You are on page 1of 483

T.C.

BABAKANLIK
DEVLET ARVLER GENEL MDRL
Osmanl Arivi Daire Bakanl
Yayn Nu: 21

Dvn- Hmyn Sicilleri Dizisi : II

5 NUMARALI MHMME DEFTER


(973 / 15651566)
< zet ve ndeks >

ANKARA1994

Proje Yneticisi
smet BNARK
Devlet Arivleri Genel Mdr

Proje Sorumlular
Necati AKTA

Necati GLTEPE

Devlet Arivleri
Genel Mdr Yardmcs

Devlet Arivleri
Genel Mdr Yardmcs

smet DEMR
Osmanl Arivi Daire Bakan

Yayna Hazrlayanlar
Hac Osman YILDIRIM
Vahdettin ATK
Murat CEBECOLU
Uurhan DEMRBA
Mustafa KARAZEYBEK
Muhammed SAF
Mustafa SERN
Osman USLU
Numan YEKELER
Zahit YILDIRIM

Bilgisayar Dizgi-Sayfa Dzenleme


Yakup YILDIRIM
ISBN 975-19-0972-4

5 NUMARALI MHMME DEFTER


(973 / 15651566)
< zet ve ndeks >

NSZ
Gemi ile gelecek arasnda bir kpr grevi gren ve devletlerin
hfzas olarak telkki edebileceimiz arivler Trk devlet geleneinde
nemli bir yere sahip olmulardr. Tarihimizde arivcilik gelenei, Orta
Asya Trk devletlerine kadar uzanmaktadr.
Uygurlar'da balayan sistemli bir ariv meydana getirme hareketi,
Anadolu Seluklular'nda gelierek, Osmanl Devleti'nde zirveye
ulamtr. Trk-slm ahlkndan gelen yazl kda sayg gsterilmesi
gelenei, devlet ilerine it yazl vesikalarn msveddeler de dahil olmak
zere titizlikle muhafaza edilmesine yol amtr.
Arivin, bir milletin tarih ve kltr hazinesi olduunu idrak eden
Osmanl Devleti, bu vesikalar deta bir hazine gibi telkki etmi ve
bunlar muhafaza iin kurmu olduu ariv tekiltna da "Hazine-i
Evrk" adn vererek, bu vesikalara ne derece nem atfettiini
gstermitir.
Adriyatik'ten in Denizi'ne kadar uzanan kta zerinde, ok geni
bir corafyada hkmrn olan ve bnyesinden otuza yakn devlet karan
Osmanl Devleti'nin, yzyllar boyunca byk bir dikkat ve zenle
oluturduu arivler; uzun yllar Osmanl Devleti'nin hkimiyeti altnda
bulunan Balkanlar, Krm ve Kafkaslar, Orta Dou, Arab Yarmadas,
Akdeniz Adalar ve Kuzey Afrika'daki pekok devletin kltr, iktisat ve
siyas tarihlerinin gn na karlmasnda, milletleraras haklarn
ispat ve korunmasnda, ayrca vatanda haklarnn gerektiinde hukuk
mesnedi olmas bakmndan, birinci el kaynak olan belgeleri bnyesinde
bulundurmas sebebiyle mstesna bir ehemmiyete sahiptir.
Bugn, Osmanl Devleti'nin dalmasndan sonra ortaya kan
devletlere mensup aratrmaclar, kendi mill arivlerini kurmak, toplum
ilimleri asndan var olular ile ilgili meseleleri incelemek, tespit etmek

ve deerlendirmek iin, Osmanl Arivi'nde aratrmalar yapmak


mecburiyetini duymaktadrlar.
Devlet Arivleri Genel Mdrl, sahip olduu yz bin defter ve
yz elli milyonu akn vesika ile dnya arivleri arasnda mstesna bir
yere sahip olan Osmanl Arivi'ndeki belge ve defter koleksiyonlarnn,
yerli ve yabanc ilim dnyasna tantm ile ilgili olarak, 1992 yl
bandan bu yana belge yaynn srdrmekte olup, "3 Numaral
Mhimme Defteri" bunun gzel bir rneini tekil etmektedir.
Devlet Arivleri Genel Mdrl bu defa da, Osmanl Devleti'nin;
devlet idaresi, kara ve denizlerdeki asker gc, siyas ve mal g olarak,
edeb, mimar, musik gibi kltr ve medeniyet tarihinde zirvede olduu
Kanun Sultan Sleyman dneminin son yl olan H. 973 (1565-1566)
tarihli ve arlkl olarak Zigetvar seferi ile ilgili hkmlerden oluan
"5 Numaral Mhimme Defteri" ni yayna hazrlam bulunmaktadr.
Zigetvar'n fethinden 428 yl sonra, Kanun Sultan Sleyman'n
heykelinin Zigetvar'a dikilmesi ile Zigetvar Seferi'ne ait hkmlerin yer
ald bu defterin yaynnn ayn zamana rastlamas gzel bir tesadf
olup, "5 Numaral Mhimme Defteri"nin nerinin ilim tarihi ile kltr ve
medeniyet tarihimizin zenginliini ortaya koymas bakmndan nemli
bir katk salayacan mit ediyorum. Eserin hazrlanmasnda emei
geen Devlet Arivleri Genel Mdrl personeline teekkr eder,
ilgililere yararl olmasn dilerim.

A. NAC TUNCER
Babakanlk Mstear V.

VI

SUNU

Trkiye Cumhuriyeti, Osmanl Devleti'nden devralm olduu


zengin tarih miras ve Cumhuriyet dneminde teekkl eden ariv
malzemesi ile dnyann en zengin arivlerine sahip lkelerden biri
durumundadr. Babakanlk Osmanl Arivi ise, ok kkl bir tarihe ve
zengin bir kltre sahip olan Osmanl Devleti'ne ait ariv malzemesinin
en fazla bulunduu messese olma hviyetine sahiptir. Zaman itibaryla
kesintisiz olarak devam eden ve uzun bir sreyi iine alan Osmanl belge
ve defter koleksiyonlarnn bir benzeri, dnyann pek ok arivinde
mevcut deildir. Yaklak 150 milyon belge ve 300 bin deftere sahip olan
Osmanl Arivi'nin emsalleri arasnda ok mstesna bir yeri vardr.
Trk arivlerinde muhafaza edilmekte olan ok eitli ve deerli
ariv malzemesi arasnda balcalar; fethedilen lkelerin arazisini tescil
eden ve topran mlkiyet ve tasarruf sistemi ile vergi nispetlerini
gstermek iin tutulan ve devlet topraklarnn esas kayd olduundan
tapu hkmnde bulunan, bu yzden de bu ekilde adlandrlan "Tapu
Tahrir Defterleri" veya "Defter-i Hknler"; Osmanl padiahlarnn
lkenin drt bir yanndaki idarecilere gnderdikleri ferman, berat ve
benzeri yazmalar ihtiva eden ve Osmanl idar tekilt yapsn ortaya
koymas bakmndan byk nem arz eden "Mhimme Defterleri"; Rus
Dairesi tarafndan grevlilere verilen nian, rtbe, tayin ve terfi
kaytlarn ihtiva eden "Rus Defterleri"; lkenin eitli blgelerindeki
mahall mahkemelerde kadlarca verilmi hkmleri ihtiva eden "er
Siciller"; devletleraras yazmalarn yerald "Nme-i Hmyn
Defterleri" ve vakf artlarn bildiren "Vakfiyeler"dir.
*
Osmanl Devleti, Tanzimat dnemine kadar merkez ve tarada
kurulan Divnlarla ynetilmitir. Eski Trk devlet geleneinde basit
ekillerde grlen Divn sistemi, Trk ve slm devletlerinde gelitirilerek

Anadolu Seluklularnn tesiriyle, Osmanl Devlet tekiltnda yaps ve


ileyii kanunnmelerle tespit edilerek messeselemitir.
Osmanl Divnlarnn merkezde kurulanlar, bata Divn-
Hmyn olmak zere kindi Divn, Sadret Kaymakaml Divn,
Defterdar ve Kapudan Paa Divn'dr. Bu Divnlar, ynetimde
gnmzdeki bir istiare meclisi, yargtay, yksek hakemler kurulu,
genelkurmay veya bir kabine gibi rol oynamakta idiler.
Divn- Hmyn, btn devlet ve millet meselelerinin grlerek
karara baland, her trl dva ve ikyetlerin halledildii Osmanl
Devleti merkez tekiltnda padiah adna hkm veren st dzey karar
organdr.
Divn- Hmyn XIV. yzyldan itibaren, yazmalarn, mzakere
sonucu ald kararlar, ferman ve beratlar dzenlenmek zere Divn ve
Mliye kalemlerine havale etmek suretiyle yrtmtr.
Osmanl Arivi'nin en byk hususiyeti, Trkiye'nin olduu kadar,
bugn mstakil devlet kurmu Orta ve Yakn Dou, Balkan, Akdeniz,
Kuzey Afrika ve Arap lkelerinin kltr, iktisat ve siyas tarihlerinin gn
na karlmas, milletleraras haklarn ispat ve korunmasnda,
ayrca vatanda haklarnn gerektiinde hukuk mesnedi olmas
bakmndan sahip olduu mstesna deeridir.
*
Osmanl Arivi'nde kayt tarzna gre; tahrir, mazbata, hlsa
kayt, aynen kayt, vride, sdra, jurnal balklar altnda deiik
trlerine rastlanlan defterler, Osmanl brokrasisi ve arivciliinde
temel unsurdur.
XVIII. yzylda Osmanl brokrasisi terimlerine "Mhimme-nvs",
yani mhim emirleri yazan ktipler zmresi diye bir yenisi daha
eklenmitir.
Bunlar,
Divn-
Hmyn'un
"mhim"
olarak
vasflandrd konular kaleme almakla grevlendirildikleri iin dier
ktiplerden daha imtiyazl, gzel yaz yazan, gvenilir ve grevine bal

VIII

kimselerdi. Mhimme-nvsler baka yazlar yazmakla megul olmayp,


ancak mhim konular yazmakla grevlendirilirlerdi.
XVI. yzyln ortalarndan XX. yzyln ilk yllarna ulaan bir
dnem iinde -kk zaman blmleri hari- ortalama 350 yllk zaman
dilimi itibaryla, hibir Dou ve Bat devletinde bulunmayan kltr ve
tarih zenginliini ihtiva eden Mhimme Defterleri, Osmanl Arivi defter
serileri iinde phesiz nemli yer tutar. Ana konularn; devleti
ilgilendiren siyas, iktisad, kltrel, sosyal ve harp tarihine dir st
dzey kararlar tekil eder.
Divn- Hmyn toplantlarnda mzkere edilen dahil ve haric
meselelere ait siyas, asker, itima ve iktisad nemli kararlarn
kaydedildii defterlere "Mhimme Defterleri" ad verilmitir. Osmanl
Arivi'nde 961-1323 (1553-1905) tarihleri arasnda tutulmu 266 adet
Mhimme Defteri mevcuttur.
Mhimme Defterleri, hkmlerin sdr
bakmndan drt ayr grupta deerlendirebilir:

olduklar

Divnlar

1- Padiahn
payitahtta
bulunduu
srada,
Sadrzam
bakanlndaki Divn toplantsndan kan emirlerin kaydolunduu
Mhimme Defterleri,
2- Rikb Mhimmesi: Sadrzamn sefer veya baka bir sebeple
payitahttan ayrlrken yerine vekil olarak brakt Rikb kaymakam
veya Sadret kaymakam denilen grevli bakanlnda toplanan
Divnda alnan kararlarn yazld defterler,
3- Ordu Mhimmesi: Ordu ile birlikte sefere kan sadrzamn sefer
srasnda akdettii Divn toplantlarnda alnan kararlarn yazld
defterler,
4- Kaymakamlk Mhimmesi: Padiah ve sadrzamn ayn anda
Dersaadet'ten ayrldnda, devlet ilerini tedvir etmek zere tayin edilen
Sadret Kaymakam'nn mstakil olarak akdettii Divnlarda alnan
nemli kararlarn yazld defterler,

IX

Mhimme Defterlerindeki kaytlar, mahalline -muhatap makamagnderilen berat ve fermanlarn suretleri hviyetindedir. Sadrzamn
bakanlnda, kubbe vezirleri, Anadolu ve Rumeli kazaskeri, defterdar ve
niancnn katld Divn toplantlarnda alnan kararlar, padiah
tasdikinden getikten sonra kronolojik sra iinde defterlere
kaydedilmitir.
nemli bir husus da, deftere kaydetmenin, yani tescil ileminin;
hkme balamann bir ifadesi olmasdr. Divndan verilen bir karar veya
neticelenen bir dva, ferman eklinde hazrlanmadan evvel, tashih edilen
msveddesi ilgili defterine kayd olunmamsa, bir hkm ifade
etmemektedir.
Defterlerdeki bir kaydn iptali veya tashih edilmesi ancak padiahn
iznine baldr. Niancnn, yani ilk dnemlerdeki Divn kalemleri
efinin defterler zerinde tashih yapabilmesi, padiahn "Kendi kalemiyle
dzeltme yapabilir" msaadesini tayan fermanyla mmkndr.
Mhimme veya dier ahkm defterlerindeki bir hkm kaydnn
geersizlii, yani "terkn" edilmesi veya kaydedilen bir fermann
kaydedilmeden nce "akk", yani iptal edilerek yrtlmas, emr-i l, yahut
hatt- hmyn sdr ile yerine getirilir. Bu durum, defter kaytlar
zerine yatk izgi ile ekilen terkn izgilerinin u tarafnda yazl
"ber-mceb-i hatt- hmyn" ifadesinden veya hkmn batarafndaki
"terkni bbnda fermn- l mcebince kayd- terkn..." erhlerinden
anlalmaktadr.
Mhimme Defterlerinin tertibinde ekil ve muhtev ynnden bir
tekml gze arpmaktadr. Klasik dneme ait (1553-1642) ilk defterler
balk tamazlar. Yazlar daha karmaktr. lk sayfalarda balk yerine
sadece kayt tarihini belirten Arapa toplant gn ve onun hemen
altnda ay ve yl yazldr.
Mhimme Defterlerindeki hkm tarihlerinin yazl, ilk
dnemlerde, yukarda bahsedildii zere "balk tarih" atmak suretiyle
olmutur. Daha sonralar bu usulden vazgeilerek; gnler, evil, evst ve
evhir tbirleriyle onar gnlk dilimler hlinde ifade olunmaya
balanmtr.
X

Mhimme Defterlerinde yer alan konular; devrin zaman, mekn ve


telakksi erevesinde mhim grlen bahisler tekil eder. Bazen hkm
metinleri iinde geen "Bu huss mevdd- mhimmedendir." veya
"Huss- mezbr mhimmtdandr." eklindeki ifadeler ile konularn
nemine dikkat ekildii grlmektedir.
*
Mhimme Defterlerinin yukarda ifade edilen ekl zellikleri
yannda, muhteva bakmndan nem ve deerlerini de aadaki
balklarda toplamak mmkndr:
1- Mhimme Defterleri, Osmanl Devleti'nin merkez ve tara
tekiltndaki idar ve asker organlarn yaps, karlkl mnasebetleri,
alma tarzlar, fonksiyonlar hakknda nemli kaynaktr. Messeselerin
organizasyon ve ileyii, hukuk prosedr hkmlerinin tetkikiyle
anlalabilir.
2- Komu lkeler ile Avrupa, Kuzey Afrika, Orta Dou, Arabistan
Yarmadas, Kafkaslar ve Rusya tarihleri asndan nemli bilgiler ihtiva
ederler.
3- Osmanl Devleti'nin, gayrimslim tebeas ile olan mnasebetleri,
aznlklar hukuku, halkn sosyal ve ekonomik ihtiyalarnn temini
hususlarndaki ynetim politikas, ibadet ve yin serbestiyeti, mbedlerin
inas gibi konular Mhimme Defterlerinde oka grlr.
4- Hac organizesi, surre alaylar ve mukaddes beldelere gtrlen
hizmetler, konu olarak ayr bir yer tutar.
5- Osmanl kltr ve sanat faaliyetleri cmlesinden, imar ve iskn
siyaseti, evre ve belediye hizmetleri, salk ve eitim ileri, geni vakf
idarelerinin problemleri ve teftileri bakmndan da zengin malzeme
ihtiva ederler.
6- Saylar hayli fazla olan ve Ordu Divn'nca tutulan Mhimme
Defterleri, asker tarih, harp tarihi ve lojistik hizmetler tarihi ynnden
de birinci elden kaynaktrlar.
XI

Netice olarak, XVIII. yzylda devlet ilerinin Divn- Hmyn'dan


Paa Kaps'na kayd, Bb- l'nin, ynetimde arlnn hissedilmee
balad dnemlerde yava yava padiah fermanlarnn yerini
sadrzam buyruldular almaya balam ve bu buyruldular iin "Ayniyat
Defteri" ad altnda, yeni bir defter tr tutulmaya balanmtr.
Bununla birlikte, mhimme kaytlarn tutan Divn kalemleri az
saydaki ktip kadrosu ile Sadret tekilt iinde yer alarak Osmanl
Devleti'nin son dnemlerine kadar eski grevini srdrmtr.
*
Defterlerde kaytl hkmler, Divn- Hmyn karar gereince
ferman eklinde dzenlenerek ilgililere gnderilen emirlerin suretleridir.
Bu suretlerin dier kaytlarn veya asllarn ilgili devlet, beylerbeyilik ve
er sicil arivlerinde bulmak mmkndr.
Bazen hkm kaytlar arasna, Osmanl diplomatiinde padiaha
mahsus vesikalardan olan berat ve nme-i hmyn suretleri de
girmitir. Divndan, padiah adna kan ve hkm niteliini tayan bu
emirler, devrin kayt teknii icab, birbirlerinden kolaylkla tefrik
edilebilmektedir. Fermanlar "... hkm ki" hitab ile balarken, beratlar
"nin- hmyn hkm oldur ki" giri cmlesiyle kaydolunmutur.
Yabanc devletlere gnderilen nme-i hmynlar ise "...'a nme-i erf
yazla ki" baln tamaktadr.
Emirler daha ok beylerbeyi, sancakbeyi ve suba gibi idar
kadrolara gnderilmitir. Vilyet ve sancak kadlklarna yazlan
hkmler ikinci sradadr.
Defterler, Osmanl diplomatik ilmi asndan da nemlidir. Daha
sonraki yllarda tutulan Mhimme Defterlerinde rastlanmayan kaytlar
ve notlar, brokrasi asndan ehemmiyet arz ettii gibi, fermanlarn
yazlp gnderiliine kadar kalemlerde geirdii safhalara dir
diplomatik (belge ilmi) konular da aydnlatmaya yardmc olmaktadr.
te yandan nian, yani berat kayd, nme-i hmyn suretlerinin
defterde bulunuu, belge cinslerine klasik dnemden rnekler olarak

XII

belgelerin asllaryla defter kaytlarnn karlatrlmasna frsat vermesi


asndan nemli bir husus olarak zikredilebilir.
*
Gnmzn gelimi lkelerinin arivlerinde "yaynlanm ariv
dokmanlar blm" tekil edildii ve yzlerce cilt koleksiyonlarn
yaynland dikkate alnrsa, yayn konusunun ciddiyeti ok daha iyi
anlalr. Bu sebeple, Babakanlk Devlet Arivleri Genel Mdrl,
1992 yl bandan bu yana yayn hayatna nemli eserler kazandrm,
d siyas gelimelere paralel olarak, Trk dnyasna ynelik belge neri
almalarnn yan sra, ariv idare ve tekniklerine dir telif ve tercme
eserler, hizmet ii eitim ders notlar, ariv klavuzu ve bibliyografik
birok yayn ile arivlerin temel grevlerinden birini yerine getirme
hususunda ok nemli mesafe katetmitir.
Devlet Arivleri Genel Mdrl olarak "Divn- Hmyn
Sicilleri"ni yaynlama almamza, 1993 ylnda neretmi olduumuz "3
Numaral Mhimme Defteri"nden sonra, bu defa da Devlet Arivleri
Genel Mdrl Osmanl Arivi'nde bulunan ve Kanun Sultan
Sleyman'n hkmdarlnn son ylna ait "5 Numaral Mhimme
Defteri"ni yaynlayarak devam etmekteyiz.
5 Numaral Mhimme Defteri H. 973 (1565-1566) ylna ait olup 703
sayfadr. Defterde 1989 hkm ve bu hkmlerin suretlerinin
gnderildii yerlerin kaytlarn ihtiva eden 452 suret kayd vardr.
Defterin kapanda Evil-i Muharrem 972 - Evil-i Zilhicce 973
tarihleri bulunmasna ramen, defterde Gurre-i Muharrem 973 - 3
Zilhicce 973 (29 Temmuz 1565 - 21 Haziran 1566) tarihleri arasna ait
hkmler yer almaktadr.
Mahzen Defteri'ndeki kayt numaras, tarihi ve sls hattyla yazl
"Defter-i Mhimme" ibaresi, defterin kapandaki oval etiket zerinde yer
almaktadr. Orijinal cildi fersdelemi ebru kapldr. Srt deri kapl,
kebentler ypranm deri azlkldr. Cilt kapann yanaklar
ebruludur. 17.5x24 cm ebadnda ve 6.5 cm. kalnlndadr. 703 sayfalk
defterin ba ve son ksmlarnda ikier sayfa ile 547, 581 ve 583. sayfalar
XIII

botur. nc sayfasnn st ksmnda "Cz-i Evvel Ahkm- mr f


sene 973" yazl olup, sayfann alt taraf bo braklmtr. Drdnc
sayfa "Yevm'l-ehad f gurre-i Muharrem'l-harm sene 973 der-zamn-
Hazret-i Mehmed Paa, Kostantniyye" kayd ile balamakta, gurre-i
Muharrem 973 tarihli ilk hkm orlu kadsna, 3 Zilhicce 973 tarihli ve
1989 numaral son hkm de Mitrovie kadsna yazlmtr.
Neredilen Mhimme Defterinin nemli bir zellii de "sefer"
kaytlarn ihtiva etmesidir. Osmanl Arivi'ndeki Mhimme Defterleri
genel serisi ierisinde birok defterin "Ordu Mhimmesi" bal ile yer
ald grlr. Bunlar; ordu divnndan kan ferman suretlerini ihtiva
eden mstakil sefer kaytlar hviyetindedirler. 5 Numaral Mhimme
Defteri ise, eski tbirle "hazar ve sefer" kaytlarn bir arada
bulundurmaktadr. Yani barta ve savata kurulan divnlardan sdr
olan hkmler bu deftere toplanmtr.
Sadece 5 Numaral Mhimme Defterine ait olan bu zellik,
1511-1989 numaralar arasndaki hkm kaytlarndan anlalmaktadr.
Defterin son ksmnda bulunan ve hacim itibariyle drtte n tekil
eden bu kaytlarn tarih izgilerinin yannda, Zigetvar seferine kan
ordunun konaklad yerlerin -menzillerin- ad yazlmtr. Divnn
toplant gnne iaret eden ve Hicr takvimle ay adnn akca, gnn ise
rakam ve Arapa gn adyla birlikte satr kaplayan (ortalayan) bir izgi
hlinde yazld grlen bu tarihler, ayn zamanda, altnda kaytl
ferman ve berat suretlerinin karara baland gn belirtmektedir.
Padiahn da bizzat sefere katld tarihlerin kenarndaki "Padiah ata
binip ikr buyurdular" veya "Padiah Divn ile Edirne'den kalkp
Kemalaa Karvansaray nm mahalde karr eylediler" gibi notlardan
anlalmaktadr. atalca-Edirne-Filibe-Sofya ve Ni'ten Belgrad'a kadar
uzanan ve daha ileride yzlerce kilometre uzunluundaki sefer
gzerghnda, krkn zerinde menzil ad gemektedir. Oysa defterin
balangcnda "ahkm- mr" balyla kaydedilen ve 1 il 1499 sra
numaralar arasnda kaytl hkmlerin tarih izgileri zerine
"Kostantiniyye" notu dld grlmektedir. Bu bilgilere dayanarak
defterin iki ksmdan teekkl ettiini, 1 il 548. sayfalar arasndaki
birinci ksmn stanbul'daki Divn- Hmyn'a; 549-703. sayfalar
XIV

arasndaki ikinci ksmn ise Ordu Divnna ait kaytlar ihtiva ettiini
sylemek mmkndr.
Osmanl dneminde seferlerin devlet ynetiminin aksamasna
sebebiyet vermeyecek ekilde gerekletirildii bilinmektedir. Osmanlnn
byk asker harektlar esnasnda, yalnz asker iler iin deil, mal ve
idar ilerin halli iin de Divn- Hmyun dairesindeki baz grevlilerin
orduyla birlikte sefere katlmalar ve karar almak iin gerekli defterleri
de beraberlerinde gtrmeleri bu sebepledir. Mhimme Defterlerinde;
orduyla beraber yola karlan Divn, Mliye ve Defterhne defterlerinin
korunmasna ve emniyet iinde konak mahallerine ulatrlmasna dir
yzlerce hkm kayd bulunmaktadr. "dre-i umr- devlet ve ordu" iin
son derece lzumlu olduu belirtilen bu defterlerin konaklar arasndaki
nakli esnasnda "Devlet-i Aliyye'nin haznesi mesbesinde" olduklar
hatrlatlarak, "bir varak ve bir harfine hata ve zarar erimek lzm gelir
ise" ilgililerin cevap vermeye g yetiremeyecekleri, yaynlanan
fermanlarda ifade edilmektedir.
Yaynlanan bu defterin ikinci ksmn tekil eden kaytlarn,
yukarda verdiimiz bilgiler erevesinde; padiahn mutlak vekili
sadrzamn bakanlnda toplanan Ordu Divn'ndan ktn
belirtmek gerekir. Divnn asl yelerinin sefere katlaca, stanbul ve
Edirne'de Sadret kaymakam ve Divn- Hmyn yelerinin
vekillerinin toplayacaklar divnlar ile devletin dier ilerini takip
edecekler hakknda kanunnmeler dzenlenmitir.
Bu defterde 299, 526, 724, 1145 ve 1949 numaral hkmlerin
zerlerine iptal izgisi ekilerek iptal edilmi olup, bunlardan 299
numaral hkm 304 numaral, 724 numaral hkm de 740 numaral
olarak tekrar, 1145 numaral hkm ise 1164 numaral olarak daha
mufassal bir ekilde yeniden yazlmtr. 50 ve 1082 numaral
hkmlerin hitap cmlesinden sonras yazlmamtr. 1204, 1309 ve 1702
numaral hkmler ise hitap cmlesinden sonra konuya ait baz eyler
yazldktan sonra yarm braklmtr. 977 numaral hkm yarm
braklp, 980 numarada tam olarak yeniden yazlmtr. 983 numaral
hkm noksan olup, zerinde mkerrer kayd vardr ve 1018 numaral
olarak yeniden ve tam olarak yazlmtr.
XV

204 ve 223, 800 ve 820, 853 ve 854, 893 ve 904 numaral hkmler
ile 1959 ve 1960 numaral hkmler birbirlerinin aynsdr. 1052 ve 1147
numaral hkmlerin zerlerinde mkerrer kayd bulunmakta olup, 1052
numaral hkm 1085 numaral olarak yeniden yazlmtr.
Tarihler, Divnn akdolunduu veya hkmlerin deftere geirildii
gn iaret eden balklar hlinde grlmektedir. Bu tarihlerde gn ve yl
rakamla; ay ve gn adlar ise Arapa olarak "Yevm'l-ahad f 17
Ramazan'l-mbrek" misalinde olduu gibi yazlmtr. Gn adnn son
harfi satr sonuna kadar uzatlmtr.
Defter 20, 22, 24 ve 26 gibi farkl sayfalardan teekkl eden 30
formadan ibarettir. Defterin sayfa numaralar, siyah mrekkeple
sayfalarn sa ve sol st kelerine konulmutur. Sayfa ve fasikl
numaralar orijinal olup, devrin ktiplerince yazlmtr.
Hkmler genellikle kronolojik sra ierisinde yazlm olup, ok az
bir ksm kronolojiye uymamaktadr. Hkm numaralar daha sonradan
kurun kalemle verilmitir. Her bir hkmn banda kaytlarn temize
ekilerek ferman eklinde dzenlendiini belirten "yazld" notu
bulunmaktadr. Ayrca hkmlerin st ksmnda dikey olarak yazlm,
muhatap makama ulatrlmak zere ferman ve beratn teslim edildii
grevliyi ve teslim tarihini bildiren kaytlar bulunmaktadr. Baz
fermanlarn gnderildii makamn nemine gre mhrl kese veya
maden
kozalaklar
iinde
gnderildii
de
bu
kaytlardan
anlalmaktadr.
Defterin dili, sade ve anlalabilir bir Trkedir. Defterde kullanlan
kt harl, kaln ve sarmtrak renklidir. Ktlarda deiik figrl
fligranlar vardr. lk sayfada, sayfann ortasnda yatay olarak bykten
ke doru sralanan adet hill; 586. sayfada, ucunda alt keli
yldz olan apa; 606, 616, 622, 628 ve dier baz sayfalarda da apraz ok
vardr.
Defter XVI. yzyl resm yazmalarndaki karakteristik Divn
krmas yaz tr ile kaleme alnmtr. Deiik kaligrafisinden, yazlarn
farkl ktipler tarafndan yazld anlalmaktadr.Yazlar genellikle
okunabilir zellikte olmasna mukabil, bazen ayn sayfada ok gzel bir
XVI

yaz yannda, bozuk ve okunmas ok zor yazlar da vardr (bkz. : 78, 81,
125, 171, 180, 193, 197, 218, 302, 331, 476, 512, 513, 515, 516, 529, 546,
564, 579, 593, 602, 607, 637, 666. ss.). Baz hkmler de nokta
kullanlmadan ok bozuk bir yaz ile yazlmtr (bkz. : hkm. 155, 187,
188, 416, 868, 1400, 1401, 1402, 1455, 1497, 1531, 1532, 1734, 1735,
1869).
Btn bunlarn yannda devrin ktipleri tarafndan kaytlar zerine
sonradan tashih maksadyla yaplan ilveler de noktasz ve bozuk
olduundan, ibareler glkle okunabilmektedir. Satrlar ounlukla sk
yazlmtr. Satr sklnn yan sra sayfalarda mmkn olduunca bo
yer brakmamak iin yatk ve i ie girdirilmi hkm kaytlarnn da
sayfa dzenine sdrlmaya alld grlmektedir.
*
5 Numaral Mhimme Defteri, ait olduu tarih itibariyle bir yl gibi
dar bir zaman dilimini ihtiva etmesine ramen, ok geni bir corafyada,
ok deiik makam ve belde idarecilerine hitaben yazlan emirleri ihtiva
etmektedir. Hkmler, Dersaaadet'te bulunan vezir, kad, yenieri aas,
sekbanba, koyun emini gibi makamlara; Anadolu, Rumeli, Rum,
Erzurum, Van, Diyarbakr ve Karaman beylerbeyilerine; devletin uzak
snrlar olan Afrika'da Msr, Haleb ve Cezyir beylerbeyiliklerine;
Hicaz'da Yemen beylerbeyi ile Mekke, Medine ve Kuds kadlarna;
Rodos, Mora, Midilli, Morova gibi adalarn bey ve kadlarna; Kuzey'de
Kefe beyine; Avrupa'da ise Budun, Tmvar ve Rumeli beylerbeyi ile
Moha, Bosna, Akkirman, Klis, Zaesne, Avlonya, Selanik, Silistre,
Brayil, Kili, lbasan, Pojega, Sirem, Semendire, Sekuy, Solnok, Filek,
nebaht ve Belgrad gibi yerlerin bey ve kadlarna yazlmtr. Ayrca
Leh, Moskov, Portekiz, Erdel ve Fransa kral ile Venedik dojuna ve Krm
hanna yazlan 40 kadar nme-i hmyn da defterde yer almaktadr.
Hkmlerin yazld emre muhatap olan makam tek olabildii gibi,
birden fazla da olabilmektedir. Birden fazla makam ilgilendiren
emirlerde, hkmlerin hemen altnda yer alan "bir sreti" kaydndan
datmn nerelere ve kimlere yapldn grmek mmkn olmaktadr.

XVII

Defterin kaleme alnd H. 973 (1565-1566) yl olaylar ksaca yle


zikredilebilir:
29 aban 972 (1 Nisan 1565)de Kzl Ahmedl Mustafa Paa'nn
Serdarl ve Piyale Paa'nn Kaptan- Derylnda Malta Seferine kan
Osmanl Donanmas; Malta'nn Saint-Elme Kalesi'ni ve Saint-Michel
Kalesi'nin Castille burcunu ele geirmesine ramen deniz mevsiminin
gemesi, donanmann erzaknn azalmas, Turgut Paa'nn ehdeti ve
Hal Donanmasnn Malta'ya yardma gelmesi gibi sebepler sonucu 15
Safer 973 (11 Eyll 1565)de, 5 ay 10 gn sren seferden netice alamadan
stanbul'a hareket etmitir.
Osmanl Devleti'ne hara veren ve Cenevizliler tarafndan
mstemleke olarak idare edilen Sakz adasnn idarecilerinin yllk
haralarn vermemeleri zerine adann fethi ile grevlendirilen Kaptan-
Dery Piyale Paa 24 Ramazan 973 (14 Nisan 1566)de Sakz adasn
fethedip Sakz beylerini Kefe'ye gnderir.
Yine bu yl Osmanl Devleti'ne tbi olan Erdel Prensi Zigmond'un
Sakmar Kalesi'ni Avusturyallardan almas, Avusturyallarn da
Osmanllardan Tokay ve Serenc kalelerini almalar, Osmanl Devleti ile
Avusturya'nn arasn aar. Osmanl Devleti Avusturya'dan Tokay ve
Serenc kalelerinin derhal iadesini, Erdel Prenslii'ne tecavzden
vazgemesini ve mparatorluun evvelce taahht etmi olduu haralarn
muntazaman tesviyesini ister. ki devlet arasnda devam eden uzun
mzkerelerin
netice
vermemesi
ve
Avusturya
mparatoru
Maksimilyan'n Osmanl Elisi Hidayet avu'u rehine olarak Viyana'da
tutmas zerine Kanun, Avusturya zerine sefer ap Eri ve Zigetvar
kalelerini fethederek Avusturya'y tekrar itaat altna almaya, Tokay ve
Serenc kalelerini istirdat edip Erdel'in emniyetini temin etmeye karar
verir.
9 evval 973 (29 Nisan 1566) tarihinde sefer iin otan
Edirnekaps dna kuran padiah ve ordu, 99 gnlk uzun bir
yryten sonra 18 Muharrem 974 (5 Austos 1566)de her taraf Almas
nehriyle ve bir takm gller ve bataklklarla evrilmi olup, birbirlerine
XVIII

kprlerle bal ada hlindeki Zigetvar ehrine ular. Padiahn


ota- hmynu muhasara sahasna hakim Similehov tepesine kurulur.
26 Muharrem (13 Austos 1566)'de Eski Zigetvar ehri 2 Safer (19
Austos)de Yeni Zigetvar ehri ele geirilir. 9 Safer (26 Austos)'de
Zigetvar Kalesi zerine ilk ummi hcum yaplr. Kaleye saldrlar
yapld esnada 20-21 Safer (6-7 Eyll) gecesi Kanun Sultan Sleyman
vefat eder. Ertesi gn 21 Safer (7 Eyll)de 34 gndr kuatlm olan
Zigetvar Kalesi nihayet ele geirilir. Sadrazam Sokollu Mehmed Paa,
kalenin derhal tamirini emreder ve Peuy Alaybeyi skender Bey'i
Zigetvar Sancakbeylii'ne tayin eder.
Ktahya Valisi ehzde Selim'i saltanata davet iin Hasan avu
Ktahya'ya gnderilir ve 15 Rebilevvel 974 (30 Eyll 1566)de ehzade
Selim, II. Selim unvanyla tahta kar.
*
Defterde kaytl hkmler, muhtevalarna gre genel olarak u
ekilde tasnif olunabilirler:
1- Portekiz, Fransa, Be (Neme), Moskov, Erdel, Venedik, ran ve
Krm gibi lkelerle olan devletleraras asker, siys ve ticar
mnsebetler, yaplacak olan antlamalar ve lkeler arasnda gidip-gelen
elilerin yol gvenliinin salanmasna dir hkmler:
Portekiz-Osmanl dostluu ile Portekiz'in, Hindistan ve Cezyir'de
Portekiz ve Osmanl Devleti'ne ait blgelerde ibirliini salamak iin eli
tetisinde bulunulmas isteinin olumlu karland (hkm. 161).
Fransa'nn ngiltere ile yapt antlamadan memnuniyet
duyulduu, Marib'de alkonulan Fransz gemisi ve tccarlarnn
mallarnn bulunmas, ticaret iin gelen Fransz gemi ve vatandalarna
mdahelede bulunulmamas konusunda Marib hkimlerine emir
gnderildii, Osmanl-Fransz dostluuna zarar gelmemesi iin gerekli
gayretin gsterilecei (hkm. 93); Fransa snrndaki baz yerleri basp
gemi, eya ve adam gasbeden Cezyir-i Garb levendlerinin aldklar
eyleri geri vererek antlamaya aykr olan bu gibi ileri yapmamalar
(hkm. 215) ve esir ettikleri Franszlar serbest brakmalar (hkm. 656).
XIX

Saray- Atk Aas Ali'ye borlu olduklar hlde Venedik'e kaan


reydan stanbullu Mikel olu Aleksandra ve kardei Handan'n
borlarn tahsil iin Venedik'e gidip irtidad ederek orada kalan Dergh-
muall Kapcs Mehmed'in tutuklanarak ve borlarn da tahsil edilerek
stanbul'a gnderilmeleri (hkm. 1825).
Dman zerine sefere karar verildii ve dman kaleleri tahrip
edileceinden Erdel'deki Macar beylerinin memleketlerini istildan
korumak istiyorlar ise Erdel kralna tbi olmalar (hkm. 1166, 1476,
1479).
Samur krk vs. eya satn almak iin Moskova'ya gnderilen Hssa
tcirlerinden Mehmed'e kolaylk gsterilerek yollarda korunmas,
getirecei eyalardan Moskov ve Leh lkelerinde gmrk alnmamas
(hkm. 1311, 1312, 1313, 1314, 1315, 1316); Leh reyasndan ticaret iin
Bursa'ya gelenlerden yaya harac alnmamas (hkm. 251); Lehistan'da
kurulan pazara mal gtren Bodanllara Leh halknn gm ake
yerine baka yerlerde gemeyen bakr akeler vermeleri ve Bodan'dan
kaan ekyann Lehistan'da slenmelerinin nlenmesi (hkm. 61);
Tatarlarn esir aldklar Lehli tccarlar serbest brakmalar, Lehlilerin
de Lehistan'a giden tccarlarn gvenliini salamalar gerektii, Krm
hanna denmesi gereken parann denmesi, Krm hannn da gerekirse
Lehlilere asker yardmda bulunaca (hkm. 70); Leh kalelerinden asker
toplayarak Cankirman Kalesi'ne saldrp esir alp yama yapan Vasko ve
adamlarnn yakalanarak cezalandrlmalar, bir daha da bu trl
hareketlere meydan verilmemesi (hkm. 292); Bodan'a saldraca haber
alnan Neme askerlerine Leh lkesinden gei izni verilmemesi,
Cankirman'a saldrp yama yapanlarn aldklarnn geri verilip
sulularn da cezalandrlmalar (hkm. 819); Vaporak Kasabas'nda
toplanan Neme kral ve devlet adamlarnn Leh lkesine saldr karar
aldklar, Neme'ye sefer yaplacandan Lehlilerin de bu frsattan
istifade ederek Neme'ye hcum etmeleri (hkm. 1421).
Eflak voyvodasnn stanbul'a gnderdii adamlarna yollarda
konaklama vs. konularda kolaylk gsterilmesi (hkm. 449).

XX

ran'dan firar ederek gelen Rstem ve adamlarnn ran'la yaplan


antlama gerei yakalanarak iade edilmeleri (hkm. 1721); ran'a tbi
olup firar ederek Grc Baak Melik'e snan Grc beylerin ran
tarafndan iadelerinin istendii (hkm. 147, 153); Kzlba olan ve ranla
ilikileri bulunan Van'daki baz dirlik sipahilerinin durumlarnn
aratrlp iddialar doru ise bir bahane ile oradan karlmalar (hkm.
1142); Krtn kazasndaki epni tifesinin Kzlba sempatizan olup
ilerinden bir ksmnn ran'a gittii, tedbir alnmazsa tamamnn gp
gidebilecei, ranla ilikisi bulunanlarn tespit edilip suu sabit olanlarn
stanbul'a gnderilmesi (hkm. 1401); Divrii Alaybeyi Ali'nin
akrabalarndan birinin ran ile srekli iliki ierisinde olduu ve ran'da
dirlik tasarruf eden bir akrabas ile srekli mektuplatklar; ran'dan
gelip giden ahslarn yanndan eksik olmad, ark Seferi srasnda
"ha kl ekmezem" diyerek dirliinden vazgetii, bir baka
akrabasnn ise "ah smail'in bir sar paman dourmayan
htunlara ifdr." diye if dattnn bildirildii; Alaybeyi Ali ve
akrabalarnn ran ile olan ilikilerinin soruturulmas (hkm. 205).
Be kralnn Erdel'den ald kalelerden geri ekileceini bildirdii,
fakat Belilere gven olmayacandan Erdel kralnn askerleriyle hazr ve
dikkatli olup, Be askeri ekilinceye kadar dman tarafndan bir saldr
olmadka harekete gememesi (hkm. 58, 102).
Erdod Kalesi'ni fethettiini haber veren Erdel kralna hilat ve
mzehheb kl gnderildii (hkm. 158, 187), Beliler bara
yanamazlarsa ellerinde bulunan Erdel topraklarnn kesin olarak
alnmas kararnda bulunulduu (hkm. 158); yannda bulunan
tutsaklarla Tmvar'dan dnen Dergh- l avuu Mustafa ve
arkadalarna Milatolu Hisar'ndan geerken saldrp ldren ve
tutsaklar
serbest
brakan Macarlarn yakalanp
ibret iin
cezalandrlmalar ve tutsaklarn da bulunmas (hkm. 219), Tmvar
beylerbeyi ve Solnok beyinin adamlarn ldrp yanlarndaki tutsaklar
serbest brakan sulularn bulunup cezalandrlmalar (hkm. 248);
Erdel'den gnderilmesi gereken senelik on bin sikkenin geciktirilmeden
gnderilmesi (hkm. 436), Erdel kralnn yannda rehin olan Bebek
Grgi'ye Solnok Beyi Hasan Bey'in ihtiyac olduundan serbest
braklarak Hasan Bey'in yanna gnderilmesi (hkm. 1015, 1432).
XXI

Belilerin askerlerini geri ekmeyip Bana Kalesi'ni (hkm. 492) ve


Manka Hisar'n (hkm. 953) kuattklar, Bodan (hkm. 492), Tmvar
(hkm. 492, 953) ve Budun beylerbeylerinin (hkm. 953) Erdel kralna
yardm etmeleri, dman Varadin'e saldrrsa Erdel askerleri ile kar
konulmas, ordunun yolda olduu (hkm. 1712).
Leh kral Zigmond Krm'a olan borcunu dediinde, yardm olarak
istedii Tatar askerlerinin gnderilmesi ve Krm'da esir olan Lehlilerin
serbest braklmalar (hkm. 71); erkez albukoullar'nn isyann
bastrmakla grevli olan Kefe Beyi Kasm'a Krm askerlerinin yardmc
olmalar (hkm. 505), dman zerine sefere klacandan Krm hannn
memleketin mahafazasnda kalp olu Mehmed Giray'n askerleriyle
sefere katlmas (hkm. 1201), Krm hannn Bodan'a saldr
hazrlnda olan Leh ve Ruslarn hareketlerine engel olmas (hkm. 1266),
Lehliler tarafndan Bodan taraflarna bir saldr olursa Krm hannn
Leh lkesine akn etmesi (hkm. 1750).
Osmanl lkesine gelmekte veya lkelerine dnmekte olan Be (hkm.
72), Leh (hkm. 73, 74, 79, 85) ve Erdel kralnn elilerinin (hkm. 1818,
1926) yol gvenliklerinin salanmas; Neme kralnn stanbul'a eli
gndermesine izin verildii (hkm. 1559) ve eli Belgrad'a geldiinde
ihtiyalarnn temin edilerek orduyu ve asker saysnn okluunu
grebilecek bir yerde tutulmas (hkm. 1560).
2- Malta adasnn kuatlmas ile ilgili hkmler:
Malta Liman'nda bulunan kulelerin fethi haberinin alnd (hkm.
146), donanma ve kale muhasarasnda olan askerlere zahire gnderildii
(hkm. 168), muhasarada istihdam edilmek zere 48 azep askeri
gnderildii (hkm. 162), donanmadan 80 donanm geminin Preveze'de
muhafazada kalmak zere Kaptan- Dery Piyale Paa'nn emrine verilip
Vezir Mustafa Paa'nn da dier gemilerle stanbul'a dnmesi (hkm. 320),
denizin zaman getiinden Vezir Mustafa Paa'nn Piyale Paa ve dier
paalarla beraber stanbul'a dnmesi (hkm. 413), Malta seferine katlp
yararlk gsteren neferlerin taltifi (hkm. 546, 594, 644, 805).
3- Sakz adasnn fethedilmesi ile ilgili hkmler:
XXII

Cezyir Beylerbeyi Piyale Paa'nn Sakz seferine serdar tayin


olunduu (hkm. 1310), birka yldr haralarn vermeyen Sakz ahalisine
tahsilt iin gnderilen Hseyin avu'un da bu borlar tahsil
edemedii, Kaptan Paa'nn Sakz'a gidip borlar tahsil etmesi ve
denmeme sebebini Dersaadet'e bildirmesi (hkm. 1329, 1387, 1390),
Sakz'n fethedildii ve sancak olarak Krehir Beyi Gazanfer'e tevcih
edildii, camiler iin imam-hatip ve mezzin gnderildii (hkm. 1490),
Sakzl beylerin Kefe'ye gnderildii (hkm. 1539).
4- Madenlerin iletilmesi, gherile, barut, silh ve mhimmat imali
ile ilgili hkmler:
Bilecik madenine almak zere piyade gnderildii (hkm. 160) ve
madende demir yuvalak imal edilmesi (hkm. 389, 1515, 1516); Mora
(hkm. 590, 885), Badad (hkm. 405, 1014), Basra (hkm. 599), Van (hkm.
681) ve Dulkadirli Beylii'nde (hkm. 915) gherile iletilmesi; Filibe,
Tatarpazar (hkm. 1648) ve Samakov'da (hkm. 1649, 1800) ordu iin ivi
ve nal imal edilmesi; Budun (hkm. 666, 667, 687, 1286, 1348) ve
Yemen'de (hkm. 627, 628, 739) barut iletilmesi; Belgrad'da top ve
mhimmat yapm (hkm. 55).
5- Gemi yapm, gemi yapm iin gerekli olan kereste, ivi, yelken
bezi ve lenger temini, gemilere kreki ve srk temini, ina edilen
gemilerin yamur ve gneten korunmasna dir hkmler:
Gelilobu'da tersane yaplmaya elverili yerlerin tesbit edilmesi (hkm.
427) ve yaplacak olan tersane iin ta kestirilmesi (hkm. 446).
umnu'dan gemi kerestesi ve am direi (hkm. 1283); Akhisar,
znik, Ada, skdar, Akyaz, Kandra, ile, Biga, Lapseki (hkm. 418,
457), Samakov (hkm. 472), Mihali, Edremit, Duzla, Ezine, Biga, Balya,
Gnen, Manyas, an (hkm. 545) ve Eflak'dan (hkm. 592) kereste temini;
yaplacak gemi ve kpr iin Samakov'dan ivi (hkm. 498) ile gemi
lengeri (hkm. 469) yaplarak gnderilmesi; skdar, ile, Kandra,
Akyaz ve Takpr'den stb (hkm. 525) ile Saruhan'dan yelken bezi
(hkm. 742, 758) satn alnmas. Gemiler iin srk hazrlanmas (hkm.
979, 990) ve kreki temini (hkm. 480, 862, 884, 981, 1077, 1181).
XXIII

Sefer iin Nibolu, Vidin (hkm. 706), Birecik (hkm. 518), Semendire
(hkm. 496), Ruscuk (hkm. 744, 1176), zvornik (hkm. 200), Azz u Kilis
(hkm. 786) ve Birecik'te (hkm. 849) yaplan gemilerin yamur ve gneten
korunmas.
6- Gemi, kpr, suyolu gibi ilerde altrlmak zere marangoz,
inaat ve ta ustas, bkc, suyolcu ve lknc gibi sanatkrlarn temin
edilmesine dir hkmler:
Karadeniz yallarndan Sinop'a kadar olan yerlerden (hkm. 1213),
Trabzon'a kadar olan sahilden (hkm. 34), Varna, Ahyolu ve Vize'den
(hkm. 1378) Dersadet'e marangoz ile Vize'den bkc gnderilmesi.
Arafat'a gelecek suyolu iin ta ustas (hkm. 257, 261, 1492, 1493,
1495) ve ekmece'de yaplacak kpr iin Soucak'tan kirei ustas
(hkm. 245) ile kpr yapacak ustalar (hkm. 626) gnderilmesi.
7- Zigetvar'a dzenlenecek sefer iin bey ve beylerbeylerinin askerleri
ve harp silhlaryla beraber savaa hazr bulunmalar, casuslar vastas
ile dman hakknda bilgi toplanlmasna dir hkmler:
Moha beyi (hkm. 53), Budun (hkm. 54) ve Rumeli beylerbeyleri
(hkm. 56) ile Erdel kralnn (hkm. 58) Be kralndan gelebilecek bir
saldrya kar askerlerini hazr bekletmeleri.
Anadolu (hkm. 516, 573), Budun (hkm. 577), Karaman ve Rum
beylerbeylerinin (hkm. 569, 699, 732) ilkbahardaki sefer iin adamlarn
ve silhlarn hazrlayarak beklemeleri.
Tatar hannn (hkm. 1199, 1200, 1201), Eflak (hkm. 1242) ve
Bodan voyvodalarnn (hkm. 1241) sefere katlmak zere hazr olmalar.
Serhadde dmandan haber toplanp stanbul'a dmann ahvali
hakknda bilgi verilmesi (hkm. 26, 51, 52, 54, 58, 100, 486, 502, 747, 898,
938, 1033, 1051, 1125, 1178, 1206, 1613, 1708); Mslman klnda
Trablus'a gelerek blgenin durumunu dmana haber veren kimselere
mani olunmas (hkm. 1502, 1503).

XXIV

8- Ordunun ne zaman sefere kaca, sefer srasnda askerlerin


tertibi, sefer gzerghndaki nehirler zerine kpr yaptrlp tamir
gerektiren kprlerin tamir ettirilmesi, azmak ve bataklarn kurutulmas,
konak yeri olarak tayin edilen yerlerde askerler ve hayvanlarnn
ihtiyalar olan ekmek, arpa, buday, un, ya, bal, saman, top otu, odun
vs. maddelerin temin edilmesi, stanbul Muhfz skender Paa'ya
nianl kt gnderilmesi, limler ve halkn camilerde toplanp seferden
zaferle dnlmesi iin Kurn- Kerm okuyup dua etmelerine dir
hkmler:
Defterdeki baz hkmlerde H. 973 yl Ramazan aynn onuncu
gn (hkm. 1144) sefere klaca yazlmasna mukabil baz hkmlerde
de Ramazann on birinci gn (hkm. 1097, 1150, 1151, 1152, 1153, 1155)
sefere klaca yazlmtr. Fakat Ramazann on veya on birinci gn
sefere klaca belirtilmesine ramen padiah ve ordu bir ay sonra 9
evval 973'te (hkm. 1500) sefere kmtr.
Anadolu beylerbeyinin askerleriyle birlikte ordunun nnde (hkm.
1615) ve Karaman beylerbeyinin de ordunun arkasndan yrmesi (hkm.
1616).
Edirne'ye kadar olan yol ve kprlerin tefti edilerek tamiri gerekli
olanlarn tamir edilmesi ve gerekli yerlere kpr yaplmas (hkm. 1097);
Akkilise ve Ralya konaklar ile dier mahallerde bulunan azmak ve
bataklarn kontrol edilip blgedeki kpr ve geitlerin tamir edilmesi
(hkm. 1468); Sirem Beyi Bl Bey'in Vulkovar Kprsn tamir ettirmesi
(hkm. 1488); Semendire'nin Vidak kynde (hkm. 1744, 1746), Zemun'un
karsnda kpr kurulmas (hkm. 1788); Brdelen yaknlarndaki
Kalanka ky yaknnda kpr yaplmas (hkm. 1747); sek'te kurulacak
kprden vazgeildii, kprnn Varadin'de kurulmas (hkm. 1831,
1832, 1834, 1836); Turye adl azmak zerine kpr yaptrlmas (hkm.
1944); Gelibolu'dan asker geirmek iin mevcut at gemilerine ilveten
stanbul'dan be adet at gemisi daha gnderildii ve askerlerin gece
gndz devaml karya geirilmesi (hkm. 1471).
Sefer iin Semendire'den arpa, un (hkm. 570,750, 751, 753) ve
peksimet (hkm. 987), ehirky'den arpa, ekmek, un, ya ve bal (hkm.
XXV

1057), Pnarhisar (hkm. 1092) ve Tmvar'dan zahire (hkm. 96)


Edirne'ye kadar yol zerinde olan kadlklardan ekmek, zahire, arpa,
saman, ot (hkm. 1099), Edirne'den pirin, bal, ya, arpa, saman ve ot
hazrlanmas (hkm. 1161, 1162).
Asker iin gerekli olan koyunlarn hazrlanmas (hkm. 952, 965, 969,
1117, 1225, 1488, 1514, 1799, 1807, 1808, 1809, 1811, 1841).
Sefer iin askerlerin mola verecekleri konaklar tayin olunan
Davutpaa ve atalca ayr (hkm. 1144), Rstempaa iftlii,
Halkalpnar (hkm. 1150), Mermercik, Silivri (hkm. 1151), Araplu, orlu
(hkm. 1152), Elvanbeyl, Kardran (hkm. 1153), Pnarhisar, Bergos
(hkm. 1159), Babaeski, Stl (hkm. 1155), Hasky, Ken (hkm. 1157),
Gllk (hkm. 1536), Ilca-i Ni, Kenr- Ni (hkm. 1568, 1762), Hasky,
Beyalan, akraa Deirmeni, Gllk, Pnarba (hkm. 1570), eme,
Beyalan (hkm. 1590), Krankol (hkm. 1593), Belgrad (hkm. 1609),
Brdelen (hkm. 1637, 1638), Filibe (hkm. 1669), akraa Deirmeni,
Kerehalil, Pnarba, Zagovie (hkm. 1670), Yerderbendi (hkm. 1673),
htiman, Hackaraman (hkm. 1675), Aruz (hkm. 1743), Valpova, Korenik
(hkm. 1748), Yagodine (hkm. 1774), Aksem (hkm. 1776), Aleksenie,
Yabokofa (hkm. 1782, 1822), Batne, Akkilise (hkm. 1812, 1851), oylak,
Senire (hkm. 1822), Kprba (hkm. 1843, 1959), Morovie, Grabofa,
Peridorie (hkm. 1857), Srdk, slankamin (hkm. 1907), Varadin (hkm.
1920), Komenek (?) (hkm. 1931), Kopnik (hkm. 1959) ve Zemun'a (hkm.
1627, 1977) askerler ile yk ve binek hayvanlarnn ihtiyalar olan
ekmek, arpa, saman, top otu, odun vs. gibi ihtiya maddelerinin ilgili
kadlar tarafndan temin edilmesi. Bu arada grevlerini ihmal edenlerin
grevlerinden alnacaklar (hkm. 1590, 1907) ve ar cezalara
arptrlacaklar da (hkm. 1590) nemle belirtilmitir.
stanbul muhafazasnda braklan skender Paa'ya iki yz adet
nianl kt gnderildii (hkm. 1698).
Dman zerine sefere gidildiinde camilerde sabah namazndan
sonra haftada iki gn Kurn- Kerm okunup Mslmanlarn zaferi iin
dua edilmesi det olduundan imdi de dman zerine sefere kld
iin ilk perembe gn stanbul'da bulunan lim, hfz, kurr ve bu gibi
XXVI

kiilerin Eyb Sultan Camii'nde toplanarak hatim okuyup zafer iin


duada bulunmalar, daha sonra da btn Mslmanlarn pazartesi ve
perembe gnleri kendi semtlerinde, mderris, lim, talebe ve ehl-i Kurn
olanlarn da stanbul, Edirne ve Bursa'nn seltin camilerinde
toplanarak zafer iin dua etmeleri (hkm. 1555).
9- Tamire muhta kalelerin tamir edilmesi, stratejik baz noktalara
kale ve palanga inas gibi asker ve sivil imar faaliyetlerine dir
hkmler:
Belgrad (hkm. 55), Ayamavra (hkm. 881, 1375), Mamriye (hkm.
195) ve Balyabadra (hkm. 1482) kaleleri ile Pojega (hkm. 586) ve Klis'in
Lika nahiyesinde tamire muhta kalelerin (hkm. 1869) tamir edilmeleri,
Yemen'in sahil ve dalarnda topraktan yapld iin iddetli
yamurlardan zarar gren 20 kadar kalenin tamiri (hkm. 1678), Bender
Kalesi'nde mazgallar zerinde ev yaptrlmamas ve kalenin imar
edilmesi (hkm. 1219).
Mihrimah Sultan'n, Edirnekap'daki camisinin (hkm. 63) ve Mft
Ebussuud
Efendi'nin
Macuncu
Mescidi'nin
yannda
hamam
yaptrmalarna izin verildii (hkm. 1356); Yapazar'nda hamam
yaptrmak isteyen Bodan Voyvodas Aleksandra'nn Silistre'den mermer
almasna izin verilmesi (hkm. 662); Sokollu Mehmed Paa'nn Burgaz'da
ina ettirecei kervansaray iin Pnarhisar'dan kereste temini (hkm. 527);
Bursa Ulu Camii'nin dnda adrvan yaptrmaya msait yer olup
olmadnn aratrlmas (hkm. 434) ve Suboy karyesi yaknlarndaki
Saray- mire suyundan bir kam suyun Bayezid Camii suyuna ilave
edilerek Gmrkhane yaknnda ina olunan emeye aktlmas (hkm.
1143).
10- lke dna stratejik neme sahip harp aletleri, pabu, izme,
sahtiyan, kymetli maden, at, koyun gibi hayvanlarla, zahire ve yiyecek
satlmamasna dir hkmler:
Kffara at satlmasnn yasak olduu (hkm. 72, 73, 181); Basra
(hkm. 66), am (hkm. 217) ve Badad beylerbeylerinin (hkm. 598) lke
dna at, koyun, harp alet ve edevt, demir, kurun gibi madenler,
zahire vs. yiyecek sattrmamalar; ellerinde Sdde-i sadet'ten belge
XXVII

olmayan frenk tccarlara koyun ve zahire satlmamas (hkm. 533); ran'a


bakr vs. gtren tccarlara engel olunmas (hkm. 1303); skenderiye
Kalesi'nde
at
besleyip
dman
kalelerine
satan
kiilerin
cezalandrlmalar (hkm. 1106, 1419); Sana'dan Hindistan taraflarna
silh ve gm satna engel olunmas (hkm. 1755); Budun, Dobra ve
Togana'dan dmana gizlice pabu, izme, sahtiyan ve silh
gnderilmesinin nlenmesi (hkm. 688, 1130).
11- Basra blgesindeki Arap ekyas ile Dou ve Gneydou'daki
Krtlerin ve suhtelerin isyanlar; lkenin eitli blgelerinde yer yer
meydana gelen ayaklanmalar ve ekvetleriyle ilgili hkmler:
Hama blgesindeki Aarne ve Ben Ziyad kabilelerinin isyan zere
olduu, blgedeki hrsz ve haramilerin de bunlara katld, bunlarn
itaate davet edilmeleri, itaat etmezlerse haklarndan gelinmesi (hkm. 374,
437).
Arap ekyasnn Basra'ya saldrdklar, blgedeki beylerin Basra
beylerbeyine yardma gitmeleri (hkm. 113, 118, 119, 122, 153, 213, 1964,
1965, 1967, 1969).
znik'te Foal ve Geredeli suhtelerden Erenler Da'nda leventlerle
iki iip ehre inerek ortal kartranlarn (hkm. 936), Gmlcine'de
iki iip fesatlk kararak adam ldrp ev basan suhtelerin (hkm.
1700), Bolu'da ekvet yapp sancan dier blgelerine kaan ve kadlar
tarafndan hareketlerine gz yumulan suhte ekyalarn (hkm. 262), Bolu,
Kastamonu ve ankr'da fesat karp yama yapp adam ldren suhte
ve gurbet taifesinin (hkm. 1301, 1582), Konrapa, Devrek vs. yerlerde
toplanp fesat karan suhte klkl leventlerin (hkm. 1115), Edirne'deki
Kudds Medresesi suhtelerinden ve dier suhtelerden sulularn (hkm.
700, 799) ve Mentee'de toplu olarak halkn evlerini basp mallarn
gasbeden medrese talebelerinin yakalanp cezalandrlmalar (hkm. 559).
Vergilerini vermeyip ellerinde gelimi tfekler olduu halde isyan
eden Cerd nahiyesinin Ayn- Dre kyndeki Drzler ile halknn
tamam ekya olan Nablus'a bal Muayyed ky halknn yakalanp
ibret iin cezalandrlmalar (hkm. 565); ehrizol'da Baban halknn
isyan ettii (hkm. 727, 872); Tokay Kalesi'ne bitiik olan Kraltelek ky
XXVIII

halknn isyan ederek vergilerini vermedikleri (hkm. 1131, 1135); Filek'te


sipahi Ahmed Aa'nn tasarrufundaki ky ve iki varo halknn isyan
edip vergilerini vermedikleri (hkm. 1222); Yemen-Hindistan deniz yolu
zerindeki Benderehr ve Hadra'l-md memleketlerinin hakimi olan
Sultan Bedir adl Arap eyhinin isyan edip dmanla dostluk kurarak 3
yllk borcunu gndermedii (hkm. 1699).
Hakkari blgesinde ekyalk yapan Ekrad taifesinin (hkm. 1022),
Kilis sancandaki Krt ekyasnn (hkm. 1064, 1067) ve Van snrnda
ekyalk yapan airetlerin (hkm. 479) haklarndan gelinmesi;
Karahisr- ark ve Sivas'ta ekvet eden Kzltaylu taifesi (hkm. 1400)
ile Nide'deki kuyulu Yaylas'na yerleip ekvet eden Bulgarolu
Halil ve adamlarnn (hkm. 365, 463) ve Gelibolu'nun Konur Dalar'nda
ekyalk yapanlardan yakalananlarn ihbar ettikleri su ortaklarnn
(hkm. 144) yakalanmalar. Brayil'de gpegndz ar basp halka
zulmeden ekyann (hkm. 243), Biga'da haydutluk yapp evleri yakp
yamalayan
Divne
Mustafa
olu
Ahmed'in
yakalanp
cezalandrlmalar (hkm. 295); Karesi'de yol kesip ev basan ve adam
ldren akilerin yakalanp mahkeme edilmeleri (hkm. 354).
12- Denizlerde gvenliin salanmas, sahil kasabalarna ve Tuna
nehri kysndaki yerleim yerlerine yaplan korsan basknlarna engel
olunmasna dir hkmler:
Kavala kaptannn Balat'a saldrp yamalayan gemilere engel
olmas (hkm. 30, 31); Piyale Paa'nn Preveze blgesinin muhafazasnda
bulunmas (hkm. 321, 323, 328, 329, 340, 501); Rodos (hkm. 322),
Avlonya (hkm. 500), Karliili, Arboz, nebaht, Mora ve Delvine
sahillerinin (hkm. 512), Foa taraflarnn (hkm. 534), nebaht blgesinin
(hkm. 574), Adana ve Tarsus taraflarnn (hkm. 995) dman
saldrlarndan korunmalar; Cezyir-i Garb Beylerbeyi Hasan Paa'nn
denizlerin muhafazasyla grevlendirildii (hkm. 817).
Msr'a doru yola kan Malta gemilerinin halka zarar
vermelerinin nlenip mmknse ele geirilmeleri (hkm. 1235, 1236);
Balat'a bal sahil kylerinin korsanlar tarafndan yamaland (hkm.
28, 30); Akky'e gelen korsanlarn on bir esir aldklar (hkm. 84); Balat'n
XXIX

bir kyn yamaladktan sonra yakalanan 16 kfir korsann stanbul'a


gnderilmeleri (hkm. 115), denizde ekyalk yapan Macar Reis ve Sakzl
Hasan Reis'in ele geirilmesi (hkm. 244), Tuna nehrindeki Kili Kalesi
civarnda barnan ve blgedeki gemilerle kydaki kylere saldran
ekyann yakalanp Tuna'nn denizden ve kydan korunmas (hkm. 112,
114, 125, 126, 232, 233, 236, 237, 429, 430, 432).
13- stanbul'un bata zahire ve et olmak zere pirin, kuru meyve,
soan, bal, ya vs. ihtiyacnn karlanmas, Rodos, Urla, Basra gibi
temel gda maddeleri sknts ekilen yerlerde yiyecek maddelerinin
temini, ihtiya maddelerinin stok yaplarak fiyatlarnn artmasnn
nlenmesi, stoktaki maddelerin narh- rz ile satn alnmas, celeb ve
kasap yazm ile ilgili hkmler:
stanbul'a, Menzile'den (hkm. 173, 225, 765) pirin, Samsun (hkm.
129) ve znik'ten (hkm. 349) soan, Malkara, Tekirda (hkm. 585),
Selanik (hkm. 587), Kean, Hayrabolu (hkm. 595), Rodosuk, necik,
Malkara (hkm. 539), Ahyolu, Varna ve Balk'tan (hkm. 456) zahire
gnderilmesi; getirecei zahireyi baka yerlerde satan gemilere engel
olunarak stanbul zahiresinin baka yerlerde sattrlmamas (hkm. 416,
462, 1267, 1268, 1282).
Zahire sknts ekilen Rodos (hkm. 512, 513); Urla (hkm. 916, 917)
ve Basra'ya (hkm. 1358, 1359, 1360, 1361) zahire gnderilmesi.
zmir ve Foa'da yetien kuru meyve (hkm. 362) ile Tekirda'da
buday, pirin ve kuru meyvenin (hkm. 483) madrabazlar tarafndan
stokland; bunlarn depolar alarak madrabazlarn aldklar fiyattan
satn alnp stanbul'a gnderilmesi; Siroz'da topladklar zeytinyan
baka yerlerde satarak vilyette ktlk oluturup fiyat artran kiilere
engel olunmas (hkm. 1297).
Eflak ve Bodan (hkm. 341, 342, 343, 344) vs. yerlerden (hkm. 333,
111, 1257, 1258, 1382, 1405, 1406) stanbul'a koyun gnderilmesi;
celeblerin stanbul'a gndermeleri gereken koyunlar gndermemeleri
zerine kadlarn bu ile bizzat ilgilenmeleri (hkm. 159); celeblere
yardmc olmayan kadlarn ibret iin cezalandrlaca (hkm. 209).
XXX

Varlkl kiilere kasaplk yaptrlmas (hkm. 1244); Larende (hkm.


1078), Kili, Fener ve Trhala'dan (hkm. 714) stanbul iin kasap
yazlanlarn stanbul'a gnderilmeleri, stanbul'un muhtelif semtlerinden
kasap yazlan Yahudi, Ermeni ve Mslmanlarn ie balatlmalar
(hkm. 712), celeb yazm ve celeblikle ilgili dzenlemeler (hkm. 107, 127,
1088).
14- Mahall yneticilerin halka dil davranarak zulmetmemeleri,
askerlerin sefer srasnda getikleri yerlerde halkn malna zarar
vermemeleri, halka zarar verenlerin cezalandrlacana dir hkmler:
Sipahilere zulmeden Rum avular Kethdas Hac Ali'nin
grevden alnp olayn incelenmesi (hkm. 167, 204, 223); sipahiler ve
dier kiilere zulmeden Divrii Alaybeyi Ali'nin teftii (hkm. 205); halka
zulmeden sporokilise kyndeki Burhanolu Ahmed adl sipahinin
timarnn alnp hapsedilmesi (hkm. 207); Silistre ve Akkirman'da haksz
yere halk hapsedip para, yem ve yiyecek alan voyvodalara engel olunmas
(hkm. 474); Karahisar-i ark'de hara toplamakla grevli sipahi
Mustafa'nn belirlenenden fazla hara toplad yolunda ikyetlerin
olmas zerine olayn aratrlp fazla hara alnm ise halka iade
edilmesi (hkm. 338); reayaya zulmeden Divrii Beyi Kasm Bey'in
muhakeme edilmesi (hkm. 80).
Mora'da timar ve zeamet sahipleri ve zenginlerin selem akdi ile fakir
halka verdikleri paradan dolay halka zulm yapmamalar ve fazla para
almamalar (hkm. 78); halka bask yapt ve paralarn ald hakknda
ikyette bulunulan Arac Kads Mevlna smail'in tefti edilmesi (hkm.
1173); halka zulmedilmemesi, kanuna aykr i yaplmamas, hak
sahiplerine haklarnn tam olarak denmesi (hkm. 66, 111, 143, 1066);
Msr'n Mesre Nhiyesi Emni Abdlkadir'in halka bask ve zulm
yapt iddialarnn incelenip suu sabitse cezalandrlmas (hkm. 148).
Erdel Osmanl topra sayldndan, blgedeki askerlerin halka
zulmetmemesi (hkm. 260) ve halktan esir aldklar kiileri serbest
brakmalar (hkm. 275, 315).
Ulfeci askerler, aknc ve toycalar (hkm. 287, 288), Avlonya sanca
sipahileri (hkm. 303) ve zie'ye giden askerlerin (hkm. 98) halktan
XXXI

yollarda bedava yem ve yiyecek almamalar, almakta srar edenler olursa


haklarndan gelinmek zere stanbul'a arz edilmeleri, Zigetvar seferine
kan Anadolu, Karaman (hkm. 1547) ve Rumeli beylerbeylerinin (hkm.
1767) Eflak ve Bodan beyleri (hkm. 1904) ile Aknc Beylerinden
Sleyman Bey'in (hkm. 1883) askerlerinin gerei gibi zaptedilerek yolda
halka zulmetmelerinin engellenmesi, halktan parasn vermeden yiyecek
vs. almamalar, halkn ayrlarna ve ekili tarlalarna zarar vermemeleri.
Kylerde reayann mallarn alp kendilerine engel olmak isteyen
avulara silhla karlk veren Rumeli askerleri ve ehl-i hireften baz
fesatlarn slah iin haklarndan gelinmesi (hkm. 1983); baz askerlerin
kylere dalp reayann zahire ve arabalarn alp karlnda parasn
vermedikleri, bunun nlenmesi iin Yenieri Aas'nn askerlerin
uradklar kylere yeteri kadar yayaba ve yenieri tayin ederek
askerlerin reayadan parasz mal almasn nlemesi (hkm. 1984).
15- Diyarbakr'n mceddeden, emigezek, Erzurum, Dukagin,
skenderiye, Badad ve ehrizol ile Karahisar-i ark sancaklarnn
tahrirleri ile Yemen ve Sana beylerbeyliklerinin idar taksimatna dir
hkmler:
Diyarbakr'n mceddeden tahriri esnasnda yaplmas gereken
iler, uyulmas gereken esaslar ve tahrir grevlilerinin kimlerden
mteekkil olduu ve zaman iinde meydana gelen grev deiiklii (hkm.
5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 43, 625, 647, 648, 673, 1230,
1617); emigezek (hkm. 43, 46), Erzurum (hkm. 316, 334, 705, 778, 1441,
1456), Dukagin ve skenderiye (hkm. 683, 1174), Badat ve ehrizol (hkm.
855, 857, 1630) ve Karahisar- ark'nin (hkm. 1611, 1612) tahrirleri.
Yemen vilyeti geni bir corafyaya yayldndan tek beylerbeyi ile
idaresi zor olup, vilyetin idar olarak ikiye ayrlarak Yemen
Beylerbeylii'ne Gazze Beyi Murad Bey'in, Sana Beylerbeylii'ne de
Rdvan Paa'nn getirildii (hkm. 710, 711, 718, 752). Badad
Beylerbeylii'ne tabi iken ehrizol Beylerbeylii'ne balanan Musul
Sanca'nn tekrar Badad Beylerbeylii'ne tabi olmas (hkm. 1083,
1452).

XXXII

16- lke snrlar iindeki gayrimslimlerin arap yaparak imeleri


ve satmalar, idar kadroda grevli Mslmanlardan iki ienlerin
grevden alnp cezalandrlmalar, araplarn iine tuz atlarak sirkeye
dntrlmesi ile cami, mahkeme ve mslmanlarn evlerine yakn
meyhanelerin kapatlmasna dir hkmler:
Ramazan gn iki ien Midilli eski mili Basdrma olu Hseyin
(hkm. 302) ile Mihali'te iki iip hamam yolundaki kadnlara uygunsuz
szler syleyen Muhzr Mehmed'in siyaset olunmalar (hkm. 345);
Selanik'in Vardarkaps yaknlarndaki kalede mstahfz olan
Mehmed'in iki itiinden dolay cezalandrlmas (hkm. 104); iki
getirtip satan Azak Kalesi Azebleri Aas Haydar ve Kale Dizdar Sefer'in
durumlarnn teftii (hkm. 423); ou Tat taifesinden olup arap ierek
bozgunculuk yapan am yenierilerinin bu durumunun nlenmesi (hkm.
1121); iki iip silhl olarak Hatuniye Medresesi'ni basp hocalara ve
dini deerlere kfreden Batum'da timar sahibi olan ehsvar b. Budak'n
timar ve gediinin elinden alnmas (hkm. 1364).
Midilli'de Mslmanlara iki satan Bezon olu Banac'n
hapsedilmesi (hkm. 82); Yeniehir'in Balkl kynde Mslmanlara iki
satan Juba adl zimminin cezalandrlp ikilerinin sirkeye
dntrlmesi (hkm. 221); Larende (hkm. 285) ve Manisa'da (hkm. 613)
iki satlp iildii, iki sat yasana uyulmas ve kar gelenlerin
cezalandrlmalar, Murtazabd'n Erkeksu ve stanos kylerinde arap
yapp satan zimmilerin cezalandrlmalar (hkm. 1184).
Ba sahibi Mslmanlarn zmlerini kfirlere satmamalar ve
zmlerden arap yapmna izin verilmemesi (hkm. 249); Haslar, orlu
ve Silivri kadlarnn gayrimslimlerin zmlerinden arap yaptrtmayp
pekmez ve turu yaptrtmas, arap yapanlarn aratrlp bulunan
araplarn dklmesi (hkm. 324, 399, 443, 484); Maltepe, Kartal ve
Darca kyleri halknn zmlerinden arap yaptklar, kontrol edilip
arap flarna tuz konularak araplarn sirkeye dntrlmesi (hkm.
326).
Selanik'te Vatabet kilisesi rahiplerinin Ayasofya ile Eski Cami
arasnda atklar kilisede iki ien ve Mslmanlara da satan rahipler
XXXIII

hakknda aratrma yaplmas (hkm. 130); Rudnik ve Franconfca


kasabasnda cami, Mslmanlarn evleri ve mahkemeye yakn olan
meyhanelerin kapatlp ikilerin sirkeye dntrlmesi (hkm. 226).
17- Kalp ake kesimi, kallblk, retilen baz mallarn kalitesinin
kontrol edilerek tketicinin korunmas ve lzumsuz harcama
yaplmamasna dir hkmler:
Semendire'de piyasada bol miktarda kalp aka olduundan halkn
Osman ake kullanmayp altn, kuru ve penz kulland, kallblarn
aletleriyle beraber yakalanp stanbul'a gnderilmeleri (hkm. 406);
Vultrn'da pirin pazarnda esnafa mallar karlnda kalp aka
verildiinin tespit edildii, kalpazanlklar sabit olanlarla, ellerinde kalp
aka olanlarn yakalanmalar (hkm. 1308); Yemen'de eksik kesilen
akelerin karkla yol at, ake kesimine gerekli dikkatin gsterilerek
eksik ake kestirilmemesi (hkm. 1687); Edirne (hkm. 88, 215), Alacahisar
(hkm. 89, 208), Belgrad, Semendire, Sirem ve Varadin (hkm. 406), Kavala
(hkm. 473, 475) ve Yeniehir'de (hkm. 359) kallblk yapanlarn
yakalanp aletleriyle beraber stanbul'a gnderilmeleri.
Bursa'da dirhemi bir akelik ibriimin arasna on dirhemi bir
akelik ibriim katan ibriimcilerin cezalandrlmalar (hkm. 304)
stanbul'da imal edilen hasrlarn boy ve enlerinin eksik yaplp fiyatnn
da ykseltildii ikyeti zerine muhtesibin gerekli kontrolleri yapp eksik
ve pahal mal yapp satanlarn saraya arzedilmesi (hkm. 1485).
am'da lzumsuz yere bir ok masraf yapld, bundan byle Arap
Defterdar'nn izni olmadan hibir harcama yaplmamas (hkm. 523);
Avlonya'da barut sknts ekildiinden adet zere Avlonya beylerinin
ehre geliinde enlik bahanesiyle kalelerden lzumsuz yere top
atlmamas (hkm. 1272). Msr' korumak iin Msr'a yerletirilen kul
tayifesi yenieri, tfeki ve gnlllerin says fazla miktarda arttndan
ve hazineye fazla yk tekil ettiinden boalan gediklerin blkler eski
saysna dnceye kadar kimseye verilmemesi (hkm. 1146).
18- Sahte arz, berat ve hkm dzenleyip mhr yapanlar ve
bunlarn cezalandrlmalarna dir hkmler:
XXXIV

skenderiye'de sahte arzlarla gedik tevcih eden ve yaplan aramada


torbasnda kendi yazsyla yazd arz msveddeleri bulunan Ali olu
Mehmed'in stanbul'a gnderilmesi (hkm. 722); Alanya'da hile ile timar
tevcih edilen Arslan olu Nasuh'un timar beratnn kim tarafndan
yazldnn aratrlmas (hkm. 963); sahte berat ile Sidrekapsi
Mehterbas olduunu iddia eden Mustafa b. Abdullah ile berat yazan
Ktip Hseyin elebi ve arac olan Kasm Papla'nn yakalanp stanbul'a
gnderilmeleri (hkm. 358); Bosna, Klis, Pojega ve Zaesne sancaklarnn
Mbeyn Emini olan nehan ve Pojega'da timara mutasarrf olan aban
Aa'nn sahte mhr ve evraklarla halka gedik dattklar (hkm. 697);
sahte arz ve beratlarla kale erenlerinin gediklerini ellerinden alan
lbasan Kalesi Bevvb Nasuh'un yakalanp elindeki sahte arz ve
beratlarla beraber stanbul'a gnderilmesi (hkm. 439); Van'da sahte
beratla gnll gedii almak isteyen enlik adl ahstaki berat kimin
dzenlediinin aratrlarak gereinin yaplmas (hkm. 1096).
19- Fuhu yapan kadn ve erkeklere verilen cezalarla ilgili
hkmler:
Galata'da Arap Fat, Narin, Giritli Nefse vs. kadnlar ile yenieri
kars olan Balatl Ayn adl kadnlarn yaramaz olduklar, mahalle
halknn ikyeti zerine tefti edilerek evlerinin zorla satlp kendilerinin
ehir dna karlmalar (hkm. 281); arap iip fahielerden dost tutan,
validesinin de arap iip fuhu yaptn bilmesine ramen mdahelede
bulunmayan Osmanck Boyahanesi'nde timar tasarruf eden sipahi
Mustafa'nn sularnn sicile kaydedilip arzedilmesi (hkm. 309);
Mihal'ta Yenieri Mustafa'nn karsyla ahlkszlk eden Acemi
olanlarndan Hamza ve iki arkadann yakalanp stanbul'a
gnderilmesi (hkm. 961); Sinop'ta kars kt yolda olan, kendisi de
fitneye sebep olan Dellal Ahmed'in durumunun tefti edilip suu sabit ise
ehirden karlmas (hkm. 976); Konya'da Mehmed avula
Kethdaolu Ahmed'in cariyelerini idll eden Mihrih Hatun'un siyset
olunmas (hkm. 693).
20- dar ve asker grevlere yaplan tayinler ile grevindeki
baarszlk veya yolsuzluklar sebebiyle azledilen devlet grevlileri
hakkndaki hkmler:
XXXV

Lahsa Beyi Ferruh Paa'nn yapt baarl hizmetlerden dolay


Basra Beylerbeylii'ne tayin edildii (hkm. 23); Msr'da sancak tasarruf
eden Abdsselam olu Ahmed'in Rodos Muhafzl ile grevlendirildii
(hkm. 47); hssa tcirlerinden Mteferrika Mustafa'nn stanbul'a
Gmrk Nzr olarak tayin olunduu (hkm. 1496); Gazze Beyi Murad
Bey'in Yemen Beylerbeyilii'ne,
Rdvan Paa'nn da Sana
Beylerbeyilii'ne tayin olunduklar (hkm. 710, 711), Ohri sabk beyi
Malko Bey'in Klis Sanca'na (hkm. 433); Basra kadsnn Emvl-i
Hssa Nzrl'na tayinleri (hkm. 886).
Saray Sancakbeyi Mehmed'in yapt yolsuzluklardan dolay
grevinden azledildii (hkm. 390); Gerger'de 20-30 yldr grev yapan bir
nib ile muhzrn halktan para ve mal szdrdklar ve rza tecvz
etmeleri sebebiyle grevlerinden alnmalar (hkm. 282); Zaesne Beyi
Ferhad'n parasn almasna ramen kaleleri tamir ettirmedii ve
hakkndaki dier ikyetler sebebiyle grevinden alnarak teftii (hkm.
296); halkn 200 000 akesini zimmetine geiren, halka zulmedip er-i
erfe aykr iler ileyen, hkm-i erf ve er belgelere sven sbk Midilli
mili Basdrma olu Hseyin'in kaza vurularak siyset olunmas
(hkm. 302, 351); er konularda kfr gerektiren szler syleyen
Kamengrad Kalesi Dizdar Mehmed'in grevinden alnp tutuklanarak
stanbul'a gnderilmesi (hkm. 738); Arap ekyasnn Basra'y
muhasaras esnasnda grevden kaan Rahmaniye Kullar Aas
brahim'in hapsedilmesi (hkm. 113); Tunus Hakimi Sultan Ahmed'in
hediyelerini stanbul'a getirmekte iken Mizistre kysnda batan gemiyi
yamalayan Mora Nzr Zaim Ali ve adam Deli Mesih'in siyaset
olunmalar (hkm. 123, 150, 151); halka bask ve zulm yapan Mesire
Nahiyesi Emini Abdlkerim'in hapsedilip sicilinin arzedilmesi (hkm.
148).
21- Hac yolculuu iin deve kiralanmas, Emr-i Hac tayini ve hac
yolunda fakirlere verilecek peksimedle ilgili hkmler:
973 (1565/1566) yl iin am-Mekke-i Mkerreme arasna Ruha
Beyi Mustafa Bey'in Emr-i Hac olarak tayin olunduu (hkm. 966);
Medine-i Mnevvere'ye gnderilen nzr ve sadakann saklanmas iin
Harem-i erif'in bir kesine bir kule yaptrlp Msr askerlerine
XXXVI

beklettirilmesi (hkm. 1084); Hac yolunda fakirlere verilecek olan


peksimed iin gerekli budayn Evkf- Hmyn mahsulnden
karlanmas (hkm. 895); Mahmil-i erf'te hizmet etmeleri artyla Gazze
sanca sipahilerinden her yl be kiiye hac iin izin verildii (hkm. 640);
Msr ve am haclarnn Medine yaknlarndaki baz kylerin civarndan
getikleri yolun kyller tarafndan kazlan hendeklerle daraltlmasnn
haclar zor durumda brakt, Medine-i Mnevvere kads ve
eyhlharem tarafndan bunun nlenmesi (hkm. 1501); Hac yolculuu
iin mukaddimlerden cret karl deve kiralanmas (hkm. 508, 510,
519).
22- Acemi olan devirilmesi ve acemi olan vermek istemeyen baz
ky halknn isyan ile ilgili hkmler:
Bosna-Hersek ve Klis'te Yayaba'nn snnetli ocuklardan acemi
olan toplamasna engel olunmamas (hkm. 220); pek kazasnda acemi
olan almaya gelen Mehmed Suba'ya itaat etmeyip kar gelen Grink
(?) ky halkndan sulu olanlarn yakalanp cezalandrlmalar (hkm.
947); Delvine'nin Prakalma nahiyesinden acemi olan toplamak isteyen
Ali Suba'ya tfek vs. harp aletleriyle kar gelerek isyan eden ahalinin
bakalarna ibret olmas iin cezalandrlmas (hkm. 1197); acemi olan
toplamakla grevli olan Yayaba Mehmed, halktan para alp
karlnda acemi olan yazmayarak grevini suistimal ettiinden
grevden alnarak tefti olunmas ve yerine Yayaba Ali'nin tayin
edildii (hkm. 450); Semendire ve zie'de acemi olan devirmeye
memur olan grevli, halktan para alarak devirdii ocuklar tekrar
ailelerine geri verdiinden grevden alnmas ve olan devirilmemi
yerlerden olan devirilmesi (hkm. 791).
23- Kilise tamiri, izinsiz olarak sonradan yaplm olan kiliselerin
yktrlmas ve grevden ihrac edilmi bir patriin baz kiiler tarafndan
tekrar patrik yaplmas faaliyetlerine dir hkmler:
Van'da binden fazla gayrimslimin toplant yaptklar, yeni kiliseler
ina edip baz eski kiliseleri de tamir bahanesiyle eski durumlarna gre
deiiklie urattklar haberlerinin aratrlmas (hkm. 286); Balat
kaps darsnda Balk keferenin bir ev zerine civardaki Mslman
XXXVII

evlerinden yksek olarak ina ettikleri kilisenin Mslman evleri


seviyesine indirilmesi, ayrca buras daha nceden kilise olmadndan,
kilise olarak kullanlmasna izin verilmemesi (hkm. 313).
Kesterye ve Pirlepe'de kilise teftii iin Koi avu'un mbair tayin
edildii, yaplacak tefti neticesinde eski kiliselere dokunulmayp kanuna
aykr olarak sonradan yaplan kiliselerin yktrlmas (hkm. 674).
Galata'da daha nce kendi patrikleri iken grevden ihrac edilen
kiiyi yeniden patrik yapmaya uraan kiilerin ayn cemaatten gelen
ikyetler zerine yakalanp hapsedilmeleri (hkm. 1517).
24- Kahvehanelerin birer fesat yuvas hline gelmeleri ve
Mslmanlar ibadetten alkoyduklar gerekesiyle kapatlmalarna dir
hkmler:
Kuds-i erif'te alan kahvehanelerin birer fesat yuvas hline
geldii ve Mslmanlar ibadetten alkoyduundan kahvehanelerin
kapatlp, yasaa uymayanlarn isimlerinin stanbul'a bildirilmesi (hkm.
612); Kuds-i erif Kads Crullah'n yz yldr kullanlan bir sebili
yktrarak yerine kahvehane yaptrd vs. konulardaki iddialarn
aratrlp muhkeme edilmesi (hkm. 1248).
25- Yol kesme, ev basma, katl, yaralama, gasb, yamalama,
hrszlk, bozgunculuk ve grevlilere kar gelme gibi sular ve bunlara
verilen cezalarla ilgili hkmler:
Dmana harp aleti, at, zahire, mhimmat vs. satanlarn
hapsedilmesi (hkm. 67); sefer hizmetinden kaan aknc ve toycalarn
kree konulmas (hkm. 1109); Bergos skelesi'nde kavga ettii yenieriyi
ldren Kl'n siyaset edilmesi (hkm. 1108); grevinden azl olunmas
zerine Divn basarak kady dven Basra Azeb Aas Sinan'n siyaset
olunmas (hkm. 824).
Bursa'da zindan ykp iindeki azeplerin kamasna sebep olan
zindanclar ile azeplerin kadnlarnn idam edilmeleri (hkm. 657);
yalanc ahitlik, dolandrclk ve tehdit sularn ileyen Musa'nn
kree konulmas (hkm. 317); hrszlk yapan Baba Ali'nin suu neyi
gerektiriyorsa o ekilde cezalandrlmas (hkm. 1628); adam ldrp
XXXVIII

halka ktlk yapan Hamza olu Yusuf ve arkadalarnn kree


konulmas (hkm. 241); Aksu Derbendi'nde geceleyen tccarlarn
eyalarn alan ve yakalanan gurbet taifesinden dokuz kiinin siyaset
olunmas (hkm. 271); zimmetine para geirme, iki ime, katl ve halka
zulm gibi pek ok suu olan Midilli eski mili Bastrma olu Hseyin'in
kaza vurularak siyaset olunmas (hkm. 302, 351); Budun'da kavga edip
yaraladklar bir kiinin lmne sebep olan 3 yenierinin muhakeme
edilip sular sabit olursa siyaset olunmalar (hkm. 283, 284); ankr'da
sipahi olup hrszlk yapp yol kesen, halkn at ve katrlarn alp satan
Mustafa'nn hapsedilmesi (hkm. 201); gece ev basp para ve eya gasbeden
ve ekya iinde yer alan sipahi Mehmed ve Klavuz Ali'nin siyaset
olunmalar (hkm. 210); Kayseri'de yenieri lyas ile zimmi Eymirah'n
yemeklerine zehir katarak lmelerine sebep olan Hasan'n siyaset
olunmas (hkm. 188); halktan nezir ad altnda para ve eya topladktan
sonra ran'a giderken yakalanan be kiinin siyaset olunup, aile ve
akrabalarnn da Budun'a srgn edilmeleri (hkm. 156); Muzaffer olu
Ali Suba'nn kulan kesmekle sulanan Mahmud olu Hasan'n suu
sabitse kree konulmas (hkm. 22), Bursa'da yol kesip yolcular ldren
ve yama yapan gurbet taifesinden kiilerin kree konulmalar (hkm.
48).
Karlili'nde Havss- Hmyn ve serbest timar arazisinde ar su
ileyip idama veya eli kesilmeye mahkum olan kiilerin zabitler
tarafndan para karl serbest brakld, buna engel olunup
sulularn cezalarnn ifa edilmesi (hkm. 1254).
amoyil adl Yahudi kilisede (havrada) iken evini ap parasn
alan Abraham adl Yahudi ve arkadalarna rf-i marf uygulanmas
(hkm. 1522).
26- Gnmzde evrecilik olarak adlandrlan ve aalarn
kesilmesi, ormanlarda tarla amak, korulara zarar vermek, tazlarla
avlanmak gibi fiillerin yasakland ve kutsal meknlarn temiz
tutulmasna dir hkmler:
Korucu Hasan tarafndan korulara davar sokulduu, aalarn
kesildii ve baz yerlerin tarla hline getirildii yolundaki ikyetler
XXXIX

zerine Eski Zara, Hasky ve Filibe kadlarnn durumla bizzat


ilgilenerek hibir ferdin korulara zarar vermemesi iin gerekli tedbirleri
alp halka tenbihte bulunmalar (hkm. 1369); baz kimselerin Vize ile
Midye arasndaki koruya davar getirip aalarn yukar dallarn keserek
koruya zarar verdikleri, koruya koyun dnda hayvan sokulmayp ve
aalarn st ksmlarnn kesilmemesi, kar gelenlerin kree
konulmas (hkm. 1292); Hasky, Yanbolu, Krkkilise, Ferecik ve
Gmlcine'deki hssa ikr korularnda hayvan otlatma, kn koyun
barndrma, tfek atma, tazlarla avlanma ve aa kesmenin
yasaklanmas, emre uymayanlarn isimlerinin saraya bildirilmesi (hkm.
691).
Ziyaret ve ibadet ad altnda srf gezinti maksadyla Mescid-i
Aks'ya gelen baz kadnlarn, Mescid-i Aks etrafndaki medrese
evlerinde kalanlar ve Sahratullah etrafndaki odalarda kalan baz
Hindlilerin Mescid-i Aks, Sahratullah ve dier kutsal yerleri
kirlettikleri, buna msaade edilmeyerek bu gibi kutsal meknlarn temiz
tutulmas (hkm. 191).
27- Yukarda saylan konu balklarnn yannda aada rnekleri
verilecek olan deiik pek ok konuya dir hkmler de defterde yer
almaktadr:
Bursa ve am'da retilen baz mallara vurulan damgalarda Esm-i
Hsn'dan isimler bulunduu, bu tip damgalar kullanmak uygun
olmadndan bunlarn deitirilerek baka damga vurulmas (hkm.
230).
Haleb'de baz mescitlerin etrafndaki Mslman evlerinin
Yahudilere satlmas sonucu mescidlerin tl hle geldii, bu evlerin
tekrar Yahudilerden bedeli zerinden satn alnarak Mslmanlara
satlmas ve mescidlerin faal hale getirilmesi ve mescidlerin etrafnda
gayrimslimlerin oturmalarna izin verilmemesi (hkm. 242, 1376).
skdar'da yolcu tama izni verilen kayklardan baka kayklara
yolcu tama izni verilmemesi, kayklarn boazda yelken amamalar,
istiab haddinden fazla yolcu almamalar, engelky ve dier iskelelerden
XL

kimlii belirsiz ahslar skele Emininin haberi olmadan tamamalar


(hkm. 169).
Donanma-i hmyn ile Hind taraflarna muhafaza grevine giden
Svey Kaptan Sefer orada vefat ettiinden, Donanmann Svey'e
getirilmesinin gerektii (hkm. 178).
am blgesinde, Yahudilerden Smir denilen topluluk Arab yaz,
siyakat ve defter tutma ilerinde bilgili olduklarndan, suba ve
eminlerin bunlar yanlarna ktip olarak aldklar, fakat bunlar mfsid
ve erir olduklarndan, eitli hile ve desiselerle Mslman halkn
mallarn ellerinden aldklar, reayann bunlardan korktuklar iin deta
bunlarn hizmetkrlar gibi davrandklarnn am Kads'na arz
edildii, bundan byle hibir devlet grevlisinin bunlar yanlarna grevli
olarak almamalar, aksi takdirde am Beylerbeyinin sorumlu olaca
(hkm. 470).
Alasonya'da "ben Hz. sa'ym" diyerek ortaya kp halk etrafna
toplayarak pazara gndermeyip, zerine varldnda da daa kap
itaate yanamayan keiin yakalanp stanbul'a gnderilmesi (hkm. 487).
Kbe'de Mahkeme-i Kbr'da grlen davalarn sicilleri
saklanmakta iken; fi, Malik ve Hanbel niblerince grlen davalara
ait siciller arandnda bulunamadndan, bu mezheplere mensup
niblerin tuttuklar sicillerin ayda bir Mahkeme-i Kbr'ya teslim
edilmesi ve mkil davalarn Mekke Kads ile mvere edilerek
grlmesi (hkm. 211).
Bana beyi, Lim nehri kenarnda bulunan Roda adl yerden arazi
alarak zerinde cami, muallimhne, mektep ve 40-50 kadar hane
yaptrarak cenazelerini kaldramayacak ve maietlerini temin edemeyecek
derecede madd ve manev fakirlik eken Mslman kyllerini buraya
yerletirdii (hkm. 1198), ancak sipahinin zulm sebebiyle halkn
daldnn bildirilmesi zerine burann kasaba haline getirilmesi;
sipahinin mtevellden 80 ake alp dardan gelip yerleenlere
karmamas ve halkn vergiden muaf tutulmas (hkm. 1344).

XLI

Ergene nehri zerinde yaplan Pavli kprsnn bulunduu yer


tehlikeli olduundan, kprnn yanna ina olunan kervansaray
etrafnda iskn emrolunan krk hane haymne taifesinin yerlemesine
engel olunmamas (hkm. 264).
Mrye borcu olan kimselerin mallarn vakfedemeyecekleri (hkm.
519).
Btn bu hkmlerin yannda, defterde timar tevcihi, miras ve
taksimi, vakflar ve mtevell heyetinin grevleri ile bunlarn teftii,
zaman zaman halktan avrz ad altnda vergi toplanmas, muktaalarn
iltizama verilmesi, hazineye ait gelirlerin toplanmas, askerlere para
gnderilmesi ve bunun yollarda emniyetinin salanmas vs. konularda da
pekok hkm yer almaktadr.
*
Babakanlk Devlet Arivleri Genel Mdrl'nce yaynlanan bu
eser, 2 ciltten teekkl etmektedir. Birinci ciltte yer alan blmlere dir
aklayc bilgiler aada verilmitir. kinci cilt ise, defterin aslnn
faksimile basksndan meydana gelmektedir.
Birinci ciltte; "Sunu" yazsnda Divn Kalemince tutulan nemli
defterlerden olan Mhimme Defterlerinin tertibindeki geliim ile kltr ve
medeniyet tarihimiz bakmndan nem ve kymeti konusunda genel bir
bilgi verilmitir. Ayrca, neri uygun grlen 5 Numaral Mhimme
Defterinin tavsifi yaplarak, ekl zelliklerinden bahsedildikten sonra
defterin muhtevas, konu balklar halinde verilip, balklardan sonra
konu ile ilgili hkmlerden rnekler verilmi ve takiben neirde
uygulanan usul ana hatlaryla belirtilmitir.
Sunu yazsndan sonra, defterdeki "Hkmlerin zetleri" yer
almtr. Hkmlerin Divndan kt veya kaleme alnd tarihler,
hkmlerin zerlerinde ve Milad karlklar da parantez ierisinde
verilmitir.
Hkmlerin datld yerleri gsteren "bir sreti ..." diye balayan
blmler ait olduklar hkmlerle birlikte deerlendirilerek zet
yaplrken dikkate alnmlardr. ptal edilen hkmlerin indeksleri
XLII

karlmamtr. Mkerrer olan hkmlerin zetleri bir defa yaplp, ilgili


yerlere mkerrer olduuna dir not yazlmtr.
Defterdeki hkmlerin zetlerinin ardnda ahs, yer, millet, kabile,
boy, airet ve messese isimlerinden mteekkil "Analitik ndeks" yer
almtr. eitli sebeplerle okunamayan veya okunuunda tereddt edilen
kelimeler; zetlerde, scainner taramas yaplarak ilgili yerine
resmedilmitir. ndekste ise scainner taramas yaplmayp (?) iareti
konulmutur.
ndeks maddeleri yazlrken mmkn olduunca defterdeki ekle
sadk kalnmaya allmtr. Yani, indekse konu olan kii ve kurum
adlar, terim, tbir ve kelimeler dilin o gnk iml ve fonetik zellikleri
gz nne alnarak yazlmtr.
Defterin taranp maddelerin tespiti safhasnda belirlenecek indeks
maddesinin, genel konu ad eklinde deil de, bir genel konunun alt
bal, baka bir deyile, iinde getii hkmdeki zel durumu ifade
edecek ekilde alnmasna gayret edilmitir. Dolaysyla maddeler
ounlukla tamlama, deyim ve dier tr kelime gruplarndan meydana
gelmektedir.
Birden fazla kelimeden meydana gelen bu tr indeks maddeleri ait
olduklar metinde, genellikle aralarna baka kelime veya kelime gruplar
girmi vaziyette gemelerine ramen, hem anlam ve gramatik mnasebet,
hem de indeksin shhati asndan ayklama-birletirme yoluna
gidilmitir.
Arapa ve Farsa kelimeler oturmu bir imlya sahip olmalar
sebebiyle bunlarla ilgili problemler yok denecek kadar az iken, Trke ve
dier dillere ait kelimelerin imllar sk sk deiebilmektedir. Defterdeki
hkmlerin yer yer deiik ktipler tarafndan kaydedilmesi ve
bunlardan bazlarnn alakalem, bazlarnn ise noktasz yazlm
olmas, imlda farkllklara, tenakuzlara, dahas yanllklara sebep
olmutur. Bunlardan kk apta olanlarna, mesel okunan harflerde
deil de, okutucu harflerdeki eksiklik-fazlalklar, takdim-tehirler
grmezlikten gelinip, okunan harflerdeki ve kelimenin anlamnda
sapmalara, anlamszlklara yol aabilecek olanlara iaret edilmitir.

XLIII

Bunlarn dnda, bir de tamamen yanl yazl neticesi ortaya


kan hatalar bulunmaktadr; bunlarn listesi, indeks metninin sonunda
verilmitir.
Defterdeki hkmlerin ounun konusunu meydana getiren Zigetvar
Seferi'nin daha iyi anlalabilmesi iin dnemin Rumeli haritas da ek
olarak verilmitir.
*
Grlecei zere, Osmanl arivleri, idar kaytlarn devlet eliyle
tespit edilip dzenlendii ve gnmze kadar muhafaza edildii rnek
kurululardr.
Takdir edilecei zere, tarihin gerek bilgileri ilk elden orijinal
kaynaklara, yani ariv belgelerine dayanr. Belgesiz tarih yazlamaz ve
olaylarn gerek ynleri gn na karlamaz.
Ariv belgeleri olmadan ve bilinmeden, varsaymlarla tarih yazmak,
belirli bir devir hakknda hkm vermek, bir devri veya olaylar
deerlendirmek, tarih biliminin gerektirdii tarafszla ve ilm
objektiflie smaz.
Bilinmelidir ki, arivlerimiz Trk milletinin tarih ve kltrnn
temel kaynaklardr. Gemii ve hatt bugnmz arivler sayesinde
daha iyi anlayp, deerlendirebileceiz.
Trk milletinin tarih macerasn ortaya koyabilmek iin,
arivlerimizdeki orijinal ariv belgelerinin mutlaka deerlendirilmesi,
ilim evrelerinin istifadesine sunulmas, ksaca bugne kazandrlmas
salanmaldr. Ariv belgelerinin bugne kazandrlmas, bir bakma
vatan corafyasnn tapusuna kavuturulmasdr.
Arivlerimiz, hereyden nce mill kltrmz ve mill kimliimiz
iin gereklidir. Toplum yapmzdaki zlmeleri nleyecek ortak inan
noktalarmz arivlerimizde bulacaz. Hayata kuvuturulacak ariv
belgelerimiz, bu yce milletin hukuka, hakka, ilme saygsnn ve insan
sevgisinin delilleri olacaktr.
*
XLIV

Eserin hazrlanmasnda emei geen Babakanlk Devlet Arivleri


Genel Mdrl Osmanl Arivi Daire Bakanl personeline ayr ayr
teekkr, yerine getirilmesi gerekli zevkli bir grev bilmekteyiz.
Bu vesileyle almalarmzda her trl tevik ve destei bizlerden
esirgemeyen Babakanlk Mstear V. Sayn Ali Naci TUNCER'e
teekkrlerimizi sunmay grev biliyorum.
Ayrca, Genel Mdrlmz almalarnn yaynlanmasn tevik
eden Mstear Yardmcs Sayn Atilla TEKEOLU'na da teekkrlerimi
sunuyorum.
Babakanlk Devlet Arivleri Genel Mdrl Osmanl Arivi
Mhimme Defterleri koleksiyonundan seilip ilim dnyasnn istifadesine
sunulan bu almann, ilgililere yararl ve yardmc olmasn dileriz.

30 Aralk 1994
smet BNARK
Devlet Arivleri Genel Mdr

XLV

KISALTMALAR
Arn.
bkz.
ey.
H.
hkm.
k.
kl.
ks.
kz.
lv.
mh.
Msr.
nh.
s.
sn.
ss.
vs.
vt.

Arnavutluk
baknz
eyleti
hicr
hkm
karyesi
kalas
kasabas
kazs
livs
mahallesi
Msr
nhiyesi
sayfa
sanca
sayfa saylar
vesire
vilyeti

XLVII

NDEKLER

Sayfa

NSZ ............................................................................................................................................................................................. V
SUNU .........................................................................................................................................................................................VII
KISALTMALAR ................................................................................................................................................ XLVII
NDEKLER .........................................................................................................................................................XLIX
DEFTERDEK HKMLERN ZETLER ........................................................ 1
ANALTK NDEKS ................................................................................................................................. 321
RUMEL HARTASI ................................................................................................................................ 449

XLIX

DEFTERDEK HKMLERN
ZETLER

Gurre-i Muharrem 973 (29 Temmuz 1565)


1

orlu kadsna

Ereli Liman'nda batan gemiyi kartmakla grevlendirilen Hssa reislerinden


Hseyin Reis ile beraberindeki dier reislere kolaylk gsterilmesi ve ihtiya duyduunda
yeteri kadar adam gnderilerek geminin kartlmasna yardmc olunmas.

Karahisr- Shib beyine ve kadsna

Karahisar'da ldrlen yenierilerden dolay hapsedilmi olan Hsrev Suba ve


dier iki kiinin gvenilir kefillere balandktan sonra serbest braklmalar.

Bilecik kadsna

Bilecik Madeni'nde demir yuvalak imali iin grevlendirilen bey, msellem,


yaya ve eribalarn yoklama defterlerinin gnderilmesi ve ne kadar yuvalak ilenip
hazrlandnn bildirilmesi.

2 Muharrem 973 (30 Temmuz 1565)


4

Gmlcine kadsna

Dra Kalesi'nde grevli yenierilerin maalarnn bir ksmnn Gmlcine'nin


Yri kynde kaybolmas olaynda zanl duruma dtkleri bildirilen ky bekileri ile dier
zanllarn tefti olunarak durumun akla kavuturulmas; sulular siphi iseler hapsedilip
kimler olduklarnn arzedilmesi, deil iseler er-i erife gre cezalandrlmalar.

Diyarbakr' yeniden tahrir eden Akehir Beyi Musa Bey ve Ktip Arif'e

Yeni tahrir esnasnda hs zeamet ve timarlarda ortaya kan zevid ile defter d
ky ve mezraalarn Havss- hmyun adna, vakflarda ortaya kan zevidin de vakflarn
tamir ve ihyas iin mid Hazinesi adna zaptedilmesi ve vkfn artna aykr olarak ihdas
edilmi vakf cihetlerinin de kaldrlmas.

Diyarbakr' yeniden tahrir eden Akehir Beyi Musa Bey ve Ktip Arif'e

Gelip geen yolcularn, yol zerinde bulunan kylerin rnlerine verdikleri


zararn telfisi maksadyla, bu gibi kylerin rlerinin altda bir nisbeti zerinden
belirlenmesi ve bu kylerin yeni tahrirde Havss- hmyun'a kaydedilmesi.

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Diyarbakr' yeniden tahrir eden Akehir Beyi Musa Bey ve Ktip Arif'e

Tahrir esnasnda ortaya kan zevidin ve Havss- hmyun'a yarayan


timarlarn Havss- hmyun adna zaptedilmesi; tevcih esnasnda timarlarn yazsna itiraz
edenlerin itirazlarnn sitne-i sadet'te karara balanmas ve timar datmnda tevcihin
daha fazla verene yaplmas.

Diyarbakr' yeniden tahrir eden Akehir Beyi Musa Bey ve Ktip Arif'e

Tahrir olunan yerlerdeki vakf kylerin defterde kaytl reysnn ve onlarn


oullarnn dnda, sonradan gelip bu kylere yerlemi olan reydan alnacak vergi ve
resimlerin yeni tahrirde Havss- hmyun'a kaydedilmesi.

Diyarbakr' yeniden tahrir eden Akehir Beyi Musa Bey ve Ktip Arif'e

Tahrir olunan yerlerde, mutasarrflar elinde mlk olduunu gsterir mlknme,


nin- hmyun veya defterde mlkiyet kayd bulunmayan yerlerin r ve resimlerinin
Havss- hmyun adna zaptedilip yeni tahrirde Havss- hmyun'a kaydedilmesi.

10

Diyarbakr' yeniden tahrir eden Akehir Beyi Musa Bey ve Ktip Arif'e

mid'de iftlik mutasarrf olup Mslmanlara gre daha az vergi veren


gayrimslimlerin haralarnn beer ake arttrlmas ve yeni deftere de bu ekilde
kaydedilip verginin buna gre toplanmas.

11

Diyarbakr' yeniden tahrir eden Akehir Beyi Musa Bey ve Ktip Arif'e

Nusaybin hslarnda defterde yazl olan miktardan fazla tohum ektirildii ve


rgadiye alnd iin reynn blgeyi terketmesinden dolay kylerin harap hale geldii ve
imdiki mltezimin verdiinden on bin ake daha fazla vermek artyla ad geen hslara
tlipler bulunduu bildirildiinden, Nusaybin hslarnn defterde yazl olandan fazla tohum
ektirilmemek ve rgadiye alnmamak artyla yeni tliplere iltizama verilmesi.

12

Diyarbakr' yeniden tahrir eden Akehir Beyi Musa Bey ve Ktip Arif'e

Tahrir olunan yerlerde, Dergh- muall'dan alnm ibtid beratlar ile deil de
beylerbeyiden alnm ibtid beratlar ile timar tasarruf eden siphilerin beratlarnn
ellerinden alnp timarlarnn Havss- hmyun adna zaptedilmesi.

13

Diyarbakr' yeniden tahrir eden Akehir Beyi Musa Bey ve Ktip Arif'e

Muktaa eklinde tasarruf olunmakta iken yeni tahrirde muktaalklar kaldrlan


ky ve mezraalarn zevid olarak mir adna zaptolunan mahsultnn, szkonusu kylerden
mltezimlerin alageldikleri muktaa resmi kadarnn mltezimlerin borlarna mahsup edilip
kalan zevid ile szkonusu ky ve mezraalarn Havss- hmyun adna zaptedilmesi.

ZETLER

14

Diyarbakr' yeniden tahrir eden Akehir Beyi Musa Bey ve Ktip Arif'e

Tahrir olunan yerlerdeki baz sancakbeyleri ile zeamet ve timar sahiplerinin


tasarruf etmekte olduklar dirliklerinin bedilinde, beratlarnda yazl olan miktara gre
mevcut olan noksanln, tahrir esnasnda ortaya kan zevidden tamamlanmas.

15

Diyarbakr' yeniden tahrir eden Akehir Beyi Musa Bey ve Ktip Arif'e

Hss- atk kylerde ortaya kan zevidin, mltezimleri tarafndan kabul


edilmesi halinde iltizamlarna dahil edilmesi, kabul etmeyenlerin mahsul miktarnn ise tayin
olunacak kiiler tarafndan yeniden rlendirilmesi.

16

Diyarbakr' yeniden tahrir eden Akehir Beyi Musa Bey ve Ktip Arif'e

Tahrir olunan yerlerde bulunan Araplardan bde Cemaati'nin ok sayda deveye


sahip olduklar halde dierleri gibi vergi vermedikleri iin vergi veren baz kiilerin de
vergiden kurtulmak amacyla bunlarn arasna katld ve devletin vergi gelirinin azald
bildirildiinden, ad geen cemaat iin de develerine gre bilirkiiler marifetiyle yllk bir
vergi takdir edilmesi.

17

Diyarbakr' yeniden tahrir eden Akehir Beyi Musa Bey ve Ktip Arif'e

Mill Cemaati ile Kethdlar Kad Mahmud arasnda kanunsuz vergi tahsili
meselesinden dolay anlamazlk kmas zerine yeni tahrirde yardmlar grld
bildirilen Budak'n, yllk otuz bin dokuz yz otuz alt akeyi mid Hazinesi'ne teslim
etmek artyla ad geen airete bey tayin edilmesi ve timarnn Havss- hmyun'a
katlarak, timar bedelinin airetten tahsil edilecek bd- hev vergisinden karlanmas.

18

Eyalet tarikiyle sancak tasarruf eden Krt beylerine

Baka sancaklardaki yerlerini terkederek kendilerine bal airetler arasna


yerleen defter d reyy geldikleri yerlere geri gndermeleri.

19

Medine-i Mnevvere'ye kadar yol zerinde bulunan kadlara

Msr'a gidecek olan Sdde-i sadet aalarndan Kasm Aa'ya her trl
kolayln gsterilmesi.

20

Bodan voyvodasna

Ahi isimli zimmyi drt hizmetisiyle birlikte katlettirdiine dair ad geenin ei


ve vrisleri tarafndan ikyette bulunulduundan, Brayil Kadl'nca grlecek bu davada
kendisini temsil etmek zere bir vekil tayin edip Murad avu ile Brayil'e gndermesi.

21

Filibe kadsna

Ev basp soygunculuk yapmakla sulanan ve davalar grlmek zere kendisine


gnderilen Marko ve Milo isimli zimmlerin, tefti edilerek sonucun bildirilmesi.

5 NUMARALI MHMME DEFTER

22

Tatarpazar kadsna

Muzaffer olu Ali Suba'nn kulan kesmekle sulanan Mahmud olu


Hasan'n tefti edilmesi ve suu sbit grld takdirde kree konulmak zere Dergh-
muall'ya gnderilmesi.

23

Basra Beylerbeyi Ferruh Paa'ya

Lahsa'da yapt faydal hizmetlerden dolay Basra Beylerbeyilii'ne tayin


edildii; Basra'ya gelmeden nce, oradaki beylerden kudretli birini Lahsa'ya yeni beylerbeyi
gelinceye kadar beylerbeyi kaymakam olarak tayin etmesi.

24

Medine-i Mnevvere kadsna

Sadrazam Ali Paa'nn uhdesinde iken onun vefatyla mnhal kalan Ravza-i
erife Ferral Bb's-sade Aas Yakup Aa'ya verildiinden, ferralk hizmetinin,
Yakup Aa'nn bu hizmet iin kendisine kaymakam olarak tayin edecei kiiye
grdrlmesi.

5 Muharrem 973 (2 Austos 1565)


25

Brail kadsna

Bodan Voyvodas Aleksandra'nn, Ahi isimli zimmyi drt hizmetisiyle


birlikte katledip mallarn aldna dair maktln varisleri tarafndan ikyet ve hak
talebinde bulunulduundan, ad geen voyvodann vekili de getirtilerek davann grlmesi
ve sonucun bildirilmesi.

26

Tmvar'daki Hazine-i mire Defterdar Mehmed'e

Sakmar Kalesi kuatmasnda olan Tmvar Beylerbeyi Mustafa Paa'dan uzun


zamandr haber alnamadndan, gvenilir casuslar tedrik edilerek aradaki irtibatn
yeniden salanmas.

27

Tmvar beylerbeyine

Erdel Kral stefan'n da katlmyla Sakmar Kalesi'nin uzun zamandr kuatld


ve k mevsiminin de yaklamakta olduu; Silistre ve Bodan'dan yardm talebini
karlamak zere bir miktar asker tertib edildii, gerekirse bunlar yardma arabilecei;
ayrca Rumeli'den yardma gnderilen ordunun gelip gelmedii, silah ve erzak hususunda
yardma ihtiya duyulup duyulmad konular ile kalenin ve dmann durumu hakkndaki
bilgileri kendi grlerini de ekleyerek arzetmesi.

28

Aydn beyi ve Balat kadsna

Balat'a bal sahil kylerinden birinin korsan gemileri tarafndan yamaland


yolunda haberler alndndan, halkn tenbih edilerek sahillerin gece gndz korunmas ve

ZETLER

bu gemilerin dman gemileri mi yoksa korsan gemileri mi olduu, gerekten yamalanan


ky bulunup bulunmad hususlar ile blgenin gvenlik durumunun bildirilmesi; ayrca
Antalya'ya kadar sahilde bulunan kasaba ve kylerin de durumdan haberdar edilerek
uyarlmas.

7 Muharrem 973 (4 Austos 1565)


29

Gelibolu kadsna ve Emin Halil'e

Malta'da bulunan askerlerin ihtiyac iin hazrlanan zahrenin Hasan, Abdi ve


Cafer reislerin idresindeki gemiye yklenerek Malta'ya gnderilmesi.

30

Kavala kaptanna

Mentee sancann Balat kazasna bal bir kyn dokuz adet kfir korsan
gemisi tarafndan yamaland haberi zerine Tersne-i mire'den kadrga ile bir kalite
techiz edilip kendisine gnderildii; ehzde Selim'in zmir taraflarnda bulunan kalitesine
de haber gndererek Midilli'de buluulmas ve hep birlikte derya muhfazas hizmetinde
bulunulmas.

31

Kavala kadsna ve dizdarna

Kavala Kaptan Hseyin'e derya muhfazas hususunda bir hkm gnderildii;


ayet kendisi Midilli taraflarnda ise gnderilen hkmn mhrl kesesi ile birlikte derhal
kendisine ulatrlmas.

32

Bursa beyine ve Akhisar kadsna

Vilyet ahalisinden, kudretli olup fukaraya zulmettii ve fesad ehli olduu iin
nceki kad zamannda ehirden srld bildirilen Emrullah Hoca, ehre dnm ve hl
ayn fiilleri ilemekte ise sbit olan sularnn sicile kaydedilip gnderilmesi.

33

Karahisr- Shib beyine

Mentee sancanda Balat'a bal baz blgeler dman gemileri tarafndan


yamalandndan, Mentee sancakbeyi donanmadaki grevinden dnnceye kadar, kendi
sancan gvenilir adamlarna brakarak emrindeki suba ve siphilerle birlikte Mentee
sahillerinin korunmas ve hrsz, harmi tifesinin bertaraf edilmesi grevine gitmesi.

34

Trabzon'a varncaya kadar sahillerde bulunan kazalarn kadlarna

Kazalar dahilinde ie yarar ne kadar marangoz varsa gvenilir kefillere balayp


yoklama defterleri ile birlikte gvenilir adamlar nezaretinde Dersadet'e gnderilmesi.

35

Gelibolu kadsna
Gelibolu'nun Eskicuma Mahallesi'nde oturan Bursal Ekmekci Hac Mustafa'nn

5 NUMARALI MHMME DEFTER

yakalanarak Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

36

Diyarbakr beylerbeyine ve meriyye kadsna

Cezire-i meriyye yaknlarnda Kerkil sancana bal Slolu isimli Krt


airetinin evredeki bir ksm halk ldrp bir ksmn da yaralayp soyduklar, bu durum
karsnda Kerkil Beyi Mir Ahmed'in ise ihmalkr davrand bildirildiinden, davac ve
davallarn bir araya getirilip davalarnn grlmesi, ktillerin tesbiti, gaspedilen eyann
sahiplerine geri verilmesi ve sulular hakknda gelecek emre gre hareket edilmesi; ayrca
Mir Ahmed'e de emri altndaki airetlerin kanunsuz iler yapmalarnn nne gemesi
yolunda ikazda bulunulmas.

37

Yeniehir, Karaferye ve atalca kadlarna

Dubrovnik beylerinin ihtiyac iin, skdar mreti Evkf mahsulnden buday


temin edilip Golos skelesi'nden gemilere ykletilmesi.

38

Sultan Murad lalasna

Mentee sancann Balat kazas civarndaki Akky'n dman gemileri


tarafndan yamaland, ayrca bir iki suhtenin etraflarna topladklar yetmi seksen kadar
ekya ile bu civardaki kyleri yamaladklarna dair kendisinden mektup gelmesi zerine,
szkonusu ekyann hakkndan gelinmesi hususunda Sultan Selim'in Lalas Hseyin'e emir
gnderildii; kendisinin de bu ekya Aydn ve Saruhan'a yakn yerlere gelirse Sultan Murad
emrindeki kuvvetlerden bir bl bunlarn zerlerine gndererek haklarndan gelmesi ve
gasbettikleri mallar ve olanlar kurtarmas; ayrca derya muhfazas iin de Midilli'deki
Kavala kaptanna katlmak zere stanbul'dan drt gemi gnderildii; kendisinin de Sultan
Selim'in zmir'deki kalitesinin reisine haber gndererek Kavala kaptanna katlmasn
salamas.

39

Sultan Selim lalasna

Mentee sancann Balat kazas civarndaki Akky'n dman gemileri


tarafndan yamaland, ayrca bir iki suhtenin etraflarna topladklar yetmi seksen kadar
ekya ile bu civardaki kyleri yamaladklar bildirildiinden, Sultan Selim'in emrindeki
kuvvetlerden bir bl szkonusu ekyann zerlerine gndererek haklarndan gelmesi ve
gasbettikleri mallar ve olanlar kurtarmas; ayrca derya muhfazas iin de Midilli'deki
Kavala kaptanna katlmak zere stanbul'dan drt gemi gnderildii; kendisinin de Sultan
Selim'in zmir'deki kalitesi reisine haber gndererek Kavala kaptanna katlmasn
salamas.

40
edilmesi.

Budun beylerbeyine ve Budun'daki Hazine-i mire Defterdar Halil'e


Pete'de Azebler Aas iken len Hasan'n zeametinin Havss- hmyun'a dahil

ZETLER

41

42

Dergh- muall avularndan Mstedam, Mehmed, Malko ve Ustrumca'da


bulunan Hasan avularn Dergh- muall'ya gelmeleri.
mid kadsna

Diyarbakr'n yeniden tahriri esnasnda reynn hazr bulunmasn engelledikleri


ve reynn ve Havss- hmyun topraklarndaki deirmenlerin kullanmakta olduklar
suyun mecrasn deitirip zerine deirmenler vurduklar bildirilen Alihan ve Yusuf isimli
niblere niblik yaptrlmamas ve hs deirmenlerine verdikleri zararn ortadan
kaldrlmas.

43

Diyarbakr' tahrir eden Akehir Beyi Musa Bey ve Ktip Arif'e

Daha nce Defter-i hkn ktiplerinden Bostan'a verilmi olan emikezek


livasnn tahrir edilmesi grevi kendilerine verildiinden, adam gnderip ad geen livann
cmal ve Mufassal defterlerini teslim aldrmalar.

44

Gelibolu ve Malkara kadlarna

Adam ldrme ve hrszlk sularndan yakalanan Kara Veli'nin, kendisinin su


orta olduklarn syledii Gelibolu'dan Eyp ve Sinan ile Malkara'dan Divane Sinan ve
Yusuf adl ahslarn yakalanarak Dergh- muall'ya gnderilmeleri.

45

Semendire beyine

Daha nce kendisine gnderilen hkmde Semendire'ye gelecek olan askere


zahre ve gemi tedriki ii iin gvenilir adamlar tayin edip kendisinin sancandaki
siphilerle birlikte tam techizatl, beylerbeyi yanna gitmesi emrolunduu halde, imdi
zahre ve gemi tedriki daha nemli grld iin bu i ile bizzat kendisinin ilgilenmesi ve
bu konuda herhangi bir darlk ekilmesine meydan vermemesi; sanca siphilerini de
alaybeyi ile gndermesi; ayrca Semendire ve Belgrad kalelerinde mevcud olan barut, top ve
top mhimmtnn miktar ile ie yararlk durumlarn ve Belgrad anbarlarndaki zahre
miktarn da bildirmesi.

46

emikezek'i tahrir etmekle grevlendirilen Ktip Bostan'a

emikezek'in tahriri grevi kendisinden alnp Diyarbakr' tahrir etmekte olan


Akehir Beyi Musa Bey ve Ktip Arif'e verildiinden emikezek'in cmal ve Mufassal
defterlerini ad geenlerin gnderecei adamlara teslim etmesi.

47

Rodos kadsna ve dizdarna

Rodos Muhfzl grevi Msr'da sancak tasarruf eden Abdsselam olu


Ahmed'e verildiinden, ad geene gerei gibi yardmc olunmas.

10

5 NUMARALI MHMME DEFTER

48

Bursa beyine

Bursa'daki gurbet tifesinden baz kiilerin yol kesip yolcular ldrdkleri ve


mallarn yamaladklar bildirildiinden, szkonusu sular ileyenlerin yakalanp tefti
olunmalar ve er-i erife gre suu sbit olanlarn, zerlerine sbit olan haklar alnp
sahiplerine verildikten sonra kree konulmak zere sicil sretleri ile Sdde-i sadet'e
gnderilmeleri.

10 Muharrem 973 (7 Austos 1565)


49

stanbul kadsna

kinci Kapucuba Mehmed'in, Pr Paa Evi diye bilinen stanbul'daki evine


stanbul'a gelen sudan bir kam su balanmas.

50

51

Gelibolu kads ve Boazhisarlar dizdarna*


* Hkm yazlmamtr.

Tmvar beylerbeyine

Be elisinin, kralnn Erdel'den alnan kalelerden vazgetiini ve iki devlet


arasndaki ahidnmeye riyet edeceini sylemesi zerine krala bir nme-i hmyun
gnderildii; nmenin cevab gelinceye ve Be askeri Erdel'den ekilinceye kadar, dman
tarafndan herhangi bir saldr olmadka bu taraftan da herhangi bir harekete
kalklmamas; ancak dmandan da gaflet edilmeyip srekli savaa hazr halde
bulunularak, dman tarafndan memlekete herhangi bir zarar erimesine meydan
verilmemesi.

52

Bosna beyine

Be kralna elisi ile bir nme-i hmyun gnderildii; szkonusu nmenin


cevab gelinceye kadar serhadlerde, dman tarafndan ahidnmeye aykr herhangi bir
hareket meydana gelmedike bu taraftan da herhangi bir harekete kalklmamas; ancak
dmandan da gaflet edilmeyip srekli savaa hazr halde bulunularak dman tarafndan
memlekete herhangi bir zarar erimesine meydan verilmemesi.

53

Moha beyine

Be elisinin, kralnn Erdel'den alnan kalelerden vazgetiini ve ahidnmeye


riyet edeceini sylemesi zerine, krala bir nme-i hmyun gnderildii ve Moha
tarafna gnderilen Dergh- muall kullar ile aknclarn Semendire ve Belgrad'da
beklemelerinin emrolunduu; dman tarafndan herhangi bir saldr meydana gelmedike
bu taraftan da herhangi bir hareket yaplmamas, ancak herhangi bir tecavze kar da
askerlerin hazr bekletilmesi; kar taraftan bara aykr bir hareket yapld takdirde
Semendire ve Belgrad'da beklemekte olan Dergh- muall kullarnnn ve aknclarn

ZETLER

11

Budun'a gitmek bahnesi ile arlp Budun beylerbeyi ile de haberleilerek, frsat da
elverirse daha nceki emre gre hareket edilmesi.

54

Budun beylerbeyine

Sakmar Kalesi'ndeki kuatma hakknda gnderdii mektubunun alnd; imdiki


halde Be elisi, kralnn Erdel'den ald kalelerden vazgetiini syledii iin, bu konuda
Be elisi ile krala bir nme-i hmyun gnderildii; nmenin cevab gelinceye ve Be
askeri Erdel'den ekilinceye kadar, dman tarafndan herhangi bir saldr olmadka bu
taraftan da herhangi bir harekete kalklmamas, ancak askerlerin de uyank tutularak
dmann gafil avlamasna ve memlekete zarar eritirmesine frsat verilmemesi; bu arada,
mektubunda da arzettii gibi dmann ikmal yollarnn kesilerek dman askerinin skntya
sokulmas.

55

Semendire Beyi Bayram Bey'e

Belgrad Kalesi ile Anbar- Hssa'nn tamire muhta yerlerinin onarlmas; daha
nce emrolunan at gemileri ve zahre tedriki iinin ne durumda bulunduunun ve orada
dklen toplar ile bunlara ait mhimmtn miktar, cins ve durumlarnn bildirilmesi.

56

Sol Ulfeciler aasna, Sa Garib Yiitler aasna ve irmen Beyi Sleyman


Bey'e

Daha nce kendilerine Sirem'e gitmeleri emrolunduu halde imdi Moha


beyinin arzna binaen kendisi tarafndan yaplacak yardm arsna icabetmek zere
askerleri ile birlikte Semendire'ye gidip orada hazr beklemeleri.

57

Rumeli beylerbeyine

Be elisinin, kralnn Erdel'den ald kalelerden vazgetiini ve ahidnmeye


riyet edeceini sylemesi zerine krala bir nme-i hmyun gnderildii; nmenin cevab
gelinceye kadar daha nce kendisine emredildii zere Rumeli askerleri ile Sofya'da
toplanmaya devam ederek, dman tarafndan bar bozacak bir hareket meydana gelmesi
durumunda kendisine emredilen yere derhal gidecek ekilde, asker ve mhimmt
noksanlarn giderip hazr beklemesi.

58

Erdel Kral stefan'a nme-i hmyun

Be elisinin, kralnn Erdel'den ald kalelerden vazgetiini ve ahidnmeye


riyet edeceini bildirmesi zerine krala bir nme-i hmyun gnderildii; nmenin cevab
gelinceye ve Erdel'deki Be askerleri ekilinceye kadar dman tarafndan herhangi bir
tecavz vuku bulmadka kendisi tarafndan da herhangi bir harekete kalklmamas; ancak
gaflete de dlmeyerek askerin hazr tutulmas ve dman tarafndan o blgelere zarar
eritirilmesine meydan verilmemesi.

12

5 NUMARALI MHMME DEFTER

59

Solnok beyi olup Budun askerlerine serdar olan Hasan Bey'e

Be elisinin, kralnn Erdel'den ald kalelerden vazgetiini ve ahidnmeye


riyet edeceini bildirmesi zerine krala bir nme-i hmyun gnderildii; nmenin cevab
gelip Be askerleri Erdel'den ekilip dman tarafndan ahidnmeye aykr bir hareket
yaplma ihtimali kalmad takdirde, askeriyle birlikte geri yerine dnmesi hususunda
Tmvar beylerbeyine hkm gnderildii; kendisinin de Tmvar beylerbeyinin uygun
grecei ekilde hareket etmesi.

60

Fener kadsna

Kapan tarihi belli olmadndan tccar ve renber tifesinin zamannda


yetiememekten dolay zarara urad bildirilen, Kavala'daki mteveff brahim Paa
mreti iin Fener'de her sene Mays aynn yirmi ikisinde almakta olan pazarghn
kapan tarihinin er-i erife ve kanuna aykr olmamak kaydyla halka ve tccara nasl
faydal olacak ise yle belirlenmesi.

11 Muharrem 973 (8 Austos 1565)


61

Leh kralna nme-i erif

Lehistan'da kurulan pazara davar vs. eyalarn satmak iin giden Bodanllara,
Leh halknn gm ake yerine baka yerlerde gemeyen bakr ake verdikleri ve eskiden 1
altn 70, 1 guru 45 bakr ake ederken imdi altunun 93, guruun 55 bakr akeye
ykseldii, bundan da Bodanllarn ticar bakmdan zarara urad ve Bodan'dan kaan
ekyann da Lehistan'da slendii bildirildiinden, pazarlarda Bodanllar aleyhine ileyen
bu para dzeninin tekrar eski haline getirilerek dzeltilmesi ve Bodanl ekyann da
himaye edilmeyip yakalanarak haklarndan gelinmesi.

62

Bursa beyi ve Kite kadsna

Bursa ile Mudanya arasnda Medine mtevellsinin olunun ve hizmetkrlarnn


yolunu keserek eyalarn yama edenlerin bulunmas iin pheli ahslarn yakalanp rf
edilmesi; ancak bu yaplrken can kaybna meydan verilmemesi ve sonucun Sdde-i sadet'e
arzedilmesi.

63

stanbul kadsna

Mihrimah Sultan'a, Edirnekap'da yaptrd caminin yanna bir de hamam


yaptrma izni verildiinden, bu konuda kimsenin kendisine er-i erife aykr bir
mdahalede bulunmasna msaade edilmemesi.

64

Budun beylerbeyine

Be kral Maksimilyano'un elisi Mikel'in Be'e gnderilmesinin ardndan


adamlarnn da Dergh- muall avuu Mehmed eliinde Budun'a gnderildii; eli Mikel
grevini tamamlayp istenildii ekilde haber gelirse elinin adamlarnn serbest braklmas;

ZETLER

13

istenildii ekilde haber gelmezse elinin adamlarnn alkonulmas ve durum stanbul'a


arzedilerek gelecek emre gre hareket edilmesi.

65

Basra beylerbeyine

Yerliye, Arap tifesine, gediinde hizmet etmeyen kimselere ve bey nkerlerine


kul gedii verilmesi yasak olduu halde buna uyulmad duyulduundan, bundan byle
emre aykr hareket edilmemesi ve kul gediklerinin sadece ie yarar Trkistan ve Krdistan
yiitleriyle Rum ademlerine verilmesi.

66

Basra beylerbeyine

nceki beylerbeyilerin ihmalkrlklarndan dolay devlet grevlilerinin halka


bask ve zulm yaptklar, bu sebeple halkn yurtlarn brakp baka yerlere gittiklerinin
duyulduu; halbuki bir yere beylerbeyi, kad vs. grevliler tayin etmekten ama, gvenliin
ve halkn mutluluunun salanmas olduundan, bundan byle hibir grevlinin halka
zulmetmesine, hukuka ve kanuna aykr i yapmasna izin verilmemesi ve halkn yurtlarn
terketmesine sebep olan eylerin tesbit edilip bunlarn ortadan kaldrlmas ve halkn
yurtlarna geri dnmelerinin salanmas.

67

Basra beylerbeyine

Drlharbe harp letleri, at, demir, kurun, zahre ve yiyecek maddeleri


verilmesi yasak olduu halde Basra'da bu yasaa uyulmad duyulduundan, bundan byle
snrlarn bu yasan uygulanaca ekilde korunmas ve bu maddelerin vilyet dna
kna engel olunmas; emre uymayanlarn yakalanp hapsedilmesi.

13 Muharrem 973 (10 Austos 1565)


68

am beylerbeyi ile Baalbek ve Hms kadlarna

Mslmanlara bask ve zulm yaptklar, cami arsasna ve umum yola tecavz


ettikleri, sicil tahrifatnda bulunduklar, bakalarna ait arazi ve bostanlarn kaytlarn kendi
zerlerine geirdikleri, yetimlere vas olup mallarn yedikleri ve rvet aldklarna dair
halkn ikyette bulunmas zerine teftileri emrolunan Hms Kad Nibi Alaeddin ve
oullar Bedreddin ile Eblfazl'n ve dier nib Bereket ile Ktib Cell'in Hms kadsnn
padiah emrine aykr olarak bu ahslarn evlerinde ikmet etmesi ve uyarlara aldr
etmemesi sebebiyle tefti edilemedii bildirilerek yeni bir kad gnderilmesi talebinde
bulunulduundan, Hms kadsnn derhal szkonusu ahslarn evinden karak baka bir
yere yerlemesi ve ad geenlerin buldurulup kendilerinden hak iddia edenlerle davalar
grlerek eran zerlerine sbit olan haklarn alnp sahiplerine verilmesi; ayrca gerek
yukarda yazl olan iddialardan, gerekse bunlarn dnda, iledikleri eran sbit olan
sularnn da ayrntl olarak yazlp arzedilmesi.

14

5 NUMARALI MHMME DEFTER

69

Tatarpazarck kads olup celep tahriri ile grevlendirilen Muslihiddin'e

Sofya'nn bir ksm kylerinde oturan baz rey, kendilerinin voynuk olu
voynuk olduklar halde celep tahriri esnasnda celep yazldklarna dair ikyette
bulunduklarndan, ikyetin asl var ise bu durumda olanlarn celep kaydedilmemesi; ancak
bu bahne ile voynuk olmayanlarn celeplikten karlmasndan da saknlmas.

70

Leh kral Zigmond Ogst'e nme-i erif

Eli Nikola ile gnderdii mektubunun alnd; mektupta yer alan hususlardan,
ahidnmeye uyulmas hususunda, Leh taraf uyduu srece Osmanl tarafnn da uyaca;
Akkirman'dan Lehistan'a geen obanlarn koyun otlatmas hususunda, bunun belli bir
dzen iinde yaplmas ve iki tarafn da hakszla uratlmamas iin, mektubundaki teklifi
dorultusunda Akkirman beyine emir gnderildii; Bodan'dan kaan ekya hususunda,
bunlarn haklarndan gelindiinin bildirildii, ancak yine de memleketin gvenlii ve
huzuru bakmndan bu husustaki gayretin srdrlmesi gerektii; Tatarlarn esir ald Leh
tccarlar hususunda, bunlardan Mslman olanlarn serbest braklmas, olmayanlarn ise
tekrar eski yerlerine gnderilmesi ve zararlarnn tazmin edilip bu fiili ileyenlerin
cezalandrlmas iin Krm hanna nme, Akkirman beyine de emir gnderildii; kendisinin
de Lehistan'a giden Mslman tccarlarn gvenliini salamas ve Lehistan'da soyulan
tccar Bursal Mehmed ile dier tccarlarn gaspedilen mal ve esirlerini buldurup bu fiili
ileyenleri cezalandrmas; asker yardm hususunda, gerektiinde asker gnderip yardm
etmesi iin Krm hanna nme gnderildii; ancak kendisinin de aradaki antlama gereince
Krm hanna demesi gereken vergiyi eksiksiz olarak demesi; bundan sonra da iki devlet
arasndaki dostluun srdrlmesi ve ahidnme artlarna riyet konusunda gerekli titizliin
gsterilmesi.

71

Tatar Han Devlet Giray Han'a

Leh Kral Zigmond Ogst'n, dmanlarna galip gelebilmek iin yardm olarak
bir miktar Tatar askeri ile Tatarlar tarafndan daha nce esir edilen Lehli reynn serbest
braklmas talebinde bulunmas zerine, krala gnderilen cevab nmede, Krm hanna
demekte olduu vergiyi eksiksiz olarak demesi artyla isteklerinin yerine getirileceinin
bildirildii; kendisinin de hem Leh kralna bir miktar Tatar askeri gndererek yardm etmesi,
hem de elindeki Leh esirlerden Mslman olanlar serbest brakp Mslman olmayanlar
eski yerlerine gndermesi.

72

stanbul'dan Budun'a kadar yol zerinde bulunan kazalarn kadlarna

Be elisi Mikel'in adamlarna, bedelini demeleri artyla yem, yemek ve


klavuz tedrikinde yardmc olunmas, can ve mal gvenliklerinin salanmas; ancak kffr
lkesine ie yarar at vermek yasak olduu iin binek olarak kendilerine bargir verilmesi.

ZETLER

73

15

stanbul'dan Ktahya'ya ve Ktahya'dan Bodan'a varncaya kadar yol


zerinde bulunan kazalarn kadlarna

stanbul'dan Ktahya'ya, oradan da lkesine gidecek olan Leh elisine ve adamlarna


bedelini demeleri artyla yem, yemek ve klavuz tedrikinde yardmc olunmas, can ve
mal gvenliklerinin salanmas; ancak kffr lkesine ie yarar at vermek yasak olduundan
binek olarak kendilerine bargir verilmesi.

74

Bodan voyvodasna

lkesine gitmek zere yola kan Leh elisinin sa slim Leh serhaddine
ulatrlmas.

75

Bursa ve Ktahya kadlarna

Borcundan dolay hapsolunan stanbul kasaplarndan Hamza'nn mal ve parasn


alarak kaan olu Ali'nin Bursa ve Ktahya taraflarnda olduu haber alndndan, ad
geenin yakalanarak ne kadar mal ve paras varsa defter edildikten sonra defteriyle birlikte
Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

15 Muharrem 973 (12 Austos 1565)


76

77

15 Muharrem 973 gn Hazine-i mire'den be altn kozalak ile be serser kse


ve be gm kozalak ile be atlas kse ihrac olunduuna dair kayt.
Akkirman beyine

Koyun otlatmak iin Akkirman tarafndan Leh tarafna geen obanlarn


koyunlarnn deftere kaydedilerek gerektiinde hak talebinin bu deftere gre yaplmas ve
otlak vergisinin de iki tarafn tayin edecei eminler huzurunda yine bu deftere gre
toplanmas; baz Tatarlarn esir ettikleri Lehlilerden Mslman olanlarn serbest braklp
Mslman olmayanlarn ise eski yerlerine iade edilerek bu ii yapanlarn cezalandrlmas ve
Lehistan'dan bu konu ile ilgili hak talebinde bulunmak zere gelecek hak sahiplerine er-i
erife gre haklarnn verilmesi; ayrca Leh lkesine giden Mslman tccar ve yolculara da
gvenlikleri bakmndan ilek yollardan gitmelerinin tenbih edilmesi.

14 Muharrem 973 (11 Austos 1565)


78

Mora beyine ve Mora kadlarna hkm

Mora sancanda timar ve zeamet sahipleri ile baz zenginlerin fakir halka selem
akdiyle para verip ancak hasat zamannda ana paray almadan zerine ilave yaparak bir
sonraki sene iin yeniden kesim yapmak sretiyle halk iki ylda, verdiklerinin on kat
orannda borlandrdklar, bunun sonucunda da halkn perian olduu ve ne borlarn
deyebildikleri ne de ziraat yapabildikleri; ayrca baz siphilerin de ispene vergisini
buday ve ipekten ayn olarak tahsil edip halka zulmettikleri duyulduundan, bundan byle

16

5 NUMARALI MHMME DEFTER

ispene vergisinin defterde yazl olan miktar zerinden nakit olarak toplatlmas ve selem
akitlerinin, zerinde anlalan tarihte sonulandrlarak bir sonraki seneye kesim
yaplmasnn nne geilmesi; ayrca nakit ake verilip muamele edildiinde yl sonunda %
15 ten fazla ribh alnmasna da izin verilmemesi; bu hkmn de sicile kaydedilip kadlarn
buna aykr i yapmamas.

79

Edirne kads ile Edirne'ye kadar yol zerinde bulunan kazalarn kadlarna

Memleketine dnecek olan Leh elisi, kendisi Ktahya'ya gidip adamlarn atlar
ve dier eyalaryla birlikte Edirne'ye gnderdiinden, eli gelinceye kadar adamlarnn
mnasip bir mahalde bekletilip gvenliklerinin salanmas ve ihtiyalarnn giderilmesi
hususunda kendilerine kolaylk gsterilmesi.

80

Rum beylerbeyi ile Sivas ve Arapgir kadlarna

Daha nce, reynn kanunsuz olarak hakkn gasbettii iin tefti olunmas
emredilen Divrii Beyi Kasm Bey'in sancann tebdil edildii; ayrca Divrii'de skin Hac
Ali isimli ehl-i fesadn yakalanp tefti edilmesi ve eran zerine sbit olan haklar alnp
sahiplerine verildikten sonra hapsedilmesi.

81

Basra beylerbeyine

Basra'ya bal Medine, Fethiye ve Rahmaniye kalelerinde grevli mstahfz ve


kul tifesinden ancak yars grevi banda mevcut olduu halde maa olarak gnderilen
parann tamam datlarak yarsnn zayi edildii duyulduundan, bundan sonra maa
datmnn gvenilir bir kii tarafndan defterden yoklama yaplarak datlmas ve grevi
banda bulunmayanlarn maalarnn datlmamas.

82

Midilli ve Molova kadlarna

Hrszlk yapt, Mslmanlara iki satt ve birok Mslim ve gayrimslim


kiinin kendisinden ikyeti olduu bildirilen Midilli'de skin Bezon olu Banac adl
zimmnin tefti olunup zerine sbit olan haklar alnp sahiplerine verildikten sonra
sularnn sicile kaydedilip hapsedilmesi ve durumunun arzedilmesi.

83

Bodan'a varncaya kadar yol zerinde bulunan kazalarn kadlarna

lkesine dnmekte olan Leh elisi, emr-i erif ile gelip 20 aban 960 tarihinden
sonra esir edilip satlm Lehlileri bulur ve bunlarn Leh reysndan olduklar da sbit
olursa, Mslman olmu olanlarn azad edilmeleri, Mslman olmam olanlarn ise serbest
braklmalar.

84

Aydn Beyi Mustafa Bey'e

Kendisi, gnderdii mektupta sahillerin korunmas grevinin yerine getirildiini


ve herhangi bir kye korsan gemisi gelmediini bildirmi olsa da, Balat kads Akky'e
gelen bir korsan gemisinin on bir kiiyi esir aldn bildirdiinden, bundan byle Balat

ZETLER

17

blgesinin de gzetilip sahillerin daha dikkatlice korunmas ve halka zarar gelmemesi iin
azam gayretin sarfedilmesi.

85

Boazhisar dizdarlar ile Leh snrna varncaya kadar deniz kenarnda


bulunan kazalarn kadlarna ve eminlerine

Memleketine dnecek olan Leh elisine Girit'ten kk bir gemi dolusu arap
alp memleketine gtrme izni verildiinden kendisine mani olunmamas, ancak bu bahne
ile fazla arap gtrmesine de izin verilmemesi.

86

Silivri kadsna

atalca'da, Mslman olduklar iin ailesi ve mahallesindeki gayrimslim


cemaat tarafndan kayp edildii bildirilen Mihail kz Panayota ile kznn nerede
olduklarnn, ad geenin anas, babas, akrabalar, mahallesi cemaati ve papazlarndan
yeniden sorulmas; hl "bilmiyoruz" diyerek ad geenlerin nerede olduklarn
sylememekte srar ederlerse yakalanp Dergh- muall'ya gnderilmeleri.

87

Klis, Zaesne ve Pojega beylerine

Bosna Beyi Mustafa Bey, dmann Lublan Kalesi'ne asker ve mhimmt


yarak Krupa veya Kostanie kalelerine saldrmay planlandn bildirildiinden, Bosna
snrlarna dman tarafndan bir tecavz vukubulur ve Bosna beyi de yardm talep ederse
askerleriyle birlikte derhal Bosna beyinin yardmna gitmeleri.

88

Edirne kadsna

simleri yazl kalpazanlarn yakalanp Silahdar Pir Budak'a teslim edilerek


Sdde-i sadet'e gnderilmeleri.

89

Rudnik kadsna

Alacahisar'da yakalanp Cafer Voyvoda ile Sdde-i sadet'e gnderilen dokuz


kalpazan teslim alndndan, hi kimsenin ad geene "sulular yolda kaybettirdii"
gerekesiyle mdahale etmesine izin verilmemesi.

90

Cafer avu'a

Bu hkm kendisine getiren Mehmed isimli ahs, kendisinin Akkirman'a


giderken Nikola isimli bey tarafndan soyulduktan sonra Lehistan'a gtrlerek yl esir
edildiine ve ancak on alt bin ake karlnda salverildiine dair ikyette
bulunduundan, Leh kral ile yaplacak grmede iki devlet arasndaki antlama gereince
ad geenin ikyetinin de halledilmesi.

91

Be kralna gnderilen Mustafa avu'a


Beraberinde gtrd Beli ile birlikte bir kadnn da gittii haber alndndan

18

5 NUMARALI MHMME DEFTER

szkonusu kadnn geri gnderilmesi.

92

Basra beylerbeyine
Ahmed'in lmyle boalan Emin'l-menlk grevine gvenilir birinin tayin

edilmesi.

18 Muharrem 973 (15 Austos 1565)


93

Fransa padiahna

Gnderdii mektubun alnd; mektupta yeralan hususlardan, ngiltere ile


Fransa arasndaki anlamazln sona ermesinden dolay memnuniyet duyulduu; Marib
diyarnda alkonan Fransz gemisi ile Fransz tccarlarn mallarnn bulunmas ve denizde
ticaret maksadyla dolaan Fransz gemileri ile Fransz vatandalarna mdahale edilmemesi
hususunda Marib hkimlerine emir gnderildii; iki devlet arasnda dostlua ve
antlamalara aykr bir durum meydana gelmesine Osmanl Devleti tarafndan izin
verilmeyecei, kendileri tarafndan da bu hususta gerekli gayretin gsterilmesi.

94

Van beylerbeyine

Kazak Han hakknda gndermi olduu mektubun alnd; o blge ile ilgili
bilgileri gndermeye bundan sonra da devam etmesi.

95

Semendire ve Belgrad'a varncaya kadar yol zerinde bulunan kaza kadlarna

Blyle birlikte Budun'a gitmekte olan Sa Ulfeciler Aas Mehmed Aa'ya


ve blne yol boyunca zahre sknts ektirilmemesi.

96

Sa Ulfeciler Aas Mehmed Aa'ya

Blyle birlikte yava yava Semendire'ye doru ekilerek orada beklemesi ve


gelecek emre gre hareket etmesi.

97

Sa Garib Yiitler aasna

Daha nce kendisine bl ile birlikte Semendire'ye gidip Moha Beyi Hamza
Bey'den gelebilecek yardm talebini karlamak zere beklemesinin emrolunduu; ancak
imdi Bosna Beyi Mustafa Bey, dmann Krupa veya Kostanie kalelerinden birine saldr
hazrl iinde olduunu bildirdiinden, Moha ve Bosna beylerinden gelebilecek yardm
taleplerini karlamak zere zie kasabasna gidip orada beklemesi.

98

Avlonya beyine

Bosna Beyi Mustafa Bey, dmann Lublan Kalesi'ne yd krk bin civarnda
asker ve on be top ile Krupa veya Kostanie kalelerinden birine saldr hazrl ierisinde
olduunu bildirdiinden, Avlonya sancanda bulunan suba ve siphilerin silahlandrlarak

ZETLER

19

gerek Budun beylerbeyi, gerkekse Moha ve Bosna beylerinden gelebilecek yardm


taleplerini karlamak zere zie kasabasnda hazr bekletilmesi; ayrca zie'ye giderken
askerlerin getikleri yerlerde bulunan reynn hukukuna tecavz etmemeleri iin de gerekli
tedbirlerin alnmas.

99

Tmvar beylerbeyine

Her ne kadar Be kral ile Erdel kral arasndaki anlamazln sona erdirilmesi
iin iki taraf askerlerinin geri ekilmesi ve Be kralnn Erdel'den ald kaleleri geri vermesi
artlar ortaya konmu ise de bu artlarn kabul edildiini sadece Be elisinin syledii; bu
konuda Be kralna gnderilen nme-i hmyuna henz cevap gelmediinden, Be askerleri
yerlerini terketmeden ve onlardan artk bir zarar gelmeyeceinden emin olunmadan askerin
datlmamas; bu salandktan sonra da kaleler hakknda yaplacak mzakereler
sonulanncaya kadar askerlerin, Erdel ile Tmvar arasnda bulunan Mure nehri kenarnda
hazr bekletilmesi ve herhangi bir tecavze kar uyank bulunulmas.

100

Bosna beyine

Kendisinden, dmann Krupa veya Kostanie kalelerine saldrma niyetiyle


Lublan Kalesi'nde slendiine dair haber gelmesi zerine Klis, Zaesne, Pojega ve Avlonya
beyleri ile Sa Garib Yiitleri Bl aasna, emirlerindeki askerlerle kendisi tarafndan
yaplmas muhtemel bir yardm arsna icabet etmek zere hazr beklemeleri hususunda
emirler gnderildii; bu durumda kendisinin de askerin bo yere ypranmasn nlemek iin
dman iine casuslar gndererek dmann kesin niyetini renmesi; eer dmann
saldraca kesin ise kendisinin dmandan nce davranarak yukarda zikredilen aa ve
beyleri yardma armas ve Bosna'daki ocak erleri ile oullarndan ve eli silah tutan
yiitlerden asker toplamas; bunun dnda, kendisine Belgrad'dan bir miktar barut ve kurun
madeni verilmesi hususunda da emir gnderildiinden, mhimmt eksiini de Belgrad'dan
tamamlayabilecei; daha nce Bosna taraflarnda gherile ilenmekte olduu bilindiinden,
bu hususun da aratrlp neticenin arzedilmesi.

101

Nevh-i Yanbolu kadsna

Dergh- muall kapu aalarndan Yakup Aa'nn, Recep ve Keyvan isimli


adamlarnn kaybolmas olaynda Receb'i karp hapsedip soyduunu, ancak Keyvan'dan
haberi olmadn syleyen brahiml kynden Nasuh'un, halen hapiste bulunan Recep'ten
soruturularak Keyvan' da karp karmadnn renilmesi; kard anlalrsa
Keyvan'n da buldurulup Nasuh'un kree konulmak zere Dergh- muall'ya gnderilmesi.

17 Muharrem 973 (14 Austos 1565)


102

Erdel kralna nme-i erif

Be kralnn, gnderdii mektupta iki tarafn askerleri Erdel'den ekildikten


sonra kaleler konusunun elilerin grmeleri ile halledilmesi hususunda Erdel kral ile

20

5 NUMARALI MHMME DEFTER

mutabakat salanp bar yapldn bildirdii; ancak bu cevap yeterli bulunmad iin Be
elisinin stanbul'da alkonulup sava hazrlklarna balanmas zerine eli, Erdel'den
aldklar kalelerden vazgetiklerini beyan ettiinden Be kralna cevab bir nme-i hmyun
gnderilerek Osmanl lkesi olan Erdel zerinde yaplm byle bir barn makbul
olmad, gerekten bar isteniyorsa ncelikle Erdel'deki Be askerlerinin, daha sonra
Osmanl ve Erdel askerlerinin ekilmesi ve kaleler konusunun da Bana ve Tokay kaleleri
Erdel'de kalmak zere, elilerin grmeleri ile halledilmesi hususlarnn bildirildii; Be
kral bu nmeye olumlu cevap verirse kendisine Budun beylerbeyi vastasyla bir nme-i
hmyun gnderilecei; bu nmeyi aldktan ve Be askerlerinin Erdel'den tamamen
ekildiine emin olduktan sonra kendisinin de Tmvar beylerbeyi ile birlikte eski yerlerine
ekilip meselenin elilerin grmeleri ile halledilmesini beklemeleri; Be tarafndan
dostlua ve bara riyet edildii srece bu taraftan da riyet edilmesi.

103

Bozok beyine

Bozok'un mehyif teftii esnasnda zerine eitli kiilere ait haklarn sbit
olmasndan dolay hapsedildii bildirilen Cuma adl eribann, ayrca kendisine isnad
edilen hrszlk, zina gibi baz sular ileme ihtimali varsa salverilmemesi; byle bir ihtimal
yok ise o takdirde de gvenilir kefillerin kefleti alndktan sonra serbest braklmas.

104

Selanik beyine ve kadsna

Selnik'de Vardarkaps yaknlarndaki kalede mstahfz olan ve iki itii


srada kendisini tutmak isteyen voyvoday bakla yaralad bildirilen Mehmed'in, bakla
yaralama suu eran sbit olursa kree konulmak zere Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

18 Muharrem 973 (15 Austos 1565)


105

am beylerbeyi ve kadsna

Sbk Kerek Beyi Hasan Bey'i Leccun menzilinde ldrp mal ve eyalarn
yamalayan Arap ekyasnn mutlaka bulunup cezalandrlmas ve alnan mal ve eyalarn
ad geenin vrislerine verilmesi.

106

Avlonya kadsna ve nzrna

Blgelerindeki ktlk sebebiyle yardm talebinde bulunan Dubrovnik beylerine,


1500 md tereke satn alma izni verildii; bu miktarn bir ksmnn Sadrazam Mehmed Paa
hslarndan, bir ksmnn Avlonya'daki Havss- hmyun'dan, bir ksmnn da Pertev Paa
hslarndan karlanmas; ancak bu izin bahne edilerek belirtilen miktardan daha fazla
tereke vermekten de saknlmas.

107

Tatarpazar kads olup Solkol'da celep kitbetinde grevli Muslihiddin'e

Dobnie'ye bal Dolne Kori isimli derbend ky reys, celeplik hizmetini


ifa etmeye kudretleri olmad ve derbend hizmetinde grevli olduklar halde celep

ZETLER

21

yazldklarna dair ikyette bulunduklarndan, bundan byle celep yazmnda daha dikkatli
davranlarak soruturma neticesinde varlkl olduu tesbit edilenlerin celep olarak
kaydedilmesi, gc kudreti olmayanlarn celep yazlmamas.

108

Tmvar beylerbeyine

Sakmar Kalesi'nin kuatlmas esnasnda karlalan zorluklara dair gnderdii


mektubunun alnd; kendisine yardmc olmak zere Rumeli'deki birok sancakbeyi ve
blk aasnn, askerleri ile birlikte Semendire'ye sevkedildii ve Rumeli beylerbeyinin de
askerleri ile birlikte Sofya'da beklemekte olduu; ancak stanbul'a gelen Neme elisinin
ahidnmeye riyet edeceklerini ve Erdel'den aldklar kalelerden vazgetiklerini beyan
etmesi zerine Neme kralna bir nme-i hmyun gnderildii ve cevabnn beklenmekte
olduu; bu durumda kendisinin de yardmna gnderilen sancakbeylerini yannda toplayarak
hazr halde beklemesi; Erdel kralndan da askerlerini daha gayretli klmasn ve takviye
askerler getirtmesini talep ederek ordunun zahre ihtiyacnn karlanmas ve silah
eksiklerinin giderilmesi hususlarnda gerekli gayreti gstermesi; Neme kralndan olumlu
cevap gelmez ve ahidnmeye aykr hareketler ortaya karsa Osmanl Devleti'nin anna
uygun olan ne ise onun yaplaca.

109

Malkara kadsna

Daha nce Gelibolu kadsna verilmi olan Gelibolu, Dimetoka, psala, Kean
ve nz'deki hrsz ve harmilerin teftii grevinin, ad geen kad baka bir ile
grevlendirildiinden, kendisine verildii.

110

Gelibolu kadsna

Daha nce kendisine verilmi olan Malkara, Gelibolu, Dimetoka, psala, Kean
ve nz'deki hrsz ve harmilerin teftii grevi Malkara kadsna verildiinden, kendisinin
iskeleyle ilgili hizmeti yerine getirmesi.

111

Tmvar beylerbeyine

Emrindeki komutan ve askerlere hkim olamadndan, ordu iin gelen zahre


vs.nin yama ve zayi edildii, mal sahiplerine mal bedellerinin denmedii ve rey
olancklarnn esir edildii duyulduundan, bu gibi olaylara kar dikkatli olunarak, halkn
hakkna tecavzde bulunulmamas iin gerekli gayretin gsterilmesi ve mal sahiplerine mal
bedellerinin gnlk narh zerinden denmesi; ister bey, ister zam, ister siphi olsun
hizmette kusuru grlenlerin, dirlikleri ellerinden alnp bakalarna verilmek zere, kimler
olduklarnn yazlp bildirilmesi; Sleyman ve Mehmed avularn da iskele ve geitlerde
kontroller yaparak esir edilen olancklar kimde bulunursa bulunsun salvermeleri; bu
hususlarda ihmalden saknlmas, aksi takdirde hibir zrn kabul edilmeyecei.

112

Silistre beyine, kadlarna ve iskele eminlerine


Bodan voyvodas, Tuna nehri zerinde Kili Kalesi civarnda hrsz ve

22

5 NUMARALI MHMME DEFTER

harmiler trediini ve bunlarn hem Tuna nehrinden geen tccarlara, hem de nehir
kysndaki yerleim birimlerinde oturan halka zarar verdiklerini bildirdiinden, Kili ve
Brayil'den yeterli miktarda ayka getirtilerek hisar erenleri ve azeb askerleri ile donatlp
Tuna zerinde gezdirilerek ekya hakknda bilgi toplanmas ve akabinde de ekyann,
gemileri ile birlikte ele geirilerek gerekli cezalara arptrlmalar; bundan sonra da bu gibi
ekyalk faliyetlerine kar uyank ve dikkatli olunmas; Silistre beyinin bu iin bana
gvenilir kiileri getirip kendisinin Erdel blgesindeki Osmanl ordusundan gelebilecek bir
yardm talebi olursa Bodan askeri ile yardma gitmesi.

113

Basra Beylerbeyi Ferruh Paa'ya

Basra'y muhasara eden Arap ekyas ile yaplan savatan kat bildirilen
Rahmaniye Kullar Aas brahim savatan sonra tekrar aalk hizmetine dnm ise
yakalanarak hapsedilmesi ve durumun bildirilmesi.

114

Bodan voyvodasna

Tuna nehri ve Kili Kalesi civarnda hrsz ve harmi levendlerin ortaya ktn
bildirmesi zerine bunlarn haklarndan gelinerek cezalandrlmalar hususunda Silistre
beyine emir gnderildii; kendisinin de Kalas skelesi'nde bulunan kayklar techiz ederek
ekyann hakkndan gelmek zere harekete gemesi; ayrca kendisine Erdel'deki Tmvar
beylerbeyinin yardmna gnderilmek zere be bin asker hazrlamas hususunda daha nce
gnderilen emir hl geerli olduundan, Tmvar beylerbeyi tarafndan Silistre beyinden
yardm istendiinde, hazrlad be bin askeri Silistre beyi ile Tmvar beylerbeyinin
yardmna gndermesi.

115

Kavala Kaptan Zam Hseyin'e

Balat kazasnda bir ky yamaladktan sonra yakalanan on alt kfir korsann


kamamas iin gerekli tedbirlerin alnmas ve Hssa kadrgalar ile stanbul'a gnderilmesi.

116

Eflak voyvodasna

Tmvar'a dnmekte olan Tmvar beylerbeyinin adamlarnn, yanlarna


gvenilir adamlar katlarak sa slim Ziti'ye ulatrlmas.

117

Ziti ve Kolojvar hfzlarna

Tmvar'a dnmekte olan Tmvar beylerbeyinin adamlarnn, yanlarna


gvenilir adamlar katlarak, Ziti'den Kolojvar'a, Kolojvar'dan Tmvar'a sa slim
ulatrlmas.

118

Badad ve ehrizol beylerbeyilerine


Basra'ya saldran Arap ekyas defedildiinden, Badad beylerbeyinin Basra

ZETLER

23

beylerbeyi ile de haberleerek eer dman gerekten defedilmi ve askere ihtiya yok ise
Diyarbakr'dan yardma gelmi olan askerlere dn izni vermesi; ehrizol beylerbeyinin de
sancakbeyleri ile birlikte ehrizol'a dnmesi.

119

Basra beylerbeyine

Basra'ya saldran Arap ekyasnn kknn kaznmasna karar verildiinden,


bunlarn zerine ne zaman, ne kadar askerle ve hangi tip silahlarla taarruz etmenin uygun
olaca hususuyla, blgedeki geit ve gemi geirilecek yerlerin durumunun gizlice aratrlp
bildirilmesi.

120

Tmvar beylerbeyine ve Solnok kadsna

ki yasana ramen iki itii, etrafna toplad baz kiilerle birlikte sarho
olduktan sonra da iki imedikleri iin baz kiileri ldrp yaralad ve drt halifeye
alenen svd bildirilen Mehmed olu Kurd isimli zamin adam ldrd eran sbit
olursa kendisine ksas uygulanmas; adam ldrd sbit olmaz da slm'a aykr fiilleri
iledii sbit olursa hapsedilip durumunun arzedilmesi.

121

Budun beylerbeyi ve Hzne-i mire Defterdar Halil'e

Solnok Alaybeyi Kurd olu Mehmed'in mutasarrf olduu zeametin gerek


deerinin iki yz bin ake olduu bildirildiinden, szkonusu zeametin Havss- hmyun
adna zaptedilip defter kaydnn da bu ekilde deitirilmesi ve sene sonunda da elde
edilecek hslatn doru bir ekilde yazlp bildirilmesi.

122

Ane sanca beyine

Basra'ya saldran Arap ekyasnn defi hususunda arzetmi olduu tedbirlerin


alnmasna imdiki halde ekya bozguna uratld iin gerek olmad; ancak her ihtimale
kar silah eksikliklerinin giderilip her zaman sefere hazr durumda bulunulmas.

123

Mezistre kadsna

Tunus Hkimi Sultan Ahmed tarafndan eitli hediyelerle stanbul'a gnderilen


ve Mezistre'de batan gemideki eyay yamaladklar yaplan tefti neticesinde anlalan
Mora Nzr Zam Ali ile adam Deli Mesih'in, zimmetlerindeki mal- mir tahsil edildikten
sonra siyset olunmalar; bu husustan dolay daha nce hapsedilmi olan Mezistre Kads
Abdurrahim ile hizmetkr Ali ve Nzr Zam Ali'nin hizmetkr Ferhad'n ise serbest
braklmalar.

124

znik, Kite, Adalar, Biga, Burgaz ve ne kadlarna

Hssa-i hmyun'a odun almak iin iskelelere yanaan gemilere, "elimizde


hkm vardr" denilerek odun verilmedii veya bu gemiler bekletilerek dier gemilere odun
verildii bildirildiinden, bundan sonra bu gemilere ncelik tannmas ve odun vermek
istemeyenlere frsat verilmemesi.

24

5 NUMARALI MHMME DEFTER

125

Brayil kadsna ve dizdarna

Tuna nehrinde ortaya kan hrsz ve harmi levendlerin yakalanmas iin Kili
Kalesi'nde bulunan mstahfzlarla azeblerin Dergh- muall avularndan Muhib avu
emrinde, aykalarla Brayil tarafna gnderilmesi iin Akkirman beyine emir verildii;
kendisinin de Brayil'de mevcut aykalar, Brayil Kalesi mstahfzlar ile donatp Dergh-
muall avularndan Haydar avu emrinde Tuna zerinden Akkirman'a doru
gndermesi; bylece her iki avuun birbirleriyle buluup harmileri yakalamalar.

126

Akkirman beyine

Kili tarafnda Tuna nehri zerinde hrsz ve harmi levendler ortaya kt


bildirildiinden, bunlarn yakalanmalar iin Kili Kalesi'nde mevcud mstahfz ve
azeblerden bir ksmn aykalara bindirerek Silistre beyi emrine gndermesi; onlar Tuna
nehrinde ekya takibi yaparken kendisinin de Tuna kenarndaki tehlikeli blgeleri kontrol
altna almas; bundan sonra da ekyann halka zarar vermemesi iin gereken tedbirleri
almas; aksi takdirde hibir zrn kabul edilmeyecei ve meydana gelen zararn kendisine
tazmin ettirilecei.

127

Kili ve Akkirman kadlarna

Koyun retmeleri iin celeplikten karlan ahslarn, o zamandan beri celeplere


koyun temini hususunda hibir faydalar dokunmad mahede edildiinden, bunlarn
tekrar celeplik hizmeti ile grevlendirilmeleri ve hizmetlerini eskiden olduu gibi
srdrmeleri iin kendilerine tenbihte bulunulmas.

128

psala kadsna

Mehyif mfettii olan Malkara kads, yol kesme suundan psala'da hapiste
bulunan Malko adl ahsn, davaclar ile yzletirilmek zere gnderilmesini talep ettii
halde gnderilmedii bildirildiinden, Malkara kadsnn talebi halinde ad geenin gvenilir
adamlar nezaretinde Malkara'ya gnderilmesi.

129

Samsun kadsna

Samsun ve civarnda yetien soanlarn madrabaz, yenieri, siphi vb. kiiler


tarafndan satn alnp depolanmas ve stanbul iin zahre almaya gelen gemilere soan
verilmemesi sebebiyle stanbul'da soan darl bagsterdiinden, bundan sonra madrabaz
vb. kiilerin soan depolamasna izin verilmemesi ve soann gnlk narh zerinden
gemilere ykletilip stanbul'a gnderilmesi.

130

Selanik kadsna

Selanik'te Ayasofya ile Eski Cami arasnda Vatebet Kilisesi rahipleri tarafndan
yeni bir meyhne ald ve iinde alenen gnah ilendii, Mslmanlara iki satlarak
er-i erife ve bu husustaki emre aykr hareket edildii bildirildiinden, durumun
aratrlmas ve eer meyhne eskiden beri mevcut olup iinde yukarda anlan fiiller

ZETLER

25

ileniyor ise kapatlarak ikilerin sirkeye dntrlmesi, yeni almsa, aann


hapsedilmesi ve durumun arzedilmesi.

131

Mentee beyine ve eme kadsna

Hasan ve Mehmed isimli hrszlar, yakalandktan sonra verdikleri ifadede,


kendileri ile birlikte, Karaburunlu on bir kiinin Midilli'de bir papazn evini bastklarn
itiraf ettiklerinden, szkonusu on bir kiinin yakalanarak Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

132

Lapseki kadsna

Kurd adl ak, yakalandktan sonra verdii ifadede, atalca'daki araba baskn
olaynda Hasky'den Maruf olu Mahmud'un da kendisi ile beraber olduunu itiraf
ettiinden, ad geenin yakalanarak Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

133

Zara Eskisi kadsna

Kurd adl ak, yakalandktan sonra verdii ifadede, atalca'daki araba baskn
olaynda Eski Zara kazasnn eltkc kynden ah Ali'nin kardei Kara Hasan'n da
kendisi ile beraber olduunu itiraf ettiinden, ad geenin yakalanarak Sdde-i sadet'e
gnderilmesi.

134

Gelibolu kadsna

Yenieri ve siphiler dndaki kiilerin tfek tamas ve kullanmas yasak


olduu halde Gelibolu'da rey ve levend tifesinden baz kiilerin tfek kullanp eitli
ktlkler yaptklar bildirildiinden, yenieri ve siphiler dnda kimde tfek varsa tesbit
edilip ellerinden alnmas ve kimlerden ne kadar tfek toplandnn defter edilip
gnderilmesi.

135

Rum beylerbeyine

Sbk Divrii Beyi Kasm Bey'in Divrii Kalesi'nde mahbus bulunan drt
subasnn, zerlerine sbit olmu herhangi bir hak yoksa salverilmesi.

136

narhoyser Beyi Mehmed'e

Gekbuze'de grlecek bir davas olduundan derhal Gekbuze'ye gelmesi;


gelmemekte direnirse zorla getirilecei.

137

Gekbuze kadsna

Memuriyet mahalline gitmekte iken Gekbuze'de konaklayan Havran kadsnn,


kendi hizmetisi ve konaklad evin hizmetisi ile birlikte ldrlmek ve eyalarnn
alnmak istendii bildirildiinden, ev sahibi, hizmetisi ve Havran kadsnn hizmetisinin
tefti edilerek iddialar doru ise hepsinin hapsedilmesi ve durumun ayrntl olarak
arzedilmesi.

26

5 NUMARALI MHMME DEFTER

138

Barnl kadsna

aphne hizmetinde grevli olduklarn bahne ederek kendilerine yeni verilen


hizmete gitmedikleri bildirilen Devletolu kyndeki be ocak msellemlerin, herhangi bir
mir hizmete tayin edilmi deillerse kendilerine verilen hizmete gitmeleri konusunda
uyarlmalar; gitmemekte direnirlerse zincire vurularak gnderilmeleri.

139

Bursa beyine

Bursa ve negl'den Bozyk'e kadar olan blgedeki hrsz ve harmilerin


toprak kadlar tarafndan tefti edilmesi.

140

Gelibolu kadsna

Ahmed Reis'in, donanmaya ait zahre ve yiyeceklerle ykl gemisinin, Gelibolu


Gmrk Emini Mustafa tarafndan, Ahmed Reis ile aralarndaki eski bir dava bahne
edilerek Boaz hisarlarndan gemesine engel olunduunun bildirildii; szkonusu gemi
askerlerin ihtiyac olan erzak tad iin alkonmasna izin verilmemesi; eer eskiye ait bir
dava varsa gemi dndkten sonra halledilmesi.

141

skdar kadsna

Yeni grev yerine giderken Gekbuze'de konaklad evin sahibinin hizmetisi


ve kendi hizmetisi tarafndan ldrlmek ve eyalar alnmak istenen yeni Havran kads,
onlarn elinden kurtulup Gekbuze'den Dil'e giderken bu defa da yolda rastgeldii nar Beyi
Mehmed'in hizmetilerinin saldrsna uradn ve bu saldrdan Mehmed Bey'in de haberi
olduunu bildirdiinden, bizzat Gekbuze'ye gidip iddialarn doru olup olmadn
aratrarak suu sbit olanlar hapsetmesi ve durumu ayrntl olarak arzetmesi; ayrca
Gekbuze ile znik arasndaki ekyay da tefti etmesi.

26 Muharrem 973 (23 Austos 1565)


142

Midilli beyine ve Molova kadsna

Midilli'de bir papazn evini bastktan sonra yakalanan Mehmed ve Hasan isimli
hrszlar yakalandktan sonra verdikleri ifadede, Petro kynden Ketenci Hasan ve Sitadnoz
isimli ahslar ile Kay kynden Kuyumcu Manolac isimli ahsn kendilerine klavuzluk
yaptklarn sylediklerinden, ad geen ahslarn yakalanarak Sdde-i sadet'e
gnderilmeleri.

143

Nibolu kadsna

Nibolu'daki eminlerin, Eflak snrlar dahilindeki kylerden haksz yere resm-i


goritine talep etmelerine msaade edilmemesi.

ZETLER

144

27

Gelibolu kadsna

Kour dalarnda ekyalk yaparken yakalanan ahslarn, su ortaklar


olduklarn syledikleri ve isimleri yazl olan ahslarn yakalanarak Sdde-i sadet'e
gnderilmeleri.

145

Nibolu kadsna

Eflak'taki Vahra nehrinin bir zamanlar tap yatan deitirmesinden dolay


Eflak halk ile Halonik halk arasnda balayan anlamazln zm iin bilirkiilere
mracaat edilerek nehrin asl yatann tesbit edilmesi ve nehrin buradan aktlarak sonradan
ortaya kan yatan kapatlmas.

27 Muharrem 973 (24 Austos 1565)


146

Vezir Mustafa Paa'ya

Malta Liman'nda bulunan kulelerin fethi haberinin gelmesi zerinden uzun


zaman gemi olmasna ramen kale kuatmasndaki son durum hakknda henz bir haber
gelmediinden, kuatmann ulat son safha ile donanma ve ordunun silah, mhimmt ve
erzak durumu hakknda ve stanbul'dan gnderilen zahre ykl yedi para geminin ulap
ulamad hususunda ayrntl bilgi gnderilmesi.

147

Erzurum beylerbeyine*

ran ah, ehrizol beylerbeyine gnderdii mektupta, kendisine bal baz


Grc beylerinin Baak Melik'e sndklarn, bunlar geri istediinde Baak Melik'in bu
istei olumlu karlamadn bildirdiinden, Baak Melik'e mektup gnderilerek anlan
beylerin ran'la yaplan bar antlamasndan nce mi sonra m ah terkettiklerinin
renilmesi; sonra terketmiler ise antlama gerei geri ran'a gnderilmelerinin istenmesi;
nce terketmiler ise antlama, nceki durum szkonusu edilmemek zere yapldndan,
ran ahna gerekli cevabn verilebilmesi iin durumun arzedilmesi ve Baak Melik'e de
antlamaya aykr bir hareket yapmamas hususunda tenbihte bulunulmas.
* Hkmn sonunda, gedik tasarruf edenlerden harite olanlarn gediklerinin bakasna
verilmesi hakknda geen sene baz beylerbeyilere gnderilen hkmn bir sretinin de gnderildiine
dair kayt vardr.

148

Msr beylerbeyine, defterdarna ve Fuvva ve Mahalle kadlarna

Msr'daki Mesre nahiyesi ahalisi, Nahiye Emini Abdlkerim'in kendilerine


bask ve zulm yaptna dair ikyette bulunduklarndan, ad geenin tefti olunmas ve
eran zerine sbit olan haklar alnp sahiplerine verildikten sonra hapsedilerek sbit olan
sularn ayrntl olarak yazlp arzedilmesi.

149

Kavala Kaptan Hseyin'e


Donanma-y hmyun'un ihtiyac olan zahrenin ykl bulunduu gemiye

28

5 NUMARALI MHMME DEFTER

birka kadrga ve kalite ile gemiye refakat edilmesi; szkonusu gemiye Arboz'dan da
peksimed vs. ykleneceinden, ykleme esnasnda gerekli yardm yaplarak ne kadar
peksimed ve buday yklendiine dair kaddan alnacak sicil sretinin Sdde-i sadet'e
gnderilmesi.

150

Mora beyi ile Kartene ve Mezistre kadlarna

Tunus'dan stanbul'a hediye getirirken Mezistre'de batan gemideki baz eyalar


alp ortadan kaybolduu bildirilen Moran nzrnn kardei Zlfikr'n yakalanarak tefti
olunmas ve neticenin arzedilmesi.

151

Mora sancanda bulunan kalelerin dizdarlarna ve Azeb aalarna

Tunus'dan stanbul'a hediye getirirken Mizistre'de batan gemideki baz eyalar


yamalayanlarn aratrlp yakalanmas grevinin Dergh- l avuu Sleyman'a verildii,
ad geen adam talebinde bulunulursa talebinin derhal karlanmas.

152

Basra beylerbeyine

Basra Hazinesi'nin yllk on milyon ake karabilecek gte olduu halde


Muhasebe defterinde alt milyon ake olarak kaytl bulunduu bildirildiinden bu hususun
aratrlarak aradaki farkn muktaa zabitlerince mi gaspedildii yoksa eitli masraflar iin
mi kullanldnn ortaya karlmas; ayrca Basra'da gherile ilenmeye msait yerler
bulunduu da bildirildiinden bu hususun da aratrlarak ne kadar gherile ilenebilecei
ve maliyetinin ka ake olacann da tesbit edilmesi ve her iki hususun neticesinin Sdde-i
sadet'e arzedilmesi.

153

ehrizol beylerbeyine

Basra'y kuatan Arap ekyasnn kat bildirilmi olsa da dikkatin elden


braklmamas ve askerlerin dmana kar hazr ve uyank bulundurulmas; ayrca ran
ahndan kap Baak Melik'e snan Grc beylerinin durumunun aratrlmas iin
Erzurum beylerbeyine emir gnderildii; Erzurum'dan gelecek cevaba gre kendisine de
emir gnderileceinden, kendisinin de ran tarafna bu emre uygun olarak cevap yazmas.

154

Tmvar beylerbeyine

Erdod Kalesi'nin fethedildiine dair gnderdii mektubun alnd ve bundan


dolay mkafaat olarak kendisine hilat ve kl gnderildii, emrindeki beylere de dirlik
terakksi verildii, yararlk gsterenlerin de durumlarna gre mkfatlandrlaca; bundan
sonra emrindeki askerleri datmayarak zahre tedriki iin Ker nehri kenarna gitmesi ve
Neme kralndan cevap gelinceye kadar savaa hazr halde beklemesi; Neme kralndan
olumlu cevap gelip Neme askeri Erdel'den ekilirse kendisinin de Tmvar askerinin
dnda, dier blgelerden gelmi olan askerlerin geri dnmesine izin vermesi, Solnok
beyine de Budun askerinin Solnok'ta dalmadan bekleyip Tise nehrini kontrol altnda
tutmas hususunda tenbihte bulunmas; Tmvar defterdarna da mektup yazarak Havss-

ZETLER

29

hmyun terekesini Ker'e getirtmesi ve gelen terekeyi askere yamalatmayp paras ile
sattrmas; Ker nehri kenarnda beklerken, Erdel kralna yaplabilecek bir dman
saldrsna kar da yardma hazrlkl olmas ve Gle Kalesi karsnda ins daha nce
emredilen palangay in ettirip bitirtmesi.

155

Eflak voyvodasna

Baz nemli hususlar iin Tmvar beylerbeyine ve Erdel kralna gnderilen


Hasan avu'un sa slim Tmvar'a ulatrlmas.

156

Rum beylerbeyine

Halktan nezir ad altnda para ve eitli eya topladktan sonra ran'a giderken
yakalanan ve yaptklarn itiraf eden be ahsn siyset olunmas ve aile ve akrabalarnn da
bulunduklar yerden alakalar kesilerek Budun'a srgn edilmeleri hususunda kendisine daha
nce gnderilen emrin yerine getirildiine dair herhangi bir cevap gelmedii; emrin derhal
yerine getirilmesi ve ka kiinin srlp Budun beylerbeyine teslim edildiinin temessk ile
belgelenip arzedilmesi; ancak bu bahne ile susuz insanlarn cezalandrlp sulularn da
para karl kurtarlmalarndan iddetle kanlmas.

157

Kavala Kaptan Hseyin'e

Baz nemli konular ihtiva eden bir hkmn Vezir Mustafa Paa'ya acele
ulatrlmas gerektiinden, en sratli geminin seilip gvenilir birinin de reis tayin edilerek
ad geen vezir tarafna gnderilmesi; gnderilen reisin, gtrd hkmn cevabn da
dnnde beraber getirmesi.

158

Erdel kralna nme-i hmyun

Erdod Kalesi'nin fethedildii ve Sakmar Kalesi kuatmasnn baarl olabilmesi


iin ilave mhimmt ve zahre gnderilmesi gerektiine dair gnderdii mektubunun
alnd ve Erdod Kalesi'nin fethinden dolay kendisine mkfat olarak hilat ve kl
gnderildii; asker ve mhimmt gnderilmesi konusunda ise, zahre hususunda genel bir
sknt yaanmakta olduundan, Rumeli askeri yardma gnderilse bile bunlara zahre
tedrik edilinceye kadar k mevsiminin gelecei; kald ki dman Sakmar Kalesi'nde ok
miktarda top ve mhimmt ile slendii iin onlarn zerine daha fazla askerle deil ancak
daha fazla silah ve mhimmt ile gidilmesi gerektiinden, bu durumda Be kralndan olumlu
bir cevap gelinceye kadar beklemenin daha uygun olaca; dmandan yana hibir endieye
kaplmayarak emrindeki askerleri gayrete getirip savaa hazr halde beklemesi; Be
kralndan olumsuz cevap geldii takdirde, Belilerin elinde bulunan Erdel kalelerinin
alnmas hususunda kesin kararl olunduu ve taleplerinin de o zaman karlanaca;
Tmvar beylerbeyinin de Ker nehri kenarnda gerektiinde yardmc olmak zere
beklemekte olduu.

30

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Fener, Arafa, atalca, Yeniehir, Serfice, Alasonya, Siroz, Selnik,


Avrethisar, Yenice-i Karasu, tib, Salina, Tatarpazar, skp, Manastr,
Filorina, Gmlcine, Drama, Kratova, Kstendil Ilcas, Sofya, Radomir, Dobnie,
Samakov, ehirky, zladi, vranya ve Berkofa kadlarna

159

stanbul'da et sknts bagsterdiinden zimmetinde bkiye koyun bulunan


celeplerden bu koyunlarn alnp nibler vastasyla gnderilmesi, aksi takdirde
cezalandrlacaklar.

160

Aydn, Teke ve Bolu msellemleri ile Karahisr- Shib, Hamidili,


Hdavendigr, Sultann ve Karesi piyde beylerine

Daha nce nevbetl msellem ve piydelerden bir ksmnn Bilecik Madeni'ne


gnderilmesi emrolunduu halde bazlarnn greve gitmemesi sebebiyle hizmetin aksad
bildirildiinden, greve gitmeyenlerin derhal Bilecik Madeni'ne gnderilmeleri, aksi
takdirde kimin sancandan gelmeyen olursa o sancakbeyinin cezalandrlaca.

28 Muharrem 973 (25 Austos 1565)


161

Portugal kralna nme-i erif

ki devlet arasnda dostluk tesisi amacyla gnderilecek Portekiz elisinin eitli


sebeplerle gecikmi olmasnn Osmanl tarafnda, Portekiz'in dostluk tesisinden vazgetii
phesine yol amamas, elinin gnderilmek zere olduu hususunda gndermi olduu
mektubun alnd; Portekiz elisi gelip dostluk tesisi hususu karara balanana kadar
Portekizliler'in gerek Cezyir ve gerekse Hindistan taraflarnda gvenlik iinde olmalar, iki
devlet arasndaki dostlua aykr herhangi bir harekette bulunulmamas hususunda bu
blgelerdeki Osmanl hkimlerine tenbihte bulunulduu; ancak buralardaki insanlarn bir an
nce sknt ve tereddtten kurtulmalar iin de elinin biran nce gnderilmesi.

162

Vezir Mustafa Paa'ya

Donanma-y hmyun'a zahre gtren gemilerle gnderilen krk sekiz adet


azeb askerinin, ellerinde bulunan beratlarna gre ulfeleri verilip istihdam edilmesi

163

Kengr beyi ile Ankara ve Kengr kadlarna

Tehdit, adam ldrme ve hrszlk sularn iledikleri bildirilen Kilise


kynden isimleri yazl olan ahslarn tefti edilip eran zerlerine sbit olan haklarn
alnp sahiplerine verilmesi; adam ldrme suunu ileyen siphi deil ise er-i erife gre
cezalandrlmas, siphi ise dier sulularla birlikte hapsedilip sicil sretlerinin
gnderilmesi.

164

Koyun hizmetinde olan Dergh- muall avuu Bl'ye


Edirne'deki Sultan Murad mreti mtevellsi, imret iin Eflak'tan satn alnan

ZETLER

31

koyunlar getirilirken yollarda kendilerine mani olunduuna dair ikyette bulunduundan


ad geene ve adamlarna ellerinde tezkire bulunduu takdirde engel olunmamas.

165

Barnl kadsna

aphne hizmetinde grevli olduklar bahnesiyle kendilerine yeni verilen


hizmete gitmedikleri bildirilen Tomlas kyndeki be ocak msellemlerine, yeni grev
mahalline gitmeleri hususunda tenbihte bulunulmas; gitmemekte direnirlerse zincire
vurularak Sdde-i sadet'e gnderilmeleri.

Selh-i Muharrem 973 (27 Austos 1565)


166

Bodan Voyvodasna

Hseyin isimli bir ahs, kendisinin aslen Bodan'n Perkovi ky reysndan


Dimitri olduunu syleyip ailesi hakknda eitli bilgiler verdikten sonra, Despot Yuvan'n
kendisini bir tercmanla birlikte stanbul'a gnderdii srada Rodoslular tarafndan kle
olarak satldn beyan ettiinden ad geenin, ailesi ve kendisi hakknda verdii bilgilerin
doruluunun aratrlp sonucun ayrntl olarak arzedilmesi.

167

Sivas ve Tokat kadlarna*

Rum avular Kethds Hac Ali'nin siphilere ve bakalarna zulmettiine


dair ikyette bulunulduundan, ad geenin tefti edilmesi ve zerine eran sbit olan
haklar alnp sahiplerine verildikten sonra sonucun ayrntl olarak bildirilmesi.
* Divrii Alaybeyisinin de ayn ekilde teftii hususunda her iki kadya bu hkmn bir
sretinin yazldna dair hkmn sonuda kayt vardr, bkz. hk. nr. 205

168

Vezir Mustafa Paa'ya

Donanmann ve kale muhasarasnda olan askerlerin ihtiyac olan zahrenin bir


Venedik gemisi ile gnderildii; gemiye daha fazla navlun denmemesi iin zahrenin
derhal boaltlarak geminin gitmesine izin verilmesi.

169

skdar kadsna

skdar'da yolcu tamasna izin verilen krk adet kayktan baka kayklarn da
yolcu tad, baz kayklarn tama cretini fazla aldklar, bazlarnn boazda yelken
atklar iin batp can kaybna sebep olduklar, bazlarnn da engelky ve civar yerlerden
ne id belirsiz kiileri geirdikleri bildirildiinden, bundan sonra izin verilenlerin dnda
baka kayklarn yolcu tamasna, tarife d cret alnmasna, yelken kullanlmasna, istiab
haddinden fazla yolcu tanmasna ve engelky ile dier iskelelerden kimlii belirsiz
ahslarn skele emininin haberi olmadan geirilmesine msaade edilmemesi.

32

5 NUMARALI MHMME DEFTER

170

Tmvar defterdarna

Gle Kalesi karsnda Erdohik Kprs'nde in edilecek palangada


altrlmak zere imece usul ile ihtiyaca yetecek kadar cerahor tesbit edilip gnderilmesi;
ayrca Ker nehri kenarnda toplanan Osmanl askerleri iin de Havss- hmyundan zahre
tedrik edilip derhal blgeye ulatrlmas.

171

Nibolu kadsna

Baz ahslar tarafndan Eflak snrna yakn mahallerde in edilen iftlik ve


klaklarn hrsz, harmi ve ekya yata haline dnmesi sebebiyle Eflak halknn
hayvanlarn hibir yere karamaz duruma geldii bildirildiinden, buralarda yuvalanan
ekyann yakalanarak eran suu sbit olanlarn cezalandrlmass ve bundan sonra
szkonusu iftlik ve klaklardan Eflak halkna herhangi bir zarar gelmesine meydan
verilmemesi.

Gurre-i Safer 973 (28 Austos 1565)


172

Gmlcine kadsna

Baz yenierilerin katledilmesi olaynda zanl durumda bulunan Karloullar,


Ekincioullar, Divane Mustafa, Yaral Mahmud, Hamamcoullar, Kse Sinan ve
avuolu olarak tannan ahslarn yakalanarak Sdde-i sadet'e gnderilmeleri.

173

Msr beylerbeyine ve Menzile kadsna

Menzile'de yetien pirinci, stanbul zahresini almak iin gelen gemilere


vermeyip kendi gemisine ykleterek baka yere gnderdii duyulan Menzile Emini
Hseyin'e engel olunarak pirincin stanbul'dan gelen gemilere ykletilmesi.

174

Tmvar beylerbeyine

Kendisine Gle Kalesi karsnda Erdohik kprsnde in edilecek palangada


altrlmak zere yeterli miktarda cerahor ile o blgede bulunan Osmanl askerleri iin
zahre tedrik edilip gnderilmesi hususunda Tmvar defterdarna hkm gnderildii;
kendisinin de Osmanl askeri o blgede iken palangann bir an nce tamamlanmas iin
gereken gayreti gstermesi.

175

Msr beylerbeyine

Sultan Kaytbay ve Erefiye Evkf'na olan borlarndan dolay bir senedir


hapiste bulunan Hac Saat Olu Ahmed'in, borlarn deyecek gc olmadndan, hapisten
karlmas yolundaki talebin uygun grlmedii.

176

Kastamonu etrafndaki sancakbeylerine


Kastamonu sancanda su ileyen hrsz, harmi ve suhtelerin, yakalanmalar

ZETLER

33

iin Kastamonu beyi tarafndan zerlerine adam gnderildiinde civar sancaklara


sndklar; Kastamonu beyi civar sancakbeylerinden bunlarn yakalanmasn istediinde
ise gereken titizlik gsterilmedii iin ekyann yakalanamad bildirildiinden, bundan
sonra Kastamonu beyinden bu hususta bir talep olursa ekyann derhal yakalanmas ve
cezalandrlmak zere su mahallerine gnderilmesi.

177

Bolu beyine

Kastamonu sanca dahilinde su ileyip Bolu sancana firar eden hrsz,


harmi ve suhtelerin yakalanmas hususunda gerekli titizliin gsterilmedii
bildirildiinden, bundan sonra gerek Bolu dnda su ileyip Bolu'ya gelen, gerekse Bolu'da
faaliyet gsteren ekyann yakalanmas ve cezalandrlmak zere su mahallerine
gnderilmesi.

2 Safer 973 (29 Austos 1565)


178

Msr beylerbeyine

Donanma-y hmyun ile Hind taraflarna muhfaza grevine giden Svey


Kaptan Sefer orada vefat ettiinden, donanma henz Svey'e dnmemi ise bir adam
gnderilerek donanmann Sveye getirtilmesi.

179

Ilca ve Dobnie kadlarna

Samakov tccarlarndan stanbullu Ahmed'in, Samakov civarnda aralarnda bir


papasn da bulunduu baz kiiler tarafndan eitli eya ve paralar alnp ldrldkten
sonra papasn demir frnnda yakld, ancak ktiller Samakov kadsna rvet verdikleri ve
Dergh- l avuu Malko ile bir olduklar iin davann grlemediine dair ad geenin
ocuklar tarafndan ikyette bulunulduundan, zanllarn getirtilip tefti edilmesi; ktil
olduu sbit olanlarn, siphi iseler hapsedilip kimler olduklarnn arzedilmesi, siphi deil
iseler, gerekli cezalara arptrlmalar; ayrca rvet ald ve ktillerle ibirlii yapt iddia
edilen kad ile avuun da tefti edilerek zerlerine eran sbit olan haklarn alnp
sahiplerine verilmesi ve zerlerine sbit olan sularn ayrntl olarak yazlp arzedilmesi.

180

Hdavendigr Beyi Abdurrahman Bey'e

Uzun sredir yakalanmasna allan ve firarda olan Benl Ahmed adl


harminin geri dnd bildirildiinden, ad geeni sa veya l olarak yakalayann
mkafaatlandrlacana dair il erlerine tenbihte bulunulmas ve gerekli tedbirler alnarak ad
geenin yakalanmas.

181

Trhala ve Narda kadlarna

Kfirlere iyi atlar satt ihbar olunan Trhala skinlerinden Cemid'in tefti
edilmesi ve kfirlere at verdii sbit olursa sicil sretinin gnderilmesi; daha sonra gelecek
emir ne ekilde olursa ona gre hareket edilmesi.

34

5 NUMARALI MHMME DEFTER

3 Safer 973 (30 Austos 1565)


182

Kastamonu beyine ve kadlarna

Kastamonu sancana bal nahiye ve kylerde baz erli kimseler ile yalanc
ahitlerin suhte levend, ekya, ve niblerle ibirlii yaparak yalanc ahitlikle halkn
kadnlarn, kzlarn ve mallarn ellerinden aldklar; suhte ad altnda baz hrszlarn da ev
basp ikence ederek halkn mallarn, paralarn ve yiyeceklerini yamalayp gaspettikleri,
kadnlarn ve kzlarn kullandklar; yakalanmalar iin zerlerine adam gnderildiinde ise
Bolu sancana firar ettikleri hususlarnn gerek kendisinin gnderdii mektupta gerekse
halkn sunduu arizalarda yer ald; halbuki bir yere sancakbeyi tayin etmekten amacn
halk bu gibi kiilerin zulmnden koruyarak mutlu ve huzurlu bir ekilde yaatmak olduu;
bu emir kendisine ulatnda halka zarar veren kiileri bir an nce yakalayarak eran suu
sbit olanlar siphi iseler hapsedip isimlerini bildirmesi, deil iseler hakettikleri cezalarn
bakalarna ibret olmas iin su mahallerinde vermesi; baka sancaklara firar eden
ekyann yakalanmas iin de Bolu beyine ve etraftaki sancakbeylerine hkm-i erif
gnderildiinden, bu hkme istinaden onlar da ilgili sancakbeylerinden talep edip
hakettikleri cezalar vermesi; ayrca yalanc ahitlik vs. ile halka zulmeden kiileri de tesbit
edip eran suu sbit olanlar sicilleri ile birlikte Sdde-i sadet'e gndermesi; er-i erife
aykr hkm veren niblerin durumlarn da ayrntl olarak szkonusu hkmlerin sicildeki
sretleri ile birlikte arzetmesi ve daha sonra gelecek emir ne ekilde olursa ona gre hareket
etmesi.

183

Kayseri beyine ve kadsna

Kayseri'de, emirlik iddiasiyle bana yeil takp halka zulmettii bildirilen Ali
isimli ahsa engel olunmas ve yeil takmasna izin verilmemesi.

184

Edirne kadsna

Kastamonu'da, ev basp yamalayan isimleri yazl ehl-i fesd suhteleri,


Edirne'de firarda bulunduklar haber alndndan, bunlarn yakalanarak Sdde-i sadet'e
gnderilmeleri.

185

Anadolu beylerbeyine ve Ankara sanca kadlarna

Kastamonu'da ev basp Mslmanlarn mallarn, paralarn, yiyeceklerini vs.


eyalarn yamalayan ve kadnlarn ve kzlarn kullanan ekyann yakalanmas iin
zerlerine adam gnderildiinde Bolu taraflarna firar ettikleri bildirildiinden, gerek
Ankara sancana gerekse Anadolu Beylerbeylii'ne bal dier sancaklara firar etmi olan
bu gibi ekyann derhal yakalanp bakalarna ibret olmas iin su mahallerinde
cezalandrlmalar ve halkn huzurunu bozmak isteyenlere frsat verilmemesi.

186

Sultann sanca beyine ve kadlarna


Sultann sancanda, gnah ve yasak olan eitli fiileri ileyip yanlarna

ZETLER

35

aldklar fhieler ve eitli oyun ve alg letleriyle ehir, kasaba ve kyleri gezerek halkn
youn olarak bulunduu pazar vs. yerlere gidip insanlar yoldan karan ve dzeni bozan,
tenha yerlerde de ldrme, soygun, yama gibi sular ileyen gurbet ve ingene tifesinin
szkonusu faaliyetlerinin engellenmesi hususunda daha nce emir gnderildii halde emrin
gerei yerine getirilmedii iin bu gruplarn hl faliyetlerini srdrdklerinin haber
alnd; bu gibi kii ve gruplarn derhal aratrlp tesbit edilerek yakalanmalar ve yol kesip
ekyalk yaptklar eran sbit olanlarn derhal gerekli cezalara arptrlmalar; gnah ve
yasak olan fiilleri ileyenlerin ise hapsedilip durumlarnn arzedilmesi.

187

Erdel Kral stefan'a nme-i erif

Erdod Kalesi'nin fethinde gsterdii gayretten dolay kendisine Hasan avu


vastasyla bir hilat ve bir mzehheb kl gnderildii; Be Kral Maksimilyano'a
gnderilen mektubun cevab gelinceye kadar askerlerini datmayp beklemesi ve dman
saldrlarna kar hazrlkl bulunmas.

188

Kayseri kadsna

Kayseri'de Yenieri lyas ve Eymirah adl zimmyi yemeklerine akslmen


denilen zehirden katarak ldrd sbit olan Hasan isimli ahsn siyset olunmas.

189

Rumeli yakasnda deniz kenarnda bulunan kale dizdarlarna

Kavala Kaptan Hseyin'e yeni bir grev verildiinden, bu grevin fas


esnasnda ad geene adam lzm olup yardm iin adam istedii takdirde yeteri kadar hisar
eri gnderilmesi ve ka kii gnderildiinin arzedilmesi.

190

Mora Beyi Osman ah'a

Donanmann ihtiyacn karlamak iin Mora kalelerinden daha nce ne kadar


barut ve yuvalak alnm ise, yeni gnderilen barut ve yuvalakdan alnp ilgili kalelere tesim
edilmesi.

4 Safer 973 (31 Austos 1565)


191

Kuds beyine ve kadsna

Ziyaret ve ibadet ad altnda srf gezinti maksadyla Mescid-i Aksa'ya gelen baz
kadnlarn galiz bir ekilde, etraf pislettikleri, grevlilerin bunlarn pisliklerini temizlemekte
zahmet ektikleri; Mezar- Meryem, Kadem-i sa ve kutsal meknlarda, er-i erife aykr
iler yapld; Kudst'e ikmet eden Araplardan biri ldnde, kadnlarn gece toplanp
mahalle aralarnda arkclar dolatrarak bunu ilan ettikleri, lnn defninden sonra da
gn mezar banda yzlerine kara srp, atlar yakarak halka halinde tepindikleri;
kapclarn grevlerini yapmadklar iin Mescid-i Aksa etrafndaki evlerde kalanlarn
yemek artklarn buralara dktkleri, Sahratullah etrafndaki odalarda kalan baz Hindlilerin
de gece tuvalet ihtiyalarn buralarda giderdikleri; pazara st ve yourt gtren iftilerin,

36

5 NUMARALI MHMME DEFTER

yol zerinde olduu iin Harem-i erif'i yol haline getirdikleri hususlarnda Kuds-i erif
mcavirlerinden Molla Siyami-i Rum tarafndan ikyette bulunulduundan, bundan sonra
bu gibi kutsal meknlarda ve kabirlerde er-i erife aykr i ve uygulamalar yaplmasna
msade edilmemesi ve buralarn temiz tutulmas; ayrca bu emrin, bir sonraki kad
tarafndan da uygulanabilmesi iin sicile kaydedilmesi.

192

Kengr beyi ile Milan ve Kurunlu kadlarna

Kohisar kazasnda harabe bir handa ldrlerek at ve eyalar gaspedilen


Seyyid Ferecullah'n ktilleri olduu bildirilen ahslar ile olaya ad karan dier ahslarn
biraraya getirilerek tefti edilmesi; sulu olduklar eran sbit olanlarn hakettikleri cezaya
arptrlmalar; aralarnda siphi olanlar var ise hapsedilip kimler olduklarnn arzedilmesi.

193

Anadolu beylerbeyine

Seyyid Ferecullah' Kohisar'da katledip at ve eyalarn alanlarn daha nce


yakalanp soruturma iin kendisine gnderilen ekya reisi brahim ve yanda Mustafa
olduu, alnan at ve eyann ise timar sahibi bir nalbant vastasyla satld
bildirildiinden, szkonusu ahslarn mahallinde tefti olunmak zere Kengr beyine
gnderilmesi.

5 Safer 973 (1 Eyll 1565)


194

il beyine

Boalan kale gedikleri bakasna tevcih olunduunda, yaptklar arza karlk


kale dizdarnn yirmi be ake, sancakbeyinin ise bir altun almalar emr-i erif ve det gerei
olduu halde Mamuriye Kalesi'nde buna uyulmayp daha fazla alndnn bildirildii;
bundan byle gerek ad geen kalede gerekse dier kalelerde belirlenen miktardan daha
fazla ake ve altun alnmamas.

195

il beyine

Mamuriye Kalesi'nin tamamlanmam ksmlarnn tamamlanmas iin emin


tayin olunan Karahisr- Shib Yayalar Beyi Hseyin'e her hususta yardmc olunmas.

196

Anadolu beylerine ve kadlarna


Ankara ve Seferihisar kadlar tarafndan iyiliine ehadet edilen ve sitne-i

), davaclar tekrar
sadet'e getirilirken Gekbuze'de kaybolan Tkna Pri'nin (
mahkeme edilmesini istediinden, aratrlp hangi kazada bulunursa yakalanp Sdde-i
sadet'e gnderilmesi.

197

Karaman beylerbeyine
Ankara ve Seferihisar kadlar tarafndan iyiliine ehadet edilen ve sitne-i

ZETLER

37

), davaclar tekrar
sadet'e getirilirken Gekbuze'de kaybolan Tkna Pri'nin (
mahkeme edilmesini istediinden kefillerine veya akraba ve yaknlarna buldurularak
Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

198

Haleb beylerbeyi ve kads ile am beylerbeyine

Ticaret iin Kbrs'tan Haleb'e gelen Fransis adl zimmnin ok miktarda silah,
kalkan vb. harp leti satn alarak kfir memleketlerine gnderdii ve bir kiinin elini klla
kopard haber alndndan, bu hususun aratrlarak kfir memleketlerine at, silah ve
sava letleri gnderdii tesbit edilen kiilerin hapsedilerek kimler olduklarnn arzedilmesi
ve bu gibi silah ve harp letlerinin memleket dna kmasna izin verilmemesi; ayrca ad
geen zimmnin klla bir bakasnn elini kopard ve baka ktlkler yapt da sbit
olursa kree konulmak zere Sdde-i sadet'e gnderilmesi

199

Erzurum beylerbeyine

Karahisr- ark'den kovulan ve be alt yldan beri Erzincan'da ikmet etmekte


olan Cansevdi isimli zimmnin, grevinden uzaklatrlm bir kaddan vilyetin vekili
olduuna dair bir hccet elde ederek, etrafna toplad birka kii ile birlikte stanbul'a
gidip eitli devlet hizmetlerini grmek iin Erzincan'a gelmi olan grevliler hakknda
aslsz ikyet ve iftiralarda bulunduklar ve bu ekilde bu grevlilerden mal szdrdrdklar,
ayrca yine bir yolunu bulup kendilerinden fazla vergi alndna dair bir hkm-i erif elde
ederek vilyete geldiklerinde "sizin iin hkm kardk" demek sretiyle vilyet halkndan
da ok miktarda mal szdrdklar, halbuki kendilerinin byle erli kimseleri vekil tayin
etmelerinin mmkn olmad, bunlar yznden Erzincan'n adnn ktye ktna dair
Erzincanl Mslim ve gayrimslimler Erzincan kadsna ikyette bulunduklarndan, ad
geenin suu eran sbit ise krek cezasna arptrlmak zere sicil sreti ile birlikte
Dergh- muall'ya gnderilmesi.

200

Haleb beylerbeyi ve defterdarna

Daha nce masrafl olduu gerekesiyle tamir ettirilemeyen Frat nehrinin


Balis'e gelen harknn Balis Alaybeyi aban tarafndan daha dk bedelle yaptrlabilecei,
hark tamir edilirse hem Balis'in mamur hale gelecei hem de Hazine'nin gelirinin artaca;
ayrca mterek timar tasarruf eden siphiler arasndaki anlamazlklarn ortadan
kaldrlmas iin de yeniden mstakil timar tevzi yaplmas gerektiine dair Balis Beyi Ltfi
Bey tarafndan arz gnderildiinden, gerek yukarda belirtilen hususlar, gerekse memleketin
mamur hale gelmesini salayacak dier hususlar hakknda sahip olduklar bilgileri doru ve
ayrntl bir ekilde yazp bildirmeleri.

201

Anadolu beylerbeyine, Kurunlu ve Milan kadlarna


Kengr sanca siphilerinden Mustafa'nn hrsz ve yolkesen olduu, Kurunlu

38

5 NUMARALI MHMME DEFTER

ve erke kazalarndaki halkn at ve katrlarn alp Kengr'da satt, mahkeme olunmak


zere arldnda da bu arya itaat etmedii bildirildiinden, ad geenin derhal
yakalanp tefti edilmesi ve timarnn elinden alnarak bakasna verilmesi.

202

lbasan beyine

Sahte arz dzenleyerek Dra Azebler Aal grevini deruhte ettii bildirilen
Mehmed isimli ahsn gvenilir birinin kefleti altnda Dergh- muall'ya gnderilmesi.

203

Sultann Piydeleri Beyi Mehmed Bey'e

Bilecik'te demir top hizmetine tayin olunan Sultann piydeleri nevbetl


efradnn daha nceki sancakbeyinin ihmali yznden hizmete ge ve eksik getirilmeleri
sebebiyle hizmet aksadndan, beyliin kendisine tevcih edildii; kendisinin de nceki
sancakbeyi gibi ihmalkr davranmayp bu hizmeti bir an nce tamamlatmas.

204

Rum beylerbeyine, Sivas ve Tokat kadlarna*

Rum avular Kethds Hac Ali'nin


kiilerin timar ve kale gedii almalarn saladna
geenin tefti edilmesi ve zerine sbit olan haklarn
timar verilmesi ile ilgili iddialarn da aratrlarak bu
beratlarnn ruzname ile karlatrlmas ve bu
olmadnn da tesbit edilip sonucun arzedilmesi.

siphi vs.ye zulmedip haketmeyen


dair ikyette bulunulduundan, ad
sahiplerine verilmesi; ayrca usulsz
ekilde timar ald iddia edilenlerin
ie karan baka grevliler olup

* Hkmn zerinde, baz dzeltmeler yaplp yeniden yazldna dair bir kayt olup, 205
numaral hkmde yeniden yazlmtr, bkz. hk. nr. 223.

8 Safer 973 (4 Eyll 1565)


205

Rum beylerbeyi ile Sivas ve Tokat kadlarna*

Divrii Alaybeyi Ali'nin halka zulmettii, kendisinin ve baz akrabalarnn ran


ile devaml irtibat halinde olduklar, hatta bir akrabasnn ah smail'e ait olduunu iddia
ettii bir sar pamakla dourmayan kadnlara fa datt bildirildiinden, szkonusu
iddialarn gizlice aratrlmas ve ad geenden ve akrabalarndan ikyeti olanlarn davalar
grlerek zerlerine sbit olan haklarn alnp sahiplerine verilmesi; eer iddialar
dorulanrsa, buna bir delil olmak zere szkonusu paman da ele geirilmesi ve durumun
arzedilmesi.
* 204 numaral hkmn dzeltilerek yeniden yazlmdr, bkz. hkm 204.

206

Mentee beyi ile Balat ve Megri kadlarna


Yapt ktlklerden dolay kendisinden ikyette bulunulmas zerine

ZETLER

39

mahkemeye davet edildii, ancak grevlilere silahla kar koyarak er-i erife ve emr-i
erife dil uzatp irkin szler sarf ettii bildirilen Kutlu kynden Kara Musa isimli ahsn
tefti olunmas; neticede iddialar dorulanrsa siyset olunmas.

10 Safer 973 (6 Eyll 1565)


207

Avlonya kadsna

sporo Kilise kynde ikmet etmekte olan Burhan olu Ahmed adl siphinin
ehl-i fesad olduu ve halkn gen olanlarn zorla kard bildirildiinden, ad geenin
yakalanarak timarnn elinden alnp hapsedilmesi ve tefti olunmas.

208

Alacahisar kadsna

Demirci Mustafa isimli ingene'nin kalpazan olduu iddias zerine, ad geen


demircinin eyalar arandnda bir adet kuru kalb, bir miktar gm ile kark bakr ve
bir miktar da kuyumcu topra bulunduu, her ne kadar kendisi bunlar bakr yzk
dkmekte kullandn sylese de yzk dkmeyi beceremedii gibi bir kuyumcunun da bu
malzemelerin kalpazan malzemeleri olduunu beyan ettii bildirildiinden, ad geenin
derhal yakalanarak kalpazanlk letleriyle birlikte Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

209

Sa ve Sol kolda celep olan yerlerin kadlarna

Celeplerin nceden tesbit edilmi miktarda koyunu stanbul'a gndermeleri


iinin kadlar tarafndan bizzat yrtlmesi hususunda daha nce birok emir gnderildii
halde, kadlarn szkonusu emirlerin gereini yerine getirmekte ihmalkr davranmalarndan
dolay stanbul'da et sknts bagsterdiinden, bundan sonra kadlarn bu ile bizzat
ilgilenerek, gnderilmesi gereken miktarda koyunu hangi cinsten ne kadar gnderildiini bir
deftere kaydedip mhrleyerek nibleriyle, vaktinde stanbul'a gnderip koyun eminine
teslim ettirmeleri; niblerin de ne kadar koyun teslim ettiklerine dair temessk almalar;
belirtilen hususlarn yerine getirilmesinde herhangi bir eksiklik olursa kendilerinin
cezalandrlacaklar.

12 Safer 973 (8 Eyll 1565)


210

Bursa beyine

Mihali'e bal Musa kynde Bayezid isimli ahsn evini basp ailesine ikence
ederek parasn ve eyasn gaspedenlerden Mehmed isimli siphi ve bu ie klavuzluk yapan
Ali'nin siyset olunmas.

211

Mekke kadsna

Kabe'de, Mahkeme-i Kbr'da grlen davalarn sicilleri saklanmakta olduu


halde fi, Mlik ve Hanbel niblerce grlen davalara ait sicillerin ounun arandnda
bulunamad bildirildiinden, her mezhebe mensub niblerin, tuttuklar sicilleri ayda

40

5 NUMARALI MHMME DEFTER

bir Mahkeme-i Kbr'ya teslim etmeleri; ayrca mkil ve muazzam davalar da kendisi ile
mvere ederek halletmeleri.

212

Rumeli ve Anadolu yallarnda olan kadlara ve kale dizdarlarna

Kavala Kaptan Hseyin'e talebi halinde kalelerdeki hisar erlerinden yardmc


kuvvet gndermeleri hususunda kendilerine daha nce emir gnderildii halde, Bozcaada
Kale Kethds Bekir'in bu emre uymad bildirildiinden, bundan sonra kimsenin bu emre
aykr hareket etmemesi; ancak bu yaplrken kalelerdeki muhfaza hizmetinin de
aksatlmamas.

213

ehrizol beylerbeyine

Basra'y igal eden dmann zerine varlp malup edildii, Musul Beyi
Sinan'n Basra muhfazasnda brakld ve gherile hususunda, numne alndktan sonra
bilgi verileceine dair gnderdii mektubun alnd; dmandan bundan sonra da gaflet
zre olunmamas ve hareketlerinin srekli takip edilmesi; gherile hususunun da bir an
nce neticelendirilmesi iin gerekli gayretin gsterilmesi.

214

Edirne kadsna

Gnderdii kalpazanlarn stanbul'a ulat; daha nce kaybolduu bildirilen


Kapucu Ali adl kalpazann da bulunup gnderilmesi.

215

Cezyir-i Garb Beylerbeyilii'ne varncaya kadar yol zerinde bulunan


beylere ve kadlara

Fransa elisi arzuhal gnderip, baz levendlerin Fransa snrndaki baz blgeleri
basarak gemi ve eya gaspedip adam esir ettiklerini bildirdiinden, blgelerinde bu gibi
levend takm tarafndan gaspedildii ve Fransa'ya ait olduu kesin olarak belirlenen gemi,
eya, adam vs.nin Franszlara teslim olunmas ve kimsenin ahidnme-i hmyuna aykr i
yapmasna msaade edilmemesi.

216

Teke beyine

Gnderdii mektupta Teke ve Antalya arasndaki blgede, deniz kenarlarnda


bulunan yerleim birimlerine kfir korsan gemilerinden herhangi bir zarar gelmedii, halkn
gvenlik iinde bulunduu bildirilmi ise de bu duruma aldanmayp daima uyank olunmas
ve halka da bu ynde tenbihte bulunulmas.

217

am beylerbeyine

Haleb'den baz tccarlarn harp letlerini kfir memleketlerine ve ran'a


gnderdiklerinin haber alnmas zerine bunun nne geilmesi iin Haleb beylerbeyine
emir gnderildii; kendisinin de bu konuda titiz davranarak lke dna karlmas yasak
olan silah vs. maddelerin, kfir lkesine veya ran'a gtrlmemesi hususunda gerekli
tedbirleri almas.

ZETLER

218

41

Haleb beylerbeyine

Maarra sancanda Kefertab nhiyesine bal Mevrik kyn basarak ky


) ky
halkn silahla yaralayp evlerini yakan ve mal ve eyalarn yamalayan Latmin (
halkndan sular sbit grlen ve Haleb Kalesi'nde hapsedildii bildirilen on sekiz kiinin
siyset olunmas.

13 Safer 973 (9 Eyll 1565)


219

Erdel kralna nme-i hmyun*

Baz nemli hususlar iin Eflak zerinden Tmvar beylerbeyine gnderilen


Dergh- l avularndan Mustafa'nn, Tmvar'dan geri dnnde beraberinde kendisinin
bir adam, Tmvar beylerbeyinin bir avuu ve baz tutsaklar olduu halde Erdel iinde
Milatolu Hisar'ndan geerken hisardan kan baz Macarlarn avu Mustafa'y ve
yanndaki adamlar ldrp tutsaklar serbest braktklar bildirildiinden, bu eylemi
yapanlarn derhal yakalanarak bakalarna ibret olacak ekilde cezalandrlmas.
* Hkmn zerinde tashih olunup yeniden yazldna dair kayt vardr, bkz. hk. nr. 248.

220

Bosna, Hersek ve Klis kadlarna

Bugne kadar acemi olan olarak snnetli olanlar da alnd halde, acemi
olan toplamak iin o blgede bulunan yayabana snnetli olan alma hususunda kendileri
tarafndan engel karld bildirildiinden, snnetli olanlar yerli ise veya acemi olan
seilmemek iin sonradan snnet olmu deillerse bu gibilerin acemi olan olarak
seilmelerine herhangi bir engel karlmamas.

221

Yeniehir kadsna

er-i erif ve emr-i erife aykr olarak Mslmanlara iki satmakta olduu
bildirilen Yeniehir'e bal Balkl kynden Juba isimli zimmnin cezalandrlmas ve
elinde bulunan ikilerin sirkeye dntrlmesi.

222

Budun beylerbeyine

Sbk Budun Hazine Defterdar Halil Sdde-i sadet'e gelmek istediinden ad


geenin bu grevden iliii kesildikten sonra gelmesine izin verilmesi.

16 Safer 973 (12 Eyll 1565)


223

Rum beylerbeyine, Sivas ve Tokat kadlarna

Rum avular Kethds Hac Ali'nin siphi tifesine ve halka zulmettii,


usulsz olarak timar, zeamet, kale gedii ve kale dizdarl tevcih ettirdii ve gemite iki
defa dirliinin bakasna verilmesi, iki defa da idam edilmesi iin emr-i erif kt

42

5 NUMARALI MHMME DEFTER

bildirildiinden, ad geenin tefti edilmesi ve usulsz dirlik tevcihi iddialarnn


aratrlmas.

224

skdar kadsna

Daha nce, Rumeli'den Anadolu'ya kfir levend gememesi ve halktan hi


kimsenin kfir levend esirleri hizmeti olarak istihdam etmemesi hususunda emir karld
halde, imdi bu emre aykr olarak kfir levendlerin tekrar Anadolu'ya getiine dair
haberler alndndan, bu ile bizzat ilgilenerek bu levendleri tesbit ettirip tekrar Rumeli
yakasna srdrmesi ve levendleri Anadolu'ya gememeleri, halk da kfir levend istihdam
etmemeleri, aksi taktirde cezalandrlacaklar hususunda uyarmas.

225

Msr beylerbeyi ve Menzile kadsna

Emin ve millerin Menzile'de retilen pirinci baka yerlere gnderip stanbul'un


ihtiyac olan zahreyi almaya gelen gemilere satmadklar ve reynn satmasna da engel
olduklar, madrabazlarn da kendi istedikleri ekilde olmazsa gemilere pirin satmadklar
bildirildiinden, eminlere ve millere, ellerindeki pirinci madrabazlara deil stanbul
zahresi iin gelen gemilere satmalar ve reynn bu gemilere pirin satmasn
engellememeleri hususunda tenbihte bulunulmas.

226

Rudnik kadsna

Rudnik'te Mslmanlarn evlerine, mahkemeye ve cami-i erife yakn yerlerde


meyhnelerin bulunduu, Mslmanlarn buralara gelenlerin kavgalarndan rahatsz
olduklar ve zarar grdkleri bildirildiinden, szkonusu meyhnelerin kapatlp ikilerin
sirke yaplmas ve kimseye er-i erife aykr i yaptrlmamas.

227

Kaptan Piyle Paa'ya

Kalafatclara verilen buuklarn, nceden olduu gibi kethdlar tarafndan


tevcih olunmas.

228

stanky kadsna

Narice Kalesi hisar erenlerinden Ali, Halil ve Sleyman, kendileri ile Sdde-i
sadet'e gnderilen Yorgi adl zimmyi getirip teslim ettiklerinden kimsenin bu hususta
kendilerine mdahalede bulunmasna izin verilmemesi.

17 Safer 973 (13 Eyll 1565)


229

skdar kadsna

Daha nce hazrlanmas ferman olunan gemi kerestelerinin derhal deniz


kenarna indirilmesi ve tanmas mmkn olanlarnn renber gemileriyle, mmkn
olmayanlarn ise top gemileri ile gnderilmesi.

ZETLER

230

43

am beylerbeyine, Bursa ve am kadlarna

Baz mallara vurulan damgalarda Esm-i Hsn'dan isimler bulunmas uygun


olmadndan, bunlarn deitirilip yerlerine baka birey yazdrlmas.
Silistre, Nibolu, Pnarhisar, Krkkilise, Ruskasr, irmen, Prevadi,
Hezargrad, Trnovi, Varna, Tekfurgl, Hrsova, Baba, ernovi, Zara-i
Atik, Karinbd ve Yanbolu kadlarna

231

Gemi senelerde stanbul'a gnderilmesi gerekirken gnderilmemi olan


koyunlarn miktarn gsterir baky defterlerinin kendilerine gnderildii; bu defterlere
gre hangi kazann zerinde ne kadar koyun bkiyesi var ise acele ihra edilip gnderilmesi.

18 Safer 973 (14 Eyll 1565)


232

Silistre, sakc ve Brayil eminlerine

Tuna nehrinde sandallar ile hrszlk ve harmilik eden ekyann yakalanp


ortadan kaldrlmas ile grevlendirilen Haydar avu'a gemi ve kreki tedriki ile
ekyann yakalanmas vs. hususlarda gerekli yardmn yaplmas ve ekyay
barndrmamalar hususunda halka tenbihte bulunulmas.

233

Hrsova, Brayil ve Silistre dizdarlarna

Tuna nehrinde hrszlk ve harmilik etmekte olan ekyann yakalanmas ile


grevlendirilen Haydar avu'a bu grevinde yardmc olmak zere yeterli miktarda hisar
eri verilmesi.

234

Kite kadsna

Baz yerlerdeki ehl-i fesdn teftii ile grevlendirilen Hdavendigr Beyi


Abdurrahman Bey'e baz yerlerdeki ehl-i fesdn teftii grevinin verildii ve o da yannda
kad olarak kendisinin bulunmasn istediinden, ad geen ile birlikte emrolunan yerlere
giderek tefti grevini yerine getirmesi.

235

Bursa'dan negl'e, negl'den Bozyk'e varncaya kadar mevcut olan


kazalarn kadlarna

Hdavendigr Beyi Abdurrahman Bey bu blgedeki ehl-i fesd tefti etmekle


grevlendirildiinden, kendisi yakalad kiilerden kimin sicilini grmek ve yoklamak
isterse, istedii sicillerin kendisine verilmesi.

19 Safer 973 (15 Eyll 1565)


236

Silistre beyine
Tuna nehrinde insanlar ldrp mallarn yamalayan birok hrsz ve harmi

44

5 NUMARALI MHMME DEFTER

trediinin haber alnmas zerine Dergh- l avuu Haydar'a bunlarn yakalanmas ve


Tuna nehrinin korunmas grevinin, Bodan voyvodasna da Tuna nehrinin Bodan
tarafnn korunmas grevinin verildii; kendisinin de Silistre blgesindeki kylar
koruyarak halkn ekyadan zarar grmemesine ve ekyann yakalanmasna gayret etmesi
ve yakalananlardan suu sbit olanlarn haklarndan gelerek gerektiinde Haydar avu'a da
yardmc olmas.

237

Bodan voyvodasna

Tuna'da ortaya kan ehl-i fesadn yakalanmas iin zerlerine adam


gnderildiinde katklar, adamlar geri dndnde ekyann da geri dnerek fesad
icrasna devam ettikleri beyanyla Tuna nehrinin Bodan kylarnn korunmas iin
kendisine hkm-i erif verilmesi talebine dair gnderdii mektubun alnmas zerine, Tuna
nehrinde ortaya kan ekyann yakalanmas ile Dergh- l avuu Haydar'n, Tuna
nehrinin Silistre blgesinin korunmas ile de Silistre beyinin grevlendirildii; kendisinin de
Tuna nehrinin Bodan ksmn koruyarak ekyann halka ve tccarlara zarar vermesini
nlemesi ve ekyay yakalayp haklarndan gelmesi.

238

Kavala kaptanna

Kendisinin nz skelesi'ndeki bir Girit gemisinden eitli eya, para, gemi


pusulas vs. eyay alp gemi tayfalarndan bir kiiyi de kadunaya vurarak Sakz tarafna
gittiinin bildirildii; durum anlatld gibi ise byle bir davran ahidnmeye aykr
olduundan, gemiden ald adam, eya vs.yi eksiksiz olarak sahiplerine teslim etmesi ve
bundan sonra da ahidnmeye aykr bir i yapmamas.

239

Aknc Beyi Mustafa Bey'e

Turhanlu'ya bal aknc tifesinin Rumeli beylerbeyinin yanna gitmesi ferman


olunduu halde atalca kazasnn Ermiye nahiyesi kylerindeki aknclarn bu emre itaat
etmediklerine dair gnderdii mektubunun alnd; nceki emirde de akland zere
szkonusu aknclarn emrolunduklar yere gtrlp hazr olmalarnn salanmas ve emre
muhalefet edenlerin iddetle cezalandrlmas.

240

Hdavendigr Sanca Beyi Abdurrahman Bey'e

Bozyk'e kadar olan blgedeki ehl-i fesdn tefti edilmesi grevinde


kendisine yardmc olarak sadece Kite kadsnn tayin edilmesi yolundaki talebinin uygun
grld ve ad geen kadya bu konuda hkm-i erif gnderildii.

241

Bursa beyine

Haklarnda adam ldrme, yaramazlk yapma gibi bir ok ikyet bulunduu


halde kimsenin mahkemede yzlerine kar ahitlikte bulunmaya cesaret edemedii
bildirilen ahslarn, sularnn bir biimde sicile geirilerek, kree konulmak zere
Dergh- muall'ya gnderilmesi.

ZETLER

45

20 Safer 973 (16 Eyll 1565)


242

Haleb beylerbeyine ve kadsna

) Mahallesi'ndeki mescidlerde, etrafndaki evlerde


Haleb'de Bahsit (
Mslmanlar bulunmad iin be vakit namazn eda edilememesi ve zamanla bu evlerin
Yahudiler tarafndan satn alnmas sonucu mescidlerin tamamen tl hale gelmesi zerine
bu evlerin Mslmanlara satlarak mescidlerde tekrar namaz klnmaya balanmas
hususunda emir kt halde Mslmanlarn sadece bir mescidin etrafndaki bir iki evi satn
aldklar ve mescidlerin hl tl vaziyette olduu bildirildiinden, mescid etrafnda bulunan
Yahudi evlerinin deeri zerinden Mslmanlara sattrlp mescidlerin yaknnda
gayrimslimlerin oturmasna msaade edilmemesi; ayrca ne kadar ev satldnn ve
mescidler etrafnda ne kadar Mslman evi bulunduunun da bildirilmesi; bu hususta
kimsenin kayrlmamas ve mnazaal ekilde ev satn almamalar hususunda Mslmanlara
tenbihte bulunulmas.

243

Silistre beyine

Ehli fesadn Brayil'de gpegndz arlar bast ve ktlk yapt haber


alndndan, derhal Brayil'e giderek bu ii yapanlar yakalayp cezalandrmas.

244

Kavala kaptanna

Onalt oturak kalite ile denizde ekyalk yaptklar haber alnan Macar Reis ve
Sakzl Hasan Reis adl levend reislerinin yakalanmas.

245

Pnarhisar kadsna

ekmece'deki kpr inaat iin Sokucak kynden kirei temin edilip


gnderilmesi.

246

Naka adas beyine

ki bin para deirmen ta getirmek zere bir gemi gnderildii; belirtilen


miktarda deirmen tann, satmak isteyenlerden bedeli mukabilinde satn alnp gelen
gemiye ykletilip gnderilmesi.

21 Safer 973 (17 Eyll 1565)


247

Karaman beylerbeyine

iilbeli ve Yaar derbendi civarnda bulunan Tatar kynn bir ksm ekya
tarafndan baslarak halkn mal vs. eyalarnn yamaland ve Konya yolu zerinde bir ka
yerde insan cesetlerine rastland haber alndndan, bu husus ile bizzat ilgilenerek bu gibi
ileri yapanlar ele geirip eran suu sbit olanlarn haklarndan gelmesi; bundan sonra da

46

5 NUMARALI MHMME DEFTER

bu gibi ktlklerin meydana gelmemesi iin basiret zere bulunmas, aksi takdirde hibir
zrn kabul edilmeyecei.

248
sonra

Erdel kralna*
Mhim bir husus iin Tmvar beylerbeyine gnderilip grevini tamamladktan
geri dnmekte olan Dergh- muall avularndan Mustafa avu ve

beraberindekilerin Erdel vilyetine bal Rum (


) Kalesi yaknnda bir kyde
katledilmi olduklar; bir gn nce de yine ayn yerde Tmvar beylerbeyi ile Solnok
beyinin adamlarnn, beraberlerinde baz esirler olduu halde ky halknn saldrsna
uradklar, bazlarnn ldrld, esirlerin de serbest brakld haber alndndan, bu
fiili ileyenlerin yakalanp bakalarna ibret olacak ekilde cezalandrlmalar ve serbest
braklan esirlerin de bulunmas.
* 219 numaral hkmn tashih olunarak yeniden yazlm eklidir, bkz. hkm 219.

249

Hslar kadsna

Ba sahibi Mslmanlarn, zmlerini Mslman renberlere deil kfirlere


sattklar haber alndndan, zmlerini kfirlere deil Mslman renberlere satmalar
hususunda kendilerine tenbihte bulunulmas ve zmlerin arap yaplmasna msaade
edilmemesi.

250

stanbul'a koyun getirmeye memur Bl avu'a

stanbul'a koyun getirmek zere grevlendirilmi olan Kzlca msellemlerin,


Rebilahir aynn sonuna kadar grevlerini yerine getirmeleri ve grevleri sona erdikten
sonra kendilerine izin verilmesi.

251

Bursa kadsna

Ticaret iin Bursa'ya gelmi olan baz Leh tccarlar, yavaclarn kendilerinden
yava harac talep ederek rahatsz ettiklerine dair ikyette bulunduklarndan, konunun
aratrlmas ve bu ahslar gerekten Leh reysndan ise yavaclarn bu ahslar rahatsz
etmesine ve kimsenin kanuna aykr i yapmasna izin verilmemesi.

252

Erdel kralna

Sebe ve Lugo hkimlerinin, kendi blgelerine yerleecek reydan sene


vergi alnmayaca haberini yaymalar zerine Vidin, Fethlislm ve Tuna etrafndaki
gayrimslim reynn Sebe ve Lugo tarafna gitmek zere olduklar duyulduundan, bu
blgelerde Osmanl lkesinden gelmi rey var ise buldurulup geldikleri yerlere geri
gnderilmesi ve bundan sonra da byle bir harekette bulunulmasna msaade edilmemesi.

ZETLER

47

24 Safer 973 (20 Eyll 1565)


253

am beylerbeyine ve Kuds kadsna

Sdde-i sadet'e sunulan bir arzuhalde Hazret-i Halilrrahman Evkf nzrnn


nibi olan Ali Blkba isimli ahsn, vakfn anbarndan buday alp si Araplara satt,
vakfn imretinde pien ekmein tartsnda hile yapt, ayrca yine onun zamannda vakfn
mutfa ile Yakub ve shak peygamberlerin trbelerinin soyulduuna dair iddialar yer
aldndan, zanllarn tefti edilmesi ve sulularn ortaya karlmas ve eran hakettikleri
cezaya arptrlmalar.

254

Dukagin beyine

Gnderdii mektupta, baz blgelerde ortaya kan silerin ky basmak ve yol


kesip tccarlarn mallarn gaspetmek gibi eylemler gerekletirdikleri, ancak asker
mevcudu yeterli olmad iin bunlarla baa klamadnn bildirilmesi zerine kendisine
iki yz nefer yenieri gnderildiinden, bundan sonra szkonusu silerin yakalanmas iin
azam gayretin gsterilmesi ve memleketin korunup halka bir zarar erimesine meydan
verilmemesi .

255

lbasan Beyi Ahmed Bey'e

Dukagin Beyi Ahmed Bey, yannda bulunan askerlerin, sancann baz


blgelerinde ortaya kan sileri ortadan kaldrmaa kifayet etmediini bildirdiinden,
kendisine yardmc kuvvet olmak zere iki yz nefer yenieri gnderildii; bu hususta
kendisinden de yardm talep ederse sanca askeriyle derhal yardmna gitmesi.

256

Sinop Kads Mevlna Muhiddin'e

Para karl hapisten adam karlmasna gz yumduu, baz kale grevlilerini


dvd, gedik ve dirliklerini ellerinden alp usulsz olarak bakalarna verdii ve eran
yasak olan fiilleri iledii bildirilen Sinop Kalesi dizdar ile kethdsnn tefti edilmesi ve
neticenin arzedilmesi; ayrca kaleden kaan mahbuslarn da kendisine buldurulmas,
bulamaz ise siyset olunmas.

257

Msr beylerbeyine

Mekke'ye su getirmek iin in olunan suyollarnda altrlmak zere bu


grevi ifaya memur brahim tarafndan istenen lnc ve suyolcularn Msr'a gnderildii;
kendilerinin ad geenin yanna ulatrlmas.

258

am beylerbeyine ve Nablus kadsna

Tanburcu Memi adl siphinin, kendisinden alacan isteyen Recep isimli bir
ahsa, olmayan eyler isnad ederek yalanc ahitlikle yz altnn ald, Nablus'da bir
caminin minberini ykt iin eran yeniden yaptrmasna hkmolunduu halde
yaptrmad ve daha birok suunun bulunduu bildirildiinden, ad geenlerin tefti

48

5 NUMARALI MHMME DEFTER

olunmalar ve eran sbit olan bir hak varsa sahibine verilmesi; ayrca ad geen siphinin
minber ykmak vb. sicile gemi sular var ise sicil sretinin gnderilmesi.

27 Safer 973 (23 Eyll 1565)


259

Erdel kralna nme-i erif

Neme kral stanbul'daki elisine mektup gnderip, daha nce kendisine


gnderilen nme-i hmyunda yazl olan hususlar kabul ettiini ve Erdel'deki askerinin
geri ekilmesi iin adam gnderdiini bildirdiinden, Neme askeri geri ekilip herhangi bir
saldrda bulunmazsa, Erdel tarafndan da herhangi bir harekete giriilmemesi; bu hususta
Tmvar beylerbeyine de hkm gnderildii; ayn hkmde Osmanl askerleri tarafndan
esir edilen Erdel reysnn serbest braklmas emrinin de yer ald; kendisinin de, Solnok
Beyi Hasan Bey'in Sdde-i sadet'e gnderdii tutsaklar getiren siphileri Erdel'den
geerken ldren kiileri bir an nce buldurmas; ayrca, Neme kral Erdel'e saldrrsa
yardm iin Erdel'e asker gnderilmesi hususunda Tmvar beylerbeyine hitaben yazlm
bir hkmn de kendisine gnderildii; gerekli olduu takdirde bu hkm Tmvar
beylerbeyine gndererek yardm talep etmesi.

260

Tmvar beylerbeyine

Neme kral stanbul'daki elisine mektup gnderip, daha nce kendisine


gnderilen nme-i hmyunda yazl olan hususlar kabul ettiini ve askerlerinin Erdel'den
ekilmesi iin Budun'a adam gnderdiini bildirdiinden ve bu durum, Budun beylerbeyi
tarafndan da teyid edildiinden, Neme askeri Erdel'den ekilir ve herhangi bir saldr
ihtimali kalmaz ise kendisinin de daha nceki emre gre hareket edip i blgelerden gelmi
olan Osmanl askerine izin vermesi; ayrca Erdel, Osmanl lkesi hkmnde olduundan
halknn da dier Osmanl halk gibi tecavzden masn olduklar hususunda defalarca
tenbihte bulunulmu olmasna ramen baz Osmanl askerlerinin Erdel kylerini basp
halkn esir ettikleri haber alndndan, buna engel olunmas ve geitlere adamlar
yerletirilerek ister bey, ister siphi her kimde Erdel'den alnm esir bulunur ise serbest
braktrlmas.

261

Mekke'de suyolu hizmetinde olan brahim Bey'e

Mekke'nin suyollarnn yapm iinde altrlmak zere kendisi tarafndan talep


edilen lnc ve suyolcularn Msr beylerbeyi vastasyla gnderildii.

262

Bolu sanca kadlarna

Bolu sancandaki ehl-i fesad suhte tifesinin sancan dier kazalarna


katklar, oradaki kadlarn da bunlara gz yummalar veya tefti esnasnda Bolu beyi
tarafndan istendiklerinde, toprak kadlarnn vermemesi sebebiyle ekya saysnn gnden
gne artt bildirildiinden, Bolu beyine ekyann yakalanmas hususunda gerekli yardmn
yaplmas.

ZETLER

263

49

Karaman tefti etmekte olan Beyehir* Beyi Bayezid Bey'e

il Alaybeyisi Kemal'in zeametine dahil olan Ortaviran ky ahalisinden


isimleri yazl kiilerin ekyalk yaptklar; son olarak yol kesip buday ykl drt deve
gaspettikten sonra sulu olduklarnn anlald, fakat tefti iin alaybeyine gtrlmek
istendiklerinde kap stanbul'a geldikleri hususunun il ve Mut kadlar tarafndan
bildirildii; gerekten de szkonusu ahslarn stanbul'a gelerek alaybeyi hakknda ikyette
bulunduklar ve kendilerine ikyetlerine uygun hkm-i erif verilerek bir avu eliinde
gnderildikleri; avu bu ahslar getirdiinde hem ikyetlerin, hem de bu ahslar
hakkndaki sulamalarn tefti edilip sonucun ayrntl olarak arzedilmesi.
* Metinde Yeniehir eklinde yazlmtr.

28 Safer 973 (24 Eyll 1565)


264

Ergene ve Hayrabolu kadlarna

Ergene nehri zerinde yaplan Pavli kprsnn yannda in olunan


kervansaray etrafnda iskn emrolunan krk hneyi getirip yerletirmeyi deruhte eden
Mehmed'e bu hususta kimsenin mdahele etmemesi.

265

Tekeili beyi ve kadlarna

Kendilerinin, mallarnn gret olunmas emrolunan gurbet tifesinden


olmadklar halde mallarnn gret olunduunu iddia eden Ali ve Karaca isimli ahslara,
haklarnn geri verilmesi hususunda hkm-i erif verilmi ise de, baz kiiler bu ahslarn da
o tifeden olduklarn bildirdiklerinden, ad geenlerin durumlarnn aratrlmas; eer
szkonusu tifeden iseler hapsedilmeleri, deil iseler haklarnn verilmesi.

266

Dukagin beyine

Memleket muhfazas iin maiyyetine tayin olunan iki yz nefer yenieriye


zahre sknts ektirilmemesi.

29 Safer 973 (25 Eyll 1565)


267

Haleb beylerbeyine ve kadsna

Badefterdar Murad'n adamlarn Yaan Kprs civarnda ldren ahslardan


Haco isimli ahsn, Kilis Beyi Canpolad ve kadlar huzurunda verdii ifadede suunu kabul
edip Hrim kazasnn Halka kynden Fahreddin ve olu brahim'in de su ortaklar
olduunu sylemesi zerine ad geen iki kiinin de yakaland ve Mslmanlarn, bu
ahslarn iyilikle mehur olmadklar hususunda ehadette bulunduklar bildirildiinden,
szkonusu ahslarn sular sbit olursa, ldrdkleri kiilerden gaspettikleri eyalar
alndktan sonra er-i erife uygun olarak haklarndan gelinmesi; sbit olmaz ise kree
konulmak zere Sdde-i sadet'e gnderilmeleri.

50

5 NUMARALI MHMME DEFTER

268

Haleb beylerbeyine ve kadsna

Hzne-i mire Badefterdar Murad Bey'in hemiresinin Haleb'de olan mlk


evi kendisine lzm olduundan, hlen bu evde ikmet etmekte olan Haleb Defter Kethds
Ahmed'in evden karlmas.

269

znikmid'de gemi aac hizmetinde olan Hac Hasan avu'a

Btn arabalar sadece gemi aac indirip odun indirmediinden, odun sknts
bagsterdii; bu sebeple arabalardan bir ksmnn odun indirmeye tahsis edilmesi.

270

Bosna beyine

Be kralnn ahidnme-i hmyuna riyet edecei ve askerini geri ekmek zere


olduu Budun beylerbeyi tarafndan bildirildiinden, Beliler herhangi bir saldr ve
tecavzde bulunmadka, bu taraftan da herhangi bir harekete kalklmamas ve askere de
bu ekilde tenbihte bulunulmas, ancak herhangi bir tecavz vuku bulur ise o takdirde de
derhal karlk verilmesi; ayrca Krupa Kalesi'nin fethinden sonra Zirinskolu'nun
gnderdii "O kale bize tbi deil, ne yaparsanz yapn" eklindeki mektubunun da cevap
yazlmak zere Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

271

Bursa beyine ve kadsna

Bursa'ya gelmekte olan baz tccarlarn, negl kazasna bal Aksu


derbendinde gecelerken soyulmas olaynda sular sbit grlerek hapsedildii bildirilen
gurbet tifesinden isimleri yazl dokuz kiinin siyset olunmas; ayrca olay yerinde bu
ahslarla birlikte yakaland ve eyalarnn arasnda da bu tccarlara ait bir yay ve bir
tirke bulunduu bildirilen Barnl kazasndan Ali bin vaz isimli ahsn da, bunlar bu
ahslardan satn ald yolundaki iddiasn isbat ederse durumunun yeniden arzedilmesi;
isbat edemez de onlarn su orta olduu ortaya karsa onun da siyset olunmas.

272

Msr beylerbeyi ve defterdarna

Muha Kaptan Ferhad'a verilmesi emrolunan iki kadrgann, cenkisi, krekisi,


let ve edevat olmad halde verildii bildirildiinden, siyset cezasna mahkm olmayan
ar sululardan kreki ile gerekli olan dier mhimmtn verilmesi.

Gurre-i Rebiulevvel 973 (26 Eyll 1565)


273

Dulkadir beylerbeyine, Mara, Elbistan ve Yeniil kadlarna

Hsnmansur Alaybeyi Halil Bey'in zeamete mutasarrf olu Hzr ile sekiz
yoldann stanbul'a giderken Yeniil kazasnda skin elebi olu Uurlu ve Okuoullar
elebi isimli ahslar ve beraberlerindeki on kii tarafndan ldrld, ancak ktiller
yakalanp teftie gtrlrken ktillerin altm adamnn yolu basp ktilleri kurtard
bildirildiinden, ktillerin ve onlar kurtaranlarn buldurulup tefti edilmesi; eran sular

ZETLER

51

sbit olur ise siphi olanlarn hapsedilip kimler olduklarnn arzedilmesi; siphi
olmayanlarn ise er-i erife gre cezalandrlmas.

274

Haleb, Diyarbakr ve Rum beylerbeyilerine

elebi olu Uurlu ve Okuoullar elebi isimli ahslar ile yoldalarnn tefti
edilmeleri iin hkm-i erif karldndan, eer bu ahslar tefti davetine icabet etmeyip
Haleb, Diyarbakr ve Rum beylerbeyiliklerinden birinin toprana kaarlarsa yakalanp
Dulkadir beylerbeyinin adamlarna teslim edilmeleri.
Semendire'den Hram'a, Hram'dan Gercinlik ve Vidin skelesi'ne,
Belgrad'dan Srdk skelesi'ne gelinceye kadar yol zerinde bulunan
kazalarn kadlarna, eminlere ve Semendire Beyi Bayram Bey'e

275

Erdel'deki Osmanl askerlerinin Erdel reysndan baz kiileri esir ettikleri


duyulduundan, tm geit ve iskelelerin kontrol altna alnarak gelip geen her kimin
yannda esir varsa, bizzat esirlerden sorularak hangi memleketten olduklarnn tesbit
edilmesi; Erdelli olduu tesbit edilenlerin alkonularak hangi ehir ve kyden olduklarnn
ve kimin elinde bulunduklarnn yazlp arzedilmesi; Semendire beyinin de Erdel kralnn
gnderecei adamlara Erdelli olduu tesbit edilen bu esirleri temessk karl teslim
etmesi.

276

Bursa beyine

Daha nce stanbul'a gndermi olduu Veli adl harmi, Mihali Ovas'nn
Karatepe kynden Mestan'n, kendisinin su orta olduunu sylediinden ad geenin
yakalanarak Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

277

Lala'ya

anigirlerden Said'in Memi adndaki klesi ile ihtisab hizmetinde olan Pr


avu'un Behram adndaki klesinin kaybolduu ve Behram'n ehzde Selim'in
Kapcbas brahim Aa'nn yannda olduu haber alndndan, ad geene Memi'nin de
buldurulup her ikisini de gnderilen adamlara teslim edilmesi.

278

Budun ve Tmvar beylerbeyilerine

Daha nce kendilerine gnderilen hkmde de belirtildii zere, dman


askerleri geri ekilirse kendilerinin de geri ekilmeleri; ancak dman Erdel'e saldrrsa
Erdel kralna hemen yardma gidilmesi; dman tarafndan ahidnameye aykr bir hareket
olmazsa bu taraftan da ahidnameye aykr herhangi bir hareket meydana gelmesine izin
verilmemesi; ancak herhangi bir saldrya kar da hazrlkl bulunulmas.

279

skp kadsna
tib kads ve nibinin, vefat etmi baz ehl-i berat kiilerin mirasn tib

52

5 NUMARALI MHMME DEFTER

kassmna taksim ettirmeyip kendileri taksim ederek resm-i ksmeti kendilerinin aldna
dair tib kassm tarafndan ikyette bulunulduundan, bu gibi kimselerin mirasna kassm
dndaki kimselerin karmasna izin verilmemesi ve kassma ait olduu halde kad ve nib
tarafndan haksz olarak alnm resm-i ksmetin de geri alnmas.

280

Sokol ve Prebol kadlarna

Sokol ve Prebol kazalarna bal olan ve sbk Ohri Beyi Hseyin ah'dan
boalan iki ky Bosna Beyi Mustafa'ya verildiinden, her iki kye ait mahsultn Mustafa
Bey'in oraya gelen adamna zabt u tasarruf ettirilmesi ve bakalarnn mdahalesine izin
verilmemesi.

281

Galata kadsna

Sultangircamii Mahallesi'nde Arab Fat, Narin, Giritl Nefise adl kadnlar ile
Balatl Ayn adl yenieri karsnn ve Atlu Ases lakapl Kamer adl kadnn yaramaz
olduklar, Balatl Ayn'nin daha nce kendisini teftie gelen imam, mezzin ve cemaate
svd ve mahalle halknn bunlarn evlerinin satlp mahallelerinden karlmalarn taleb
ettikleri bildirildiinden szkonusu kadnlarn evlerinin sattrlp ehirden srlmeleri;
Yenieri kars olan kadnn da tecdd-i iman ettirildikten sonra kocas seferden gelene kadar
zindanda hapsolunmas.

282

Gerger kadsna

Mektup gndererek Gerger'de yirmi otuz yldan beri grevde bulunan bir nib
ile muhzrn, subana, niblere ve kad hizmetkrlarna gammazlk yapmak sretiyle
halktan haksz yere mal szdrdklar ve rzlarna tecavz ettikleri, bu sebeple grevden
alnmalar gerektii hususunda kendisi tarafndan arzda bulunulduu; oysa nib ve muhzr
gibi grevlileri atama ve grevden alma yetkisinin kadlara ait olduu; bu hususu biliyor ise
niin yetkisini kullanmayp arzda bulunduu; bilmiyor ise bylece renmi olup yetkisini
kullanmas ve halka zulmeden grevlileri grevden almas.

3 Rebiulevvel 973 (28 Eyll 1565)


283

Budun beylerbeyine ve Yenieri aasna

simleri ve bal olduklar blkleri yazl yenierinin, bir kfir beyini


stanbul'a getirirken Belgrad'da iki yenieriyi yaraladklar bildirildiinden, szkonusu
yenierilerin buldurulup mahkeme edilmek zere su mahalline gnderilmeleri.

284

Semendire beyine ve Belgrad kadsna

Budun'dan stanbul'a gelirken Belgrad'da iki yenieri ile kavga edip yaralayan
ve kavgaya engel olmak isteyen bir kiiyi de yaralayp lmne sebep olan isimleri yazl
yenierinin yakalanp su mahalline gnderilmesi iin Budun beylerbeyine ve Yenieri

ZETLER

53

aasna hkm gnderildii; ad geenlerin tefti edilerek sular sbit olursa siyset
olunmalar.

285

Larende kadsna

Baz kiilerin aktan aa iki iip kavga ettikleri haber alndndan, bu gibi
fesatlara mani olunup iki satlmasna ve fsk u fcur ilenmesine msaade edilmemesi;
emre uymayanlarn isimlerinin bildirilmesi.

286

Diyarbakr beylerbeyine ve mid kadsna

Van'da binden fazla gayrimslimin toplant yaptklar, niin toplandklar


sorulduunda cevap vermedikleri, ayrca bunlarn baz yeni kiliseler in edip baz eski
kiliseleri de tamir bahnesiyle eski konumlarna gre deiiklie urattklar, eer
haklarndan gelinmezse isyan edebilecekleri hususunda Van beylerbeyinin mektup
gnderdii; ancak bunlardan bir ksmnn stanbul'a gelerek kendilerinin beylerbeyi ile hsl
konusunda anlamazlklar bulunduunu, bu hususun halli iin hkm-i erif karttklarn,
toplanmalarnn nedeninin de bu hkm-i erif zerinde mavere yapmak olduunu, bunun
dnda er-i erife aykr bir i yapmadklarn, yeni kilise in etmediklerini, sadece baz
eski kiliseleri tamir ettirdiklerini syledikleri; her iki iddiann da aratrlarak hangisinin
doru olduunun ortaya karlmas ve sonucun arzedilmesi.

287

Sa Ulfeciler Aas Mehmed, Sol Ulfeciler Aas Mustafa ve Sa Garib


Yiitler Aas Hasan aalara

Ulfeci askerlerin yollarda bedava yem ve yiyecek alarak halka zulmettiklerinin


duyulduu; bu konuda kendilerine daha nce tenbihte bulunulmasna ramen hl bu gibi
durumlarn ortaya km olmasnn kendilerinin bu husustaki ihmalkrlklarn gsterdii;
bundan byle askerlerin zapturapt altna alnarak halka bu ekilde zulmetmelerine msaade
edilmemesi ve aksi halde hibir mazeretlerinin kabul edilmeyecei.

288

irmen beyi olan Aknc Beyi Sleyman'a

Aknc tifesinin yollarda bedava yem ve yiyecek alarak halka zulmettiklerinin


duyulduu; byle bir durumun ortaya km olmasnn kendi iktidarszln veya
ihmalkrln gsterdii; bundan sonra aknclarn zapturapt altna alnarak halka bu ekilde
zulmetmelerine msaade edilmemesi ve grevini yerine getirmeyen toycalarn grevlerinden
alnmas; bu husus, grevlendirilecek bir adam tarafndan kontrol edileceinden, bundan
sonra byle birey duyulacak olursa hibir mazeretin kabul edilmeyecei; ayrca, krk sekiz
adet koyunu yamalanan bir ahsn hakknn da alnp sahibine verilmesi.

5 Rebilevvel 973 (30Eyll 1565)


289

Bursa beyine ve Kite kadsna


Yeniehir'de baz yolcularn bir deve yk astarlk kumalarnn alnmas

54

5 NUMARALI MHMME DEFTER

olaynda zanl durumunda olan ve rf edilmek zere suba hazr olmad iin kad
tarafndan i erlerine teslim edilen ve daha sonra suba gelince subana teslim edilen,
ancak hapiste iken len Canbaz Mustafa'nn vrislerinin, subay rf esnasnda lme sebep
olmaktan dava ettikleri ve bunun iin hkm-i erif karttklar bildirildiinden, olayn tefti
edilmesi ve ad geenin i erlerinin rfnden mi yoksa subann rfnden mi ldnn
tesbit edilerek sulularn cezalandrlmas ve neticenin arzedilmesi.

290

Bolu Bey'i Mehmed Bey'e

aa kadsyla birlikte Bolu sancandaki hrsz, harmi ve ehl-i fesadn teftii


ile grevlendirildiklerinden, ehl-i fesad yakalayarak kendilerinden davac olanlarla
davalarn grp hak sahibi olduklar eran sbit olanlara haklarnn verilmesi; ehl-i
fesaddan siphi olanlarn arzedilmesi, siphi olmayanlarn ise kree konulmak zere
sicilleri ile birlikte Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

291

Teke beyine

Aralarnda Meis Kale kethds ve hizmetkrlarnn da bulunduu Teke


sancana bal Koakl kynden isimleri yazl ahslar ile Olsar ky ahalisinden yirmi
iki kiinin ekyadan olduklar arzedildiinden, kale kethds ve hizmetkrlar ile Koakl
kynden isimleri yazl kiilerin yakalanp hapsedilmesi; dierlerinin durumlarnn da
gvenilir kiiler araclyla gizlice aratrlmas ve neticenin ayrntl olarak arzedilmesi.

292

Leh kralna

Vasko adl birinin Leh lkesine bal erkeskirman, Kanevi ve Mankirman


isimli kalelerden toplad drt yz asker ve yirmi iki ayka topu ile gece yars
Akkirman'daki Cankirman Kalesi'ne saldrarak kale varolarndaki halkn bir ksmn esir
ald, harmanlar yakt ve srlar srd bildirildiinden, iki devlet arasnda uzun
sreden beri yrrlkte olan antlamann ve kendisinin Osmanl Devleti'ne olan dostluk ve
sadakatinin bir gerei olarak bu ii yapanlar yakalatarak haklarndan gelmesi; bundan sonra
da snrdaki askerlerine gerekli tenbihte bulunarak benzer durumlarn bir daha yaanmasna
meydan vermemesi.

293

Akkirman beyine

Gnderdii mektupta Vasko adl birinin Leh lkesindeki baz kalelerden


toplad drt yz asker ve yirmi iki top ile gece yars Cankirman Kalesi'ne saldrp kale
varolarn yamalayarak halkn bir ksmn esir aldktan sonra geri ekildii, ancak hl
yeniden saldrma ihtimalinin bulunduunu bildirmesi zerine bu hususta gerekli tedbirlerin
alnmas iin Leh kralna nme-i hmyun gnderildii, ayrca Silistre beyine de gerekli
olduu takdirde yardma gelmesi hususunda hkm yazld; kendisinin de halka bir zarar
erimemesi iin daha dikkatli ve gayretli olmas, gerekirse Silistre Beyi'nden yardm talep
etmesi.

ZETLER

294

55

Silistre beyine

Vasko adl bir birinin Leh lkesindeki baz kalelerden toplad top ve askerlerle
Cankirman Kalesi'ne saldrd ve yeniden saldrma ihtimali bulunduu bildirildiinden,
Akkirman beyi kendisinden yardm talep ederse derhal yardm gndermesi.

295

Biga kadsna

Biga kazasnda Divane Mustafa olu Ahmed adl ahsn ev yakp yamalad
ve haydutluk yaptna dair ikyette bulunulduundan, ad geenin her nerede ise
buldurulup tefti edilmesi; suu sbit olursa hak sahiplerinin haklar alnp sahiplerine
verildikten sonra kendisinin Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

296

Pojega beyine ve kadsna

Zaesne sanca beyi Ferhad'n yolsuzluk ve suistimalde bulunduu,


adamlarnn halka zulmettii ve kendisi ihtiyar olduu iin i grmeye iktidarnn
bulunmad bildirildiinden, ad geenin ve adamlarnn tefti edilmesi ve neticenin
arzedilmesi.

297

Karasu Yenicesi kadsna

Bb- hmyun Aas Yakub, Karasu Yenicesi'nde vefat eden akrabas


Cafer'den kendisine intikal eden miras malndan bir ksmnn Cafer'in ei ve klesi
tarafndan yamalandna dair ikyette bulunduundan, davann tefti edilerek
yamalanan mallarn buldurulup Yakub'un adamna zaptettirilmesi.

298

lbasan beyine

Dra'da oturan Arab olu Mehmed'in yannda bulunan Mustafa'nn yakalanp


kardei ve akrabalarnn ne olduunun sorulmas ve alnan cevabn ve ad geeninin yaramaz
olup olmadnn sicile kaydedilerek ad geenin sicil sreti ile birlikte Sdde-i sadet'e
gnderilmesi.

299

300

* Hkmn zeri izilip iptal edilmitir. Ayn hkm iin bkz. hk. nr. 304.

Dergh- muall avularndan Seydi avu'a

Aydn ve Saruhan Nzr Ltfullah, ml- mir tahsilinde kendisi ile beraber
almak istediinden, ad geenin yanna gidip ml- mir tahsili hizmetinde bulunmas.

301

Vize kadsna

Tersne-i mire'ye kc lzm olduundan, gnderilen defterde isimleri yazl


kc ustalarnn, letleriyle birlikte Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

56

5 NUMARALI MHMME DEFTER

302

Lala'ya, Edremid, Midilli ve Molova kadlarna

ehzde Selim'in ferman ile yaplan tefti neticesinde, yolsuzluk ve suistimalde


bulunduu, halka zumettii, fsk u fcur iinde olduu, hccet, fetva, hkm-i erif vs. ye
svd tesbit edilerek adam Bayram ile birlikte ehzde Selim'e gnderildii bildirilen
sbk Midilli mili Basdrmaolu Hseyin'in eran zerine sbit olan haklar alnp
sahiplerine verildikten sonra siyset olunmas.

303

Avlonya beyine

Avlonya sanca siphilerinin, bedava yem ve yiyecek alarak halka


zulmettikleri duyulduundan, siphilerin zapturapt altna alnarak ahaliden parasz bir ey
almalarna meydan verilmemesi ve bu hususta kendilerine sk tenbihte bulunulmas.

304

Bursa kadsna*

Bursa'da baz kumalar, ibriim satan kimselerin dirhemi bir ake olan ibriim
arasna on dirhemi bir ake olan ibriimden katarak kumalarn harap olmasna sebebiyet
verdiklerine dair ikyette bulunduklarndan, bu ii yapanlarn cezalandrlmas ve bu
ekilde ibriim satmamalar hususunda uyarlmalar;, aldrmayp satmaya devam edenler
olur ise isimlerinin bildirilmesi.
* ptal edilmi olan 299 numaral hkmn yerine yazlmtr.

305

Semendire beyine

Semendire'den Hram'a kadar olan sahillerde baz iler iin grevlendirilen


Dergh- muall avularndan Aydn olu Mehmed'e ayka lzm olursa derhal tedrik
edilip gnderilmesi.

306

Hram'dan Gercinlik'e kadar olan kad ve dizdarlara

Baz iler iin grevlendirilen avu oluna ayka lzm olursa tedrik edilip
gnderilmesi.

7 Rebilevvel 973 (2 Ekim 1565)


307

lbasan Beyi Hasan'a

Peklin kethds iken vefat eden Hsrev'in yerine arzolunan Hseyin'in evrakn
ele geirip kendi adna berat ettirdii bildirilen Hasan isimli ahsn kree konulmak zere
Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

308

znikmid, Mudanya, Ereli, Gemlik ve stravik kadlar ile Marmara, mral,


Tavan ve Knal adalar kadlarna

Tersne-i mire'de gemi


marangozlarn bulunup gnderilmeleri.

insnda

alrken

kaan,

isimleri

yazl

ZETLER

309

57

orum beyine ve kadsna

arap iip fhielerden dost tuttuu, annesinin de ayn ekilde arap iip
fhielik yaptn bildii halde buna engel olmad bildirilen Osmanck Boyahnesi'nden
Mustafa adl siphinin tefti edilerek sbit olan sularnn arzedilmesi.

310

Hayrabolu ve Malkara kadlarna

simleri defter olunup gnderilen ehl-i fesadn yakalanmas; zam ve


siphilerden bunlar himaye edenler var ise isimlerinin bildirilmesi.

311

Rumeli kadlarna

Baz ehl-i fesad ingenelerin iyi atlara binip kylere inerek hrszlk, adam
ldrme ve kalpazanlk fiillerini iledikten sonra serbest timar, evkf ve emlke sndklar,
teslim edilmeleri istendiinde verilmedikleri bildirildiinden, bu husus iin grevlendirilen
Silahdar Ali'ye her trl yardmn yaplarak, bunlarn fesadnn ortadan kaldrlmas iin
gerekli gayretin gsterilmesi.

312

Karahisr- Shib ve Uak kadlarna

Uak kazasndan Hoca Ali olu Mehmed isimli ahsn erir, fesadc, iftirac,
hilekr ve sahtekr olduu ve halka zulmettiine dair ikyette bulunulduundan, ad
geenin tefti edilip hilekr ve sahtekr olduu sbit olursa hapsedilmesi ve sonucun
bildirilmesi.

313

stanbul kadsna

Balat kaps dnda in ettikleri kilisenin, emr-i erif ile kilitlendii hususunda
Balk keferenin ikyette bulunduklar, ancak bu kilisenin alt katnn eskiden ev olduu ve
daha sonra zerine, etraftaki evlerden daha yksek bir ekilde kilise in olunduunun
anlalmas zerine burasnn yktrlarak etraftaki evlerle ayn seviyeye indirilmesi iin emir
verildii; kendisinin de kefere tifesine bir daha bu evde toplanp yin yapmamalar, civarda
oturan Mslmanlara da evin zerine yeniden ilave yapld veya kefere tifesi burada
topland vakit haber vermeleri hususunda sk tenbihte bulunmas.

314

Edirne kads ve bostancbana

Arda ve Meri nehri kenarndaki bahe sahiplerinin bahelerini geniletmek iin


nehrin yatana tecavz etmeleri neticesinde nehrin yatan deitirip yolu bozduu ve
kpr ban harap etmekte olduu bildirildiinden, bahe sahiplerinin bahelerine kattklar
yerlerin tekrar nehir yatana katlarak nehrin eski haline getirilmesi ve suyun bozmas
ihtimali bulunan yerlerin de gerekli tedbirler alnarak bu tehlikeden korunmas; ayrca bahe
sahiplerine de bir daha byle bir i yapmamalar hususunda tenbihte bulunulmas.

58

5 NUMARALI MHMME DEFTER

315

Tmvar beylerbeyine

O blgedeki askerlerin Erdel halkndan bazlarn esir edip bu tarafa


geirdiklerinin haber alnmas zerine Tuna sahillerindeki beylere, elinde Erdelli esir
bulunanlardan bu esirleri alp Erdel kralnn adamlarna temessk karl teslim etmeleri
hususunda emirler gnderildii; kendisinin de bu durumu Erdel kralna haber vererek,
szkonusu Erdelli esirleri aldrmak zere Tuna sahillerindeki beylerin yanna adamlar
gndermesini salamas.

316

Bayburd kadsna

Erzurum'un tahriri ile grevli Defter-i Hkn Ktibi Mustafa gnderdii


mektupta, kendisine ktip olarak tayin edilen Mehmed'in, spir sancann tahriri esnasnda
baz olmayacak isteklerde bulunduunu, Bayburd kazasna gelince de kendisine kafadar
bulduu Alaybeyi Glbi ile birlikte geceleri iki iip grevinde ihmalkr davrandn,
kendisini bu ilerden vazgeirmeye alanlar kt szler syleyerek geri evirdiini, bu
durumun da tahrir hizmetini aksattn bildirdiinden, ad geen Mehmed'in ve alaybeyinin
tefti edilerek, haklarndaki iddialardan sbit olanlarn yazlp arzedilmesi.

317

Meri kadsna

Geriburnu kynden Musa isimli ahsn srekli ktlk yapt, yalanc


ahitlik, hilekrlk, dolandrclk, sahtekrlk, iftira ve tehdit yollar ile halkn sahip olduu
emlk, para vs. eyalarn ellerinden ald, sular sicile gese veya aleyhinde herhangi bir
hak sbit olsa da nceki kadlarn bu adam cezalandrmaya veya o haklar almaya muktedir
olamadklar bildirildiinden, ad geenin tefti olunarak zerine sbit olan haklar alnp
sahiplerine verildikten sonra, kree konulmak zere sicil sreti ile birlikte Sdde-i sadet'e
gnderilmesi.

318

Hslar kadsna

Doanclarla kavga etmesi ve kendi kylleri tarafndan da gemi ile arap


getirip sattna ve ehl-i fesad olduuna dair ikyette bulunulmas zerine hapsedilen
Aynalu kynden Kethdolu isimli ahs, kendisine hakszlk yapldna dair arzuhal
sunduundan, ad geenin hak zere yeniden tefti edilip sonucun ayrntl olarak
arzedilmesi.

319

Ayasofya Evkf Mtevellsi Ahmed'e

Galata'da Cmi-i Kebir yannda Ayasofya Vakf'na ait olan ve harabe olduklar
iin kendilerinden istifade etmek imkan kalmayan evlerin uslne uygun bir ekilde satlp
yerlerinin muktaaya verilmesi.

ZETLER

59

10 Reblevvel 973 (5 Ekim 1565)


320

Vezir Mustafa Paa'ya

Donanmadan seksen adet gemiyi tam techizatl olarak donatp Preveze'de


muhfazada kalmak zere Kaptan Piyle Paa'nn emrine vermesi; kendisinin ise dier
gemilerle birlikte stanbul'a dnmesi; Rodos beyini de Rodos gemileri ile Rodos
muhfazasna gndermesi; ayrca Malta seferi iin daha nce gnderilmi olan zahreyi de
Rodos'ta satlmak zere Rodos beyine teslim etmesi.

321

Cezyir Beylerbeyi Piyle Paa'ya

Vezir Mustafa Paa tarafndan tam techizatl olarak donatlp emrine verilecek
olan gemilerle Preveze aklarna giderek dman donanmasndan kylardaki halka
herhangi bir zarar gelmesini engellemesi; zahre hususunda sahillerde bulunan kadlara emir
gnderildiinden, askerlerin zahre ihtiyacn buralardan tedrik etmesi; beylerden, zam
ve erbb- timardan yannda alkonulanlarn hibirinin ayrlmasna izin vermemesi, ancak
dman donanmas dalp herhangi bir tehlike ihtimali kalmadnda her birinin
yoklamasn yaptktan sonra gitmelerine izin verip mnasip iskelelere brakmas.

322

Rodos beyine

Rodos gemileri ile birlikte Rodos muhfazasna gidip kfir gemilerinin Rodos'a
ve denizdeki renber gemilerine zarar vermesine engel olmas; ayrca hlen Moton'da
olduu haber alnan bir Dubrovnik gemisi ile daha nce gnderilmi olan zahreyi de teslim
alarak zahre sknts eken Rodos halkna gnlk narh zerinden satmas.

323

Yenieri kethudsna

Kendisine bal yenieriler ile birlikte Piyle Paa'nn emrinde Preveze


muhfazasna tayin olunduundan, Piyle Paa'nn uygun grecei ekilde hizmette
bulunmas.

324

Hslar kadsna

Gayrimslimlerin balarnda yetien zmlerin ra yaplmasna


verilmemesi ve nceki emirde de belirtildii zere pekmez ve turu yaptrlmas.

325

izin

Erzurum beylerbeyine

nceki Erzurum Beylerbeyi Sinan Paa'nn yeni Beylerbeyi Ali Paa dnemine
ait ispene gelirinden, Erzurum millerindeki alacaklarn karlk gstererek bir miktar para
ald, ancak ne millerin bu paray demeye yanat ne de yeni beylerbeyinin alacaklarn
karlk gsterilmesini kabul ettii; bunun zerine Oltu ve Ardahan beylerinin nceki
beylerbeyi Sinan Paa'nn Erzurum azeblerinin aylk maalarna karlk Erzurum
dizdarna emaneten brakt paray, kendi kefletleri ile alarak Ali Paa'ya dedikleri
bildirildiinden, Oltu ve Ardahan beylerinin, azeb maalar iin alkonulan bu paray kendi

60

5 NUMARALI MHMME DEFTER

kefletleri ile aldklar eran sbit ise, szkonusu parann bu beylerden tahsil edilmesi,
demek istemezler ise durumun yazlp arzedilmesi.

326

skdar kadsna

Daha nce zmlerin ra yaplmayp turu ve pekmez yaplmas emredilmi


olduu halde Maltepe, Kartal ve Darca kyleri halknn zmlerini ra yapp flara
doldurduklar bildirildiinden, durum arzedildii gibi ise flarn iine tuz konup ralarn
sirke yaplmas.

327

328

Semendire beyine
Dergh- l avularndan Ali'nin sa slim Budun'a ulatrlmas.
Cezyir Beylerbeyi Kaptan Piyle Paa'ya

Dman donanmas dalncaya kadar Preveze blgesini muhfaza etme


grevini ifa ederken, emrindeki gemilerde ihtiya duyulmas muhtemel cenki, kreki
vs.nin siphi ve hisar erenlerinden tedrik edilip gnderilmesi hususunda Mora, nebaht,
Karlili ve Yanya sancakbeyleri ile Delvine alaybeyine hitaben yazlm hkm-i eriflerin
kendisine gnderildii; gerekli olduu takdirde bu hkm-i erifleri ilgili beylere gndererek
ihtiya miktar cenki, kreki vs.yi, getirtmesi.

329

Mora, nebaht, Karlili, Arboz ve Yanya sancakbeyleri ile Delvine sanca


alaybeyine

Preveze blgesinin muhfaza grevi Kaptan Piyle Paa'ya verildiinden, ad


geen tarafndan kendilerinden cenki ve kreki istendiinde bunlar sancaklarnn siphi
ve hisar erenleri arasndan seip gndermeleri; ayrca kendi sancaklarnn kylarn da bo
brakmayp dmandan korumalar.

330

Erdel kralna nme-i erif

Neme komutannn, Erdel'den geri ekilmeye pek niyetli olmad ve


kendisinin stanbul'a gelmek istediine dair gnderdii mektubun alnd; Nemelilerin bu
husustaki olumsuz tutumlar Tmvar beylerbeyi tarafndan da bildirildiinden, Tmvar
beylerbeyine Neme askerleri Erdel'den ekilirlerse Erdel ve Osmanl askerlerinin de
ekilmesi, onlar ekilmezse, o takdirde de Osmanl ve Erdel askerlerinin bir olup
Nemelileri Erdel'den karmalar hususunda emr-i erif gnderildii; kendisinin de O'nun
uygun grecei ekilde hareket etmesi; stanbul'a gelme isteinin ise, memleketinin iinde
bulunduu bu kark durum gznne alnarak imdilik mnasip grlmedii, bu hususta
kendisine daha sonra nasl bildirilirse yle hareket etmesi.

331

Tmvar beylerbeyine

Dman zerine hcum edildii srada, Neme kralnn ahidnme-i hmyuna


riyet edeceine dair Budun beylerbeyinden haber gelmesi zerine hcumdan vazgeilip

ZETLER

61

dmann geri ekilmesinin beklendii ancak Nemelilerin, geri ekilmeleri gerektii


hususunda birka defa uyarlmalarna ramen, nce Osmanl askerlerinin ekilmesi
gerektiini ne srerek yerlerini terketmedikleri, bunun zerine Osmanl askeri kaldrlp o
blgeden bir miktar uzaklald halde Nemelilerin geri ekilmemekte srar ettikleri
grldnden tekrar uyarda bulunulduu, ancak cevap alnamad, bu durumda nasl
hareket edilmesi gerektiine dair gnderdii mektubunun alnd; bu durumda eer
Nemeliler Erdel'den geri ekilirler ve herhangi bir tehlikeli durum kalmaz ise kendisinin de
ekilmesi, aksi takdirde yanndaki askerlerle dmann zerine varmas; bu ekilde hareket
etmesi iin Erdel kralna nme-i hmyun, bu durumun Nemelilere bildirilmesi hususunda
da Budun beylerbeyine hkm-i erif gnderildii.

332

Budun beylerbeyine

Tmvar beylerbeyi Nemelilerin Erdel'den ekilmemekte srar ettiklerini


bildirdiinden, ekilmemekte srar ederlerse, yanndaki askerler ile Nemelilerin zerine
hcum etmesi hususunda Tmvar beylerbeyine emir gnderildii; kendisinin de
Nemelilere, askerlerini Erdel'den geri ekmezlerse Osmanl askerlerinin zerlerine hcum
edeceini bildirmesi ve Erdel kralndan veya Tmvar beylerbeyinden gelebilecek yardm
taleplerine kar hazrlkl bulunmas; ayrca Neme komutan Lazar'n bara aykr
niyetlerini ortaya koyan ve ele geirilen bir mektubun da kendisine gnderildii; bu
mektubu Neme kralna ulatrp cevabn istemesi ve alaca cevab yazp arzetmesi.

13 Rebilevvel 973 (8 Ekim 1565)


333

Sultann beyine ve kadlarna

stanbul'un ihtiyac iin gelen koyunlarn Sultann'nde kestirilmeyip ve


sattrlmayp eksiksiz olarak stanbul'a gnderilmesi.

334

Vilyet tahririne memur Defter-i Hkn ktipleriden Bostan'a

Kendisine ktip olarak Defter-i Hkn ktiplerinden Hac Nuh tayin


edildiinden, bundan sonra bu grevi ad geenle birlikte yrtmesi.

335

Tekfurda kadsna

Hakknda ev soyduu ve cariye karmaya teebbs ettiine dair ikyette


bulunulduu bildirilen Sleyman adl ahsn Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

14 Rebilevvel 973 (9 Ekim 1565)


336

Kuds-i erif beyine ve kadsna


eyh Mehmed Halvet ve isimleri yazl ahslar, krk yldan beri mutasarrf

62

5 NUMARALI MHMME DEFTER

oldular mlk evlerinin brahim bin Gudayya ve oullar tarafndan zaptedilmek istendiine
dair ikyette bulunduklarndan, ad geen brahim ve oullar bu konuda hkm-i erif
kartsalar dahi szkonusu davann, zaman getiinden, artk grlmemesi.

337

Koyun hizmetinde olan Bl avu'a

Krkkilise'den stanbul'un ihtiyac iin gnderilen krk bir sr koyunun


stanbul'a sadece on bir srsnn geldii, dierlerinin ise kayplara kartnn haber
alnd ve bunun kendi ihmalinden veya yolsuzluundan kaynaklandnn dnld; bu
ie gerekli itinay gstermesi ve szkonusu koyunlarn ne olduunu aratrp bildirmesi.

338

Karahisr- ark kadsna

Hara toplamakla grevli Mustafa siphi'nin, belirlenenden daha fazla hara


topladna dair Karahisarl gayrimslimler ikyette bulunduklarndan, bu hususun tefti
edilmesi ve fazla hara alnd eran sbit olursa fazlaln iade edilmesi.

339

Ermenipazar kadsna

stanbul'un ihtiyac iin gelecek koyunlarn baka yerlere gnderilmeyip


doruca stanbul'a gnderilmesi.

340

Rumeli beylerbeyine

Donanma, deniz mevsimi sona erinceye kadar Preveze blgesinde ak denizde


olacandan Preveze sahillerinin ve orada oturan halkn dman saldrsndan korunmas iin
Yanya sanca siphilerinden timar drt bin ake ve daha aa miktarda olanlarn Preveze
muhfazasna gnderilmesi; ayrca Sofya'daki askerlerin de k mevsiminden zarar
grmemeleri iin iklimi daha lman bir blgeye nakledilmesi.

341

Gelibolu, Rodosuk, Kean, Malkara, psala, Ergene, Hayrabolu ve orlu


kadlarna

Eflak ve Bodan'dan gelen haymana koyunlarn dald ve satld haber


alndndan, szkonusu koyunlarn buldurulup stanbul'a gnderilmesi.

342

Dergh- muall avularndan Rodosuk'ta skin skender avu'a

Haymana koyundan bin sekiz yz keinin kendisi tarafndan alnd


duyulduundan, bu olayn asln bildirmesi ve szkonusu keileri stanbul'a gndermesi.

343

Tekfurgl kadsna

stanbul zahresi iin gelen koyundan Rodosuk'a bin be yz kei karld


haber alndndan, szkonusu keilerin buldurulup stanbul'a gnderilmesi.

ZETLER

344

63

(....) kadsna*

stanbul zahresi iin gelen koyunun kasaba ve kylerde zayi ve telef olduu
haber alndndan, szkonusu koyunlarn hibir tarafa verilmeyip hepsinin stanbul'a
gnderilmesi.
* Hkmn nereye yazld belirtilmemitir.

345

Bursa beyine ve Kite kadsna

Mihali Nibi Muslihiddin'e svp hakaret etmek, iki iip hamam yolundaki
kadnlara uygunsuz sz sylemek, halk para szdrmak amacyla rahatsz etmek ve haksz
yere paralarn almakla sulanan Muhzr Mehmed'in szkonusu sular iledii eran sbit
ise siyset olunmas.

346

Mentee muhfazasnda bulunan Karahisar beyi Mahmud Bey'e

Karahisar muhfazasnda bir miktar siphiye ihtiya duyulduundan, emrindeki


siphilerden otuzunu bir eriba ile Karahisar muhfazasna gndermesi.

347

Gelibolu kadsna

) kyne hariden gelip yerleen Kurd adl ahsn bazan bir iki ay
Avraslu (
kaybolup daha sonra baz eyalarla kye dnd, bu kiinin hrsz ve harmi olabilecei
bildirildiinden ad geenin geimini nereden temin ettii, getirdii eyalarn ticar olup
olmad ve kendisinden davac olan bulunup bulunmad hususlarnn gizlice aratrlmas
ve elde edilecek bilgilerin arzedilmesi.

348

Anadolu beylerbeyine

Kanuna gre, vefat eden bir siphinin timar, timara hak kazanm iki ocuuna
ikier bin ake olarak tevcih edilip iki ocuktan biri kk olursa onun hissesinin timara hak
kazanm bakalarna verilmesi gerekirken, bu durumdaki baz ya kk siphi oullarnn
kendi yerlerine bakalarn gndererek berat kardklar bildirildiinden, siphi ocuklarna
timar tevcihi yaplrken bu husustaki kanuna gre hareket edilmesi ve kendi yerine bakasn
gnderip berat alanlarn, haklarndan gelinmek zere bildirilmesi.

349

znik kadsna

stanbul'da soan ktl olduu iin soann madrabazlara satlmayp stanbul'a


gnderilmesi hususunda daha nce emir karld halde, baz madrabazlarn mevcut soan
satn alp stok yapmaya devam ettikleri bildirildiinden, stok yaplm soanlarn satlmak
zere gemilere ykletilip sahipleri veya vekilleri ile birlikte stanbul'a gnderilmesi.

350

Sa Ulfeciler Aas Mehmed Aa'ya

Sakol ulfecilerinden, Aksaraypazar'nda skin Ellialtnc Blk'ten Ahmed


olu Hseyin'in stanbul'a gnderilmesi.

64

5 NUMARALI MHMME DEFTER

351

Midilli ve Molova kadlarna

Yolsuzluk ve suistimalde bulunduu, halka zulmettii, er-i erife aykr fiiller


iledii ve hkm-i erif, fetva-y mnif vb.ne svdnn tesbit edilmesi zerine siyset
olunmas emrolunan Basdrmaolu Hseyin'in Dergh- muall avularndan Mustafa
avu ile kendilerine gnderildii; ad geen oraya getirildiinde, gerekirse sahip olduu
tm mal ve emlki hatta hibe veya vakfetmi olduu emlk de satlarak, zerine eran sbit
olan haklarn alnp sahiplerine verilmesi ve kendisinin kaza vurularak siyset olunmas.

352

am kadsna

Kendisinin stanbul'da mret-i mire nzr olduu dneme ait kazy defteri
teslim edilmedii iin ilerin aksad bildirildiinden, szkonusu defterin Sdde-i sadet'e
gnderilmesi.

353

Badad Beylerbeyi skender Paa'ya

Basra blgesindeki Cezyir vilyetinde tam bir hkimiyet tesisinin, ancak ok


miktarda gemi ve asker gnderilerek blgenin abluka altna alnmas ile mmkn
olabileceine dair Basra beylerbeyi tarafndan mektup gnderildii ve bu amacn
gerekletirilebilmesi iin de Birecik'de gemi yapmna baland; kendisinin de bu blgede
nasl bir hareket tarz takip edilmesi gerektiini iyice aratrp bu husustaki dncelerini
ayn ekilde ayrntl olarak arzetmesi.

354

Balkesir Kadl'ndan mazul Bostan'a

Karesi sancandaki ehl-i fesdn teftii grevi kendisine ve Mehmed avu'a


verildiinden derhal Karesi sancana gidip sbkallardan balayarak ehl-i fesd tefti
etmesi ve kendilerinden davac olanlarla davalarn grerek, eran hak sahibi olanlarn
haklarn alp sahiplerine vermesi; neticede eran siyset olunmay hakedenleri, siphiler
dnda, derhal cezalandrp, siphileri ise hapsedip kimler olduklarn arzetmesi; dier
sulular ise, kree konulmak zere Sdde-i sadet'e gndermesi.

355

Karesi sanca kadlarna

Ehl-i fesadn teftii ile grevlendirilen kad gelinceye kadar kazalar dahilinde
ehl-i fesad olarak tannan kiileri gvenilir kefillere vererek ortadan kaybolmalarna frsat
vermemeleri; aksi takdirde sorumluluun kendilerine ait olaca.

356

Tekeili beyine

Ehl-i fesadn teftiine memur olan mfettilerin adam hususunda herhangi bir
talepleri olursa kendilerine siphilerden yeteri kadar adam verilmesi.

357

Mustafapaa Kprs'nden tede olan kazalarn kadlarna


Tmvar Beylerbeyi Mustafa Bey'in Kethds Hzr ve arkadalarna ulak

ZETLER

65

bargiri verilmesi.

358

Sidrekapsi kadsna

Sahte berat ile Sidrekapsi Mehterbas olduunu iddia eden Mustafa bin
Abdullah ile berat yazan Ktip Hseyin elebi ve arac olan Kasm Papla isimli ahslarn
yakalanp Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

359

Yeniehir kadsna

Kalpazanlarn gizlice yoklanp su letleriyle birlikte yakalanmalar hususundaki emr-i erif bahne edilerek, pazarlardaki tccarlarn rahatsz edildii ve paralarnn
toplanp kendilerinden cerime akesi alnd bildirildiinden, bundan sonra emrin amacna
uygun hareket edilerek susuz insanlar rahatsz edilmeden kalpazanlarn su letleriyle
birlikte yakalanmas ve Dergh- muall'ya gnderilmesi.

360

Selanik beyine

Kesterye'de gayrimslim halkn, ehl-i fesad olduuna dair kendisinden ikyeti


olduu Dimitri Yorgi adl zimmnin, sbit olan sularnn sicil edilip kree konulmak zere
Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

361

lbasan ve Avlonya sancaklar beylerine ve kadlarna

Coraf konumu sebebiyle Nova Kalesi'nde zahre sknts ekildii


bildirildiinden, ad geen kalede nevbetci olan yenierilere babularndan mhrl
temessk getirmeleri artyla eskiden olduu gibi Avlonya ve lbasan iskelelerinden yeterli
miktarda zahre verilmesi.

362

zmir ve Foa kadlarna

zmir ve Foa'da yetien kuru meyve, madrabazlar tarafndan satn alnp


stokland iin stanbul'da kuru meyve sknts bagsterdiinden, bu durumun ortadan
kaldrlmas iin madrabazlarn anbarlarnn atrlp ne kadar kuru meyve var ise
madrabazlara aldklar fiyattan sattrlp gemilere ykletilerek stanbul'a gnderilmesi.

19 Rebilevvel 973 (14 Ekim 1565)


363

Ruha beyine

Ruha ve kylerinde ekya, apulcu ve kemendciler bulunduu, gvenilir


Mslmanlar bunlar aleyhinde yaramaz olduklarna dair ehadette bulunsalar dahi delil
olmadan srf sz ile bunlarn haklarndan gelinemedii, bundan dolay da Ruha'nn ekya
yata haline geldii bildirildiinden, bu gibilerin kendilerinden davac olanlarla biraraya
getirilip tefti olunmas ve sular sbit olanlar ile gvenilir Mslmanlar tarafndan

66

5 NUMARALI MHMME DEFTER

ekyalklar mahkemede yzlerine kar sylenenlerin sicil sretleri ile birlikte Sdde-i
sadet'e gnderilmesi.

364

Vezir Mustafa Paa'ya

Boazhisar, Lapseki, ardak ve Kemer iskelelerinde Donanma-y hmyun


iin hazrlanm gemi kerestelerini kadrgalara ve top gemilerine ykletip beraberinde
getirmesi ve Tersne-i mire'ye teslim etmesi.

365

Nide beyine*

ki yz hnelik cemaati ile Nide dahilindeki kuyulu yaylasna yerleerek


ekyalk yapt, bildirilen Bulgar olu Halil ve yoldalarnn, gerekli tedbirler alnarak
siphi ve il erleri ile zerlerine varlp yakalanmalar ve er-i erife gre tefti edilip
cezalandrlmalar.
* Bu hkmn bir sretinin Adana beyine de gnderildiine dair hkmn sonunda kayt vardr,
bkz. hk. nr. 463.

366

Rakka Beyi Nimetullah Bey ve Rakka kadsna

Gurgura isimli Arap eyhinin nceki eyh Ahmed'in zerine saldrp


hayvanlarn ve eyasn gaspettii bildirildiinden, kendisi Gurgura'nn kefili olduu iin
byle bir olay olup olmadn aratrmas; asl var ise gaspedilen hayvanlarla mallar alp
sahiplerine geri vermesi ve bu ii yapanlarn isimlerini yazp arzetmesi.

367

Trhala beyine ve Yeniehir kadsna

Baka bir vilyetten gelip kylerde ve pazarlarda er-i erife aykr davranlar
iinde bulunduu bildirilen keiin durumunun aratrlp eran sbit olan sularnn sicil
edilip arzedilmesi.

368

Karaman beylerbeyine

Belviran kazasnda vefat eden Dursun'un muhalleft iin mahkemeye davet


edilen ahslardan veys'in kaybolmas zerine, buldurulmas iin kefillerine giden
Dursun'un vassi Resul ve beylerbeyi adamnn erbb- timardan Hsrev'in kardei Ali Paa
ve reydan baz kiiler tarafndan yollar kesilip dvld bildirildiinden, bu ii
yapanlarn derhal yakalanarak kendilerinden davac olanlarla davalarnn grlmesi ve
zerlerine eran sbit olan haklarn alnp sahiplerine verilmesi; bunlardan ehl-i fesad
olduklar sbit olanlarn, siphi iseler hapsedilip timarlarnn bakasna verilmesi, siphi
olmayanlarn ise gnderilecek emre gre cezalandrlmalar.

22 Rebilevvel 973 (17 Ekim 1565)


369

Beyehir beyi olup Karaman'da teftie memur olan Bayezid Bey'e ve Larende
kadsna

ZETLER

67

Bolvadin, shakl, Akehir, Ilgn ve Turgud kazalarnn tefti olunup crm-i galz iledii
sbit olanlarn haklarndan gelindii, krek cezasn hak edenlerin de gnderilmek zere
olduu, ancak Karaman'n bir blmnde veba salgn ortaya kt iin tefti iinin sonraya
braklmasnn uygun olacana dair Larende kads mektup gnderdiinden, durum
arzedildii gibi ise teftiin ertelenmesi ve Beyehir Beyi Bayezid'in da sancana dnmesi.

370

Biga beyine ve kadsna

Balya nahiyesinde Akbalar diye tannan siphilerin donanmaya katlmalar


gerekirken yerlerine bakalarn gnderip seferden kaldklar ve ayn kyde oturan on kii ile
birlikte daima fesad ve ktlk yaptklar bildirildiinden, siphilerin ve szkonusu on
kiinin yakalanp toprak kadlar marifeti ile tefti edilmeleri; sular sbit olursa siphilerin
hapsedilmesi ve kimler olduklarnn arzedilmesi; siphi olmayanlarn ise eran gerekli
cezaya arptrlmalar.

371

Aydn Piydeleri Beyi Bl'ye

Daha nce kendisinin sanca piydeleriyle birlikte Tophne-i mire hizmetine


tayin olunduu; ancak imdi Tersne-i mire hizmetine tayin edildiinden, sanca
piydeleriyle birlikte eksiksiz olarak gelip hizmette bulunmas.

372

Msr beylerbeyi ve defterdarna

Msr muktaalarnn nceki dneminde elde edilen gelirin ve bkiyenin miktar


ile yeni sat neticesinde kimler uhdesine getii ve ayn olarak anbarlara ne kadar rn
girdii hususlarnn ayrntl olarak yazlp Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

373

Sirem Beyi Bl Bey'e*

Sirem siphilerini sefere alaybeyinin gtrmesi; kendisinin ise verilen


grevlerin yerine getirilmesinde Semendire beyine yardmc olmas.
* Hkmn zerinde gnderilmediine dair kayt vardr.

374

am beylerbeyine

Hama taraflarnda Aarne ve Ben Ziyad kabilelerinin isyan zere olduu,


etraftaki hrsz ve harmilerin de bunlarn arasna kararak yolcular soyduklar ve halka
zulmettikleri, defalarca uyarlmalarna ramen aldrmadklar, ktlk ve isyanlarna son
verebilmek iin bunlarla vurumaktan baka are kalmadna dair gnderdii mektubun
alnd; ncelikle bunlarn er-i erife davet edilip zulme uram veya soyulmu kiilerle
olan davalarnn grlmesi ve suu sbit olanlarn haklarndan gelinmesi; itaat etmez de
isyanda srar ederlerse ne ekilde mmkn olursa olsun haklarndan gelinmesi; ancak bu
yaplrken, ailelerinin esir edilmemesi ve kendi halinde olanlara zarar verilmemesi.

68

5 NUMARALI MHMME DEFTER

375

Msr beylerbeyi ve defterdarna

Barut imalathnelerine ilave ii alnarak her sene ilenen miktardan bir misli
daha fazla barut retilmesi.

376

Moha Beyi Hamza'ya

sek Kalesi'nden Prenovar Barkan'na, Prenovar'dan Moha'a ve Moha'dan


Sekuy'a varan yollardaki ehl-i fesadn yolculara zarar verdii, daha nce de dman
tarafndan bir ka haydudun Moha Barkan'nn yanndaki Danofa adl varou atee verip
yakt, ancak bu blgeler kendi sorumluluk alannda olmad halde bu hususta gelen
emirlerin Moha Beyi Hamza hitabyla geldii, halbuki bu blgelerin sorumlusu olan bey
szkonusu olay haber verse kendisinin de ekyann yolunu keserek yakalanmalarna
yardm edecek olduuna dair gnderdii mektubun alnd; ancak ncelikle nemli olan
husus ekyann hakkndan gelmek olduundan, bu hususta Sekuy beyi ile yardmlaarak
ekyann hakkndan gelinmesi.

377

Sekuy Beyi Abdullah Bey'e

Moha Beyi Hamza'nn, Sekuy sancanda zuhur eden baz ekyann yolculara
zarar verdii ve dman tarafndan gelen baz haydutlarn da Danofa varounu yaktklar,
kendisine haber verilmedii iin bunlarn yakalanamadna dair ikyette bulunduu;
Sekuy sancanda bu gibi ekyalk faaliyetleri veya dman saldrs olup da bundan
haberdar olmamasnn veya bunlar yakalayamamasnn, kendi ihmalkrln gsterdii;
bundan sonra byle bir olay meydana geldiinde, etrafndaki beylerle haberleerek
dmann veya ekyann yollarn ve geitlerini tutturarak haklarndan gelinmesi; aksi
takdirde hibir zrnn kabul edilmeyecei.

378

Semendire beyine

Budun'daki grevlilerin maalar iin gnderilen hazinenin gvenilir adamlar


nezaretinde slimen Varadin'e ulatrlmas.

379

Budun beylerbeyine

Budun'daki grevlilerin maalar iin gnderilen hazinenin slimen Varadin'e


ulatrlmas hususunda Semendire beyine emir gnderildii; kendisinin de szkonusu
hazinenin teslim alnp slimen Budun'a ulatrlmas iin Varadin'e gvenilir adamlar
gndermesi.

380

stanbul'dan Belgrad'a varncaya kadar yol zerinde bulunan kazalarn


kadlarna

Budun'daki grevlilerin maalar iin Budun'a gnderilen hazinenin yol


boyunca korunmas.

ZETLER

381

69

Erzurum beylerbeyine

Diyarbakr'da yakalanan Tegeltici Kasm isimli ehl-i fesdn, kendisinin su


ortaklar olduunu syledii Erzincan'da skin Kr Murad ve Murad adl zimmler ile
Hzrah isimli ahsn yakalanp Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

382

Budun beylerbeyine ve Yenieri aasna

Budun muhfazasnda olan Dergh- l yenierilerinin, eskiden ayr


zamannda kaleden dar kmadklar halde imdi kalede elli kii brakp drt ay
boyunca kale dnda adrlarda durduklar, halbuki bu yenierilerin oradaki herhangi bir
harekete kar hazr kuvvet olmak zere bulundurulduklarna dair nceki beylerbeyi
skender Paa tarafndan mektup gnderildii; bundan sonra szkonusu yenierilerin
tedenberi uygulama ne ekilde olmusa ona uygun hareket etmeleri ve kimsenin bu
husustaki emre aykr hareket etmesine izin verilmemesi.

383

Bolu beyine

Daha nce yakaland halde, zulmettii kiilerin korkup kendisinden davac


olmamalar yznden babasnn kefletiyle serbest braklan, ancak ktlk ve zulmlerine
tekrar balad iin halkn ikyeti zerine kaan Bolu kazasndan Doancolu
Muharrem'in stanbul'da yakaland ve tefti olunmak zere Bolu'ya gnderildii; ad
geenin tefti edilip eran zerine sbit olan haklarn alnp sahiplerine verilmesi ve sbit
olan sularnn ayrntl olarak yazlp bildirilmesi.

384

Bolu beyine

Kendisinin, Mudurnu kazasnn Bozyaka kynde shak adl kimsenin evinin


baslp olu Sefer'in ldrlmesi olaynda diyet deyerek serbest braklan Aka adl kiiyi
dier su ortaklarn tesbit gayesiyle hapsedip gtrrken Mudurnu kadsnn, zerine su
sbit olmayan kefilli birini hapsetmek kanuna aykrdr diyerek kendisini engellediine dair
gnderdii mektubun alnd; eer szkonusu ahsn suu sbit olup sicile gemise su
ortaklaryla birlikte Sdde-i sadet'e gnderilmesi, ancak bu bahne ile susuzlara zarar
verilmemesi.

385

Msr beylerbeyi ve defterdarna

Tekad maa alan sdt, suleh vs.den baz kimseler, ellerinde arzlar ile
sitne-i sadet'e geldiklerinde, sitne-i sadet'teki defterlerde onlarn bu durumlarna
iaret eden kaytlara rastlanmadndan, bu gibi kiilerin Msr'da bulunan defterlerinin bir
sretinin de Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

386

Budun yenieri aasna

Yenierilerin ehl-i fesd ve yaramaz olanlar kanunlar gereince nasl hisara


karlyorsa, bunlarn yayabalar ve blkbalarndan yaramaz ve ehl-i fesad olanlarn da
kanunlar gereince dierlerinin iinden ihra edilmeleri.

70

5 NUMARALI MHMME DEFTER

387

Diyarbakr beylerbeyine

Ekya Tegeltici Kasm, baz kimseleri katlettii srada isimleri yazl iki kiinin
de kendisine su ortakl ettiklerini ve bunlar Asesba Bekir'in tandn sylediinden,
bu kiilerin Asesba Bekir'e buldurulup Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

388

Bilecik, Yarhisar, Gl, Yeniehir, negl, Pazarck ve znik kadlarna

Bilecik Madeni'nde alan yaya vs. tifeler iin zahre tedrik edilerek sahipleri
ile birlikte ad geen madene gnderilip sattrlmas.

389

Bilecik kadsna

Bilecik Madeni'nde daha ok onaltar, ondrder, on birer, yirmier ve yirmi


ikier vukyyelik top yuvala imal edilmesi ve imdiye kadar imal edilen yuvalak adedinin
ve her yuvalan ka vukyye olduunun bildirilmesi; ayrca odun eken hayvanlarn zahre
vs. ihtiyalarnn da tedrik edilip k bahnesiyle iin yavalatlmamas.

390

Saray ve skaradin kadlarna

Klis Sancakbeyi Mehmed'in, halktan bir ksmn hapsedip bir ksmnn eya ve
emlkini sattrd, eitli yiyecek maddelerinden salgnlar sald, engel olmak isteyenleri
voyvodasna ldrtt, her evden sekiz ake alarak deryaya tereke verilmesine izin verdii
ve halka srekli zulmettiine dair ikyette bulunulduundan, ad geeninin grevinden
azledildii ve bir Dergh- muall avuunun bu hususun halli iin mbair tayin olunduu;
avu ile birlikte yukarda zikredilen hususlarn tefti edilmesi ve ad geen sancakbeyinin
zerine sbit olan haklarn alnp sahiplerine verilerek zerine sbit olan su ve haklarn
bildirilmesi; ayrca ad geenin Bosna Beyi Mustafa Bey ile olan anlamazlnn da er-i
erif ve kanuna uygun olarak grlp halledilmesi.

391

Msr beylerbeyine

Mekke'ye su getirilmesi ii nemli olduundan bu i iin gerekli olan


malzemenin tedrikinde gerekli gayretin gsterilmesi ve suyolu hizmetinde alanlardan
bazsna daha nce tevcihi emrolunduu halde hl tevcih edilmemi olan gedik ve
terakklerin de tevcih edilmesi.

392

393

* Hkmn zerinde mkerrer olduuna dair kayt vardr. Ayn konudaki hkm iin
bkz. hk. nr. 398

Badad beylerbeyine

Gherile ve barut ilenmesi hususu ok nemli olduundan, daha fazla


ilenmesi iin azam gayretin gsterilmesi ve bugne kadar ne kadar gherile ve barut
ilendiinin ve daha ne kadar ileneceinin bildirilmesi; ayrca Basra beylerbeyinin

ZETLER

71

gnderecei barutun da teslim alnp Badad'da hazrlananlar ile birlikte develere ykletilip
Haleb dizdarna gnderilmesi.

394

Badad beylerbeyine

Basra'daki adalarn zapt iin Birecik'te gemi ins grevi Azz u Kilis ve Ben
Reba sancakbeylerine verildiinden, bu hususta en uygun olan ekil ne ise tesbit edip ad
geen beylere bildirmesi.

395

Basra beylerbeyine

Bol miktarda gherile ilenmesi iin azam gayret gsterilmesi ve ilenen


gherilenin Badad'a gnderilmesi; ayrca ne kadar gherile ilendiinin de yazlp
arzedilmesi.

396

Klis sancanda olan dizdarlara

Baz ilerin teftii ile grevlendirilen mer avu'a, talebi halinde yeterli
miktarda hisar eri verilmesi.

397

Sbk Klis Beyi Hamza Bey'e

Kendisi ve adamlar hakkndaki ikyetler, er-i erife gre tefti edilip


neticeleninceye kadar ne kendisinin ne de adamlarnn hi bir yere ayrlmamalar, aksi
takdirde iddetle cezalandrlacaklar.

398

Msr beylerbeyine*

Msr hazinesi birka seneden beri ge geldiinden, bunun sebebinin ne


olduunun bildirilmesi ve bundan sonra da hazinenin eskiden olduu gibi zamannda
gnderilmesi.
* 392 numaral hkmn yerine yazlmtr.

399

Hslar, Silivri ve orlu kadlarna

Daha nce gayrimslimlerin, zmlerini turu, pekmez ve sirke yapmalar


emrolunduu halde zmlerini arap yapanlar olduu haber alndndan, bu konu ile bizzat
ilgilenilip gayrimslimlerin elinde bulunan araplarn sirke yaplp mhrlemesi ve daha
sonra tekrar kontrol edilerek, sirkeye dnm olanlarn satna izin verilmesi, sirkeye
dnmemi olanlarn ise dklmesi.

27 Rebilevvel 973 (22 Ekim 1565)


400

atalca ve Karaferye kadlarna


skdar evkf mahsulnden Dubrovnik beylerine verilmesi emredilen bin be

72

5 NUMARALI MHMME DEFTER

yz md terekenin bin mdnn Golos skelesi'nden, be yz mdnn de etroz


skelesi'nden verdirilmesi.

401

Budun beylerbeyine

spanya tarafndan gelen baz kimselerin Filek sancandaki Havss- hmyun


ve sancakbeyi hslarnda kebe saldklarnn haber alnd; byle bir olayn varlndan
haberdar olmamasnn veya haberdar olup da bunu engellememesinin, kendi ihmalkrln
veya idar iktidarszln gsterdii; bu hususun derhal aratrlp hibir yn gizlenmeden
aslnn bildirilmesi.

402

skdar Evkf Nzr Ahmed avu'a

Zimmetinde skdar mreti Evkf'nn fazla miktarda alaca bulunduu ve


demesi istendiinde vermedii bildirilen Mustafa isimli ahsn yakalanp sitane-i sadet'e
gnderilmesi.

403

Sol Ulfeciler Aasna

Bl ile Budun'a gidip orada klamas ve Budun beylerbeyinin mnasip


grecei ekilde hizmette bulunmas.

404

Haleb beylerbeyine ve dizdarna

Haleb Kalesi hisar erenlerinden hazine hizmetine tayin olunanlarn, hizmete


bizzat gitmeyip yerlerine adam tutup gnderdikleri ve bunlarn da hizmetlerini yerine
getirmeden yollarda katklar haber alndndan, bundan sonra hazine hizmetine tayin
olunan hisar erenlerinin yerlerine adam tutup gndermelerine msaade edilmeyip bizzat
kendilerinin gitmesinin salanmas.

405

406

Badad beylerbeyine
Haleb'e gnderilecek barutun Eb Ri'den kiralanacak develerle gnderilmesi.
Belgrad, Semendire, Sirem ve Varadin kadlarna

Semendire Beyi Bayram Bey'in gnderdii mektupta halk arasnda


al-verilerde altn, guru ve penz kullanlp Osmn akenin kullanlmad, halktan bunun
sebebi sorulduunda, tedvldeki akelerin ounun kalp ale olduunu, bir hafta sonra
kzl ve kurununun ortaya ktn, Belgrad'da darphne kurulduundan beri kalp akenin
oaldn, ayar dzgn ake kalmadn, ayrca burada kesilen akelerin de harite
gemediini syledikleri, yaplan aratrmalarda da sylenenlerin doru ve kalpazanlk
yapanlarn ok olduunun tesbit edildii bildirildiinden, kalpazanlk yapanlarn
aratrlmas ve ellerinde kalpazanlkla ilgili let ve malzeme bulunanlarn bu malzemelerle
birlikte, kalpazan olduklar eran sbit olanlarn ise sicil sretleriyle birlikte Sdde-i
sadet'e gnderilmeleri; ancak bu yaplrken dikkatli olunmas ve kalpazanlkla alakas
olmad halde srf elinde sahte para bulunduu iin kimsenin rahatsz edilmemesi.

ZETLER

407

73

Semendire ve Moha beylerine

Budun'a gnderilen hazinenin karadan veya gemi ile, hangisi mnasip ise,
yeterli miktarda adam grevlendirilerek slimen Budun'a ulatrlmas.

408

Sirem Beyi Bl'ye

O taraflardaki beylerin beylerbeyi yannda toplanmalar emrolunduu halde


kendisinin gitmeyip sancanda kaldnn haber alnd; kendisinin de dier beyler gibi
derhal beylerbeyi yanna gidip hizmette bulunmas.

409

Budun beylerbeyine

Blyle birlikte Budun'da klamas ve mnasip grlecei ekilde hizmete


bulunmas hususunda Sol Blk Ulfeciler aasna hkm gnderildii; ad geen blk
Budun'a vardnda erzak ihtiyalarnn tedriki ile ilgilenilip kendilerine hibir konuda
sknt ektirilmemesi.

410

Rumeli beylerbeyine*

Sofya'da toplanm iken ok miktarda yamur ve kar yamas zerine askerler


ile ehrin yaknlarndaki baz yerlere girildiine dair gnderdii mektubun alnd; dman
tarafndan haber gelinceye kadar, kendisine daha nce de emredildii zere, askerleri ile
birlikte havas mutedil ve zahresi bol bir yerde beklemesi ve daha sonra gnderilecek emir
ne ekilde olursa ona gre hareket etmesi.
* Hkmn yannda hatt--hmyun sreti vardr.

411

Sa Ulfeciler Aas Mehmed Aa'ya

Yamur ve kar yamas sebebiyle askerleriyle birlikte samanla sndna ve


Semendire'de zahre sknts ekildiine dair gnderdii mektubun alnd; bu durumda
blyle birlikte, hlen bulunmakta olduu yere yakn ve zahresi bol olan rgp veya
Ni'den hangisi mnasip ise oraya gitmesi ve daha sonra gelecek emir ne ekilde olursa ona
gre hareket etmesi.

412

Saray kadsna

Vezir-i azam Rstem Paa'ya verilmi olan harabe tuzla ve iftliin, onun
vefatndan sonra adamlar tarafndan tasarruf edilmeye baland, ancak bu dnemden
itibaren kefere Frenk tifesinin ve Klis kalesi ahalisinin kendilerine ait olduu iddiasyla
tuzla ve iftlik arazisinin snrlarna tecavz edip baz yerleri kendi tasarruflarna aldklar,
daha nce bu anlamazln giderilmesi iin iki defa snr tesbiti yaplp hccet-i eriyye
verildii ve bu husus iin bir ok emr-i erif geldii halde bunlara da iltifat etmeyip
tecavzde srar ettikleri Klis beyi tarafndan bildirildiinden, Frenk tifesinin de getirtilerek
davann grlmesi; durum arzedildii gibi ise ve bu hususta verilmi olan hccet de er-i
erife ve kanuna uygun ise hccetin esas alnp orada belirlenen snrlara hi kimsenin

74

5 NUMARALI MHMME DEFTER

tecavz etmesine izin verilmemesi ve bu tifenin, snr tecavznden dolay haksz olarak
elde ettii tesbit edilen maln da geri alnmas.

413

Vezir Mustafa Paa'ya

Gnderdii mektupta, deniz mevsiminin getiini ve gemi ile hareketin


mmkn olmadn bildirmi olduundan, Kaptan Piyle Paa ile birlikte Sdde-i sadet'e
dnmeleri.

414

Belgrad kadsna

irret ekavet ile mehur olduu, reyy isyan ettirebilecek gce sahip
bulunduu, kendisi resm demedii gibi bakalarnn demesine de mani olduu, bir fesad
karmak istediinde etrafna birok adam toplayabildii, son olarak da fesad karmak
niyetiyle yanna bir ka knez alarak Dergh- muall'ya geldii, er-i erife ve kanuna gre
tefti edilse bile zerine hi bir eyin sbit olmas mmkn olmadndan hakkndan
gelinmesinin gerekli olduu bildirilen ve Sirem'de zimmler arasnda ar Pavla veya Pavla
Voyvoda olarak tannan ahsn, Sdde-i sadet'te yakalanp yerinde tefti edilmek zere geri
gnderildii; ad geenin, oraya getirildiinde, hakkndaki iddia ve ikyetlerden dolay
tefti olunarak zerine sbit olan haklarn alnp sahiplerine verilmesi ve kendisi Belgrad
Kalesi'ne hapsedilerek sularnn ayrntl olarak defter edilip arzedilmesi; daha sonra
gelecek emir ne ekilde olursa ona gre hareket edilmesi.

415

Rum beylerbeyine ve Tokat kadsna

Baz vakflarn mtevell ve nzrlarnn vakf cihetlerine kendi istedikleri


kiileri tayin ettirdikleri, mtevellsi ve nzr olmayan baz vakflarn cihetlerini de
sitane-i sadet'e sahte mhrl arzlar gndererek yine kendi istedikleri kiiler adna berat
ettirdikleri, bylece vakf cihetlerinin ehil olmayan kiilerin eline getii bildirildiinden, bu
ekilde sahte mhr ile arz sunanlarn belirlenip zerlerine sbit olan sular ile birlikte
arzedilmesi.

416

Boazhisar'na varncaya kadar Rumeli yakasnda bulunan kazalarn


kadlarna

Msr ve zmir'den stanbul'a zahre getiren gemilerin kyya yanap,


getirdikleri zahreyi sattklar haber alndndan, bu hususta dikkatli olunup bu gemilerdeki
zahrenin bakalarna satlmasna izin verilmemesi ve bu gemilerin doruca stanbul'a
gnderilmesi.

417

Rumeli'nin sa-kolunda bulunan kazalarn kadlarna

stanbul zahresi iin gelen koyunlarn yolda uranlan kasaba ve kylerdeki


kasaplar tarafndan alnd duyulduundan, szkonusu koyunlarn bu ekilde kasaplar veya
dier kiiler tarafndan alnmasna msaade edilmemesi ve bu emre aykr hareket edenlerin
bildirilmesi.

ZETLER

75

Dergh- li avularndan olup Akhisar ve znik kadlklarnda gemi aac


hizmetinde olan Hac Hasan'a; Ada, Akyaz ve skdar kadlklarnda gemi
aac hizmetinde olan Mehmed avu'a; Kandra ve ile kadlklarnda gemi aac
hizmetinde olan Ferhad avu'a; Biga ve Lapseki kadlklarnda gemi aac hizmetinde
olan Sol Gureb'dan Mustafa'ya

418

Yalnzca gemi aac indirilip odun indirilmediinden Matbah- mire'de odun


sknts ekildii; bu sebeple bundan sonra ne kadar gemi aac indirilirse o kadar da odun
indirilmesi.

419

Gelibolu kadsna

Gayrimslimlerin, iki hususunda gelen emirlerin karkla yolatn


syleyerek bu hususta ak bir emr-i erif gnderilmesini talep ettikleri bildirildiinden,
kendilerine balarnda yetien zm iki yapmayp sirke, pekmez ve turu yapmalar
hususunda tenbihte bulunulmas; bu hususta kendilerine engel kard bildirilen
voyvodaya da msaade edilmemesi.

420

Msr beylerbeyine ve defterdarna

Buhayra vilyeti eski eyhi sa, Buhayra vilyetinin krk keseden fazla zamma
tahammlnn olmadn, Hablas, Sleyman ve mir adndaki ahslarn kendisine ve
oluna dman olduklarn, daha nce Buhayra'da kendisi tarafndan in edilmi olan dolap
ve kprleri yktklarn, kendisine ve oluna ait pirin, mercimek, eker, tahl vb. rnlerini
gaspettiklerini bildirdiinden Buhayra Vilyeti eyh'l-Arabl'nn krk kese ziyade ile ve
ad geenin kefil olmas artyla olu mer'e tevch edilmesi; gaspedilen rnlerinin ortaya
karlp kendilerine ide edilmesi; Sleyman ve mir isimli ahslarn da yakalanarak,
Sdde-i sadet'te hapisde bulunan Hablas ile birlikte Budun'a srgn edilmek zere Sdde-i
sadet'e gnderilmeleri.

421

Msr beylerbeyine

Buhayra vilyetinin nceki eyhi Mehmed Hablas'n mahkemede zerine hak


sbit olduu iin hapsedildii ve nbeti kapclarn yardm ile hapisten kat hususu ile
Buhayra Vilyeti eyhlii'ne ait hesap durumunun yer ald mektubun alnd; szkonusu
eyhlik eyh sa olu mer'e tevcih edilerek bu hususta emir gnderildiinden, emre gre
hareket edilmesi; ayrca Mehmed Hablas'n hapisten kamasna yardmc olan nbetilerin
de yakalanarak durumun akla kavuturulmas ve neticenin arzedilmesi; bunlarn dnda,
merolu isimli ahsn hazineye olan borcunun niin tahsil edilmediinin ve Badadolu
Vilyeti eyhi Hasan'n halka zulmettiine dair gelen haberlerin asl olup olmadnn da
yazlp bildirilmesi.

422

Mora Beyi Osman ah'a

Anabolu Azebleri Aas Cafer'i katlettikleri bildirilmesi zerine su mahallinde


siyset olunmalar emredilen adlar yazl ahslarn siyset edilmeyip hapisten
salverildikleri haber alndndan, olayn aslnn bildirilmesi ve eer szkonusu ahslar

76

5 NUMARALI MHMME DEFTER

hlen hapiste iseler nceki emir gereince siyset olunmalar; eer salverildikleri doru ise
hangi sebepten ve kimler tarafndan serbest brakldklarnn bildirilmesi ve kendilerinin
yakalanarak nceki emrin gereinin yerine getirilmesi.

423

Kefe Beyine

Azak Kalesi Azebler Aas Haydar ile Kale Dizdar Sefer'in aktan aa iki
getirip sattrmak, geceleyin kale kaplarn atrmak gibi er-i erife ve akla aykr bir ok
iler yapmalarndan dolay ehl-i fesdn yz bulduu ve kalede disiplinin salanmasnda
zorluk ekildii bildirildiinden, bu hususun kimse korunmadan tefti edilip sonucun
arzedilmesi.

424

orlu ve Silivri kadlarna

Baz Yahudilerin ahvalinin grlmesi hususunda daha nce gnderilmi olan


hkm-i erifin geri gnderilmesi.

425

ehzde lalasna

Rum vilyetindeki Boylu tifesi ile silerin geride kalan kayp mal ve
dkntlerine mltezim olan Ferahad'n er-i erife aykr olarak ahaliden ald mallarn
eran sbit olduktan sonra sahiplerine geri verildii bildirildiinden, ad geenin ve orta
Behzad'n siyset olunmas.

426

Tmvar beylerbeyine

Dmann durumu, kpr zerinde yaplan muharebe, Neme askerinin Tisa


suyunu getii, kendisinin ise Kransa suyunu geip Tmvar tarafna gittii, Solnok Beyi
Hasan'n da Budun askeriyle ayrlp Solnok tarafna gittii ve Erdohik palangasnn
ilkbaharda in edileceine dair gnderdii mektubun alnd; bu durumda daha nce kendi
emrine verilmi olan Kstendil, skp, Prizrin, Ohri, skenderiye ve Hersek sancaklar
beylerinin ve siphilerinin yoklamalar yaplarak sancaklarna dnmelerine izin verilmesi ve
yoklama defterlerinin mhrlenip Sdde-i sadet'e gnderilmesi; Tmvar askerinin ise
dmandan zarar gelme ihtimali ortadan kalkncaya kadar datlmadan bekletilmesi; ayrca
ad geen palangann da hava durumu uygun ise in ettirilmesi.

427

Gelibolu kadsna

limanda tersne olmaya uygun ne kadar yer bulunduunun tahminen


belirlenip arzedilmesi; ayrca baz mir yerlerin baz kiiler tarafndan tasarruf edildii
duyulduundan, bu yerlerin de bu kiilerden geri alnmas ve ne kadar yerin ne ekilde,
kimler tarafndan kullanldnn ve o blgede tersne ve kadrga yapm iin ne kadar
kereste mevcut olduunun bildirilmesi.

428

am beylerbeyine
Halilrrahman ahalisinin Kays ve Yemen adnda iki kabileden olutuu,

ZETLER

77

aralarnda eskiden beri sregelen anlamazlk nedeniyle devaml kavga halinde olduklar ve
bu yzden Mslmanlarn korkudan cuma namaz dahi klamadklar, bu fitnenin kayna
olan Berekt adl kiinin hakkndan gelinmezse halkn yurtlarn terketme niyetinde
olduklar bildirildiinden, durum arzedildii gibi ise ad geen Berekt ile fitne ve fesad
karmakta eleba olduklar sbit olan dier kiilerin yakalanarak haklarndan gelinmesi.

429

Eflk voyvodasna

Tuna nehrinde gemilerle gezip ekyalk yaptklar belirlenen isimleri yazl


ahslarn yakalanarak tefti edilmesi ve sular sbit olduu takdirde haklarndan gelinmesi.

430

Tuna yalsnda olan dizdarlara ve iskele eminlerine

O blgede ortaya km olan hrsz ve ekyann yakalanmas ile


grevlendirilen Dergh- muall avularndan Mehmed'e yardmc olmak zere yeterli
miktarda hisar eri ve ayka krekisi verilmesi.

431

Semendire beyine

Belgrad'da sandklarda bulunan kkrdn derhal Budun'a gnderilmesi ve ne


kadar kkrt gnderilip teslim edildiine dair temessk aldrlmas.

432

Silistre ve Akkirman beylerine

Tuna zerinde harmilik yapan ve yakalanarak Sdde-i sadet'e gnderilen


ahsn, sorgusu neticesinde iledii sular ile dier arkadalarnn kimlikleri ve yataklk
olarak kullandklar kyler hakknda verdii bilgilerin defter edilip kendilerine gnderildii;
bu bilgiler nda szkonusu harmilerin ve dier ehl-i fesadn yatak ve duraklar
aratrlarak nereye kaarlarsa kasnlar mutlaka yakalanp sicil hccetleriyle birlikte
Sdde-i sadet'e gnderilmeleri.

433

Eski Ohri Beyi Malko Bey'e

Kendisine Klis Sancakbeylii'nin verildii ve bu husustaki hkm-i erifin


gnderildii; emir kendisine ulatnda gecikmeden sancana gidip grevine balamas.

434

Bursa kadsna

Ulu Cmi ile ilgili baz hususlara dair gelen rukann bir sretinin kendisine
gnderildii; rukada yazl hususlarn hak zere tefti edilip neticesinin, darda adrvan
yapmaya uygun yer olup olmad hususu ile birlikte ayrntl olarak arzedilmesi.

435

Edirne kadsna ve Edirne Sultan Bayezid Han Medresesi Mderrisi Mevlna


Abdrrahim'e

Merhum Rstem Paa'nn Kapclar Kethds mteveff Mahmud'un Edirne'de


bulunan hatunu Fahri'nin, ad geen Mahmud zerinde daha nce bor olarak verdii bin be

78

5 NUMARALI MHMME DEFTER

yz filori alaca kaldn sylemesi zerine Mahmud'un stanbul'daki vrisi olan olu
Mehmed'in annesi ve vasiyyesi Aie'nin bu iddiay kabul etmedii ve davann gvenilir
ahitlerin ehadeti ile Fahri Hatun lehine sonuland bildirildiinden, szkonusu ahitler
ile bunlarn gvenilirliklerine ahitlik eden ahslarn gelip ayn ahitlii Sdde-i sadet'te de
yapmalar iin nasl kiiler olduklarnn, nerede oturduklarnn ve sanatlarnn ne olduunun
ayrntl olarak yazlp defterinin Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

436

Erdel kralna

Kendisinin Sdde-i sadet'e gelmek istedii, Neme kralndan gelen cevabn


samim olmad vs. hususlar muhtevi mektubunun alnd; stanbul'a gelme isteinin daha
nce gnderdii mektupta da yer ald, buna cevaben gnderilen nme-i hmyunda da
belirtildii zere Erdel'deki karklk bertaraf oluncaya kadar stanbul'a gelmesi mnasip
grlmediinden, imdilik Erdel'de kalarak memleketini dmana kar muhfaza etmesi,
daha sonra nasl mnasip olduu bildirilirse ona gre hareket etmesi; ayrca her sene
Erdel'den gnderilmekte olan on bin sikke altn henz gelmediinden, bunun da
geciktirilmeden gnderilmesi.

437

Haleb beylerbeyine

Hama taraflarndaki Aarne ve Ben Ziyad kabilelerinin isyan zere olduklar,


etrafta bulunan hrsz ve harmilerle birlikte yolcular soyduklar ve halka zulmettikleri,
defalarca uyarldklar halde sz dinlemedikleri, ktlk ve isyanlarna son verebilmek iin
vurumaktan baka are kalmad Hama beyi tarafndan bildirildiinden, bu hususta
kendisiyle haberleip fitne karan sileri vurup haklarndan gelmeleri; ancak bu yaplrken
oluk ocuklarnn esir edilmemesi, mallarnn yamalanmamas ve susuz olanlara herhangi
bir zarar gelmesinden kanlmas.

438

Mora Beyi Osman ah'a

Anabolu Azebleri Aas Cafer'i katlettikleri eran sbit olan Peltek Hasan ve
drt arkadann su mahallinde siyset olunmalar emredildii halde emrin yerine
getirildiinin henz bildirilmemi olmas sebebiyle maktln kardeleri tarafndan, ktillerin
siyset olunmadklar ve belki de serbest brakldklarna dair ikyette bulunulduundan,
ktiller siyset olunmu ise niin arzedilmediinin, siyset olunmamsa niin
geciktirildiinin veya serbest brakldklarnn bildirilmesi; eer salverilmiler ise mutlaka
yakalanarak siyset olunmalar ve emrin yerine getirildiinin bildirilmesi.

6 Rebilahir 973 (31 Ekim 1565)


439

lbasan beyine

Hakknda kaledeki hisar erenlerinin gediklerini haksz yere ellerinden ald,


sahte arzlarla berat kard ve devaml sahtekrlk yapt yolunda kale dizdar tarafndan
ikyette bulunulmas zerine yaplan aratrmada, gerekten de ehl-i fesd olduunun

ZETLER

79

anlald ve elinde sahte beratlar ve arzlar bulunduu bildirilen sbk lbasan Kalesi
Bevvb Nasuh'un, elindeki sahte berat ve arzlarla birlikte Dergh- muall'ya gnderilmesi.

440

Mula kadsna

Gkova sahrasndaki nehir zerinde bulunan ve gelip gidenlerin geiine imkn


vermeyecek derecede harap olduu bildirilen kprnn isteyen hayrseverler tarafndan
yenilenebilecei; kimsenin bunlara engel olmamas.

441

Solnok Beyi Hasan Bey'e

Be kral tarafndan Gle Kalesi muhfazasndaki askerlerin maalarnn


denmesi iin Zani Mihal adl komutanla Gle Kalesi'ne gnderilen hazinenin Solnok
askerlerinden bazlar tarafndan ele geirildii, ancak bu askerlerin Hazne-i mire'ye ait
olmas gereken bu paralar kendileri yama edip uradklar bir kyde iki ierek kavgaya
tututuklar ve ky halkndan bir kiiyi ldrp bir kiiyi de yaraladklar, bu sebeple
bunlarn haklarndan gelinmesi gerektiine dair gnderdii mektubun alnd; bu hususun
asker arasnda fitne kmasna meydan verilmeyecek ekilde gerekli tedbirler alnarak,
toprak kads marifeti ile tefti edilip, neticenin ayrntl olarak bildirilmesi ve daha sonra
gelecek emir ne ekilde olursa ona gre hareket edilmesi.

442

Selnik beyine ve kadsna

Bodan Voyvodas Aleksandra, kendisinin Selanik'e bal bir adada yaptrd


manastrn harmiler tarafndan baslp birka keiinin ldrldn, keilerin de birka
harmiyi ldrdklerini, ancak kendilerinin ise keilerden, gemi bastklar iddiasyla krk
dokuz bin ake aldklarn ve birka keii de hapsettiklerini bildirdiinden, byle bir olay
olup olmadnn ve hapsedilmi kei bulunup bulunmadnn, var ise sebebinin ne
olduunun Dergh- muall'ya arzedilmesi.

443

orlu, Hslar ve Silivri kadlarna

Gayrimslimlerin, balarnda yetien zm iki yapmayp sirke, pekmez ve


turu yapmalar hususunda daha nce defalarca hkmler gnderilmesine ramen hl o
hkmlere aykr olarak baz gayrimslimlerin zmlerini iki yapmaya devam ettikleri
haber alndndan, bu hususu tefti ile grevlendirilen skender avu ile birlikte
kasabalarn ve kylerin yoklanp bulunan ikilerin, ilerine tuz konularak veya baka
yollarla sirkeye dntrlmesi; bundan sonra da hi kimsenin iki yapmasna izin
verilmemesi ve emre uymayanlarn isimlerinin bildirilmesi.

7 Rebilahir 973 (1 Kasm 1565)


444

Kastamonu beyi ve Arac kadsna

Ktahya piyde ve msellemlerinin teftii ile grevli Mustafa'nn, yanndaki yz


seksen bin ake ile Uak tarafnda kaybolmas olay ile ilgili olarak, zerinde ad geene ait

80

5 NUMARALI MHMME DEFTER

eyalar bulunduu bildirilen ahslardan soruturulmak sretiyle bu eyalar kimden


aldklarnn tesbit edilmesi ve kap kaybolduu bildirilen ahslarn da buldurulup tefti
edilerek olayn akla kavuturulmas ve neticenin arzedilmesi.

445

Lala'ya, Ktahya ve Karahisr- Shib kadlarna

eyhl kads ile birlikte Ktahya piyde ve msellemlerinin teftiinde grevli


olan Mustafa'nn, kad'nn vefatndan sonra beraberindeki yz seksen bin ake ile Uak
taraflarnda kaybolmas olayn tefti eden Kula ve Ktahya kadlarnn tefti sonucu olarak
gnderdikleri mektupta yazl hususlar akla yatkn bulunmadndan, Ktahya ve
Karahisr- Shib kadlarnn, lalann kendilerine verecei gvenilir bir adamla birlikte
bizzat olay yerine gidip ad geen Mustafa'nn, kald evin sahibinden atn nallatt
nalbanta kadar, temas kurmu olmas muhtemel herkesten ad geen Mustafa'nn akbetini
soruturmalar ve bu hususta elde ettikleri bilgileri yazp arzetmeleri; ancak ihmalkrlk
veya baka sebeplerle olayn aydnlanmasn engelledikleri duyulursa kesinlikle
cezalandrlacaklar.

446

Piyle Paa'ya

Gelibolu'da yaplacak tersne iin ta kestirmek ve kesilen talar sahile


indirmek zere bir kadrga ve yz elli kfir grevlendirilmesi; yaplacak tersne iin gerekli
malzemenin imdiden hazrlanmas; baz gemilerin iskele azna safralarn boalttklar
haber alndndan, bunlara msaade edilmemesi; ayrca Gelibolu'da, yklp Mslmanlara
zarar verme ihtimali olan harap bir saray bulunduu ve tann da hayli ok olduu haber
alndndan, bu hususun da aratrlp ne kadar ta bulunduunun ve yklmasnn uygun
olup olmayacann arzedilmesi.

447

Karahisr- ark beyine ve kadlarna

Daha nce Sultan Bayezid adna vilyet dahilinden at deviren ve halka


zulmettii iin zerine sancak siphileri gnderilen, ancak bu esnada kap ortadan kaybolan
Behram'n, her naslsa sitne-i sadet'ten bir hkm-i erif alarak tekrar geri dnd ve
kendilerine zulmetmeye baladna dair Karahisr- ark siphileri ikyette
bulunduklarndan, eer ad geenin bu ekilde zulm var ise buna engel olunmas ve yapt
zulmlerin yazlp bildirilmesi.

448

Arboz Beyi Mehmed Bey'e

Arboz'daki Hssa muktaalarnn nceki dnem mltezimleri zerindeki


alacaklarndan henz bir akesinin dahi tahsil edilmemi olduu, yeni dneme ait iltizam
taksitlerinin ise eksik tahsil edildii, bunun da Arboz Muktaalar mfettii olan Arboz
kads ile Muktaalar Nzr Hzr'n ihmalinden veya baz mltezimleri korumasndan
kaynakland; mal hususunda kendisine itimd- hne bulunduundan gerek alacaklarn
gerekse iltizam taksitlerinin tahsili ile bizzat ilgilenip mfettie ve nzra yardmc olmas ve
bunlarn eksiksiz tahsil edilip Hazine-i mire'ye gnderilmesini salamas.

ZETLER

449

81

Rusuk'tan stanbul'a kadar yol zerinde bulunan kazalarn kadlarna

Eflak voyvodas tarafndan baz hususlar iin stanbul'a gnderilen adamlarn,


yolda gelirken baz menzillerde konaklattrlmad ve istedikleri adam klavuz tutmalarna
engel olunduu yolunda ikyette bulunulduundan, bundan sonra Eflak voyvodasnn
Sdde-i sadet'e gnderecei adamlarn, istedikleri yerde konaklamalarna ve istedikleri
klavuzu tutmalarna hi kimse tarafndan mdahale edilmemesi, mdahalede bulunanlarn
engellenmesi ve gereken kolayln gsterilmesi.

450

Ohri kadsna

Acemi olan toplamakla grevli Yayaba Muhammed'in bu ii adaletli ekilde


yapmad ve Koi isimli zam ile Dimitri isimli zimmnin de yardmyla halktan hayli mal
szdrd duyulduundan, ad geenin grevden alnd ve yerine Yayaba Ali'nin tayin
edildii; ad geenin tefti edilmesi ve ie yarar acemi olan almayp halktan mal szdrd
sbit olursa, bunlarn geri alnp sahiplerine verilmesi; kendisine yardmc olduklar sbit
olursa dier iki kiinin de sicilleriyle birlikte Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

8 Rebilahir 973 (2 Kasm 1565)


451

Vezir Mustafa Paa'ya

Dmann durumu ve kendisinin halen bulunduu mevki hakknda bilgiye


ihtiya duyulduundan, bu hususlardaki bilgiler ile getirilmesi daha nce emredilmi olan
kerestelerin gemilere yklenip yklenmediinin arzedilmesi.

452

Antalya kadsna ve skele eminine

Msr'a gitmek zere yola kan Dergh- muall avularndan Ahmed'in


kadrga veya karamrsel gemisiyle Msr'a gnderilmesi.

453

Tekfurda, nz, Kean, psala ve Yenice-i Karasu'ya varncaya kadar


yallarda bulunan kazalarn kadlarna

Fermn- erif olmadan deniz yoluyla darya tereke verilmemesi hususunda


defalarca emir gnderilmesine ramen, kazalar dahilinden gemilerine tereke ykleyen baz
gemicilerin bu terekeleri Aydnck, Mihali, Mudanya ve Anadolu taraflarna gtrp
sattklarnn haber alnd ve tereke gtren gemi reisleri ile terekeyi satanlarn ve satn
alndklar kazalarn isimlerinin ve satlan terekenin miktarnn yer ald defterin kendisine
arzedildii, ancak srf kendilerinin gerei bildirip bildirmediklerini yoklamak iin defterin
sretinin gnderilmeyip kendi bilgilerine bavurulduu; hkm kendilerine ulatnda
kazalar dahilindeki iskelelerden kimlere hangi tarihte ne kadar tereke verildi ise isim ve
resimleriyle yazp bildirmeleri; bundan sonra da fermn- erif olmadan hibir gemi reisine
tereke aldrmamalar; fermanla gelenlerin de ne gn geldiklerini ve ne kadar tereke alp
gittiklerini yazp arzetmeleri; bundan sonra da emre aykr olarak tereke verildii duyulursa
hibir zrlerinin kabul edilmeyecei ve azledilip cezalandrlacaklar.

82

5 NUMARALI MHMME DEFTER

454

nebaht kadsna

Mteveff Turhan Bey'in lbasan sanca beyi iken Nahvan seferinde devlet
hazinesinden ald borcu demeden lmesi zerine borcunun karl olan para
terekesinden alnp Yeniehir Bezzazistan'nda emanete konulduu halde nebaht Sanca
Beyi Mustafa'nn bu paray alp kendi ihtiyalarna harcad bildirildiinden, ad geen
Mustafa'dan bu parann eksiksiz olarak tahsil edilmesi; dememekte direnirse hslarnn
zaptedilerek bu parann tahsil edilmesi.

455

Tekfurda kadsna

skelelere buday ve un ykyle gelen gemilerin, ilerine gvenilir adamlar


konularak stanbul'a gnderilmesi.

456

Ahyolu, Varna ve Balk kadlarna

Bulunan yerden gnlk narh zerinden buday tedrik edilip gemilere


ykletilerek stanbul'a gnderilmesi.
Akhisar ve znik kazalarnda gemi aac hizmetinde bulunan Dergh-
muall avularndan Hac Hasan avu'a; Ada, Akyaz ve skdar
kazalarnda bulunan mer ve Mehmed avulara; Kandra ve ile kazalarnda bulunan
Ferhad avu'a

457

skelelere sadece gemi aac indirilip odun indirilmemesi sebebiyle Matbah-


mire'de odun sknts bagsterdiinden, bundan sonra ne kadar gemi aac indirilirse o
kadar da odun indirilmesi hususundaki emrin gereinin bir an nce yerine getirilerek,
Matbah- mire'de odun sknts ekilmesine meydan verilmemesi.

458

459

Kefe beyine
erkes beylerinden Taket Bey'in stanbul'a gelmesine izin verilmesi.
Kratova ve Samakov kadlarna

Islavite (
) ve Ksnice nahiyeleriyle Samakov ovasnda ekinlerin
tarlada kald, bir ksmnn rd ve bir ksmnn da rmeye yz tuttuu haber
alndndan, bunun sebebinin etraflca aratrlp arzedilmesi.

460

Filibe kadsna

Eskiden beri mir iin saraydrlar tarafndan korunan Filibe'deki Saray- mire
etrafndaki ayrlara, yerli halktan baz kiilerin kendi meralar olduunu ileri srerek
tecavzde bulunduklar bildirildiinden, bu hususun hak zere tefti edilmesi; durum
bildirildii gibi ise haksz olarak tecavzde bulunanlara engel olunmas ve bu hkmn
saraydrlarn elinde ibka ettirilmesi.

ZETLER

461

83

Karahisr- Shib Beyi Mahmud Bey'e

Daha nce Mentee sancakbeyi denizde grevlendirildii iin kendisinin geici


olarak Mentee sanca muhfazasna tayin edilmi olduu; ancak Mentee sancakbeyi
sancana dnd iin kendisinin de kendi sancana giderek asl grevine devam etmesi.

462

Kavala kaptanna

stanbul zahresi iin kylardaki iskelelerden gemilerine tereke ykleyen baz


gemicilerin, terekeyi baka yerlere gtrp sattklar haber alndndan, bu durumun nne
gemek iin tereke ykl gemileri, ilerine gvenilir adamlar koyarak Boazhisar'na kadar
getirtmesi.

463

Adana beyine*

Nide civarnda kuyulu adl yaylaya kan Bulgar olu Halil'in


akrabalarndan Veli ve Mahmud isimli ahslarla birleerek ekyalk yaptklar, iki yz
hnelik cemaatlerinin de kendilerine yardm ettii haberinin Nide beyi tarafndan
arzedilmesi zerine, sanca siphileri ve il erleri ile zerlerine varmas hususunda ad
geene hkm gnderildii; eer szkonusu ekya, zerlerine asker vardnda kap Adana
topraklarna gelirlerse yakalanmalar hususunda Nide beyine yardmc olmas.
* 365 numaral hkm de ayn konudadr, bkz. hkm 365.

464

Gmlcine, Siroz, Kavala ve Karasu Yenicesi kadlar ile Kavala Kaptan


Hseyin'e

Her birinin stanbul zahresi iin kazalar dahilinden gnlk narh zerinden
yirmi bin md buday tedrik edip renber gemileri ile stanbul'a gndermeleri; Kavala
Kaptan Hseyin'in de her gemiye gvenilir bir adamn bindirmesi ve ne kadar buday
gnderildiini gsteren bir defteri de birlikte gndermesi, bu adamn da ne kadar buday
teslim ettiine dair temessk almas.

11 Rebilahir 973 (5 Kasm 1565)


465

Bosna beyine ve Saray kadsna

Pakri Kalesi'ne saldran banlarla yaplan muharebede Bosna Alaybeyi


Mehmed'in dmandan kaarken Hzr Voyvoda ile karlat, Hzr Voyvoda'nn
kendisine neden katn sormas zerine Hzr Voyvoda'ya saldrp yaralad Pojega beyi
tarafndan bildirildiinden, bu hususun tefti edilmesi; suu sbit olursa ad geenin
hapsedilip durumun arzedilmesi.

466

Kefe beyine

Yirmi yldan beri Azak ehrini mekn tutup ekyalk yapan Rus keferesinden
erkes Mie'nin bir ara drt bin kadar kfir ile Azak Kalesi'ni bir ka gn muhasara ettii,

84

5 NUMARALI MHMME DEFTER

ancak asker-i slm ile zerlerine varlp bir ksmnn kltan geirildii, kalannn da
katna dair gnderdii mektubunun alnd; bundan sonra da memleketin korunmas,
emniyet ve asayiin salanmas ve halkn refah ve huzur iinde olmas iin gerekli gayreti
gstermesi.

467

Kstendil sanca kadlarna

Kazada bulunan hara, koyunhak, sancakbeyi adamlar, zam ve siphiler ile


dier grevlilerin halktan defter ve kanuna aykr olarak fazla vergi aldklar
duyulduundan, bu husus ile bizzat ilgilenerek defter ve kanuna aykr i yaplmasna izin
vermemeleri ve yapanlarn isimlerini bildirmeleri.

468

Mora beyine

Anabolu Azebleri Aas Cafer'i katlettikleri ve sularnn eran sbit olduu


bildirilen be ahsn su mahallinde siyset edilmeleri ve emrin yerine getirildiinin
bildirilmesi daha nce kendisine emrolunduu halde henz byle bir bilgi gelmedii gibi
emrin yerine getirilmedii ve belki de bu ahslarn salverildikleri haber alndndan, bu
ahslarn her nerede iseler buldurulup siyset edilmeleri ve emrin yerine getirildiinin
bildirilmesi.

469

Samakov kadsna

Hazrlanmas emrolunan yz adet gemi lengerinin fazla kar yamas


sebebiyle hazrlanamadna dair gnderdii mektubun alnd; bu iin zerinde bizzat
durup, mevsim elverdiinde beklenmeye gerek kalmamas iin, lengerlerin imdiden
hazrlanmas.

470

am beylerbeyine ve am kadsna

Yahudilerden Smir denilen topluluk arab yaz, siykat ve defter tutma


ilerinde bilgili olduklarndan suba ve eminlerin bunlar yanlarna ktip olarak aldklar,
ancak bu topluluk mfsid ve erir olduundan, ktiplerin eitli hile ve desiselerle
Mslman halkn mallarn ellerinden aldklar ve reynn korkudan deta bunlarn
hizmetkr durumuna dt bildirildiinden, bundan sonra hi bir devlet grevlisinin
bunlar ktiplikte veya Mslmanlarla ilgili ilerde istihdam etmemeleri; aksi taktirde
sorumluluun beylerbeyi olarak kendisine ait olaca.

471

Rumeli kadlarna

Mustafa adl mezzinin hangi kaza dahilinde bulunursa yakalanp bu i iin


grevlendirilen Habib'e teslim edilerek stanbul'a gnderilmesi.

472

Samakov kadsna

Donanma iin ve ekmece'de yaptrlacak kpr iin lzm olan kerestenin


araba ile gnderilmesi mmkn olmadndan Filibe'den deve gnderilmesi talebine dair

ZETLER

85

gnderdii mektubunun alnd ve bu hususta gereken emrin verildii; kendisinin de ne


kadar deve lzmsa Filibe'deki Deveciler kethdsna adam gnderip getirtmesi ve bir an
nce keresteleri ykletip ayr ayr defterlerini de hazrlayp gndermesi.

473

Kavala, Drama ve Zihne kadlarna

Kavala kaptannn adam tarafndan sekiz kalpazann yakalanarak hapsedildii,


ancak bunlardan birinin Drama mili tarafndan salverildii duyulduundan, bu haberin
doru olup olmadnn, doru ise sebebinin ne olduunun bildirilmesi ve hapistekilerin de
sicil sretleriyle birlikte Dergh- muall'ya gnderilmesi.

474

Silistre ve Akkirman beylerine

Voyvodalarn il zerine kp gezerek srf cerme akesi almak amacyla susuz


insanlar yakalayp hapsetmek sretiyle halka zulmettikleri Hrsova kads tarafndan
bildirildiinden, voyvodalara, bundan byle il zerine kp gezmemeleri, halktan parasz
yem ve yiyecek almamalar ve suu sbit olmadan kimseden cerme akesi talep etmemeleri
hususunda sk tenbihte bulunulmas.

475

Kavala kaptanna

Kavala'da sekiz kalapazan yakalandnn bildirilmesi zerine bunlarn Sdde-i


sadet'e gnderilmeleri iin Kavala, Zihne ve Drama kadlarna hkmler gnderildii;
ancak Kavala'da hl kalpazanlar olduu haber alndndan, bu gibi ahslarn da aratrlp
yakalanmas ve toprak kadlar tarafndan tefti edilerek kalpazan olduu sbit olanlarn, su
letleri ve sicil sretleriyle birlikte Dergh- muall'ya gnderilmesi; ancak bu yaplrken
kendi halinde olan kimselerin srf elinde kalp ake bulundu diye rahatsz edilmemesi.

476

Budun beylerbeyine

Hlen dman elinde esir bulunan bir yenieri blk kethds ile bir
yenierinin, dman esirlerinden Toma Yako ile mbadelesinin, kendisinin bu esiri
stanbul'a gnderdiini sylemesinden dolay gerekletirilemediine dair Budun
Yenierileri Aas skender Aa tarafndan ikyette bulunulduu; daha nce de ad geen
esirin esir olan kars, dman elinde esir olan bir yenierinin serbest braklmasna karlk
serbest braklm olduundan, o mbadelede dmann szkonusu yenieriyi serbest brakp
brakmadnn ve mbdelenin nasl sonulandnn yazlp bildirilmesi.

477

Karaman beylerbeyine

Karaman avularnn stanbul'daki defteri ok fazla kayt dlmekten dolay


dolduundan, Karaman'daki avular bizzat yoklayarak her birinin isim ve timarlarnn
yazl olduu iki yeni defter hazrlatp birini mhrleyip stanbul'a gndermesi, dierini ise
arzettii gedikleri kaydetmek zere orada alkoymas.

86

5 NUMARALI MHMME DEFTER

478

Bursa kadsna

Bursa'nn Hssaharcemini Mahallesi'nde ldrlen papuunun ktilinin


yakalanarak hapsedilmesi ve davasnn sancakbeyi sancana dndkten sonra sancakbeyi
ile birlikte grlmesi.

479

Van beylerbeyine

Berados Beyi Hasan Bey snrda, hrsz, yolkeseni, ekyas bol, be yz, bin
nfuslu birka airet bulunduunu, bunlarn zerlerine varp sulu olduu bilinen kimseleri
yakalamak istediini bildirerek Van beylerbeyinin de kendisine yardmc olmas talebinde
bulunduundan, bu hususta ad geene yardmc olmas; ancak bu yaplrken snrda kargaa
yaratacak hareketlerde bulunulmasna da izin verilmemesi ve yakalananlarn er-i erife
gre haklarndan gelinmesi.

480

Kefe beyine

Azak'ta in edilecek gemilere ne kadar kreki lzm olduu ve bunlarn


nereden tedrik edileceinin ayrntl olarak yazlp arzedilmesi.

481

Koyun hizmetinde olan Dergh- muall avular Bl ve skender'e

stanbul'a dnmek iin kendileri tarafndan izin talebinde bulunulduundan,


Cemziyelevvel aynn sonuna kadar kendilerine verilmi olan hizmete devam edip
Cemziyelhir aynn birinde emirlerindeki msellemlere izin vermeleri ve kendilerinin de
stanbul'a dnmeleri.

482

Bursa kadsna

Kadnlar zindann bastklar ve yakalanarak Bursa yasakbasna teslim


edildikleri haber alnan acemi olan kyafetindeki kimselerin saylar, acemi olan iseler
ocak iindeki konumlar ve blkleri ile olayn sonucunun ayrntl olarak bildirilmesi.

483

Tekfurda kadsna

Madrabazlarn depoladklar buday, pirin ve kuru meyvenin gemilere


ykletilip stanbul'a gnderilmesi emrolunduu halde szkonusu zahrenin hl
gnderilmedii ve emre aykr olarak baz madrabazlarn pirin depolamaya devam ettikleri
bildirildiinden, madrabazlarn mahzenlerinin alp depoladklar buday, pirin ve kuru
meyvenin kendi aldklar fiyattan sattrlarak gemilerle stanbul'a gnderilmesi ve hangi
gemiye ne kadar zahre yklendiinin bildirilmesi.

17 Rebilahir 973 (11 Kasm 1565)


484

Hslar kads ile orlu ve Silivri kadlarna


zmn sirke, pekmez ve turu yaplp iki yaplmamas hususunda defalarca

ZETLER

87

emir gnderildii halde baz kiilerin emre aykr olarak zmlerini iki yapmaya devam
ettikleri duyulduundan, kazalar dahilindeki nahiye ve kylerin tek tek yoklanp her kimde
arap bulunursa dklmesi ve kimde ne kadar arap bulunup dkldnn defter edilip
bildirilmesi.

485

Kocaili beyine ve znikmid kadsna

simleri yazl celep, stanbul zahresi iin getirdikleri yz ba koyunun,


znikmid'de Alemah isimli ahsn olu ve adamlar tarafndan baslp yamalandna dair
ikyette bulunduklarndan, Alemah'n olunun ve adamlarnn buldurulup er-i erife gre
tefti edilmeleri ve sular sbit olursa hapsedilip durumlarnn arzedilmesi.

486

Mirza Ali Bey'e

Serhaddin durumu hakkndaki bilgileri ihtiva eden mektubunun alnd; elde


ettii bilgileri gndermeye bundan sonra da devam etmesi.

487

Trhala beyine

Alasonya'da Hazret-i sa olduunu iddia edip halk etrafna toplayan bir kei
ortaya kt, Kensel ky halkn Alasonya pazarna gitmekten menettii, eran tefti
edilmek iin Mslmanlar tarafndan zerine varldnda daa karld bildirildiinden,
szkonusu keiin mutlaka yakalanp sicil sretiyle birlikte Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

488

Kavala Kads Mevlna Abdlbki'ye

Rodos Kalesi halk, bulunduklar yer talk olduu iin tereke yetitiremediklerini, bu sebeple zahre sknts ektiklerini syleyerek kendilerine tereke verilmesi
yolunda talepte bulunduklarndan, kendilerine eskiden olduu gibi bedeli mukabilinde
Havss- hmyun terekesinden iki yz md zahre verilmesi ve gnderdikleri gemiye
ykletilip gemi iine gvenilir bir adam da konularak Rodos'a gnderilmesi; ancak bu
bahne ile belirtilen miktardan fazla zahre verilmemesi.

489

Bursa kadsna

Bursa'da Deveciler Mahallesi'nde oturan ve Koca Usta diye bilinen Zerbaft


Hac Mehmed'in, Bursada arap teftiinde olan Ahmed avu'a teslim edilerek stanbul'a
gnderilmesi.

490

znikmid kadsna

Kara zm ykl birka geminin znikmid tarafna gittii haber alndndan,


gerek bu gemilerdeki zmlerin ve gerekse daha sonra stanbul zahresi iin gelecek dier
kuru meyvelerin orada sattrlmayp stanbul'a gnderilmesi.

88

5 NUMARALI MHMME DEFTER

19 Rebilahir 973 (13 Kasm 1565)


491

Tmvar beylerbeyine

Dman askerlerinin Erdel'den ekildii ve k mevsimi de geldii iin Rumeli


ve Budun askerlerine dn iin izin verildii, kendisinin ise dman tarafna gnderdii
casus gelene kadar beklemede kalacana dair gnderdii mektubun alnd; ancak Erdel
kralndan gelen mektupta Be askerlerinin Erdel'den ekilmesinin bir hile olduu, slm
askeri Erdel'den ekildikten sonra geri gelip Bana Kalesi'ni kuattklar, Be kralnn sava
hazrl iinde bulunduu ve Kara Bodan'a saldrma niyetinde olduu bildirildiinden,
ilkbaharda dman zerine sefer-i hmyun dzenlenmesine karar verilerek Rumeli ve
Anadolu beylerbeyileri ile dier beylere tam techizatl ve eksiksiz olarak sefere
hazrlanmalar hususunda emirler gnderildii; Budun beylerbeyine de savaa hazr olmas
ve dman tarafndan ahidnmeye uyulmad takdirde Erdel kralna yardm etmesi ve frsat
elverdiinde dman topraklarna aknlar dzenlemesinin emredildii; kendisinin de btn
askerleri ile savaa hazr olmas ve gerekten Bana kalesinin kuatld kesin ise ve Erdel
kral da kendisinden yardm isterse, mevsimin k olmasna bakmadan derhal yardmna
gitmesi ve dman topraklarna aknlar dzenlemesi; ancak dman tarafndan ahidnmeye
aykr bir hareket yaplmad takdirde bu tarafdan da herhangi bir harekete kalklmamas.

492

Erdel kralna nme-i erif

Dman askerinin Erdel'den ekilmesinin hile olduu, slm askeri Erdel'den


ekildikden sonra geri dnp Bana kalesini kuattklar, Be kralnn sava hazrl iinde
bulunduu ve Kara Bodan'a saldrma niyetinde olduuna dair gnderdii mektubun
alnd; bu durumda ilkbaharda dman zerine sefer-i hmyun dzenlenmesine karar
verilerek Rumeli ve Anadolu beylerbeyileri ile dier beylere tam techizatl ve eksiksiz
olarak sefere hazrlanmalar hususunda emirler gnderildii; ayrca kendisinin mektubunda
bildirdii gibi, dman tarafndan ahidnmeye aykr bir harekette bulunulmu ise kendisine
yardm etmeleri ve dman topraklarna aknlar dzenlemeleri hususunda Budun ve
Tmvar beylerbeyilerine de hkmler gnderildii; eer durum bildirdii gibi ise
kendisinin de askerleri ile dman defetme hususunda gerekli gayreti gstermesi ve Erdel'e
dman tarafndan zarar erimesine meydan vermemesi; ancak dman tarafndan
ahidnmeye aykr bir hareket yaplmazsa, kendisinin de kimseye ahidnmeye aykr i
yaptrmamas.

493

Budun beylerbeyine

Belilerin ahidnmeye uyup Erdel'den ekileceklerine dair kendisi tarafndan


haber gelmesi zerine, Beliler Erdel'den ekilirse Osmanl askerlerinin de ekilmesi
hususunda Tmvar beylerbeyine emr-i erif, Erdel kralna da nme-i hmyun gnderildii
ve Tmvar beylerbeyinin de buna istinaden Budun siphileri ile i blgelerden gelen
siphilere dn iin izin verildiini bildirdii; halbuki Erdel kralnn gnderdii mektupta
ise, dmann Erdel'den ekilmesinin bir hile olduu, Osmanl askerleri ekildikten sonra
geri dnp Bana Kalesi'ni kuattklar, Be kralnn sava hazrl iinde bulunduu ve Kara

ZETLER

89

Bodan'a saldrma niyetinde olduunun bildirildii; bu durumda ilkbaharda dman zerine


sefer-i hmyun dzenlenmesine karar verilerek Rumeli ve Anadolu beylerbeyileri ile dier
beylere eksiksiz ve tam techizatl olarak sefere hazrlanmalar hususunda emirler
gnderildii; kendisinin de btn askerleri ile birlikte sefere hazr olmas ve gerekten
Belilerin Bana Kalesi'ni kuattklar kesin ise ve Erdel kral da kendisinden yardm isterse
derhal yardmna komas ve frsat elverdiinde dman topraklarna aknlar dzenlemesi;
ancak dman tarafndan ahidnmeye aykr bir hareket yaplmaz ise bu taraftan da herhangi
bir harekette bulunulmamas; ayrca bu hususu Belilerle haberleerek aratrmas ve
kendilerine, eer bar istiyorlarsa Erdel'den ekilmeleri gerektiini bildirmesi; neticeyi de
ayrntl olarak arzetmesi.

494

Rumeli beylerbeyine

Erdel kralnn, Erdel'den ekilen Be askerlerinin Osmanl askerleri ekildikten


sonra geri dnp Bana Kalesi'ni kuattklarn ve bu K Erdel'e saldrma niyetinde
olduklarn bildirmesi zerine ilkbaharda dman zerine sefer dzenlenmesine karar
verilerek Budun ve Tmvar beylerbeyilerine sefere hazr olmalarnn emredildii;
kendisinin de btn sancakbeyi, alaybeyi, zam ve siphileri ile birlikte tam techizatl ve
eksiksiz olarak sefere hazrlanmas; ayrca defterdar deitii iin ilerin grlemedii haber
alndndan, ilerin aksamamas iin, yeni defterdar gelinceye kadar ileri defter
kethdsyla yrtmesi.

495

Kefe beyine
Gnderdii mektupta, sancak tasarruf eden erkes beylerinin tam bir itaat

iinde olduu, ancak alkokoullar(


) denen tifenin isyan halinde bulunduu,
tccarlara ve Azak ahalisine zulmettikleri bildirildiinden, gerekli her trl tedbir alnarak
bunlarn yakalanp haklarndan gelinmesi; bu hususta kendisine yardmc olmas iin Krm
hanna da nme-i hmyun gnderildii; kendisiyle haberleerek bu hususta ondan da
yardm istemesi.

496

Semendire beyine

lkbaharda dman zerine sefer dzenlenmesine karar verildiinden, daha nce


hazrlanmas emrolunan gemi ve zahrenin yeni bildirilen miktarlara gre hazrlanmas.

20 Rebilahir 973 (14 Kasm 1565)


497

Budun ve Tmvar beylerbeyilerine

Dmann ahidnmeye uyacan bildirip Erdel'den ekilmesinin hile olduu,


slm askeri Erdel'den ekildikten sonra geri dnp Bana Kalesi'ni kuattklar ve bu k
Erdel'e saldracaklar hususunda Erdel kralnn mektup gndermesi zerine, durum
bildirildii gibi ise Erdel kralna yardm edilmesi hususunda kendilerine daha nce emirler

90

5 NUMARALI MHMME DEFTER

gnderilmi olduu; Erdel kral bu hkm kendilerine gnderip yardm isterse derhal
yardmna gitmeleri ve dman hakknda srekli bilgi edinerek ona gre hazrlk yapmalar.

498

Samakov kadsna

Daha nce Hssa-i hmyun iin Samakov'dan gnderilmesi emrolunan


ivilerin bir ksmnn geldii ve bu husus iin sekiz bin altn daha gnderildii; geri kalan
ivilerin de en ksa zamanda tedrik edilip gnderilmesi.

499

Rodos ve Mentee beylerine

Nevruz'da dman zerine sefer dzenlenmesine karar verildiinden, denize de


byk bir donanma karlaca; bu sebeple gemi yapabilecek ve gvenilir kefil verebilecek
levendlerin on sekiz oturaktan yirmi be oturaa kadar gemi in etmelerine izin verildiinin
ilan edilmesi ve ka kiinin gemi yapmaya baladnn isimleri ile yazlp bildirilmesi.

500

Avlonya beyine

Denizlerde dman gemileri grldnden derhal siphileriyle birlikte dnp


sancann kylarn ve kylardaki yerleim yerlerini dmandan muhfaza etmesi.

501

Rumeli beylerbeyine

Kendisine daha nce Yanya sanca siphilerinden drt bin ve daha az akelik
timara tasarruf edenleri Preveze muhfazasna gndermesinin emredilmi olduu; imdiki
halde Avlonya sanca aklarnda da dman gemileri grldnden sanca kylarn
muhfaza etmek zere sancana dnmesi hususunda Avlonya sancakbeyine emir
gnderildii; kendisinin de Avlonya sancakbeyine adam gndererek bu hususu tekid etmesi;
ayrca Yanya sanca siphilerinin Preveze'ye gnderilip gnderilmediini de bildirmesi.

502

Tmvar beylerbeyine

Dman askerinin dalmasndan dolay Rumeli ve Budun askerlerine izin


verildii, Gle kalesinin muhasaras, Palanga inaatnn k sebebiyle ertelendii ve dman
tarafna gnderilen casusun dnmesine kadar Tmvar askeri ile beklemede kalnacana
dair gnderdii mektubun alnd; palanga ins ve Gle kalesinin muhasaras hususunda
gerekli hazrlklar yapmas ve dman tarafna gnderilen casus olumlu haberlerle gelirse
uygun grd ekilde Tmvar askerine de izin vermesi; ancak bu arada gaflete de
dmeyip dmana kar uyank bulunmas ve memlekete herhangi bir zarar erimesine
meydan vermemesi.

503

ernovi, Trnovi ve Hezergrad kadlarna

skdar mreti Evkf'na bal kylerin avrz- divniyye ve teklf-i rfiyyeden muaf olduklar hususundaki hkm-i erifte bu vakfa bal baz kylerin isimlerinin
yer almadnn bildirildii; ancak szkonusu kyler de dierleri gibi avrz ve tekliften
muaf olduklar iin bunlardan da avrz ve teklif talep olunmamas.

ZETLER

504

91

Aydn beyine

Merhum ehzde evkfnn cbsi Hseyin'in zimmetinde bulunan, ancak tahsili


iin daha nce emir gnderildii halde tahsil edilememi olan vakfa ait yetmi drt bin
akelik alacan en ksa zamanda tahsil edilerek ad geen cb ile birlikte Sdde-i sadet'e
gnderilmesi.

21 Rebilahir 973 (15 Kasm 1565)


505
beylerinden

Devlet Giray Han'a


Sdde-i sadet'e gelip yz srmek arzusunda olduu bildirilen erkes
Ankoton'un istedii zaman gelebilecei; ayrca erkes tifesinden

) isyann bastrmakla grevlendirilen Kefe Beyi Kasm


albukoullarnn (
Bey'e de bu hususta gerekli yardmn yaplmas.

506

Kefe beyine

Azak Kalesi civarndaki si erkes ve Ruslardan bazlarnn emn emn alp


kaleye gelip giderken kaledeki haramzdeler tarafndan yollarnn kesilip bir ksmnn
ldrld, bir ksmnn da esir edildii bildirildiinden, sulularn yakalanarak, ktil
olduu eran sbit olanlarn er-i erife gre cezalandrlmalar; dier sulularn ise
aykalarda kree konulmas.

507

Rum beylerbeyi ile Amasya ve Ladik kadlarna

Ladik'in Onuz kynden skender adl siphinin ummen teftii hususundaki


hkm-i erifin yolda kaybolduu bildirildiinden o hkmn yerine kim olmak zere bu
hkmn gnderildii, ad geenin ummen tefti olunarak zerine sbit olan haklarn alnp
sahiplerine verilmesi ve sularnn ayrntl olarak arzedilmesi.

508

Emr-i hacca ve Mahmil-i erif kadsna

Huccac mukaddimlerinin mir iin verdikleri develerin kirasn am


Hazinesi'nden tam olarak aldklar halde hac yolunda bulunan Beytlmal hslatndan ve
bc- bahardan da para aldklar duyulduundan, bunlarn develerinin kiras tam olarak
dendikten sonra baka hibir yerden, hibir sretle para almalarna msaade edilmemesi.

509

am beylerbeyine ve kadsna

Hlen defterdar olan Murad'n Hac Emirlii yapt dnemde haclarn


korunmas iin ne kadar yenieri ve siphi gnderilmi ve ka kiiye ne kadar yiyecek tayin
edilmi ise bundan sonraki hacc- eriflerde de O'nun dneminin esas alnmas.

510

am beylerbeyine
am'da baz mukaddimler zimmetinde mirnin alaca bulunduu bildiril-

92

5 NUMARALI MHMME DEFTER

diinden, bu parann her kimde ise ortaya karlp mutlaka tahsil edilmesi.

511

Diyarbakr beylerbeyine

Kendisi hakknda itimd- hmyun bulunduundan, o blgedeki emvl-i


hssaya nzr tayin edildii; bunlarn tahsilinde gerekli titizlii gstermesi.

512

Karlili, Arboz, nebaht ve Mora beyleri ile Delvine alaybeyine

Denizlerde dman gemilerinin gezmekte olduu haber alndndan, kylarn


gece gndz korunarak buralarda bulunan yerleim yerlerinin ve halkn dmandan
herhangi bir zarar grmesine meydan verilmemesi; bu hkmn Delvine alaybeyine yazlan
sretinin Karlili beyi tarafndan yerine ulatrlmas; Krds Kalesi'nde ne kadar barut ve
gherile bulunduunun da Mora beyi tarafndan bildirilmesi.

513

Mentee ve Tekeili beylerine ve kadlarna

Rodos halknn zahre sknts ektii ve teden beri zahre aldklar yerlerde
kendilerine engel karld bildirildiinden Rodos beyinin temessk ile gelen hi bir
gemiye bu hususta engel karlmamas ve zahre verilen gemilerin iine adam konularak
Rodos'a ulatna dair temessk aldrlmas.

514

Rodos beyine

Zahre hususunda sknt eken Rodos halknn teden beri alageldikleri


yerlerden zahre almalarna engel olunmamas hususunda Teke ve Mentee kadlarna
hkm gnderildii; kendisinin de zahre almaya giden Rodos iin zahre almaya giden
gemileri, kendisi tarafndan verilecek bir temessk ile gndermesi ve gelen zahreyi Rodos
halkna sattrmas.

515

Rodos beyine

Denizlerde dman gemilerinin gezmekte olduu haber alndndan,


skenderiye Kaptan Mehmed ile grmeden bir tarafa gitmemesi ve dman gemilerinin
durumu ve hareketleri hakknda bilgi edinip arzetmesi.

516

Anadolu beylerbeyine

lkbaharda dman zerine sefer dzenlenmesine karar verildiinden, emri


altndaki sancakbeylerine, alaybeylerine, zam ve siphilere tam techizatl ve eksiksiz olarak
sefere hazrlanmalar hususunda gerekli tenbihte bulunmas.

517

Bodan voyvodasna
Dmann ahidnmeye aykr hareketler yapt, sava hazrl iinde

ZETLER

93

bulunduu ve Bodan'a saldrma niyetinde olduu bildirildiinden, kendisinin de gaflette


bulunmayp herhangi bir dman saldrsna kar hazrlkl olmas ve szkonusu bilgileri
aratrarak neticesini ayrntl olarak arzetmesi.

518

Birecik beyi olup Rodos muhfazasnda bulunan Ahmed Bey'e

Rodos beyi sancana dnd iin, kendisinin de kendi sancana dnmesi ve


Birecik'te gemi ins ile grevli olanlara her konuda yardmc olmas.

519

am beylerbeyine ve kadsna

Huccac mukaddimlerinden mir iin kiralanan develere nceden deve bana


yirmi altar altn denirken, mukaddimlerin ricas zerine bu miktarn yirmi sekiz altna
karld, ancak devlete borcu olan baz mukaddimlerin bu karara raz olmadklar ve hac
yolunda Beytlmal'den ve bc- bahardan da para aldklar iin devlete borlandklar haber
alndndan, bundan sonra devlete borcu olan mukaddimlerin, kendilerine denecek deve
kirasndan deve bana drder altnlarnn kesilmesi ve hibirine deve kiras haricinde para
denmemesi.

520

am beylerbeyine ve kadsna

Huccac mukaddimlerinden mteveff Ali Azzv'nin mirye borcu olduu, fakat


lmeden nce mallarnn bir ksmn vakfedip bir ksmn da sattndan, borcuna karlk
emlkinin zaptna gidildiinde baz kiilerin vakfiye ya da sat hcceti gstererek dava
atklarnn haber alnd; ancak devlete borcu olan bir kiinin mallarn satmas veya
vakfetmesi geerli olmadndan ad geenin mukaddim olduktan sonra satt veya
vakfettii emlkinin satlarak parasnn am Hazinesi'ne teslim edilmesi.

521

am, Haleb ve Dulkadirl beylerbeyleri ile am kadsna

Nevruz yaklatndan am'da bulunan muktaalarn eski ve yeni dneme ait


alacaklarnn, hi kimsede baky braklmayacak ekilde tahsil olunup hazineye teslimi
hususunda gerekli gayretin gsterilmesi ve Arap defterdarnn bu hususta mektup veya adam
gndererek yapaca yardm talebinin derhal karlanmas.

522

Arabistan vilyetindeki sancaklarn beylerine

Sancaklar dahilinde bulunan muktaalarn eski ve yeni dneme ait alacaklarnn


hi kimsede baky braklmayacak ekilde tahsil olunup hazineye teslimi hususunda gerekli
gayretin gsterilmesi ve Arap defterdarnn bu hususta yapaca yardm talebinin derhal
karlanmas; ayrca Havss- hmyun reysna karmamalar hususunda subalara
tenbihte bulunulmas ve reydan biri idama mahkm olsa bile cezasnn subalara Havss-
hmyun dahilinde infaz ettirilerek bedel-i siyset akesi aldrlmamas.

523

am kadsna ve nzrna
am'da lzumsuz yere birok masraf yapld haber alndndan, bundan sonra

94

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Arap defterdarnn izni olmadan mutad harcamalarn dnda hibir harcama yaplmamas.

524

stanbul kadsna

stanbul'da kasaba ihtiya duyulduundan, isimleri ve ikmet ettikleri yerler


yazl olan ahslarn bulunarak kasaplk hizmetinde istihdam edilmeleri.

525

skdar, ile, Kandra, Akyaz ve Takpr kadlarna

Hssa gemilerinin tamiri iin her kazadan yzer kantar stb tedrik edilip
gnderilmesi.

526

* Hkm iptal edilmitirr.

Pnarhisar kadsna

527

Vezir-i azam Mehmed Paa'nn gelip geen yolcular iin Burgaz'da in


ettirmek istedii kervansaray iin gerekli kerestenin, bedeli mukabilinde tedrik

edilmesi.

528

Rodos beyine

Krek cezasn Rodos'ta bulunan Kasmpaal Hac sa olu Mustafa adl reisin
gemisinde ekmekte olan smail olu Bl'nin kefile verilip serbest braklmas.

529

Samsun ve nye dizdarlarna

nye Kalesi mstahfzlarndan bazlarnn ilerinin Samsun Kalesi mstahfzlarna grdrldne dair ikyette bulunulduundan, bundan sonra kimsenin himaye
olunmamas ve kimsenin hizmetinin bir bakasna grdrlmemesi.

27 Rebilahir 973 (21 Kasm 1565)


530

Budun beyberbeyine

Segedin sancann Ba nahiyesinde timara mutasarrf olan mteveff


Abdurrahman'n oullar Abdlkerim ile Hasan'n, babalarnn timarnn kendilerine tevcihi
esnasnda Sdde-i sadet'e sunduklar ibtid beratnn sahte olduu anlaldndan, ad
geenlerin buldurularak sahte berat kimin dzenlediinin tesbit edilmesi ve fillerin
yakalanp hapsedilerek durumun ayrntl olarak arzedilmesi.

531

Mentee beyine

Daha nce kendisine gnderilen emirde, gemi yapabilecek levendlerin baharda


sefer iin deryaya karlacak byk donanma iin on iki oturaktan yirmi be oturaa kadar
gemi yapmalarna izin verildiinin bildirildii; ancak imdi bu l deitirildiinden,
gemilerin on sekizden yirmi oturaa kadar in olunmas.

ZETLER

532

95

am beylerbeyine

am Timar Defterdar Mahmud'un mal- mir tahsili iin kendisine siphi ve


yenieri verilmesi yolunda yapaca talebin derhal karlanmas.

533

Foa kadsna

Baz Frenklerin Foa'dan Dubrovnikliler adna zahre ve koyun gtrdkleri


bildirildiinden, bundan sonra kfirlere ancak ellerinde Sdde-i sadet'ten alnm hkm-i
erif var ise zahre satlmas, elinde hkm olmayan kimselere zahre verilmemesi.

534

Sultan Murad lalasna

Gnderdii mektupta krk dman kadrgasnn Girit aklarna geldiini


bildirmesi zerine bey ve kadlara sancak ve kazalarn korumalar iin emirler gnderildii;
kendisinin de sancak dahilindeki kylarn, kalelerin, nahiye ve kylerin muhfazas ve
dmann halka herhangi bir zarar eritirmemesi iin gerekli tedbirleri almas.

535

orlu kadsna

Kpr yapmnda kullanlmak zere Samakov'dan gelen ivilerin mmknse


arabalarla, deilse develerle stanbul'a gnderilmesi ve bunun iin ne kadar deve lzm
olduunun bildirilmesi.

536

Bosna beyine

Ahidnmeye aykr herhangi bir hareket yapmamalar hususunda askerlere ve


serhad aalarna tenbihte bulunulduuna ve Zirini olunun Krupa Kalesi hakkndaki
mektubuna dair gnderdii mektubun alnd; bu durumda dmana kar daima uyank
bulunarak hareketlerini ve niyetlerini aratrp takip etmesi; eer o taraftan bara aykr bir
hareket yaplmazsa bu taraftan da kimsenin ahidnmeye aykr i yapmasna izin vermemesi;
ancak memlekete herhangi bir saldr olursa kendisinin de gc nisbetinde gerekli karl
vermesi; ayrca Klis Sancakbeylii'ne Solkol Alaybeyi Hsrev tayin edildiinden kendisini
oraya geldiinde sancana gndermesi.

537

Cezyir-i Garb Trablusu beylerbeyine

Trablusgarp'ta beylerbeyi iken vefat eden Turgut Bey'in Hazinedrbas Murad


stanbul'a gelmek istediinden, yanna gvenilir adamlar katlarak kendisinin ve eyalarnn
slimen stanbul'a ulatrlmas.

538

Kean kadsna

Ferman olmadan darya zahre verilmemesi emredildii halde bir gemiye


zahre verildiinin duyulmas zerine yaplan aratrma neticesinde bunun donanma iin
Boazhisarl Cafer Reis'e verilen zahre olduunun anlaldna dair gnderdii mektubun
alnd; bu emir hl yrrlkte olduundan bundan sonra da elinde ferman bulunmayan

96

5 NUMARALI MHMME DEFTER

hi kimseye zahre verdirilmemesi ve iskelenin kapatlarak gemilerin yanamasnn


nlenmesi; eer iskeleye zahre indiren olursa zahresine el konulup kendisinin hapsedilmesi
ve durumun bildirilmesi.

539

Rodosuk kadsna

Rodosuk'tan kimsenin tereke gtrmediine ve iki bin mdden fazla budayn


hazr olduuna dair kendi nibi tarafndan gnderilen mektubun alnd; hazr olduu
bildirilen budayn orada bulunan gemilerle stanbul'a gnderilmesi; ayrca Hayrabolu,
necik ve Malkara'da kimin anbarnda buday varsa kendilerine yetecek kadar alkonduktan
sonra kalannn Rodosuk'a srdrlp gelen gemilere gnlk narh zerinden sattrlarak
stanbul'a gnderilmesi.

540

Budun beylerbeyine

Kendisine mansb verilen Budun Defterdar Halil Bey'in stanbul'a gelmesine


izin verilmesi ve zimmetinde ne kadar alacak varsa yazlp arzedilmesi.

541

Pojega, Vidin, Semendire, Nibolu, zvornik beylerine

Sefer iin gemi yapm iine isimleri yazl avular mbair olarak tayin
edildiklerinden, kendilerine gemi malzemesi vs. tedrikinde her trl yardmn yaplmas ve
hibir hususta sknt ektirilmemesi.

542

Bursa kadsna

Semerci Ahmed'in Dere isimli mevkide yapt deirmenin evreye verdii


zararla ilgili olarak yaplan aratrmada baz mphem noktalar bulunduundan, bunlarn da
gznne alnarak yeniden bir aratrma yaplmas ve neticenin arzedilmesi.

543

znikmid Kadsna

Daha nce kendisinden, zmir'den znikmid'e gittii haber alnan kuru yemi
ykl gemileri stanbul'a gndermesi istendii halde kendisinin srf tamahkrlndan dolay
bu geminin zmir'den gelmediini bildirmi olduu; halbuki kendisinden geminin durumunu
bildirmesi deil geminin stanbul'a gnderilmesi istendiinden, derhal szkonusu gemileri
ykleriyle birlikte stanbul'a gndermesi.

544

Bursa beyine, Kite ve Mihali kadlarna ve Balkesir Kadl'ndan mazul


Mevlna Bostan'a

Kirmasti nehri etrafndaki mir bostanlar hizmetinde grevli Hseyin'in er-i


erife aykr szler sarfettiine dair ikyette bulunulduundan, ad geenin durumunun
yerinde tefti edilerek sbit olan sularnn bildirilmesi.

ZETLER

97

28 Rebilahir 973 (22 Kasm 1565)


545

Lapseki kadsna

Mir gemilerin ins iin gerekli olan kerestenin tedriki grevinin Mihali,
Edremid, Duzla, Ezine, Biga, Balya, Gnen, Manyas ve an kadlarna verildii; kendisine
de bunlar kontrol etme grevi verildiinden, gerekli kerestenin eksiksiz olarak ve
zamannda tedriki hususunda gerekli gayreti gstermesi.

546

Anadolu ve Karaman beylerbeyilerine

Malta seferine katlan ve Vezir Mustafa Paa tarafndan haklarnda inayet


ricasnda bulunulan isimleri yazl siphi mazulleri ile mteveff siphi ocuklarndan
kanunnme gereince timara hak kazanm olanlara timar tevcih edilmesi.

547

Yenieri aasna

Malta seferine katlm olan yenierilerden solaklk rtbesi verilen beinin


ble alnmas, timar tevcih edilmi olan drdnn timara karlmas ve ayrca acemi
olanlar blkbalarndan iki yz adedinin de Kapkulu Oca'na alnmas.

548

Rumeli beylerbeyine

Daha nce, Yanya sanca siphilerinden drt bin ve daha az akelik timara
mutasarrf olanlarn, kylarn muhfazasna gnderilmesinin emredildii; imdi de Yanya
sancakbeyine, kalan siphileri ile birlikte sancana dnp muhfazada olmas
emredildiinden, kendisine sancana gitmesi iin izin verilmesi.

549

Yanya beyine

Denizlerde dman gemileri gezmekte olduundan yannda bulunan sanca


siphileri ile birlikte sancana dnerek kylardaki nahiye, ky ve kaleleri dmandan
gelebilecek zararlara kar korumas.

550

am beylerbeyine

Bir yerdeki karkln bastrlmas ya da ekyann yakalanmas iin asker


gndermek gerektiinde sancakbeyi, zam, siphi ve yenierilerin o hususta ayr bir emir
bulunmad gerekesi ile gitmek istemedikleri bildirildiinden, gitmek istemeyenlerin
bakalarna ibret olacak ekilde cezalandrlmak zere isimlerinin yazlp bildirilmesi.

551

Solkol Alaybeyi Hsrev'e

Yeni tayin olunduu Klis sancana giderken, halka zulmettiine dair hakknda
baz kiiler tarafndan ikyette bulunulan Yenipazar kadsnn durumunu renmek iin
Yenipazar'a da urayp tarafsz kiilerden soruturarak ikyetlerin asln renmesi ve
edindii bilgileri arzetmesi.

98

5 NUMARALI MHMME DEFTER

stanbul'dan Mora'ya kadar Rumeli sahillerinde bulunan sancaklarn beyleri


ve kazalarn kadlar ile Adana'ya kadar Anadolu sahillerinde bulunan
sancaklarn beyleri ve kadlarna

552

Dmann Girit adas aklarnda, kylara saldrma amacnda olan krk para
gemisi bulunduu haber alndndan, bunlara kar uyank bulunulmas ve kylardaki kale,
nahiye ve kylerin gerei gibi korunarak dmandan halka herhangi bir zarar erimesine
meydan verilmemesi.

553

Mora beyine

Anabolu Azebleri Aas Cafer'i ldrenlerin siyset olunmalar emredildii


halde hapisten salverildikleri duyulduundan, kad'nn grevinden alnd; ktillerin,
kad'nn bilgisi dahilinde serbest braklmlar ise kad tarafndan, kendi bilgisi dahilinde
serbest braklmlar ise kendisi ve kad tarafndan mutlaka bulunarak siyset olunmalar ve
emrin yerine getirildiinin bildirilmesi.

554

Kavala kaptanna

Kocaili Sanca Beyi Ali Bey, dman gemilerinden haber almak zere o tarafa
gnderildiinden, yanndaki gemiler ile Sakz'a kadar kendisine elik etmesi ve nceki emir
gereince stanbul zahresi iin gemilerle zahre gndermeye devam etmesi.

555

Msr beylerbeyine

Daha nce skenderiye Kaptan Ali ile gnderilen gemilerin eitli ihtiyalar
iin Msr Hazinesi'nden yaplan harcamay karlamak amacyla halktan toplanmas gereken
avrzn affedildii, ancak bundan sonra gnderilecek donanma iin avrz toplanmasnn
gerektii; ayrca mirye ait ky ve mezraalarn o blgede grev yapan mer, kul tifesi ve
mteferrikalardan bazlarna kiralanarak halka hakszlk yapld haber alndndan,
bundan sonra mir arazinin kimseye kiralanmamas, emnet veya iltizam usul ile
zaptedilmesi.

556

Yeniehir kadsna

Sbk Yemen Beylerbeyi Mahmud, stanbul'a gelip giden baz ahslara ait
hayvanlarn teden beri mteveff Sleyman Paa'nn Yeniehir'deki hanlarnda kladn
belirterek kendi develeri iin de ayn iznin verilmesi talebinde bulunduundan, bu hususta
kendisine izin verilmesi ve zahre tedriki hususunda da kendisine yardmc olunmas.

557

Aliye sanca beyine

Mentee Beyi Ahmed Bey tarafndan, kendisine bu hkm gnderilerek


denizlerin muhfazasna tayin olunan iki kadrga iin cenki talebinde bulunursa Aliye
sanca siphilerinden istenilen miktarda cenki seip Mentee beyine gndermesi.

ZETLER

558

99

Mentee, Rodos, Midilli ve Sack beylerine

Msr gemilerini slimen boaza getirme, dman gemileri hakknda bilgi


toplama ve derya muhfazasnda bulunma grevleri ile o taraflara gnderilmi olan Kocaili
Sanca Beyi Ali Bey'e gereken yardmn yaplmas.

559

Mentee beyine

Kendisi sefere gittikten sonra ehl-i fesd suhte tifesinin halkn evini basp
yamalad, bunlarn bir ksmnn kardei ky kethds, nib, hatib olduu iin
yakalanamadklar hususu ile kreki ihtiyacnn giderilmesi iin ar sulularn kree
konulmak zere kendisine verilmesine dair gnderdii mektubun alnd; ehl-i fesdn
yakalanarak kendilerinden davac olanlarla davalarnn grlmesi ve eran ksas lzm
gelenlerin ksas edilmesi, ksas lzm gelmeyenlerin ise kree konulmas; bunlara yardm
ve yataklk yapt eran sbit olanlar ile daha nce suu sbit olmu olan ar sulularn da
ayn ekilde kree konulmas; cenki ihtiyacnn ise siphilerden karlanmas.

560

ehzde hazretleri lalasna

ehzdenin millerinin, bu hkm getiren ahslarla vergi konusunda


anlamazlklar olduu, bunun halli iin daha nce gnderilen hkm gereince davalar
grlp amillerin bunlar rahatsz etmemesine hkmolunduu halde millerin bu hkme
uymayarak bunlara zulmetmeye devam ettikleri bildirildiinden, bir kad ve bir adam
grevlendirilerek bunlarn bir daha Asitne-i sadet'e gelmelerine ihtiya kalmayacak
ekilde bu meselenin zme kavuturulmas.

561

Midilli ve Sack beylerine

Kocaili Sanca Beyi Ali ile buluarak dman hakknda bilgi toplamalar
hususunda daha nce gnderilen emri yerine getirirken Golos iskelesine de gidip orada
bulunan Dubrovnik gemilerini stanbul zahresi iin stanbul'a gndermeleri.

562

znik kadsna

znik reysnn, kendilerinin daha nce ykml tutulduklar gemi kerestesi ve


Bilecik Madeni'ne zahre tedriki hizmetinin yan sra son olarak ykml tutulduklar odun
tedriki hizmetini ifa etmeye gleri bulunmadna dair ikyette bulunduklar
bildirildiinden, odun tedriki hizmetinin kereste hizmeti ile birlikte yrtlmesi.

563

Badad beylerbeyi ve kads ile Erbil kadsna

Erbil'de isimleri yazl baz ahslarn sahtekr, hilekr, dzenbaz ve dolandrc


olduklar, daima sancakbeyi ve subalarn yannda bulunup haksz yere gammazlk yaparak
Mslmanlar hapsettirip paralarn aldklar ve eitli bidatler ihdas ettiklerine dair
Erbil'den gelen baz kiiler ikyette bulunduklarndan, halktan ve ileri gelenlerden bu
ahslarn durumlarnn soruturulmas ve durum arzedildii gibi ise bildirilmesi; ad geen

100

5 NUMARALI MHMME DEFTER

ahslara da durumlarn dzeltip bu gibi iler yapmamalar hususunda tenbihte bulunulmas;


ayrca er-i erife, kanunlara ve temllere aykr bir bidat varsa derhal kaldrlmas.

564

Badad beylerbeyi skender Paa'ya, Badad ve Erbil kadlarna

Sancakbeyi Bekir'in reyya zulmettii, subalar, kethds ve etrafndaki


yirmi kadar kiinin er-i erife ve kanuna aykr olarak fakir fukarann mallarn ellerinden
aldklar ve sebepsiz yere hapsettiklerine dair Erbil'den gelen baz kimselerin ikyette
bulunduu, ancak Erbil kadsnn ise bu ikyetlerin asl olmadn, halkn sancakbeyinden
memnun olduunu bildirdii; bu durumda gerek ikyetilerin iddialarnn, gerekse Erbil
kadsnn bildirdii hususlarn hak zere tefti edilerek kimin zerine hak sbit olursa alnp
sahibine verilmesi ve sonucun arzedilmesi; eer durum kad'nn bildirdii gibi ise geree
aykr arzuhal sunanlarn, haklarndan gelinmek zere, kimler olduklarnn bildirilmesi.

565

am beylerbeyine

Beyrut'un Cerd nahiyesine bal Drz Ayn- Dre ky halknn si olduklar


ve vergilerini vermedikleri, hatta ii mal- mir tahsilinde grevli siphinin evini basmaya
kadar vardrdklar, ellerinde ok miktarda gelimi tfekler bulunduu, haklarndan gelmek
iin imdiden gerekli tedbirler alnmazsa ileride daha byk karklklar karabilecekleri,
ayrca Nablus'a bal Muayyed (
) kynn de ekya yata olduu, buradaki ekyann
Safed, Leccun, Gazze ve Kuds yollarn kestikleri bildirildiinden, gerekli tedbirler
alnarak szkonusu ekyann ne ekilde mmkn ise mutlaka ele geirilip bakalarna ibret
olacak ekilde haklarndan gelinmesi; ancak bu yaplrken haksz yere, kendi halinde olan
insanlara da zarar verilmemesi.

566

Budun beylerbeyine

Budun Kalesi'nde ve o blgedeki dier kalelerde, yirmi iki, on sekiz, on alt, on


drt ve on bir vukiyyelik glleler atabilen ne kadar top ve ayka bulunduu ile bunlarn
kundak, araba gibi levzmtnn ne kadarnn kullanma elverili olduunun ve cephne
mevcudunun tesbit edilip bildirilmesi.

567

Kavala dizdarna

Kavala kaptanna, yeni grevinin ifas esnasnda, istedii miktarda hisar eri
verilmesi; ayrca bundan sonra mahll hisar gedikleri iin yaplacak arzlarn da dorudan
kendisi tarafndan deil, Kavala kaptan vastas ile yaplmas.

568

Semendire beyine

Semendire ve Belgrad'da ne kadar darbzen bulunduunun ve levzmtnn


kullanma elverili olup olmadnn bildirilmesi.

ZETLER

101

2 Cemaziyelevvel 973 (25 Kasm 1565)


569

Karaman ve Rum beylerbeylerine

lkbaharda dman zerine sefer dzenlenmesine karar verildiinden


beylerbeyilikleri dahilindeki tm sancakbeyi, alaybeyi, eriba ve siphileri ile birlikte
eksiksiz ve tam techizatl olarak sefere hazr olmalar ve daha sonra ne zaman, nerede
toplanmalar emredilirse orada toplanmalar; bu hususta her bir sancakbeyine hitaben ayr
ayr yazlm emirlerin de onlara iletilmek zere kendilerine gnderildii.

570

Semendire beyine

Dman zerine sefer dzenlenmesine karar verildiinden, daha nce


kendisinden tedrik etmesi istenen arpa ve undan imdiye kadar ne kadarnn tedrik
edildiinin bildirilmesi.

571

Semendire beyine

Semendire'de yaplacak kpr iin elinde yeterli miktarda ivi mevcut deilse
ihtiya miktar iviyi Samakov'da demir hizmetinde bulunan Dergh- muall avularndan
Mstedam avu'tan temin etmesi.

572

Teke beyine

Evleri yamalanan Araplarn eya ve hayvanlarnn teftii hususundaki emre


istinaden er-i erife davet olunduklar halde davete icabet etmedikleri bildirilen ve emr-i
erifde isimleri zikredilen zanllarn yakalanarak kree gnderilmesi.

573

Anadolu beylerbeyine

lkbaharda dman zerine sefer dzenlenmesine karar verildiinden,


beylerbeyilii dahilindeki btn sancakbeylerinin sefere hazrlanmalar iin her birine
hitaben ayr ayr yazlm hkmlerin kendisine gnderildii, bu hkmleri ilgili
sancakbeylerine ulatrmas.

574

nebaht'da bulunan erkes Sleyman Reis'e

nebaht civarnda bulunan levend reislerinden Osmanl lkesine zarar vermeyen


ve dostluk zere bulunanlarn rahatsz edilmemesi, ehl-i fesd olanlarn ise yakalanp
Sdde-i sadet'e gnderilmesi; ayrca itimad edilen reislerden isteyenlerin on sekiz oturakl
gemi yapmalarna izin verilmesi ve etrafa zarar vermeyen levendlere bedeli mukabilinde
peksimed verilmesi.

575

Preveze, Ayamavra ve nebaht kadlarna

nebaht'da bulunan gnll reislerden erkes Sleyman Reis'in, zararsz


olduklarna dair kefil olduu levendlere on sekiz oturakl gemi yapma izni verildiinden,
kendilerine talep ettikleri takdirde bedeli mukabilinde peksimed verilmesi.

102

5 NUMARALI MHMME DEFTER

576

Rumeli beylerbeyine

lkbaharda dman zerine sefer dzenlenmesine karar verildiinden, yannda


bulunan veya bulunmayan tm sancakbeyi, alaybeyi ve siphilere eksiksiz ve tam techizatl
olarak sefere hazr olmalar hususunda gerekli tenbihte bulunmas ve kendisinin skp veya
Kstendil'de klayp emrindeki askerlere sefer zamanna kadar izin vermesi; daha sonra ne
zaman, nerede toplanmak emredilirse, herhangi bir aksakla meydan vermeden, orada
toplanlmas.

577

irmen beyi olup Aknc beyi olan Sleyman Bey ile Silistre beyine

lkbaharda dman zerine sefer dzenlenmesine karar verildiinden, eksiksiz


ve tam techizatl olarak sefere hazrlanmalar iin emri altnda bulunan siphi ve aknclara
sefer zamanna kadar izin verip, daha sonra nerede, ne zaman toplanmak emredilirse
herhangi bir aksakla meydan vermeden orada toplanlmas.

578

Sa Ulfeciler Aas Mehmed Aa ile Sol Ulfeciler aasna ve Sa Garibler


Aas Hasan Aa'ya

Rumeli beylerbeyine skp'te klamas emredildiinden, kendilerinin de


blkleriyle birlikte Sdde-i sadet'e gelmeleri.

579

Aydn beyine ve Lala Cafer Bey'e

Sla Beyi Hzr Bey, gemilerinde krekiye ihtiya bulunduunu bildirip


sululardan kreki gnderilmesini talep ettiinden, Aydn ve Saruhan'da siysete mahkm
olmayan ar sululardan suu eran sbit olmu olanlarn Hzr Bey'e gnderilmesi ve ne
kadar sulu gnderildiinin defter edilip bir sretinin Sdde-i sadet'e dierinin ise ad
geen beye gnderilmesi.

580

Teke beyine

Kfirlere ait bir geminin Demre'de karaya vurup yz otuz kiinin karaya kt
haber alndndan, derhal toprak kads ile zerine gidip geminin cinsi, uyruu, geli amac,
tad yk, ka kiinin karaya kt, len yolcu ya da yamalanm mal olup olmad vs.
hususlar iyice aratrp ayrntl olarak yazp bildirmesi ve eer karaya kanlar harb
kafirler ise ilerinden ie yarar birini Sdde-i sadet'e gnderip dierlerini hapsetmesi.

581

Arboz ve Koloz kadlar ile Mentee beyine

Sla Beyi Hzr Bey, yannda bulunan mir gemilerle deniz muhfazasna
ktnda, Arboz, Koloz ve Mentee taraflarna gelip bedeli mukabilinde yiyecek ve
zahre tedrik etmek istedii takdirde, kendisine yeterli miktarda zahre tedrik edilmesi, bu
hususta ad geene kimsenin mdahalede bulunmasna izin verilmemesi.

582

Sla beyine
Deniz muhfazasna kaca zaman gemide istihdam edecei cenkileri, Malta

ZETLER

103

seferine katlm olan doksan siphi arasndan semesi.

583

znik kadsna

Hssa kadrgalarna kereste kesilmesi iin kylere hizmet tevzi yapld srada
mteveff Ali Paa Evkf'na bal Hedne ve Sfer kylerinin, muafnmeleri olduunu ne
srerek grev kabul etmedikleri ve tevz tezkiresini yrttklar bildirildiinden, tezkireyi
yrtann yakalanarak Sdde-i sadet'e gnderilmesi ve dierlerine de ykml olduklar
hizmetin ifa ettirilmesi.

584

Silivri kadsna

Kpr yapmnda kullanlmak zere Samakov'dan arabalarla gnderildii, ancak


tamak iin otuz alt adet deveye ihtiya bulunduu bildirilen ivileri iyi bir yerde muhfaza
etmesi ve hava artlar uygun olup kendisinden bunlar gndermesi istendiinde de araba
kiralayarak gndermesi.

585

Malkara ve Tekfurda kadlarna

stanbul'da zahre sknts ekildiinden, Malkara ve Tekfurda'nda gerek


madrabazlarn, gerekse dier kiilerin ellerinde bulunan zahrenin, kendilerine yetecek
kadar brakldktan sonra kalannn gnlk narh zerinden sattrlp stanbul zahresi iin
oraya gelen gemilere ykletilerek stanbul'a gnderilmesi.

586

Pojega sanca kadlarna

Pojega'daki barkanlarn tamiri ve kffrn defi iin reydan adam


gnderilmesine kadlarn engel olduuna dair Pojega Beyi Nasuh tarafndan ikyette
bulunulduundan, gerekli olduu takdirde beylerin kale tamiri vs. iin reydan adam
almalarna engel olunmamas.

587

Selanik beyine

stanbul'un zahre ihtiyacn temin iin Selanik'de bulunan renber gemilerine


buday yklenerek stanbul'a gnderilmesi.

588

Mora, Yanya, Karlili ve nebaht beyleri ile kadlarna

Deryaya ve kffra tereke verilmemesine dair daha nce gnderilmi olan emrin
gereinin yerine getirilmesi hususu ile bizzat ilgilenilerek, gerek Havss- hmyun ve
gerekse dier hslardan elde edilen terekenin kffra ve deryaya verdirilmemesi.

589

Akdeniz kylarnda bulunan kazalarn kadlarna


Deryaya ve kffra tereke verilmemesine dair daha nce gnderilmi olan emrin

104

5 NUMARALI MHMME DEFTER

gereinin yerine getirilmesi hususu ile bizzat ilgilenilerek gerek Havss- hmyun ve
gerekse dier hs, zeamet ve timarlardan elde edilen terekenin kffra ve deryaya
verdirilmemesi.

590

Mora beyine

Daha nce ilenmesi istenen gherilenin ilenmeye balanp balanmadnn,


baland ise ne kadar ilendiinin ve nasl tedrik edildiinin bildirilmesi.

591

Budun beylerbeyine

Dmann daldna dair gnderdii mektubun alnd; bu durumda


emrindeki askerlere yerlerine dnmeleri iin izin vermesi, ancak lkbahar'da sefere
klacan da hatrlatp eksiksiz olarak sefere hazr olmalar hususunda kendilerine tenbihte
bulunmas.

592

Eflak voyvodasna

Sefer-i hmyun iin Nibolu'da gemi yapm ile grevlendirilen skender


avu'a her hususta yardmc olunmas.

593

Alasonya kadsna

Vezir Ahmed Paa hslarna dahil olan Alasonya'nn Diranya ve Ranko kyleri
reysnn katklar bildirildiinden, olayn aslnn aratrlarak, reynn niin katklarnn
ve yerlerine kimlerin geldiinin ayrntl olarak yazlp arzedilmesi.

4 Cemaziyelevvel 973 (27 Kasm 1565)


594

Yenieri aasna

Malta seferinde yararlk gsteren bin be yz yirmi alt yenierinin siphi


olanl, silahdarlk, zaarclk, sekbanlk, solaklk, blkbalk rtbeleri ve timar ve
buuk tevcihi ile taltif edildiklerinden, szkonusu taltiftn kanunlarna uygun olarak
datlmas.

595

Tekfurda, Kean ve Hayrabolu kadlarna

stanbul'da zahre sknts ekildiinden, kazalar dahilinde kimin elinde tereke


mevcutsa kendilerine yetecek kadar alkonulup kalannn gnlk narh zerinden sattrlmas
ve Rodosuk ile Rodosuk'a yakn iskelelere indirtilip stanbul zahresi iin gelen gemilere
ykletilerek Tekfurda msellemleriyle stanbul'a gnderilmesi.

596

stanbul'dan Arboz'a varncaya kadar yallarda bulunan kazalarn


kadlarna
stanbul'da zahre sknts ekildiinden, kazalar dahilinde madrabazlarn veya

ZETLER

105

baka kiilerin ellerinde ne kadar zahre varsa kendilerine yetecek kadarnn braklp
kalannn gemilere ykletilerek stanbul'a gnderilmesi.

597

Badad ve Basra beylerbeyilerine

Devlete kar isyan halinde olan Ulyan olu isimli sinin memleketine Osmanl
lkesinden yiyecek, silah ve gemi levzmt gnderildii ve llerinin Osmanl lkesine
gmld haber alndndan, bu husus ile bizzat ilgilenilerek szkonusu sinin Osmanl
lkesinden bu ekilde fayda temin etmesinin nne geilmesi ve hi kimsenin bu emre
aykr hareket etmesine izin verilmemesi.

598

Badad beylerbeyine

Kendisine daha nce de emredildii zere bol miktarda gherile iletip hazr
olanlar Basra'dan gnderilenlerle birlikte Haleb'e gndermesi, bugne dek ne kadar
gherile ilenip gnderildiini ve daha ne kadar ileneceini yazp bildirmesi; bu hususta
Basra beylerbeyine yazlan ve kendisine gnderilen hkm de Basra'ya ulatrmas; ayrca
ran'a, ihrac yasaklanm olan yiyecek, silah vs. gnderildii haber alndndan, bunun
nlenmesi iin de gerekli tedbirleri almas.

599

Basra beylerbeyine

Kendisine daha nce de emredildii zere bol miktarda gherile iletip


Badad'a gndermesi ve bugne dek ne kadar gherile ilenip gnderildiini ve daha ne
kadar ileneceini yazp bildirmesi.

600

Diyarbakr beylerbeyine

Diyarbakr'da mevcut gherilenin bir miktarn alkoyup kalann stanbul'a


gnderilmek zere Haleb veya Trablus'a gndermesi ve daha sonra Badad'dan gelecek
gherileden, gnderilen kadarn alp yerine koymas; ayrca yeni defterdar gelinceye kadar
mir tahsilat kendisinin yrtmesi ve herhangi bir aksakla meydan vermemesi.

601

Msr beylerbeyine

Msr muktaalarnn geen sene ve bu seneki hesaplar ile anbarlara dahil olan
ve satlan tereke miktarlarn gsterir muhasebe sretlerinin hazrlanp gnderilmesi; ayrca
bugne kadar Msr'daki tahl ambarlar ktlk zamanlar iin dolu tutulageldiinden, hlen
ambarlarn bo mu, dolu mu olduunun, bo ise dete aykr olarak niin boaltldnn
yazlp arzedilmesi.

602

Sakz beylerine

det zere her sene Sakz'dan Sdde-i sadet'e gnderilmekte olan on bin
altnn bu sene gnderdikleri adam tarafndan eksik teslim edildii, szkonusu ahs taahhd
ettii srede paray getirmediinden bu parann tahsili iin Hseyin avu'un Sakz'a
gnderildii; bu parann szkonusu ahstan tahsil edilerek ad geen avua teslim edilmesi.

106

5 NUMARALI MHMME DEFTER

603

Midilli beyine

Sakz'dan her sene gnderilmekte olan on bin altn, bu sene getiren adamn
eksik teslim etmesi ve taahhd ettii srede de kalann getirmemesi zerine eksik ksmn
tahsili iin Hseyin avu'un Sakz'a gnderildii ve Sakz beylerine de bu hususta hkm
yazld; bu parann tahsili hususunda kendisi tarafndan da gerekli gayretin gsterilmesi.

604

Sultan Hseyin Beye

Gnderdikleri mallar karlnda birka tohumluk sakat aygr isteyen kiilerin


isteklerinin kabul edilip binmeye elverili olmayan birka sakat aygr bulunup gnderilmesi.

605

Erzurum beylerbeyine

Serhaddin durumu hakknda gnderdii mektubun alnd; bundan sonra da


ayn ekilde o blge ile ilgili haberleri gndermeye devam etmesi.

606

Ada kadsna

Gherile ilenmesi iin gerekli olan kmrn hazrlanp hayvanlara ve


arabalara ykletilerek znikmid'e gnderilmesi.

607

Msr beylerbeyine

Msr sancakbeylerinden olup hlen Mekke suyollarnn yapm iini yrtmekte


olan brahim Bey'in, vefat eden oullarna ait ulfenin bir ksmnn, Mekke suyolu
yapmnda alanlara datlmas yolundaki talebi kabul edildiinden, szkonusu ulfenin
ilgili ksmnn brahim Bey'in gnderecei defterde isimleri yazl olan ahslara tasarruf
ettirilmesi.

608

Mekke suyolu hizmetinde bulunan brahim Bey'e

Vefat eden oullarna ait ulfenin bir ksmnn Mekke suyolu hizmetinde
alanlara datlmas yolundaki talebi kabul edildiinden, szkonusu ulfenin ilgili ksmn
hakedilerine gre ilgililere datp tanzim edecei defteri Msr beylerbeyine gndermesi.

609

Bursa kadsna

Daha nce gnderilmesi istendii halde bulunamad bildirilen Bursa'nn


Deveciler Mahallesi'nde oturan Koca stad lakapl Zerbaftc Hac Mehmed'in mutlaka
buldurulup gnderilmesi.

610

Van beylerbeyine

Kul tifesinden ve halktan baz kimselerin ran'a, ihrac yasak olan at, silah vs.
mallar sattklar haber alndndan, bu husus zerinde nemle durularak ihrac yasak
mallarn darya satlmasna izin verilmemesi ve emre aykr hareket edenlerin yazlp
bildirilmesi.

ZETLER

107

10 Cemaziyelevvel 973 (3 Aralk 1565)


Hdavendigr, Mentee, Kastamonu, Kocaili, Kengr, Sultann, Karesi,
Tekeili, Hamidili, Karahisr- Shib, Biga, Aydn, Bolu, Aliye, Nide,
Krehir, Akehir, Bozok, il, Beyehir ve Aksaray beyleri ile Saruhan ve Ktahya'daki
ehzde lalalarna

611

lkbaharda dman zerine sefer dzenlenmesine karar verildiinden, sancaklar


dahilindeki btn alaybeyi, eriba ve siphilerin eksiksiz ve tam techizatl olarak sefere
hazrlanmalar ve daha sonra gnderilecek hkmde ne zaman, nerede toplanlmas
emredilirse eksiksiz olarak orada toplanmalar.

612

Kuds-i erif kadsna

Kuds'te yeni alan kahvehnelerin birer fesad yuvas olduu ve Mslmanlar


ibdetten alkoyduundan bahisle bunlarn kapatlmas gerektii yolunda kendisi tarafndan
yaplan talep uygun grldnden, szkonusu kahvehnelerin kapatlmas ve emre
uymayanlarn isimlerinin bildirilmesi.

613

Sultan Murad lalasna ve Manisa kadsna

ki alm satm yasak olduu halde baz fsk kimselerin aka iki satt ve
itii, kasaba halknn da bunlardan rahatsz olduu bildirildiinden, bu durumun nne
geilerek yasan titizlikle uygulanmas ve kar gelenlerin cezalandrlmas.

614

Golos kadsna

Mir hssa kadrgalarn krekleri iin gerekli olan aacn tedriki maksadyla
Mentee Beyi Ahmed Bey'in Golos'a gnderdii adama, bedeli mukabilinde aa tedrik
etmesi hususunda yardmc olunmas.

615

Tekfurda kadsna

skdar'da bulunan imret iin satn alnp anbara konulmu olan tahl
gemilerle getirmek zere oraya gelen vakf grevlisine zorluk karlmamas, ancak bu
bahne ile bakalarnn hrice tahl karmasna da izin verilmemesi.

616

Msr beylerbeyine

Daha nce skenderiye Kaptan Ali ile gnderilen gemilerin eitli ihtiyalar
iin Msr Hazinesi'nden yaplan harcamay karlamak amacyla halktan toplanmas gereken
avrzn affedildii; ancak bundan sonra gnderilecek donanmann ihtiyalar iin avrz
toplanaca; ayrca Msr'daki baz mir ky ve mezraalarn bir ksm devlet grevlilerine
kiralanarak reyya hakszlk yapld haber alndndan, bundan sonra hibir grevlinin
bu ekilde ky ve mezraa tasarruf etmesine izin verilmemesi ve mir arazinin eskiden olduu
gibi emnet veya iltizam usul ile iletilmesi.

108

5 NUMARALI MHMME DEFTER

617

Ankara ve Seferihisar kadlarna

Halka zulm ve ktlk yaptklar iin umum teftie tbi tutulmalar emredilen
ancak etraf kazalardan gelen birok ehl-i fesdn mahkemeye mdahale etmesi ve hak talep
edenlerin okluu sebebiyle Kengr beyi mahkemeyi terk ve tatil ettii iin teftileri
yaplamayan Kurunlu kazasnn Bozku kynden Dervi ve olu Murad adl siphilerin
teftii grevinin kendilerine verildii; ad geenlerin tefti edilerek zerlerine sbit olan
haklarn alnp sahiplerine verilmesi ve ayrca sbit olan sular da varsa kendilerinin
hapsedilip durumun arzedilmesi.

618

Erzurum beylerbeyine

ran'dan kaarak Baauk Melik'e snd ve aradaki antlama gereince


ranllar tarafndan birka defa geri istendii halde iade edilmedii bildirilen Grc
beylerinden Portar'n kardeinin karsnn mutlaka buldurulup ran'a geri gnderilmesi;
ayrca Erzurum Beylerbeyilii'ne bal sancakbeylerine de, ran ile yaplm olan
antlamaya aykr herhangi bir i yapmamalar hususunda sk tenbihte bulunulmas.

619

Canpolad Bey'e, Trkmen kads Abdlkf'ye ve Trablus beyine

Haleb Defterdar Dervi Bey'e mal- mir tahsili ve hazine ile ilgili hususlarda
yardmc olunmas.

11 Cemaziyelevvel 973 (4 Aralk 1565)


620

skp beyine ve Pirlepe kadsna

Yaptklar ktlklerden dolay halkn ayaklanmasna sebep olan ve


yakalanarak iledikleri sulara gre siyset ya da krek cezas ile cezalandrlmalar
emredilen ancak firar ettikleri iin yakalanamayan ve daha sonra da Sancakbeyi veys'in
baka sancaa tayin edilmesinden dolay cezalandrlamayan zimmlerin mutlaka
yakalanarak iledikleri sulara gre birkann siyset olunmas, birkann da kree
konulmak zere Dergh- mualla'ya gnderilmesi.

621

skp beyi ile Krova ve Pirlepe kadlarna

Vezir Mustafa Paa hslarna dahil olan Pirlepe varou ve Morhova nahiyesi
zimmlerinin voyvodalarndan ikyet ettikleri, fakat mahkemede delil gstermee muktedir
olamadklar; bu arada voyvodann da bu zimmlerden iki senelik alaca olduunu syleyip
tahsilini talep etmesi zerine binden fazla zimmnin sopa ve talarla mahkemeye saldrmaya
kalktklar ancak cuma gn olmas mnasebetiyle Mslmanlarn ou mahkeme
kapsnda hazr bulunduklar iin bu zimmlerin datld Pirlepe Kad Nibi Ahmed
tarafndan bildirildiinden, szkonusu zimmlerin elebalarnn yakalanarak derhal Dergh-
mualla'ya gnderilmesi.

ZETLER

622

109

Arap defterdarna

Eskiden Havss- hmyun'a dahil olduu halde u anda siphi timar olan
bin akelik Bc- Tark-i Hordum'un yeniden Havss- hmyun'a dahil edilmesi.

19 Cemaziyelevvel 973 (12 Aralk 1565)


623

Kengr, Karahisr- Shib, orum, Kocaili, Karesi, Mentee, Aliye ve Biga


beylerine*

Daha nce gnderilen emirle kara seferine hazrlanmalar istenmi iken imdi
deniz seferine tayin olunduklarndan, nevbetlee dirlik tasarruf eden siphiler dndaki tm
siphi, zam ve alaybeyileri ile birlikte eksiksiz ve tam techizatl olarak sefere hazrlanp
Nevruz'dan on gn nce orum, Kocaili ve Karahisar beylerinin stanbul'da, dier beylerin
de Boazhisar'nda hazr bulunmalar.
* Hkmn sonunda Karahisar beyinin tekrar kara seferine tayin olunduuna dair kayt
vardr.

Yanya Arboz, Midilli, Vize, irmen, Avlonya, Rodos, nebaht, Ohri, Mora,
skenderiye ve Dukagin beylerine; Anadolu, Karaman ve Rum beylerbeyileri
ile bu beylerbeyiliklere bal sancakbeylerine; Ktahya sanca iin ehzde Selim
lalasna, Saruhan Sanca iin Sultan Murad lalasna; Marmara, Edirne, Gmlcine ve
Yenice-i Karasu kadlarna

624

Denize kacak olan donanma iin kreki gnderilmesi hususunda sancaklar


dahilindeki kadlara hkm ve adam gnderildii; kadlar ve gnderilen adamlar kendi
hallerine brakmayp bizzat ilgilenerek istenilen miktarda krekinin bir an nce eksiksiz
olarak gnderilmesi hususunda azam gayreti gstermeleri.

625

Sbk Badad Hazine Defterdar Ahmed elebi'ye

Daha nce Diyarbakr' tahrire memur edilen Uzeyr Beyi Musa'nn grevine son
verilip tahrir ii iin kendisi grevlendirildiinden, ad geenden defterleri alp bu hizmeti
yrtmesi ve daha nce tasarruf etmekte olduu yz krk bin akenin karln da tahrir
esnasnda ortaya kacak zevidden alp tasarruf etmesi.

18 Cemaziyelevvel 973 (11 Aralk 1565)


626

Edirne, Gelibolu, nz, Midilli, Ferecik, skp, Selanik, Siroz, Amasya,


Larende, Konya, Kayseri, skilip, Merzifon, Gm, Kastamonu ve Takpr

kadlarna
Bykekmece yaknnda in olunacak kpr iin yetenekli ustalar temin edilip
birbirlerine kefillenerek Nevruz'da ie balayacak ekilde gnderilmesi.

110

5 NUMARALI MHMME DEFTER

627

Yemen beylerbeyine

Yemen'de iyi cins barut imal edildii ve hazrda be yz kantar barut bulunduu
haber alndndan, szkonusu barutun Hille Beyi Ahmed Bey ile Muha ve Svey
zerinden Msr'a gnderilmesi ve bundan sonra da her yl bin kantar barut ilenip ayn
ekilde Msr'a gnderilmesi.

628

Msr beylerbeyine

Yemen'de mevcut be yz kantar barutun Muha ve Svey zerinden Msr'a


gnderilmesi hususunda Yemen beylerbeyine hitaben yazlm olan ve bu hkmle birlikte
kendisine gnderilen hkm-i erifi Yemen beylerbeyine ulatrmas ve ilkbahara kadar bin
kantar barut yetitirmesi; ayrca Svey gemilerinin gittikleri yerden dnp dnmediini de
bildirmesi.

629

Diyarbakr beylerbeyine ve Siirt kadsna

Etrafna toplad bir takm kt kimselerle halka zulmettii ve adam ldrd


bildirilen Hac smail adl ahs ile avenesinin yakalanp tefti olunmas ve adam ldrd
sbit olursa ve kendisi de siphi ise hapsedilip durumunun arzedilmesi, siphi deil ise er-i
erife gre cezalandrlmas.

630

Bolu beyine ve Bolu sanca kadlarna

Sancak dahilindeki kasaba ve kyleri gezip irkin fiiller ileyen, yama ve


soygun yapan ingeneler yakalanp hapsedildiklerinde, kadlarn bunlar ellerinde hkm-i
erif bulunduu gerekesiyle salverdikleri bildirildiinden, hi kimsenin bu ekilde er-i
erife aykr i yapmasna izin verilmemesi ve bunlarn ellerinde bulunduu iddia edilen
hkm-i eriflerin de Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

631

Bolu beyine, Gerede ve aa kadlarna

Bolu beyi tarafndan gnderilen mektupta, siphi ve il erleri ile birlikte


ekyann zerine varldnda, bir ksm elegeirildii halde elebalarnn, zerlerine
varlacan daha nce haber aldklar iin katklar, bunlar tanyanlarn da bunlar ele
vermedii bildirildiinden, kam olan ekyann mutlaka yakalanp davaclar ile
davalarnn grlmesi ve cezalandrlmalar; ayrca ekyalk yapanlar bilip de ele vermeyen
veya koruyanlarn da tesbit edilip arzedilmesi ve bunlar hakknda, gelecek emre gre
hareket edilmesi.

15 Cemaziyelevvel 973 (8 Aralk 1565)


632

Karaman beylerbeyi ile Konya, Turgud ve Akehir kadlarna

Sbk Turgud kads hakknda bu hkm getiren yedi kii tarafndan, rvet
ald ve eitli suistimallerde bulunduuna dair ikyette bulunulduundan, ad geenin bu
iddialarla ilgili olarak tefti olunmas; ayet iddialar eran sbit olursa bu kaddan davac

ZETLER

111

olan bakalarnn davalarnn da grlmesi ve hak sahiplerinin haklarnn alnp sahiplerine


verilmesi; ancak iddialarn aslsz olduu ortaya karsa, o takdirde de bu yedi kiinin
hapsedilmesi ve her iki halde de neticenin ayrntl olarak bildirilmesi.

633

Kandra kadsna

Kefken skelesi'nden kadrga kerestesi yklenen Arap Mehmed Reis'e ait top
gemisinin karayel frtnasna tutularak iki paraya ayrld ve krk kiilik mrettebattan reis
ile dokuz grevlinin kurtulduuna dair gnderdii mektubun alnd; szkonusu geminin
kyya vuran paralar ile gemi kerestelerinin toplatlmas ve durumun bildirilmesi.

634

Karaman beylerbeyi ile Turgud ve Konya kadlarna

Turgud kazasnda halka zulmettikleri, hrsz ve harmi olduklar bildirilen


ahslarn tefti olunarak eran zerlerine sbit olan haklarn alnp sahiplerine verilmesi ve
suu sbit olanlarn hapsedilip sularnn ayrntl olarak arzedilmesi.

16 Cemaziyelevvel 973 (9 Aralk 1565)


635

Gelibolu kadsna

Korbeli'ndeki Etere kynde ekyalk yapan drt harminin Hsam Reis


tarafndan Sdde-i sadet'e getirildii; evinde eya bulunan ky kethds Pr'nin de
yakalanarak ayn ekilde ad geen reis ile Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

636

Lapseki ve Gelibolu* kadlarna

Lapseki'de, ulhaolu diye tannan ekyann alt defa kree konulduu halde
her defasnda kurtulmay baararak tekrar ekyala balad haber alndndan, ad
geenin derhal yakalanarak Sdde-i sadet'e gnderilmesi ve hangi sutan ka defa kree
konulup nasl kurtulduu, hlen ekyalk yapp yapmad ve iyiliine ehadet eden kimse
bulunup bulunmad hususlarnn ayrntl olarak arzedilmesi; ayrca Eceovas'nda Kum
kyde skin olup ekyalk yaptklar bildirilen ahslarn da sular sbit grlrse kree
konulmak zere Sdde-i sadet'e gnderilmesi.
* Metinde Nibolu olarak gemektedir.

637

Gynk kadsna

Kendisinin attan dp aya krldndan, hssa kadrgalar iin znikmid


skelesi'ne kereste indirilmesi iinin aksadnn bildirildii; bu iin bir an nce bitirilmesi
gerektiinden eer kendisi ile ilgilenemeyecek derecede gsz ise yerine ibilir birini
tayin edip bu ii mutlaka bitirmesi.

638

Rum beylerbeyine, Sivas ve Zile kadlarna


Sivas'taki Abdlvahhb- Gazi Zviyesi mtevellsi, siphi ve emlk sahibi olan

112

5 NUMARALI MHMME DEFTER

baz kimselerin vakf hududuna tecavz ettikleri yolunda ikyette bulunduundan, konunun
aratrlarak vakf arazisine kimsenin tecavzne izin verilmemesi.

639

am beylerbeyine ve kadsna

am'da mret-i mire mtevellsi olan Molla Aa aleyhinde baz ahslar


tarafndan verilen ikyet dilekesinin bir sretinin gnderildii; ad geenin kendisinden
ikyeti olanlarla er-i erife gre tefti edilerek, zerine sbit olan haklarn alnp
sahiplerine verilmesi ve sonucun arzedilmesi.

640

am beylerbeyine

Gazze sanca siphilerinin, am Beylerbeyilii'ne bal dier sancaklardan her


yl bir ka siphinin hacc- erife gitmesine izin verilegelmi olmasn emsal gsterip
Gazze'den de baz siphilerin Mahmil-i erife hizmet etmek artyla hacca gitmesine izin
verilmesi yolundaki talepleri uygun grldnden her sene, isteyenler arasndan be
siphinin mahmil-i erife hizmet etmek artyla hacca gnderilmesi.

17 Cemaziyelevvel 973 (10 Aralk 1565)


641

Silistre beyine

Bodan voyvodas baz ehl-i fesdn Bodan'a zarar verebileceklerinden


bahisle, gerektiinde kendisine yardm edilmesi talebinde bulunduundan, byle bir durum
ortaya kar ve ad geen tarafndan yardm talebinde bulunulursa kendisine gereken
yardmn yaplmas.

642

Koba kadsna

Koba'ta Virbas nehri zerinde bulunan kprnn ana yol zerinde olmasndan
dolay kpr civarndaki kyn, kprnn muhfaza ve bakmn yapmak artyla
avrz- divniyye, teklif-i rfiyye, cerahorluk hizmeti ve sancakbeyinin teklif edecei
dier hizmetlerden muaf olduklarna dair kendilerine verilmi olan emr-i erife aykr olarak
hizmet teklif edildii yolunda ikyette bulunulduundan, eer szkonusu kyler halk
grevlerini eksiksiz yerine getiriyor ise kimsenin kendilerine emre aykr olarak hizmet
teklif etmesine izin verilmemesi.

643

Bolu beyine

Bolu'da yakalanan ekyalardan yedisini Bolu zindanna gtrmekle grevli


iken ekyalar yolda salverip kendileri de kaan Mustafa, Abdi ve Ferhad adl siphilerin
mutlaka yakalanmalar ve salverdikleri ekyalar kendilerine buldurularak hapsedilmeleri ve
netecenin arzedilmesi.

644

Yenieri aasna

ZETLER

113

Malta seferinde hizmette bulunan yayaba, solak ve yenieriler eitli rtbe ve ake ile
dllendirildiklerinden, szkonusu rtbe ve akelerin datlarak defterinin gnderilmesi.

645

Rum beylerbeyine

orum sanca siphilerinin derya seferine memur edildii ve bu hususta orum


sanca beyine emir gnderilmi olduu; siphileri ile birlikte tam tekmil savaa hazr
vaziyette Nevruz'dan nce gelip gemilerde hizmete hazr bulunmas hususunda orum
sanca beyine kendisi tarafndan da ayrca tenbihte bulunulmas.

646

orum beyine

Sanca siphileri ile birlikte derya seferine tayin olunduundan, tam tekmil
savaa hazr vaziyette siphileri ile birlikte Nevruz'dan nce gelip gemilerde hizmete hazr
bulunmas.

647

Diyarbakr beylerbeyine

Diyarbakr Vilyeti Tahrir Emini Musa Bey'in yerine sbk Diyarbakr Hazine
Defterdar Ahmed Bey tayin edildiinden, talebi halinde kendisine, yannda istihdam etmek
zere kul tifesinden yeterli miktarda adam verilmesi.

648

Musa Bey'e

Tahrir grevi sbk Diyarbakr Hazine Defterdar Ahmed Bey'e verildiinden


kendisinin, elindeki defterleri ad geene teslim edip sancakbeylii grevine dnmesi.

20 Cemaziyelevvel 973 (13 Aralk 1565)


649

Budun beylerbeyine

Kendisinin daha nce gnderdii mektuplarda Neme kralnn ahidnmeye


riyet edeceini bildirdii ve bunun zerine dman kalelerini almak zere olan slm
askerinin geri ekildii, son gnderdii mektupta da Nemelilerin Kaa'ya ekildiini
bildirdii; Erdel kralndan gelen mektupta ise Nemelilerin Erdel'e geri dnp daha nce
fethedilmi olan kaleyi aldklar ve ikisini de kuatmakta olduklarnn bildirildii; bu
durumda kendisinden ve Erdel kralndan gelen haberler arasnda bir eliki bulunduundan,
bunun sebebinin ne olduunun arzedilmesi ve eer Nemelilerin ahidnmeye riyet
etmedikleri doru ise nceki emir gereince hareket edilip Erdel'e ve dier Osmanl
memleketlerine herhangi bir zarar erimesine meydan verilmemesi.

650

Erdel kralna

Gnderdii mektupta, slm askeri geri ekildikten sonra Neme askerlerinin


geri dnp hcum ederek Erdel kalesini aldklar, ikisini de kuatmakta olduklarnn
bildirildii; ilkbaharda Neme zerine sefer dzenlenmesine karar verildiinden kendisinin

114

5 NUMARALI MHMME DEFTER

de tm beyleri ve askerleri ile tam bir birlik iinde dmana kar koyarak memleketi
korumak iin aba gstermeleri.

651

Hslar kadsna

skdar mreti iin Rumeli'den gelen bal ykl bir geminin rzgr sebebiyle
karaya vurduu ve iindeki bal flarnn civardaki kyler halk tarafndan yama edildii
bildirildiinden, szkonusu flarn kimler tarafndan yamalandnn tesbit edilip flarn
bulunmas ve kimlerde ne kadar f bulunduunun bildirilmesi.

652

Cezyir beylerbeyine

Donanma Nevruz'da sefere kacandan kendisine bal beylere sefere hazr


olmalar hususunda emirler yazlp gnderildii; bu emirleri onlara ulatrarak, her birine,
emirleri altnda bulunan bey, zam ve timar erbbnn tam techizatl olarak hazrlanp
gemilere girmeleri mutad olan yerlerde hazr bulunmalar ve donanma geldiinde
donanmaya katlmalar hususunda ayrca tenbihte bulunmas.

653

skdar ve Kite kadlarna

Daha nce Bursa beyine, Mihali kadsna ve sbk Balkesir kadsna verilmi
olan Kirmasti'de oturan Bostanc Acem'in teftii grevinin imdi kendilerine verildii; bu
husustaki emr-i erifi, fetvay ve arzuhal sretini Bursa beyinden alp ad geeni tefti
etmeleri.

654

Karlili, nebaht, Arboz, Midilli ve Rodos beylerine

lkbaharda dman zerine sefere klacandan kendilerine bal alaybeyi,


zam ve timar erbb ile birlikte tam techizatl olarak sefere hazrlanp Nevruz'dan nce
mutad olan yerde hazr bulunup donanma geldiinde katlmalar.

655

Haleb beylerbeyine

Birecik ve Rumkale kalelerinde, ilenmi gherile mevcut olduu ve o blgede


gherile ilemeye elverili yerler bulunduu haber alndndan, hazrda bulunan
gherilenin Trablus'a gnderilmesi ve gherile ilemeye elverili yerlerin de aratrlp
bulunmas ve bol miktarda gherile ilenerek Trablus'a gnderilmesi.

656

Cezyir-i Garb beylerbeyine

O blgede levendler tarafndan esir edilmi Franszlarn isimlerinin yazl


olduu ve Fransa padiah tarafndan gnderilmi olan defterin bir sretinin kendisine
gnderildii; her kimde defterde ad yazl olanlardan biri esir olarak bulunursa elinden
alnp Fransa padiahnn adamlarna teslim edilmesi ve bundan sonra da hi kimsenin iki
devlet arasndaki antlamalara aykr iler yapmasna izin verilmemesi.

ZETLER

657

115

Hdavendigr beyine

Zindan ykp iinde bulunan gurbet tifesinden on kiinin kamasna sebep olan
zindanc ile szkonusu gurbetlerin kadnlarnn siyset olunmas.

658

Hdavendigr beyine

Kendisi ile birlikte bulunduu mehyif teftiinde stn gayret gsterdii


bildirilen Kite Kads Mevlna Abdurrahman'n, Kite Kadl bakasna verilmi olduundan, kendisine yeni bir kadlk verilinceye kadar mehyif teftiine devam etmesi.

659

Samakov kadsna

stanbul'dan Samakov'a giderken Udhal ky yaknlarnda kaybolan tcir


Ahmed'in vrislerinin, babalarnn Samakovlu baz kiiler ile ad geen kyn papas,
papasn oullar ve birka gurbeti tarafndan katledilip parasnn ve hayvanlarnn
alndn iddia etmesi zerine yaplan tefti neticesinde iddiann doru olduu ortaya
ktndan, bu husus ile ilgili olarak ad geen kadlarca dzenlenen sicilin bir sretinin
kendisine gnderildii; sicilde isimleri yazl olan ahslarn mutlaka yakalanp hapsedilmesi
ve durumun arzedilmesi.

660

Tekeili beyine

Denizde paralanan bir kfir gemisinden otuz be kiinin Ka'n Demre


nahiyesine ktklar, sorgulamalarnda yirmisinin Venedikli olduklarn, kalan on beinin
ise Fransa taraflarndan olduklarn ve Kuds' ziyaret maksadyla kp Kuds'ten Kbrs'a
getiklerini ve oradan da bu gemiye bindiklerini syledikleri ve hepsinin de Antalya
Kalesi'nde hapsedildiklerine dair gnderdii mektubun alnd; bu kiilerin verdikleri
bilgilerin doruluunun, ilerinde bulunan ya kk biri korkutulup konuturulmak ve
Venediklilerin baz alametlerine bakmak gibi baz yntemlerle tesbit edilmesi ve
arzedilmesi; ayrca ilerinden, haber alnabilecek birinin Sdde-i sadet'e gnderilmesi ve
kalanlarn da tek bir yerde deil ayr ayr yerlerde hapsedilmesi.

661

Sigetvar'dan Erdel kralna varncaya kadar yol zerinde bulunan yerleim


yerlerinin beylerine, kadlarna ve iskele eminlerine

Erdel kralnn yanna gitmek zere yola kan ve bu hkm tamakta olan
Macar beyzdesinin ve maiyyetindekilerin sa slim Erdel kralna ulatrlmas.

662

Silistre beyine

Bodan voyvodas Aleksandra, Yapazar kasabasnda in ettirecei hamam


iin paras ile Silistre'den mermer satn almak istediinden, bu hususta kimsenin kendisine
mdahale etmemesi.

116

5 NUMARALI MHMME DEFTER

22 Cemaziyelevvel 973 (15 Aralk 1565)


663

Vize sanca kadlarna

Irgatlk vs. sebeplerle Rumeli'de bulunan baz ingene, levend ve tatar tifesinin
Vize, orlu, Hayrabolu, Silivri, Babaeski ve Pnarhisar'da bulunan korularda ve serbest
timarlarda toplanp silahlanp atlara binerek ky ky dolatklar, halkn hizmetkr ve
cariyelerini ayarttklar, mallarn aldklar ve evleri yaktklarna dair halkn ikyette
bulunduu; halbuki daha nce hi kimsenin kefilsiz levend istihdam etmemesi ve alt aydan
fazla rgat kullanlmamas, alt ayda bir deitirilmesi hususunda emir gnderildii ve bu
emrin imdi de geerli olduu; bundan byle kefilsiz levend istihdam etmemeleri ve alt
aydan fazla rgad altrmamalar hususunda halka tenbihte bulunulmas ve fesad kard
sbit olan levendlerin yakalanp kree gnderilmeleri ve bunlarn bu ekilde
toplanmalarna da meydan verilmemesi.

664

Mora beyine

Anabolu Azeb Aal'nn Tersne-i mire reislerinden Perviz'e verildii;


Anabolu Kalesi'nde bulunan kalite ile iindeki mcrimlerin deiimi iin szkonusu
kalitenin donatlarak havann msait olduu bir zamanda stanbul'a gnderilmesi.

665

Pojega beyine

Osmanl topraklar zerinde bulunan kffra ait Sigetvar ve Bobofa kalelerinin, etraflarnda bulunan gayrimslim kylerin reys hem kendilerine hem de
Mslmanlara hara verdiinden epeyce kuvvetlendikleri, bundan dolay timar sahiplerinin
timarlarna gidemez hale geldii, ayrca zaman zaman civar kylerde de haydut klnda
baz kiiler tredii, bunlarn da memlekete zarar verdiklerine dair gnderdii mektubun
alnd; ilkbaharda sefere kldnda dmann hakkndan gelineceinden, blgenin
imdilik mmkn olduu lde korunmasna gayret edilmesi.

666

Budun beylerbeyine

Budun'da ilenmesi emrolunan barut iin Moha kaptan ile Belgrad'dan krk
sandk kkrt gnderilmesi hususunda Semendire beyine emir verildii; szkonusu kkrt
getirilip teslim edildiinde derhal iletilmeye balanmas ve bu hususta gereken ihtimamn
gsterilmesi.

667

Semendire beyine

Budun'da ilenecek barut iin Belgrad Kalesi'nden krk sandk kkrt karlp
Moha Kaptan Mehmed ile Budun'a gnderilmesi; ayrca daha nce kendisinden tedriki
istenen zahrenin durumunun ve gemi ins iin gnderilen parann ulap ulamadnn da
ayrntl olarak yazlp arzedilmesi.

ZETLER

668

117

Budun beylerbeyine

Daha nce gndermi olduu mektupta, k mevsiminde dman tarafndan


Erdel'e herhangi bir tecavzde bulunulsa bile bunun kolaylkla savuturulabileceini
bildirmi olduu; ancak imdiki halde dmann iki Erdel kalesini geri alp ikisini de
kuatmakta olduu haberlerinin artk kesinlik kazand; halbuki daha nce kendisine,
dmann tecavz halinde dman topraklarna aknlar dzenlenmesinin emredildii; buna
ramen niin hl kar harekete giriilmediinin ve akn iin kendisinden asker talebinde
bulunan Solnok beyine niin asker gnderilmediinin ayrntl olarak yazlp arzedilmesi;
bundan sonra da dman tecavzlerinin nlenmesi iin Solnok beyine asker gndermek
veya bizzat akn dzenlemek ekillerinden hangisi mnasip ise onun yaplmas ve ne
Osmanl lkesine ne de Erdel'e dman tarafndan herhangi bir zarar erimesine meydan
verilmemesi.

669

Solnok Beyi Hasan Bey'e

Erdel'i yeniden igal eden dmann Erdel'den karlmas iin uygun olan
hareket tarz ne ise ona gre hazrlk yaplp dmann Erdel'den karlmas; bu hususta
Budun'dan asker talep etmesi halinde talebinin karlanmas iin Budun beylerbeyine emir
gnderildii; ayrca, esir edilmi olan Sakmar beyinin de gvenilir adamlar nezaretinde
Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

670

zvornik Beyi aban Bey'e

Daha nce ins emrolunan gemilerin son durumunun yazlp bildirilmesi ve


szkonusu gemilerin bir an nce in edilip yklenecek zahre ile aban ayna kadar
Belgrad'a ulamalarnn salanmas.

26 Cemaziyelevvel 973 (19 Aralk 1565)


671

Akkirman beyine

Baz ehl-i fesdn toplanp Bodan zerine saldracaklar bildirildiinden,


Bodan voyvodas yardm talep ettiinde kendisine derhal yardm gnderilmesi.

672

Yalakabad kadsna

Karamrsel'de arap iip ev basan ve bir kiiyi ldrerek iki kiiyi de yaralayan
ahslardan ikisi Sdde-i sadet'e gnderildii halde dier be kiinin yaya ve avu reys
olduklar gerekesi ile kendisi tarafndan serbest brakld bildirildiinden, szkonusu
ahslarn da derhal yakalanp Sdde-i sadet'e gnderilmesi ve ortada herhangi bir emir
olmad halde sulularn niin serbest brakldnn da yazlp arzedilmesi.

673

Diyarbakr' tahrir eden Ahmed elebi'ye


Kendisinden nce tahrir ktibi olan Arif, datm emrolunan yerlerin icmal

118

5 NUMARALI MHMME DEFTER

sretlerini gndermediinden, szkonusu icmal sretlerinin mhrlenip Sdde-i sadet'e


gnderilmesi.

674

Kesterye ve Pirlepe kadlarna

Kilise teftii iin Koi avu mbair tayin edildiinden, tarafsz bilirkiiler ve
ad geen mbair ile birlikte kiliselerin tefti edilmesi ve er-i erife aykr olarak sonradan
in edilmi kiliseler ile eski kiliselere sonradan yaplm ilave blmlerin yktrlmas;
bundan sonra da kimsenin yeni kilise in etmesine veya ilavede bulunmasna izin
verilmemesi.

675

Manastr kadsna

Manastr Yahudilerinin, birbirlerine arap sattklar, ancak Mslmanlara arap


satmadklar, fakat buna ramen subalarn cerme akesi almak amacyla Mslmanlara
arap sattklar iddiasyla kendilerini yakalayp zulmettikleri bildirildiinden durumun
incelenmesi ve eer ikyet doru ise subalarn Yahudileri bu ekilde rahatsz etmelerine
izin verilmemesi; ancak Yahudilerin Mslmanlara arap satt doru ise satanlarn er-i
erife gre cezalandrlmas.

676

Erzurum beylerbeyine

Adilcevaz Beyi Mehmed Bey'de olan ve daha nce istendii halde ad geenin
serkelii sebebiyle tahsil edilemedii bildirilen iki bin altnn yeniden istenmesi ve mutlaka
tahsil edilmesi.

677

am beylerbeyi ve kadsna

Sdde-i sadet'e sunulan bir arzuhalde, Hazret-i Hallrrahman Evkf'nda


adaletsizlik yapld yolunda ikyette bulunulduundan, durumun yerinde incelenerek
varsa adaletsizliin nlenmesi.

678

Bozok beyine

Bozok'taki emin, mltezim vs. grevlilerin kendisi tarafndan gnderilmedii


iin Nevruz irsaliyesinin takdir edilemedii ve sbk Sorgun ve Budakz mltezimi olan
mteveff Handan'n hesaplarnn grlmesinin de kendisi tarafndan engellendii haber
alndndan, bunun sebebinin bildirilmesi ve Bozok'a mal mfettii olarak tayin olunan
Muslihiddin'e, talebi halinde szkonusu grevliler gnderilmek sretiyle mal- mir
tahsilinde yardmc olunmas.

679

Eflak voyvodasna

Baz ehl-i fesdn toplanp Bodan'a saldrlacaklar bildirildiinden, Bodan


voyvodas yardm talep ettiinde kendisine gereken yardmda bulunulmas ve dmann
Bodan'a zarar eritirmesine meydan verilmemesi.

ZETLER

680

119

Haleb beylerbeyine

Rumkale ve Birecik'de bir hayli barut olduu haber alndndan, kalelere


yetecek kadarnn braklp kalannn Trablus'a gnderilmesi.

681

Van beylerbeyine

Gerekli levzmn tedrik edilip Van'da da barut ilenmeye balanmas ve eer


gherile bulunamazsa Haleb'den iki usta getirilerek ilettirilmesi; ayrca Erci Kalesi iin
talep edilen elli adet darbzenin Diyarbakr'dan gnderilmesi hususunda da Diyarbakr
beylerbeyine hkm gnderildii.

682

Diyarbakr beylerbeyine

Yeni in olunan Erci Kalesi'ne elli adet darbzen gnderilmesi gerektiinden


Diyarbakr'da ihtiya miktarndan fazla darbzen bulunup bulunmadnn, yoksa imal etmek
iin gerekli usta, let vs.nin tedrik edilip edilemeyeceinin bildirilmesi; ayrca
Diyarbakr'da ihtiyatan fazla barut varsa Trablus'a gnderilip barut ilenmesine devam
edilmesi; Van beylerbeyine gnderilen iki hkmn de Van'a ulatrlmas.

683

Dukagin beyine

Dukagin ve skenderiye sancaklarnn yeniden tahriri iin daha nce kendisine


ktip olarak tayin edilmi olan Divan- Hmyun ktiplerinden Hzr'n yerine Defter-i
Hkn ktiplerinden Ali'nin tayin olunduu.

684

Erdel Kral stefan'a

Gnderdii mektupta istemi olduu askerlerin gnderilmesi iin Tmvar Beyi


Mustafa Paa'ya emir verildii; gelecek olan askerlere erzak vs. sknts ektirmeyip uygun
grecei ekilde istihdam ederek ilkbaharda yaplacak sefere kadar Erdel'i muhfaza etmesi;
ayrca daha nce szkonusu edilmi olan Erdelli esirlerden ikisinin Hram Kalesi'nde
bulunduu; adam gnderip bunlar aldrmas.

685

Moha, Seksar ve Sekuy beylerine

Barut ilenmesi grevi ile Budun'a gnderilen Moha Kaptan Mehmed Bey'in,
yanna yeterli miktarda adam verilerek sa slim Budun'a ulatrlmas.

686

Tmvar beylerbeyine

Erdel Kral stefan'n talebinin karlanmas iin bin adet asker tertip edilip ad
geene gnderilmesi.

687

Budun beylerbeyine

Barut ilenmesi grevi ile Budun'a gnderilen Moha Kaptan Mehmed Bey'e
bu hususta gerekli olacak adam vs. levzmn tedrikinde gerekli yardmn yaplmas.

120

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Gurre-i Cemaziyelahir 973 (24 Aralk 1565)


688

Budun beylerbeyi ile Dobra ve Togana (

) varou kadlarna

Budun, Dobra ve Togana'dan drlharbe gizli olarak papu, izme, sahtiyan ve


silah gnderildii haber alndndan, kimsenin drlharbe bu gibi mallar ile silah, at vs.
gndermesine izin ve frsat verilmemesi.

689

Badad beylerbeyine

Badad'da gherile iletilmesi hususunda daha nce de emirler


gnderildiinden, bu hususun zerinde nemle durularak bol miktarda gherile iletilip
gnderilmesi ve ne kadar gherile gnderildiinin bildirilmesi.

690

Badad beylerbeyine

ran beylerinden Luristan Hkimi Mehmed'in zerine dier ran beyleri


tarafndan asker gnderildii esnada kaarak hlen Badad'da bulunan sbk Elvan Beyi
Rstem Bey'e snan oullar Cihangir ve Sultan Hseyin ile ballarnn ran tarafndan
aradaki muahede gerei talep edildikleri halde Rstem Bey'in bunlar iade etmek istemedii
bildirildiinden, szkonusu mltecilerin Rstem Bey'den tekrar istenmesi; vermemekte
direnir ise zerine varlp hem Rstem Bey'in hem de mltecilerin yakalanmas ve
mltecilerin iade edilip Rstem Bey'in hapsedilmesi; bundan sonra da kimsenin iki devlet
arasndaki muahedeye aykr i yapmasna izin verilmemesi.

691

Hasky, Yanbolu, Krkkilise, Ferecik ve Gmlcine kadlarna

Kazalar dahilinde bulunan Hssa ikr korularn rey tarafndan hayvan


otla, kla ve al olarak kullanlmasna, buralarda tfek atlmasna, taz ile av
avlanmasna ve aa kesilmesine msaade edilmemesi ve bunlarn yasaklanmas.

692

Diyarbakr beylerbeyine

Hazine-i mire'nin Diyarbakr Defterdarl grevi Rumeli Timar Defterdar


Ahmed'e tevcih edildiinden, ad geene grevinin ifas esnasnda yardm edilmesi.

693

Karaman beylerbeyine ve Konya kadsna

Mslmanlarn kadnlarn ve cariyelerini ayartmak, ehl-i fesdn bakalarnn


evlerine girmesine ve ayartlan cariyeleri ldrmesine yardm etmek gibi yaramazlklar
bulunduu bildirilen Mihriah isimli kadnn, zerine eran sbit olan haklar alndktan
sonra siyset olunmas.

694

Bursa kadsna

Gkdere'de bulunan deirmenin suyunun yola akarak evreye zarar verdii


yolundaki ikyetin aratrlmas neticesinde, szkonusu deirmene gelen insanlara ait at,

ZETLER

121

katr vs. hayvanlarn pislikleri deirmen suyunun akt arkn kenarna boaltld iin
deirmen suyunun evreyi kirlettiinin tesbit edildii bildirildiinden, bu durumun nne
geilmesi ve kimsenin kanuna aykr i yapmasna izin verilmemesi.

695

Anadolu beylerbeyine

ki zamin yolunu kesip ldrmek kasdyla zerlerine saldrarak yaraladklar,


ayrca hrszlk ve harmilik sabkalar da bulunduu bildirilen Mansur, Cell ve Bekda
isimli siphilerin yakalanarak tefti olunmas ve kendileri hapsolunup zerlerine sbit olan
sularn yazlp arzedilmesi.

696

Badad beylerbeyine

Basra'daki gemiler iin ihtiya duyulan malzemelerin Birecik'ten gemiyle yola


karld; nehrin tamasndan dolay herhangi bir glkle karlalrsa gerekli yardm
yaplarak geminin Basra'ya ulamasnn salanmas.

697

Pojega Beyi Nasuh Bey'e

Bosna, Klis, Pojega ve Zaesne sancaklarnn Mabeyn emini olan nehan ve


Pojega'da timar mutasarrf olan aban Aa'nn sahte mhr ve evraklarla gedik datp
halka zulmettiklerine dair ikyette bulunulduundan ad geenlerin kendilerinden davac
olanlarla biraraya getirilip tefti edilmesi; sahtekrlklar sbit olursa durumun arzedilmesi
ve ele geirilecek sahte mhr ve evraklarn da bir keseye konularak gnderilmesi.

698

Karaman beylerbeyine

Boyaluk ky halk tarafndan hakknda, ahalinin maln gaspettii, etrafna


toplad kimselere ahaliden bazlarn dvdrd ve yaralattna dair ikyette bulunulan
Muhyiddin isimli nibin mahkeme arsna uymayp kat bildirildiinden, ad geenin
buldurulup kendisinden davac olanlarla mahkeme edilmesi ve eran zerine sbit olan
haklar alnp sahiplerine verildikten sonra sularnn yazlp bildirilmesi.

699

Rumeli beylerbeyine

lkbaharda dman zerine sefer dzenlenmesine karar verildiinden, tm


alaybeyleri ile timar ve zeamet sahiplerinin tam techizatl olarak sefere hazrlanmalar
hususunda Rumeli Beylerbeyilii'ne bal sancakbeylerine ayr ayr hkmler yazlarak
kendisine gnderildiinden, bu hkmlerin ilgili beylere ulatrlmas ve kendisi tarafndan
da bu hususta ilgili beylere tenbihte bulunulmas.

700

Edirne kadsna

Menteeli Saru Ali ve Bozykl Receb isimli suhtelerin yakalanarak Sdde-i


sadet'e gnderilmesi.

122

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Avlonya Klis, skp, Akkirman, Zaesne, Dukagin, zvornik, Krkkilise,


nebaht, Nibolu, irmen, Yanya, lbasan, Bosna, Hersek, Delvine, Trhala,
Kstendil, Mora, skenderiye, Prizrin, Ohri, Selanik, Drama ve Silistre beylerine

701

lkbaharda sefere klacandan kendilerine bal tm alaybeyleri ile zeamet ve


timar sahiplerinin tam techizatl olarak sefere hazrlanmalar ve daha sonra gnderilecek
emirde ne zaman, nerede toplanlmas istenirse orada hazr bulunmalar; ayrca Akkirman ve
Silistre beylerinin, Bodan Voyvodas tarafndan herhangi bir yardm talebinde bulunulduu
takdirde derhal kendisine yardma gitmeleri; Nibolu beyinin de Nibolu'da in edilen
gemilere zahre ykletip Belgrad'a gtrmesi.

702

Semendire beyine

Belgrad Kalesi'nde dman zamanndan kalma ok miktarda barut mevcut


olduu bildirildiinden szkonusu barutun Moha Kaptan Mehmed ile beraber grlp
incelenmesi; eer bozulmusa gherile ilavesi veya baka bir yolla slah edilmesi.

703

Akkirman beyine ve Akkirman'da bulunan dizdar ve aalara

Krm hanna gnderilen Rdvan avu'a yeteri kadar hisar eri verilip varaca
yere sa slim ulatrlmas.

704

Habe beylerbeyine

Fethedilen yerler ve o blgenin durumu hakknda gnderdii mektubun alnd;


bundan sonra da memleketin ve reynn muhfazas hususunda gerekli gayretin gsterilip
elde edilecek bilgilerin arzedilmesi.

705

Defter-i Hkn ktiplerinden olup Erzurum vilyetinin tahriri ile


grevlendirilen Bostan'a*

Tahriri yaplan spir, Bayburd ve Tercan kazalarnda beylerbeyi hslarndan


baka bir milyon ake zevid zuhur ettii, Erzurum, Kemah ve Erzincan kazalarnda da
zevid zuhur etmesinin beklendii bildirildiinden szkonusu zevidin alaybeyi, zam ve
siphiler ile Erzurum Kalesi'nden beride olan kalelerin ulfeli hisar erenlerine timar olarak
tevcih edilmesi ve bunlara verilecek ulfenin de Hazine'de braklmas.
* Hkm eksik braklmtr.

706

Nibolu ve Vidin beyleri ile kadlarna

Sefer iin in edilmesi daha nce emredilmi olan gemilerin ilkbahara kadar
yetitirilmesi.

707

Eflak voyvodasna

Baharda yaplacak sefere katlmak zere, zahreleri tedrik edilmi olarak yedi
bin yarar asker ile Tmvar'a gelmesi; ayrca yz bin kile arpa tedrik edip Vidin ve

ZETLER

123

Nibolu'da in olunan gemilere teslim etmesi ve iki yz gemi iin de kreki tedrik
olunmas.

708

Bodan voyvodasna

Yardm talebini havi mektubunun alnd ve gerektiinde kendisine yardm


etmeleri hususunda Silistre ve Akkirman beyleri ile Eflak voyvodasna hkmler
gnderildii; kendisinin de hazrlkl bulunmas ve gerektiinde Silistre ve Akkirman beyleri
ile Eflak voyvodasndan yardm talep ederek Bodan' dmana kar muhfaza etmesi.

5 Cemaziyelahir 973 (28 Aralk 1565)


709

Mora, Arboz, nebaht ve Karlili beylerine, kadlarna ve Emvl-i Hssa


nzrlarna

Vezir Mustafa Paa Malta seferinden dnerken Balyabadra ahalisinin ehl-i fesd
levend tifesinden ikyeti zerine o havaliyi muhfaza iin on alt oturakl bir kalite brakp
nebaht Kalesi azeblerinin bir kalite ile deryaya kmalarn emrettii halde azeblerin bu
emre muhalefet ettikleri haber alndndan, kimsenin emre kar gelmesine izin verilmemesi
ve kar gelenlerin isimlerinin bildirilmesi.

710

Yemen Beylerbeyi Rdvan Paa'ya

Yemen vilyeti byk olduundan iki beylerbeyilie ayrlmas uygun grlerek


Sana vilyetinin on yedi sancak itibariyle kendisine, Yemen vilyetinin ise on iki sancak
itibariyle Murad Bey'e verildii ve kendi beylerbeyiliine bal olacak sancak ve
muktaalar gsterir bir defterin kendisine gnderildii; bundan sonra Murad Bey ile birlikte
ittifak halinde memleketin muhfazasna gayret etmesi.

711

Gazze Beyi Murad Bey'e

Yemen vilyeti byk olduundan iki beylerbeyilie ayrlmas uygun grlerek


on iki sancak itibariyle Yemen Beylerbeyilii'nin kendisine, Sana Beylerbeyilii'nin de
Rdvan Bey'e verildii ve kendi beylerbeyiliine bal olacak sancak ve muktaalar gsterir
bir defterin kendisine gnderildii; bundan sonra Rdvan Bey ile birlikte ittifak halinde
memleketin muhfazasna gayret etmesi ve geliri ve mahsul fazla olan muktaalar kendi
beylerbeyiliine bal olduu iin, Sana tarafna bu hususta sknt ektirmemesi.

712

stanbul kadsna

stanbul'un muhtelif semtlerinde oturan isimleri yazl ahslarn kasap olarak


istihdam edilmeleri.

713

Niksar kadsna

Odasnda kalpazanlkta kullanlan letler bulunduu bildirilen bk mili


Yusuf'un szkonusu letlerle birlikte Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

124

5 NUMARALI MHMME DEFTER

714

Kili, Fener ve Trhala kadlarna

simleri yazl olan ahslar stanbul iin kasap yazldklarndan, kasaplk letleri
ile birlikte hisar erenleri nezaretinde stanbul'a gnderilmeleri.

715

sfirlik kadsna

Kendileri ile Ni ingenelerinden Hayreddin Reis isimli kalpazana ait


kalpazanlk let ve eyalar gnderilmi olan sfirlik Kalesi erenlerinden Dervi, Seyd, Ali
ve Cafer isimli hisar erenleri szkonusu letleri getirerek teslim ettiklerinden, kimsenin
kendilerine bu hususta mdahale etmesine izin verilmemesi.

716

nebaht beyine

Sanca siphilerini tam techizatl olarakhazrlayp, alaybeyi kumandasnda


derya seferine gndermesi; kendisinin ise Turhanlu'ya bal aknc tifesiyle sefere
hazrlanp daha sonra bildirilecek yere giderek Rumeli beylerbeyine katlmas.

717

Msr beylerbeyine

Alt adet gemi hazrlatp bin kantar da barut ykleterek skenderiye kaptan ile
donanmaya gndermesi.

718

Msr beylerbeyine

Yemen beylerbeyilii ikiye blnp Gazze Beyi Murad Bey Yemen


Beylerbeyilii'ne tayin edildiinden, ad geenin ihtiyalarnn temin edilip Yemen'e
gnderilmesi.

719

Avlonya ve Ohri beylerine

Havss- hmyundan Kados ky ahalisinin hem vergilerini vermedikleri hem


de etrafta olan kylerin ahalisine zulmettikleri bildirildiinden, bunlarn elebalarnn
yakalanp dierlerine ibret olacak ekilde cezalandrlmas.

720

Msr beylerbeyine

yz yenieri yazlp Yemen Beylerbeyilii'ne tayin olunan Murad Bey ile


birlikte Yemen muhfazasna gnderilmesi.

721

Haleb beylerbeyi ile Haleb ve Sermin kadlarna

Sermin Nahiyesi Emini olan Abdlkadir adl ahsn halka zulmettiine dair
defalarca ikyet vaki olup teftii iin iki defa hkm yazld halde ad geenin kadya
rvet verip halka zulmetmeye devam ettiine dair yeniden arzuhal sunulduundan, ad
geenin yakalanp hapsedilerek yeniden tefti edilmesi ve sonucun bildirilmesi.

ZETLER

722

125

skenderiye beyine ve kadsna

Ali olu Mehmed'in sahte arzlarla hisar gediklerini bakalarna tevcih ettii ve
yaplan aramada torbasnda dokuz adet arz msveddesi bulunup yaznn kendine ait olduu
ahitlerle sbit olduu bildirildiinden, bu husus sbit olmu ise ad geenin kree
konulmak zere Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

723

skenderiye beyine ve kadlarna

Bretotorik nahiyesinden isimleri yazl zimmlerin ehl-i fesd olduklar, halk


isyana tevik ettikleri ve baz kyleri basp koyunlarn yamaladklar bildirildiinden
szkonusu ahslarn bulunup teslim edilmesi hususunda ad geen nahiye keferesine sk
tenbihte bulunulmas.

724

725

* Hkmn mkerrer olduuna dair zerinde kayt vardr. Ayn hkm iin bkz. hk. nr.
740

skenderiye beyine

Trme ky silerinin evre kyleri basp yaktklar ve yol kestikleri


bildirildiinden, Dukagin, lbasan ve Hersek beyleri ile birlikte hareket ederek silerin
zerine varlmas ve haklarndan gelinip blgenin gvenli hale getirilmesi; ancak bu
yaplrken kendi halinde olanlara zarar verilmemesi.

726

Hersek, lbasan ve Dukagin beylerine

skenderiye Beyi Durali Bey tarafndan, Trme ky halknn isyan halinde


olduklar bildirildiinden, ad geen beyle haberleerek yeterli miktarda siphi ve hisar eri
ile yardmna gitmeleri ve silerin hakkndan gelmeleri.

727

ehrizol beylerbeyine

Baban halknn srekli isyan halinde olduu, daha nceki beylerin bunlar
zapturapt altna alamad, ancak mnasip bir yerde bir kale in edilip tayin edilecek beyler
orada oturursa hem zapturaptn, hem de vergi tahsilinin salanacana dair gnderdii
mektubun alnd; ancak bu mektupta kalenin nasl yaplacana dair ayrntlar yer
almadndan, kalenin yaplmas durumunda maliyetinin ne kadar olaca ve iine
konulacak askerin ne ekilde tedrik olunaca hususlarnn da ayrntl olarak bildirilmesi.

728

Rumeli beylerbeyine

Mteveff brahim avu'un muhalleftnn ve kabzetmi olduu vakf


akelerinin, defteri ile birlikte Hasan avu'a teslim olunarak Dergh- muall'ya
gnderilmesi.

126

5 NUMARALI MHMME DEFTER

9 Cemaziyelahir 973 (1 Ocak 1566)


729

am beylerbeyi ile am ve Sermin kadlarna

mret-i mire Evkf'na bal Zeydan ky halkndan Hac Ali'nin Kefer-m


kynde katledilip para ve eyalarnn alnmas olaynda ktil olduklar iddia edilen
ahslarn mutlaka yakalanp tefti olunmalar ve sular sbit olursa, siphi iseler hapsedilip
durumlarnn arzedilmesi, deil iseler gereken cezalarnn verilmesi.

730

skenderiye beyine ve kadlarna

Yenierilerden ve ahaliden baz kimselerin vilyetin bal, ya vs. mahsullerini


ucuza alp baka vilyetlerde satmalarndan dolay halkn darlk ektii bildirildiinden,
elinde emr-i erif ile gelip stanbul zahresi iin mal almak isteyenler dnda, bu ekilde mal
toplayp vilyet dna karmak isteyenlere engel olunmas.

731

Msr beylerbeyine

Yemen beylerbeyi Rdvan'a yazlan ve Zebid Azeb Aal ihsan olunan Sinan
ile gnderilen hkm-i erifin yerine ulatrlmas.

732

Karaman ve Anadolu beylerbeyilerine

Baharda klacak sefer iin daha nce kendilerine ve sancakbeylerine hkm


gnderildii; ancak bu seferin dier seferlerle kyas edilmeyip daha ok tedrik grlmesi
gerektiinden sancakbeylerine tekrar adamlar ve mektuplar gndererek alaybeyi, zam ve
siphilerin tam techizatl olarak daha sonra bildirilecek yerde eksiksiz hazr bulunmalar
hususunda yeniden tenbihte bulunulmas.

733

Budun beylerbeyine

Dman tarafndan bey kethds, alaybeyi ve kale yoklamacs gibi grevleri


olan baz ie yarar kiilerin Solnok ve stolni Belgrad gazileri tarafndan esir edildikleri ve
her biri iin yksek miktarda fidye talep olunduu haber alndndan, bu esirlerin hibir
ekilde geri verilmemesi ve bunlar ellerinde bulunduranlara da iyi muhfaza etmeleri
hususunda sk tenbihte bulunulmas.

734

skp kadsna

Silahdarlar zmresinden iki yz on altnc blkte on ake ulfeli Yunus'un,


davaclar ile olan davasnn grlebilmesi iin Sdde-i sadet'e gelmesi; gelmezse
ulfesinin kesilecei.

735

stanbul kadsna
Baz alarn stanbul'da Eminbey Mahallesi'nde evler satn alp, iinde byk

ZETLER

127

ateler yakarak arda satacaklar koyunlar buralarda piirdiklerine dair mahalle halk
ikyette bulunduundan, alarn satacaklar yemei evlerde piirmelerine izin
verilmemesi.

736

Anadolu beylerbeyine

Sleyman isimli mteveff bir ahsn oullar olduklar belirtilerek iki ayr
ahsa yaplan timar tevcihinde, timar tezkirelerine Sleyman'n lm tarihi olarak farkl
tarihler yazlm olduu grldnden, sahtelik phesiyle szkonusu tezkirelerin
sretlerinin geri gnderildii; bu karkln dzeltilmesi ve sebebinin bildirilmesi; bundan
sonra da bu hususta daha dikkatli olunmas.

737

Hamidili kadlarna

Bilecik Madeni hizmetine tayin olunan yayalarn gnderilmesi iin yardm


talebinde bulunan Hamidili Piydeleri beyine gerekli yardmn yaplmas.

738

Pojega beyine

Kamengrad Kalesi Dizdar Mehmed'in, Pojega kadsnn kendisine niin namaz


klmadn sormas zerine verdii cevapta, eran kfr gerektirir szler sarfettii
bildirildiinden, dizdarlnn bakasna verilerek kendisinin yakalanp Dergh- muall'ya
gnderilmesi.

739

Msr beylerbeyine

Yemen'de hazr durumda bulunan be yz kantar barutun Muha skelesi


zerinden Svey'e gnderilmesine dair Yemen Beylerbeyilii'ne hitaben yazlm olan
emrin, Msr avularndan Kara avu ile Yemen beylerbeyine ulatrlmas; ayrca Svey
gemilerinin gelip gelmediinin bildirilmesi ve bahara kadar bin kantar barut hazrlanmas.

740

Diyarbakr beylerbeyi ile mid ve Palu kadlarna

Sbk Palu Hkimi Cemid, torunu Rstem hakknda parasn ald ve


ahlaksz davranlar iinde olduu yolunda ikyette bulunduundan, ad geenlerin bir
araya getirilip tefti olunmas ve eran Rstem zerine sbit olan haklar alnp sahibine
verildikten sonra sbit olan sularnn bildirilmesi.

741

Karahisr- Shib beyine ve kadsna

Timar erbbndan iken feragat eden ve hlen lovas'nda ikmet etmekte olan
Efendibeyolu Hasan'n yakalanp Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

742

Saruhan sanca kadlarna

Galata'da bulunan gemiler iin gerekli olan yelken bezinin bir an nce tedrik
edilip bahardan nce ulatrlmas.

128

5 NUMARALI MHMME DEFTER

743

Varna kadsna

Sefer iin Rusuk'a gnderilecek topta, barut vs. silahlarn sevki iin imdiden
ok sayda araba temin edilerek szkonusu silahlar getiren gemiler geldiinde herhangi bir
gecikmeye meydan verilmeden silahlarn arabalara ykletilip Rusuk'a gnderilmesi.

744

745

Rusuk kadsna
Daha nce ins emredilen be geminin yapmnn hzlandrlmas.
Beyehir beyine

Hrszlk ve harmilik ile mehur olup daha nce yakalanmasna alld


halde yakalanamayan ve bu esnada ehzde Selim'in Abdi isimli klesini de ldren Ahmed
bin Hsam isimli azl aknin yakaland bildirildiinden, ad geenin siyset olunup emrin
yerine getirildiinin bildirilmesi.

746

Gelibolu kadsna

Msr'dan barut getiren geminin Gelibolu'da su ald bildirildiinden Gelibolu


Emini Halil ile birlikte bizzat gidilip durumun tetkik edilmesi; eer su baruta bir zarar
vermise barutun darya karlp tartlp ne kadar olduu bir deftere kaydedildikten sonra
defterin Sdde-i sadet'e gnderilmesi, barutun da iyi bir yerde muhfaza altna alnmas;
eer suyun baruta zarar verme ihtimali yok ise geminin bekletilmeden gnderilmesi.

747

Bodan Voyvodasna

Neme'deki casuslarn, Neme askerlerinin toplanmakta olduunu bildirdiklerine dair kendisinden gelen mektubun alnd; bu durumda kendisinin de gaflette
bulunmamas ve dman saldrsna kar gerekli hazrlklar yapmas.

748

Kocaili kadlarna

Gemi ins iin lzm olan keresteyi kestirmek zere gnderilen avularn,
halkn hepsini aa kesme iinde altrarak ekin ekmelerine engel olduklar duyulduundan, szkonusu avulara bu ilerden herhangi birinin aksamamas iin halk ekin
ekme ve aa kesme ilerinde nbetlee altrmalar yolunda tenbihte bulunulmas.

749

am beylerbeyine*

am'da ehl-i fesdn geceleri baz ahslarn bahelerinde toplanp evleri basarak
yamaladklar ve adam ldrdklerine dair sunulan arzuhalin kendisine gnderildii.
* Hkm eksik braklmtr.

750

Segedin beyine

Sefer iin zahre tedrik edilmesi hususunda kendisine para ve hkm-i erif
gnderildiinden, istenilen miktarlarda arpa ve unu tedrik ederek Varadin'de anbarlamas;

ZETLER

129

adam ve paraya ihtiya bulunduu takdirde bunun karlanmas iin Semendire beyine de
hkm gnderildiinden, gerekirse bu husustaki ihtiyalar iin ad geen beyden yardm
talebinde bulunmas.

751

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Segedin beyi zahre tedriki ile grevlendirildiinden, para ve adam istedii


takdirde kendisine derhal yeterli miktarda para ve adam gnderilmesi.

752

Msr beylerbeyine

kiye ayrlan Yemen Beylerbeyilii'nin bir blmne tayin olunan Gazze Beyi
Murad Bey Msr'a geldiinde kendisine gerekli olan levzm ve mhimmt tedrik ederek
sa slim Yemen'e gndermesi.

753

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Daha nce tedriki emrolunan zahre ve gemiler ile bunlardan baka son olarak
tedriki emrolunan yzer bin kile un ve arpa ile yz otuz geminin de Hzrilyas'a kadar
yetitirilmesi.

754

Tokat kadsna

Bayburd'un tahriri esnasnda, Tahrir Ktibi Mehmed ile birlikte yolsuz ve


uygunsuz davranlarda bulunduu iin teftii emrolunan Bayburd Alaybeyi Glbi'nin,
tefti edileceini haber alnca Bayburd'dan ayrld ve yolda kendisini teftie mbair tayin
edilen avua rastgelince ona itaat etmeyip silah ektii bildirildiinden, ad geenin
teftiine kendisinin tayin olunduu; olay yerine giderek ad geeni tefti edip neticeyi
arzetmesi; ayrca baz siphilerin tahrirle ilgili ikyetleri ile Tercan nibinin Tahrir Emini
Mustafa hakknda verdii biri lehte dieri aleyhte iki arzn asln da aratrp neticeyi
arzetmesi.

755

Akkirman beyine

Akkirman Tatarlarnn esir ettii Lehlilerden, bulunabilenlerin Leh Kralnn


Tercman slanisla'ya teslim edildii, ancak Akkirman Tatarlarnn emr-i erife itaatsizlie
devam ederek Cankirman sahrasndaki koyun ve sr ocaklar ile snrdaki Lehistan'a ait
kale ve kyleri basp yamaladklar ve esirler aldklar, fakat Akkirman Kadl Havss-
hmyun'a ve Sultan Selim Evkf'na dahil olduu iin ekyann yakalanmas yetkisi hs
eminlerinde bulunduundan, ekyann hakkndan gelinemediine dair gnderdii mektubun
alnd ve bu gibilerin bulunup yakalanmalar hususunda hs ve vakflardaki emin, mil vb.
grevlilere emirler gnderildii; kendisinin de ehl-i fesd olanlar nerede olursa olsun
mutlaka yakalayp toprak kadlar marifetiyle tefti ettirmesi ve suu sbit olanlar er-i
erife gre cezalandrmas; emr-i erife ramen bu gibi ekyay vermemekte direnen grevli
olursa bunlarn isimlerini de yazp bildirmesi.

130

5 NUMARALI MHMME DEFTER

756

Hersek beyine*

Sefer iin cerahor hazrlanmas hususunda Maliye tarafndan sanca dahilindeki kadlara hkmler gnderildii, kendisinin de bu hususta kadlar kendi hallerine
brakmayp bizzat tenbihte bulunmas; ayrca sefere katlmak iin sancandan ayrldnda
Nova Kalesi'nin muhfazas iin yeteri kadar asker brakmas.
* Hkmn kenarnda, cerahor hkmlerinin Foa, Nevesin, Mostar, Prepolye, Nova maa
Karada, Neretva ve Velika kadlklar ile Zaesne beyine gnderildiine dair kayt vardr.

Teke, Kengr, Sultann, Aliye, Bolu, Kastamonu, Karahisr- Shib,


Hdavendigr, Biga, Karesi, Aydn, Mentee, Hamidili, Amasya, orum,
Canik, Karahisr- ark, Midilli ve Rodos beylerine, Sivas beylerbeyine, Ankara sanca
iin Anadolu beylerbeyine, Ktahya sanca iin ehzde Selim lalasna ve Saruhan
sanca iin ehzde Murad lalasna

757

Donanma iin kreki gnderilmesi hususunda kadlara hkmler ve grevli


adamlar gnderildii; kadlarn ve grevli adamlarn kendi hallerine braklmamas ve bu
husus ile bizzat ilgilenilerek szkonusu krekilerin istenilen yer ve zamanda eksiksiz
olarak hazr edilmesi iin gerekli gayretin gsterilmesi.

758

Saruhan sanca kadlarna

Galata'da bulunan kadrgalar iin lzm olan yelken bezi ve tente bezinin, bedeli
muktaalardan karlanmak zere satn alnp gnderilmesi.
Arboz, Mora ve Atina beylerine, Atina sanca kadlarna ve Livadya, zdin,
Arboz, stefe, Salina, Balyabadra, Anabolu, Arhos, Ayamavra, Angelikasr,
Narda, atalca ve Yeniehir kadlarna

759

Baharda deryaya kacak donanma iin kadlarn daha nce kendilerine


emderilen miktarlarda peksimedi eksiksiz olarak hazrlatmalar; sancakbeylerinin de kadlar
kendi hallerine brakmayp bu i ile bizzat ilgilenmeleri.

760

Msr beylerbeyine

Dirlik tasarruf etmeyenlerden yz kiinin yenieri yazlp Yemen Beylerbeyi


Murad Bey ile birlikte Yemen muhfazasna gnderilmesi.

761

Filibe, Tatarpazar, Rahova, vraca, Nibolu, Trnovi, Plevne, Lofa,


Yanbolu, umnu, Silistre, Prevadi, Hezargrad, zladi ve Eskihisar kadlarna

Baharda klacak sefer iin kazalar dahilindeki voynuk tifesinden ie yarar


olanlarn Nevruz'dan nce eksiksiz ve techizatl olarak eribalar ile Sdde-i sadet'e
gnderilmesi.

ZETLER

762

131

Pojega, Semendire ve Moha beyleri ile Filibe, Sofya, sek, Ni, Semendire,
Belgrad, Moha ve Budun kadlarna ve Budun defterdarna
Baharda yaplacak sefer iin Kilr- mire'ye buz tedrik edilmesi.

763

Bursa beyine

Kirmasti'de Bostanc olan Acem'in teftii iin daha nce hkm kartan Hzr,
Mustafa ve Dervi isimli ahslarn yakalanp hapsedilerek gvenilir adamlar nezaretinde
Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

764

Moha Beyi Hamza Bey'e

Kendisi tarafndan Estergon sanca beyi iken 964 senesinde stanbul'a


gnderilmi olan Sitermiz adl kfir hakknda aratrma yaplp neticenin ayrntl olarak
arzedilmesi.

765

Msr beylerbeyine

stanbul'da pirin sknts ekildiinden, bol miktarda pirin tedrik edilerek


seferden nce stanbul'a ulatrlmas.

766

Budun beylerbeyine

Kendisine gnderilen hkmde, Nemelilerin antlamay bozup geri Erdel'e


dnerek Bana Kalesi'ni kuattklar haberinin doru olup olmadnn, doru ise sebebinin
ne olduunun bildirilmesi emredildii halde, kendisinin, gnderdii mektupta bu hususlara
cevap vermedii gibi gnderdii adamlar ile de srekli olarak verilecek her grevin
stesinden gelineceini bildirdii; derhal nceki emirde cevab istenen hususlar ile bu
ekilde davranmasnn sebeplerini ayrntl olarak yazp arzetmesi ve barut ilenmesi
hususundaki gayretini devam ettirmesi.

767

Brayil ve Baba kadlarna

Tuna zerinde sefer iin hazrlanan gemilere kaptan tayin olunan Kocaili
Sanca Beyi Ali Bey iin bedeli mukabilinde bin kantar peksimed piirtilip gnderecei
adamlara teslim edilmesi.

768

Karahisr- ark sancana varncaya kadar, kreki gndermesi emrolunan


kadlara

Daha nce hazrlanp gnderilmesi istenen krekilerden ne kadarnn


hazrland ve ne zaman gnderileceinin bildirilmesi.

769

Sekuy Beyi Mehmed Bey'e

Baz haydudlarn hs, zeamet ve timarlara yerleip hs eminleri, zam ve sipah


tifesinden yardm grerek kuvvet bulduklar ve reynn mallarn alp zulmettikleri

132

5 NUMARALI MHMME DEFTER

bildirildiinden, szkonusu emin, zam ve siphilere, haydudlara yardm etmemeleri ve


geldiklerinde haber vermeleri hususunda tenbihte bulunulmas ve bu haydudlarn
yakalanarak haklarndan gelinmesi, aksi takdirde yardmc olanlarn cezalandrlaca.

770

zvornik beyine

Daha nce ins emrolunan gemilerden ne kadarnn hazrland ve ne


kadarnn hazrlanmakta olduunun bildirilmesi; ayrca ivi iin Samakov'dan gelecek
demirin beklenmeyip oradan demir alnp ingenelere kestirilmesi.

771

Karaman beylerbeyine

Gnderilen adlet-nmenin pazarda halka ilan edilmesi zerine baz kiilerin


Mirliva Kaymakam Pr Suba'dan davac olduklar ve neticede ad geen suba ile Emr-i
Ahur Hseyin zerine hak sbit olduu, ancak ad geenlerin er-i erife itaat etmedikleri
bildirildiinden yakalanarak Sdde-i sadet'e gnderilmeleri.

772

Semendire beyine

Daha nce tedriki emrolunan zahre, arpa, un ve gemilerin Hzrilyas'a kadar


hazr edilmesi iin gayret edilmesi; ayrca top arabalarnn altna da yeterli miktarda deme
tedrik edilmesi.

773

Pojega beyine

Seferde kullanlacak toplar iin deme aac gerektiinden o civardan bin be


yz adet demelik aa tedrik olunarak hazr edilmesi; bu hususta yardmc olmas iin
Sirem beyine de hkm gnderildiinden gerekirse kendisinden de yardm istenmesi.

774

Pojega ve Moha beylerine

Sefer iin iki parmak kalnlnda ve on arn uzunluunda iki yz elli adet pelit
tahtas hazrlanmas.

775

Sirem beyine

Top arabalarna deme aac tedriki ile grevlendirilen Pojega ve Semendire


beylerine bu hususta her trl yardmn yaplmas.

776

Hersek beyi ile Saray, skaradin ve Viegrad kadlarna

Havss- hmyun'a dahil olan Krka hslarnn, serhadde bulunmasndan dolay


muhfazas gerektii halde eriba, zam ve siphilerin ihmali nedeniyle kffrn deryadan
gelip varolar yakp esirler ald, ayrca deryaya yakn iftlikleri olan baz siphilerin de
kffra tereke verdii bildirildiinden durumun tefti olunmas ve neticenin bildirilmesi.

ZETLER

777

133

skdar kadsna

Tuzla'da yoldan geen baz kiileri tutup soyarken yakalanan ve kendisini


yasaknn gnderdiini syleyen kfir ile yine Tuzla'da Diyarbakrl celeplerin alnan
koyunlar alnda bulunan Yusuf adl ahslarn su mahallinde tefti olunmalar.

778

Mmrevan Beyi mer Bey ve kethds Hseyin'e

Daha nce Erzurum'un tahriri ile grevlendirilmi olan Tahrir Emini Mustafa,
ktibi ve halk ile iyi geinemediinden Tahrir Eminlii grevinin ad geenden alnarak
kendisine verildii, Mustafa'nn da kendisine ktip tayin edildii.

779

Haleb kadsna

Yalif adl Frenk'e borlu olan Yoefe Kar ( ) adl Yahudi'nin, borcunu kabul
ediyorsa ad geenin vekiline demesi, kabul etmiyorsa mahkemede yzletirilmek zere
Sdde-i sadet'e gelmesi.

780

Msr beylerbeyine

Msr'da Nzru'n-nuzzr olup Yemen'de sancak verilen Ltf Beyolu'nun


sancana gitmeyip Msr'da baz ilere kart bildirildiinden, ad geene sancana
gitmesi hususunda tenbihte bulunulmas.

781

Haleb beylerbeyine

Diyarbakr ve Badad'dan ne kadar barut geldii, ne kadar barut hazrland ve


Trablus'a barut gnderilip gnderilmedii hususlarnn ayrntl olarak yazlp arzedilmesi.

782

Gelibolu kadsna

Kpr hizmetine benn gnderilmeyip gemi yapm iin alkonulmas;


Gelibolu'ya gelecek askerler iin mmkn olduu kadar zahre hazrlanmas; krekilerin
bizzat kendisi tarafndan getirilmesi ve elinde tknme bulunan Frenk esirlerinin Frenk
tarafna gitmesine izin verilmemesi.

783

Kayseri beyine

Daha nce kendisinden sefere hazrlanmasnn istendii, ancak imdi Konya


muhfazasnda kalmas mnasip grldnden, Karaman beylerbeyinin Kayseri sanca
siphilerinin tezkiresiz olanlarndan tayin edecei siphiler ile birlikte Konya sahrasnda
mnasip bir yerde toplanp asayi ve muhfaza hizmetinde bulunmas.

784

Pr Paa'ya
Dman zerine yaplacak seferden dolay Kayseri muhfazasna tayin

134

5 NUMARALI MHMME DEFTER

olunduundan, Karaman beylerbeyinin tayin edecei Karaman'n tezkiresiz siphileri ve


Adana'nn zam ve siphileri ile birlikte mnasip bir mahalde toplanp asayi ve muhfaza
hizmetinde bulunmas.

785

Karaman beylerbeyine

Daha nce donanma iin Karaman'dan gnderilmesi istenen krekilerin,


donanmann kma vakti yaklatndan, bir an nce gnderilmesi.

786

Azz u Kilis Beyi Canpolad Bey'e

Kendisi tarafndan in ettirilmi olan gemilerin, kullanlacaklar zaman


gelinceye kadar yamur ve gneten korunmas.
Drama, Zihne, Siroz, Yenice-i Vardar, Avrethisar, Karaferye, Filorina,
Cumapazar, Timurhisar, Kesterye, Dobnie, Ilca, Pirlepe, Krova, Kprl,
Manastr, Nevrekop, Sofya, Selanik, Kavala, Yenice-i Karasu, Gmlcine, Yeniehir,

787

Alasonya, Serfice, Sidrekapsi, atalca, Gerni (

), Fener ve Trhala kadlarna

Yeni yaplan celep tahririne gre dzenlenmi olan celep defteri sretlerinin
kendilerine gnderildii; bundan sonra her hangi bir ihmal ve suistimale meydan
verilmeden, celeplerin bu hkmde belirtilen esaslar erevesinde ykml olduklar
miktarda koyunu eksiksiz olarak tedrik etmeleri salanarak, koyunlarn yollarda zayi ve
telef edilmeden ie yarar src ve nibler nezaretinde stanbul'a gnderilmesi ve imzal,
mhrl hccet karlnda koyun eminine teslim ettirilmesi.

788

Mentee beyine

Bodrum Kalesi topularnn, topubann haberi olmadan kale dizdarndan izin


alp istedikleri yere gitmelerinden dolay topuluk hizmetinin aksad bildirildiinden,
topu neferlerine, topubana itaat etmeleri ve hizmeti aksatmamalar hususunda tenbihte
bulunulmas.

789

Sekuy beyine

Pervane adl ahsa olan borcunu demesi; aksi takdirde sancann bakasna
tevcih edilecei.

790

Yenieri aasna

Hssa bahelerden, Edirne bahesinden ve torbadan toplam be yz adet acemi


olann kapya karlmas.

791

Semendire ve zie kadlarna

Halktan kanunsuz olarak para ald ve devirdii ocuklar tekrar ailelerine


satt bildirilen acemi olan devirmekle grevli olan ahsn tefti olunup hak sahiplerinin

ZETLER

135

haklarnn alnp sahiplerine verilmesi ve ad geenin eyalarnn bu i iin mbair tayin


edilen Ferhad Suba marifeti ile aranp para ve eya cinsinden ne bulunursa defter edilip
defterin mhrlenerek Ferhad Suba'ya teslim edilmesi; ayrca henz devirme yaplmam
yer var ise buralarn olanlarnn da yine Ferhad Suba tarafndan devirilmesi.

792

Selanik yrklerinin bulunduu yerlerin kadlarna, Selanik yrkleri


subasna ve Ofabolu Yrkleri Subas Hseyin'e

Seferde top ekmek iin yrkleri ile birlikte toplam yz elli ift camu
gnderilmesi.

793

Sofya ve Berkofa kadlarna

Kazalar
gnderilmesi.

794

dahilindeki

voynuklarn

iki

nevbetlilerinin

Istabl-

mire'ye

Samakov kadsna ve Dergh- muall avularndan Mehmed ve Mstedam


avulara

Daha nce sefer ve kpr yapm iin hazrlanp gnderilmesi istenen mismar
vs. demir letlerin, herhangi bir gecikmeye meydan verilmeden istenilen zamanda
gnderilmesi ve bunlardan ne kadarnn hazrlanp ne kadarnn hazrlanmakta olduunun da
bildirilmesi.

795

Rumeli beylerbeyine

Rumeli'de bulunan yrklerin kendisine katlmalar hususunda yrk


subalarna yazlan hkmlerin yerlerine ulatrlmak zere kendisine gnderildii; hem bu
hkmlerin ilgili subalara ulatrlmas hem de kendisi tarafndan bu hususta ayrca
tenbihte bulunulmas; Selanik ve Ofabolu yrklerinin ise su sr srmekle
grevlendirildii ve bu husustaki hkmlerin kendilerine ulatrld.

796

ehzde lalasna

Ordu sefer iin hareket ettiinde ehzde Selim'in de kap halk ile birlikte
Anadolu'da kendisi tarafndan belirlenecek mnasip bir yerde oturmas.

797

Karaman beylerbeyine

Sefer mddetince Kayseri Sancakbeyi erkes Bey Konya muhfazas ile, Pr


Bey de Kayseri muhfazas ile grevlendirildiinden, Karaman Beylerbeylii'ne bal
siphilerden silah vb. eksii olanlar ile tezkiresiz timar tasarruf eden siphilerden yal, hasta
ve sefere kudreti olmayanlarn tesbit edilip Pr Bey maiyyetine, Kayseri sancann
tezkiresiz timar tasarruf eden siphilerinden sefere yaramayanlarn da ayn ekilde tesbit
edilip erkes Bey maiyyetine tayin olunmalar.

136

5 NUMARALI MHMME DEFTER

798

Yanbolu tatarlar, Tanrda, Kocack, Naldken, Vize, Selanik ve Ofabolu


yrkleri subalar ile Vize, Krkkilise ve irmen beylerine

lkbaharda dman zerine sefer dzenlenmesine karar verildiinden,


subalarn kendilerine bal yrklerin bir nevbetlleri ile, sancakbeylerinin de kendilerine
bal msellemleri ile ilkbahardan nce Rumeli beylerbeyine katlmalar; Selanik ve
Ofabolu yrklerinin ise top arabalar iin su sr srmekle grevlendirildikleri.

799

Edirne kadsna

mer, Hac ve Divne Pr isimli suhtelerin yakalanp Sdde-i sadet'e


gnderilmeleri.

800

ernovi kadsna

Sofya kads ve Sleyman avu tarafndan Yerg Kalesi'ne hapsedilen


Durali'nin iki kk ocuunun serbest braklmalar.

23 Cemaziyelahir 973 (15 Ocak 1566)


801

Cezyir Beylerbeyi Kaptan Piyle Paa ve Hzne-i mire Defterdar Hasan'a

Sbk Tersne-i mire Emini Mehmed'in muhasebesini grmekle grevlendirildiklerinden, Tersne-i mire'nin ktip ve mbairleri ile Donanma-y hmyun'a
katlan gemilerin reislerinden vs. ahslardan soruturularak, ad geenin dnemine ait tm
tersne defterleri birbiriyle karlatrlp kontrol edilerek, ad geenin muhasebesinin
grlmesi ve neticenin yazlp Hazine-i mire'ye teslim edilmesi.

802

Merhum Sultan Selim Han Medresesi mderrisine

Kaptan Piyle Paa ile Anadolu Defterdar Hasan'n, Galata Hssa Harc Emini
Mehmed'in muhasebesini grmekle grevlendirildikleri; bu esnada ortaya kaak er
hususlarn grlmesi iin de kendisinin mfetti tayin edildii.

803

Bosna beyine

Klis Beyi Hsrev Bey sancana dnnceye kadar Klis'in muhfazas iin asker
gnderildii ve Bosna hududunda bulunan Lublan ve Sika adl dman kalelerine gemilerle
asker geldii fakat niyetlerinin anlalamadna dair gnderdii mektubun alnd, ancak
mektupta, gelenlerin denizden mi yoksa Sava nehrinden mi geldii bildirilmediinden, bu
hususun da aratrlp bildirilmesi ve memleketin muhfazas hususunda dikkatli ve
hazrlkl olunmas.

804

Gmlcine kadsna

Tereke almak iin stanbul'dan gnderilen gemicilerden terekeyi ald bildirilen


Yahudi'nin buldurulup Sinan avu'a teslim edilerek Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

ZETLER

805

137

Vezir Mustafa Paa'ya

Malta seferinde kendisiyle birlikte hizmette bulunanlara inayet olunan akenin


istihkaklarna gre datlmas.

806

Hersek beyi ile Saray, Iskaradin ve Viegrad kadlarna

Neretva Kads sa'y ldrtt ve hakknda yaplan ikyetlerin grlmesi iin


mahkemeye davet edilmesine ramen eitli bahnelerle gelmedii bildirilen Klis beyi ile
adamlarnn, gerekirse zorla getirtilerek davalarnn grlmesi.

807

Rodos beyine

Rodos siphilerinin alaybeyileri ve eribalar ile eskiden olageldii zere


Rodos muhfazasnda braklmas ve gemilerin de donanmaya katlmak zere hazr edilmesi.

808

Hlevne kadsna

Hlevne ahalisi, bugne kadar gelen sancakbeylerinin kanunsuz olarak salgun


salp kendilerine zulmettii yolunda ikyette bulunduundan, bundan sonra gelecek
sancakbeylerinin adamlarnn, er-i erife ve kanuna aykr i yapmalarna izin verilmemesi.

809

Van beylerbeyine

Gnderdii mektupta Erci Kalesi'ne drt yz nefer azeb yazld bildirilip yz


elli nefer de atl yazlmas talebinde bulunulduundan, szkonusu kale iin yz elli nefer
azeb yazlp kalann dier kalelerden karlanmas ve elli nefer de atl yazlarak defterlerinin
gnderilmesi.

810

Akdeniz'de Rumeli yallarnda bulunan kadlara

Cezyir-i Garb'da Mile Sanca Beyi olup memleketine dnmekte olan Hasan
Bey'e bedeli mukabilinde peksimed ve erzak ihtiyalarnn temininde yardmc olunmas.

811

Klis sanca beyine ve kadlarna

Baz ahslarn deryaya ve kffra tereke ve yiyecek maddeleri vermesinden


dolay ktlk ba gsterdii ve halkn sknt ektii bildirildiinden, bundan sonra deryaya,
kffra vs. vilyet dna yiyecek verilmemesi iin ilgili yerlere tenbihte bulunulmas,
gerekli kontrollerin yaplp tedbirlerinin alnmas ve kadlarn da bu husustaki hkm sicile
kaydederek bundan sonra gelecek kadlarn da bu hkme uymalarn salamalar.

812

Peuy Beyi Hamza Bey'e

Sbk Budun Beylerbeyi mteveff Rstem Paa'nn kz, kardeinin olu


Ahmed isimli zam ile evli olup validesi kzn grmek istediinden, kendisinin, validesinin
stanbul'dan gnderdii adam Pervane Aa ve Rstem Paa'nn sbk Kethds Ali
refakatinde sa slim stanbul'a ulatrlmas.

138

5 NUMARALI MHMME DEFTER

813

Msr beylerbeyi ve defterdarna

Bu sene Nil nehrinin suyunun az olmas ve su bendlerinin de harap vaziyette


bulunmas yznden hububat fiyatlarnn ykseldii haber alndndan, hangi blgelerde ne
kadar harap bend bulunduu, gemite bunlarn kimlere tamir ettirildii ve niin harap
olduklar hususlar ile anbarlarda mevcut olan hububatn miktarnn ve cinslerine gre
fiyatlarnn ayrntl olarak arzedilmesi.

814

Msr beylerbeyine

Daha nce gnderilen hkm-i erif gereince Hrrem Sultan Evkf Nzr
Hasan ile Deie nzrnn muhasebeleri grlp zimmetlerine yklce para geirdiklerinin
tesbit edildii haber alndndan, bunun doru olup olmad, doru ise niin arzolunmad
ve bu parann ad geenlerden tahsil edilip edilmediinin bildirilmesi.

815

Bodan voyvodasna

Kendisi tarafndan gnderilen mektupta, Neme ve Leh taraflarnda Bodan'a


ynelik asker hazrlklar yapldnn bildirilmesi zerine, Leh kralna Osmanl Devleti'nin
dostu ise Neme askerine yol vermemesi hususunda nme-i hmyun yazld; kendisinin
de memleketin muhfazas iin hazrlkl ve dikkatli olmas ve Neme ve Leh taraflar ile
ilgili olarak elde edecei haberleri bildirmesi.

816

Nibolu Beyi Mehmed Han'a ve Vidin beyine

Daha nce kendilerine ins ve tedriki emrolunan gemi ve zahrenin son


durumu ile zahrenin gemilere nereden ve ne zaman ykleneceinin bildirilmesi.

817

Cezyir-i Garb beylerbeyine

Malta seferinde Cezyir gemileri ile gelerek her trl yardmda bulunmasnn
takdirle karland; bundan sonra da Trablusgarb Beylerbeyi Ali Paa ile birlikte
memleketin dmandan korunmas iin gerekli gayreti gstermesi.

818

Akkirman beyine

Lehistan'a tbi Bar Kalesi Kazaklarnn bir gece Bender Kalesi'ne hcum ederek
aldklar bildirilen atlarn hududda olan Leh hkimlerinden talep edilip getirilerek
sahiplerine verilmesi.

819

Leh kralna

Bodan voyvodas tarafndan Neme ve Leh askerlerinin Bodan'a tecavz


niyetiyle hazrlk yaptklar bildirildiinden, eer aradaki antlamann ve dostluun devam
isteniyorsa Neme askerine Lehistan'dan yol verilmemesi ve aradaki dostluun bir gerei
olarak bunlara kar konulmas; Neme veya Leh askerleri Bodan snrna tecavz ederlerse
aradaki antlama ihll edilmi olacandan Osmanl Devleti'nin de antlamaya uymayaca;

ZETLER

139

ayrca daha nce antlamaya aykr olarak Cankirman tarafna tecavz edip adam ve hayvan
gaspeden Lehlilerin de cezalandrlmas ve aldklar adam ve hayvanlarn iade olunup,
snrdaki Leh beylerine de bu gibi tecavzlere izin vermemeleri hususunda tenbihte
bulunulmas.

820

ernovi kadsna

Sofya kads ve Sleyman avu tarafndan Yerg Kalesi'nde hapsedilen


Kallab Ali'nin iki kk olunun serbest braklmas.

821

Azz u Kilis Beyi Canpolad Bey'e

Zahre ve asker gemileri hususundaki mektubunun alnd; bu gemilerin suya


indirilme zamannn Badad beylerbeyi ile haberleilerek kararlatrlmas ve gemilerin
yamur ve gneten korunmas.

822

Badad beylerbeyine

Badad Beylerbeyilii grevine gidii ile ake ve zahre tedriki hususunda


karlat glklere dair gnderdii mektubunun alnd; gerek ake ve zahre tedriki,
gerekse dier mhimmtn tedrikinde gerekli gayretin gsterilmesi.

823

Badad beylerbeyine

Basra'daki Zekiyye Kalesi azebleri ile hisar erenlerinin maalarn alamadklar


bildirildiinden, maalarn mmkn olduu kadar tedrik olunup kendilerine ulatrlmas.

824

Basra beylerbeyine

Basra Azeb Aas Sinan'n azlolunduu srada kul tifesini ve azebleri kkrtt ve memlekette fesad kartt bildirildiinden, ad geenin siyset olunmas.

825

Badad beylerbeyine

Basra'nn muhfazas iin denizde birka kadrga bulundurmann faydal


olaca, ancak bunun iin de krekiye ihtiya bulunduu Basra beylerbeyi tarafndan
bildirildiinden, Badad'da mahpus, idama mahkm olmayan mahkmlardan Basra'ya
kreki gnderilmesi.

826

Diyarbakr ve Haleb beylerbeyilerine

Basra'nn muhfazas iin denizde birka kadrga bulundurmann faydal


olaca, ancak bunun iin de krekiye ihtiya bulunduu Basra beylerbeyi tarafndan
bildirildiinden, Diyarbakr ve Haleb'de mahpus, idama mahkm olmayan mahkmlardan
Basra'ya kreki gnderilmesi.

140

5 NUMARALI MHMME DEFTER

827

ehrizol beylerbeyine

Basra beylerbeyi tarafndan Basra'da yaya askere ihtiya bulunduu bildirildiinden, Gazihan Bl yenierilerinin nbeti usul ile Basra'ya gnderilmesi.

828

Diyarbakr beylerbeyine

Basra beylerbeyi tarafndan Basra'da top dkmek iin demir tel, kalay ve kalp
toprana ihtiya bulunduu bildirildiinden, szkonusu malzemelerin Hasankeyf'den
tedrik edilip Basra'ya gnderilmesi.

829

Badad beylerbeyine

Basra Beylerbeyi Ferruh Bey'in dmann hakkndan gelmek iin yaplmas


gerekenler hakknda gnderdii mektup ile Canpolad Bey'in gemilerin durumu ve
tayabilecekleri asker miktar hakkndaki mektubunun aynen kendisine gnderildii; Basra
beylerbeyinin mektubunu inceleyerek ad geenin talep ettii asker, mhimmt vs.nin nasl
tedrik olunabilecei hususu ile kendisinin bu konudaki dncelerini ve Badad'da
terekenin bolluk durumu ile seferin ne zaman olmas gerektiini bildirmesi.

830

ehrizol beylerbeyine

Top dkmek iin Basra beylerbeyi tarafndan istenilen ard odununun Harir
sancandan temin edilerek kelekler ile Badad zerinden Basra'ya gnderilmesi.

831

Basra beylerbeyine

Vst ve dier yerlerden gherile topra getirtilip iletilmesi; kalelerde ihtiya


duyulan tfek ve kurunun gnderildii; ayrca Ulyan olu memleketine demir, kurun,
tfek gibi, ihrac yasak eya gnderilmemesi iin de gerekli terbirlerin alnmas.

832

Basra beylerbeyine

Top dkm iin istemi olduu ard odunu, kalp topra, demir tel ve kalay
ile gemilere kreki yapmak iin istemi oduu mahkmlarn ve Basra muhfazas iin
istemi olduu Gazihan Yenieri Bl'nn Basra'ya gnderilmesi hususlarnda
Diyarbakr, ehrizol, Haleb ve Badad beylerbeyilerine hkmler gnderildii.

833

Basra beylerbeyine

Basra tarafnda adama ihtiya duyulduundan Rum yiitlerinden, yetmezse Krt


yiitlerinden yeterli miktarda adam yazlp Basra'ya gnderilmesi; ayrca para ihtiyacnn da
Diyarbakr'dan deil mmkn olduunca Badad'dan temin edilmeye allmas.

834

Badad beylerbeyine

ehrizol ve Diyarbakr'dan Basra'ya ulatrlmak zere Badad'a gnderilecek


ard odunu, toprak, kalay vs. malzemenin, Basra'ya ulatrlmas.

ZETLER

835

141

Diyarbakr beylerbeyine

Daha nce, Basra iin tedriki istenen gemi, zahre vs. mhimmtn, ihtiya
duyulduunda herhangi bir bekleme ve gecikmeye meydan vermemek iin, imdiden hazr
edilmesi.

836

Vize beyine

Daha nce sefere katlmas emrolunan Vize sanca msellemlerinin, Vize


kadsnn arzna binaen Szebolu, Misivri ve Ahtabolu'da in edilmekte olan yirmi
kadrgaya kereste getirilmesi hizmetine tayin olunduklar.

837

Vize kadsna

Vize sanca msellemlerinin gemi yapmnda gerekli olan kerestenin getirilmesi ile grevlendirildii hususunda Vize beyine emir gnderildiinden, msellemlerin
getirtilip kereste hizmetinde istihdam edilmesi.

838

Trabzon beyine ve kadsna

Reyya zulmettii bildirilen Receb bin Abdullah adl ahsn tefti edilmesi;
yaramaz ve ehl-i fesd olduu sbit olursa kree konulmak zere Sdde-i sadet'e
gnderilmesi.

839

lbasan beyine

Peklin Kalesi'ne lbasan sancann dier kalelerinden kale neferi gnderilmesi


hususundaki emir sancakbeyinin deimesi sebebiyle yerine getirilemediinden bu hususun
imdi yerine getirilmesi.

840

Lala'ya

Koyun hakk toplamak iin giden Sa Ulfeciler zmresinden Mehter Hseyin


diye bilinen Ahmed olu Hseyin, getirdii koyunlar teslim etmedii gibi ortadan da
kaybolduundan bulunup Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

841

Tmvar defterdarna

Pankota Beyi iken vefat eden Mahmud Bey'in Tmvar Hazinesi'nde alkonulan
sanca bann Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

842

Budun beylerbeyine

Budun Beylerbeyilii hslarndan on ky halknn cizye, hara vs. vergilerini


vermedikleri gibi isyan halinde olduklar ve ayn ekilde Filek sancandaki yz ky
halknn da haralarn demedikleri bildirildiinden, durum bu ekilde ise elebalarnn ve
dier silerin haklarndan gelinmesi, ancak kendi halinde olanlara zarar verilmemesi.

142

5 NUMARALI MHMME DEFTER

843

Mentee beyine ve kadlarna

Ehl-i fesd suhtelerden bir ksm yakalanp, bir ksm henz yakalanamadndan, bunlarn da ne ekilde mmkn olursa olsun mutlaka yakalanp hapsedilmeleri.

844

Erci Beyi brahim Bey'e

Kendisine Vize Sancakbeylii'nin inayet olunduu; bu sebeple derhal sancana


giderek grevine balamas.

845

Erim nibine

Erim Kadl'na tayin olunan Simav kadsnn henz grevine balamam


olmas yznden sefer iin gerekli olan kendirin gnderilemedii bildirildiinden, bu
hususun kendisi tarafndan grlp sefer iin gerekli olan kendirlerin, geciktirilmeden gelen
gemilere ykletilip gnderilmesi.

846

Hayrabolu'ya kadar olan kadlara ve zahre srmeye memur skender


avu'a

stanbul'da arpa sknts ekildiinden, her kimin anbarnda arpa varsa gnlk
narh zerinden renber gemilerine sattrlp stanbul'a gnderilmesi.

847

Tmvar beylerbeyine

Tmvar askeri iin zahre tedrik edilip anad ve Kalnak kalelerinde


anbarlanmas; ayrca ordu sefer iin hareket edip Sofya'ya geldiinde Gle Kalesi kendisi
tarafndan muhasara edileceinden, bu husustaki hazrlklarn da imdiden yaplmas

848

Lahsa beylerbeyine

Sbk Lahsa Beylerbeyi Ferruh Bey yeni grevi olan Basra Beylerbeyilii'ne
giderken Lahsa Beylerbeyilii makamn baz aa ve beyere brakt ve bu arada Arap
ekyasnn da baz hazrlklar ierisinde olduu haber alndndan, bir an nce Lahsa'ya
gidip Beylerbeyilik grevine balamas.

849

Kilis Sanca Beyi Canpolad Bey ve Birecik beyine

Birecik'te yaplmakta olan gemilerin yapm bittiinde Badad Beylerbeyi


skender Paa'dan emir gelinceye kadar suya indirilmeyip karada muhfaza edilmesi.

850

Dulkadirli beylerbeyine

stanbul'a gndermi olduu timar tevcih tezkireleri incelendiinde, bir kl


timarn ikiye blnp iki kiiye tevcih edilmesi veya zeametin bozulup zeamet sahibinin
oullarna timar olarak tevcih edilmesi gibi kanuna aykr i yapld anlaldndan,
bundan sonra kanuna aykr dirlik tevcihi yaplmamas.

ZETLER

851

143

Rodos beyine

Kariye Kalesi'nin harap olduu ve halknn dald bildirildiinden, bu


hususun aratrlp, iin aslnn bildirilmesi.

852

Berkofa, ehirky, Samakov, skp, Kratova, Tikve, tib, Ustrumca,


Radomir ve vranya kadlarna

Eski ve yeni celepler zerine takdir olunan koyunlar sefere tahsis edildiinden,
her bir celebin bizzat yoklanp gnderilen deftere gre zerlerine takdir olunan miktarda
koyun tedrik etmeleri salanarak, nib ve dier yarar adamlar vastasyla srlp
orducubana teslim edilmesi.

853

Samakov kadsna ve Mehmed avu'a*

Tersne ve kpr iin gnderilen ivi, istenilen miktara gre eksik geldiinden,
bunun sebebinin bildirilmesi; sebebi stanbul ve Samakov kantarlar arasndaki farkllk ise
hesabn stanbul kantar zerinden yaplmas.
* 854 numaral hkmle ayndr.
*Hkm mkerrerdir. Ayn hkm iin bkz. hk. nr. 853.

854

Badad beylerbeyine

Kara adrlu airetleri eskiden beri Sultan Hseyin ve Bekir beylerin airetleri
olduu iin Kara Ulus, Dertenk, Derne ve Kerend sancaklarnn tahriri
855
esnasnda, bunlarn hs olarak yazlmas durumunda dalacaklar
bildirildiinden, eskiden beri ad geen beylerin aireti olanlara dokunulmadan, bunlarn
arasna karm olanlarn hs olarak yazlmas.

856

zvornik beyi ile Brdelen ve Srebrenie kadlarna

Srebrenie Kalesi eski Dizdr Ali'nin, Srebrenie Kalesi'nde mevcut darnn


tartlp, halk zimmetinde olduu defterde yazl olan darnn da yerli yerinden yoklanarak
yeni dizdara teslim edilmesi hususundaki emre ramen teslimat yapmadan ortadan
kaybolduu bildirildiinden, ad geen her nerede ise buldurulup muhasebesinin grlmesi
ve gerek halkn ve gerekse kendisinin zimmetinde bulunduu ortaya kan darnn toplanp
anbara konulmas.

857

Dertenk Beyi Mustafa Bey'e

Kara adrlu airetlerinin, eskiden beri bu blgedeki sancakbeylerinin airet ve


nkerleri olduklar iin, tahrir esnasnda hs olarak yazldklar takdirde dalacaklarna dair
gnderdii mektubun alnd; tahrir esnasnda bu gibilere dokunulmayp, sonradan gelip
bunlarn arasna karm olan Kara adrlu vs. reynn hs olarak yazlmas.

144

5 NUMARALI MHMME DEFTER

858

Rumeli, Rum, Anadolu ve Karaman beylerbeyilerine

Sefer zaman yaklatnda baz timar sahiplerinin timarlarndan feragat edip


bakalarna tevcih ettirdikleri duyulduundan, sefer sona erinceye kadar hi kimseye bu gibi
braknt timarlar iin tezkire veya berat verilmemesi.

5 Receb 973 (26 Ocak 1566)


859

nebaht beyine

skdar mreti Evkf'ndan Dubrovnikli'ye tereke verilmesi hususunda ferman


kmas zerine baz gemilerin etroz ve Ermiye gibi ilek olmayan limanlara gizlice gelip
halktan ucuza tereke alp gittikleri bildirildiinden, bu hususun aratrlp emre aykr olarak
deryaya ve kffra tereke verdii sbit olanlarn hapsedilip kimler olduklarnn bildirilmesi
ve bu gibi limanlarn bir daha bu ekilde suistimale imkan vermeyecek ekilde kapatlmas.

860

Sofya, Radomir, Ilca ve Dobnie kadlarna

Samakov'dan serhadlere gnderilecek ham demir, mismar vs. letin nakli iin
bin kira hayvan tedrik olunup Samakov'a gnderilmesi.

861

Bursa beyi ile Mihali ve Aydnck kadlarna

stanbul'da arpa, buday ve alef sknts ekildiinden, her kimde zahre varsa
kendilerine yetecek kadar brakldktan sonra kalannn sahipleri veya vekilleri ile birlikte
gemilerle stanbul'a gnderilmesi.

862

Anadolu, Rumeli, Karaman ve Cezyir'de kreki istenen yerlerin beylerine

Nevruz yaklat halde tedriki istenen krekilerden bir haber kmadndan,


kadlara gerekli tenbihin yaplarak krekilerin Nevruz'da stanbul'da hazr edilmesi.

863

Samakov kadsna ve Mehmed avu'a

Serhadde gidecek ham demir ve mismarn tanmas iin ihtiya duyulduu


bildirilen bin kira hayvannn tedriki hususunda Sofya, Radomir, Ilca ve Dobnie
kadlklarna hkm-i erif gnderildii; szkonusu hayvanlar geldiinde istenen
malzemelerin derhal gnderilmesi; ayrca araba zaman geldiinde de tersne, kpr
mhimmt ve Karadeniz yallarnda yaplan yirmi gemi iin istenmi olan malzamelerin de
bir an nce gnderilmesi.

864

Vidin beyine ve Nibolu Beyi Mehmed Han'a

Daha nce, Nevruz'a kadar yetitirilmesi emredilmi olan gemilerin son durumu
ve ne zamana yetiecei hakknda bilgi verilmesi.

ZETLER

865

145

Eflak voyvodasna

Sefer iin yedi bin Eflak askerinin zahresi ile birlikte Demirkap zerinden
Tmvar'a getirilmesi, ordu iin yz bin kile arpa tedrik edilip Nibolu ve Vidin'deki
gemilere teslim edilmesi ve bu gemilere kreki temin edilmesi hususlarnda daha nce
gnderilen hkm-i erifin gereinin yerine getirilmesinde gerekli gayretin gsterilmesi ve bu
husustaki hazrlklar hakknda bilgi verilmesi.

866

Arboz kadsna ve Kzlcahisar dizdarna

Kzlcahisar yaknlarnda karaya oturan kadrgann ie yarayan takmlarnn,


yannda bulunan dier kadrgalar tarafndan alnd, geri kalan kereste, demir vs. eyasnn
ise muhfaza altnda bulunduu bildirildiinden, szkonusu eyann deftere kaydedilip
kaptan- derya donanma ile geldiinde kendisine teslim edilmesi.

867

Ahyolu, Varna ve Balk kadlarna

stanbul'da arpa ve buday sknts ekildiinden siphi, madrabaz vs. elinde


bulunan terekenin, kendilerine yetecek kadar braklp kalannn iskelelere indirilerek zahre
iin gelen gemilere gnlk narh zerinden sattrlmas ve stanbul'a gnderilmesi.

868

Mihali kadsna

Yenieri Mustafa'nn kars ile dp kalktklar bildirilen Acemi Olan Hamza


ile arkadalarnn yakalanp Sdde-i sadet'e gnderilmeleri.

6 Receb 973 (27 Ocak 1566)


869

Semendire'ye varncaya kadar yol zerinde bulunan kazalarn kadlarna

Ferhad Suba Semendire'ye acemi olan toplamaya gnderilen Ksm'n teftii


ile grevlendirildiinden, ad geen Kasm'n, hangi kazada rastlanrsa eyalarnn
mhrlenip defter edilmesi ve Ferhad Suba'ya teslim edilmesi.

870

Erzurum beylerbeyine ve Hasan Kalesi kadsna

Hasan Kalesi iinde bir deirmen dndrecek kadar su mevcut olduu ve bu


sudan herkes istifade edegeldii halde, baz kiilerin suyu zaptedip evlerine akttklar ve
halk susuz braktklar bildirildiinden, kale halknn hakk olan suyun er-i erife gre
hkmolunup alnmas.

871

Aydnck ve Marmara kadlarna

Mihali ve Aydnck'ten tereke tedrik etmekle grevlendirilen Mustafa


avu'un iskelelere getirdii tereke iin gemi tedrik edilerek getirilen terekenin bu gemilere
ykletilip gnderilmesi.

146

5 NUMARALI MHMME DEFTER

872

ehrizol beylerbeyine

syan halinde olduu bildirilen Baban sanca halknn elebalarnn


haklarndan gelinmesi ve slahlarnn mmkn olup olmadnn bildirilmesi.

873

Varna kadsna

Sefer mhimmt iin gemilerle gnderilecek barutu tamak zere arabalar


hazrlanmas hususunda daha nce gnderilen emrin gereinin yerine getirilmesinde gerekli
gayretin gsterilmesi ve stanbul'daki arpa skntsnn giderilmesi iin de arpa tedrik
edilerek tereke gemileri ile stanbul'a gnderilmesi.

874

Silistre beyine

Sefer iin Silistre sancandan temin ve tedriki emrolunan nzln Nevruz'dan


on gn sonra istenilen mahalle gnderilmesi.

875

Bolu beyine

Konrapa kadsnn ie yarar kz sahiplerinden para alarak, gemi kerestesi


hizmetine ie yarar kzler yerine ie yaramayan kzleri gnderdii bildirildiinden,
szkonusu iddiann aratrlp neticenin olduu gibi arzedilmesi.

876

Hatvan beyine

Sancak dahilindeki kalelerde bulunan nefer aalar, odabalar vs. neferlerin


sefer ve dier hizmetlerde sancakbeyine itaat etmeleri.

877

Yanbolu kadsna

Anbarlarda mevcut olan terekeden nzl miktarndan fazla olan ksmnn


stanbul'a gnderilmesi.

878

Biga ve Andranos kadlarna

Eskiden o blgede gherile ilenen maaralar bulunduundan, bu iten anlayan


kiiler ile bu gibi yerlerin aratrlp mevcut durumlarnn arzedilmesi.
Hdavendigr Sanca Beyi Abdurrahman Bey'e, Bolu, Kastamonu, Kengr,
Biga, Karesi, Aydn, Mentee, Karahisr- Shib, Sultann, Teke, Aliye,
Nide, Kayseri, Krehir, Bozok, il, Aksaray, Akehir, Amasya, orum, Canik,
Karahisr- ark ve Midilli beyleri ile Ankara sanca iin Anadolu beylerbeyine,
Ktahya sanca iin ehzde Selim lalasna, Saruhan sanca iin Sultan Murad
lalasna, Konya sanca iin Karaman beylerbeyine ve Sivas sanca iin Rum
beylerbeyine

879

ZETLER

147

Kreki gnderilmesi hususunda daha nce emir gnderildii halde henz


kreki gelmediinden, kadlarn kendi hallerine braklmayp bu ile bizzat ilgilenilmesi ve
krekilerin Nevruz'dan nce stanbul'da hazr edilmesi.

880

Van beylerbeyine

Beylerbeyilik berat resmini Ramazan ay ierisinde gndermesi; aksi taktirde


stanbul'daki kethdsnn hapsolunaca.

881

Karlili beyi ile Ayamavra kads ve dizdarna

Ayamavra Kalesi'nin imece yoluyla veya serbest kyler reysnn ve hisar


erenlerinin yardmyla tamir olunmas.

882

nebaht beyi ile nebaht, Gmlcine, Karasu Yenicesi, Hayrabolu, Kean ve


Malkara kadlarna

stanbul'da zahre sknts ekildiinden, kimin anbarnda tereke ve arpa varsa


kendilerine yetecek kadar braklp kalannn sahipleri veya vekilleri tarafndan satlmak
zere gemilerle stanbul'a gnderilmesi.

883

Selanik beyine

Daha nce bir ksm gnderilen maln kalan ksmnn niin gnderilmediinin
bildirilmesi; ayrca daha nce de emredildii zere kimde tereke ve arpa varsa, satlmak
zere sahipleri veya vekilleri ile birlikte gemilerle stanbul'a gnderilmesi.

884

Edirne kadsna

Kreki gnderilmesi hususundaki emre ramen henz kreki gelmediinden,


bu i ile bizzat ilgilenilerek krekilerin Nevruz'dan nce stanbul'da hazr edilmesi.

885

Mora beyine

Gherile iletilmesi hususu ok nemli olduundan, temin edildii bildirilen


gherile ustalarnn banda durulup, bol miktarda gherile ilemelerinin salanmas.

886

Basra kadsna

Basra beylerbeyinin istei zerine kendisinin Basra Emvl-i Hssa Nzrl'na


tayin olunduu.

887

Tmvar beylerbeyine

Vidin siphileri gemi hizmetinde istihdam olunduundan, kendilerine baka


hizmet teklif olunmamas; ayrca daha nce Erdel kralna yardm iin gnderilmesi
emrolunan Beli tifesinin gnderilip gnderilmediinin de bildirilmesi.

148

5 NUMARALI MHMME DEFTER

888

Vidin beyine

Talebi dorultusunda Vidin sanca siphilerinin gemi hizmetine tayin


olunduu ve bu hususta Tmvar beylerbeyine de hkm gnderilerek Vidin sanca
siphilerine baka hizmet teklif edilmemesi emredildiinden, gemi hizmetinin bir an nce
bitirilmesi iin gerekli gayretin gsterilmesi.

889

Balkesir kadsna

Reislkttab Mehmed'in zeametini zapteden Ahmed'in baz suistimallerde


bulunduu bildirildiinden, ad geenin muhasebesinin grlp tefti olunarak zerine sbit
olan haklarn alnmas.

890

Kastamonu, Bolu, Canik ve Amasya beylerine

stanbul'da arpa sknts ekildiinden denize yakn yerlerde kimin elinde arpa
varsa kendilerine yetecek kadar alkonulup kalannn iskelelere indirtilip gnlk narh
zerinden renber gemilerine sattrlmas ve stanbul'a gnderilmesi.

891

Semendire Beyi Bayram Bey'e

Semendire Kalesi'nde mevcut top gllelerinin, Dergh- muall Topular


Blkbas Mahmud marifetiyle enberden geirilerek cinslerine gre ayrlp kaar vukyye
olduunun defter edilip bildirilmesi.

892

Semendire'den Budun'a varncaya kadar yol zerinde bulunan sancaklarn


beylerine

Mir toplar iin Budun'a gnderilen Dergh- muall topularndan Nasuh ve iki
yoldann sa slim Budun'a ulatrlmas.

893

Samakov kadsna*

Ktil olduu gerekesiyle hapsedilmi olan Mente olu Ahmed'in, maktln


vrisleri, kendisi ile husumetleri olmadn beyan ettiklerinden, salam kefillerin kefletiyle
serbest braklmas.
* 904 numaral hkmle ayndr.

894

Teke beyine

Teke sancanda ekyalk yapan Karaur tifesinden olmadklarn iddia eden


ancak yaplan tefti neticesinde ekyalk yapan oullarna ve kardelerine yardmc
olduklarnn tesbit edildii bildirilen iki ahsn kree konulmak zere Rodos'a gnderilmesi
ve ekyalk yapan oul ve kardelerinin de yakalanmas.

895

mret-i mire mtevellsine


Hac yolunda fakirlere verilecek peksimed iin gerekli olan buday bugne

ZETLER

149

kadar Msr'daki vakf kylerden karland halde bu yl ktlk dolaysyla sknt ekildii
bildirildiinden, ihtiya duyulan budayn Evkf- hmyun mahsulnden verilmesi.

896

Vize kadsna

Mir kerestenin sevkiyle grevlendirilen kylere, iddetli ktan dolay arabalara


ykleme yaplamadndan, Nevruz'a kadar mhlet verilmesi.

897

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

ns emrolunan gemiler ile tedriki emrolunan arpa, un vs. zahrenin ne


kadarnn hazrland ve geri kalannn ne zaman hazr edileceinin bildirilmesi.

898

Budun beylerbeyi ile Kopan ve Moha beylerine

Dmann durumunu renmek iin casuslar gnderilmesi ve ie yarar esirler


alnmas; dman tecavzlerine aknlarla karlk verilmesi; ayrca Budun beylerbeyinin de
Budun'da gherile iletilmesi ile ilgili yrtlen faaliyetler hakknda bilgi vermesi.

899

zvornik ve Pojega beylerine

ns emrolunan gemilerden ne kadarnn hazrland ve geri kalannn ne


zamana kadar hazr edilecei hususu ile daha nce tedriki emrolunan kpr aalarnn
durumunun bildirilmesi; ayrca dmandan esir almaya allp casuslar gnderilmesi.

900

znik kadsna

Karaman'daki Mamuriye Kalesi'ne hazine gtrrken znik kazasnda kaybolan


yenieriler ile hazinenin akibetinin ortaya karlmas iin Ferhad avu ile yenieri
blkbalarndan Mustafa'nn grevlendirildii; ad geenlerle bizzat ilgilenilerek olayn
ayrntl olarak tefti edilip aydnlatlmas iin gerekli gayretin gsterilmesi ve neticenin
bildirilmesi.

901

Budun beylerbeyine ve Pojega Beyi Nasuh'a

Pojega'daki Lako keferesinin, eskiden silahlaryla seferlerde hazr olup


yararlklar gsterdikleri ve kendilerinden kale muhasarasnda, esir almakta, casusluk
yapmakta vs. hususlarda faydalanld, bundan dolay da rsm- rfiyyeden muaf tutulduklar, ancak daha sonra yerlerinin zeamete dntrld, imdi ise zamin ld,
bunlardan eskiden olduu gibi istifade edilebilmesi iin yerlerinin tekrar zeamet olarak
bakasna verilmemesi ve eskiden olduu gibi tekliften muaf tutulmalar arzedildiinden,
ad geen tifenin hizmetlerine devam etmeleri karlnda zeamete verilmeyip tekliften
muaf tutulmalar; hizmetlerinde aksama grlrse tekrar zeamete verilecekleri.

902

Ankara kadsna
nceleri yenieri keeleri eitli kiiler tarafndan getirilip satlrken bol

150

5 NUMARALI MHMME DEFTER

bulunduu halde imdi bu i iltizam usul ile yrtld iin kee bulunamad bildirildiinden, kee ticareti yapmak isteyenlere engel olunmayp yenierilerin bu hususta
skntya drlmemesi.

903

Mihall'ye bal aknc tifesinin skin olduu yerlerin kadlarna

Mihall'ye bal aknclarn tam techizatl olarak sefere hazr edilmeleri


hususunda sancakbeyine gerekli yardmn yaplmas.

904

905

* 893 numaral hkmn aynsdr, bkz. hk. nr. 893.

znikmid kadsna

Ayan Gl'nn tamas yznden gemi kerestesi tayan arabalarn yolunun


kapand bildirildiinden, daha yukarda baka bir yol almas.

906

Badad beylerbeyine

Basra Beylerbeyi Ferruh iin Diyarbakr Hazinesi'nden gnderilen salynenin


kendisine ulatrlmas.

907

Bilecik kadsna

Bilecik Madeni'nde grevlendirilen msellem ve piydelere ait defterlerin


sretlerinin kendisine gnderildii; bunlar bizzat yoklayarak gelmeyenleri veya ge
gelenleri bildirmesi; ayrca emrolunan yuvalaklarn bir an nce ilenerek gnderilmesi iin
de gerekli gayreti gstermesi.

908

Tmvar beylerbeyine*

Gnderdii mektupta Erdel kralnn istedii bin adet asker Tmvar mevcudundan gnderilirse geriye kalanlarla memleket muhfazasnn yerine getirilemeyecei,
yeniden asker yazlp gnderilirse bu defa da Tmvar Hazinesi'nin bunlarn maalarn
karlayamayaca bildirildiinden durumun iyice incelenmesi ve ayet talep olunan askerler
gerekten ihtayaca binaen isteniyorsa gnderilmesi; ayet byle bir ihtiya yoksa
gnderilmemesi.
* Hkmn zerinde, gnderilmeyip alkonulduuna dair kayt vardr.

909

Tmvar beylerbeyine

Sefer iin, Tmvar askerine yetecek miktarda arpa ve zahre tedrik edilip
anad'da bulunan cmide depolanmas; ancak bundan dolay cuma namaznn klnmamas
gibi bir durum ortaya kmasna da meydan verilmeyip, cuma namaznn uygun bir mahalde
ifa ettirilmesi.

ZETLER

910

151

Tmvar defterdarna

Sefer dolaysyla zahreye olan ihtiya artacandan, Havss- hmyun'dan


hsl olan zahrenin, gerektiinde ordu iin kullanlmak zere saklanmas; ayrca Tmvar
kazalarndan toplanacak nzln de anad vb. yerlerde depolanmas.

911

Alacahisar, Modava ve anad sancaklarnn Tuna nehri kysnda bulunan


kazalarnn kadlarna

Semendire Beyi Bayram Bey sefer iin kazalardan zahre satn alp gemilerle ve
arabalarla Sirem'e getirerek slankamin Kalesi'nde depolamakla grevlendirildiinden,
kendisine veya gnderecei adamlara gereken her trl yardmn yaplmas.

912

Kesterye kadsna

Keiler mili Dimitri'nin yakalanp Kesterye'de Nzr- Emvl olan Hrrem


nezaretinde Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

913

Kocaili sanca beyine ve kadlarna

Daha nce derya seferine tayin olunan Kocaili sanca siphileri, imdi
Karadeniz'e gidecek gemilere tayin olunduklarndan, Nevruz'dan nce stanbul'da olacak
ekilde stanbul'a gnderilmeleri.

914

Kocaili beyine

Kocaili sancann subalar, siphileri ve alaybeylerinin tam techizatl olarak


sefere hazr olup vakti geldiinde, Karadeniz'den Tuna'ya gidecek kadrgalara binip
emrolunan hizmete gitmeleri.

915

Dulkadirli beylerbeyine

Gherile iletilmesi hususu nemli olduundan bu iin zerinde durulup her


sene bin batman gherile ilenmesine gayret edilmesi.

916

Limni kadsna

Urla kazas reysnn zahre ihtiyacnn karlanmas amacyla Cezyir


beylerbeyine, kendisinin Limni'deki hslarndan elde edilen terekeyi Urla'ya gtrp satma
izni verildiinden, szkonusu hslardan Urla'ya gtrlecek terekenin miktarnn sicil
edilmesi ve bir sretinin Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

917

Urla kadsna

Urla halknn ihtiyacnn karlanmas amacyla Cezyir beylerbeyinin


Limni'deki hslarndan getirilecek terekenin miktarnn deftere kaydedilip Sdde-i sadet'e
bildirilmesi.

152

5 NUMARALI MHMME DEFTER

918

Kengr beyine

Kengr'da hapiste bulunan Himmet ve Mustafa isimli ahslarn gvenilir


adamlar nezaretinde Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

919

Edirne ve Hasky kadsna

Hasky'e bal Evhak (


) kynden Salih, kardei Ali ve Hac ile
Danimendl kynden Emrullah isimli ahslarn taz besleyip koruda avlandklar ve
kendilerine engel olmaya alan Sa Ulfeciler Bl'nden brahim'e kl ektikleri
bildirildiinden, ad geenlerin tefti olunmas ve durum gerekten arzedildii gibi ise bu
ahslarn sicil sretleri ile birlikte Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

920

Badad ve ehrizol beylerbeyilerine

Arap ekyasnn Basra'ya saldraca haber alndndan, byle bir saldr


olmas halinde Basra beylerbeyine her trl yardmn yaplmas.

921

stanbul kadsna

stanbul'da oturan Yahudilerin, mahallelerinde koyun ve sr keserek ehri


kirlettikleri bildirildiinden bunun nlenmesi iin kendilerine Yedikule Salhnesi'nde bir
dkkn tahsis edilip hayvanlarn burada kesmelerinin salanmas.

922

Mentee beyine

Tahir isimli ahs, bu sene sefere kldktan sonra ehl-i fesd suhte tifesinin
toplanp fesad karacaklarn bildirerek, sancan muhfazas grevinin kendisine verilmesi
talebinde bulunduundan, kendisinin bu grevin stesinden gelip gelemeyeceinin
bildirilmesi.

923

Sirem beyine

Semendire Beyi Bayram Bey, sefer iin zahre tedrik etmekle grevlendirildiinden, kendisine bu hususta gerekli yardmn yaplmas; ayrca cerahor ihrac, kpr
demesi tedriki vs. hususlarn herhangi bir gecikmeye meydan verilmeden yerine
getirilmesi iin de gerekli gayretin gsterilmesi.

924

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Gemi kerestesi, zahre vs. tedriki hususundaki mektubunun alnd ve zahre


tedriki ve tanmasnda gerekli kolayln gsterilmesi ve un uval alm iin
muktaalardan para verilmesi hususlarnda ilgili kadlara ve muktaa grevlilerine hkm-i
erifler gnderildii; kendisinin de herhangi bir gecikmeye meydan vermeden, mektubunda
belirttii ekilde, Vidin ve Tmvar dndaki sancaklardan zahre tedrik edip slankamin
Kalesi'nde depolamas; ayrca toplar iin de on para gemi yaptrmas.

ZETLER

925

153

Semendire, Sirem, zvornik, Vidin, Silistre ve Nibolu beylerine

Tccar reynn orduya zahre tedrik edip, getirip satmasna ve gc yetenlerin


gemi in etmesine izin verildiinden, bu hususun kendilerine ilan edilip tevik edilmeleri.

926

Mentee beyine

Mentee'de bulunan kadrgalarn cenki ihtiyacnn Balat ve ine'deki timar


erbbndan karlanmas yolundaki talebini, sancandaki tm siphiler derya seferine tayin
olunduundan, seferden sonra arzetmesi.

927

Tmvar beylerbeyine

Vidin sanca siphileri sefer iin in olunacak gemilerin yapm hizmetinde


grevlendirildiklerinden, bu k kendilerine baka hizmet teklif edilmemesi.

928

Segedin beyine ve kadsna

Sefer iin Segedin'den tedrik olunacak zahrenin Varadin'de deil Segedin'de


depolanmas; ayrca bu i iin gnderilen parann dnda, oradaki muktaalardan da para
alnp mmkn olduu kadar ok zahre tedrik edilmesi.

929

Ruha sanca beyine

Yol kesip hrszlk ve harmilik yaptklar halde Havss- hmyun'a dahil


olduklar iin haklarndan gelinemedii bildirilen Komanlar ve Acrlu cemaatlerinin
yakalanp kendilerinden davac olanlarla davalarnn grlmesi ve zerlerine sbit olan
haklar alnp sahiplerine verildikten sonra eran hakettikleri ekilde cezalandrlmalar;
ancak bu bahne ile kendi halinde olanlara dokunulmamas.

930

ehrizol beylerbeyine

ehrizol'daki Gazihan yenierilerinin muhfaza hizmetinde bulunmak zere


nbeti usulyle Basra'ya gnderilmesi.

931

Bayat Beyi Mir Hseyin'e

Bayat sanca askerlerinin tam techizatl olarak Basra'ya gidip beylerbeyinin


uygun grecei ekilde muhfaza hizmetinde bulunmalar.

932

Badad beylerbeyine ve Bayat* kadsna

Bayat Beyi Mir Hseyin'in halktan, kanun ve defterde belirlenenden fazla vergi
aldna dair ikyette bulunulduundan, kendisine vergiyi Sdde-i sadet'ten gnderilen
deftere gre alp halka eziyet etmemesi yolunda tenbihte bulunulmas.
* Metinde Baban olarak gemektedir.

154

5 NUMARALI MHMME DEFTER

933

Basra beylerbeyine

Arap ekyasnn Basra'ya yeniden saldrma ihtimali zerine, byle bir durumda
asker vs. talep edildiinde, gecikmeden gnderilmesi hususunda Badad ve ehrizol
beylerbeyilerine emir gnderildii; kendisinin de dmann hareketlerini srekli takip edip
herhangi bir saldr ihtimali olursa derhal her iki beylerbeyinden de yardm talep etmesi ve
memlekete herhangi bir zarar erimesine meydan vermemesi.

934

Badad beylerbeyine ve Bayat kadsna

Bayat Beyi Mir Hseyin'in halk bedava altrd ve kanunda belirlenen


miktardan fazla vergi topladna dair Bayat halk tarafndan Sdde-i sadet'e arzuhal
gnderildiinden, arzuhalde yazl hususlarn tefti edilip hak sahiplerine haklarnn
verilmesi ve ad geene, bu ekilde kanuna aykr iler yapmamas hususunda tenbihte
bulunulmas.

935

Msr beylerbeyine

Hac yolunda fukaraya tayin olunan peksimed vs. eyann gemi vs. ye ncelikle
yklenmesi ve emr-i hccn dedii miktardan daha fazla kira bedeli talep edilmemesi.

936

Kocaili beyine ve znik kadsna

Ehl-i fesd suhte tifesinin znik'den olan karmak, medreseyi basp kendi
halinde olan suhteleri yaralamak, soygun yapmak gibi sular iledikleri bildirildiinden,
szkonusu suhtelerin her nerede iseler bulunup yakalanarak hapsedilmeleri.

937

Hatvan beyine

Eri Kalesi'nde esir olan Ali isimli atl askeri zindandan kurtarp Hatvan'a
getiren ve kendisi de slm' kabul eden Blajko isimli olann Sdde-i sadet'e gelmesine
izin verilmedii bildirildiinden, kendisine bu hususta engel karlmayp derhal Sdde-i
sadet'e gnderilmesi.

938

Van beylerbeyine

ran hakknda gndermi olduu bilgilerin alnd; bundan sonra da ayn


ekilde bilgi gndermeye devam etmesi.

19 Receb 973 (9 ubat 1566)


939

Karahisr- Shib beyine

Daha nce kendisi sanca askeri birlikte derya seferine tayin olunduu halde
imdi kara seferine tayin olunduundan, askerini tam techizatl olarak sefere hazrlayp daha
sonra gelecek emre gre istenilen yer ve zamanda hazr bulunmas.

ZETLER

940

155

Sultann ve Krehir sancaklar beylerine

Daha nce sancaklar askerleriyle birlikte kara seferine tayin olunduklar halde
imdi derya seferine tayin olunduklarndan, askerlerini tam techizatl olarak hazrlayp,
Donanma-y hmyun'a binmek zere Nevruz'dan on gn nce Boaz hisarlarnda hazr
bulunmalar.

941

Midilli ve Molova kadlarna

Davas grlen Bastrma olu Hseyin'in mal ve emlki borlarn karlamadndan mallarnn alacakllar arasnda paylatrld ve kendisinin de kaza vurularak
Midilli'de siyset olunduu fakat ad geenin ehzde Selim'e olan borcunu demek
amacyla bir sene nce Midilli'de bulunan iftliklerini iindeki hayvanlarla beraber Hanm
Hatun'a seksen drt bin akeye satp parasn ald, ayrca ad geen kadndan bir miktar da
bor ald bildirildiinden, eer bu iftlikler daha fazla deerde ise yeniden satlmas ve ad
geen kadna ne kadar borcu varsa denip kalannn dier alacakllara datlmas.

942

Bodan voyvodasna

lkbaharda Tmvar taraflarna sefere klacandan Bodan'dan yz bin kile


arpa tedrik edilerek gemilere ykletilip gnderilmesi.

943

Bodan voyvodasna

lkbahar'da dman zerine dzenlenecek sefer iin Bodan'dan tam techizatl


olarak bin atl ve iki bin yaya asker gnderilmesi.

944

Msr emr-i hccna

Hac yolunda fakirlere tahsis olunan develerin dier deve kafilelerinin nnde
gitmesi ve fakirlerin binmesine tahsis edilmesi gerekirken, bu develerin emr-i hcc
tarafndan deve kafilelerinin arasna baland ve zenginlerin binmesine veya tccarlarn
ykn tamaya tahsis edildii bildirildiinden szkonusu develerin sadece fakirlerin
binmesine tahsis edilip baka ilerde kullanlmamas.

945

Kili kadsna

Kocaili Beyi Ali Bey baz sefer mhimmtnn tedriki iin Tuna taraflarna
gnderildiinden, szkonusu mhimmtn tanmas iin on adet donbaz kiralanp
hazrlanmas; ayrca reynn da kendi gemileriyle ordu iin zahre getirip satmalar
hususunda tevik edilmesi.

946

Silistre beyine

Tophne'den gnderilecek barut vs. silahlar Rusuk'a gemilerle tanacandan,


tama ii iin tedrik olunduu bildirilen yz adet arabadan vazgeilmesi.

156

5 NUMARALI MHMME DEFTER

947

skenderiye beyine

pek kazasna acemi olan toplamaya gelen Haseki Muhammed Suba'ya itaat
etmedikleri ve beraberindeki yenierilere saldrp yaraladklar bildirilen ky halkndan
sulu grlenlerin yakalanarak cezalandrlmalar.

948

Sack beyine

stanbul'a zahre ve pirin getirmek iin gidip hlen geri dnmemi olan
reislerden birinin, ald zahreyi Sakz'a gtrp satt haber alndndan, szkonusu
reislerin durumlarnn ve iddialarn aslnn aratrlarak neticenin ayrntl olarak arzedilmesi.

949

Budun beylerbeyine

Erdel kral dmann Menka Hisar'n kuattn ve ilkbaharda Erdel'e


saldracan bildirdiinden, ayet Erdel'e dman tarafndan bir saldr vaki olur ve Erdel
kral da yardm talebinde bulunursa Tmvar beylerbeyi ile de haberleilip kendisine yeteri
kadar asker gnderilmesi; bu hususta Tmvar beylerbeyine de hkm-i erif gnderildii.

950

Eflak voyvodasna

Kendisine Eflk Voyvodal grevi verildiinde, bu hususu kendisine tebli


etmi olan Ferhad avu'a vermeyi vaad ettii, fakat henz gndermemi olduu deti
Mehmed avu ile gndermesi.

951

Basra beylerbeyine

Siyset olunmas emredilmi olan Rahmaniye Aas brahim'in emir olmadan


salverilmeyip hapiste tutulmas.

952

Vidin, Alacahisar ve Semendire beylerine ve kadlarna

Ordu-y hmyun iin, belirtilen miktarlarda koyun ihra olunup satlmak zere
sahipleri veya vekilleri ile gnderilmesi.

953

Erdel kralna nme-i erif

Dman askerinin Menka Hisar'n kuatt ve Erdel'e saldrma hazrl


ierisinde olduuna dair gnderdii mektubunun alnd ve bunun zerine dman
tarafndan Erdel'e herhangi bir saldr olursa gerekli yardmda bulunmalar hususunda Budun
ve Tmvar beylerbeyilerine hkm-i erif gnderildii; byle bir durumda her iki beylerbeyi
ile haberleerek Erdel'i dmandan muhfaza etmesi.

954

Tmvar beylerbeyine

Erdel kralnn yardm olarak istemi olduu bin adet asker gnderilecei srada,
Erdel kralndan dmann bahara kadar saldrmayaca eklinde haber gelmesi zerine
szkonusu askerlerin gnderilmedii, fakat artlar elverili olduundan Pankota Kalesi

ZETLER

157

civarndaki kalenin kuatlmasnn uygun olacana dair gndermi olduu mektubun


alnd; ancak ilkbaharda sefere klaca iin k vakti askeri ypratmak uygun
olmayacandan, Tmvar Beylerbeyilii'ne bal tm askerler ile tam techizatl olarak
Hzrilyas gn kp mnasip bir mahalde beklemesi ve bu hususta sancakbeylerine
yazlm olan hkm-i erifleri kendilerine ulatrmas; ayrca Tmvar Hazinesi'nin
doldurulmas ve askere zahre tedriki hususlarnda da gerekli gayretin gsterilmesi.

955

Vidin, Pankota, Vultrn, Lipova, Arad, anad, Alacahisar ve Modava


beylerine

Tmvar beylerbeyine, Hzrilyas gnnde sefer iin askerleri ile


birlikte hazr bulunmas emredildiinden, kendilerinin de sancaklarndaki askerleriyle tam
techizatl olarak sefere hazrlanp belirtilen gnde Tmvar beylerbeyinin yannda hazr
bulunmalar.

956

Ceziyr-i Garb beylerbeyine

Hlen muhasebesi grlmekte olan sbk Galata Emini Eskiciolu Mehmed,


Cezyir'de bulunan Yahya Reis'e bedel akesi olarak be yz bin ake teslim ettiini
sylediinden, szkonusu meblan gerekten alnp alnmadnn Yahya Reis'ten sorulup
renilmesi ve neticenin arzedilmesi.

957

Ayaslu dizdarna

Sla Kalesi'ne tayin olunduklar halde orada durmayp gediklerinden feragat


ederek geri Ayaslu'daki evlerine dnp oullarna ve kendilerine gedik talep ettikleri
bildirilen Ayaslu Kalesi erenlerinin oullarna gedik verilmemesi.

958

nebaht beyine ve Badrack kadsna

Donanma seferden dnerken kaybolan Dergh- muall yenierilerinden Posta


Perviz'in akbetinin aratrlmas; eer ldrlmse ktillerinin bulunup hapsedilmesi ve
neticenin arzedilmesi.

959

lbasan beyine

Acemi olan devirmekten dnen yenierilere saldrdklar, teden beri isyan


zere olduklar ve etraftaki dier kylere zarar verdikleri bildirilen Bezrete ky ahalisinin
bakalarna ibret olacak ekilde haklarndan gelinmesi.

960

Eflak voyvodasna

Daha nce kendisine gnderilen emirde yer alan, sefer iin Eflak'tan yedi bin
asker hazrlanp ilkbaharda yola karlmas, ordu iin yz bin kile arpa tedrik edilip

158

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Nibolu ve Vidin'de in olunan gemilere teslim edilmesi ve bu gemilere kreki tedrik


edilmesi hususlarnda ne safhaya gelindiinin ayrntl olarak arzedilmesi.

961

Mihali kadsna

Yenieri Mustafa'nn kars ile dp kalktklar bildirilen Acemi Olan Hamza


ile arkada Hseyin'in yakalanp tefti olunmalar; durum bildirildii gibi ise blkbalar
nezaretinde Sdde-i sadet'e gnderilmeleri.

962

Rodos beyine

Haleb'e gidecek kurun ve silah, bir gemi ile Trablus'a gnderildiinden,


szkonusu geminin slimen Trablus'a ulatrlmas ve Trablus'ta bulunan barutun da
kadrgalarla Rodos'a getirilip uygun bir yerde saklanarak daha sonra stanbul'a gnderilmesi.

963

Anadolu beylerbeyine

Aslan olu Nasuh'a "sipahizdedir" diye sahte berat ile Alanya sancandan
ibtiddan iki bin akelik timar tevcih edildii anlaldndan, szkonusu beratn kim
tarafndan yazld ve getirildiinin aratrlarak sonucun bildirilmesi.

964

Semendire beyine
Sirem'de suu sbit grlerek Belgrad Kalesi'nde hapsedilen Pavli'nin siyset

olunmas.

965

Pojega, Sirem ve Alacahisar beylerine

Ordu iin on bin ba veya daha fazla kesimlik koyun tedrik edilip ordu
geldiinde sahiplerine srdrlp sattrlmas.

966

Ruha Beyi Mustafa Bey'e

973 senesi iin am'dan Mekke-i Mkerreme'ye kadar olan yerlerde


emr'l-hclk grevi kendisine verildiinden, mahmil-i erifi alp haclarn yollardaki
emniyetini salamas.

967

Ktahya kadsna ve Osman avu'a

Tahsili hususunda daha nce emir gnderildii halde henz tahsil edilmemi
olan Mezid avu'un bakysnn, daha fazla geciktirilmeden tahsil edilip Hazine-i mire'ye
gnderilmesi.

968

Cezyir-i Garb beylerbeyine

lkbaharda donanmann sefere kmas kararlatrldndan, gemileriyle gelip


Cezyir Beylerbeyi Piyle Paa'ya mlki olmas; ancak spanya gemilerinin Cezyir'e
saldrma ihtimali varsa donanmann Cezyir'in muhfazasnda bulunmas; ayet spanya

ZETLER

159

gemileri saldrrsa kendisinin de spanya'ya aknlar dzenlemesi; her hlkarda tedbirli olup
memleketin korunmas hususunda gereken titizlii gstermesi.

969

skp beyine

Sefer-i hmyun iin Kalkandelen ve dier yerlerden yirmi otuz bin kadar
kesimlik koyun tedrik edilip ordu geldiinde sahiplerine srdrlp sattrlmas.

970

Semendire beyine

K sebebiyle zahre tedriki hususunda karlat glklere dair gndermi


olduu mektubun alnd; zahre tedriki nemli olduundan, bu i iin gerekli olan paray
diledii yerden alabilmesi iin Maliye tarafndan kendisine hkm-i erif gnderildii;
kendisinin de gerekli gayreti gstererek istenilen miktarda zahreyi tadarik etmesi.

971

Bursa kadsna

Kap Aas mteveff Cafer Aa'nn Bursa'da yaptrd cami ve muallimhnenin nceki mtevellsi mteveff Davud grevlilerin cretlerini dememi olduundan,
vakfn yeni mtevellsi Kap Aas Yakup Aa'nn szkonusu cretlerin denmesi iin
gnderdii iki yz elli altndan alacakllarn haklarnn datlmas.

972

Bolu beyine

Mudurnu'ya bal Glcler kynden Hasan bin Mestan ile kars Mihri bint-i
Muharrem'in geceleyin evlerine girdii ve mahkemede suunun sbit olduu bildirilen Hac
Mustafa isimli ahsn kree konulmak zere Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

973

Anadolu beylerbeyine

Aydn ve Mentee sancaklarndan Sla sancana tayin olunan zam ve siphilerin timar defterlerinin mhrlenip bir sretinin Sdde-i sadet'e gnderilmesi, bir
sretinin de Sla sancakbeyinin adamna verilmesi.

974

Kavala Kaptan Hseyin'e

stanbul'a zahre tamak iin gnderilen gemilerde isyan kardklar bildirilen


kafir esirlere yardmc olan ve onlarla birlikte hareket eden mcrimler var ise, haklarndan
gelinmek zere kimler olduklarnn bildirilmesi.

975

skender avu'a

ledii sulardan dolay aranan ve bir trl yakalanamayan Gelibolu'nun Kora


kynden Dimitrak isimli zimmnin yakalanp Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

976

Sinop kadsna
Sinop'ta Dellal Ahmed adl kiinin ktlk ve gammazlk yaparak halk rahatsz

160

5 NUMARALI MHMME DEFTER

ettii ve karsnn da kt yolda olduu bildirildiinden, durum gerekten bildirildii gibi ise
ad geenin ehirden srlmesi.

977

978

*Hkm yarm braklmtr. Ayn hkm iin bkz. hk. nr. 980

Bursa beyine

Hrszlk ve harmilik ile mehur Kara Bahar isimli ahsn mutlaka yakalanp
Dergh- muall'ya gnderilmesi.

979

Bosna beyine ve Yenipazar kadsna

Seferde kullanlmak zere iki bin adet srk kestirilip Sava nehrinden gemilerle
Belgrad'a gnderilmesi.

980

Pojega ve Sirem beylerine*

Gemiler ve top arabalar iin deme aac tedriki ile grevlendirilen


Semendire beyine gerekli her trl yardmn yaplmas.
* Bu hkm, eksik yazlm olan 977 numaral hkmn tamamlanm halidir.

981

Rumeli'de Sa ve Solkolda, kreki tedriki emrolunan sancaklarn beylerine


ve kazalarn kadlarna

Daha nce tedriki emrolunduu halde hl gnderilmemi olan krekilerin bir


an nce tedrik edilip gnderilmesi.

982

Semendire beyine

Belgrad Kalesi'nin stndeki barut ile dolu olan kulelere hrsz ve ktillerin
hapsedilmek istendii haber alndndan, byle zarar grme ihtimali olan yerlerde hrsz ve
ktil hapsedilmemesi.

983

984

* Hkm mkerrer ve yarm braklmtr. Ayn hkm iin bkz. hk. nr. 1018.

Selanik beyine

arap iip fesad kardklar ve kendilerine engel olmak iin gelen Hsrev
Voyvoda'y yaraladklar bildirilen Selanik Kalesi mstahfzlarndan Memi, Maksud ve
arkadalarnn yakalanp kree konulmak zere Kavala kaptanna gnderilmeleri.

985

Tmvar beylerbeyine
Sefer iin tam techizatl olarak bin adet serahor hazrlanmas.

ZETLER

986

161

Haleb beylerbeyine

Lahsa Beylerbeyilii'ne Hama Beyi Ali Bey'in tayin edildiine dair ad geene
hitaben yazlm hkm-i erifin kendisine ulatrlarak bir an nce grev yerine gitmesinin
salanmas; grlecek ileri varsa kendisine on be gn mhlet verilmesi.

987

988

Semendire beyine
Tuna'ya gnderilecek donanma iin bin kantar peksimed hazrlanmas.
Antalya kadsna
Msr Beylerbeyi Mahmud'un adamlarnn Msr'a gitmeleri iin gemi tedrik

edilmesi.

989

Rumeli beylerbeyine

Sefere kldnda zahre hususunda sknt ekilmemesi iin kendisinin


Sofya'dan skp'e giderek orada beklemesi.

990

Pojega beyine

Seferde kullanlmak zere bin kadar srk kestirilip gemilerle sek'e


gnderilmesi ve Pojega'da ne kadar srk ve kalkan mevcut olduunun bildirilmesi.

991

Arap defterdarna

Mal hizmetinde grevli, ou Tat tifesinden iki yz yenierinin iki iip fesad
kardklar ve ahlksz davranlarda bulunduklar duyulduundan, bunlarn bu
gibi fiilleri ilemekten men edilmeleri; buna ramen yapmaya davam edenlerin te'dib edilip
gedikleri bakalarna verilmek zere kimler olduklarnn bildirilmesi.

992

Semendire beyine

Karadeniz'den baz kadrgalarla sefere katlacak olan Kocaili sanca beyi iin
bin kantar peksimed hazrlanmas.

993

umnu ve Hezargrad kadsna

Ali bin Nasuh isimli yenieriyi ortak mlkleri olan deirmen zerindeki
anlamazlktan dolay, szkonusu deirmende dp, yaralayp ldrmeye kasdettikleri
bildirilen zimmlerden ldrmeye kasdeden Nedo'un siyset olunmas, dierlerinin ise
kree konulmak zere Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

994

Kefe beyine

Taman Adas'nda ikmet eden erkes reyya, davarlarn zorla alarak zulmettikleri bildirilen erkes bey ve siphilerinin yakalanarak suu sbit olanlarn, herhangi
bir karklk kmasna meydan verilmeyecek ekilde haklarndan gelinmesi.

162

5 NUMARALI MHMME DEFTER

995

Tarsus beyine

Adana ve Tarsus sahillerinin muhfazas grevi kendisine verildiinden sanca


askerleriyle uygun bir yerde toplanarak denizden ve karadan gelebilecek zararlara engel
olunmas.

996

Hama Beyi Ali Bey'e

Lahsa Beylerbeyilii grevi kendisine tevcih olunduundan, bir an nce ilerini


hallederek Lahsa'ya gidip grevine balamas.

997

Lahsa Beylerbeyi Mehmed Paa'ya

Shh durumunun bozuk olduu Haleb beylerbeyi tarafndan bildirildiinden,


Lahsa Beylerbeyilii grevinin kendisinden alnp Hama Beyi Ali Bey'e ihsan olunduu;
kendisine de Kuds-i erif sancann tevcih olunduu.

998

Sbk Msr Beylerbeyi Ali Paa'ya ve dizdarna

Msr Beylerbeyilii sbk Yemen Beylerbeyi Mahmud Paa'ya verildiinden,


kendisi gelinceye kadar muhfaza ve mal hizmetinde herhangi bir ihmal gsterilmemesi;
ayrca Msr'da sancak tasarruf eden beylerden Behram Bey'e de Hama sanca tevcih
edildiinden ad geenin derhal Hama'ya gnderilmesi.

999

Van beylerbeyine

Beradost Hkimi mteveff Budak Bey tarafndan sulhten nce ran'dan getirilip
nikh edildii ve bir de ocuu olduu, ancak ad geenin vefatndan sonra akrabalarndan
Tebriz Hkimi Pir Mehmed Sultan tarafndan geri istendii bildirilen kadnn iade edilip
olunun iade edilmemesi; ancak kadn sulhten nce alnm ise verilmemesi ve buna gre
cevap gnderilmesi.

1000

Erzurum beylerbeyine

ah'n Kazvin'de olduu, irvan'daki Abdullah Han'n vefat ettii ve yerine


olunun getii, Grcistan'n kendi halinde olduu ve snrlarn gvenlik ierisinde
bulunduuna dair gndermi olduu haberlerin alnd; ran ve Grcistan hakknda elde
edilecek bilgileri gndermeye bundan sonra da devam etmesi.

1001

Samakov kadsna ve Mehmed avu'a

Daha nce serhadlere gnderilmesi emrolunan ham demir, ivi vb.


malzemelerin yk hayvanlaryla derhal gnderilmesi.

1002

Gelibolu'da Hssa Harc Emini olan Halil'e ve Sultaniye dizdarna

Gelibolu hisarnda alkonulan mir kreklerin kim tarafndan ve niin


alkonulduunun bildirilmesi.

ZETLER

1003

163

Zeynel Bey'e

Ekrad tifesinden, ekyalk yaptklar bildirilenlerin, bakalarna ibret olacak


ekilde er-i erife gre haklarndan gelinmesi.

1004

Erzurum beylerbeyine

ran'dan talep olunan avret hakknda daha nce yaplan aratrmalarda avretin,
Baak lkesinde olmayp Grgi Melik'in lkesinin tesinde hatta Dadyan Melik'in
lkesinin de tesinde olan Abaza'ya yakn yerde olduu anlaldndan nceki emre gre
hareket edilmesi.

1005

Akdeniz sahilinde olan kadlara

Mirali adasnda skin baz reislerin stanbul'a zahre getirmek iin grevli
olduklar halde zahreyi lke dna sattklar duyulduundan yakalanarak sicilleriyle birlikte
Dergh- muall'ya gnderilmeleri.

1006

Tekeili beyine

Ka kazasnn Demre mevkiinde karaya vuran Venedik gemisinden ele


geirilen dman efradn Rodos'a gnderilmesi ve dost devlet tebas olanlarn salverilmesi.

1007

Bolu beyine ve Mudurnu kadsna

Dergh- muall avularndan Mudurnu'nun Dibek kynden Hseyin


avu'un adamlarnn, kendisi Malta Seferi'nde iken fesad kardklar, kendisi seferden
dndkten sonra ise evinde bir ceset bulunduu ve btn bunlarn sicile kaydedildii, ancak
Hac Aydn isimli adamnn, nibler ile ibirlii yaparak bunlar sicilden sildirdii
bildirildiinden, meselenin aslnn ayrntl olarak aratrlp, neticenin Dergh- muall'ya
bildirilmesi.

1008

Solnok beyine

Erdel'de bulunan Tokay Kalesi'ndeki dmann durumunun tahkik edilip frsat


el verince Hatvan, Segedin, Filek, Novigrad, Seen ve Solnok sancaklar askerleriyle Budun
yenierilerinden oluacak yeterli miktarda bir kuvvetle dmann hakkndan gelinmesi.

1009

Filibe kadsna ve eminlerine

Filibe'de yetitirilen pirincin mirye ait olan hissesinden her sene belli miktarda
pirin ayrlp Edirne'ye gnderilmekte iken bu sene belirlenen miktarda pirin gelmemesi
sebebiyle umum bir sknt ekildii bildirildiinden, yeterli miktarda pirincin Edirne'ye
gnderilmesi.

164

5 NUMARALI MHMME DEFTER

27 Receb 973 (17 ubat 1566)


1010

Kefe beyine ve Taman kadsna

Taman adasna tbi Vayle ky siphilerinden Yesaruk ve adamlarna baz


ahslar tarafndan yaplan mdahalenin nlenmesi.

1011

Basra beylerbeyine

Lahsa Beylerbeyilii'ne tayin olunan Hama Sancakbeyi Ali'nin ihtiyalarnn


karlanarak bir an nce grev mahalline gnderilmesi.

1012

Diyarbakr beylerbeyine

Diyarbakr'da gherile ilenmediine dair gnderdii mektubun alnd;


ancak bu husus nemli olduundan, ehil kiiler marifetiyle gherile bulunup ilettirilmesi.

1013

Bursa beyine

zinsiz dkkn amak ve bir bekiyi yaralamak sularndan aranan ve


stanbul'da yakalanan Budak isimli olann Mudanya'ya katklarn syledii su
ortaklarnn da derhal yakalanarak Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

1014

Badad beylerbeyine

Masraf Diyarbakr Hazinesi'nden karlanmak zere yeteri kadar gherile


topra bulunup ilettirilerek Haleb'e gnderilmesi.

1015

stefan Kral'a

Solnok Beyi Hasan Bey, baz Erdel beylerinin hasetlii yznden hapsedilen
Bebek Grgi isimli ahsn kendi yannda bulunmas halinde daha yararl iler yaplacan
bildirdiinden, Bebek Grgi'nin ei ve ocuklarnn rehin olarak alnp kendisinin Solnok
beyinin yanna gnderilmesi.

1016

Haleb beylerbeyine

Trablus skelesi'ne gnderilen gherile, kkrt ve barutun miktar ile


Birecik'te yaplmas emredilen gemiler iin lzm olan kerestenin tedrik edildiine dair
gnderdii bilgilerin alnd; bundan sonra da Birecik, Rumkale ve Hssa taraflarndan
gherile tedrik olunarak iletilmeye devam edilmesi.

1017

am beylerbeyine, am, Kuds-i erif ve Remle kadlarna

Kuds'teki mret Evkf ky halknn, Rikb- hmyun'a sunduklar


arzuhalde Vakf Mtevellsi Abdlkerim hakknda ikyette bulunduklar; ancak
kendilerinin gnderdikleri mektupta ise Abdlkerim hakknda sylenenlerin yalan olduu,
aslnda ikyetilerin sulu olduklar ve kendi sularn rtmek iin grevlilerin sulu

ZETLER

165

olduklar yolunda ikyette bulunduklar bildirildiinden, konunun aratrlmas ve


mtevellnin gerekten yolsuzluk yapp yapmadnn bildirilmesi; eer ikyetilerin sulu
olduu sbit olursa kendilerinin hapsedilip durumlarnn sicil sretleri gnderilerek
arzedilmesi.

1018

Aydos kadsna*

Aydos'a tbi Bergos iskelesinde arabaclar ile kavga eden yenieriyi bakla
ldren Kl'n siyset edilmesi ve kavgaya karan dier ahslarn da yakalanarak kree
konulmak zere Dergh- muall'ya gnderilmesi.
*Bu hkm eksik yazlm olan 983 numaral hkmn tamamlanm halidir.

1019

Anadolu ve Rumeli kadlarna

Sdde-i sadet haricinde skin olan yenierilerin cilen sefer iin toplanmalar
gerektiinden, bu i iin grevlendirilen bir yenierinin kendi atyla yola kt; vard
yerlerde ata ihtiya duyduunda kendisine bedeli mukabilinde at tedrik olunmas.

1020

stanbul'dan Budun'a varncaya kadar sal ve sollu konaklarda olan


kadlara

Seferde kullanlacak bargirler iin saman, arpa ve ot lzm olduundan, emir-i


ahurun tezkiresiyle gelen adamlara tezkirelerde yazl miktarda ot, saman ve arpa tedrik
edilmesi.

1021

Bolu ve Bursa beyine

stanbul'da yakalanan Budak isimli hrsz, verdii ifadede arkadalarnn


Gerede taraflarna gittiini sylediinden, arkadalarnn da yakalanarak yarar adamlar
eliinde Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

1022

Hakkari beyine

Ekyalk hareketlerinde bulunarak asayii bozduklar bildirilen ekrad


tifesinin haklarndan gelinmesi.

1023

Budun beylerbeyine

Erdel vilyetindeki Tokay Kalesi'ne hcum edilebilmesi iin Solnok Beyi


Hasan'n yanna Hatvan, Segedin, Filek, Novigrad ve Seen sancaklarnn askerleri ile
Budun yenierilerinden be yz kadarnn gnderilmesi ve bu iin gizli tutularak dmann
hakkndan gelinmesi.

1024

Badad beylerbeyine

Baharda sefere klacandan kendisinin Cezyir vilyeti iin istemi olduu


askerin stanbul ve am'dan gnderilmesinin mmkn olmad; ancak Arap ekyasna

166

5 NUMARALI MHMME DEFTER

kar dikkatli olunmas; eer Arap ekyas Basra'ya herhangi bir tecavzde bulunmaz ise bu
senelik bu taraftan da onlara kar herhangi bir hareket yaplmamas; fakat onlar tarafndan
herhangi bir saldr olursa derhal Krt beylerinden ve Diyarbakr askeri ile ehrizol
askerinden yeteri kadar yardm salanarak dmann hakkndan gelinmesi.

1025

ehrizol beylerbeyine

Arap ekysnn zerine dnlen sefer, Rumeli'de yaplacak sefer


mnasebetiyle tehir edildiinden Araplarn vuku bulacak tecavzlerine Diyarbakr ve
Badad askeriyle birleilip Basra beylerbeyinden gelecek habere gre yeterli miktarda asker
gnderilerek kar gelinmesi.

1026

Diyarbakr beylerbeyine

Basra'daki Arap ekysnn zerine yaplmas dnlen sefer, Rumeli'deki


sefer sebebiyle tehir edildii; ancak Arap ekys tarafndan vuku bulacak saldrlara kar
hazrlkl bulunularak Badad beylerbeyinden gelecek habere gre mid askeriyle Krt
beylerinin de yardma gnderilmesi.

1027

Basra beylerbeyine

Bu sene Arap ekys zerine yaplmas dnlen sefer, Rumeli'deki sefer


mnasebetiyle ertelendiinden, szkonusu ekynn Basra'ya ynelik herhangi bir saldrs
olursa derhal ehrizol ve Badad beylerbeyilerine haber gndererek yardm talep etmesi ve
yardma gelecek olan askerlerle birlikte dmana kar koyup, memlekete herhangi bir zarar
eritirmemesi.

1028

Haleb beylerbeyine

Basra'ya gidecek askere lzm olan arpa ve budayn, Badad beylerbeyi ile
haberleilerek Birecik'ten gnderilmesi.
Sultan Hseyin Bey'e, Bahaeddin Bey'e, Palu Hkimi Hseyin Bey'e, Kasm
Bey'e, Han Abdal Bey'e, Servi Abdal Bey'e, Bedir Bey'e ve oluna, Yakup
Bey'e, Mir brahim olu Ahmed Bey'e, Ergani beyine, Siverek beyine, Bitlis beyine, Gen
beyine, Kulp Beyi Alican Bey'e, Pertek Beyi Rstem Bey'e, Mazgird Beyi Keyhsrev
Bey'e, Saman Beyi Pelin Bey'e, Esi Beyi Ali Bey'e*

1029

Arap ekyasnn Basra'ya saldrma ihtimaline kar belirtilen miktarlarda asker


ve mhimmt tedrik edilip Badad beylerbeyinden gelecek habere gre Badad'a
gnderilmesi.
*Ayrca hkm altnda Diyarbakr'da olan airetlerden Pesban, Buciyan ve Zilan airetleri ile
Mardin airetlerinden ve Amid, Mardin ve Hasankeyf kalelerinden de asker gnderilmesi iin
hkmn birer sretlerinin gnderildii kayd vardr, ancak bunlarn kime gnderildii
belirtilmemitir.

ZETLER

1030

167

Gelibolu kadsna

Gelibolu'nun Harchamza Mahallesi'nden Yusuf b. Abdullah ve hanm


Selime bint-i Abdullah'n eyalarn ald iddia edilen Hma bint-i Hasan'n tefti edilmesi;
suu sbit olduu takdirde ald eyalarn alnp sahibine verilmesi ve kendisinin
hapsedilmesi.

1031

Anadolu beylerbeyine

Ktahya ve Saruhan sancaklar siphilerinden bir ksmnn muhfaza iin


alkonmas, dierlerinin ise tam techizatl olarak alaybeyileri nezaretinde sefere
gnderilmesi; muhfazada kalanlarn defterlerinin de lalaya gnderilmesi.

1032

ehzde lalasna

Ktahya sanca siphilerinden asayii temin etmek zere elli nefer braklp
kalannn sefer iin grevlendirildii; bunlarn uygun grlecek ekilde muhfaza
hizmetinde grevlendirilmesi; ayrca Lala Cafer'in Mentee ile Saruhan'da suhte fesadnn
nlenmesi iin grevlendirdii Zam Tahir'e de yardmc olunmas.

1033

Solnok beyine

Dmann durumu hakknda istihbar bilgiler elde etmek iin casuslar


grevlendirilmesi ve elde edilen bilgilerin, yakalanan esirlerden alnacak bilgilerle birlikte
arzedilmesi ve yarar esir alnrsa gnderilmesi.

1034

atalca ve Yeniehir kadlarna

Msr'da tereke sknts ekildiinden, oradan gelen Sleyman Reis'in atalca


ve Yeniehir'den parasyla tereke alp gtrmesine mani olunmamas.

1035

Biga beyine

Kendisinin daha nce Biga sanca askerleriyle birlikte derya seferine tayin
olunduu ancak imdi Msr tarafna bir miktar kadrga gndermek gerektiinden, kendisinin
bu greve tayin olunduu; emrindeki askerleri tam techizatl olarak hazrlayp Msr'a
gnderilecek kadrgalar Boaz hisarlarndan geerken kadrgalara binmek zere Boaz
hisarlarnda hazr bulunmas.

1036

1037

Rumeli beylerbeyine
Rumeli askerini Nevruz'dan sonra yannda toplayarak sefere hazr olmas.
Mora beyine

Korsan levendlerin batrdklar Venedik kadrgalarndan sahile kp savaan


ve bir ksm katledildikten sonra yakalanan yirmi yedi kiinin kree konularak hangi
gemiye yerletirildiklerinin bildirilmesi ve bunlarn emirsiz salverilmemesi.

168

1038

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Mora, lbasan ve Dukagin beylerine

Daha nce sefere hazr olunmas hakknda gnderilen emre binaen Mora
beyinin otuz nefer, lbasan ve Dukagin beylerinin de onar nefer siphi ile muhfazada
kalarak, dier askerleri alaybeyileri nezaretinde sefer iin beylerbeyinin yanna
gndermeleri.

1039

Safed beyine

am'daki mret-i mire'nin vakf olan Hara nahiyesine tbi Ulem karyesi
rsumunun kendisine hs olarak tayin olunmas hasebiyle subalarn belirlenenden daha
fazla vergi talep etmek sretiyle ky halkna zulmettii mtevell tarafndan bildirildiinden,
daha nce bu hususta yazlan hkm gereince ad geen kyden belirlenen miktardan daha
fazla vergi talep edilmemesi.

1040

Rumeli beylerbeyi ile Selanik, skp, Sofya ve Filibe kadlarna

Sefer iin orducu esnaf olmak zere birer tane kasap, ba, a, ekmeki,
bakkal, ukac, attar, sarrac, papuu, kazzaz, terzi, hallac, airci, demirci, semerci, eskici,
mumcu, nalbant ve nalac gnderilmesi.

1041

Anadolu beylerbeyine

Daha nce sefere hazr olmalar hakknda emir gnderilen beylerin askerleriyle
birlikte sefere katlmak zere Biga ovasna gelip, Gelibolu'dan Rumeli'ye geerek Ordu-y
hmyun'a katlmalar; askerin ihtiyalarn karlamak zere yeterli miktarda orducu esnaf
gnderilmesi; derya seferi emredilen Karahisr- Shib sanca siphilerinin yerine
Sultann askerinin deryada grevlendirilmesi, Karahisr- ark siphilerinin ise beylerbeyi
ile sefere gitmesi.

1042

zvornik Beyi aban Bey'e

Sefer iin iki yz adet zahre gemisi ve on alt adet ayka in edilmesi iin
Dergh- muall avularndan Ferhad avu ile iki bin be yz doksan iki altn
gnderildii; szkonusu gemilerin en ksa zamanda in olunmas ve zahre ile doldurulup
Belgrad'a gnderilmesi.

1043

zvornik'e varncaya kadar yol zerinde bulunan yerlerin beyleri ve


kadlarna

Gemi insnda sarf edilmek zere iki bin be yz doksan iki altn ile
stanbul'dan zvornik beyine gnderilen Ferhad avu'un henz zvornik'e varmad
bildirildiinden, hangi konaklardan getiinin ve nerede kaybolduunun renilmesi.

1044

Mora beyine
Sefer iin gherile ustalar tarafndan ilendii bildirilen krk kantar

ZETLER

169

gherilenin saklanmas, bundan sonra da gherile ilettirilmeye devam edilmesi ve


mmkn ise ilenen gherilenin barut haline getirtilmesi.

1045

Rumeli kadlarna

Gemi hizmetine tayin olunan Vize yrkleri, canbazlar ve tatarlarndan yz


altm neferin eksiksiz olarak tayin olunduklar hizmete gnderilmesi.

1046

am beylerbeyine ve kadsna

Haclarn muhfazasna tayin olunan siphilere deve yerine kira bedeli verilmesinin Hazine'nin menfaatine olaca, hract- Hacc- erif ve Kilar- mire Emini
Mehmed tarafndan bildirildiinden, siphilerin kira bedelleri verilerek gnderilmesi; kabul
etmeyip kar gelenlerin timarlarnn alnarak bakasna tevcih edilmesi.

1047

am beylerbeyine

am yenierilerine kethd olan Pervane'nin haclara ve Ulem ky halkna


zulmettii duyulduundan, bundan sonra haclarn muhfazasna tayin olunan yenierilere
serdar olarak Pervane'nin deil yayabalardan birinin tayin edilmesi.

1048

Dukagin beyine

skenderiye Beyi Durali mektup gndererek skenderiye kazasndaki baz


nahiyeler halknn dmanla mnasebette olduklar ve vergi vermediklerinden bahisle
burada bir kale in olunmas gerektiini bildirdiinden, bunun faydal olup olmayacann,
bu kale iin ne kadar masraf yaplacann ve ne kadar hisar eri grevlendirmek
gerekeceinin aratrlarak ayrntl olarak bildirilmesi.

1049

Karaman beylerbeyine

Karaman'n muhfazasna tayin edilen sancakbeyleri ile daha nce Karaman


muhfazasna tayin edilmi iken imdi derya seferine tayin edilen Krehir beyi dndaki
sancakbeylerinin askerleriyle birlikte Gelibolu'dan geip Ordu-y Hmyun'a katlmas;
askerin yolda kimsenin zorla bireyini almamas iin gerekli tedbirlerin alnmas ve det
olduu zere orducu esnaf tedrik edilmesi.

1050

Eflak voyvodasna

Daha nce gnderilen emirle sefer iin hazrlanmas istenen asker ve yz bin
kile arpann, Nibolu'da bulunan gemilere ykletilmesi, fazlalk olursa onun da Vidin'deki
gemilere konularak teslim edilmesi.

1051

Van beylerbeyine

ran, Trkmenler, ah olu ve irvan ile ilgili gnderilen haberlerin alnd;


elde edilecek bilgilerin bundan sonra da srekli bildirilmesi.

170

1052

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Van beylerbeyine

Merhum Yakub Bey'in oullarnn, babalarnn mal iin ahkulu'nun olu


Bahaeddin Aa ile anlamazlk iinde bulunduklar bildirildiinden, anlamazln
nlenmesi.

1053

Vidin beyine ve Nibolu Beyi Mehmed Han'a

Zahre ve pirin gemileri iin gereken krekilerin Vidin ve Eflak'tan temin


edilip her gemiye bir miktar Eflak ve bir miktar da Vidin'den temin edilen krekilerin
konulmas ve Eflak krekilerinin bir gemiye binip ortadan kaybolmalar ihtimaline kar
tedbir alnmas.

1054

Mora beyine

Kendisine daha nce Mora sancann muhfazas iin otuz siphiyi alkoyup
dierlerini alaybeyileri ile birlikte sefer iin Rumeli beylerbeyinin yanna gndermesinin
emredildii, ancak imdi bu miktar az bulunduundan, muhfaza iin alkonanlarn
miktarnn yze karlmas.

1055

Rumeli beylerbeyine

Muhfaza iin Mora'da yz, lbasan'da ve Dukagin'de onar siphi braklarak


dierlerinin, alaybeyileri nezaretinde tam techizatl olarak sefere katlmak zere kendi
yanna gnderilmeleri hususunda ad geen sancaklarn beylerine gnderilen hkmlerin
yerlerine ulatrlmas ve sefere tayin olunan askerlerin alaybeyileri ile getirtilmesi.

1056

lbasan ve Dukagin beylerine

Sancaklar dahilinde bulunan siphilerden otuzar neferi muhfazada brakp


geri kalanlarn sefere katlmak zere alaybeyileri ile birlikte Rumeli beylerbeyinin yanna
gndermeleri.

1057

1058

ehirky kadsna
Ordu iin arpa, ekmek, un, ya, bal vs. zahre tedrik edilmesi.
Biga beyine

Daha nce kendisinin sanca askeri ile birlikte derya seferine tayin olunduu,
ancak imdi Marib taraflarna bir miktar kadrga gndermek gerektiinden kendisinin bu
hizmete tayin olunduu; emrindeki askerleri tam techizatl olarak hazrlayp Marib'e
gnderilecek kadrgalar Boaz hisarlarndan geerken kadrgalara binmek zere Boaz
hisarlarnda hazr bulunmas.

1059

Haleb beylerbeyine
Haleb, Hama, Birecik ve Trablus taraflarnda bulunabilen yerlerden gherile

ZETLER

171

toplanarak barut ilettirilmesi, ilenen barutun miktarnn bildirilmesi ve barut ilettirilmeye


devam edilmesi.

1060

Edirne kadsna

Mahkemede davasnn yeniden grlmesi esnasnda davaclarnn kendisinden


tekrar davac olduu, ancak mahallesi halknn aleyhinde ahitlikte bulunmad bildirilen
mahpus Hseyin'in hapisten salverilmemesi.

1061

Dulkadirl beylerbeyine ve Zamantu kadsna

Antep'ten Mehmed isimli canbazn yolunu kesip yeeni Hasan' kard ve


devaml iki itii bildirilen Mara alaybeyisinin olu Mehmed isimli siphinin buldurularak
tefti edilmesi; suu sbit olduu takdirde timarnn bakasna tevcih edilmesi.

4 aban 973 (24 ubat 1566)


1062

Gelibolu kadsna

Mftahmetelebi Mahallesi'nden lyas b. Emirze, hanm Emine ile Fatma ve


Emine isimli dier hatunlar yaralayp eyalarn alan Ramazan b. Emirze, Ramazan b. Ali
ve siphi Arnavud Yunus isimli ahslarn gvenilir adamlar nezaretinde Sdde-i sadet'e
gnderilmeleri.

1063

Bursa beyine ve kadsna

Mamuriye Kalesi nbetilerine ulfe gtrrken kaybolan yenierilerin


akbetlerinin aratrlp nerede olduklarnn ve niin kaybolduklarnn ortaya karlmas.

1064

Diyarbakr beylerbeyine

Kilis Beyi Canpolad Bey'in, sancandaki Krt ekyann hakkndan gelmek


iin gnderdii adamna gereken yardmn yaplmas ve ihtiya duyduunda yeteri kadar
adam verilmesi.

1065

orum ve Kengr beylerine

Sancaklar askeriyle derya seferine itirak etmek zere Nevruz'dan nce


stanbul'da hazr bulunmalar.

1066

Solnok beyine ve kadsna

Daha nceki beylerin, voyvodalarna nceden voyvoda olduklar yerlerdeki


ahaliden pike ve poklon diye kurt ve tilki derileri toplattklar ve fazla vergi aldklar,
reynn da vergilerini deyemedikleri iin yerlerini terkettikleri bildirildiinden, bu
durumun nne geilip kimsenin kanuna aykr i yapmasna ve usulsz vergi toplamasna
izin verilmemesi ve memleketin mamur hale gelmesine allmas.

172

1067

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Canpolad Bey'e

Kilis'te ekyalk yapan ve Diyarbakr'a kaan baz Krt ekyann yakalanmas


hususunda kendisine yardmc olmas iin Diyarbakr beylerbeyine hkm gnderildii;
kendisinin de szkonusu ekyann yakalanmas iin Diyarbakr'a ie yarar adamlar gnderip
bunlar yakalatarak er-i erife gre haklarndan gelmesi.

1068

1069

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e


Daha nce gnderilen emir gerei iki bin adet kunbara mlei hazrlanmas.
Midilli beyine

Eskiden beri adann muhfazas iin iki kadrgada nbetlee vazife yaptklar
bildirilen Midilli siphilerinden derya seferi iin bir miktar levendin iki kadrga ile sefere
gnderilmesi, geri kalan siphilerin de adann muhfazas iin braklmas.

1070

Anadolu ve Karaman'a kadar yol zerinde bulunan kazalarn kadlara

Daha nce gnderilmesi emrolunan krekiler henz gelmediinden, derhal


hazrlanp Nevruz'dan nce gnderilmesi; ayrca, istenilen mir develerin de Ramazan'a
kadar eritirilmesi.

1071

Karahisar beyine

Kula yresinde skin Efendibey olu Hasan ve yannda bulunanlar getirmekle


grevli Selim avu baka bir greve gittiinden, bu kiilerin gvenilir adamlar nezaretinde
Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

1072

Akkirman beyine

Ailesi iin Bender Kalesi'nde bir ev yaptrmak isteyen Bodan voyvodasna


mani olunmamas ve bu hususta dizdara da gerekli tenbihte bulunulmas.

1073

Bodan voyvodasna

Leh beylerinden Haru'un ekyay toplayarak fesad kartmak istedii ve


kendisinin Bender Kalesi'nde bir ev yaptrmak istediine dair gnderdii mektubun alnd;
dmana kar daima uyank bulunarak memleketi muhfaza etmesi; ayrca Bender
Kalesi'nde yaptrmak istedii ev iin izin verildii ve bu hususta Akkirman Beyi'ne de
gereken emrin gnderildii.

1074

Bebek oluna

Kendisi hakkndaki iyi niyet dolaysyla azad edildii ve iltifata mazhar


grld; kendisinin de, kalelerinde Mslman esir bulunmas uygun olmadndan,
kendisine tbi kalelerde bulunan Mslman esirlerin hepsini serbest brakmas.

ZETLER

1075

173

Marmara kadsna

Mirali adasndan baz reislerin dmana tereke verdikleri ve katklar


bildirildiinden, firar eden bu reislerin mallar ve eyalarnn zaptedilmesi, mmkn ise
yakalanarak hapsedilmeleri, deil ise nerede olduklarnn bildirilmesi.

1076

Karahisr- Shib, Sultann ve Krehir beylerine

Gnderilen emirler gereince, Karahisr- Shib beyinin sefere itirak etmek


zere sanca askeriyle Anadolu beylerbeyinin yanna, Sultann ve Krehir beylerinin ise
askerleriyle derya seferine itirak etmek zere grevlendirildikleri gemilere hareket etmeleri.

1077

Rum beylerbeyine

Daha nce gnderilmesi emredilen krekilerin yarar adamlar eliinde cilen


toplatlarak Nevruz'da stanbul'a ulatrlmas ve oralarda bulunan haralarn da cilen
gnderilmesi.

1078

1079

Pr avu'a
Daha nce de emredildii zere Larende'den bir adet kasap getirilmesi.
Rodos beyine

Msr'a gitmekte olan Msr Beylerbeyi Mahmud Paa Rodos'a geldiinde


kendisini kadrgalar ile skenderiye'ye gtrmesi ve oradan da Trablus'a geerek, orada
istihsal edilen barutu alp Rodos'a getirmesi.

1080

Ergene kadsna

Ergene mreti mtevellsinin kulu Ferhad', mtevellnin baz kymetli


eyalarn almas hususunda kandran Kaytas'n kree konulmak zere Sdde-i sadet'e
gnderilmesi.

1081

Karaman beylerbeyine

Eyaletin muhfazas iin Pr Bey'in Kayseri'de, Kayseri Beyi erkes'in de


Konya'da oturmas; tezkiresiz siphilerden sefere gc yetmeyenlerin muhfaza hizmetinde
braklmas; Krehir Beyi Gazanfer'in askeriyle derya seferine memur olduu, kendisinin de
geri kalan askerler ile Anadolu beylerbeyinin ardndan Biga'ya gelerek Gelibolu'dan geip
orduya katlmas; ancak boazdan geerken iki beylerbeyinin birbirlerine zorluk
karmamas; ayrca asker iin orducu esnaf temin edilmesi ve menzillerde askerlerin kanun
hilafna i yapmalarnn nlenmesi.

1082

Vize yrkleri subasna*


* Hkm yazlmamtr.

174

1083

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Badad beylerbeyine

nce Badad Beylerbeyilii'ne balanp, daha sonra ehrizol Beylerbeyilii'ne


balanan Musul sancann tekrar Badad Beylerbeyilii'ne baland.

1084

Msr beylerbeyine

Medine-i Mnevvere'ye gelen nzr ve sadakann saklanmas iin Harem-i


erif'in bir kesinde kule yaplmasnn ve muhfazas iin Msr kullarndan elli nefer ile bir
aann buraya tayininin mnasip olduu.

1085

Van beylerbeyine

Merhum Yakub Bey'in oullarnn, babalarnn mal iin ahkulu'nun olu


Bahaeddin Aa ile anlamazlk iinde bulunduklar bildirildiinden ad geen ahsa
kanunsuz hibir mdahalenin yaplmamas ve ilerine kimsenin kartrlmamas.

1086

Sbk Budun Beylerbeyi skender Paa'ya

Sefer-i hmyun sebebiyle stanbul'un muhfazasna tayin olunduundan, ehri


iyi bir ekilde idare etmesi ve iki yasa gereince pazarlar, iskeleleri ve kaplar kontrol
ederek iki getirilip satlmasna mani olmas.

1087

Bursa beyi ile Sultan ve Muradiye medreseleri mderrislerine

Bursa'da Bedreddinolu Mahallesi'nden Hac Mustafa'nn kz Emine'yi,


Ahmed ile nikhlanaca esnada afyonlu helva yedirip ldrmeye teebbs ettii ve daha
sonra stanbul'a kat bildirilen smail'in stanbul'da yakalanarak Bursa'ya gnderildii; ad
geenin daha nceki emir gereince tefti olunmas.
Pnarhisar, Krkkilise, Hasky, Kzlaa Yenicesi, Yanbolu, Nevhi-i
Yanbolu, Karinbd, Ruskasr, Ahyolu, Aydos, Vize, Ohri, Varna,
Tekfurgl, Hrsova, Silistre, Kili, Akkirman, irmen, Eski Zara, Yeni Zara,
Akakzanlk, Filibe, Uzuncaova Hasky, Plevne, Lofa, Trnovi, Tatarpazar, zladi,
vraca, Rahova, Nibolu, ernovi, Hezargrad ve umnu kadlarna

1088

stanbul'a koyun getirmekle grevli celeplerin, lm, iflas vs. sebeplerden


dolay saylarnn azalmas nedeniyle stanbul'da et sknts ekildiinden yeniden bir tahrir
yaplarak celep defterlerinin kadlklara gnderildii; defterlerde yazl celeplerin zerlerine
tayin olunan koyunlarn srcleri vastasyla stanbul'a gnderilmesi; atk celeplerin
yerlerine koydolunan yamaklarn lm durumunda vekillerinin istenen miktarda koyunu
tedrik etmeleri; voynuk tifesinden celep yazlanlarn isterlerse her iki grevi de
yapabilecekleri, istemezlerse voynukluk grevinin bakalarna verilebilecei; toyca, aknc,
Yahudi ve ingenelerden celep yazlanlarn eitli bahnelerle zerlerine den koyunlar
tedrik etmekten vazgemelerine dikkat edilmesi ve hibir celebin himaye edilmeyerek
koyunlarn zamannda stanbul'a gnderilmesinin salanmas; srclerin celeplerden eitli

ZETLER

175

bahnelerle ake istememesi; her celebin erkek koyunlarn yine kendi civarnda bulunan
celeplere satmas ve bu hkmde belirtilen artlara uyularak grevlerinde hibir ihmalin
gsterilmemesi.

1089

Kastamonu beyine

Sinop'ta kadrga gemileri yapm iin usta getirmeleri hususunda livadaki


kadlara tenbihte bulunulduu halde bazlarnn eitli sebeplerle grevlerini ihmal ederek
kadrga yapmnda ve kreki temininde skntlara yolat haber verildiinden, grevini
ihmal eden kad ve niblerin isimlerinin bildirilmesi.

1090

Kastamonu beyine, kadlarna ve dizdarna

Kastamonu'da sancakbeyleri sefere gidince yerine brakt kethdlarn


sancaktaki suhte vs. ekyay bertaraf etmek iin Kastamonu ve Sinop kalelerinden hisar eri
ve at talep etmeleri durumunda kendilerine zorluk karlmadan ve geciktirilmeden
taleplerinin yerine getirilmesi.

1091

am beylerbeyine

am'da fesad kartp Drz tifesine snan Haim'i ele vermeyen ve toplad
adamlarla birlikte, ad geeni yakalamak iin gelen grevlilerle atmaya giren fakat bir
yolu bulunup hapsolunan nahiye ahalisinden erfeddin'in bakalarna ibret olacak ekilde
hakkndan gelinmesi; erfeddin'i kurtarmak iin ba kaldran ve ellerinde bin kadar tfek
bulunan yandalarnn da datlp tfeklerinin ellerinden alnmas, bundar sonra da reynn
tfek kullanmasna izin verilmemesi.

1092

Rodosuk, Hayrabolu ve Burgaz kadlarna

Pnarhisar'da zahre sknts ekildiinden Ordu-y hmyun iin istenen


zahrenin Rodosuk, Hayrabolu ve Burgaz kazalarndan tedrik edilerek Pnarhisar'daki
konaklara getirilip teslim edilmesi.

1093

Szebolu, Bartn, Sinop, Akyaz, Ilca, Geyve, Gynk, Tarakl ve Ahyolu


kadlarna

Daha nce kadrga kerestesi temin edip getirmek iin grevlendirilen


avularn sefere katlmak zere stanbul'a gnderilmesi; kereste tedriki iinin ise kadlar
tarafndan takip edilerek kerestenin cilen yetitirilmesi iin gerekli gayretin gsterilmesi.

1094

Budun beylerbeyine

Solnok Beyi Hasan Bey ile Erdel seferine katlp yararlk gsterenlere, arz
defterinde belirtildii ekilde, gnll ve beli gedikleri ile terakkler tevcih edilmesi.

1095

Mentee sanca sahillerinde bulunan yerleim yerlerindeki kadlara

176

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Sla beyinin rast geldiini bildirdii levend gemilerindeki ekya levendlerden Mentee
sancanda bulunanlarn yakalanmas.

1096

Van beylerbeyine

Sahte berat ile gnll gedii almak istedii bildirilen enlik isimli ahsn
sorgulanarak, sahte berat kimin dzenlediinin tesbit edilmesi ve kendisi hapsedilerek
neticenin bildirilmesi.

1097

Edirne'ye varncaya kadar yol zerinde bulunan kadlara

Ramazann on birinci gn sefere klacandan gzergh zerinde bulunan


yollarn ve kprlerin tefti edilerek temizlenmesi, gerekirse tamir edilip gereken yerlere
kpr yaplmas ve askerin yollardan gelip geerken sknt ekmemesi iin gerekli
tedbirlerin alnmas.

1098

Filibe kadsna

Filibe'de hamam basp olan ekmek isterken yakaland ve hapsedildii


bildirilen Seyyid Abdi isimli suhtenin Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

1099

stanbul'dan Edirne'ye kadar yol zerinde bulunan kadlara

Sefer iin ordunun geecei yollarda bulunan konaklarda Istabl- mire ve


askerler iin gerekli olan arpa, saman, otluk, ekmek vs. zahrenin tedrik olunarak yeterli
miktarda bulundurulmas ve bu hususta sknt ekilmemesi iin gerekli tedbirlerin alnmas.

1100

Edirne kadsna

Sefer esnasnda asker iin yeterli miktarda pirin, bal, ya, arpa, saman ve ot
hazrlanp anbarlarda saklanmas ve bu hususta orduya sknt ektirilmemesi iin gerekli
tedbirlerin alnmas.

1101

Hersek beyine ve Karada kadsna

Haydar adl voyvodann, Yagotin kynden birtakm zimmleri Polya'ya


giderken yoldan evirdiini ifade ettii ve ahitlerin de bunu dorulad belirlendiinden,
zimmlerin kylerine gtrlerek yerletirilmeleri ve drlharbe kamalarna izin
verilmemesi.

1102

Vize yrkleri Subas Pir'ye

Subalna bal canbaz, tatar ve yrklerle birlikte Misivri, Szebolu ve


Ahtabolu'da gemi in hizmetinde bulunup gemiler tamamlandnda emrindeki grevlilerle
birlikte ekmece'ye gidip orada yaplmakta olan kprye yardm etmesi.

ZETLER

1103

177

stolni Belgrad beyine

Beli aalarndan Saruhan Aa'nn dmanda tutsak olduu bildirildiinden,


yannda bulunan Torna Toma, Oranfiye ve geri kalan Gle keferesinin Sdde-i sadet'e
gnderilmesi veya Saruhan Aa'nn hapisten karlmas.

1104

Budun beylerbeyine

Dmanda esir olan Novigrad Azeb Aas Hasan'n kurtarlmas iin Sdde-i
sadet'te hapiste bulunan kfirlerden Yako Tomas'n gnderildii; ayn ekilde Budun
gnlllerinden Mustafa'nn da gnderilen kfir karlnda serbest braklmas.

1105

Badad beylerbeyine

Lristan hkimlerinden Mehmed'in ran tarafndan hapsolunmas zerine


oullar Cihangir ve Sultan Hseyin'in byk bir cemaatle sbk Elvan Beyi Rstem Bey'in
yanna snmalar ve ranllarn da bunlarn geri verilmesini talep etmeleri zerine, bunlarn
Rstem Bey'den istenip kendisinin de hapsedilmesine dair emr-i erif geldii ve bunun
zerine de, korkup Kelhr dalarna kam olan Rstem Bey'den bunlarn geri istendii,
eer Rstem Bey bunlar vermezse yakalanp hapsedilecei, ancak ran'dan gelen adamlarn
antlamaya aykr olarak Badad'a bal baz yelerde tc ile dolatklar ve halk iine
kartklarna dair gnderdii mektubun alnd; ancak bunlarn Badad' ziyaret etmelerine
izin verildiinden kendilerine herhangi bir engel karlmamas, fakat bundan sonra
Badad'a geldiklerinde halk iine karmamalar, doru yoldan gelip gitmeleri ve Hayder
tc kullanmalar hususunda da kendilerine gerekli tenbihte bulunulmas.

1106

skenderiye beyine

skenderiye Kalesi mstahfzlarndan bazlarnn emre itaat etmeyip fesad


kardklar, Mslmanlardan at satn alarak besleyip dman kalelerinde kfirlere para
karl sattklar, ehl-i fesd himaye ettikleri ve ortal kartrdklar bildirildiinden,
emre itaat etmeyenlerin dirliklerinin bakalarna tevcih edilmesi; dmana at ve yasak eya
satt sbit olanlarn da haklarndan gelinmek zere, sicil sretleri ile birlikte Sdde-i
sadet'e gnderilmesi.

1107

Erzurum beylerbeyine

Erzurum kullar blndeki mahll gediklerin datm srasnda kullar


ktibinin altn almadan deftere kaydetmedii duyulduundan, ktibe gerekli tenbihte
bulunulup gedik datmnda emre aykr hibir ey aldrlmamas ve fazladan altn alnm
ise geri alnp sahiplerine iade edilmesi.

1108

Ktahya msellemleri olan yerlerin kadlarna


Ktahya Msellemleri Beyi Halil, baz msellemlerin ellerinde hkm ol-

178

5 NUMARALI MHMME DEFTER

duunu iddia ederek teklif edilen hizmete gitmediklerine dair ikyette bulunduundan,
durumun aratrlmas ve msellemlerin ellerinde bulunan hkmlerin toplanarak
gnderilmesi; ayrca hizmete gitmemekte direnenlerin de isimlerinin bildirilmesi.

1109

nebaht sanca beyine

Aknclar sefere kacaklar zaman baz toyca ve aknclarn itirak etmedikleri,


bazlarnn da yolda kaybolduklar, bunlarn ta gemilerinde kree konulmas halinde bu
gibi durumlarn ortaya kmasnn nne geilebilecei bildirildiinden, hizmetten kaan
toyca ve aknclarn yakalanarak kree gnderilmesi ve yolda kaybolmamalar iin
grevlilere tehbihte bulunulmas.

1110

Pnarhisar kadsna

Gemi ins iin kereste tedriki ii ile grevlendirilen Pnarhisar Nibi


Muslihiddin'in kereste tedriki ii bitmeden baka yere gnderilmemesi.
irmen, Zara Yenicesi ve Eskisi, Uzuncaova-i Hasky, Filibe, Tatarpazar,
Pnarhisar, Krkkilise, Hasky, Kzlaa, Yenice, Yanbolu, Nevhi-i
Yanbolu, Karinbd, Ruskasr, Ahyolu ve Aydos kadlarna

1111

Kazalar dahilinde bulunan atk ve cedd celeplerin, zerlerine takdir olunan


koyunlar tamamyla hazrlayp Ramazann on beinde stanbul'a getirmeleri gerektiinden,
koyunlarn ilgili deftere gre toplanp srclere teslim edilerek eksiksiz ve zamannda
stanbul'a ulatrlmas iin gerekli tedbirlerin alnmas.

1112

Mteveff Gedik Ahmed Paa Evkf Mtevellsi Abdi'ye

Mteveff Vezir-i Azam Ali Paa'nn Karahisr- Shib'deki suyolu hizmetine


mteallik muhsebelerin nzr ve ktiple gnderilmesi.

1113

Karahisr- Shib kadsna, dizdarna ve sancakbeyinin Karahisar'daki


subasna

Mteveff Vezir-i Azam Gedik Ali Paa'nn Karahisar'daki suyolu hizmetinde


bulunan Mtevell Abdi'ye, ihtiya duyduu hususlarda gereken yardmn yaplmas ve
emrine yeteri kadar hisar ereni verilmesi.

1114

Barnl ve Seydigazi kadlarna

Mteveff Vezir-i Azam Ali Paa'nn Karahisr- Shib'de bulunan evkf ve


imretinin suyolu hizmeti iin inaat ve ta ustas lzm olduundan, kazalarnda mevcut
inaat ve ta ustalarnn, kendilerine gerekli let ve edevat ile birlikte hizmet yerine
gnderilmeleri.

ZETLER

1115

179

Bolu beyine

Baz suhte klkl levendlerin Konrapa, Devrek vs. yerlerde toplant yaparak
fesad kardklar duyulduundan, ehl-i fesdn ele geirilerek hapsedilmesi ve bundan sonra
da bu gibi ekylk faaliyetlerine meydan verilmemesi iin gerekli tedbirlerin alnmas.

1116

Sla beyine

Sancana bal siphilerle birlikte derya seferine hazrlanmas hakkndaki


emir gereince kendisine tayin olunan kadrga ile sefere hazrlanp donanma ulatnda
donanmaya katlmas.

1117

Alacahisar beyine

Daha nce hazrlanmas istenen on bin ba koyunun otuz bine karlmas ve


Ordu-y hmyun ulatnda sahipleri veya vekilleri vastasyla konaklara getirilip
sattrlmas.

1118

Anadolu beylerbeyine

Daha nce Aydn sanca siphilerinin sefere hazrlanmalarnn emredildii,


ancak imdi Sla beyi derya seferinde grevlendirildiinden, daha nce Sla beyinin
emrine tayin olunan Aydn siphilerinden Sla beyiyle birlikte deryaya gidecek olanlarn
sefere gitmeye zorlanmamas.

1119

Msr beylerbeyine

Msr Beylerbeyilii'ne tayin olunan Mahmud'un arz zerine Sdde-i sadet


avularndan Mustafa avu'un da kendisiyle birlikte Msr'a gnderildii; Hazine'de
bulunan mal, anbarlarda bulunan zahre ve memleketin durumu hakknda kendilerine
gereken bilginin verilmesi.

1120

Msr beylerbeyine ve defterdarna

Msr'da baz beylere vs. kimselere iltizam yoluyla verilen hs kylerde mir
maln zarara uratld ve i verilen kimselerden tahsilat yaplamad duyulduundan,
bundan sonra hs kylerin merya, mflislere ve borlu kimselere verilmeyerek mal tahsili
mmkn olan ahslara verilmesi.

1121

Haleb defterdarna

am'da mal hizmetinde grevlendirilen am yenierilerinin ounun Tat


tifesinden olduu ve arap iip fitne ve fesad kardklar duyulduundan, bu gibilerin
cezalandrlmalar ve kanuna aykr i yapmalarna izin verilmemesi; aksi takdirde meydana
gelebilecek olaylardan kendisinin sorumlu tutulaca.

180

1122

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Ruskasr kadsna

Aydos kazasna bal Misivri kasabasnda yasak olan Dergh- l yenierilerinden Hseyin'i yaraladklar bildirilen Ruskasr kazasndan Receb ve sa'nn kefillerine
buldurularak davalarnn grlmesi ve cezalandrlmalar.

1123

lbasan beyine

Sancan muhfazas iin on siphinin alkonulup geri kalannn alaybeyileriyle birlikte beylerbeyi yanna gnderilmesi; ayrca Avlonya ve lbasan sancaklarnn
tahririne balanmas.

1124

Ohri beyine ve kadsna

Ohri kazasna bal Kasrkalan kynde bulunan Yenieri Mehmed'in evini


basp eyalarn aldktan sonra evi yakan ve ailesine eziyet eden harmilerin her ne ekilde
olursa olsun bulunarak cezalandrlmalar.

1125

Budun beylerbeyine

Dman tarafna gnderilen casuslarn getirdikleri haberlere gre sefere kma


kararnn dman birliklerinde byk korkuya sebebiyet verdii ve eer sefere klrsa
Macar, Neme, eh ve Alman topraklarnn fetholunabilecei yolunda gnderdii bilgilerin
alnd; bundan sonra da dman tarafndan doru haberler alnarak bildirilmesine devam
edilmesi.

1126

Haleb beylerbeyine

Vilyette ilenen ve kalelerden alnan gherile ve siyah barutun miktar


hakknda gnderilen bilginin alnd; siyah barut ilenmesine devam edilmesi, kalelerden
alnanlarn yerine yeterince barut konulmas ve barut bulunmas ihtimali olan Rumkale ve
Birecik kaleleri de yoklanarak bulunabilecek barutun fazlasnn getirilmesi.

1127

Selanik yrklerinin bulunduu yerlerin kadlarna

Selanik yrkleri subasna baz hizmetler emrolunduu ve yrklerin hizmete


gitmekte ihmalkr davrandklar yolunda suba tarafndan ikyette bulunulduundan, bu
hususta yrk subasna gereken yardmn yaplmas ve hizmete gelmemekte inat eden
yrklerin isimlerinin bildirilmesi.

1128

Anadolu beylerbeyine

Mentee Beyi Ahmed Bey, derya muhfazas iin kendisine verilen


kadrgalarda cenki olarak grevlendirilen siphilerin, isim defteri yok diye kadrgalara
girmediklerini bildirdiinden, siphilerin isim defterinin gnderilmesi.

ZETLER

1129

181

Diyarbakr beylerbeyine ve kadsna

emikezek halkndan bazlar arzuhal sunup emikezek Beyi Ali hakknda


ikyette bulunduklarndan, ikyet konularnn aratrlmas ve zerine sbit olan hak varsa
alnp sahiplerine iade edilmesi.

1130

Budun beylerbeyine

Beylerbeyilii dahilinde eitli yerlerden drlharbe papu, izme, sahtiyan, at


vs. gibi dman lkelerine ihrac yasak olan eya gnderildii bildirildiinden, bu gibi
yerlerin sancakbeylerine ve kadlarna daha nce bu gibi faaliyetlerin yasaklanmasyla ilgili
gnderilen hkmn sreti ile mektuplar gnderilerek bu gibi faaliyetlerin nlenmesi.

1131

Solnok beyine

) ky halknn uzun sreden beri


Tokay Kalesi'ne bitiik olan Kraltelek (
isyan halinde olduu ve vergilerini vermedikleri belirtilerek, kale yaknlarnda pusu kurulup
birka adam alma bahnesi ile ad geen kye gidilirse, Tokay Kalesi'ndeki kfirlerin dar
kaca ve bunlardan ie yarar esirler alnabilecei, bylece isyanclarn da itaat altna
alnabileceine dair gnderdii mektubun alnd; gerek isyanclarn itaat altna alnmas,
gerekse dmandan esirler alnmas hususunda gerekli gayretin gsterilmesi, ancak uyank
bulunulup memlekete herhangi bir zarar eritirilmemesi.

1132

Bursa beyine ve kadsna

Bir zimmnin evini basp eyalarn alan ve yakalanan hrszn, kendisinin su


orta olduklarn syledii ahslarn babalarna veya kefillerine buldurularak durumlarnn
arzedilmesi.

1133

Badad beylerbeyine

mid Kalesi'nden on be nefer topunun ehrizol'a gnderilmesinin


emrolunduu, bunun zerine mid'in krk be topusundan yirmisinin Ki Madeni'nde top
yuvala dkmekle megul olduu ve mid Kalesi'ne otuz topunun yetmeyeceinin
arzedildii, fakat yine de ayrlan topularn emrolunduu zere gnderilmesi ve inat ettikleri
takdirde ulfelerinin kesilmesi.

1134

Rodos beyine

Donanmaya katlmalar emrolunan Rodos siphilerinin Rodos'ta gzclk


yaparak, Asitne-i sadet'e arzolunmas gereken hususlarn iletilmesi, gemilerin yanamas
mmkn olan yerlerin gzetilmesi ve adann korunmas hizmetlerini yrttkleri
bildirildiinden, eer durum arzolunduu gibi ise siphilerin eski hizmetlerinde kalmalar ve
grevlerine devam etmeleri.

182

1135

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Solnok beyine

Solnok hslarndan Kraltelek (


) adl kyn Tokay Kalesi'ne yakn
olduu ve uzun sreden beri isyan edip vergilerini vermediklerinin bildirildii; fesad ehlinin
elebalarndan birkann ele geirilip bakalarna ibret olacak ekilde haklarndan
gelinmesi, fakat bu bahne ile kendi halindeki halka dokunulmamas.

1136

Remle kadsna

Kap Aas mteveff Cafer Aa'nn Remle'de yaptrd cami ve muallimhnenin nceki mtevellsi mteveff Davud grevlilerin cretlerini dememi
olduundan, vakfn yeni mtevellsi Kap Aas Yakup Aa'nn szkonusu cretlerin
denmesi iin gnderdii iki yz elli altndan alacakllarn haklarnn datlmas.

1137

Dergh- l mteferrikalarndan Zam Hasan'a

Kendisi sefere gnderilmeyip Bilecik'te yuvalak ilenmesi hizmetine tayin


olunduundan, yaya ve msellemleri toplayarak yuvalak dkme iinde istihdam etmesi;
ancak hizmetin kusursuz yaplmas ve halkn ba ve bahesine tecavz edilmemesi;
tecavzde bulunanlar olursa cezalandrlmalar iin isimlerinin bildirilmesi.

1138

Zara'ya varncaya kadar yol zerinde bulunan kazalarn kadlarna

dam olunan harmi ingene Hdr'n yoldalar olan ingenelerden Yahi,


atac Budak, Sevndk ve Musa ile dier yol kesenlerin yataklar ve kladklar yerleri
tesbit edip ele geirmekle grevlendirilen Silahdar Cafer'e gerekli her trl yardmn
yaplmas.

14 aban 973 (6 Mart 1566)


1139

skenderiye beyine

Bukamir ky silerinden Divne Gn yakalanp getirilirken Sofya ve


Bukamir kyleri halkndan baz kimselerin grevlilerin yolunu keserek bir ksmn ldrp
Divne Gn' kurtardklar bildirildiinden, yol kesenlerin ele geirilerek elebalk
yapanlarn haklarndan gelinmesi.

1140

Bosna beyine

Travnik Kalesi'nde Perika ve gayriden Ali adl kimsenin, mutasarrf olduu


gediini yar yarya nefer gediklerine bozduu ve cebecilik hizmetinin bo kalp cebe vs.
sava letlerinin harap olmaya balad, ayn hisseye mutasarrf Mustafa'nn feragat ettii
belirtilip biriktirilen gediin cebecilik hizmeti yapmak zere kendisine verilmesi talebinin
uygun grld ve her ikisine de cebecilik hizmeti yaptrlmas.

ZETLER

1141

183

Bursa beyine

Bursa kads, Sargzel Mustafa ve olu Mehmed'in ellerinde alnm eya


bulunduunu bildirdiinden, Kebsud kads da Karacalar nibi ile lyas adl ahsn
yaramazlna dair sicil sreti gnderdiinden, ad geen ahslarn kree konulmak zere
gnderilmesi.

1142

Van beylerbeyine

Van'da dirlik sahibi baz Kzlbalarn ran ile ibirlii ierisinde bulunduklar
bildirildiinden, bunlar hakknda gizlice aratrma yaplarak ran ile ibirlii yaptklar doru
ise bir bahne ile ihra olunmalar.

1143

Sbk Zihne kads Mevlna Muslihiddin'e

Uzunkpr'deki hssa ayrnn ortasnda bulunan deirmenin arknn tap


ayra zarar verdii bildirildiinden, durumun aratrlmas ve deirmenin zararnn
giderilmesi iin ne yaplmas gerektiinin arzedilmesi.

1144

Hslar kadsna

Ramazann onuncu gnnde sefere klaca ve nc konak Davudpaa


ayr, drdnc konak atalca ayr olacandan bu konaklarn her birine drt yz md
arpa, iki yz araba ot, yz it saman, be bin akelik ekmek ile iki bin yk odun
hazrlanmas.

1145

* Hkm iptal edilmitir. Ayn hkm iin bkz. hk. nr. 1164.

Msr beylerbeyine
Msr muhfazasnda istihdam olunan yenieri, tfekci ve gnlllerin
saysnda eskiye gre art olduu ve bu da Hazine'ye yk tekil ettiinden
boalan gediklerin, blkler eski sayy buluncaya kadar kimseye verilmemesi ve blkler
eski saylarn bulduktan sonra da blklerdeki noksanlarn, Dergh- muall'dan yazlp
gnderilmek zere, defter edilip arzedilmesi.

1146

1147

Sbk Dr Beyi Mehmed Bey'e

Msr Beylerbeyi Mahmud, Dr sancann mukarrer olmasn bildirdiinden,


abann on ikinci gnnden itibaren sancann mukarrer olduu ve Sana Beylerbeyi
Rdvan'n uygun grd ekilde sancan muhfazasnda bulunmas.

1148

Msr beylerbeyine

Tercan'a tayin olunan mer ve aalarn grev yerlerine gitmedikleri bildirildiinden, gitmemekte inat eden ve emre itaat etmeyenlerin haklarndan gelinmek zere
isimlerinin arzedilmesi.

184

1149

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Msr beylerbeyine

Asker miktar eski saysna ininceye kadar bo bulunan gediklerin kimseye


verilmemesi hususunda nceden gnderilen emrin geerli olduu, ancak hizmet ve
yoldalkta bulunan yarar yiitlerin, istihkaklarna gre dllendirilmesi iin elli altm
gediin tevcihine izin verildii.

15 aban 973 (7 Mart 1566)


1150

stanbul kadsna

Ramazann on birinci gn sefer iin stanbul'dan hareket edilip ilk olarak


Rstem iftlii ve ikinci olarak Halkalpnar'da konaklanacandan, her bir konak iin
drder yz md arpa, ikier yz araba ot, er yz it saman, be bin akelik ekmek ve iki
bin yk odun tedrik edilerek konaklara gtrlp teslim edilmesi ve zahre hususunda
sknt ekilmemesi iin gerekli tedbirlerin alnmas.

1151

Silivri kadsna

Ramazann on birinci gnnde sefere klacandan, konak yeri olarak tayin


olunan Mermercik ve Silivri adl mahallerde belirtilen miktarlarda zahrenin hazr
bulundurulmas; gerektiinde bu hususta orlu kadsyla da yardmlalmas.

1152

orlu kadsna

Ramazann on birinci gn sefere klacandan, yedinci konak olarak tayin


olunan Araplu ile sekizinci konak olarak tayin olunan orlu'da belirtilen miktarlarda
zahrenin hazr bulundurulmas; gerekirse bu hususta Silivri kadsyla da yardmlalmas.

1153

Vize kadsna

Ramazann on birinci gn sefere klacandan, dokuzuncu konak olarak


tayin olunan Elvanbeyli ile onuncu konak olarak tayin olunan Kardran'da belirtilen
miktarlarda zahrenin hazr bulundurulmas; gerekirse bu hususta Rodosuk kadsyla da
yardmlalmas.

1154

Rodosuk kadsna

Ramazann on birinci gn sefere klacandan, dokuzuncu konak olarak


tayin olunan Elvanbeyli ile onuncu konak olarak tayin olunan Kardran'da yeterli miktarda
zahre hazrlanmas hususunda Vize kadsna hkm gnderildii; kendisine gereken
yardmn yaplmas ve bu husus ile grevlendirilen skender avu vardnda belirtilen
miktarlarda zahrenin hazrlanarak konaklara getirilmesi.

1155

Babaeski kadsna
Ramazann on birinci gn sefere kmaya karar verilip Babaeski on ikinci ve

ZETLER

185

Sdl on nc konak olarak tayin edildiinden, ad geen konaklarda belirtilen


miktarlarda arpa, saman, ot, odun, ekmek vs. erzakn hazr bulundurulmas ve gerekirse bu
hususta Ergene kadsyla da yardmlalmas.

1156

Ergene kadsna

Ramazann on birinci gn sefere kmaya karar verilip Babaeski on ikinci ve


Sdl on nc konak olarak tayin edildiinden, ad geen konaklarda belirtilen
miktarlarda zahre hazrlanmas hususunda Babaeski kadsna hkm gnderildii; bu
hususta kendisine yardmc olunmas.

1157

Hasky kadsna

Ramazann on birinci gn sefere kmaya karar verilip Hasky on drdnc


ve Ken on beinci konak olarak tayin edildiinden, bu konaklar iin zahre tedrik etmekle
grevlendirilen Bevvab Ali Bl ve Posta lyas avulara belirtilen miktarlarda zahre
verilmesi ve gerekirse bu hususta Krkkilise kadsyla da yardmlalmas.

1158

Krkkilise kadsna

Ramazann on birinci gn sefere kmaya karar verilip Hasky on drdnc


ve Ken on beinci konak olarak tayin edildiinden, bu konaklarda belirtilen miktarlarda
zahrenin hazr bulundurulmas hususunda Hasky kadsna hkm gnderildii ve Bevvab
Ali Bl ile Posta lyas avularn da bu husus ile grevlendirildii; kendilerine bu hususta
gereken yardmn yaplmas.

1159

Pnarhisar kadsna

Ramazann on birinci gn sefere kmaya karar verilip Bergoz on birinci


konak olarak tayin edildiinden, belirtilen miktarlarda zahrenin ad geen konakta hazr
bulundurulmas; gerekirse bu hususta Hayrabolu kads ile de yardmlalmas.

1160

Hayrabolu kadsna

Sefer iin on birinci konak olarak Bergoz tayin edildiinden, ad geen konakta
belirtilen miktarlarda zahrenin hazr bulundurulmas hususunda Pnarhisar kadsna gerekli
emrin gnderildii; bu hususta kendisine yardmc olunmas.

1161

Yanbolu, Kzlaa, psala, Kean, Dimetoka, Karinbd ve Zara Yenicesi


kadlarna

Sefer iin Ramazan'n on birinde stanbul'dan kmaya karar verildiinden,


Dergh- muall avularndan Armudcuolu Ali kazalarna geldiinde belirtilen miktarlarda
arpa tedrik edilerek sahipleri veya vekilleri vastasyla Edirne'ye gnderilmesi ve ordu iin
sattrlmas.

186

1162

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Edirne kadsna

Her ne kadar kendisi tarafndan, asker iin yeterli miktarda zahre hazrland
bildirilmi ise de Edirne'de birka gn kalma ihtimali olduundan arpa, un, koyun vs.
ihtiyalarn fazla miktarda hazrlanmas ve zahre hususunda Ordu-y hmyun'a sknt
ektirilmemesi.

1163

Habe beylerbeyine

Habe eyaleti, fethedilen yerler ve maiet sknts ekildii hususlarnda


gnderdii mektubun alnd; salynenin bir ksmnn Msr Hazinesi'nden bir ksmnn da
Yemen Hazinesi'nden verilmesi hususunda ad geen beylerbeyilere hkmler gnderildii;
kendisinin de memleketin muhfazasnda gaflette bulunmayp memlekete ve reyya
herhangi bir zarar erimemesi iin gerekli gayreti gstermesi ve arz gereken durumlar
bildirmesi.

1164

Emr-i ahr aaya

Mteveff vezirlerin sara akirdlerinden bota kalan yz kiinin ble


karlp yerine krk adet acemi olan istenmise de krk kiinin ble ve otuz kiinin
timara karlp krk adet acemi olan alnmas ve bunlardan otuz kiinin Byk Ahur'a, on
kiinin de Kk Ahur'a sara akirdi olmas.

1165

Erdel kralna

Sefer iin yaplacak hazrlklar vs. hususlarda gnderdii mektubun alnd;


Ramazann on birinde sefere kmaya karar verildii ve kendi isteine binaen Macar
beylerine istimletnme gnderildii; kendisinin de askerleriyle tam techizatl olarak sefere
hazr olmas; ayrca Tatar askerinin de Tmvar'a gelmesi emredildiinden, kendilerine
zahre hususunda sknt ektirilmemesi.

1166

Erdel'de olan Macar beylerine

Dman zerine sefer dzenlenmesine karar verildiinden, sefer esnasnda


dman kalelerinin tahrip edilecei; bu sebeple memleketlerini istiladan korumak
isteyenlerin Erdel Kral Yano'un olu stefan'a tbi olmalar.

1167

znikmid kadsna

Azak'n muhfazas iin lzm olan kay yaptrmakla grevlendirilen sa ve


Ali reislere, kadrgalara yarar keresteden bir kayk yaptrp gndermesi.

1168

Belgrad'a varncaya kadar Karadeniz ve Tuna sahillerinde olan kadlarla


Eflak ve Bodan voyvodalarna

Tuna'ya gidecek gemilere kaptan tayin olunan Kocaili Beyi Ali Bey'e, bedeli
mukabilinde mhimmt ve erzak tedriki hususunda gerekli kolayln gsterilmesi.

ZETLER

1169

187

Rodos beyine

Msr Beylerbeyi Mahmud Paa'y Msr'a ulatrmak iin tayin olunan ve hssa
reislerden Karabyk Mehmed'in kumandasna verilen dokuz kadrga Rodos'a vardnda
kendi gemileriyle onlara katlp Mahmud Paa'y skenderiye'ye ulatrmas; dnte
Karabyk Mehmed ve skenderiye Kaptan Mehmed ile Trablus'a gidip oradaki barutu
gemilere ykleyip donanmaya katlarak Piyle Kaptan'n hizmetinde bulunmas; yolda
dmana kar dikkatli olup askerlere ve gemilere bir zarar verdirilmemesi; kimseye bo yere
top attrmayp barutun israf ettirilmemesi ve skenderiye'ye vardnda skenderiye Kaptan
Mehmed'in emrine gre hareket etmesi.

1170

Karadeniz sahillerinde bulunan kadlara

Bodan Voyvodas Aleksandra'nn Yapazar kasabasnda yaptrd hamam


iin voyvodann adamlar tarafndan stanbul'dan alnacak kurunun gtrlmesi srasnda
kendilerine engel olunmamas.

1171

Hssa reislerden Karabyk Mehmed Res'e

Msr Beylerbeyi Mahmud'u dokuz adet kadrga ve Rodos beyinin refakatiyle


Msr'a ulatrmaya tayin olunduu; dnte Trablus'ta bulunan barutu gemilere ykleyerek
donanmaya katlp Piyle Paa'nn hizmetinde bulunmas; kimseye bo yere top attrmayp
barut israfna meydan vermemesi ve yolda dikkatli olup askerlere ve donanmaya bir zarar
eritirmemesi.

1172

skenderiye Kaptan Mehmed Bey'e

Rodos beyi ile birlikte Trablus'a giderek orada bulunan barutu gemilere
ykleyip donanmaya katlmas ve Piyle Paa'nn hizmetinde bulunmas; yolda bo yere
kimseye top attrmayp barut israfna meydan vermemesi.

1173

Kre ve Daday kadlarna

Ara kazas ahalisi, kadlar Mevlna smail hakknda, kendilerine bask


yapt ve akelerini ald yolunda ikyette bulunduklarndan, ad geenin kadlktan
azlolunduu ve kendilerinin bu hususa mfetti tayin olunduklar; ad geenin tefti
olunmas ve sular sbit olduu takdirde zerine sbit olan haklarn alnp sahiplerine
verilmesi ve sicilinin Dergh- muall'ya gnderilmesi; iddialarn aslsz olduu ortaya
karsa o takdirde de iddia sahiplerinin kree konulmak zere sancakbeyinin adamna
teslim edilerek Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

1174

Dukagin Beyi olup vilyet tahriri ile grevlendirilen Kasm Bey'e

Sefer iin sancak dahilindeki askeri alaybeyileriyle birlikte beylerbeyinin


yanna gnderip kendisinin skenderiye ve Dukagin sancaklarnn muhfazasnda kalarak
tahrir iine devam etmesi.

188

1175

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Kuds-i erif kadsna

Muhibbddin isimli ahsn ikyeti zerine grevden azlolunan Ktip


Eb'l-avn ve kardei Yahya'nn, yaplan tefti neticesinde susuz olduklarnn anlald
bildirildiinden, isterse ad geenleri yeniden grevlendirebilecei.

1176

Nibolu beyi ile Rusuk ve Nibolu kadlarna

Tuna'nn yukar tarafna barut ve mhimmt gndermek iin ins emrolunan


on be adet geminin cilen tamamlanmas; daha nce gemilerle gnderilen mhimmtn yeni
yaplan gemilere yklenmesi ve gemiler yetmedii takdirde kira ile baka gemi tutularak
geciktirilmeden gnderilmesi.

1177

Nibolu ve Vidin beylerine

Sancaklarndaki aykalarn donatlarak Tuna'ya gnderilen kadrgalara kaptan


olan Kocaili Beyi Ali Bey ile gnderilmesi.

1178

Budun beylerbeyine, Peuy Beyi Hamza Bey'e ve Solnok Beyi Hasan Bey'e

Dmann durumu hakknda bilgi almak zere dman tarafna gvenilir


casuslar gndermeleri iin sancakbeylerine gerekli tenbihte bulunulup elde edilecek
haberlerin Sdde-i sadet'e bildirilmesi.

1179

Eflak voyvodasna

Sefer zaman yaklatndan, nceden bildirildii zere zahre tedrik edilip


gemilerle mahalline gnderilmesi.

1180

Dukagin beyine

Tcirlerin Venedik ve Dubrovnik dndaki yerlere gitmesi yasaklandndan,


bu hususta kendilerine gerekli tenbihte bulunulmas ve yasan bizzat kendisi tarafndan
kontrol edilmesi

1181

Akhisar kadsna

Daha nce Akhisar'dan gnderilmesi istenen krekilerin, donanma sefere


kmak zere olduundan bir an nce gnderilmesi.

1182

Karesi sanca kadlarna

Karesi sanca beyi sefere gittiinden yerine brakt adamna suhte ve ekya
takibinde yardmc olunmas; Balkesir'de zindan olmadndan ele geirilen ekyann
Sdde-i sadet'e gnderilmesi ve ehl-i fesd hakknda srekli aratrma yaplarak herhangi
bir faaliyete balamadan haklarndan gelinmesi.

ZETLER

1183

189

Dukagin beyine

Dukagin'de tccarlarn yollar kesilerek alnan uka ve kumalarn bir


ksmnn, siphi olan, silahdar vs. kimselerden akrabas olanlarn evlerinde bulunduu
bildirildiinden, bu mallarn her kimin elinde bulunursa alnmas ve alanlarn, er-i erife
gre cezalar ne ise ona gre cezalandrlmalar.

1184

Murtazabd kadsna

Emr-i erifle yasakland halde arap imal edip satan stanos ve Erkeksu
kyleri zimmlerin hakknda eran gerekenin yaplmas.

1185

stanbul'dan Erdel kralna varncaya kadar yol zerinde bulunan kazalarn


kadlarna

Baz hususlar iin stefan Kral'a gnderilen silahdarlar zmresinden Tercman


Ferhad'n, kazalar dahiline geldiinde gvenliinin salanmas.

1186

irmen, Eski ve Yeni Zara, Uzuncaova Hasky, Hasky, Kzlaa


Yenicesi, Akakzanlk, Mahmudpaa Hss ve Krkkilise kadlarna

Kazalar dahilindeki celeplerin, koyunlarn Ordu-y hmyun iin


eksiksiz olarak ve geciktirmeden Edirne'ye ve Edirne'ye yakn konaklara getirmelerinin
salanmas.

1187

Msr beylerbeyine

Yemen beylerbeyi geldiinde ihtiyalarnn grlerek Yemen vilyetine


gnderilmesi.

1188

Msr beylerbeyine

Mekke-i Mkerreme'de suyolu ins iin grevlendirilen brahim'e, ihtiya


duyduunda mhrl temessk karlnda istedii kadar ake vs. levzmt verilip
ihtiyalarnn giderilmesi ve verilenlerin deftere yazlp Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

1189

Dubrovnik'e varncaya kadar yol zerinde bulunan kazalarn kadlarna

Baz ilalar almak zere Dubrovnik'e gidip dnecek olan Erdel Kral stefan'n
hekimi Yorgi olu Melandrana'ya yol boyunca kimse tarafndan mdahalede bulunulmasna
msaade edilmemesi.

1190

Trablus beyine

am'a gnderilmek zere Birecik'e ulatrlacak silah ve mhimmt Trablus'a


vardnda topubann mhrl defteri gereince yirmi adet aklozu araba ile am'a
gndermesi ve teslim edildiine dair am beylerbeyinden temessk alp geri kalan silahlar
am'dan getirilen adamlarla Birecik'e gnderip teslim etmesi.

190

1191

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Bilecik kadsna

Bilecik'te ldrlen yenierinin ktilinin kim olduu ve niin ldrldnn


aratrlp ktilin bulunmas ve suu sbit olursa hapsedilip durumun bildirilmesi.

1192

Bodan ve Eflak voyvodalarna

Kefe Han Devlet Giray Han'n olu Mehmed Giray Han'n da sefere gelmesi
emrolunduundan, Bodan'dan Eflak'a varncaya kadar geecei yol zerindeki mnasip
mahallerde, bedeli mukabilinde satlmak zere, yeteri kadar zahre hazrlanmas ve yanlarna
gvenilir bir adam katlararak halka zarar verdirilmeden Eflak'a ulatrlmalar.

1193

Trablus beyine

Badad ve Haleb'den gelen barutun yz elli kantarnn Trablus Kalesi'nde


alkonulup geri kalannn, donanmaya teslim edilmek zere gemilerle gelen Rodos Beyi
Hamza'ya verilmesi ve karlnda temessk alnmas.

1194

Venedik dojuna nme-i hmyun

Hersek beyi tarafndan skoklarn Sen Kalesi'nden kp Zadra, iyenik ve


spilin kalelerinden zahrelerini temin ederek Makarska skelesi karsndaki Havss-
hmyun kylerini basp esir ve eya aldklar bildirildiinden, Venedik halkna ahidnme-i
hmyuna aykr olarak ehl-i fesada yardmda bulunmamalar hususunda gerekli tenbihte
bulunulmas ve fesad karmaya devam ettikleri takdirde gerekirse muhfaza iin kadrgalar
gnderileceinin bildirilmesi.

1195

Tekfurda kadsna

Tekfurda'a bal Ikl kynden Todor adl zimmnin Mslman olup sonra
tekrar kendi dinine dnd bildirildiinden, durumun iyice aratrlarak Mslman
olduktan sonra dinden kt dorulanrsa ad geen zimmnin hapsedilmesi ve durumun
arzedilmesi.

1196

Karesi sanca kadlarna

Karesi'de serbest timar ve seltin evkf ok olup bunlarn ehl-i fesad


koruduklar ve bu yzden ev basma ve ldrme olaylarnn artt bildirildiinden, ehzde
Selim'in subalarndan baka hi kimseye renber kullandrlmayp ehl-i fesadn her nerede
ise ele geirilerek eran lzm olann yaplmas, cezalarnn mahallinde yerine getirilmesi ve
ehl-i fesad himaye etmekte direnenlerin haklarndan gelinmek zere isimlerinin bildirilmesi.

1197

Delvine beyine

Mazrak kazasna bal Prakalma nahiyesi halknn acemi olan toplamaya


gelen Ali Suba'ya tfekle ve harp letleriyle kar gelerek isyan ettikleri bildirildiinden,
bakalarna ibret olmas iin isyanclarn zerlerine gidilerek haklarndan gelinmesi.

ZETLER

1198

191

Foa kadsna

Bosna beyi, Lim nehri kenarndaki Roda adl yerde Mslman kyleri bulunup
halknn fakir olduunu ve ilerinde ilim ehli kimse bulunmadndan cenazelerinin gnlerce
gmlemediini, bu sebeple burada bir yer satn alnp zerine cami, muallimhne ve
mektep yaplarak krk elli ev yerletirildiini ancak ad geen yerin siphisinin halka
zulmettiini bildirdiinden, ad geen yerin siphisinin, mtevellden maktan ylda seksen
ake almas, ahalinin dier vergilerden muaf tutulmas ve bu konuda bask yaplmamas.

1199

Akkirman beyine

Kefe Han Devlet Giray Han'n, kendisine gnderilen emir zerine olu
Mehmed Giray' sefere gnderecei fakat memleketin korunmas iin Uraz'na geldiinde
dmana kar kendisine tfekci, top otu, hisar erenlerinden silah kullanabilen er, vs. silah,
gemi ve ayka yardmnda bulunulmasn istediinden, kendisine her trl yardmn
yaplmas ve ne isterse verilmesi.

1200

Kefe beyine

Tatar Han Devlet Giray Han'n, olu Mehmed Giray' askerlerle sefere
gnderdii ve kendisinin memleketin muhfazasnda kald bildirildiinden, memleketin
muhfazas esnasnda Uraz'na ya da baka yere gittiinde, gemi, silah, hisar erenleri vs. ne
lzm olursa gereken yardm yapmas ve bu hususlarda dier erkes beylerine de gerekli
tenbihte bulunmas.

20 aban 973 (12 Mart 1566)


1201

Tatar hanna

Olu Mehmed Giray'n dman zerine yaplacak sefere katlaca, kendisinin


ise memleketin muhfazas iin Uraz'na gidecei, bu esnada kendisine lzm olan top otu,
silah, gemi, ayka ve kayk tedriki hususunda gerekli yardmn yaplmasna vs. ye dair
gnderdii mektubun alnd ve bu hususlarda gerekli yardm yapmalar ve gerektiinde
erkes beylerinin de kendisine yardma gelmeleri iin Kefe ve Bender beylerine emirler
gnderildii; ayrca Tatar askerinin sefere gelirken Eflak ve Bodan'da zahre ihtiyalarnn
karlanmas iin Eflak ve Bodan voyvodalarna da hkmler gnderildii; kendisinin de
gerek oluna, gerekse Tatar askerlerinin komutanlarna Eflak ve Bodan'dan geerken
reyya zarar vermemeleri hususunda ayrca tenbihte bulunmas ve memleketin muhfazas
hususunda gerekli gayreti gstermesi.

1202

Bursa kadsna

Divan- hmyun ktiplerinden mteveff Hoca lyas olu Mehmed'e ait


vakfn mtevellsinin, vakf mallarn zyi edip bazlarn da kendisi kulland yolunda
ikayette bulunulduundan, durumunun incelenerek mtevellde ve bakalarnda ne kadar
vakf mal varsa alnmas ve deftere kaydedilerek arzedilmesi.

192

5 NUMARALI MHMME DEFTER

1203

Lala'ya ve Akehir kadsna

Akehir'e tbi Hur kynde vefat eden Seyyid Ahmed'in yetimlerinin vassi
olan Hac Ahmed'den, yetimlere ait ne kadar mal varsa alnmas iin, mallarn tamam tahsil
edilinceye kadar ad geenin olu brahim ve klelerinin hapsedilmesi.

1204

Aydos ve Ruskasr kadlarna

Yenieri Hasan'n Burgaz skelesi'nde kan kavgada ldrlmesi olayyla


ilgili olarak olaya karan on drt kiinin sorgulanmas sonucu ktilin kim olduunun
anlalamad ve ktil olma ihtimali zerinde durulan Kl'n suunun tesbiti iin ahit
bulunamad.
* Hkm yarm braklmtr.

1205

Budun beylerbeyine ve defterdarna

Gherile ilemek iin belirlenen kylerin muafiyetlerinin ne zaman ve ne


hakknda verildiinin bildirilmesi; gherile ii iin de Havss- hmyun'un yarar
kylerinden deil, yaramayanlarndan grevli ayrlmas; gherile ilenmesi iin ihtiya
duyulan kkrdn daha sonra gnderilecei.

1206

Budun beylerbeyine

Budun tarafna yaplacak sefer iin sancaklarn muhfazasnda braklacak


askerlerin dnda kalan sancak askerleriyle beylerin uygun bir yerde toplanmalar; dmann
durumu hakknda gvenilir casuslar araclyla elde edilecek haberlerin geciktirilmeden
gnderilmesi.

1207

Semendire beyine

Tmvar beylerbeyine baz kalelerin muhasaras grevi verildiinden,


kendisine gerekli olan bin kantar top otu, alt yz adet kazma ve be yz adet krein
geciktirilmeden gnderilmesi.

1208

zvornik beyine

Kendisine emrolunan ileri bitirip gemileri Belgrad'a gtrerek silah ve


mhimmtyla birlikte askerleri toplayarak Budun beylerbeyine katlmas.

1209

Semendire beyine

Semendire sanca siphilerinden yz neferini sancak muhfazas iin


brakarak dierlerini alaybeyleriyle birlikte Budun beylerbeyinin yanna gndermesi.

1210

Vidin, Alacahisar ve Vultrn beylerine


Tmvar beylerbeyine baz kaleleri muhasara etme grevi verildiinden,

ZETLER

193

kendilerinin de sancaklar askerleriyle birlikte Tmvar beylerbeyinin yanna gitmeleri.

1211

Akkirman beyine

Sanca askerleriyle birlikte uygun bir yerde toplanarak her taraf kontrol
altnda tutmas ve Tatar askerlerinin gemesi iin gemi tedrik etmesi.

1212

Silistre beyine

Ramazann on birinde sefer iin stanbul'dan hareket edileceinden sanca


askerleriyle birlikte tam techizatl olarak Tmvar'a doru yola kp orduya katlmas.

1213

Sinop'tan Trabzon'a varncaya kadar Karadeniz sahillerinde bulunan


kadlara

Sinop'ta gemi yapmnda altrlmak zere, kazalar dahilinde bulunan


marangozlarn deftere kaydedilerek Sinop'a gnderilmesi.

1214

Tmvar beylerbeyine, Tmvar'dan Budun'a varncaya kadar yol zerinde


olan beylere ve Semendire beyine

Bir i iin Budun'a gnderilen Dergh- muall avularndan mer'e yollarda


gerekli kolayln gsterilmesi ve gvenliinin salanmas.

1215

Tmvar beylerbeyine

Gle Kalesi'nin muhasaras iin talep etmi olduu barut, kazma, krek vs.
mhimmtn gnderilmesi hususunda Semendire beyine emr-i erif gnderildii, ayrca
kendisine yardma gelmeleri iin de Vidin, Vultrn ve Alacahisar sancakbeylerine de
hkm-i erifler gnderildii; belirtmi olduu ihtiyalarn Semendire beyinden talep edip
getirtmesi; ad geen sancakbeyleri geldiinde de Yanova ve Lago kalelerinin fethine
almas.

1216

Dergh- muall silahdarlarndan Emrullah'a

Krm han tarafndan gnderilen mektup zerine iki ake terakk ile avuluk
snfna terf ettirildii; bundan sonra da ayn ekilde hann hizmetinde bulunmaya devam
etmesi.

1217

Sirem ve zvornik beylerbeyine

Semendire reys gemi yapm ve sefere katlmak gibi hizmetlerde istihdam


edildii iin fazlasyla sknt ekmekte olduklarndan, kpr gemilerinin ins, kpr
kerestesinin tedriki ve gemi ustas gnderme hususlarnda Semendire beyine gerekli
yardmn yaplmas.

194

1218

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Akkirman sanca beyine, Bender kadsna ve Bender Kalesi dizdarna

Bender Kalesi istaburunun iinde oturanlarn otluklarn harmanlarda ymayp


evlerinin avlularna ydklar, bunun da yangn kma ihtimalini arttrd bildirildiinden,
bu durum kaleye zarar verecekse otlarn kale dna ydrlmas iin gerekeni yaplmas.

1219

Akkirman sanca beyine, Bender kadsna ve Bender Kalesi dizdarna

Kale damlarndan akan sularn geecei yollar zerine hneler in olunarak


suyun mecrasnn kesildii bildirildiinden, kale iinde evi olmayan hisar erenlerine, harap
olup sahiplerinin iinde oturmad hnelerin verilmesi, mazgallarn stne ev
yaptrlmamas ve kalenin imar edilmesi hususunda gereken tedbirlerin alnmas.

1220

Alacahisar beyine

Semendire reysna kpr gemileri ve sefer mhimmt tedriki ii ar


geldiinden, Morova'da in olunacak gemiler iin kereste tedriki ve gemi ins hususunda
Semendire beyine gerekli yardmn yaplmas.

1221

Msr beylerbeyine ve kadsna

Msr'daki Remmmiye Evkf Mtevelllii'nin, aalara verilmesi gerekirken


bakalarna verildii yolunda Anber Aa tarafndan ikyette bulunulduundan, durum
arzedildii gibi ise ve ad geen aa, mtevelllie layk ise vakf mtevellliinin Anber
Aa'ya tevcih olunmas.

1222

Filek beyine

Filek kadsnn gnderdii sicil sretlerinde Siphi Ahmed Aa'nn tasarrufunda bulunan ky ve iki varo halknn isyan ederek haydutluk yaptklar ve
siphilerine ait vergilerini demedikleri bildirildiinden silerin elebalarnn yakalanarak
dierlerine ibret olacak ekilde cezalandrlmas; ancak kendi halinde olan reyya
dokunulmamas.

1223

Kili ve Akkirman kadlarna

Belgrad'a gnderilecek silahlarn tanmas iin yeterli miktarda donbazn hazr


bekletilmesi ve silahlar geldiinde donbazlara yklenerek gnderilmesi.

1224

Rum beylerbeyi ve kadlar ile orum ve Kengr beylerine ve kadlarna

Kara Kader, Cafer, Kirman ve ah adl harmilerin yanlarna aldklar on be


kadar atl ile orum ve Kengr'daki derbendlerde yol kesip hrszlk yaptklar
bildirildiinden, szkonusu ekyann ve ekyaya yataklk yapanlarn mutlaka ele geirilip
tefti olunmalar ve zerlerine sbit olan haklar alnp sahiplerine verildikten sonra
hapsedilip durumlarnn arzedilmesi.

ZETLER

1225

195

Krkkilise, Hasky ve Kzlaa kadlarna

Kazalar dahilinden daha nce stanbul zahresi iin tayin olunan koyunlarn
sahipleri tarafndan Edirne'ye srlmesi.

1226

Yemen beylerbeyine

Sana vilyetinin zahresi Amakiye, Levn-i Hamra ve Cebele nahiyelerinden


karlandndan buralarn Sana vilyetine tbi olmas hakkndaki teklifin uygun grld
ve beylerbeyi olanlarn buralar tasarruf etmelerine izin verildii.

1227

Kastamonu sanca beyine ve kadsna

Kastamonu Dizdar Hac Mehmed'in kalede bulunan zahre ile kaleye ait
eyalardan bir ounu zayi ettii, tefti edilmek istendiinde kethds Kubad'la kat,
ayrca suhte ekyas zerine yaplacak hareket iin yeni tayin olunan dizdardan mhimmt
talep edildiinde eski dizdarn muhasebesi grlmeden mhimmt vermekten ekindii
bildirildiinden, eski dizdarn bulunarak grevinin bana getirilmesi ve tefti olunmas;
suhtelerin de il erleri ve hisar erleri ile zerlerine varlp tedib olunmalar.

1228

stanbul'dan Nibolu'ya varncaya kadar yol zerinde bulunan kazalarn


kadlara

Ordu-y hmyun iin avdar adl reisin gemisine zahre yklenip


gnderildiinden, kimsenin kendisine mdahalede bulunmamas.

1229

Erzurum beylerbeyine

Sipahizde olmad halde bakasnn berat ile timara dhul ettiine dair,
erbb- timardan mteveff Budak'n olu Abdi tarafndan hakknda ikyette bulunulan
Yaram olu brahim'in durumunun etraflca aratrlp gerein ortaya karlmas ve
neticenin arzedilmesi.

1230

Sbka Badad defterdar olup Diyarbakr' tahrir eden Ahmed'e

Daha nce Musa Bey tarafndan tahrir ve tevz edilmi veya tahrir edilmi olup
henz tevz edilmemi olan yerlere karmayp, tahriri yaplmam olan yerleri tahrir ve tevz
etmesi.

1231

Kastamonu kadsna

Kap Aas Yakub'a, Ara nahiyesinde sebil olarak yaptrmak istedii eme
iin bedeli mukabilinde kereste tedriki hususunda gerekli yardmn yaplmas.

1232

am beylerbeyine
Beyrut dizdar iken vefat eden Kasm'n lnceye kadar zimmetinde bulunan

196

5 NUMARALI MHMME DEFTER

kaleye ait silah ve dier eyalarla zahrenin saymnn yaplp eksii ve zayi olan varsa
sorumlusunun bulunarak tazmin ettirilmesi.

1233

Pr Paa'ya

stanbul'a gnderdii sahte hkmn, yazann bulunmas iin kendisine geri


iade edildii; sahte hkmn kim tarafndan yazldnn tesbit edilip yakalanarak Sdde-i
sadet'e gnderilmesi.

1234

Midilli, Mentee ve Sla beylerine

Malta gemilerinin Marib'e gelip Msr Boaz'na doru ilerledikleri haber


alndndan, bu hususta uyank bulunulmas iin Rodos beyine hkm gnderildii;
kendilerinin de gemilere ve halka her hangi bir zarar getirilmemesi iin gereken titizlii
gstermeleri.

1235

Kprl kadsna

Gnderilmesi emrolunan zahrenin beygirlerle deil arabalarla tanmak


istenmesi zerine yeterli miktarda araba tedrik olunarak terekenin yerine ulatrlmas.

1236

Msr beylerbeyine

Daha nce Sana ve Yemen olarak ikiye ayrlan Yemen Beylerbeyilii'nde iae
hususunda sknt ekilmemesi iin baz nahiyelerin Sana'ya balanmas talep edildiinden,
konunun incelenmesi; mnasip grld takdirde bu konuda gnderilen hkmn Sana'ya
da ulatrlmas ve be adet Malta gemisinin Msr'a gnderildii haber alndndan, gaflette
bulunulmayarak gemilerin ele geirilebilmesi iin gerekenin yaplmas.

1237

Rodos beyine

Malta gemilerinden be adedinin Msr Boaz'na gelmekte olduu haber


alndndan, gaflette bulunmayarak halka zarar vermelerine engel olunmas ve mmkn
olursa ele geirilmelerine allmas.

25 aban 973 (17 Mart 1566)


1238

Badad ve ehrizol beylerbeyilerine

Badad yenierilerinden bir ksmnn Badad'a tbi Hlis, Mehrd ve Horasan


nahiyeleriyle Haleb'e bal kylerde oturup ahaliden parasz yem ve yiyecek aldklar ve
ahaliye bask yaptklar duyulduundan, yenierilerin ky ve nahiyelerde oturtulmayp grev
yerlerinde bulunmalarnn salanmas ve buna uymayanlarn isimlerinin bildirilmesi.

1239

am beylerbeyine
Hac kafilesi devecilerinin deitirilerek yerlerine bakalarnn bulunmas

ZETLER

197

hususundaki emrin, bunlara verilmesi gereken pein akenin yarsndan fazlas dendii iin
imdilik yerine getirilemeyecei ve mr-i hacla am Sanca Mr-i alemi lyas Kethd'nn
baz artlar muvacehesinde talip olduuna dair gnderdii mektubun alnd ve teklif edilen
artlar muvacehesinde ad geenin talebinin kabul edildii, ancak onun da zeametine dahil
edilecek Al ky halkna bask yapmamas; ayrca szkonusu devecilerin zerlerindeki
mal- mirnin de ellerindeki deve, emlk vs. ye el konularak tahsil edilmesi, demeyenlerin
hapsolunmas.

1240

Atak Beyi Musa Bey'e

Atak nahiyesinin kendisine lkelik tarikiyle verilmesi yolundaki talebinin


kabul edildii.

1241

Bodan voyvodasna

Sefer iin Bodan askerinin yararlarndan bin atl ve iki bin yayay harp letleri
ve mhimmtyla Hzrilyas'da Ordu-y hmyun'a katlmak zere Tmvar'a gndermesi.

1242

Eflak voyvodasna

Daha nce gnderilen hkm uyarnca sefere katlmak iin Eflak askeri ile
Tmvar'a doru gelmesi; tedriki emrolunan arpay gemilere ykleterek Belgrad'a
gndermesi; ayrca Eflak'tan geecek Tatar askerlerine de zahre tedrik etmesi.

1243

Van beylerbeyine

Hakkari Beyi Zeynel'in ahs eyalarn tamak iin yaptrd gemiye, mir
gemilere zarar verir bahnesi ile izin verilmediinin bildirildii; ayet ad geen bakalarnn
kereste ve eyalarn tamayp sadece kendi evi iin lzm olan eyleri tayacaksa,
yaptrd gemiye izin verilmesi.

1244

stanbul kadsna

stanbul'da et sknts ekildii ve kasaba ihtiya duyulduundan, isimleri


yazl olan ahslarn kasaplk hizmetinde istihdam edilmeleri.

1245

Bodan voyvodasna

Voyvoda olduunda taahhd ettii zere her ay kesime yarar bin ba sr


sahipleri veya vekilleri vastasyla gnderip koyun eminine teslim ettirmesi.

1246

Kefe beyine

Krm han mektup gnderip, tccar tifesinin drd bir Osman ayarnda
kesilen akeleri alp darya gtrerek erittiklerini ve bu sretle vilyette ake skntsna ve
ticaretin aksamasna sebep olduklarn bildirdiinden bu ekilde, akeleri alp gizlice

198

5 NUMARALI MHMME DEFTER

memleket dna kararak eritenlerin yakalanarak kree konulmak zere Sdde-i sadet'e
gnderilmeleri.

1247

Erzurum, Badad, Van, ehrizol, am, Haleb, Basra, Lahsa, Diyarbakr,


Rum ve Dulkadir beylerbeyilerine

Baharda Rumeli ve Anadolu askerleri ile sefere klacandan, kendilerinin,


askerleriyle yerlerinde kalp memleketi ve snrlar muhfaza etmeleri; ran ahyla
dostluun bozulmamasna gayret edilmesi ve ran hududu ierisinde bulunan hibir kimseye
dokunulmayp ran tarafndan da memlekete yaplacak tecavzlere mani olunmas.

1248

am beylerbeyi ve kads ile Kuds-i erif kadsna

Sbk Kuds-i erif Kads Carullah'n yz yldr kullanlan sebili ykp


yerine kahvehne yaptrd, kaza gelirlerini muktaa olarak niblere, Hall'r-Rahman
Evkf'n da kendi adamlarna verdii, ayrca daha birok yolsuzluklarnn olduu; bunun
dnda Kuds-i erif Mahkemesi'nin muhzrbasnn da halka zulmettii yolunda reydan
bazlar ikyette bulunduklarndan, ad geen Carullah'n imdiki grevi olan Menzile
Kadl'ndan azlolunduu; kendisi oraya geldiinde yukardaki iddia ve ikyetlerden
dolay tefti olunmas ve zerine sbit olan sularn yazlp bildirilmesi.

1249

Kesterye dizdarna

Baz kimselerin Kesterye Kalesi mstahfzlarnn timarlarn ald, ancak


beratlarn sicil ettirmeyip saklayarak mahsul zamannda dardan gelip beratlarn
gstererek btn mahsul alp gittikleri bildirildiinden, bu gibi ahslarn beratlarnn
ellerinden alnp Sdde-i sadet'e gndermesi.

1250

Gelibolu kadsna

Ahalinin elinde bulunan tfeklerin toplanmas emredildii halde vermemekte


inad ettikleri bildirilen Nesmi, aban, Emirah ve Sazdelisi adl ahslarn yakalanarak sicil
sretleriyle birlikte Hsam Reis'e teslim edilip Sdde-i sadet'e gnderilmeleri.

1251

stanbul kadsna

Sleymaniye, Fatih, Bayezid, Sultan Selim, ehzde Mehmed, Ali Paa,


skdar, Murad Paa, Mahmud Paa, Davud Paa ve dier baz imretlerin evkfndan
toplam alt yz doksan sekiz bin akenin, mtevelllerinden alnarak murabahaya verildii
ve faizinin stanbul kasaplarna sermaye olarak verilmesi iin Mteferrika Mustafa Aa'ya
teslim edildii; szkonusu parann koyun emini tarafndan kasaplara datmnn yaplmas.

27 aban 973 (19 Mart 1566)


1252

Van beylerbeyine
Van'da on dokuz akelik kul gediine mutasarrf olup Bitlis'te oturan Keel

ZETLER

199

Hseyin'in eskiden Erci kullar kethds iken fesadndan dolay kethdlnn elinden
alnd, ancak hapisten kp hem kendisine, hem de oullarna tekrar gedikler ald, fakat
oullarnn hizmete gelmedii, kendisinin de geimsiz olduu ve halka zulmettii
bildirildiinden, durum arzedildii gibi ise ad geenin ve oullarnn gediklerinin ellerinden
alnp bakalarna tevcih edilmesi.

1253

Bodan voyvodasna

Bodan'da altnn doksan be, guruun ise elli be ake zerinden ilem
grd, ancak cizyelerini demek iin Lehistan'a koyun satmaya gidenlerin, orada altn
yz yirmi akeye alp Bodan'da doksan be akeye vermek zorunda kaldklar iin bir hayli
zarara uradklar ve cizyelerini vermekte zorlandklar bildirildiinden, Bodan reysna,
koyun satmak istediklerinde koyunlarn Lehistan'da deil bu taraflarda satmalar hususunda
tenbihte bulunulmas.

1254

Karlili sanca kadlarna

Havss- hmyun ve serbest timar arazisinde ar su ileyip idama veya eli


kesilmeye mstehk olanlardan hakknda er hkm bulunanlarn zabitler tarafndan teslim
edilmeyip para karl serbest brakldklar bildirildiinden, kimsenin bu gibileri para
karl serbest brakmasna izin verilmemesi ve suu sbit olanlarn cezalarnn yerine
getirilmesi.

1255

Eflak voyvodasna ve Erdel beylerine

Sefer iin Bodan voyvodasndan istenen bin askerin sevkiyatnda ve bedeli


mukabilinde zahre tedrik etmeleri hususunda kendilerine kolaylk gsterilmesi.

1256

Bodan voyvodasna

Dmann, Leh ve Macar taraflarndan Bodan'a saldracann haber alnmas


zerine Akkirman ve Silistre beylerinin yardm iin alkonulduundan, zahre arabalarnn
ve gemilerin gnderilemedii; bin atl ve iki bin yayann derhal ihrac edilmesi, dmann
durumunun srekli gzetilerek herhangi bir zarar verdirilmemesi ve nceden tayin olunan
yz bin kile arpann tedrik edilip gemi veya arabadan hangisi mnasipse onunla cilen
Ordu-y hmyun'a ulatrlmas.

1257

Sbk Budun beylerbeyi olup stanbul muhfazasna tayin olunan skender


Paa'ya

Krkkilise'den ve Anadolu'dan stanbul'a gelecek koyunlar getirmek iin avu


ve siphi talep edildiinde yeterli miktarda adam gnderilmesi.

1258

Eskiehir, Bolu ve Hrsova sancaklar kadlarna


Satlmak zere gelen kesimlik koyunlardan Eskiehir ve Bolu'dan ellier bin,

200

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Hrsova'dan da krk bin adedinin stanbul'a gnderilmesi ve her srye bir hisar eri
grevlendirilerek baka yere gtrlmesine engel olunmas.

1259

Dulkadirli beylerbeyine

Numune olarak gherile ilenmesi emri zerine Znnun ve Ali avu'un


tetkikleri sonucu eer amele ilerse gherilenin kantarnn yz otuz be akeye, msellem
ve mtekaid ilerse doksan akeye mal olaca hususundaki bilginin alnd ve bundan
byle gherilenin msellem ve mtekaid siphilere ilettirilmesinin uygun grld.

1260

Kesterye kadsna

Alagz olu Mustafa ile Zam amil'in celep olmaya kdir olduklar Selanik
beyi tarafndan bildirildiinden, ad geen celeplerin ihra mevsimleri geldiinde zerlerine
yazl olan koyunlarn gndermelerini salamas ve gnderdikleri koyunlar irsaliye
defterine ilemesi.

1261

Yedikule dizdarna

Yedikule mstahfzlarndan bazlar kalede oturmayp darda bulunduklar


iin kule hizmetlerinin aksad ve defalarca tenbih olunmasna ramen grev bana gelip
hizmette bulunmadklar bildirildiinden, mstahfzlara bu hususta tekrar tenbihte
bulunulmas; buna ramen grevlerinin bana gelmeyerek muhalefet edenlerin gediklerinin
bakalarna tevcih olunmas.

1262

Selanik beyine ve kadsna

Kale-i Cedd'de yamur yadnda biriken sularn akacak yeri olmadndan


kalede bulunan top, kundak ve kale duvarlarnn zarar grd ve suyollarn daha nce
Selanik bostanclar aageldii halde imdi bu grevi yapmadklar bildirildiinden, eskiden
olduu gibi Selanik bostanclarnn suyollarn ap tamir etmeleri ve bu hususta verilen
grevi yerine getirmeyenlerin adlarnn bildirilmesi.

1263

Varna kadsna

Varna'da yapm emredilen gemilerin bir an nce tamamlanmas iin


sahillerdeki dlger ve kalafatlarn cretle gemi yapm hizmetinde istihdam edilmesi ve
mir gemiler tamamlanncaya kadar dlger ve kalafat hususunda sknt ekilmemesi iin
baka gemi yaptrlmamas.

1264

Diyarbakr beylerbeyine ve defterdarna

Van kullarndan bazlarna Diyarbakr'da ulfe verildii haber alndndan,


bundan sonra Van kullarndan Diyarbakr'da kimseye ulfe verilmemesi, ulfe talep
edenlerin beylerbeyi yanna gnderilmesi.

ZETLER

1265

201

Msr beylerbeyine ve defterdarna

Msr mteferrikalarndan ve Medine-i Mnevvere'de Harem-i erif ktibi olup


yirmi kadeh budaya mutasarrf olan Nizam'n hizmeti esnasnda Hasan adl kiinin gelip
beratn gstererek ktiplii zaptetmesi zerine beratnn Sdde-i sadet'te bulunan berat
defteriyle karlatrldnda sahte olduu anlaldndan, ktipliin on kadeh buday
arttrlarak otuz kadeh buday zerinden tekrar Nizam'a verilmesi.

1266

Tatar hanna

Bodan hududunda Leh ve Ruslarn toplanarak ynaklar yaptklar ve


Bodan'a hcuma hazrlandklar haber alndndan, byle bir harekete engel olmak iin ne
gerekiyorsa yaplmas ve dmann memlekete zarar eritirmesine meydan verilmemesi.

1267

Gelibolu'ya varncaya kadar Rumeli ve Anadolu yakasnda olan kadlara

stanbul'a gelmesi gereken baz zahre gemilerinin sahillerdeki iskelelere


gelince zahrelerini sattklar haber alndndan, zahrenin stanbul'dan baka yerde
satlmamas iin gerekli tedbirlerin alnmas.

1268

Rumeli ve Anadolu sahillerinde bulunan kadlara

stanbul'un zahre ihtiyacn karlamak iin zahre getiren gemilerden


bazlarnn zahreyi alp Mudanya, znikmid, Gekbuze ve sahillerde bulunan dier kazalarda
sattklar ve bunun da stanbul'da zahre skntsna yol at bildirildiinden, bu durumun
aratrlarak zahrenin stanbul'dan baka yerlerde satlmasna engel olunmas ve satan olursa
hakkndan gelinmek zere kefilleriyle birlikte isimlerinin bildirilmesi.

1269

Erzurum beylerbeyine

ranl bir kadn alp getiren Gril Melik Aznavurlarndan mrahor'a, kadn
getirdii takdirde bir zeamet tevcih edilip tezkiresinin verilmesi.

3 Ramazan 973 (24 Mart 1566)


1270

Cezyir beylerbeyine

Cezyir'in deftere kaytl yirmi nefer avuu bulunup sefer zamannda ancak on
ikisinin istihdam edilebildii ve bunun da yetersiz geldii bildirildiinden, siphilerden
avuluk hizmetine kdir ve on binden aa timar olanlardan yedi neferin avulua
yazlmas ve beratlar verilmek zere defterlerinin gnderilmesi.

1271

Hslar kadsna

Silivri'de zahre tedriki hususunda sknt ekildiinden Bovate ky halknn


zahre konusunda Silivri kadsna gerekli yardm yapmas.

202

1272

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Avlonya ve Karine dizdarna

det zre Avlonya sanca beylerinin Avlonya'ya gelilerinde kalelerden top


atld ve enlikler yapld, ancak imdi barut sknts ekildiinden enlik bahne
edilerek kalelerden top atlmamas ve barut israfna meydan verilmemesi.

1273

Silistre beyine

Ramazan aynn on birinde sefere klacandan, daha nce gnderilen hkm


gereince Silistre sanca askerinin Tmvar'da Ordu-y hmyun'a katlmas ve yarar
yiitlerin de aknlar yapmalar iin sefere davet olunmas.

1274

Mihali kadsna

Rumeli'den gelip ekyalk yapan ok saydaki Arnavudun yakalanarak


Bursa'da hapsedildii halde bir yolunu bulup hapisten katklar, bunlarn takip edilip
yakalanabilmeleri iin il erlerinin yardmna ihtiya duyulduu bildirildiinden, il erlerinin
yardmyla kaan ekyann takip edilerek ele geirilmesi ve bunlara yataklk edenlerin de
tesbit olunarak bildirilmesi.

1275

Bolu msellemleri beyine

Byk ekmece Kprs'nn yapm iin tayin olunan bir nevbetl ve sekiz
yz doksan nefer msellemin, eribalar ve altar aylk yiyecekleriyle eksiksiz ve kusursuz
olarak kartlp szkonusu hizmete gnderilmesi.

2 Ramazan 973 (23 Mart 1566)


1276

stanbul kadsna

stanbul kasaplarna sermaye olmak zere, varlkl Mslman ve


Hristiyanlardan onar binden toplam yirmi bin altn toplanarak Dergh- muall mteferrikalarndan Mustafa'ya teslim edilmesi.

1277

Aknc Beyi Mustafa Bey'e

Turhanlu'ya tbi aknclarn sefere hazrlanmas emri zerine aknclarn


ekserisinin elliciden tahrir olunduu ancak bunlardan yarar olanlarn celep ve eltikci olarak
yazldklarn bahne ederek sefere kmak istemedikleri bildirildiinden, aknc olu aknc
olanlarn artsz olarak sefere karlmalarnn salanmas.

1278

[Nibolu Beyi] Mehmed Han'a

Havss- hmyun terekesinden istenen drt bin md zahrenin, Eflak'tan


gelecek arpa arabalar ile gnderilmesi talebine dair gnderdii mektubun alnd;
szkonusu zahrenin mmknse gemiler tedrik edilerek gnderilmesi, deilse nceki emre
gre hareket edilmesi.

ZETLER

1279

203

Vidin beyine

Gemilerin ins tamamlandktan sonra, bir miktar asker ile Semendire'ye


gtrlmesi; sancak askerinin de karadan sevkedilerek daha sonra Semendire'den Vidin'e
gemi ile gidilip sefer iin Ordu-y hmyun'a iltihak olunmas.

1280

Rodos ve Midilli beylerine

Naka Dkas Yakmo'nun ( ) gnderdii adam tarafndan, ahidnme-i


hmyun ile kendi tasarrufuna braklan bc ve gmrklerin Paroz ve dier adalar ahalisi
tarafndan denmedii ve bu konuda inat ettikleri; ayrca siyset ve krek cezalaryla
cezalandrlan sulularn haklarndan gelinmek istendiinde ahali tarafndan sululara arka
kldna dair ikyette bulunulduundan, ahalinin ahidnme gereince vergilerini
demeleri; dememekte direnenlerin ve sulular koruyanlarn yakalanarak
cezalandrlmalar ve bu konuda yardm talep etmesi durumunda kendisine gerekli yardmn
yaplmas.

1281

Eflak voyvodasna

Sefer iin daha nceki emirlerde hazrlanmas istenen yedi bin Eflak askeriyle
bunlara yetecek kadar erzakn Nibolu ve Vidin'de in olunan gemilere yklenmesi, yeteri
kadar kreki tedrik edilmesi ve kendisinin de Hzrilyas'ta askerleri ile yola kp
Tmvar'dan geerek Ordu-y hmyun'a katlmas.

1282

Gelibolu, znikmid, Rodosuk, Enez, Gmlcine, Karasuyenicesi ve Akdeniz


sahillerinde bulunan kazalarn kadlarna

stanbul zahresi iin baz renber gemilerine yklenen arpa, buday, pirin,
zm ve incir gibi yiyecek maddelerinin stanbul'a getirilmeyip sahillerde satld haber
alndndan renber gemileriyle stanbul'a gelen yiyeceklerin sahillerde satlmamas iin
gerekli tedbirlerin alnmas.

1283

umnu kadsna

Varna kadsna, yapm emrolunan mir gemiler iin lzm olan am direi ve
kerestenin tedriki hususunda gerekli yardmn yaplmas.

1284

Kefe beyi ve Azak kadsna

Azak Kaptanl grevine getirilen sa Reis'e, Kefe ve Azak taraflarndan


yeterli miktarda, tfek kullanabilen cenkci verilmesi.

1285

Sack beyine

Donanma seferden dndkten sonra bozulmayp, det zere gemilerde yeni


siphilerin istihdam olunmas.

204

1286

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Budun beylerbeyine

Muafiyet karl ylda iki yz kantar barut ilemeyi taahhd eden ve iki bin
kantara yakn barut ileyen kye barut ilettirmeye devam edilmesi.

1287

Aydn msellemleri ve yayalar beylerine

Nbetli msellemlerden elli neferin eribalaryla, nbetli yayalardan yz


neferin de yayabalar ile Gzelhisar'da gherile hizmetine tayin olunduu; geri kalan
nbetli msellemlerin Bilecik Madeni'ne, yayalarn da kpr hizmetine gnderilmesi.

1288

Belgrad'a varncaya kadar yolun sa ve sol kolunda bulunan kadlara

Yenierilerin ihtiyac iin kazalar dahilinden ake karl zahre tedrik


olunup konaklarda hazr edilmesi; yenieriler geldiinde kendilerine bu hususta sknt
ektirilmemesi.

1289

Gazze beyi ile Gazze ve Mecdek kadlarna

Gazze'den Hsir adl ahs arzuhal sunarak, Mecid adl ahsn kendisine bask
yaptna ve karsn zorla bakasna nikhladna dair ikyette bulunduundan, konunun
aratrlarak davalarnn grlmesi.

1290

am beylerbeyi ile am, Nablus ve Kuds kadlarna

Nablus'ta brahim b. Abdullah isimli ahsn baz kimselerle birlikte hrszlk


yapp adam ldrd yolunda Eb Salih ve Hsir b. Yusuf tarafndan ikyette
bulunulduundan, konunun aratrlarak sonucun bildirilmesi.

1291

Lapseki kadsna

Burgaz kazasndan Tokmak Ali adl sulunun yakalanarak kree konulduu


halde kat ve ekyalk yapmaya devam ettii bildirildiinden, ad geen sulunun
yakalanarak Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

3 Ramazan 973 (24 Mart 1566)


1292

Vize kadsna

Vize-Midye arasndaki koruya, dan br tarafndan baz ahslarn


davarlarn getirerek aalarn dallarn kestikleri ve koruya zarar verdikleri bildirildiinden,
bu durumun nlenmesi iin koruya celep koyunlarnn dndaki hayvanlarn sokulmamas
ve kar gelenlerin yakalanarak kree konulmak zere gnderilmesi.

1293
kaleye

Mora beyine
Hssa Muktaalar Nzr Bl'nin Karlili'nde kale karsnda yaptrd evlerin
zarar verdii yolunda Ayamavra dizdar ve baz grevliler ikyette

ZETLER

205

bulunduklarndan, bilirkiilerle ad geen mahalle gidilerek gerekli kefin yaplmas ve in


edilen evler kaleye zarar veriyorsa yktrlmas.

1294

Budun beylerbeyine

Neme kral tarafndan Dergh- muall'ya hara getirmek zere gnderilen


Gorgi isimli eliye izin verilip verilmeyeceine dair gnderdii mektubun alnd; Bb-
Hmyun herkese ak olduundan ad geen elinin Sdde-i sadet'e gelmesine engel
olunmamas; ancak sefer hazrlklarnn da devam ettirilmesi ve dmana kar uyank
bulunulmas; ayrca yz adet ayka kza yaptrlarak Tata'da muhfaza edilmesi.

1295

Rodos beyine ve kadsna

Hapsedilmek zere Rodos'a gnderilen Glb ve Hasan adl klarla saz


erbbndan bir baka n gerei gibi korunarak kamalarna meydan verilmemesi.

1296

Erzurum beylerbeyine

Acara beyi, tasarrufuna verilen yerler iin kendisine berat verildii halde
buralara dahil birka kye, Kzlba'a tbi Varza diye bilinen Aznavur'un mdahale ettiine
dair ikyette bulunduundan, serhad hkimlerine durumun bildirilmesi ve haksz
mdahalenin nlenmesi.

1297

Siroz kadsna

Siroz'da zeytinya imdiye kadar alt akeye satlrken baz tcirlerin


zeytinyan toplayp baka vilyetlere dokuzar onar akeye sattklar ve sun ktlk
meydana getirerek fiyat arttrdklar bildirildiinden, bu gibiler hakknda gereken tedbirin
alnmas ve halka lzm olan mallarn baka yerlere satlmasnn engellenmesi.

1298

Dukagin beyine

Dukagin'de baz tcirlerin yollar kesilerek uka ve kumalarnn alnd ve


bu kumalarn Prizrin, skenderiye ve pek'de ortaya kt, ancak buralarn baka
sancakbeyleri tarafndan idare olunmas sebebiyle hrszlarn yakalanamad
bildirildiinden, bu gibi hrsz ve harmilerin her nerede olursa olsun ele geirilerek
hapsedilmesi ve sicil sretlerinin gnderilmesi.

1299

lbasan beyine

Avlonya, Ohri ve lbasan sancaklarnda gherile ilenmeye uygun yer


aranarak gherile iletilmesi hakkndaki hkmn, iddetli k nedeniyle yerine getirilememesi ve Avlonya'da gherile ilenmeye uygun yer bulunduu halde gnderilen iki
ustann bu ii becerememesinden dolay gherile ilenmesinin aksad, bu nedenle
Avlonya'da bu ii bilen bir Yahudi bulunduuna dair gnderdii mektubun alnd ve
kendisine bir gherileci daha gnderildii; her iki ustann birlikte srekli gherile
ilemeleri ve yeteri kadar gherile hazr etmelerinin salanmas.

206

1300

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Piyle Paa'ya ve Trablus- Marib beylerbeyine

Trablus- Marib beylerbeyi iken vefat eden Turgut Bey'in muhalleftnn,


vrisinin er vekili olan kimseye eksiksiz teslim edilmesi; ayrca Trablus'da fazla top
bulunduu haber alndndan, eer ie yaramyorsa bu toplarn stanbul'a getirilmesi ve bu
iler iin gerektiinde Murad, Mahmud ve Sinan reislerin kadrgalarnn kullanlmas.

1301

Amasya beyine

Kengr sancanda baz gurbet ve suhte tifesinin toplanarak adam


ldrdkleri ve yamaclk yaptklar haber alndndan, bu gibilerin zerine il erlerinin
gnderilerek haklarndan gelinmesi.

1302

Bodan voyvodasna

Bodan'da bulunan iki yz yenierinin, kendi gnderecei bin askerle


birlikte Tmvar'da Ordu-y hmyun'a katlmalarnn salanmas; szkonusu yenierilere
yeterli miktarda yk beygiri tedrik edilmesi ve gerekekirse Krm han, Bender beyi ve
Silistre beyinden de yardm talep edilmesi.

1303

Erzurum beylerbeyine

Daha nce yasakland halde baz tcirlerin ran taraflarna bakr, gm vs.
gtrdkleri haber alndndan, buna kar gerekli tedbirlerin alnmas ve yasaa aykr i
yaplmasna izin verilmemesi.

4 Ramazan 973 (25 Mart 1566)


1304

ehrizol beylerbeyine

Mu sancana tayin olunan Hasan Bey'e memuriyet mahalline vardnda


gerekli yardmn yaplmas ve airetlere, Hasan Bey'i sancakbeyi olarak tanmalar iin
tenbihte bulunulmas.

1305

Rumeli kadlarna

irmen beyine aknc tifesini hazr etmesi emredildiinden, blgede mevcut


kadlarn aknc ihrac iin gnderilen adamlara yardmc olmalar; aksi takdirde bu konuda
ihmli grlen kadlarn tecziye edilecekleri.

1306

Elmal kadsna

Elmal'nn File nahiyesi halk, Glcolu Mustafa'nn zulmnden ikyet


ederek ad geenin zulmnn nlenmesi iin hkm-i erif talep ettiklerinden, Mustafa'nn
sularnn yazlmas ve kendisinin Dergh- muall'ya gnderilmesi.

ZETLER

207

Anadolu ve Rumeli'nin Akdeniz sahillerinde bulunan kazalarn kadlarna,


sancakbeylerinin sancak muhfazasna tayin ettikleri adamlarna, eminlere,
millere ve dizdarlara

1307

Cezyir beylerbeyi Donanma-y hmyun ile Akdeniz'e sefere ktndan,


kendisi tarafndan mektup veya adam gnderilerek zahre veya ihtiya maddeleri tedrik
edilmesi istendiinde, bedeli mukabilinde, bulunan yerlerden tedrik edilmesi, ancak
reyya bu bahne ile bask yaplmamas.

1308

Vultrn beyine ve kadsna

Piyasadaki kalp akenin nereden geldii hususunda yaplan aratrmada, kalp


akenin esnafa pirin pazarnda sattklar mallarna karlk verildiinin anlald ve
soruturma iin birka kii alkonulmak istendiinde halkn grevlilerin zerlerine gelerek
zanllar kurtardklar bildirildiinden, kalpazanlklar eran sbit olanlar ile ellerinde sikke
bulunanlarn yakalanarak hapsedilmeleri ve yakalanamayanlarn da isimlerinin bildirilmesi.

1309

Bilecik kadsna

Yenieri Ali'yi ldrd iddia edilen, ancak yaplan tefti neticesinde


suunun sbit olmad bildirilen Yenieri Mehmed'in yeniden tefti edilmesi ve sularnn
yazlarak kendisinin kree konulmak zere Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

1310

Piyle Paa'ya yazlan serdarlk bertnn sreti

Dman zerine yaplacak sefer iin kendisinin serasker tayin olunduu;


denize kldnda nce Akdeniz kylarnda olan yerlerin ve halknn dmandan
korunmas, dmana mmkn olduunca zarar verilmesi ve slm gemilerine zarar
verdirilmemesi; seraskere muhalefet edilmemesi, Anadolu ve Karaman'daki bo zeamet ve
timarlarn hizmet ve yoldalkta bulunanlara datlmas; adalar arasndaki yerlerin
korunmas iin on be gemi tayin ve gemiler iin bir serdar nasbedilmesi.

1311

Bodan'a varncaya kadar yol zerinde bulunan yerlerin beylerine ve


kadlarna

Hssa tcirlerinden Mehmed, Hssa-i hmyun'un ihtiyac olan krk ve benzeri


eyalar almak zere Moskova'ya gnderildiinden, gidi ve dnnde getii mahallerde
kendisine yardm edilmesi; tehlikeli yerlerden geerken yanna adam verilmesi ve yannda
gtrd altnlarn zarar grmemesi iin gerekli tedbirlerin alnmas.

1312

Moskov kralna

Baz eya ve krk satn almak iin Moskova'ya gnderilen Hssa tcirlerinden
Mehmed'e kolaylk gsterilmesi ve satn ald mallardan gmrk vergisi alnmamas;
Osmanl tebeasndan olup orada lenlerin muhfaza edilmekte olan eya ve paralar ile
bundan nce serhad beylerinin stanbul mteferrikalarndan Mustafa'dan anlamaya aykr

208

5 NUMARALI MHMME DEFTER

olarak aldklar krk sekiz kantar kalay ve baz alacaklarnn tamamyla tahsil edilip ad
geen ile gnderilmesi ve anlamaya aykr i yapanlarn cezalandrlmas.

1313

Leh kralna

Rusya'dan samur krk ve benzeri eyalar almak zere gnderilen Hssa


tcirlerinden Mehmed'e iki lke arasnda olan dostluk ve sadakat gereince gidi ve gelite
gereken kolayln gsterilerek kendisinin veya adamlarnn getirecei eyalardan bc ve
gmrk vergisi alnmamas.

1314

Bodan voyvodasna

Hssa tcirlerinden Mehmed, Rusya'dan det zere samur ve benzeri eya satn
alp getirmek zere Moskova'ya gnderildiinden, yolda kendisine, yannda gtrd
altnlara ve adamlarna zarar verdirilmemesi ve getirecei mallardan bc ve gmrk vergisi
istenmemesi.

1315

Tatar hanna nme-i erif

Hssa tcirlerinden Mehmed, Hazine-i mire'den verilen altnlarla Hssa-i


hmyun iin baz eyalar satn almak zere Rusya'ya gnderildiinden, ald eyalardan
bc ve gmrk vergisi alnmayarak kendisine gereken kolayln gsterilmesi.

1316

Bodan'a varncaya kadar yol zerinde bulunan iskelelerin eminlerine

Hssa tcirlerinden Mehmed, Hazine-i mire'den verilen altnlarla


Hssa-i hmyun iin baz eyalar almak zere Rusya'ya gnderildiinden, gidi ve dnte
satn ald eyalarndan bc ve gmrk vergisi alnmayarak sa slim gidip gelmesinin
salanmas.

1317

Sla beyine

Yannda bulunan gemide kree konulan Mehmed adl ahsn gvenilir bir
kefil gstermesi karlnda salverilmesi.

1318

Sla sahilinde bulunan kadlara

Sla beyi, denizde rastlad levend ve korsan gemilerinin sahile kap


iindeki korsan ve levendlerin karaya kp daldklarn ve kadlarn kaan adamlar ele
vermediklerini bildirdiinden, bu gibi korsan ve levendlerden kazalar dahilinde
bulunanlarn yakalanarak teslim edilmesi.

1319

Marib Trablusu beylerbeyine ve Cezyir-i Garb Beylerbeyi Hasan Paa'ya

sitne-i sadet'e dostluk ve sadakat zere bulunan Tunus Hkimi Mevlay


Ahmed'le her hususta birlik olunarak memleketine ve adamlarna herhangi bir taarruzda
bulunulmamas.

ZETLER

1320

209

Bursa beyine

Fesad ve kt huylarndan dolay krek cezas ile cezalandrlan smail adl


ahsn, cezasn ekmek zere gvenilir adamlar nezaretinde kree gnderilmesi.

1321

Nablus ve Kuds-i erif beylerine ve kadlarna

Yusuf adl ahs, Nablus yaknlarnda bulunan arazisindeki zeytin ve harnub


aalarnn sancakbeyinin adamlar tarafndan kesildii, yakld ve arazisine ekin ekilerek
zaptedildii ve kendisine zulmedildii yolunda ikyette bulunduundan, bu hususun tefti
edilmesi; durum arzedildii gibi ise kimsenin kendisine bu ekilde zulmetmesine izin
verilmemesi.

1322

[Nibolu Beyi] Mehmed Han'a, ernovi kadsna ve Hseyin avu'a

ernovi'de bulunan gemilerle sair gemilere mir ve Eflak'tan gelecek olan


zahrelerin yklenerek cilen Belgrad'a gnderilmesi; ayrca Tophne-i mire'de bulunan ve
gemilerle Varna skelesi'ne gnderilen siyah barut ile mhimmtn da oradan arabalarla
Belgrad'a iletilmesi.

1323

Bodan voyvodasna

Daha nce gnderilen emirle hazr edilmesi istenen bin askerin Hzrilyas'ta
yola karlarak grevlendirildikleri mahalle gnderilmesi.

1324

Budakz kadsna

Krehir sancann Keskin nahiyesini sancakbeyinden iltizam eden Bayram


Hoca'nn halka zulmettii eran sbit olduundan, hakszla urayanlarn haklarnn iade
edilip kendisinin subalkdan alnmas ve bundan byle kimsenin iine karmamas
hususunda kendisine tenbihte bulunulmas.

1325

Pojega beyine

Sefer srasnda eskiden beri Ota- hmyun kurulan sek merkezinin imdi
halk tarafndan tapulanp ba ve bahe haline getirildii bildirildiinden, ordunun
konaklamas iin baka bir yerin bulunmas.

1326

Erzurum beylerbeyine

Erzurum kullar gediinde mahll bulunan gediklere yaplan tevciht, kullar


ktibinin altn almadan kaydetmedii duyulduundan, bundan sonra kayt karl hibir
ey alnmamas ve alnanlarn da geri verilmesi.

1327

Kastamonu beyine ve kadsna

Bolu msellemlerinin, teden beri grev verildiinde greve gitmedikleri ve


adam gnderildiinde ise ortadan kaybolduklar ve bu sebeple hizmetin bo kald

210

5 NUMARALI MHMME DEFTER

bildirildiinden, kimsenin bu ekilde hareket etmesine izin verilmemesi ve emre itaat


etmeyenlerin, haklarndan gelinmek zere, kimler olduklarnn bildirilmesi.

1328

Ohri ve Pirlepe kadlarna

Kesterye kasabasndan Dimitri Yorgi hakknda kasaba ahalisinin ileri gelenleri


tarafndan ikyette bulunulmas zerine stanbul'da yakalanarak ikyet konusu davalarn
mahallinde grlmesi iin ad geenin Kesterye'ye gnderildii; ad geenin ikyetileri ile
birlikte davalarnn grlerek eran sbit olan sularnn yazlp bildirilmesi.

1329

Kaptan Paa'ya

Sakz ahalisinin haralarn vermedii, birka yllk borlarnn bulunduu ve


tahsilat iin gnderilen Hseyin avu'dan da henz bir haber alnamadndan, beylerin ve
ad geen avuun arlp durumun bizzat tefti edilmesi ve tahsilatn yaplmas; toplanan
tahsiltn Hazine-i mire'ye gnderilmesi ve haralarn bugne kadar gnderilmeme
sebebinin bildirilmesi.

1330

Edirne'ye varncaya kadar yol zerinde bulunan kazalarn kadlarna

Yol amak iin gnderilen silahdarlarn ihtiyac olan zahrenin, kazalar


dahilinden bedeli mukabilinde tedrik edilmesi.

1331

Dimetoka, Hayrabolu, psala ve Ferecik kadlarna

Ordu ve Istabl- mire iin Babaeski ve Sdl konaklarnda hazrlanmas


istenen arpann toplanmasnda, yeterli miktarda arpa bulunamamasndan dolay sknt
ekildii Ergene kads tarafndan bildirildiinden, kendilerinin de bu konuda yardmc
olmas ve yeteri kadar arpann toplanp ad geen konaklara gnderilmesi.

1332

Tekfurda kadsna

Elvanbey ve Kardran konaklar iin hazrlanmas istenen otluk, saman ve


ekmein hazrland, fakat arpa konusunda sknt ekildiine dair gnderdii mektubun
alnd, ancak belirtilen miktarlarda zahirenin mutlaka tedrik edilmesi gerektiinden, bu
hususta gerekli gayretin gsterilmesi.

1333

orlu kadsna

Otluk konusunda sknt ekildii ve halktan bir miktar otluk toplandysa da


baz kylerdeki zama, yenieri ve siphilerin fazla otluu olduu halde parasz
vermedikleri bildirildiinden, her kimde bulunursa bulunsun ihtiya duyulan zahre ve
otluun mutlaka tedrik olunmas.

1334

Mehmed Bey'e
Sakz adasna gelen tcirlerin vebl yerden geldikleri gerekesiyle yirmi be

ZETLER

211

gn hapsedilip her gn iin ikier akelerinin alnd bildirildiinden, bundan sonra


Mslmanlarn hapsedilmeyip, tayin edilecek uygun bir yerde bekletilmeleri.

1335

Anadolu'da yol zerinde olan kadlara

Malatya beyi iken vefat eden Semender Bey'in getirilecek terekesinin yolda
zarara uramamas iin Hasan avu'un gnderildii; tereke getirilirken getii her kazada
tereke defterinin mhrlenmesi; Semender Bey'in kethdsnn, avubasnn ve
hazinedrnn eyalarnn zaptolunup deftere kaydedilerek gnderilmesi ve yolda hibir
eyinin kaybolmamas iin dikkatli olunmas.

1336

Ayamavra kadsna

Karlili'ne ve nebaht muktaalarna nzr olan Bl adl zamin muktattan ve


kendi iftliklerinden hsl olan zahre ile halktan ucuza ald zahreyi dman lkelerinden
gelen gemilere satt bildirildiinden, ad geenin sust yakalanp durumun arzedilmesi.

1337

Cezyir beylerbeyine

Hsam Reis adyla tannan yenieri Ahmed'in, am Trablusu'na giderken tfek


ve hssa eya ile ykl gemisinin karaya vurduu ve Sakzllarn, eyalarn bir ksmn
yama edip, bir ksmn da mahzene koyduklar haber alndndan, konunun aratrlarak
byle bir olay olup olmadnn, olmusa eyalarn ne kadarnn yamalanp, ne kadarnn
mahzene konduunun bildirilmesi ve defter edilmesi; mallarn da mret-i mire iin
zaptolunmak zere gvenilir adamlar nezaretinde Beyrut skelesi'ne gnderilmesi.

1338

Gelibolu kadsna

Sol ulfecilerden Hseyin'in hapiste bulunan hizmetkrnn, oraya gnderilen


sol ulfecilerden Mustafa'ya teslim edilerek Sdde-i sadet'e gnderilmesi ve yolda
kamamas iin yanna birka hisar eri verilmesi.

1339

Dukagin beyine

Liva dahilinde yollar kesilen tccarlara ait olduu halde Prizrin, skenderiye
ve pek sancaklarndaki baz kimselerin ellerinde olduu iin ele geirilemedii bildirilen
alnt mallar bulunduranlarn her nerede olursa olsun yakalanp toprak kadlar tarafndan
tefti olunarak eran lzm gelenin icra edilmesi.

1340

Ayamavra kadsna

Karlili ve nebaht sancaklarna nzr olan Bl adl zamin, acemi olan


toplamaya gelen yayaba dndkten sonra, bu grevin yayaba tarafndan kendisine havale
edildiini iddia ederek kyllerden bask ve zulmle para topladna dair ikyette
bulunulduundan, kendisinin ikyetilerle yzletirilerek davalarnn grlmesi; eran
zerine sbit olan haklarn alnp sahiplerine geri verilmesi ve sonucun bildirilmesi.

212

1341

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Diyarbakr beylerbeyi ve kads ile ve Hizan kadsna

Hizan hkimi iken vefat eden Sultan Ahmed Bey livann, olu Melik Halil
Bey'e verilmesini vasiyyet ettii halde daha sonra kardei Mehmed de Dergh- muall'ya
gelerek livann kendisine verilmesini talep ettiinden, konunun incelenmesi ve uygun
grlyorsa herkese istihkakna gre bltrlmesi.

1342

Rumeli kadlarna

Arap ve ingenelerin ata binmeleri, kl vs. silahlarla dolamalar defalarca


yasakland halde bu emre uyulmad haber alndndan, Zam Mustafa'nn ad geen
topluluklara giderek emre itaat etmeleri hususunda gerekli tenbihte bulunmas ve emre itaat
etmeyenleri hapsetmesi.

1343

lbasan beyine

Yastar ky civarnda Hasan Ma ve oullaryla dier birtakm kiilerin yol


kesip kervan soyduklar, adam ldrdkleri ve halk isyana tevik ettikleri bildirildiinden,
bu gibi ehl-i fesdn yakalanmas ve gereken cezalarnn verilmesi.

1344

Foa kadsna

Bosna ve Hersek'te Lim Nehri kenarndaki Roda denilen yerde fakir ve ilim
ehline muhta Mslman kyleri bulunduu iin burada bir yer satn alnp iskn yeri
oluturularak mektep ve mescid yapld fakat siphilerin zulm nedeniyle halkn dald,
bunun nlenmesi iin burasnn kasaba haline getirilmesi ve halknn vergilerden muaf
tutulmas hususunda Bosna beyi tarafndan mektup gnderildiinden, bundan sonra
siphinin mtevellden maktan seksen ake almas ve dardan gelip yerleenlere
karmamas.

1345

Klis beyine ve Saray kadsna

Sbk Klis Beyi Mehmed Bey hakknda vuku bulan ikyetler zerine Cafer
avu tarafndan yaplan teftite, kendisinden hak dava eden kimsenin kmad ve
ikyetlerin voyvodalardan kaynakland anlaldndan, voyvodalarn bulunarak
ikyetilerle birlikte muhakeme olunmas.

1346

Silivri kadsna ve Dergh- muall avularndan olup zahre temini ile


grevlendirilen lyas ve Bayram avulara

Sefer iin tayin olunan konaklarda hazrlanmas emredilen zahrenin


toplanmasnda glk ekildii bildirildiinden, her kimde zahre varsa geciktirilmeden
sahipleriyle gnderilip ordu geldiinde satmalarnn salanmas; ayrca atalca Kprs
kona iin hazrlanacak zahrenin tedriki hususunda konaa yakn kylerin gerekli
yardmda bulunmalar.

ZETLER

1347

213

Hersek beyine

Uskoklarn Trikra skelesi'ne gelip yama yaptklar, esir aldklar ve mir


mallara zarar verdikleri belirtilerek iskelede bulunan iki kaya ilave olarak iki kayk daha
yaplmas yolundaki talebi uygun grlmediinden, elde bulunan iki kaykla yetinilmesi ve
kayklara bir zarar gelmemesi iin de denize klmamas.

1348

Budun beylerbeyine

Barut ilemeye mltezim olan kyler tarafndan ilenen ve ilenmekte olan


barut ve gherile hakknda gnderilen bilgilerin alnd; barut iletilmeye devam edilmesi,
ayrca daha nce gnderilen barut haricinde ne kadar barut ilendii ve fazlalk bulunup
bulunmadnn da bildirilmesi.

1349

Rum beylerbeyine

Tokat Kalesi'nde hapiste bulunan leroullar diye bilinen ehl-i fesdn


gvenilir adamlar nezaretinde Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

1350

Alacahisar beyine

Daha nce ins emredilen gemileri tamamlayp, Tmvar'a gitmesi


hakkndaki emrin gereinin yerine getirilmesi hususunda gerekli gayretin gsterilmesi;
ancak gemiler tamamlanamaz ise, o takdirde de kendisinin Tmvar'a gidip gemi in
hizmetini Nzr Mmin'e brakmas.

1351

Defterdar Hasan elebi'ye

Seferden dnte asker ve hssa hayvanlarnn sknt ekmemesi iin stanbul,


Edirne, Bursa, Hayrabolu, Yanbolu, Filibe ve Siroz'da bulunan hssa anbarlarnn zahre ile
doldurulup hssa ayrlarnn vaktinde bitirilmesi ve otlarn det olan yerlere eskisi gibi
ydrlmas.

1352

Ferhad avu'a

Bodan ve Eflak askeri getikten sonra, kendisine bulunduu yerden ayrlmas


emri ulat zaman Tatar askerleriyle birlikte grev yerine gelmesi; Eflak ve Bodan askeri
gemeden Tatar askerlerinin zi suyundan geirilmemesi.

1353

Siroz kadsna

Siroz, Demirhisar, Drama ve Yenice-i Karasu halknn, susam yann ykesi


alt ake iken baka vilyetlerden gelen tcirlere dokuz akeden sattklar ve memlekette
susam ya sknts bagsterdii bildirildiinden, durum arzedildii gibi ise memleketin
ihtiyac varken darya susam ya sattrlmamas.

214

1354

5 NUMARALI MHMME DEFTER


ehrizol beylerbeyine

ehrizol'da krk elli kadar defterli avu ve yirmi otuz kadar avu mlzm
olup bir i teklif olunduunda avuuz diyerek grev yapmadklar ve blklerde ktip olan
kimselerin hazineyi usulsz olarak kendilerinin ap ulfeleri istedikleri gibi dattklar
bildirildiinden, bundan sonra aann kendisi ve mhr olmadan hazinenin almamas, para
datlmamas ve emre uymayanlarla kanunsuz i yapanlarn engellenerek kar gelenlerin
isimlerinin bildirilmesi.

1355

Anadolu beylerbeyine

Seferihisar'da Zam Kasm ve Sol Garib Yiitler zmresinden Budak'n yolunu


keserek yaralayan ve hrszlk, yol kesme, yaralama gibi daha pek ok sutan zanl durumda
bulunan Mansur, Cell ve Bekta adl siphilerin yakalanarak davaclaryla birlikte
davalarnn grlmesi.

1356

Budun'a varncaya kadar yol zerinde bulunan beylere

nemli ve cil bir i iin gnderilen avu oullarndan Mehmed'in tehlikeli


yerlerden geerken yanna yeteri kadar adam verilerek gidecei yere gvenli bir ekilde
gitmesinin salanmas.

1357

Erzurum beylerbeyine ve Kemhs kadsna

Penek Kalesi Dizdar Emirze'nin ktlkle mehur olmasnn yansra kale


halknn da kendisinden ikyeti olduu bildirildiinden, ad geenin tefti edilip eran
sbit olan sularnn yazlp arzedilmesi.

11 Ramazan 973 (1 Nisan 1566)


1358

Badad beylerbeyine

Basra'da zahre sknts ekildiinden Basra tarafna mmkn olduu kadar


zahre gnderilmesi iin gerekli gayretin gsterilmesi.

1359

Diyarbakr beylerbeyine

Basra'da zahre sknts ekldiinden Basra tarafna kelekler ile bol miktarda
zahre gnderilmesi.

1360

Canpolad Bey'e

Yeni yaplan gemilerin yirmi tanesi ile zahre sknts ekilmekte olan Basra
taraflarna zahre gnderilmesi.

1361

Basra beylerbeyine
Dman lkelerine zahre, at, silah ve mhimmt gnderildii, Arap tifesine

ZETLER

215

gedik verildii, kul tifesi ve kale mstahfzlar yerlerinde bulunmadklar halde


mevciblerinin datld ve halka zulmedildii yolunda duyulan haberler zerine
gnderilen hkm-i erifin alnd, ancak bu hususlarn nceki beylerbeyileri zamannda
olduu, imdi byle bir durumun asla szkonusu olmad, fakat baz mstahfzlarn
gedikleri dtnde verilecek Rum, Krt ve Trk yiitleri bulunmad ve bulunanlar da bu
grevi kabul etmedikleri iin Acem tifesine ve yerlilere teklif edildii, kul tifesinden ve
mstahfzlardan grevi banda bulunmayanlara mevcib verilmedii, halka zulmedenlerin
de gerei gibi cezalandrld, ayrca bu seneki ktlktan dolay halk zahre sknts
ektiinden Badad'dan yeteri kadar zahre gnderilmesine dair gnderdii mektubun
alnd; yeteri kadar zahre gnderilmesi hususunda Badad beylerbeyine emir verildii;
stanbul'dan baz kimselerin gedik berat alp sonradan onu Arap ve Acemlere sattklar
haber alndndan bunlarn elinden beratlarnn alnp Rum tifesinden mstahk olanlara
verilmesi; bo gediklerin Arap ve Acemlere verilmemesi, mevcud olmayan efradn
ulfelerinin datlmamas ve daha nceki hkmlerde belirtilen konulara titizlikle uyulup
hibir ekilde kanuna aykr i yaplmamas.

1362

Sa kolda ve sol kolda bulunan beylere

Maliye tarafndan yazlp Mehmed avu ile gnderilen ahkm- erifenin


geciktirilmeden livlar dhilindeki kadlara teslim edilmesi ve teslim edildiine dair
kadlardan temessk alnmas.

1363

Kstendil beyine

Sancakta bulunan kadlara verilmek zere Maliye tarafndan yazlan


hkmlerin geciktirilmeden yerlerine ulatrlarak karlnda temessk alnmas ve sefer
iin gnderilen hkme uygun olarak da Hzrilyas'ta sefere klmas.

1364

Erzurum beylerbeyine

Batum'un Arhova nhiyesi Basedre ky ve dier baz kylerde timar sahibi


olan ehsuvar b. Budak'n iki iip silahl olarak Htuniye Medresesi'ni bast, medresede
bulunan hocalara ve dine svd, ayrca Erzurum kullarndan Tahir b. Mehmed ile
Ardahan kullarndan Ahmed b. Hamza'nn da hrszlk, adam ldrme ve yaralama fiillerini
iledikleri bildirildiinden, ad geenlerin timarlarnn ve gediklerinin ellerinden alnmas ve
mstahk olan bakalarna tevcih edilmesi.

1365

stanbul kadsna

Mft Ebu's-sud Efendi'ye, Macuncu Mescidi adl mahalde bir ifte hamam
yaptrmas iin izin verildiinden, kendisine engel olunmamas.

1366

Rusuk kadsna

Daha nce on be adet gemi in edilmesi ve mhimmt iin navlun ile donbaz
ve gemiler tedrik edilmesi hakknda emir gnderildii, imdi ise Kocaili Beyi Ali Bey'in

216

5 NUMARALI MHMME DEFTER

mhimmt gemileri ile yola karld; ins emredilen gemilerin bitirilerek navlun ile
tedrik olunacak gemilerle birlikte hazr bekletilmesi ve mhimmt gemileri geldiinde
beklenmeden mhimmtn bu gemilere yklenip gnderilmesi; ayrca ne kadar gemi geldii
ve navlun ile ne kadar gemi tedrik edildiinin de bildirilmesi.

1367

Bodan voyvodasna

Bodan'da len Ahi adl ahsa ait olan ve alacana karlk kendisinde
bulunan incileri ad geenin vrislerine vermesi; alacan ise eran isbat ederek vrislerden
almas.

1368

Erzurum beylerbeyine

eyh Bl, Batum Beyi Haydar'n, sene nce muamele ile ald altnlarn
asln ve muamelesini halen gndermediine dair ikyette bulunduundan, altnlarn asl ve
muamelesi ile birlikte geciktirilmeden Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

1369

Eskizara, Hasky ve Filibe kadlarna

Korulara davar sokulduu, aalarn kesildii ve baz yerlerin tarla haline


getirildii yolunda Korucu Hasan tarafndan ikyette bulunduundan, durumla bizzat
ilgilenilerek korulara zarar gelmemesi iin gerekli tedbirlerin alnmas ve bu hususta halka
tenbihte bulunulmas.

1370

Tarsus ve Kayseri beylerine

Daha nce Tarsus beyinin sahil muhfazasna, Kayseri beyinin de Konya


muhfazasna tayin olunduklar; Kayseri muhfazasna tayin olunan Pr Bey kendilerinden
yardm talep ederse gereken yardm yapmalar.

1371

Diyarbakr beylerbeyine

Arap ekyann Basra'ya yeniden saldrma ihtimali zerine, bunu defetmek iin
Van, Ergani ve Siverek'ten Basra'ya gnderilmesi emrolunan asker ile kreki, zahre,
toprak, demir tel, kalay vs. hakknda gnderdii mektubun alnd; bundan sonra da ayn
ekilde kendisine emrolunan hizmetlerin yerine getirilmesinde gerekli gayreti gstermesi ve
bildirilmesi lazm gelen bilgileri de arzetmesi.

1372

Arboz beyine ve zdin dizdarna

zdin Kalesi erenlerinden bazlarnn kaleyi terkederek baka iler yaptklar ve


asl hizmetlerinin bo kald bildirildiinden, hizmette olmayanlarn gediklerinin alnarak
ehil olanlara tevcih edilmesi; ancak bu yaplrken iltizam veya baka bir yolla ml- mir
hizmetinde olanlara karlmamas.

ZETLER

1373

217

Badad beylerbeyine

Badad'n gelirlerinin nceden yeterli olmasna ramen imdi masraflara


yetmemesinin sebebinin ne olduu hakknda yaplan aratrmada, nceki beylerin halka
zulmedip ahalinin g etmesine sebep olduklar, muktaalarn mflislere iltizam edilip
bedellerinin toplanamad, bu yrede ziraatin genellikle su ve su kanallaryla ilgili olduu
iin yamurun az yamas, kanallarn da tamirinin yaplamamas sebebiyle mahsul elde
edilemedii ve kendilerine sefer grevi verilmedii taktirde bu skntlarn ortadan kalkaca
bildirildiinden, ahalinin rahat ve huzur ierisinde yaamasnn temin edilmesi ve refahn
salanmas iin gereken her eyin yaplmas.

1374

Emr-i alem aaya

Alem mehterlerinin vefat edenlerinden bki kalan elli akenin hakedenlere


yarmar ake olarak verilmesi.

1375

Ayamavra kadsna

Ayamavra Kalesi'nin yapmnda ihmalkr davranld ve yapmn durduu


bildirildiinden, sefere kan sancakbeyinin yerine brakt adamna gereken yardmn
yaplarak kalenin bir an nce tamamlanmas ve ihmalkr davrananlarn azledilmesi.

1376

Haleb beylerbeyine ve kadsna

Haleb'de baz mescidlerin etrafndaki evlerin Yahudiler tarafndan satn


alnarak mlk edinilmesi sebebiyle mescidlerde namaz klnamadnn bildirilmesi zerine
bu evlerin deer fiyatlaryla Mslmanlara tekrar sattrlmas hususunda gnderilen emrin
gereinin yerine getirildiine dair gnderdii mektubun ve satlan evlerin saysn gsterir
defterin alnd; bundan sonra evleri tekrar satn almak iin sitne-i sadet'ten bir yolla
hkm elde eden Yahudilerin ellerindeki hkmlere itibar edilmeyip bu hkmlerin
ellerinden alnarak Sdde-i sadet'e gnderilmesi ve evlerin Mslmanlarn ellerinde
kalmasnn salanmas; ayrca bu hkm-i erifin de sicile kaydedilerek buna gre amel
edilmesi.

1377

Basra beylerbeyine

nceki beylerbeyi Mehmed'e ran ah tarafndan gelen ve Sdde-i sadet'e


gnderilen mektupta, Basra zerine saldran Arap ekysndan Kara Osman'n [Mehmed
Osman'n] hareketine, Hasan Ganem adl mfsidin sebep olduunun anlald ve ran
tarafndan ahidnmeye daima uyulduu bildirildiinden, bu konuda dikkatli olunup
ahidnmeye uyulmas ve ran'dan bu tarafa kaan ekyann da yakalanarak iade edilmesi.

15 Ramazan 973 (5 Nisan 1566)


1378

Varna, Ahyolu, Vize ve Silivri kadlarna


Hssa gemileri yapm iin kazalar dahilinden letleriyle birlikte yeterli sayda

218

5 NUMARALI MHMME DEFTER

marangoz ve kalafat gnderilmesi.

1379

Dergh- l anigirlerinden Murad'a

Kendisinin, sefere gitmeyerek ekmece'de yaplacak kpr inaatna tayin


olunan siphi, yaya ve msellemlerin bana gemesi ve kpr inaatnn bir an nce
bitirilmesi iin gayret gstermesi.

1380

Nibolu ve Silistre beylerine; Yanbolu, Silistre, Nibolu, Rahova, Plevne,


vraca, Lofa, zladi, Eskihisar, Trnovi, umnu ve Hezargrad kadlarna

973 senesi ayr ve sefer voynuklarndan bir ksm hizmete gelmedii iin
bunlarn defterlerinin gnderildii; her birisinin bizzat tesbit edilerek kap saklananlarn
ortaya karlmas ve bakalarna ibret olacak ekilde cezalandrlmas.

1381

Bayat Beyi Mir Hseyin'e

Basra yolu zerinde bulunan Krna adl mahallin tehlikeli bir yer olmasndan
dolay korunmas ve buradan gelip geenlere zorluk ektirilmemesi iin kendisine yirmi bin
ake ihsan edilerek sancaa bal airetlerle birlikte ad geen mahalde grevlendirilmesi
uygun grldnden gerei gibi hizmette bulunmas.

1382

Pnarhisar, Krkkilise, Yanbolu, Nevahi-i Yanbolu, Karinbd, Ruskasr,


Ahyolu, Aydos, vraca ve zladi kadlarna

stanbul'da et sknts ekildiinden kazalar dahilinde bulunan eski ve yeni


celeplerin, zerlerinde kaytl bulunan koyunlar bayrama kadar karp stanbul'a
getirmelerini salamalar.

1383

Vize ve Rodosuk kadlarna

Elvanbeyli ve Kardran konaklarna gtrlecek zahrenin hazrlanmakta


olduu, ancak Rusuk kazasnda baz kyllerin arpa vermek istemedikleri ve bazlarnn da
kar geldikleri bildirildiinden, konaklarda hazrlanmas emredilen zahrenin
geciktirilmeden hazrlanp mahalline gnderilmesi; kar gelenlerin haklarndan gelinecei.

1384

Kayseri beyine

Ehl-i fesdn ve gurbet tifesinin adam ldrme vs. sular iledikleri bildirildiinden, bu hususta msamaha gsterilmeyerek sulularn yakalanp kendilerinden
davac olanlarla davalarnn grlmesi ve zerlerine sbit olan haklar alnp sahiplerine
verildikten sonra kendilerinin hapsedilip durumlarnn arzedilmesi.

1385

Badad beylerbeyine

Sbk Basra Beylerbeyi Mehmed Paa'ya Acem ahndan gelen mektubun yeni
beylerbeyi Ferruh tarafndan Sdde-i sadet'e gnderildii ve mektupta Basra zerine gelen
mfsid Mehmed Osman'n [Kara Osman'n] oraya gelme sebebinin Hasan Ganem adl

ZETLER

219

mfsid olduu belirtilerek kar tarafn daima ahidnmeye uygun davrand


bildirildiinden, Acem tarafndan kaan mfsidlerin ahidnme gereince yakalanp iade
edilmeleri ve ahidnmeye aykr i yaplmasna izin verilmemesi.

1386

Mentee beyine

Ehl-i fesd suhte tifesinin nceki senelerde olduu gibi yine fesad karma
niyetiyle toplandklarndan, evreyi iyi bilen kimselerden Zam Tahir'in sefere
gnderilmeyerek yanna yeteri kadar adam verilip memleketin bunlara kar muhfazas
hizmetine tayin olunmas yolundaki arzna binaen ad geenin yanna yeterli miktarda adam
verilerek vilyetin korunmasna memur edilmesi.

1387

Sakz beylerbeyine

Bki kalan haracn toplanmas iin gnderilmi olan Hseyin avu'un hara
ile birlikte geciktirilmeden Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

1388

Haleb beylerbeyine ve defterdarna

Badad'a gnderilecek zahrenin Birecik'te yaplan gemilere yklenerek cilen


gnderilmesi.

1389

Badad beylerbeyine
Birecik'te zahre yklenerek gnderilen gemilerin oraya vardnda gerei gibi

korunmas.

1390

Piyle Paa'ya

Sakz beylerinden hara toplamak zere gnderilen Hseyin avu'un Sakz


beyleri tarafndan devaml ek sre istenmesi sebebiyle hara toplayamad bildirildiinden,
Sakz'a varldnda bki kalan haracn eksiksiz olarak toplanp ad geen avula birlikte
Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

1391

Anadolu beylerbeyine

ehzde Selim'in ve olu Murad'n lalalarnn, kendi hizmetlerinde bulunan


baz zam ve siphilerin de, sefere gnderilmeyip kendileri yanna tayin olunacak alak halli
dirlik sahipleri arasna dahil edilmesini istedikleri bildirildiinden, Ktahya'dan tayin
olunacak elli nefer ile Saruhan'dan tayin olunacak krk neferin bir ksmnn onlarn istei
dorultusunda tesbit edilip, kalannn alak halli timar sahiplerinden tamamlanmas.

1392

Krkkilise beyine

ingene msellemlerinin de sefere katlmas emrolunduundan eribalar


geldiinde geciktirilmeden sefere gnderilmeleri.

220

1393

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Eflak voyvodasna

Eflak'tan mir iin toplanarak gnderilen beygirlerden bir ksmn ahslarn,


parasn nceden vererek kiraladklar ve beygirler toplandktan sonra verdikleri paralar
beygir sahiplerinden fazlasyla istedikleri bildirildiinden, kim ne kadar para vermise ancak
onu istemesine izin verilip fazla ake aldrlmamas.

1394

Bodan voyvodasna

Zahre iin gnderilecek arpann gemilere yklenerek Belgrad'a gnderilmesi


hakkndaki emrin, iskelede bulunan gemilerin yeterli kapasite ve sayda olmamasndan
dolay yerine getirilemedii bildirildiinden, arpann elli bin kilesinin Istabl- mire iin
stanbul'a gnderilmesi, geri kalan elli bin kilenin ise geciktirilmeden gemilerle Tuna
zerinden Belgrad'a ulatrlmas.

1395

Bodan voyvodasna

Bodan'daki yenierilerin seferden alkonulmas yolundaki talebi uygun


grlmediinden, nceki emir gereince Bodan'dan gnderilecek askerlerle birlikte
yenierilerin de Tmvar'a gnderilerek Ordu-y hmyun'a katlmalar.

1396

Bodan voyvodasna

Henz Lehistan ile Moskova arasnda bar yaplmad ve Leh beylerinin


dmanca tavrlar taknarak kendisinden vergi istediklerine dair gnderdii mektubun
alnd; Leh beylerinin bu taleplerine aldrmayp onlara asla vergi vermemesi; onlar
tarafndan kendisine yaplacak herhangi bir tecavze kar yardm etmeleri hususunda Tatar
hanna ve Bender beyine hitaben yazlm hkm-i eriflerin kendisine gnderildii,
gerektiinde bu hkmleri kendilerine gndererek yardm talebinde bulunmas.

1397

Akkirman beyine

Emrindeki askerlerle birlikte sancann muhfazasnda bulunup, Bodan


voyvodasndan yardm talep edilmesi durumunda gereken yardm yapmas.

1398

Lalaya

Lrende'de kasap iken stanbul'a tayin olunan Hoca Mehmed adl ahs
getirmek iin grevlendirilen Pr avu vardnda ad geen kasabn ortalktan kaybolduu
ve kefillerinin Sdde-i sadet'e getirildii, fakat kefiller ad geenin orada olduunu
sylediklerinden, ad geenin bulunarak Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

17 Ramazan 973 (7 Nisan 1566)


1399

Malatya beyine
Zile Kads Nibi Hasan tarafndan gnderilen mektupta, Malatya beyi iken

ZETLER

221

vefat eden Semender Bey'in doannn, Saray Kapucusu Yakup Aa ve doanclar


vastasyla stanbul'a getirilirken, doanclarn doanlarla birlikte Artukbd kazas
yaknlarndaki Bedr Kalesi civarnda ortadan kaybolduklar bildirildiinden, doanclarn
bulunup doanlarn alnarak, Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

1400

Trabzon Beyi Sleyman Bey'e

Kzltaylu adyla tannan ehl-i fesddan bazlarnn Karahisr- ark ve


Sivas'ta ky ve pazar basp hrszlk, adam ldrme, kz karma gibi sular iledikleri,
bazen siphi bazen de eyh ve dervi klklarna girip fitne kardklar ve yaptklar
zulmden dolay kimsenin yaylalara kamad bildirildiinden, szkonusu ahslarn
mutlaka ele geirilip tefti edilmesi ve zerlerine sbit olan sularn yazlp arzedilmesi;
daha sonra gelecek emir ne ekilde olursa ona gre hareket edilmesi.

1401

Trabzon Beyi Sleyman Bey'e

Krtn kazasnda bulunan epni tifesinin Kzlba sempatizan olduu,


antlamadan sonra bir ksmnn ran taraflarna gittii, tedbir alnmazsa tamamnn gp
gidebilecei bildirildiinden, ran'la ilikisi bulunanlarn gizlice aratrlarak yakalanmas ve
sular sbit grlenlerin Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

1402

Cezyir beylerbeyine

Mirali adasnn Hzrilyas kynde bulunan Hristiyan reislerden bazlarnn


stanbul zahresi iin aldklar buday stanbul'a getirmeyip baka yerlerde sattklar
yolunda stanbul muhtesibi tarafndan ikyette bulunulduundan, szkonusu reislerin
yakalanarak Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

1403

Anadolu beylerbeyine

Daha nce kendisine sefer iin Anadolu askeri ile kp Biga ovasndan ve
Gelibolu'dan geerek Ordu-y hmyun'a katlmasna dair emir gnderildii; imdi ise
Gelibolu'dan getikten sonra psala'da bekleyip daha sonra gnderilecek emre gre hareket
etmesi.

1404

Karaman beylerbeyine

Daha nce Karaman beyleri ile birlikte karak Anadolu beylerbeyinin


ardndan Biga ovasna gelip Gelibolu'dan geerek Ordu-y hmyun'a katlmasnn
emredildii; ancak Anadolu beylerbeyine Gelibolu'dan geip psala'da beklemesi
emrolunduundan, kendisinin Gelibolu'dan gemeyip Biga ovasnda beklemesi ve daha
sonra gelecek emre gre hareket etmesi.

1405

irmen, Uzuncaova, Hasky, Mahmutpaakprs, Kzlaa Yenicesi,


Zara-i Atik, Zara-i Cedid ve Akakzanlk kadlarna
stanbul'da et sknts ekildiinden daha nce Edirne'ye getirilmesi emredilen

222

5 NUMARALI MHMME DEFTER

koyunlarn, srcleri ve nibleri vastasyla stanbul'a gnderilmesi.

1406

Pnarhisar, Krkkilise, Yanbolu, Nevhi-i Yanbolu, Karinbd, Aydos,


Ruskasr, Ahyolu, Varna, Prevadi, vraca, ve zladi kadlarna

Daha nce kazalar dahilinden stanbul'a gnderilmesi emredilen


koyunlarn hl gelmemesi sebebiyle stanbul'da et sknts ekildiinden, istenen
koyunlarn src ve nibler vastasyla cilen stanbul'a gnderilmesi.

1407

Varna ve Ahyolu kadlarna

stanbul'da arpa sknts ekildiinden, kazalarna odun iin urayan gemilerle


stanbul'a cilen arpa gnderilmesi.

1408

stanbul ve Edirne arasnda bulunan kazalarn kadlarna

Budun'dan gnderilip Babaeski yaknlarnda Kalkanc kynde konakladklar


esnada ortadan kaybolan yedi Macar esirinin derhal bulunarak bu ile grevlendirilen Hasan
ve Murad aalara teslim edilmesi.

1409

1410

Sirem beyine
Vulkovar Kalesi yaknndaki harabe kprnn tamir edilmesi.
Budun beylerbeyine

Solnok, Segedin ve Hatvan sancaklar beyleri ile Budun yenierilerinden be


yz kiinin, Solnok Beyi Hasan Bey'in emri altnda bulunmak zere Solnok'a tbi
Koromarta palangasnn muhfazasna tayin olduu; bunlarn dnda yz nefer gnll
daha yazlarak Solnok beyinin emrine verilmesi ve ad geen mahalle gnderilmesi.

1411

Segedin ve Hatvan beylerine

Dmann saldrmas muhtemel grlen Solnok'a tbi Koromarta palangasnn


muhfazas iin sancaklarnda bulunan askerler ile gidip Solnok Beyi Hasan Bey'in emrinde
hizmette bulunmalar.

1412

Solnok beyine

Solnok'a tbi Koromarta palangasnn muhfazas iin Segedin ve Hatvan


beyleri ile Budun yenierilerinden be yz kiinin gnderildii, ayrca yz gnll daha
gnderilecei; kendisi de bu beylere ve askerlere serdar tayin olunduundan, dman
tarafndan gelebilecek herhangi bir saldrya emrindeki askerlerle kar koyarak ad geen
mahalli muhfaza etmesi.

1413

ehreminine
Edirnekaps yaknndaki Gmrkhne ars'nda in olunan emenin

ZETLER

223

masrafnn, sair emelere verilegeldii gibi hssa harcndan verilmesi ve emenin


korunmas iin tayin olunan suyolcubasna da gnlk bir ake tahsis edilmesi.

1414

Yenieri aasna

Byk Ahr'da sara akirdlii iin acemi olanlarndan on kii yazlmas ve


defteri ile gnderilmesi.

1415

Bursa kadsna

Merhum Sultan Murad'n Bursa'daki vakf imretinde bulunan talebelerin


vakfiye gerei verilen yemee itiraz ederek vakfiye artlar dnda isteklerde bulunduklar
bildirildiinden, durum arzedildii gibi ise buna engel olunmas ve vkfn artna aykr i
yaptrlmamas.

1416

Gelibolu'da Hssa Har Emini Halil'e

Arslan Kethd ile gnderilen mektupta firar eden mir esirlerden bir tanesi
hri tamamnn yakalandnn bildirildii; bunda sonra gerekli tedbirler alnarak firara
meydan verilmemesi.

1417

Anadolu beylerbeyine

Daha nce kendisine sefer iin beylerbeyiliine bal beyler ve askerler ile
Biga ovasna gelip Gelibolu'dan geerek Rumeli yakasnda Ordu-y hmyun'a katlmas
emri verildii, ancak Bursa'ya gelindiinde beylerbeyiliine tbi beyler ve merdan hl
gelmeyenlerin olduu ve byk bir ihtimalle Biga ovas veya Gelibolu'da yetieceklerini
bildirip, bundan sonra nasl hareket edileceine dair gnderdii mektubun alnd; daha
nce kendisine Anadolu askeri ile Gelibolu'dan geip psala'da beklemesi emredildiinden,
orada bekleyerek bundan sonra gelecek emre gre hareket etmesi.

1418

Diyarbakr defterdarna

Sbk Van Beylerbeyi skender Paa'ya on bir kere yz bin, krk bin ve doksan
iki ake olarak tevcih edilen hslar, daha sonra Van Beylerbeyilii'ne tayin olunan Hseyin
Paa'ya on kere yz bin ake olarak tevcih edildiinden, aradaki farkn nerede ve kimlerde
olduunun aratrlp tesbit edilerek mir iin zaptolunmas.

1419

skenderiye beyine

skenderiye Kalesi'nde at besleyip dman kalelerine sattklar bildirilen krk


elli kiinin, sefere kldnda kale halknn bunlarn errinden uzak kalmas iin sefere
beraber gtrlmeleri; muhalefet edenlerin hapsedilmesi.

1420

Budun beylerbeyine
Kirvar, Otod ve ara kalelerinden baskn iin gelen dmandan esir alnarak

224

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Sdde-i sadet'e gnderilen yirmi be ahsn ulat; bundan sonra da dman tarafndan
esirler alnmaya ve dman hakknda bilgi edinilmeye gayret edilmesi.

1421

Bodan voyvodasna

Neme kralnn vezirleri ile grevlilerinin Vaporak kasabasnda toplanp ok


sayda askerle Leh vilyetine hcum etmeye karar verdikleri bildirildiinden, Lehistan'a
mektup gnderilip Neme'ye sefer yaplacann ve kendilerinin de bu frsattan yararlanarak
Neme'ye hcum etmelerinin bildirilmesi.

1422

Edirne'ye varncaya kadar yol zerinde bulunan kazalarn kadlarna ve


zahre tedrik etmekle grevlendirilen avulara

Tmvar'a gnderilen Samsuncuba Mehmed Aa ve bin yz yenieriye


ihtiylar olan zahrenin menziller iin toplanan zahreden bedeli mukabilinde verilmesi.

1423

Edirne'den Tmvar'a varncaya kadar yol zerinde bulunan kazalarn


kadlarna

Tmvar'a gnderilen Samsuncuba Mehmed Aa ve bin yz yenieriye,


ihtiyalar olan et, ekmek ve arpann, bedeli mukabilinde verilmesi.

1424

Bodan ve Eflak voyvodalarna

Daha nce Tmvar'a gnderilmesi istenen Bodan askerinden bin atl ve iki
bin piyde ile Eflak'tan bin askerin Severin ve Sebe zerinden Tmvar'a gnderilmesi; bu
esnada baka gzerghn kullanlmamas ve yollarda kimseye zarar vermemeleri iin
askerlere gerekli tenbihte bulunulmas.

1425

Erdel kralna nme-i hmyun

Kendisi tarafndan yaplan talebe binaen, Bodan ve Eflak askerinin ahaliye


zarar vermemesi iin Erdel'den gemeyip Severin ve Sebe zerinden Tmvar'a gitmesi
hususunda Bodan ve Eflak voyvodalarna hkm-i erifler gnderildii; kendisinin de bu
askerler iin Sebe'de zahre hazrlamas; daha nce kendisinden hazrlamas istenilen
zahrenin de Tmvar'a ulatrlmas ve sefer iin gerekli btn hazrlklarn tamamlanmas.

1426

Canpolad Bey'e

Krt eyhlerinden hrszlk ve yankesicilik sularndan aranan eyh


Zeyneddin'in yakalanarak Rodos'a srld; kat bildirilen eyh Nsr'n da yakalanarak
Rodos'a srlmek zere Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

1427

Tmvar beylerbeyine

Gle Kalesi'nin muhasara zamannn geldii ve hisar dvmek iin alt adet
bacaluka topu mevcut olup daha fazlasnn gerektiine dair gnderdii mektubun alnd;
mektubunda da bildirdii zere Gle Kalesi'ni muhasara etmesi; muhasara iin bin be yz

ZETLER

225

yenieri ile Vezir Pertev Paa'nn Serasker tayin olunarak gnderildii; Solnok Beyi Hasan
kumandasnda Hatvan ve Segedin beyleri ile Budun yenierilerinin de muhasaray
kolaylatrmak iin Koromarta Palangas'n muhfaza edecekleri; kendisinin de
Semendire'den iki bacaluka topu daha getirtmesi ve dmandan da gaflet etmeyip, Gle
Kalesi'nin alnmas iin her trl gayreti gstermesi.

1428

Semendire beyine

Gle'yi muhasara edecek Tmvar beylerbeyine yuvalaklaryla birlikte iki adet


bacaluka topu, ve bin kantar pamuk fitil verilmesi; ayrca daha fazla malzeme talep ederse
isteinin karlanmas.

1429

Semendire beyine
Gle'yi muhasara edecek olan Tmvar beylerbeyine iki adet bacaluka topu

verilmesi.

1430

Canik sanca kadlarna

Sinop'ta yaplacak gemiler iin lzm olan kerestenin emredilen yere getirilmesi gerektii halde halkn kendir hizmetinde olduklarn ileri srerek kereste hizmetine
gitmedikleri haber alndndan, bu hususta hi kimsenin bu ekilde hizmetten kamasna
izin verilmemesi ve bu ile grevlendirilen Mehmed avu kazalarna geldiinde istenen
gemi kerestesinin, gemi in edilecek yerlere gtrlerek teslim edilmesi.

1431

Sinop kadsna

n olunacak gemiler iin Mehmed avu ile birlikte grevlendirilen Nib


Mahmud'un grevden alnp yerine baka nibin tayin olunduunun duyulduu; ancak gemi
insnn abuk bitmesi iin bir elden takibi gerektiinden ad geenin yerine bakasnn
tayin edilmesinin uygun grlmedii; bu nedenle ad geen nibin tekrar eski grevine iade
edilmesi ve gemilerin istenen zamanda bitirilmesi.

1432

Erdel kralna

Solnok Beyi Hasan Bey, baz Erdel beylerinin hasetlii yznden hapsedilen
Bebek Grgi isimli ahsn kendi yannda bulunmas halinde daha yararl iler yaplacan
bildirdiinden, Bebek Grgi'nin ei ve ocuklarnn rehin olarak alnp kendisinin Solnok
beyinin yanna gnderilmesi; ayrca baz Osmanl askerleri tarafndan esir edilmi olan
Erdellilerden on beinin bulunduu ve Belgrad Kalesi'nde muhfaza edildii bildirildiinden
adam gnderilerek bunlarn teslim alnmas.

1433

stanbul kadsna

stanbul kasaplarna sermaye olmas iin muhtelif yerlerden toplanarak


Mteferrika Mustafa'ya teslim edilen parann muameleye verilip sene banda stanbul kads
huzurunda muhasebesi yaplarak senelik nemsnn stanbul kasaplarna datlmak zere

226

5 NUMARALI MHMME DEFTER

koyun eminine verilmesi; kad tarafndan verilecek sicil sretinden vergi alnmamas, ayrca
bu hkmn sicill-i mahfza kaydedilerek bundan sonra da bu hkme gre hareket edilmesi.

1434

Cezyir beylerbeyine

Ayamavra Kalesi mstahfzlarndan Ali b. Osman'n babas ve ecdadnn da


hisar erenlerinden olduu, kale hizmetinde iken dman tarafndan kale muhasara edildii
zaman hyanet ederek kaleyi dmana teslim ettikleri ve bu nedenle kaleden srldkleri
bildirilerek ad geen Ali'nin ve yaknlarnn da ayn ekilde kaleye dman tarafndan bir
zarar eritirmelerinden endie duyulduu, bu sebeple kaleden karlmalarnn uygun olaca
yolunda Ayamavra dizdar, kethds ve mstahfzlar tarafndan ricada bulunulduundan,
bu konuda gerekli incelemenin yaplmas ve durum arzedildii gibi ise ad geenlerin kale
hizmetinden karlmalar.

24 Ramazan 973 (14 Nisan 1566)


1435

Rumeli beylerbeyine

Prizrin sanca beyinin, sancak siphileri ile Tmvar beylerbeyinin yanna


giderek hizmette bulunmas hakknda kendisine hitaben yazlan emrin, yerine ulatrlmas
ve bu hususta kendisine ayrca tenbihte bulunulmas.

1436

Prizrin beyine

Daha nce sefere hazr olunmas haknda gnderilen emir gereince tam
techizatl olarak sanca askerleri ile birlikte Tmvar beylerbeyinin yanna giderek onun
emrine girmesi ve hizmette bulunmas.

1437

Ahyolu kadsna ve Dergh- muall avularndan Abdi avu'a

stanbul'a odun getirmek zere Misivri, Szebolu ve Ahtabolu iskelelerine


giden hssa gemilere odun ve odunlar iskelelere tamak iin araba verilmedii
bildirildiinden, bu i iin gelen hssa gemilerin reislerine odun almnda ve araba
tedrikinde gereken kolayln gsterilmesi.

1438

Canik beyine

Suhte, gurbet ve ingene tifesinden baz kimselerin liva dahilinde eitli


sular iledikleri, beyler tarafndan sulularn yakalanmas konusunda siphilere emir
verildiinde siphilerin emirleri yerine getirmedikleri, baz emin, mil, zam ve eribalarn
ise eitli bahneler uydurarak subalarn grevlerini engelledikleri ve sulular koruduklar
bildirildiinden, sulularn yakalanmas ve halka zarar vermelerinin nlenmesi iin ne
gerekiyorsa yaplmas; bu konuda verilen grevi yapmayan ve ihmal eden siphi ve
zamlerin dirliklerinin ellerinden alnp haklarndan gelinmek zere kimler olduklarnn
arzedilmesi; sulular koruyup kollayan grevlilerin de tesbit edilip suu sbit grlenlerin
cezalandrlmas.

ZETLER

1439

227

Bodan voyvodasna

Kendisinin hizmetine verilmi olan gnll tifesinin, fesad kardklar ve


aalar Mehmed'i dinlemeyerek muhalefet ettiklerine dair gnderdii mektubun alnd;
gnll tifesini zapturapt altna almas hususunda aaya gerekli tenbihte bulunulmas ve
buna ramen fesad karan olursa, haklarndan gelinmek zere, kimler olduklarn
arzedilmesi.

25 Ramazan 973 (15 Nisan 1566)


1440

[Nibolu Beyi] Mehmed Han'a

Nibolu'da yapm biten gemileri bir alaybeyi ve yeterli sayda siphi


grevlendirerek Semendire'ye gndermesi; kendisinin de geriye kalan siphilerle
beylerbeyinin yanna gelmesi; Semendire'ye gemileri gtren alaybeyine de gemileri teslim
ettikten sonra emrindeki siphilerle birlikte kendisinin yanna gelmeleri ve sefere katlmalar
hususunda tenbihte bulunmas.

1441

Erzurum'u tahrir etmekle grevlendirilen Mmrevan Beyi mer Bey'e

Baz siphilerin timarlarn artrmak, yeni timar elde etmek, bazlarnn da


eksik timarlarn tevcihte tamamlamak iin bo, harabe ve defter harici baz ky ve
mazraalar timarlarna eklettirip, timarlarn fazla yazdrarak bir yolunu bulup
beylerbeyinden berat aldklar ve tevcih esnasnda da bunlarn karlnda yeni timar elde
etmek istedikleri duyulduundan, kanuna aykr olan bu durumun nlenebilmesi iin bu
ekilde timar elde etmek veya eksik timarn tamamlamak isteyenlerin isteklerinin dikkate
alnmamas ve tevz esnasnda buna gre hareket edilmesi.

1442

Dulkadir beylerbeyine

Hrszlklarnn sbit olduu ve halkn kendilerinden ikyeti olduu


bildirilen, Haruniye nahiyesinde Krcal Cemaati'nden timar mutasarrf Minnet ve mer adl
siphilerin toprak kads tarafndan tefti olunarak zerlerine sbit olan haklarn alnp
sahiplerine verilmesi ve neticenin arzedilmesi.

1443

stanbul kadsna

Saray- mire'nin Suboy ky yaknlarndaki suyundan bir kam miktar


suyun Sultan Bayezid Camii suyuna ilave olunarak, Gmrkhne yaknlarnda in olunan
emeye aktlmas ve suya kimse tarafndan mdahele ettirilmemesi.

1444

Samakov kadsna

stanbul'dan Samakov'a ticaret iin giderken ldrlen Tccar Ahmed'in


ktillerinden ele geirilenler ile kalpazanlk yaptklar iddiasyla tutuklanp Samakov Emini
Ramazan'a teslim olunan fakat Ramazan Dobnie'de dnde iken firar eden sulularn ad
geen Ramazan'a buldurulmas, aksi halde sulularn yerine kendisinin siyset olunmas.

228

1445

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Sinop kadsna

Sinop'ta ins emrolunan on be kadrga ve mavna iin gerekli olan gemi


aalarn kesmek zere Karye-i Ky [Karacaky], Karasu ve Gedas [Kirakos] kyleri
halknn grevlendirilmesi.

1446

Bursa kadsna

Gnderilen sicil sretlerine binen Kiremitiolu Mahallesi'nden Sitti bint-i


Kemal ve validesi Paa bint-i Abdullah adl kadnlarn bir sre hapsedilmesi; Yagob olu
Harom adl Yahudinin ise kree konulmak zere Sdde-i sadete gnderilmesi.

1447

orum beyine

Durumlarnn aratrlmas istenen Budakz kazasna tbi Boztepe kynden


Kara Yusuf, Kalender, Merdan ve Eymir adl kiilerden yakalanan ve hapsolunduu
bildirilen Kara Yusuf'un kree konulmak zere Dergh- muall'ya gnderilmesi.

1448

Tmvar beylerbeyine

Gle Kalesi'nin muhasaras esnasnda halkn malna ve canna hibir ekilde


tecavzde bulunulmamas, askerin ihtiyac iin halktan akesiz yiyecek aldrlmamas,
verilen emirleri yerine getirmeyenlerin haklarndan gelinip dirliklerinin ellerinden alnmas;
muhasara iin serdar olarak grevlendirilip emrindeki askerler ile gelmekte olan Vezir
Pertev Paa gelinceye kadar Gle Kalesi'nin veya muhasaras mmkn olan baka bir
kalenin muhasara edilmesi.

28 Ramazan 973 (18 Nisan 1566)


1449

Vidin beyine

ns emrolunan yz krk adet geminin tamamland, zahrenin tedrik


edildii ve yklenmek zere olduu, ancak krekiye ihtiya duyulduu bildirildiinden,
kreki tedriki hususunda Eflak voyvodasna hkm gnderildii ve voyvoda tarafndan da
krekilerin hazr bekletildiinin bildirildii; szkonusu krekilerin oradan getirtilerek
gemilerin geciktirilmeden gnderilmesi.

1450

Tmvar defterdarna

Sefer-i hmyuna gnderilecek top, barut vs. mhimmtn nakli iin ihtiya
duyulan arabalarn eskiden olduu gibi Havss- hmyun'dan temin edilmesi; ancak
beylerbeyi, beyler, zam ve erbb- timara, mutasarrf olduklar kylerden kendi ileri iin
cretsiz araba almamalar hususunda tenbihte bulunulmas.

1451

Badad beylerbeyine
Musul'dan at'a kadar olan yerlerde bulunan Arap mfsidlerin haklarndan

ZETLER

229

gelinip Tat ve Fellah tifesinden dirlik elde etmi olanlarn ellerinden dirlikleri alnarak Rum
yiitleri ile Krt tifesine tevcih edilmesi, bunlarn dnda her ne sretle olursa olsun
kimseye gedik verilmemesi; ayrca gedik sahiplerine, grevleri banda olmalar hususunda
tenbihte bulunulmas, aksi takdirde gediklerinin alnarak hakedenlere tevcih edilmesi ve kul
tifesinin de bir dzene sokulmas.

1452

ehrizol beylerbeyine

Musul sancann Badad'a tbi olmasna karar verildiinden, ehrizol'de


bulunan Musul sancayla ilgili defterlerin mhrlenip Badad beylerbeyine gnderilmesi.

1453

Budun beylerbeyine

Semendire Beyi Bayram Bey, sefer mhimmt iin gerekli olan gemilerin
ins ve zahre tedrikinde istihdam etmek zere, olu olan Sirem alaybeyisi ile timar
sahiplerinden yz kiiyi alkoyduundan, sefere gelmedi bahnesiyle bunlarn timarlarna
dokunulmamas iin grevli siphilerin defterde iaretlenmesi.

1454

Rodos beyine

Yalanc ahitlik yaptklarndan dolay Hamza Reis'in gemisinde kree


konulan iki kiinin serbest braklmas.

1455

Sirem beyine

Sirem Alaybeyi Ahmed Semendire beyi yannda sefer mhimmt iin gerekli
olan zahre ve gemi hizmetine tayin olunduundan, kendisi bu hizmette iken alaybeyiliine
kimsenin mdahele etmemesi ve siphilerinin de eribalar ile sefere gnderilmesi.

1456

Erzurum'u tahrir etmekle grevlendirilen mer Bey'e

Bnyd adl ahsn Bayburd'un Tokyack kynn kendi mlk olduu halde
Ferruhad Bey olu Mehmed adl zame mlk olarak kaydolunup kendisine zulmedildiine
dair ikyette bulunmas zerine yaplan aratrmada, aslnda bu kyn Defter-i Atk'de
timar olarak kaytl iken Defter-i Cedd'de sehven Ferruhad Bey'e mlk olarak
kaydedildiinin anlald bildirildiinden, eer bu kyn temlik edildiine dair bir
mlknme yoksa ad geen kyn Havss- hmyuna kaydolunmas ve mahslnn mir
iin zaptedilmesi.

1457

Lala'ya, Seferhisar ve Ankara yrkleri kadlarna

Seferihisar'a tbi Okuba kynden Aie olu diye bilinen ahsn hrszlk ve
adam ldrme sularndan dolay idamna karar verildii fakat idam edilmeden firar ettii ve
son olarak da bir kiinin evini basp eyalarn ald ve kendisini yaralad
bildirildiinden, ad geenin yakalanmas ve sicil sretleriyle birlikte gvenilir adamlar
nezaretinde Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

230

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Selh-i Ramazan 973 (20 Nisan 1566)


1458

Vize Beyi brahim Bey'e

Daha nce kendisine, emrinde bulunan askerler ile Rumeli beylerbeyinin


yanna giderek sefer hizmetinde bulunmasnn emredildii; ancak imdi Rumeli
beylerbeyinin yanna deil, sanca askeriyle birlikte Tmvar beylerbeyinin yanna giderek
onun hizmetinde bulunmas.

1459

Edirne'ye varcaya kadar yol zerinde bulunan kazalarn kadlarna

Vezir Pertev Paa, sol ulfeciler, sa garip yiitleri ve yenierilerle Tmvar'a


gnderildiinden, kendilerine yol boyunca Ordu-y hmyun iin hazrlanan zahre ve
otluktan yeterli miktarda zahire verilmesi.

1460

Rumeli beylerbeyine

Vize Beyi brahim sanca askeriyle birlikte tam techizatl olarak Tmvar
beylerbeyinin emrine tayin olunduundan, kendisinin ve askerlerinin Tmvar'a
gnderilmesi.

Gurre-i evval 973 (21 Nisan 1566)


1461

Silistre, Vize ve Prizrin beylerine

Daha nceki emir gereince derhal sancaklar askerleri ile birlikte tam
techizatl olarak Tmvar beylerbeyinin yanna giderek onun uygun grecei ekilde
hizmette bulunmalar.

1462

Alacahisar, Vidin, anad, Arad, Modava, Pankota ve Vultrn beylerine

Tmvar beylerbeyinin Gle Kalesi'ni muhasara etmekle grevlendirildii ve


uzun zamandan beri hazr olarak bekledii halde kendilerinin henz Tmvar beylerbeyinin
yanna gitmedikleri duyulduundan, derhal sancaklar askerleri ile birlikte tam techizatl
olarak Tmvar beylerbeyinin yanna giderek onun uygun grecei ekilde hizmette
bulunmalar.

1463

Ferhad avu'a

Daha nce kendisine Tatar askeri ile sefer-i hmyuna gelmesi hakknda emir
gnderildii; ancak yeni bir emir gelene kadar imdilik hareket etmeyip hazr bir ekilde
beklemesi.

1464
bekletilmesi.

Ferhad avu'a
Yeni bir emir gelinceye kadar Bodan ve Eflak askerinin bulunduklar yerde

ZETLER

1465

231

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Geen senelerde aknc tifesinin zulmne urayan halka istimlet verildiine


dair gnderdii mektubun alnd; bu defa aknc taifesinin halka zulmetmemesi iin ilgili
beylere sk tenbihte bulunulduu; kendisinin de bu gibi hareketler olmamas iin gerekli
tedbirleri almas ve byle bir ey yapan olursa hakkndan gelmesi.

1466

Bodan voyvodasna

Tmvar'a Bodan askerinden bin atl ve iki bin yaya gnderilmesi hakknda
daha nce verilen emir gereince askerlerin cilen Tmvar'a doru yola karlmas; ayrca
Tatar askerinin geecei yerlerin tesbit edilerek konaklarda zahrelerinin tedrik olunmas ve
daha nce hazrlanmas emredilen arpann yarsnn stanbul'a, yarsnn da Tmvar tarafna
gnderilmesi.

1467

Tmvar beylerbeyine

Daha nce gnderilen emirle kendisinin ve kendisine bal sancakbeylerinin


sefere hazr olmalar emredildii halde kendisinin hazr olduu fakat beylerden hi kimsenin
gelmedii duyulduundan, derhal kendisinin yanna gelip hizmette bulunmalar hususunda
sanca beylerine hitaben mekked hkmler yazlarak kendisine gnderildii; kendisinin de
bu hkmleri sanca beylerine ulatrp, her birini yanna getirtmesi ve uygun grecei
ekilde istihdam etmesi.

1468

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Akkilise ve Ralya konaklar ile dier mahallerde bulunan azmak ve bataklarn


kontrol edilerek kpr ve geitlerin tamir edilmesi.

1469

Eflak voyvodasna

Daha nce kendisine sefer iin hazrlamas emrolunan yedi bin askerle birlikte
Tmvar'a doru yola kmas.

1470

Budun beylerbeyine

Erdel kral dmann Sakmar'da toplanmakta olduunu ve Bebek Yorgi'nin


vilyetine saldracaklarn bildirdiinden, gerekirse Filek, Seen ve Novigrad beylerinin
gnderilerek Bebek Yorgi'nin vilayetine dmandan herhangi bir zarar erimesine meydan
verilmemesi,

1471

Gelibolu'da Hssa Harc Emini Halil'e

Gelibolu'da asker geirmek iin mevcud at gemilerine ilaveten stanbul'dan da


be adet at gemisinin gnderildii; bu gemilerle askerlerin gece gndz geciktirilmeden
kar tarafa geirilmesi.

232

1472

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Vidin beyine

Asker geirmek iin Vidin'de ins emrolunan at gemilerinden tamamlananlarn derhal Drama skelesi'ne gnderilmesi.

1473

Diyarbakr beylerbeyine ve mid kadsna

Hetim Beyi Han Abdal Bey'in, kendisini ikyet edip aleyhine emir getiren
Hata adl ahs katlederek maln yama ettii, ayrca baka ldrme ve yaralama fiilleri de
ilediine dair ikyette bulunulduundan, ikyete konu olan olaylarn bizzat tefti edilerek
hakszla urayanlarn haklarnn iade edilmesi ve ad geenin sbit olan sularnn
bildirilmesi.

1474

Diyarbakr beylerbeyine ve mid kadsna

) Aireti, kendilerinin eskiden Akkoyunlu


Hasankeyf'e bal Hlid (
hslar iken nce Hasankeyf Hkimi Melik Halil, daha sonra da Bahaeddin Bey tarafndan
zaptolunduklar, Bahaeddin Bey'in kendilerine zulmetmekte olduu, cebren yiyecek, ake,
hayvan vs. lerini ald, kadn ve kzlarna tasallutta bulunduu ve kanunsuz iler yapt
yolunda ikyette bulunduklarndan, durumun yerinde tefti edilerek neticenin Sdde-i
sadet'e bildirilmesi.

1475

Sinop kadsna

Karasu, Kirakos [Gedas] ve Karacaky kyleri halknn eskiden beri gemi


yapm iin lzm olan aalarn kesimi iinde altklarndan, yeni yaplacak gemiler iin
gerekli olan kerestenin kesimi hizmetinde de ad geen kyler halknn istihdam edilmesi.

1476

Erdel kralna

Erdel halknn Nemelilerin errinden kurtarlmas iin Neme zerine sefere


klacandan, Neme'ye tbi ngrs beylerine, eer memleketlerine, mallarna ve
canlarna herhangi bir zarar gelmesini istemiyorlarsa gelip kendisine tbi olmalar, aksi
takdirde sefer esnasnda kendilerinin de haklarndan gelinecei, kalelerinin fethedilecei ve
halklarnn esir edilecei hususunda tenbihte bulunulmas.

1477

Ahtabolu kadsna

Ahtabolu'da yaptrlan gemilerin mimar Agusta adl zimmnin baz kimselerin


paralarn ald yolunda ikyette bulunulmas zerine grevinden alnp yerine baka
mimar tayin edildii halde grevini brakmad bildirildiinden, ad geenin grevinden
alnmas ve ikyete konu olan durumlarnn aratrlp davasnn grlerek sonucunun
bildirilmesi.

1478

Kastamonu beyine ve Takpr kadsna


Yeniky kynden baz ahslarn dava ettikleri Hac Hzrolu Mehmed ve

ZETLER

233

arkadalarnn tefti olunup sbit olan sularnn bildirilmesi ve aralarnda siphi olanlar
varsa hapsedilmesi dierlerinin ise er-i erife gre cezalandrlmas.

1479

Erdel kralna nme-i hmyun

Dmann Sakmar'da toplanarak geriden gelecek askerleri bekledii, slm


askeri gelmeden Erdel'e girmek fikrinde olduklar, Bebek Grgi'nin bir kalesinin dman
tarafndan zaptedildii ve dmann Macar beylerine kendilerine tbi olmalar hususunda
haberler gnderdiine dair mektubunun alnd; Erdel lkesi ve halk, Osmanl lkesi ve
halkndan ayr grlmediinden, bugne kadar olduu gibi bundan sonra da Erdel'e yardm
edilecei; bu sebeple kendisinin ve Erdel halknn dmann aslsz haberlerine kulak
asmamas ve tm Erdel beylerinin birlik olarak Erdel'i dmana kar muhfaza etmeleri;
Osmanl ordusunun ncs olmak zere Vezir Pertev Paa'nn Tmvar'a gnderildii, asl
ordunun ise onun ardndan yetimek zere olduu ve Bebek Grgi'ye yardm iin Filek,
Novigrad ve Seen beylerinin gnderilmesi hususunda Budun beylerbeyine emir
gnderildii; bu arada kendisinin de ngrs beylerine, kendisine tbi olanlarn emniyette
bulunacaklarn ve mkfatlandrlacaklarn bildirmesi.

1480

Filibe, skp ve Gmlcine kadlarna

Yenieri ukas ileyen Yahudiler, baz tcirlerin yapa satn alp gemilerine
ykleyerek Frengistan'a gtrmelerinden dolay sknt ekildii yolunda ikyette
bulunduklarndan darya yapa satnn yasaklanmas.

1481

Nide beyine, Karahisr- Develi ve Nide kadlarna

Halktan zorla rvet ald bildirilen Nide Kazas Nibi Crullah'n suu
sbit grlrse niblik grevinden alnmas.

7 evval 973 (27 Nisan 1566)


1482

Mora Beyi Hseyin ah Bey'e


Balyabadra Kalesi'nin kalede bulunan il erlerinin de yardmyla tamir

ettirilmesi.

1483

Karinbd kadsna

Ordu-y hmyun iin daha nce gnderilmesi istenen drt yz md zahre


yerine elli iki md gnderildiinden, geri kalan ksmn da geciktirilmeden tedrik olunup
gnderilmesi.

1484

skdar ve znikmid kadlar ile Sbk znikmid Kads Mevlna Nuh'a

znik kazasnda evinde yaralanarak ldrlm bulunan Yenieri Ali'nin


ktilinin bulunamad, fakat ktilin Hasan adl ahs olabilecei yolunda yenierilerden

234

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Yusuf ve Rstem tarafndan ahitlikte bulunulduu bildirildiinden, Hasan'n durumunun


tekrar aratrlmas ve davasnn grlerek sonucun arzedilmesi.

1485

stanbul kadsna

stanbul'da imal edilen hasrlarn boy ve enlerinin noksan yaplp fiyatnn da


pahal olduu yolunda mteriler tarafndan ikyette bulunulduundan, durumun bilirkiiler
ve muhtesib tarafndan incelenmesi; hasrlar eskiden ne ekilde imal ediliyorsa imdi de ona
gre imal edilmesi, pahal satanlar varsa engellenmesi ve eskiden beri her cins hasr ne kadar
boy ve ende yaplyor ve kaa satlyorsa deftere kaydedilerek bundan sonra da ayn lde
yaplp ayn fiyata satlmasnn salanmas; bundan sonra muhtesib tarafndan durumun
kontrol edilmesi ve buna uymayanlarn hakkndan gelinmek zere kimler olduklarnn
bildirilmesi.

1486

Silistre beyine

Silistre dahilinde bulunan Tatarlarn, kendilerine lzm olan harp letleri ve alt
aylk yiyecekleri ile birlikte derhal Bosna beyinin emrine gnderilmesi.

1487

Semendire beyine

Emrindeki askerler ile Tmvar'a gnderilen Vezir Pertev Paa'nn Hram'dan


geebilmesi iin yirmi adet gemi tedrik edilerek Hram skelesi'nde bekletilmesi; ayrca
gemileri iletmek iin Hram ve Koyluc'dan yeteri kadar hisar eri tedrik edilmesi.

1488

Sirem Beyi Bl Bey'e

Ordu iin tedrik edilen on bin koyunun, ordu gelinceye kadar beslenmesi ve
tamire muhta olan Vulkovar kprsnn de iki araba geecek ekilde yeniden in
edilmesi.

1489

lbasan beyine

Dra kazasnda Derunik ( ) Kalesi varounda skin Mehmed Kk adl


ahsn kard fesad ve yapt hrszlklardan dolay halkn muzdarip olduu
bildirildiinden, Donanma-y hmyun geldiinde ad geen ahsn kree verilmesi.

1490

Cezyir beylerbeyine

Sakz adasnn fethi vs. hakknda gnderdii mektubun alnd; mektubunda


arzettii zere Sakz Sancakbeylii'nin Krehir Beyi Gazanfer Bey'e tevcih edildii ve
istemi olduu kad ve yenierilerin de gnderilecei; Sakz beyzdelerinden on onbe
yalarnda olup hareme lyk olanlarn gnderilmesi, Malta'ya yardma gidenlerin ise
yakalanarak kree konulmas; cami iin hatip, imam ve mezzin gnderilecei; ayrca
mektubunda bildirdii hususlarn dnda, cephneliklerinde ne kadar silah ve mhimmt
bulunduunun, Sakz'n gelir ve giderlerinin, yetien rnlerinin ve muktaalarnn kimler
elinde olduunun da tesbit edilip defterlerinin Sdde-i sadet'e gnderilmesi

ZETLER

1491

235

Anadolu beylerbeyine

Sultan Murad'n lalas, memleketin muhfazas iin kendi emrine tayin olunan
krk siphinin ounun at ve silah kullanmasn bilmedikleri iin ie yaramadklarn, levend
ve suhte tifesiyle mcadele edilebilmesi iin ie yarar krk adet siphi gnderilmesi
gerektiini bildirdiinden, emrindeki siphilerden krk adedini bu i iin grevlendirmesi ve
daha nce tayin olunan siphileri de sefere gtrmesi.

1492

am ve Haleb beylerbeyilerine

Arafat'a gelecek suyolunun ins iin ta ustasna ihtiya duyulduundan,


am'dan yeteri kadar ta ustas tedrik edilerek bu i iin grevlendirilen Msr beylerbeyinin
emrine gnderilmesi; ayrca Haleb'in Bahsit Mahallesi'nde ikmet eden ve daha nce Haleb
tacbas olan Mimar Abdlkadir'in babas Nasruddin'in de ta ustalarna ustaba olarak
tayin edilmesi.

8 evval 973 (28 Nisan 1566)


1493

Msr ve am emr-i haclarna

Mekke'de yaplan suyolu inaatnda alan ta, demirci vs. iilerden


bazlarnn grevleri banda bulunmad, bazlarnn himaye edildii ve bazlarnn da
haclar ile geri geldikleri duyulduundan, bu konuyla bizzat ilgilenilerek icilerin grevleri
banda bulunmalarnn salanmas.

1494

Hrsova kadsna

dam olunan baz ehl-i fesdn akrabalarnn susuz kimselere musallat olup
akrabalarmzn idamna siz sebep oldunuz diyerek zulm ve bask yaptklar
bildirildiinden, bu gibi davranlarda bulunanlarn engellenmesi ve buna ramen yapmaya
devam ederlerse kimler olduklarnn bildirilmesi.

1495

Msr beylerbeyine

Arafat'a gelecek suyolu inaat iin ta gndermeleri hususunda am ve


Haleb beylerbeyilerine yazlm iki hkmn kendisine gnderildii; eer Msr'dan tedrik
olunan talar yetmez ise bu hkmleri am ve Haleb beylerbeyilerine gndererek ta ustas
tedrik edilmesi; ayrca talardan kimsenin himaye olunmamas; inaattan kaan talarn
geriye iadesi ve inaat iin istenilen krk bin altnn yirmi be bininin surre mahslnden, on
be bininin de Msr'dan verilerek gnderilmesi.

1496

Hssa tcirlerinden Mteferrika Mustafa'ya nin- hmyun

skdar, Galata ve stanbul'un baz kaplarnda gmrk mltezimlerinin


kanunda belirtilen miktardan fazla vergi aldklar bildirildiinden, bunun nlenmesi iin
mltezimlere bir nzr tayin olunmasnn gerektii; kendisine duyulan gven ve tecrbeye
binaen kanundan fazla vergi alnmasn nlemek ve kanunlara uygun i yaplabilmesi iin

236

5 NUMARALI MHMME DEFTER

kendisinin Gmrk Nzr olarak tayin olunduu; bundan sonra gmrk alnan yerleri
bizzat grp kontrol ederek gelip geenlerden fazla vergi alnmasn nlemesi; gmrksz
mallardan gmrk alnmamas ve kimsenin zor durumda braklmamas.

1497

Silistre skelesi eminine

Bodan voyvodasnn baz binalarda kullanmak iin ald be yz kantar


kurunun Silistre skelesi'nden geirilmesine engel olunmamas.

1498

Vilyet tahririnde grevli sbk Badad Defterdar Ahmed'e

Daha nce Eil Hkimi Kasm Bey tarafndan tasarruf edilmekte olan ermik'e
bal b- Thir isimli blgenin Kasm Bey vefat ettii ve olu Cafer'e de b- Thir
blgesinin haricinde Eil vilayeti verildiinden b- Thir blgesinin tahrir edilmesi.

1499

Uzuncaova Hasky kadsna

ekeler kynden akrc adl kiinin torununu karan harmilerin Edirne'de


yakalanp birinin hapsolunduu bildirildiinden, davalarnn grlebilmesi iin ocuk ve
babasnn Dergh- muall'ya gnderilmesi.

9 evval 973 (29 Nisan 1566)


1500

1501

9 evval 973 gn Padiahn sefere kt, Otan Edirnekaps'nn dna


kurulduu, askerin de Rstem elebi iftlii'nde konaklad hakknda.
Medine-i Mnevvere kadsna ve eyh'l-Harem'e

Medine yaknlarndaki baz kylerin yaknlarndan geen Msr ve am


haclarnn kullandklar yolun kyller tarafndan kazlan hendeklerle daraltlmas sebebiyle
haclarn ve dier yolcularn zor durumda kaldklar bildirildiinden, meselenin incelenerek
umum yolun kullanlmasn engelleyen bu gibi durumlarn ortadan kaldrlmas.

1502

Kaptan Paa'ya

Frenk tarafndan Marib Trablusu'na gelen baz ehl-i fesdn blgenin


durumunu inceledikten sonra dmana bilgi verdikleri duyulduundan, bunlara engel
olunmas.

1503

Marib Trablusu beylerbeyine

Trablus'a gelen Mslman klna girmi baz kiilerin buradaki durumu


gizlice aratrp elde ettikleri bilgileri dmana ulatrdklar ve casusluk yaptklar
duyulduundan, bu gibi durumlara mani olunmas iin bundan sonra pheli ahslarn
Trablus'a gelmelerinin nlenmesi.

ZETLER

1504

237

Aydn msellemleri beyine

Aydn sancanda gherile ilemekle grevlendirilmi olan yayalardan baka


msellemlere de ihtiya duyulduundan, szkonusu hizmet iin bir yayabalk msellemin
daha tayin edilip gnderilmesi.

1505

ehreminine

Aydn sancanda gherile iletmek zere usta bir gherilecinin, gherile


iletmek zere mbair tayin olunan Seydi Ahmed avu ile birlikte gnderilmesi.

1506

stanbul kadsna

stanbul'daki saray ve imretlere verilen koyunun bundan sonra mutlaka koyun


emini vastasyla tayin edilen kasap tarafndan verilmesi, bu ie ehremini ve mtevelller de
dahil hibir kimsenin mdahele etmemesi ve Yahudilere de gnde seksen koyundan fazla
koyun verilmemesi.

1507

stanbul kadsna

Kasaplk iin yirmi Yahudiden on bin filori alnmas emredilmi iken bunlarn
kendilerinden baka da ok sayda zengin Yahudi bulunduunu bildirmeleri zerine paray
veren ahslarn dahil olduklar cemaatlar haricindeki Yahudilerden de on bin filori
toplanmas ve Dergh- muall mteferrikalarndan Mustafa'ya teslim edilmesi.

1508

stanbul kadsna

Sr kasaplarndan Karl Hac Mahmud'un zengin olduu bildirildiinden,


stanbul'a koyun kasab olarak tayin edilmesi.

1509

1510

Yenihisar dizdarna
Kaledeki tutsaklarn bundan sonra hariten kimse ile grtrlmemesi.
Ktahya msellemleri beyine

Daha nce tersne hizmetine tayin olunan msellemlerin hisar tamiri iin
grevlendirilmesi.

10 evval 973 (30 Nisan 1566)


1511

1512

10 evval 973 gn padiahn Ordu-y hmyun'la Halkalpnar'a geldii.


Karaman beylerbeyine
Anadolu beylerbeyinin ardndan Gelibolu'dan geip orduya katlmas.

238

1513

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Bodan voyvodasna

Kendi yannda nbeti olarak bulunan yenierileri sefere gnderip topular


alkoymas; ayrca daha nce gnderilmesi istenen fakat tamamnn gnderilmesinin
mmkn olmad bildirilen yz bin kile arpann yirmi bin kilesinin parasn Semendire Beyi
Bayram'a teslim etmesi, geri kalan seksen bin kile arpay ise Istabl- mire iin stanbul'a
gndermesi.

1514

irmen, Zara Yenicesi, Zara Eskisi, Uzuncaova, Mahmudpaa Hasky,


Kzlaa Yenicesi ve Akakzanlk kadlarna

Sefer-i hmyuna kldndan dolay, daha nce belirlenen miktarda koyunun


zamannda konaklara eritirilmesi ve bu hususta gerekli gayretin gsterilmesi.

1515

Bilecik Madeni'nde demir top yuvala hizmetine tayin olunan yaya ve


msellem beylerine

Bilecik Madeni'nde grevlendirilen piyade ve msellemlerden bazlarnn


hizmete gelmedii bildirildiinden, beylerin yaya ve msellemleri ile zamannda ve eksiksiz
olarak hizmete gitmeleri; aksi halde grevini ihmal edenlerin cezalandrlacaklar.

1516

Bilecik kadsna

Bilecik Madeni'nde top yuvala imal etmek iin alan altm yedi ocan
otuzdan fazlasnn, Sultann beyinin msellem ve yayalarnn tamamn gndermemesinden dolay ilemez halde olduu bildirildiinden, bundan sonra yaya ve
msellemlerini hizmete getirmeyen beylerin, dirliklerinin ellerinden alnabilmesi iin kimler
olduklarnn arzedilmesi.

11 evval 973 (1 Mays 1566)


1517

Sbk Budun Beylerbeyi olup Kostantniyye muhfazasnda bulunan


skender Paa'ya

Galata'daki baz zimmlerin daha nce kendilerinin patrii iken grevden ihrac
edilen bir kiiyi yeniden patrik yapmaya uratklarna dair yine ayn cemaatten baz ahslar
tarafndan ikyette bulunulduundan, szkonusu ahslarn yakalanarak hapsedilmeleri.

12 evval 973 (2 Mays 1566)


1518

irmen kads ile Beyalan ve akraa Deirmeni isimli konak yerlerinin


bal olduu kadlara

Sefer-i hmyuna kld ve irmen'deki Kemal Aa Kervansaray konak


yeri olarak tayin edildiinden, irmen kadsnn ad geen konakta ve Mustafapaa
Kprs'nde, dier kadlarn ise Beyalan ve akraa Deirmeni konaklarnda belirtilen
miktarlarda ekmek, arpa, odun ve her trl yiyecek maddesini hazr etmeleri.

ZETLER

1519

239

Silivri, orlu ve Edirne yolu zerindeki kadlara

Sefer-i hmyuna kldndan daha nce tesbit edilen konaklarda, belirtilen


miktarlarda ekmek, arpa ve odunun hazr edilmesi; aksi halde ihmali grlenlerin grevden
alnp eitli cezalara arptrlaca.

1520

Hrsova ve nzl emrolunan dier kadlara

Daha nce gnderilen hkmde belirtilen nzln, emrolunan zamanda


gnderilmesi.

1521

Kocaili Beyi Ali Bey'e

Beraberindeki gemiler ile nereye ulatn, ihtiyalarn nasl karladn ve


umum durumu bildirmesi.

1522

stanbul Muhfz skender Paa'ya

amoyil isimli Yahudi kilisede iken evine girip iki yz drt bin akesini
almaktan zanl Abraham adl Yahudi ve arkadalarna rf-i maruf uygulanmas; bundan
sonra da bu gibi ehl-i fesda ayn ekilde rf-i marf ile muamele edilmesi.

13 evval 973 (3 Mays 1566)


1523

Silistre beyine ve Hrsova kadsna

ledii hrszlk ve adam ldrme sularn itiraf eden ve hapse atlan Nasuh
bin Abdullah adl ahsn ifadesinden Musa isimli bir ekyann, yanna toplad iki yz
adam ile birlikte yama ve talan niyetinde olduu anlaldndan, szkonusu ekyalarn her
ne ekilde olursa olsun yakalanp hapse atlmalar, ihtiya varsa il erlerinden de
yararlanlmas ve ekyann halka zarar vermesinin nlenmesi.

1524

Edirne kadsna

Sefer iin yola kan ordunun Edirne'ye yaklatndan, daha nce asker iin
tedrik edilmesi emrolunan un, arpa, odun, ya, bal ve pirincin cilen hazrlanmas ve hibir
hususta skntya meydan verilmemesi.

1525

Vezir Pertev Paa'ya

Tmvar beylerbeyi Sdde-i sadet'e gnderdii haberde, kendi emrine


yollanlacak askerin cilen erimesini istediinden, bir an evvel Tmvar'a giderek hizmette
bulunmas.

1526

Badad beylerbeyine

Abbas adl tifeye mensup baz kiilerin Sultan Ali adl ahs, kendilerinden bir
ka kiiyi ldrd gerekesi ile ikyet etmeleri zerine, yaplan mahkeme srasnda

240

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Sultan Ali'nin herkesin gz nnde bu tifeden bir ka kiiyi daha ldrp Kzlbaa
kaacan syledii bildirildiinden, durumun gerei gibi incelenip suu sbit grlrse ad
geenin cezalandrlmas.

1527

skdar kadsna

Hslar Kadl kendisine tevcih edildiinden, hemen grevine balamas;


blgede ehl-i fesad olduu iin emniyetin gerei gibi salanmas amacyla kimsenin kefilsiz
olarak rgad altrmasna izin vermemesi.

1528

skender Paa'ya

Bayburd alaybeyinin Budun beylerbeyinin adam gelinceye kadar bekletilip


sonra onunla birlikte gnderilmesi.

14 evval 973 (4 Mays 1566)


1529

Krehir Beyi Ali Bey'e

Derya seferine gnderilen siphilerin gittikleri, kendisinin de sancana


dnerek halkn ehl-i fesdn errinden korunmas iin gerekli gayreti gstermesi.

1530

skender Paa'ya ve ehreminine

Yenierilere lzm olan keeninin ya gemiler ile Rodosuk'a gnderilip oradan


arabalar ile veya dorudan kira hayvanlar ile cilen Edirne'ye gnderilmesi.

15 evval 973 (5 Mays 1566)


1531

Belgrad'a kadar Anadolu beylerbeyinin yolu zerinde bulunan kazalarn


kadlarna
Anadolu beylerbeyinin yanndaki askerler iin bol miktarda zahre tedrik

edilmesi.

1532

Anadolu beylerbeyine

Sla, Saruhan ve dier blgelerin muhfazasna tayin olunan siphilerin


kaydedildikleri defterlere gre grev yerlerine gnderilmesi.

1533

stanbul kadsna

skdar kads tarafndan Hersekdili skelesi'nde yakalanan Mehmed, Mustafa


ve Hasan isimli ahslarn hrsz olduklarnn anlald ve zerlerinde bulunan mallarn
defterlere kaydedilip Beyt'l-mal eminine gnderildiinin bildirildii; bu ahslarn mebbed
kree konularak mcrim defterine kaydedilmesi ve habersiz salverilmemesi.

ZETLER

1534

241

am beylerbeyine ve am'da in olunan mret-i mire Medresesi


mderrisine

am'da bulunan Selahaddin Evkf ile am'da mfti iken len Aladdin'e ait kitaplarn
durumu hakknda sunulan rukann bir sretinin gnderildii; buna gre inceleme yaplp her
iki konuda da durumun ne olduunun ve kitaplarn durumunun rukada belirtildii gibi olup
olmadnn bildirilmesi.

1535

Hasky kadsna, Beyalan, akraa Deirmeni, Gllk ve Pnarba


mevzilerinin etrafndaki kadlara

Konak tayin olunan ad geen mahallerde belirtilen miktarlarda ekmek, odun,


arpa, bal, ya, peynir vs. zahre temini grevinin toprak kadlarna verildii; kendilerinin de
erzak hazrlama hususunda toprak kadlarna yardmc olmalar.

1536

Zara ve Hasky kadlarna

Gllk konanda istenilen miktarlarda zahrenin geciktirilmeden hazr


edilmesi hususu ile bizzat kendilerinin ilgilenmeleri ve ordu konak yerine vardnda hibir
eksikle karlalmamas iin gereken tedbirleri almalar; ayrca ad geen konaa rpan
nahiyesinden de zahre srlmesi.

1537

stanbul Muhfz skender Paa'ya

Daha nce stanbul'da Venediklilere tercmanllk yapan Mikel adl ahsn


Galata'da bulunan hanmnn muhfaza altnda tutulmas gerektiinden yarar kefiller alnarak
veya baka bir yolla muhfaza altna alnmas.

1538

skender Paa'ya

Sakz'dan gelecek olan beyzdelerin iinde bulunan on, on iki yalarndaki


olanlardan Harem-i hmyun'a yarar olanlarn brahim Paa Saray'na teslim edilmesi,
geriye kalanlarn ise Kefe'ye gnderilmesi.

1539

Kefe beyine

Sakz adasnn fethedildii ve beyleri Kefe'ye gnderildiinden, orada mnasip


olan yerlere yerletirilmeleri ve ticaretlerine kimsenin karmasna izin verilmemesi.

1540

Sa garip yigitleri aasna

Belgrad'da bulunan Bayram Bey'in yannda hizmet etmekle grevlendirilen


gureb-i yemnden Hdaverdi ve Ferhad isimli kiilerin istenilen grevi yerine getirmeden
kap gittikleri bildirildiinden, ad geen ahslarn bulunarak cilen Sdde-i sadet'e
gnderilmesi.

242

1541

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Moton kads olup Mora mfettii olan ahsa

Daha nce siyset olunmas emrolunan sbk Mora Nzr Ali, Sdde-i sadet'e
gnderdii bir adam vastasyla, bir ok yerde mallar ve zerinde devletin alaca olduunu,
siyset uygulanrsa bunlarn ziyn olacan bildirdiinden, gerekli aratrmann yaplmas;
eer alacaklar varsa tahsil edilip borcuna karlk zaptedilmesi ve daha sonra hakkndaki
cezann emredildii ekilde uygulanmas.

1542

orlu kadsna

Vize msellemleri yol temizleme grevine tayin olunduklarndan, altar aylk


erzaklar ile cilen Kardran'a gnderilmeleri.

1543

Mora beyine

nebaht ve Ayamavra'da baz levendlerin in ettikleri kayklarla denize alp


soygunculuk yaptklar ve halka zulmettikleri, bu yzden Holomi skelesi'nin uzun
zamandr ilemez durumda olduu ve bundan dolay mal- mirnin zarara urad
duyulduundan, bundan sonra bu gibi ekylk faaliyetlerine katlan levendlerin tesbit edilip
kayklarnn ellerinden alnmas ve emr-i erif olmadan levendlerin gemi ve sandal
yapmalarnn yasaklanmas, fesat karmaya devam edenlerin de ar ekilde
cezalandrlmalar.

1544

Edirne'den Sofya'ya kadar yolun sa ve sol tarafnda olan kazalarn


kadlarna

Ordu sefere ktndan, sefer gzerghnda zahre sknts


ekilmemesi iin konak yerlerinde yeterli miktarlarda odun, ya, bal, peynir, arpa, ekmek ve
koyun hazr edilmesi.

1545

Silahdarlardan Sakz'da ehremini olan Hsrev Bey'e

Kendisine elli bin ake terakk ile Sakz Sancakbeylii verilen Krehir Beyi
Gazanfer Bey'e Krehir Sancakbeylii beratnda yazl olan miktarn nakden denmesi;
terakksinin ise tahrir yapldktan sonra gnderilecek emre gre denmesi.

1546

Filibe, Sofya ve Tatarpazar kadlar ile Pnarba, Zagovie, Karapnar,


Mnendili, htiman ve Minareliky isimli konak yerlerinin bal olduu

kadlara
Sefer-i hmyuna klp, kazalar dahilinde tesbit edilen konaklara varlmak
zere olunduundan, her konakta, belirtilen miktarlarda odun, ekmek, arpa, bal, ya, peynir
ile her trl yiyecek maddesinin hazr edilmesi ve herhangi bir aksakla meydan
verilmemesi.

ZETLER

243

16 evval 973 (6 Mays 1566)


1547

Anadolu ve Karaman beylerbeyilerine

Yanlarnda bulunan askerleri zapturapt altna almalar ve yollarda asker


tarafndan halka zarar verilmemesi, kimsenin yiyecek ve ayrlarna tecavz edilmemesi ve
kendi rzas ile yiyecek satanlardan baka kimseden zorla bir ey alnmamas hususunda
gerekli tedbirleri almalar.

1548

Kral oluna nme

Dmann Komoran Kalesi'nde topland ve Erdel'e saldracaklar hakkndaki


mektubun alnd; Osmanl ordusu yetimek zere olduundan, kendisinin de emrindeki
asker ve siphiler ile hazrlkl olup dmana kar uyank bulunmas.

17 evval 973 (7 Mays 1566)


1549

Bosna beyine

Ordunun sefer iin yola kt ve snr blgelerine yaklat; kendisinin de


Bosna gazileriyle birlikte, Ordu Sofya'ya yaklat zaman Turhanlu'ya bal sol kol aknc
beyleri, Klis, Pakri ve mmkn olursa Pojega beyi ile de haberleerek bir yerde toplanp
hep birlikte Hrvat vilyetine aknlar dzenlemesi; akna gidilirken dman saldrlarna
kar tedbirli olunmas ve sanca koruyacak kadar asker braklmas; eer dmann
topland yerler var ise aknlarn oralara dzenlenmesi.

1550

nebaht Beyi olup Turhanlu'ya bal aknc Beyi olan Mustafa Bey'e

Bosna Beyi Mustafa'ya yardm iin emrindeki aknclarla yola kp Vultrn


zerinden geip zvornik'de Bosna beyi ile bulumas ve grevi srasnda her trl gayreti
gstermesi; yolda aknclarn halkn mallarna zarar vermemesi iin aknclar zapturapt
altna almas ve akndan sonra da sancana dnerek muhfaza grevine devam etmesi.

1551

Pojega, Klis ve Pakri beylerine

Bosna Beyi Mustafa Bey'e verilen greve katlmak iin eer mmkn ise
onunla haberleip toplant yeri belirlendikten sonra sancaklar askerleriyle birlikte yola kp
Bosna beyi ile bulumalar; kendilerinden istenilen hizmeti yerine getirirken her trl gayreti
gstermeleri; yolda askerlerine sahip olup halkn mallarna zarar vermelerinin nne
gemeleri.

1552

1553

Yenieri aasna
Hizmetkr olmak zere, bostan olanlarndan yirmisinin kapya karlmas.
Misis (

) Beyi Mehmed Bey'e

244

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Daha nce sancakbeyi olan Ferhad'a emredilen kale tamiri grevi kendisine verildiinden,
bu konuda gerekli ihtimam gstermesi.

1554

zvornik kadsna

Daha nceki kadlarn zvornik'in merkezinde oturageldikleri halde kendisinin


zvornik'in dnda, kasabaya bir buuk gnlk mesafedeki bir yerde oturduu, bu yzden
halkn birok iinin aksad ve Mslmanlara zorluk karld sancakbeyi aban
tarafndan bildirildiinden, kendisinin de nceki kadlar gibi zvornik'in merkezinde
oturmas.

1555

stanbul, Edirne ve Bursa kadlarna

Sefere kldnda camilerde sabah namazndan sonra haftada iki gn Kurn-


Kerm okunmas ve Mslmanlarn zafer kazanmalar iin dua edilmesi gzel bir adet olarak
uygulanageldiinden, stanbul'da bulunan lim, hfz, kurr vb. kiilerin Eyp Sultan
Cmii'nde toplanp herkesin Kurn- Kerm'den bir cz okumalar ve hatim tamamlandktan
sonra Mslmanlarn muzafer olmas iin duada bulunmalar; daha sonra da btn
Mslmanlarn pazartesi ve perembe gnleri kendi semtlerinde, mderris, lim, talebe ve
ehl-i Kurn olanlarn da seltn cmilerinde toplanarak Allah'a duaya devam etmeleri.

1556

Rum beylerbeyine

Amasya ve Bozok taraflarnn muhfazas iin bu yerlerin beyleri ve


siphilerinin kendi sancaklar dahilinde uygun yerlerde toplanmalar; ayrca kendisinin de
dier beyler ile birlikte beylerbeyilik dahilinde uygun bir yerde toplanmas ve herhangi bir
fesdn ortaya kmasna meydan verilmemesi.

1557

Vidin beyine

Vidin kadsndan gelen mektupta, gemilere tereke yklenip gtrlecei srada


beylerbeyinin yanna gidilmesi eklinde gelen bir emirle bu iin durdurulduu
bildirildiinden, gemilerin gtrlmesi iinin ertelenmemesi ve szkonusu gemilerin bizzat
kendisi tarafndan Koyluc limanna kadar gtrlp orada alaybeyine teslim edilmesi ve
kendisinin oradan beylerbeyinin yanna gitmesi; Vidin'de bulunan azeb aas ve
martaloslarn da gemilerle gnderilmesi ve huzursuzluk karanlarn da cezalandrlmas.

1558

Nibolu Beyi Mehmed Han'a

nceki emirle gnderilmesi istenen gemilerin hazrlanarak, yeterli sayda adam


ile Belgrad'a gnderilmesi ve kendisinin de Belgrad'a doru yola kmas.

1559

Budun beylerbeyine

Kral tarafndan gnderilecek elinin, oraya geldiinde Sdde-i sadet'e


gnderilmesi.

ZETLER

1560

245

Semendire beyine

Budun beylerbeyi tarafndan Sdde-i sadet'e gnderilen kraln elisinin


Belgrad'a geldii zaman bekletilip her trl ihtiyalarnn giderilmesi ve elinin, Belgrad'a
ulald zaman orduyu ve asker saysnn okluunu grebilecei bir yerde tutulmas.
Yerderbendi'nin bu tarafndaki konak yerinin bal olduu kad ile
Mukabele-i ehirky, Aruz [Azor], Ilca- Ni, Kenar- Ni, Karye-i Yama
konaklarnn bal olduu kadlara; ayrca Alacahisar'dan sonra Morova'nn te yannda
ve ber suyu geildikten sonraki yerlerde bulunan kadlara

1561

Sefere kld ve ad geen konak yerlerine varlmak zere olunduundan,


askerin ihtiyac iin odun, ekmek, bal, ya, peynir, arpa ve dier her trl yiyecek
maddesinin belirtilen miktarlarda hazr edilmesi ve yiyecek konusunda hibir sknt
ekilmemesi iin gerekli tedbirlerin alnmas; aksi takdirde ihmali grlenlerin
cezalandrlaca.

1562

zladi kadsna

Minareliky konana zahre tedrikinde kendisinin de yardmda bulunmas ve


yeteri kadar zahrenin hazrlanmas.

1563

Diyarbakr beylerbeyine

Diyarbakr ve evresinde bulunan Ulus tifesinin zapturapt eskiden beri


Diyarbakr Beylerbeylii'nin grevleri arasnda olduundan, ad geen tifeyi zapturapt
almak iin bir bey grevlendirilerek szkonusu tifenin ran tarafna gemesine veya orada
olanlarnn bu tarafa gelmesine engel olunmas ve ahidnmeye zarar verecek hareketlerden
kanlmas.

1564

Han hazretlerine

Akkirman Sancakbeyi Hasan'n gnderdii mektupta Leh'e bal Braslavyar


adl kaleden gelen dman askerinin sr ve koyunlar gtrp Turla suyunun te tarafnda
olan obanlar soyduklarn, derileri iin kuzular ldrdklerini, bu olaylar zerine kuvvet
gnderildiini, iddetli atma olduunu ve iki taraftan da l ve yaral bulunduunu, bu
kalede bulunanlarn ekyalktan geri durmadklarn bildirdiinden, dman tarafndan
tekrar bir saldr olursa kendisinin de Akkirman beyine gerekli yardmda bulunmas.

1565

Belgrad'dan Budun'a varncaya kadar olan yerlerde bulunan beylere

Budun tarafna gnderilen Dergh- muall avularndan Mehmed ve


adamlarna getii yerlerde yardmc olunmas.

18 evval 973 (8 Mays 1566)

246

1566

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Padiahn Kardran konanda konaklad ve ata binip ava kt.

19 evval 973 (9 Mays 1566)


1567

1568

Bergos konana gelirken askerlerin kprlerden gemekte zorlandklar ve


konaa gelindiinde yamur yad.
rgp kadsna

Ilca-i Ni ve Kenar- Ni konaklar iin gerekli olan arpa, odun, ekmek, bal,
ya ve dier ihtiya maddelerinin tedrikinde toprak kadlarna gerekli yardmda
bulunulmas.

1569

Tekfurda irmeni kadsna

Kazadaki msellemlerden bir nevbetlisinin eribalar Hseyin ile cilen


Edirne'ye gnderilmesi, bu konuda ihmalkr davranlmamas ve msellemlerin ne zaman
yola ktnn bildirilmesi.

1570

Hasky, Beyalan, akraa Deirmeni, Gllk ve Pnarba isimli


mevzilerin etrafndaki kadlara

Ad geen yerler konak tayin olunduundan, buralarda ordunun ihtiyac olan


ekmek, odun, arpa, bal, ya, peynir ve dier ihtiya maddelerini salamakla grevli olan
toprak kadlarna her trl yardmn yaplmas; aksi taktirde hibir mazaretin kabul
edilmeyerek sorumlularna ar cezalar verilecei.

20 evval 973 (10 Mays 1566)


1571

Eflak voyvodasna

Dergh- muall avularndan Ali geldiinde, kendisinin nceki emir


gereince istenilen miktarda yarar asker ile cilen Tmvar'a gitmesi ve Ali avu'u yanna
adamlar katarak Bodan'a slimen ulatrmas.

1572

Bodan'da muhfaza iin bulunan iki yz yenierinin babuu olan


Ramazan Suba'ya

Daha nce orduya katlmas istenen yenierilerin yine Bodan'da muhfazada


kalmalar; eer yola km iseler geri dnp voyvodann yanna gelmeleri.

1573

Bodan voyvodasna

Daha nce sefere gnderilmesi emrolunan Bodan muhfazasndaki iki yz


yenierinin sefere gnderilmeyip yannda muhfazada kalmas; daha nce Tmvar
taraflarna gnderilmesi istenen dier askerlerin ise cilen gnderilmesi.

ZETLER

1574

247

Kocaili beyine

Daha nce gnderilen emirde gemiler ile birlikte nerede olup ne zaman nereye
varacann ve verilen grevin hangi durumda olduunun bildirilmesinin istendii; ayn
emrin gerei olarak nerede olduunu, hangi tarihte nereye varm olacan ve gemiler ile
zahre durumunu Dergh- muallaya bildirmesi.

1575

Tmvar beylerbeyine

Gle'nin muhasaras hakknda gnderdii bilgilerin alnd; Tmvar


taraflarna gnderilen asker varmadan nce Gle, Yanova ya da Lago kalelerinden
hangisinin muhasara edilmesi daha uygun ise ona gre hareket edilmesi.

1576

eme kadsna ve Dergh- muall avularndan Seydi Ahmed avu'a

Sla'da in edilen kalenin varouna muhfaza iin civar kylerden elli


hnenin srgn edilmesine dair ferman kt, ancak nceki kad'nn ilk yazlan kiileri
defterden karp yerlerine fakir fukaradan yal ve evsiz barksz baz kiileri yazdna dair
ikyette bulunulduundan, durumun aratrlarak u anda kalede olanlarn ilk yazlan elli
hne halk m yoksa sonradan habersiz olarak getirilen fakir fukara m olduunun ve avrz
vergisi verip vermediklerinin bildirilmesi; ayrca kalenin deniz tarafndan gerei gibi
korunmas.

1577

orlu mderrisine

orlu'daki vakf imretinin mtevellsi olan Fethi isimli kiinin vakfa ait eitli
yolsuzluklar yapt ve vakf zarara uratt bildirildiinden, vakf defterlerinin kontrol
edilerek yolsuzluunun ve zerinde vakfa ait mal bulunup bulunmadnn aratrlmas;
zerinde mal bulunduu tesbit edilirse bunlarn vakf adna zaptedilip ortaya kan
yolsuzluklarnn yazlp bildirilmesi.

1578

skender Paa'ya

Be kralnn stanbul'daki elisine yollad nceki ve imdiki ifreli


mektuplarn anlalamad ve mektuplar getiren grevli ile birlikte geri gnderildii;
mektuplarn eliye gsterilerek kraln kendisinden ne istediinin ve ifre ile yazl olanlarn
ne olduunun renilerek bildirilmesi.

1579

Akkirman beyine

Bender'in karsnda Turla suyunun te tarafnda bulunan koyun ve sr


ocaklarnn hrsz ve haydutlar yznden harap hale geldii, her bakmdan ok kt ve zor
durumda olduu, saylarnn da iyice azald, bu durumu nlemek iin Bender'in karsnda
ky kurup Bender'de bulunan beli tifesinin Bender ve Akkirman'dan takviye edilerek
buraya gnderilmesi halinde blgenin muhfazasnn salanabileceine dair gnderdii
mektubun alnd; kendisinin Bender'deki azeblerle birlikte muhfaza hizmetinde

248

5 NUMARALI MHMME DEFTER

bulunmas ve gerekirse Akkirman'daki belilerden yirmisini emin yanna gnderip,


kendisinin kalanlarla muhfaza hizmetini srdrmesi.*
*Hkmn sonunda bir sreti bal altnda kime yazld belirtilmeden "ky kurulacak yerin
kimsenin mal veya kullanmnda olmamasna, kimseye zarar verilmemesine dikkat edilmesi;
kurulacak kye yerlemek isteyenlere izin verilmesi, kye yerleenlerin saysnn bildirilmesi ve
bundan sonra verilecek emre gre hareket edilmesi" ne dair aklama bulunmaktadr.

1580

Kefe beyine

Lehistan'a bal blgeden gelen iki blk kadar askerin Turla suyunun te
yakasndaki koyun obanlarn soyduklar, bunlarn zerine kuvvet gnderildii ve yenilgiye
uratldklar bildirildiinden, kendisinin de o blgeye daima dikkat etmesi ve dmann
herhangi bir hareketi grld zaman her ne ekilde olursa olsun Akkirman beyine yardm
etmesi.

21 evval 973 (11 Mays 1566)


1581

Yenieri aasna

Bodan'daki yenierilerin ulfelerinin Bodan haracndan verilebilmesi iin


ulfe ve nafaka miktarn gsterir defterin gnderilmesi.

1582

Lalaya ve Sultan Murad lalasna

Bolu'da ve Kastamonu'da suhte, Kengr'da da gurbet tifesinin toplanp


ekylk yapmalarna mani olunmas ve suu sbit olanlarn cezalandrlmas.

1583

Akkirman beyine

Sancaktaki toyca, aknc ve gnll yiitler ile sancan muhfazasnda


bulunulmas ve ehl-i fesdn halka zarar vermelerinin nlenmesi.

1584

Budun beylerbeyine

Fetholunan taka Kalesi'nin gerekliyse tamir edilmesi; ancak harap olmas


daha faydal olacak ise bir daha tamir edilemiyecek derecede tahrib edilmesi.

22 evval 973 (12 Mays 1566)


1585

stanbul muhfazasna tayin olunan skender Paa'ya

Sakz'dan stanbul'a ticaret amacyla gelen baz kiilerin, Sakz'da karklk


kmas zerine Sakz beyzde ve siphilerinden olduklar gerekesi ile tutuklandklar; bu
kiilerin daha sonra Sakz'n beylerinden olmayp adann kendi halinde yaayan yerli
halkndan olduklarn ve karkl karan beyzde ve siphilerle hibir ilgilerinin
bulunmadn ifade ettikleri, bu durumda szkonusu kiilerin stanbul'a gelecek Sakz
beyleri ile yzletirilinceye kadar serbest braklmamalar; yzletirme neticesinde

ZETLER

249

syledikleri doru karsa geri dnmelerine izin verilmesi, bey ve beyzdelerden olduklar
anlalrsa hapsedilmeleri.

1586

Anadolu beylerbeyine

Gnderilen hkmde sefere nevbetsizlerin gnderilip gnderilmeyecei


hususunda yeterli aklk olmad iin nevbetsizlerin durumunun ne olacana dair
gnderdii mektubun alnd; kanun gerei sefere sadece nevbetlilerin gnderilmesi,
nevbeti olmayanlarn ise yerinde kalmas.

1587

irmen sanca kadlarna

irmen msellemlerinin bir nevbetlisinin kanun gerei altar aylk erzaklar


ve mhimmtlaryla, eriba Hseyin ile birlikte Ordu-y hmyun'a katlmak zere
Edirne'ye gnderilmesi.

1588

Rumeli beylerbeyine

Kadlara, nzl yerlerine gerekli olan yiyecek malzemesinin ne zamanda


karlaca hakknda daha nce Maliye tarafndan emir verilip buralarla ilgili defterin
gnderildii; defterde kaytl kadlara avular gnderilerek istenen nzln eksiksiz ve
zamannda yerine ulatrlmasnn salanmas.

1589

Pojega'ya kadar yol zerinde nzl ihrc emrolunan kadlara

Daha nce nzl hazrlanmas hususunda Maliye tarafndan kendilerine hkm


gnderildii ve ordunun da blgeye varmak zere olduu; bu sebeple gnderilen hkmde
belirtilen nzln zamannda ve eksiksiz olarak yerlerine ulatrlmas; aksi halde ihmali
grlenlerin iddetle cezalandrlacaklar.

1590

Dimetoka ve Zara kadlarna

Konak yeri olarak belirlenen eme ve Beyalan adl mahallere ekmek, arpa,
buday, ya, bal, peynir ve her trl yiyecek maddesini tedrik etmekle grevlendirilen
toprak kadlarna gerekli yardmn yaplmas.
Zara Yenicesi ve Eskisi ile rpan ve zladi'den Sofya'ya kadar olan
kazalarn kadlar ile Uzuncaova, Samakov, Radomir, rgp, sferlikbanas
ve Parakin'e kadar olan yerlerin kadlarna

1591

Sefer nedeniyle konak yerleri iin zahre gerektiinden, bundan nce toprak
kadlar ile sa ve sol kollarda bulunan kadlara konak yerleri iin zahre tedrik edilmesi
hususunda emir gnderildii; toprak kadlarnn tedrik edecei miktardan baka
yaknlarnda bulunan konak yerleri iin de gerekli miktarda ekmek, arpa, odun, bal, ya,
peynir ve her trl yiyecek malzemesinin hazrlanmas ve bu konuda hibir skntya
meydan verilmemesi; aksi takdirde ileri srlecek hibir mazeret ve bahnenin kabul
edilmeyecei; ayrca daha nceden sefer iin nzl konusunda bir emir gelmi ise gerekli

250

5 NUMARALI MHMME DEFTER

malzemenin asker varmadan nce yerine bizzat ulatrlmas ve bu konuda gereken gayretin
gsterilmesi.

1592

Nin- hmyun

Bosna tarafndan akn iin tayin olunan askere Bosna Beyi Mustafa Bey'in
serdar tayin olunduu ve herkesin onu serdar bilip emrine itaat etmesi.

1593

Krankol Kona'nn bal olduu kadya

Krankol adl mahal konak yeri olarak belirlendiinden, asker iin belirtilen
miktarlarda zahre hazrlanarak bu hususta herhangi bir skntya meydan verilmemesi.

23 evval 973 (13 Mays 1566)


1594

Vultrn sanca kadlarna

Ordunun sefere kt ve Belgrad'a vardnda zahreye ihtiya duyulaca; bu


sebeple gerekli ihtiya maddelerinin sahipleri veya vekilleri ile Belgrad'a getirtilerek askere
sattrlmasnn salanmas ve bu konuda herhangi bir skntya meydan verilmemesi.

24 evval 973 (14 Mays 1566)


Otan Edirne'de Saray- mire nnde kurulduu, Divan'n eksiksiz
topland, Bodan'n haracnn gelip Hzne-i mire'ye zaptolunduu ve sbk
Badad Beylerbeyi Kara Mustafa Paa'nn el pp hediyelerini arzettii.

1595

1596

Edirne kadsna

Ehl-i fesd olduklar bildirilen baz ingenelerin gvenilir adamlar nezaretinde


kree gnderilmeleri.

1597

Edirne'den Alacahisar'a varncaya kadar yol zerinde bulunan kazalarn


kadlarna

Ordunun nnden giderek yollar temizlemek ve gerekli olan yerlere kprler


yaptrmakla grevli Silahdarlar Kethds Mehmed'e her trl kolayln gsterilmesi,
askerin skntya dmesine sebep olacak hibir ihmalin meydana gelmemesine dikkat
edilmesi; aksi taktirde ileri srlecek bahnelerin kabul edilmeyecei ve sorumlularn
cezalandrlaca.

1598

Tmvar beylerbeyine

Erdel kral, Nemelilerin Erdel'e saldrma niyetinde olduunu bildirdiinden,


dmann u andaki durumunun ne halde olduunun aratrlarak bildirilmesi ve daha nceki
emir gereince Lago ve Yanova kalelerinin muhasarasna balanmas.

ZETLER

1599

251

Vezir Pertev Paa'ya

Daha nce grevlendirildii mahalle bir an nce ulamas gerektiinden, cilen


grev yerine varmas.

1600

Vize, Krkkilise ve Pnarhisar kadlarna

Daha nce Hasan avu araclyla paras datlan gemi kerestesinin henz
indirilmedii bildirildiinden, kerestenin cilen Szebolu'ya indirilip Ahyolu kadsna ve
Abdi avu'a teslim edilmesi.

1601

Varna, Prevadi, umnu, Aydos, Karinbd ve Ruskasr kadlarna

Misivri, Szebolu ve Ahyolu'da in olunan gemiler iin gereken kereste,


kazalar dahilinden istendiinde emr-i erif olmad gerekesi ile istein geri evrildii
yolunda Ahyolu kads ve gemi yapmna mbair olan Abdi avu tarafndan ikayette
bulunulduundan, konunun nemine binaen bundan byle gemi kerestesi hususunda emr-i
erif beklenmeden her trl yardmn yaplmas ve ihmalkr davranlmamas.

1602

Vize yrkleri bulunan yerlerin kadlarna

Kendilerine eitli grevler verilen yrklerden bazlarnn grev yerlerine


gitmedikleri bildirildiinden, bu gibi davran grlenlerin hemen grev yerine
gnderilmesi, gitmemekte direnenlerin ise hapsedilip kree konulmak zere kimler
olduklarnn bildirilmesi.

1603

Diyarbakr defterdarna

Daha nce Diyarbakr Beylerbeyi skender'in hslarndan olan cemaatin


Havss- hmyuna dahil edilmeleri emredildii halde szkonusu cemaatlerin bu emre itaat
etmeyip vergilerini vermedikleri belirtilerek bunlarn u andaki Diyarbakr Beylerbeyi
Behram'n hslarna dahil edilmelerinin teklif edildii; ancak nceden gnderilen fermandaki
hkmn deitirilmesi mmkn olmadndan, cemaatlerin Havss- hmyun'a
kaydedilmeleri ve emre itaat etmeyip kar gelenlerin isimlerinin beylerbeyine bildirilmesi.

1604

Eskihisar- Zara kadsna

Gnderdii mektupta ordu iin istenen alt bin drt yz elli koyunun tedrik
edilmekte olduunun bildirildii; ancak ordu oraya varmak zere olduundan, brahim
avu geldiinde koyunlarn hepsinin tedrik olunmas ve bu konuda herhangi bir skntya
meydan verilmemesi iin gereken tedbirlerin alnmas.

1605

irmen beyine ve kadsna

Daha nce hazr halde tutulmas emredilen bir nevbetli msellemlerin,


eribalar ve alt aylk erzaklar ile birlikte orduya katlmak zere cilen gnderilmeleri ve
bu konuda ihmal gsterilmemesi.

252

1606

5 NUMARALI MHMME DEFTER


irmen kadsna

Mustafapaa Kprs'nde bulunan avrz verecek hne miktarnn Dergh-


muallya bildirilmesi.

1607

irmen, Zara-i Eskihisar, Filibe, Tatarpazar, Sofya, ehirky, Ni ve


Alacahisar kadlarna

Konak olarak tayin olunan yerlere belirtilen miktarlarda yiyecek ve odun gibi
ihtiya maddelerinin hazrlanmas hususunda daha nce emir gnderildii ve Dimetoka,
Zara ve Eski Zara kadlarna da Beyalan, Kpr ve akraa Deirmeni konaklarna
zahre tedriki iin yardmc olmalar hususunda emirler gnderildii; kendilerinin de emirde
belirtilen miktarlarda malzeme ve erzak konak yerlerinde hazr etmeleri, eer yeterli
gelmezse eksik miktar o konak yerine yardm iin tayin edilen kaddan tedrik etmeleri; bu
konuda ihmal gsterilmemesi, aksi takdirde grevden alnacaklar ve cezalandrlacaklar.

1608

Semendire, Alacahisar ve Belgrad kadlarna

Ordu sefere ktndan, konak olarak tayin olunan yerlere belirtilen


miktarlarda erzak tedrik edilmesi ve bu konuda herhangi bir skntya meydan verilmemesi.

1609

Belgrad kadsna

Ordu sefere kt ve Belgrad da konak yeri olarak tayin olunduundan, ordu


iin Belgrad'da yz bin akelik ekmek, bin md arpa ve drt yz araba odun tedrik
edilip hazr edilmesi ve bu hususta ihmal gsterilmemesi.

25 evval 973 (15 Mays 1566)


1610

Semendire, Sirem, Alacahisar ve Vidin beyleri ile kadlarna


Yenierilere zahire tedrik etmekle grevlendirilen Ferhad'a gerekli yardmn

yaplmas.

1611

Erzurum beylerbeyine

Karahisr- ark sancann bir nceki tahririnde defter d hnelerin drt bin
akeye sancakbeyine hs olarak kaydedildikten sonra Hssa-i hmyuna dahil edildii,
ziraatle uraan msellemlerin siphiye dedikleri rden baka kendi topranda
oturduklar gerekesi ile sancakbeyi tarafndan da vergi demeye zorlandklar, bu gibi
durumlar yznden zor durumda kalan halkn dald, bu sebeple eski tahrirde defter d
olan reynn yaplacak yeni tahrirde eskiden beri oturduklar kylerinde tahrir edilmelerine
dair gnderdii mektubun alnd; yeni yaplacak tahrir ile ilgili hkmn blgenin tahririni
yapmakla grevli Mmrevan Beyi mer'e daha nceden gnderilmi olduu; ayrca mer
Bey'in elinde mufassal defter bulunmadndan Erzurum'da bulunan mufassal defterin mer
Bey'e ulatrlmas.

ZETLER

1612

253

Mmrevan Beyi mer Bey'e

Karahisr- ark sancann tahriri grevinin kendisine verildii; sancan


mufassal defterinin Erzurum beylerbeyi tarafndan kendisine gnderilecei; daha nce
gnderilmi olan nin- hmyun gereince ad geen sancan tahririni yapmas.

1613

Erzurum beylerbeyine

ran'a giden casusun getirdii bilgilerle ilgili olarak gnderdii mektubun


alnd; bundan sonra da ayn ekilde ran'n durumu hakknda srekli aratrma yaplarak
edinilen her trl bilginin gnderilmesi.

1614

Sbk Badad Beylerbeyi Mustafa Paa'ya

Sefer zamannda Edirne'nin muhfazas nemli olduundan ve bu hususta da


kendisine itimad edildiinden, ordu Edirne'den ayrldktan sonra Edirne'nin muhfazas
grevinin kendisine verildii; ehrin ve evresinin gerei gibi muhfaza edilerek
huzursuzluk karanlarn cezalandrlmas ve gerekli hususlarn yazlarak bildirilmesi.

1615

Anadolu beylerbeyine

Anadolu askerlerinin ordunun nnden yryp Mustafapaa Kprs, Filibe,


Samakov, Dobnie, Radomir ve Alacahisar'dan geerek Belgrad'a gitmesi; giderken ordunun
konaklayaca yerlere uramayp, dier mnasip yerlerden gemesi ve askerlerin kimseye
zarar vermemeleri iin zapturapt altna alnmas.

1616

Karaman beylerbeyine

Emrindeki askerlerle ordunun arkasndan yrmesi ve askerlerin halkn malna


mlkne ve ekili dikili yerlerine zarar vermemeleri iin zapturapt altna alnmas ve yol
zerine grevli adamlar konulmas.

1617

1618

Sbk Diyarbakr defterdar olup vilyeti tahrir eden Ahmed'e


Tahriri yaplan yerlerin tevz edilmesine izin verildii.
Semendire beyine

Nzln Sirem'e geirilmesi esnasnda bu nzl getiren kadlarn da nzl ile


beraber Sirem'e geirilip orada bekletilmesi ve geri dnmelerine izin verilmemesi; ayrca
kpr gemileri iin gerekli olan malzemenin de eksiksiz olarak hazrlanmas ve ordu
Sofya'ya varnca kpr yapmna balanmas.

1619

Pakri Beyi skender Bey'e

Blgedeki dman beylerinin Neme kralnn yanna gitmekten vazgeip orada


toplanmaya baladklar ve zaman zaman atmalar meydana geldii, bu arada
beylerbeyinin de sefere katlmas iin kendisine emir gnderdiine dair gnderdii

254

5 NUMARALI MHMME DEFTER

mektubun alnd; bu durumda kendisinin sefere katlmamas ve blgenin muhfazasn


salamaya devam etmesi.

1620

Haleb, am, Dulkadir, Rum, Diyarbakr, ehrizol, Badad, Erzurum, Basra


ve Lahsa beylerbeyilerine

Rumeli ve Anadolu askeriyle sefere gidilip vilyet askerlerinin memleket


muhfazasnda braklmalar kararlatrldndan, kendilerinin de askerleriyle birlikte
eskiden beri toplanlagelen yerde toplanp memleketin muhfazas hizmetinde bulunmalar.

26 evval 973 (16 Mays 1566)


1621

1622

26 evval 973 gn Padiahn Divan ile Edirne'den yola kp Kemal Aa


Kervansaray'nda konaklad.
Gelibolu kadsna

Gelibolu'da meydana gelen hrszlk olaylarn aa kavuturmak iin yaplan


aratrmalar esnasnda, enkkaya adl blgede kimlii belirsiz baz kiilerin oturup
kalktnn ihbar edilmesi zerine yakalanan Nebi ve Nasuh isimli ahslarn su ortaklar
daha olduunu sylemeleri zerine bunlarn da yakalanp hapse atld, ayrca yakalanan bir
kalpazann da hapiste olduuna dair gnderdii mektubun alnd; btn bu sulularn,
seferden dnlp durumlar grlnceye kadar salverilmemeleri.

1623

Han hazretlerine

Bodan voyvodas, Bodan'dan Lehistan'a giden hainlerin iadesi iin Leh


kralna hkm gnderildii halde bu hainlerin geri verilmedii, ayrca Neme kralna yardm
iin asker hazrland, stefan Voyvoda olu Konstantin'in Bodan zerine yrmek
amacyla asker toplad ve kendilerine tbi olmalar iin Bodan reysna mektuplar
gnderdiini bildirdiinden, Leh tarafndan Bodan'a bir tecavz yaplacak olur ise
kendisinin de dmana yardm eden Laskov (
) ve Urusuk (
vilyetine, yama yapmak zere taarruzda bulunmas.

1624

) voyvodalarnn

Akkirman beyine

Bodan zerine Lehliler tarafndan yaplacak bir saldrya kar hazrlkl


olunarak gerektii takdirde her trl yardm yaplarak Bodan vilyeti ve halknn zarar
grmesinin engellenmesi.

1625

Eflak voyvodasna

Emredildii zere askerlerini sefer iin hazrlad, ancak kendisinin sefere


katlmaya gc olmadna dair gnderdii mektubun alnd; bu durumda askerlerini
gvenilir bir serdar ile gnderip kendisinin Eflak'n muhfazasnda kalmas.

ZETLER

1626

255

Belgrad kadsna

Sefere kan askerlerin Belgrad Kprs'nden geip Zemun isimli yerde


konaklamas uygun grldnden, ad geen yerde belirtilen miktarlarda arpa, odun, ya,
bal ve dier ihtiya maddelerinin hazr edilmesi ve askere bu hususta sknt ektirilmemesi.

1627

irmen kadsna

irmen dahilinde konak yeri olarak tayin edilen Beyalan, Gllk ve


Yedideirmen adl yerlerde zahre hususunda herhangi bir sknt ekilmemesi iin her
konakta belirtilen miktarlarda ekmek, arpa, odun, bal, ya, peynir ve dier erzkn hazr
edilmesi, aksi halde hibir zrn kabul edilmeyecei.

1628

Sbk Badad Beylerbeyi olup imdi Edirne muhfazasnda bulunan


Mustafa Paa'ya

Hrszlk yaparken yakalanan Baba Ali ve yolda olan olann cezalarnn


verilmesi gerekiyorsa da bu olann baz eyler sorulmak iin alkonulmas; Baba Ali'nin ise
eran eli kesilerek veya siyset olunarak cezalandrlmas.

1629

Malkara ve Kean kadlarna

Tersne-i mire Emini Halil, tersneye kire tamak iin krk alt adet kanatl
su sr arabasna ve asker tamak iin getirildii halde bu ite kullanlmayan at gemilerine
ihtiya duyulduunu bildirdiinden, bu konuda kendisine gereken her trl yardmn
yaplmas.

27 evval 973 (17 Mays 1566)


1630

Badad Beylerbeyine

Tahrir esnasnda Dertenk, Kerend ve Derne sancaklarnda ortaya kan


zevidin henz mir iin zaptedilmedii duyulduundan, szkonusu zevidin mir iin
zaptedilmesi.

1631

Msr Beylerbeyine

skenderiye'de in olunan bir hann kaleye zarar olduu duyulduundan,


durumun yerinde incelenerek szkonusu hann kaleye ne gibi bir zarar olduunun ve bu
durumun nasl nlenebileceinin bildirilmesi.

1632

Filibe kadsna

Vezir Pertev Paa ile birlikte geen askerlere verilen zahre miktarnn Pertev
Paa'nn asker saysna gre ok fazla olduu; ordu Filibe dahilindeki konak yerlerine
vardnda odun, ekmek, arpa, bal, ya, peynir, yourt ve dier her trl ihtiya
maddelerinde bir sknt ekilmemesi iin dikkatli olmas ve gerektiinde Akakzanlk

256

5 NUMARALI MHMME DEFTER

kazasndan da yardm talep ederek emrolunan zahrenin konak yerlerinde hazr


bulundurulmas iin gerekli gayreti gstermesi,; aksi halde hibir zrn kabul edilmeyecei.

28 evval 973 (18 Mays 1566)


1633

Belgrad'a varncaya kadar yol zerinde olan kazalarn kadlarna

Yol temizlemek iin tayin olunan silahdarlarn zahre ihtiyacnn, bedeli


mukabilinde kazalar dahilinden karlanmas.

1634

Yenieri aasna

Budun'daki kul karndalarndan iki yz yenieri yazlmas; eer iki yz tane


kul karnda yoksa, bulunanlarn yazlp eksiin, bu taraftan tamamlanmak zere
bildirilmesi.

1635

Nibolu ve Vidin beylerine

Daha nce ins emrolunan gemilerin durumunun ne mertebede olduunun ve


yukar tarafa gnderilen gemi varsa, ne zaman gnderildiinin bildirilmesi.

1636

Kocaili beyine

Gemilerin nerede, ne durumda olduu, gittikleri yere ne zaman ulaabilecekleri


ve umum durum hakknda bilgi verilmesi.

29 evval 973 (19 Mays 1566)


1637

Dimitrofa kadsna

Mukbele-i Brdelen konak yeri olarak belirlendiinden, buraya belirtilen


miktarlarda yiyecek ve odun gnderilmesi ve bu konuda herhangi bir sknt ekilmesine
meydan verilmemesi, aksi takdirde hibir zr ve bahnenin kabul edilmeyecei; ayrca
Dimitrofa Kalesi'nin te yanndaki konak yeri iin ise Yakova kadsndan yardm istenmesi.

1638

Brdelen ve lok kadlarna

Mukbele-i Brdelen bir konak yeri olarak tayin olunup, buraya belirtilen
miktarlarda erzak ve odun tedriki hususunda Dimitrofa kadsna hkm gnderildii;
kendilerinin de bu hususta ad geen kadya yardmc olmalar.

1639

Yakova kadsna

Dimitrofa Kalesi'nin te yannn konak yeri tayin edildii ve buraya belirtilen


miktarlarda zahre tedriki hususunda Dimitrofa kadsna emir gnderildii; kendisinin de
bu hususta ad geen kadya yardm etmesi.

ZETLER

1640

257

Sirem Beyi Bl Bey'e

Daha nce gnderilmesi emrolunan cerahor ve krekilerin durumu ile


koyunlarn hazr olup olmadnn bildirilmesi; Vulkovar yaknlarndaki rmaa araba
sacak genilikte kpr yaplmas iin gerekli hazrlklarn tamamlanmas; sancak dahilinde
belirlenen yedi konaa somun, boaa ve peksimed gibi erzakn gnderilmesi hususunda
kadlara gerekli tenbihin yaplmas ve ihtiya maddelerinin hne ba olarak toplanmas.

1641

Anadolu Beylerbeyine

Teke Beyi Murad Bey ile Bursa Sancakbeyi Abdurrahman Bey arasndaki
tasaddur hususunda, daha nce gnderilen bu konudaki kanunnmeye gre halledilmesi.

1642

Tmvar Beylerbeyine

Erdel kralnn baz Hersek ve Neme beylerinin Erdel'e saldrmak zere


olduklarn bildirdii, byle bir durumda asker iin byk zahre sknts meydana gelecei
ve Gle ele geirilmeden zahre gnderilmesinin mmkn olamayacana dair gnderdii
mektubun alnd; durum arzedildii gibiyse asker oraya varmadan Gle, Yanova veya
Lago kalelerinden hangisinin fethedilmesi daha uygun ise orann kuatlp fethedilmeye
allmas.

1643

Budun Beylerbeyine

Gnderdii mektupta Solnok Beyi Hasan'a be alt yz yenieri verilmesinin


emredildii ancak Budun'da bulunan drt yz doksan alt yenierinin gnderilmesi halinde
muhfazaya asker kalmayaca bildirildiinden, Hasan Bey'e Budun yenierilerinden drt
yz nefer ile Tatar frislerinden otuz ve Pete frisleri aalklarnn her birinden krkar nefer
gnderilmesi; Budun iin ise yenieri aas tarafndan hisar erenlerinden ve silah
kullanabilen kimselerden iki yz yenieri yazlp muhfaza grevinde istihdam edilmesi.

1644

Solnok Beyi Hasan Bey'e

Emrindeki beyler ve askerler ile sefer iin hazrlanm iken gelen hkm-i erif
zerine Segedin ve Hatvan beyleri, Budun yenierileri ve gnllleri ile toplanp Eri'nin st
tarafndaki baz kalelerin fethi iin grme yapld, dmann be alt bin kiilik kuvveti
bulunduundan zerlerine saldrlmasnn dnldne dair gnderdii mektubunun
alnd; ancak imdilik Gle Kalesi'nin fethi daha nemli olduundan Tmvar
beylerbeyine bu konuda yardmc olmak zere Vezir Pertev Paa'nn Gle'ye gnderildii;
kendisinin de emrindeki bey ve asker ile toplanp, Gle Kalesi'ne dmandan yardm
gelmesini engellemesi.

1645

stanbul Muhfz skender Paa'ya

Bedesten'den eya alan Mustafa ve skdar'da bulunan arkadalarnn


durumu ile siphinin hapsedilip hizmetkrlarnn kree konulduu ve siphilerin
timarlarn bakasna vermek istedii yolunda gnderdii mektubun alnd; sefer dnne

258

5 NUMARALI MHMME DEFTER

kadar siphilerin hapiste, hizmetkrlarnn ise krekte tutulmas; siphilerin timarlarnn ise
bakalarna verilmek zere arzedilmesi; ayrca buldurulmas daha nce emredilen Mikel adl
kfirin karsnn da, Mikel'in dramanlk yapan kefiline buldurulmas.

1646

stanbul Muhfz skender Paa'ya

Baz camilerin hitabet grevinin bo olduu ve bu konuda kadlar tarafndan


arz geldiinde tevcih yaplp yaplamayacana dair gnderdii mektubun alnd ve
kendisine tevcih etme izni verildii; yaplan tevcihler iin imdilik tevcih tezkiresi verilmesi,
beratlarn sefer dnnde yazlaca.

1647

stanbul kadsna

stanbul'a kasap tayin edilen Edirne kasaplarndan Hac Mehmed'in grevine


balamayp Ktahya'ya gittiinin haber alnmas zerine bu hususta ehzde Selim'in
lalasna emir gnderildii, lalann da ad geenin, nce hasta olup sonra iyiletiini
bildirdii; ad geenin, teslim olur olmaz kasaplk hizmetinde istihdam edilmesi.

1648

Filibe ve Tatarpazar kadlarna

Filibe ve Tatarpazar'ndan, orduya satlmak zere, yeterli miktarda ivi ve nal


tedrik edilip sahipleriyle birlikte gnderilmesi.

1649

Samakov kadsna

Samakov'dan ordu iin bin takm at nal ve ona yetecek kadar ivi kestirilip
Sofya'ya gnderilmesi.

1650

mer Bey'e

Erzurum beylerbeyi hslar otuz yk akelik olup millerin uhdesinde


olduundan, sekiz yk akelik ksmnn hssa iin ayrlp kalan yirmi iki yk akelik ksmn
Erzurum beylerbeyine tasarruf ettirilmesi.

1651

Rumeli Beylerbeyine

avuoullar diye bilinen Mahmud ve Keyvan adl kiilerin obanlarnn,


Marmara kyne sarho olarak gelip ev basp adam dvdkleri ve kendilerine engel olmak
iin gelen Vezir-i azam Mehmed Paa'nn Voyvodas Mustafa Aa'y da yaraladklar ve
tefti esnasnda ad geen voyvodann olay srasnda Mahmud'un da hazr bulunduunu ve
kendisinin onun bilgisi dahilinde dvldn syledii bildirildiinden, ad geen
Mahmud ve Keyvan'n timarlarnn ellerinden alnarak bakalarna verilmesi.

1652

Zihne kadsna

Gnderdii mektupta belirttii olay zerine Mahmud ve Keyvan adl ahslarn


timarlarnn ellerinden alnmas hususunda Rumeli beylerbeyine hkm gnderildii; olaya

ZETLER

259

karan obanlarn ise kree konulmak zere gvenilir adamlar nezaretinde stanbul'a
gnderilmesi.

1653

Bodan voyvodasna

Leh kralnn, Bodan'dan kaan hainleri iade etmedii gibi, Neme'ye yardm
iin ok sayda asker hazrlad, stefan Voyvoda olu Konstantin Voyvoda'nn asker
toplad ve Bodan'a saldr hazrlklar yaptna vs. ye dair gnderdii mektubun alnd
ve Bodan topraklarna herhangi bir tecavz vukuunda Krm hannn dman topraklarna
aknlar dzenleyip yamalamas ve Bodan'a yardm etmesi hususunda ad geene ve
Akkirman beyine hitaben yazlan hkmlerin kendisine gnderildii; gerektiinde bu
hkmleri ad geenlere ulatrp yardm talep etmesi ve Bodan'a ynelik herhangi bir
saldrya kar hazrlkl bulunup, dman tarafndan Bodan'a herhangi bir zarar erimesine
meydan vermemesi; ayrca Bodan'daki iki yz yenierinin orada muhfazada kalmas, daha
nce gnderilmesi emrolunan atl ve yayalar ile yz bin kile arpann yirmi bin kilesinin
Belgrad'a gnderilmesi, seksen bin kilesinin ise gemilere yklenip stanbul'a gnderilmesi.

1654

Anadolu Defterdar Hasan elebi'ye

Rikb- hmyun'a Aydn Memlahas, Aydn Memlahas'nn mltezimi ve


Bozyk Muktaas'nn mltezimi ile ilgili sunulan adet rukann cevap verilmek zere
keseye konularak kendisine gnderildii; geciktirmeden bilgi edinip cevaplar ne ise ak
olarak yazp bildirmesi.

1655

Peuy beyine

Sefer iin cerahor ve ekmek lzm olduundan liva dahilinden cerahor


yazlmas ve konak yerlerinin her birine belirtilen miktarlarda ekmek, boaa ve peksimed
gnderilmesi; yol zerinde bulunan varolarn kaldrlmayp zahre temininde bunlardan
faydalanlmas; ayet varolarn ahalisi yerlerinde durmaktan korkuyorlar ise byk
varolara dahil edilmeleri ve asker tarafndan halka zarar verilmesinin nlenmesi.

1656

Kopan beyine

Sancak dahilinden cerahor yazlp sefer iin hazrlanmas ve bu iin ne ekilde


yapldnn bildirilmesi; yol zerinde bulunan kk varolara dokunulmayp buralardan
zahre temini hususunda faydalanlmas ve kimseye zarar verilmemesi; eer varolar ahalisi
yerlerinde durmaktan korkuyorlar ise bunlarn byk varolara yerletirilmeleri ve askerden
ya da bakasndan halka bir zarar gelmesinin nlenmesi.

1657

Eflak voyvodasna

Gnderilmesi emrolunan yedi bin askerin hazr olduu fakat sal iyi
olmadndan kendisinin gelemeyeceini bildirmesi zerine, szkonusu askerlerin gvenilir
adamlar ile gnderilip kendisinin Eflak'n muhfazasnda kalmas hususunda daha nce
kendisine hkm gnderildii; bunun dnda, Belgrad'a gnderilmesi gereken zahrenin

260

5 NUMARALI MHMME DEFTER

yerine ulap ulamadnn ve Vidin ile Nibolu'da yaplan gemilere kreki gnderilip
gnderilmediinin bildirilmesi; gnderilen krekilerden yolda kaan olursa iin
aksamamas iin yerine para ile kreki tutulmas ve krekilerin kamas yznden gemi
iinin uzamamas iin krekilerin bana gvenilir bir adam grevlendirilmesi.

1658

Budun Beylerbeyine

Kuatlan kaleleri dmek ve dman toplarn tahrip etmek iin arabalar,


yuvalaklar, barutu vs. levzmt ile birlikte on bir, on drt ve on alt vukyye glle atar
toplar ile bin kantar top otu hazrlanmas ve Peuy'da ne kadar top ve ne kadar yuvalak
mevcut olup ne kadar topun hazr halde bulunduunun da bildirilmesi.

1659

Aknc Beyi Sleyman Bey'e

Kendisine gnderilen hkm gerei aknclarn sefer iin hazrland ve hazr


beklendii, imdiye kadar ne bir yere toplanmak ne de bir yere gnderilmek iin emir
gelmedii, ani bir durum olursa ok uzaklarda bulunan aknclara haber vermenin zor
olaca ve zamannda grev yerine yetiilmedii takdirde de sorumluluk altnda kalnacan
belirterek, verilecek emir her ne ise yapmaya hazr olduu yolunda gnderdii mektubun
alnd; Mihall'ye tbi aknclar ile irmen msellemlerini det ve kanun gerei cilen
yola karmas ve Ordu-y hmyun'a katlmalarn salamas.

1660

Yenipazar kadsna

Hasta olduunu belirterek nzl gnderemeyecei yolunda gnderdii


mektubun alnd; nzl konusu nemli olduundan ihmale gelmeyecei, bu sebeple
hastalnn uzun srme ihtimali varsa istenilen nzl nibler vastasyla Belgrad'a
gndermesi; ancak hastalk bahnesiyle nzl gndermedii anlald takdirde mansbnn
elinden alnaca ve cezalandrlaca.

1661

Semendire beyine

Daha nce kendisine kadlar tarafndan getirilen nzln Sirem'e geirilmesi


ve kpr gemilerinin malzemesinin hazr edilmesi, ordu Sofya'ya varnca kpr yapmna
balanmas hakknda emir gnderildii, u anda ordu Filibe'ye varmak zere olduundan,
kendisinin de ona gre hesap edip emir gerei kpr yapmna balamas.

1662

Pojega beyine

Kaza dahilinde bulunan menzillerde ka rmaa kpr yapmak gerektiinin,


zahre gemilerinin Belgrad'a gnderilip gnderilmediinin, kprlerin nerede kurulmasnn
uygun olacann ve ne kadar cerahor gnderildiinin bildirilmesi; konak yerlerine yeteri
kadar ekmek, poaa ve somun gnderilmesi; in edilecek kprlerin araba geecek
genilikte olmas; ayrca Belgrad'a gnderilen gemilerin ka tane ve zahrenin ne kadar
olduunun, kpr aalarnn ne ekilde tedrik edildiinin ayrntl olarak bildirilmesi.

ZETLER

1663

261

Filibe, Tatarpazar, Sofya, ehirky, Ni, Alacahisar ve Belgrad kadlarna

Daha nce, konak tayin olunan yerlerin isimlerinin ve her konak iin ne kadar
zahre lazm olduunun kendilerine bildirildii; u anda ordu blgeye varmak zere
olduundan, belirtilen miktarlarda zahre vs. mhimmtn eksiksiz olarak konaklarda hazr
edilmesi; Belgrad kadsnn istenilen miktarda peksimed, arpa, ekmek ve dier zahreyi
arabalara ykletmesi, Filibe kadsnn bin takm, dier kadlarn da beer yz takmlk nal ve
ivi hazrlamalar.

1664

sek ve Sirem sanca kadlarna

Sefer iin belirtilen miktarlarda peksimed, ekmek, bal, ya gibi erzakn tedrik
edilip orduya bu konuda sknt ektirilmemesi ve hayvanlar iin de bir iki bin kadar nal ve
ivi gnderilmesi.

1665

Budun beylerbeyine

Kale muhasaras iin mmkn ise Budun'dan cerahor gnderilmesi; Sigetvar


Kalesi muhasara edildiinde kale toplarn ie yaramaz hale getirebilmek iin Peuy'da top
olup olmadnn ve toplar Budun ya da stolni Belgrad'dan gnderilecekse orada hazr olup
olmadnn bildirilmesi; hazr deil ise hazrlanmas ve kale muhasaras srasnda hibir
hususta sknt ekilmesine meydan verilmemesi.

1666

Zara ve irmen kadlarna

Kopan'dan stanbul'a getirilirken yolda kaan esirin nerede ise aratrlp


buldurulmas.

1667

Rumeli beylerbeyine

Beylerbeyilie tbi sancakbeylerinin skp'e yakn yerlerde askerleriyle


toplanp hazr halde bekledikleri yolunda gnderdii mektubun alnd; Rumeli askerleri
bizzat padiah tarafndan denetleneceinden, sancakbeylerine, askerlerin silahlarnda ve
sava ara gerelerinde herhangi bir noksanlk olmamas hususunda tenbihte bulunulmas;
herhangi bir eksii grlen olursa iddetle cezalandrlaca.

Gurre-i Zilkde 973 (20 Mays 1566)


1668

Gurre-i Zilkde 973 gn Pnarba'nda iddetli yamur yadndan kindi


Divan'nn toplanamad.

2 Zilkde 973 (21 Mays 1566)


1669

Filibe kadsna
Ordunun Filibe'de iki gn kalmas kararlatrldndan, daha nce tedriki

262

5 NUMARALI MHMME DEFTER

emrolunanlar dnda gnlk ellier bin akelik ekmek hazrlanmas; Kona nahiyesine de
bol miktarda ekmek gnderilmesi ve bu hususta gereken titizliin gsterilip herhangi bir
sknt ekilmesine meydan verilmemesi.

1670

Cebecibana ve Arabacbana

akraa Deirmeni, Kerehalil, Pnarba ve Zagovie isimli konaklarda


konaklamalar; daha sonraki konak yerlerinin yazl olduu tezkirenin hkmle birlikte
gnderildii, ona gre hareket etmeleri.

1671

Topubana

Cebehnenin nnden geceleri orduya bir iki menzil mesafede yrnmesi;


konak yerleri hususunda ise gnderilen tezkireye gre hareket edilmesi.

3 Zilkde 973 (22 Mays 1566)


1672

Anadolu beylerbeyine

Hdavendigr Sanca Beyi Abdurrahman ile Teke Sanca Beyi Murad'n


durumlar hakknda gnderdii mektubun alnd; bundan sonra Teke sanca beyinin sa
kolda, Hdavendigr sanca beyinin ise sol kolda yer almalar.

1673

Dobnie kadsna

Sofya kazasna tbi Yerderbendi konana altm bin akelik ekmek, drt yz
md arpa ve yulaf tedrik edilip gnderilmesi.

1674

Sofya kadsna

Zahre temininde sknt ekildiinden, kaza dahilindeki konaklara Samakov,


vraca, Radomir ve Dobnie kadlarnn yardm etmeleri hususunda emir verildii;
kendisinin de her konaa altm bin akelik ekmek ve biner md arpa ile yulaf gndermesi.

1675

Samakov kadsna

Sofya kazasnda konak yeri olarak tayin edilen htiman ve Hackaraman'a


belirtilen miktarlarda ekmek, arpa, yulaf, nal ve mh tedrik edilmesi.

1676

Radomir kadsna

Sofya konana zahre tedriki hususunda yardmc olmas hakknda


gnderilen hkm gereince szkonusu konan ihtiyac olan miktarlarda arpa, yulaf ve
ekmei hazrlayp gndermesi.

1677

Filorina kadsna
Nzl hizmetini gren Behzat'n gnderdii mektupta, vilyetin nzlnn

ZETLER

263

topland ve nzln dier yerlerden fazla olduu, nzln gtrlmesi srasnda vilyet
kads bulunmad takdirde nzl gtren kfirleri zapturapt altna almann g olaca
bildirildiinden, nzln gtrlmesine bizzat kendisinin nezaret ederek istenilen yere
teslim etmesi; nzl zamannda yerine ulamad takdirde kendisinin sorumlu olaca ve
grevinden alnaca.

4 Zilkde 973 (23 Mays 1566)


1678

Yemen beylerbeyine

Yemen'in sahil ve dalarnda bulunan kalelerden ounun harap vaziyette


olduu ve tamir edilmeleri gerektii hakknda dizdarlar ve beylerden srekli mektuplar
gelmesi zerine onlara gvenmeyip szkonusu kalelere mimarlar gndererek durumu
incelettii ve neticede yirmi kadar topraktan yaplma kalenin, zellikle iddetli
yamurlardan dolay bozulduunun anlald ve eer tamir edilmezlerse hem ilerde daha
fazla masraf gerektirecekleri, hem de bu durumun memleket muhfazas bakmndan
mahzurlu olduu yolunda gnderdii mektubun alnd; durum arzedildii gibi ise tamire
muhta kalelerden gerekli olanlarn israfa kamadan tamir ettirilmesi.

1679

Antalyal Mehmed avu'a

Tatarpazar kazasndan Mnendili konana gnderilecek arpa ve ekmekten


artan ksmn, zahre sknts ekilen htiman konana gnderilmesi.

1680

Edirne kadsna

Edirne hslarna tbi Sofular kynde bulunan iftliin eyh Pir Ahmed ile
Sf Ali bin Abdullah adl ahslar arasnda anlamazla sebep olduu ve Sf Ali'nin iftlik
zerinde haksz yere tasarruf iddiasnda bulunduu bildirildiinden, durumun incelenerek
haksz yere yaplan mdahalelerin nlenmesi ve iftliin eskiden beri kimin tasarrufunda ise
ona tasarruf ettirilmesi.

1681

Arad beyine

Kendilerinden nzl, araba ve cerahor istenilen sancak halknn, blgenin iki


yldr askerin urak yeri olduunu, dman tarafndan srekli bask altnda tutulduklarn ve
iki tarafa da vergi demek zorunda kaldklarn belirterek nzl ve araba vermeye raz
olduklarn, ancak cerahor vermeye gleri yetmediini, ayrca slm askerlerinin blgeye
gelmesinden dolay ok zarara uradklarn, buna ramen kendilerinden cerahor talebinde
bulunulacak olursa kaacaklarn syledikleri yolunda gnderdii mektubun alnd; ancak
sefere kmaktan gaye, halkn rahat ve mutluluunu salamak ve kendilerini dman elinden
kurtarmak olduundan istenilen cerahorlarn hazrlanmas ve kendilerine, askerin kimseye
zarar vermemesi iin gerei gibi zaptedileceinin sylenmesi.

264

1682

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Uzuncaova Hasky kadsna

Seferden dnte ordunun ihtiyac olan arpa ve yulafn eski ve yeni terekeden
tedrik edilip hazrlanmas ve herhangi bir skntya meydan verilmemesi.

1683

Edirne Muhfz Mustafa Paa'ya ve Edirne kadsna

Baz ehl-i fesdn su iledikleri yerlerden kaarak baka kadlklara, vakflara


ve timarlara sndklar ve ele geirilmek istendiklerinde geri verilmedikleri
duyulduundan, bu gibi ahslarn katklar yerlerden istenerek su iledikleri yerlere
getirilip davalarnn grlmesi ve zerlerine sbit olan haklarn alnp sahiplerine verilmesi;
sulular vermemekte direnen grevli olursa, kimler olduklarnn bildirilmesi.

1684

Budun beylerbeyine

Solnok Sanca Beyi Hasan'a, Segedin ve Hatvan sancaklar beyleri ile


Koromarta adl palangada toplanmalarnn emredildii, ancak Vajaka'da dmann
memlekete saldrabilecei yer bulunduu, bu sebeple Vajaka'da toplanmalarnn daha uygun
olaca bildirildiinden, neresi mnasip ise orada toplanmalar hususunda kendilerine
tenbihte bulunulmas.

1685

Msr beylerbeyine

Menzile kadsnn niblii iltizam ile vermesi sebebiyle nib olanlarn


Mslmanlardan kanuna aykr para talep edip zulmettii bildirildiinden, durum bu ekilde
ise, niblii iltizam ile vermeyip, gvenilir kiileri nib yapmas hususunda kadya tenbihte
bulunulmas .

1686

Yemen beylerbeyine

bb ve Sadan kadsnn gnderdii mektupta, Sadan vilyeti ve Hin (


)
Kalesi'nin fethinden sonra sabk Yemen beylerbeyi Mahmud'un buralardaki halka
tahammllerinin zerinde vergi koyduu, bunun zerine halkn yurtlarn brakp dald,
vergilerin indirilmesi zerine halkn yurtlarna geri dnd, ancak beylerbeyinin
grevinden ayrlmasna yakn bir zamanda vergileri tekrar ykseltmesi zerine halkn tekrar
yurtlarn brakp gittikleri bildirildiinden, durum arzedildii gibi ise bundan byle
vergilerin halkn tahammlne gre alnmas.

1687

Yemen ve Sana beylerbeylerine

Yemen'de kesilen akenin eskiye gre eksik kesildii haber alndndan, bu


hususun zerinde nemle durulmas ve akenin eskiden olduu gibi kesilmesi iin gereken
ihtimamn gsterilmesi.

1688

Silistre kadsna
Szebolu ve Ahtabolu'da yaplmas emredilen kadrgalar iin gereken

ZETLER

265

kerestenin bir ksmnn kesilip bir ksmnn kesilmedii, kaza halknn ekserisinin eitli
grevlerle seferde olduu, seferde olmayanlarn ise avrz hnesinden olmadklar
bahnesiyle hizmete gitmediklerinin bildirildii; ancak kereste ii avrz olmayp cretle
yaptrldndan, sefere gitmeyenlerin cretle kereste hizmetine gnderilmesi ve kerestenin
bir an nce yerine iletilmesi; gerekirse bunlara hisar erenlerinin de yardm etmesi.

5 Zilkde 973 (24 Mays 1566)


1689

Rumeli beylerbeyine

Pritine kadsnn gnderdii mektupta, zahre gtrecek gemiler iin kaza


dahilinden grevlendirilen krekilerin toplanmas esnasnda baz zimmlerin birtakm ehl-i
fesd ile birleerek eitli bahnelerle kreki vermekten kandklar, kylerden toplanan
zahrenin Belgrad'a gtrlmesi iin gereken araba ve adamlar vermek istemeyerek
mahkemeyi bastklar, bu ahslarn daha nceki kad zamannda da drlharbden ucu sivri
almetli bir kazk getirip kyleri gezdirerek fesd kardklar bildirildiinden, durum
arzedildii gibi ise fesad karanlarn elebalar ile kazk gezdirenlerin yakalanarak
hapsedilmesi ve kazk gezdirenlerin kimler olduklarnn defter edilip gnderilmesi.

1690

Budun beylerbeyine

Daha nce kendisine, Filek Beyi Hasan Bey'in fethettii taka Kalesi'nin
memleketin muhfazas iin gerekli deil ise yktrlmas hususunda emir gnderildii; fakat
Hasan Bey bu kalenin memleketin muhfazas iin gerekli olduunu bildirdiinden, eer
kale memleketin muhfazasna yararl ise yktrlmamas.

1691

Samakov, ehirky, Radomir, Berkofa, Kratova, Ustrumca, Tikve,


vranya, tip ve skp kadlarna

Ordu-y hmyun iin kazalar dahilinden tedrik edilmesi emredilen


koyunlarn ordu varmadan nce Belgrad'a ulatrlmas.

1692

Sbk Budun Beylerbeyi [stanbul Muhfz] skender Paa'ya

Kral'n adam Mikel'in, Galata'da bulunduu haber alnan avretinin aramalara


ramen bulunamadna dair gnderdii mektubun alnd; szkonusu avret bulunduu
takdirde yakalanmas uygun olmayacandan, gerektiinde bulunmak zere, salam kefillere
balanmas.

1693

Filibe'den Belgrad'a varncaya kadar yol zerindeki kazalarn kadlarna

Kadlklar dahilinde belirlenen konaklar yoklayp birbirine olan uzaklklar ile


birbirinden uzak konak varsa arasnda konak olmaya mnasip yerler olup olmadnn
belirlenmesi ve sarp yerler, kprler ve kprye muhta olan yerler, azmak ve deirmen
olan konaklar ile hangi konaklarn daha nceki seferlerde kullanld gibi hususlarn

266

5 NUMARALI MHMME DEFTER

ayrntl olarak bildirilmesi; ayrca konaklarn zahresi iin, gereken ihtimamn gsterilerek
kpr gereken yerlere kpr yaplmas.

1694

Mmin Nzr'a

Morova nehri zerine kurulacak kprnn, bu ile grevli iken grevini


tamamlamadan Tmvar beylerbeyinin yanna giden Alacahisar Beyi Rstem'in keresteleri
hazrlad yerde kurulmas yolundaki talebini hvi mektubunun alnd; eer sular geit
vermezse kprnn kerestenin hazr olduu yerde kurulmas; ayrca eski konaklardan kpr
kurulacak yere ulalp ulalamayacann da bildirilmesi.

1695

Edirne Muhfz Mustafa Paa'ya

Harmiler elinden kaan bir olann, harmilerin yataklar, duraklar ve


bunlara yardm edenler hakknda verdii bilgiler ile dier kaynaklardan elde edilen bilgilerin
defteri tutularak bir sretinin kendisine gnderildii; defterde belirtilen ahslarn
yakalanarak toprak kadlar tarafndan tefti edilmesi ve suu sbit olanlara gerekli cezalarn
verilmesi.

1696

Edirne Muhfz Mustafa Paa'ya

Baz ekya ve ehl-i fesdn, Edirne'ye gelip siphi kyafetinde ve silahla


dolaarak fesad kardklar bildirildiinden, durumun aratrlmas ve szkonusu ahslar
gerekten siphi iseler sefere gnderilmeleri, siphi deil iseler suu sbit olanlarn
hapsolunmalar.

1697

Edirne Muhfz Mustafa Paa'ya

Estergon Beyi Mehmed'in akrabas ve ie yarar adamlarndan olup dmana


esir den Cafer'in kurtarlabilmesi iin, dman tarafnn da Eri Kalesi'nden esir alnan
kfirlerden Nadajdi Karka isimli esiri talep ettii Budun beylerbeyi tarafndan
bildirildiinden, ad geen esirin Cafer'in kardei Durali'ye teslim edilmesi.

1698

stanbul Muhfz skender Paa'ya

Talep ettii iki yz adet nianl kdn gnderildii; bunlarn gerekli olan
yerlere sarfedilip her ne yazlmsa deftere kaydedilmesi ve sretinin Sdde-i sadet'e teslim
edilmesi; ayrca Bursa kadsna gnderilen hkmn de yerine ulatrlmas.

1699

Yemen beylerbeyine

Yemen ile Hindistan arasndaki deniz yolu zerinde bulunan Bender-i ihr ve
Hadralmd denilen blgeye hkmeden Sultan Bedir isimli Arap eyhinin Sleyman Paa
zamanndan beri sancak tasarruf ederek itaat eder gibi grnp Rum'dan ve Hindistan'dan
gelip geen tccar gemilerinden gmrk ve bc alarak zulmettii, dmanla dostluk
kurduu, idaresi altndaki memleketlerden Hazine-i mire iin ok az mal gnderdii,
Mahmud Paa zamanndan kalan yllk mal istendiinde ise vermedii ve isyan zere

ZETLER

267

olduu, eer izin verilir ise buralarn kolayca fethedilebileceine dair gnderdii
mektubunun alnd; eer ad geen eyh isyan zere ise uygun bir ekilde ve fitneye sebep
olmadan ele geirilmesi ve hakkndan gelinmesi.

6 Zilkde 973 (25 Mays 1566)


1700

stanbul, Edirne, Filibe, Gmlcine, Yenice, Siroz, Selanik ve dier Rumeli


kadlarna

Gmlcine kazasnda suhte tifesinden baz kiilerin adam ldrp ev


bastklar, iki iip fesad kardklar, bunlardan bazlarnn yakalanp hapsedildii,
bazlarnn ise bulunamadklar bildirildiinden, szkonusu mfsidlerin yataklar, duraklar
ve akrabalar aratrlarak yakalanp hapsedilmeleri ve Gmlcine halkndan bunlarn
sularnn sorularak sbit olanlarnn yazlp bildirilmesi; ayrca bu ahslarn baz evleri
basacaklar haber alndndan buna kar gerekli tedbirlerin alnmas ve yakalanmalarna
gayret edilmesi.

1701

Pojega beyine

Gnderdii mektupta Drava stnde kpr yapmak iin otuz adet kpr gemisi
gerektiinin bildirildii; belirtilen miktarda kpr gemisinin yetip yetmeyeceini tekrar
aratrp ne kadar daha lzm ise bunlar da acele olarak hazrlamas.

1702

Yemen beylerbeyine*

Sana Beylerbeyi Rdvan'n adam gndererek, daha nce Yemen Beylerbeyi


olan Mahmud zamannda her yl Yemen'den gnderilmesi gereken baharat gndermedii...
* Hkm yarm braklmtr.

1703

Filibe kadsna

Filibe'de bulunan Saray- mire nndeki ayrn ehir halk tarafndan


sahiplenilip zerine davar srld ve avrzdan muaf tutulma karl saray korumakla
grevlendirilen kyden avrz alnmaya baland haber alndndan, yine avrzdan muaf
olma karl saray ve ayrn evresinin hendekle evrilip aalandrlmas grevi ile ayr
ve hendein korunarak tamirinin yaplmas grevinin ayn kye verilmesi ve bu konuda
kimseye engel olunmamas.

1704

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Daha nce hazrlanmas istenen kpr gemileri, zahre ve dier mhimmttan


her birinin ne kadarnn hazrland ve ne kadarnn kald hususunda teferruatl bilgi
gnderilmesi ve ilerin bir an nce tamamlanmas; ayrca ordu o tarafa yaklamakta
olduundan, Semendire ve Belgrad'dan alnacak toplarn nakli iin gemi hazrlanarak bu
husustaki hazrlklar hakknda da bilgi verilmesi.

268

1705

5 NUMARALI MHMME DEFTER


[Solnok Beyi] Hasan Bey'e

Daha nce kendi emrine verilen beyler ile birlikte Koromarta mevkiinde
toplanlmasnn emrolunduu; fakat Budun beylerbeyi tarafndan Vajaka adl mahalde
toplanlmasnn daha uygun olacann bildirilmesi zerine Budun beylerbeyine hangi yer
daha mnasip ise orada toplanlmas hususunda emr-i erif gnderildii; kendisinin de bu iki
yerden hangisi uygun ise orada toplanp dmann hareketlerine gz kulak olup elde
edilecek bilgileri bildirilmesi.

1706

Sofya'dan Belgrad'a varncaya kadar yol zerinde olan kazalarn kadlarna

Ordu-y hmyun iin, kazalar dahilindeki konak yerlerinde belirtilen


miktarlarda zahre hazrlamalar; bu hususta kendilerine yardmc olmalar iin konaklara
yakn olan dier kadlara hitaben yeniden hkmler yazlp kendilerine gnderildiinden,
gerekirse bu hkmlerin sretlerini karp ilgili kadlara gndererek yardm talep etmeleri.

1707

Sofya'dan Belgrad'a varncaya kadar yolun sa ve sol kolunda bulunan


kazalarn kadlarna

Kadlklarna yakn konaklara zahre yardm yapmalar hususunda kendilerine


daha nce gnderilen emir gereince, her birinin biner md arpa ve alef ile krkar ellier bin
akelik ekmek hazrlayarak bu konaklara iletmeleri.

1708

Budun beylerbeyine

Daha nce lzm deil ise yktrlmas, lzm ise kalmas hususunda emir
gnderilen taka Kalesi'nin yktrlmayarak ierisine asker konulmak sretiyle
muhfazasnn salanmas; ayrca Komoran ve Yank'dan, kendilerinden haber alnabilecek
nitelikte esirler alnarak gnderilmesi.

1709

Budun beylerbeyine

Sefer iin Budun'da onaltar vukyye atar iki bacaluka top, ondrder vukyye
atar drt top ve onbir vukyye atar drt top hazrlamalar iin Dergh- muall topular
blkbalarndan Yusuf'un yoldalar ile beraber gnderildii; ad geenler vardklarnda
szkonusu toplarn mhimmtlaryla beraber hazrlanmas.

1710

Semendire beyine

Semendire'den getirilecek onaltar, ondrder ve onbirer vukyye atar toplarn


yuvalak vs. mhimmtlaryla birlikte hazrlanarak gemilere konmas.

1711

Vidin Beyi Mehmed Bey'e

Daha nce kendisine, yukarya zahre gndermesi emrolunduu halde


zahrenin henz gnderilmedii duyulduundan, szkonusu zahreyi derhal emredilen
mahalle gndermesi ve gemileri Koyluc'a ulatrdktan sonra, nceki emir gereince derhal
Tmvar beylerbeyinin yanna varmas.

ZETLER

269

9 Zilkde 973 (28 Mays 1566)


1712

Erdel kralna

Daha nce kendisine gnderilen nme-i hmyunda beyleri ve askerleri ile


birlikte Varadin'de toplanp hazr bulunmasnn istendii ve imdi de, dmann Varadin'i
istilaya teebbs edeceine dair haberler alnd; durum bu ekilde ise dmann Varadin
Kalesi'ne ve reyya herhangi bir zarar eritirmemesi hususunda gerekli gayreti gstermesi
ve u anda ne durumda olduunu, yannda hangi beylerin bulunduunu ve atl, cebeli, tfekli
vs. ka askerinin mevcut olduunu, dman hakknda elde edecei bilgilerle birlikte
bildirmesi; ayrca dmann bir kola hcumu olursa ordu varncaya kadar Erdel askeri ile
dmana kar koymas.

1713

Budun beylerbeyine

Semendire ve zvornik siphilerinin belirlenen yere gelmediklerine ve


dmann da serhadde saldrma ihtimali bulunduuna dair gnderdii mektubun alnd;
szkonusu siphilerin cilen kendisine katlmalar hususunda sancakbeylerine hkm
gnderildii, Hatvan ve Segedin beylerinin ise Solnok beyi ile birlikte, dmann Gle'ye
yardm etmesini engellemekle grevlendirildii; kendisinin de, bu sancaklarn dnda,
beylerbeyiliine bal tm sancakbeyleri ile dmana kar gerekli tedbirleri almas ve
dmann memlekete herhangi bir zarar eritirmesine frsat vermemesi; dmann Tata
Kalesi'ne saldrma ihtimaline kar da bu kaleyi her bakmdan takviye etmesi; ayrca Solnok
Beyi Hasan Bey'e, Hatvan ve Segedin askerleri ile birlikte arldklar takdirde yardma
gelmeleri hususunda emir gnderildiinden, gerekirse onlar da yardma armas.

1714

Filibe kadsna ve Dergh- muall avularndan Filibe subas olan


Hseyin avu'a

Filibe kazasnda, Falka (


) binti aban adl Yahudi kadnn olu Salom'u
Belova kyne giderken ldrerek mallarn alan Bayramlu isimli Yahudi ile Eyb'n
yakalandklar, bunlardan Eyb'n katl suunu kabul ettii iin siyset olunduu,
Bayramlu'nun ise maktln mallarndan bazlarnn elinde bulunduu tesbit edildii iin
mebbed hapisle cezalandrld, fakat baz kiilerin geeni hapisten kurtarmaya altklar
bildirildiinden, ad geenin mebbeden hapsedilip salverilmemesi ve kimse ile
buluturulmamas.

1715

Bosna beyine

Budun beylerbeyi tarafndan Neme kralnn Yank Kalesi yaknlarnda tabur


kurma fikrinde olduunun bildirildii; bu durumda askerlerin aknda ypratlmas uygun
olmayacandan, sanca dahilinde muhfazas gereken yerlere yeterince adam brakarak
emrindeki askerler ile birlikte orduya katlmas ve aknc beyine de orduya katlmas iin
haber gndermesi.

270

1716

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Semendire beyine

Siphilerinden yz neferinin alkonulup dierlerinin Budun beylerbeyinin


yanna gnderilmesi emrolunduu halde henz kimsenin gitmedii bildirildiinden,
siphilerin, yz neferi hari, cilen tam techizatl olarak Budun beylerbeyinin yanna
gnderilmesi ve gitmeyenlerin burunlarna kl geirilerek tehir olunup timarlarnn
ellerinden alnmas.

1717

[Semendire beyi] Bayram Bey'e

Budun'a elli ayka gnderilmesi gerektiinden, gnderilecek aykalarn


kreki ve cenkilerinin eskiden nasl tedrik ediliyorsa yine ayn ekilde tedrik edilerek
cilen gnderilmesi.

1718

Nibolu Beyi Mehmed Han'a

Gemiler ile yerine ulatrlmas emredilen zahrenin gnderilmedii haber


alndndan, bu hususla bizzat ilgilenerek zahrenin gemilere yklenmesi ve krekilerin de
eksiksiz olarak tedrik edilip emredilen yere gnderilmesi.

1719

Eflak voyvodasna

Yz bin kile zahreyi gemilere ykletip krekilerini de tedrik ederek


gndermesi emredildii halde henz bunlarn gnderilmedii haber alndndan. szkonusu
zahre ve krekilerin eksiksiz olarak gemilere teslim edilip derhal gnderilmesi.

1720

zladi kadsna

Baboni kynde samanlk harap etmek, rza tecavze teebbs ve bir kadnn
parmakla bekretini bozmak sularn iledii bildirilen Hseyin bin nebey'in, sicil sretiyle
birlikte kree konulmak zere stanbul'a gnderilmesi

10 Zilkde 973 (29 Mays 1566)


1721

Badad beylerbeyine

ran tarafndan firar ederek gelen Rstem ve adamlarnn ahidnme gerei


yakalanarak ran'a teslim edilmesi emredildii halde bu hususun henz halledilmediine dair
ran tarafndan yeniden mektup geldii ve Rstem'in o civarda bulunduu yolunda haberler
alndndan, mmkn ise ad geenin yakalanarak hakkndan gelinmesi, mmkn deil ise
o civarn serhad hkimleri ile ittifak edilerek zarar ve fesadnn defedilmesi iin gerekenin
yaplmas.

1722

Solnok beyine

Daha nce Hatvan ve Segedin beyleriyle mnasip bir yerde toplanarak o civar
muhfaza etmesinin emredildii; ancak Budun beylerbeyi dmann Tata veya civarndaki

ZETLER

271

baz kalelere saldrma niyetinde olduunu ve yannda Budun Beylerbeyilii askerlerinden


henz kimse bulunmadn bildirdiinden, Budun beylerbeyi yardm istediinde sancan
korumak zere yerine adam brakp Hatvan ve Segedin beyleriyle birlikte yardma gitmesi.

1723

Klis beyine

Bosna beyi sefer iin orduya katlacandan, Klis ve Bosna taraflarnn


muhfazas grevinin kendisine verildii; kendisinin de Klis ve Bosna serhadlerinin
dmana kar muhfazas iin gereken gayreti gstermesi.

1724

Filibe kadsna

Avrz- divniyyeden muaf olmak zere Filibe'de bulunan saray koruyup


gzetir iken, daha sonra avrz hnesine kaydedilen on iki hneli Kumat kynn, eskiden
olduu gibi saray koruyup gzetmek ve etraftaki hendein srekli tamirini yapmak artyla
avrzdan muaf tutulmalar.

1725

Filibe kadsna

Filibe'de bulunan sarayn evresine, hendek kazlarak ehrin davarlarnn


ieriye girmesini engellemek iin st diktirilmesi ve bu ilerin, daha nce buralar
avrzdan muaf olma karl koruyup gzeten ve yine avrzdan muaf tutulan Kumat
kyne yaptrlmas.

1726

zvornik beyine

Yaplan gemileri Belgrad'a gnderip kendisinin, emrindeki askerlerle birlikte


derhal Budun beylerbeyinin yanna gitmesi ve onun uygun grecei ekilde hizmette
bulunmas.

1727

Sirem beyine

Daha nce kendisine, Vulkovar Kprs'n tamamlayp Budun beylerbeyinin


yanna gitmesinin emredildii; eer kpr tamamlanm ise sanca askerleri ile birlikte
cilen Budun beylerbeyinin yanna gitmesi; kpr tamamlanmam ise askerlerin,
alaybeyleri ile birlikte hemen Budun'a gnderilmesi ve krekiler ile cerahorlarn da
Semendire beyine teslim edilmesi.

1728

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Rumeli askerinin sek'e geebilmesi iin kpr lzm olduundan, asker


ulamadan yetimesi mmkn ise kpr yaplmas, aksi takdirde at gemilerinin hazr
bulundurulmas; ayrca Budun'a gnderilecek elli adet aykann da kreki vs. levzm ile
hazrlanp azebler ve martoloslarla donatlarak hazr bulundurulmas.

272

1729

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Rumeli beylerbeyine

Askeriyle birlikte yryp sek'e gitmesi; hkmn kendisine hangi gn


ulatn, hangi gn yola kacan ve yanndaki beylerin kimler olduunu yazarak
bildirmesi; ayrca yolda ordu iin tayin olunan konaklarda konaklamamas ve getii
yerlerde, halka zarar vermemeleri iin askerlerini gerei gibi zaptederek ahalinin ikyetine
mahal vermemesi.

1730

Lala'ya

ehzdenin Karapnar'da yaptrd imretine vakf iin istenilen Ateken


Yurdu'nun, szkonusu vakf iin ihsan olunduu.

1731

Tmvar beylerbeyine

Dmann Varadin taraflarna hcum etmesi halinde mevcut asker ile hem
onlara kar konulup hem de kale muhasara etmek mmkn olmadndan, ilave asker
gnderilmesi gerektiine dair gnderdii mektubun alnd; bu durumda, Tmvar'a yardm
olarak gnderilen askerler vardnda toplanan dman askerinin datlp ardndan kale
muhasarasna balanmas; kazma ve krek gibi ihtiyalarn Semendire'den getirtmesi; ayrca
Gle Kalesi top ile dvlerek alnamayaca ve ancak Lago ve Yanova kaleleri top ile
dvlerek alnabileceinden, ot israf edilmemesi; Gle kalesi iin de uygun olan ekil ne ise
onun tatbik edilmesi.

1732

Selanik beyine

Daha nce kiralanarak gnderilmesi emredilen su sr iftlerinin kiralanp


Sirem'e doru ektirilmesi.

1733

Sbk Budun beylerbeyi olup stanbul Muhfzl'na tayin olunan


skender'e

eitli sular isnad edilerek, sular sbit olmadan ve sicile kaydedilmeden


hapsedilip uzun zamandan beri hapiste tutulan adlar yazl kiilerin serbest braklmalarna
dair gnderdii mektubun alnd; bu kiilerin serbest braklmas, ancak istendiinde
bulunabilmeleri iin gvenilir kefillere balanmas.

1734

Filibe kadsna ve subasna

Kubarl kynden mfsid Tola bin Hac Sleyman'n hakkndan gelindii ve


kardeinin de yaramazlkla mehur olduunun bildirildii; kardeinin de yakalanp suu
sbit grlrse hapsedilerek durumunun arzedilmesi.

1735

Tatarpazar kadsna ve Filibe subasna

Remmal Haydar Olu'nun subas Hasan ile muhtesibi ve yoldalarnn


buldurulup hapsedilerek durumun arzedilmesi.

ZETLER

1736

273

Zahre tedrikine tayin olunan avulara

Ota- hmyunla nceden giden kapucbalara ve otak mehterlerine sefer iin


hazrlanan arpa, ekmek vs. zahreden yeterli miktarda verilmesi.

1737

Koanya ve Rudnik kadlarna

Koanya ve Rudnik madenlerinde dklmesi emredilen kurun fndklardan,


dklm olanlarn cilen Belgrad'a gnderilerek ne kadar gnderildii ve geriye ne kadar
kaldnn bildirilmesi; kalanlarn da bir an nce dklp gnderilmesi.

1738

Eflak voyvodasna

Nibolu'da bulunan gemilere yklenmesi emredilen arpann tam olarak teslim


edilmedii ve gnderilen baz krekilerin de kaybolup hizmetin yarm brakld; bu
sebeple, Dergh- muall avularndan Sleyman vardnda geri kalan arpann tedrik
edilmesi ve kaybolan krekilerin yerine tutulacak krekiler iin de yz bin ake
gnderilmesi.

1739

Bodan voyvodasna

Daha nce hazrlanmas emredilen yz bin kile arpann, Sleyman avu


vardnda seksen bin kilesinin Istabl- mire iin stanbul'a gnderilip, geri kalan yirmi bin
kilenin ise her kilesi altar ake hesabyla bedelinin, Semendire Beyi Bayram Bey'e
gnderilmesi ve seksen bin kilenin teslim edilip gnderildiine dair defterdardan tezkire
alnmas.

1740

Akkirman beyine

Tatar han mektup gndererek Leh kral Bodan tarafna saldrrsa kendisinin
de Leh topraklarna akn etmek istediini ve bunun iin de yardm gerektiini bildirdiinden,
byle bir saldr olduu takdirde askerleriyle birlikte Tatar hanna yardma gitmesi.

1741

Semendire beyine

Gelen zahrenin Belgrad, Semendire ve slankamin anbarlarna konulduu,


Vidin, Vultrn ve Alacahisar'a bal yerlerden gelecek zahrelerin de alnd, i blgeden
gelen nzln ise Belgrad'da olduu ve bununla ilgili olarak kendisine herhangi bir emir
gelmedii vs. hususlarda gnderdii mektubun alnd; kendisine daha nce gnderilen
emir gereince gelen nzl Sirem'e geirmesi ve kendisine emrolunan her hususu gerei
gibi yerine getirmesi.

1742

Pojega, zvornik ve Vidin sancakbeyleri ile Nibolu Beyi Mehmed Han'a

Pojega'da in edilip Belgrad'a gnderilen gemilerin bir yerde


grevlendirilinceye kadar beklemesi srasnda krekilerin zapt iin yarar adamlarn tayin
edilmesi.

274

1743

5 NUMARALI MHMME DEFTER


sfirlik, Berkofa, Visok, Priznik ve Raza nahiyeleri kadlarna

Konak tayin olunan Aruz [Azor]'da zahre sknts ekildiinden, ad geen


nahiyelerin her birinden krkar bin akelik ekmek ile drder yz md arpa hazrlanarak
gnderilmesi.

1744

Nzr Mmin'e

Gnderdii mektupta su taknlarnn ok olmas sebebiyle kprnn aada,


Didak kynde kurulmasnn uygun olduunu bildirmesi zerine o taraflardaki menzillerin
yazlp kendisine gnderildii; kendisinin de ad geen yere bu menzillerin hangisinden
saplaca, kanc menzilde varlaca ve aralarndaki mesafelerin ne kadar olduunu tesbit
edip bildirmesi ve yeni kprler kurmaya elverili yerlere kprler kurmas; ayrca yeni
duruma gre gidilmeyecek olan eski konan zahresini de yeni konaklara srdrp, etraftaki
kylerde ekmek piirtmesi.

1745

Han olu Mehmed Giray Han'a

Emredildii gibi Tatar askeri toplanp zi nehri geilmek zere iken yeniden
gelen emir gereince burada beklenilmekte olduu Krm han tarafndan bildirildiinden,
daha nce belirlenen gzerghtan Tmvar'a gidilmesi; ancak yol boyunca askerlerin
gereince zaptedilerek reynn ikyetine yol aacak herhangi bir hareket yaplmasna
msaade edilmemesi.

11 Zilkde 973 (30 Mays 1566)


1746

Semendire beyine

Daha nce, isimleri yazl olan yerlerin konak tayin edildii ve bu konaklara
zahre hazrlanmasnn emredildii; ancak Vidak suyunun geit vermemesi sebebiyle daha
aada kpr yaplmas gerektiinden, Vidak'da kpr yapldnda Ni'den, daha nce
tayin olunan konaklara ka konakta gelinip hangi konakta birleilecei ve eski konaklarda
hazrlanan zahrenen yeni konaklara gtrlp gtrlemeyecei, eer gtrlemeyecek
konaklar varsa bunlarn zahrelerinin nasl temin edilecei hususlarnn teferruatl bir ekilde
yazlarak bildirilmesi.

1747

Semendire beyine

Gnderdii mektupta, Tuna ve Sava nehirlerinin tamas sebebiyle Belgrad ve


Brdelen arasnda kpr yapmaya mnasip yer olup olmadnn sorulmas zerine
) ky yaknnda
yaplan aratrmada kprnn Brdelen civarnda Kalanka (
yaplmasnn mmkn olduu, bundan baka da uygun yerin bulunmad ve kpr
yaplmas iin gerekli hazrlklarn yaplp emir beklendiinin arzedildii; Rumeli askeri
varmak zere olduundan arzolunduu zere kprnn szkonusu yerde yaplmasnn
uygun grld.

ZETLER

1748

275

Valpova ve Korenik konaklarnn bal bulunduklar kadlara

Valpova adl yer ile Korenik ky konak yeri tayin olunduundan, asker iin
szkonusu konaklarda belirtilen miktarlarda ekmek, peksimed, arpa, alef vs. zahrenin
hazrlanmas ve ordu geldiinde zahre hususunda sknt ektirilmemesi.

1749

1750

Konak tayin olunan Korenik kynn bal bulunduu yerin kadsna


Korenik konanda belirtilen miktarlarda ekmek ve arpa hazrlanmas.
Krm hanna

Leh kralnn Bodan tarafna hareketi olup ahde muhalif bir mdahalesi olursa
kendisinin de Leh kralnn lkesine yrmesinin istendii, ancak imdiye kadar Bodan
tarafna bir mdahalenin duyulmad, imdilik Be kfirlerine yardm gnderdiinin haber
alnd, eer Bodan zerine gnderilmedi ise Akkirman Beyi Hasan Bey'in de kendisi ile
birlikte bulunmas hususunda gnderdii mektubun alnd ve bu hususta Akkirman beyine
hkm gnderildii; kendisinin de eskiden olduu gibi haber toplayp Leh kralnn Be
kralna yardm edip etmediini aratrmas; eer etmi ise ne kadar ake veya adam yardm
yaptn teferruatl olarak bildirmesi; Bodan tarafna bir saldr olursa Hasan Bey ile
birlikte o tarafa akn dzenlemesi; ayrca zi nehri kenarnda beklemekte olan askerleri de
daha nce belirlenen gzergh zerinden Tmvar'a gndermesi.

1751

Budun beylerbeyine

Dergh- muall avularndan Mehmed konaklara zahre toplamak zere o


tarafa gnderildiinden, kendisinin konaklara sa slim ulatrlmas iin yanna ie yarar
adamlar katlmas.

12 Zilkde 973 (31 Mays 1566)


1752

Tatarpazar kadsna

Kaza skinlerinden olup Samakov ahvaline karan ve mir samakovclar ve


iileri azdrp firar ettiren Mahmud bin Aydn, Hasan bin Bahtiyar ve Kara Ferhad isimli
ahslarn srgn edilmeleri.

1753

Valpova dizdarna ve azeb aasna

Korenik ve Valpova adl konaklara zahre hazrlamak iin gnderilen


Dergh- muall avularndan Haydar ve Mehmed'in yanna, bu hususta kendilerine
yardmc olmak zere beer nefer hisar eri ve beer nefer azeb verilmesi.

1754

Yemen beylerbeyine

Sana'da bulunan kul tifesine hazine lzm olduunda veya dmana kar
asker yardm gerektiinde, Sana beylerbeyine yeterli miktarda hazine ve asker verilmesi.

276

1755

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Sana beylerbeyine

Sana'dan Hindistan taraflarna silah ve gm letler satld duyulduundan,


kul tifesi ile reyya tenbih edilerek bunun nlenmesi ve dinlemeyenlerin haklarndan
gelinmesi.

1756

Yemen beylerbeyine

Sana'da bulunan kul tifesi, men ve ummldan, Yemen'e kaanlarn


yakalanmas ve istenildiinde teslim edilmesi.

1757

Semendire beyine

Gnderdii mektupta sularn geit vermemesi sebebiyle kprnn ancak


Brdelen'in altnda kurulmasnn mmkn olduunun bildirildii; bu durumda on gemi
ilvesiyle kprnn Sebe'te eski yerinde kurulmas mmkn ise orada kurulmas, deil ise
arzolunduu zere Brdelen'in altnda kurulmas ve kpr ile eski menziller arasnda ka
menzilin olaca, bu menziller arasndaki uzaklklar ile buralarda ka kprnn bulunup ka
kprye daha ihtiya olduu hususlarnn da ayrntl olarak yazlp bildirilmesi; ayrca eski
menzillerdeki zahrenin yeni menzillere srlmesi ve Belgrad'da askere satlmak zere
yz bin akelik ekmek ve peskimed piirtilip hazrlanmas; bundan baka, menzillerde kpr
gereken azmak ve bataklar varsa buralara da kpr yaplmas.

14 Zilkde 973 (2 Haziran 1566)


1758

Belgrad'dan yukarda yol zerinde bulunan kadlar ile Brdelen ve


zvornik kadlarna

Yol zerindeki kadlarn, kadlklar dahilinde belirlenen konaklarda ordu iin


gerekli olan ekmek, arpa vs. zahreyi hazrlayarak teslim etmeleri; ayrca Brdelen ve
zvornik kadlarnn da kazalarna yakn konaklarn her birine belirtilen miktarlarda zahreyi
hazrlayarak gtrp teslim etmeleri.

1759

Rudnik ve Semendire civarnda bulunan kadlara

Semendire'de konak tayin edilen ayr mahalle yardm iin kazalar


dahilinden belirtilen miktarlarda ekmek, arpa, vs. zahrenin hazrlanarak en yakn konaa
gtrlp teslim edilmesi.

1760

Semendire kadsna

Her kad'nn, kazas dahilindeki konaklarn durumunu aratrp slah gereken


yerlerini slah ettirip kpr yaplmas gereken yerlere mteaddid kprler yaptrmas ve
azmak olan yerler ile konaklar arasndaki uzaklklar bildirmesine dair daha nce gnderilen
emir zerine Akkilise, Ralya ve Hisarlk isimli yerlerin daha nceden konak olduklar, bu
konaklarn birbirinden uzaklklarnn fazla olmad, konaklar arasndaki azmaklar ve
bataklar zerindeki kprlerin eskisi gibi tamir edildii ve zahrenin tedrik edilmek zere

ZETLER

277

olduuna dair gnderdii mektubun alnd; ancak her konakta bulunan batak ve azmaklara
bir kpr yetmeyeceinden, ikier er kpr yaplmas ve her konaa yeteri kadar zahre
hazrlanmas; gerekirse zahre hususunda civar kadlardan da yardm istenmesi.

1761

Belgrad'a varncaya kadar yol zerinde bulunan kazalarn kadlarna

Ordu yola ktndan, askerlerin gece yolculuu esnasnda geecei yerlerde


hububat tarlalarn inememeleri iin reyya tenbih edilerek yol etrafndaki hububat
tarlalarnn kenarlarna hendek kazdrlmas.

1762

rgp kadsna

Ni kazasna bal Ilca- Ni'te gn konaklanacandan, belirtilen miktarlarda ekmek, arpa alef vs. zahrenin hazrlanarak ad geen mahalle gnderilmesi.

1763

Nzr Mmin'e

Kendisine ulaan fermanda, sular geit vermez ise kprnn aada Vepro
ky yaknnda, kerestenin hazr olduu yerde yaptrlmas ve eski konaklar ile kprye
ulalp ulalamayacann bildirilmesinin emredilmesi zerine yaplan aratrmada,
yukarda sularn geit vermedii, eski konaklar ile kprye varmann da mmkn
olmadnn grld ve kpr yapmna balanlm olup on iki gne kadar bitirileceine
dair gnderdii mektubun alnd; bu durumda kprnn bitirilmesi iin gerekli gayretin
gsterilmesi ve gnderilen mektupta kpr ile eski konaklar arasnda ihdas olunacak yeni
konaklar hakknda bilgi verilmediinden bu konunun da teferruatyla yazlp bildirilmesi.

1764

Klis beyine

Bosna beyinin dmann Senika Kalesi'nde toplanmakta olduunu bildirmesi


zerine dmana kar hazrlkl olmas hususunda ad geene emir gnderildii; kendisinin
de bu hususta hazrlkl bulunup dmann saldrmas halinde Bosna beyine yardm etmesi.

1765

Aknc Beyi Sleyman Bey'e

Daha nce kendisine akn iin Bosna beyinin yanna gitmesinin emredildii;
ancak dmann Bosna'ya saldrma ihtimali zerine akndan vazgeildiinden kendisinin de
vazgeip doru yoluna devam etmesi.

1766

Rumeli beylerbeyine

Vefat eden Remmal Haydar'n olunun yannda suba ve muhtesib olan


ahslar hakknda ikyette bulunulduundan, ad geenlerin Remmal'in oluna buldurulup
Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

1767

Rumeli beylerbeyine
Sefer iin yola kldnda halkn ekili tarlalarnn ve ayrlarnn inetil-

278

5 NUMARALI MHMME DEFTER

memesi ve kimseden karlksz bir ey aldrlmamas iin askerlerin iyi zaptedilmesi.

1768

Bosna beyine

Daha nce kendisine Bosna'nn muhfazas iin yerine adam brakarak sanca
askeriyle birlikte orduya katlmasnn emredildii; ancak kendisinin gnderdii mektupta ise
dmann Senika ve stolca kalelerinde toplanmakta olduunun bildirildii; bu durumda
kendisinin orduya katlmayp sancann zam ve siphileri ve Bosna'dan avrz
alnmamasna karlk halktan toplayaca askerlerle birlikte memleketin muhfazasnda
bulunup dmandan memlekete her hangi bir zarar gelme ihtimali kalmadktan sonra orduya
katlmas; ayrca baz mfsidlerin akna klaca srada akn dmana haber verdikleri
duyulduundan, suu sbit olanlardan birkann bakalarna ibret olmak zere haklarndan
gelinmesi.

1769

Sofya, Dobnie ve Ilca kadlarna

Yz koyuna celep yazlp daha sonra celeplerin iflas eden ve vefat edenlerini
tefti iin grevlendirilen Cafer avu tarafndan eitli kiilerin ahitlii ile iflas ettii tesbit
edilerek mflis defterine kaydedilen ve Dobnie kads tarafndan eline sicil sreti verilen
Seyodayken (
) adl zimm, baz ehl-i garaz kiilerin sz ile tekrar celep
yazldna dair ikyette bulunduundan, bu hususun teftii iin mbair tayin edilen
Mahmud ile beraber gerekli aratrmann yaplmas ve durum arzedildii gibi ise ad geenin
yerine baka birinin celep yazlmas.

1770

Medine-i Mnevvere kadsna ve eyh'l-Harem'e

Medine-i Mnevvere'de Bb- Rahmet'deki Kaytbay Vakf'na ait su


mahzeninin baz kiiler tarafndan igal edildii bildirildiinden, durum arzedildii gibi ise
igalcilerin buradan karlmalar ve bundan sonra da kimsenin vkfn artna aykr i
yapmasna izin verilmemesi.

1771

Ilca kadsna

Ilca'da bir iki gn konaklanacandan belirtilen miktarlarda ekmek, arpa, alef


vs. zahrenin hazrlanmas.

1772

Anadolu ve Karaman beylerbeyilerine

Mustafapaa Kprs'nden geerek Belgrad'a doru ordunun iki menzil


gerisinden gelmeleri ve ileriye gememeleri; ayrca askerlerini gerei gibi zaptedip halkn
mahsuln inetmemeleri ve kimseden karlksz birey alnmasna msaade etmemeleri.

1773

sfirlik Banas kadsna

Konak olarak belirlenen yerlere zahre tedrikinde yardm edilmesi ve


kprlerin ve bataklarn tamir edilmesi hususlarnda daha nce gelen emirler zerine

ZETLER

279

kprlerin tamir edildii, fakat memlekette zahre sknts ekildiine dair gnderdii
mektubun alnd; ancak zahre tedriki nemli olduundan, hibir bahne gstermeden
belirtilen miktarlarda ekmek, arpa, alef vs. zahrenin konaklarda hazrlanmas ve kpr
tamiri ile zahre tedriki hususunda noksan birey braklmamas.

1774

Yagodine adl yerin kadsna

Yagodine adl yer konak tayin olunduundan, szkonusu konakta belirtilen


miktarlarda ekmek, arpa, alef vs. zahrenin hazrlanmas.

1775

Yagodine'nin bal bulunduu kadln civarnda olan kadlara

Yagodine adl yer konak tayin olunduundan, her bir kazadan, belirtilen
miktarlarda ekmek, arpa, alef vs. zahrenin tedrik edilip ad geen konaa gnderilmesi.

1776

Bana kadsna

Kazada bulunan Aksem adl yer konak tayin olunduundan, szkonusu


konakta belirtilen miktarlarda ekmek, arpa, alef vs. zahrenin hazrlanmas.

1777

Koanya ve rgp kadlarna

Bana kazasna bal Aksem adl yer konak tayin olunduundan kazalar
dahilinden belirtilen miktarlarda ekmek, arpa, alef vs. zahrenin hazrlanarak szkonusu
konaa gnderilmesi.

15 Zilkde 973 (3 Haziran 1566)


1778

Kral oluna nme-i erif

Erdel ayan, beyleri ve askerlerini vilyetin muhfazasnda brakp kendisinin


Belgrad'da orduya katlmak istediine dair gnderdii mektubun alnd; ordu ondrdnc
menzilde Belgrad'a varacandan, o zamana kadar yetimesi mmkn ise orduya katlmas,
eer mmkn deilse, vilyetine dman tarafndan zarar gelmesi ihtimaline kar beyleri ile
birlikte vilyetinin muhfazasnda kalp, daha sonra uygun bir yerde orduya katlmas.

1779

Tmvar beylerbeyine

Onbe ake ile beli aas olan Gazanfer'e on iki bin akelik timar iin hkm
verilmiken, tekrar on be ake ile beli aalna arzolunduu, ancak hile ile beratn yirmi
iki ake olarak kartt bildirildiinden, elindeki beratn incelenmesi ve belirtilen
hususlarn doru olduu ortaya karsa hapsedilip beratnn elinden alnarak Sdde-i sadet'e
gnderilmesi ve yerinin bakasna tevcih edilmesi.

1780

Samakov kadsna
Dergh- muall avularndan Mehmed tarafndan, Samakov'da yaplacak baz

280

5 NUMARALI MHMME DEFTER

mir masraflar iin yannda bulundurduu hazinenin korunmas gerektii bildirildiinden,


hazinenen bana nbeti konularak muhfazasnn salanmas.

1781

Alacahisar kadsna

Parakin kadl dahilindeki konaklarn zahresinin tedrikine yardm iin


belirtilen miktarlarda ekmek, arpa, odun vs. zahrenin hazrlanarak bizzat konaklara getirilip
teslim edilmesi.

1782

sfirlik ve sfirlik Banas kadlarna

Kazalar dahilindeki Aleksenie ve Yabokofa adl konaklara belirtilen


miktarlarda ekmek, arpa, odun vs. zahre hazrlanarak gtrlp teslim edilmesi.

1783

Kstendil kadsna

Kstendil'de tutukland bildirilen


durumlarnn seferden sonra grlmesi.

1784

kalpazanlarn

muhfaza

edilerek

Yenieri aasna

Yenierilerle birlikte Belgrad'dan kar tarafa geilmesi gerektii, ancak sularn


elvermemesi yznden karya geilemedii ve Belgrad nnde de kpr kurmann
mmkn olmad, bu sebeple gemiler ile Belgrad'dan Zemun'a gemek mmkn ise
Semendire beyinden gemiler istenerek karya geilmesi; eer gemi ile gemek mmkn
deil ise Brdelen'de kurulacak kprden geilmesi ve nereden geildii hakknda bilgi
verilmesi.

1785

Semendire ve Belgrad dizdarlarna

Gemilere zahre ve silah yklenmesi, kpr yaplmas vb. hizmetlerde istihdam


edilmek zere Semendire beyine istedii kadar hisar eri verilmesi.

16 Zilkde 973 (4 Haziran 1566)


1786

Edirne Muhfz Mustafa Paa'ya

Edirne yaknlarndaki Sazldere'de be alt adamn ehl-i fesd tarafndan


ldrld duyulduundan, ktillerin ve o blgedeki dier ehl-i fesdn yakalanarak eran
sbit olan sularna gre cezalandrlmalar.

1787

Lalaya

Kohisar ve Tosya arasndaki baz yerlerde adam katlolunup, mallarnn


yamaland duyulduundan, szkonusu blgede meydana gelen katl vakalar hakknda
bilgi verilip ehl-i fesdn yakalanarak haklarndan gelinmesi ve yollarn gvenliinin
salanmas.

ZETLER

1788

281

Kocaili Beyi Ali Bey'e

Semendire Beyi Bayram Bey'in mektup gndererek, Tuna nehrinin tamas


sebebiyle kprnn ancak Zemun karsnda kurulmasnn mmkn olduunu bildirmesi
zerine kendisine arzettii yerde kpry yapmasnn emredildii; kendisinin de gemi ile
mhimmtn Zemun'a nakledilmesi ve muhasarada kullanlacak olan Semendire ve
Belgrad'daki toplarn da yuvalaklar ve dier mhimmtyla birlikte gemilere yklenerek
emredilen yere ulatrlmas konularnda Bayram Bey'e yardm etmesi.

1789

ehirky kadsna ve sbk Angelikasr kads olan Mevlna Mehmed'e

ehirky kazasnda bulunan Mahmud hakknda baz kylerden gelen


ikyetlerin defterinin gnderildii ve bu konuda vaz avu'un mbair tayin edildii;
gnderilen defterdeki hususlar ile sair davac olanlarn davalarnn grlp hakk sbit
olanlarn haklarnn iade edilip ad geenin zerine sabit olan sularn bildirilmesi.

1790

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Ordunun Belgrad'a yaklat, yenierilerin ve nzln br yakaya


geirilmesinin gerektii ve bunun iin yenieri aasna hkm gnderildii; szkonusu
nzln zvornik'deki gemiler getirtilerek onlara yklenip kar tarafa geirilmesi;
yenierilerin de Belgrad'dan Zemun'a geirilmesi mmkn ise bunun iin gemi tedrik
edilmesi, kprden geilmesi tercih edilirse bir an nce Brdelen'de kpr inasna
balanmas; ayrca hisar mhimmt iin gerekli kazma ve kreklerin gemilere yklenmesi;
bu hususlarda hisar erenlerinin kendilerine yardmc olmalar iin dizdarlara hkm
gnderildiinden, onlarn da getirtilip istihdam edilmesi ve oraya gnderilen Mehmed
avu'un kpr yapmnda grevlendirilmesi.

1791

Kocaili Beyi Ali Bey'e

Kopan sanca Beyi Sinan'n haber almak iin yakalayp stanbul'a gnderdii
esirlerden birini, yolda voynuk sretine sokarak karmaya teebbs eden Voynuk Lazari'nin
kendisine gnderildii; ad geenin zincire vurulup kree konulmas.

17 Zilkde 973 (5 Haziran 1566)


1792

Bodan voyvodasna

Bodan'n muhfazasna tayin olunan yenierilerin mevcib defterinin


gnderildii; mevciblerin bu deftere gre denip, Bodan haracndan mahsub edilmesi.

1793

Gelibolu kadsna

Gelibolu'daki acemi olanlarndan birisinin Malkara kads yannda iken


kad'nn hizmetkrlar tarafndan ldrlp altnlarnn alnd bildirildiinden, Malkara
kadsna, hizmetkrlar buldurularak bu hususun tefti edilmesi ve hizmetkrlarn sular
sbit olursa altnlarn tahsil edilip kendilerinin hapsedilmesi ve sonucun bildirilmesi.

282

1794

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Sbk Budun Defterdar Mehmed elebi'ye

Sefer iin toplanan mir zahreyi getirmek zere kendisinin emin tayin edildii
ve Semendire Beyi Bayram Bey'e de zahre nakli iin gerekli gemileri hazrlayp zahreyle
birlikte teslim etmesi hususunda hkm gnderildii; Bayram Bey'den zahreyi teslim alarak
Tuna'ya gnderilen gemilere kaptan tayin edilen Kocaili Beyi Ali Bey ile birlikte bo
gemilere ykletip getirmesi.

1795

Semendire Beyi Bayram Bey'e

Budun defterdar olup sefer iin toplanan mir zahreye emin tayin edilen
Mehmed'e zahrenin gemilerle nakledilmesinin emredildii; sek ve zvornik'de bulunan
bo gemilere alabildii kadar zahreyi ykleterek defteriyle birlikte Mehmed Bey'e teslim
edip gndermesi.

1796

Kocaili Beyi Ali Bey'e

Sefer iin toplanan zahreye emin tayin edilen Budun Defterdar Mehmed'e
zahrenin gemilerle tanmasnn emredildii; gerek zahrenin gemilere yklenmesi ve
gerekse gemilerin gvenlik ierisinde yerlerine ulatrlmas hususunda kendisine gerekli
yardm yapmas.

18 Zilkde 973 (6 Haziran 1566)


1797

Pojega beyine

Gnderdii mektupta daha nce tedriki ve ins istenen kpr ve zahre


gemileri ile menzillerde eitli cins ve miktarlarda ekmek hazrlanmas hususlarnn bir
ksmnn yerine getirildii, bir ksmnn da yerine getirilmekte olduu, ancak Drava nehri
tat iin kpr yapmnda Peuy ve Moha sancakbeylerinin te yakadan kendisine
yardmc olmalar gerektii hususlarnn yer ald; bu durumda, Drava nehrinin normal hale
dnmesini beklemek ileri aksataca iin elindeki imknlar kullanarak kpr gemileri
tedrik ve in edip ordu gelinceye kadar kpry kurmas; bu hususta gerekirse Peuy ve
Semendire beylerinden de yardm istemesi; ayrca ordu iin yirmi bin koyun tedrik edip
mnasip bir yerde muhfaza etmesi.

1798

Sirem beyine

Varadin'de kpr kurulmas gerekirse ne kadar gemiyle, nerede kurulabilecei


ve Drava nehriyle dier nehirlerin tap tamadnn aratrlmas; ayrca daha nce
emrolunan koyun ve cerahor hazrlanmas hususlarnn ne durumda olduunun da ayrntl
olarak yazlp bildirilmesi ve ordu iin yirmi bin koyun tedrik edilerek mnasip bir yerde
muhfaza edilmesi.

1799

Pojega, Sirem ve skp beyleri ile Alaca kadsna ve Temrhan avu'a


Sefer

iin

livalar

dahilinden

tedriki

emrolunan

koyunlar

henz

ZETLER

283

getirilmediinden, belirtilen miktarda koyunun, sahipleri veya vekilleri vastasyla ordu


varmadan Belgrad'a ulatrlmas.

1800

Samakov kadsna
Ordu iin gerekli olan nal ve ivileri tedrik ederek arabalar ile Belgrad'a

gndermesi.

1801

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Vultrn, zvornik, Alacahisar, Vidin ve Nibolu sancaklarndan ake ile


alnan zahre Belgrad'a gelmi ise oradan nzl ile birlikte geirilmesi; ayrca yukar gidecek
aykalarn pranklar ile dier malzemelerinin de hazrlanmas.

1802

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Pojega beyinin gnderdii mektupta, kendisinden istenen gemilerin


hazrland ve kpr iin de otuz alt adet gemi yaptrld, ancak Drava nehrinin
grlmemi bir ekilde tamasndan dolay kpr yapma imkn olmad ve bu durumda
gemilerin de yetersiz kalaca bildirildiinden, ad geene kprlerin durumunu inceleyip,
yeniden in etmek veya zahre gemilerinin zerinde deiiklik yaparak kullanmak gibi
yollarla meseleyi halletmesi iin emir gnderildii; kendisinin de, ad geen bey tarafndan
kpr iin kullanlmak zere zahre gemileri istenirse, yeteri kadar gemi gndermesi; kpr
Brdelen'de kurulacak olursa Belgrad ile arasnda ka konak olduunu bildirmesi ve bu
konaklarda bataklk yerler var ise oralarda da kpr yaptrmas; ayrca menzillerde askerler
iin yeterli miktarda zahre hazrlatmas.

1803

Peuy Beyi Hamza Bey'e

Pojega beyi tarafndan gnderilen mektupta, kurulmas emredilen kprlerin


nehrin tamasndan dolay kurulamadnn bildirilmesi zerine, ad geen beye gemi in
ederek veya zahre gemilerinden faydalanarak mutlaka kpr kurmasnn emredildii;
kendisinin de bu konuda Pojega beyi ile grerek, kpr kurulacak yerlerdeki bataklklar
veya fazla aknt olan yerleri tesbit etmesi ve ordu oraya varmadan kpr kurulmasna
dman tarafndan engel olunma ihtimali olup olmad hususu ile kpr kurulmas iin
uygun olan yerleri bildirmesi.

1804

Radonik [Rudnik] ve Koanya kadlarna

Daha nce kendilerine imal etmeleri emrolunan tfek yuvalaklarndan ne


kadarnn imal edilip Belgrad'a gnderildiinin ve geriye ne kadar kaldnn, kalanlarn da
ne zamana yetitirileceinin bildirilmesi.

1805

Semendire beyine, Kocaili Beyi Ali Bey'e, Semendire ve Belgrad dizdarlarna


Gemilerde ve kalelerde bulunan silahlarn grlerek Belgrad'a gidecek

284

5 NUMARALI MHMME DEFTER

silahlarn gemilere ykletilmesi hizmeti ile Dergh- muall Topular Aas Pr


grevlendirildiinden, kendisine bu hususlarda gerekli yardmn yaplmas.

1806

Kocaili beyine

u anda hangi blgede bulunduu, gemilerin yerlerine ulap ulamad,


Semendire ve Belgrad'da kale kuatmas iin kullanlacak top ve mhimmtn yklenip
yklenmedii ve dier durumlar hakknda gerekli bilgileri yazp gndermesi.

1807

Vidin kadsna

Daha nceki emir gereince ordu iin hazrlanan koyunlarn sahipleri ya da


vekilleri vastasyla Belgrad'a doru srlp ulatrlmas.

1808

Vidin sanca kadlarna

Ordu iin hazrlanmas ve Belgrad'a gnderilmesi emredilen otuz bin koyun


henz gnderilmemi olduundan, her birinin kendilerine emredilen miktarda koyunu
tedrik tedrik edip, toplam otuz bine tamamlayarak, sahipleri veya vekilleri vastasyla ordu
varmadan nce Belgrad'a ulatrmalar.

1809

Berkofa kadsna

Ordu iin kazas dahilinden tedriki istenilen bin be yz koyun henz


gelmediinden, istenilen miktardaki koyunun cilen hazrlanarak gnderilmesi.

1810

Semendire beyine

Vezir Pertev Paa'nn istedii btn silah, mhimmt vs. nin cebehnede
mevcut olandan verilmesi; ayrca Koanya ve Rudnik madenlerinde ilenen ve Belgrad'a
gnderilmesi emredilen fndklarn gelip gelmediinin ve geldi ise miktarnn da bildirilmesi.

1811

Samakov, ehirky, Radomir, Berkofa, Kratova, Ustrumca, Tikve,


vranya, tib ve skp kadlarna

Daha nce kendilerine, kazalar dahilinden belirtilen miktarlarda koyunun


Belgrad'a gnderilmesinin emredildii; kendilerinin ise Dergh- muall avu oullarndan
Nebi'ye verdikleri arzlarda, koyunlarn gnderilmek zere olduunu bildirdikleri; konunun
nemine binaen koyunlarn geciktirilmeden sahipleri veya vekilleri vastasyla cilen
Belgrad'a ulatrlmas ve bu konuda hibir ekilde ihmal gsterilmemesi.

1812

Thaka [aka] kadsna

Gnderdii mektupta, tayin olunan konak yeri iin tedriki emrolunan zahreyi,
halkn kamas ve bulunduu topra terketmesi yznden toplayamadn ve emredilen
miktar kadar da toplamasnn imkn olmadn bildirdii; bu konuda gerekli ihtimamn

ZETLER

285

gsterilmesi ve istenilen miktarda zahrenin toplanarak yarsnn Batine, yarsnn ise


Akkilise konaklarna gtrlmesi.*
* Hkmn sonunda zahrenin teslim yerinin Eskihisarlk olarak deitirilmesi hakknda yeni
bir hkm gnderildiine dair kayt vardr.

19 Zilkde 973 (7 Haziran 1566)


1813

Sbk Budun Beylerbeyi olup stanbul muhfazasnda bulunan skender


Paa'ya

Malkara kads tarafndan gnderilen mektupta hrsz, ekya ve ehl-i fesd


yakalamakla grevli Evren kethd adl siphinin sefere gittii, onun yerine Gelibolu'da
oturan hssa reislerinden Hsam Reis'in bu grevin stesinden gelebilecei bildirildiinden,
ehl-i fesdn takibi ve yakalanmas hususunda Malkara kads tarafndan adam talep
edildiinde ad geen reisin veya bir avuun gnderilmesi.

1814

Erdel kralna

Dmann silah ve asker durumu, halkdan yardm iin hayli kuvvet topladklar
ve u anda ok gl bir durumda olduklarna vs. ye dair gnderdii mektubun alnd;
daha nce gnderdii mektupta da Belgrad'da orduya katlmak isteini bildirmi olduu; bu
hususta kendisine gnderilen nme-i hmyunda belirtildii ekilde hareket etmesi ve
dman hakknda elde edecei bilgileri iletmeye de devam etmesi.

1815

Eflak voyvodasna

Erdel kral ile birlikte hareket edip adamlar geldiinde her trl ihtiyalarnn
karlanarak yol emniyetlerinin salanmas ve dman hakknda elde edilecek bilgilerin
iletilmesi.

1816

Samakov kadsna ve Mehmed avu'a

Mismar ve lenger gibi Tersne-i mire mhimmtnn Hac Mehmed


marifetiyle iletilmesi.

1817

[Nibolu Beyi] Mehmed Han'a

Nibolu'da bulunan gemilerin Demirkap'ya gemeyip Vidin taraflarnda


bulunduunun haber alnd ve cilen Belgrad'a gelmelerinin gerektii; bu sebeple
siphilerle birlikte gemileri vakit kaybetmeden Belgrad'a ulatrmas ve oradan
beylerbeyinin yanna gitmesi.

1818

Ordu-y hmyun'dan Hram'a, Hram'dan Kral oluna varncaya kadar yol


zerinde bulunan kazalarn kadlarna
Kral olu'nun adam Petri ve yolda Kral olu'na gnderildiinden,

286

5 NUMARALI MHMME DEFTER

getikleri yerlerde gereken yardmn yaplmas, ihtiyalarnn giderilmesi ve sa slim


gidecekleri yere varmalarnn salanmas.

1819

ehirky kads ile Angelikasr sbk Kads Mevlna Mehmed'e ve vaz


avu'a

Sbk ehirky Kads Mahmud ve baz siphiler hakkndaki ikyetleri hvi


defter sretinin kendilerine gnderildii; ad geenin ve siphilerin hak zere tefti edilerek
zerlerine sbit olan haklarn alnp sahiplerine verilmesi ve sbit olan sularnn
bildirilmesi.

1820

Novaberde, Kratova, Srebrenie, Vultrn, Blasene ve Zaplana kadlarna

Daha nce gnderilen hkmde her kazadan sefer iin hendek kazc ve
lamc gnderilmesinin emredildii, ancak imdiye kadar kimsenin gelmedii; emir gerei
her kazadan cilen hendek kazc ve lamc tedrik edilip blkbalaryla Ordu-y
hmyun'a gnderilmesi; aksi takdirde ihmali grlenlerin cezalandrlaca.

1821

stanbul Hfz skender Paa'ya

stanbul'da hrszlk olaylar meydana geldii duyulduundan bunlara kar


dikkatli olunmas, levend tifesinin kontrol edilerek kefili olmayanlarn ehirden
uzaklatrlmas ve stanbul'da kefilsiz kimse braklmamas; ayrca Malkara'da adr basarak
adam ldrenlerden iki tanesinin yakalanarak siyset olunduu, su orta olan iki kiinin
ise Ergene Kprs'nde bir evde kaldklarnn ve reislerinin Kazda'ndan Divane Hseyin
olduu belirlendiinden, bu kiilerin de yakalanmalar iin gereken gayretin gsterilmesi ve
sular sbit grlrse haklarndan gelinmesi.

20 Zilkde 973 (8 Haziran 1566)


1822

Alacahisar kadsna

Yabokofa, oylak ve Senire adl yerler konak tayin olunduundan, buralara


belirtilen miktarlarda arpa ve ekmek hazrlanmas ve Ordu-y hmyun geldiinde zahre
hususunda herhangi bir skntya meydan verilmemesi.

1823

ehirky kadsna

Kendisinden nceki kad tarafndan asker iin halktan arpa toplanp anbara
konulduu, ancak arpann askere verilmeyip anbarda kald haber alndndan, konuyla
bizzat kendisinin ilgilenerek toplanan zahreyi kimlerden alnm ise tekrar sahiplerine iade
etmesi ve kimden ne kadar arpa alnp ne kadar iade edilmise defterini tutup Sdde-i
sadet'e gndermesi; bu ii emredildii ekilde halletmedii takdirde kendi kbetinin de
nceki kadnn kbeti gibi olaca.

ZETLER

1824

287

aka kadsna

Toplanan zahre yetersiz olduundan daha fazla zahre toplanmas ve bundan


sonra toplanacak zahrenin tamamnn Eskihisarlk konana gnderilmesi.

1825

Venedik Doju Bronimos Pribol'a (

) nme-i hmyun

Saray- Atik Aas Ali Aa'ya olan borlarn demeyip Venedik'e giden
Aleksandra ve kardeinin borlarnn tahsil edilip, kendilerinin ve borcun tahsili iin
Venedik'e gnderilen ancak orada irtidad eden Dergh- muall kapclarndan Mehmed'in
yakalanp Sdde-i sadet'e gnderilmeleri.

1826

Sbk Budun beylerbeyi olup stanbul muhfazasnda bulunan skender


Paa'ya ve Defterdar Hasan elebi'ye

Menzillerde ve geitlerde haralarn fazla ake aldklar yolunda ikyette


bulunulduundan, bundan sonra haralarn harac bizzat mahkemede ve kad huzurunda
almalar, hara dnda mal ve imza akesi alnmamas; kul tifesine beratlarnda yazl olan
ake dnda fazla ake almamalar yolunda tenbihte bulunulmas ve bu konunun kadlar
tarafndan gerei gibi kontrol edilmesi.

1827

Mmrevan Beyi mer Bey'e

Erzurum beylerbeyinin arzna binen, Havss- hmyun'a yaramayan


zevidden, Kemah, Bayburd, Erzincan, spir ve Kasirik kalelerinin hisar erenlerine bin be
yz, blkbalarna bin altar yz, dizdarlara beer-altar bin ve ulfesi fazla olanlara da
yedier bin akelik timar tevcih edilmesi.

1828

Vidin beyine

Yaptrd gemileri grevlendirecei siphiler ile cilen Demirkap'dan karp


Belgrad'da Kocaili Beyi Ali Bey'e teslim etmesi ve sanca siphileri ile birlikte
beylerbeyinin yanna gitmesi.

1829

ehirky kadsna

Madenci olduklar iin celeplikten karlan on iki kiinin yerine kaydedilen


yeni celeplerin defterinin kendisine gnderildii; bundan sonra szkonusu celeplerin her
sene koyunlarn muntazam olarak gndermelerinin salanmas.

21 Zilkde 973 (9 Haziran 1566)


1830

Belgrad ve Semendire kadlar ile dizdarlarna

Vezir Pertev Paa'ya elli adet darbzen gtrmekle grevlendirilen arabaclar


kethdsnn darbzenleri almadan arabalar alp gittiinin haber alndndan, eer haber

288

5 NUMARALI MHMME DEFTER

doru ise kethdnn geri gnderilip darbzenlerin aldrtlmas; ayrca kpr geildikten
sonra Zemun'a ka konakta gelindiinin, Zemun'dan Varadin'e kadar ka menzil
bulunduunun, her menzilin uzaklnn ne kadar olduunun ve Tise suyu hizasndan
gidildiinde Segedin'e ka menzilde varlacann bildirilmesi.

1831

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Kprnn nerede kurulmas gerektiine karar verip gemileri ona gre tedrik
etmesi; eer Varadin'de kurulacaksa adam gnderip sek'teki gemileri de getirterek kendi
gemileriyle birlikte kpry kurdurmas ve durumu bildirmesi.

1832

Pojega beyine

Kprnn Varadin'de kurulma ihtimali olduundan, byle bir durumda ihtiya


duyulduu takdirde sek'de bulunan gemilerin de Semendire beyine gnderilmesi.

1833

Rumeli beylerbeyine

Zaplana kadsnn mektup gndererek Ordu-y hmyun ve Istabl- mire iin


hazrlanan zahrenin hepsinin Kurunlu yaknlarnda konaklayan Rumeli askeri tarafndan
alndn ve geride baka zahre kalmadn, nceki zahrenin zaten kaza haricinden tedrik
edildiini ve ahalinin tekrar zahre kartmaya kudretleri olmadn, askerlerin Istabl-
mire iin hazrlanan zahreyi ok dk fiyatla zaptettiklerini bu nedenle Alacahisar
yaknlarndaki konaklara zahre yardmnda bulunamayacaklarn bildirdiinden, emrindeki
askerleri gerei gibi zaptedip ordu ve Istabl- mire iin hazrlanan zahreyi yama
ettirmemesi, ordunun geecei konaklara uramadan doruca Sirem'e giderek orduyu
beklemesi ve gzergh boyunca askerlerin reydan karlksz bir ey almamalar iin
gerekli tedbirleri almas.

1834

Sirem beyine

sek'de kpr kurulmasndan vazgeilip kprnn Varadin'de kurulmas


kararlatrldndan, sek'deki kpr gemileri ve kpr aalaryla dier ara ve gerelerin
Varadin'e gnderilmesi iin Pojega beyine, Belgrad'da kprden artan gemi vs.
malzemelerin gnderilmesi iin de Semendire beyine emir gnderildii; bu gemileri ve
ihtiya duyulan dier ara gere ve malzemeleri isteyip kpry kurmaya balamas ve
kpr demesine aa yetmezse geri kalann kendisi tedrik ettirmesi.

1835

Sirem beyine

Brdelen-Varadin gzerghnda bulunan konaklara zahre tedrik etmekle


grevlendirilen kadlara, belirtilen miktarlarda zahreyi hazrlayarak konaklara getirmeleri
hususunda sk tenbihte bulunulmas.

1836

Pojega beyine ve Semendire Beyi Bayram Bey'e


Varadin yaknlarnda kurulmas kararlatrlan kpr iin sek'de hazrlanan

ZETLER

289

kpr gemileri, deme aalar vs. malzeme ile Belgrad'da daha nce yaplan kprden
artan gemi, deme aac ve dier mhimmtn cilen Sirem beyine gnderilerek gnderilen
malzeme hakknda Sirem beyinden temessk alnp durumun bildirilmesi.

1837

zvornik'den Brdelen'e kadar Sava'nn iki yakasnda olan kazalarn


kadlarna

Ordu Brdelen yaknlarndan geeceinden, Brdelen'de bulunan


konaklara belirtilen miktarlarda arpa, ekmek, yulaf ve kapluca hazrlanarak gemilerle veya
baka yollarla gtrlp teslim edilmesi ve konaklarda zahre hususunda sknt ekilmesine
meydan verilmemesi.

1838

Tmvar beylerbeyine, defterdarna ve kadsna

Tmvar'a gnderilen Pertev Paa ve emrindeki askerlere, zahre sknts


olduu sylenerek zahre verilmedii duyulduundan, daha nce anbara konan zahireden
verilerek ya da baka bir yerden tedrik edilerek kendilerine bu hususta sknt
ektirilmemesi.

1839

Modava ve Tmvar kadlarna

Tmvar taraflarna gnderilen askerler iin zahreye ihtiya bulunduundan,


menzillerde belirtilen miktarlarda zahre hazrlanmas.

1840

Semendire ve Belgrad kadlar ile dizdarlarna

Seferde kullanlacak toplar ve top arabalarn alp gtrmek zere gnderilen


arabaclar kethds, arabalar alp toplar almadan Hram'a gittiinden, toplar almak zere
geri dndnde, gtrd arabalara gre her arabaya ne cins top lzm ise Belgrad ve
Semendire'den almas; toplarn derhal kaleden karlp gemilere yklenmesi ve her topa
ellier adet glle verilerek yeteri kadar azeb ve hisar eri ile birlikte Hram'a gnderilmesi; ne
kadar top karldnn, ka gemiye yklendiinin ve hangi gn gnderildiinin de
bildirilmesi.

22 Zilkde 973 (10 Haziran 1566)


1841

Segedin beyine

Ordu-y hmyun iin liva dahilinde koyunu olanlardan baa yarar otuz bin
erkek koyun tedrik edilerek Ordu-y hmyun geldiinde sahipleri veya vekilleri tarafndan
gtrlp sattrlmasnn temin edilmesi.

1842

Vidin beyine

Sefer iin Vidin'deki gemilerin bir ksmnn yola kt, bir ksmnn da
kmak zere olduu, ancak Nibolu'dan gelecek gemilerin henz yola kmad haber
alndndan, Vidin'deki gemiler yola ktktan sonra gemi karmaya gtrd grevliler

290

5 NUMARALI MHMME DEFTER

ile birlikte Nibolu gemilerinin kmasna da yardm etmesi ve gemilerin tamamnn yola
kmas iin gereken gayreti gstermesi.

1843

Alacahisar kadsna

Suyun karya gemeye msait olmamasndan dolay askerler karya


geemedii ve bu taraftan ilerlemeye karar verildiinden, karda olan konaklarda daha nce
hazrlanmas emrolunan zahrenin baka bir emir beklemeden cilen Yabokofa, oylak ve
Kprba konaklarna geirilmesi; ayrca Ordu-y hmyun iin daha nce istenilen
koyunlarn da eksiksiz olarak istenen yere gtrlmesi, aksi halde grevinden alnp
cezalandrlaca.

1844

[Nibolu Beyi] Mehmed Han'a

Sipahileri alaybeyi ile birlikte gemilere bindirerek boaz geirip yukar


gndermesi emredildii halde ne siphilerin, ne de gemilerin hl yola kmad haber
alndndan, siphilerini cilen gemiler ile yukar geirip oradan beylerbeyinin yanna
gitmesi ve emrindeki askerleri gerei gibi zapturapt altna alarak halka zulmetmelerine
meydan vermemesi; ayrca eya tama bahnesiyle halktan araba ve hayvan kiralanp
cretinin denmedii duyulduundan byle bir eye izin vermemesi ve hak sahiplerine
cretlerinin denmesini salamas.

1845

Peuy Beyi Hamza Beye

Pojega beyinin mektup gndererek kpr kurulmas istenen yerlerde Drava


nehrinin ykselmesinden dolay kpr kurulmasnn mmkn olmadn ve baka bir yerde
kpr kurulmas gerektiini bildirmesi zerine, kararlatrlacak yere gre kereste
hazrlamalar hususunda Pojega ve Sekuy beylerine emir gnderildiinden, ad geen
beyler ile mavere edilerek kpr kurulacak yerin tesbit edilmesi ve kpr iin yeteri kadar
kereste hazrlamas.

1846

Pojega ve Sekuy beylerine

Drava nehrinin ykselmesi ve kpr kurulmak istenen yerde kpr


kurulmasnn mmkn olmad bildirildiinden, kpr kurulmaya mnasip baka bir yer
bulunarak ona gre kereste hazrlanp, durumun bildirilmesi ve daha sonra gelecek emre
gre hareket edilmesi; bu hususta Peuy beyine de emir gnderildiinden, onunla da
mavere edilmesi.

23 Zilkde 973 (11 Haziran 1566)


1847

Resava kadsna

Kazas dahilinde tesbit edilen konaklarda asker iin, belirtilen miktarlarda arpa,
ekmek vs. zahre hazrlamas ve dier kadlara da bu hususta yardmc olmas.

ZETLER

1848

291

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

ns emrolunan kpr iin ne kadar gemi lzm olduu, nerede kurulaca, ne


zaman bitecei ve eni ve boyunun ne kadar olaca hususlarnda bilgi vermesi.

1849

Segedin beyine

Daha nce istenen koyunlarn dnda, bir miktar da sr tedrik edilmesi ve


cerahor yazlp gnderilmesi gerektiinden, eer Solnok beyinin yannda ise izinli olarak
gelip bu ile kendisinin ilgilenmesi veya gvenilir bir voyvodasn bu i iin
grevlendirmesi; ayrca Varadin'den Segedin'e Segedin'den Solnok'a ka konak olduu, her
konan arasnn ne kadar uzaklkta olduu ve kpr yapmna elverili yer olup olmadn
da aratrarak ayrntl olarak bildirmesi.

1850

Solnok beyine

Yannda bulunan Segedin beyi asker iin koyun ve cerahor tedrik etme
hizmeti ile grevlendirildiinden, bu grevi yerine getirmesi iin ad geene izin vermesi;
kendisinin de mmknse sanca dahilinden asker iin koyun hazrlamas ve cerahor
gndermesi .

1851

Radonik [Rudnik] kadsna

Kaza dahilinde toplanan zahrenin yarsnn Batne, yarsnn da Akkilise


konaklarna getirilmesi.

1852

Belgrad Azeb Aas Pr'ye

Belgrad tarafnda mir hizmete tayin olunduundan, cilen Belgrad'a giderek


grevine balamas.

1853

Vidin beyine

Tuna'ya gelecek gemilere kaptan tayin olunan Kocaili Beyi Ali Bey, Sdde-i
sadet'e mektup gndererek, Karadeniz'den gelecek gemiler ile Nibolu gemilerinin
Tuna'dan yukar karlmas iin eskiden olduu gibi Vidin halknn yardm etmesini talep
ettiinden, bu hususta kendisine gereken yardmn yaplmas.

1854

Vidin beyine

Vidin'deki gemilerin bir ksmnn yola kt, bir ksmnn da kmak zere
olduu fakat Nibolu'da yaplan gemilerin hibirinin Tuna'ya kmad haber alndndan,
gemileri karmas iin Nibolu beyine emir gnderildii; Vidin'deki gemileri karmaya
giden grevlilerin ii bitince Nibolu'dan gelen gemilerin karlmasna da yardmc
olmalar.

292

1855

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Vidin beyine

Ordu-y hmyun zahresi iin sancak kadlar tarafndan gnderilecek


koyunlar getirmek zere ie yarar adamlar tayin olunmas ve koyunlarn geciktirilmeden
Ordu-y hmyun'a yetitirilmesi.

1856

Belgrad'dan tede olan Mozavie, Grabofa, Debriciye, Pridorie ve


Kprba konaklarnn bulunduu yerlerin kadlarna

Askerlerin zahre ihtiyac iin, tayin olunan konaklarn her birinde biner md
arpa, alef, mahlta ve yz bin akelik ekmek hazrlanmas.

1857

Belgrad, Brdelen, zvornik ve Tuzla kadlarna

Askerin konaklamas iin Belgrad'dan Kpr'ye kadar Moravie, Grabofa ve


Pridorie kyleri konak yeri olarak tayin olunduundan, buralara yakn yerlerden
geciktirilmeden her konaa biner md arpa, alef, mahlta ve yz bin akelik ekmek tedrik
edilmesi.

1858

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Parakin kazasndan tedrik olunan un ve arpann mir gemilerle Semendire


anbarlarna gtrlmek zere iken Vezir Pertev Paa'nn maiyyetinde bulunan askerlerin
zahre sknts ekmeleri zerine Hram skelesi'ne gtrld duyulduundan, bundan
sonra zahrenin baka yere gnderilmemesi ve Semendire'ye gtrlp anbarlara konmas.

1859

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Top nakli iin on adet geminin mevcut olduu ancak kazma krek vs. hrdavat
iin gemiye ihtiya duyulduu bildirildiinden, bunlar iin de yeteri kadar gemi tedrik
olunmas, ayrca drt adet de at gemisi hazrlanmas; rutubetlendii duyulan barutun da
orada bulunan topuba nezaretinde havalarn msait olduu zaman serilip kurutulmas.

1860

Semendire ve Hram kadlarna

Gemileri karmak iin Kpr'ye gidecek olan Mehmed Han'a yeteri kadar
ayka verilmesi.

1861

Topubana

Semendire Beyi Bayram Bey tarafndan on adet bnyadl top gemisinin


yapmnn bittii bildirildiinden, bunlardan beine top ve top mermileri ile gemilerin
alabilecei kadar krek ve kazma yklenmesi ve hazr olarak bekletilmesi.

1862

Topubana

Top arabalar tekerlei, top demesi ve metris damlar iin lzm olan kiri ve
metris dam aacnn, bu ile grevlendirilen Dergh- muall arabaclarndan Rstem ve

ZETLER

293

arkadalar tarafndan Belgrad'da hazrland bildirildiinden, bu malzemelerin gemilere


ykletilmesi ve hazr olarak bekletilmesi.

1863

zvornik sanca kadlarna

Semendire beyi tarafndan gnderilen mektupta Belgrad'a getirilip teslim


olunmas gereken zahre ve krekilerin henz gelmedii bildirildiinden, emrolunan zahre
ve krekilerin cilen gtrlp teslim edilmesi.

1864

zvornik beyine ve Brdelen kadsna

Daha nce gnderilen emir gereince istenen cerahor ve zahrenin, halkn


eitli bahneler ne srmesi ve sancakbeyinin gerekli yardm yapmamas sebebiyle
gnderilemedii bildirildiinden, bu konuda grevlilerin birbirleriyle yardmlamas;
knezlerin, papazlarn ve aynn arlarak bu konuda kendilerine gerekli tenbihte
bulunulmas; ayrca gemilerin de cilen gnderilmesi ve gecikme sebebinin bildirilmesi; aksi
halde muhalefette bulunanlarn cezalandrlp, ihmali grlen grevlilerin grevden
alnacaklar.

1865

Tuna'ya gidecek gemilere kaptan tayin olunan Kocaili Beyi Ali Bey'e

Pertev Paa'ya Belgrad'dan on adet ah ve krk adet hurde darbzen verilmesi


emrolunduu, ancak paa darbzenlerin arabalarn alp derbzenlerin kendisindeki
darbzenlerden verilmesini istediinden, paaya yannda gtrd gemi mhimmtndan on
adet ah ve krk adet hurde darbzen vermesi ve onlarn yerine de Belgrad'da bulunan
darbzenleri almas.

24 Zilkde 973 (12 Haziran 1566)


1866

Karaman beylerbeyine

Askerin zapt iin gnderilen skender avu'un baz alaybeyileri ile gvenlii
salamakta olduu, fakat baz kap halk, Anadolu tifesi, aknc vs. tifenin Karaman askeri
arasna karp fesad karttklar ve dirlikleri bilinemediinden cezalandrlamadklar
bildirildiinden, askerin gerei gibi zaptedilip, bu davranlar yapanlarn yakalanmas ve
zellikle aknc tifesinden olanlarn haklarndan gelinmek zere Ordu-y hmyun'a
gnderilmesi.

1867

Alacahisar kadsna

Gnderilmesi istenen koyunlara Havss- hmyun eminlerinin kar kt


bildirildiinden, her kimde koyun varsa tayin olunduu zere gnderilmesi ve kar
kanlarn isimlerinin bildirilmesi.

1868

Semendire beyine

294

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Kkrde ihtiya duyulduundan her kimde kkrt varsa satn alnmas.

25 Zilkde 973 (13 Haziran 1566)


1869

Klis Beyi Hsrev Bey'e

Klis'te Blay sahrs adyla bilinen yerleri, vilyetin tahriri srasnda baz
ahslarn, kendi zerlerine makt kaydettirerek oraya gidip yerlemek, etraf imar ve ihya
etmek isteyen kiilere engel olduklar, halbuki bu arazinin otuz yldan bu yana bo ve
verimsiz olduu, engel olan ahslarn hibir ekilde araziyi ilemedikleri ve bo braktklar
bildirildiinden, arazinin oralara gelip yerlemek ve ziraaat etmek isteyenlere tahsis
edilmesi, zerimize maktdur diye engel olanlarn dikkate alnmamas; ayrca Lika
nahiyesindeki tamire muhta olduu arzedilen kale ile dier harap kalelerin de tamir
ettirilmesi.

1870

Varadin kadsna

Dimitrofa kazasnda tayin olunan konaa kendisin de zahre tedrik ederek


yardmda bulunmas.

1871

Semendire beyine

Brdelen'de kurulan kpr tamamlandktan sonra Varadin'de kurulmas


kararlatrlan kpr iin mmkn olursa kendisinin bizzat giderek ilgilenmesi, mmkn
olmaz ise ie yarar bir adam ile kpr yapmndan anlayan bir mimar gndererek kprnn
kurulmasna yardmc olmas; kpr yapm iin gemi yetmezse Sirem ve Pojega'da bulunan
at gemileri ile zahre gemilerinin kullanlmas; ayrca Brdelen'de kurulmakta olan
kprnn son durumu hakknda da bilgi verilmesi.

1872

Sirem beyine

Varadin'de kurulacak kpr iin Semendire Beyi Bayram Bey


grevlendirildiinden, gerek kpr yapmnda gerekse levzm ve mhimmt tedrikinde
kendisine gereken yardmn yaplmas.

1873

Sirem beyine

Varadin'de kurulacak kpr iin Pojega Beyi Nasuh Bey'den otuz alt adet
gemi istendii; eer gelecek gemiler yetmezse zahre gemilerinden takviye olunmas;
Semendire beyinden de mimar ve ie yarar adam isteyip mnasip bir yerde geni ve salam
bir kpr yaptrmas.

1874

Budun beylerbeyine
Daha nce hazrlanmas emrolunan on topdan baka hisar dmek iin yirmi

ZETLER

295

adet daha on alt, on drt, on bir, on ve sekiz vukyyelik toplar ile be kantar ot hazrlanmas;
ayrca dmann durumu hakknda ayrntl bilgi edinilip gnderilmesi.

1875

Budun beylerbeyine

Ordu birka gne kadar Belgrad'a varaca halde kendisinden uzun zamandr
dmann durumu hakknda herhangi bir bilgi gelmediinden, bunun sebebini arzetmesi ve
dmann durumu hakknda ayrntl bilgi edinip ie yarar esirler alarak Sdde-i sadet'e
gndermesi; bu hususta beylerbeyiliine bal serhad beylerine de gerekli tenbihte
bulunmas .

1876

Pojega beyine

Varadin'de kurulacak kpr iin sek'te yaptrlan kpr gemilerinin deme,


sepet vs. levzmtyla birlikte eksiksiz olarak Varadin'e gnderilip Sirem beyine teslim
edilmesi.

1877

Pojega beyine

Emredilen ilerin tamamland, gemiler, aykalar, at gemileri, top deme


tahtalar, zahre, ekmek, kreki ve cerahor hazrlanp yalnzca kpr kurma ii kald
hususunda gnderdii mektubun alnd; bu durumda top deme tahtalar ile karaaa
tahtalarndan yarsnn gemilere yklenerek Varadin'e gnderilmesi, dier yarsnn da uygun
bir yerde muhfaza edilmesi.

1878

Hamza Bey'e

imdiye kadar defalarca hkm gnderilmesine ramen hl dmann durumu


hakknda bir haber veya ie yarar esir elde edilip gnderilmemesinin sebebinin bildirilmesi;
ordu Belgrad'a yaklamakta olduundan cilen dmann nerede bulunduu, says, nerede
toplandklar konusunda doru haberler elde edilmesi ve ayrntl bir ekilde bilgi verilmesi.

1879

Topubaya

Budun beylerbeyine kale dmeye yarar otuz adet top hazrlamas


emredildiinden, bu toplara, cinslerine gre ne kadar glle gerekiyorsa deftere edilip bir
topu ile beylerbeyine gnderilmesi ve ne kadar glle gnderildii ile gllelerin nerelerden
tedrik edildiini de bildirmesi.

1880

Belgrad dizdarna

Dergh- muall avularndan Ferhad ile Belgrad'a gnderilen sulunun


Belgrad Kalesi'nde hapsolunmas.

1881

Belgrad kadsna
Ordu-y hmyun iin tedrik olunan bin kile arpann yenieri tifesinin

296

5 NUMARALI MHMME DEFTER

aalar ile beraber gelip birka gn kalmalar halinde yetmeyeceine, baz kimselerin elinde
bulunan arpa mhrlenmek istendiinde baz kimselerin para ile satn aldklar yolunda
cevap verilerek mhrlettirilmediine ve zie kadsnn zahre tedriki hususunda gereken
yardm yapmadna dair gnderdii mektubun alnd ve zahire tedrikinde yardmc
olmas iin zie kadsna hkm gnderildii; kendisinin de mmkn olduu kadar ok
zahre tedrik etmesi ve elinde zahre bulunanlarn bu ekilde direnmelerine meydan
vermeyip, anbarlardaki zahreyi mhrlemesi.

1882

zie kadsna

Kendisine daha nce zahre tedrikinde Belgrad kadsna yardm etmesi


hususunda emir gnderildii halde gereken yardmn yaplmad bildirildiinden, emre
aykr i yapmamas ve bol miktarda arpa, ekmek tedrik ederek Belgrad kadsna yardmda
bulunmas.

1883

Aknc beylerinden Sleyman Bey'e

Geen sene sefere gelen aknc tifesinin gerei gibi zaptedilmedikleri iin
reyya zulmettikleri duyulduundan, bu sene de ayn ekilde hareketler meydana
gelmemesi iin aknc tifesinin zapturapt altna alnmas; aksi takdirde neticenin kendisine
ait olaca.

1884

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Ordu-y hmyun iin daha nce gnderilen emirle sanca dahilinden tedrik
olunmas istenen koyunlarn Haydar avu araclyla cilen srdrlp Sirem tarafna
geirilmesi.

26 Zilkde 973 (14 Haziran 1566)


1885

Pertev Paa'ya

Kendisiyle gnderilen sol ulfeciler ile sa garib yiitlerden hayli kimsenin


gelmedii duyulduundan, ad geen blklerin aalarndan mhrl mevcut defterlerinin
alnarak Sdde-i sadet'e gnderilmesi.

1886

Eflak ve Bodan voyvodalarna

Daha nce Eflak ve Bodan'dan Tmvar'a gnderilmesi emredilen askerlerin


henz gelmedii bildirildiinden, szkonusu askerlerin bir an nce yola karlarak
Tmvar'a gnderilmesi.

1887

Hram kadsna

Eflak ve Bodan tarafna gnderilen Ahmed avu'a bir ayka tedrik edilerek
gidecei yere ulatrlmas.

ZETLER

1888

297

Semendire ve Sirem beylerine

Varadin'de yaplacak kpr iin Dergh- muall avularndan Drdger


Mehmed avu mbair tayin olunduundan, grev yerine giderek geni ve salam bir
kpr yaplmas iin gereken gayreti gstermesi.

1889

Rumeli beylerbeyine

ledii sulardan dolay yakalanp Belgrad Kalesi'nde hapsolunan Divane


Hzr'n su orta olan arkadalarnn da yakalanarak hapsolunmalar.

1890

Filorina kadlarna

Filorina'da ikmet eden Cafer Voyvoda adl siphinin kulu Hasan bin Abdullah
ve arkadalarnn sbit olan sularndan dolay kree konulmak zere sicil sretleriyle
birlikte stanbul'a gnderilip Galata eminine teslim olunmas ve teslim olunduuna dair
temessk alnmas.

27 Zilkde 973 (15 Haziran 1566)


1891

Topubana

Belgrad'dan Pertev Paa'ya verilmesi emrolunan on ah ve krk kk


darbzeni almak zere arabalaryla giden arabaclar kethdsnn darbzenleri almad
bildirildiinden, olayn aslnn arzedilmesi ve Ordu-y hmyun Belgrad'a gelinceye kadar
btn silahlarn gemilere konularak hazrlkl bulunulmas.

1892

Topubana

Demirkap'ya gelen gemilerin Tuna'dan yukar kartlmas iin yeteri kadar


adam gnderilerek gerekli yardmda bulunulmas ve mir esirler iin peksimed piirtilip
cilen Tuna gemileri Kaptan Ali'ye teslim edilmesi.

1893

Bana, sfirlik Banas, Koanya, Alacahisar ve Parakin kadlarna

Bana kadsnn mektup gndererek, kaza dahilindeki martaloslara serdr olan


Banal Mezzin Mustafa'nn serdarl esnasnda halkn huzur ierisinde yaad, Koanya
ve evresindeki ehl-i fesdn faaliyette bulunamad ve halkn gvenlik iinde olduu,
ancak Mezzin Mustafa'nn vefatyla birlikte harmi ve ehl-i fesdn tekrar ortaya kt ve
huzurun bozulduu yolunda kendisine gelen ikyetleri bildirmesi zerine, Semendire'nin
Lefe nahiyesinde timara mutasarrf olan Mustafa'nn Bana kazasndaki martalos ve
primikrlere serdar olarak tayin edildii; bu sebeple ad geenin sefere katlmamas ve kaza
dahilinde ve Koanya dalarnda ortaya kan ehl-i fesd ve harmilerin faaliyetlerinin
nlenip cezalandrlmalar iin emrindeki martalos ve primikrlerle birlikte mcadele etmesi;
bunlar yetmedii takdirde kendisine yeteri kadar il eri verilmesi ve ehl-i fesdn nne
geilip halkn huzurunun salanmas.

298

1894

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Parakin ve Resava kadlarna

Morova nehri zerinde kurulan kprnn bozulup gemilerin Belgrad'a


gtrlmesi hizmetine timar erbbndan Mustafa'nn tayin olunduu ve kendisinin,
krekiler iin drt bin ake verilerek o tarafa gnderildii; ad geen geldiinde yeterli
miktarda kreki temin edilerek gemilerin Belgrad'a gnderilmesine yardm edilmesi.

1895

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Varadin'de kurulacak kprye sek'ten gelecek gemilerden baka ne kadar


gemi gnderildii, kpr iin zahre gemilerinden bozulan gemi olup olmad, Pertev
Paa'ya verilecek darbzenlerin verilip verilmedii hususlarnn bildirilmesi ve ihrac
emrolunan koyunun karlmas iin voyvodalarn kadlara gnderilerek koyunlarn hazr
edilmesi; ayrca Nibolu ve Vidin'den geecek gemilere yardm edilmesi iin ilgili kadlara
hkm gnderildii, kendisi tarafndan da bu konuda voyvodalara tenbihte bulunulmas;
bunlardan baka Vidin'e gelmesi gereken elli iki adet kpr gemisi geldi ise, kpr kurmakta
adam ve malzeme eksikliinden dolay zahre gemilerinin bozdurulmasna gerek
duyulmamas iin, gemilerin bir an nce Belgrad'a, oradan da Varadin'e ulatrlmas.

1896

Semendire kadsna

Tuna'dan gelecek gemilerde bulunan mir esirler iin peksimed piirtilip Tuna
gemileri Kaptan Ali'ye teslim edilmesi; ayrca Belgrad'a kacak gemilere de, kaza
dahilinden yeteri kadar adam ve ayka gnderilerek yardmc olunmas.

1897

Semendire dizdarna

Kalede bulunduu bildirilen gherile ve kkrtten on beer kantarn Tuna


gemilerine kaptan tayin olunan Kocaili Beyi Ali'ye verilmesi.

1898

Koanya, Resava ve Belgrad'a gelinceye kadar sahillerin iki yakasnda


bulunan kazalarn kadlarna

Demirkap tarafndan gelecek olan gemilerin Belgrad'a karlmas iin adama


ihtiya duyulduu bildirildiinden, Havss- hmyun eminleri ve voyvodalarnn da bu
konuda gereken gayreti gstermeleri ve yeteri kadar adam gndererek gemilerin Belgrad'a
gtrlmesine yardmc olmalar.

1899

Koanya, Resava ve Hram'dan Belgrad'a varncaya kadar Tuna kenarnda


olan kazalarn kadlarna

Demirkap'ya gelen gemilerin Belgrad'a karlmas iin yeteri kadar adam


gnderilmesi; ayrca ihtiya duyulduunda yeteri kadar kreki de grevlendirilip gereken
yardmn yaplmas.

1900

Alacahisar, Koanya, Resava ve Semendire kadlarna


Morova Kprs'nn yapmnda kullanlan gemiler, Evren avu ile Belgrad'a

ZETLER

299

gnderildiinden, gemilere getii yerlerde gereken her trl yardmn yaplmas.

1901

Alacahisar beyine ve kadsna

Hakkndaki ikyet zerine grevinden alnan Alacahisar kads hakknda


gerekli teftiin yaplarak hakszla urayanlar varsa haklarnn iade edilip, sonucun ayrntl
olarak bildirilmesi.

1902

Karaman beylerbeyisine giden yolun zerinde bulunan kazalarn kadlarna

Karaman askerinin zahre hususunda sknt ektii, halkta bulunan zahrenin


de ake karl istendii halde verilmedii bildirildiinden, beylerbeyi tarafndan zahre
tedrikiyle grevlendirilen adamlar geldiklerinde, kendilerine bedeli mukabilinde yeterli
miktarda zahre verilmesi ve askere bu hususta sknt ektirilmemesi.

1903

Belgrad kadsna

Daha nce tedrik edilip Sirem'e geirilmesi emredilen koyunlar henz Sirem'e
geirilmemi ise, ordu gelmeden nce Sirem'e geirilmesi; ayrca kendisinden kreki de
istenilmi ise krekilerin de hazrlanmas.

28 Zilkde 973 (16 Haziran 1566)


1904

Hac Hasan avu'a ve Mustafa avu'a

Eflak ve Bodan askerlerinin yolda ve konaklarda gerei gibi zaptedilerek


halktan parasz bir ey aldrlmamas ve halka zulmetmelerine meydan verilmemesi.

1905

Modava kadsna

Demirkap tarafndan gelecek gemilerin Semendire'ye ulatrlabilmesi iin


Modava kazasna geldiklerinde iki bin adam hazrlanarak gemilerin Semendire'ye
ulatrlmasna yardmc olunmas.

1906

Vidin beyine

Kendisinin gemileri brakp gitmek zere olduu haber alndndan, gemileri


Semendire'ye karmadan baka bir yere gitmemesi ve gemileri Semendire'ye ulatrmas;
aksi halde yoldan geri dndrlecei.

1907

Bekerek kadsna

Konak yeri olarak tayin olunan Srdk ve slankamin'de zahre hazrlanmas


hususunda ilgili kadlara hkm-i erif gnderildii; kendisinin de ad geen konaklara
belirtilen miktarlarda arpa ve ekmek gtrp teslim etmesi.

300

1908

5 NUMARALI MHMME DEFTER


slankamin ve Varadin kadlarna

Konak yeri olarak tayin olunan slankamin ve Srdk'te, belirtilen miktarlarda


zahre ve yiyecek hazrlanmas.

1909

Alacahisar kadsna

Alacahisar dalarnda ortaya kan ekyann zerine il erleri ile gidilerek


yakalanmalar, aksi halde ekyann verdii zararn kendisinden ve il erlerinden tazmin
edilecei.

1910

Dimitrofa kadsna

Daha nce Dimitrofa kazas dahilinde tayin olunan konak iin hazrlanan
zahrenin cilen slankamin ve Varadin konaklarna gtrlmesi ve zahre hususunda sknt
ekilmemesi iin gerekli tedbirlerin alnmas.

1911

Koanya, Gercinlik ve Semendire kadlarna

Demirkap tarafndan Belgrad'a gelecek gemilere kaptan olan Kocaili Beyi Ali
Bey gnderdii mektupta, gemilerde yeteri kadar adam bulunmadn ve henz tehlikeli
mahallerden geilmediini belirterek yardma ihtiyac olduunu bildirdiinden, gemilerin
Belgrad'a kadar gvenlik ierisinde ulatrlabilmesi iin kazalar dahilinden iki bin kii
grevlendirilerek Gercinlik kadsnn Koanya kazasna kadar, Koanya kadsnn
Semendire'ye kadar, Semendire kadsnn da Belgrad'a kadar gereken yardm yapmalar ve
gemileri Belgrad'a ulatrmalar.

1912

Pojega beyine

Kprnn Valpova'nn alt veya st yannda kurulmasndan vazgeilip


Varadin'de kurulmas kararlatrldndan, sek'te in olunan otuz alt adet kpr
gemisinin btn levzmt ile birlikte cilen Varadin'e gnderilmesi.

1913

[Nibolu Beyi] Mehmed Han'a

Durumunu bildirdii gemilerin Semendire'ye ulatrlmas iin, siphileri ile


dnp gemileri cilen Semendire'ye gtrmesi ve daha sonra siphileriyle birlikte Tmvar'a
dnmesi.

1914

Sirem beyine

Daha nce emredildii zere kpr Varadin'de kurulacandan, sek'teki otuz


alt para gemi ile Semendire'deki otuz para geminin Sirem'e gnderilmesi hususunda her
iki beye de hkmler gnderildii; kendisinin de bu kadar geminin kpr kurmaya yetip
yetmeyeceini aratrmas ve eer yetmeyecek ise zahre gemilerini de kullanarak geni ve
salam bir kpr kurmas; ayrca kprnn boy ve eninin ne kadar olaca ve ne zamana
kadar tamamlanacan da ayrntl olarak bildirmesi.

ZETLER

1915

301

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

lok'da mevcut olduu bildirilen arpann, kullanlmaya elverili ise Varadin'e


gnderilmesi; ayrca aadan gelen gemilerin Belgrad'a karlmas iin de sancak kadlar
ile voyvodalarn cilen yeteri kadar adam grevlendirmeleri ve gemilerin Belgrad'a
karlmas.

1916

Kocaili beyine

Gtrd gemileri tehlikeden uzak bir yere kardktan sonra, gemilerin


bana bir kalite ile yarar bir reis grevlendirerek kendisinin cilen orduya katlmas.

1917

Kocaili beyine
Sinan avu ile gnderilen sulunun teslim alndktan sonra kree

konulmas.

29 Zilkde 973 (17 Haziran 1566)


1918

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Varadin'de in olunan kprnn en ksa zamanda yetimesi gerektiinden


Vidin'den gelecek elli iki adet kpr gemisinin rey tarafndan cilen getirilmesi;
kendisinin de Sirem'e gidip Sirem beyi ile birlikte alarak, kendi yaptrd kprden artan
gemiler ile Vidin ve sek'ten gelen kpr gemilerini kullanarak kpry en ksa zamanda
tamamlamas.

1919

Sirem beyine ve kadlarna

Varadin'de in olunacak kprde kullanlacak kerestenin tanmas iin


arabaya ihtiya duyulduundan, yeteri kadar araba temin edilerek deme vs. malzemenin
nakledilmesi; ayrca kpr gemilerini gtrmek iin de yeterli sayda kreki ve cerahor
gnderilmesi.

1920

Sirem beyine

Kprnn durumuna ve siphilerinin, kendi yannda hizmette bulunup, kpr


iin gereken malzemeleri Bayram Bey'in getirmesi yolundaki taleplerine dair gnderdii
mektubun alnd ve talebi dorultusunda Bayram Bey'e, kpr gemisi, kerestesi vs.
malzeme ile birlikte Sirem'e gitmesi hususunda emir gnderildii; kendisinin de Bayram
Bey ile birlikte kpr hizmetini tamamlamas ve kpr bittikten sonra daha nce kendisine
gndermesi emrolunan koyunlar ve cerahorlar hisar erleri ile geirip gndermesi; ayrca
Pojega beyine yazlp kendisine gnderilen hkm de yerine ulatrmas.

1921

Pojega beyine
sek'te yaptrd kpr gemilerini gemi demeleri, dlgerleri, demircileri vs.

302

5 NUMARALI MHMME DEFTER

mhimmtyla birlikte eksiksiz olarak Varadin'e gnderip Sirem beyine teslim etmesi.

1922

Segedin beyine ve kadsna

Sancak dahilinde ka konak olduunun bildirilmesi, menzillerde olan azmak ve


bataklarn kontrol edilerek lzm olan yerlere yeteri kadar kpr yaplmas, konaklara zahre
hazrlanmas ve Peuy karsnda sfetianda adyla bilinen azman iki yerinde geni
kprler yaptrlmas.

1923

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Sirem beyi, Varadin'de yaplacak kpr iin dlger ve demirci kalmadn,


sancanda bulunanlardan hepsinin Brdelen'deki kpr yapmnda istihdam edildiini,
kpr levzmnn da bundan sonra tedrik olunsa bile kprnn zamannda yetimeyeceini
bildirdiinden, kendisinin Varadin'deki kpr iin Vidin ve sek'ten gelen gemilere ilaveten
Brdelen'de yaplan kprden artan gemiler ile orada istihdam edilen dlger ve
demircilerden yeteri kadarn orada brakp fazlasn alarak kpr levzmt ile birlikte
Varadin'e gtrp kprnn yapmna balamas.

1924

Vidin beyine

Havss- hmyun reysndan baz harmilerin ev basp hrszlk yaptklar,


yakalananlarn mahkemede sularn itiraf ettikleri ve sular mahkeme tarafndan tescil
edildii halde Havss- hmyun millerinin grevlerini yapmayarak sulularn gereken
cezay ekmelerine engel olduklar bildirildiinden, hrsz ve harmilerden sularn itiraf
edip mahkemece sular tescil edilenlerin mahallerinde siyset olunmalar.

1925

Erdel kralna

Dmann srekli gelmekte olduu, Tokay Kalesi yaknnda kpr kurmaya


baladklar, hisarlarna harp letleri gndermekte olduklar ve baz kyleri yakmaya
teebbs ettikleri yolunda gnderdii mektubunun alnd; ordu gelinceye kadar emrindeki
beyler ile birlik olup dmana kar koymas ve memleketin muhfazas iin gereken gayreti
gstermesi.

1926

Semendire kadsna

Erdel kralnn adamnn, Kraova'ya varncaya kadar yanna bir adam katlarak
gnderilmesi.

1927

Bosna beyine

Zilhicce aynda Sirem'e, oradan da Varadin'de yaplmakta olan kprden


geilerek Segedin'e varlmas kararlatrldndan, kendisinin de sefere katlamayacak olan
alak halli siphilerden yz elli kadarn ayrp balarna birini babu tayin ederek, knezlere
vs. gnll tifesine de gerekli tenbihte bulunduktan sonra memleketin muhfazasnda
brakp, geri kalan siphiler ve gnll askerlerle gelip Ordu-y hmyuna katlmas.

ZETLER

1928

303

Klis beyine

Bosna beyine Bosna'nn muhfazas iin bir miktar siphi brakarak Ordu-y
hmyun'a katlmasnn emrolunduu; kendisinin de dman tarafndan Bosna tarafna
herhangi bir saldr yaplma ihtimaline kar uyank bulunup, gerektiinde yardma gitmesi.

1929

Vidin beyi ile Koanya, Fethlislm ve Semendire kadlarna

Demirkap tarafndan gelecek gemilerin cilen Belgrad'a ulatrlmas


gerektiinden, Vidin beyinin, sanca dahilindeki reydan yeterli miktarda adam
grevlendirip, gemileri skk blgelerden kartmak hususunda gerekli gayreti
gstermesiher kadnn, kazasna ulaan gemileri adam toplayarak dier kazaya ulatrmak
sretiyle gemileri Belgrad'a iletmeleri.

1930

Pakri beyine

Sancan muhfazas iin yerine gvenilir bir adam tayin ederek kendisinin
gelip Ordu-y hmyun'a katlmas.

1931

Brdelen, Semendire ve Goryan kadlarna

Gnderilen mektupta, blgelerinde arpa sknts olduu iin her konaa be


yz md arpa tedrik edilmesi konusundaki emrin yerine getirilmesinin mmkn
olmadnn bildirildii, ancak her kad'nn nceki emirde belirtilen miktarlarda zahreyi
tedrik ederek ilgili konaklarda hazr etmeleri.

1932

Bana kadsna

Kazas dahilinden yeteri kadar zahre ve ekmek tedrik ederek Ordu-y


hmyun kazaya yaklatnda getirip teslim etmesi.

1933

Semendire kadsna

Semendire'den alnan toplar ile kpr gemilerini gtrmek zere hazrlanan


cerahorlarn Mehmed Han'n adamlar tarafndan Belgrad'a gtrld ve gemilerin kald
bildirildiinden, Semendire'de bulunan hisarlardan ve kylerden cerahor yazlarak top
gemileri ve kpr gemilerinin cilen Belgrad'a gnderilmesi.

1934

Balk eminine ve voyvodasna

Vezir Pertev Paa'ya gnderilecek silah ve mhimmtn tanmas iin arabaya


ihtiya duyulduundan, yeterli miktarda araba gnderilerek szkonusu silah ve mhimmtn
yklenip Tmvar'a ulatrlmas.

1935

Semendire beyine ve kadsna


Tmvar'a gnderilen silahlarn gemilere yklenerek Balk emininine

304

5 NUMARALI MHMME DEFTER

ulatrlmas; ayrca uvala ihtiya duyulduundan, fazla uval varsa derhal yarsnn
gnderilmesi.

1936

Ni'e varncaya kadar yol zerindeki kazalarn kadlarna

Kazalar dahilinden ve dier yerlerden toplanan nzl getirme grevi


Dergh- muall avularndan Hsrev'e verildiinden, toplanan nzln, yollarda
toplanacaklarla birlikte ad geen grevli tarafndan getirilmesi.

1937

Kocaili beyine

Kendisinin nce gelip Ordu-y hmyun'a katlmas, donbazlarn ise sonraya


kalmas gerektiine dair gnderdii mektubun alnd; ancak silah ve mhimmtn bir an
nce gelmesi gerektiinden, gerekli gayreti gstererek donbazlar da birlikte getirmesi.

Selh-i Zilkde 973 (18 Haziran 1566)


1938

[Semendire Beyi] Bayram Bey'e

Brdelen'de yaplan kprden artan, Vidin'den gelen ve sek'ten gelecek


gemiler ile Varadin'e varp Sirem beyi ile birlikte kpr yapmna balamas, ayet bu
gemiler yetmez ise noksan kalan ksm zahre gemilerinden tamamlamas emredildii halde
henz Varadin'e gitmedii haber alndndan, derhal Varadin'e gidip kprnn bir an nce
bitirilmesi iin gerekli gayreti gstermesi; kpr hizmeti iin gnderilen Mehmed avu'u
da gerekli ise kpr yapmnda istihdam etmesi, deilse kendisine izin vermesi.

1939

zvornik kadsna

Kaza dahilinden hazrlanmas emredilen unun, zahre gemilerine yklenerek


gnderildii, ancak Semendire beyinin koyun iin araba istedii hususunda gnderdii
mektubun alnd; reynn araba vermesine dair bir emrin olmad, ancak kazadan her on
hneden bir adam olmak zere bin adet cerahor hazrlanmas ve szkonusu zahrenin de
gemilerle Belgrad'a gnderilip teslim edilmesi

1940

Semendire kadsna

Vidin'den gelen zahre gemilerinin cilen Belgrad'a gtrlmesi gerektiinden,


kaza dahilinden yeteri kadar cerahor hazrlanarak gelen gemilerin Belgrad'a ulatrlmas.

1941

Segedin beyine

Kendisine bal yerlerden yazlan cerahorlarn yiyecek ve baltalaryla birlikte


hazr edilmesi; konaklarn her birinde daha nceki emirde belirtilen miktarlarda ekmek, arpa,
koyun ve sr tedrik edilerek erzak konusunda askere sknt ektirilmemesi, bu hususta
voyvodalarn da kendisine yardmc olmalar; ayrca konaklarda azmaklar ve bataklar varsa
aratrlp kpr gereken yerlere kpr yaplp slah gereken yerlerin de slah edilmesi.

ZETLER

1942

305

Belgrad dizdarna

Toplar iin topubana , belirtilen miktarlarda urgan, krek, kazma ve yeteri


kadar ot ile sefer mhimmtndan ihtiya duyulan dier malzemelerin verilmesi.

1943

Alacahisar kadsna

Kprl ve Yenice-i Vardar kazalarna det-i anam tahsiline gnderilen


Siphi Yusuf'un tahsilt yaptktan sonra stanbul'a gelmeyip ortadan kaybolmas zerine bu
hususun aratrlmas iin daha nce Kprl ve Yenice-i Vardar kadlarna hkm
gnderildii, ancak herhangi bir netice alnamadndan, bu hususun aratrlmas grevinin
kendisine verildii; kendisinin de bu ile bizzat ilgilenerek ad geenin gezdii ve
konaklad yerlerden ve grt kimselerden etraflca soruturmak ve gerekli olan
kiileri tefti etmek sretiyle bu olay aydnlatmas; bu hususta Yenice-i Vardar
voyvodasnn da mbair tayin olunmas.

1944

Segedin beyine ve kadsna

Turye adl azmak zerine birer ok atm aralklarla iki yerde kpr in
edilmesi; gerekiyorsa baka yerlere de kpr yaplmas.

1945

Yenieri aasna

nas emredilen kpr iin kereste tamada kullanlacak araba bulunamad


ve arabalarn yenieriler tarafndan alnd duyulduundan, derhal kpr yapm iin yeteri
kadar araba verilmesi.

1946

Pojega beyine

Varadin'de yaplacak kpr iin sek'te in edilen ve daha nce gnderilmesi


emredilen gemilerin henz gelmediinin bildirildii ve Ordu-y hmyun'un da Belgrad'a
vard; zaman az kaldndan szkonusu gemilerin derhal demeleri, dlgerleri,
demircileri vs. levzmt ile birlikte gnderilmesi.

1947

aka kadsna

Daha nce hazrlanmas emrolunan zahre, kreki ve koyunlarn bir an nce


hazrlanarak koyunlar getirmekle grevlendirilen Mehmed avu'a teslim edilmesi.

1948

Nin- hmyun

Sefer-i hmyunda, gnll tifesine Karaman zamlerinden brahim serdar


tayin olunduundan, szkonusu ahsn gnlller tarafndan serdar bilinip szne itaat
edilip, emrettii ekilde hizmette bulunulmas.

1949

* Bu hkm iptal edilmitir.

306

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Gurre-i Zilhicce 973 (19 Haziran 1566)


1950

Sirem beyine ve kadsna

Bayram Bey gnderdii mektupta, Brdelen Kprs'nden artan gemiler ile


deme vs. mhimmtn Varadin'de yaplacak kprye iletilmesi hususunda kendisine emir
geldiini, fakat bu malzemenin gemiler ile gnderilmesi halinde ancak on gnde yerine
ulaacan, ayet Sirem'de bulunan arabalar ile gnderilir ise gnde ulamasnn
mmkn olduunu bildirdiinden, szkonusu deme tahtalar ve dier kpr
mhimmtnn arabalara yklenerek cilen Varadin'e ulatrlmas.

1951

Dobnie kadsna

Anadolu siphilerinden Trabi, asker ile gelirken hizmetkr Ali bin


Ramazan'n Dobnie voyvodas tarafndan cebren alndn belirterek bu hususta Anadolu
Ordusu kadsndan ald temessk ibraz ettiinden, szkonusu voyvodann tefti edilerek
hizmetkr, sulu olduu iin mi, yoksa baka bir sebepten dolay m aldnn tesbit edilip
bildirilmesi.

1952

Sirem ve Pojega beylerine

Daha nce hazrlanmas emredilen krekilerin derhal emredilen yere


gnderilip teslim edilmesi.

1953

zvornik kadsna

Seferde grev yapmak zere kazas dahilinden bin adet cerahorun baltalar ve
kazmalar ile birlikte hazrlanp Ordu-y hmyun'a gnderilmesi; cerahorlarn yazlmas ve
gnderilmesi hususunda yardm iin kaza iindeki dizdarlar ve voyvodalardan yeterince
adam alnmas ve ihmali grlenlerin bildirilmesi.

1954

Kocaili beyine

Ordunun Zilhicce aynn birinci gn Belgrad'da konaklad ve Brdelen


kprsnden geilerek hareket edilmeye karar verildii; kendisinin de bir an nce gemileri
getirip orduya yetimeye gayret etmesi.

1955

Segedin sanca dizdarna ve eminlerine

Segedin sancandan istenen cerahor ve zahrenin hazrlanmas hususunda


kendilerinin de yeterince adam vererek yardmc olmalar.

1956

Koanya, Fethlislm ve Semendire kadlarna

Bundan nce bir ok defalar gnderilen hkmlerle aadan gelecek gemiler


her kazaya ulatnda, o kaza dahilinden toplanacak cerahorlarla dier kazaya iletilmek
sretiyle Belgrad'a ulatrlmasnn emredildii halde henz gemilerin gelmedii

ZETLER

307

grldnden, emredildii zere gemilerin Belgrad'a ulatrlmas; aksi takdirde ihmali


grlenlerin azlolunaca.
Ordu-y Hmyun'da ele geirilen ve suunu kabul eden Kalayc Musa adl
hrszn su orta olan arkadalarnn isimlerinin yazlarak kendilerine
gnderildii; bu ahslarla birlikte dier ehl-i fesdn da yakalanarak ular eran sbit
olanlarn haklarndan gelinmesi; eran sabit olmayanlarn ise hapsedilmesi.

1957*

* Hkmn kime hitaben yazld belirtilmemitir.

1958

Brdelen kadsna

Kaza dahilinde bulunan konaklarda, belirtilen miktarlarda arpa ve ekmek


hazrlanmas ve bu hususta orduya sknt ektirilmemesi.

1959

Dimitrofa kadsna*

Kaza dahilinde bulunan Kprba ve Kopenik konaklar iin biner md arpa


ve yzer bin akelik ekmek hazrlanmas.
* 1960 numarada yeniden yazlmtr.

1960

* 1959 numaral hkmn aynsdr, bkz. 1959.

Belgrad dizdarna

1961

1962

Kree konulmak zere Kocaili Beyi Ali'ye teslim olunacak be adet sulunun,
Ali Bey gelinceye kadar kalede hapsolunmas.
Ba kadsna

Varadin'de yaptrlacak kpr iin lzm olan kazk, deme vs. kpr
kerestesinin, orada bulunan korudan kestirilip gnderilmesi.

2 Zilhicce 973 (20 Haziran 1566)


1963

Cezyir beylerbeyine

Sakz adas, kffr donanmas ve krekiler hakknda gnderdii mektubunun


alnd; Sakz'daki doksan adet kfirin yerlerinde braklp hssa harac iin bunlara
mdahalede bulunulmamasna dair Maliye'den hkm verilmesi hususunda emir verildii;
nebaht, Avlonya, Trhala ve Karlili nzrlarna da bin kreki veya buna karlk bedel
akesi vermeleri hususunda hkm gnderildii; kendisinin de dmana kar uyank
bulunmas; ayrca Sakz'da bulunan mcrimlerin de kree konulmas.

308

1964

5 NUMARALI MHMME DEFTER


skender Paa'ya

Badad zahresi, Basra'ya Araplarn tecavzleri ve askerlerin zahre durumlar


hususlarnda gnderdii mektubun alnd; gerektiinde para, asker ve zahre hususunda
yardmda bulunmalar iin ehrizol ve Diyarbakr beylerbeyileri ile Krt beylerine hkmler
yazld; kendisinin de gerekli olduu takdirde ad geenlerden yardm talep ederek Arap
ekysnn Basra'ya zarar eritirmesine meydan vermemesi ve Basra beylerbeyine yardmc
olmas.

1965

Diyarbakr beylerbeyine

Badad beylerbeyi mektup gndererek, Basra ve Badad'da zahre ve hazine


hususunda sknt ekildiini ve Arap ekysnn Basra etrafn muhasara edip fesad
kardklarn bildirdiinden, Badad beylerbeyi ile haberleerek, daha nce Basra'dan
yardm istenmesi halinde yaplacak yardmlara dair gnderdii defterde belirttii ekilde
yeteri kadar asker ve zahre gndermesi; ayrca Haleb'den gnderilecek hazineyi de emin bir
ekilde ulatrmas.

1966

Haleb beylerbeyine

Badad'a gnderilmek zere elli bin altn verilmesi iin Haleb defterdarna
hkm gnderildii; altnlarn gvenilir adamlarla mid'e ve buradan mid beylerbeyinin
adamlar ile birlikte Badad'a ulatrlp teslim edilmesi; ayrca Birecik'te yaplan gemiler ile
Badad'a zahre gnderilmesi ve yerlerine tekrar gemi yaplmas.

1967

ehrizol beylerbeyine

Badad beylerbeyinin Arap ekysnn Basra'y kuatp tecavz ettiklerini


bildirmesi zerine Diyarbakr beylerbeyine Basra'ya asker gndermesi hususunda hkm
gnderildii; kendisinin de Basra beylerbeyi ile haberleerek gerekli ise ehrizol askeri ile
birlikte yeteri kadar zahre ile gidip Diyarbakr'dan gelecek askerler ve Basra beylerbeyi ile
birlikte hareket ederek Arap ekysnn defedilmesi hususunda gerekli gayreti gstermesi;
ayrca kendisi Basra'ya gittiinde, ehrizol'un muhfazas iin kendisine daha nce hkm
gnderilen Sultan Hseyin'i muhfaza grevinde brakmas.

1968

Haleb defterdarna

Badad beylerbeyi, Basra ve Badad'da ake sknts olduunu bildirdiinden,


Haleb Hazinesi'nden elli bin altnn Badad'a gnderilmesi; ayrca Basra'ya gnderilen
gemilerin yerine de yenilerinin yaplmas.

1969

Sultan Hseyin Bey ve Bedir Bey'e

Arap silerin Basra'y muhasara ederek zarar vermek zere olduklar ve zahre
hususunda sknt ekildii bildirildiinden, kendilerinin de yeterli miktarda un, arpa vs.
zahre ile asker toplayarak Badad ve Basra'ya gndermeleri; ayrca beylerbeyi Basra

ZETLER

309

tarafna gidecei hususunda haber gnderdiinde Sultan Hseyin'in ehrizol'a giderek


orann muhfazasn salamas.

1970

Badad beylerbeyine
Durumu bildirilen Kelhr Rstem adl ahsn siyset edilerek sonucun

bildirilmesi.

1971

Segedin beyine ve kadsna

Kilr- mire iin orada bulunan buzhnelerin mhrlenerek Ordu-y hmyun


gelinceye kadar almamas ve buzhneden kimseye buz verilmemesi.

1972

Trablusgarb beylerbeyine ve Trablusgarb Kads Mehmed'e

Sbk Trablusgarb Beylerbeyi Ali, Turgut Paa'nn kethds Ali'den baz


kimselerin davac olduuna ve zerinde mirye ait mallar bulunduuna dair mektup
gnderdiinden, konunun tefti olunup szkonusu ahsn zerinde mir mal var ise alnmas;
bunun haricinde davac olanlarn da sbit olan haklarnn iade edilmesi.

1973

Pakri Beyi Ferhad Bey'e

Bosna beyine Ordu-y hmyun'a katlmas emredildiinden, kendisinin de,


kendi sancan muhfaza ettii gibi gerekli olduu takdirde Bosna beyinin yerine brakt
adamna da gerekli yardmda bulunmas.

1974

Bosna beyine

Daha nce gnderilen hkm gereince yerine gvenilir bir adam brakarak
Ordu-y hmyun'a katlmas ve yerine brakaca adama Pakri beyi ile birlikte hareket
etmesi hususunda tenbihte bulunmas.

1975

Sol kol Aknc Beyi Mustafa Bey'e

Daha nce Bosna beyinin yanna gitmesinin emrolunduu, ancak imdi sanca
askerleri ve aknclar ile birlikte gelip Ordu-y hmyun'a katlmas ve yolda halkn malna
zarar vermemeleri iin aknclarn gerei gibi zaptetmesi .

1976

1977

Yenieri aasna
Cebehne-i mire'yi Belgrad nnden gemiler ile Zemun'a geirmesi.
Belgrad kadsna

Kurban bayramnda Zemun'a varlp bir mddet konaklanacandan, derhal


Ordu-y hmyun iin yeterli miktarda ekmek, arpa vs. zahre hazrlanarak ordu vardnda
gemiler ile Zemun'a geirilip satlmas.

310

1978

5 NUMARALI MHMME DEFTER


Belgrad kadsna ve azeb aasna

Vidin ve Morova suyu zerinde in olunan kpr gemilerinin Varadin'e


gnderilmesi emredildii halde henz ulamad haber alndndan, Vidin ve Morova'dan
gelecek gemilerin krekileri vs. levzm tedrik edilerek cilen Varadin'e ulatrlmas.

1979

Defterdar Murad elebi'ye

Vidin ve Morova'dan gelecek kpr gemilerinin cilen Varadin'e ulatrlmas


gerektiinden, yeteri kadar kreki grevlendirilip szkonusu gemilerin Varadin'e
ulatrlmas ve krekilerin geriye getirilmesi; ayrca orduya gelen Kral olu iin altm
koyun, otuz mum, yz kile arpa, iki yz ift ekmek ve bir f iki gnderilmesi; bundan
baka, iskele hizmetinde olan iki ky halknn neden daldnn da aratrlmas ve zulm
sebebiyle dalmlar ise zulmn ortadan kaldrlarak istimlet verilmek sretiyle tekrar
yerlemelerinin salanmas.

3 Zilhicce 973 (21 Haziran 1566)


1980

Rumeli beylerbeyine

Peuy Beyi Hamza Bey'e yardm edilmesi gerektiinden, Rumeli sancaklarndan Trhala ve Ohri sancakbeylerini sancaklar siphileriyle birlikte yardma gndermesi, kendisinin de Ordu-y hmyun Zemun menziline yaklatnda askeri ile
karlamaya kmas; ayrca Arslan Paa'nn kale muhasaras srasnda yardma ihtiyac var
ise Hamza Bey'in serdar tayin edilerek gnderilmesi.

1981

Belgrad kadsna

Zahre hazrlamas hususunda kendisine avular gnderildii halde bu hususla


ilgilenmedii haber alndndan, gaflet etmeyerek zahre tedriki hususunda gerekli gayreti
gstermesi; Ordu-y hmyun Zemun'da bir ka gn konaklayacandan, ona gre tedrikte
bulunmas.

1982

Brdelen kadsna

Kprye varncaya kadar yol gzerghnda bulunan baz yerlere kpr


yaplmas gerektii bildirildiinden, Pr avu geldiinde daha nce gnderilmi olan
avularn yanna nib tayin edilerek gerekli yerlere kpr yaptrlmas; bu hususta yardma
ihtiya duyulur ise sancakbeyi voyvodas ile birlikte kendisine yeteri kadar hisar eri ve azeb
verilmesi.

1983

Rumeli beylerbeyine

Asker ve ehl-i hrefden baz kiilerin, kprye kadar olan yol zerinde bulunan
kylerdeki reynn mallarn alarak zulmettikleri ve buna engel olmak isteyen avulara
silahla karlk vererek bazlarn dvdkleri, bunlarn slah iin bazlarnn haklarndan
gelinmek gerektii bildirildiinden, reynn korunmas iin grevlendirilen avulara silah

ZETLER

311

ekenlerin yakalanarak cezalandrlmalar; adam dvenlerin ise hapsedilerek durumlarnn


arzedilmesi ve gelecek emre gre hareket edilmesi.

1984

Yenieri aasna

Baz askerlerin kylere dalarak reynn harmanlarna mdahale edip zahre


ve arabalarn alarak karlnda ake vermedikleri duyulduundan, askerlerin urad
kylere yeteri kadar yayaba ve yenieri tayin edilerek, askerlerin reynn mahsulne,
davarlarna ve arabalarna cebren mdahale etmelerine engel olunmas ve parasz bir ey
alnmasna msaade edilmemesi; ayrca Zemun'da bir ka gn konaklanlacandan burada
kalnacak her gn iin ve Varadin'e kadar yol zerinde tayin olunan konan her birine,
belirtilen miktarlarda ekmek, arpa vs. zahrenin tedriki hususunda ilgili kadlara yardmc
olmak zere yenieriler gnderilmesi.

1985

Yenieri aasna

Cebehne-i mire ve top arabalarnn geirilmesi hizmeti ile kendisi


grevlendirildiinden, bu husus ile bizzat ilgilenerek nce cebehne ve top arabalarn
gemiler ile geirip daha sonra siphi blklerine de gemiler tayin ederek onlar da karya
geirmesi.

1986

Sirem sanca kadsna

Ali Voyvoda Segedin'de mhim bir i iin grevlendirildiinden, getii


kazalarda, emrine koi cinsinden bir araba verilmek sretiyle Segedin'e ulatrlmas.

1987

Kral oluna nme-i erif

Ordu-y hmyun'a katlmak iin gnderdii mektubun alnd; nme-i erif


vardnda Balk'a gelerek bir ka gn bekleyip Ordu-y hmyun Zemun'a vardnda
gnderilecek gemiler ile gelip orduya katlmas.

1988

Segedin kadsna, Segedin dizdarlarna ve nefer aalarna

Segedin kads, Varadin ile Segedin arasnda gerekli yerlere kpr yaplmas
ve bu aradaki menzillere zahre hazrlanmas hususlarnda kendisine yardm edilmesi
gerektiini bildirdiinden, emredildii zere szkonusu konaklarda belirtilen miktarlarda
ekmek, arpa vs. zahrenin hazrlanmas ve gerekli yerlere kpr yaplmas hususlarnda
dizdarlar, aalar, beylerbeyi ve sancakbeyi voyvodalar, men ve ummlin Segedin
kadsna yardm etmeleri; ayrca Ba yoldan uzak olduu iin, buradaki anbarlarda bulunan
unun mnasip bir yere tanarak muhfaza edilmesi; erzak nakliyle grevlendirilen Ali
Voyvoda'ya da gereken her trl yardmn yaplmas.

1989

Metrofa kadsna

Rumeli askerlerinin zahre sknts ektikleri iin kylere dalp halka


zulmettikleri haber alndndan, Ordu-y hmyun iin tedrik olunan zahreden baka

312

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Rumeli beylerbeyinin gnderdii avular vardnda, Rumeli beylerbeyinin askerleri iin de


yeteri kadar zahre tedrik olunarak gnderilmesi ve bu konuda kendilerine zorluk
kartlmamas.

ANALTK NDEKS

N D E K S *

b-hne : 1219
b- Thir; mahsli : 1498; lkeleri : 1498
aba : 271
bdn etmek : 1869
Abaza : 1004
Abbs avu : 1721
Abbs tyifesi : 1526
Abd ibn-i Declr : 1321
Abdl Bey, Hn, Hetim (?) Beyi : 1029, 1473
Abdl, Dvd ol, Muhzr, Gerger : 282
Abd : 1057
Abd avu : 146, 1600
Abd avu, Dergh- Muall avu : 1437
Abd avu, gemi binsna mbir : 1601
Abd elebi, tereke shibi, Mihali : 861
Abd Res : 29
Abd, Abdurrahman ol, Hammmc, hrsuz erki,
Burusa : 1132
Abd, Blkba, Edirne Kds Muhzr : 1225
Abd, avu-ol : 1817, 1828
Abd, Gedk Ahmed Paa Evkf Mtevellsi : 1112,
1113
Abd, maktl, ehzde Selm'in demi : 745
Abd, mteveff tmr shibi Budak'n ol,
Erzurum : 1229
Abd, Seyyid, shte : 1098
Abd, siph : 1134
Abd, siph, Bol : 643
Abd, Topc Blkbas : 1820
Abdullah Bey, Sekuy Beyi : 377
Abdullah Hn : 1000
Abdullah, sbk Filibe Kds : 1680
Abdurrahm, Mevln, Edirne Sultn Byezd Hn
Mderrisi : 435
Abdurrahm, sbk Mezistre Kds, mahbs : 123
Abdurrahman : 1030
Abdurrahman, Burusa Sancakbeyi : 44, 139, 180,
234, 235, 240, 879, 1641, 1672

Abdurrahman, eriba : 1542


Abdurrahman, harm-zde, Azak kl. : 506
Abdurrahman, Mevln, Kite Kds, mehyif
teftine memr : 44, 658
Abdurrahman, Mevln, sbk Edirne Kds : 1680
Abdurrahman, sbk skender Paa Hn Nzr-
Emvli : 421
Abdurrahman, sbk Msr Kds : 421
Abdurrahman, tmr mutasarrf, Bac nh., Segedin :
530
Abdussamed, Rum avular Kethuds Hac Ali'nin
hdmetkr : 223
Abdlbk, Mevln, Kavala Kds : 488
Abdlcell, Brdelen kds demi : 1931, 1932
Abdlfetth, Samakov Kds : 179
Abdlgaffr, Muhzr : 206
Abdlhd, Tercan Nyibi : 754
Abdlkf, Trkmn Kds : 619
Abdlkerm, Abdurrahman ol, tmr mutasarrf,
Bac nh., Segedin : 530
Abdlkerm, avu-ol : 675, 787
Abdlkerm, mret Evkf Mtevellsi, Kuds : 1017
Abdlkerm, Mesre Nhiyesi Emni, Msr : 148
Abdlkerm, Mevln, Karaferye Kds, Trhala
Muktat Mfettii : 759
Abdlkerm, Mteferrika-i Haymne ve Sarova
Hslar Emni : 206
Abdlkdir avu, Dergh- Muall avu, zahre
tedrkine memr : 1518, 1626
Abdlkdir, drende, Kuds : 336, 1248
Abdlkdir, Mimr, sbk Haleb Taclarbas,
Bahsit (?) mh., Haleb : 1492
Abdlkdir, Sermn Nhiyesi Emni : 721
Abdlmelik, Abd ibn-i Declr'un karnda : 1321
Abdlvahhb Gz Zviyesi, Sivas : 638
bk mili : 713
Abkglli, tereke shibi, Mihli : 861
Abraham Levi, aac, Yahd kassb, Selnik

* 1- Yannda (*) iareti bulunan terimler hemen hemen btn hkmlerde getiinden hkm numaralar
verilmemitir.
2- Defterde baz kelimeler ktip hatas olarak yanl yazlmtr. Bu kelimeler indekse doru ekilleriyle alnm
olup, yanl ve doru halleri ile hkm numaralar, indeks metninin sonunda verilmitir..

316

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Cemati'nden : 1244
Abraham, Yahd, ehl-i fesd : 1522
Abrahani, maktl Yahd tcir, Karagl mevzii,
Sinob : 256
Acara beyi : 1296
Acem yay : 271
acem tyifesine gedk verilmek : 1361
Acem, bostnc, Kirmasti : 653, 763
acemi bostnc-olan : 482
acemi-olan(lar) : 959, 961, 1414, 1793;
blkbalar : 547; cemi : 220, 450, 791,
947, 959, 1340; sretinde kimesneler : 482;
verilmek : 1164; yayabas : 1484
Acrlu Cemati, Ekrd'dan, Ruha sn. : 929
ad : 51, 54, 58, 71, 93, 99, 122, 146, 153, 293, 294,
329, 340, 436, 497, 502, 517, 536, 561, 650,
671, 679, 684, 829, 949, 953, 968, 1023, 1163,
1201, 1294, 1396, 1412, 1525, 1681, 1705,
1715, 1723, 1875, 1925, 1963, 1965, 1973;
ahbr : 1712; ahvl etvrn malm
edinmek : 1548; ahvl etvrn tecesss :
747; ahvli : 27, 108, 260, 330, 436, 492,
920, 933, 954, 1008, 1206, 1427, 1713;
ahvlini tecesss : 815, 1008, 1027, 1131,
1256; ahvlini teft : 1022, 1024;
ahvlini tetebbu : 933, 1768; cemiyyeti :
822, 1479; dahli : 1470; dernei : 1548,
1814; ehl ylinin giriftr : 1310;
fikr fersetinin tecesssi : 1027; hareketi :
158, 260, 668, 954, 1256, 1548; hisrlar :
649; hcm : 1411, 1549, 1712, 1969;
istls : 108, 1712; lekeri : 154;
mazarratnn defi : 1027; memliki : 1310;
memleket vilyeti : 491, 492, 493;
memleket vilyetine
zarar :
650;

memleket vilyetini nehb gret : 536, 766;


salgun salmak : 401; vilyeti : 1549;
vilyetini gret : 898, 968; -y bed-fil :
1965; -y bed-filin defi : 1965;
-y bed-rey : 187, 1778, 1967; -y dn :
1247; -y dn-i mbn : 493, 817, 1215,
1592, 1620; -y hksr : 158, 174;
-y ekvet-ir : 1024, 1967; dan haber
almak : 561; dan memleket vilyete zarar :
502; dan zarar : 747; dan zarar ihtimli :
426; nn ahvl etvr : 491, 492, 493, 669,
815, 898, 1024, 1713; nn defi : 87, 119,
353, 492, 669, 1029, 1705, 1764, 1964, 1967;
nn def-i mazarrat : 1025; nn
def u refi : 98, 100, 213, 330, 492, 650, 668,
669, 1580, 1712; nn efsne haberi : 1479;
nn Erdel'i istls : 669; nn fesd : 260;
nn fikr-i fsidi : 491, 492, 493, 1008; nn

fikr-i fsidini tetebbu : 1768; nn fikrini


malm edinmek : 1653; nn hle v
hudas : 278; nn kal u kam : 98; nn
mazarrat : 1024; nn memlekete dhli :
1768; ya haber iletmek : 1502; ya haber
vermek : 1503; ya zarar eridrmek : 1023
Adalar (?) hslar, Edirne kz. : 1680
ada(lar) : 131, 142, 442, 1310; halk : 851
Adalar; Kdl : 418, 457; kds : 124, 606;
muhfazas : 1310
adlet-i hmyn : 66
adlet-nme-i hmyn : 771
Adal : 308
Adana (sanca) : 552, 784; beyi : 365, 463, 552;
kds : 552; sanca erbb- tmr : 784;
sanca yallarnn hfz : 995; sanca
zams : 784; 'ya kadar Anadol
yallarndaki beyler : 552; 'ya kadar Anadol
yallarndaki kdlar : 552
advet : 93, 1476
dem almak : 1983
dem greti : 215
adem-i ihtimm : 1121
adem-i iktidr : 401
Aden : 1699
det : 450, 1049, 1312; knn : 386, 420, 445,
761, 793, 801, 903, 1187, 1280, 1305, 1313,
1351, 1405, 1490, 1496, 1542, 1569, 1587,
1659; -i kadme : 1090
det-i anm : 1554; cemi : 1943
dilcevz beyi : 676
ad; -y bed-hy : 122; -y hksr memerri : 377
advv : 420, 769, 1713; -i hksr : 98, 100; -i
makhr : 27
Advoyruol, harm, Gelibol : 144
afyon yedrmek : 1087
Agusta, mimr, zimm : 1477
Aa Bli : 283
aa blkbas : 1191
Aa Emr, harm, Migalkara kz. : 1138
aa : 866, 977, 980, 1042, 1093, 1445, 1688, 1834,
1836; dikmek : 314; hdmeti : 457, 637,
748; indr(t)mek : 269, 418, 899, 1430;
iletdrmek : 1862; kes(il)mek : 691, 775,
1042, 1292, 1321, 1369, 1445, 1475;
kesdrmek : 773, 1445; krdurmamak :
1292; tayni : 1430; tahmli : 1862;
tahta etdrmek : 923; tedrki : 1662;
yakmak : 1321
aa(lar) : 23, 703, 827, 848, 854, 863, 1448, 1592,
1885, 1988; lk : 113, 1183, 1779;
tayni : 1084

NDEKS
Aca-bd nhiyesi, Trabzon lv. : 838
al : 777; etdrmek : 691
anm : 1514; cemi : 1554
aniy : 78, 107, 944, 954, 1227, 1276, 1507
Arafa kds : 159
Arboz (sanca) : 149, 448; emvl-i hssa
nzr : 709; hssa muktat mltezimleri :
448; kds : 149, 448, 581, 596, 709, 759,
866; muktat mfettii : 448;
(sancak)beyi : 329, 448, 512, 624, 654, 709,
759, 862, 1372; tahvl-i atk mltezimleri :
448
austos; akas : 448; irsliyyesi : 296;
tevzi : 448
aza etm : 1364
ahl : 282, 302, 466, 612, 613, 617, 1173, 1893; -i
dvn : 1595; -i ehrin muhfazas : 1086
hara r-revgan satmak : 1353
hara tevch : 439
ahbr bkz. haber
ahd : 492, 1377, 1385, 1721; emn : 52, 53, 259,
278, 292, 330, 377, 491, 492, 493, 494, 497,
517, 656; emn feshi : 57, 58, 59;
emn- hmyn : 99; emna muyir :
517, 656, 668, 818, 819, 1022, 1105, 1312,
1313; emna muhlefet : 58; emna
muhlif : 1194; emn fesh : 51, 54;
emn riyet : 331, 332, 649, 690, 1105;
peymn : 147, 1247; peymn feshi : 99,
108; -i hmyn : 147, 238, 331; -i erf :
70, 77, 102; -i erfe muhlif : 70; e
muyir : 260, 332, 536, 656, 668, 690, 766,
819, 898, 1022, 1296; e muhlif : 52, 53, 59,
93, 99, 1105, 1194, 1750; i riyet : 649, 766
Ahd, ehl-i fesd, shte, Dursun k., Gmlcine kz. :
1700
hen : 860; -i hm : 1001
Ahi : 1355
Ahi, maktl zimm, zimmiyye Kaya'nn zevci,
Brayil : 20, 25, 1367
ahid-nme : 71, 90, 215, 330; -i hmyn : 51, 53,
54, 57, 58, 59, 70, 77, 83, 99, 108, 154, 187,
215, 238, 270, 574, 1194, 1280, 1825; -i
hmyn feshi : 102; -i erf : 215
Ahmed : 782, 808, 811, 957, 998
Ahmed Aa, siph : 1222
Ahmed b. Ebbekir, eky, Latmn (?) k., Kefer-tb
nh., Maarra sn. : 218
Ahmed b. Hall, kallb ingne : 1444
Ahmed b. Hamza, Ardahan kullarndan, ehl-i fesd :
1364
Ahmed b. Hn Ahmed, Seyd, mahbs : 1733

317
Ahmed b. Hsm, mfsid, Yaztapan k., Akehir :
745
Ahmed b. s, Emr Kavs b. Harko'un hdmetkr,
ktil, Zeydn k., m : 729
Ahmed b. Karagz, Kocaili Beyi Yasakcs, yenieri :
1063
Ahmed b. Mahmd, Kirihisr k., Yeniehir : 1063
Ahmed b. Mehmed, sahteci, skenderiyye (Arn.) :
722
Ahmed b. Mustafa, kd demi : 1851
Ahmed b. Receb, hid, Glciler k., Mudurn kz. :
972
Ahmed b. Seyyl (?), Siph Emr Mehmed'in
hdmetkr, ktil, Zeydn k., m : 729
Ahmed Bey, Birecik Beyi, Rodos Muhfz : 518
Ahmed Bey, Mr brhm Bey ol : 1024, 1026,
1029, 1371
Ahmed Bey, sbk Avlonya Sancakbeyi : 207
Ahmed Bey, sbk lbasan (Sancak)beyi : 255, 839,
1055
Ahmed Bey, Sultn, mteveff Hizan Hkimi : 1341
Ahmed avu : 1, 372, 375, 385, 388, 389, 391, 398,
434, 489, 754, 778, 858, 862, 1006, 1363,
1541, 1575, 1591, 1598, 1599, 1782, 1804,
1885, 1886, 1887, 1913, 1954, 1956
Ahmed avu, Abd ol : 1607
Ahmed avu, Danyal karnda : 1543
Ahmed avu, Dergh- Muall avu : 71, 77,
452, 859, 1806
Ahmed avu, Erzurum Defteri kethuds ol :
1778, 1781
Ahmed avu, Mora Nzr : 1482
Ahmed avu, mbir : 754
Ahmed avu, Pehlivanol : 879, 1964, 1965
Ahmed avu, Sivasl : 1593
Ahmed avu, h Hseyin ol : 879
Ahmed avu, skdar Evkf Nzr : 402
Ahmed elebi : 359
Ahmed elebi, Diyrbekir'in Tahrr Emni, sbk
Diyrbekir Hazne Defterdr : 625, 647, 648,
673, 1230, 1498, 1617
Ahmed elebi, Hasanh-zde, Pertev Paa
Tezkirecisi : 1459
Ahmed Kethud, ehl-i fesd, Sinob : 256
Ahmed Paa, Rumili Beylerbeyisi : 108
Ahmed Res, Bb- Sadet Aas Ykb'un resi :
140
Ahmed Res, stanbul zahresini tedrke memr :
948
Ahmed, Abdsselm ol : 47
Ahmed, Ah ol, Yeniky k., Takpr : 1478

318

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Ahmed, Arnavud, ehl-i fesd : 1889


Ahmed, arpa emni demi : 1351
Ahmed, Ayasofya Evkf Mtevillsi : 319
Ahmed, Benl, harm, Hudvendigr sn. : 180
Ahmed, Burhn ol, siph, ehl-i enat, Avlonya :
207
Ahmed, avu, Melvanol : 1607
Ahmed, avu-ol : 1333, 1807, 1808
Ahmed, Defter Kethuds : 268
Ahmed, defterdr demi : 510
Ahmed, Delll, Sinob : 976
Ahmed, Dergh- Muall avu-oullarndan : 341
Ahmed, Dergh- Muall avu, zahre mbiri :
1774, 1775
Ahmed, Deveci, Zam, Ferec nh., m : 1239
Ahmed, Dvne Mustafa ol, Biga : 295
Ahmed, Diyrbekir Defterdr, sbk Rumili Tmr
Defterdr : 692
Ahmed, Dukagin Beyi : 255
Ahmed, Dulkadirl Beylerbeyisi : 929
Ahmed, Edil, ktil, Sba mh., Diyrbekir : 387
Ahmed, Hac Sat ol, Sultn Kaytbay ve
Erefiyye Evkf'na medyn, Msr : 175
Ahmed, Hac, Mesre nh., Msr : 148
Ahmed, Hac, Seyd Ahmed'in eytm vassi, Hor k.,
Akehir kz. : 1203
Ahmed, Hille Beyi : 627
Ahmed, stanbullu, Samakov tcirlerinden, maktl :
179, 659, 1444
Ahmed, Kabyil-i Arab eyhi : 366
Ahmed, ktib, Sinob kl. : 256
Ahmed, Kays ol, stanbullu Ahmed'in katl zanls :
179
Ahmed, Keel, Erbil : 563
Ahmed, Kol, katl zanls, Samakov : 659
Ahmed, Kuyumc, kallb, Edirne : 88
Ahmed, Mentee Beyi : 557, 614, 1128, 1234
Ahmed, Menteol, mahbs ktil, Samakov : 893,
904
Ahmed, Merdm-zde, avu-ol : 1799, 1903
Ahmed, Mr, Kerkil Sancakbeyi : 36
Ahmed, Mustafa Kethud ol : 693
Ahmed, mteveff Budun Beylerbeyisi Rstem
Paa'nn dmd, zam : 812
Ahmed, mteveff Emn'l-men : 92
Ahmed, Ortavrn k. : 263
Ahmed, Pirlepe Kds Nyibi : 621
Ahmed, Semerci : 542
Ahmed, Sirem Alaybeyisi, sefer mhimmtna
memr : 1455

Ahmed, Sultn, Mevly, Tunus Hkimi : 123, 1319


Ahmed, eyh, Mesre nh., Msr : 148
Ahmed Yenieri bkz. Hsm Res
Ahmed, Yenieri Ktibi, Budun : 378, 382, 386
Ahmed, yenieri, Budun : 283, 284
Ahmed, Yeniehir kdsnn demi : 367
Ahmed, zam : 889
Ahmed, zehirlenen Emne'nin nikhls : 1087
Ahtabol [/Ohyabol] : 836, 1102, 1477, 1688;
skelesi : 1437
ahur : 1138, 1164, 1414
Ahyol : 863, 1601; kds : 456, 867, 1088, 1093,
1111, 1378, 1382, 1406, 1407, 1437, 1600,
1601
ahz u celb : 450, 453, 484, 754, 787, 1138, 1180,
1342
ahz- ml : 316
ie, Mehmed'in annesi ve vassi : 435
ak dlbend : 777
Akandilo
Cevhiri,
Karayi
Cemati'nden,
Hamunol mh., stanbul : 712
Akbalar, siphler, Balya nh. : 370
Aka b. Budak, ehl-i fesd, Mudurn kz. : 384
aka : 10, 11, 13, 17, 25, 61, 72, 73, 78, 79, 90, 92,
95, 98, 101, 103, 111, 120, 129, 152, 154, 162,
164, 169, 170, 179, 194, 204, 208, 210, 223,
246, 261, 266, 279, 280, 287, 288, 296, 302,
303, 304, 307, 311, 312, 317, 322, 325, 335,
345, 348, 350, 351, 358, 390, 406, 415, 442,
444, 445, 456, 488, 504, 508, 510, 519, 520,
521, 523, 525, 527, 530, 538, 556, 563, 574,
575, 580, 581, 602, 603, 607, 614, 622, 625,
632, 644, 659, 662, 667, 675, 678, 692, 705,
713, 721, 724, 725, 728, 729, 734, 736, 750,
758, 767, 779, 787, 791, 801, 805, 806, 810,
850, 901, 925, 928, 937, 941, 954, 956, 963,
971, 996, 997, 1019, 1034, 1039, 1046, 1048,
1049, 1063, 1088, 1140, 1144, 1150, 1152,
1154, 1155, 1156, 1157, 1158, 1159, 1160,
1163, 1165, 1168, 1173, 1188, 1192, 1196,
1198, 1216, 1224, 1229, 1231, 1239, 1240,
1248, 1251, 1252, 1253, 1255, 1259, 1265,
1297, 1299, 1308, 1330, 1333, 1334, 1340,
1344, 1353, 1361, 1364, 1381, 1393, 1413,
1418, 1419, 1422, 1423, 1433, 1440, 1442,
1456, 1474, 1477, 1481, 1490, 1495, 1513,
1516, 1518, 1519, 1535, 1536, 1544, 1545,
1546, 1561, 1568, 1577, 1590, 1591, 1593,
1601, 1607, 1609, 1610, 1611, 1626, 1627,
1632, 1633, 1637, 1638, 1639, 1640, 1650,
1653, 1654, 1655, 1662, 1663, 1664, 1669,
1673, 1674, 1675, 1676, 1680, 1685, 1687,

NDEKS
1688, 1706, 1707, 1730, 1738, 1739, 1743,
1748, 1749, 1750, 1757, 1758, 1759, 1762,
1773, 1774, 1775, 1777, 1779, 1781, 1782,
1792, 1795, 1797, 1801, 1812, 1818, 1822,
1825, 1826, 1827, 1833, 1837, 1838, 1839,
1856, 1857, 1868, 1877, 1881, 1890, 1893,
1894, 1902, 1904, 1907, 1908, 1910, 1915,
1924, 1931, 1941, 1958, 1959, 1960, 1963,
1968, 1984, 1988; cemi : 414, 448;
greti : 38, 39; gasb : 564; ihzr : 1570,
1608, 1847; ile krekci tutmak : 1657;
irsli : 448, 1838, 1964; kli : 1246;
kesecek sikke : 713; kesmek : 1246, 1687;
klleti : 1246; muzyakas : 1246, 1608,
1847; mhrlemek : 359; salmak : 843;
sikkesi : 713; sirkas : 659, 724, 740,
1522; tahsli : 522; tedrki : 751, 822,
1570; tevzi : 608, 644, 805, 924, 970,
1354, 1374, 1600; zimmeti : 519, 522
Akahisr; kds : 1343; Kalas : 1343
Akakzanlk; kazs : 1632; kds : 1088,
1186, 1405, 1514, 1632
Akaehir kds : 38, 39
akd-i meclis : 256, 659
akd-i selem : 78
Akda kds : 103
Akdeniz : 810; yallar : 1307, 1310; yallar
kdlar : 589, 810, 1005, 1282
Akhisr : hatbi : 32; Kdl : 418, 457;
kds : 32
Akhisr, Ohri kz. : 959; kds : 1181
Akn (?) Fakh : 771
akn : 1551, 1715; artmak : 668, 669;
etmek : 1273, 1549, 1592, 1740, 1750, 1768;
dan fergat : 1765
aknc(lar) (tyifesi) : 53, 56, 239, 577, 716, 903,
1088, 1305, 1549, 1550, 1583, 1688, 1765,
1866, 1943; beyi kethuds : 1277;
bey(ler)i : 53, 239, 288, 577, 903, 1305, 1550,
1659, 1715, 1765, 1883; cemiyyeti : 1659;
ihrc : 903, 1109, 1305; tyifesi
karmak : 1659; tyifesi ihrc : 239, 1277,
1659; tyifesi teaddsi : 1465; tyifesini
perkende etmemek : 288; tyifesinin zabt :
288, 1109, 1550, 1883, 1975; toycalar :
903; -ol aknc : 1277; -oullar : 1277
Akkilise; Kona : 1468, 1608, 1746, 1760, 1812,
1824, 1851; Kona zahresi : 1693, 1746,
1760, 1812, 1824, 1851; Yurd : 1904
Akkirman : 77, 90, 293; belsi : 1579; beyi
kethuds : 474, 755, 818, 1579, 1583; beyi
voyvodas : 474; obanlar : 70;
Kdl : 755; kds : 127, 1088, 1223;

319
livs aalar : 703; livs dizdrlar : 703;
(sancak)beyi : 70, 77, 125, 126, 292, 293,
294, 432, 671, 699, 701, 703, 708, 755, 818,
1072, 1073, 1199, 1211, 1218, 1219, 1256,
1397, 1564, 1580, 1624, 1653, 1740, 1750;
Tatarlar : 70, 77, 755; tyifesi : 70
Akkoyunlu hslar : 1474
Akky karyesi, Balat kz., Mentee sn. : 38, 39, 84
akmie : 791
Aksary Bzr, stanbul : 350
Aksary (sancak)beyi : 611, 624, 879
Aksem, Bana kz. : 1776, 1777; Kona : 1776,
1777; Kona zahresi : 1776, 1777
Aksu derbendi, negl kz. : 271
akslmen zehiri : 188
Akehir; (sancak)beyi : 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12,
13, 14, 15, 16, 17, 18, 43, 46, 611, 624, 879;
kds : 369, 632, 1203; sbas : 745;
tefti : 745
Akyaz; Kdl : 418, 457; kds : 525, 1093
Al karyesi, m : 1239; reys : 1239
al bah : 1336
al barut : 627
al nzl : 910
al-tark'-ehde : 1124
al-vechi'l-hasm : 412
Alaca kds : 1799
Alacahisr (kazs/sanca/livs) : 89, 924, 1561,
1597, 1615, 1741, 1801, 1833; dalar :
1909; kds : 208, 1117, 1607, 1608, 1663,
1781, 1799, 1822, 1843, 1867, 1893, 1900,
1901, 1909, 1943; Kona : 1746;
Kona zahresi : 1693, 1746; livs/sanca
kdlar : 911, 952, 1610; (sancak)beyi :
952, 955, 965, 1117, 1210, 1215, 1220, 1350,
1462, 1610, 1694, 1901
Aleddn, Hac, Arab : 639
Aleddn, Hms Kds Nyibi : 68
Aleddn, mteveff m Mftsi, Salhuddn Evkf
Nzr : 1534
Alagz, Mehmed Hn'n avubas : 1860
Aliyye; sanca : 963; sanca siphleri :
557, 559; (sancak)beyi : 557, 611, 623, 757,
879
Alaka, Akkirman : 77
Alaman : 1125
Alaman Cemati, Yahd cemati: 1507
almet-i darb : 475
almet-i erfe : 454, 460, 594, 720, 1443, 1515,
1516, 1520, 1528, 1542, 1583

320

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Alasonya; bc- bzr : 487; kds : 159, 487,


593, 787
Alaehir kds : 1291
lt bkz. let
alay; geinmek : 120; bey(ler)i : 45, 121, 154,
167, 179, 200, 205, 263, 273, 274, 316, 328,
329, 340, 373, 412, 465, 494, 501, 512, 516,
536, 569, 576, 577, 611, 623, 646, 654, 686,
699, 701, 716, 732, 733, 754, 807, 914, 939,
940, 954, 985, 1031, 1038, 1049, 1054, 1055,
1056, 1061, 1081, 1123, 1134, 1174, 1209,
1436, 1440, 1448, 1453, 1455, 1458, 1528,
1557, 1592, 1615, 1727, 1844, 1866; beyleri
dirlikleri : 732
alak hall siph(ler) : 1031, 1038, 1054, 1056,
1391, 1491, 1927
alak tmrlular : 1391
alef : 861, 1332, 1577, 1707; cemi : 1748;
ihzr : 1383, 1673, 1674, 1675, 1676, 1682,
1707, 1758, 1760, 1762, 1771, 1773, 1774,
1775, 1776, 1777, 1837, 1839, 1847, 1856,
1857; iletmek : 1707; muzyakas :
1673, 1682, 1748, 1774, 1777, 1837, 1847,
1856, 1857; tedrki : 1682, 1758, 1762,
1771, 1773, 1856, 1908
Aleks veled-i Marko, voynuk-ol voynuk, Bellu k.,
Sofya kz. : 69
Aleksandra veled-i Mikel, zimm rey, stanbul :
1825
Aleksandra Voyvoda, Bodan Voyvodas : 25, 61,
442, 662, 1170
Aleksenie; kyi, Bana kz. : 1773; (Kyi)
Kona : 1773, 1782; (Kyi) Kona
zahresi : 1773, 1782; Yurd : 1841
alem mehterleri : 1374
Alemhol, gsb : 485
let [/lt]; c : 801; - ceng cidl : 569, 903,
939; - darb : 947; -i harb : 206, 218, 239,
283, 285, 311, 368, 663, 1018, 1197, 1337,
1364, 1714, 1768, 1983; - kala : 1227; -i
lehv : 1700; -i lehv lub : 186; irsli :
198; esbb(lar) : 406, 568, 1378, 1797;
- harb ktl : 493, 494, 516, 576, 577, 611,
652, 654, 701, 732, 1667; - harb ktl
verdrmemek : 67
l dvn : 1595
Ali : 148, 265, 1030, 1249, 1443
Ali Aa, Bender kl. : 1219
Ali b. Hac, Kara, ehl-i fesd, Beybzr kz. : 384
Ali b. sml, hid : 1399
Ali b. vaz, hrsuz, Barnlu kz. : 271
Ali b. Nash, yenieri : 993

Ali

b. Osmn, Ayamavra mstahfzlarndan,


hin-zde : 1434
Ali b. Ramazn, Anadol siphsi Trb'nin
hdmetkr : 1951
Ali b. Seyd, Mftahmedelebi mh., Gelibol : 1062
Ali b. kr, Kkali k., Aydos kz. : 1018
Ali b. Veli, drende : 632
Ali b. Yahy, Kesterye Kalas erenlerinden : 1260
Ali Baba, Koca Pr Ali'nin kyegsi ve yata : 1138
Ali Bl, Bevvb, Hasky Kona zahresine
mbir : 1157, 1158
Ali Bey, Avlonya Beyi : 100, 791
Ali Bey, Esi (?) Beyi : 1029
Ali Bey, Kara, Sekbn : 1413, 1454
Ali Bey, Krehri Beyi : 1529
Ali Bey, Kocaili (Sanca) Beyi, Tuna Gemileri
Kapudn : 554, 558, 561, 637, 767, 945, 1168,
1177, 1366, 1521, 1788, 1791, 1794, 1796,
1805, 1828, 1853, 1865, 1892, 1896, 1897,
1898, 1911, 1961
Ali Bey, Lahs Beylerbeyisi, sbk Ham Beyi : 996
Ali Blkba, Hall'r-rahmn Evkf Nzr Nyibi :
253
Ali avu : 52, 87, 98, 100, 270, 275, 280, 287, 303,
331, 332, 433, 467, 469, 472, 512, 531, 552,
610, 655, 666, 667, 668, 669, 670, 680, 681,
682, 689, 1059, 1259
Ali avu, Anadol avu : 963, 1557
Ali avu, Armudcol, arpa tedrkine mbir :
1161, 1483, 1608
Ali avu, Dergh- Muall avu : 325, 327, 421,
453, 1016, 1571
Ali avu, Drdger-zde, Dergh- Muall avu :
28, 320, 328, 413
Ali avu, Hasan Paa'nn demi : 1571, 1572, 1573,
1574
Ali avu, kapuclkdan kma : 286
Ali avu, Kara, avu-ol : 1512, 1592
Ali avu, Pars(alu) : 462, 464, 701, 706, 707, 1472,
1657
Ali elebi, Badd Beylerbeyisi Kethuds : 1373,
1389, 1451
Ali elebi, Defterdr : 448
Ali Hilm, Badd Beylerbeyisi Kethuds : 353
Ali Hoca, tereke shibi, Mihali : 861
Ali ibn-i Abdullah, Sf, Edirne kz. : 1680
Ali Kethud : 1008, 1066, 1083, 1105, 1135, 1247
Ali Kethud, Badd'dan mazl Hsrev Paa'nn
Kethuds : 199
Ali
Odaba,
Azeb
Resi,
Erzurum
hisr-erenlerinden : 325

NDEKS
Ali Paa : 583
Ali Paa Evkf : 1251
Ali Paa, Belvrn kz. : 368
Ali Paa, Msr Beylerbeyisi : 998
Ali Paa, mteveff Vezr-i Azam : 24, 1112, 1113
Ali Res, Hssa Resi : 742
Ali Res, kayk insna memr : 1167
Ali Sba, Muzaffer ol, Tatarbzr : 22
Ali Sba, olan cemine memr : 1197
Ali Voyvoda : 1986
Ali Voyvoda, Budun : 812
Ali Voyvoda, mbir, Segedin beyi demi : 1988
Ali, Abdullah ol, hid : 1101
Ali, Akkirman Beyi Kethuds : 755
Ali, Akkirman Sancakbeyi : 292
Ali, Akkirman sancakbeyinin demi : 293
Ali, Anbr Ktibi, siph-olan : 1858
Ali, Baba, hrsuz ingne, Edirne : 1628
Ali, Basdrmaol Hseyin'in klesi, ehl-i fesd : 302
Ali, Bodrum Kalas Topcbas, drende : 788
Ali, Blkba : 1020
Ali, avu-ol : 4
Ali, emikezek Beyi : 1129
Ali, drende, giriftr, Eri kl. : 937
Ali, Defter-i Hkn Ktibi, Dukagin ve skenderiyye
sancaklarnn tahrrinde ktib : 683
Ali, Deli Kd : 632
Ali, Derz, hid : 1101
Ali, Divrii Alaybeyisi : 205
Ali, doanc : 1399
Ali, ehl-i fesd, Yeniky k., Takpr : 1478
Ali, erbb- tmrdan, mbir : 1893
Ali, Erimerli, tereke shibi, Mihali : 861
Ali, Erzurum Beylerbeyisi : 325
Ali, Evhak k., Hasky kz. : 919
Ali, gedk mutasarrf, Bosna : 1140
Ali, gemi benn, Sapanc : 905
Ali, Hac, mfsid, Divrii : 80
Ali, Hac, Rum avular Kethuds : 167, 204, 223
Ali, Hac, Zeydn k., m : 729
Ali, Hall Bey demi : 1108
Ali, harm, Mihali : 210
Ali, Hasan Kethud ol, ktil, Mora : 422, 438, 468,
553
Ali, hrsuz, Midill : 131
Ali, hisr-ereni : 1328
Ali, hisr-eri, drende, Narice (?) kl. : 228
Ali, skenderiyye Kapudn (Msr.) : 555, 616
Ali, stanbul Muhtesibi : 1228
Ali, kaak shte, hrsuz erki, Gerede : 1013, 1021

321
Ali, Kallb, Yergi kl. : 820
Ali, Kapuc : 460
Ali, Kapuc, kallb : 214
Ali, Sarydr, Kapuc : 1724
Ali, Karlili beyi demi : 881
Ali, Kassb Hamza ol, stanbul : 75
Ali, Kayseriyye : 183
Ali, Kel, Muhzr, Gerger : 282
Ali, Kel, ehsuvarol, harm, Migalkara kz. : 1138
Ali, Kengr Beyi : 617
Ali, Kopuzc, kallb, Emel k., irmen kz., Edirne :
88
Ali, Kstendil Kds Muhzr : 1783
Ali, Kk, ehl-i fesd, Gelibol : 1622
Ali, Lahs Beylerbeyisi, sbk Ham Sancakbeyi :
986, 997, 1011
Ali, Mehmed Res'in Ktibi : 1171
Ali, mteveff Budun Beylerbeyisi Rstem Paa'nn
Kethuds : 812
Ali, Rumili beylerbeyisi olnn demi : 410
Ali, sbk dizdr, Srebrenie : 856
Ali, sbk Mezistre Kds Abdurrahm'in hdmetkr,
mahbs : 123
Ali, sbk Trablusgarb Beylerbeyisi : 817, 1972
Ali, Sary- Atk Aas : 1825
Ali, Saru, shte, Kudds Medresesi, Edirne : 700,
843
Ali, Saruca ol, mahbs, Kengr : 192, 193
Ali, Sekbn, Dergh- Muall Mteferrikas : 313,
777
Ali, Silhdr : 311
Ali, Solnok Beyi Hasan Bey'in Kethuds : 1033,
1074, 1094
Ali, Sultn : 1526
Ali, Tmvar avu : 426
Ali, Tokmak, harm-zde, Burgos ks., Lapseki kz. :
1291
Ali, Turgud Paa'nn Kethuds : 1972
Ali, std, hssa suyolcs, Mekke : 261
Ali, Vidin beyi demi : 887, 888
Ali, Yayaba, acemi-olan cemine memr : 450
Ali, Yenieri, maktl, znikmid kz. : 1484
Ali, ktil yenieri : 1309
Ali, Ysuf ol, Mal demekle marf ehl-i fesddan,
Yastar k., Akahisr kz. : 1343
Ali, Zam, sbk Mora Nzr, siyset mahkm :
123, 1541
Ali-i Azzv, mteveff Huccc Mukaddimi : 520
Alicn Bey, Kulb Beyi : 1029
Alicn, Kelek, harm, Migalkara kz. : 1138

322

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Alifakh karyesi, Gerede : 1013, 1021


Alihn, Nyib, mid : 42
Alipaaoullar, Mal demekle marf ehl-i
fesddan, Yastar k., Akahisr kz. : 1343
Altani karyesi, Sofya kz. : 69
altun(lar) : 61, 80, 156, 182, 185, 194, 200, 208, 210,
258, 359, 406, 435, 454, 498, 510, 519, 555,
602, 603, 616, 617, 676, 814, 1043, 1107,
1136, 1248, 1253, 1312, 1314, 1315, 1316,
1326, 1329, 1367, 1368, 1473, 1495, 1516,
1541, 1733, 1793, 1966, 1968; cemi :
1276; eer : 166; ekli : 875; filori :
555; gnder(il)mek : 1965, 1966, 1968;
irsli : 436, 1964; kse : 1194; kozalak :
76, 161, 1548, 1825; rt sirkas : 253;
i : 166; tahsli : 1490; telefi : 81;
zyii : 81
Alc : 1502, 1503
am : 210
Amkyye nhiyesi, San vt. : 1226
Amasya : 1240; kds : 103, 507, 626;
muhfazas : 1556; (sancak)beyi : 757, 879,
890, 1301, 1556
amyir bkz. imret
amden katl-i nefs : 302
amele yaramaz kz : 875
mid (sanca/livs) : 5, 10, 682, 781, 1014, 1966;
beylerbeyisi : 1966; Haznesi : 5, 17;
kds : 42, 286, 724, 740, 1473, 1474;
Kalas : 682, 1026, 1029, 1133; kullar :
1024, 1026, 1371; kullar aalar : 1025,
1026
miller Zindn : 712
mil(ler) : 425, 473, 560, 713, 787, 912, 1438, 1924
mir, sbk Buhayra Vilyeti eyhi, ehl-i fesd :
420, 421
Amo, Rus : 1312
Ams b. Sleymn, eky, Latmn (?) k., Kefer-tb
nh., Maarra sn. : 218
Anabol : 1733; Azeb Aal : 664; azebleri
aas : 422, 438, 468, 553; kds : 759
Anadol (vilyeti) : 224, 453, 539, 796, 1267, 1586,
1866; askeri : 1247, 1403, 1404, 1417,
1547, 1615, 1620; Beylerbeyilii livlar
kdlar : 1531; beylerbeyisi : 192, 193, 201,
491, 492, 493, 516, 546, 569, 573, 611, 624,
695, 732, 736, 757, 858, 862, 879, 963, 973,
1031, 1032, 1041, 1049, 1076, 1081, 1118,
1128, 1355, 1391, 1403, 1404, 1417, 1491,
1512, 1531, 1532, 1547, 1586, 1615, 1616,
1641,
1672,
1772;
beylerbeyisi
(kapu)kethuds : 185, 348, 546, 693, 812,

1041, 1128; avu(lar) : 963, 1417, 1557;


defterdr : 802, 1654; efendisi : 653;
erbb- tmr : 1310; kdlar : 196, 1019,
1070; mazlleri : 546; mlzm
avular : 1471; Ordus kds : 1951;
(sancak)beyleri : 196, 493, 624, 736, 862;
siph-zdeleri : 546; siphleri : 546, 693,
1951; vilyeti kdlar : 1019; yakas :
224; yallar : 1268; yallar beyleri :
552; yallar hfzlar : 1307; yallar
kdlar : 212, 552; yallar kalalar
dizdrlar : 212; yayalar : 546;
zams : 1310; 'da yol zerindeki kdlar :
1335; 'daki Akdeniz yallar kdlar : 1307;
'daki Akdeniz yallar sancak muhfzlar :
1307; 'dan koyun gelmek : 1257
anbr : 45, 129, 279, 601, 616, 813, 970, 1119, 1351,
1440, 1858, 1931; a(l)mak : 253, 349;
bozmak : 1400; ktibi : 1858;
mhrle(n)mek : 877, 1881
Anbr; - mire : 1931; - Hssa termmi : 55
Anber Aa, drende, Msr : 1221
Anderya : 115
Anderya stemad, mtek kfir, Kesterye ks. : 360,
1328
Anderya Teska, harm, Bezrete k., Ohri : 1124
Andranos kds : 878
Ane sancakbeyi : 122
Angelikasr : 759; kds : 759, 1789, 1819
Ankara (sanca) : 192, 193, 624, 757, 862, 879;
kds : 163, 196, 197, 617, 902; sanca
kdlar : 185; yrkleri kds : 1457
Ankoton, erkes beylerinden : 505
Antalya : 28, 216, 1006, 1087; skelesi emni :
452; kds : 452, 988; Kalas : 660
Anutlalava karyesi, Pritine : 1689
Aparlu Hammm, Diyrbekir : 387
Arab defterdr : 521, 522, 523, 622, 991;
kethuds : 508, 622
Arab Fat, yaramaz avret, Sultngrcmii mh.,
Galata : 281
Arb bkz. Arab
arabac(lar) : 983, 1018, 1204, 1862; lar kethuds :
1830, 1840, 1891; ba : 1670
araba(lar) : 45, 55, 90, 100, 269, 498, 535, 538, 562,
566, 606, 698, 863, 896, 911, 970, 980, 1144,
1150, 1151, 1152, 1153, 1154, 1155, 1156,
1157, 1158, 1159, 1160, 1190, 1278, 1322,
1333, 1346, 1383, 1488, 1518, 1530, 1590,
1591, 1593, 1607, 1608, 1609, 1632, 1637,
1640, 1658, 1662, 1663, 1781, 1782, 1800,
1830, 1865, 1891, 1919, 1939, 1984, 1985;

NDEKS
basmak : 132; cemi : 418; gndermek :
1256, 1919; ihrc : 1450, 1919, 1934;
ihzr : 873, 1519, 1535, 1536, 1546, 1561,
1570, 1609, 1627; muzyakas : 1536, 1546,
1561, 1609, 1627; mhimmi : 980;
salnmak : 1681; srmek : 1984; tayni :
1437; tedrki : 469, 924, 946, 1535, 1546,
1561, 1570, 1629, 1704; tekerlei ihzr :
1862; tut(l)mak : 584, 743, 1844; lar
yrmemek : 970; lara kereste yklemek :
472; ya darbzen tahmli : 1840; ya kereste
tahmli : 896, 1945; ya kpr mhimmt
tahmli : 1950; ya tereke tahmli : 1235;
ya top tahmli : 98, 100, 1840; ya top
ykletmek : 87; ya yarak tahmli : 743; ya
zahre ykletmek : 1689
Arabgr; sanca : 204, 223; kds : 80
Arabistn;
gedkleri :
1361;
vilyeti
muktat : 522; vilyeti sancaklar beyleri :
522
Arab(lar) [/Arb, Urbn] (tyifesi) : 16, 65, 119,
122, 191, 192, 193, 247, 253, 353, 374, 437,
470, 572, 639, 833, 1025, 1342, 1377, 1451,
1964; ayn- vilyeti : 105; avretleri :
191; bzergn : 271; ekys : 105, 920,
1377, 1964; ekys resi : 105;
ekys eyhleri : 105; hareketi : 1371;
kablesi : 437; katli : 1290; mfsidler :
1451; eyhi : 366; tyifesine gedk
vermek : 1361; tyifesinin zabt : 366; -
bed-fil : 113, 119, 829, 920, 1025, 1026,
1027; - bed-fil teaddsi : 1964; -
bed-filin hareketi : 848, 1029; -
bed-nihd : 153; - ekvet-ir : 118, 920;
- ekvet-ir hareketi : 1025; -
ekvet-ir muhrebesi : 113; - eytn :
933; n hareketi ihtimli : 1027
Arablu Kona : 1152; zahresi : 1152
Arabluderesi Yurd : 1531
Arac; nhiyesi/kazs, Kastamon : 1173, 1231;
kds : 444; kazs ahlsi : 1173
Arad beyi : 955, 1462, 1681
Arafat suyol : 1492, 1493, 1495
Arak Res, kaak : 1075
arkyye : 1030
arz icresi : 68
Arda nehri : 314
Ardahan; beyi : 325; kullar : 1364
ard odun : 834; irsli : 830, 832, 834;
tahmli : 830; talebi : 834; tedrki : 830
Arhos kds : 759
Arhova nhiyesi, Batum : 1364

323
rif, Mteferrika, sbk Akehir Beyi Ms'nn
Ktibi, Diyrbekir vilyeti ve emikezek'in
tahrrinde grevli : 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13,
14, 15, 16, 17, 42, 43, 46, 673
Ariz (?) Varo, Eflak : 143
ark : 1143
Arnavud; levend kfiri srmek : 224; tyifesi :
1274
Aronna, Kondol Re's'in kyegsi, Mrali adas :
1005
Arpa Krbnsary, Edirne : 88
arpa : 390, 707, 861, 882, 883, 897, 970, 1042, 1155,
1361, 1633, 1775, 1833, 1835, 1979;
arabalar : 1278; beyi : 846, 1267, 1282,
1977; buldurmak : 1100; cemi : 1331,
1748, 1812, 1823, 1824, 1858, 1881;
der-anbr : 847, 1057, 1100, 1351, 1823,
1881; der-mahzeni : 1915; emni : 69,
761, 1020, 1143, 1351, 1380; getrilmek :
1383; getrtmek : 108; gnder(il)mek :
882, 1024, 1026, 1028, 1407, 1513, 1738,
1739, 1915, 1964, 1969; hfz : 910;
ihrc : 846, 1346, 1679, 1931; ihzr : 570,
667, 772, 782, 847, 1050, 1057, 1099, 1100,
1144, 1150, 1152, 1154, 1157, 1158, 1159,
1160, 1162, 1331, 1346, 1383, 1459, 1518,
1519, 1524, 1535, 1536, 1544, 1546, 1561,
1568, 1570, 1590, 1591, 1593, 1607, 1608,
1609, 1626, 1627, 1632, 1637, 1638, 1639,
1663, 1664, 1673, 1674, 1675, 1676, 1682,
1706, 1707, 1736, 1743, 1749, 1758, 1759,
1760, 1762, 1771, 1773, 1774, 1775, 1776,
1777, 1781, 1782, 1822, 1824, 1833, 1837,
1839, 1847, 1856, 1857, 1882, 1907, 1908,
1910, 1922, 1931, 1932, 1941, 1958, 1959,
1960, 1984, 1988; iletmek : 1707, 1833;
indrmek : 846, 883, 890, 1242, 1407;
irsli : 890, 1026, 1028, 1394, 1466, 1965;
muzyakas : 108, 846, 867, 873, 890, 1020,
1100, 1160, 1162, 1331, 1332, 1351, 1423,
1518, 1519, 1524, 1536, 1546, 1561, 1591,
1593, 1607, 1608, 1609, 1626, 1627, 1632,
1637, 1639, 1663, 1664, 1673, 1679, 1682,
1748, 1771, 1774, 1777, 1822, 1837, 1847,
1856, 1857, 1881, 1882, 1910, 1922, 1931,
1941, 1981; mhrlemek : 1881; (satun)
almak : 197, 1351, 1881; sr(il)mek : 846,
1161, 1679, 1824; srdrmek : 882, 890,
1156, 1157, 1158, 1160, 1590, 1743;
tayni : 750, 1256, 1519, 1591, 1674, 1843,
1960; tahmli : 890, 942, 1242, 1282, 1653,
1738, 1858; tedrki : 707, 750, 753, 772,
865, 909, 924, 942, 960, 1020, 1050, 1057,

324

5 NUMARALI MHMME DEFTER

1099, 1150, 1151, 1153, 1154, 1156, 1159,


1160, 1161, 1162, 1256, 1281, 1333, 1423,
1518, 1535, 1546, 1561, 1570, 1590, 1591,
1607, 1609, 1639, 1682, 1738, 1743, 1758,
1759, 1762, 1771, 1773, 1781, 1782, 1824,
1856, 1907, 1908, 1931, 1941, 1958, 1959,
1960, 1977
Arpaclar Meydn, stanbul : 1244
Arsine karyesi, Buka nh. : 254
Arslan Bey/Paa, Budun Beylerbeyisi : 99, 102, 260,
330, 403, 1980; kethuds : 403
Arslan avu : 275, 623, 736, 757
Arslan Kethud, mbir : 446, 1416
Arslan, Kuds : 336
Arslan, yenieri, acemi-olan cemine memr : 959
arun : 253, 772, 774
artuk ayr aka : 1246
artuk bah : 941
Artuk-bd kazs : 1399
Arra (?) karyesi, Nabls : 1321
Arurlar (?) karyesi, Vize : 896; halk : 896
Aruz [/Azor] : 1607; Karyesi Kona zahresi :
1693, 1746; (Karyesi) Kona/Menzili :
1561, 1743, 1746; Kona/Menzili arpas :
1743; Kona/Menzili etmei : 1743;
Yurd : 1792
Aryar Cemati, Yahd cemati : 1244
arz; defteri : 776, 1094; ihds : 415;
msveddesi : 722; vermek : 415, 1516; -
mzevver : 415
s b. Sleymn, eky, Latmn (?) k., Kefer-tb nh.,
Maarra sn. : 218
askir bkz. asker
syi : 158
ases : 387, 1546; nyibi : 44; ba : 387
ashb- emlk : 638
ashb- hukk : 48, 68, 70, 77, 80, 148, 163, 179,
205, 296, 351, 354, 617, 631, 721, 791, 941,
1384, 1901
s(ler) : 254, 437, 565, 597, 725, 1139, 1343;
Arablar : 253; cemi : 254; defi : 254;
drz serdr : 565; hs karyeler : 842;
karyeler : 1106, 1131, 1222; varolar :
1222
sitne : 70, 93, 248, 1399; -i Adlet-nvn : 161,
436
sitne-i Sadet*
asker [/askir] (tyifesi) : 45, 52, 53, 59, 94, 100,
119, 122, 158, 213, 254, 255, 270, 278, 293,
303, 320, 353, 411, 512, 514, 536, 550, 573,
641, 645, 649, 650, 652, 654, 686, 690, 699,
708, 716, 732, 766, 782, 797, 807, 815, 865,

914, 931, 939, 940, 942, 949, 954, 955, 995,


1029, 1035, 1040, 1049, 1058, 1066, 1100,
1105, 1131, 1148, 1165, 1174, 1199, 1200,
1201, 1212, 1215, 1242, 1273, 1352, 1371,
1385, 1396, 1397, 1403, 1404, 1410, 1411,
1412, 1417, 1424, 1436, 1458, 1461, 1462,
1466, 1471, 1472, 1479, 1487, 1548, 1564,
1571, 1575, 1588, 1591, 1608, 1624, 1637,
1667, 1713, 1721, 1728, 1739, 1740, 1747,
1754, 1760, 1767, 1778, 1802, 1809, 1833,
1850, 1866, 1899, 1951, 1965, 1980;
arasnda rza : 426; cemi : 591, 668, 669,
819, 1421, 1549, 1551, 1623, 1653, 1764,
1768; cemiyyeti : 57, 98, 99, 154, 158,
259, 410, 426, 747, 954, 995, 1008, 1036,
1073, 1206, 1208, 1211, 1247, 1410, 1411,
1412, 1458, 1462, 1620, 1644, 1705, 1712,
1716, 1726, 1727, 1927; karmak : 1323;
dalmak : 330; defteri : 1024;
gemileri : 821; getrtmek : 116, 1027;
gnder(il)mek : 54, 259, 294, 491, 492, 920,
933, 1024, 1025, 1026, 1027, 1199, 1200,
1377, 1573, 1625, 1657, 1754, 1886, 1965,
1967; ihrc : 1050, 1241, 1965; ihzr :
960, 1026, 1886; irsli : 71, 108, 158, 829,
1255, 1302, 1395, 1425, 1460, 1525, 1598,
1642, 1731, 1750, 1839, 1965, 1969;
klamak : 576; mhimmt : 1450;
mrr : 1629; srdrmek : 1886;
tayni : 1965; talebi : 668, 669, 829;
tedrki : 829, 847, 1281; ura : 1681;
vermek : 71; zd zevdesi : 707, 1081,
1281; zahresi : 108, 154, 158, 321, 847,
909, 942, 954, 1024, 1026, 1028, 1057, 1524,
1531, 1626, 1632, 1642, 1748, 1796, 1802,
1823, 1838, 1839, 1847, 1856, 1857, 1902,
1908, 1932, 1964; -i fevz-mesir : 140, 154,
158; -i hezmet-sr : 493; -i hezmet-eser
hareketi : 1564; -i kffr : 497; -i kffr
hareketi : 803; -i makhre : 1715; -i
mansre : 1092, 1597; -i mansre
mhimmt : 111; -i mansre zehyiri : 111;
-i mslimn : 1310; -i nusret-eser
gnderilmek : 1025; -i nusret-karn : 154;
-i nusret-makrn : 1597; -i nusret-mesir :
118, 122, 146, 153, 315, 817, 1310, 1427,
1448, 1471, 1500; -i eytn-rehber : 1878;
-i zafer-eser : 27; -i zafer-mesir : 45;
-i zafer-rehber : 168, 174; e aknc
karmak : 1866; e inetmemek : 1655,
1656; e iczet : 426, 576, 591, 701; e
levend karmak : 1866; e serdr tayni :
1592; e zahre beyi : 945; e zarar : 340;
i aknda ypratmak : 1715; i grp

NDEKS
gzetmek : 1615; i hfz : 1041, 1049, 1547;
i kaldurmak : 1463, 1464; i taurgatmak :
957, 1027; i zabt : 260, 303, 1041, 1081,
1551, 1750, 1844, 1866, 1904; in adem-i
zabt : 1833; in ekysn slh : 1983; in
hfz u hrseti : 1866; in mrcaat : 649;
in zabt u rabt : 1448, 1547, 1729, 1745
asker halk : 54, 170, 260, 275, 925, 952, 969, 1023,
1028, 1041, 1049, 1097, 1117, 1161, 1166,
1279, 1410, 1448, 1655, 1656, 1662, 1757,
1761, 1838, 1841, 1915, 1932, 1983, 1984,
1989; na iczet : 153; na zahre : 1099;
na zahre beyi : 1594; n gzetmek : 1616;
na teaddden men : 1615; n zabt : 111,
287, 1616, 1681, 1772; nn teaddsi : 111;
nn zapt u rabt : 1833
asker-i hmyn : 45, 54, 108, 118, 119, 154, 174,
1567; azks : 108; terekesi : 170;
zahresi : 29, 146, 154, 158
asker/askir-i slm : 26, 27, 292, 330, 331, 332, 466,
491, 492, 494, 497, 517, 546, 649, 668, 669,
684, 707, 865, 954, 960, 965, 1201, 1215,
1310, 1412, 1479, 1549, 1555, 1560, 1644,
1681; halk : 154; irsli : 330, 1731;
serdr : 546; zahresi : 1609; a zahre :
1281;
n
mrcaat :
649;
-
nusret-fercm : 331, 1592; - zafer-fercm :
436
asl- ml : 78
asma ipi : 1877
Astan, ban, levend kfir : 432
Aaa Belgrad : 1130
Aaa Kargadam, Musul : 1451
Arne Kablesi, s Arb kablesi, Ham : 374, 437
Aa (?) gli : 1048
ayir bkz. aret
a(lar) : 289, 735, 791, 1040; lar dll : 1752
ak(lar) (tayifesi) : 741, 1071, 1295
aret(ler) [/ayir] : 17, 18, 122, 479, 724, 855, 857,
1024, 1029, 1304, 1381, 1474; aalar katli :
1474; beyi : 857; zabt : 36
A, maktl zimm, Diyrbekir : 1473
at gemisi(leri) : 55, 525, 1053, 1165, 1471, 1629,
1797, 1859, 1871, 1877; bins : 1472;
irsli : 1472; mhimmi : 525; resleri :
1437; ekmek : 1487; ihzr : 1487,
1728, 1802
Ata, ak : 632
Atak; nhiyesi : 1240; beyi : 1240
Ateken Yurd, Karapnar : 1730
Atebe-i Aliyye*

325
Atebe-i
Uly*;
avular :
592;

mteferrikalar : 313
tl; u btldan karye vermek : 855; u btldan
sanca olanlar : 857; u btldan sancak
tasarruf : 855; dan sancak tasarruf : 857
atk celeb(ler) : 787, 852, 1088, 1111
atk emvl tahsli : 521, 522
atk kul tyifesi : 1354
Atina; beyi : 759; kds : 759; sanca
kdlar : 759
at(lar) : 25, 72, 73, 79, 166, 179, 192, 198, 205, 311,
368, 444, 445, 598, 617, 631, 632, 634, 663,
688, 694, 729, 754, 793, 803, 818, 1019, 1063,
1090, 1106, 1130, 1343, 1473, 1474, 1859;
arkasndan inmemek : 803; beslemek :
1419; beyi : 610; binip yarak
kuanmak : 1342; devrmek : 447;
greti : 105, 365; hdmeti : 901;
muzyakas : 927; nal : 1649; nal
kesdrmek : 1649; salmak : 22, 465;
satmak : 1419; sirkas : 201, 365, 463;
tedrki : 1790; ve dona kdir olmak : 686,
1277, 1491; verdr(me)mek : 67, 181, 598,
1361; zebn olmak : 1019; a binmek :
1342, 1566; a kdir olmak : 797
atlas kse : 71, 76, 252, 1201
Atlu Ases bkz. Kamer
atlu : 491, 492, 493, 517, 827, 949, 953, 954, 1224,
1474, 1653, 1712; asker : 119, 954;
beyler : 1312; defteri : 809; gedi :
937; ihrc : 943, 1241, 1256; irsli :
1424, 1466; kfir : 292, 293; msellem
tyifesi : 1504; yazm : 809; yenieri
irsli : 353; ba : 733
attr : 1040
av; avlamak : 919; artmak : 919
avn : 976
avrz : 503, 555, 1768; edsna ind : 1603;
-hnesi : 223, 1606, 1688; -hnesine ilhk :
1724; salmak : 414, 555, 616; tark :
555, 616; - dvniyye : 503; -
dvniyyeden mufiyet : 642, 1724; dan
mufiyet : 642, 1576, 1703
Avasak, mtek Ermeni, Van : 286
Avlonya (sanca) : 1272, 1299; dizdr : 1272;
havss- hmyn : 106; skelesi : 361,
1343; kds : 106, 207, 361, 719;
muktat mfettii : 719; nzr : 106,
1963; sanca beyleri : 1272; sanca
siphsi(leri) : 98, 100, 500, 501; sanca
sbas(lar) : 98, 100; sancann hfz :
500; sancann tahrri : 1123;

326

5 NUMARALI MHMME DEFTER

(sancak)beyi : 98, 100, 207, 303, 361, 500,


501, 624, 701, 719, 791, 862
Avraslu (?) karyesi, Gelibol : 347
Avrethisr kds : 159, 787
Avretler Zindn : 482; 'n basmak : 482
avret(ler) : 91, 182, 191, 281, 476, 657, 934, 961,
976, 1004, 1101, 1269, 1432, 1446, 1474,
1490, 1645, 1692; istihdm : 934;
rehni : 1015; tasarruf : 1474; tyifesine
yapmak : 1844
ayak etmek : 1080
ayak kprsi yapmak : 1797
Ayamavra : 1543; azebleri : 1293; azebleri
aas : 1293; dizdr : 881, 1293, 1434;
kds : 575, 759, 881, 1293, 1300, 1336, 1340,
1375, 1434; Kalas : 881; Kalas
hisr-erenleri :
1434;
(Kalas)
mstahfzlar : 1293, 1434; Kalas'nn
bins : 1375; karyeleri keferesi : 1340;
kethuds : 1434; topcbas : 1293
Ayan Gli : 905
ayn : 412, 564, 1479, 1757, 1778, 1825, 1864; -
kefere : 1334; - vilyet : 86, 103, 105, 256,
302, 314, 335, 351, 563, 617, 695, 838, 1308,
1340, 1355, 1425
ayrdan tedenn : 1246
ayartmak : 693
Ayas Bey, mteveff Karahisr- ark Vlsi : 447
Ayaslu dizdr : 957
Ayasofya Evkf mtevellsi : 319
Ayasofya, Selnik : 130
Aydn avu-ol bkz. Muhammed avu
Aydn, Ermeni, Bezzzistn, stanbul : 712
Aydn, Hac, ehl-i fesd : 1007
Aydn, zimm, kallblkla maznn, Niksar : 713
Aydn-ol bkz. Muhammed avu
Aydn-zde bkz. Muhammed avu
Aydn; sanca : 38, 973, 1504, 1505;
Memlehas : 1654; msellemleri : 160;
msellemleri beyi : 160, 1287, 1504;
piydeleri sancakbeyi : 371; Sanca
Memlehas emni : 1654; sanca siphleri :
1118; sancak(beyi) : 28, 84, 504, 579, 611,
757, 879; ve Saruhan nzr : 300;
yayalar : 1504; yayalar beyi : 1287
Aydnck [/Edincik] : 871, 453; kds : 861, 871
Aydnlu karyesi, Ermiye nh., atalca kz. : 239
Aydnol karyesi, Ermiye nh., atalca kz. : 239
Aydomu b. Muhammed, celeb : 485
Aydos; kazs : 983, 1018, 1122; kds : 983,
1018, 1088, 1111, 1204, 1382, 1406, 1601

yende v revende : 363, 366, 642, 929, 1343, 1381,


1451; cevri : 107; teklft : 6
aygr : 604, 793
yn : 1280; -i btl : 313
Ayn- Dre karyesi, Cerd nh., Beyrt : 565
Aynalu karyesi, Haslar kz. : 318
Ayn (?) nehri : 696
Ayn, Balatlu, Yenieri avreti, Sultngrcmii mh.,
Galata : 281
Ayntb : 1061
Ayotodor skelesi : 859
Aye bint-i Pr Ali, Filorina : 1890
Ayeol, hrsuz, Okcba k., Seferhisr : 1457
zd : 1074; suz kul : 223
Azak (ehri) : 466, 480, 1284; ahlsi : 466, 495;
kds : 423, 1284; Kalas : 506;
Kalas dizdr : 423; Kapudnl : 1284;
muhfazas : 1167
Azz u Kilis (sancak)beyi : 394, 786
azeb(ler) (tyifesi) : 112, 125, 126, 616, 657, 709,
730, 824, 1025, 1029, 1146, 1579, 1728, 1729,
1753, 1982; Aal : 664; aas(lar) :
13, 40, 126, 151, 202, 292, 293, 422, 423, 438,
468, 709, 710, 731, 809, 818, 824, 1104, 1293,
1557, 1713, 1728, 1753, 1852, 1978; aas
irsli : 1713; avretleri : 657; bert : 162;
beyi : 695; defteri : 809; gedi
dmek : 162; gndermek : 1029; ihrc :
809; irsli : 1490; mevcibi : 325, 823;
mhimmt : 555; resi : 325;
tayni : 809, 1490; tedrki : 1840;
yazlmak : 162; -hne : 1007; lerin zabt :
1741, 1742
azk : 122; c : 108
azl : 282, 453, 553, 567, 623, 654, 672, 699, 701,
768, 852, 911, 913, 1173, 1182, 1248, 1311,
1375, 1515, 1518, 1519, 1520, 1535, 1536,
1544, 1546, 1561, 1562, 1568, 1569, 1570,
1589, 1590, 1591, 1593, 1607, 1608, 1609,
1626, 1627, 1632, 1637, 1638, 1639, 1640,
1663, 1664, 1673, 1674, 1675, 1676, 1691,
1707, 1743, 1748, 1762, 1771, 1774, 1776,
1777, 1782, 1808, 1809, 1820, 1822, 1826,
1837, 1843, 1847, 1856, 1857, 1863, 1864,
1882, 1899, 1907, 1908, 1958, 1959, 1960,
1981
azmak : 1640, 1693, 1797, 1944; ve batak : 1468,
1757, 1760, 1802, 1803, 1922, 1988; ve
bataklarn slh : 1797, 1941
aznavur(lar) : 147, 1269; ahvli : 153
Azryil Cevhiri, Macar, Cemat-i Salom'dan,
Mahmdpaa, stanbul : 712

NDEKS

327

Azor bkz. Aruz

Baddol Vilyeti Mehati : 421


Baddoullar : 421
b(ler) : 290, 425; kefere : 1006; lik (?) :
1006; zmresi : 1222
ba(lar) : 249, 326, 419, 443, 484, 941; mahslini
ra etmek : 324; ve be ihds : 1325;
a tecvz : 1137
Bahadr, mfsid, Ekrd tyifesinden, Kilis : 1064
Baheddn Aa, hkul'nn ol, drende : 1052,
1085
Baheddn Bey : 1029, 1474
Baheddn Bey, Hizo Hkimi : 1498
bahr koyun; gndermek : 1406; ihrc : 1405;
srdrmek : 1405, 1406; tayni : 1405,
1406
Bahr, Kara, hrsuz u harm, Mihali : 868, 961, 978
bahr; emnleri : 508; gndermek : 627;
irsli : 1702
Bahsit (?) Mahallesi, Haleb : 242, 1492
baky : 402, 1120; defteri : 159, 448; kesmek :
292, 293; tahsli : 325, 448, 504, 941, 967,
1373, 1490
bakr : 208, 682, 832; aka : 61; esbb : 1303;
kaynatmak : 832
bakkl : 1040
Baklalu karyesi, Ermiye nh., atalca kz. : 239
Bakri karyesi, Zaesne sn. : 296
bkyi cem : 421
bal : 390, 730, 1057; beyi : 1594; der-anbr :
1100; fular : 651; getrtmek : 108;
ihzr : 1100, 1524, 1535, 1536, 1544, 1546,
1561, 1568, 1570, 1590, 1591, 1593, 1594,
1607, 1608, 1609, 1626, 1627, 1632, 1637,
1638, 1639, 1664, 1833; muzyakas : 108,
1100, 1524, 1536, 1546, 1561, 1591, 1593,
1607, 1608, 1609, 1626, 1627, 1632, 1637,
1639, 1664; nakli : 651; srdrmek :
1590; tayni : 1591; tedrki : 1535,
1546, 1561, 1570, 1590, 1591, 1594, 1607,
1609, 1639
Balat (nhiyesi/kazs), Mentee sn. : 30, 33, 38, 39,
84, 115, 843, 926; kds : 28, 84, 206
Balatkapus, stanbul : 313
Balbek kds : 68
Balk : 924, 1987; emni : 1934, 1935; kds :
456, 867; voyvodas : 1934
balk sayd : 1048
Balkbzr, stanbul : 524
balkc kefere : 313
Balkesri; kazs : 354, 544, 889; kds : 544,
653, 889, 1182

Bb- Hmyn aas : 297


Bb- Muall : 93, 161
Bb- Rahmet, Medne-i Mnevvere : 1770
Bb- Sadet : 153, 196, 1312; aas : 24, 140;
-meb : 7, 22, 207, 434, 1294
Baba kds : 231, 767
Babaeskisi (kazs): 1138, 1408; Kdl : 663;
kds : 1155, 1156; Kona : 1155, 1156,
1331; Kona zahresi : 1155, 1156;
Menzili : 1578; Yurd : 1547, 1561, 1571
Baban; beyi : 872; kds : 932; sanca
halk : 727, 872
Baboni (?) karyesi, zladi kz. : 1720
bc : 1313, 1314, 1315, 1316, 1699; vermemek :
1280; - bahr : 508, 519; - bzr : 487;
- tark- Hordum (?) : 622
Bac; nhiyesi, Segedin sn. : 530, 1988; kds :
1962
bacaluka : 55, 1427, 1428, 1429
bd- hev : 17, 256, 296
badaloka bkz. bacaluka
Badrack kds : 958
Bafra kds : 256
Be-i mire, skdar : 653; ustas : 653
be(ler) : 749, 941; tevsi : 314; ye tecvz :
1137
Badd (vilyeti) : 113, 153, 199, 393, 395, 598, 599,
600, 690, 781, 825, 826, 830, 831, 832, 844,
855, 857, 933, 1014, 1083, 1105, 1133, 1193,
1361, 1388, 1451, 1452, 1965, 1966, 1969;
askeri : 122, 213, 1024; Beylerbeyilii :
822, 1683; beylerbeyisi : 118, 148, 213,
393, 394, 405, 563, 564, 597, 598, 689, 690,
696, 821, 822, 823, 824, 825, 826, 828, 829,
830, 831, 832, 833, 834, 835, 849, 855, 906,
932, 933, 934, 1014, 1024, 1025, 1026, 1027,
1028, 1029, 1083, 1105, 1133, 1238, 1247,
1341, 1358, 1361, 1371, 1373, 1385, 1526,
1595, 1614, 1620, 1628, 1630, 1721, 1733,
1965, 1967, 1968, 1969, 1970; beylerbeyisi
kethuds : 353, 920, 1373, 1389, 1451, 1452;
avular : 1964, 1966; defterdr : 1230,
1498; Defterdrl : 647, 648; Hazne
defterdr : 625; Haznesi : 823, 1014;
kds : 563, 564; kurs : 1451; lekeri :
353; mahbslar : 825; mhimmi : 1968;
nevhsi : 1451; terekesi : 829;
yenierisi(leri) : 213, 1238; zahresi : 1964

328

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Balkl karyesi, Yeniehir, Rumili : 221


Bl Aa, Dra Azebleri Aas : 202
Bl b. Saruca, siysete mahkm, Rum ey. : 156
Bl Bey, Sirem Beyi : 373, 408, 1488, 1640
Bl avu, Arab Defterdr Kethuds : 508, 622
Bl avu, Dergh- Muall avu, koyun
hdmetine ve nal, mh tedrkine memr :
164, 250, 337, 406, 414, 481, 624, 719, 759,
852, 1691, 1800, 1807, 1811
Bl avu, Kavlak, Dergh- Muall avu,
mbir : 952
Bl avu, Sevindk : 1846, 1856
Bl elebi : 619
Bl Kethud : 1684
Bl, Aydn Piydeleri Sancakbeyi : 371
Bl, ehl-i fesd, Filorina : 1890
Bl, hrsuz erki, Gerede : 1013, 1021
Bl, sml ol, drende, krek mahkm : 528
Bl, Kara, Yeniky k., Takpr : 1478
Bl, Karlili ve nebaht Sancaklar Muktatlar
Nzr, Zam : 1293, 1336, 1340
Bl, kpr binsna memr, Varadin : 1962
Bl, Mevln, Milan Kds : 617
Bl, Selnik Nzr : 358
Bl, eyh : 1368
Bls; sanca/livs : 200; alaybeyisi : 200;
sancakbeyi : 200
balkan : 1292
balta : 170, 586, 943, 985, 1241, 1941, 1953
Balya; nhiyesi, Biga sn. : 370; kds : 545
Balyabadra; ahlsi : 709; kds : 759;
Kalas'nn tamri : 1482
Bana; Kalas : 102, 649, 650, 668; Kalas'nn
fethi : 259, 492, 493, 494, 497, 766;
Kalas'nn muhsaras : 491, 493, 497, 766;
martaloslar : 1893
Bana; kazs : 1773, 1777, 1893; kds : 1776,
1893, 1932
Banac veled-i Bezon, ehl-i fesd zimm, Midill : 82
Bancesne (?) Karyesi Kona : 1746; zahresi :
1608, 1693, 1746
ban(lar) : 27, 465
Banya ehri : 330
Bar; beyi : 818; Kalas kfirleri : 818;
Kalas, Leyh kl. : 818
Baraklu karyesi, Ermiye nh., atalca kz. : 239
brn : 1567, 1668
bara : 320, 322, 580, 746, 859, 1006, 1336;
batmak : 1; irsli : 162; resi ktibi :
1006; sulamak : 746; ya zahre tahmli :
149, 168

Barnlu; kazs : 138, 271; kds : 138, 165,


1114
brgr : 72, 73, 271, 357, 444, 637, 694, 761, 793,
818, 1020, 1235, 1733; alm : 1393;
irsli : 1393
bark(lk) : 330, 497
barkan : 376; tamri : 586
Bartn kds : 1093
barut [/barut- siyh, siyh barut] : 45, 55, 100, 152,
158, 190, 259, 512, 566, 627, 628, 702, 739,
746, 831, 946, 982, 1014, 1016, 1079, 1171,
1172, 1176, 1193, 1207, 1232, 1322, 1450;
der-mahzeni : 962; etdrmek : 1044;
gnder(il)mek : 393, 405, 627, 667, 680, 831;
hfz : 393, 746; slh : 702; ihzr :
393, 405, 781, 1126; iltizm : 1286, 1348;
irsli : 154, 405, 628, 667, 680, 743, 873,
946, 1016, 1215; isrf : 1169, 1171, 1172,
1272; ile(t)mek : 375, 393, 512, 627, 666,
667, 680, 681, 682, 685, 687, 717, 766, 1016,
1059, 1126, 1286, 1348; iletdrmek : 375,
680, 681, 687, 1059; kr-hnesi(leri) : 375,
1286; kurutmak : 1859; mhimmi : 687;
mltezimi : 1286; nemnk olmak : 1859;
rtsi : 924; serdrmek : 1859;
tahmli : 393, 405, 680, 682, 962, 1014, 1169,
1172; tahsli : 1126; talebi : 681;
tedrki : 682, 1016; tevzi : 831
barut- siyh bkz. barut
Basra (vilyeti) : 23, 67, 152, 598, 696, 822, 825,
826, 827, 830, 831, 833, 834, 848, 920, 930,
931, 1024, 1025, 1026, 1028, 1029, 1359,
1360, 1371, 1377, 1385, 1964, 1965, 1967,
1969; askeri : 122, 353; Beylerbeyilii :
23; beylerbeyisi : 23, 65, 66, 67, 81, 92,
113, 118, 119, 152, 353, 393, 395, 597, 598,
599, 822, 823, 824, 825, 829, 830, 831, 833,
834, 848, 886, 920, 933, 951, 966, 1011, 1014,
1025, 1026, 1027, 1247, 1358, 1360, 1361,
1371, 1381, 1385, 1620, 1965, 1967;
beylerbeyisi demi : 1377; beylerbeyisi
kethuds : 930, 931, 933, 1024;
beylerbeyisi sliynesi : 906; Haznesi :
822; kds : 824, 886; kl : 81; kul
tyifesi : 1361; lekeri : 1024; Mahzeni :
152; muhfazas : 213, 931; muhsaras :
113, 153; mhimmi : 835, 1968;
mstahfzlar : 1361; nevhsi : 920;
reys : 1964; vilyetinin istls : 213;
vilyetinin zabt : 353; yol : 1381; 'nn
hasr : 122; 'nn hfz : 118, 1361
ba kaldurmak : 974
ba tayni : 954

NDEKS
ba; almak : 330; c : 1040
ba; harm : 429; mfsid : 1222; olan ehl-i
fesd : 1689
Baauk; Melik : 147, 153, 618, 1004; lkesi :
1004
babu : 125, 361, 428, 1135, 1572, 1927; tayni :
329, 557, 686, 985, 1169, 1728
badefterdr : 267, 268
Basedre karyesi, Arhova nh., Batum : 1364
Batak (?) Kalas, lbasan : 298, 307;
hisr-erenleri : 307
batak : 1849, 1938; larn slh : 1941; larn
tmri : 1773
Batne; Kona : 1812, 1824, 1851; Kona
zahresi : 1812, 1824, 1851; Yurd : 1891
batman : 915, 1259
battl ocaklar : 1516
Batum; sanca : 1364; beyi : 1368
Bayat; beyi : 931, 934, 1381; halk : 932;
kds : 934
Bayburd (nhiyesi/kazs/sanca) : 316, 754, 1229,
1456; kds : 316, 754; kds nyibi :
754; Kalas dizdr : 1827; Kalas
neferleri : 1827; kazs alaybeyisi : 754,
1528; 'un tahrri : 705
Byezd : 368
Byezd Bey, Beyehri Beyi, Karaman mehyifinin
teftine memr : 263, 369, 634
Byezd karyesi : 896
Byezd, avu-ol : 1772
Byezd, evi baslan am, Ms k., Mihali kz. : 210
Byezd, Sultn : 447
Baygeros karyesi, Pritine : 1689
Bayndr Karyesi Kona : 1546
bayrak kaldurmak : 723, 725
Bayram Bey, Semendire Sancakbeyi : 55, 275, 283,
406, 414, 541, 751, 753, 891, 897, 911, 923,
924, 1068, 1453, 1465, 1468, 1513, 1689,
1690, 1704, 1717, 1728, 1739, 1788, 1790,
1794, 1795, 1797, 1801, 1802, 1831, 1836,
1848, 1858, 1859, 1861, 1862, 1872, 1884,
1895, 1915, 1918, 1920, 1923, 1938, 1950;
kethuds : 1453, 1455; voyvodalar : 1895
Bayram avu, Dergh- Muall avu, Silivri
Kona zahresine ve koyun hdmetine
memr : 209, 231, 1151, 1346, 1518, 1637,
1639
Bayram Hce, Sba, zlim mltezim, Keskin nh. :
1324
bayram namz : 191
Bayram, gureb-i yemnden, Belgrad : 1540

329
Bayram, Hac, siph-olan : 1769
Bayram, ktil, Sinob : 256
Bayram, Rodoscuk : 335
Bayramlu, ktil Yahd, mahbs, Filibe : 1714
Bzrck : 1063; kds : 388
bzr(gh) : 60, 186, 191, 359, 414, 487, 662, 735,
771, 1253, 1577, 1655; bozmak : 367;
ikmeti : 61; muhfazas : 1086; yeri :
390; ba : 1009
Bzrl b. Abdullah, ingne, ehl-i fesd : 1596
Bzrl b. Pr, Byklu k., Ruskasr kz. : 983, 1018
Bazboko (?), ban, Leyh beylerbeyisi : 819
bzergn(lar) : 271, 440, 488, 944, 1180, 1248, 1312,
1334, 1733; bas(l)mak : 44, 70, 1400;
katli : 1400
be-nevbet; l : 623; eer siphler : 623;
emek : 1586; tmr tasarruf : 646
Bebek Grgi; 'nin avreti : 1015; 'nin ol
[/Bebek-ol] : 1015, 1074, 1644
Bebek-ol bkz. Bebek Grgi'nin ol
Be (vilyeti) : 492, 493, 733, 1419; kfiri : 91,
1750; kral : 91, 331, 441, 491, 492, 493,
497, 1750; kral elisi : 51, 52, 54, 57, 58,
59, 64, 72, 99, 102, 158, 270, 1578; kral
lekeri : 51, 99, 270; kral lekeri
kapudnlar : 102; kral lekeri serdrlar :
102; vergisi : 102
Bee (?) Kalas, Pojega vt. : 901
Bekerek kds : 1907
bedel; akas : 801, 956, 1963; tarh : 1248;
tevchi : 1441; tutmak : 404; -i havss-
hmyn : 1205; -i siyset : 522
Bedir Bey, Cizre Hkimi : 1029, 1473, 1498, 1969
Bedir Bey-ol : 1029
Bedr Kalas, Artuk-bd : 1399
Bedr, Sultn bkz. Sleymn Paa
Bedreddn, Hms Kds Nyibi Aleddn'in ol : 68
Bedreddn, kaak, Alifakh k. : 1013
Bedreddnol Mahallesi, Burusa : 1087
Behbd Kethud : 242
Behisni Kalas : 223
Behll, mazl Klis Beyi Mehmed Bey'in zami :
776
Behrm b. Abdullah, ehl-i fesd, Filorina : 1890
Behrm Kethud, eyh : 1038
Behrm Paa, Diyrbekir Beylerbeyisi : 286, 1603
Behrm, Basdrmaol Hseyin'in klesi, ehl-i fesd :
302
Behrm, Basra Beylerbeyisi : 831
Behrm, Bostn elebi hdmetkr : 734
Behrm, Canbolad Bey'in demi : 1064, 1067

330

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Behrm, anad beyi demi : 219, 260


Behrm, ehl-i fesd, Karahisr-i ark : 447
Behrm, Ham Sanca Mutasarrf : 998
Behrm, sarkc, Pr avu'un hdmetkr : 277
Behrm, ak, Karamrsel : 672
Behzd, Mltezim Ferruhd'n erki : 425
Behzd, nzl hdmetine memr : 1677
bekret izlesi : 1720
beki : 4, 1063
Bekda, siph : 695, 1355
Bekeki (?) karyesi bkz. Evikalo karyesi
Bekir b. Abdullah, Nyib, Gerger : 282
Bekir Bey, Karaadrlu Areti Beyi : 855, 857
Bekir avu : 1042
Bekir, Asesba, Diyrbekir : 387
Bekir, Boscaada Kalas Hisr-erleri Kethuds : 212
Bekir, avu-ol : 455
Bekir, Erbil Sancakbeyi : 564
Bekir, Kara, ehl-i fesd shte, Senli mevzii,
Gmlcine kz. : 1700
Bekir, Karabaol, kassb, stanbul : 524
Bekir, Muhzr Ktibi : 1784
Bekir, sbk Badad ve Diyrbekir Defterdr
Ahmed'in Kethuds : 1498, 1617
Bekir, mer-i Ekrd'dan : 1964
bel [u] ketm : 1577
Bellu karyesi, Sofya kz. : 69
belde-i tayyibe : 191
Belgrad : 53, 55, 56, 100, 207, 275, 283, 284, 380,
431, 568, 666, 670, 687, 701, 924, 979, 1042,
1208, 1217, 1223, 1242, 1299, 1322, 1394,
1513, 1540, 1558, 1560, 1594, 1609, 1615,
1653, 1657, 1660, 1662, 1689, 1691, 1704,
1706, 1707, 1713, 1726, 1731, 1737, 1739,
1741, 1742, 1747, 1757, 1772, 1778, 1784,
1788, 1790, 1797, 1799, 1800, 1801, 1802,
1804, 1806, 1807, 1808, 1810, 1811, 1814,
1817, 1828, 1833, 1834, 1840, 1852, 1853,
1856, 1862, 1863, 1865, 1875, 1878, 1891,
1894, 1895, 1899, 1900, 1911, 1915, 1929,
1933, 1939, 1940, 1946, 1954, 1956, 1976;
Anbr(lar) : 45, 970, 1741, 1931; azeb
aas : 1852, 1978; dizdr : 1785, 1805,
1830, 1840, 1880, 1942, 1961; gzleri :
733; kds : 283, 284, 406, 414, 762, 1608,
1609, 1626, 1663, 1830, 1840, 1857, 1881,
1882, 1898, 1899, 1903, 1977, 1978, 1981;
Kalas : 45, 55, 414, 667, 702, 964, 982,
1432, 1880, 1889; Kona : 1609, 1857;
Kona zahresi : 1693, 1857; Kprsi :
1626; Yurd : 1950; 'a kadar Karadeniz

yallarndaki kdlar : 1168; 'a kadar Tuna


yallarndaki kdlar : 1168; 'a kadar
Tuna'nn iki yakasndaki yal kdlar : 1898,
1899; 'a kadar yol stndeki kdlar : 95,
1531, 1633, 1761; 'a kadar yol stndeki
sa-kol kdlar : 1288; 'a kadar yol
stndeki sol-kol kdlar : 1288; 'dan
Budun'a kadar yol stndeki beyler : 1470,
1565; 'dan Surdek skelesi'ne kadar olan
emnler : 275; 'dan Surdek skelesi'ne kadar
olan kdlar : 275; 'dan yukarda yol
stndeki kdlar : 1758
beliyyt : 444, 678, 889, 1227
Belova (?) karyesi, Yrk kyi, Filibe : 1714
Belmer karyesi : 192
Belvrn kazs : 368
Ben
Marma,
Yahd
kassb,
stanbul
Cemati'nden : 1244
bend : 924; bozmak : 353; -i hark : 1693
Bender : 1385, 1579; ahlsi : 818; azebleri :
1579; belsi : 1579; frisleri : 1580;
hargelesi : 1564; 'in hfz : 198; kds :
1218, 1219; Kalas dizdr : 1072, 1218,
1219; Kalas erenleri : 1219; Kalas
hisr-erenleri : 1218; Kalas istabur :
1218; Kalas voyvodas : 818;
Kalas/Hisr : 818, 1072, 1073, 1219, 1579;
(sancak)beyi : 1201, 1302, 1396; snur :
1564
Bender-i ihr : 1699; hkimi : 1699
Bengi-ol bkz. Bengi-zde
Bengi-zde [/Bengi-ol]: 346, 461, 481
Ben-Reba sancakbeyi : 394
Ben-Ziyd Kablesi, s Arab kablesi, Ham : 374,
437
benn : 782, 1114, 1220, 1443; yazm : 626;
zir : 319, 1747
bennk : 932
ber-vech; -i makt : 1344; -i nakd : 1039, 1490;
-i tekud : 385; -i terakk : 607
Berados Hasan Bey'in kethuds : 479
Beradost hkimi : 999
bert : 5, 14, 439, 530, 546, 778, 809, 858, 937, 963,
971, 1136, 1198, 1205, 1344, 1418, 1441,
1545, 1554, 1779, 1826; karmak : 223;
etdrmek : 307; ibrz : 348, 1249, 1265;
ihrc : 415, 1779; olunmak : 858;
resmi : 880; sicilli : 1249; sreti : 1265,
1310; ver(il)mek : 1094, 1646; zabt : 12;
- hmyn : 450, 625; - erf : 162,
1296; (elinden) alnmak : 12, 204, 1229,
1249, 1779; mhrlenmek : 1229

NDEKS
berber : 791
Berekt, ehl-i fesd babu, Hall'r-rahmn : 428
Berekt, Mehmed b. Abdddyim'in karnda,
Beytveren (?) k., Nabls : 1321
Bereket, Nyib, Hms : 68
Berinin [/Pein] kazs, Mentee sn. : 700, 843
Berkofa; kazs : 1691; kds : 159, 793, 852,
1691, 1743, 1809, 1811
Berksas (?) Varo : 953
Berzet karyesi, Buka nh. : 254
bestn bkz. bostn
bess-i ekv : 148, 632
Ber, avu-ol : 1035
bel(ler) (tyifesi) : 382, 887, 954, 1397, 1448,
1579; aas : 818, 1103, 1779; gedkleri
tevchi : 1094; mevcibi : 908;
yaz(l)mak : 686, 908
bevvb(lar) : 191, 439, 791, 1157, 1158
bey u ir : 61, 390, 406, 613, 1184, 1246; dan
men : 487
bey-zde : 1490, 1585
Beyalan, irmen kz. : 1546; Kona : 1518, 1535;
Kona zahresi : 1535, 1570, 1590, 1607,
1627; Yurd : 1605, 1633
Beyza (?) karyesi, Nabls : 1321
Beybzr kazs : 384
beyhde top atlmak : 1169
bey(ler)*; cemiyyeti : 408, 1462; hslar : 588,
589, 842, 1130; hslar terekesi : 588, 589;
kullar : 377; sbalar : 470; tayni :
66; (kapu)kethuds : 45, 163, 176, 177,
192, 236, 243, 254, 255, 276, 369, 579, 581,
582, 611, 614, 665, 722, 723, 725, 726, 730,
733, 745, 748, 755, 756, 767, 778, 818, 838,
842, 894, 901, 936, 948, 964, 984, 1006, 1007,
1022, 1033, 1037, 1074, 1085, 1087, 1089,
1090, 1139, 1176, 1177, 1179, 1196, 1198,
1246, 1273, 1285, 1293, 1299, 1347, 1364,
1370, 1384, 1400, 1455, 1486, 1494, 1583,
1611, 1612, 1618, 1672, 1845, 1846, 1876,
1938, 1946; nkerleri : 65; voyvodas :
1066, 1486
beylerbeyi*; dem(ler)i : 148, 1044; bert : 12,
348; cemiyyeti : 1409; avun katl :
248; avular : 1989; defterdr : 1120;
dizdr : 998; hslar : 5, 589, 705, 778,
1650; (kapu)kethuds : 40, 80, 147, 198,
218, 348, 352, 353, 357, 401, 408, 409, 431,
437, 511, 530, 546, 550, 566, 568, 576, 578,
591, 605, 611, 618, 629, 632, 640, 649, 676,
677, 693, 721, 749, 812, 847, 880, 920, 927,
930, 931, 933, 938, 954, 955, 999, 1000, 1004,

331
1024, 1041, 1049, 1051, 1059, 1096, 1107,
1121, 1125, 1126, 1128, 1130, 1163, 1229,
1239, 1243, 1247, 1252, 1259, 1303, 1373,
1388, 1389, 1451, 1452, 1462, 1467, 1827;
ktibi : 1230; (lik) askeri : 260, 426, 955,
1247, 1620; nasb : 1479; ol : 410;
ordus : 1989; sbalar : 470; tayni :
66, 783; voyvodas : 1988; yftas : 778;
ler hslar terekesi : 588, 589
beylerbeyilik : 99, 118, 153, 154, 185, 213, 247, 274,
470, 491, 493, 494, 516, 550, 569, 573, 618,
640, 652, 686, 699, 710, 718, 732, 752, 785,
797, 809, 822, 826, 830, 880, 996, 998, 1025,
1041, 1049, 1081, 1178, 1206, 1215, 1226,
1247, 1377, 1418, 1427, 1448, 1563, 1667,
1683, 1713, 1756, 1875; beyleri : 1620;
hfz : 1967; siphsi : 1354; tark : 710,
711
Beyrt (kazs) : 565, 1016, 1091, 1232; skelesi :
1337; Kalas dizdr : 1232
Beyehri; (sancak)beyi : 263, 369, 611, 624, 745;
beyi kethuds : 745
Beyt'l-Ml : 508, 519, 778; emn(ler)i : 508,
1533
Beytveren (?) karyesi, Nabls : 1321
beyyine : 435, 621, 993; talebi : 621, 1101
bez : 1699; tedrki : 742, 758
Bezrete karyesi, harm karye, Makri nh., Ohri kz. :
959, 1124; keferesi : 959
Bezzzistn, Diyrbekir : 381
Bezzzistn, stanbul : 712, 1645
Bezzzistn, Yeniehir (Rumili) : 454
bak : 983, 984, 1018, 1122; a yarar erkek koyun :
965, 969, 1841, 1867; a yarar koyun : 209,
1117, 1691; a yarar sr : 1245; la
ur(l)mak : 104, 983
bk : 485
bldrki toklu : 209
brand : 862; tevchi : 858
Byklu karyesi, Ruskasr kz. : 983, 1018
b-bert alay geinmek : 120
b-hsl yerler : 823
Bvazin (?) Cemati kethuds : 1473
bidat : 1979; ihds : 563, 1373
Biga (sanca) : 210, 370, 736; beyi : 370, 611,
623, 757, 879, 1035, 1058; Kdl : 418;
kds : 124, 295, 370, 545, 878; kasabas
ahlsi : 295; ovas : 1041, 1049, 1081,
1403, 1404, 1417, 1512
bil-nikh tasarruf : 370
Bilecik : 203, 562; kds : 3, 388, 389, 907, 1137,
1191, 1309, 1516; Madeni : 3, 160, 388,

332

5 NUMARALI MHMME DEFTER

389, 737, 907, 1137, 1287, 1515, 1516;


(Madeni) nzr : 1515, 1516
bilei : 985
bin : 1097, 1482; hdmeti : 1375; mhimmi :
1188
binilrl gemiler : 1704
Birecik (nhiyesi) : 5, 353, 394, 680, 696, 849, 1016,
1028, 1059, 1190, 1388, 1389, 1966; beyi :
518, 849; gemileri : 353; Kalas : 655,
1126
Bitlis : 1252; beyi : 1029
Blajko, mahbs mhted : 937
Blasene kds : 1820
Blay (?) sahrs, Klis : 1869
Bobofa Kalas : 665
Bodrum Kalas; dizdr : 788; topcbas : 788
bogas : 289
Bogat b. Mihal, harm, Gelibol : 144
Bogat Dulhtnol, harm, Gelibol : 144
boaa; birtmek : 1640; ihzr : 1640, 1655,
1662, 1797; muzyakas : 1655;
tedrki : 1662
Boaz : 169, 453, 558, 1310, 1404, 1427, 1490,
1844; hfz : 1412
Boaz Hisr(lar) : 30, 140, 462, 623, 940, 1035,
1058; dizdrlar : 50, 85; skelesi : 364;
'na kadar Rumili yakasndaki kdlar : 416
boa : 1030
Bodan (vilyeti) : 27, 74, 83, 108, 114, 166, 641,
671, 679, 708, 815, 819, 942, 1192, 1266,
1302, 1352, 1396, 1397, 1571, 1623, 1624,
1653, 1740, 1745, 1750, 1887; askeri : 708,
1323, 1352, 1395, 1424, 1425, 1464, 1466,
1904; askeri cemiyyeti : 1073; askeri
ihrc : 1241; atlus : 1466; davarlar :
1201; ekys : 61, 70; harc : 1581,
1595, 1792; haymne koyun : 341;
lekeri : 112, 114, 1256; muhfazas : 1572,
1573; mfsidleri : 1266; reys(lar) :
70, 166, 1201, 1253, 1623, 1624, 1750;
serhaddi : 819; snur : 1266; vilyeti
renberleri : 1253; voyvodas : 20, 25, 61,
73, 74, 112, 114, 126, 166, 219, 236, 237, 442,
517, 641, 662, 671, 679, 701, 708, 747, 815,
942, 943, 1072, 1073, 1168, 1170, 1192, 1201,
1241, 1245, 1253, 1255, 1256, 1266, 1302,
1314, 1323, 1367, 1393, 1394, 1396, 1397,
1421, 1424, 1425, 1439, 1466, 1497, 1513,
1573, 1623, 1624, 1653, 1739, 1792, 1886;
yama : 1466; yenierileri mevcibi :
1581; yenierileri nafakas : 1581;
yenierileri ulfesi : 1581; 'a kadar yol

stndeki beyler : 1311; 'a kadar yol


stndeki iskele emnleri : 1316; 'a kadar yol
stndeki kdlar : 1311; 'a tbi Tuna
yallar : 237; 'n hfz u hrseti : 236; lu :
61
Bohtan (?) Cemat : 1603
bolar(lar) : 953, 1421, 1479, 1625, 1657
Bolavadin kds : 369
Bol (sanca) : 182, 185, 1582; beyi kethuds :
1007; Kdl : 262; kds : 383;
msellemleri :
160;
msellemleri
(sancak)beyi : 160, 1275, 1327; sanca
kdlar : 262, 630, 1258; (sancak)beyi :
177, 182, 262, 290, 383, 384, 611, 630, 631,
643, 757, 875, 879, 890, 972, 1007, 1021,
1115, 1275; Zindn : 631, 643
Bonam karyesi, Sofya kz. : 69
Bonovise Kuleleri, Belgrad kl. : 982
boru : 1197
Boscaada Kalas hisr-erleri : 212; kethuds :
212
Bosna (sanca) : 697, 1198, 1344, 1592, 1723, 1768;
alaybeyisi : 465; askeri : 52, 1715, 1927;
beyi hslar : 280; beyi kethuds : 642,
1198; gzleri : 1549; reys : 1973;
sanca kdlar : 220; (sancak)beyi : 52,
87, 97, 98, 100, 270, 390, 465, 536, 642, 697,
701, 803, 979, 1140, 1198, 1344, 1486, 1549,
1550, 1551, 1592, 1715, 1723, 1764, 1765,
1768, 1927, 1928, 1973, 1974, 1975;
serhadd(ler)i : 52, 87, 803, 1550, 1551, 1723;
siphsi : 100; 'nn hfz : 1768, 1928,
1973, 1974
Bostn elebi, Kd-askerlik'den oturak : 734
bostn [/bestn] : 544, 1552; icresi : 68; a
tecvz : 1137
Bostn, Anadol Beylerbeyisi Kethuds : 1128
Bostn, Defter-i Hkn Ktibi, emikezek ve
Erzurum'un tahrrine memr : 43, 46, 334,
705, 1456
Bostn, ehl-i fesd, Konya : 693
Bostn, Mentee beyi demi : 926
Bostn, Mevln, mazl Balkesri Kds : 354, 544,
653
Bostn, odaba, Burusa : 657
Bostn, shte, Mentee sn. : 843
bostn-olanlar : 1552
bostnc(lar) : 763, 1262; Acem'in tefti : 653,
763; olan (?) : 482; ba : 229, 919,
1552
Bovate (?) karyesi, Hslar Kdl : 1271
boy kethuds(lar) : 42, 271

NDEKS
boya-hne : 309
Boyaluk karyesi, Seydehri : 698
Boyana nehri : 1048
Boylu (?) tyifesi, Rum vt. : 425
boyunduruk : 759
boz yer : 1869
boza-hne; refi : 419; ruhsat : 419
Bozdepe karyesi, Budakzi kz. : 1447
bozdoan : 659
bozgun kadrga : 320
Bozku karyesi, Kurunlu kz. : 617
Bozok : 678; kds : 103; kazs mehyifi :
103; ml mfettii : 678; muhfazas :
1556; sancakbeyi : 103, 611, 678, 879,
1556; siphleri : 1556
Bozyk (kazs), Mentee sn. : 139, 240, 700;
kds : 235; Muktaas mltezimi : 1654
Bozulus : 1451
Bozyaka karyesi, Mudurn kz. : 384
Brdelen : 1638, 1747, 1757, 1784, 1788, 1790,
1802, 1833, 1835, 1837, 1871, 1923; kds :
770, 856, 1638, 1758, 1857, 1864, 1931, 1958;
kds nyibi : 1982; Kona : 1637;
Kona zahresi : 1638; Kprsi : 1938,
1950, 1954
blk(ler) : 53, 97, 100, 108, 283, 482, 644, 827,
1032, 1107, 1146, 1149, 1354, 1516, 1540,
1985; aas : 39, 129; avu : 840; e
k(ar)mak : 547, 1164; halk : 403, 409,
411, 578, 919, 1062, 1459, 1696, 1838, 1858;
ktibi : 1354; kethuds(lar) : 95, 476;
kullar : 403
blkba(lar) : 227, 267, 386, 428, 547, 644, 870,
891, 900, 961, 985, 1017, 1020, 1190, 1191,
1225, 1232, 1709, 1827, 1942; lk : 223,
594; lk tevzi : 594
Braslav : 77
Braslavyar Kalas, Leyh kl. : 1564, 1580
Brayil Seran (?), harm : 432
Brayil [/brayil] : 112, 114, 125, 243, 294;
dizdr : 125, 233; emni : 232; kds :
20, 25, 125, 767; Kalas mstahfzlar :
125; mstahfz : 1688
Brehle (?) karyesi, Makarska skelesi : 1194
Bretotorik nhiyesi : 723
Brod; kazs : 980; kds : 296
Brodoski (?) kasabas, Pojega : 697
Bronimos Pribol (?), Venedik Doj : 1825
Bucyan Areti, Diyrbekir : 1029
buuk; terakk : 227; tevzi : 594
Budak Bey, mteveff Beradost Hkimi : 999

333
Budak, Abdullah ol, hssa suyolcs, Mekke : 261
Budak, Cemat-i Bvazin (?) Kethuds : 1473
Budak, harm Hurrem'in kyegsi : 1138
Budak, hrsuz, Alifakh k., Gerede : 1013, 1021
Budak, Mill Cemati Mr-i Areti, tmr
mutasarrf : 17
Budak, mteveff tmr shibi, Erzurum : 1229
Budak, sol-blk garb yiitlerinden, Seferhisr :
695, 1355
Budak, atac, harm ingne : 1138
Budakzi; kazs, orum : 1447; kds : 1324;
ve Sorkun Hslar mltezimi : 678
Budun (vilyeti) : 40, 55, 95, 156, 259, 260, 327,
378, 380, 403, 407, 409, 420, 431, 666, 667,
668, 669, 685, 733, 892, 1020, 1130, 1214,
1286, 1408, 1470, 1565, 1634, 1644, 1665,
1709, 1716, 1717, 1728, 1746; askeri : 154,
260, 426, 491, 497; askeri serdr : 59, 154;
askerlerine iczet : 502; beylerbeyisi :
53, 54, 64, 98, 99, 102, 121, 156, 222, 260,
270, 278, 283, 284, 330, 331, 332, 379, 382,
403, 436, 476, 491, 492, 493, 494, 497, 530,
540, 566, 568, 591, 649, 666, 667, 668, 669,
687, 688, 733, 766, 812, 842, 898, 901, 937,
949, 953, 1008, 1023, 1086, 1094, 1104, 1125,
1130, 1178, 1205, 1206, 1208, 1209, 1257,
1286, 1294, 1348, 1410, 1412, 1420, 1453,
1470, 1479, 1517, 1528, 1537, 1559, 1560,
1584, 1643, 1644, 1658, 1665, 1684, 1690,
1697, 1705, 1708, 1709, 1713, 1715, 1716,
1722, 1726, 1733, 1751, 1813, 1814, 1826,
1874,
1875,
1879;
beylerbeyisi
(kapu)kethuds : 40, 401, 408, 409, 431, 530,
566, 568, 576, 578, 591, 649, 1125, 1130;
beyleri : 491, 892, 1479; avu(lar) : 1410,
1420; defterdr : 540, 762, 1205, 1794,
1795, 1796; gnllleri : 1104;
Haznesi : 1286, 1348; kds : 72, 762;
Kalas : 566; lekeri : 1727; mevcibi :
378, 379; muhfazas : 382, 1643;
serhadleri : 54; siphleri : 493; yenieri
aas(lar) : 284, 382, 386; yenierileri :
284, 382, 1008, 1023, 1410, 1412, 1427, 1644;
Yenierileri Aa Bli : 283;
yenierileri aas : 283; yenierileri ktibi :
407; 'a kadar yol stndeki beyler : 1356
buday : 37, 78, 263, 390, 539, 861, 882, 895, 948,
1018, 1361, 1402; alm : 456, 464;
beyi : 587, 1267, 1282; der-mahzeni : 483;
gemileri : 455, 456, 1267; getrmek :
1018; gnder(il)mek : 882, 1024, 1026,
1028, 1964; ihrc : 1931; irsli : 456,
1026, 1028, 1965; muzyakas : 867;

334

5 NUMARALI MHMME DEFTER

sirkas : 253; tahmli : 140, 149, 456, 483,


587, 1282; tasarruf : 1265; tedrki :
456, 464; ykletmek : 1006
Buhayra; vilyeti : 420, 421; eyhu'l-Arabl :
420; Vilyeti Mehati : 421
Buka nhiyesi, Dukagin : 254
Bukamir karyesi, skenderiyye (Arn.) : 1139;
sleri : 1139
Bulak : 421
Bulgur, kassb, Kili : 714
burc u br : 1678
Burgaz/Burgos/Burgoz; kasabas : 527; kds :
124, 1092; Kona : 1159, 1160, 1567;
Yurd [/Dvdpaa ayr] : 1144, 1517, 1541,
1561, 1563; (Yurd) Kona zahresi : 1144,
1159, 1160
Burgos skelesi, Aydos kz. : 983, 1018, 1204
Burgoz/Burgos kasabas, Lapseki kz.: 861, 1291
burnna kl geirp tehr etmek : 1716
burnn kesmek : 586
Burusa (sanca) : 48, 62, 349, 1087, 1202, 1351,
1417, 1446, 1512; Avretler Zindn : 482;
beyi (kapu)kethuds : 62, 271, 276, 289,
478, 1087; beyi sbas : 1087; kds :
75, 230, 235, 251, 271, 304, 434, 482, 489,
542, 609, 694, 971, 1063, 1132, 1141, 1202,
1415, 1446, 1555, 1698; kumaclar : 304;
(sancak)beyi : 32, 48, 139, 210, 241, 345,
478, 544, 653, 763, 861, 978, 1013, 1021,
1063, 1087, 1132, 1141, 1320, 1641;
Zindn : 1274; 'dan negl'e kadarki
kdlar : 235
buz; ihzr : 762; tedrki : 762;
verdrmemek : 1971; -hne hfz : 1971;
-hne mhrlenmek : 1971
Bnyd, avu-ol : 543
Bnyd, kyi ilhk olunan kii, Bayburd : 1456
bnyadlu top gemileri : 1861
Bnyak (?) b. Sopota, harm, Gelibol : 144
Byk Ahr : 1164, 1414
Byk ekmece : 626; Kprsi : 1275

cb(ler) : 504, 787, 1062


Caca nhiyesi : 1549, 1550
Cafer : 284, 1173
Cafer Aa, mteveff Kapuaas, stanbul : 971,
1136; Camii, Remle : 1136; Cmii,
Burusa : 971; Evkf Nzr : 971, 1136;
Evkf, Burusa : 971; Evkf, Remle : 1136;
Muallim-hnesi,
Burusa :
971;

Muallim-hnesi, Remle : 1136; Vakf


mtevellsi : 1136
Cafer b. Bzrl, ingne, ehl-i fesd : 1596
Cafer Bey, II. Selm'in ol ehzde Murd'n lalas :
30, 39, 579, 1032
Cafer avu : 90, 624, 794, 795, 798, 799, 803, 806,
1345, 1769
Cafer Kethud, Van Beylerbeyisi Kethuds : 1142,
1252
Cafer Res : 29
Cafer Res, Boaz Hisrlu : 538
Cafer Voyvoda : 89, 208
Cafer Voyvoda, siph, Filorina : 1890
Cafer, Ali Bey'in demi : 1898
Cafer, Bb- Hmyn Aas Ykb'un mteveff
akribs : 297
Cafer, anad Alaybeyisi, Babu : 985
Cafer, Dergh- Muall yenierisi : 983, 1018, 1204
Cafer, evi baslan Seferhisrl : 1457
Cafer, Hac, : 1319
Cafer, harm, gurbet tyifesinden : 1224
Cafer, hisr-ereni : 1489
Cafer, kuyumc, Alacahisr kz. : 208
Cafer, maktl Anabol Azebler Aas : 422, 438,
468, 553
Cafer, mteveff Budakzi ve Sorkun Hslar
Mltezimi Hndn'n Ktibi : 678
Cafer, mteveff Eil Hkimi Ksm'n ol : 1498
Cafer, Sehbe Evkf Nzr, Msr : 895, 935
Cafer, serhad emekdr, kffra giriftr : 1697
Cafer, Seyd Ahmed'in eytm vassi Hac Ahmed'in
klesi, Hor k., Akehir kz. : 1203
Cafer, Seyd avu ol : 1188, 1669
Cafer, Silhdr, posta : 1138
Cafer, siph : 1103
Cafer, yenieri, acemi-olan cemine memr : 959
Cames (?), rayyet, Sivas : 204
cmi [/cevmi] : 63, 226, 909, 1490, 1555;
bins : 63; den mermer almak : 68; den
ta almak : 68; den yer almak : 68; harb
olmak : 1017; htbetleri : 1646;
kapanmak : 1017; kurbnde kefere : 319;
minberi bins : 258; minberi ykmak :
258; mrtezikas : 971, 1136; suyol :
1443;
vakfn
ekl :
1017;
ve
muallim-hne mtevellsi : 971, 1136
Cmi-i Kebr, Galata : 319
Cmi-i Nr, Hms : 68
cms; karmak : 792; ifti : 792; srmek :
792

NDEKS
cnbz(lar) : 798, 1045, 1061; ihrc : 1102;
oca : 798; -olan : 207
Canbolad Bey, Azz u Kilis Sancakbeyi : 267, 273,
394, 619, 786, 821, 829, 849, 1064, 1067,
1360, 1426
Cani, harm yata, Harmenli k., Migalkara kz. :
1138
Canik-i Sfl karyesi, tmr karye, Bayburd nh. :
1456
Canik-i Uly karyesi, tmr karye, Bayburd nh. :
1456
Canik; (sancak)beyi : 757, 879, 890, 1438;
sanca kdlar : 1430; vilyeti beyleri :
1438; vilyeti beyleri siphleri : 1438
Cankirman : 819; azeb aas : 292, 293;
dizdr : 292, 293; kds : 292, 293;
Kalas : 292, 293; Kalas varo : 292,
293; sahrs : 755
Cansevdi, zimm, eirr serdr, Erzincn : 199
criye : 279, 693, 1890; ayartmak : 991, 1121;
dlli : 663; satun almak : 312; tahrki :
335
Crullah avu : 362
Crullah, Nyib, Nide kz. : 1481
Crullah, sbk Kuds-i erf Kds : 1248
css(lar) : 26, 87, 491, 492, 517, 954, 1033, 1125,
1503, 1548, 1598, 1814, 1925; gndermek :
26, 100, 502, 898, 899, 1033, 1178
cebe : 25, 1140, 1752; v ceven : 198, 493, 494,
569, 576, 577, 591, 611, 645, 646, 652, 654,
699, 701, 732, 939, 940, 1031, 1123, 1490
cebe-hne : 866, 1214, 1490, 1671, 1681, 1810,
1985; grmek : 1671; ktibi : 1934,
1935
Cebe-hne-i mire : 1976, 1985
cebeciba : 1670; defteri : 1810
cebecilik : 1140
Cebele nhiyesi, San vt. : 1226
cebel(ler) : 493, 494, 516, 569, 576, 577, 591, 611,
645, 646, 652, 654, 699, 701, 732, 939, 940,
1031, 1123, 1712
Cebryilkendi karyesi, harbe karye, Erzurum : 1229
cedd arpa : 1931
cedd celeb(ler) : 787, 852, 1088, 1111
;cedd emvl tahsli : 521, 522
cedd kul tyifesi : 1354
cel-y vatan : 66, 428, 698, 721, 959, 1066, 1373,
1812
Cell, Ktib, Hms : 68
Cell, siph : 695, 1355
celb u ahz : 419, 675

335
celb-i ml : 199, 359, 674, 1114, 1983
celeb (tyifesi) : 127, 159, 209, 417, 485, 777, 969,
1088, 1111, 1514, 1688; defteri : 787, 1260,
1829; defteri sreti : 127; emni : 107;
kayd : 67, 107, 787, 1769, 1829; kitbeti
hdmeti : 107; koyun : 209, 787, 1186,
1258, 1292, 1382; koyun ihrc : 1186;
tahrri : 69, 127, 787; tefti : 1769;
yama : 787, 1088; yaz(l)mak : 69, 503,
1088, 1260, 1277, 1769, 1829; yoklamak :
852; lere keflet : 787; lik (hdmeti) : 107,
127, 787, 1088, 1769, 1829; likden ihrc :
127, 1769, 1829
Cem Ahmed elebi : 211
Cemat-i Bvazin (?) kethuds : 1473
cemat(ler) : 281, 365, 463, 929, 1507; aniys :
1507; kethuds : 17, 1473; zabt : 1603;
-i mslimn : 281, 319; ba : 208
cemiyyet : 254, 255, 260, 286, 549, 631, 815, 819,
822, 843, 1036, 1684, 1705, 1722, 1727;
zre oturmak : 1556; -i rey : 1554
Cemd, Delvine beyi demi : 1197
Cemd, Palu Sanca Hkimi : 724, 740
Cemd, serrc : 1271, 1346
Cemd, siph, Trhala : 181
ceng asker : 320
cenk : 219, 254, 292, 293, 330, 353, 827, 1006, 1037,
1091, 1434, 1564, 1580; cidl : 99, 100,
102, 330, 493, 494, 516, 565, 569, 576, 577,
611, 652, 654, 701, 732, 903, 939, 1619, 1983;
harb : 1893
cenkci(ler) : 320, 321, 353, 557, 559, 582, 926, 1284,
1717; ihrc : 328, 1128; ihzr : 1029;
irsli : 272, 1717; istihdm : 1128;
tayni : 329, 1024, 1128; tedrki : 1029,
1717
cerhatden fevt : 1793
cerahor : 503, 1768, 1798; karmak : 1941;
gndermek : 174, 1953; hkmleri : 756;
ihrc : 170, 174, 756, 775, 923, 1640, 1655,
1662, 1665, 1727, 1797, 1849, 1850, 1864,
1919, 1920, 1929, 1939, 1940, 1941, 1955,
1956; ihzr : 756, 1640, 1655, 1656, 1681,
1849, 1850, 1933, 1939, 1941; irsli : 154;
salnmak : 1681; srmek : 756;
tayni : 756, 1741; tedrki : 174;
yazmak : 1655, 1656, 1797, 1849, 1850, 1877,
1933, 1941, 1953; luktan mufiyet : 642
ceryim bkz. crm
Cerd nhiyesi, Beyrt : 565
cerh : 947; -i mehd : 435

336

5 NUMARALI MHMME DEFTER

cerme : 359, 579, 636, 825, 826; almak : 474,


621; defteri : 354
cerrr : 663
cevhir : 1312
Cevhir Albarez Kalfa, Yahd, Cemat-i
Salom'dan, miller Zindn, stanbul : 712
cevmi bkz. cmi
ceven : 516
Cezyir bkz. Trablusgarb
Cezyir (vilyeti) (Basra) : 67, 1024; mhimmt :
394; vilyeti kl : 353; vilyeti kurs :
353; vilyeti mhimmi : 353; vilyetinin
fethi : 353; vilyetinin zabt : 353
cezyir ahlsi (Nake Dkal'na tbi) : 1280
Cezyir-i Garb bkz. Trablusgarb
Cezyir-i Garb Trablus bkz. Trablusgarb
cezre : 302, 1006, 1134, 1334; muhfazas : 807
Cezre-i Memleha-i Meys, Rodos : 660
Cezre-i Nake beyi : 246
Cezre-i meriyye : 36
cibl kalalar : 1678
cidl : 1620
cifr; tercemesi : 1578; yazlmak : 1578;
yazs : 1578
cihd : 1247, 1310, 1555; u gaz : 796
Cihn bint-i Derv, Filorina : 1890
Cihngr, Lristn hkimlerinden kzlba beyi
Mehmed'in ol : 690, 1105
Cihnh, vakfa mdhil, Zile : 638
ciht : 5, 415, 1248; arz : 415
cisr : 813; tamri : 813, 998; -i cedd bins :
314
Cizre hkimi : 1498
cizye : 199, 1827; eds : 1253; vermemek :
842
Cuhdkapus, stanbul : 524
cuma namz : 191; klnmak : 428
Cuma, eriba, drende : 103
Cumabzr kds : 787
cnd : 330; -i muvahhidn : 1310, 1476, 1555
crm [/ceryim] : 256, 825, 826, 1227, 1733; sbit
olmak : 474; -i galz : 272, 354, 369, 370,
522, 559, 579, 1254
cz tilveti : 1555
cz bah : 1253

aka [/Thaka] kds : 1812, 1824, 1947


adr : 382; baslmak : 1821

aa kds : 290, 631


akalta, Klis : 412
akraa Deirmeni [/akraa, Yedideirmen];
mahalli : 1535, 1546, 1607, 1637; Kona :
1518, 1535, 1670; Kona zahresi : 1535,
1570, 1607, 1627; Yurd : 1641
akraa bkz. akraa Deirmeni
akrc, ekeler k., Uzuncaova-i Hasky kz. : 1499
akr : 1030; c : 1040
albukoullar [/alkokoullar], isync erkise
tyifesi, Kefe : 495, 505
alkokoullar bkz. albukoullar
am; direkleri : 1283; tahtas kesilmek : 364;
tahtas tahmli : 364
an kds : 545
anad (livs) : 909, 910, 924, 1838; alaybeyisi :
985; beyi : 219, 260, 955, 1462; Kalas :
847; sanca kdlar : 911
anlar almak : 248
ar : 414
ara Kalas : 1420
ardak skelesi : 364
ars(lar) : 735, 1413; baslmak : 243
reb : 1030
nigr : 277, 996, 1379
atalca (kazs) : 132, 239, 400; kds : 37, 159,
400, 759, 787, 1034; keferesi papas : 86;
Kona : 1144; Kona zahresi : 1144;
Kprsi Kona : 1346; Kprsi Yurd :
1518
avdar Res, drende : 1228
avu*; katli : 219, 248; mlzm : 1354;
reys : 672; tayni : 1270, 1591, 1607;
tmr : 477; -ol(lar) [/avu-zde] : 4,
30, 31, 75, 301, 306, 349, 455, 456, 483, 543,
615, 787, 789, 848, 967, 1035, 1186, 1337,
1356, 1512, 1570, 1608, 1691, 1799, 1807,
1808, 1811, 1817, 1828; ba : 41, 68, 156,
159, 200, 216, 281, 331, 418, 637, 674, 713,
853, 863, 905, 921, 929, 941, 1002, 1062,
1093, 1098, 1144, 1150, 1151, 1152, 1153,
1154, 1155, 1156, 1157, 1158, 1159, 1160,
1161, 1162, 1173, 1268, 1335, 1531, 1593,
1596, 1679, 1856, 1860, 1937; lar
kethuds : 167, 1473; lu alnmak : 967;
luk almak : 223; luk hkmi : 1270; luk
inyeti : 1216
avu-zde bkz. avu-ol
avuol, yenieri katl zanls, Gmlcine : 172
ayr : 1143, 1144, 1403, 1547, 1595, 1615, 1767;
ayuklamak : 1191; bi(dr)mek : 761,
1351; inenmemek : 1767; hfz : 1703;

NDEKS
korumas : 460; tasarruf : 460;
voynuklar : 1380; yedrmek : 1403, 1404,
1417, 1512; zamn : 382
eh (vilyeti) : 491, 492, 493, 517, 953, 1125;
Kalas : 649, 650
ehr-yra dil uzatmak : 120
ekeler karyesi, Uzuncaova-i Hasky kz. : 1499
ekmece : 245, 472, 1102, 1379
elebi, Okol, ehl-i fesd, Yeniil kz. : 273, 274
elik gndermek : 1495
eltk; hdmeti : 11; ci yazlmak : 1277
eltkci karyesi, Zara Eskisi kz. : 133
emikezek; [beyi] : 1129; livs defterleri :
43; sancann tahrri : 46
enberden yuvalak germek : 891, 1861
engelkyi, stanbul : 169
enkkaya, Gelibol : 1622
epni tyifesi : 316, 754
epni, kzlba ehibbs, Krtn kz. : 1401
erkise bkz. erkes
eriba(lar) : 3, 103, 340, 346, 501, 569, 611, 761,
793, 798, 807, 836, 1275, 1287, 1392, 1438,
1453, 1455, 1542, 1569, 1587, 1605;
ihrc : 160
erkes Bey, Kayseriyye Beyi, Lofa ve Karaman'n
muhfazasna memr : 797, 1049, 1081;
kethuds : 1384
erkes kazs : 201
erkes [/erkise] (tyifesi) : 505, 994; beyleri :
458, 495, 505, 994, 1200, 1201; isyn :
505, 506; olan : 90; siphleri : 994
erkeskirman Kalas : 292, 293
ermik livs : 1498
ernovi : 1322; kds : 231, 503, 800, 820, 1088,
1322
eme : 1443; bins : 1231, 1443; kerestesi :
1231; meremmt getrmek : 1413;
meremmt harc : 1413; ciler : 694
eme, irmen kz : 1590; kds : 131, 1576;
Kona zahresi : 1590
etroz [/Karaca] skelesi, Karaferye kz. : 400, 859
nar beyi : 141
narhoyser (?) beyi : 136
rak : 1447
rpan; nhiyesi : 1536; kds : 1591
ift [/it] : 10, 1144, 1150, 1151, 1152, 1153, 1154,
1155, 1156, 1157, 1158, 1159, 1160, 1383
ifte hammm bins : 1365
iftlik(ler) : 279, 776, 941, 1150, 1336, 1500;
bins : 171; evi : 941; halk : 296;
mahsli : 1445; mutasarrf kefere : 10;

337
mutasarrf mslimnlar : 10; tasarruf : 10,
1680; tefti : 1680; temlki : 412
iilbeli derbendi, Karaman : 247
ine nhiyesi/kazs, Mentee sn. : 843, 926
ingne(ler) (tyifesi) : 88, 186, 208, 311, 630, 663,
706, 715, 770, 1088, 1138, 1342, 1438, 1444,
1596, 1628; ispenesi mltezimi : 311;
msellemleri : 798; msellemleri ihrc :
1392
irmen; kazs, Edirne : 88, 1590; akncs :
56; beyi : 56, 288, 577, 624, 699, 701, 798,
862, 1305, 1605; kds : 231, 1088, 1111,
1186, 1405, 1514, 1518, 1569, 1605, 1606,
1607, 1627, 1666; kds nyibi : 1111;
Kona : 1546; Kona zahresi : 1607;
msellemleri : 1587, 1659; sanca
kdlar : 1587; toycas : 56
iroz Res, zimm, kaak res, Mrali adas : 1005,
1075, 1402
it bkz. ift
izme : 688, 1130
oban : 70, 77, 210, 1564, 1651, 1652; shibleri :
62; sretinde yrmek : 311
oher suy, Bodan : 166
orl (kazs): 528, 1013, 1577; (Deresi) Yurd :
1546, 1547; Kdl : 663; kds : 1,
341, 399, 424, 443, 484, 535, 1151, 1152,
1333, 1519, 1542; Kona : 1152;
Kona zahresi : 1152; mderrisi : 1577
orum (sanca) : 490, 1224; kds : 309, 1224;
sanca siphleri : 645; (sancak)beyi :
309, 507, 623, 645, 646, 757, 879, 1065, 1224,
1447
orumlu Hasan avu-ol : 490
oet [/Doset] Kalas/Hisr : 649, 650, 954;
muhsaras : 668, 954
reki-zde Mescidi, Tahte'l-kala, Edirne : 88;
mezzini : 88
uka : 238, 791, 1030, 1183, 1298, 1339; akr :
1030; ilemek : 1480; c : 1040
ulhaol, harm, Lapseki : 636
ulovas, Karahisr- Shib : 741, 1071
uval : 925, 970, 1935; akas alnmak : 924

Daday kds : 1173


Dadyan Melik lkesi : 1004
da : 1893, 1909
da urmak : 267
daarck : 271
dhil-i defter olmayan rey : 18

338

5 NUMARALI MHMME DEFTER

dahl; taarruz : 412, 1039, 1255, 1311, 1321,


1344, 1984; teadd : 560, 1494;
tecvz : 1448, 1494, 1883, 1967
dam aac : 1862; iletdrmek : 1862
Damc karyesi, Silivri : 1346
damgala[n]mak : 230, 944, 1454
damla (?) suy mazgal : 1219
damlar ihrk : 663
dnimend : 1364, 1733; sretl : 1063
Dnimendl karyesi, Hasky kz. : 919
Danofa Varo : 376
darb u harbe kdir : 1451; gnll : 686
darb-hne ihds : 406
darb- ml : 316, 754
darb; - edd : 256, 698, 1340; dan fevt : 1364
darbzen(ler) : 45, 100, 119, 568, 681, 849, 1830,
1840, 1865, 1891, 1895; arabalar : 1865;
dkmek : 55, 682; fnd : 45;
kunda : 45; levzm : 682; tahmli :
1840; yuvala : 45
Darda karyesi, skenderiyye (Arn.) : 725
Darca karyesi, skdar : 326; balar : 326;
halk : 326
daru yoklamak : 856
dru'l-harb : 275, 1689; baras : 1336; e lt-
harb u ktl verilmek : 67; e at gndermek :
1130; e at ver(il)mek : 67, 1130, 1361; e
izme gndermek : 1130; e izme vermek :
1130; e firr : 1101; e met gndermek :
688; e met vermek : 1130; e pb
gndermek : 1130; e pb vermek : 1130;
e sahtiyn gndermek : 1130; e sahtiyn
vermek : 1130; e tereke satmak : 1336; e
yarak vermek : 1130, 1361; e zahre
vermek : 1361; e zehyir verilmek : 67
Dru's-Saltanati'l-Aliyye : 63, 1201
dav : 48, 68, 140, 148, 206, 241, 336, 507, 763,
1478; etmek : 621; istim : 211;
satn almak : 838; -y hak : 36, 148, 163,
167, 201, 204, 205, 207, 223, 256, 290, 296,
354, 363, 368, 370, 383, 390, 397, 414, 559,
617, 632, 698, 721, 806, 929, 941, 1400, 1442,
1695, 1789, 1901, 1972; -y telbs : 1478;
clar : 734; dan fergat : 1680
davar : 25, 70, 95, 98, 111, 145, 171, 192, 279, 444,
460, 538, 556, 572, 606, 661, 691, 725, 819,
900, 994, 1063, 1066, 1201, 1255, 1279, 1292,
1313, 1314, 1369, 1448, 1530, 1594, 1618,
1663, 1703, 1745, 1784, 1984; karmak :
755; frht : 61, 1253; greti : 265, 725;
gndermek : 1256; ihzr : 1795;
klamak : 556; satmak : 1253; sirkati :

631, 659; tedrki : 860, 863; tutlmak :


1844; zahresi tedrki : 389; zyii : 77;
a zarar : 340
David Levi, Yeserici, Yahd kassb, Tahtakala :
1244
Dvd Paa Evkf : 1251
Dvd, doanc : 1399
Dvd, gedk shibi, Behisni kl. : 223
Dvd, Hac, eirr, Belvrn kz. : 368
Dvd, harm-zde, Azak kl. : 506
Dvd, mteveff, Cafer Aa Cmii ve
Muallim-hnesi Mtevellsi : 971, 1136
Dvd, Rodos beyinin demi : 807
Dvd, ehzde Selm'in Cebecisi : 444
Dvdpaa ayr bkz. Burgaz Yurd
dyire : 289
dev : 211
Debreie : 1165
Debri nhiyesi, Dukagin : 254
Debriciye Karyesi Kona : 1856; kds : 1856;
zahresi : 1856
def; -i ifsd : 1451; -i mazarrat : 920; -i
mazarrat u ifsd : 1090; -i mehyif : 522;
u ref : 668, 1027, 1029, 1470, 1764
defn : 191, 1344; olunmak : 1198
defter; -i atk : 1198, 1456, 1611; -i baky :
678; -i cedd : 5, 6, 8, 9, 69, 787, 1198,
1344, 1456; -i cedd irsli : 477; -i cedd-i
hkn : 8, 10, 16, 107, 638, 1039; -i dvn :
638; -i hkn : 8, 9, 11, 256, 414, 1108,
1321; -i hkn ktib(ler)i : 43, 46, 316, 334,
683, 705, 754, 778; -i hmyn : 932, 1066;
-i kadm : 5; den esm ihrc : 127; den
ihrc : 107; e kayd : 18, 1433; hrici : 68;
hrici rey : 1611; hrici rey
muktaas bedeli : 1611; ktib(ler)i : 204,
1456; kethuds : 268, 494, 1778, 1781;
l avu : 1270, 1354; tatbk : 801
defterdr : 11, 26, 40, 148, 154, 170, 174, 200, 272,
372, 375, 385, 420, 421, 448, 509, 510, 521,
522, 523, 532, 540, 600, 601, 622, 647, 692,
721, 801, 802, 813, 841, 910, 991, 1120, 1121,
1205, 1230, 1265, 1351, 1388, 1418, 1450,
1498, 1603, 1617, 1654, 1739, 1794, 1826,
1838, 1966, 1968, 1979; efendi : 267;
kethuds : 508, 519, 622; mhri : 1354;
tebdli : 494; lk tefvzi : 692
deirmen : 420, 542, 941, 993, 1546, 1570, 1641,
1670; ark : 1143; bins : 542;
ihds : 42, 145; suy : 694; ta almak :
246; ta gndermek : 246; ta tahmli :

NDEKS
246; yrtmek : 870; ler yrmemek :
970
denek(ler) : 368, 1689; ekmek : 1983
dekkn bkz. dkkn
Delvine; kazs : 1197; alaybeyisi : 329, 512;
beyi : 624, 701, 862, 1197; muhfazas :
328
dem; talebi : 25, 273, 843; heder olmak : 368
Demre nhiyesi, Ka kz. : 580, 660, 1006
demr : 571, 828, 831, 860, 863; lt gndermek :
794; lt ilet(dr)mek : 706, 794; beyi :
1042; furun : 179; kesdrmek : 770;
tedrki : 706; tel : 834; tel gndermek :
1371; tel irsli : 828, 832, 834, 1371; tel
talebi : 834; top hdmeti : 203; top
yuvala hdmeti : 1515; verdrmemek : 67;
yuvalak : 3
demrci : 208, 1040, 1493, 1921, 1923, 1946;
srmek : 1938
Demrkapu : 701, 707, 865, 960, 1281, 1817, 1828,
1892, 1899
demrta atar top : 566
Demyan veled-i Boyo, voynuk-ol voynuk,
Nikovin k., Sofya kz. : 69
Demyan veled-i stoyano, voynuk-ol voynuk,
Miyorminl k., Sofya kz. : 69
Dendikkalo, Semendire nh. : 1222
der-anbr; arpa : 846, 882, 1881; galle : 279;
soan : 349; tereke : 539, 585, 595, 813,
882, 895, 1823, 1881, 1902; un : 1988;
zahre : 897, 1346
der-mahzen; arpa : 1915; barut : 962;
buday : 483; daru : 856; kur meyve :
362, 483; natron (?) : 421; pirin : 483;
zahre : 1797, 1838
der-zincr etmek : 138, 144, 165, 273
derbend : 247, 1182, 1224; hdmeti : 6;
kfirleri : 659; karyesi keferesi : 107;
kayd : 107; muhfazas : 107
Derbendaz : 1607, 1712
derbendcilik : 107
Dere mevzi, Burusa : 542
Dergh- lem-penh*
Dergh- l*; nigrleri : 1379; avular :
179, 418, 894, 1098, 1760; mteferrikalar :
1137; topclar : 405; yenierileri : 382,
1122
Dergh- Muall avu*
Dergh- Muall*; arabaclar : 1862;
nigr(ler)i : 277, 996; avu-oullar :
31, 301, 341, 1811; hasekileri : 1610;
kapuclar : 1825; kullar : 53, 804, 861;

339
mteferrikalar : 777, 1276, 1507;
silhdrlar : 1216; silhdrlar kethuds :
1597;
siph-olanlar :
1342;

tercemnlar : 1165; topclar : 773, 892;


topclar
aas :
1805;
topclar
blkbas : 891, 1709; yayabalar : 484,
691, 791, 1793; yenieri blkbalar : 443,
900; yenierileri : 134, 254, 255, 353, 730,
958, 961, 983, 1018, 1191, 1302, 1427
deri : 1564
Dermn, mfsid, Mazun kz. : 843
Derne sancann tahrri : 855, 857, 1630
dernek : 492, 493, 1470
Dertenk; beyi : 855, 857; sancann tahrri :
855, 857, 1630
Derunik (?) Kalas, Dra kz. : 1489
Derv b. Ali, sfirlik Kalas erenlerinden : 715
Derv b. Hasan, Kirmasti : 763
Derv avu, Dergh- l avu : 265, 291, 894
Derv Kethud : 463, 995
Derv Res, stanbul zahresi tedrkine memr :
948
derv sretine girmek : 1400
Derv, Bol Beyi Kethuds : 1007
Derv, Haleb Defterdr : 619
Derv, harm yata, Harmenli k., Migalkara kz. :
1138
Derv, mtek : 544
Derv, siph, Bozku k., Kurunlu kz. : 617
dery : 1, 34, 122, 146, 161, 178, 189, 244, 293, 320,
322, 340, 500, 825, 866, 935, 995, 1037, 1038,
1048, 1075, 1079, 1169, 1171, 1576;
hdmeti : 212; kenr kasabt u kurs :
216; kenr muhfazas : 84; kenrndaki
kdlar : 85; kenrlarnn hfz u hrseti : 84;
muhfazas : 30, 31, 38, 39, 149, 557, 558,
582, 1128; seferi : 360, 611, 623, 645, 646,
716, 913, 914, 926, 939, 940, 1035, 1058,
1065, 1069, 1076, 1116, 1529; seferine
emrolunmak : 1081; yol : 1699; yzini
zabt : 321; dan kffr gelmek : 776; nn
zamn gemek : 413; ya kmak : 581, 709,
717, 1310, 1347, 1543; ya donanma
k(ar)mak : 499, 531, 624, 646, 652, 757, 759,
968; ya emrolunmak : 461, 1041, 1049,
1118; ya koyun verilmek : 533; ya tereke
beyi : 390; ya tereke ver(il)mek : 37, 106,
488, 533, 538, 806, 811, 859; ya tereke
verdrmemek : 453; ya tereke vermemek :
588, 589; ya zd zevde verilmek : 811;
ya zahre vermek : 561
derzi : 1040

340

5 NUMARALI MHMME DEFTER

Desorte (?) karyesi, Prebol kz. : 280


despot : 166
dee nzr : 814
devb : 103
Deveboyn mevzii, Balat kz., Mentee sn. : 30, 38,
39
Deveciler Mahallesi, Burusa : 489, 609
deveci(ler) : 1239; mukaddimleri : 1239
deve(ler) : 16, 122, 263, 393, 405, 535, 556, 584,
634, 853, 854, 1014, 1046, 1188, 1501, 1844;
damgalamak : 944; dutmak : 519;
greti : 105, 365, 366; gnderilmek : 472;
eridrmek : 1070; klamak : 556;
kirlamak : 944; kirs : 508, 519, 1046;
sirkas : 365, 463; yalanmak : 1762, 1771;
yki : 289; lere mhimmt tahmli : 472
Devin (?), ehl-i fesd, zimm : 993
Devlet Giray Hn, Kefe (Tatar) Hn : 70, 71, 505,
1192, 1199, 1200
devlet : 1476; -i ebed-peyvend : 1412, 1448, 1525,
1592; -i hmyn : 1310, 1411, 1427, 1436,
1722
Devletol karyesi, Barnlu kz. : 138
Devrek : 1115
Deyl beyi : 1526
deyn [/dyn] : 13, 75, 78, 325, 351, 520, 779, 941,
1541; eds : 519
Deyo veled-i Matar Res, Kondol Res'in
kyegsi, zimm, Hzrilys k., Mrali adas :
1005, 1075, 1402
Dr (?) beyi : 1147
ddebn : 84, 866, 1134
dn : 1310, 1411, 1427, 1436, 1448, 1525, 1592,
1620, 1722; devlet : 353, 711;
devlet-i hmyn : 108, 1008, 1023; -i
btla : 86; -i mbn : 1555; e etm : 1364
dvn : 80, 84, 94, 147, 148, 149, 153, 160, 186, 218,
220, 272, 281, 381, 525, 534, 576, 577, 611,
645, 824, 1354, 1575, 1595, 1621; basmak :
824; ktibi : 1275
Dvn- Hmyn : 320, 570, 889; ktib(ler)i :
683, 1202, 1282
Dvn- Msr : 616
Dibek karyesi, Mudurn kz. : 1007
Didak karyesi bkz. Vidak karyesi
dil : 733, 1131, 1294, 1408, 1713, 1715;
al(n)mak : 330, 803, 898, 899, 901, 1033,
1125, 1131, 1178, 1206, 1420, 1644, 1708,
1875, 1878; elegirmek : 1033;
gndermek : 1656, 1791; irsli : 1713
Dil, Gekbovize : 141

dilk krki : 1066


Dimetoka; Kdl : 109; kds : 1161, 1331,
1590, 1607
Dimitrak, ehl-i fesd zimm, Kora k., Gelibol kz. :
975
Dimitra (?) : 466
Dimitri b. Novak, harm, Gelibol : 144
Dimitri stale, Sanuka k., skb : 620
Dimitri Nohobol, harm, Gelibol : 144
Dimitri Yorgi, err ve ak kfir, Kesterye ks. : 360,
1328
Dimitri Yovan, madenci : 1829
Dimitri, kaak neccr, Haramarla kz. : 308
Dimitri, kaak neccr, Knal adas : 308
Dimitri, kayp mhted, Perkovi k., Bodan : 166
Dimitri, Keiler mili, zimm : 912
Dimitri, zimm : 450
Dimitrofa; kazs : 1638, 1639, 1870; kds :
1637, 1910, 1931, 1959, 1960; Kalas :
1637, 1639; kazs konaklar : 1931;
klesi : 970; Kona zahresi : 1639
Dimo Maryo Dora, kaak neccr, mral adas : 308
Dimyo b. Karaca, harm, Gelibol : 144
dingil : 1665
Dirak karyesi, Ohri : 1124
Diranya karyesi, reys girhte, Alasonya kz. : 593
direk : 1283
dirhem : 304, 565, 1016, 1126
dirlik : 204, 937, 1516, 1866; tasarruf : 205, 720,
760, 1142; tevchi : 1364, 1448, 1451;
vermek : 256; den fergat : 205; den
ihrc : 1142, 1143; e dhl : 1451; e
gemek : 1451; i hara tevch olunmak :
223, 1106; i hara verilmek : 111; i
alnmak : 120, 154, 256, 732, 761, 1364, 1448;
i kesilmek : 1238
Divrii : 80, 223; alaybeyisi : 167, 205; beyi
sbalar : 80; Dizdrl : 223; Kalas
Blkbal : 223; Kalas/Hisr : 135,
204; sancakbeyi : 135
Diyrbekir (vilyeti) : 118, 122, 153, 381, 600, 625,
680, 781, 822, 832, 833, 835, 1012, 1016,
1026, 1029, 1067, 1264, 1341, 1473, 1563,
1967; askeri : 213; beylerbeyisi : 122,
273, 274, 286, 387, 511, 600, 629, 647, 681,
682, 692, 724, 740, 822, 825, 826, 828, 832,
834, 835, 1012, 1024, 1026, 1064, 1067, 1129,
1247, 1264, 1341, 1359, 1371, 1473, 1474,
1563, 1603, 1620, 1964, 1965, 1967;
beylerbeyisi kethuds : 36, 511, 629;
celebleri : 777; defterdr : 647, 1264,
1418, 1603, 1617; Defterdrl : 692;

NDEKS
Hazne defterdr : 647; Haznesi : 906,
1014; kds(lar) : 1129, 1341, 1371;
(sancak)beyleri : 213, 1371; tahrr emni :
647, 648; topra : 273; vilyeti
siphleri : 12; vilyetinin kitbeti : 5, 18;
'in tahrri : 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14,
15, 16, 17, 42, 43, 46, 625, 648, 673, 1230
diyet talebi : 248
dizdr(lar) : 31, 47, 50, 85, 125, 151, 194, 205, 212,
233, 256, 262, 293, 306, 325, 393, 396, 404,
430, 529, 684, 703, 722, 756, 788, 856, 866,
881, 957, 998, 1002, 1072, 1113, 1218, 1219,
1227, 1232, 1261, 1262, 1272, 1293, 1307,
1357, 1372, 1434, 1509, 1608, 1678, 1753,
1785, 1790, 1805, 1827, 1840, 1880, 1942,
1953, 1955, 1961, 1988; irsli : 1490;
tayni : 1490; tebdli : 439; - atk : 856;
- cedd : 856; l hara verilmek : 256,
738; l alnmak : 256; lk : 1227; lk
bert : 223
Dobnie (kazs) : 1444, 1615, 1673; Kdl :
863; kds : 107, 159, 179, 659, 787, 860,
1673, 1674, 1769, 1951; kasabas
voyvodas : 1951
Dobra : 1487; Varo kds : 688
doan : 1399
doanc(lar) : 318, 1399, 1688
dourmayan htnlar : 205
doj : 1194, 1825
dolab; bins : 420; ykmak : 420
Dolnekori karyesi, Dobnie kz. : 107
don : 901; a kdir olmak : 797
Donaki Res, zimm res, Hzrilys k., Mrali
adas : 1005, 1402
donanma : 320, 515, 555, 1037, 1963; ahvli :
328; bozlmak : 321; k(ar)mak : 499,
531, 555, 646, 757, 759, 785, 968, 1181;
deryya kmak : 717; gemileri : 178;
ihrc : 555, 616, 987; mhimmt : 538,
759; -i hezmet-sr hareketi : 1310
Donanma-i Hmyn : 33, 38, 39, 119, 140, 146,
168, 178, 190, 320, 321, 329, 340, 364, 370,
451, 472, 499, 531, 624, 646, 654, 717, 757,
759, 785, 807, 866, 879, 940, 968, 987, 1116,
1134, 1169, 1171, 1172, 1181, 1193, 1227,
1489; karlmak : 652; defterleri : 801;
mhimmi : 1307; seferi : 958, 1285;
zahresi : 140, 149, 162
donbaz : 942, 1937; gndermek : 1176; ihzr :
1366; tedrki : 1366; tutmak : 945,
1176; a yarak tahmli : 1223
donuz dam : 977

341
dor at : 1063
Doset bkz. oet
dostluk : 574; artlarn riyet : 70
Dovigrad karyesi, Zaesne sn. : 296
Doyohac; skelesi, zvornik : 296; skelesi
hslar : 296
doyumluk : 1273
dkci(ler) : 682, 1012
dknd iltizm : 425
dnm : 1198, 1344
Drdnci Aa Bli, Yeni Odalar, Aksaray,
stanbul : 983, 1018
drt bin; akalk tmr : 530; den eksk tmr :
548, 549; l tmr : 501, 548, 549
deme : 923, 1876, 1877, 1919, 1921, 1962;
aac ihzr : 773; aac(lar) : 773, 775,
977, 980, 1836; ihzr : 772, 1862;
tahtas : 1797, 1950; tedrki : 772
Dra (kazs) : 298, 1489; azebleri aas : 202;
skelesi : 1343; Kdl : 179; Kalas :
4
Dragan, Bodan voyvodas demi : 1623
dragman : 166, 650, 1653, 1925; lk : 1645
Drak (?), zimm, ba harm, Yalago k., Eflak : 429
Drama; mili : 473; beyi : 701; Kdl :
1297; Kdl reys : 1353; kds :
159, 473, 475, 787
Drand : 1194
Drava : 1701; (nehri) tuyn : 1797, 1798, 1802,
1845, 1846; nehri yals : 1797
Drayko, Udhal (?) papaz ol, Udhal (?) k.,
Samakov : 659
Dubrovnik : 1101, 1180, 1189; baras : 322;
beyleri : 37, 106, 400; gemisi : 561, 859;
'e kadar yol stndeki kdlar : 1189; l :
533, 1006; l'ye tereke vermek : 859
duhter (?) tyifesi : 1137
Dukagin; beyi kethuds : 254, 255; sancann
hfz : 1055, 1174; sancann mceddeden
tahrri : 683; (sancak)beyi : 254, 266, 624,
683, 701, 725, 726, 862, 1038, 1048, 1055,
1056, 1174, 1180, 1183, 1298, 1339, 1551
Dulkadirl [/Zlkadirl]; beylerbeyisi : 273, 274,
521, 850, 915, 929, 1061, 1247, 1442, 1620;
beylerbeyisi kethuds : 1247, 1259
Duman, drende Ali b. Veli'nin karnda : 632
Durakc karyesi, Gnen kz. : 241
durak(lar) : 370, 432, 1224, 1274, 1385, 1943
Durali Bey, skenderiyye Beyi (Arn.) : 726, 1048
Durali, ehl-i fesd : 1400
Durali, Hseyin avu demi