-mn'n izin verdii ve sznden honud olduu kimseden bakasnn efaat fayda
vermez. Allah onlarn gemilerini de geleceklerim de bilir. Onlarn hi birinin ilmi ise O'nu
kuatamaz. nsanlar, diri ve her an yaratklarm gzetip duran Allah'a boyun emitir. Yk zulm
olan kimse ise, hsrana uramtr." (T-H, 20/98-111)
"Ey inananlar! Al veriin, dostluun, efaatin olmayaca gnn gelmesinden nce sizi
fzklandrdmzdan, hayra sarfedin. nkr edenler, ancak yazk edenlerdir." (Bakara, 2/254)
"Allah'a dneceiniz ve sonra hakszla uramadan herkesin kazancnn kendisine eksiksiz
verilecei gnden korkunuz" (Bakara, 2/281)
"Kendilerine belgeler geldikten sonra ayrlan ve ayrla denler gibi olmayn. Bir takm
yzlerin aaraca ve bir takm yzlerin kararaca gnde byk azb onlaradr. Yzleri kararanlara:
"nanmanzdan sonra inkr eder misiniz? nkr etmenizden dolay tadn azab!" denecektir. Yzleri
aa-ranlar ise, Allah'n rahmetindedirler. Onlar orada temellidirler." (l-i mrn, 3/ 105-107)
"Hi bir peygambere, ganimete ve millet malna hyanet yaramaz. Hakszlk kim yaparsa,
kyamet gn yapt ile gelir. Sonra hakszlk yaplmakszn herkese kazanm olduu denir." (l-i
mrn, 3/161)
"Her mmetten bir kiiyi o gn aleylerine hid tutarz. Seni de ey Muhammed! mmnetine
hid getiririz. Sana her eyi aklayan, mslmanlara doruyu gsteren rehber, rahmet ve mjde
olarak Kur'n' indirdik." (Nahl, 16/89)
"Kyamet gn her mmetten bir hid getiririz. nkr edenlere, itiraz iin izin de verilmez.
Onlarn zrleri de dinlenmez. Zulmedenler azb grrlerken azblar hafifletilmez de geciktirilmez
de. Allah'a ortak koanlar, kotuklar ortaklan grdklerinde: "Rabbimiz! Seni brakp yalvardmz
ortaklarmz bunlardr" derler. Kotuklar ortaklar onlara: "Dorusu siz hakszsnz" diye sz atarlar.
Puta tapanlar o gn Allah'n hkmne teslim olurlar. Uydurduklar eyler onlardan uzaklarlar. nkr
eden, Allah'n yolundan alkoyanlara, bozgunculuklarna karlk azb stne azb veririz." (Nahl,
16/84-88)
"Allah'tan baka tanr yoktur. Geleceinde phe olmayan kyamet gn, sizi mutlaka
toplayacaktr. Allahtan daha doru szl kim olabilir?" (Nisa, 4/87)
"Gn ve yerin Rabbine andolsun ki bu, sizin konumanz kadar keskin ve gerektir" (Zriyt,
51/23)
"Allah peygamberleri toplad gn, "Size ne cevap verildi?" der. Onlar, "Bizim bir bildiimiz
yoktur. Dorusu grlmeyenleri bilen ancak sensin." derler." (Mide, 5/109)
"Andolsun ki, kendilerine peygamber gnderilenlere soracaz. Peygamberlere de soracaz.
Andolsun ki, onlarn yaptklarn kendilerine bir bir sayacaz. Zira onlardan uzak deildik. Gerek
tart kyamet gnndedir. Tartlar ar gelenler, ite onlar kurtulanlardr. Tartlan hafif gelenler,
yetlerimize yaptklar hakszlklardan tr kendilerini mahv etmi olanlardr." (Mide, 5/6-9)
"Her kiinin yapt iyilii hazr ve yapt ktl de, kendisiyle onun arasnda uzun bir
mesafe olmasn dileyerek, bulaca gn dnn. Kullarna kar efkatli olan Allah bizzat
dikkatinizi eker." (l-i mrm, 3/30)
"Sonunda bize gelince arkadana: "Keski benimle senin aranda dou ile bat arasndaki kaar
uzaklk olsayd. Sen ne kt arkada imisin!" der. Pimanln bugn size hi faydas dokunmaz. Zira
hakszlk etmitiniz. imdi azbda birletiniz." (Zuhruf, 43/38)
"Hepsini bir gn toplacz. Sonra puta tapanlara, "Siz ve putlarnz yerlerinize!" deyip onlar
birbirinden ayrrz. Putlar, "Bize tapmyordunuz" derler. "Allah, sizinle bizim aramzda ahid olarak
yeter. Sizin tapnmanzdan haberimiz yoktu." te orada herkes dnyada yapm olduunu bilir ve
gerek mevllar olan Allah'a dndrlrler. Uydurduklar putlar onlar brakp kamtr." (Yunus,
10/28-30)
"O gn insanoluna nde ve sonda yapt ne varsa bildirilir. zrlerini sayp dkse de,
insanolu artk kendi kendinin ahididir. Ey Muhammed! Cebrail sana Kur'n okurken, unutmamak
iin acele edip onunla beraber syleme, yalnz dinle. Dorusu o vehy olunan kalbinde toplamak ve
onu sana okutturmak bize der. Biz onu Cebrile okuttuumuz zaman onun okumasn dinle."
(Kyme, 75/13-18)
"Her insann boynuna ilediklerini dolarz ve kyamet gn alm bulaca kitab ona karrz.
"Kitabn oku. Bugn kendi hesabn kendin greceksin." (sr, 17/13-14)
"Ey Muhammed! nsanlar, kendilerine azabn gelecei gn ile uyar. Hakszlk edenler:
"Rabbimiz! Bizi yakn bir sreye kadar ertele de arna gelelim; Peygamberlere uyalm." derler. O
zaman yle denir: "Kendilerine yazk edenlerin yerlerine oturmam mydnz? Onlara yaptklarmz
da sizlere aklanmam, size misller vermemi miydik? Daha nceden, size zeval bulunmadna
yemin etmemi miydiniz?" (brahim, 14/44)
"O gn, gk beyaz bulutlarla paralanacak ve melekler blk blk indirilecektir. O gn gerek
hkmdarlk Rahmanndr. nkarclar iin yaman bir gndr. O gn, zlim kimse ellerini srp:
"Keski peygamberle beraber bir yol tutsaydm, vay bama gelene; keski falancay dost
edinmeseydim.
Andolsun ki beni, bana gelen Kur'an'dan o saptrd. eytan insan yalnz ve yardTtncsz
brakyor "der" (Furkan, 25/25-29)
"O gn Rabbin onlar ve Allah' brakp da taptklar eyleri toplar ve: "Bu kullarm siz mi
saptrdnz, yoksa yoldan kendi kendilerine mi saptlar?" der. Onlar: "Haa; seni brakp baka dostlar
edinmek bize yaramaz. Fakat sen onlara ve babalaryla nimetler verdin de sonunda seni anmay
unuttular ve helaki hak eden bir millet oldular." derler. "Sylediklerinizde sizi yalanc kardlar.
Artk kendinizden azab eviremezler, yardm da gremezsiniz. Zulmedenlerinize byk bir azb
tattracaz" denir." (Furkn, 25/17)
"Bu, onlarn konuamyacaklan gndr. Onlara izin de verilmez ki zr beyan etsinler.
Yalanlam olanlarn vay o gn haline! "Bu, sizleri ve ncekileri topladmz hkm gndr. Eer
bir dzeniniz varsa bana kurun." (Mrseit, 77/35-39)
"Allah, o gn onlara seslenir: "Benim ortam olduklarn iddia ettikleriniz nerededirler." der.
Hkmn aleyhlerine gerekletii kimseler: "Rabbimiz! unlar biz azdrdk. Onlardan uzaklap sana
geldik. Zaten aslnda bize tapmyorlard." derler. "Kotuunuz ortaklarnz arn" denir. Onlar da
arrlar ama, kendilerine cevab veremezler. Cehennem azabn grnce doru yolda olmadklanna
yanarlar. O gn Allah onlara seslenir: "Peygamberlere ne cevb verdiniz?" der. O gn haberlere kar
krleirler. Verilecek cevaplan kalmaz; birbirlerine de soramazlar." (Kasas, 28/62-66)
"Bu, onlarn konuamayacaklar gndr. Onlara izin de verilmez ki zr beyan etsinler.
Yalanlam olanlarn vay o gn haline!" (Mrseit, 77/35-37)
Kendilerine yarar salayacak bir hccet ve delili ileri srp konuamazlar.
"Sonra, "Rabbimiz Allah'a andolsunki bizler puta tapanlar deildik." demekten baka are
bulamazlar. Kendilerine kar nasl yalan sylediklerine bak. Uydurduklar putlar da onlardan
uzaklat." (En'm, 6/23-24)
"Allah onlarn hepsini tekrar dirilttii gn, size yemin ettikleri gibi O'na yemin ederler. Bir
esaslar olduunu sanrlar. Dikkat edin, onlar phesiz yalancdrlar." (Mcadele, 58/18)
Baka bir halde olabilirler mi acaba? Nitekim Buhar'nin rivayetine gre bn Abbas ta kendisine
bylelerinin durumunu soran bir kimseye byle cevap vermitir.
Yce Allah buyuruyor ki:
"Birbirlerine dnp soruurlar. leri gelenlerine: "Dorusu siz bize suret-i Hakdan grnrdnz"
derler. Onlar da yle derler: "Hayr, siz inanm kimseler deildiniz. Bizim, sizin stnzde bir
nfuzumuz yoktu. Bilkis azm bir millettiniz. Bu sebeple Rabbimizin sz aleyhimizde gerekleti.
phesiz azab tadacaz. Sizi biz azdrmtk. nk kendimiz azgndk." O gn hepsi azbda
birleirler. Dorusu sululara byle yaparz. Onlara: "Allah'tan baka tanr yoktur" denildi zaman
phesiz byklenirler. "Deli bir ir yznden tanrlarmz m brakalm?" derlerdi. Hayr; O,
gerei getir-mi ve peygamberleri dorulamt." (Saffat, 37/27-37)
"Doru szlyseniz bildirin bu vaad ne zamandr?" derler. ekiip dururlarken kendilerini
yakalayacak bir tek l beklerler. O zaman, artk ne vasiyet edebilirler, ne de ailelerine
dnebilirler. Sr'a flenince, kabirlerinden Rablerine koarak karlar. "Vay halimize! Yattmz
yerden bizi kim kaldrd?" derler. Onlara: "te Rahman olan Allah'n vdettii budur. Peygamberler
doru sylemilerdi" denir. Tek bir lk kopar. Hepsi, hemen huzurumuza getirilmi olur. Artk
bugn kimseye hi bir hakszlkta bulunulmaz. lediklerinizden bakasyla karlanmazsnz." (Yasin,
36/48-54)
"Kyamet saati koptuu gn, ite o gn, darmadan olurlar. Ama inanp yararl i ileyenler,
arlanacaklar bir cennette bulunurlar. nkr edip, yetlerimizi ve ahirette bana kavumay
yalanlayanlara gelince, ite onlar azbla yzyze braklrlar." (Rm, 30/14-16)
"nsanlarn frka frka olaca, Allah katndan kanlmaz gnn gelmesinden nce, kendini
dosdoru dne ynelt. Kim inkr ederse, inkr kendi aleyhine olur. Yararl i ileyen kimseler,
kendileri iin rahat bir yer hazrlam olurlar." (Rm, 30/43-44)
"Kyamet saati koptuu gn sulular sadece ok ksa bir mddet kalm olduklarna yemin
ederler. Bylece aldatlp dndrlrler. Kendilerine ilim ve imn verilenler; "Andolsun ki, Siz
Allah'n yazsnda mevcud yeniden dirilme gnne kadar kaldnz. te bu yeniden dirilme gndr.
Fakat sizler anlamyordunuz." derler. Zulmedenlerin gn zr dilemeleri fayda vermez.74
Kendilerinden artk Allah' honud edecek eyleri yapmalar da istenmez." (Rm, 30/55-57)
"Allah bir gn onlarn hepsini diriltip toplar. Sonra melekler: "Bunlar m size tapyordu?" der.
Melekler: "H, bizim dostumuz onlar deil, sensin. Hayr onlar bize deil, cinlere tapyorlard. ou
onlara inanyorlard" derler. Zalimlere: "Yalanladnz atein azabn tadn. Bugn birbirinize ne
fayda ve ne de zarar verebilirsiniz" deriz." (Sebe\ 34/40-42)
4iEy nsanlar! Rabbinize kar gelmekten saknn. Babann olu, olunu da babas iin bir ey
deyemeyecei gnden korkun. Allah'n verdii sz, phesiz gerektir. Dnya hayat sakn sizi
aldatmasn. Allah'n affna gvendirerek eytan sizi ayartmasn." (Lokman, 31/33)
"Ahiretin azabndan korkanlara, bunda hi phesiz ibret vardr. Bu, insanlarn toplanaca
gndr. Bu, grlecek bir gndr. Biz o gn, ancak belli bir sreye kadar geciktiririz. O gn gelince,
Allah'n izni olmakszn hi kimse konuamaz. lerinde bedbaht olanlar da, mesud olanlar da vardr.
Bedbaht olanlar, cehennemdedirler. Onlar orada h edip inlerler. Rabbinin dilemesi bir yana, gkler ve
yer durdurduka, orada temelli kalacaklardr. Rabbin, phesiz her istediini yapar. Mesud olanlar ise
cennettedirler. Rab-
74. zr dilemeleri fayda vermez. Yani kendilerinden, zr dilemeleri ve Allah'a dnmeleri
istenmez. nk kyamet gn, ceza gndr. Gnahkrlarn tvbe edip Allah'a ynelmesi arlk
istenmez. Nitekim Yce Allah buyurmu ki: "Rabbinin bir takm mucizeleri geldii gn, bir kim.se
daha. nce inanmamsa veya imnyla bir iyilik kazanmama, imn ona fayda vermez." (En'm,
6/158)
binin dilemesi bir yana, sonsuz bir ltuf olarak, gkler ve yer durduka, orada temelli
kalacaklardr. Rabbin, phesiz her istediini yapar. (Hd, 11/103-108)
"Dorusu hkm gnnn vakti elbette tespit edilmitir. Sr'a frld- gn hepiniz blk
blk gelirsiniz. Gkler kap kap alacaktr. Dalar yrtlp serb olacaktr. Cehennem, yalnz
azgnlar bekleyen yerdir. Dnecekleri yer orasdr. Orada sonsuz kalacaklardr. Orada serinlik
bulamayacaklar, ilediklerine uygun olan kaynarsu ve irin dnda bir iecek tadamya-caklardr.
nk onlar, hesaba ekileceklerini ummazlard. Ayetlerimizi hep yalan sayp dururlard. Biz de her
eyi yazp saymzdr. yle deriz: "Artk tadnz. Bundan byle size azbdan baka bir ey
artrmayz." Dorusu Allah'a kar gelmekten saknanlara kurtulu, baheler, balar, gsleri
tomurcuklanm yat kzlar ve dolu kadehler vardr. Orada bo ve yalan sz iitmezler. Bunlar
Rabbinin katndan, hesblar karl verilenlerdir. O, gklerin, yerlerin ve ikisi arasnda olanlarn
Rabbidir. O, nnde kimsenin konumyaca Rahmn olan Allah'tr. Cebrail ve meleklerin dizi dizi
durduklar gn, Rahman olan Allah'n izni olmadan kimse konuamayacaktr. Konutuu zamanda
doruyu syleyecektir. te gerek gn budur. Dileyen kimse Rabbine gtrecek bir yol benimser.
Sizi, yakn gelecekteki bir azb ile uyardk. O gn kii, elleriyle sunduuna bakar ve inkarc da:
"Keski toprak olsaydm" der." (Nebe\ 78/17-40)
"Bismillahirrahmanirrahim. Gne drlp kalmad zaman; yldzlar dp snd
zaman; dalar yrtld zaman; dourmas yaklam develer ba bo brakld zaman; yabani
hayvanlar bir araya toplatld- zaman; denizler kaynatrld zaman; canlar bedenlerle
birletirildii zaman; kz ocuun hangi sutan tr ldrld kendisine sorulduu zaman; amel
defterleri ald zaman; gk yerinden oynatld zaman; cehennem alevlendirildii zaman; cennet
yaklatrld zaman; insanolu nceden ne hazrladn grecektir." (Tekvir, 81/1-14)
"Bismillahirrahmanirrahim. Gk yarld zaman; yldzlar dalp dkld zaman; denizler
kaynat zaman; kabirlerin ii da kt zama; insanolu ne yaptn ve ne yapmadn grr. Ey
insanolu! Seni yaratp sonra ekil veren, dzenleyen, mtenasip klan, istedii ekilde seni terkib
eden, ok cmert olan Rabbine kar seni aldatan nedir? Hayr, hayr; dorusu siz dini
yalanlyorsunuz. Oysa yaptklarnz bilen, deerli yazarlar sizi gzetlemektedirler. yiler, phesiz
nimet iindedirler. Allah'n buyruundan kanlar cehennemdedirler. Ceza gn oraya girerler.
Oradan bir daha ayrlamazlar. Ceza gnnn ne olduunu sen nereden bilirsin? Evet, ceza gnnn ne
olduunu nereden bileceksin? O gn, kimsenin kimseye hi bir fayda salamayaca bir gndr. O gn
buyruk yalnz Allah'ndr." (nfitar, 84/1-19)
"Gk yarlp Rabbine boyun edii zaman -ki gk boyun eecektir- yer dzeltilip, iinde olanlar
dar atarak boald zaman ve yer Rabbine boyun edii zaman -ki yer boyun eecektir- (Herkes
yaptnn karln grecektir.) Ey insanolu! Sen Rabbine kavuuncaya kadar alp abalarsn.
Sonunda O'na kavuacaksn. Amel defteri kendisine sandan verilen kimse, kolay geirecei bir
hesaba ekilir ve arkadalarnn yanma sevinle dner. Amel defteri kendisine arkasndan verilen
kimse: "Mahvoldum" diye barr ve lgn alevli cehenneme girer. nk o, dnyada adamlarnn
yannda iken zevk iindeydi. Zira o, bir daha dirilip dnmeyeceini sanmt. Bilin ki Rabbi onu
phesiz grmekteydi." (nikak, 84/1-15)
mam Ahmed b. Hanbel... bn mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnn bagzyle seyretmekten holanan kimse; Tekvir, n-fitar ve nikak surelerini
okusun." Bu hadisi rivayet eden bn mer dedi ki: "yle sanyorum ki Raslullah (s-.a.v.) "Ve Hud
suresini..." dedi." cfirmiz, 5/433) Baka bir hadiste de Rasllullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Hud
suresi ve kardeleri (Tekvir, nfitar, nikak sureleri) ben ihtiyarlatt." Bu konuyla ilgili olarak Kur'n-
Azm'in birok suresinde bir ok ayet mevcuttur. Tefsirimizi..1 ilbn Kesir tefsirinde), kyamet gnn
evsafn anlatan bu yetleri tefsir ederken, aklayc baka yet ve hadisleri nakletmiiz-dir. Burada
da Cenab- Allah'n g, kuvvet, yardm ve hsn- tevfiki ile myesser kld yet ve hadisleri
[171]
nakledeceiz.

Kyametin Korkulu Hallerini Ve O Gnde Vukubulacak Baz Byk Olaylar Anlatan Ayet Ve
Hadisler:

mam Ahmed b. Hanbel... Enes b. Mlik'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde insanlar gkten zerlerine hafif bir yamur yaar iken diriltileceklerdir."
[172]
Bu hadisi mam Ahmed b. Hanbel mnferiden rivayet etmitir. Senedinde sakncal kiilerin
adlar yoktur. Hadiste geen "Teti" kelimesi iki manya gelebilir: Birinci ihtimale gre bu kelime,
hafif yamur anlamnadr. kinci ihtimale gre ise bu, o gnk iddetli scaklktan tr maherdeki
insanlarn terlemeleri anlamnadr. Dorusunu Allah bilir.
Nitekim Yce Allah buyurmutur ki: "Bunlar byk bir gnde tekrar dirileceklerini sanmyorlar
m? O gn insanlar, lemlerin Rabbinin huzurunda dururlar." (Mutaffifn, 83/4-6)
Sahih hadiste sabit olduuna gre maherdeki insanlar, kulaklarnn yar yerine kadar tere
batacaklardr. Baka bir hadiste anlatldna gre insanlar, amellerine gre, maherdeki terleme
hususunda farkl durumlarda olacaklardr. leride nakledilecek efaat hadisinin bir yerinde yle
denmektedir: "Dorusu kyamet gnnde gne kullara bir mil kadar yakm olur. O esnada onlar,
[173]
amellerine gre tannrlar."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde ter, yetmi yllk mesafe kadar yerin derinliine iner. Ve insanlarn azlarna
(yahut kulaklarna) kadar
[174]
lkar."
mam Ahmed b. Hanbel... Cafer'den rivayet etti ki; Sad b. Umeyr el-Ensar yle demitir.
Abdullah b. mer'le Eb Sad'in yanna oturdum. Bi-z dierine sordu: "Kyamet gnnde terin,
insanlarn neresine kadar kaca hususunda Raslullah (s.a.v.)'den duyduun birey var mdr?"
Dieri, kulak yumuana kadar kacan bildiren bir hadisi duydum" dedi. br, "azna kadar
kacan bildiren bir hadisi duydum" dedi. bn mer, kulak yumuandan azna doru izgi izer
gibi parmayla iaret yapt ve "Kulak yumuayla az arasnda seviye fark bulunduunu
[175]
sanmyorum" dedi."
Bunu mam Ahmed b. Hanbel mnferiden rivayet etmitir. Rivayetin senedi salam ve
kuvvetlidir.
Ebubekir b. Ebi'd-Dnya... Mikdad b. Esved'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Kyamet gn olduunda gne, kullarn bir veya iki mil kadar yaknna getirilir."
Bu hadisin rvilernden Sleym dedi ki: Burada sz edilen milden kast, srme mili midir,
yoksa uzunluk ls olan kara mili midir? Bunu bilemiyorum.
Hadisin devamnda ise yle deniliyor: "... Gne onlarn zerim kaplar, amelleri orannda ter
iinde kalrlar. Kimi topuklarna kadar, kimi dizlerine kadar, kimi brlerine kadar, kimi de
[176]
azlarna kadar ter iinde kalr." Hadisin rvisi Mikdad diyor ki: "Byle derken Raslullah
[177]
(s.a.v.)'in, eliyle kendi azna iaret ettiini grdm."
Tirmiz de... bn Mbarek'ten byle bir rivayette bulunmu ve hadisin, hasen ve sahih olduunu
sylemitir.
bn Mbarek... Ubeydullah b. Arrar'n yle dediini rivayet etmitir: "Kyamet gnnde
(maherdeki) ayaklar, sadaktaki oklar gibi (ok ve sk)dr. Mutlu odur ki, ayaklarn koyacak yer
bulur. Gne insanlarn balarna bir veya iki millik mesafeye kadar yaklar. Scakl da doksan
dokuz kat artar."
Velid b. Mslim... Muis b. Smey'yin yle dediini rivayet etmitir: "Gne kyamet gnnde
insanlarn balarna bir ka zira'lk mesafeye kadar ker. Cehennemin kaplan alr. zerlerine
cehennemin rzgar ve zehirleri eser. Kokusu zerlerine siner. yleki nehirler gibi zerlerinden ter
akar. Terleri leten daha pis kokar. Ama orulular o zaman Ar'n glgesinde, adrlar iinde
olacaklardr."
Hafz Ebubekir el-Bezzar... Cbir'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Maherde insan terden hi kurtulamaz. yle ki cehennemdeki azbm ne derece iddetli
olduunu bildii halde, "Ya Rab! Beni cehenneme gnder-nen, ekmekte olduum bu skntya
[178]
nispetle benim iin daha kolaydr."
[179]
Bu hadisin senedinde zayflk vardr.
Kyamet Gnnde Allah'n Glgesiyle Glgelenecek Olanlarn Bazlar:

Sahih hadiste sabit olduuna gre Eb Hreyre, Raslullah (s.a.v.)'in yle buyurduunu rivayet
etmitir:
"Allah'n (ya da O'nun ar'mn) glgesinden yedi kiiyi kendi glgesinde (veya ar'mn
glgesinde) glgelendirecektir: Adil imam (devlet bakan), Aziz ve Celil olan Allah'a itaat zere
yetien gen, iinden ktktan tekrar oraya dnnceye kadar gnl mescide bal kalan adam, makam
ve gzellik sahibi bir kadnn (kendisiyle cinsel ilikide bulunmas iin) davet ettii, ama kendisi "Ben
Allah'tan korkarm" diyen adam, Allah iin sevien, bu amala toplanp yine bu amala birbirlerinin
yanndan ayrlan iki adam, sa elinin verdiini sol eli farketmeyecek derecede sadakasn gizli olarak
[180]
veren adam."

Kyamet Gnnde Allah'n Glgesinin Altna Herkesten nce Gidecek Olanlar:

mam Ahmed b. Hanbel... Aie (r.a.)'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde Allah'n glgesinin altna herkesten nce kimlerin gideceini biliyor
musunuz?" Sahabiler; "Allah ve Rasl daha iyi bilir" deyince Raslullah (s.a.v.) buyurdu ki: "Onlar
u kimselerdir ki; kendilerine hak verildiinde kabul ederler; istenildiinde verirler; kendi nefisleri
[181]
hakknda hkm verdikleri gibi insanlar hakknda hkm verirler."
Bu hadisi mam Ahmed b. Hanbel mnferiden rivayet etmitir. Rivayet senedinde bn
Luhay'a'nn da ad gemektedir. Ancak o tenkide uramtr. eyhi (Halid b. Ebi mrn) da mehur
deildir.
Evet, btn bu olup bitenler cereyan ederken insanlar dar ve skntl, zor ve kasavetli bir yerde
har edileceklerdir. Ancak Allah'n, bu ii kendilerine kolaylatraca kimseler bu sknty
grmeyeceklerdir. Ulu Allah'tan hari bize kolaylatrmasn ve o dar yeri bize geniletmesini
diliyoruz.
Yce Allah buyurmutur ki:
"Hi birini brakmakszn onlar toplarz." (Kehf, 18/47)
mam Ahmed b. Hanbel... Halid b. Ma'dn'dan rivayet etti ki; Zem'a b. Amr el-Haresi e-
am'nin yle dediini rivayet etmitir:
Aie (r.a.)'ye, "Raslullah (s.a.v.) geceleyin (ibadete) kalktnda neyle (duaya) balar ve ne
derdi?" diye sordum. O da u cevab verdi: "On kere tekbir alr, on kere hamd eder, on kere lailhe
illallah der, on kere istifarda bulunur ve yle derdi: "Allah'm! Beni bala, beni doru yola ilet ve
[182]
bana (geni) nzik nasib et."
Gece ve gndz (ibadeti) hakknda Nese ve Yezid b. Harun'dan ayn senedle byle bir rivayette
bulunmutur. Onun rivayetinde u ifadelere de yer almaktadr: "Alanm, kyamet gnnde yer
[183]
darlndan da sana snrm."
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... bn Semmk'tan rivayet etti ki; Eb Vaiz ez-Zahid yle demitir:
"nsanlar (kyamet gnnde) mezarlarndan kar; karanlkta bin yl kalrlar. O gn yeryz dmdz
[184]
hale gelmi olacaktr. O gn insanlarn en bahtiyar ayaklarn basacak yer bulabilendir."
Ebubekir b. Ebi'd-Dnya... Nadr b. Arabi'nin yle dediini rivayet etmitir: Bana ulaan bir
rivyte gre insanlar mezarlarndan karlarken sloganlar "lailhe illallah" olacaktr. Onlarn
[185]
iyilerinin de ktlerinin de syleyecekleri ilk sz: "Rabbimiz! Bize merhamet eyle" olacaktr.
Hamza b. Abbas... Eb Salih'in yle dediini bize nakletti: "Bana ulaan bir rivayete gre^
insanlar u ekilde haredileceklerdir." Byle derken Eb Salih ban ne edi, sa elini de sol
[186]
bileinin zerine koydu.
smet b. Fadl... Sami'nin yle dediini bize nakletti: nsanlar panik iinde mezarlarndan
karken bir .arc yle seslenir: "Ey kullarm! Bu gn size korku yoktur. Siz zlmeyeceksiniz"
Byle derken halk onu bu ars nedeniyle mitlenip sesn geldii tarafa gider. "Bunlar ayetlerimize
inanm ve kendilerini bize vermilerdir." (Zuhruf, 43/ 68)
[187]
Byle deyince de mslmanlardan bakalar, sesin sahibinden mitlerini keserler.

Hz. Peygamberin Mminlere Byk Mjdesi:

Abdurrahman b. Zeyd... bn mer'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"L ilahe illallah diyen (ve bunun gereini yapan) kimseler mezarlarnda ve kabirden k
gnlerinde yalnzlk ekmezler. Ben bunlarn mezardan karlarken balarndaki tozlar
[188]
silkelediklerini ve; "Bizden hzn gideren Allah'a hamdolsun" dediklerini grr gibi oluyorum."
Ben derim ki: Bu hadisin Kur'n'da da ahidi vardr. Nitekim Yce Allah buyurmutur ki:
"Yaptklarna karlk katmzdan kendileri iin iyi eyler yazlm olanlar, ite onlar
cehennemden uzak tutulanlardr. Cehennemin uultusunu duymazlar. Canlarnn istedii eyler iinde
temelli kalrlar, en byk korku bile onlar zmez. Kendilerini melekler: "Size sz verilen gn, ite bu
gndr." diye karlarlar. G, kitap drer gibi durduumuz zaman, yaratmaya ilk baladmz gibi -
[189]
katmzdan verilmi bir sz olarak- onu tekrar var edeceiz. Dorusu biz yaparz."
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... Cafer b. Sleyman'dan rivayet etti ki; brahim b. s el-Yekr'nin
yle dediini rivayet etmitir:
"Bize ulaan bir rivayete gre mmin kii diriltilip mezarndan ktnda kendisini ki melek
karlar. Meleklerden birinin yannda, iinde dolu taneleri ve misk bulunan ipekli bir al, dierinin
yanndaysa iinde arap bulunan bir cennet kupas olacaktr. (Mmin) mezarndan karken, melek
miski doluyla kartrp zerine serper. Dier melekte onun iin bardaa arap koyup ona iirir.
Mmin, cennete girinceye kadar artk hi susamaz.
Bedbahtlara gelince -Rabbim korusun- Kur'n- Kerim'de onun hakknda yle buyurulmutur:
"Rahman olan Allah' anmay grmemezlikten gelene, yanndan ayrlmayacak bir eytan arkada
veririz. phesiz onlar bunlar yoldan alkorlar. Bunlar da doru yola eritiklerini sanarlar. Sonunda
bize gelince arkadana: "Keski benimle senin aranda, dou ile bat arasndaki kadar uzaklk olsayd.
Sen ne kt arkada imisin!" der. Pimanln bugn size hi faydas olmaz. Zira hakszlk
[190]
etmitiniz. imdi azbda birlesiniz." (Zuhruf, 43/36-39)
Tefsirde (yani bn Kesir tefsirinde) de anlattmz gibi kfir, mezarndan karken eytan onun
elinden tutarak beraber olacak, yanndan hi ayrlmayacak, nihayet ikisi birlikte cehenneme
atlacaklardr. Bu hususta yce Allah yle buyurmutur:
"Her can, kendisiyle beraber bir src ve ahid bulunduu halde gelir." (Kaf, 50/21)
Yani beraberinde kendisini mahere gtren bir melek ile, yapt ilerde aleyhine ahitlik
edecek olan bir melek bulunur. Bu, iyi -kt herkesi iin byledir. Herkes dnyada yaptna gre
muamele grr. Ey insan! "And olsun k, sen bundan gafildin. te senden gaflet perdesini kaldrdk.
Bu gn artk grn keskindir." Yanndaki Melek: "te bu yanmdaki hazrdr" der, Yani kendisni
getirmekle grevlendirildiim insan buradadr, der. Yce Allah da onu getiren melekle, onun
aleyhinde hidlik yapan melee u buyruu verir:
"Ey src ve hid! Her inat inkarcy, iyiliklere boyuna engel olan, mtecaviz, pheye
dren, Allah'n yannda baka tanr benimseyen kiiyi cehenneme atn. Onu etin azaba sokun."
Yanndaki eytan: "Rabbimiz! Ben onu azdrmadm. Fakat kendisi derin bir sapklktayd" der. Allah:
"Benim katmda ekimeyin. Size bunu nceden bildirmitim. Benim katmda sz deimez. Ben
[191]
kullara asla zulmetmem" der. O gn cehenneme: "Doldun mu?" deriz. O: "Daha var m?" der."

Byklk Taslayanlara Kyamet Gnnde Verilecek Baz Cezalar:

mam Ahmed b. Hanbel... Amr b. uayb'n dedesinden rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Byklk taslayanlar kyamet gnnde insan eklinde zerreler gibi hasredilecekler, kk olan
eyler bile onlarn boylarn geer. Nihayet cehennemin Moyis adl bir zindanna girerler. Ate onlar
esaret zinciri gibi kuatp zerlerine kar ve kendilerine cehennemdekilerin vcutlarndan akan sular
[192]
(ve irinler) iirilir." Tirmiz ve Nese de bunun Muhammed b. Acln'dan rivayet etmiler ve
Tirmiz, bunun hasen bir hadis olduunu sylemitir.
Hafz Ebubekir el-Bezzar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s a v.) yle
[193]
buyurmutur:
[194]
"Byklk taslayanlar, kyamet gnnde zerre eklinde haredileceklerdir."
Yahya b. Sad... Hasan'dan rivayet etti ki; Imrn b. Husayn yle demitir.
Raslullah (s.a.v.) seferlerinden birinde, birbirine yakn mesafede yol almakta olan sahabilerine
yksek sesle u yetleri okudu: "Ey insanlar! Rab-binizden saknn. Dorusu kyamet gnnn
sarsnts byk eydir. Kyameti gren her emzikli kadn, emzirdiini unutur. Her hamile kadn
ocuunu drr, insanlar sarho gibi grrsn. Oysa sarho deildirler. Fakat bu sadece Allah'n
azabsn etin olmasndandr." (Hacc, 22/1-2)
Sahabiler Hz. Peygamberin bu yetleri yksek sesle okuduunu duyunca onun bir konuma
yapmak zere olduunu anladlar ve bineklerini ktr-dler. Etrafnda yer almalarndan sonra onlara
yle dedi:
"(Okuduum ayette sz edilen gnn) hangi gn olduunu biliyor musunuz? O gnde dem'e
seslenilir. Rabbi ona^seslenip; "Ey Adem! Cehenneme gnderilecekleri gnder." diye emreder dem:
"Oraya gnderilecekler ne kadardr?" diye sorunca Yce Allah: "Her bin kiiden dokuzyz doksan
dokuzunu cehenneme, birini de cennete gnder" diye emreder." Hz. Peygamberin byle demesi
karsnda sahabiler mitsizlie o kadar kapldlar ki, onlardan birinin dahi tebessm edip te diini
gsterdiini gremezdin.
Hz. Peygamber onlarn bu halini grnce yle buyurdu: "Canm kudret elinde bulunan zta
yemin ederim ki; sizler o zaman iki yaratk gurubu ile beraber bulunacaksnz ki onlar neye
karrlarsa onu mutlaka oaltrlar. Onlar, Ye'cuc ile Me'cuc'dur. Helak olanlarsa dem'in bu
ocuklaryla blis'in ocuklardr. Bunu byle bilin ve mjdelenin (sahabilerin keder ve panii gidince
Hz. Peygamber, szne devamla yle buyurdu:) Canm kudret elinde bulunan zta yemin ederim k;
btn insanlar arasnda sizler, devenin yan tarafnda veya binek hayvannn n ayaklarndan birinde
bulunan dirhem byklndeki siyah nokta gibi bir bensiniz (yani bozuk insanlara nispetle sizin
[195]
saynz ok azdr.) Bunu da byle bilin ve mjdelenin."
Tirmiz ile Nese bunu... Yahya b. Sad el-Kattan'dan rivayet etmiler ve Tirmiz bunun hasen ve
[196]
sahih bir hadis olduunu sylemitir.

Fasl:

Hair gnnde insanlar dirilip de mezarlarndan ktklarnda yeryznn vefat edip terkettikleri
zamana gre deimi, dalarn paralanp zirve-'erinin yok olmu, dnyadaki durtmlarn taayyr
etmi, nehirlerin sularnn
"Bize ulaan bir rivayete gre mmin kii diriltilip mezarndan ktnda kendisini iki melek
karlar. Meleklerden birinin yannda, iinde dolu taneleri ve misk bulunan ipekli bir al, dierinin
yanndaysa iinde arap bulunan bir cennet kupas olacaktr. (Mmin) mezarndan karken, melek
miski doluyla kartrp zerine serper. Dier melekte onun iin bardaa arap koyup ona iirir.
Mmin, cennete girinceye kadar artk hi susamaz.
Bedbahtlara gelince -Rabbim korusun- Kur'n- Kerim'de onun hakknda yle buyurulmutur:
"Rahman olan Allah' anmay grmemezlikten gelene, yanndan ayrlmayacak bir eytan arkada
veririz. phesiz onlar bunlar yoldan alkorlar. Bunlar da doru yola eritiklerini sanarlar. Sonunda
bize gelince arkadana: "Keski benimle senin aranda, dou ile bat arasndaki kadar uzaklk olsayd.
Sen ne kt arkada imisin!" der. Pimanln bugn size hi faydas olmaz. Zira hakszlk
[197]
etmitiniz. imdi azbda birlesiniz." (Zuhruf, 43/36-39)
Tefsirde (yani bn Kesir tefsirinde) de anlattmz gibi kfir, mezarndan karken eytan onun
elinden tutarak beraber olacak, yanndan hi ayrlmayacak, nihayet ikisi birlikte cehenneme
atlacaklardr. Bu hususta yce Allah yle buyurmutur:
"Her can, kendisiyle beraber bir src ve ahid bulunduu halde gelir." (Kaf, 50/21)
Yani beraberinde kendisini mahere gtren bir melek ile, yapt ilerde aleyhine ahitlik
edecek olan bir melek bulunur. Bu, iyi -kt herkesi iin byledir. Herkes dnyada yaptna gre
muamele grr. Ey insan! "And olsun k, sen bundan gafildin. te senden gaflet perdesini kaldrdk.
Bu gn artk grn keskindir." Yanndaki Melek: "te bu yanmdaki hazrdr" der. Yani kendisni
getirmekle grevlendirildiim insan buradadr, der. Yce Allah da onu getiren melekle, onun
aleyhinde hidlik yapan melee u buyruu verir:
"Ey src ve hid! Her inat inkarcy, iyiliklere boyuna engel olan, mtecaviz, pheye
dren, Allah'n yannda baka tanr benimseyen kiiyi cehenneme atn. Onu etin azaba sokun."
Yanndaki eytan: "Rabbimiz! Ben onu azdrmadm. Fakat kendisi derin bir sapklktayd" der. Allah:
"Benim katmda ekimeyin. Size bunu nceden bildirmitim. Benim katmda sz deimez. Ben
kullara asla zulmetmem" der. O gn cehenneme: "Doldun mu?" deriz. O: "Daha var m?" der." (Kaf,
50/ 24-30)
kesilmi, aalarn kurumu, denizlerin kaynatlm, yeryznn dmdz hale gelmi,
tepelerinin kaybolmu, ehir ve kasabalarnn harb olmu, deprem geirmi, arlklarn iinden
karp ortaya koymu olduunu grrler. nsan, "u yeryzne ne olmu?" der.
Ayn ekilde gklerle kenarlar atlar, ke bucaklar yarlr. Melekler evresini kuatr gklerin
Ay ile Gne kararp bir meknda toplanrlar. Bundan sonra da drlrler. Ard sra da atlrlar, ilende
ateler konusunda nakledeceimiz hadiste de ifade edildii gibi onlar vurularak ldrlm iki sr
gibi olacaklardr.
Ebubekir b. Ayya, bn Abbas'n yle dedini nakletmitir: "nsanlar Hair gnnde dirilip
mezarlarndan ktklarnda yer yzne bakarlar; Onun eskiden bildikleri gibi olmadn, deimi
olduunu grrler, insanlara bakarlar; onlarn eski tandk ve bildik insanlar olmadklarn grrler."
Byle dedikten sonra bn Abbas, irin u szlerini tekrarlamt:
"Grdm insanlar eski tandk ve bildik kimseler deil;
[198]
Grdm evler de eski tandk ve bildik evler deildir."
Yce Allah da kutsal kitabnda yle buyuruyor:
"Yerin baka bir yerle, gklerin de baka gklerle deitirildii, her eye stn gelen tek Allah'n
huzuruna ktklar gnde, sakn Allah'n peygamberine verdii szden cayacan sanma." (brahim,
14/47)
"Gk yarlp da gl gibi kzard, ya gibi eridii zaman haliniz nice olur? yleyken, Rabbinizin
nimetlerinden hangisini yalanlarsnz?" (Rahman, 55/37-38)
"te o gn olacak olur, kyamet kopar. Gk paralanr. O gn bitkin bir hale gelir. Melekler onun
evresindedirler. O gn Rabbinin arn onlardan baka sekiz tanesi yklenir. Ey insanlar! O gn siz
huzura alnrsnz. Hi bir eyiniz gizli kalmaz." (Hakka, 69/15-18)
"Gne drlp kalmad zaman; yldzlar dp snd zaman." (Tekvr, 81/1-2)
"Gk yanld zaman, yldzlar dald zaman..." (infitr, 82/1-2)
Buhar ve Mslim'de... Sehl b. Sa'd'dan rivayet olundu ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde insanlar sade pide gibi dairemsi, ayak baslmam ve iinde bir yerde
haredileceklerdir." (Mslim, 3/2150)
Muhammed b. Kays ile Sad b. Cbeyr dediler ki:
"Yer beyaz bir ekmee dnecek; mmin, ayann altnda bulunan o ekmekten alp yiyecektir."
[199]
A'me... bn Mes'ud'un yle dediini rivayet etmitir:
"Kyamet gnnde yerin tm ate olacaktr. Arkasnda da Cennetin huri kzlar ve arp kseleri
grnecektir. Hair yerinde insanlar henz hesaba gelmemiken, ter onlarn enelerine ve azlarna
[200]
kadar ykselir."
"Yerin baka bir yerle, gklerin de baka gklerle deitirildii gnde." (brahim 14/47)
srail ve u'be... bn Mes'ud'un bu yet hakknda yle dediini naklet-milerdir: "Gm gibi
temiz, zerinde hi kan aktlmam ve asla gnah ilenmemi bir yer yz oluacak o gnde. Hair
alan insanlar iine alacak, anadan dama, plak ve yaln ayak olduklar halde bir arc onlara
seslenecek, ayakta durduklar halde ter onlar gemleyecek (yani azlarna kadar ykselecektir."
mam Ahmed b. Hanbel... Hasan'dan rivayet etti ki; Aie (r.a.), Raslullah (s.a.v.)'e yle bir soru
sormu:
Ey Allah'n Rasl! "Yerin baka bir yerle, gklerin de baka gklerle deitirildii gnde"
insanlar nerede olacaklar?
Senden nce bunu mmetimden hi kimse bana sormad. O zaman insanlar srat (kprs)
[201]
zerinde olacaklardr."
Bu hadisi, mam Amed b. Hanbel mnferid olarak rivayet etmitir.
bn Ebi'd-Dnya... Eb Sad'den rivayet etti ki; Aie (r.a.) yle demitir: Bir ara Peygamber
(s.a.v.) ban kucama koymu iken aladm. Ban kaldrp bana sordu:
- Niin alyorsun?
Anam babam sana feda olsun Yce Allah'n u ayetini hatrladm da onun iin aladm:
"Yerin baka bir yerle, gklerinde baka gklerle deitirildii, her ey stn gelen tek Allah'n
huzuruna ktklar gnde..." (brahim, 14/47)
O gnde insanlar cehennem (yani srat) kprs zerinde olacaklar. Melekler de orada durup
"Yarab! Koru. Yarab! Koru." dyecekler. Kpr zerindeki insanlar gitti gidecek (kayd kayacak)
[202]
gibidirler."
Bu, garib bir hadistir. Ktb- Sitte sahipleri buna kitaplarnda yer vermemilerdir.
mam Ahmed b. Hanbel... Mesruk'tan rivayet etti ki; Aie (r.a.) yle demitir: Ben u ayeti
kerimeyi Raslullah (s.a.v.)'e ilk soran kimseyim: "Yerin baka bir yerle, gklerin de baka gklerle
deitirildii, her eye stn gelen tek Allah'n huzuruna ktklar gnde..." (brahim, 14/47) Bu yeti
kendisine sorduumda yle demitim:
Ey Allah'n Rasl! O gn insanlar nerede olacaklardr?
[203]
Srat (kprs) zerinde olacaklardr."
Bu hadisin bir varyantnda Raslullah (s.a.v.) Aie (r.a.)'ye yle cevap vermitir: "O zaman
insanlar cehennemin srtnda olacaklardr."
Mslim... Esma er-Rahab'den rivayet etti ki; Sevban (r.a.) yle demitir: Bir yahudi bilgim
mezkr ayetten sz ederek Raslullah (s.a.v.)'e yle bir soru sordu:
Yerin baka bir yerle, gklerinde baka gklerle deitirildii gnde bir nerede olacaz?
Karanlkta, kprnn gerisinde olacaksnz." (Mslim, 1/34)
bn Cerir... Eb Eyyub el-Ensar'nin yle dediini rivayet etmitir: Yahudi bilginlerinden biri
Peygamber (s.a.v.)'in yanna gelip: "Yerin baka bir yerle, gklerin de baka gklerle deitirildii
gnde..." (ibrahim, 14/47) ayeti hakknda ne diyorsun? O gn halk nerede olacaktr?" diye sordu.
Peygamber (s.a.v.) ona u cevab verdi:
"Allah'n misafirleri olacaklardr. O'nun katndaki eyler onlar aciz klmayacak (rahatsz
[204]
etmeyecektir."
Belki de bu deiiklik maherden sonra olacaktr ya da birinciden sonra ve baka nitelikte ikinci
bir deiiklik olabilir bu. Dorusu yce Allah daha iyi bilir.
bn Ebi'd-Dny... Hz. Ali'nin; "Yerin baka bir yerle, gklerin de baka gklerle deitirildii
[205]
gnde." (brahim, 14/47) yeti hakknda yle dediini rivayet etmitir: "Bize anlatldna gre
[206]
o gnde yer gme, gkler de al-tuna dnecektir."
bn Abbas, Enes b. Mlik, Mcahid b. Cbeyr ve dierleri de byle bir rivayette
[207]
bulunmulardr.
Kyamet Gnnn Uzunluu Ve Bu Hususta Nakledilen yet Ve Hadisler:

Yce Allah buyurdu ki:


"Senden, balarna acelece azb getirmeni istiyorlar. Allah sznden asla caymayacaktir.
Rabbinin katnda bir gn, saydklarnzdan bin yl gibidir."(Hacc, 22/ 47)
Baz tefsirciler, burada bahsi geen gnn, kyamet gn olduunu sylemilerdir.
Yce Allah buyurdu ki:
"Birisi, yksek derecelere sahib olan Allah katndan, inkarclara gelecek ve savunulmas
imknsz olacak azab soruyor. Melekler ve Cebrail, mikda-n elli bin yl olan o derecelere bir gnde
ykselirler. Ey Muhammedi Gzel gzel sabret. Dorusu inkarclar, azab uzak gryorlar. Ama biz
onu yakn grmekteyiz." (Meric, 70/1-7)
Tefsirde (yani ibn Kesir tefsirinde) halef ve selefin bu yet zerindeki ihtilaflarn anlatmtk.
Leys b. Ebi Sleym ve bakalar, Mcahid kanalyla rivayet ettiler ki bn Abbas; "miktar elli bin yl
olan gn, Ar ile yedinci yer tabakas arasndaki mesafe kadardr" demi.
"Rabbinin katnda bir gn, saydklarnzdan bin yl gibidir." bn Abbas bununla ilgili olarak da
yle demitir: Yani emrin gkten yere inmesi ve yerden de ge kmas bu kadarlk bir zamanda
olacaktr. Zira gk ile yer arasndaki mesafe, beyz yllk bir yoldur. Halim, melein bu mesafeyi bir
gnn sadece bir ksmnda katedebildiini, eer bu maddi manada bir mesafe olsayd bunun ancak elli
bin senede kat edilebilmesinin gerekli olacan sylemitir. "Yksek derecelere sahib olan Allah
katndan..." (Me'ric, 70/3) yet-i kerimesi de bunu teyid ediyor.
"Ar sahibi, varlklarn en ycesi olan Allah..." (Mmin, 40/15)
Sonra bu, u ayetle de aklanyor: "Melekler ve Cebrail, mikdar elli bin yl olan o derecelere bir
gnde (mesafede) ykselirler." (Me'ric, 70/4) Yani o mesafenin uzakl elli bin yl kadardr. Buna
gre mekn mesafesi kastedilmi oluyor. Bu bir kavildir. kinci kavle gre ise, bununla Dnya'nn
mddeti kastediliyor.
Eb Muhammed Abdurrahman b. Ebi Hatim, tefsirinde... Mcahid'in "Mikdar elli bin yl olan..."
(Me'ric, 70/4) ayet-i kerimesini tefsir ederken yle dediini rivayet etmitir: "Dnyann mr elli
bin yldr. Cenab- Allah ona gn adn verdii zaman bu miktar tayin etmitir. "Melekler ve Cebrail,
mikdar elli bin yl olar o derecelere bir gnde ykselirler." Bu ayette geen gn kelimesiyle dnya
kastedilmitir.
Abdrrezzak... krime'nin bu konuda yle dediini rivayet etmitir: "Mikdar elli bin yl olan
gn"den kast, bandan sonuna kadar dnyann mrdr. Ama hi biriniz, dnyann en kadarlk
mrnn getiini, ne kadarnn kaldn bilemez. Bunu ancak Aziz ve Celil olan Allah bilir."
Beyhak de... Muammer'den byle bir rivayette bulunmutur. Ama bu, cidden garip bir szdr. Mehur
kitaplarn hibirinde grlmemektedir. Dorusunu Allah bilir.
nc kavle gre elli bin yllk sreden kast; dny ile kyamet gn arasndaki zaman
mesafesidir. Bu kavli bn Ebi Hatim, Muhammed b. K'b el-Kuraz'den rivayet etmitir. Bu da cidden
garip bir kavildir. Drdnc kavle gre ise bununla kyamet gn kastediliyor. bn Ebi Hatim... kri-
me'den rivayet etti ki; bn Abbas bu hususta yle demitir: "Mikdar elli bin yl olan gnden kast,
kyamet gndr."
bn Ebi'd-Dny... evzeb'den rivayet etti ki; Zeyd er-Rd yle demitir: "Kyamet gnn
kfirler iin elli bin sene (kadar uzunmu gibi) klar."
Kelb, tefsirinde... bn Abbas'n yle bir szn aktarmaktadr: "Kyamette kullarn
muhasebesini Allah'tan bakas yapsayd elli bin senede tamamlayamazd."
Beyhak... Hasan'n yle dediini rivayet etmitir: "Sen ne diyorsun? Kyamet yle bir gndr
ki; hi bir ey yemeden, imeden elli bin sene mddetle ayakta bekler insanlar. Susuzluktan boazlan
paralanr; alktan mideleri yanar. Sonra cehenneme gtrlp orada son derece scak bir kaynaktan
[208]
kendilerine iirilir!" Bu ifadeler mteaddit hadislerde yer almtr. Dorusunu Allah bilir.

O Kadar iddetli Ve Uzun Olmasna Ramen Kyamet Gn, Mmin in Farz Bir Namaz
Klmaktan Daha Hafif Olacaktr:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Heysem'den rivayet etti ki; Eb Sad yle demitir: Hz.
Peygamber'e yle bir soru sordular:
Mikdar elli bin sene olan gn, ne uzun bir gndr!
Canm kudret elinde bulunan zata yemin ederim ki; o gn, mmin kimseye hafifletilir. O
[209]
kadar ki, dnyada iken kld farz bir namazdan daha hafif gelir ona."
Beyhak... Eb Sad el-Hudr'den rivayet etti ki; Eb Sad'in kendisi Ra-slullah (s.a.v)'in yanna
gidip ona yle demi:
Yce Allah'n, hakknda; "O gn insanlar lemlerin rabbinin huzurunda dururlar" (Mutafftfn,
83/6) buyurduu kyamet gnnde ayakta durarak beklemeye kimlerin dayanabileceini bana syler
misin ya Raslallah?
O gn, mmin kimseye o kadar hafifletilecek ki; farz bir namaz k-liyormu gibi kendisine
[210]
hafif gelecektir."
Abdullah b. Amr dedi ki: "Kyamet gnnde mminlerin nurdan krsleri olacak, bu krslerin
zerine oturacaklar, bulutlar zerlerinde durup onlar glgeleyecek, kyamet gn onlar iin gnn bir
saati veya sabah yahut akam gibi (ksa) olacaktr."
[211]
Bunu bn Ebi'd-Dnya, Ehvl kitabnda rivayet etmitir.

Zekt Vermeyenler in Hazrlanm Azblarn Bazs:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Hazine (mal) sahibi olup da hakkn vermeyen kimsenin o hazinesi (mal, kyamet gnnde)
mutlaka bunlar halinde cehennem ateinde stlarak onunla aln, yan taraflar ve srt dalanr. Bu hal,
Cenab- Allah'n, sizin saymakta olduunuz senelerce miktar elli bin sene olan bir gnde kullan
arasnda hkmedecei zamana kadar devam eder. Sonra o adam (gidecei) yolunu grr. Ya cennete,
[212]
ya da cehenneme gider."
Ravi bundan sonra hadisin devamn getiriyor ve diyor ki: Koyun ve develerinin zektn
vermeyen kimseye gelince, zektn vermedii hayvanlar, dz ve kaygan bir yerde ona boynuzuyla
toslar, tabanlar ve toynuuyla onu pataklar, arkadaki de patakladktan sonra ndeki dnp yine onu
pataklar. Bu hal, Cenab- Allah'n, sizin saymakta olduunuz senelerce mikdar elli bin sene olan bir
gnde kullar arasnda hkmedecei zaman kadar devam eder. Sonra o adam (gidecei) yolunu grr.
Ya cennete, ya cehenneme gider." (Ahmed b. Hanbel, 2/490)
Mslim de... Eb Hreyre'den merfu olarak rivayet ettii hadiste altn, gm, sr, deve ve
koyunlarn zektn vermeyen kimseler iin de ayn azabn var olduunu bildirmitir.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Bir kimsenin develeri olur da darlk ve genilik zamannda o develerin hakkn ed etmezse;
kyamet gnnde o develer (dnyadakinden) daha ok, daha iman ve daha gz doyurucu bir halde
gelir, onu boynuzlayp dz bir yere, gtrr orada tabanlaryla pataklarlar. Arkadaki de patakladktan
sonra ndeki dnp yine pataklarlar. Bu hal, Cenab- Allah'n, sizin saymakta olduunuz senelerce
mikdar elli bin yl olan bir gnde olur; Allah'n kullar arasnda hkm vermesne kadar devam eder.
Ve bu haldeki insanda bundan sonra yolunu grr (ya cennete, ya da cehenneme gider).
Bir kimsenin koyunu olurda darlk ve genilik zamannda hakkn ed etmezse o koyunlar
kyamet gnnde (dnyadakine nispetle) daha beli, daha semiz ve daha gz doyurucu bir surette
gelir, onu boynuzlayarak dz bir alana gtrrler. Orada trnakllar onu ayaklarnn altna alp
pataklarlar. Bu, miktar elli bin sene h\an bir gnde balayp Allah'n, insanlar arasnda hkm
verecei zamana kadar devam eder. Sonra da o insan yolunu grr (ya cennete ya da cehenneme)
[213]
gider."
Beyhak dedi ki: Bu ancak bu kadar olabilir. Kyamet gn, sizin saymakta olduunuz senelerden
[214]
elli bin sene kadar uzun olacaktr. Dorusunu Allah bilir.

Kyamet Gn siler in Zor Ve Uzun, Takva Ehli Kimseler inse Kolay Ve Ksadr:

Kyamet gnnn uzunluu, zorluk ve iddeti, ancak gnahlar affedilmeyen kimseler iin sz
konusudur. Gnahlar affedilen mminlere gelince, (onlar iin byle bir durum szkonusu deildir).
Hafz Eb Abdillah... Eb Hreyre'nin yle dediini rivayet etmitir: "Mminler iin kyamet g-
n(nn uzunluu) len ile ikindi aras kadardr."
Yakub b. Sfyn... Abdullah b. Amr'n yle dediini rivayet etmitir: Raslullah (s.a.v.), "O gn
insanlar, lemlerin Rabbinin huzurunda dururlar" (Mutaffifn, 83/6) mealindeki ayeti okudu ve yle
dedi: "Okun sadakta toplan gibi Cenab- Allah'n sizi toplayp elli sene mddetle yznze
bakmadan bekletecei zaman haliniz nice olacaktr?"
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... Abdullah b. Mes'ud'un yle dediini rivayet etmitir: "Kyamet
gnnde gn yarya varmadan unlar da bunlar da yerlerini bulup dinleneceklerdir. Abdullah byle
dedikten sonra u ayeti okudu:
"Dorusu onlarn dinlenecekleri yer cehennemdir."
bn Mbarek dedi ki: "Safft suresinin 68. ayeti bn Mes'ud'un kraatine gre byledir." Yani bu
ayette "dinlenecekleri yer" diye mellendirdi-miz "Mekl" kelimesi, baka kraatlere gre, "Dn
yeri" manasna gelen "Merci" kelimesinin yerini almatr.
"O gn, cennetliklerin kalaca yer ok iyi, dinlenecekleri yer ok gzeldir." (Furkan. 25/24) bn
Mes'ud (r.a.) bu ayeti aklarken yle demitir:
[215]
"Kyamet gnnde, gn yarya varmadan unlar bunlar, yerlerini bulup dinleneceklerdir."

Peygamberlerden Sadece Raslullah (s.a.v.)'e Verilen Makam- Mahmud (vlecek Makam):

Maherdekiler iin efaat etme hakk da kendisine verilecek, sonra Aziz ve Celil olan Rab gelip
kullan arasnda hkm verecek ve mminleri bu skntl halden kurtarp gzel sona kavuturacaktr.
Bu hususta yce Alah yle buyurmutur:
"Ey Muhammedi Geceleyin uyanp, yalnz sana mahsus olarak fazladan namaz kl. Belki de
Rabbin seni vlecek bir makama ykseltir." (sr, 17/79)
Buhar... Cbir b. Abdullah'tan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "ary
(ezan) duyduunda u duay okuyan kimse, kyamet gnnde efaatime mazhar olur: Allahmme
Rabbe hazihi'd-da'veti't-tm-meti ves salti'l-kaimeti ti muhammeden el vesilete ve'1-fazilete
[216] [217]
veb'ash Makamen Mahmuden ellezi vaadteh."
[218]
Bunu, Mslim, mnferid olarak rivayet etmitir.

Makam- Mahmud, efaat Makamdr:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; "Belki de Rabbin seni vlecek bir
makama ykseltir." (isr, 17/79) Peygamber (s.a.v.) bu ayette geen Makam- Mahmud'un efaat
makam olduunu sylemitir."
[219]
Bu hadisin senedi hasendir.

Allah'n Hi Bir Peygamberine Verilmemi Be ey, Raslullah (s.a.v.)'e Verilmitir:

Buhar ve Mslim'in Sahih'Ieri ile dier hadis kitaplarnda Cbir (r.a.) ve dierlerinden rivayet
olundu ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Benden nce hi bir peygambere verilmemi olan be ey bana verildi: Bir aylk mesafeye
benim korkum salnm olmakla bana yardm edildi. Benden nce hi kimseye hell khnmad halde
ganimetler bana hell klnd. Yeryz benim iin mescid ve temizleyici klnd. mmetimden bir
kimse, namaz vakti olunca her neredeyse namazn orada klsn. Bana, efaat hakk verildi. Benden
[220]
nceki peygamberler kendi kavimlerine gnderilirlerdi. Oysa ben btn insanlara gnderildim."
Bu hadiste geen; "Bana, efaat hakk verildi." szyle, dem peygamberden taleb edilen efaat
kastedilmektedir. yle ki: Gnahkrlar gidip Adem peygamberden, kendilerine efaati olmasn
isteyecekler, o da: "Ben bunu yapamam. Siz Nuh'a gidin" diyecek; gnahkrlar Nuh peygambere gidip
efaat talebinde bulunacaklar, o da onlara ayn cevab verecek ve brahim peygambere gitmelerini
nerecek; brahim peygamber onlara, Musa peygambere gitmelerini tavsiye edecek; Musa peygamber
onlara, s peygamber gitmeleri gerektiini syleyecek; s peygamber ise onlara Muhammed
(s.a.v.)'e gitmelerini salk verecek; Muhammed (s.a.v.)'in yanna geldiklerinde o: "Ben buna hazrm,
ben buna hazrm!" diyecektir. Bu husus, gnahkrlarn cehennemden karllarn anlatan efaat
[221]
hadisinde detayl olarak anlatlacaktr.

Raslullah (s.a.v.) Kyamet Gnnde dem Oullarnn Efendisidir:

Sahih-i Mslim'de Eb Hreyre'den rivyt olunduuna gre Raslullah (s.a.v.) yle


buyurmutur:
"Kyamet gnnde ben, dem oullarnn efendisiyim. Mezar alacak ilk kii benim. efaati
[222]
kabul edilen ilk efaati de benim."
Mslim... Ubeyy b. K'b'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: Dedim ki:
"Allah'm! mmetimi bala..." nc (zel yetkimi) ise, halklarn brahim (a.s.)'e ynelecekleri
[223]
(kyamet) gnne erteledim."

Raslullah (s.a.v.) Kyamet Gnnde Btn Peygamberlerin mamdr:

mam Ahmed b. Hanbel... beyy b. K'b'de rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde ben; peygamberlerin imam, hatibi ve efaat sahibi olacam. Bunu iftihar etmek
[224]
iin sylemiyorum."
mam Ahmed b. Hanbel... Abdurrahman b. Abdullah b. K'b b. Mlik'ten rivayet etti ki;
Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde insanlar diriltilirler. Ben ve mmetim bir tepe zerinde dururuz. Aziz ve Celil
olan Rabbim bana yeil bir elbise giydirir. Sonra (efaat iin) bana izin verilir. Ben de Allah ne dilem
[225]
ise sylerim. Makam- Mahmud ite budur."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Derd'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde secde etmesine ilk izin verilecek olan benim. Secdeden ban kaldrmasna
ilk izin verilecek olan da benim. n tarafma bakar; dier mmetler arasnda mmetimi tanrm. Arka
tarafma, sama ve soluma bakar; ayn ekilde onlar tanrm."
Yannda duran bir adam sordu:
Ey Allah'n Rasl! Hz. Nuh'tan senin mmetime kadar yle ok mmet var ki, kendi
mmetini onlarn arasnda nasl tanyabileceksin?
Aldklar abdestin, onlarn yzlerinde, ellerinde ve ayaklarnda meydana getirdii bir
parlaklk vardr. Bakalar byle deildirler. Ayrca kitaplan sa taraflarndan kendilerine verildii
[226]
iin onlar tanrm. Zrriyetleri nlerinde kotuu iin de onlar tanrm."
mam Ahmed b. Hanbel... Nadr b. Enes'ten rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Sratn tesinde durup mmetimin gelmesini beklemekteyken s (a.s.) gelir ve: "Ya
Muhammed! te peygamberler sana geldiler. Seni soruyorlar (veya senin iin toplanmlar)." der.
Peygamberler yce Allah'tan, btn mmetleri snflandrp her birini gidecei yere gndermesini
snflandrp her birini gidecei yere gndermesini isterler. nsanlar maherde, azlarna kadar tere
batarlar. Mmin, orada nezleye tutulmu gibi olur. Kfiri ise lm hali kaplar. dem (a.s.)'e: Ben
gidip gelinceye kadar burada bekle, derim." Allah'n peygamberi gidip Arn altnda durur. Orada hi
bir sekin melein, nebi ve Raslun karlamad bir ikramla karlar. Cenab- Allah, Cebrail'e
yle vahyeder: "Muhammed'e git ve kendisine de ki: "Ban secdeden kaldr. Dile ki, sana verilsin;
efaat et ki, efaatin kabul edilsin."
Hz. Peygamber, szne devamla yle buyuruyor: "... mmetime efaati olurum. Her doksan
dokuz kiiden birini cehennemden karrm. Rabbi-min huzuruna gidip gelmeyi srdrrm. Btn
makamlarda efaat ederim. Nihayet Cenab Allah dileimi kabul buyurur; isteimi verip yle ferman
eder: "mmetimden samimi olarak bir gn olsun ehed en lilahe illallah diyen ve bu ikrar ile vefat
[227]
eden herkesi cennete koy!.."
mam Ahmed b. Hanbel... bn Mes'ud'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurdu:
"Kyamet gnnde ben, Makam- Mahmud'da duracam." Ensardan bir adam: "Ya Raslallah,
Makam- Mahmud nedir?" diye sorunca Raslullah (s.a.v.) u cevab verdi: "Bu, sizin yalnayak,
plak ve snnetsiz olarak getirildiinde sz konusudur. (Kyamet gnnde) ilk olarak brahim (a.s.)
elbise giydirilecektir. Yce Allah: "Halilime (dostuma) elbise giydirin" diye emredecek; beyaz renkli
iki ince ve yumuak elbise getirilecek, brahim (a.s.) onlar giyecek, sonra geip arn karsnda
oturacaktr. Daha sonra benim elbisem getirilecek, ben de giyinecek ve arn sa yannda kimsenin
durmad bir makamda duracam. Bu nedenle ncekiler ve sonrakiler bana imrene-ceklerdir... Onlar
[228]
iin kevser havuzuna yol alr."
mam Ahmed b. Hanbel... Enes'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurdu:
"Kyamet gn beklemek, insanlara ok uzun gelecektir. Bu nedenle birbirlerine: "Hadi
insanln atas dem (a.s.)'a gidelim de bize efaati olsun Rabbimizin katnda" derler. Yanna gider,
ona: "Halikmzda hkm vermesin iin Rabbin katnda bizlere efaati ol" derler. O da: "Benden
taleb etmekte olduunuz ii yapabilecek durumda deilim. Ama siz, Allah'n kendisiyle konuarak ve
peygamberlik vererek setii Musa kelimullahn yanna gidin" der. Yanma gidip; "Ya Musa! Rabbin
katnda bizler iin efaati ol da hakkmzda hkm versin" derler. O da; "Ben bu ii yapabilecek
durumda deilim. Ama siz, Allah'n ruhu ve kelimesi sa'ya gidin." der. Yanma gidip, "Ey s! Rabbin
katnda bizim iin efaati ol da hakkmzda hkm versin." derler. O da der ki: "Ben bu ii
yapabilecek durumda deilim. Ama siz Mu-hammed'e gidin. nk o son peygamberdir. Onun
gemite yapt ve gelecekte yapaca gnahlar balanmtr. Bir mahfazann iine eyalar
konulup ta o mahfazann az mhrlenirse, mhr krlmadan o mahfaza iindeki eyalar ele
geirilebilir mi hi?" efaat talebinde bulunanlar, "Hayr" cevabn verince Hz. s szne devamla
yle der: "te Muhammed'de peygamberlerin (iine girdikleri kabn) mhrdr."
te bundan sonra yanma gelip: "Ya Muhammed! Rabbin katnda bizim iin efaati ol da
hakkmzda hkm versin" derler. Ben de onlara: "Olur"der ve Cennetin kapsna gelir, kapnn
halkasn tutar, amalarn isterim. "Sen kimsin?" diye sorarlar. "Ben Muhammedim" deyince kap
alr. Alnca da secdeye kapanr ve Rabbime daha nce kimsenin yapmad, daha sonra da
kimsenin/yapamayaca ekilde hamdederim. Rabbim: "Ban secdeden kaldr. Konu... Szn
dinlenecek; ite... Sana Verilecek; efaat et... kabul edecektir." der. Ben de: "Ya Rab! mmetimi
isterim, mmetimi" derim. Rabbim: "Kalbinde zerre arlnca imn bulunan herkesi cehennemden
[229]
kar!" der. Ben de bylelerini cehennemden karr, sonra da secdeye kapanrm."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.)'e bir incik getirildi;
incii ok severdi, pir barca koparp yedi, sonra da yle buyurdu:
"Kyamet gnnde ben insanlarn efendisiyim. Bunun neden tr byle olacan biliyor
musunuz? Cenab- Allah, ncekileri ve sonrakileri ayn platformda toplar. arc sesini onlara
iittirir. Her eyi gren onlar tenkid eder. Gne, inip tepelerine yaklar. nsanlar dayanamayacaklar
ve tahamml edemeyecekleri derecede sknt ve kedere maruz kalrlar. Birbirlerine derler ki: "Ne
hale geldiinizi grmyor musunuz? Rabbiniz katnda size efaati olacak birini aramayacak
msnz?" Bazlar, bazlarna: "Babanz dem'e gidin" der. dem'e gidip yle derler: "Ey dem! Sen
insanlarn ba-bassn. Allah seni kendi eliyle yaratt. Sana kend ruhundan fledi. Meleklere, sana
secde etmelerini emretti. Rabbin durumu grmyor musun? Ne derece skntya dtmzn
farknda deil misin?"
dem (a.s.) onlara u karl verir: "Bugn Rabbim bana, daha nce hi kzmad kadar
kzmtr. Bundan sonra bana bu kadar kzacan sanmyorum. O beni (buday) aacndan uzak
durmam emretmiti. Ama emrin-ce kar geldim. Nefsim, nefsim, nefsim. (Ancak kendi bamn
aresine bakacam). Siz, benden bakasna gidin. (rnein) Nuh (a.s.)'a gidin."
Nuh (a.s.)'a giderler. Ona derler ki: "Ey Nh! Sen insanlara gnderilmi bir Allah elisisin. Allah
sana, "kredici kul" adn takt. Rabbin katnda bizim iin efaati ol. inde bulunduumuz durumu
grmyor musun? Ne derece skntya dtmzn farknda deil misin? " Nh (a.s.) onlara der ki:
"Bu gn Rabbim bana, daha nce hi kzmad kadar kzmtr. Bundan sonra da bana bu kadar
kzacan sanmyorum. nk ben, kavmime beddua et-mitm. Nefsim, nefsim, nefsim. (Ancak
kendi bamn aresine bakacam) Siz, benden bakasna gidin. (rnein) brahim (a.s.)'a gidin."
brahim (a.s.)'a gider ve ona yle derler: "Ey brahim! Sen, Allah'n peygamberi ve yeryz
halk arasnda da O'nun dostusun. Rabbin katnda bizim iin efaati ol. inde bulunduumuz durumu
grmyor musun? Ne derece skntya dtmzn farknda deil misin?"
brahim (a.s.) onlara u cevab verir: "Bu gn Rabbim bana, daha nce hi kzmad kadar
kzmtr. Bundan sonra da bana bu kadar kzacan sanmyorum. Nefsim, nefsim, nefsim. (Ancak
kendi bamn aresine bakacam.) Siz benden bakasna gidin. (rnein) Ms (a.s.)'a gidin."
Ms (a.s.)'a gider ve ona yle derler: "Ey Ms! Sen Allah'n elisi-sin. O seni kendine eli
tayin etmek ve seninle konuarak semi, insanlara stn klmtr. Rabbin katnda bizim iin efaati
ol. inde bulunduumuz durumu grmyor musun? Ne derece skntya dtmzn farknda deil
misin?" Ms (a.s.) onlara u cevab verir: "Bu gn Rabbim bana, daha nce hi kzmad kadar
kzmtr. Bundan sonra da bana bu kadar kzacan sanmyorum. nk ben, ldrmekle enir
olunmadm bir adam ldrdm. Nefsim, nefsim, nefsim. (Ancak kendi bamn aresine
bakacam.) Siz benden bakasna gidin. (rnein) s (a.s.)'a gidin."
s (a.s.)'n yanna gider ve ona yle derler: "Ey s! Sen Allah'n elisi, Meryem'e brakt
kelimesi ve ruhusun." Hz. s, "Evet byledir. Ve ben beikteyken de insanlarla konutum" diyerek
araya girer. nsanlar, szlerine devamla yle derler." Rabbim katnda bizim iin efaati ol. inde
bulunduumuz durumu grmyor musun? Ne derece skntya dtmzn farknda deilmisin?"
s (a.s.) onlara su karl verir: "Bugn Rabbim bana, daha nce hi kzmad kadar kzmtr.
Bundan sonra da bu kadar kzacan sanmyorum. Benden bakasna gidin. (rnein) Muhammed
(s.a.v.)'e gidin."
Bana gelir ve yle derler: "Ya Muhammed! Sen Allah'n elisi ve son peygamberisin. Allah
senin gemi, gelecek btn gnahlarn balamtr. Rabbin katnda bizim in efaati ol. inde
bulunduumuz durumu grmyor musun? Ne derece skntya dtmzn farknda deil misin?"
Ben kalkp gider, arn altnda dururum. Aziz ve Celil olan Rabbime secde ederim. Sonra Allah bana
yle bir ilham kaps aar ki, daha nce hi kimseye myesser olmam derecede Rabbime hamd-
senada bulunurum. Bana: "Ey Muhammed! Ban secdeden kaldr. Dile ki, dilein yerine getirilsin.
efaatle bulun ki, efaatin kabul edilsin." denilir. Ben de "Ya Rab! mmetimi, mmetimi (isterim)."
derim. Rabbim de bana yle buyurur:
"mmetimden, zerinde hesap bulunmayan kimseleri cennetin sa taraftaki kapsndan ieri sok.
Onlar, insanlara cennetin der kaplarndada ortaktrlar."
Muhammed'in can kudret elinde bulunan zt'a yemin ederim ki; cennetin kapsnn iki kanad
[230]
arasndaki mesafe, Mekke ile Hecer ya da Mekke ile Busra arasndaki mesafe kadardr."
Bu hadis, Buhar ve Mslim'in Sahih'lerinde de yer almaktadr.
El-Ehvl adl eserde Ebubekir b. Ebi'd-Dny da bu hadisi... Eb H-reyre'den uzun uzadya
rivayet etmi, ancak dem, Nh, brahim, Ms ve s peygamberlerin, efaat taleb edenleri geri
evirirlerken yle dediklerini de ilave etmitir: "Allah'n beni de atee atmasndan korkuyorum.
Benden bakasna gidin."
[231]
Bu, Buhar ve Mslim'in Sahih'lerinde ve dier hadis kitaplarnda da yer almayan cidden
garip bir ilavedir. Dorusunu yce Allah bilir.
mam Ahmed b. Hanbel... bn Abbas'tan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Her peygamberin mutlaka dnyadayken icabet bulmu duas vardr. Ben duam efaat olarak
mmetim iin (ahirete) sakladm. Kyamet gnnde ben dem olunun efendisiyim. Bu szmde
vnme yoktur. Mezar alp ilk olarak ortaya kacak olan da benim. Bu szmde vnme yoktur.
Liv-l hamd (Hamd sanca) elimde olacaktr. Bu szmde de vnme yoktur. dem ve
aasndakiler bu sancana altnda duracaklar. Bu szmde de vnme yoktur. Kyamet gn,
insanlara ok uzun gelecek. Biribirlerine: "Hadi babamz dem'e gidelim de hakkmzda hkm
vermesi iin Rabbi-mizin katnda bize efaati olsun" derler. dem (a.s.)'e gidip yle derler: "Ey
dem! Sen Allah'n kendi eliyle yaratt, cennetine yerletirdii, Meleklerini de kendisine secde
ettirdii birisin. Bizim iin Rabbinin katnda efaati ol da aramzda hkm versin." dem (a.s.)
onlara u cevab verir: "Ben bunu yapacak durumda deilim. Ben cennetten ktm. Bugn beni sadece
kendi ahsm dndryor. Ama siz peygamberlerin ba Nuh'a gidin." (Birka peygambere urarlar.
Netice alamaynca Raslullah (s.a.v.)'e bavururlar.)
Yanma gelir ve: "Ya Muhammed! Rabbin katnda bizim iin efaati olda aramzda hkm
versin." derler. Onlara "Ben bu ie hazrm!" derim. Nihayet Cenab- Allah raz olduu ve diledii
kimseler iin (efaat etmeme) izin verir.
Cenab- Allah kullar arasnda snflandrma yapmak (ve herkesin gidecei yeri belirlemek)
isteinde bir mndi: "Muhammed ve mmeti nerede?!." diye seslenir, biz hem sonlarz, hem de
ilkleriz. Sonlarz, nk son mmet biziz. lkleriz, nk hesaba ekilecek ilk mmet biziz.
arldmz yere gitmemiz iin mmetler bize yol aacaklar. Bizde alm olduumuz abdestlerin
eseri olarak alnlarmz, ellerimiz ve ayaklarmz parlyor olduu halde (hesap yerine) geeceiz. (O
esnada bizi seyreden) ntmetler: "Neredeyse bu mmetin btn ferdleri peygamber olacakt"
[232]
diyecekler. Ben (o zaman) cennetin kapsna varacam..."
Rvi, bu mmetin gnahkrlar hakknda yaplacak olan efaatle ilgili hadisin tamamn
naklediyor. Bu hadis bu lafzlarla, aralarnda Ebubekir es-Sddk (r.a.)'n da bulunduu bir sahabi
cemaatinden de rivayet edilmitir. mamlar bir ok varyantyla bu hadisi naklederlerken, -nceki
sayfalarda geen sr hadisinde anlatld ekilde- Rabbin hkm vermek ve davalar halletmek iin
geliinde yaplacak olan ilk efaatten sz etmemektedirler. Dorusu bu, ok hayret edilecek bir
durumdur. Aslnda burada kastedilen de odur. Hadisin ba ksmndan anlalan odur ki; nsanlar,
hesaplar grlp te gidecekleri gitsinler ve maherdeki skntlardan kurtulsunlar midiyle Hz.
Adem'e ve ondan sonra dier baz peygamberlere giderler.
Mahere vardklarnda, bu mmetin gnahkrlarna efaat edileceini ve onlarn cehennemden
karlacaklarn hatrlarlar.
Selefin efaat hadisinin bu kadarn rivayet etmekle yetinmeleri, Haricilere ve onlara tabi olan
Mutezillere reddiyede bulunmak amacn tar. nk bu iki mezhebin mensuplar, bir insann
cehenneme girdikten sonra oradan kabileceine inanmazlar.
Evet imamlar, efaat hadisinin bu kadarlk ksmn nakletmekle yetiniyorlar. nk bu ksmda,
Hariclerle Mutezillerin hadislere muhalif ve bidat olan grlerini reddeden sarih nass vardr.
nceki sayfalarda nakledilen Sr hadisinde de anlatld gibi; insanlar nce Adem'e, sonra Nuh'a,
sonra brahim'e, Musa'ya ve sa'ya, onlardan sonra da Raslullah (s.a.v.)'e giderler. Rasulullah (s.a.v.)
kalkp Ar'n altna gider, Fahs denen bir meknda Allah'a secde eder. Allah -onun durumunu ok iyi
bildii halde- "Neyin var senin?" diye sorar. O da der ki:
Ya Rab! Bana, efaat etme hakkn vereceini vdetmitin. Benim, kullarn iin yapacam
efaatimi kabul buyur da aralarnda hkm ver.
Seni onlara efaati kldm.
Allah onun bu isteini kabul buyurduktan sonra Raslullah (s.a.v.) ban secdeden kaldrr ve
gidip insanlarn yannda durur. Sonra gkler yarlr, melekler ve bulutlar yere inerler. Sonra
haklarnda hkm vermek ve kullar arasndaki davalar halletmek iin yce Rab gelir. Byk
meleklerle gzde (mukarreb) melekler trl tesbihatta bulunurlar. Allah, krssn diledii bir yere
koyar ve yle buyurur:
"Sizi yarattmdan bu gne kadar dinledim. Szlerinize kulak verdim. Yaptklarnz grdm.
imdi bana kulak verin. Size okunmakta olan sadece yaptklarnz ve amel defterlerinizdir. Defterin
de iyi eyler greniniz, Allah'a hamdetsin. Kt eyler greniniz ise, bundan tr sadece kendini
[233]
knasn."
Abdrrezzak... Ali b. Hseyin Zeynelabidn'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Kyamet gn olduunda Cenab- Allah, yeri deri gibi serer. yleki insanlardan her birine,
ayaklarn basacak yerden baka bir yer kalmaz."
Raslullah (s.a.v.) buyurdu ki: "(Kyamet gnnde) ilk arlan ben olacam. Cebrail de Aziz
ve Celil olan Rahmn'n sa yannda bulunacaktr. Yemin ederim ki O, daha nce Allah' grm
deildir. Ben derim ki:
__. Ya Rab! Bu (Cebrl), kendisini bana eli olarak gndermi olduunu bana syledi.
Doru sylemitir.
Bundan sonra (kullara) efaati olmak ister ve derim ki:
Sana ibadet etmi ve etmemi sana tapm ve tapmam olan kullarn yerin bir kenarnda
toplanm, yani mminiyle, kfiriyle herkes ayn platformda toplanm; aralarndaki davalarn
halledilmesi, inananlarla inanmayanlarn birbirinden ayrlmas, varacaklar yerin belli olmas iin
[234]
haklarnda hkm vermeni bekliyorlar."
Bu nedenle bn Cerir yle demitir:
"Belki de Rabbin seni vlecek bir makama ykseltir." (sr, 17/79) Te'vil ehli kimselerin ou
bu ayette geen makamn, kyamet gnnde insanlar, iinde bulunduklar iddetli skntdan kurtarp
rahata kavuturmas amacyla Hz. Peygamberin Allah katnda efaati olurken igal edecei makam
olduunu sylemilerdir/'
Buhar... bn mer'in yle dediini rivayet etmitir
"Kyamet gnnde insanlar, abuk abuk yrrler. Her mmet, kendi peygamberinin peinden
gider. "Ey falan! efaat et. Ey falan! efaat et!" derler. Nihayet efaat etme ii gelip Raslullah
[235] [236]
(s.a.v.)'e dayanr. Bu da Allah'n onu vlen makama ykselttii gnde olacaktr."

nsanlardan Dilenmek, Kyamet Gnnde Dilencinin Yzndeki Etin Dmesine Neden Olur:
Sahih-i Buhar'nin Kitb'z-Zekt ksmnda... Abdullah b. mer'den rivayet olundu ki;
Rasulullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kul, insanlardan dilenmeye devam eder, nihayet kyamet gnnde, yznde bir para eder,
nihayet kyamet gnnde, yznde bir para et kalmam olarak (hair yerine) gelir." Ayn senedle
rivayet olundu ki; Abdullah b. mer yle buyurmutur: "Kyamet gnnde gne insanlarn yaknna
gelir. yleki ter, onlarn kulaklarnn yar yerine kadar ular. Onlar bu haldeyken Adem'den, sonra
Musa'dan, sonra da Muhammed'den medet dilerler." Abdullah b. Yusuf... Eb Cafer'in buna u
ifadeleri eklediini sylemitir: "Hz. Peygamber, Cenab- Allah'n halk arasnda hkm vermesi iin
efaat eder, gidip kapnn halkasn tutar. Allah o gnde onu vlen makama ykseltir. (Maherde)
[237]
toplananlarn tm onu verler."
[238]
Dorusunu noksanlklardan mnezzeh olan yce Allah daha iyi bilir.

Hz. Muhammed'n Havuzu Hakknda Nakledilen Hadisler

Allah Bize O Havuzdan Su meyi Nasib Eylesin


Her ne kadar burunlar yere srlesice -baz inat, haksz yere mcadeleci, bidati ve bu
havuzun varl inkr edenler varsa da bu konuda eitli yollardan rivayet edilen mehur hadisler
vardr. Bylelerinin bu gibi eylerin varlndan habersiz olmalar ve bu havuzdan su imelerinin
nasib olmay lyk ve yerindedir. Nitekim seleften bazlar; "Bir kerameti inkr eden ona ulaamaz"
demilerdir. u halde Muhammed (s.a.v.)'in havuzunun varln inkr edenler, ona kavusalarda
[239]
suyunu iemezler.

Sahabe- Kirm'dan Bazlar Kyamet Gnnde Bu Havuzun Var Olacan Tasdik Etmi Ve man
Edip Bu Hususta Hadis Rivayet Etmilerdir:

Bu hususta sahabilerden bir cemaat -Allah onlardan raz olsun- hadis rivayet etmilerdir. Bu
cemaat arasnda u zevt- kiramn ad gemektedir: beyy b. K'b, Cbir b. Semre, Cbir b.
Abdullah, Cndeb b. Abdullah el-Becel, Zeyd b. Erkam, Selmn-i Faris, Harise b. Veheb, Huzeyfe b.
seyd, Huzeyfe b. Yemn, Semre b. Cndeb, Sehl b. Sa'd, Abdullah b. Zeyd b. sim, Abdullah b.
Mes'ud, Utbe b. Abd es-Slem, Ukbe b. Amir el-Cehm, Nvas b. Sem'n, Eb mame el-Bahil, Eb
Bezze el-Eslem, Eb Bekre, Eb Zerr el-Gfar, Eb Sad el-Hudr, Eb Hreyre ed-Devs, Esma binti
Ebubekir, Aie ve mm Seleme. Allah hepsinden raz olsun ve bereketlerini zerimize evirsin.
Fukarann efendisi beyy b. K'b el-Ensar (r.a.)'den rivayet: "(Hz. Peygamberin) Havuzundan
ien, suya kanar. Artk hi susamaz. Ondan ie-meyense, suya kanmaktan ebediyyen mahrum kalr."
(Mslim, 2/1794)
Eb'l-Kasm et-Tabern... Zerr b. Hubey'ten rivayet etti ki; beyy b. K'b yle demitir:
Raslullah (s.a.v.) havuzdan bahsetti. Ben kendisine, "Havuzu anlatr msnz ya Rasulallah?" diye
sordum. Buyurdu ki: "O stten daha beyaz, kardan daha souk, baldan daha tatl, miskten daha ho
kokuludur. Ondan bir kere ien artk hi susamaz. Ondan uzak tutulansa ebediyyen suya kanmaz."
[240]
Kitab's-Snne adl eserde Ebubekir b. Ebi sim... Abdlgaffar'm yle dediini rivayet etmitir:
Denildi ki: "Ey Allah'n Rasl! Havuzun ne olduunu anlatrmsm?" Raslullah (s.a.v.) buyurdu ki:
"Canm kudret elinde bulunan zt'a yemin ederim ki; Havuzun suyu stten daha beyaz, baldan daha
tatl, kardan daha souk, miskten daha ho kokuludur. (me) kaplar yldzlardan daha oktur. Bir
insan ondan imeye grsn, artk hi susamaz. Bir insanda ondan geri evrilmeye grsn, artk
ebediyyen suya kanmaz." (Msjm, 2/1798-1799)
Buhar... Peygamber (s.a.v.)'in hizmetkr Enes b. Mlik (r.a.) el-Ensa-r'den rivayet etti ki;
Peygamber (s.a.v.) ye buyurmutur:
"Havuzumun mikdar, Eyle ile Yenen'in San'a ehri arasndaki mesafe kadardr. Onda, gkteki
yldzlar saysnca ibrikler vardr." (Mslim, 2/1800)
Buhar... Enes b. Mlik (r.a.)'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Ashabmdan baz kimseler (maherde) yanma gelecekler. Kendilerini tanyp farkedince alnp
arka tarafma gtrlecekler. Ben: "Ashabm nerede?" diyeceim. Bana: "Senden sonra onlarn neler
[241]
vukua getirdiklerini bilmiyorsun!" denilir."

Kevser, Cennette Raslullah (s.a.v.)'e Verilecek Olan Bir Nehirdir:

mam Ahmed b. Hanbel... Enes b. Mlik'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) hafif bir uykuya
dald. Sonra glmseyerek ban kaldrd. Ya kendisi konutu, ya da kendisine dediler ki: "Glyor
musun ya Rasulallah?" O da buyurdu ki: "Az nce bana bir sure indi." Byle dedikten sonra o sureyi
okumaya balad:
"Rahman ve Rahim olan Allah'n adyla.
Ey Muhammed! Dorusu sana Kevseri vermiizdir." (Kevser, 108/1)
Sureyi sonuna kadar okuduktan sonra sordu:
- Kevser'in ne olduunu biliyor musunuz?
Allah ve Rasl daha iyi bilir.
O, Aziz ve Celil olan Rabbimin Cennette bana verdi bir nehirdir ki, onda ok hayr vardr.
Kyamet gnnde mmetim oraya su imeye gelir. (me) kaplan, yldzlar saysncadr. Kulun bizi
orada imekten geri evrilir. Ben: "Ya Rab! O benim mmetimdendir" derim. "Onlarn senden sonra
[242]
neler vukua getirdiklerini bilemezsin!" denilir."
Kevserden iki olukla havuza su fkrr. Havuz, maherin srat tarafnda-dr. Dnyadayken
imandan topuklar zeri geri dnm olan kimseler, orada su imekten menedilir ve geri evirilir.
Tabii ki byleleri srat kprsnden geemezler. Nitekim bu husus mteaddit yollarla nakledilen
hadislerde de anlatlacaktr. Bu havuzun maherde (arasatta) olduu, inaallah yaknda anlatlacak
olan hadiste aka bildirilmektedir.
mam Ahmed b. Hanbel... Katde'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Havuzumun iki ucu arasndaki mesafe, Medine ile San'a ve Medine ile Amman arasndaki
[243]
mesafe kadardr."
mam Ahmed b. Hanbel... Hasan'dan rivayet etti ki; Enes (r.a.) yle demitir: "Baz kimseler
Ubeydullah b. Ziyd'n yannda kevser havuzundan bahsetmiler, ama o bu havuzun varln inkr
etmi ve; "Havuz da ne?" demiti. Ben bu durumu duyunca: "Vallahi ben bu iin gereini mutlaka
yapacam!" dedim ve kalkp Ubeydullah'n yanna gittim. Ona dedim ki:
Havuzdan bahsetmitiniz, yle mi?
Sen, Raslullah bundan bahsettiini hi duydun mu?
Evet, Raslullah (s.a.v.)'n bir ok defalar yle buyurduunu iittim: "Havuzun iki ucu
arasndaki mesafe, Eyle'den Mekke'ye veya Mekke'den San'a'ya kadar olan mesafe miktarncadr.
[244]
Onun (ime) kaplar, gkteki yldzlar sayiSincadir."
Bunu mam Ahmed b. Hanbel mnferid olarak rivayet etmitir.
Yahya b. Muhammed b. Sid... Enes b. Mlik'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Havuzumun uzunluu, uradan uraya kadardr. Onda gkteki yldzlar saysnca (ime) kaplan
vardr. Suyu baldan tatl, kardan souk ve stten beyazdr. Ondan ien, ebediyyen susamaz.
[245]
meyense, artk ebediyyen suya hi kanmaz."
Hafz Eb Ya'I... Enes (r.a.)'den rivayet etti ki; Ubeydullah b. Ziyd, kendisine yle sormu:
Ey Eb Hamza! (Bu, Enes'in knyesidir). Sen, Raslullah (s.a.v)'n havuzdan bahsettiini hi
duydun mu?
Evet, havuzdan bahsederken yle buyurduunu iittim: "Medine'de baz yal kadnlar
braktm. Onlar Cenab-i Allah'tan kendilerini (kyamet gnnde) Muhammed (s.a.v.)'in havuzunun
[246]
bana getirilmesini oka dilerler."
Hafz Eb Ya'l... Yezid er-Rakka'nin yle dediini rivayet etmitir: Ben, Enes b. Malik'e
dedim ki:
Ey Eb Hamza! Baz kimseler bizim kfir ve mrik olduumuzu tanklk ediyorlar!
Onlar halkn ve yaratklarn en erlileridirler.
Havuzun varln da inkr ediyorlar!
Ben, Raslullah (s.a.v.)'in bu hususta yle buyurduunu iittim: "Dorusu benim bir
havuzum vardr. Genilii, Mekke ile Eyle (ya da San'a) aras kadardr. Suyu stten daha beyaz ve
baldan daha tatldr. Onda, gkteki yldzlar saysnca (ime) kaplar vardr. Cennetten oraya bir ka
olukla su akar. Onun varln inkr eden, ondan su ime ansna kavuamaz." Raslullah (s.a.v.)
doru sylemitir.
Msned adl eserinde Hafz Ebubekir Ahmed b. Abdlhalik el-Bezzar... Enes (r.a.)'den rivayet
etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Havuzumun uzunluu uradan uraya kadardr. Onda yldzlar saysnca (ime) kaplar vardr.
Suyu miskten daha ho kokulu, baldan daha tatl, kardan daha souk, stten daha beyazdr. Ondan bir
[247]
kez ien, artk hi susa maz. Ondan imeyense suya ebediyyen kanmaz."
bn Ebi'd-Dny... Enes'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Havuzumu grdm. Bir de ne greyim! ki kysnda, gkteki yldzlar saysnca (ime) kaplar
vard. Elimi iine soktum... ok kuvvetli bir anber kokusu sayordu."
Hafz Eb Ya'l... Breyde b. Hasb el-Eslem'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Havuzum(un bykl), Amman ile Yemen aras kadardr. Onda, gkteki yldzlar saysnca
[248]
(ime) kaplar vardr. Ondan bir kez ien, artk hi SUSamaz."
bn Sad de... Yahya b. Yeman'dan byle bir rivayette bulunmutur:
"Havuzum(un bykl) Amman ile Yemen aras kadardr. Onda, gkteki yldzlar saysrfca
(ime) kaplar vardr. Suyu baldan daha tatl, stten daha beyaz, hatta stn kpnden de beyazdr.
Ondan ien, artk ebediyyen susamaz."
mam Ahmed b. Hanbel... Sevban'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde ben havuzumun yannda olacam. Amel defterleri sa ellerine verileceklere
kalsn diye dier insanlar onun yanndan uzaklatracak ve onlar asam ile dveceim ki oradan
uzaklasnlar." Ey Allah'n Rasl! Onun genilii ne kadardr? diye sorulunca u cevab verdi:
"Makamndan Amman'a kadardr. Ona su takviyesi yapan iki oluk vardr. Bu oluk-ladan oraya u
[249]
fkrtlr."
Yine mam Ahmed b. Hanbel... Katde'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.)'e, havuzun genilii
sorulduunda u cevab vermitir: "u durduum yerden Amman'a kadar kadardr." Havuzdan iilen
eyin nitelii sorul-duundaysa u cevab vermitir: "Stten daha beyaz, baldan daha tatldr. Ona biri
[250]
altn, dieri de gm olmak zere iki olukla cennetten su takviyesi yaplr."
Eb Ya'l... Sevbn (r.a.)'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Ben (kyamet gnnde) havuzu(mu)n yannda duracak, amel defterleri sa ellerine verilecek
kimselere kalmas iin, dier insanlar oradan kovacam. Oray brakp gitmelerine dek kendilerini
asam ile dveceim."
Havuzun genilii sorulunca da Raslullah (s.a.v.) u cevab vermiti:
u durduum yerden Amman'a kadardr. Bu mesafe bir aylk veya ona yakn bir mesafedir.
Ey Allah'n Rasulu! Onun suyu nasldr?
[251]
Stten daha beyaz, baldan daha tatldr. Cennetten iki olukla oraya su akar. Oluklardan
[252]
biri altn, dieri gmtr."

mer b. Abdlaziz'in Allah'tan Korkan Biri Olduunu Gsteren Grnmler:

mam Ahmed b. Hanbel... Abbas b. Salim el-Lahm'nin yle dediini rivayet etmitir: mer b.
Abdiilaziz, kendisine Kevser havuzunun mahiyetini sormak iin yanna getirilmek zere Eb Selm
el-Habe'ye posta vastas gnderdi. Eb Selam gelince mer b. Abdlaziz ona kevser havuzunu
sordu. O da yle buyurduunu rivayet etti:
"Dorusu havuzum(un uzunluu), Aden'den Ammn-i Belka'ya kadardr. Suyu stten daha beyaz,
baldan daha tatldr. Bardaklar, yldzlar say-sncadr. Ondan bir kez ien, ebediyyen susamaz. Su
[253]
imek zere oraya ilk gelen insanlar, muhacirlerin fakirleri olacaktr."
mer b. Hattab, "Onlar kimlerdir ya Raslallah?" diye sorunca, Ras-lullah (s.a.v.) u cevab
verdi: "Onlar; baz tozlu, elbisesi kirli, hayattan zevk alan ve nimet iinde yaamakta olan kadnlarla
evlenmeyen, kendilerine saray kaplar almayan ve nemsenmeyen kimselerdir."
Bu hadisi dinleyen mer b. Abdlaziz yle dedi: "Ben, hayattan zevk alan ve nimet iinde
yaamakta olan kadnlarla evlendim. Saray kaplan da bana ald. Tek arem, ancak Allah'n bana
merhamet etmesidir. Yemin ederim ki; tozlanmadan bam ykayp esans srmeyecek ve kirlenmeden
[254]
de u zerimdeki elbisemi ykamyacam!"
Ebubekir b. Ebi Asm... Sevbn (r.a.)'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Benim havuzumun uzunluu, Aden'den Amman'a kadardr. Suyu stten daha beyaz, baldan daha
tatl ve miskten daha ho kokuludur. Bardaklar, gkteki yldzlar saysncadr. Ondan bir kez ien,
ebediyyen susamaz su imek oraya en ok gelecek olanlar, muhacirlerin fakir olanlardr." Onlar
kimlerdir ya Raslallah? diye sorduumuzda buyurdu ki: "Onlar; ba tozlu, elbisesi kirli, hayattan
km alan kadnlarla evlenmeyen, kendilerine saray kaplar almayan, nemsenmeyen, vermeleri
[255] [256]
gerekeni veren ama almalar gerekeni alamayan kimselerdir."

Kyamet Gnnde Hz. Peygamber, mmeti in Havuzun Basma lk Gelen Kimse Olacaktr:

Eb Ya'l... Cbir b. Semre (r.a.)'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Sizden nce ben havuzun yanna varacam. ki kenar arasndaki uzaklk, San'a ile Eyle aras
kadardr. Ondaki ibrikler, yldzlar gibidir."
Mslim de Eb Hmam'dan byle bir rivayette bulunmutur. Ancak o rivayetin ba ksm
yledir: "Sizin iin nce ben havuz bana gideceim..." (Mslim, 2/1793). Hadisin devam,
yukardaki gibidir. Dorusunu noksanlklardan mnezzeh olan yce Allah daha iyi bilir.
Mslim... Muhacir b. Mismar'dan rivayet etti ki; Amr b. Sa'd b. Ebi Vakkas yle demitir:
Klem Nafi' ile Cbir b. Semre'ye yle bir mektup yazdm: "Raslullah (s.a.v.)'den duymu olduun
bir hadisi bana haber ver..." Bana u cevab yazd: Raslullah (s.a.v.)'in yle buyurduunu iittim:
"Ben, havuzun yanna varacak ilk kiiyim." (Mslim, 2/1793)
mam Ahmed b. Hanbel... Cbir b. Abdullah'tan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutun
"Ben havuz banda duracak, yanma gelenlere bakacam. Aa tarafmda baz insanlar
bulunacak, Ben: "Ya Rab! Bunlar bendendirler, mme-timdendirler" diyeceim. "Onlarn senden
sonra neler yaptklarn nereden bileceksin? Senden sonra onlar hep topuklar st (kfre) geri
[257]
dndler!" denilecektir."
Cbir b. Abdullah rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Havuzumun uzunluu, bir aylk yol kadardr. Genilii de o kadardr. Susaklar, gn yldzlar
saysncadr. Suyu miskten daha ho kokulu, stten daha beyazdr. Ondan ien, artk ebediyyen
susamaz." (Mslim, 2/1793)
[258]
Bu hadisin senedi, Mslim'in artna gre sahihtir, ama kendisi rivayet etmemitir.
Kyamet Gnnde Hz. Peygamber, mmetinin okluuyla vnecektir. Kendisinden Sonra
Birbirlerini ldren Kfirler Olarak slm'dan Geri Dnmemelerini Tavsiye Buyurmutur:

Ebubekir el-Bezzar.. Cbir b. Abdullah'tan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Ben, havuz bana ilk gideniniz olacam. Dier mmetlere kar sizin okluunuzla
vneceim. Benden sonra biribirinizi ldren kfirler olarak (slm'dan) geri dnmeyin."
Adamn biri: "Ya Raslallah, havuzun genilii ne kadardr?" diye sorunca Raslullah (s.a.v.) u
cevab verdi: "Eyle'den Mekke'ye kadardr. Orada (gkteki) yldzlarn saysndan daha fazla susaklar
vardr. O susaklardan birini alp ien mmn, susa indirir indirmez baka bir mmin kardei alp O
[259]
Susakla SU er."
Buhar... Cndeb'den rivayet etti ki; Raslullah yle buyurmutur: "Ben, havuz bana ilk
[260]
gideniniz olacam."
Buhar... Criye b. Veheb'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.), havuzdan bahsederken yle
buyurmutur:
"(Havuzun uzunluu) San'a ile Medine arasndaki mesafe kadardr."
bn Ebi Adiy, Criye b. Veheb'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.), yle buyurmutur:
"Havz San'a ile Medine aras kadar uzunuktadr." (Mslim, 2/1797)
Mstevrid'in rivyetindeyse, u ilave vardr
"Susaklar, yldzlar saysncadr." (Mslim, 2/1796)
Eb ureyha el-Gfar... Huzeyfe b. seyd (r.a.)'den rivayet etti ki; veda haccn tamamlayp
(Medine'ye) geri dnerken Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Ey insanlar! (Kyamet gnnde) ben, havuzbana ilk gideniniz olacam. Dorusu sizler, Busra
ile San'a arasndaki mesafe kadar genilii olan bir havuzun bana geleceksiniz. Onda yldzlar
[261]
saysnca susaklar vardr."
Eb'l-Kasm el-Beav... Huzeyfe b. Yeman'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Dorusu havuzumun genilii, Eyle ile Aden arasndaki mesafeden daha fazladr. Canm kudret
elinde bulunan zt'a yemin ederim ki; onun susaklar yldzlardan daha ok saydadr. Suyu stten
daha beyaz baldan daha tatldr. Canm kudret elinde bulunan zt'a yemin ederim ki; ben, kiinin
yabanc develeri kendi havuzundan kovuu gibi (mmetimden olmayan) adamlar oradan kovarm."
Ey Allah'n Rasl! O gn bizleri tanyacak msn? diye sorulduunda Raslullah (s.a.v.) u cevab
vermiti: "Evet tanrm. nk o zaman sizler, alm olduunuz abdestlerin eseri olarak alnlarnz,
elleriniz ve ayaklarnz parlyor olarak yanma geleceksiniz. Bu zellik sizden bakalarnda
[262]
yoktur."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hamza'dan rivayet etti ki; Zeyd b. Er-kam yle demitir:
Raslullah (s.a.v.) ile birlikte bir yolculuktaydk. Bir yerde mola verdi. Orada yle buyurduunu
duydum:
"Sizler, Kevser havuzuna gelip su iecek olan mmetimin yzbinde biri dahi deilsiniz."
Eb Hamza diyor ki: Zeyd'e, "O gn siz ka kiiydiniz?" diye sordum. "Yedi veya sekizyz
[263]
kiiydik" diye cevap verdi.
Raslullah (s.a.v.)'e Kasten Yalan snad Edenin Cezas Cehennemdir:

Hafz el-Beyhak... Yezid b. Hayyan et-Teym'nin yle dediini rivayet etmitir: bn Erkam'
grdm. O zaman Ubeydullah b. Ziyd, kendisine haber salp yanna arm ve Ona yle demiti:
Nedir senin Raslullah (s.a.v.)'den rivayet ettiin hadis? Duyduuma gre sen, Raslullah
(s.a.v.)'in cennette bir havuzu olduunu iddia etmisin!..
Bunu bize Raslullah (s.a.v.)'in kendisi anlatt ve o havuzdan su ieceimizi bize vdetti!
Yalan sylyorsun. Hayr, hayr, sen bunam bir ihtiyarsn.
Dorusu ben bunu Raslullah (s.a.v.)'den kendi kulaklarmla iittim. Onun yle buyurduunu
duydum: "Kasten bana yalan isnd eden, ateteki yerini hazrlasn!" Ben, Raslullah (s.a.v.)'e asla
[264]
yalan isnd etmedim!" imam Ebubekir b. Huzeyme... Sad b. Mseyyeb'den rivayet etti ki; Sel-
mn- Faris yle demitir: Raslullah (s.a.v.), aban aynn son gnnde bize bir hutbe ird etti.
Hutbesinde yle buyurdu:
"Ey insanlar! Muazzam ve mbarek bir ay size geldi..." Ramazan aynn faziletinden uzun
uzadya szeden bu hadsin tamamn Selmn (r.a.) nakletmi ve hadisin sonunu yle getirmitir:
"...Bu ayda bir oruluyu doyuran kimseye Cenab-i Allah, havuzumdan bir kez su iirir ve o kimse
[265]
cennete girinceye dek artk hi susamaz."

Fasl

Kyamet Gnnde Her Peygamberin Bir Havuzu Olacak Ve Havuzundan Su enlerin Says Fazla
Olan, Dierlerine Kar Bununla vnecektir:

Ebubekir b. Ebi sim... Semre b. Cndeb'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Her Peygamberin bir havuzu olacaktr (kyamet gnnde). Havuzundan su ienlerin say fazla
olan, dierlerine kar bununla vnecektir. Ben, dier peygamberlerinkine nisbetle benim
[266]
havuzumdan daha fazla sayda insann su ieceini umuyorum."
Tirmiz de byle bir rivayette bulunmu ve bunun garip bir hadis olduunu sylemitir.
Dorusunu noksanlklardan mnezzeh olan yce Allah daha iyi bilir.
Buhar... Sehl b. Sad el-Ensar'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Ben sizden nce havuz bana gideceim. Yanma gelen, havuzun suyundan ier. en de artk
hi susamaz. Su imek iin bir kavim yanma gelir. Ben onlar tanrm onlar da beni tanrlar. Sonra
[267]
onlarla arama bir engel girer. (Onlar benden uzaklatrrlar)."
Eb Sad'den rivayette u ilve de vardr:
"Onlar bendendirler." derim. Ama denilir ki: "Onlarn senden sonra neler vukua getirdiklerini
bilemezsin!" Bunun zerine ben de derim ki: "Benden sonra gidiatn deitiren def olsun, def olsun!"
[268]
Buhar ve Mslim'in Sahihlerinde rivayet olunduuna gre Raslullah (s.a.v.) Huneyn savanda
elde edilen ganimetleri Kurey'in ve araplarm nde gelenlerine paylatrdnda Ensar'dan bazlar
(ayrcalk gibi grnen) bu duruma kzdlar. Bunun zerine Raslullah (s.a.v.) onlara bir konuma
yapt. Sz arasnda yle dedi: "Dorusu sizler benden sonra baz kayrmalar greceksiniz.
[269]
Havuzbanda benimle buluuncaya dek sabredin."
Ebubekir el-Bezzar... bn Abbas'tan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Ben ukurunuzdan tutuyor ve; "Saknn cehennemden, saknn Allah'n hududunu inemekten"
diyorum. (Raslullah bu szn kez tekrarlad). Ben lrsem sizi dnyada brakacam ama sizden
nce ben havuzun bana varacam. Oraya gelip su ien kurtulua erer. Baz kimseler oraya gelmek
isterler ama alnp sol tarafa gtrlrler. Ben: "Ya Rab (onlar benim mmetimdir)" derim. Bana
[270]
denilir ki: "Senden sonra onlar topuklar stne (dinden) dndler hep!"
Buhar... Sad b. Cbeyr'den rivayet etti ki; bn Abbas yle demitir: "Kevser, Allah'n Rasl
aleyhissalt vesselama verdii ok hayrdr."
Eb Bir diyor ki: Ben, Sad b. Cbeyr'e: "Baz kimseler cennette bir nehir olduunu sylyorlar"
dedim. O da dedi ki: "Kevserden havuza su aktan iki oluk vardr ki; bunlardan biri altn, dieri
[271]
gmtr."
Taberan... bn Abbas'tan rivayet etti ki; Raslulah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Havuzum(un genilii) bir aylk yol kadardr. Bardaklar, gkteki yldzlar saysncadr. Suyu
kardan beyaz, baldan tatl ve miskten de ho kokuludur. Ondan bir kez ien, artk ebediyyen susamaz."
[272]
bn Ebi'd-Dny... Osman b. Hzr'dan rivayet etti k; bn Abbas yle demitir: Raslullah
(s.a.v.)'e, lemlerin Rabbinin huzurunda durulduunda su bulunup bulunmayaca soruldu. O da u
cevab verdi:
"Canm kudret elinde bulunan zta yemin ederim ki; Orada su vardr. Allah'n velileri,
peygamberlerin havuzlarna su meye gelirler. Allah, ellerinde ateten denekler bulunan yetmi bin
melek gnderir. Bu melekler, kfirleri peygamberlerin havuzlarnn yanndan uzak tutar ve kovarlar."
[273]
Buhar... bn mer'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"nnzde (yani kyamette) bir havuz vardr. (Genilii) Cerba ile Ez-ruh arasndaki mesafe
[274]
kadardr."
Bu hadisin bir varyant da yledir: "nnzde (yani kyamette) bir havuz vardr. (Genilii)
Cebra ile Erzuh arasndaki mesafe kadardr. Cerba ile Ezruh, am'a bal iki kasabadr. O havuzda,
[275]
gkteki yldzlar saysnca ibrikler vardr. Oradan bir kez su ien, artk ebediyyen
[276]
susamaz."
mam Ahmed b. Hanbel... Abdullah b. mer'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Havuzum(un genlii), Aden ile Amman arasndaki mesafe kadardr, (suyu) kardan daha souk,
baldan daha tatl miskten daha ho kokuludur. Susaklar, gkteki yldzlar kadardr. Ondan bir kez
ien, artk ebediyyen susamaz. nsanlarn oraya su imeye ilk gelecek olanlar, muhacirlerin fakirler
olacaktr." Onlar kimlerdir ya Rasulallah? diye sorulunca da u cevab vermitir: "Onlar ba tozlu,
yz yumuak, elbisesi kirli kimselerdir. Kendilerine saray kaplar almaz ve nemsenmezler. Gzel
ve durumu iyi kadnlarla evlenmez, vermeleri gerekeni verirler ama almalar gerekeni almazlar."
[277]
Bu hadisi mam Ahmed b. Hanbel, mnferid olarak rivayet etmitir.
Eb Davud et-Tayalis... Sad b. Cbeyr'den rivayet etti ki; "Ey Muhammedi Dorusu biz sana
Kevseri vermiizdir" (Kevser, 108/1) yet-i kerimesi hakknda bn mer yle demitir: "Bu hususta
bir nehirdir. ki kenar, altndandr. nci ve yakut zerine akar. Topra miskten daha ho kokulu, tad
[278]
baldan daha tatldr. Suyu da kardan daha beyazdr."
Buhar... Abdullah b. Amr'dan rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Havuzum(un genilii) bir aylk yol kadardr. Suyu stten daha beyaz, kokusu miskten daha ho
kokuludur. Susaklar gkteki yldzlarn says) gibidir. Ondan bir kez ien, artk ebediyyen susamaz."
[279]
mam Ahmed b Hanbel... Abdullah b. Breyde'den rivayet etti ki; Salim b. Sebre yle
demitir: Ubeydullah b. Ziyd, Havuzu, yani Muhammed (s.a.v.)'in havuzu hakknda sorular
soruyordu. Eb Breyde, Ber b. Azib, Adiy b. mer ve baka bir adama sorduktan sonra yine bu
havuzun varln inkr ediyordu. Salim b. Sebre (yani Eb Sebre) dedi ki: Bu hususta seni tatmin
edecek bir hadisi sana nakledeceim. Baban, benimle birlikte bir miktar mal Muaviye'ye gnderdi.
Abdullah b. Amr ile karlatm. Raslullah (s.a.v.)'den duyduu u hadisi bana nakletti:
"Dorusu Cenab~ Allah; irkin sz ve fillerle fuhutan gazblanr. irkin sz ve fiillerle fuhu
alenlemeden, akrabalk balar koparlmadan, karlkl olarak kt szler sylenmeden, hin
kimseye gvenilmeden, gvenilir kimse hyanet etmeden kyamet kopmayacaktr. Dikkat edin!
Buluma yeriniz, eni boyu ayn olan havuzumun yanndadr. (Eni ya da boyu) Eyle ile Mekke
arasndaki mesafe kadardr ki, bu da bir aylk yoldur. Havuzumda yldzlar saysnca ibrikler vardr.
Suyu gmten daha beyazdr. Ondan bir kez ien, artk ebediyyen susamaz." Daha nce Kevser
havuzunun varln inkr eden Ubeydullah b. Ziyd bu hadisi dinledikten sonra: "imdiye kadar
havuzla ilgili olarak bundan daha salam ve doru bir hadis iitmemiim" dedi ve hadisin yazl
olduu sahifeyi Salim b. Sebre (yani Eb Sebre)den alp yannda alkoydu.
Msned adl eserinde Ebubekir el-Bezzar... Abdullah b. mer'den rivayet etti ki; Raslullah
(s.a.v.) yle buyurmutur:
"Dorusu benim cennette bir havuzmu vardr. Uzunluu bir aylk yol kadardr. Eni boyu ayndr.
Kokusu miskten daha gzel, suyu gm gibi, bardaklarda gn yldzlar gibidir. Ondan bir kez
ien, artk ebediyyen susamaz."
Taberan... Eb Berze'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: ,
"Hazumun iki kenar arasndaki uzunluk, Eyle'den San'a'ya kadar olan mesafe miklarncadr ki,
bu da bir aylk yoldur. Genilii de uzunluu kadardr. Ona cennetten su aktan iki oluk vardr ki, biri
altn, dieri gmtr. Suyu stten daha beyaz, kardan daha souktur. Onda, gkteki yldzlar
[280]
saysnca ibrikler vardr."
Buhar... Abdullah b. Mes'ud'dan rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Ben, sizden nce havuz bana gideceim. Oraya gelenlerinizden baz adamlar alnp benden
uzaklatrlacak: Ben: "Ya Rab! Bunlar benim asha-binidir!" diyeceim, ama bana yle denilecektir:
[281]
"Bunlarn senden sonra neler vukua getirdiklerini bilemezsin sen!"
mam Ahmed b. Hanbel... Abdullah b. Mes'ud'un yle dediini rivayet etmitir: Bir kralienin
iki olu, Rasluliah (s.a.v.)'in yanna gelip yle dediler:
Bizim annemiz kocasna sayg, ocuklarna da efkat gsterirdi.
Misafiri de arlard ama o yine de cahiliyet zere ld!
Yani o imdi nerededir?
Dorusu anneniz cehennemdedir!
Adamlar mahzun bir ehre ile dnp gittiler. Onlar dnp gitmekteyken Rasluliah (s.a.v.) onlar
yanna ard. Onlar da bireylerin deitii midiyle sevinli bir yzle dnp yanna geldiler.
Raslullah (s.a.v.) onlara:
Benim annem de sizinkiyle beraberdir, dedi.
Orada duran mnafklardan biri: "Bu onun annesine ne kazandrr, onu azaptan kurtarr m hi?
Oysa biz onun izini takib edyoruz" dedi. Ensardan bir adam -ki onun kadar Raslullah (s.a.v.)'e ok
soru soran bir bakasn grmedim- dedi ki;
Ey Allah'n Rasl! Kendi annen veya bunlarn anneleriyle senin kendi annen hakknda Allah
sana her hangi bir vaadde bulunmu mudur? Raslullah (s.a.v.) onun bu hususta bir ey duyduu iin
kendisine byle bir soru yneltmi olacan sanarak yle karlk verdi:
Bu hususta Rabbimden bir istekte bulunmadm ve o da beni bu hususta hi umutlandrmad.
Ben kyamet gnnde (efaat makam olan) Ma-kam- Mahmud'da bulunacam.
Makam- Mahmud nedir?
Sizler (mahere) yalnayak, plak ve snnetsiz olarak getirildiniz-de ilk olarak brahim
(a.s.)'e elbise giydirilecektir. Yce Allah: "Halilim'e (dostuma) elbise giydirin!" diye ferman
buyuracak, bunun zerine yumuak kumatan mamul beyaz renkli (biri alt, biri de st iin) iki elbise
getirilir: brahim (a.s.) o elbiseleri giyer, sonra geip arn karsnda oturur. Sonra benim elbisem
getirilir. Elbisemi giyinip kalkar, gider, arn sa yannda, kimsenin durmad bir makamda dururum.
ncekiler ve sonrakiler bana imrenirler. Kevserden havuza su braklr."
Orada duran mnafk: "O su ancak balk gibi kara amurun ya da akl ve kumlarn zerinden
akacaktr!" deyince, yine orada duran (ve ok soru soran) Ensar: "Ya Raslailah! O su, balk gibi
kara amurun mu yoksa akl veya kumlarn zerinden mi akacak?" diye sordu: Raslullah(s.a.v.)'de
u cevab verdi: "Onun balk gibi kara amur dedii, misktir. akl ya da kum dedii de incidir!"
Mnafk: "Bu gne kadar byle bir ey duymamtm hi. Su, balk gibi kara amurun ya da
kum veya akln zerinden aknca mutlaka bitkisi olur, olmamas ok nadirdir" deyince, Ensar: "Ya
Raslailah! O suyun bitkisi olacak m?" diye sordu. Raslullah (s.a.v.) de u cevab verdi: "Bitkisi
altn tellerdir!"
Mnafk: "Bu gne kadar byle bir ey duymamtm hi, yerden bir tel (sap) karsa onun
yaprak vermemesi, meyve vermemesi, ender rastlanan bir durumdur." deyince, Ensar: "Ya
Raslailah! O tellerin (saplarn) meyvesi olacak m?" diye sordu. Raslullah (s.a.v.)'de ona u cevab
verdi: "Evet, onun meyveleri, eitli cevherlerdir. Suyu stten daha beyaz, baldan daha tatldr. Ondan
bir kez *ien, artk ebediyyen susamaz. Onun suyundan yoksun kalansa artk ebediyyen suya kanmaz."
[282]
Bunu mam Ahmed b. Hanbel, mnferid olarak rivayet etmitir. Bu, cidden garip bir hadistir.
Tabern... mir b. Zeyd el-Bekkl'den rivayet etti ki; Utbe b. Abdullah es-Slem yle
demitir: Bedevinin biri gelip Raslullah (s.a.v.)'e: "Senin szn ettiin u havuzun nasl bir eydir?"
diye sordu. Raslullah (s.a.v.) ona u cevab verdi: "(Uzunluu) Beyd ile Busra arasndaki mesafe
[283] [284]
kadardr. Allah'n yaratt insanlardan hi biri o havuzun iki ucunun nerede olduunu
[285]
bilemez."
Hz. Peygamberin Snnetinden Yz eviren Kimseleri, Melekler Kyamet Gnnde Havuzdan Geri
evireceklerdir:

Eb Abdillah el-Kurtub... Osman b. Maz'un'dan rivayet ettiler ki; Peygamber (s.a.v.) kendisine
yle demitir: "Ey Osman! Snnetimden yz evirme. nk snnetimden yz evirip de tvbe
etmeden len bir kimsenin yzn kyamet gnnde melekler, havuzumdan (baka tarafa)
[286]
evirirler."

Hz. Peygamberin, mmetinin Dnyay Kazanmak Amacyla Birbirleriyle Yaracak Olmalarndan


Korkmas:

Buhar... Eb'l-Hayr'dan rivayet etti ki; Ukbe b. mir yle demitir: Bir gn Raslullah (s.a.v.)
evden kp mescide gitti. Uhud ehidleri iin Cenaze namaz kld. Namaz tamamladktan sonra
minbere kp yle dedi:
"Ben sizden nce havuz bana gideceim. Ben sizin ahidiniz olacam. Allah'a yemin ederim
ki; ben u an havuzuma bakmaktaym. (Onu grmekteyim). Bana hazinelerin (yahut yerin) anahtarlar
verildi. Vallahi benden sonra irk komanzdan korkmuyorum. Ama korkarm ki dnyay elde etmek
[287]
iin birbirinizle yarrsnz."
Mslim... Yezid b. Ebi Habib'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Ben sizden nce havuz bana gideceim. Onun genilii, eyle ile Cuh-fe aras kadardr. Sizin
benden sonra Allah'a ortak koacanzdan korkmuyorum. Ancak dnya iin yarp birbirinizi
ldrmenizden ve sizden ncekiler gibi sizin de bu nedenle mahv olmanzdan korkuyorum."
[288]
Ukbe diyor ki: "Son olarak bu szn sylerken Raslullah (s.a.v.)' grmtm."
Beyhak... bn Abbas'tan rivayet etti ki; mer b. Hattab yle demitir; "Raslullah (s.a.v.)
merhamet etti. Ebubekir merhamet etti. Ben merhamet ettim. leride merhametin gerekliliini,
Deccal'n meydana kacan, Kevser havuzunun, efaatin, kabir azabnn varln, ve cehennemden
[289]
(efaat nedeniyle) bir kavmin karlacan inkr eden baz kimseler ortaya kacaktr."

Kyamet Gnnde Havuz Bana lk Gelecek Olan, Dnyada Susuzlara Su Veren Kimse Olacaktr:

mer b. Muhammed b. Bahr el-Buhayr... Nvas b. Sfyan el-Alla-b'den rivayet etti ki;
Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Dorusu benim havuzmuun uzunluu ve genilii, Eyle'den Amman'a kadardr. Onda semann
yldzlar kadar bardaklar vardr. mmetimden oraya ilk su imeye gelen, (dnyadayken) susuzlara su
[290] [291]
iiren kimse olacaktr."

Kevser Havuzundan en Artk Hi Susamaz Ve Yz De Kararmaz:


Ebubekir b. Ebi sim... Eb mame Eb Yezid b. Ahnes'ten rivayet etti ki; Eb Yezid'in kendisi,
Raslullah (s.a.v.)'e: "Senin havuzunun genilii ne kadardr?" diye sormu, Raslullah (s.a.v.) de ona
u cevab vermi:
Aden'den Amman'a kadardr. (Byle derken Raslullah (s.a.v.) eliyle iaret etti. Hatta bundan
daha da geni olduunu bildirdi.) Onun iki kys vardr. Biri altndan dieri de gmtendir.
Peki havuzundan iilen eyin nitelii nedir?
Ondan iilen ey stten daha beyaz, baldan daha tatl, miskten daha ho kokuludur. Ondan (bir
[292]
kez) ien, artk ebediyyen susamaz ve yz de kararmaz."
bn Ebi'd-Dny... Eb mme el-Bahil'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.)'e yle bir soru
soruldu:
Ey Allah'n Rasl! Senin havuzunun genilii ne kadardr?
Aden ile Amman aras kadardr. (Byle derken Raslullah(s.a.v.) eliyle iaret etti. Hatta
bundan daha da geni olduunu bildirdi.) Onun iki kys vardr. Bir altndan, dieri de gmtendir.
Havuzundan iilen, nasl bir eydir?
__Stten daha beyaz, baldan daha tatl, miskten daha ho kokuludur.
Ondan bir kez ien, artk ebediyyen susamaz ve yz de hi kararmaz."
Eb Davud... Eb Talut'un yle dediini rivayet etmitir: Eb Berze el-Eslem'nin, Ubeydullah
b. Ziyd'n yanna vardn grdm. Ubeydullah onu grnce -sofrada bulunan arkadalarna- dedi ki:
Size hadis rivayet eden, u ksa adamdr!..
(Eb Berze, onun ne demek istediini anlad.) Beni Hz. Peygamberin sahabisi olduumdan
tr ayplayacak bir topluluun arasnda hakarete urayacam hi hesaplamamtm!
Hz. Peygamberin sahabisi olmak, senin iin bir sstr; utanlacak bir-ey deildir. Benim seni
buraya armn sebebi, Kevser havuzu hakknda Raslullah (s.a.v.)'den bir eyler duyup
duymadn sana sormakt. Sen bu konuda ondan bir ey duydun mu?
Ne bir, ne iki, he , ne drt, ne be (ok defalar) duydum. Kevser havuzunu inkr edenlere
Allah o havuzun suyundan iirmesin! (Byle dedikten sonra Eb Berze, fkeli bir halde oradan kp
[293]
gitti."

Kevser Havuzunun Varln nkr Edenlere Allah Oradan Su irmesin:

Ebubekir b. Eb'd-Dny... Eb Tlt el-Anezf den rivayet etti ki; Eb Berze yle demitir:
Raslullah (s.a.v.)'i yle buyurduunu iittim:
"Benim bir havuzum vardr. Onun varln inkr edenlere Allah oradan su iirmesin."
Ebubekir b. sim... Eb Berze el-Eslem'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Havuzumun iki ucu arasndaki mesafe, Eyle'den San'a'ya kadardr ki, oda bir aylk yoldur. Eni
de boyu kadardr. Ona, biri altndan dieri de gmten olmak zere, Cennetten su aktarmas yapan iki
oluk vardr. Suyu stten daha beyaz, baldan daha tatldr. Ondaki ibrikler, gkteki yldzlar say-
sncadr. Ondan bir kez iin, artk ebediyyen susamaz. Onu inkr edeneyse Allah oradan SU
[294]
iirmesin!"
Ebubekir b. Ebi'd-Dny (El-Ehvl) adl eserde... Eb Bekre'den rivayet etti ki; Raslullah
(s.a.v.) yle buyurmutur:
[295]
"Ben sizden nce havuz bana gideceim."
Sahih adl eserinde Mslim b. Haccc... Abdullah b. Smit'ten rivayet etti ki; Eb Zerr el-far
yle demitir: Raslullah (s.a.v.)'e: "Havuzun susaklar ne kadardr? diye sordum. Cevaben buyurdu
ki:
"Canm kudret elinde bulunan zt'a yemin ederim ki; onun susaklar, bulutlu gecede deil,
havann ak olduu gecede gkteki yldzlarn ve gezegenlerin saysncadr. Oraya cennetten su
aktan iki oluk vardr. Onun suyundan ien, artk ebediyyen susamaz. Eni, boyu kadardr. Boyu da
[296]
Amman'dan Eyie'ye kadar olan mesafe miktanncadir. Suyu stten daha beyaz, baldan daha
[297]
tatldr."

Kyamet Gnnde Hz. Peygamberin mmeti Dier Peygamberlerinkinden Daha Kalabalk


Olacaktr:

Ibn Ebi Asm... Eb Sad el-Hudr'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Benim bir havuzum olacaktr (kyamet gnnde). Uzunluu Kabe'den Kuds'e kadardr. Suyu stten
daha beyazdr. Susaklar, yldzlar saysncadr. Kyamet gnnde benim tabilerimin says, dier
[298]
peygamberlerinkinden ok daha fazla olacaktr."
bn Ebi'd-Dny... Eb Sad'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
''Benim (kyamet gnnde) bir havuzum olacaktr. Uzunluu, Kabe'den Kuds'e kadardr. Suyu
stten daha beyazdr. Susaklar, yldzlar saysncadr. O zaman her peygamber mmetini arr ve
her birinin bir havuzu olacaktr. Onlardan bazsna byk guruplar, bazsna kk guruplar, bazsna
bir ka kii, bazsna iki kii bazsna da bir kii gelecektir. Bazsnaysa hi kimse gelmez. "Tebli
[299]
ettin" denilir. Kyamet gnnde peygamberler arasnda tabileri en ok olan peygamber benim."
[300]

Hz. Peygamberin Kabri le Minberinin Aras Cennet Bahelerinden Bir Bahedir:

Beyhak... Eb Hreyre ve Eb Sad'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
[301] [302]
"Evimle minberimin aras cennet bahelerinden bir bahedir."
Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Evimle
[303]
minberimin aras, cennet bahelerinden bir bahedir. Minberim de havuzumun zerindedir."
Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"(Kyamet gnnde Kevser havuzunun yannda) bir ara ben durmaktayken bir gurup insan
yanma gelir. Ben onlar tanynca bir adam aramza girer, onlara: "Hadi, gelin bakalm!" der. Ben
"Nereye byle?!" diye sorarm. "Cehenneme!.." diye cevap verir, araya giren o adam. Vallahi
"Bunlarn durumu nedir?" diye sorarm. Adam derki: "Onlar senden sonra (slmdan) gerisin geri
dndler." Sonra baka bir gurup gelir. Ben onlar tanynca bir adam aramza girer; onlara: "Hadi,
gelin bakalm!" der. Ben, "Nereye byle?!" diye sorarm. "Cehenneme!.." diye cevap verir, araya giren
o adam.
Vallahi "Bunlarn durumu nedir?" diye sorarm. Adam der ki: "Onlar senden sonra (slmdan)
geri dndler." Onlardan ancak gece gndz babo, o-bansz braklm develer kadar az sayda
[304]
adamn kurtulabildiin grrm."
Buhar, bu hadisi mnferid olarak rivayet etmitir.
Mslim... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur: "Yabanc
develerin (su bandan) kovulup geri evirilii gibi ben de baz adamlar havuzumdan kovup geri
[305]
evireceim."
Mslim... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Dorusu havuzumun uzunluu, Eyle ile Aden aras mesafeden daha fazladr. Suyu kardan daha
beyaz, baldan daha tatldr. Susaklar, yldzlardan daha fazladr. Kiinin, bakalarna ait develeri
kendi havuzundan geri evirii gibi ben de (ba) insanlar oradan geri evireceim." Meclisinde hazr
bulunanlar sordular: ?'Ey Allah'n Rasl! O gnde bizi tanyabilir misin?" Buyurdu ki: "Sizin baka
mmetlerde bulunmayan bir almetiniz olacaktr. Ozaman sizler, (dnyadayken alm olduunuz)
[306]
abdestin eseri olarak yznz, elleriniz ve ayaklarnz parlyor halde yanma geleceksiniz."
Hafz Ziya... Eb Hreyre'den rivayet etti k; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Ben vefat ettiimde sizden nce havuz bana gideceim."
Ey Allah'n Rasulu o nasl bir havuzdur? diye sorduklarnda u cevab verdi: "Genilii, sizinle
(Mekke ile) Cerba ve Ezruh arasndaki mesafe kadardr. Suyunun rengi st beyazdr. Baldan ve
ekerden daha tatldr. Susaklar, gn yldzlan saysncadr. Oraya yanma gelen su ier. O sudan
ien artk ebediyyen susamaz. Yanma baz kimseler gelecek. Ben onlar tanrm. onlar da beni
tanrlar. Onlar benden alp gtrrler. "Bunlar benim mme-timdendirler" derim. "Bunlarn senden
sonra neler vukua getirdiklerini bilemezsin" denilir. Ben de "Gidiatn deitirmi olanlar def
olsunlar!" derim. Sakn bunlardan olmayn!"
Bu hadisi rivayet ettikten sonra Hafz Ziya yle demitir: "Hz. Peygamberin bu hadisten baka
bir hadiste skker (eker) kelimesini telaffuz ettiini bilmiyorum."
Ben derim ki: Skker kelimesi, Beyhak'nin 'Bb'l-Velme ve't-Tena-dr' blmnde rivayet
ettii u hadiste de gemektedir:
"Raslullah (s.a.v.) bir nikh akdinde hazr bulundu. kram iin tabaklar dolusu ceviz ve eker
getirilip sald. Raslullah (s.a.v.) ile dier misafirler, cevizleri ve ekerleri kapmaya baladlar."
Bu, cidden garip bir hadistir.
Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde ashabmdan bir gurup, (havuzumdan su imek iin) yanma gelir. Ancak
bunlar havuzumun yanndan kovulurlar. Ben: "Ya Rab!
Bunlar ashabmdir" derim. O da: "Bunlarn senden sonra neler vukua getirdiklerini bilemezsin.
[307]
Onlar topuklar zerinde (slmdan) gerisin geri dndler." diye cevap verir."
bn Ebi'd-Dny... Muhammed b. Mnkedir'den rivayet etti ki; Eb Hreyre yle demitir:
"Sizin (su itikten sonra) havuz bandan geri dndn grr gibi oluyorum. Adam, bir
bakasyla karlar ve "Su itin mi?" diye sorar. O da; "evet" diye cevap verir. Yine adam bir
bakasyla karlar, ona: "Su itin mi?" diye sorar. O da; "Ah ne kadar da susamm!" diye karlk
[308]
verir."
Buhar... Esma binti Ebubekir'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Ben havuz banda duracam ki su imek iin sizlerden yanma gelecek olanlara bakaym.
Ancak baz kimseler alnp arka tarafma gtrlr. Ben: "Ya Rab! Bunlar bendendirler,
mmetimdendirler" derim. "Bunlarn senden sonra yaptklarnn farkna vardn m? Vallahi bunlar
senden sonra (dinden) geri dnmeye devam ettiler hep." denir."
bn Ebi Melike: "Allahm! Topuklarmz zerinde geri dnmekten ve dinimizde fitneye dp
[309]
mrted olmaktan sana snrz." diye du ederdi.
Mslim de... Esm'dan byle bir rivayette bulunmutur.
Beyhak... Eb shak'tan rivayet etti ki; Eb Ubeyde yle demitir: Mminlerin annesi Hz.
Aie'ye Kevser havuzunu sordum. Bana yle anlatt: "O Peygamberiniz (s.a.v.)'e verilen cennetteki
[310]
bir nehirdir. ki kys, oyuk incilerden yaplmtr. Orada yldzlar saysnca susaklar vardr."
Mslim... Abdullah b. Ubeydullah b. Ebi Melike'den rivayet etti ki; Hz. Aie yle demitir:
Raslullah (s.a.v.)'in, ashab arasndayken yle buyurduunu iittim:
"(Kyamet gnnde) ben havuz banda duracak, sizlerden oraya su imek iin yanma gelenlere
bakacam. Allah'a yemin ederim ki; baz adamlar yanmdan alnp arka tarafma gtrlecek; ben,
"Ya Rab! Bunlar bendendirler, mmetimdendirler" diyeceim, ama o yle buyuracaktr:"Ey
Muhammed! Bunlarn senden sonra neler yaptklarm bilmiyorsun. Senden sonra bunlar hep topuklar
[311]
stne (dinden) geri dndler!"
Mslim, bunu mnferid olarak rivayet etmitir. Doruyu bulmada muvaffak klan, yce Allah'tr.
Mslim... mm Seleme'nin azatls Abdullah b. Nafi'den rivayet etti ki; Hz. Peygamberin
zevcesi mm Seleme yle demitir:
nceleri insanlarn Kevser havuzundan bahsettiklerini duyardm, ama ben bunu Raslullah
(s.a.v.)'den duymamtm. Bir gn cariye sam taramaktayken Raslullah (s.a.v.)'in, "Ey insanlar!.."
dediini iittim. Cariyeye: "Yanmdan uzakla hele." dedim. Cariye; "Erkekleri ard, kadnlar deil
." deyince ben; "Ben de insanlardanm" dedim (ve dinlenmeye baladm). Raslullah (s.a.v.) o zaman
buyurdu ki:
"(Kyamet gnnde) ben sizden nce havuz bana gideceim. Orada sizlerden su imek iin
yanma gelenlere bakacam. Bazlarnz yanma gelmeye alacak, ama kaybolmu (yabanc)
devenin (bakalarna ait su bandan) kovuluu gibi kovulacak; Ben: "Neden byle yapyorsunuz?"
diyeceim. "Bunlarn senden sonra neler vukua getirdiklerini bilmiyorsun" denilir. Ben de:
[312]
"Defolsunlar!" derim. Sakn bunlardan olmayn!"
Sonra Mslim ve Nese de... Abdullah b. Rafi'den byle bir rivayette bulunmulardr.
Bu mtevatir hadislerin toplamndan, o byk havuzun nitelikleri zet olarak anlalyor. O,
cennet arab olan kevser nehrinden iine su akan byk ve muazzam bir havuzdur. Suyu stten daha
beyaz, kardan daha souk, baldan daha tatl, miskten daha ho kokuludur. eni tam doyurur. Havuzun
eni ve boyu ayn olupfcir kenarndan dier kenarna olan uzunluk, bir aylk yol kadardr. Misk kokan
bir baln, inciden akllarn ve kumlarn zerinden akar. Kendisini hi bir eyin ciz
brakamayaca yaratc, noksanlklardan mnezzeh ve ycedir. Kendisinden baka tanr yoktur.
[313]
Kendisinden gayr tapnlacak bir zt da yoktur.

Kyamet Gnnde Her Peygamberin Bir Havuzu Olacaktr. Peygamberimizinki, Dierlerininkinden


Daha Byk Ve Su enleri De Daha Fazla Olacaktr:
Kitb'l-Ehvl adl eserde Hafz Ebubekir b. Ebi'd-Dny... Eb Sa-d'den rivayet etti ki;
Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"(Kyamet gnnde) benim bir havuzum olacaktr. Uzunluu, Kabe'den Kuds'e kadardr. Suyu
stten daha beyazdr. Susaklar, yldzlar saysnca-dr. Her peygamber, kendi mmetini arr. Her
peygamberin bir havuzu olacaktr. Kimininkine (su imek iin) ok byk cemaatler gelir. Kiminin-
kine (krk kiden az olan) topluluklar, kimininkine (on kiiden az olan) guruplar, kimininkine iki kii,
kimininkine bir kii gelir. Kimininkine de hi kimse gelmez. "Tebli ettin" denilir. Kyamet gnnde,
[314]
tabileri en ok peygamber ben olacam."
bn Mce de... Eb Sad'den byle bir rivayette bulunmutur. Doruyu en iyi bilen, elbetteki yce
[315]
Allah'tr.

Allah'n Velileri, Allah'n Peygamberlerinin Havuzlarndan Su meye Geleceklerdir:

bn Ebi'd-Dny... Eb Osman'dan rivayet etti ki; bn Abbas yle demitir: Kyamet gnnde
lemlerin Rabbi'nin huzurunda durulduunda su bulunup bulunmayaca Hz. Peygambere soruldu. O
da yle cevap verdi:
"Evet, canm kudret elinde bulunan zt'a yemin ederim ki; orada su vardr. Allah'n velileri,
peygamberlerin havuzlarndan su imeye geleceklerdir. Cenab Allah, ellerinde ateten denekler
bulunan yetmibin melei gnderecek, bunlar, peygamberlerin havuzlarndan su imeye gelen
[316]
kfirleri kovacaklardr."
Bu ekliyle bu hadis gariptir ve ktb~i sittede yer almamaktadr.
nceki sayfalarda da nakledildii gibi Tirmiz... Semre b. Cndb'den rivayet etti ki; Raslullah
(s.a.v.) yle buyurmutur:
"Her peygamberin bir havuzu vardr. Havuzlarna su imeye gelenlerin okluuyla birbirlerine
[317]
kar vnrler. Benim havuzuma su imeye gelecek olanlarn daha ok olmasn
[318]
umuyorum."
Tinniz, rivayet ettikten sonra bunun garip bir hadis olduunu sylemitir.
bn Ebi'd-Dny... Hasan- Basr'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"(Kyamet gnnde) beni kaybederseniz (bilesiniz ki,) ben sizden nce havuz bana gideceim.
Dorusu her peygamberin bir havuzu olacak ve o peygamber, kendi havuzunun banda duracaktr.
Elinde asasn tutarak mmetinden tandklarn aracaktr. Tabilerinin okluuyla birbirlerine kar
vneceklerdir. Canm kudret elinde bulunan zt'a yemin ederim ki; benim tabilerimin onlannkinden
[319]
daha ok olacan umuyorum."
Bu hadis, Hasan- Basr'den mrsel olarak rivayet edilmitir. eyhimiz Hafz el-Mizz de bu
[320]
yolla rivayet edilen bu hadisi sahih grmtr.

Fasl
Hz. Peygamberin Gidilip Su ilecek Olan Havuzu, Cehennem zerine Kurulan Kprnn
Berisindedir. Bunun Aksini fade Eden Hadisler Zayf Ya Reddedilmi Ya Da Tevil Edilmitir:

Adamn biri, Hz. Peygamberin havuzu srat kprsnn beri ucunda mdr yoksa br ucunda
mdr? diye soracak olursa, ben derim ki:
Buraya kadar nakledilen hadislerden anlaldna gre Hz. Peygamberin havuzu, srat
kprsnn beri ucundadr. Bunun byle olmas zorunludur. nk bu havuzun yanndan baz
kimseler kovulacak ve bunlar korumaya alan Hz. Peygambere bunlar hakknda: "Sen vefat edip
aralarndan ayrldktan sonra bunlar hep topuklar st geri dndler" denilecektir. Eer bunlar kfir
iseler bilinmelidir ki kfir, srat kprsn geemez. Aksine kpry geemeden yz st cehenneme
atlrlar. Eer bunlar gnahkr m'minler iseler, Hz. Peygamberin havuzundan kovulmalar uzak bir
ihtimaldir. zellikle yzlerinde, ellerinde ve ayaklarnda abdest eseri bir parlaklk mevcut iken havuz
bandan kovulmalar ok ok uzak bir ihtimaldir. nk Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Sizleri yzlerinizdeki, ellerinizdek ve ayaklarnzdaki abdest eseri parlaklk sebebiyle tanrm
[321]
(kyamet gnnde)."
Sonra unu da belirtelim ki; srat ancak kurtulua eren mslmanlar geebilirler ki byleleri de
Hz. Peygamber'in havuzunun yanndan kovulmazlar. Allah bilir ya bu hususta doruya en yakn olan,
bu havuzun srat kprsnn berisinde olduu gereidir.
imdi de mam Ahmed'in bu hususta rivayet ettii hadise gelelim: mam Ahmed b. Hanbel...
Nadr b. Enes'ten rivayet etti ki; Enes (r.a.) yle demitir: Raslullah (s.a.v.)'den kyamet gnnde
bana efaat etmesini istedim. Bana yle dedi:
Senin iin efaat ederim.
Kyamet gnnde seni nerede ariyaym ey Allah'n peygamberi?
lk nce beni srat kprsnde ara.
Seni orada bulamazsam?
Minberin yannda ara. - Orada da bulamazsam?
O zaman ben havuzun yannda olurum. nk ben kyamet gnnde bu yerden amam.
(Mutlaka bu yerden birinde bulunurum.)"
Tirmiz bunun hasen ve garip bir hadis olduunu sylemitir.
Ksaca demek istediimiz udur ki; bu hadisten aka anlaldna gre Hz. Peygamberin
havuzu srat kprsnn tesindedir. Mizan da yle. Oysa ben bu grte olan birinin bulunduunu
[322]
bilmiyorum. Dorusunu noksanlklardan mnezzeh olan yce Allah daha iyi bilir.

Fasl:

Hz. Peygamberin havuzunun sratn berisinde bulunduu, hadislerden aka anlaldna gre
bu havuz, kullar hakknda hkm vermek iin krsnn kurulmasndan nce midir, yoksa sonra
mdr? nce de olabilir, sonra da olabilir. nk bu hususta belirleyici bir nassa rastlamadm. nce
[323]
mi, yoksa sonra m olacam ancak yce Allah bilir.

Alimler, Hz. Peygamberin Havuzunun Mizan'dan nde Olduunun Daha Doru Bir Gr
Olacan Sylemilerdir:

Tezkire adl kitabnda allme Eb Abdillah el-Kurtub demitir ki:


"Hz. Peygamberin havuzunun mizandan nde olup olmad hususunda farkl grler ileri
srlmtr. Ebl Hasen el-Kabis, havuzun mizandan nde olduunu sylemitir. Yan? insanlar
dirilip mezarlarndan karlarken
susam olarak karlar. Byle olunca da havuz, hem mizandan hem de srattan nde olur. Kitb
lmi Kefi'l-hire adl eserinde mam Gazzal yle demitir: "Seleften tasnif sahibi baz kimseler,
srat geildikten sonra su mek havuza gidileceini sylemilerdir. Bunu syleyenler yanlmlardr."
Gazzal'nin bu syledii dorudur."
Byle dedikten sonra Kurtub, Hz. Peygamberin irtihalinden sonra dinden geri dnenlerin havuz
bandan kovulacaklarn bildiren hadisi naklederek yle demitir: "Bu sahih hadis, Hz. Peygamberin
havuzunun srattan beride olduuna dair en byk delildir. nk srat kprsn geen kimse
[324]
kurtulua erer." Biz de daha nce buna deinmitik. Allah'a hamdolsun.

Hz. Peygamberin, Kevser Havuzunun Enini Ve Boyunu Deiik Muhataplara Deiik ehirlerin
Adlarn Vererek Bu ehirler Arasndaki Mesafelerle Kyaslayarak Belirlemesi:

Hz. Peygamber bu ly, herkesin bildii meknlar syleyerek belirlemitir.


Kurtub dedi ki: "Baz insanlar, Hz. Peygamberin kendi havuzunun uzunluunu bazan Mekke ile
Cerba ve Ezruh, bazan da Kabe ile baka ehirler arasndaki mesafe kadar olduunu syleyerek
belirlemesinde tereddt bulunduunu zannetmilerdir. Oysa durum byle deildir. nk Hz.
Peygamber bu hususta mteaddit defalar ashabna bilgi vermitir. Her defasnda muhataplarna
bildikleri ve tandklar meknlarn adlarn vermitir. Sahih hadiste sabit olduuna gre Hz.
Peygamber, havuzunun uzunlusunu bir ay, eni-ni de bir aylk yol olarak snrlamtr.
Ey okuyucu! Bu havuzun bu yeryznde kurulacan sanma sakn. Aksine bu havuz; zerinde
hi kan aktlmam, zerinde hi kimseye hakszlk edilmemi, Aziz ve Celil olan Allah'n kullar
arasndaki davalar halletmek iin inecei, gm gibi tertemiz hale getirilmi ve bu yer ile
deitirilmi olan bir yere kurulacaktr. Hadiste anlatldna gre o havuzun her bir kesinde bir
halife duracaktr. Bir kesinde Hz. Ebubekir, bir kesinde Hz. mer, bir kesinde Hz. Osman, bir
[325]
kesinde de Hz. Ali duracaktr. Allah hepsinden raz olsun."
Ben derim ki: Biz bu hadisi Gaylaniyyt'ta rivayet ettik. Ancak rivayet senedindeki baz adamlar
[326]
zayf olduklarndan dolay senedi sahih deildir.

Noksanlklardan Mnezzeh Olan Yce Rabbin,Kyamet Gnnde Davalar Halletmek zere


Mahere Gelmesi:

nceki sayfalarda geen bir hadiste anlatldna gre gnahkrlar kyamet gnnde, Cenb-
Allah'n kendi haklarnda hkm verip iinde bulunduklar skntnn sona ermesi iin dem (a.s.)'a ve
ondan sonra dier peygamberlere gidecekler; peygamberlerin tm, "sizin taleb ettiiniz efaati ben
yapacak durumda deilim" diyecekler; nihayet gnahkr kullar, Hz. Peyambere gidip ayn talepte
bulunacaklar, o da gidip Rabbinin katnda efaati olacak, melekler ve dier sem halk dnyaya
inecekler ki onlar, yeryzndeki cinlerle insanlar kadardrlar- ve oradakileri kuatp embere
alacaklar, sonra ikinci gk tabakas yarlp alacak" oradaki melekler de inecekler _ki onlar da
yeryzndekiler kadardrlar- onlar kuatp embere alacaklar; sonra nc, drdnc, beinci,
altnc ve yedinci gk tabakalar da yarlp alacak, oralardaki melekler de aa inecekler, hepsi
kendilerinden nce yere inmi olanlar kuatp embere alacak, onlardan sonra byk melekler, Ar
tayan gzde melekler de yldrmlar andran bir sesle tebih ve takdiste bulunarak yeryzne
inerler. Tesbihatlar yledir: "Onur ve ezici gcn sahibi olan Allah, noksanlklardan mnezzeh ve
ycedir. Mlkn ve yce lemlerin sahibi olan Allah, noksanlklardan mnezzeh ve ycedir. Diri ve
lmsz olan Allah, noksanlklardan mnezzeh ve ycedir. Yaratklar ldren ama kendisi lmeyen
Allah, noksanlklardan mnezzeh ve ycedir. Mnezzehtir, mukaddestir! Mnezzehtir, mukaddestir.
Rabbimiz en ycedir. Meleklerin ve ruhun (Cebrailin) Rabbidir. Noksanlklardan mnezzeh olan
[327]
Rabbimiz en ycedir. O yaratklar ldrr, ama kendisi lmez."
El-Ehvl adl kitapta Ebubekir b. Ebi'd-Dny... ehr b. Haveb'den rivayet etti ki; bn Abbas
yle demitir: "Kyamet gn olduunda yeryz sofra gibi serilir. Genilii de u kadar artrlr.
Cini ve insanyla btn yaratklar ayn platformda toplanrlar. Byle olunca da insanlarn stn
rtmekte olan dnya semas alnp drlr ve yere serilir. Sadece dnya semasnda bulunanlar, cini ve
insanyla btn yeryzndekilerinden kat kat fazladrlar. Yeryzndekiler onlar grnce panie
kaplr ve: "Rabbimiz aranzda mdr?" diye sorarlar. Gktekiler, onlarn bu sorusundan rkp:
"Rabbimiz yce ve mnezzehtir. O aramzda deildir, ama gelecektir." diye cevap verirler.
Sonra srasyla dier gk tabakalar da alnp yere atlr. Her bir tabaka yerinden alndnda o
tabakadakilerin, bir alt tabakada bulunanlara oranla daha fazla olduklar grlr. Onlar, cini ve
insanyla yerdeki halktan da kat kat fazladrlar. Bu tabakalarda bulunanlar yere indiklerinde yerdekiler
onlarn karsnda panie kaplarak "Rabbimiz aranzda m?" diye sorarlar. Ayn cevab alrlar.
Nihayet yedinci gk tabakas da alnp yere braklr. Oradakiler de alt gk tabakasndakilerle
yeryzndekilerin toplamndan bir kat daha fazladr. Cenab- Allah onlarn arasnda gelir. Gelii
esnasnda btn mmetler saflar halinde dizili dururlar. Bir ana o esnada yle seslenir: "Bugn
kerem ve ycelik sahiplerinin kimler olduklarn anlayacaksnz. "Vcutlarn yataklardan uzak tutup
korkarak ve umarak Rablerine yalvaranlar ve verdiimiz azklardan sarfedenler" (Secde, 32/16) ayaa
kalksnlar!" Bunlar ayaa kalkar ve Cennete sevkedirler.
ana ikinci kez yine yle seslenir: "Bugn kerem ve ycelik sahip-lernin kimler olduklarn
anlayacaksnz."Ne ticaretin, ne de alveriin kendilerini Allah' anmaktan, namaz klmaktan, zekt
vermekten alkoymad, gnllerin ve gzlerin dnecei gnden korkan kimseler..." (Nr, 24/37)
ayaa kalksnlar!" Bunlar da ayaa kalkar ve cennete sevkedilirler. Bunlar alnp gtrlrken
cehennemden bir boyun dar uzanr ve halka stten yle bir bakar. Onun iyi gren iki gz ve
dzgn konuan bir dili vardr. yle der: "Ben snf insan yakalamakla grevlendirildim. Zorba
ve inat olan herkesi yakalamakla grevlendirildim. (Byle dedikten sonra, kuun susam tanesini
yerden almas gibi onlar saflar arasndan alp cehenneme hapseder. Sonra ikinci kez kp yle der:)
Ben Allah'a ve Raslne eza eden kimseleri yakalamakla grevlendirildim. (Byle dedikten sonra,
kuun susam tanesini yerden almas gibi onlar saflar arasndan alp cehenneme hapseder. Sonra
nc kez kp yle der:) Ben suret resmi yapanlar yakalamakla grevlendirildim. (Byle dedikten
sonra, kuun susam tanesini yerden almas gibi onlar saflar arasndan alp cehenneme hapseder.
unlar, bunlar yakalandktan sonra amel defterleri alr, terazi kurulur ve yaratlmlar, hesaba
[328]
arlrlar.
Nitekim yce Allah buyurmutur ki:
"Ama yer, arplp paraland zaman; melekler sra sra dizilip, Rabbi-nin buyruu gelince, o
gn, Cehennem ortaya konur. O gn insan t almaya alr, ama artk tten ona ne?" (Fecr,
89/21-23)
"Onlar, bulut glgeleri iinde, Allah'n azabnn ve meleklerin tepelerine inip iin bitmesini mi
bekliyorlar? Btn iler Allah'a dnecektir." (Bakara, 2/210)
"Yeryz Rabbinin nuruyla aydnlanr, kitb alr. Peygamberler ve -hidler getirilir ve onlara
hakszlk yaplmadan, aralarnda adaletle hkm verilir. Her kiiye, iledii denir. Esasen Allah
onlarn yaptklarn en iyi bilendir." (Zmer, 39/69)
"O gn, gk beyaz bulutlar halinde paralanarak ve melekler blm blk indirilecektir. O gn
gerek hkmdarlk Rahmanndr. nkarclar iin yaman bir gndr." (Furkan, 25/25-26)
Sur hadisinde yle denilmektedir: "Cenab- Allah krssn, yerinden diledii bir noktaya
yerletirir." Bu zerinde hkm verilmek iin yere konulan krsdr. Yoksa bn Hibban'm Sahih'inde
rivayet edilen u krs deildir: "Yedi kat gk ve yedi kat yer ile bunlarda mevcut olan eyler ve
krs, bir le atlan halka gibidir. Ar'n bykln ise ancak Aziz ve Celil olan Allah takdir
edebilir." Bu hadiste geen krsye bazan Ar dendii de olur. Baz hadislerde byle denmektedir.
Nitekim Buhar ve Mslim'in Sa-hih'lerinde yer alan bir hadiste yle denilmektedir: "Cenab- Allah,
kendi Arnn glgesinden baka bir glgenin bulunmayaca gnde yedi kiiyi (snf) arnn
[329]
glgesinde glgelendirir..."
Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gn olduunda insanlar dp baylacak; ilk aylan ben olacam. Ayldmda Musa
(a.s.)'nn, arn ayaklarndan birini tuttuunu greceim. Bilemem, acaba o benden nce mi
uyanmtr, yoksa (Dnyada ikenl Tur danda dp baylm olmasnn bedeli olarak m kyamette
[330]
dp bayilmamitir?"
Bu hadiste geen "yoksa (Dnyada iken) Tur danda dp baylmasnn bedeli olarak m
kyamette dp baylmamtr?" sz, kyamet gnnde insanlarn dp baylmalarnn, davalar
karara balamak iin yce Rab-bin kullarna tecelli edii sebebiyle vukubulacan gsteriyor.
nsanlar o zaman Allah'n heybet ve azameti karsnda dayanamayacaklar; tpk Musa'nn, Allah'
grmek isteyii annda Allah'n daa tecelli emesi ve dan da parampara, yerlebir hale gelmesi
nedeniyle dp bayl gibi baylacaklardr. Kyamet gnnde Musa (a.s.)'m baylmamas ya
dnyadayken Tur danda dp baylmasnn bedeli olmutur, ya da onun baylmas hafif dereceli
olduu iin baka insanlardan nce aylp kendine gelmitir. Dorusunu Allah bilir. Nitekim baz
hadislerde insanlarn bu baylmalarnn kyamet gnnde Rablerinin kendilerine grnmesi sebebiyle
olacana deinilmektedir. yle ki: "phesiz, mminler kyamet meydanlarnda onur ve stnlk
sahibi Allah' greceklerdir."
Buhar ve Mslim'in Sahihlerinde... Cerir b. Abdullah'n yle dedii rivayet edilmitir:
Raslullah (s.a.v.) ayn dolunay olduu bir gecede yanmza geldi ve yle buyurdu:
"u ay grdnz gibi kyamet gnnde Rabbinizi muhakkak greceksiniz. O'nu grrken de
[331]
aranzda skma ve izdiham olmaz."
Buhar'ye ait bir rivayette ise yle denilmektedir: "phesiz, Rabbinizi ayan beyan
greceksiniz."
Kullarla ilgili davalar karara balamak iin Cenab- Allah mahere gelince insanlar O'na secde
ederler. Nitekim bn Mce... Eb Musa'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Cenab- Allah kyamet gnnde halk topladnda Muhammed mmetine, O'na secde etmeleri
iin izin verilir. Onlar Cenab- Allah'a secde ederler. Secdede uzun sre beklerler. Sonra onlara yle
denir: Banz secdeden kaldrn. Dnyadaki (manevi) hazrlklarnz, cehennemden kurtulma fidyesi
[332]
olarak kabul ettik."
Bezzar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"T ki sizden biri dnp bakar, paay svar ve hepsi secdeye kapanrlar. Mnafklarn belleri
kemikleir, secdeye kapanmaz. Onlarn belleri kz boynuzu gibi serttir. Dorusu Cenab- Allah
kyamet gnnde kullara seslenerek yle der: "Sizi yarattm zamandan bu gnnze dek size kulak
kabarttm, yaptklarnz grdm, sylediklerinizi iittim: imdi de siz bana kulak verin. Size
okunacak olan ey sadece sizin yaptklarnz anlatan amel defterleriniz ve sahifelerinizdir. Defterinde
ve sahifesinde hayr bulan kimse, Allah'a hamdetsin. Ama er bulan da bundan tr sadece kendi
[333]
nefsini knasn."
mam Ahmed b. Hanbel... Abdullah b. Muhammed b. Ukayl'dan rivayet etti ki; Cbir b.
Abdullah, bir deve satn alarak yola koyuldu. Bir ay sren bir yolculuktan sonra Abdullah b. Enis'in
yanma vard. Ondan bir hadis dinlemek istiyordu. Abdullah b. Enis demiti ki: Ben, Raslullah
(s.a.v.)'in yle buyurduunu iittim:
"Kyamet gnnde insanlar (ya da kullar) plak, snnetsiz ve tantc bir iaretleri olmakszn
haredileceklerdir. Sonra yce Allah onlara, ok yakndan duyuyorlarm gibi uzaklardan, yksek bir
sesle yle seslenecektir: "Ben hkmrnm! Ben ceza verenim. Cehennemlik olup da cennetliklerden
birinde -bir tokat dahi olsa- alaca bulunan bir kimse, cehenneme girmeden mutlaka hakkn alrm!"
Bizler, Raslullah (s.a.v.)'e: "Bu nasl mmkn olacak? Oysa biz tantc iaretimiz olmakszn
Allah'n huzuruna geleceiz." dediimizde, Raslullah (s.a.v.) u cevab verdi: "yilikler ve
[334]
ktlklerle tannrsnz."
Mslim'in Sahih'inde... Eb Zer'den rivayet olundu ki; Peygamber (s.a.v.) uzun bir hadis-i
kudside Cenab- Allah'tan naklen yle buyurmutur:
"...Ey kullarm! Ben size sadece ilemi olduunuz amellerinizi sayyorum. (Amel defterinde)
hayr bulan kimse, bundan tr Allah'a hamdetsin. Hayr bulmayan kimse ise, bundan tr sadece
[335]
kendi nefsini knasn."
Yce Allah buyurmutur ki:
"hiretin azabndan korkanlara, bunda hi phesiz ibret vardr. Bu, insanlarn toplanaca
gndr. Bu, grlecek bir gndr. Biz, o gn, ancak belli bir sreye kadar geciktiririz. O gn gelince,
Allah'n izni olmakszn hi kimse konuamaz. lerinde bedbaht olanlar da, mesud olanlar da vardr"
(Yunus, 10/103-105)
Sonra bedbahtlar iin Allah tarafndan hazrlanan azb ile mesud olanlara Allah'n vdettii
nimetleri anlatmtr, peygamber efendimiz. Yce Allah buyurmu ki:
"O, gklerin, yerin ve ikisi arasnda olanlarn Rabbidir. O, nnde kimsenin konuamyaca
Rahman olan Allah'tr. Cebrail ve meleklerin dizi dizi durduklar gn, Rahman olan Allah'n izni
olmadan kimse konuamya-caktr. Konutuu zaman da doruyu syleyecektir."(Nebe\ 78/37-38)
Sahih'de anlatldna gre, kyamet gnnde Rasllerden bakalar konuamayacaklardr.
Buhar, Sahih adl hadis kitabnn "Kitb't-Tevhid" blmnde bununla ilgili bir bab
[336]
dzenlemitir.

Yce Rabbin Peygamberler Ve Dierleri le Konumas:

"Sizden her biriniz, arada tercman olmakszn Rabbiyle mutlaka konuacaktr." Bu hadisi Enes
[337]
(r.a.) rivayet etmitir. Baz yet-i kerimelerde Yce Allah yle buyurmutur: "Allah
peygamberleri toplad gn, "Size ne cevap verildi?" der. Onlar, "Bizim bir bildiimiz yoktur.
Dorusu grlmeyenleri bilen ancak sensin" derler." (Mide, 5/109)
Andolsun ki, kendilerine peygamber gnderilenlere soracaz, peygamberlere de soracaz.
Andolsun ki, yaptklarn kendilerine bir bir anlatacaz. Zira onlardan uzak deildik. Gerek tart
kyamet gnndedir. Tartlar ar gelenler, ite onlar kurtulanlardr. Tartlar hafif gelenler,
yetlerimize yaptklar hakszlklardan tr kendilerini mahvetmi olanlardr." (A'rf, 7/6-9)
[338]
"Rabbine andolsun ki hepsini, yaptklarndan sorumlu tutacaz."

Kyamet Gnnde Muhammed mmeti Dier mmetlere hidlik Yapacaklardr:

bn Ebi'd-Dnya... Hayyan b. Ebi Cebele'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Kyamet gnnde Cenab- Allah kullarn bir araya topladnda ilk arlan srafil olacaktr.
Rabbi ona yle soracaktr:
Benim ahdimi (syledilerimi) ne yaptn? Tebli ettin mi?
Evet, tebli ettim.
Bu soru ve cevaptan sonra srafil serbest braklr. Cebrail'e sorulur:
Ahdimi (sylediklerimi) tebli ettin mi?
Evet, peygamberlere tebli ettim.
Aziz ve Celil olan Allah, dnp peygamberlere sorar:
Cebrail, ahdimi (sylediklerimi) size tebli etti mi?
Evet...
Bundan sonra Cebrail serbest braklr. Yce Allah peygamberlere sorar:
Ahdimi ne yaptnz?
mmetlerimize tebli ettik.
Bundan sonra Cenab- Allah mmetlere sorar:
Peygamberler benim ahdimi sizlere tebli ettiler mi?
Evet, onlar bize tebligatta bulundular.
Ama mmetlerden bazlar peygamberleri dorular, bazlar da yalanlarlar, Peygamberler yce
Allah'a derler ki:
Bizim kendi metlerimize kar lehimizde tanklk yapacak ahitlerimiz vardr.
mmetlerimize gerekli tebligat yaptmza senin de mahede ettiin gibi ahitlik edeceklerdir.
Kimdir sizin bu hidleriniz?
- Muhammed mmetidir.
Muhammed mmeti arlr. Yce Allah onlara sorar:
u peygamberlerimin benim ahdimi kendi mmetlerine tebli ettiklerine ahitlik eder
misiniz?
Evet ey Rabbimiz. Bunlarn gerekli tebligat kendi mmetlerine yapaklarna ehadet
ederiz. '
Bu defa o peygamberlerin mmetleri araya girip yle sorarlar:
Ya Rab! Bizim zamanmzda yaamam kimseler, nasl oluyor da bizim aleyhimizde hidlik
yapyorlar?!..
Yce Allah da Muhammed mmetine sorar:
Zamanlarnda yaamadnz kimselerin aleyhinde nasl oluyor da hidlik ediyorsunuz?
Ey Rabbimiz! Bize bir eli gnderdin. Mesajn ve kitabn indirdin. nceki peygamberlerin
senin ahdini (mesajm) kendi mmetlerine tebli etmi olduklarn kitabnda bize anlattn. Buna
dayanarak biz de o peygamberlerin lehinde ehadette bulunuyoruz.
Yce Rab; "Evet, bunlar doru sylyorlar" der. u yet-i kerme de bunu ifade ediyor zaten:
"Bylece sizi insanlara hid ve rnek olmanz iin tam ortada bulunan bir mmet kldk.
[339]
Peygamber de size hid ve rnektir."
Yukardaki yet-i kerimeden nceki hadisin rvilerinden bn En'm dedi ki: Bana nakledilen bir
rivayete gre Muhammed mmeti, kalbinde kin bulunanlar dndaki herkes iin lehte hidlik
[340]
edecektir.

Noksanlklardan Mnezzeh Olan Yce Allah'n Kyamet Gnnde dem (a.s.) le Konumas:

Dier mmetler arasnda Muhammed mmeti, siyah kzn gvdesin-dek beyaz ty gibidir.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde ilk olarak arlacak olan, dem (a.s.)'dr, "Bu, babanz dem'dir" denilir. O
da, "Buyur ey Rabbim. Emrine amadeyim" der. Rabbimiz ona der ki:
Cehennemin payna den zrriyetini ayr bakalm.
Ya Rab, onlar ne kadardr?
Her yz kiiden doksan dokuzunu ayracaksn (Bunlar Cehenneme gidecekler)."
Eb Hreyre diyor ki: "Ey Allah'n Rasl, her yz kiiden doksan dokuzu ayrlnca geride ne
kalr ki?" dedik. Raslullah (s.a.v.) u cevab verdi: "Dier mmetler arasnda benim mmetim, siyah
[341]
kzn vcudundaki beyaz ty gibidir."

Kyamet Gnnde lk arlacak Olan, dem (a.s.)'dr:

Buhar... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:


"Kyamet gnnde ilk arlacak olan, dem (a.s.)'dr. (O zaman) zr-riyeti, kendisini grr.
"te bu, babanz dem'dir!" denilir. O da, "Buyur ey Rabbim! Emrine amdeyim"der. Yce Allah
[342]
ona: "Zrriyetinden cehenneme gnderilecekleri ayr bakalm der."
Hz. Peygamber, Kendi mmetinin,Cennetliklerin Yarsn Tekiledeceini mid Ederdi:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Sad'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde yce Allah yle ferman eder:
__Ey dem! Kalk, cehenneme gnderilecekleri gnder.
Emrine amadeyim ey Rabbim, hayr senin elindedir. Cehenneme gnderilecekler ne kadardr?
__ Her bin kiiden dokuz yz doksan dokuz kiidir." Raslullah (s.a.v.), "te o gn ocuk, ihtiyar
olur" dedi.
"Her hamile kadn ocuunu drr. nsanlar sarho gibi grrsn. Oysa sarho deildirler.
Fakat bu sadece Allah'n azabnn etin olmasndandr." (Hacc. 22/2)
Sahabe-i Kiram: "<p binde bir kii hangimiz olacaz?" diye sorduklarnda Raslullah (s.a.v.) u
cevab verdi: "Binde dokuzyz doksan dokuz Ye'cuc ile Me'cuc'dan; bir de sizdendir." Bu cevab alan
sahabler, "Allah ekber!" deyince Raslullah (s.a.v.) yle buyurdu: "Allah'a yemin ederim ki; sizin,
cennetliklerin drtte birini tekil edeceinizi umuyorum. Allah'a yemin ederim ki; sizin,
cennetliklerin te birini tekil edeceinizi umuyorum. Allah'a yemin ederim ki; sizin, cennetliklerin
yarsn tekil edeceinizi umuyorum!" Bu mjdeyi alan sahabiler, "Allah ekber!" diye tekbir alnca
Raslullah (s.a.v.) yle buyurdu: "nsanlar arasnda sizler, siyah kzn gvdesindeki beyaz bir ty
[343]
(veya beyaz kzn gvdesindeki siyah ty) gibisiniz!"
Buhari... Abdullah b. Mes'ud'un yle dediini rivayet etmitir: Feyd'de Raslullah (s.a.v.)'in
[344]
yannda idik. Bizlere yle bir soru sordu:
Cennetliklerin drtte birini tekil etmeye raz olur musunuz?
Evet...
Canm kudret elinde bulunan zta yemin ederim ki; sizin, cennetliklerin yarsn tekil
edeceinizi umuyorum. nk cennete ancak mslman kii girer. Puta tapclar arasnda sizler, siyah
[345] [346]
kzn cildindeki beyaz bir ty (veya kzl kzn cildindeki siyah ty) gibisiniz."

Noksanlklardan Mnezzeh Olan Yce Allah'n Nuh Peygamberle Konumas Ve Risaleti mmetine
Tebli Edip Etmediini Sormas:

Yce Allah buyurmu ki: "Andolsun ki, kendilerine peygamber gnderilenlere soracaz.
Peygamberlere de soracaz." (A'rf, 7/6)
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Sad'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde Nuh (a.s.) arlr. Ona: "Tebli ettin mi?" diye sorulur. Onlar: "Bize uyarc
gelmedi. Bize hi kimse gelmedi!1' diye cevap verirler. Nuh peygambere; "ahidin var m?" diye
sorulur. O da: "Evet... Mu-hammed ve mmeti ahidlerimdir." diye cevap verir. u ayetle de bu teyid
ediliyor:
"Bylece sizi insanlara hid ve rnek olmanz iin tam ortada bulunan bir mmet kildik."
[347]
{Bakara, 2/143)
Bu ayette geen "Tam ortada" sz, adaletli anlamna gelmektedir.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Sad (r.a.)'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Kyamet gnnde ki mi peygamber bir adamla gelir. Kimi peygamber iki adamla gelir.
Kimi de daha ok sayda adamla gelir. Sonra o peygamberin kavmi arlr. Onlara: "Bu, size gerekli
tebligat yapt m?" diye sorulur. "Evet" cevabn verince; "Senin lehinde hidlik yapacak kimse var
m?" diye sorulur. O da: "Muhammed ve mmeti var." der. Bu kez Muhammed (s.a.v.) arlr ve
kendisine sorulur:
Bu peygamber, kendi kavmine gerekli tebligatta bulundu mu?
Evet...
Bu soru ve cevaptan sonra Muhammed mmeti arlr ve onlara sorulur:
Bu peygamber kendi mmetine tebligatta bulundu mu?
Evet...
Bunu size kim bildirdi?
Muhammed (s.a.v.) bize peygamber olarak geldi ve (kendisinden nceki) peygamberlerin
tebligatta bulunduklarn bize bildirdi.
te u yette sylenen de budur: "Bylece sizi insanlara hid ve rnek olmanz iin tam ortada
bulunan bir mmet kldk." (Bakara, 2/143)
[348]
nsanlara hidlik yapasnz diye adaletli bir mmet oldunuz. Ve peygamber de size hid
[349]
ve rnektir."

Kyamet Gnnde Muhammed mmetinin Dier Btnmmetlere hidlik Yapacak Olmas, Bu


mmetin Adil Ve erefli Olduunun spatdr:

Ben derim ki: Kyamet gnnde Muhammed mmetinin dier btn mmetlere hidlk yapacak
olmas, bu mmetin adi ve erefli olduunu ispatlamaktadr. Bu demektir ki; kyamet gnnde bu
mmet, dier mmetler nezdinde de adaletli olacaktr. Bu nedenledir ki dier peygamberler bunlar
kendi mmetlerine kar ahid gstereceklerdir. Eer onlarn mmetleri, bu mmetin erefli olduunu
kabullenmeselerdi, onlar bunlarn hidliiyle susturmalar mmkn olmayacakt. Behz b. Hakm...
Raslullah (s.a.v.)'in bu hususta yle buyurduunu rivayet etmitir: "Siz, yetmi mmete nderlik
[350]
yapacaksnz. Aziz ve Celil olan Allah katnda siz onlarn en hayrllar ve en kymetlilerisiniz."

Kyamet Gnnde brahim (a.s.)'in, ahidlerin Banda Hesap Yerine Gelmesi:

Yce Allah buyurdu ki: "Dnyada brahim'e iyilik verdik. Dorusu, ahirette de iyilerdendir."
(Nahi, 16/122)
Buhar... Sad b. Cbeyr'den rivayet etti ki; bn Abbas yle demitir: Raslullah (s.a.v.) kalkp
bize bir hutbe ird etti. "Sizler yalnayak ve plak olarak hasredileceksiniz." dedi. Sonra da u ayeti
[351]
okudu: "Yaratmaya ilk baladmz gibi onu (g) tekrar var edeceiz."
Halk arasnda ilk olarak brahim (a.s.)'a elbise giydirilir kyamet gnnde. mmetimden baz
adamlar getirilip sol tarafa alnrlar. Ben, "Ya Rab! Bunlar benim ashabmdr" derim. Yce Rab
buyurur ki: "phesiz, sen bunlarn senden sonra neler vukua getirdiklerini bilemezsin." O zaman ben
de salih kulun (Hz. sa'nn) dediini derim: "Aralarnda bulunduum mddete onlar hakknda
hiddir. Beni aralarndan aldnda onlar sen gzlyordun. Sen her eye hidsin. Onlara azb
edersen, dorusu onlar senin kullarndr. Onlar balarsan, gl olan, hakim olan phesiz ancak
sensin." (Mide,5/117-118)
[352]
nk (benden sonra) onlar, topuklar stne hep geri dndler."

Kyamet Gnnde Yce Rabbin sa (a.s.) le Konumas:

Yce Allah buyurdu ki:


"Allah, "Ey Meryem olu s! Sen mi insanlara 'Beni ve annemi Allah'tan baka iki tanr olarak
benimseyin' dedin?" demiti de, "H, hak olmayan sz sylemek bana yaramaz; eer
sylemisem, phesiz sen onu bilirsin; sen, benim iimde olan bilirsin, ben senin iinde olan
bilmem. Dorusu, grlmeyeni bilen ancak sensin" demiti. "Ben onlara sadece 'Rab-bim ve Rabbiniz
olan Allah'a kulluk eedin' diye bana emrettiini syledim. Aralarnda bulunduum mddete onlar
hakknda hiddim. Beni ldrdnde onlar sen gzlyordun. Sen her eye hidsin. Onlara azb
edersen, dorusu onlar senin kullarndr. Onlar balarsan, gl olan, hakim olan phesiz ancak
sensin."
Allah, "Bu, dorulara doruluklarnn fayda verdii gndr. Ebedi ve temelli kalacaklar,
altlarndan rmaklar akan cennetler onlarndr. Allah onlardan honud olmutur. Bu byk kurtulutur"
dedi." (Mide, 5/116-119)
Cenab- Allah, Meryem olu sa'nn, byle bir ey sylemediini bildii halde, bu inanca sahib
olan baz sapk hristiyanlar ve cahil ehl-i kitab knayp azarlamak maksadyla byle bir soruyu
sormutur. s peygamber de byle bir ey sylemediini yce Allah'a arzetmitir. Ayn ekilde
melekler de maherde, kendilerinde tanrlk bulunduuna inananlardan uzak olduklarn yce
Rablerine arzedec eki erdir:
"Allah bir gn onlarm hepsini toplar. Sonra meleklere: "Bunlar m size tapyordu?" der.
Melekler: "H; bizim dostumuz onlar deil, sensin. Hayr; onlar bize deil, cinlere tapyorlard.
ou onlara inanyorlard." derler." (Se-be\ 34/40-41)
"O gn Rabbin onlar ve Allah' brakp da taptklar eyleri toplar ve: "Bu kullarm siz mi
saptrdnz, yoksa yoldan kendi kendilerine mi saptlar?" der. Onlar: "H; seni brakp baka dostlar
edinmek bize yaramaz. Fakat sen onlara ve babalarna nimetler verdin de sonunda seni anmay
unuttular ve helaki hak eden bir millet oldular." derler.
"Sylediklerinizde sizi yalanc kardlar. Artk kendinizden azab evi-remez, yardm da
gremezsiniz. Zulmedenlerinize byk bir azb tattracaz." denir." (Furkan, 17-19) "Hepsini bir gn
toplarz. Sonra puta tapanlara, "Siz ve putlarnz yerlerinize!" deyip onlar birbirlerinden ayrrz.
Putlar, "Bize tapmyordunuz." derler. "Allah, sizinle bizim aramzda hid olarak yeter. Sizin
tapnmanzdan haberimiz yoktu."
te orada herkes dnyada yapm olduunu bilir ve gerek mevllan olan Allah'a dndrlrler.
[353]
Uydurduklar putlar onlar brakp kamtr."

Kyamet Gnnde Hz. Peygamberin Allah Katndaki Makam Herkesinkinden Yksek Olacaktr:
Hi bir makam onunkiyle ayn seviyede olmayaca gibi ona yakn da olamaz. Ona o kadar sayg
gsterilip ikramda bulunulacaktr ki, ncekiler de sonrakiler de ona imreneceklerdir. Allah'n salt-
selm ona ve dier peygamberlere olsun.
nceki sayfalarda Makam- Mahmud'la ilgili olarak nakledilen hadislerde ve eserlerde
anlatld gibi kyamet gnnde Allah'n huzurunda ilk secdeye kapanan, ilk efaat eden, efaati ilk
kabul edilen, brahim Halil peygamberden sonra kendisine ilk elbise giydirilen zt, Raslullah (s.a.v.)
olacaktr. brahim Halil peygambere yumuak ve ince kumatan yaplm iki beyaz elbise;
Muhammed (s.a.v.)'e ise yeil renkli iki elbise giydirilecek; brahim Halilullah, arn karsnda
oturacak, Muhammed (s.a.v.) ise arn sa yannda durup yle diyecektir: "Ya Rab! (Cebrail'i
gstererek) u, kendsini senin eli olarak bana gnderdiini bildirdi." Yce Allah da: "Cebrail doru
sylemitir." karln verecektir.
Leys b. Ebi Sleym, Eb Yahya el-Attab, At b. Sayib, Cbir el-Cuf; Makam- Mahmud'u
aklama sadedinde Mcahid'in yle dediini rivayet etmilerdir: "Yce Allah, rasln arn
[354]
zerinde kendi yannda oturtacaktr." Abdullah b. Selm'dan da byle bir ey rivayet edilmitir.
Ebubekir el-jviervez de bu konuda byk bir hadis cz derlemitir. O ve bakalar; Ah-med b.
Hanbel, shak b. Raheveyh ve dier baz hadisilerle Seleften bir ka kii de byle bir ey nakletmi
lerdir. bn Cerr, "Byle bir eyi, ne ispatlay-CJ ne de reddedici hi kimse inkr etmez" demitir.
Hafz Eb'l-Hasen ed-Darekutn, bunu kendine ait bir kasidede manzum olarak anlatmtr. Ben derim
ki: Bu konuda, masum peygamberden bakalarnn szleri kabul edil-mez. Halbuki bu konuda esas
alnacak ve kabul edilecek bir hadisin varl sabit deildir. Mcahid'in bu konuda syledii sz,
yalnz bana hccet delildir. Ama hadisilerden bir topluluk, bu sz kabulle karlamlardr.
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... Ali b. Hseyin'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Kyamet gn olduunda yer, bir deri gibi serilir. yleki, insana, ancak ayaklarn koyabilecei
kadar bir yer kalr. (O zaman) ilk olarak ben arlrm. Cebrail de Rahman (olan Allah'n) sa
yannda durur. Vallahi daha nce (maherde) onu grtnemitim. "Ya Rab! Bu, kendisini eli olarak
bana gnderdiini syledi" derim. Yce Allah: "O doru sylemitir" der. Sonra efaat eder ve yle
derim: "Ya Rab! Kullarn, yerin etrafndadrlar..." Ma-[am- Mahmud ite bu (efaat makam)dr."
[355]

Yce Rabbin Hesap Gnnde Alimlerle Konumas Hesap Gnnde Alimlere kramda Bulunmas:

Tabern... Sa'lebe b. Hakem'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Yce
Allah hesap grp hkm vermek iin krssne oturduunda limlere der ki:
"Ben srf sizi balamak istediimden dolay ilm ve hikmetini size ver-iim. Bu benim in pekte
[356]
nemli deildir."

Aziz Ve Celil Olan Allah'n Mminlere lk Nutku:

Eb Davud et-Tayalis... Muaz b. Cebel'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Dilerseniz Aziz ve Celil olan Allah'n kyamet gnnde mminlere syleyecei ilk sz ve onlarn
Allah'a syleyecekleri ilk sz size haber vereyim, ne dersiniz?" Sahabiler, "Evet, syle ya Ras-
lallah" deyince Raslullah (s.a.v.) yle anlatmaya balad: Yce Allah o gn mminlere yle der:
Benimle karlamay arzuladnz m?
Evet, ey Rabbimz.
Sizi, bu arzuyu duymaya iten sebep neydi?
[357]
Affn, rahmetin ve honutluuydu.
[358]
Ben de rahmetimi Sze vacip kildim."

Fasl

Allah'n Ahdine Ve Emanetine Hyanet Eden KimseninAhirette Pay Yoktur:

Yce Allah buyurdu ki:


"Alah'n ahdini ve yeminlerini az bir deere deienlerin, ite onlarn, ahirette bir paylan yoktur.
Allah onlara kyamet gn hitab etmeyecek, onlara bakmayacak, onlar temize karmayacaktr. Elem
verici azb onlar iindir." (l-i mrn, 3/77)
"Gerekten, Allah'n indirdii kitb'dan bir eyi gizlemede bulunup onu az bir deere deienler
var ya, onlarn karnlarna tkndklar ancak atetir. Allah kyamet gn onlarla konumaz ve onlar
gnahlardan artmaz. Onlara elem verici azb vardr. Onlar doruluk yerine sapkl, mafiret yerine
azab alanlardr. Atee ne kadar da dayankldrlar! Bu da, Allah'n kitab doru olarak indirmesinden
ileri geliyor. Kitab hakknda ayrla denler dorusu derin bir kmazdadrlar." (Bakara, 2/174-176)
Burada sylenmek istenen; Cenab- Allah'n kyamet gnnde onlara merhamet nazaryla
bakmayaca ve onlarla konumayacadr. Ayrca onlar o gn Rablerinden yoksun kalacaklardr.
Nitekim yce Allah yle buyurmutur:
"Hayr; dorusu onlar o gn, Rablerinden yoksun kalacaklardr." (Mutaf-fiftt, 83/15)
"Allah hepsini toplayaca gn, "Ey Cin topluluu! nsanlarn ounu yoldan kardnz" der.
nsanlardan onlara uymu olanlar, "Rabbimiz! Bir ksmmz bir ksmmzdan faydaland ve bize tayin
ettiin srenin sonuna ulatk" derler. "Cehennem, Allah'n dilemesine bal olarak, temelli
kalacanz duramzdr" der. Dorusu Rabbin hakimdir, bilendir." (En'm, 6/128)
"Bu, sizler ve ncekileri topladmz hkm gndr. Eer bir dzeniniz varsa bana kurun.
[359]
Yalanlam olanlarn o gn vay haline!"
"Allah, onlarn hepsini tekrar dirilttii gn, size yemin ettikleri gibi O'na yemin ederler.
[360]
Kendilerine bir yarar salayacan sanrlar. Dikkat edin! Onlar phesiz yalancdrlar."
"Allah, o gn onlara seslenir: "Benim ortam olduklarm iddia ettikleriniz nerededirler?" der.
Hkmn aleyhlerine gerekletii kimseler: "Rabbimiz! te Bunlar bizim azdrdmz
kimselerdir. Kendimiz azdmz gibi onlar da azdrdk. Onlardan uzaklap sana geldik. Zaten
aslnda bize tapmyorlard." derler. "Kotuunuz ortaklarnz arn" denir. Onlar da arrlar ama,
kendilerine cevb veremzler. Cehennem azabn grnce, doru yolda olmadklarna yanarlar. O gn
Allah onlara seslenir: "Peygamberlere ne cevab verdiniz?" der. O gn haberlere kar krleirler.
Verilecek cevaplan kalmaz; birbirlerine de soramazlar." (Kasas, 28/62-66)
"O gn Allah onlara seslenir: "Benim ortam olduklarn iddia ettikle-rinz nerededir?" der. Her
mmetten bir hid karr ve "kesin delilinizi ortaya koyun" deriz. O zaman, gerein Allah'a ait
olduunu, uydurduklarnn kendilerini brakp katn anlarlar." (Kasas, 28/74-75)
Bu konuda ayetler cidden oktur. leriki sayfalarda da tekrarlanaca gibi Buhar ve Mslim'in
sahihlerinde... Adiyy b. Hatim'den rivayet olunduuna gre, Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Sizden hi bir kimse yoktur ki ileride (kyamet gnnde) Rabbi -aralarnda tercman olmakszn-
kendisiyle konuacak olmasn. Kii, Rabbinin huzuruna kar. Rabbi ona yle der:
Seni erefli klmadm m, seni evlendirmedim mi, atlar ve develeri senin hizmetine
vermedim mi, ba olmadn m, mal zerinde dilediin gibi tasarrufta bulunmadn m?
Evet, yle oldu.
Huzuruma kacan zannetmi miydin?
Hayr.
[361]
O zaman sen jbni nasl unuttuysan, bu gnde ben seni unuturum!"
Bu hadiste, Cenab- Allah'n kendi kfir kuluna hitab edip onunla konuaca, aka bildiriliyor.
Ya gnahkr ve asiler!...
Buhar ve Mslim... bn mer'den rivayet ettiler ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde Cenab- Allah kulu yanna yaklatrr, o kadar ki, onu rahmet perdesiyle rter,
sonra gnahlarn ikrar ettirir; ona, "falan, falan ve falan gnde yle, yle ve yle bir i yaptn
(gnah iledin!)" der. O da "Evet ey Rabbim" diye itirafta bulunur, mahvolduunu zannettii zaman da
yce Allah ona u mjdeyi verir: "Dnyadayken o gnahn rtmtm. Bugn de senin o gnahn
[362]
balyorum!"

Terazinin Kurulmas, Allah'n Hesap Sormas, Cennet Ve Cehenem

Yce Allah buyurdu ki:


"Cehennem aleviendirildii zaman; cennet yaklatnld zaman; insanolu nceden ne
[363]
hazrladn grecektir."
"O gn cehenneme: "Doldun mu?" deriz. O: "Daha var m?" der. Cennet, Allah'a kar gelmekten
saknanlara yaklatrlr. Zaten uzakta deildir. Onlara: "ite bu cennet, Allah'a ynelen, O'nun
buyruklarna riyet eden; grmedii Rahmn'dan korkan, Allah'a ynelmi bir kalble gelen sizlere,
hepinize sz verilen yerdir." denir. Orada dilediklerini bulurlar. Katmzda fazlas da vardr." (Kaf,
50/30-35)
"Kyamet gn doru teraziler kurarz. Hi bir kimse hi bir hakszla uratlmaz. Hardal tanesi
kadar olsa bile yaplan ortaya koyarz. Hesab gren olarak biz yeteriz." (Enbiy, 21/47)
"Allah phesiz zerre kadar hakszlk yapmaz. Zerre kadar iyilik olsa onu kat kat artrr ve
yapana byk ecir verir. Her mmete bir hid getirdiimiz ve ey Muhammed, seni de bunlara hid
getirdiimiz vakit durumlar nasl olacak? Ogn, inkr edip peygambere ba kaldrm olanlar, yerle
bir olmay ne kadar isterler ve Allah'tan bir sz gizleyemezler." (Nisa, 4/40-42)
Yce Allah, Lokman (a.s.)'m kendi oluna yle dediini bildiriyor: "Ey oulcuum! lediin
ey, bir hardal tanesi arlnca olsa da, bir kayann iinde veya gklerde yahut yerin derinliklerinde
bulunsa, Allah onu getirip meydana kor. Dorusu Allah latiftir, haberdrdr." (Lokman. 31/16)
Bu konuda hadisler ve eserler cidden oktur.
Doruya ulamada bizlere muvaffak klacak olan, Allah'tr. Dn ve var O'nadir. O bana yeter,
[364]
o ne gzel vekildir.

Cehennemden Bir Gz kacak, Maherde Duran nsanlara Bakacaktr:

Yce Allah buyurdu ki:


"O gn, cehennem ortaya konur. O gn nsan t almaya alr. Ama artk tten ona ne?"
(Fecr, 89/23)
Mslim... Abdullah b. Mes'ud'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"O gnde cehennem getirilir. (O zaman da) yetmi bin yular olacak ve her yularnn yannda da
yetmi bin melek bulunacaktr. Melekler (bu yularlardan tutarak) cehennemi ekip getireceklerdir."
[365]
Cehennemden Bir Boyun kacak; Zorba, Putperest, Haksz Yere Adam ldren Herkesi
Cehenneme Atacaktr:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Sad el-Hudr'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Cehennemden bir boyun kp konuacak ve; " kiiyi (snf) yakalamakla grevlendirildim:
Her zorbay, Allah'la beraber baka bir tanrya tapan, haksz yere adam ldreni." diyecek, bunlarn
[366]
zerine kapanacak ve cehennemin derinliklerine atacaktr."
Yce Allah da byleleri hakknda yle buyurmutur:
"Bu ate, onlar uzak bir yerden grnce, onun kaynamasn dar bir yerden atldklar zaman
orada yok olup gitmeyi isterler. "Bir kere yok olmay deil, bir ok defa yok olmay isteyin" denir."
(Furkn, 25/12-14}
a'b dedi ki: "Bu ate, onlar uzak bir yerden grnce, onun kaynamasn ve uultusunu
ijtirler." Evet, cehennem, Allah'a ortak koan ve O'ndan bakasna da tanr diye tapan kimselere olan
fke ve kzgnlndan tr kaynayp iddetle uuldar. Bir hadis-i erifte de yle duyurulmutur:
"Bana yalan isnad eden veya babasndan bakasna mensubiyet iddiasnda bulunan, yahut kendi
mevllanndan bakasna intisab eden kimse, cehennemin iki gz arasnda kendine uzak bir oturak
hazrlasn!"
Ey Allah'n Rasl! Cehennemin iki gz var mdr? diye soran sahabi-lere Raslullah (s.a.v.) u
cevab verdi:
"Yce Allah'n yle buyurduunu iitmediniz mi?: "Bu ate, onlar uzak bir yerden grnce,
onun kaynamasn ve uultusunu iitirler."
bn Cerir... Mcahid'den rivayet etti ki; bn Abbas yle demitir: "Adam cehenneme srklenir,
cehennemde keye ekilip yumulur ve bzr. Rahman (olan Allah, cehenneme) "Sana ne oluyor
byle?" diye sorar. Cehennem; "Adam benden aman diliyor" deyince Allah: Kulumu salverin" der.
Bir adam da cehenneme srklenir ama, "Ya Rab, bana byle yapacan sanmyordum" der.
Yce Allah: "Peki, sana ne yapacam sanyordun?" diye sorar. Adam: "Rahmetinin beni de
kapsayacan sanyordum" deyince Cenab- Allah, "Kulumu salverin" diye emreder. Bir adam da
cehenneme srklenir. Cehennem de, katrn deveye kar zrlamas gibi zrlar ve yle bir uuldayla
[367]
uuldar ki, herkesi rtp saklar." snad sahihtir.
Abdrrezzak... Mcahid'den rivayet etti ki; Ubeyd b. Umeyr yle demitir:
"phesiz, cehennem yle iddetle uuldayacak ki, btn melekler ve peygamberler, eklemleri
titreyerek yere kapanacak, brahim peygamber bile dizleri stne melerek, "Ya Rab! Bugn senden
sadece kendi nefsimi (balaman) istiyorum" diyecektir." Sr hadisinde de deinildii gibi bundan
sonra cehennemden karanlk sac bir boyun uyanp kacak ve u yet-i kerimeyi okuyacaktr:
"Ey insanoullar! Ben size, eytana tapmayn, o sizin iin apak bir dmandr. Bana kulluk
edin. Bu doru yoldur, diye bildirmedim mi? Andol-sun ki o, sizden nice nesilleri saptrmt.
Akletmez miydiniz? te bu, size sz verilen cehennemdir. Bu gn, inkarclnza karlk oraya girin.
te o gn azlarm mhrleriz. Bizimle elleri konuur. Ayaklan da yaptklarna hidlik eder."
(Yasin, 36/60-65)
"Ey sulular! Bu gn mminlerden ayrln." (Yasin, 36/59} Cenab- Allah, yaratklar arasndan
geer. O geerken mmetler de diz kerler. "Her mmeti diz st km olarak grrsn. Her
mmet, kitabna arlr. Onlara denir ki: "Bugn, size, ilediinizin karl verilecektir. Bu
[368]
kitabmz gerekten sizin aleyhinize konuuyor. Biz yaptklarmz phesiz bir bir
[369]
kaydediyorduk."

Amel Terazisi:

Yce Allah buyurdu ki:


"Kyamet gn doru teraziler kurarz. Hi bir kimse hibir hakszla uratlmaz. Hardal tanesi
kadar olsa bile yaplan ortaya koyarz. Hesap gren olarak biz yeteriz." (Enbiy, 21/47)
"Tartlar ar gelenler, ite onlar kurtulua ermi olanlardr. Tartlar hafif gelenler, ite onlar,
kendilerine yazk edenlerdir. Cehennemde temellidirler." (Mmnn, 23/102-103)
"Gerek tart kyamet gnndedir. Tartlar ar gelenler, ite onlar kurtulanlardr. Tartlar hafif
gelenler, yetlerimize yaptklar hakszlklardan tr kendilerini mahvetmi olanlardr." (A'rf, 7/ 8-
9)
"Ama tartlan ar gelen kimse ho bir hayat iinde olacaktr. Tartlar hafif gelenler ise, onlarn
[370]
yeri bir ukurdur. O ukurun ne olduunu sen bi-lirmisin? O, kzgn bir atetir."
"Ey Muhammedi "Size, amelce en ok kaybda bulunanlar haber verelim mi?" de. Dny
hayatnda, almalar boa gitmitir. Oysa onlar, gzel i yaptklarn sanyorlard. Bunlar, Rablerinin
yetlerini ve O'na kavumay inkr edenlerdir. Bu yzden ileri boa gitmitr. Kyamet gn biz
[371] [372]
onlara deer vermeyeciz."

Muhakeme Ve Hesaptan Sonra Amellerin Tartlmas:

Eb Abdillah el-Kurtub, alimlerin yle dediklerini nakl etmitir: Hesap tamamlandktan sonra
ameller tartlr. nk tartmak, ilenen amelin karln vermek iindir. u halde tartmann
muhasebeden sonra olmas gerekir. Muhasebe, ilenen amelin kendisi iindir. u halde verilecek olan
karlkta, amelin kendisine ve miktarna gre olmaldr. "Kyamet gn doru teraziler kurarz" yet,
orada amelleri tartmak iin birden fazla terazinin bulunmas ihtimalini gndeme getiriyor. Belki de
bundan kast, tartlan amellerin mteaddit olacadr. yet-i kerimede geen terazi kelimesi, tartlan
amellerin eitli oluu nazar- itibara alnarak oul olarak kullanlmtr. Dorusunu noksanlklardan
[373]
mnezzeh olan yce Allah daha iyi bilir.

Terazinin ki Maddi Kefesi Olacak Ve Hi Bir ey Besmeleden Daha Ar Basmayacaktr:

mam Ahmed b. Hanbel... Abdullah b. Amr'dan rivayet etti ki; Raslul-lah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"(Kyamet gnnde) Cenab- Allah, yaratklar arasndan bir adam seer, onun aleyhinde -her biri
gz alabildiince byk- doksan dokuz defter aar. Sonra ona sorar:
Bu defterlerde yazlanlardan inkr ettiin var m? Muhafz yazc meleklerin sana hakszlk
etmiler mi hi?
Hayr ya Rabv
Bu hususta beyan edecein bir mazeretin veya bir iyiliin var m?
(Adam aar) Hayr ya Rab.
Hayr, hayr, senin bizim katmzda bir hasenen (iyiliin) var. Bu gn sana asla hakszlk
edilmez.
Cenab- Allah, zerinde 'ehed en lilhe illallah ve ehed enne Mu-hammeden abduhu ve
Rasluh' yazl olan bir etiket karr. Meleklere de "Bunu ona bildirin" diye emreder. Bildirirler.
Adam da sorar:
Ya Rab! Bu defterlerin yanndaki bu etiket te ne?
(Bu gn) sana hakszlk edilmeyecektir.
Defterlerin hepsi terazinin bir kefisine, o etikette dier kefesine konulur. Defterlerin bulunduu
kefe hafif kalr ve yukarya kalkar; etiketin bulunduu kefe ise ar basar. Hi bir ey besmeleden
[374]
daha ar basmayacaktr."

Kyamet Gnnde Kii, Kendi Ameliyle Birlikte Ayn Terazide Tartlacak M?

mam Ahmed b. Hanbel... Abdullah b. Amr b. s'tan rivayet etti ki; Ra-slullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Kyamet gnnde teraziler kurulur. Adam getirilir, terazinin bir kefesine konulur. Kendisine
(okunup) saylan amelleri de dier kefeye konulur. Terazi onu aaya indirir (amel kefesi hafif
kald iin yukarya kalkar) ve bu sebeple o adam cehenneme gnderilir. Arkasn dnp cehenneme
gitmekteyken Yce Rahman'n yanndan biri, "Acele etmeyin onun tartlmam bir hasenesi kald!"
diye yksek sesle barr. zerinde 'La ilahe illallah1 kelimesi yazl bir etiket getirilip o adamla
[375]
birlikte kefeye konur; terazisi ar gelir."
Bu ifadelerde bir gariplik vardr ama byk faydalar da vardr. Faydas, kiinin kendi ameliyle
[376]
birlikte tartlacak olmasdr.

Kyamet Gnnde Kelime-i ehadetin Konulaca Kefe, Gnahlarn Konulaca Kefe Karsnda
Daha Ar Basacaktr:

bn Ebi'd-Dny... Abdullah b. Amr'dan rivayet etti ki; Raslul-lah(s.a.v.) yle buyurmutur:


"Kyamet gnnde bir adam terazinin yanna getirilir. Onun hakknda -her biri gz alabildiince
byk olan- doksan dokuz defter ortaya karlr. O defterlerde onun gnahlar ve hatlar kaytldr.
Bunlar terazinin bir kefe-sine konulur. Sonra o adama ait bir kat ortaya karlr. Parmak ucu
byklnde olan o kadn zerinde 'Ehed en lailahe illallah ve ehed enne Muhammeden
abduhu ve Rasluh' yazldr. Bu kat da dier kefeye konulur ve gnahlarn bulunduu kefeden daha
ar basar."
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... Abdurrahman b. Abdullah b. Sabit'in yle dediini rivayet etmitir:
Hz. Ebubekir vefat etmek zere olup can ekiirken Hz. mer'e haber salp yle dedi: "Kyamet
gnnde tarts ar gelenlerin tartlarnn ar oluunun sebebi, dnyadayken kendilerine ar (ve zor)
geldii halde hakka tabi olmalardr. Kefesine hak konulduu zaman terazinin ar gelmesi de
haktr(zorunludur). Tarts hafif gelenlerin tartlarnn hafif oluunun sebebi, dnyadayken kendilerine
hafif (ve kolay) geldii iin batla tabi olmalardr. Kefesine batl konulduu zaman terazinin hafif
[377]
gelmesi de haktr (zorunludur)."

Gzel Ahlk, Kyamet Gnnde Kulun Terazisine Konulacak En Ar eydir:

mam Ahmed b. Hanbel... Eb Derda'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
[378]
'Teraziye konulacak en ar ey, gzel ahlktr."
Kyamet gnnde amellerin kendilerinin tartlacana dair hadisler nakledilmitir. Nitekim
Sahih-i Mslim'de... Eb Mlik el-E'ar'den rivayet olundu ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Temizlik imnn yarsdr. 'El-Hamdlillah' teraziyi doldurur. 'Sbhanallah ve'1-Hamd lillahi'
gklerle yerin arasn doldurur. Namaz, nurdur. Sadaka, klavuzdur. Sabr, ktr. Kur'n, senin lehine
veya aleyhine bir delildir. nsanlarn tm yarn nefsini sata karacak; kimi azd edecek, kimide
[379]
helak edecek kendini."
"El-Hamdlillah, teraziyi doldurur" sz, her ne kadar amel (yaplan i), failin kendisi ile var
olan bir araz ise de, Cenab- Allah'n, kyamet gnnde onu bir sreten geirerek, arazdan nesneye
dntreceini ve bn Ebi'd-Dny'nn rivayet ettii hadiste de anlatld gibi onu teraziye
koyacan gstermektedir.
Eb Hayseme... Eb Derda'dan rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur: "Teraziye
[380]
konulacak en ar ey, gzel ahlktr."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Derda'dan rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
[381]
"Terazide gzel ahlk kadar ar basan baka bir ey yoktur."
mam Ahmed "Ne gzel ne gzel! u be ey kadar terazide ar basan bir ey yoktur: Lailahe
illallah, Allah ekber, sbhanallah, elhamdlillah ve bir de salih evlat ki ldnde babas sabredip
karln sadece Allah'tan bekler."
Bir baka hadiste de Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur: "u be ey ne gzeldir, ne gzel!
Bunlara salamca inanarak Allah'n huzuruna varan kimse, cennete girer: Allah'a ve ahiret gnne,
[382]
cennete, cehenneme, lm sonras dirilie ve hesaba inanmak."
Bunu mam Ahmed b. Hanbel, mnferid olarak rivayet etmitir.
Baka bir hadiste de yle denilmitir: "Bakara ve l-i mrn sreleri kyamet gnnde iki ku
[383]
srs (veya bulut) gibi gelir, sahiplerini savunurlar." Yani bu iki surenin dnyada okunmasyla
elde edilen sevap, kyamet gnnde bu ekilde gelip sahiplerini mdafaa ederler.
Muhammed b. Abdullah... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Dorusu kyamet gnnde iman ve iri yar bir adam (hesap yerine) gelir ama, Allah katnda o bir
sivri sinek kanad kadar ar gelmez. sterseniz u yeti okuyun: "Kyamet gn biz onlara deer
[384]
vermeyeceiz."
bn Ebi Hatim... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur: "
(Kyamet gnnde hesap yerine) ok yiyen, ok ien iri yar bir adam getirilir. Bir habbeyle tartlr
ama, arl o bir habbe kadar dahi gelmez."
Bezzar... Breyde'nin yle dediini rivayet etmitir: Raslullah (s.a.v.)'in yanndaydk. O esnada
Kurey kabilesinden, elbisesi iinde salnarak gururlu bir ekilde bir adamn gelmekte olduunu
grdk. zerine doru gelince, Peygamber (s.a.v.) bana dedi ki: Ey Eb Breyde! Bu, Cenab-
Allah'n, haklarnda yle buyurduu kimselerdendir: "Kyamet gn biz onlara deer vermeyecez."
(Kehf: 105)
mam Ahmed b. Hanbel... Zerr b. Hubey'in yle dediini rivayet etmitir: Abdullah b.
Mes'ud'un bacaklar ok inceydi. Rzgar onu sallamaya balad. Millet onun bu haline glnce
Raslullah (s.a.v.) onlara dedi ki:
Niin glyorsunuz?
Ey Allah'n peygamberi, onun bacaklarnn inceliine glyoruz.
Canm kudret elinde bulunan zta yemin ederim ki; o bacaklar terazide Uhud dandan daha
[385]
ar gelecektir!"
Buna benzer baka rivayetler de vardr. mam Ahmed b. Hanbel'in... bn Luhay'a kanalyla
yapt etiket hadisinde de anlatld gibi kii, terazide amel defteriyle birlikte tartlacaktr. u halde
bu rivayet, kiinin kendisinin (veya organlarnn) terazide tartlaca yolunda sylenen szlerin sahih
olduunu dndrmektedir. Dorusunu yce Allah daha iyi bilir.
mam Ahmed b. Hanbel... Hasan'dan rivayet etti ki Hz. Aie (r.a.) yle demitir:
Ey Allah'n Rasl! Kyamet gnnde ailenizi hatrlar msnz?
[386]
yerde hayr: Kitap, terazi ve srat." Kitaptan kast, mmetlerinin gz nnde
hakknda ahitlik yaplsn diye insann amel defterinin ortaya konulup ald yer olabilir. Ya da amel
defterindeki sayfalarn uutuu zamandr ki o zaman insanlarn kimi sa eliyle, kimi de sol eliyle,
kendi amel safhasn alr."
Beyhak... Hasan'dan rivayet etti ki; Hz. Aie (r.a.) alam, Raslullah (s.a.v.) ona sormutu:
Neden alyorsun ey ie?
Cehennemlikleri dndm. Kyamet gnnde acaba onlar ailelerini hatrlayacaklar m?
yerde kimse kimseyi hatrlamaz: Tartsnn ar m yoksa hafif mi gelecei bilinsin diye
kii iin terazi kurulduu yerde kiinin, "Aln kitabm okuyun" dedii ve defterinin sa eline mi
yoksa sol eline mi yahut arka tarafndan m verileceini renmesi iin amel defterinin sayfalarnn
uutuu yerde; srat kprsnn cehennem zerine kurulduu yerde kimse kimseyi hatrlamaz."
Bu hadisi Hasan'dan rivayet eden Yunus demi ki: Kukuluyum ama, bence Hasan unlar da
syledi: "Kprnn iki kenarnda engeller ve iler vardr. Cenab- Allah, yaratklarndan
dilediklerini orada tutar. te bu durumdaki kii, kurtulup kurtulamayacan anlamadan kimseyi
hatrlamaz."
Beyhak... Hasan'dan rivayet eti ki; Hz. ie (r.a.) cehennemi hatrlayp alad... Kii; "Aln
kitabm okuyun" dedii; amel defterinin sa eline mi, sol eline mi, yoksa arka tarafndan m
verileceini bilmeden defter datm yerinde; cehennemin zerine kurulduunda sratn yannda
[387]
kimseyi hatrlamaz."
mam Ahmed b. Hanbel... Kasm b. Muhammed'den rivayet etti ki; ie (r.a.) yle demitir:
Ey Allah'n Rasl! Seven, sevdiini kyamet gnnde hatrlar m?
Ey ie! u yerde hayr. Ar ya da hafif gelecei belli oluncaya dek terazinin yannda,
kiiye amel defteri sa elinden veya sol elinden verilinceye dek bu defterlerin sahifelerinin uutuu
yerde ve sonra cehennemden bir boyunun (uzanp) karak zmrenin zerine yumulduu (onlar
yakalad), onlara fkelendii zamanda (kimse kimseyi hatrlamaz) Cehennemden kan o boyun
yle diyecektir: " kiiyi yakalamakla grevlendirildim. Allah'la beraber baka bir tanrnn
varln iddia eden, hesap gnne inanmayan ve inat, zorba olan herkesi yakalamakla
grevlendirildim." Byle dedikten sonra bu zmredeki insanlarn zerine yumulup onlar yakalar
ve cehennemin derinliklerine atar. Cehennemin kldan ince, kltan keskince bir kprs vardr.
zerinde engeller ve iler vardr. Allah'n dilediklerini yakalar bu kpr. Kimileri bu kprden gz
ap kapayncaya kadar ksa bir srede geer, kimileri imek, kimileri rzgar gibi, kimileri de rahvan
atlar ve binekler gibi geerler. (Bunlar geerlerken) melekler: "Ya Rab! Koru. Ya Rab! Koru." derler.
Kimi darbe olmadan geip kurtulur. Kimi ufak tefek yara berelerle geip kurtulur. Kimi de drlp
[388]
yz st atee atllir."
nceki sayfalarda geen ve Harb b. Meymun, Nadr b. Enes'ten rivayet ettii bir hadiste yle
denmektedir: Enes (r.a.) sordu:
Ey Allah'n Rasl! Benim iin efaat eder misin?
Evet, ederim.
(Maherde) seni nerelerde ariyaym?
lk etapta beni srat kprsnn yannda ara.
Eer seni orada bulamazsam?
O zaman beni kevser havuzunun yannda ara.
Eer seni orada da bulamazsam?
O zaman beni terazinin yannda ara. nk kyamet gnnde ben bu yerden amam
(mutlaka bu yerden birinde bulunurum)."
[389]
Bunu mm Ahmed b. Hanbel ve Tirmiz rivayet etmilerdir.
Hafz Ebubekir el-Beyhak... Enes b. Mlik'ten rivayet etti k; Peygamber (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Kyamet gnnde demolu getirilip terazinin iki kefesi arasnda durdurulur yan
banda grevli bir melekte durdurulur. Terazisi ar gelirse, o melek herkese duyuracak kadar yksek
bir sesle; "falan adam artk hi bedbaht olmayacak bir saadete ermitir!.." diye iln eder. Eer terazisi
hafif gelirse yine o melek, herkese duyuracak kadar yksek bir sesle: "Falan adam artk hi mutlu
olmayacak bir bedbahtla dmtr!.." diye iln eder." Beyhak, rivayet ettikten sonra bunun
[390]
senedinin zayf olduunu Sylemitir.
Hafz Bezzar ile Hafz bn Ebi'd-Dny... Enes b. Mlik'ten merfu olarak byle bir rivayette
bulunmulardr. Abdullah b. Mbarek... Ubeydullah b. Ebi'l-Garrar'n yle dediini rivayet etmitir:
"Terazinin yannda bir melek vardr. Kul (un kendisiyle birlikte ameli de) tartldnda o melek yle
der: "Dikkat edin! Falan olu falann terazisi ar geldi. Artk hi bedbaht olmayacak bir saadete
ermitir. (Terazisi hafif gelen iin de yle der:) Dikkat edin! Falan olu falann terazisi hafif geldi. O
artk hi mutlu olmayacak bir bedbahtla dmtr!.."
bn Ebi'd-Dny... Bill el-Abes'den rivayet etti ki; Huzeyfe yle demitir: "Kyamet gnnde
terazinin sahibi Cebrail'dir. Hesaplardan aktarma yaplr. O gn altn ve gm yoktur. Zlimin
sevaplar (haseneleri) alnr. Eer sevaplar yoksa, mazlumun gnahlarn alp zalimin hesabna
geirir."
bn Ebi'd-Dny... Abdullah b. Salih el-cl'den rivayet etti ki; Eb'l-Ah-ves yle demitir:
"Kureyliler Selman- Faris'nin yannda (nesepleriyle) vndler. Selman onlara dedi ki: "Ben pis bir
su damlacndan yaratldm. Bundan sonra kokumu bir lee dneceim. Sonra (kyamet gnnde)
terazi getirilecek. Eer (iyi) amellerin ar gelirse, ben stnm. Ama hafif gelirse, ben alam!"
Eb'l-Ahves dedi ki: "Kiinin neden kurtulduunu biliyor musun? Kulun terazisi ar gelince,
evvelkilerin ve sondakilerin bulunduu bir toplant yerinde yle bir duyuru yaplr: "Dikkat edin!
Falan olu falan yle bir saadete eriti ki, artk ebediyyen bedhbaht olmayacaktr." Kulun terazisi
hafif gelince de yle bir duyuru yaplr: "Dikkat edin! Falan olu falan yle bir bedbahtla dt ki,
artk ebediyyen saadete eriemeyecektir."
[391]
Beyhak... Hz. mer'den rivayet etti ki; Cebrail, Raslullah (s.a.v.)'e yle bir soru
sormu:
- Ya Muhammed! mn nedir?
mn; Allah'a, meleklerine, kitaplarna, peygamberlerin, hayr ve erriyle kadere inanmandr.
Eer bunu yaparsan sen mminsin.
Evet (ya da) doru syledin."
u'be... Eb'l-Ahves'ten rivayet etti ki; Abdullah b. Mes'ud yle demitir: "Terazinin yannda
insanlar birbirleriyle mcadele eder ve izdiham meydana getirirler."
bn Ebi'd-Dny... Eb Osman el-Meden'den rivayet etti ki; Selmn- Faris yle demitir:
"Terazi kurulacaktr. Onun iki kefesi vardr. Gkler, yer ve ikinisinde mevcud olan herey btnyle
bu kefelerden birine konulacak olsa, sar. Melekler derler ki:
Ey Rabbimiz! Bununla kim tartlacak?
Dilediim kullarm tartlacak.
Ey Rabbimiz! Dorusu biz sana hakkyla ibadet edebilmi deiliz." bn Ebi'd-Dny...
"Kyamet gn doru teraziler kurarz" (Enbiy, 22/47)
mealindeki ayetle ilgili olarak Hammd b. brahim'in yle dediini rivayet etmitir: Bir adamn
ameli getirilip terazisinin kefesine konulur. okluk bakmndan bulut gibi birey getirilip dier kefeye
konulur. Bu eyin konulduu kefe ar basar. Kendisine, "Bunun ne olduunu biliyor musun? Bu,
renmi, bakalarna da retmi olduun ve onlarn da bunu renip senden sonra gereince amel
etmi olduklar ilmindir" denilir.
bn Ebi'd-Dny... Sad b. Cbeyr'den rivayet etti ki; Abdullah b. Mes'ud yle demitir:
"Kyamet gnnde insanlar hesaba ekilirler. yilikleri ktlklerinden bir fazla olan, cennete
girer. Ktlkleri iyiliklerinden bir fazla olan, cehenneme girer." Byle dedikten sonra u yeti okudu:
"Tartlar ar gelenler, ite onlar, kurtulua ermi olanlardr. Tartlar hafif gelenler, ite onlar,
kendileren yazk edendir, cehennemde temellidirler." Bu ayeti okuduktan sonra Abdullah b. Mes'ud,
szne yle devam etti: "Terazinin kefesi (o kadar hassastr ki;) bir hardal tanesi eksik olsa hafif
gelir; bir hardal tanesi fazla olsa ar gelir."
bn Ebi'd-Dny... Sa'd b. Enes'ten rivayet etti ki; Hasen yle demitir: Kyamet gnnde
Cenab- Allah, dem'e mazeret beyan edip yle diyecektir: "Ey dem! Eer ben yalanclara lanet
etmeseydim, yalandan ve
minden gazapiam as aydm, bu gn kendileri iin hazrlam olduum iddetli azaptan senin
zrriyetini kurtarp onlara merhamet ederdim. Ama peygamberlerimi yalanlayp emrime isyan
edenlerin tmyle cehennemi dolduracana sz vermiim.
Ey dem! Ezeli ilmimde, kendilerini dnyaya geri gnderdiim takdirde eskisine nispetle daha
ok ktlk yapacaklarn bildiklerim dnda senin zrriyet-nden hi kimseyi ate ile
azaplandrmayacam ve hi kimseyi cehenneme sokmayacam bil.
Ey dem! Bu gn sen benimle zrriyetin arasnda adil ahid olarak dur. Teraznin yannda dur.
Sana sunulacak olan amellerine bak. yilii ktlnden zerer kadar fazla olana cennet vardr. yleki
o, benim zlim olanlardan bakasna azb etmeyecemi anlasn."
bn Ebi'd-Dny... Eb mame'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gn olfiuunda bir gurup insan ayaa kalkar... Bunlar ufku doldururlar. Iklar gne
gibidir. Onlara: "mmi peygambere gidin" denilir. Bu i iin btn peygamberler aratrlr.
Onlara: "Muhammed ve mmetine gidin" denilir. Sonra baka bir gurup insan ayaa kalkar. Bunlar da
ufku doldururlar. Iklar, karanlk gecedeki dolunay gibidir. Onlara da: "mm peyambere
gidin" denilir. Bu i iin btn peygamberler aratrlr. (En sonunda) onlara: "Muhammed ve
mmetine gidin" denilir. Sonra utlu ve yce Rab gelir ve yle buyurur: "Ey Muhammed! Bu (eref)
benden sana bir batr, benden sana bir batr." Bundan sonra terazi kurulur ve hesap grmeye
[392]
balanr."

Fasl

limlerin Kyamet Gnnde Kurulacak OlanTeraziyle lgili Aklamalar:

Kurtub, baz limlerden nakilde bulunarak terazinin iki kefesi bulundu-nu, gklerle yer bu
kefelerden birine konsa yine de sabileceini, iyilikler kefesinin nr, ktlkler kefesininse karanlk
olduunu, terazinin arn zarssna kurulacan, sa yannda cennetin bulunacan, nur kefesinin de o
tarafta olacan, sol tarafn da cehennemin bulunduunu, zulmat (karanlklar) kefesinin de o tarafta
olacan sylemitir.
Yine Kurtub, Mutezillerin teraziyi inkr ederek, "Ameller, crmleri olmayan arazlardr. Nasl
teraziye konulup tartlrlar?" dediklerini, oysa ibn Abbas'n; "Cenab- Allah, arazlar cisimlere
dntrp tartacaktr" dediini nakl etmi ve yle demitir: "Dorusu u ki; amel defterleri
tartlacaktr."
Ben derim ki: Hem birinci gr, hem ikinci gr, hem amel sahibi insann kendisinin de
tartlacan teyid edici rivayetler, nceki sayfalarda gemitir. ,
Kurtub dedi ki: Mcahid, Dahhk ve A'me rivayet ettiler ki; burada sz edilen terazi, adalet ve
yargdr. Tart ve teraziden sz edilmesi, rnekleme trndendir. "u sz, unun tartncadr"
rneinde olduu gibi. Belki de bunlar, u yeti tefsir ederken byle demilerdir: "O, g
ykseltmitir; tarty koymutur. Artk tart da tecavz etmeyin. Tartmay doru yapn; tarty eksik
tutmayn." (Rahman, 55/7-9)
"Tarty koymutur" cmlesindeki tartdan kast, adalettir. Cenab- Allah, kendi aralarnda
doruluk ve adaletle muamele yapmalarn kullarna emretmitir. Deer tartma anlamnda sylenen
teraziye gelince, grdm kadaryla bu konuda mtevatiren hadisler nakledilmitir ki, Kur'n'in
zahirinden de bu anlalyor. "Tarts ar gelen... Tarts hafif gelen..." Bu da ancak maddi eyler iin
[393] [394]
sz konusudur.

Terazi, Kyamet Gnnde Herkes in Sz Konusu Deildir:

Kurtub dedi ki; Terazi mutlaka kurulacaktr; gerektir ama, herkes iin kullanlacak deildir.
Bunu da u ayet-i kerime gsteriyor:
"Sulular simalarndan tannrlar da, aln salarndan ve ayaklarndan yakalanrlar." (Rahman,
55/41)
Peygamber (s.a.v.) de bu hususta Rabbinin kendisine yle buyuracan haber vermitir;
"Ey Muhammed! mmetinden zerinde hesap bulunmayanlar sa kapdan (cennete) koy. Onlar
[395]
dier hususlarda bakalarna ortaktrlar."
Ben derim ki: Yetmibin kiinin, kendilerine hesap sorulmakszn cennete gireceklerine dair
hadisler mtevatiren rivayet edilmilerdir. Bu da onlarn amellerinin tartlmamasm gerektiriyor. Bu
hususta phe ve tereddt vardr. Dorusunu Allah bilir. Her ne kadar ar gelse de Sad insanlarn
amelleri, ahitler nnde erefleri ortaya konup ispatlansn diye bazen terazide tartlacaktr. Kfirlere
gelince, onlarnda btn insanlarn gzleri nnde akilik (bedbahtlk) ve rsvaylklar aa ksn
diye amelleri terazide ba-zan tartlacaktr. Mesudlarn amelleri, onlarn kurtulu ve saadete erdiklerini
gstermek iin de tartlacaktr. KfirlerinJkiyse -kendilerine yarar salayacak sevaplar olmasa bile-
rezil ve bedbaht olduklar anlalsn diye tartlacaktr. Bir hadis-i erifte yle buyurulmutur:
"Dorusu Cenab- Allah hi kimseye, bir hasenesini (iyiliini) dahi yok sayarak hakszlk etmez.
Kfirin iyiliklerine gelince Cenab- Allah bunlarn karlklarn dnyadayken ona yedirir ki, ahirette
huzuruna vardnda o kfirin mkfat grmesine vesile olacak iyilii kalmasn."
Tezkire adl kitabnda Kurtub kfirlerin akrabay ziyaret etmek, onlara yardmda bulunmak,
sadaka vermek gibi iyiliklerinin ahirette karln g-rece ve azabnn bu nedenle hafifletilecei
grn benimsemi ve buna delil olarakta Hz. Peygamberin, Eb Talib'in cehennemin kenarnda ve
atein s bir yerinde. -Ama yine de bu derecedeki hafif bir ate, Eb Talib'in diman kaynatacaktr-
azb greceini bildirmi olmasn ileri srmektedir. Bu, tartma gtrr bir grtr. Belki de bu,
Eb Talib'e zg bir durumdur. Kendisine yapm olduu yardmlardan tr Hz. Peygamber onu
iddetli azbdan kurtarm olabilir. Kurtub buna delil olarak u yeti gstermitir:
"Kyamet gn doru teraziler kurarz. Hi bir kimse hi bir hakszla uratlmaz. Hardal tanesi
kadar olsa bile yaplan ortaya koyarz. Hesb gren olarak biz yeteriz." (Enbiy, 21/47)
Ben derim ki: Bu ayet genel bir anlam ifade etmektedir. Kfirler bunun kapsam dna
karlmaktadr. Zira Hz. Peyambere; Abdullah b. Cd'an'm misafir arladn, akrabalk balarn
gzettiini, kle azd ettiini anlattklarnda, bu iyiliklerinin ona yarar olup olmayacan da
sormular, Hz. Peygamber'de bunu soranlara u cevab vermiti: "Hayr. nk o, zaman iinde bir
gn dahi lilhe illallah dememitir!"
Bu balamda yce Allah da yle buyurmutur:
"Yaptklar her ii ele alr, onu toz-duman ederiz."
"Fakat oraya geldjinde hi bir ey bulamaz." (Furkan, 25/23)
"Orada Allah' bulur ve o da hesabn grr. Allah, hesab abuk grendir." (Nr, 24/39)
"Rablerini inkr edenlerin ileri, frtnal bir gnde, rzgrn iddetle savurduu kle benzer."
(brahim, 14/18)
"nkr edenlerin ileri, engin llerdeki gibidir. Susayan kimse onu su zanneder. Fakat oraya
[396]
geldiinde hi bir ey bulamaz. Orada Allah' bulur ve o da hesabn grr. Allah, hesab abuk
[397]
grendir."

Fasl:

Kurtub ve dierleri dediler ki: Bir kimsenin iyilikleri ktlklerinden -buday kmesindeki
siyah taneciklerden birinin arlnca dahi- fazla olsa, o kimse cennete girer. Yine ayn miktarda bir
kimsenin ktlkleri iyiliklerinden fazla olsa, o kimse cehenneme girer, Meer ki Allah affede. Bir
kimsenin iyilikleri ilek ktlkleri birbirine eit olursa, o kimse A'rftakiler arama katlr. bn
[398]
Mes'ud (r.a.)'den de byle bir rivayet nakledilmitir.
Ben derim ki: Buna u yet-i kerime de delildir: "Allah phesiz zerre kadar hakszlk yapmaz.
Zerre kadar iyilik olsa onu kat kat artrr ve yapana kendi katndan byk ecir verir." (Nisa, 4/40)
Ama unu anlayamyorum: Bir kimsenin iyilikleri, ktlklerinden bir veya bir katane fazla
olursa o kimse btn iyilikleriyle birlikte m yoksa o ktlklerinin saysnca iyilikleri yok edilmi
olarakm, yahut iyilikleri eksil-meksizin ktlkleri drlm olarak m Cennete girip cennetin
[399]
merdivenlerine basarak yksek derecelere kacaktr?

Kullarn Allah'a Arz Edilmeleri, Amel Sayfalarnn Uumas, Yce Rabbin Kullarn Hesaba
ekmesi:

Yce Rab buyurdu ki: "Bir gn dalan yrtnz de yeri dmdz grrsn. Hi birini
brakmakszn diriltip bir araya toplarz. Dizi dizi Rabbine sunulduklarnda onlara: "And olsunki, sizi
ilk defa yarattmz gibi bize geldiniz. Sizi bir toplamak iin sz vermediimizi iddia etmitiniz del
mi?" denir. Amel defteri ortaya konunca, sulularn, onda yazl olanlardan korktuklarn grrsn.
"Vah bize, eyvah bize! Bu defter nasl olmu da kk byk bir ey brakmadan hepsini saym!"
derler. ediklerini hazr bulurlar. Rabbin kimseye hakszlk etmez." (Kehf, 18/47-49)
"Ey Muhammed! De ki: "phesiz ncekiler de, sonrakiler de belli bir gnn belirli bir vaktinde
toplanacaklardr." (Vaka, 56/49-50)
"Yeryz Rabbinin nuruyla aydnlanr, kitb alr, peygamberler ve -hidler getirilir ve onlara
hakszlk yaplmadan, aralarnda adaletle hkm verilir. Her kiiye, iledii denir. Esasen Allah
onlarn yaptklarm en iyi bilendir." (Zmer, 39/69-70)
"Onlara: "Andolsun ki, sizi ilk defa yarattmz gibi -size verdiklerimizi ardnzda brakarak-
bize birer birer geldiniz. inizde Allah'n ortaklar olduunu sandnz efaatlarnz beraber
grmyoruz. Andolsun ki ara-mzdak balar kopmu, ortak sandklarnz sizden ayrlmlardr"
denecek." (En'm, 6/94)
"Onlarn hepsini bir gn toplarz. Sonra puta tapanlara, "Siz ve putlarnz yerlerinize!" deyip
onlar birbirlerinden ayrrz. Putlar ise: "Bize tapmyordunuz ki; Allah, sizinle bizim aramzda hid
olarak yeter. Sizin tapnmanzdan bizim haberimiz yoktu." derler. te orada herkes dnyada yapm
olduuyla imtihan verir ve gerek Mevllan olan Alllah'a dndrlr. Uydurduklar putlar da ortadan
kaybolmutur." (En'am, 6/22-24)
"Allah hepsini toplayaca gn, "Ey Cin topluluu! nsanlarn ounu yoldan kardnz." der.
nsanlardan onlara uymu olanlar, "Rabbimiz! Bir ksmmz bir ksmmzdan faydalandk ve bize
tayin ettin srenin sonuna ula tk "derler. "Cehennem, Allah'n dilemesine bal olarak, temelli
kalacanz duramzdr" der. Dorusu rabbin hakimdr, bilendir. Zlimlerin bir ksmn,
kazandklarndan tr dier bir ksmna bylece musallat ederiz. "Ey cin ve insan topluluu! Size
yetlerimi anlatan, bu gnle karlamanzdan size uyaran peygamberler gelmedi mi?" "Kendi
hakkmzda ahidiz" derler. Dnya hayat onlar aldatt da inkarc olduklarna, kendi aleyhlerinde
hid-lik ettiler. Bu, haberleri yokken kasabalar halkn Allah'n haksz yere yok et-meyecenden
dolaydr. lediklerne karlk her birinin dereceleri vardr. Rabbin, onlarn ilediklerinden habersiz
deildir." (En'am, 6/128-132)
Bu konuda ki ayetler cidden oktur. lerideki ksmlarnda hepsinde bununla ilgili Kur'n ayetleri
sunulacaktr. nceki blmlerden birinde de nakledildii gibi Sahih-i Buhar'de... bn Abbas'tan
rivayet olundu ki; Raslul-lah (s.a.v.) yle buyurmutur: "phesiz sizler, yalnayak, plak ve
snnet-siz olarak Allah'n huzuruna varacaksnz. "Yaratmaya ilk baladmz gibi onu tekrar var
[400]
edeceiz"."
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... Eb Ms el-E'ar'den rivayet etti ki; Ra-slullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "nsanlar (kyamet gnnde Allah'a) kez sunulurlar. Birincisinde ve ikincisinde
tartma ve mazeretler vardr. kincisinde sayfalar uuur. Kiminin amel defteri sa eline verilir.
yleleri kolay bir hesaba ekilir ve cennete girer. Kiminin de amel defteri sol eline verilir ve o da
[401]
cehenneme girer."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Musa el-E'ari'den rivayet etti ki; Ras-lullah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Kyamet gnnde insanlar (Allah'a) kez surulurlar. Bu sunularn ikisinde tartma
ve mazeretler vardr. nc-sndeyse amel sayfalan ellere uar. Kimi bunlar sa eliyle, kimi de sol
[402]
eliyle alr."
Abdullah b. Mbarek bu konuda yle bir iir yazmtr:
"Sayfalar alp ellere utular.
Onlarda srlar var; gzler farkeder o srlar.
Gaflete nasl dalarsn? Oysa yaknda gerekleecektir haberler.
Ama neler olup bittiini bilmiyorsun!
Cennete mi gideceksin? Orada kesintisiz nur vardr.
Yoksa cehennemem gideceksin? O hikimseyi brakmaz iindekileri kaldrp indirir.
Onlar oradan kacaklarn umduklarnda,
Kafalarna demir tokmaklar vurulur
Uzun sre alarlar ama yakarlarna acnmaz.
Orada fayda veren bir sabrszlanma, szlanma ve de merhamete yer yoktur asla.
lim, lmeden nce sahibine fayda vermeli
Ama onlar dnyaya geri gnderilmediler."
Yce Allah, kutsal kitabnda yle buyuruyor:
"Ey insanolu! Sen Rabbine kavuuncaya kadar alp abalarsn. Sonunda O'na kavuacaksn.
Amel defteri kendisine sandan verilen kimse, kolay geirecei bir hesaba ekilir ve arkadalarnn
yanna sevinle dner. Ama amel defteri kendisine arkasndan verilen kimse: "Mahvoldum" diye
barr ve lgn alevli cehenneme girer. nk o, dnyada, adamlarnn yannda iken zevk iindeydi.
[403]
Zira o, bir daha dirilip dnmiyeceini sanmt. Bilin ki, Rabbi onu phesiz grmekteydi."
[404]

Hesaba ekilen Mahvolur:

Sahih-i Buhar'de Hz. Aie'den rivayet olunduuna gre Raslul-lah(s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde bir kimse hesaba ekilmeye grsn, o mutlaka muh-volur!" Hz. Aie diyor ki:
Ben dedim ki: Ey Allah'n Rasl! Yce Allah yle buyurmam m: "Amel defteri kendisine
sandan verilen kimse, kolay geirecei bir hesaba ekilir." (nikk: 7-8)
Hz. Aie'nin bu sorusuna Raslullah (s.a.v.) u cevab vermiti: "Bu, Allah'a yaplan arzdr.
[405]
Kyamet gnnde hesaba skca ekilen kimse mutlaka azaba Urar."
Yani yce Allah kullarn hesaba skca ekince onlara azb eder. O, kullarna zulmetmez. Ama o
affedip balar; dnyada ve ahirette onlarn kusurlarn rter. Nitekim bn mer'in rivayet ettii
hadiste yle denmektedir: "Kyamet gnnde Cenab- Allah kulu yanna yaklatrr. yleki
rahmetinin rtsn onun zerine rter. Sonra ona, gnahlarn ikrar ettirir. Kul, mahvolacan
zannedince yce Allah ona yle buyurur: "Ben bu gnahlarm dnyada rtmtm. Bu gn de senin
[406]
iin affediyorum."

Fasl:

Yce Allah buyurdu ki; "Siz snf olursunuz. yi iler ilediklerini belirtmek iin, amel
defterleri sadan verilenler; ne mutlu o saclara! Ktlk ilediklerini belitmek zere, amel defterleri
soldan verilenler; ne yazk o solculara! yilik ilemekte nde olanlar, karlklarn almakta da nce
olanlardr. Naim cennetlerinde Allah'a en ok yaklatrlm olanlar ite bunlardr." (Vaka, 56/7-12)
Ve daha baka yetler... Kullarn davalarna bakmak ve haklarnda hkm vermek iin adalet
krss kurulduunda kfirler mminlerden ayrlarak soltarafa ekilirler. Mminlerse arn sa
tarafnda kalrlar. Baz mminler de arn karsnda dururlar. Yce Allah buyurdu ki: "Ey sulular!
Bu gn mminlerden ayrln." (Yasin, 36/59)
"...Sonra putatapanlara: Siz ve putlarnz yerlerinize, deyip onlar birbirinden ayiririZ." (Ynus,
10/ 27)
"Her mmeti diz st km olarak grrsn. Her mmet, kitabna arlr. Onlara denir ki:
"Bugn, size, ilediinizin karl verilecektir."(Csiye, 45/28)
"Amel deferi ortaya konunca sulularn, onda yazl olanlardan korktuklarn grrsn. "Vah
bize, eyvah bize! Bu defter nasl olmu da kk byk bir ey brakmadan hepsini saym!" derler.
lediklerini hazr bulurlar. Rabbin kimseye hakszlk etmez." (Kehf, 18/49)
Yaratklar lemlerin rabbinin huzurunda dururlar. Ter, onlarn ounu kaplam; Onlarn
azlarna ve kulaklarna kadar ykselmitir. Herkes ameline gre tere batacaktr. Nitekim bu, nceki
ksmlarda geen hadislerde anlatlmt. Boyun eip susacaklar, yce Allah'n izni olmadan kimse
konumayacaktr. O gnde ancak Rasller konuacaktr. Peygamberler, mmetlerinin evresinde
duracaklardr. Amel defterleri, ncekilerin ve sonrakilerin iledikleri amelleri kapsacaktr. Ortaya
konulan bu defterler de saylmayan kayda gemeyen byk-kk hibir amel yoktur. Yaratklarn
iledikleri ameller, kirmen ktibin meleklerince bu defterlere yazlmtr. ncekilerde sonrakilerde,
btn ameller kayda geirilmitir. Yce Allah bu hususa Kur'n- Kerim'de yle deiniyor:
"O gn, insanoluna nde ve sonda yapt ne varsa bildirilir." (Kyamet, 75/13)
"Her insann boynuna ilediklerini dolarz ve kyamet gn alm bulaca kitb' nne
karrz. "Kitabn oku. Bugn, hesap grc olarak sen Kendine yetersin." (sr, 17/13-14)
Hasan- Basr dedi ki: "Ey demolu! Seni kendi ahsn iin hesap grc klan zt, sana insaf
edip amtr. nk o zaman hayr ve er amellerini tartmak iin terazi kurulmtur. Srat kprs
cehennemin zerine ekilmitir. Melekler insanlarn ve cinlerin etrafn evrelemilerdir. Cehennem
ortaya konulmu, nimetler diyar da yaklatrlmtr. Kullar arasnda hkm vermek iin yce Rab
tecelli etmi, grnmtr. Yeryz, Rabbinin nuruyla aydnlanm, amel defterleri okunmutur.
Melekler, insanlarn iledikleri fiillere, yeryz de zerinde yaplan ilere ahtlik ederler. Kullardan
itirafta bulunanlar olursa ne la. Aksi takdirde azlar mhrlenir; bu defa organlar, o ameli,
geceleyin mi, gndzleyin mi, hangi vakitte ilemi olduunu syleyerek tanklkta bulunurlar.
Yce Allah bunu ^yle bildiriyor:
"Sonunda oraya varnca, kulaklar, gzleri ve derileri, yaptklar hakknda onlarn aleyhinde
hidlik ederler. Derilerine: "Aleyhimize niin hidlik ettiniz?" derler. "Bizi, her eyi konuturan
Allah konuturdu. Sizi nce yaratan O'dur ve O'na dndrlyorsunuz" cevabn verirler. Siz,
gzleriniz, kulaklarnz ve derilerinizin aleyhinize hidlik edeceinden korkarak kt i ilemekten
ekinmiyordunuz. Hayr; Allah'n, yaptklarnzn ounu bilmediini sanyordunuz. te Rabbinizi
byle sanmanz, sizi mahvetti de hsrana urayanlardan oldunuz. ster sabretsinler ister etmesinler,
onlarn dura atetir. Ho tutulmalarn isteseler de artk ho tutulmazlar." (Fussilet, 41/20-24)
"Kendi dilleri, elleri ve ayaklan, yapm olduklarna hidlik ettikleri gn onlar byk azaba
urayacaklardr, O gn, Allah onlara kesinlemi cezalarm verecektir. Allah'n apak hak olduunu
bileceklerdr." (Nr, 24/24-25) "te o gn azlarn mhrleriz. Bizimle elleri konuur. Ayaklar da
yaptklarna hidlik eder. Dilesek, gzlerini kr ederdik de yol bulmaya alrlard. Nasl
grebilirlerdi? Dilesek, onlar olduklar yerde dondururduk da, ne ileri gidebilirler ve ne de geri
dnebilirlerdi." (Yasin, 36/65-67)
"nsanlar, diri ve her an yaratklarn gzetip duran Allah'a boyun emitir. Yk zulm olan
kimse ise hsrana uramtr. nanm olarak yararl i ileyen kimse, hakszlktan ve hakknn
yeneceinden korkmaz." (T-H, 20/111-112)
Yani haseneler (iyilikleri)nden hi bir ey eksiltilmez. Ayette "Hakknn yenmesinden" szyle
bu kastedilmitir. Bakasnn ktlkleri onun amel defterine geirilmez. Ayette "Hakszlktan"
[407]
szyle de bu kastedilmitir.

Fasl:

Kyamet gnnde Cenab- Allah, Sakaleyn dediimiz insanlarla cinlerden nce hayvanlar
arasndaki davalara bakacak ve onlar hakknda hkm verecektir. Kyamet gnnde btn hayvanlarn
haredileceinin delili yet-i kermedir: "Yerde yryen hayvanlar ve kanatlaryla uan kular da
ancak sizin gibi birer toplulukturlar. Kitbda biz hi bir eyi eksik brakmadk. Onlar sonra rablerine
toplanacaklardr." (En'm, 6/38)
"Yaban hayvanlar bir araya toplatldi zaman..." (Tekvir, 81/5) Abdullah b. mam Ahmed b.
Hanbel... Osman b. Affan (r.a.)'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmtur: "Kyamet
gnnde boynuzsuz hayvan, boynuzludan hakkn mutlaka alacaktr."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den, rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde haklan sahiplerine deye-ceksniz. yleki boynuzsuz koyun, kendisine toslam
[408]
olan boynuzludan hakkn (misilleme yaparak) alacaktr."
Bunun senedi, Mslim'in artna uygundur. Bakalar bunun tahricini yapmamlardr.
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Yaratklar (kyamet gnnde ksas yoluyla) birbirlerinden haklarn alrlar. yleki; boynuzsuz
[409]
hayvan boynuzludan, karnca da karncadan hakkn alacaktr."
Bunu mam Ahmed b. Hanbel mnferid olarak rivayet etmitir. Abdullah b. Ahmed... Hzeyl b.
urahb'den rivayet etti ki; Eb Zerr (r.a.) yle demitir: Raslullah (s.a.v.) oturmaktayd. Yaknnda
iki koyun yem yemekteydiler. Koyunlardan biri, dierine boynuzuyla vurup onu yemin zerinden
uzaklatrd. Raslullah (s.a.v.) bu duruma gld. "Ey Allah'n Rasl! Niin gldnz?" diye
sordular. Buyurdu ki: "Ben buna atm canm kudret elinde bulunan zta yemin ederim ki; (darbeyi
[410]
yiyen) bu koyun iin kyamet gnnde dierine misilleme yaplacaktr!"
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Zerr'in yle dediini rivayet etmitir: Raslullah (s.a.v.)
birbirlerini boynuzlayan iki koyun grd ve yle dedi:
Ey Eb Zerr! Bunlarn neden tr boynuzlatklarm biliyor musun?
Hayr ey Allah'n Rasl.
Ama Allah biliyor ve kyamet gnnde aralarndaki mesele hakknda hkm verecektir."
[411]
Bunun senedi salam ve hasendir.
Kurtub... Hzeyl'den rivayet etti ki; Eb Zerr yle demitir: Raslullah (s.a.v.), birbirlerini
boynuzlamakta olan iki koyunun yanndan geerken yle buyurdu: "Kyamet gnnde Cenab- Allah,
[412]
u boynuzsuzun lehine, boynuzlunun aleyhine hkm verecektir."
Kurtub... Eb Salim el-Has s an'nin yle dediini rivayet etmitir: Sabit b. Zarif, Eb Zerr'in
yanna girmek iin (kapda durup) izin istedi. (Kapda beklemekteyken) onun sesini ykselterek yle
dediini iitti: "Ama vallahi eer davalama gn (hesap gn) olmasayd seni perian
[413]
ederdim!"
Sabit diyor ki: Ben ieri girdim ve Eb Zerr'e: "Sana ne olmu? Onu niin vuracaksn?" diye
sordum. Eb Zerr u cevab verdi: "Canm (ya da Muhanmed'in can) kudret elinde bulunan zt'a
yemin ederim ki; koyun, arkadan niin boynuz] am diye sorgulanacaktr. Sapp adamn parmana
deen ta ta sorgulanacaktr."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Zr'a b. Amr b. Cerir'den rivayet etti ki; Eb Hreyre yle
demitir: Raslullah (s.a.v.) aramzdayd. Kalkp bize, ganimet malnda hyanetten bahsetti, bunun
ok byk bir gnah olduunu bildirdi. Sonra yle buyurdu: "Kyamet gnnde hi biriniz (ganimet
malndan arm olduu) barmakta olan bir deve, boynundayken karma kmasn ve "Ey Allah'n
Rasl bana meded eyle!" demesin. nk ben ona: "Allah'a kar senin iin bir ey yapamam. Ben
daha nce sana gerekli tebligat yapmtm." derim.
Kyamet gnnde hi biriniz (ganimet malndan arm olduu) melemekte olan bir koyun,
boynundayken karma kmasn ve "Ey Allah'n Rasl! Bana meded eyle!" demesin. nk ben ona:
"Allah'a kar senin iin bir ey yapamam. Ben .daha nce sana gerekli tebligat yapmtm." derim.
Kyamet gnnde hi biriniz (ganimet malndan arm olduu) kinemekte olan bir at,
boynundayken karma kmasn ve: "Ey Allah'n Rasl! Bana meded eyle!" demesin. nk ben
ona: "Allah'a kar senin iin bir ey yapamam. Ben daha nce sana gerekli tebligat yapmtm."
derim.
Kyamet gnnde hi biriniz ganimetleri arasndan ard ama o gn barmakta olan bir adam
boynundayken karma kmasn ve: "Ey Allah'n Rasl! Bana meded eyle!" demesin. nk ben
ona: "Allah'a kar senin iin bir ey yapamam. Ben daha nce sana gerkli tebligat yapmtm" derim.
Kyamet gnnde hibiriniz (ganimet malndan arm olduu) altn veya gm, boynundayken
karma kmasn ve: "Ey Allah'n Rasl! Bana meded eyle!" demesin. nk ben ona: "Allah'a kar
[414]
senin iin bir ey yapamam. Ben daha nce sana gerekli tebligat yapmtm" derim."
nceki sayfalarda geen ve Eb Hreyre tarafndan rivayet edilen bir hadiste de yle
Duyurulmutur: "Devesi olupta zektn demeyen kimseyi kyamet gnnde o devesi onu
boynuzlayarak dz bir yere gtrr, tabanla-ryla onun vcuduna basar (pataklar), arkadaki develer
zerinden getikten sonra yne ndekiler gelip onu pataklarlar." (Mslim, 1/684) Bu hadisteki ifadeler,
ayrca koyun ve srlar iinde de kullanlmt.
Ayetlerle birlikte bu hadisler, btn hayvanlarn kyamet gnnde hare-dileceklerini
ispatlamaktadrlar. Sr hadisinde de yle denmiti: Sakaleyn yani nsanlar cinler hari, Cenab- Allah,
yaratklar; yaban hayvanlarla dier hayvanlar hakknda hkm verir. yleki, boynuzsuza hakszlk
etmi olan boynuzluya ksas tatbik eder. Bu ileri tamamlayp hi bir hayvann dierinde hakk
kalmadktan sonra Cenab- Allah, hayvanlara: "Toprak olun!" der. O zaman kfir; "Keski ben de
[415]
toprak olsaydm" der."
bn Ebi'd-Dny... Cafer b. Sleyman'dan rivayet etti ki; Eb mrn el-Cevn yle demitir:
Kyamet gnnde hayvanlar, Allah'n huzurunda insanlarn iki ksma ayrlarak bir ksmnn cennete,
bir ksmnn da cehenneme sevkedildiklerini grdklerinde yle seslenirler: "Ey Ademoullar!
Allah'a hamdolsun k; bizleri sizin gibi klmad. Bu gn ne umulan cennet, ne de korkulan azb vardr
bizler iin."
Kurtub, Cenab- Allah'n Esma-i Hsns erhi'nde Muksit ve Cami' isimleri hakknda Eb'l-
Kasm el-Kueyr'nin yle dediini nakletmitir: "Yaban hayvanlar ve dier hayvanlar kyamet
gnnde hasredilir, hepsi Allah'n huzurunda secdeye kapanrlar. Melekler onlara yle derler: "Bu
gn, secde etme gn deildir. Bu gn, sevap ve ceza gndr. Allah sizi sevap-landrmak yada
cezalandrmak iin deil, aksine Ademoullarmn iledikleri rezaletler konusunda onlarn aleyhinde
hidlik yapmanz iin sizi burada toplad." Kurtub'nin anlattna gre hayvanlar toplanp hesaba
ekildikten sonra topraa dnecek ve gnahkr insanlar yzlerine savrulacaklardr. Zten yet-i
kerimede de bu byle bildiriliyor: "O gn bir takm yzler de tozlanm ve onlar karanlk
[416]
brmtr."

Fasl

Kyamet Gnnde lk Olarak Kan Davalar Karara Balanacaktr:

Sr hadisinde yle buyurulmutu: "Sonra Cenab- Allah, kullar arasnda hkm verir. lk olarak
karara balanacak olan, kan davalardr. Kyamet gnnde bu, gerekten byle olacaktr. Cenab-
Allah, hayvanlar arasndaki davalar hallettikten sonra kullar arasnda hkm vermeye balayacaktr.
Nitekim O, yle buyurmutur: "Her mmetin bir peygamberi vardr. Onlara peygamberleri gelmekle,
[417] [418]
aralarnda adaletle hkm verilmi olur. Onlarn haklan yenmez."

Kyamet Gnnde lk Olarak Muhammed mmetinin HesabGrlecektir:

Peygamberinin yksek erefi nedeniyle Muhammed mmeti dierlerinden nce srattan geip
cennet girecekleri gibi hesaplan da onlardan nce grlecektir. Bununla ilgili olarak Buhar ve
Mslim'in sahihlerinde... Eb H-reyre'den rivayet olundu ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
[419]
"Bizler (dnyaya) en sonda gelenleriz. Kyamette ise en nde olanlarz."
Baka bir rivayette ise yle denmektedir: "Bizler, baka halklardan nce (maherde) haklarnda
hkm verilecek (hesaplar onlardan nce grlecek) olanlarz."
Ibn Mce... bn Abbas'tan rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur: "Biz (dnya
gelite) mmetlerin en sonuncularyz. Ayn zamanda hesaplar herkesten nce grlecek olanlarz.
"Nerede mmi mmet ve peygamberi?" denilecektir. (Bu bakmlardan) bizler, hem ncekiler, hem de
[420]
SOndaklerZ."
[421]
Dorusunu noksanlklardan mnezzeh olan yce Allah daha iyi bilir.
Kyamet Gnnde nsanlarn nce Hangi Davalarna Baklacak, Kim Zorlu Hesaba ekilecek Ve
Kimin Hesab Kolay ekecek?

nceki sayfalarda geen bir hadis-i erifte yle denilmiti: "Kyamet gnnde haklar
sahiplerine deyeceksiniz. yleki boynuzsuz koyun iin boynuzluya ksas uygulanacaktr."
Yahya b. Ukayl'n Eb Hreyre'den rivayet ettii bu hadisin bir varyantnda u ifadeler de yer
almaktadr: "Karncadan baka bir karncadaki hakk da alnacaktr."
Mkellefiyetleri olmayan hayvanlara bu hkm uygulanacana gre, insanlarn birbirlerine
geen haklarnn alnmas ve birbirleriyle deetiril-meleri ncelikle yaplacak bir itir.
Buhar ile Mslim'in sahihlerinde, Ahmed b. Hanbel'in msnedinde, Tirmiz ile Nese ve bn
Mce'nin snenlerinde... Abdullah b. Mes'ud'dan rivayet olundu ki; Raslu^lah (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Kyamet gnnde insanlar arasnda ilk olarak kan davalarna baklacak ve bu davalar
[422]
hakknda hkm verilecektir."
Sr hadisinde de yle denilmiti: "ldrlen kii kyamet gnnde ah damarlarndan kan
fkrarak (baz hadislerde u ifade de vardr: Kesik ba da elinde olarak) gelir -Kendisini Allah
yolunda ldrm olsa bile- katilin yakasna sarlr ve der ki:
Ya Rab! una, beni niin ldrdn sor.
unu niin ldrdn?
Ya Rab, stnlk senin olsun diye ldrdm.
Doru syledin.
Haksz yere ldrlen de Allah'a yle der:
Ya Rab! una, beni niin ldrdn sor.
unu niin ldrdn?
stnlk benim (baka bir rivayete gre: falann) olsun diye ldrdm.
[423]
GeberL.
Bundan sonra o zalim katile ksas uygulanr. Daha sonra onun durumu Allah'n dilemesine kalr.
Allah dilerse ona azb eder, dilerse rahmet eder."
Bu hadis gsteriyor ki; katil kimse mutlaka cehennem ateinde azaplan-drlacak diye bir hkm
yoktur. Oysa bn Abbas'tan ve O'nun dnda baz seleften nakl olunduuna gre katil mutlaka
cehennem ateinde azb grecektir. Nitekim bazlarndan rivayet olunduuna gre katil'in tvbesi
kabul edilmez. Adam ldrmenin insann yaama hakkn ihll olduu, tvbe etmekle bu hakkn
dmeyecei dnlrse bu dorudur. Ama kati mutlaka azbedilmesi gerektii dnlrse, bu
doru deildir. nk bir adam doksan dokuz kiiyi ldrm, sonra bunu yze tamamlam, ardndan
bir Ben israil bilginine, tvbesinin kabul dilip edilmeyeceini sormu, bilgin ona: "Tvbe etmene
kim engel olabilir? En iyisi sen falan beldeye git. Orada Allah'a ibdet edilir..." der. Katil o beldeye
ynelir, yolun ortasna vardnda vefat eder. Rahmet melekleri onun ruhunu teslim alrlar..."
Katilin tvbesinin kabul edileceini u yetler kesin olarak ifade etmektedirler: "Onlar Allah'n
yannda baka tanr tutup ona yalvarmazlar. Allah'n haram kld cana haksz yere kymazlar. Zina
etmezler. Bunlar yapan gnaha girmi olur. Kyamet gn azab kat kat olur. Orada, alaltlarak
temelli kalr. Ancak tevbe eden mstesna." (Furkan, 25/68-70)
Bunlar ve daha sonraki yetler... Bu meselenin takriri ktb'l ahkmdadr. Kendisinden yardm
dilenecek olan zt, yce Allah'tr.
A'me... ehr b. Haveb'den rivayet etti ki; Ebu'd-Derd yle demitir: Maktul, kyamet
gnnde gelip cadde zerinde oturur. Katil, yanndan geerken kalkp yakasndan tutar, ve yle der:
Ya Rab! una, beni niin ldrdn sor.
un niin ldrdn?
Falan kii bana emrettii iin ldrdm.
Emredende ldren de yakalanp cehennem ateine atlrlar." Sr hadisinde yle denmiti:
"Cenab- Allah, yaratklar arasnda hkm verir. yleki, hakszla uramlarn bakalarnda
[424]
alacaklar kalmaz. Hatta ste su katandan, st sudan arndrmas istenir." Yce Allah buyurdu
ki: "Hakszlk kim yaparsa, kyamet gn yapt ile gelir. Sonra hakszlk yaplmakszn herkese
[425]
kazanm olduu denir."

Bir Arazi Parasn Haksz Yere Ele Geiren Kii, Kyamet Gnnde O Arazi Paras Yedi Kat
Yerin Dibinde Onun Boynuna Dolandrlacaktr:

Buhar ve Mslim'in sahihlerinde Sad b. Zeyd'den ve dierlerinden rivayet olundu ki; Raslullah
(s.a.v.) yle buyurmutur: "Kim (gasben bakasnn) arazisine bir kar haksz tecvzde bulunursa
[426]
Allah, yedi kat yerin dibinde o araziyi boynuna dolayarak (onu cezalandrr)."

Resim Ve Heykel Yapanlar, Kyamet Gnnde Azblandrlacaklardr:

Buhar ve Mslim'in sahihlerinde yle bir hadis vardr: "Bir resim yapan kimse, kyamet
gnnde o resme ruh flemekle ykml klnr. fleye-cek deildir. (Bir rivayette buna u ekleme
[427]
yaplmtr:) Azb edilirler. Yaratklarnza can veren, denilir."

Kyamet Gnnde Kula Be ey Sorulmadan Maher Yerinden Adm Atmasna zin Verilmez:

az^ Eb Ya'l... bn mer'den rivayet etti ki; bn Mes'ud yle


demtr: "Adem oluna be eyin hesab sorulmadan kyamet gnnde ayaklarn ileri atmasna
izin verilmez. (O be ey unlardr:)
mrn nerede tkettin?
Genliini nerede rttn?
Maln nereden kazandn?
Nereye sarf ettin?
[428]
rendiklerinle ne kadar amel ettin?"
Beyhak... Abdullah b. Alm'in yle dediini nakletmitir: Abdullah b. Mes'ud, yukarda geen
hadis okuduunda yle derdi: Her biriniz mehtapl gecede ay ile babaa kald gibi Cenab- Allah
da (kyamet gnnde) onunla babaa kalacak ve ona unlar soracaktr: "Ey kulum! Bana kar seni
[429]
aldatan nedir? rendiklerinle ne kadar amel ettin? Elilerime ne cevap verdin?"
Hafz el-Beyhak... Adiyy b. Hatm'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Biriniz, arada kendisini rten bir perde ve kendisine tercme yapacak bir tercman olmakszn
Allah'n huzurunda duracak, Allah ona yle soracaktr:
Sana mal vermedim mi?
Evet, verdin.
Sana eli gndermedim mi?
Evet gnderdin.
O adam sana bakar, ateten baka bir ey grmez. Soluna bakar, ateten baka bir ey grmez.
Bir hurma tanesinin yarsn vererek te olsa, bunu bulamad takdirde gzel bir sz syleyerek de
olsa, biriniz ateten saknsn." Buhar de bunu Sahih'inde rivayet etmitir.
mam Ahmed b. Hanbel... Katde'den rivayet etti ki; Safvan b. Muhriz yle demitir: bn
mer'in elinden tutmutum. Bir adam yanma gelip ona yle bir soru sordu:
Kyamet gnnde ki gizli konuma hakknda Raslullah (s.a.v.)'den ne duydun?
Raslullah (s.a.v.)'in bu hususta yle buyurduunu duydum: "Dorusu Allah (kyamet
gnnde) mmini yanna yaklatrr. Rahmetiyle onu rter ve insanlardan gizler onu. Sularn itiraf
ettrir. Ona: "Falan suunu ikrar edip te artk mahv olduunu anlaynca Cenab- Allah, ona: "Dnyada
ben senin o gnahn rtmtm. Bu gn ise balyorum" der; sonra onun hasenat defterini sa eline
verir. Kfrlere ve dalkavuklara gelince onlarn ahidleri derler ki: "Rablerine yalan syleyenler
[430]
bunlardr. "Bilin ki, Allah'n laneti hakszlk yapanlaradr."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde Cenab- Allah yle buyuracaktr: "Ey Ademolu! Seni ata ve deveye bindirdim.
Seni kadnlarla evlendirdim. Seni lider yaptm, hayatn nimetlerinden yararlandrdm. Hani bunla-rn
[431]
kr nerede?"
Mslim ile Beyhak... mir e-a'b'den rivayet ettiler ki; Enes b. Mlik yle demitir:
Raslullah (s.a.v.)'le beraberdik. Gld ve bize sordu:
Neden gldm biliyor musunuz?
Sebebini Allah ve Rasl daha iyi bilirler.
Kyamet gnnde Allah'n, kutuyla yapaca karlkl konuma (yi dndm de onun) iin
gldm. Kul, yle diyecek:
Ya Rab! Beni zulmden korumayacak ve bana mn vermeyecek misin?
Olur, bunu yaparm.
Ama ben ahsma kar ancak yine kendimden bir paray hid kabul ederim.
Bu gn sana kar hid olarak sen ve kirmen katibin melekleri hid olarak yeter.
Byle dedikten sonra Cenab- Allah onun azn mhrler; onun vcut organlarna: "Konuun!"
der. Organlar, onun yapt ileri anlatrlar. Sonra o, bu konumalarla babaa braklr. Ve kul: "Siz
[432]
ekilin bir tarafa. Sizin yerinize ben savunma yapacam"der."
Eb Ya'l... Eb Sad'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Kyamet gn
olduunda kfire, dnyada iledikleri gsterilir, itiraf istenir; inkr eder ve tartr. Bunlar senin
komularn! Senin aleyhind -hidlik ediyorlar, denir. O, "Yalan sylyorlar" der. Bunlar senin ailen
ve airetin! Aleyhinde hidlik yapyorlar, denir. O, "Yalan sylyorlar" der. -hidlere: "Yemin edin"
denir. Yemin ederler. Sonra Allah o kfirleri sorumlu tutar. Dilleri kendi aleyhlerinde hidlik yapar
[433]
ve Allah onar cehenneme koyar."
mam Ahmed b. Hanbel ile Beyhak... Muaviye'den rivayet ettiler ki; Peygambere (s.a.v.) yle
buyurmutur: "Kyamet gnnde azlarnzn zerinde (konumanza engel olacak) balar bulunduu
[434]
halde diriltileceksiniz. O zaman demolunun ilk konuan yeri, baldr ve avucu olacaktr."
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... Eb Eyyub (r.a.)'den rivayet etti ki; Raslul-lah(s.a.v.) yle
buyurmutur: "Kyamet gnnde ilk olarak erkekle kars da-vlaacaktr. Vallahi kadnn dili
konumayacak ama, el ve ayaklan kocasna kar yapt fesat ve bozgunculuk hususunda aleyhinde
hidlik yapacaklardr. Kocann da elleri ve ayaklan, karsna yaptklar hususunda onun aleyhinde
hidlik yapacaklardr. Sonra adamla hizmetileri ayn ekilde arlr. Sonra ar-pazar halk
[435]
arlr. (Muhakeme olunurlar. Hakszlk yaptklar tespit edilenlerden) Danik ve kratlarla
(mal) alnmaz. Aksine onlarn iyilikleri alnarak, hakszlk yapm olduklar kimselere verilir.
Madurlann da gnahlar alnarak, kendilerine hakszlk yapm olanlarn defterlrin kay-dediler. Sonra
[436]
zorlarlar, demir tokmaklarla dvlerek getirilir ve "Bunlar cehenneme sevk edin!" denir."

Kyamet Gnnde Yer, Haberlerini Nasl Anlatacak?

Yce Allah buyurdu ki: "Sizden cehenneme uramayacak yoktur. Bu, Rabbinin, yapmay zerine
ald kesinlemi bir hkmdr. Sonra biz, Allah'a kar gelmekten saknm olanlar kurtarr,
zlimleri de orada diz st km olarak brakrz." (Meryem, 19/71-72)
Beyhak'nin... Eb Hreyre'den yapt rivayete gre Raslullah (s.a.v.) u ayeti kerimeyi
okumu; "te o gn (yer), Rabbinin ona vahyetmesiyle kendi haberlerini anlatr." (Zilzl, 99/4-5);
okuduktan sonra da yle sormutu:
Yerin haberlerinin ne olduunu biliyor musunuz?
Allah ve Rasl daha iyi bilirler.
[437]
Yerin haberleri, srtnda bulunan her kle ve cariyenin aleyhinde hidlik etmesi "falan
[438]
ve falanca gnde u ve u ii yapt" demesidir. Yerin haberleri ite budur."
Tirmiz de bunu rivayet etmi; hasen, garip ve sahih bir hadis olduunu
[439]
sylemitir.

Kyamet Gnnde nsann Hesaba ekilecei lk Konu Namazdr. Bu Hesab Dzgn karsa Dier
Btn Amellerinin Hesab Dzelir. Aksi Takdirde Btn Hesab Bozulur:

bn Ebi'd-Dnya... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Kii
ilk olarak namaz konusunda hesaba ekilir. Eer namaz salam karsa dier amelleri de salam
kar. Eer namaz rk karsa dier amelleride rk kar. Sonra Aziz ve Celil olan Allah; "Bakn
hele; kulumun nafile namaz var m?" diye sorar. Nafilesi varsa onunla -yettii miktarda- farzlar
[440]
tamamlarlar."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Bakasnn mlkiyetinde bulunan kle kul, namaz nedeniyle hesaba ekilir. Eer namaznda bir
eksiklk grlrse; "Namazm niin eksik braktn?" denilir. O da: "Ya Rab! Beni namazdan alkoyan
bir sahibi bama musallat etmitin..." diye karlk verir. Cenab- Allah ona der ki: "Onun malndan
kendin iin aldn grmtm. Nefsin iin kendi almandan veya onun iinden biraz (zaman)
alamaz (ve bylece namazm klamaz) miydin?" Byle demekle Cenab- Allah onun aleyhine bir
[441]
hccet ortaya koymu olur."
bn Ebi'd-Dny... Hasan'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Kyamet
gnnde kadnn sorgulanaca ilk ey, namazdr. Sonra kocasna nasl davrand hususunda
[442]
sorgulanacaktr."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde ameller (hesap yerine) gelirler. Namaz gelir ve: "Ya Rab! Ben namazm" der. Allah
ona: "Sen hayr zeresin" der. Sonra slm gelir ve yle der: "Ya Rab! Sen Selm (Eman, Sulh ve
Ban)sn, ben de slmm." Yce Allah ona der ki: "Sen hayr zeresin. Seninle alr, seninle veririm."
Yce Allah buyurdu ki: "Kim slmiyetten baka bir dine ynelirse, onunki kabul edilmeyecektir.
[443]
O, hirette de kaybedenlerdendir."
bn Ebi'd-Dny... Enes b. Mlik'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Benden nce gelip hkm vermi olanlarla benden sonra gel(ip hkm ver)mi olan zlim hkimler,
kyamet gnnde (hesap yerine) getirilirler. Cenab- Allah onlara: "Siz benim yerimin bekileri ve
kullarmn yneticileriydinz. Onlar beni sizin yannzda ararlard."der. Benden nce (dnyaya gelip)
hkm vermi olan zlim hkime der ki:
Seni byle yapmaya (eriate aykr hkm vermeye) iten sebep neydi?
Merhametti.
Sen kullarma benden daha m ok merhametlisin?!. Benden sonra gelmi olana da sorar:
Seni byle yapmaya (eriate aykr hkm vermeye) iten sebep neydi.
Senin iin gazaplanm tam da ondan tr byle yaptm.
- Sen benden daha m ok gazap sahibisin?!.
Bu sorgulamadan sonra Cenab- Allah, grevlilere u buyruu verir: "Bunlar alp gtrn ve
[444]
bunlarla, cehennemin bir kesini doldurun."

Kyamet Gnnde Zalimlerle deilecektir:

Ebubekir b. Ebi'd-Dnya... Cbir'den rivayet etti ki; Raslullah(s.a.v.) yle buyurmutur:


"Kyamet gnnde kul hasene (iyi amel)lerine sevinerk (hesap yerine) gelr. Bir adam gelip, "Ya
Rab! Bu bana hakszlk etti" der. Bunun zerin o kulun hasenelerinin bir ksm alnr ve kendisinden
hak talebinde bulunan kimsenin hasenelerin eklenir. (Davaclar oalp) bu hal devam eder. yle-ki, o
kulun haseneleri kalmaz. Bir davac daha gelince (haseneleri kalmad iin) bu defat davacnn
seyyielerine (ktlk ve gnahlarna) baklr. Seyyi-eleri alnp o (daval) kulun seyyielerine eklenir.
[445]
Ve bu uygulama sonucunda cehennem girer."

Allah'a Ortak Koma Suu Balanmaz; Kullara Yaplan Hakszlklarda Mutlaka Kyamet
Gnnde dettirilir:
mam Ahmed b. Hanbel... ie (r.a.)'den rivayet etti ki; Raslul-lah(s.a.v.) yle buyurmutur:
[446]
"Allah katnda divn vardr. Bir divana Cenab- Allah nem vermez. Bir divan Allah
batan sona deerlendirir. Bir divan da var ki; Cenab- Allah onda kaytl olan sulan asla balamaz.
Bu, Allah'a ortak koma suunun kaytl olduu divandr."
Yce Allah buyurdu ki: "Kim Allah'a ortak koarsa muhakkak Allah ona cennet haram eder."
(Mide, 5/72)
"Allah'n nem vermedii divn; kulun kendisiyle Rabbi arasnda kalacak ekilde kendi nefsine
yapt hakszlklarn kaytl olduu divandr. rnein bir gn oru tutmam veya bir vakit namaz
klmam ise, Cenab- Allah dilerse onun bu gnahn affedip balar. Cenab- Allah'n batan sona
deerlendirmeye alaca divna gelince, bu, kullarn birbirlerine yapm olduklar hakszlklarn
[447]
kaytl olduu divndr. Bu durumda mutlaka ksas uygulanr."
ehitlik, Emanet Guan Dndaki Btn Gnahlara Keffaret Olacaktr:
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... Abdullah b. Mes'ud'dan rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Allah yolunda ldrlmek, emanet dndaki btn gnahlara keffaret olur. Emanet sahibi
(hesap yerine) getirilir, ona: "Emanetini de" denir. O da: "Ya Rab nereden vereceim? Artk dnya da
geip gitti!" der. "unu cehennemin ukuruna gtrn!" denir; oraya gtrlr; ukura braklr;
dibine varr. Orada emaneti, olduu gibi bulur; kaldrp omuzuna koyar; cehennem ateinin iinde
onunla birlikte yukarya doru trmanr; ktn grnce yine kayar ve gerisin geri der; bu hal
[448]
sonsuza dek devam eder."
Bu hadisi rivayet ettikten sonra Abdullah b. Mes'ud yle dedi: "Emanet namazdadr. Emanet
orutadr. Emanet abdesttedir. Emanet hadistedir. Bundan daha iddetlisi, emanet olarak braklan
eyalardr." Bu hadisi Abdullah b. Mes'ud'dan rivayet eden Zadn diyor ki: Berile karlatm.
Kendisine, "Kardein Abdullah'n sylediklerini duymuyor musun?" diye sordum. O da: 'doru
sylyor' dedi.
Bu hadisin rvilerinden erik diyor ki: Peygamber (s.a.v.) namazda emanetten bahsetmedi.
[449]
Emanet hereydedir.
Mslim'in... Eb Sad'den rivayet ettii u hadis de bunu teyid ediyor: Adamn bir, Hz.
Peygambere yle bir soru sordu:
Ey Allah'n Rasl! Sabredip sevabn Allah'tan bekleyerek, arkam dnmeyip dman zerine
yryerek Allah yolunda ldrlrsem bu benim gnahlarma keffaret olur mu?
[450]
Din (deitirme) suu dnda evet..."
"Ey Muhammedi phesiz sen de leceksin, onlar da lecekler. Ey insanlar! Sonra siz, kyamet
gn Rabbinizin huzurunda durumaya kacaksnz." (Zmer. 33/30-31)
bn Ebi'd-Dny'nm... Abdullah b. Zbeyr'den rivayetine gre yukardaki yet-i kerime nazil
olduunda Zbeyr, Raslullah (s.a.v.)'e yle bir soru sordu:
Ey Allah'n Rasl! Dnyada su ilerken aramzda cereyan eden iler (maherdeki
durumada da) tekerrr edecek midir?
Evet, her hak sahibine hakkn demenize dek bunlar tekerrr edecektir.
[451]
Vallahi yleyse i ok zor ve iddetlidir."
bn Ebi'd-Dny... Zadn'dan rivayet etti ki; Abdullah b. Mes'ud yle demitir: "(Kyamet
gnnde) insanlar hesb iin diz keceklerdir. O gn onlar, dnyadakine nispetle birbirlerine daha
sk tutunacaklardr. Baba oluna, oul babasna, karde bacsna, koca karsna, kadn kocasna
tutanacak-tr."
Byle dedikten sonra Abdullah b. Mes'ud u yeti okudu: "O gn aralarndaki soy yaknl fayda
[452]
vermez. Ve birbirlerine de bir ey soramazlar."
Hafz Ebubekir el-Bezzar... mer (r.a.)'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"(Kyamet gnnde) kle ile efendisi, koca ile kars huzura getirilir, Efendiyle klesi, koca ile
kars hesaba ekilirler. yle ki Cenab- Allah, adama yle der: "Falan kadnla evlenmeye talib
[453]
oldun. Seni onunla evlendirdim ve sen de onlar braktn."
bn Ebi'd-Dny... Abdullah b. Mes'ud'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde Cenab- Allah, kulu huzuruna arr. Ona baz eyleri hatrlatr, vaadlerde
bulunur. "yle ve yle bir gnde bana du ettin" der. Ona baz vaadlerde daha bulunur ve yle der:
"Beni falan kadnla evlendir, demitin de seni onunla evlendirdik." Byle derken Cenab- Allah, o
kadnn adn dahi bildirir.
bn Ebi'd-Dny... Cbir'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde utan, kula tutunup sarlr. yle ki; kul: "(Ey Alla-hm!) beni atee
gndermen, iine dtm bu halden daha kolaydr benim iin" der. Vallahi o, iinde bulunduu
[454]
azabn iddet derecesini ok iyi bilir."
Kyamet Gnnde Kula Nimetlerin Hesab Mutlaka Sorulacaktr:

Yce Allah buyurdu ki: "Sonra o gn, size verilmi olan her nimetten sorguya ekileceksiniz."
[455]
Sahih-i Buhar'de anlatldna gre Raslullah (s.a.v.) ve ashab, Eb'I-Heysem b. MinhaTn
bahesinde kendisi iin boazlanan koyunu ve taze hurmalar yedikten, oradaki sudan itikten sonra
yle buyurmutu:
"Bu, hesab size sorulacak olan nimetlerdendir." Yani size; bunlarn krn if edip
etmediiniz, karlnda neler yaptnz size sorulacaktr. Nitekim baka bir hadiste de yle
buyurulmutur:
"Yemeklerinize Allah' anmay ve namaz katk edin. Oburca yemeyin. Aksi takdirde kalpleriniz
[456]
katlar."
bn Ebi'd-Dny... A'me'ten rivayet etti ki; Sabit yle demitir: Bir adam Dmak mescidine
girdi ve yle du etti: "Allahm! Yalnzlm gider, garipliime merhamet et ve bana salih bir
arkada nasib et."
Eb'd-Derd onu duyunca yle dedi: Eer bunu doru diyorsan, bu sylediklerin sebebiyle ben,
senden daha mesudum. nk ben, Rasulul-ah(s.a.v.)'in yle buyurduunu duydum: "Onlardan kimi
kendine yazk eder." Kendine yazk eden, bu makamda yakalanr ki, o da hzn ve kederdir. "Kimi
orta davranr! Onlar kolay bir hesaba ekilirler. "Kimi de iyiliklere koar." Bunlar, hesaba
[457]
ekilmeksizin cennete girerler."
Hesaba ekilmeksizin cennete gireceklerin kimler olduu ve saylarnn da ne kadar olacana
[458]
dair hadisler ileri de nakledilecektir.

Allah, Hakszlaturayan Kuluna Cennetin Kk Ve Nimetlerini Gstererek Onu, Kendisine


Hakszlk Etmi Olan Kimseyle Bartrr:

Eb Ya'l... Sad b. Enes'ten rivayet etti ki; Enes (r.a.) yle demitir: Raslullah(s.a.v.)
oturmaktayken bir ara gld. mer (r.a.) ona; "Anam babam sana feda olsun. Neden gldn ey
Allah'n Rasl?" diye sordu. Ras-lullah(s.a.v.) u cevab verdi: "mmetimden iki adam, onur ve
stnlk sahibi, kutlu ve yce Allah'n huzurunda diz kmt. Bunlardan biri yle dedi:
Ya Rab! u kardeim bana hakszlk etmiti. Bundaki hakkm al.
Kardeinin hakkn de!
Ya Rab! Ona verecek hasene (iyik)lerim kalmad.
(Baksana) unun haseneleri kalmam!
Ya Rab! Gnahlarmn bir ksmn stlensin!
Byle derken Raslullah (s.a.v.)'in gzlerinden yalar boand, alad. Sonra da yle dedi:
Dorusu kyamet gn ok byk bir gndr. O gnde insanlar, gnahlarnn bir ksmnn bakalar
tarafndan stlenilmesi ihtiyacn duyarlar. (O mahkeme esnasnda) Cenab- Allah hak sahibine
"Ban kaldr da cenntlere bak!" der. Adam ban kaldrp cennetlere baknca der ki:
Ya Rab! nciyle talanm gmten ehirler altndan kkler gryorum. Bunlar hangi
peygamberin, hangi sddikm, hangi ehidindir?
Bunlar, bedelini deyenlerindir.
Ya Rab, buna kim sahib olabilir ki?
Sen sahib olabilirsin!
Neyle ya Rab?
Kardeini affetmekle...
Ya Rab! Ben onu affettim.
yleyse kardeinin elinden tut ve onu cennete koy!
Byle derken Raslullah (s.a.v.) yle bir ilavede bulundu: "Cenab- Allah kyamet gnnde
mminlerin arasn bulup onlar bartrr."
Bunun senedi ve ifadeleri gariptir ama manas gzel ve enteresandr. Beyhak de Abdullah b. Ebi
Bekir'den byle bir rivayette bulunmutur.
Sahih-i Buhar'deki u hadis-i erif de bunu teyid etmektedir:
"demek niyetiyle insanlardan bor alan kimsenin borcunu Allah der (yani demesin yardm
[459]
eder.) Telef etmek niyetiyle insanlardan bor alan da Allah telef eder."
Eb Davud et-Tayalis... Abbas b. Mirdas'tan rivayet etti ki; Raslullab (s.a.v.) arefe akam
mmetinin ilhi rahmet ve mafirete mazhar olmas iin oka dua etti. Cenab Allah ona,
"Birbrlerine zulmedenler hari olmak zere bu dileini kabul ettim" diye cevap verince Raslullah
(s.a.v.) yle dedi: "Ya Rab! Sen, mazluma, kaybettii hakkndan daha hayrl bir mkfat vermeye ve
o(na hakszlk eden) zalimi de affetmeye muktedirsin." Cenab- Allah o akam ona cevap vermedi.
Mzdelife sabahnda Raslullah (s.a.v.) du-sm tekrarlad. Yce Allah ta ona, "Ben onlar
baladm" diye cevap verdi. Bu cevab alnca Raslullah (s.a.v.) glmsedi. Sahabilerinden bazlar
ona: "Ey Allah'n Rasl! Daha nce hi glmsemediin bir saatte glm-sedin (hayrola)?" diye
sordu. Raslullah (s.a.v.) u cevab verdi: "Allah'n dman blis'e gldm. Cenab- Allah'n mmetm
iin yaptm duay kabul ettiini renince "Vay bama gelenler! Ben helak oldum" demeye ve
bana toprak samaya balad."
Beyhak dedi ki: Bu mafiretin, insanlara dokunan bir azbdan sonra olmas muhtemeldr. Baz
insanlara zg olmas muhtemeldir. Herkes iin umumi olmas da muhtemeldir.
Eb Davud et-Tayalis... Abdurrahnan b. Eb Bekr es-Sddk'tan rivayet etti ki; Raslullah
(s.a.v.) yle buyurmutur:
Ey Ademolu! nsanlarn hukukunu nerede zayi ettin? Onlarn mallarn nereye gtrdn?
Ya Rab! Ben fesad ilemedim. Bozgunculuk yapmadm. Aksine benim bama bir musibet
geldi. (O nedenle borcumu deyemedim).
yleyse bu gn herkesin nce benm, bu borcunu demem gerekir, Bylece o adamn iyilikleri
ktlklerine ar gelir ve cennete girer." bn Ebi'd-Dny... Eb mrn el-Cevn'den rivayet etti ki;
Eb Hreyre yle demitir:
"Kyamet gnnde Cenab- Allah kulunu yanma yaklatrr. Onu rahmet perdesinin altna alr ve
btn yaratklardan gizler. Bu perde altnda ve gizlilik iinde amel defterini ona verir; "Ey Ademolu!
Oku bakalm defterini." der. Hasene (iyilik)lerin bulunduu ksma geldiinde kulun kalbi ferahlar.
Cenab- Allah ona yle der:
- Ey kulum bunu biliyor musun?
- Evet ya Rab, biliyorum.
Ben bu iyiliklerni kabul ettim.
Bu mjdeye sevinen kul, hemen secdey kapanr. Cenab- Allah ona, "Bam kaldr ve okumaya
devam et!" emrini verir. Ktlklerin bulunduu ksma geldiinde kulun yz karar, gnl
hznlenir, eklemleri tiril tiril titrer, rabbinden bakalarnn bilmedii derecede utanr. Rabbi ona
sorar:
Ey kulum bunlar itiraf ediyor musun?
__Evet ya Rab, itiraf ediyorum.
yleyse ben de bu gnahlarn baladm.
Kul, her bir hasenesi kabul edilince secdeye kapanr; her bir ktl balannca secdeye
kapanr insanlar onun habire secde etmekte olduunu grrler, baka bir eyi farketmezler. yleki
bazlar bazlarna "u kula ne mutlu! Allah'a kar hi asi ve gnahkr olmam" diye seslenirler.
[460]
Ama onunla Allah arasnda nelerin getiini farkedipte anlayamazlar."
bn Ebi'd-Dny... Osman b. Ebi Atike veya baka birinin yle dediini rivayet etmitir:
"Amel defteri sa elin verilen kimseye, iinde ktlklerin, dnda da iyiliklerinin kaytl
olduu bir defter verilir. Kendisine: "Defterini oku." denir: ini okuyunca zlr. Son ksmna gelince
orada u ifadeye rastlar: "Bunlar senin ktlklerindir. Dnyadayken bu ktlklerini gizlemitim. Bu
gn de affettim!" Maherdekiler onun defterinin d ksmndaki iyiliklerini okuduklar iin ona
imrenir ve "Bu mesud oldu" derler. Sonra o kula, deflerini evirmesi ve d ksmnda yazl olan
iyiliklerini okumas emredilr. Bu arada Cenab- Allah, i ksmdaki ktlkleri iyiliklere dntrr.
O da iyiliklerini okumaya balar. Sonuna geldinde, Cenab- Allah ona: "Bunlar senin iyiliklerindir..,
Kabul ettim." der. O esnada kul, maherdeki dier kullara yle der: "Aln, kitabm okuyun. Dorusu
bir hesaplama ile karlaacam umuyordum" (Hakka, 69/19-20) Ama amel defteri kendisine
arkasndan verilen kimse, bu defterini sol eliyle tutar. Ona, "Defterini oku" denir; okumaya balar.
Defterinin iinde iyilikleri, dnda da ktlkleri kaytldr. Maherdekiler onun defterinin d
ksmn okur ve "Bu mahvoldu" derler. Adam kendi defterinin i ksmnda kaytl iyiliklerini okuyup
sonuna geldiinde u ifadeye rastlar: "Bunlar senin iyiliklerindir. Ama sana reddediyorum!" Sonra da
defterini evirmesi emredilir. evirir, d ksmndaki ktlklerini okur. Sonuna geldiinde,
maherdekilere yle der: "Kitabm keski bana verilmeseydi. Keski hesabmn ne olduunu
[461]
bilmeseydim. Bu i keski son bulmu olsayd. Malum bana fayda vermedi."
Ebubekir b. Ebi eybe... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Dorusu Allah'n yz ksm fahmeti vardr. Bunlardan birini btn yaratklarn arasna
indirmitir. Onlar, bununla birbirlerine merhamet ederler.
Vahi hayvanlar, bununla kendi yavrularna efkat gsterirler. Doksan dokuz ksm rahmet
[462]
Cenab- Allah yannda alkoymu olup bununla (ahirette) kullarna merhamet buyuracaktr,"
bn Mce... Enes b. Mlik'ten rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) u yet-i kerimeyi okumu;
[463]
"Saknlmas gereken de O'dur, balayacak olan da."
Sonra da yle demi: "Yce Allah buyurdu ki: 'Ben, kendisinden saknlmas gerekenim.
Benimle beraber baka biri tanr edinilmesin. Benimle beraber baka birini tanr edinmekten saknan
[464]
kimseyi ben balarm."
bn Mce... Nafi'den rivayet etti ki; bn mer yle demitir: Gazalarndan birinde Raslullah
fs.a.v.) ile beraberdik. Bir toplulua urad. Onlara, kim olduklarn sordu. Onlar da mslman
olduklarn sylediler. Onlarn yannda tandrn yakmakta ve iine, tututurmak iin habire odun
atmakta olan bir kadn da vard. ocuu da kadnn beraberindeydi. Tandrn alevleri ykselince
kadn, ocuunu kapp Raslullah (s.a.v.)'in yanna getirdi ve ona yle bir soru yneltti:
Sen, Allah'n Rasl msn?
Evet.
Anam, babam sana feda olsun. Allah, merhametlilerin en merhametlisi deil midir?
Evet yledir.
Allah, kullarna, anann kendi ocuuna gsterdiinden daha fazla merhamet gstermez mi?
Tabii ki gsterir!
Bundan sonra tabaklarla ceviz ve eker getirilip konuklara datld. Peygamber (s.a.v.) ile onlar,
[465]
bu cevizlerle ekerleri kapmaya baladlar." Bu hadis tmyle cidden gariptir. Buhar... Eb
Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde ashabmdan bir gurup, su imek iin kevser havuzuna geldiklerinde oradan
uzaklatrlrlar. Ben, "Ya Rab! Bunlar ashabmdr!" deyince Cenab- Allah u cevab verir:
"Dorusu onlarn senden sonra neler vukua getirdiklerini bilmiyorsun. Onlar gerisin geri
[466]
dnmlerdi!"
bn Ebi'd-Dny... Muhammed b. Mnkedir'den rivayet etti ki; Eb Hreyre yle demitir:
"Sizin kevser havuzundan su itikten sonra geri dnnz grr gibi oluyorum. Adam bir
bakasyla karlar; ona: "Su itin mi?" diye sorar; o da "Evet" cevabn verir. Yine adam bir
bakasyla karlar; ona: "tin mi?" diye sorar. O da: "Hayr. Bilsen ne kadar susamm!" diye
[467]
cevap verir."

Esma Binti Ebibekr'in Rivayeti:

Buhar... Esma binti Ebibekr es-Sddik'tan rivayet etti ki; Peygam-ber(s.a.v.) yle buyurmutur:
"(Kyamet gnnde) Ben havuz banda duracam ki, sizlerden oraya su imeye gelenlere
bakaym. Bazlar yakalanp yanmdan uzaklatrlr. Ben; "Ya Rab! bunlar, bendendirler,
mmetimdendirler!" derim. Bana yle cevap verilir: "Bunlarn senden sonra neler yaptklarn fark
[468]
ettin mi? Vallahi senden sonra hep topuklar st geri dndler (slmdan uzaklatlar)."
Bu hadisi Esm'dan nakleden bn Ebi Melike: "Allahm! Sana smyoruz" derdi.
Raslullah (s.a.v.) buyurdu ki: "Anne, ocuunu atee atmaz." Byle derken ban eip alamaya
balad. Sonra ban kaldrp bize bakarak, szlerini yle srdrd: "D,orusu Aziz ve Celil olan
Allah; Lilahe illallah demeye yanamayan, kendisine kar inatla direnenler hari, kullarna azb
etmez!"
[469]
Bu hadisin senedinde zayflk, ifadelerinde de gariplik vardr,
Bu konuda yce Allah yle buyurmutur:
[470]
"Oraya, yalanlayp yz evirmi olan en azgndan bakas yaslanmaz."
[471]
"O, peygamberi dorulamam, namaz klmam ama yalanlayp yz evirmi."

Aziz Ve Celil Olan Allah, Emzirenin ocuuna Merhamet Ediine Nispetle Kendi Kullarna Daha
ok Merhamet Eder:
Buhar... Eslem'den rivayet etti ki; mer b. Hattab (r.a.) yle demitir: Peygamber (s.a.v.)'in
yanna esirler getirildi. Esirler arasnda (stnn okluu nedeniyle) memesinden st damlayan bir
kadn da vard. Bu kadn kouyor, bir ocuk bulunca da alp emziriyordu. Peygamber (s.a.v.) onu
grnce bize yle sordu:
Syleyin bakalm, bu kadn ocuunu atee atar m?
Hayr, atamaz.
te Cenab- Allah, bunun kendi ocuuna merhamet ediine nispette kullarna daha ok
merhamet eder."
Bu hadisin bir varyantnda da yle denilmektedir: "Yemin ederim ki Allah, bunun kendi
[472]
ocuuna merhamet ediine nispetle kullarna daha ok merhamet eder."
bn Mce... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur: "aki'den
bakas cehenneme girmez." Ey Allah'n Rasl, aki dir? diye sorulduunda yle cevap verdi:
"Allah iin bir taatte bulunma- ve O'nun yasaklad ilerden de yapmadk bir ey brakmayan
kimsedir."
[473]
Bu rivayetin senedinde zayflk vardr, Sahih-i Mslim'de... Eb Brde'nin babas Eb
Musa'dan rivayet olundu k; Rasluah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Kyamet gn olduunda her mslmana bir yahudi veya hristiyan verilir ve ona: "Bu, senin
ateten kurtuluun iin sana bir fidye olarak verilmitir (senin yerine bu yanacaktr)" denilir."
(Mslim, Tevbe, 3/49) Bu hadisin baka bir rivayetinde ise yle denilmektedir: "Mslman adam
lmeden nce Cenab- Allah onun yerine mutlaka bir yahudi veya hristiyan cehenneme koyar!"
Bu hadisi dinleyen mer b. Abdlaziz, Eb Brde'ye kez: "Kendisinden baka tanr
bulunmayan Allah'a yemin eder misin ki; baban bu hadisi Rasulullah (s.a.v.)'in kendisinden duymu?"
diye yemin ettirdi. Eb Br-de de yemin etti.
Yine Mslim'in bir rivayetine gre Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur: "Kyamet gnnde
mslmanlardan baz kimseler, dalar misali gnahlarla gelirler ama Cenab- Allah, onlarn bu
[474]
gnahlarm balayp yahudiler-le hristiyanlara ykler."
bn Mce... Eb Brde'nin babas (Eb Ms)dan rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Kyamet gnnde Cenab- Allah yaratklar topladnda Muhammed mmetine, secdeye
kapanmalar iin izin verir. Onlar da secdeye kapanr ve uzun bir sre ylece dururlar. Sonra
kendilerine yle denir: "Banz kaldrn. Dmanlarnz sizin ateten kurtuluunuz iin fidye kldk
[475]
(sizin yerinize onlar atee attk)."
Bu mmetten, Hesap Vermeksizin Cennete Girecek Olanlar:

Buhar... bn Abbas'tan rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:


"mmetler (Kyamet gnnde) bana arzedilirler. Biz peygamberin m-metiyle beraber getiini,
bir peygamberin bir cemaatle beraber getiini, bir peygamberin on kiiyle beraber getiini, bir
peygamberin be kiiyle beraber getiini, bir peygamberin de yalnz bana getiini, sonra da byk
bir kalabaln gelmekte olduunu grrm. Birisi "Bunlar senin mmetindir.
Runlarn n tarafndaki yetmi bin kiiye hesap ve azb yoktur" der. Niin? sorarm. O der ki:
"nk bunlar vcutlarn dalamazlar, bakalarnn gizliliklerini aratrmazlar, (eyalarda ve
olaylarda) uursuzluk aramaz ve leblerine gvenip dayanrlard."
Raslullah (s.a.v.)'i dinlemekte olan Ukke b. Mihsan kalkp; "Beni de bunlarn arasna katmas
iin Allah'a du et" dedi. Raslullah (s.a.v.) de; "Allahm! Bnu da onlardan biri kl" diye du ett. Sonra
baka bir adam da kalkp; "Beni de bunlarn arasna katmas iin Allah'a du et" deyince Raslullah
[476]
(s.a.v.) ona: "Ukke senden nce davranp bunu elde etti" diye cevap verdi."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet ett ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Aziz ve Celil olan Rabbimden dilekte bulundum. Bana mmetimden yzleri dolunay
gecesindeki ay gibi parlak olan yetmi bin kiinin (hesapsz olarak) cennete gireceimi vdetti. Daha
fazlasn istedim. Bunu yetmibin kat arttrd. Ben: "Ya Rab, eer mmetimin muhacirleri bu kadar
[477]
yoksa ne olacak?" diye sordum. "yleyse bu arabilerle tamamlarm" diye cevap verdi."
mam Ahmed b. Hanbel... Eb Hreyre'den rivayet etti ki; Raslul-lah(s.a.v.) yle buyurdu:
"Biz (dnyaya) en son gelenler, kyamet gnnde nde olacaz. mmetimden yetmi bin kiilik
ilk zmre, kendilerine hesap sorulmakszn cennete gireceklerdir. Bunlardan her birinin yz dolunay
gecesindeki Ay gibi parlaktr. Bunlardan sonra gelecek olanlarn yzleri, gkteki en parlak yldz
[478]
gibidir. Sonra da herkes mertebesine gre gelecektir."
mam Ahmed b. Hanbel... Ebubekir es-Sddik'tan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmtur:
"(mmetimden) yetmi bin kiinin hesap vermeksizin cennete girecekleri (mjdesi) bana verildi.
Onlarn yzleri dolunay gecesindeki ay gibidir. Kalpleri bir adamn kalbi zerindedir, (yani gnlleri
beraberdir.) Aziz ve Celil olan Rabbimden, bunlarn saylarn artrmasn diledim. Her bir kiiye
yetmi bin kii daha ekledi." Ebubekir (r.a.) dedi ki: Ben bunun kentliler aleyhine olacan
[479]
dndm, gp badiyeye gittim."
imam Ahmed b. Hanbel... Zer'den rivayet etti ki; bn Mes'ud yle demitir:
Raslulah (s.a.v.) ryasnda mmetleri grd. Kendisinin mmeti de yanndan getiinde
okluklar houna gitti. Dalar ve ovalan doldurmulard. (Uyandktan sonra) dedi ki: Bana yle
denildi: "Senin iin bunlarla birlikte Vetmi bin kii hesap vermeksizin cennete gireceklerdir. Bunlar
vcutlarn balamaz, bakalarnn gizliliklerini aratrmaz ve (olaylarda, eyalarda) uursuzluk
aramaz, Rablerine gvenip dayanrlar."
Orada hazr bulunan Ukke b. Mihsan dedi ki: "Ey Allah'n Rasl! aralarna katmas iin
Allah'a du et." Raslullah (s.a.v.): "Allahm! nu da aralarna kat" diye du etti. Ensardan bir baka
adam da kalkp: "Ey Allah'n raslii! Ben de aralarna katmas iin Allah'a du et." dedi. Ras-
[480]
lullah(s.a.v.), ona: "Ukke bu hususta seni geti." cevabn verdi.
mam Ahmed b. Hanbel... mrn b. Husayn'den rivayet etti ki; bn Mes'ud yle demitir:
Bir gece RasluIIah (s.a.v.)'in yannda ok konutuk (sohbetimiz uzun srd). Sonra ertesi gn
yanna gittiimzde bize yle dedi: "Dn gece (ryada) peygamberler mmetleriyle birlikte bana
gsterildiler. Kimi peygamber yanmdan geerken beraberinde kii, kiminin beraberinde bir gurup,
kiminin beraberinde bir cemaat vard. Kimi de yalnzd. Nihayet beraberinde sriloullarndan byk
bir topluluk olarak Musa (a.s.) yanmdan geti. (okluklar) houma gitti. "Bunlar kimdir?" diye
sordum. Bana: "Bu, kardein Musa'dr. Beraberindekiler de sriloulladr." denildi. "mmetim ner-
de?" diye sordum. "Sana bak!" denildi. Baktm. Tepeciklerin insan yzle-riyle dolu olduunu
grdm. Sonra bana, "Soluna bak!" denldi. Baktm. Ufu-kun insan yzleriyle dolu olduunu grdm.
Bana: "Raz oldun mu?" denildi. "Raz oldum ya Rab! Raz oldum ya Rab!" dedim. Bana denildi ki:
"Bunlarla beraber yetmi bin kii var ki; onlar hesap vermeksizin cennete gireck-lerdir." Szn
urasnda Peygamber (s.a.v.) sahabilere yle dedi: "Anam babam size feda olsun. Eer u yetmi bin
kiiden biri olabilecekseniz olun. Eer bunu yapamazsanz tepedekilerden olun. Onu da yapamazsanz,
ufuk-takilerden olun. nk ben orada birbirin karan tedirgin insanlar grdm." O esnada Ukkae b.
Mihsan kalkp: "Ey Allah'n Rasl! Allaha du et de beni de o yetmi bin kiinin arasna katsn" dedi.
Raslullah (s.a.v.) onun iin du etti. Baka bir adamda kalkp "Ey Allah'n rasl! Beni de onlarn
arasna katmas iin Allah'a du et" dedi. Raslullah (s.a.v.) ona: "Ukke bu hususta senden nce
davrand" dedi. Sonra kendi aramzda konuarak "Bu yetmi bin kii sizce kimlerdir?" diye
sorduumuzda kimileri: "Onlar; ms-lman olarak doup Allah'a hi ortak komayan ve lnceye
kadar bu hallerini srdren kimselerdir" dediler. Peygamber (s.a.v.) bunu duyunca yle buyurdu:
"Onlar; vcutlarna da yaptrmayan, bakalarnn gizliliklerini aratrmayan, (olaylarda ve eyalarda)
[481]
uursuzluk aramayan, Rablerine gvenip dayanan kimselerdir."
Taberan... mran b. Husayn'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"mmetimden yetmi bin kii hesap vermeksizin, azb gmleksizin cennete girecektir." Onlar,
kimlerdir ya Rsulallah? diye sorulduunda u cevb verdi: "Onlar; vcutlarn dalamayan,
bakalarnn gizliliklerini aratrmayan, (olaylarda ve nesnelerde) uursuzluk aramayan, Rablerine
[482]
gvenip dayanan kimselerdir."
mam Ahmed b. Hanbel... Cbir b. Abdullah'tan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"lk zmre kurtulacaktr. Onlarn yzleri, dolunay gecesindeki ay gibi (parlak)dr. Yetmi bin
kiidirler. Hesaba ekilmezler. Onlardan sonra gelenler de byle... Bunlarn yzleri, gkteki en parlak
[483]
yldz gibidir." Byle dedikten sonra Raslullah (s.a.v.), dierlerini de anlatt.
Bezzar... Enes'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"mmetimden yetmi bin kii cennete girecektir. Bunlardan her yetmi kiiyle, yetmi bin kii
[484]
daha girecektir."
Bu hadisin mans muhtemelen yledir: Her bin kiiyle ve her bir kiiyle -ki bu daha ok ve
daha kapsamldr- yetmi bin kii daha cennete girecektir.
mam Ahmed b. Hanbel... Enes'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
[485]
"Dorusu Cenab- Allah mmetimden drtyzbin kiiyi cennete koyacan bana vdetti."
Hz. Ebubekir: "Ey Allah'n Rasl! Bu sayy bize artr" deyince Raslullah (s.a.v.) avularn
birletirerek "te byle!.." diye karlk verdi. Bu defa Hz. mer: "Bu kadar sana yeter ey Ebubekir!"
diyerek araya girdi. Hz. bubekir: "lime bana ey mer! Allah hepimizi cennete koysa bunun sana ne
zarar olur?" deyince Hz. mer u karl verdi: "Allah dilerse btn halkn tek avucuyla da
cennetine kendi rahmetiyle koyar!" Bunun zerine .aslullah (s.a.v.) (mer'i kastederek): "Doru
[486]
syledi" dedi.
Hafz Eb Y'l... Enes'ten rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"mmetimden yetmi bin kii cennete girecektir."
Sahabiler: "Ey Allah'n Rasl! Bu sayy bize artr" dediklerinde -kendisi bir kum yn
zerinde bulunuyordu- kumu eliyle savurdu, (yani bu kadar ok sayda cennete gireceksiniz demek
istedi): Tekrar "Ey Allah'n Rasl! Bu sayy bize artr" dediklerinde, yine kumu eliyle savurdu.
Sahabiler de yle dediler: "Ey Allah'n nebisi! Artk bundan sonra cehenneme gireni Allah
[487]
rahmetinden uzak etsin!"
Taberan... Umeyr'den rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Dorusu Cenab- Allah, mmetimden yzbin kiiyi cennete koyacan bana va'd etti."
Umeyr: "Ey Allah'n Rasl! Bu sayy bize artr" deyince Raslullah (s.a.v.) eliyle kumlar savurarak
"te saylamayacak derecede bu kadar ok kimseyi cennete koyar" dedi, Umeyr, yine: "Ey Allah'n R-
asl! Bu sayy bize artr" deyince Hz. mer: "Ey Umeyr! Bu kadar sana yeter" dedi. Umeyr: "Ne
diye bize karyorsun ey Hattabn olu?" diye so-ninca Hz. mer de u karl vedi: "Allah dilerse,
insanlar bir avulayp savuruta cennete koyar." Raslullah (s.a.v.) de: "mer doru syledi" dedi.
[488]
Hafz Ziya: "mer(r.a.)'in bundan baka hadisi bulunduunu bilmiyorum"edi.
Bezzar... Eb Sad el-Hudr'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"mmetimden yetmi bin kii hesaba ekilmeksizin cennete girecektir." e kalkp, "Ey Allah'n
rasl! Beni de onlarn arasna katmas iin AlIah'a du et" dedi. Raslullah (s.a.v.): "Allahm! Bunu
da onlarn arasna kat" diye du etti. Sonra baka bir adam da: "Ben de aralarna katmas iin Allah'a
du et ya Raslallah!" dedi. Raslullah (s.a.v.): "Allahm! Buna da onlarn arasna kat." diye du etti.
Oradaki topluluk sustu. Sonra birbirlerine: "Keke biz de 'Ey Allah'n rasl! Bizi de aralarna katmas
iin Allah'a du et' deseydik" dediler. Raslullah (s.a.v.): "Ukke ve arkada bu hususta sizi geride
braktlar. Ama du etmemi isteseydiniz, ederdim. Etseydim, cennete girmeniz kesinletirdi." diye
[489]
karlk verdi.
Taberan... Eb Umame'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Rabbim, mmetimden yetmi bin kiinin cennete gireceini bana v-detti. Bunlardan her bin
kiiyle birlikte yetmi bin kii daha vardr. Bunlara hesap ve knama yoktur. Ayrca Aziz ve Celil olan
Rabbim kez insanlar avulayp cennete savuracaktr."
Bu rivayetin lafz (kelimeleri) bn Eb eybe'ye aittir. Taberan'nin rivayetinde "Her bin kiiyle
[490]
birlikte yetmi bin kii daha vardr." cmlesi yoktur.
Ebubekir b. Ebi sim... Eb Umame'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Cenab- Allah, mmetimden yetmi bin kiiyi hesaba ekmeksizin cennete koyacan bana
vdetti." Yezid b. Ahnes: "Allah'a yemin ederim ki; ya Raslallah bunlar, senin mmetinin iinde o
kadar azdrlar ki (kara) sinekler arasndaki (krmz ve beyaza alacak tonda) sar sinekler
kadardrlar." deyince Raslullah (s.a.v.) u cevab verdi: "Cenab- Allah bu yetmi binin her bin
kiisiyle birlikte yetmiler bin kiiyi daha cennete koyacan ve bu sayya kez avulayarak cennete
savuraca kimseleri de ekleyeceini bana vdetti."
Hafz Ziya dedi ki: Bu hadisin rivayet senedinde ad geen kimselerin Hor dnda kalan tm
[491]
sahih rivayet sahipleridir. Yalnz, Hor'nin de kritie tabi tutulduunu bilmiyorum.
Taberan... Ukbe b. Abd es-Slem'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Dorusu Rabbim, mmetimden yetmi bin kiyi, hesaba ekmeksizin cennete koyacam bana
vdetti. Onlardan her bin kiiyle birlikte yetmier bin kii daha vardr. Ayrca kez avulayp
savuraca kimselerinde ek olarak cennete konulacaklarn bana bildirdi." Bunu duyunca Hz. mer
tekbir getirip yle dedi: "Cenab- Allah ilk yetmii; babalarna, oullarna ve airetlerine efaati
klacaktr. Beni sonda avulayp cennete savuraca kimselerin son gurubundan biri klmasn temenni
ediyorum."
[492]
Hafz Ziya, bunun senedinin illetli olduunu bilmiyorum, dedi. Dorusunu Allah bilir.
mam Ahmed b. Hanbel... At b. Yesar'dan rivayet etti ki; Rfaa el-C-hen yle demitir
kendisine: Raslullah (s.a.v.)'le birlikte yrdk. Ke-did'e (veya Kadid'e) vardmzda Raslullah
(s.a.v.) bize yle buyurdu:
"Aziz ve Celil olan Rabbim, mmetimden yetmi bin kiiyi -hesaba ekmeksizin- cennete
koyacan bana vdetti. Sizler ve salih olan eleriniz- oluk ocuklarnz cennetteki meskenlerinize
[493]
yerlemeden nce hi bir mmetin cennete girmeyeceini umuyorum."
Taberan... Sevbn'dan rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Rabbim, mmetimden yetmi bin kiiyi hesaba ekmeksizin cennete koyacaktr. Onlardan her
[494]
bin kiiyle birlikte yetmier bin kii daha vardr."
Taberan... Eb Sad el-Enmar'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Dorusu Aziz ve Celil olan Rabbim, mmetimden yetmi bin kiiyi hesaba ekmeksizin cennete
koyacan bana vdetti. Bunlardan her bin kiiyi de yetmibin kiiye efaati klacak sonra da kez
[495]
avulayarak (ok sayda insan) cennete savuracaktir."
Bu hadisin rvilerinden Kays diyor ki: Ben, Eb Sad'e sordum:
Sen bunu bizzat Raslullah (s.a.v.)'den mi iittin?
- Evet, kulaklarmla iittim. ittiklerimi de kalbim hfzetti. Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutu:
"Allah dilerse mmetimin btn muhacirlerini bu kapsama alr. Say tamamlanmazsa, kalan
ksmn arabilerle ikml eder."
Bunlarn hesab Raslullah (s.a.v.)'in yannda yapld. Saylan drt milyar yediyz bini buldu.
Raslullah (s.a.v.) de yle dedi: "naallah mmetimin muhacirleri bu mebla doldurur."
Sahih adl eserinin "El-Ba's ve'n-Nr" blmnde Buhar... Eb Yezid el-Medin'den rivayet
etti ki; Amr b. Hazm el-Ensar yle demitir:
Raslullah (s.a.v.) gn bize grnmez oldu. Sadece farz namazlar klmak iin mescide gelir,
namaz kldktan sonra hemen evine dnerdi. Drdnc gnde yanmza geldi. Kendisine, "Ey Allah'n
Rasl! Bize grnmez oldun. Biz de bir olay meydana geldiini sandk" dediimizde yle buyurdu:
"Sadece iyilik ve hayr oldu. Yce Rabbim, mmetimden yetmibin kiiyi hesaba ekmeksizin cennete
koyacan bana vdetti. Bu gn zarfnda kendisinden bu sayy artrmasn diledim. Rabbimin bir,
erefli ve cmert olduunu grdm. O yetmi bin kiiden her biriyle birlikte yetmier bin kiiyi daha
bana balad. Ben: "Ya Rab! mmetimin says bu kadar bulur mu?" diye sorduumda, 'Bu sayy
sana arabilerle tamamlarm" dedi." Dahhk, bu hadisin tenkid edildiini; Nese de metruk olduunu
sylemitir.
Taberan... Eb Mlik'ten rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Muhammed'in can kudret elinde bulunan zta yemin ederim ki; kyamet gnnde Cenab- Allah
sizleri zifir karanlk bir gece gibi topluca yeri ^satm bir zmre halinde cennete gnderecektir.
Melekler diyecekler ki: Muhammed ile beraber gelenler, dier peygamberlerle beraber gelenlerden
[496]
daha oktur."

Kullarn Hesap Yerinden Ayrlp Kendilerine Tahsis Edilen Yerlerine Gitmeleri. Bir Ksm
Cennete,Bir Ksm Da Cehenneme

Yce Allah buyurdu ki:


"Ey Muhammed! Hl gaflet iinde bulunanlar ve hl inanmayanlar, onlar, iin bitmi olaca
o hasret gn ile uyar." (Meryem, 19/39)
"Kyamet saati koptuu gn, ite o gn, darmadan olurlar. Ama inanp yararl i ileyenler,
arlanacaklar bir cennette bulunurlar. nkr edip, yetlerimizi ve hirette bana kavumay
yalanlayanlara gelince, ite onlar azbla yz yze braklrlar." (Rm, 30/14-16)
'nsanlarn frka frka olaca, Allah katndan kanlmaz gnn gelmesinden nce, kendini
dosdoru dine ynelt." (Rm, 30/43)
''Kyamet kopaca gn, ite o gn, btl szlere uymu olanlar hsranda kalrlar. Her mmeti diz
st km olarak grrsn. Her mmet kitabna arlr. Onlara denir ki: "Bugn, size ilediinizin
karl verilecektir. Bu kitabmz gerekten sizin aleyhinize konuuyor. Biz yaptklarnz phesiz
bir bir kaydediyorduk."
nanp yararl i ileyenlere gelince, Rableri onlar rahmetine jarkeder. te bu, apak
kurtulutur. Ama inkr eden kimselere denir ki: "Ayetlerim size okunmu, siz de byklenip sulu bir
millet olmutunuz deil mi? Dorusu Allah'n verdii sz gerektir. Kyamet saati phe gtrmez"
dendii zaman: "Kyametin ne olduunu bilmiyoruz, yalnz yoktur sanyoruz. Buna dir kesin bir bilgi
elde etmi deiliz" derdiniz.
ledikleri ktlkler kendilerin belli oldu ve onlar, alaya aldklar ey mahvetti. Onlara denir
ki: "Bu gne kavuacanz unuttuunuz gibi biz de sizi unuttuk. Varacanz yer atetir.
Yardmclarnzda yoktur. Bu, Allah'n yetlerini alaya almanzdan ve dnya haytnn sizi aldatm
olmasndan trdr."
"O gn, ne oradan karlrlar ve ne de zrleri dilenir. vlmek, gklerin Rabbi, yerin Rabbi ve
lemlerin Rabbi olan Allah iindir. Gklerde ve yerde azamet O'nundur. O, gldr, hakimdir."
(Csiyc, 45/27-37)
"Yeryz Rabbinin nuruyla aydnlanr, kitb alr, peygamberler ve -hidler getirilir ve onlara
hakszlk yaplmadan, aralarnda adaletle hkm verilir. Her kiiye, iledii denir. Esasen Allah
onlarn yaptklarn en iyi bilen1 dir. nkr edenler, blk blk cehenneme srlr. Oraya
vardklarnda kaplar alr. Bekileri onlara: "Size iinizden Rabbinizin ayetlerini okuyan
bu gne kavuacanz ihtar eden peygamberler gelmedi mi?" derler. "Fvet geldi" derler. Lkin
azb sz inkarclarn cehennemin kaplarndan irin; bbrlenenlerin dura ne ktdr!" denir.
Rablerine kar glmekten aknarlar, blk blk cennete gtrlrler. Oraya varp da kaplar
aldnda, bekileri onlara: "Selm size, ho geldiniz! Temelli olarak buraya girin " derler. Onlar:
"Bize verdii sznde duran ve bizi bu yere vris klan Allah'a hamdolsun. Cennette istediimiz yerde
oturabiliriz. Yararl i ileyenlerin ecri ne gzelmi!" derler. Melekleri, arn etrafn evirmi
olduklar halde, Rablerini hamd ile verken grrsn. Artk insanlarn aralarnda adaletle hkm
olunmutur. "vlmek, dnyalarn Rabbi olan Allah iindir" denir." (Zmer, 39/69-75)
"O gn gelince, Allah'n izni olmakszn hi kimse konuamaz. lerinde bebaht olanlar da, mesut
olanlar da vardr. Bedbahtlar cehennemdedirler. Onlar orada ah edip inlerler. Rabbinin dilemesi bir
yana, gkler ve yer durduka, orada temelli kalacaklardr. Rabbin, phesiz, her istediini yapar.
Mesut olanlar ise cennettedirler. Rabbinin dilemesi bir yana, sonsuz bir ltuf olarak, gkler ve yer
durduka, orada temelli kalacaklardr." (Hd, 11/105-108)
"Sizi toplanma gnnde toplad gn, iten, kimin aldandmn ortaya kaca gndr. Allah'a
kim inanm ve yararl ilemise, Allah onun ktlklerini rter. Onu iinde temelli ve vsonsuz
kalaca, altlarndan rmaklar akan cennetlere koyar. Byk kurtulu ite budur. nkr edip,
yetlerimizi yalanlayanlar, ite onlar da ateliklerdir. Orada temellidirler. Ne kt bir dntr!"
[497]
"Saknanlar o gn Rahmann huzurunda O'na gelmi konuklar olarak toplarz. Sulular suya
gtrr gibi cehenneme sreriz. Rahmann katnda bir ahd almam olandan bakas asla efaatte
bulunamyacaktr." (Meryem, 19/85-87)
"Bir takm yzlerin aaraca ve bir takm yzlerin kararaca gnde byk azb onlaradr.
Yzleri kararanlara: "nanmanzdan sonra inkr eder misiniz? nkr etmenizden dolay azab tadn"
denecektir, yzleri aaranlar ise Allah'n rahme tindedirler. Onlar orada temellidirler." (l-i mrn,
3/106-107)
Bu konudaki ytler cidden oktur. Eer hepsini burada sralam olsaydk gerekten de sz
fazlasyla uzayacakt. Burada konuyla ilgili ve bu makama uygun hadisleri nakledeceiz ki bu, konu
d bir ok maksatlar da kapsamaktadr. Biz o maksatlara da ksaca iarette bulunacaz.
"G yetirilemeyen ve en byk baskn bastrd zaman..." (Nazit, 79/34)
bn Ebi'd-Dny... Kasm b. Velid'in yukardaki yet-i kerimeyi aklarken yle dediini rivayet
[498]
etmitir: "Cennetlikler cennete, cehennemlikler de cehenneme sevkedilirler."
Cennetliklerin Cennete En Son Girecek Olan:

Buhar... Ata b. Yezid el-Le^s'den rivayet etti ki; Eb Hreyre yle demitir: Peygamber
(s.a.v.)'e yle bir soru soruldu:
Kyamet gnnde Rabbimizi grecek miyiz?
Siz bulutsuz bir gnde gnei grrken itiip kakr msnz?
Hayr ey Allah'n Rasul!
Bulutsuz ve dolunayl bir gecede ay grrken itiip kakr msnz?
Hayr ey Allah'n Rasl!
te kyamet gnnde Rabbinizi byle greceksiniz. O gnde insanlar toplar ve onlara yle
der:
"Kim benden baka bir eye tapyorduysa bu gn ona tabi olsun. Kim gnee tapyorduysa bu gn
gnee tabi olsun. Kim aya tapyorduysa bu gn aya tab olsun. Kim tautlara tapyorduysa bugn
onlara tabi olsun!.."
Orada mnafklaryla birlikte bu mmet kalr. Cenab- Allah, tanmadklar bir surette yanlarna
gelip, "Ben sizin Rabbinizim" der. Onlarda: "Senden Allah'a snrz. Biz burada, yerimizde,
Rabbimizin yanmza geliini bekleyeceiz. Gelince de O'nu tanyacaz." derler. Cenab- Allah,
tandklar bir surette yanlarna gelip, "Ben sizin Rabbinizim!" der. Onlar da: "Sen bizim
Rabbimizsin" deyip ona tabi olurlar. Ve cehennem kprs kurulur. Kprnn zerinden ilk geen ben
olurum. O gn peygamberler "Allahm, selmet ver; selmet ver." diye du ederler. Kprde deve
dikenleri gibi kancalar vardr. Deve dikenlerini grmsnz deil mi?
Grmz ya Raslallah.
te o kancalar, deve dikenleri gibidirler. Yalnz, byklklerini ancak Allah bilir. nsanlar,
amelleri nedeniyle kaplp gtrlrler. Kimi, ameli nedeniyle helak olur. Kimi yardmsz braklr,
sonra kurtulur. Nihayet Cenab- Allah kullan arasndaki detirme iini tamamlayp Allah'tan baka
ilh bulunmadna ehadet edenlerden cehennemden karlmasn diledii kimseleri karmak ister.
Bu hususta meleklere gerekli emri verir. (O gnahkrlar) cehennemde mahpusturlar. zerlerine hayat
suyu denen bir su dklr. Tohumun sel yatanda bitip yeermesi gibi bitip yeerirler. Bir adam,
yz cehenneme ynelik olarak durur, ve "Ya Rab! Yzm ate tarafndan evir. Kokusu beni
rahatsz etti. Scakl da beni yakt." Allah'a srekli yalvarp yakarr. Allah da ona yle der:
"Umarm ki bu istediini verirsem, benden baka bir ey istemezsin. yle deil mi?" O da: "Onur ve
stnln yemin ederim ki; senden baka bir ey istemeyeceim" der. Cenab- Allah Onun yzn
ateten evirir. Sonra o der ki: "Ya Rab! Beni cennetin kapsna yaklatr." Cenab- Allah ona:
"Benden baka bir istekte bulunmayacan sylememi miydin?" diye sorar. O da: "Onur ve
stnlne yemin ederim ki; artk bundan baka bir istekte bulunmayacam" der ve artk baka bir
istekte bulunmayacana dir sz ve gvenceler verir. Cenab- Allah da onu cennetin kapsna
yaklatrr. Adam cennetin iindeki eyleri grnce Allah'n diledii bir sre susar, sonra: "Ey
Rabbim! Beni cennete koy" der. Yce Rab ona: "Artk baka bir stekte bulunmayacan bana
sylememi miydn? Yazklarlar olsun sana ey demolu! Sen ne kadar da dnekmi-sin?!" diye sorar.
O da: "Ya Rab! Beni yaratklarnn en bahtsz klma" der ve yakarn srdrr, nihayet Cenab-
Allah gler. Glnce de onun cennete girmesine izin verir. Cennete girdiinde kendisine "Dile ne
dilersen" denilir- O da baz dileklerde bulunur. Sonra yine kendisine: "Dile ne dilersen" denilir. O da
baz dileklerde bulunur. Artk dileyecei bir ey kalmaz. Kendisine: "Dedikerin, bir misli fazlasyla
sana verildi" denir."
Eb Hreyre dedi ki: "Bu hadiste anlatlan adam, cennete en son girecek kiidir."
Bu hadisi rivayet ettiinde Eb Sad el-Hudr de Eb Hreyre'nin yannda oturmaktayd. Onun
sylediklerini deitirmiyordu. Ne zaman ki Eb Hreyre "Dilediklerin bir misli fazlasyla sana
verildi" denir. Szn nakl etti; ite o zaman Eb Sad (r.a.) dedi ki: Ben Raslullah (s.a.v.)'in bunu
yle ifade ettiini iittim: "Dilediklerin, on misli fazlasyla sana verildi" denir. Eb Hreyre, "Onunla
birlikte bir o kadar da verilir" dedi. bn Mes'ud ve dier baz sahabiler de bu hususta Eb Sad'in
[499]
sylediklerine katlmlardr. na-allah bu husus ileride d$ aklanacaktr.
Buhar.., At b. Yesar'dan rivayet etti ki; Eb Sad el-Hudr yle demitir: Biz, Hz. Peygambere
yle bir soru sorduk:
Ey Allah'n Rasl! Rabbimizi grecek miyiz?
Bulutsuz bir gnde gnei grme hususunda birbirinizle itiip kakmanz olur mu?
- Hayr.
Ayn ekilde (kyamet gnnde) Rabbinizi grrken de birbirinizle
itiip kakmanz olmayacaktr.
Sonra bir ana yle seslenir: "Her kavim, tapageldiinin yanna gitsin!" Ehl-i salip,
salipleri (halar) ile; putperestler, putlaryla; baka tanrlara tapanlar, tanrlaryla giderler. Geride
iyisiyle ktsyle kitab ehli, Allah'a tapan kimseler kalr. Sonra cehennem getirilip tpk bir serap
gibidir. Yahudilere sorulur:
Neye tapardnz?
Allah'n olu zeyir'e tapardk.
Yalan sylyorsunuz. Allah'n hi ei ve ocuu olmad. imdi ne istiyorsunuz?
Bize su iirmenizi istiyoruz.
in bakalm!
Cehenneme yuvarlanp derler. Sonra hristiyanlara sorulur:
Neye tapardnz?
Meryemolu Mesih'e tapardk.
Yalan sylyorsunuz. Allah'n hi ei ve ocuu olmad. imdi ne istiyorsunuz?
Bize su iirmenizi istiyoruz.
in bakalm!
Cehenneme yuvarlanp derler. Geride iyisiyle ktsyle, sadece Allah'a kulluk etmi olanlar
kalr. Onlara: "Herkes gitti. Siz niye burada kaldrz?" diye sorulur. Onlar da u cevab verirler:
"Dnyada onlardan ayrldk. O zaman kendilerine bu gnknden daha fazla muhta olduunuz halde
kendilerinden ayrlmtk. Biz, bir arcnn 'Herkes tapageldiinin yanna gitsin' dediini iittik. Biz
Aziz ve Celil olan Rabbimizin yanmza gelmesini bekliyoruz. Her istediini yaptracak gce sahib
olan yce Allah, onlarn tanmadklar bir surette yanlarna gelip "Ben sizin Rabbinizim" der. Onlar
da: "Senden Allah'a snrz. Rabbimiz yanmza gelinceye dek buradan ayrlmayacaz. Rabbimiz
gelince de O'nu tanrz" derler. Nihayet yce Allah, ncekinden deiik ve kendilerinin tandklar bir
surette yanlarna gelip "Ben sizin Rabbinizim" der. Onlar da: "Senden Allah'a snrz. Rabbimiz
yanmza gelinceye dek buradan ayrlmayacaz. Rabbimiz gelince de O'nu tanrz" derler. Nihayet
yce Allah, ncekinden deiik ve kendilerinin tandklar bir surette yanlarna gelip "Ben sizin
Rabbinizim" der. Onlar da: "Evet, sen Rabbimizsin" derler. Allah ile ancak melekler konuurlar.
Mmin kullara: "Sizinle Rabbiniz arasnda bildiiniz bir almet var mdr?" diye sorulur. Onlar derler
ki: "O almet baldrdr. O gnde Allah, baldrn aar (onlara tecelli eder)." Nitekim yce Allah da
yle buyurmutur: "O gn iin dehetinden baldr alr" (Kalem, 43) Her mmin kii o zaman
Allah'a secde eder. Dnyadayken gsteri ve n yapmak amacyla secde etmi olanlar -secde
etmesinler diye- o gnde srtlar kas kat kesilir; secde edemezler. Sonra srat kprs getirilip
cehennemin zerine kurulur." Bazlar kprden bir anda geer. Bazlar rahvan atlar gibi geer. Kimi
yara bere almadan geer, kimi yaralanp berelenrk geer. Kimi de cehennemin ateine der. Nihayet
bir bakas srnerek kprden geer. Siz hakk taleb etmede benden daha gl olamazsnz. O gn
kimin mmin olduu size apak grnr. Mminler kurtulduklarn grnce kardelerine efaat
etmek iin Rablerine yle derler: "Rabbimiz! Bunlar kardelerimizdir. Dnyada bizimle beraber
savar, bizimle beraber oru tutar, bizimle berabr salih ameller ilerlerdi." Yce Allah da: "Gidin,
kalbinde zerre arlnca imn bulunan kimseleri cehennemden karn" der. Allah, ylelerinin
yzlerini atee haram klar. Onlarn bir ksm ayaklarna kadar, bir ksm bacaklarnn yarsna kadar
atee batmtr. O efaati mminler, gidip cehennemdeki gnahkr mminlerden tandklarm karr
sonra dnrler. Cenab- Allah onlara: "Gidin. Kalbinde yarm zerre arlnca iman bulunan kimseleri
de cehennemden karn''der. Gder, tandklarn cehennemden karrlar."
Hadisi rivayet eden Eb Sad dedi ki; Eer bana inanmyorsanz u yeti okuyun: "Allah phesiz
zerre kadar hakszlk yapmaz. Zerre kadar iyilik olsa onu kat kat arttrr." (Nisa, 4/40)
Peygamberler, melekler ve mminler, gnahkrlara efaat ederler. Her istediini yaptracak gce
sahib olan Aziz ve Celil Allah: "Benim efaatim kald" der. Orada alkonmu olanlardan bir ksmn
avulayp alr, cennet giriindeki hayat nehrine brakr. Bunlar sel yatann iki kysndaki ekin
taneleri gibi biterler. Aa ve kayalarn yanndaki ekin tanelerini andrrcasna Yeerirler. Bu
bitkilerin gnee bakan taraflar yeil, glgeye bakan taraflar se beyaz olur. Oradan, yani hayat
nehrinden inci taneleri gibi karlar. Ce-nab- Allah onlarn boyunlarna mhrler takar ve o halde
cennete girerler. Cennetlikler onlar grnce, "Bunlar Rahmn'n azatllardr. Hi bir iyilik
yapmadklar ve nceleri hi bir hayrda bulunmadklar halde Allah bunlar cennete koydu" derler.
[500]
Sonra onlara: "Grdkleriniz, bir misli fazlasyla birlikte SZn olsun" denir.
Mslim... Eb Zbeyr'den rivayet etti ki; Cbir b. Abdullah yle demitir:
"Kyamet gnnde biz yle ve yle bir yere (tepeye) geliriz. Ben de oradan insanlara st bir
noktadan bakarm. mmetler putlaryla ve taptklar eylerle srasyla arlrlar. Ondan sonra
Rabbimiz yanmza gelir ve biz mminlere yle sorar:
Kimi bekliyorsunuz?
Rabbimizi bekliyoruz.
Ben Rabbinizim!
Hele seni bir grelim.
Yce Rab mminlere tecelli edip gler. Onlar alp gtrr. Onlar da kendisine tabi olup giderler.
Mmin olsun mnafk olsun herkese, peine d-
p izleyecei bir nr verilir. Cehennem kprsnn zerinde kanca ve iler vardr. Allah'n
diledii kimseler o kanca ve ilere taklrlar. Sonra mnafklarn nuru sner ve mminler kurtulur.
Kurtulan ilk zmrenin yzleri, dolunayl gecedeki ay gibi parlaktr. Bunlar yetmi bin kii olup hesaba
e-vilmeksizin cennete gireceklerdir. Bunlarn ardsra gelenlerin yzleri, gk-.eki en parlak yldz
gibi parldar. Bunlarda ayn ekilde cennete girerler. Bundan sonra efaat fasl balar. efaat erbab
kimseler (gnahkrlar iin) efaat ederler. yle ki, kalbinde bir arpa tanesi arlnca hayr bulunan
ve l-ilhe illallah diyen herkes cehennemden karlp cennetin avlusuna konulurlar. Cennetlikler
bunlarn zerine su serperler de tpk sel yatandaki ekin taneleri gibi yeerirler. Bu durumdaki insan
cennete girdikten sonra korkusu gider. Artk dnya on katyla kendisine verilinceye dek istekte
[501]
bulunur."
"Mslim... Huzeyfe'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle buyurmutur:
"Cenab- Allah insanlar (kyamet gnnde) toplar. Mminler kalkp dururlar. Nihayet cennet
onlara yaklatrlr. Onlar da dem (a.s.)'e gidip: "Ey babamz dem! Bize cennetin kaplarm atr"
derler. O da; "Ben bunu yapabilecek durumda deilim. Sizi cennetten karn sebep, babanz dem'in
gnahndan bakas deildir. Siz Allah'n dostu brahim'e gidin!" der. Yanna gittiklerinde brahim
onlara yle der: "Ben bunu yapabilecek durumda deilim. Ben, Allah'n gerilerden dostuyum. Siz
Ms (a.s.)'a gidin." Yanna gittiklerinde Musa (a.s.) onlara: "Ben bunu yapabilecek durumda deilim.
Siz Allah'n ruhu ve kelimesi sa'nn yanma gidin." der. Yanna gittiklerinde s (a.s.) da onlara: "Ben
bunu yapabilecek durumda deilim" der ve onlar, Hz. Muhammed (s.a.v.)'in yanma giderler. O da
kalkp efaat izni ister. Kendisine izin verilir. Sonra emanet ve rahmet gnderilir. Bunlar, sratn
sanda ve solunda dikilip dururlar. Kiminiz o kprden yldrm gibi sratle geer." Bu hadisi rivayet
eden Huzeyfe: "Anam babam sana feda olsun. Yldrm gibi gemek nasl olur?" diye sorunca
Raslullah (s.a.v.) ona yle cevap vermiti: "Yldrma bakmyorlar m? Gz ap yumuncaya kadar
nasl akp geiyor? Sonraki gurup rzgar gibi, ondan sonraki gurupta yamur gibi, ondan sanraki
gurupta koucu erkeklerin kousu gibi hzla geip gider. Amelleriyle orantl bir hzla geip giderler.
Derken bir adam gelir kprden yryerek deil de ancak srnerek geer. Kprnn iki tarafnda
asl kancalar vardr. Bunlar, yakalamakla emrolunduklar kimseleri, oradan geerken, (vcutlarna
taklarak) yakalarlar. Kimi yara bere alarak oradan kurtulup geer. Kimi de atee der. Eb
Hreyre'nin cm kudret elinde bulunan zta yemin ederim ki; cehennemin derinlii yetmi gz
mevsimi kadardr!" bn Ebi'd-Dny... Eb Ms el-E'ar'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v.) yle
buyurmutur:
"Cenab- Allah mmetleri ayn platformda toplar. Onlar datmak istediinde, her kavmin tapa
geldii tanry karlarna diker. Onu grnce peine taklr, onu ardsra giderler. Nihayet o da onlar
cehenneme koyar. Sonra biz (mminler) yksek bir yerdeyken Rabbimiz yanmza gelir ve yle der:
- Ne bekliyorsunuz?
Rabbimizi bekliyoruz.
O'nu grrseniz tanr msnz?
Evet.
O'nu daha nce grmediiniz halde nasl tanyacaksnz? - nk O'nun dengi yoktur.
(Yce Allah glmeye balar) Mjdeler olsun size ey mslmanlar topluluu! nk sizden
her birinizin yerine cehenneme bir yahudi veya hristiyan koydum, (siz kurtuldunuz)."
Mslim... Eb Musa el-E'ar'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Mslman adam lmeden nce Cenab- Allah mutlaka onun yerine cehenneme bir yahudi ve
[502]
hristiyan koyar."
Srat Kprsnden Bahseden Dier yet-i Kerime Ve Hadis-i erifler:

nsanlar hair (toplanma) yerinden ayrldktan sonra, srat kprsnn berisindeki karanlk
blgye gelirler. Nitekim nceki sayfalarda geen ve Hz. Aie'den rivayet olunan bir hadiste
anlatldna gre gklerin baka gklerle, yerin de baka bir yerle deitirilecei gnde insanlarn
nerede bulunacaklar sorulduunda Raslullah (s.a.v.) yle cevap vermitir: ''Onlar kprnn
berisindeki karanlkta bulunacaklardr." te o karanlk blgede mnafklar mminlerden ayrlp
onlarn gerisinde kalr; mminler onlar geerler.
Aralarna bir sr girer ve mminlere ulamalarna engel olur. Nitekim yce Allah buyurmu ki:
"nanm erkek ve kadnlar, defterleri sadan verilmi ve klar nlerinde olarak giderken
grdn gn onlara yle denecektir: "Mjde; bugn altlarndan rmaklar akan, iinde temelli
kalacanz cennetler sizindir." te bu byk kurtulutur. ki yzl erkek ve kadnlar mminlere:
"Bizi de gzetin; mzdan faydalanalm" dedikleri gn, onlara: "Ardnza dnn de k arayn"
denir. nananlarla iki yzller arasna, kapsnn iinde rahmet ve dnda azb olan bir sr ekilir. ki
yzller, inananlara: "Biz sizinle beraber demiydik" diye seslenirler. Onlar: "Evet yle; fakat sizler
kendinizi aldattnz, bize pusu kurdunuz. Allah'n buyruu gelene kadar dinde pheye dtnz. Sizi
kuruntular aldatt. Sizi eytanlar Allah'a kar da ayartt. Bugn sizden ve inkr edenlerden fidye kabul
[503]
edilmez. Varacanz yer atetir. Lynz orasdr. Ne kt bir dntr!"
"Allah'n, peygamberini ve onunla beraber olan mminler utandrmayaca o gn, klar
nlerinde ve defterleri salarndan verilmi olarak yrrler ve "Rabbimiz mz tamamla, bizi
[504]
bala, dorusu sen her eye kadirsin" derler."
Beyhak... Mesruk'tan rivayet etti ki; Abdullah yle demitir:
"Cenab- Allah kymt gnnde insanlar toplar. Bir ana yle seslenir: "Ey insanlar! Sizi
yaratp rzklandran ve ekillendiren Rabbinizin, dnyada dost edindiklerinize sizleri bu gndede dost
klmasna raz olmaz msnz?" Byle denildikten sonra Uzeyr (a.s.)'a dnyada iken tapanlarn
karsna Uzeyr'in eytan dikilir. Artk, dnyadayken taptklar aalar, dallar ve talar, insanlarn
karsna dikilir. Mslmanlar diz st melmi olarak orada kalrlar. Kendilerine yle denilir:
Neyiniz var sizin? Neden siz de dier insanlarla birlikte gitmediniz?
Bizim bir Rabbimiz var. Ama O'nu henz grmedik.
O'nu grrseniz tanr msnz?
Bizimle O'nun arasnda bir almet vardr. Grrsek, o almetle tan-nz kendisini.
: Neymi o almet?
Baldrn almasdr.
[505]
te o esnada baldr alr. Dnyadayken kendisine ibadet etmi olanlar, Allah'n huzurunda
secdeye kapanrlar. Baz kimselerin srtlar ise kz boynuzu gibi kaskat kesilir. Secde etmek isterler
ama edemezler. Secde ha-Hnde duranlara, kalkmalar iin emir verilir. Balarn kaldrrlar;
kendilerine amelleri miktarnca klar verilir. Kimin bir hurma aac kadar, kimine daha az miktarda
k verilir. En sondakine ise ayann ba parma miktarnca k verilir. yleki bu k bazan sner,
bazan aydnlk saar. Aydnlk satnda adamn aya ilerler. Sndnde ayakta durup bekler. Evet,
kltan keskince ve kaygan olan srat kprsnn zerinden geerler. Onlara: "Inz miktarnca
ilerleyin" denir. Kimi, yldz gibi kayarak; kimi rzgar gibi eserek; kimi gz ap kapatincaya dek
ksa bir srede; kimi binek hayvanm andrrcasna koarak, kimi de koar admlarla o kprden geip
gider. Herkes ameline gre oradan geer. I, ayann ba parmanda olan kii de geer. Gei
annda bir el iner, bir el kalkar, kimi adam der, kimi adam ste kar, yan taraflarna ate isabet
eder, neticede kurtulurlar. Kurtulduklarnda da yle derler: "(Ey Cehennem!) Seni grdkten sonra
bizi senden kurtaran Allah'a hamdolsun. Dorusu Allah, hi kimseye vermedini bize verdi."
Mesruk dedi ki: Bu hadisi bize nakleden Abdullah b. Mes'ud, hadisin bu ksmna geldiinde
mutlaka glerdi. Adamn biri ona: "Ey Abdurrahman'n babas! Sen bu hadisi bize defalarca naklettin.
Ama her defasnda da hadisin bu ksmna geldiinde gldn. Bunun sebebi ne?" diye sordu. Abdullah,
o adama yle cevap verdi: Ben, Raslullah (s.a.v)'in bu hadisi bize defalarca sylediini iittim. Her
defasnda o da szn burasna geldiinde mutlaka kk dili ve sondaki az dii grnnceye kadar
gler ve yle derdi: nsan, Rabbine der ki: "Sen lemlerin Rabbi olduun halde benimle alay m
ediyorsun?" Yce Rab de ona u cevab verir: "Hayr. Ama ben byle bir durumdaym." Byle
dedikten sonra Abdullah b, Mes'ud yine gld.
Beyhak... Enes b. Mlik'ten rivayet etti ki; Peygamber (s.a.v) yle buyurmutur: "Srat kprs
kldan ince, kltan keskincedir. Melekler (oradan aaya dmesinler diye) mmin erkeklerle
kadnlar korurlar. Cebrail (a.s) de beni korur. Ben: "Yarab! Selmet ver, selmet ver" derim. O gnde
aya kayanlar ve ayak kaymalar ok olur."
Sevr... Mcahid'den rivayet etti ki; Cnade b. Ebi meyye yle demitir: "Allah katnda sizin
adlarnz, simanz, ekliniz, fsldamalarnz ve oturdunuz meclisler yazldr. Kyamet gn
olduunda "Ey falan! Bu senin nurundur. Ey falan sana ise nur yoktur" denilir." Byle dedikten sonra
Cnade u yeti okudu: "nanm erkek ve kadnlar, defterleri sadan verilmi ve klar nlerinde
[506]
olarak giderken grdn gn ...."
Dahhk dedi ki: Kyamet gnnde kendisine k verilmeyen kimse kalmaz. Srat kprsne
vardklarnda mnafklarn klan sner. Mminler bu durumu grnce, kendi klarnn da
[507]
snmesinden korkarak: "Rabbimiz! Imz tamamla" derler."
shak b. Ber Eb Huzeyfe... bn Abbas'tan rivayet etti ki: Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde Cenab- Allah (rahmetiyle) kullarn rtmek iin onlar adlaryla arr. Srat
kprsnn yanna gelindiinde mmin-mnafk herkese k verir. Kprnn zerine ktklarnda,
Cenab- Allah mnafk erkeklerle kadnlarn klarn ellerinden alr. Onlar da inanmlara: "Bizi de
gzetin; nzdan faydalanalm" derler. Mminlerse: "Rabbimiz mz tamamla" derler. Orada
[508]
kimse hatrlanmaz."
bn Ebi Hatim.,. Eb Derd ve Eb Zerr'den rivayet etti ki; Raslullah (s.a.v) yle buyurmutur:
"Kyamet gnnde secde etmesi iin kendisine izin verilecek ilk kii benim. Secdeden ban
kaldrmas iin kendisine izin verilen ilk kii de ben olacam. (Secdeden kalktktan sonra) nme,
arkama, sama, soluma bakacak ve dier mmetler arasnda, kendi mmetimi tanyacam."
Adamn biri: "Ey Allah'n Rasl! Nuh Peygamberden senin zamanna kadar geen zamanlarda
yaam olan onca mmet arasndan kendi mmetini nasl tanyabileceksin?" diye sorunca, Raslullah
(s.a.v) ona u cevab verdi: "Onlar abdestin izi olarak alnlarnda, el ve ayaklarmdaki parlaklktan
tanrm. Bu (ayrc zellik) baka mmetlerde yoktur. Ayrca amel defterleri sa ellerine verilecektir.
Onlar simalarndan ve yzlerinden tanrm. Onlar kendilerinin ve zrriyetlerinin nnde giden
[509]
klarndan tanrm."
bn Ebi Hatim... Safvan b. Amr'dan rivayet etti ki; Sleym b. Amir yle demitir: Bir cenaze
treni iin Dmak kapsndan dar ktk. Eb ma-me el-Bahil de bizimleyfli. Cenazenin namaz
klnpta gmlmesine balandnda Eb mame dedi ki: "Ey insanlar! Siz, iyilikler ve ktlkleri
paylatnz bir menzilde sabahleyip akamladnz. Yaknda baka bir menzile geceksiniz. (Mezar
gstererek) o menzil de urasdr. uras yalnzlk evidir, karanlk evidir, kurtuklarn evidir, darlk
evidir, meer ki Allah geniletsin sonra kyamet gnnde buradan baka yerlere geceksiniz. O
yerlerde insanlar Allah'n emirlerinden bir emir brr de baz yzler anr, baz yzlerse kararr.
Oradan da baka bir menzile intikal edersiniz. nsanlar iddetli bir karanlk brr. Sonra insanlara
k datlr. Mmine k verilir ama kfire ve mnafka verilmez. Onlar hakknda Cenab- Allah
kendi kitabnda u rnei vermektedir: "Allah'n nr vermedii kimsenin nr olmaz." (Nr, 22/40) Kr
adamn, gren adamn gz ile kendi evresini grmesi nasl mmkn deilse, ayn ekilde kfir ve
mnafk ta mminin nr ve ndan yararlanamaz. Mnafklarn, inanmlara "Bizi de gzetin;
[510]
nzdan faydalanalm." dedikleri gn, onlara: "Ardnza dnn de k arayn" denir."
Bu, Cenab- Allah'n mnafklara yapt bir aldatmacadr. Zira yce Allah buyurmu ki:
"Dorusu mnafklar Allah' aldatmaya alrlar. Oysa O, onlara aldatmann ne olduun
gsterecektr." (Nisa, 4/142)
Mnafklar n datmnn yapld yere dnerler; Orada bir ey bulamaynca tekrar
mminlerin yanna dnmek isterler ama: "nananlarla iki yzller arasna, kapsnn iinde rahmet ve
dnda azb olan bir sr ekilir." (Hadid, 57/13)
Bu srun, cennetle cehennem arasna rlm olan bir duvar olduunu sylemilerdir. Nitekim
bu hususta yce Allah yle buyurmutur: "ki taraf arasnda bir yerde vardr." (A'rf, 7/46)
Dorusu da budur. Abdullah b. Amr ile K'b'l Ahbr; sriloullar kaynaklarna dayanarak
ayette geen sur ile Kuds surlarnn kast edildiini sylemilerdir ama bu, cidden zayf bir grtr.
Eer byle diyen kii bunu, zihinlerden uzakta olan yakma getirmek ve rnek vermek iin sylemise
[511]
bu olabilir. Belki onlarn kastlar da budur. Dorusunu Allah bilir.
Ebubekir b. Ebi'd-Dny... mam Ahmed b. Hanbel'in yle dediini rivayet etmitir: Eb Derd,
Selman- Faris'ye bir mektup yazarak yle dedi: "Ey kardeim! krn ed edemeyecein miktarda
dnyalk toplamaktan sakn! nk ben, Raslullah (s.a.v.)'in yle buyurduunu iittim:
"Serveti hususunda Allah'a itaat etmi olan varlkl kimse, mal mlk nnde olarak (srat
kprsne) getirlir. Srat kprs onu sarsp drecek hale getirdike mal ona: "Yoluna devam et.
nk sen, Allah'n bendeki hakkn dedin" der. Sonra serveti hususunda Allah'a itaat etmemi olan
varlkl kimse, mal srtna yklenmi olduu halde (srat kprsnn yanna) getirilir. Srat kprs
onu sarsp drecek hale getirdike mal ona: "Allah'n bendeki hakkn demedin mi? (deseydin
ya!)" der. Bu durumu devam eder, nihayet "Vay bana!" deyip lmek istediini syler." Ubeyd b.
Umeyr'in yle dedii rivayet edilmitir: "Ey insanlar! Srat, kurulmu bir kprdr. st kaygandr.
O kprnn ki yannda melekler durup (gemekte olan kimseler iin) "Ya Rab! Selmet ver" diyerek
du ederler. Srat, cehennemin zerine kurulmu, kltan keskin bir kprdr. zerinde kanca ve
iler vardr. Canm kudret elinde bulunan zt'a yemin ederim ki; bir kancaya Mudar ve Rebia
kabilelerinin nfusundan fazla adam yakalanr!"
Sad b. Ebi Hill'in yle dedii rivayet edilmitir: "Bize ulaan haberlerde anlatldna gre
kiymt gnnde cehennem zerine kurulacak olan srat kprs baz kimseler iin kldan daha ince,
baz kimseler iin de vadiden daha geni olacaktr." Bunu bn Ebi'd-Dny rivayet etmitir.
Yine bn ebi'd-Dny... Eb Vaiz ez-Zhid'in yle dediini rivayet etmitir:
"Bana ulaan bir haberde anlatldna gre srat kprsnn uzunluu bin senelk yoldur. lk
bin senede insanlar ancak ona trmanrlar. kinci bin senede ise zerindeki dzlkte ilerler. nc
bin senede de aa inerler."
bn Ebi'd-Dny... Salim b. Ebi'l-Ca'd'm yle dediini rivayet etmitir:
"Dorusu Cehennemin kprs vardr. Bir kprnn zerinde emanet, bir kprnn zerinde
rahim (akrabalk balan), bir kprnn de zerinde Allah vardr ki, o kprye mirsad denir. lk iki
kprden kurtulan bu mir-sad kprsnden kurtulamaz."
Byle dedikten sonra Eb Vaiz ez-Zahid, u yeti okudu: "Dorusu Rabbin hep mirsadda idi."
(Fecr, 89/14)
Ubeydullah b. Ferr dedi ki: "Kyamet gnnde srat kprs emanet ile rahim (akrabalk
balar) arasna kurulur ve bir ana yle seslenir: "Emneti sahibine deyen ve akrabalk balarn
gzeten kimse, korkmakszn, gven iinde kprden gesin!"
bn Ebi'd-Dny... Abdurrahman'n yle dediini rivayet etmitir: Kindeli bir adam bana dedi
ki: Hz. Aie'nin yanna gittim. kimizin arasnda bir perde vard. Ona yle dedim:
Benim bir sorunum var. Ancak bunu zecek birini bulamyorum.
Nerelisin sen?
- Kindeliyim.
Hangi ordudansn?
Humus ordusundanm.
Sorun nedir?
Raslullah (s.a.v.), hi kimseye efaat edemeyecei bir zaman (ve durumla) karlaacan
sana syledi mi?
Evet. Ben ve O, ayn rtnn iindeyken bunu kendisine sordum. Bana yle cevap verdi: -
Evet, srat kprs kurulduunda kendim nereye gtrleceimi anlamadka; bir ksm
yzlerin aarp bir ksm yzlerin karard gnde bana ne yaplacan bilmedike ve kpr
keskinletilip stldnda hi kimseye efaat edemem!
Keskinletilip stlmas nasl olacak?
O kadar keskinletilecek ki, klcn az gibi olacaktr. O kadar stlacak ki, ate koru
kesilecektir. Ama mmin oradan zarar grmeden geecektir. Mnafka gelince o taklr. Ayaklarna
isabet eden scaklk srtnn yan yerine kadar ular ve hemen ellerini ayaklarna gtrr."
Szn urasnda Hz. ie dedi ki: "Yaln ayak koan bir adam grdn m? Ayana diken batp
ayan deldiinde bayla ve elleriyle ayaklarna nasl kapanyor? yle deil mi? te o bu haldeyken
zebaniler onun peremine ve ayaklarna kancalarla vururlar. Bylece cehenneme yuvarlanr ve elli
yllk bir derinlie der."
Kindeli adam diyor ki: Ben, Hz. Aie'ye sordum:
Cehennemde azb gren adamn gvdesi ne kadar iridir?
Semiz ve gebe olan on deve kadardr. O gn sulular, simalarndan tannacaklar. Salarndan
[512]
ve ayaklarndan yakalanacaklardr.
[1]
Buhar, Tefsi 44-2
[2]
Bk. Heysem, Mecma'uz-Zevid, 7/328
[3]
Duhn: 44/12.
[4]
Buhar, Tefsir 30; Mslim, Sfat'l-Mnafikn 39
[5]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 146-148.
[6]
Ahmed b. Hanbel, 3/64 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 149.
[7]
Bk. Hey-sem, Mecma'uz-Zevid, 7/331
[8]
Ahmed b. Hanbel, 2/219 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 149.
[9]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 150.
[10]
Buhar, Fiten 25; Bk. Mslim, man 5
[11]
Ahmed b. Hanbel, 2/530
[12]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 150.
[13]
Buhar, Nikh 110; Mslim, lim 9 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 151.
[14]
Mslim, Fiten 29
[15]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 151.
[16]
Buhar, Fiten 23
[17]
Mslim, Fiten 52
[18]
Buhar, Fiten 24
[19]
Buhar, man 37, Tefsir 31-2; Mslim, man 5
[20]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 151-152.
[21]
Tirmiz, Fiten 37; Ahmed b. Hanbet, 5/389 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 152.
[22]
Buhar, lim 2
[23]
Bk. Tirmiz, Fiten 38; Heysem, Mecma'uz-Zevid, 7/327
[24]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 152-153.
[25]
Buhar, Rikak 35
[26]
Ah-med b. Hanbel, 1/405
[27]
Ah-med b. Hanbel, 3/89
[28]
Ahmed b. Hanbel, 3/84
[29]
Ahmed b. Hanbel, 3/286
[30]
Buhar, Hudud 20; Ahmed b. Hanbel, 3/289
[31]
Ahmed b. Hanbel, 3/162 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 152-153.
[32]
Ahmed b. Hanbel, 2/537
[33]
Ahmed b. Hanbel, 2/358
[34]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 154.
[35]
Ahmed b. Hanbel, 2/338.
[36]
Ahmed b. Hanbel, 2/394
[37]
Ahmed b. Hanbel, 2/442
[38]
Ahmed b. Hanbel, 2/42S
[39]
Ahmed b. Hanbel, 2/313
[40]
Ahmed b. Hanbel, 2/313
[41]
Ahmed b. Hanbel, 2/237
[42]
Buhar, Rikak 4; Ahmed b. Hanbel, 2/530
[43]
BL Heysem, Mecma'uz-Zevid, 8/10
[44]
Bk. Heysem, Mecma'uz-Zevid, 7/329
[45]
Ahmed b. Hanbel, 1/407 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 155-156.
[46]
Ahmed b. Hanbel, 2/210 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 156.
[47]
Ahmed b. Hanbel, 1/454 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 156-157.
[48]
Mslim, Fiten 131; Ahmed b. Hanbel, 1/435 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 157.
[49]
Bk. Buhar, Zekt 9; Mslim, Zekt 59
[50]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 157.
[51]
Ahmedb. Hanbel, 3/268
[52]
Mslim, man 234; Ahmed b. Hanbel, 3/162 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 157.
[53]
Tirmiz, Fiten 35; Ahmed b. Hanbel, 3/201 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 157-158.
[54]
Mslim, Filen 131; Ahmed b. Hanbel, 1/435
[55]
Ahmed b. Hanbel, 1/435
[56]
bn Mce, Fiten 24
[57]
Ahmed b. Hanbel, 6/81 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 158.
[58]
Hey-sem, Mecma'uz-Zevid, 10/312
[59]
Ahmed b. Hanbel, 3/223
[60]
Ahmed b. Hanbel, 3/222
[61]
Mslim, Cuma 43; bn Mce, Mukaddime 7; Ahmed b. Hanbel, 3/310-311
[62]
Buha-r'- Rikak 39 bn Kesr,
[63]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 159.
[64]
Buhar, Tevhd 47; Ahmed b. Hanbel, 2/6
[65]
Buhar, Enbiy 50
[66]
Kuaykian: Mekkc-i Mkerreme'deki bir da.
[67]
Ahmed b. Hanbel, 2/116
[68]
Ahmed b. Hanbel, 2/133.
[69]
Buhar, Enbiy 50; Ahmed b. Hanbel, 2/124
[70]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 160-161.
[71]
Buhar, Mevkitu's-Sa-lt 40; Mslim, Fedilu's-Sahabe 217; Ahmed b. Hanbel, 2/88, 131
[72]
Ahmed b. Hanbel, 3/326
[73]
Mslim, Fedilu's-Sahabe 218; Ahmed b. Hanbel, 3/345 bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 161-162.
[74]
Mslim, Fiten 136
[75]
Mslim, Fiten 137
[76]
Mslim, Fiten 138
[77]
Buhar, Edeb 95; Mslim, Fiten 139
[78]
Mslim, Fedilu's-Sahabe 218
[79]
Mslim, Fiten 136.
[80]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yaynlar, stanbul, 2001: 162-163.
[81]
Buhar, man 1/37
[82]
bn Kesr, lm tesi Tarihi, ar Yay