You are on page 1of 349

MLL STHBARAT TEKLATI TUNCAY ZKAN

GR Bu kitap, Trkiye'de zerinde en ok soru iaretlerinin bulunduu kurululardan birisi olan MT ve onun bilinmeyenleri zerineyazlmtr. Kitab yazarken sradan, sokaktaki bir Trk yurttannMT hakkndaki meraklar ile, bu konuda aratrma yapacak insanlara malzeme oluturacak rgtlenmeleri ve eylemleri ortaya karmaya zen gsterdim. Kitab yazma fikri ncelikle Arena iin hazrlanmaya llan bir MT belgeselinin aratrmalarnn sonucunda ortaya kt. Aratrmalarmz srasnda en nemli sorun MT yetkilileriyle bir diyalog kurabilmek ve kitaba girebilecek birgrler birikimini onlardan alabilmek olmutur. Bunun yaplmamas durumunda tek sesli, renksiz ve yanl gibi grlecek bir almann ortaya kmas en byk korkumuzu oluturmutur. Bu amalayaplan bavurulara, uzun sren grmelerin ardndan olumlu yantlar alnmtr. MT'in bugnk kadrolarnda bulunan en st dzey yetkililerin bir ksmyla yzyze grme yapmak mmkn olmutur. Bu grmelerin sonucunda MT'e iletilen yazl sorularn bir ksmna yant da alnabilmitir. MT tarihinde ilk kez, bir kitap iin iletilen sorulara yant vermitir. Bu ilk rnek, kitapta aynyla yer almaktadr. Ayrca bu grmelerin sonucunda MT yetkilileri u an hayattaki en yal mensuplar ile bir rprtaj yapmamz da salamlardr. 86 yandaki bu en eski "Casus" MT'in kuruluunu izleyen yllar ve 1960 darbesinin sonrasna kadar, Trk gizli servisinin iindeki olaylara k tutmaktadr. "Neet Usta" ile yaplan bu rprtaj,bugne kadar hi bilinmeyen pek ok olay yeniden gndeme getirmektedir. Bu rprtaj da kitaptaki yerini almtr. Ayrca MT'den emekli olmu veya ayrlmok sayda kaynak ile grmek mmkn olmutur. Bunlardanok az grmelerde tartmaya ve eldeki bilgileri karlkl deerlendirmeye ikna olmular, dierleri ise bizi dinlemekle yetinip ve almalarmzda baar dileyerek kendilerini aramamamz istemilerdir... Emekli istihbaratlarn aktif halde bulunanlardan daha rkek olduklar hi kuku gtrmez bir gerektir. Aratrmalar srasnda ulalan insanlar ancak arayabaka hatrl dostlarn koyarak grmelere ikna edilebilmilerdir. Bu grmelerin yapld yerler ve mekanlarou kez kalabalk arlar, uzun yolculuklara klan aralar, Hrriyet

Gazetesi'nin Ankara Brosundaki Arena blm, postane nnde balayp kasaba veya ky evlerine kadar uzanan bir mekansal farkllama iinde olmutur. Bu durumlar istihbarat insanlarnn rkeklik ve aklama yapma korkularnn aa vurmasdr. Konuurken fotoraf, film karesi, ses kayd gibi konulardaverilen szlere uyulup, uyulmad ou zaman yaplan aramalarla peiktirilmitir. MT mensuplaryla yaplan grmeler, keiboynuzu yksn anmsatmaktadr. Bir kak ekerin tadn alabilmek iin, kilolarca keiboynuzu yemekgerekmektedir. MT ile ilgili grmelerde de bir kelime ala bilmek iin saatlerce dil dkmek gerekmitir. Gvensizlik bu insanlarn almalar boyunca basna yaklam, halkla ilikiler ve bilgi toplama konusunda eitilmemeleri vebasndan kamalar gerektii yolundaki artlandrlmlklarnn bir rn olsa gerektir. Bunlara ek olarak MT'den emekli edilirken ettirilen sadakat yemini bu insanlar isteseler de konumak konusunda balamaktadr. Kitap ile ilgili aratrmalarmz srasnda ulaabildiimiz kadar ok yazl kaynak taranmaya allmtr. Bu srada Almanya, Fransa, talya, Moskova, Amerika nezninde bizzat gidilerek veya mektuplar yazlarak aratrma ile ilgili bilgi ve belgeler toplanmaya allmtr. Bunlar sonraki sayfalarda aktarlmaktadr. Aratrmalarmz srasnda kimi zaman elimize geen belgeler sonucu kahrolmadk dersek yalan olur. Bunlardan en ac vereni de bir MT raporunda byk hoca Prof. Dr. Muammer Aksoy'un katil zanllarnn adlarn grmek olmutur. Bu blm okurken sanrz sizin de Trkiye'nin iine dt aczi grerek yrekleriniz burkulacaktr. PKK konusundaki hatalar, ASALA operasyonunun i yz ve lkclerin MT iindeki kullanm alanlar ilk kezbu ekliyle karnza kacaktr. Kitap'dayant aramak istediimiz bir soru da usta gazeteci Uur Mumcu'nun yarm kalan aratrmasndadile getirilen Apo-MT ilikisi oldu. Abdullah calan'a gidip bunu sormak ve aratrmak istedik. Randevu iin giriimlerde de bulunduk ama engellendik. Bu konu da sayfalar evirdike karnza gelecek olaylardan biridir. Bu kitabn hazrlanmasnda byk emekleri geen, dzeltemeler ve yanllarn ayklanmasnda onca ilerinin arasnda benim iin aba gsteren btn dostlarma, bizimle grmeyi kabul eden, etmeyen herkese; adlarn buraya koyamadm aydnlk kaflar ve yetenekleriyle beni etkileyen MT yneticileri ve mensuplarna , retim yelerine, gazeteci arkadalarmave ARENA'nn Genel Ynetmeni Uur Dndar ile Editr' Haluk ahin'e , dier alma arkadalarma sonsuz teekkrlerimi sunarm. Aratrmalarm srasnda hi bir yardm esirgemeyen T.B.M.M Ktphanesi alanlarna ve zellikle Mdr Yardmcs Ali Rza Cihan'a ayrca teekkr bor biliyorum. almama hereyiyle katlan;el emeini, gznurunu esirgemeyen hep

destek olan gazeteci dostum Zeki Saral ile Ankara'da gece, gndz demeden benimle koturan, randevularmzn sorunsuz gereklemesindebyk emei olan ulatrma sorumlumuz Muammer Tez'e ayrca saolsunlar diyorum.

Tuncay zkan/ Kasm 1995 Ankara

ARZU VE NAZLICAN'A

STHBARAT RGTLER VE REJM Devletlerin kurulu emalarnda gizli servislerin veya casusluk rgtlerininbulunduu yer ve onlara yklenen grevler, demokrasileri en temelinden etkileyenfaktrler arasnda yer almaktadr. stihbarat servisinin yapsna ve devlet iindekiyerine ynelik tercih, lkenin rejiminin gstergesidir. Haberalma faaliyeti ne iin, kime kar ve nasl gerekletirilecektir? Gizli servis hangi ihtiyac karlayacaktr? Bu sorular yantlayabilmek iin gnmzde hiyerarideki yeri, faaliyetleri, denetlenmesi ve operasyonlar zerindeki kontrol ile mali kaynaklar asndan incelenebilen gizli servislerinsays son derece azdr.Bu da dnya demokratik yaamn etkileyen en temel sorunlardan birisini oluturmaktadr. stihbarat veya istihbarat servisleri elbette ki, her olayn kahraman veya her derdin derman deillerdir. stihbarat rgtlerinin uluslarn kaderini veya tarihini tek balarna tayin etme veya yapma durumunda olmadklar da aktr. Askeri, ekonomik, politik adan istihbarat, nemli olmakla birlikte baarda veya baarszlktatek bana belirleyici deildir.Ancak bugn dnyann iinde bulunduu ekonomik ve siyasi durum, bu birimlerin varlklarn veyaptklarn yaamsal dzeyde nemli klmaktadr. lkesinin ambargo uyguladlkelere gizlice silah satan gizli servisler (rnein CIA rangate olay ) uyuturucu ile finans kayna oluturan gizli servisler ( Ortadoulu ve batl gizli servislerin byk blm ) terr yaratan, hastalk yayan, bilgiyi silah ve karaparaya dntren , yeralt ekonomisinin ve terr rgtlerinin tam gbeinde olan gizli servisler bulunmaktadr. Gizli servislerin birer devlet organ olduunu gznne alrsak,bu faliyetlerin sonucunun ne kadar etkili olduu, kendiliinden ortaya kacaktr. Hele ekonomik karlara dayal

hale gelen ve hereyiyle ekonomilerin ihtiyalarna gre ekillenen siyasal dayanmalar veya ztlamalar aa damgasn vururken , her istihbarat yapsnn iyiden iyiye irdelenmesi, artk kanlmaz bir doru olarak nmzde durmaktadr. Dnya ekonomisini bilinen, vergilendirilen kaynaklardan daha fazlacakara noktalardan kan ve yeralt olarak tanmlanan, mali yaplar ynlendirmektedir. Peki bunlarn ne kadarnda gizli servislerin faaliyetleri etkilidir? Veya karapara kaynaklarnn kurutulmasndabu servisler neden baarl olamamaktadrlar? Acaba gizli servislerin operasyonlarylabertaraf edilen Devlet Bakanlar veya saf deitirtilen lkeler bugnekonomik ve siyasi grleriniuygulayabilselerdi, dnya byle bir noktada m olurdu? Btn bunlarn yantlar ancak gizli servislerin faaliyetlerinin bilinmesi ile tahlil edilebilecekeylerdir. Yani gizli servisler ve istihbarat kurumlar, rejimlerin ana yaplarndan birini oluturuyor. "Demokrasi" diyen herkesin, bu yaplanmalarn tahliline ok nem vermesi gerekiyor. nk bir anlay da; istihbarat ve istihbarat tekilatlarn operasyonel yaplarndan ayr olarak sadece ve sadece akademik veya d politikasal bir satran oyunu gibi grmek istiyor. Oysa istihbarat rgtleri, satran oyunlarnda bilekendi oyuncularnn kazanmas iin oyunlara ve oyunculara mdahale edebiliyorlar. Bu da istihbaratn bir eylem olay olduunu gzler nne sermektedir. stihbarat aktif , operasyonel yaplanmasndan ayr olarak ele almak bir hatadr. Yani istihbaratn toplanmas, deerlendirilmesi ve operasyonel almalarhaberalma faaliyetleri asndan, birbirlerinden ayrmak mmkn deildir. stihbarat faaliyetleri asndan dost veya dman lke diye bir ayrm kesinlikle sz konusu olmamaktadr. Tpk ekonomik ilikilerin belirledii siyasal dayanma veya kartlklarda olduu gibi ilikiler,kara dayal olarak gelimektedir. Trkiye'nin dostu gzken ve d istihbarat asndan haber kaynaklarnn yzde 80'ine yakn bilgiyi "ekinmeden aktaran"Batl mttefikleri Sovyetlerin yklmas ve ardndan ortaya kan Trki Cumhuriyetler ile Trkiye arasndaki dayanma ve yaknlamalar karsnda hementavr alarak Trkiye'yi yanlz brakmlardr. Bunda ana etken l9. yzyln banda klen corafyasn, sloganist bir ekilde de olsa " Adriyatikten, in Seddine" diye hatrlamaya alan Trkiye'nin, bunu bir arzu olarak grp grmedii ve yeni corafyadanne kadar ekonomik kar talep ettiinin veya bundan ne kadarn elde edebileceinin henzbilinmemesi olmutur. Btn bunlar gznne alndndaistihbarat rgtlerini iyi tanmann kanlmazl ortadadr. Peki Trk gizli servisi MT, bu olaylarn neresindedir? Nasl almaktadr? Yntemleri nedir? Tarihi ve kkeni nereden gelmektedir? Bu sorularn yantlarkendisini byk bir giz perdesinin arkasnda

saklayan MT'i aydnlatmak ve demokratik hukuk devleti iindekiyerine oturtmakbakmndan nemlidir. Hemen her Trk yurttann kafasnda yeralan bu sorularn yantlarn aramak ve bunlar elden geldiince yantlayarak , aydnlatmak bu kitabn yazlmasndaki ana amatr. Bunun iin dencelikle gizli servislerin oluumu asndan Dnya tarihine ksaca bakmakta yarar bulunmaktadr. TRKLERE A ATIRAN STHBARAT EKSKL Bilginin; g ve istenileni elde etmenin anahtarlarndan vazgeilmez birisi olduunu kefeden insanolu, tarihi boyunca onu elde edebilmenin, gizliyi renmenin yollarn aramtr, aramaktadr. Bu nedenle gizlinin bilinmesi iin dnyann en eski mesleklerinden birisi oluturulmutur; bu da istihbarat veya haber alma faaliyetidir. Yaygn adna casuslukdenen gizliyi renme almalar, nceleri babo ve bireyseldir. ktidar sahibinin, ya da iktidar sahiplenmek isteyenin muhbirleri, casuslar araclyla yrtlr. Kapitalizmin gelimesi ve ulus devletlerin ortaya kmasyla oluan yeni devlet yaplar bireyci istihbarat anlayn devlete evirirler. nk artk adna istihbarat denilen faaliyetler; bilgilenme ve renilenin gereini yerine getirme abalar, bireylerin deil, halkn oluturduu rgtllklerin; yeniden oluturulan devlet yaplarnn ii haline gelmitir. Byle rgtlenmelerin modern anlamda birer gizli servis eklini almalarnn yksok eskilere dayanmamaktadr. ada anlamda, kurumsal istihbarat almalarnn ilk rneklerine Dnya'da, ngilizlerin Kraliyet Gizli Servisi'ni kurmalaryla 1530' lu yllardarastlanr. Bunlardan nce talyanlar daimi elilikler oluturarak, istihbarat toplamada yol aldlar ise de, bu ngilizlerinki gibi srf casuslua dayal biryaplanma deildir. Franszlar 18 yzylda, daha sonra da Almanlar ve dier batl lkeler istihbarat tekilatlarn oluturmulardr. Ancak casusluk ve casusluk almalaryla lkeleri baltalama vehaber alma konusunda, insanlk tarihinin olduka eski, gl deneyimleri vardr. M. 500 ylnda inlihoca Sun Tzu sava sanat ile ilgili bilinen ilk kitab yazmtr." Harp Sanat" adl kitabnda Tzu, gelecei kestirmek iin istihbarat yapmann nemini vurgular ve bunu ruhlara, kahinlere, ilahlara mracaat etmekten dahayararl ve geerli bir yol olarak gsterir. Amerikan istihbarat tekilat CIA'nn bakanlarndan Allen Dulles'a gre, Orta adaBat Avrupallar , istihbarat konusunda ileri olmadklar iin Moollarn batya doru ilerlemeyihedef tutuklarn gremediler ve Bizans desteklemek yerine onu zayflatarak yenilgilerine yolatlar. Yani batnn istihbaratndaki eksiklik Trklerin bir aa damgalarn vurmadaki en nemli avantajlarn oluturmutur. Ayrca talyan Seyyah Marco Polo'nun in'e yapt gezilerdeki izlenim ve

deerlendirmeleri stratejik istihbarat asndan son derece zengin bir kaynak oluturmasna karn, dnemin Avrupallar bundan da yararlanmay bilememilerdir. nk istihbarat bu dnemler boyunca devletler deil, gl derebeyler, soylular ;bireyler iin yaplmtr. SAVALARDA AILAR VE CASUSLAR rnein Trkler ilk tarihleri boyunca inlilerin casusluk faaliyetlerine kar koymaya almlar, bunda baarl olamamlardr. Bunlardan Topalar ve GkTrkler, inli hanedanlarca grevlendirilen casuslarn yaratt toplumsal kargaa ve kltr empozesine dayanamayarak nce blnm, sonra dayok olmulardr. Topalar M. 534 ylnda inli casuslarn ylesine etkisinde kalrlar ki; topraklarn yitirmekle kalmayp, in kltrn benimserler: inlileirler. Trkler tarihleri boyunca gizli servis faaliyetlerinin etkilerine daima ak olan bir devlet ve idari yap srdrmlerdir. Bizans, ran ve dier uluslarla ilikilerde Trklerin gizli servisleri ya da casuslarnn oka baarl olamadklar grlmektedir. Trklerin "at"(Trk Dil Kurumu szlne gre;casus, arabozmak amacyla sz tayan kimse)diye ilk zamanlar adlandrdklar, daha sonra devirmeler arasndan yetitirdikleri ve "Martolos" adn verdikleri casuslar vardr. Ancak kar casusluk veya casusluu zecek bir organizasyonlar yoktur. Zaten devletin ynetiminin byk bir blm Trk olmayan ve devirme olarak adlandrlan gayr mslimlerin elindedir. Saraya alnan cariyeler veya eler de hep yabancdr. Bunlarn devletin st kademelerine gelileri gibi, casusluk faaliyetlerinin kontrol de hemen hemen imkansz olmutur. stihbarat rgtlerinin geliiminin ardndan almalar konusunda 1. Napolyon'un syledikleri Batnn bu konudaki an grmesi ve bu alana verdii nemi sergilemesi bakmndanok ilgintir: "nann bana, savalarn sonular incelendiinde topunun, svarinin , piyadenin kahramanlklar, casuslarn u gze grnmez, lanetli ordusu yannda hi kalr."Napolyon bunu sylerken Prusya kral Byk Frederik'in Fransa ile alay ediinden ders alm olsa gerektir. nk istihbaratn nemini kavrayan Frederik,Fransz Maraali Charles Soubise, Rossbach'damalup ettiinde unlar sylemitir: "O zat ,savaagittiinde yannda yzlerce a gtrr. Ben ise nmden yzlerce casus gnderirim" Napolyon bualanda zayf olmamak iin gizli servisini glendirir. Fransa'nn 18. yzylda oluturduu gizli servisi, dnemin btn nde gelen adlarn filer ve izler bir konuma gelmitir. Yani geleneini oluturmaya balamtr. Napolyon'un gizli servisinin banda bulunan Mareal Joseph Fouche (1759-1820) Avusturya gizli servisinin bandaki Karl Schulmeister'i dahi elde etmeyi baarmtr. Bu sayede NapolyonUlm ve Austerlitz savalarn kazanmann kaplarn da amtr. Schulmeister,

Napolyon'un karsnda ok zorland Avusturyal general Mack' da zehirleyerek ortadan kaldrm , 1805 savann parlak gnlerini Napolyon'a armaan etmitir. Napolyon azl bir sahtekar olan Vidocq'u da gizli servisinin bana getirmitir. Vidocq bu dnemde yapt almalarla gz doldurmutur. "Muhteem" diye dneminde tanmlanan vergtten emekli olan Vidocq'a, baarlar nedeniyle kendi zel gizli polis tekilatn kurmas izni bile verilmitir -BRNC BLMTEKLAT-I MAHSUSA (1914): OSMANLI CASUSLARIN AIK PAZARIYDI Osmanl, Avrupa'da gelien gizli servis ann ve bunun savalar ile ticaretteki etkisinin farknda dahi olmadan yaam, btn bunlarn dnda kalmtr. Bunun doal bir sonucu olarak lkesini casuslarn ak pazar haline dntrmtr. Osmanl Devleti, batl mutlak monariler gibi homojen bir ulusa ve gelien bir pazara dayanan merkeziyetidevlet deildir. Bu yzden Osmanllar 19. yzylortalarna kadar gizli bir haberalma rgtne sahip olamamlar ve klasik muhbirliklerle yetinmilerdir. Osmanllar, istihbarat servisine en gl olduu 16 yzyl da bile gerek duymamlardr. Ekonomilerini de hep baka lkelerin mal haretlerine ve ynlendirmelerine ak tuttuklar iin , ekonomik casuslukla da hi alakalar olmamtr. Onlar hep casus kurban olarak kalmlardr. Ancak Osmanllar'da ve onlardan nce de dier Trk boylarndaki yazl kaynaklarda,yneticilerin srekli olarak casusluk faaliyetlerine kar uyarldklarn grlmektedir. Trkler tehlikeyi grm, ama nlemini alamamlardr. Osmanllar'da bir eit ynetim bilimi ilkelerini tekil eden "Siyasetnameler" de sk sk casusluun nemini belirtmilerdir. rnein Nizamlmlk'n Siyasetname'sinde " Her tarafa tacir, seyyah, sufi, ila satan ziy kyafetinde daima casuslargitmeli ve ne iitirlerse haber getirmelidir...ok vakit olur ki valile, mukataa erbab, memurin ve mera isyan ve muhalefete meyleder ve padiah hakknda fenalk ister ve sufi fikirde bulunur. Casus gelip haber verince, heman padiahatna biner ve askerini sevkeder" denmitir. Trklerin Orta Asya'da in ile ilikilerinde, daha sonra Araplarla ve son olarak da kendilerini derinden etkileyen Bizans ve ran kltrleriyle girdikleri etkileimde, casusluun nemini kavrayan aydn ve yneticileri zaman zaman grlmtr. Ancak bunlar hi bir devrede casusluk faaliyetlerinikurumlatra-mamlardr. Osmanllar da istihbaratl d ve i hedefli olmak zere ikidzeyde kullanmlardr.Osmanl ykseli anda yabanc lkelerle ilgili

bilgileri genelikle Hristiyan ve Yahudi cemaatler arasndan kan kimseler salamtr. Batl lkeler de zellikle ticari ilikilerinde ya da taht kavgalarnda Osmanl'ya dmanlar ile ilgili bilgiler aktarmlardr. Ancak bunlar casusluk tekilatlar araclyla olmamtr. rnein Fransa ile Osmanl'nn Kanuni dnemindeki ilikileri bu erevededir. Ortadaki tablo kraldan, krala dmana kar ittifak amacyla ulatralanhaberlerden olumaktadr. F. Babinger, Fatih Sultan Mehmed ile ilgili biyografisindeSultan'n sarayna davet ettii talyan sanatkarlardanzaman zaman istihbarat amacyla yararlandnyazmaktadr. Ancak nedense o dnemde bile Osmanl'nn en iyi padiah ve ynetici kadrolar yurtdnda elilik amay dnmemilerdir. OSMANLI'YI TEN VURAN KADIN: ROXELANE Osmanl ykseli dneminde salad bu bilgileridaha sonra salayamamtr. Bir zamanlar iinden yetitirdii Hrstiyan ve Yahudi "Martolos"lar ise, daha sonra dmanlarnn ele geirdii ve kulland grlmektedir. Prof. Dr. Taner Timur bu dneme ilikin deerlendirmesinde Osmanl'nn neden geri kaldn yle yorumlamaktadr: "D lkelerle istihbarat konusunda Bat ile Osmanl Devleti'ni karlatrrken nemli bir noktaygzden uzak tutmamak gerekiyor. Toplumsal bilimler ilerledike ve eitli lkeler arasndaki temas olanaklar arttka, yabanc memleketlerle ilgili istihbaratn byk bir ksm legal yollarla toplanmaya balam ve casusluk baka yollarla edinilemeyen, srtekil eden bilgilere dayandrlmtr. rnein yasal alanda, batllarn Osmanl toplumu ile ilgili olarakkaleme aldklar yzlerce "Seyahatnameleri" dnelim. Aslnda misyoner, tccar, asker, maceraperest gibi eitli kimseler tarafndan yazlan bu seyahatnameler, ksmen birer istihbarat raporu gibikaleme alnmlardr. Bunlarn bir ou prenslere ithaf olunmu olup, ilerindeplanlar, askeri ve stratejik bilgiler ihtiva edenler de az deildir. Hatta bunlardan Trklerekar bir sava plan ile bitenler vardr. Ayrca bu gibi geici misyonlar dnda, batllar 16. yzyln ortalarndan itibarenstanbul'da devaml diplomatik temsilcilikler kurarak, istihbarat kurumsallatrmlardr. Osmanllar ise ilkel ve banaz bir inatla, Batda olup bitenleri kmsemilerdir. 19. yzyla kadar Batda devaml elilikler kuramamlardr. Fransz dnr Voltaire, 12. Charles adl eserinde , Osmanl Devleti'nin kendini beenmilik iinde Batya temsilci gndermediini bu yzden d politikasnn tam bir cehalet iinde olduunu yazar.Oysa daha 17. yzyln ikinci yarsndan itibaren Osmanl saray ile ilgili ayrntl dedikodular ve bilgiler Bat gazetelerinde haber olarak kmaktadr.

Osmanllar Bat ile ilgili olan bu bilgisizliklerinin acsn, zellikle gerileme devrinde ekmilerdir.Bu dnemde stanbul'da byk devletlerin elilikleri, dragomanlar, ticari ve askeri uzmanlarve yerli ajanlar ile birliktebirer iktidar mihrak haline gelmi 'ark Meselesi' ad altnda asl siyasi mcadele bunlar arasnda gemeye balamtr. Burada Trkiye'de egemen tarih grnde hala sregelen bir yanln altn izmek isterim. Osmanllar askeri alanda baarszlklara uramaya balaynca, batl devletler askeri uzmanlar gndermeye ve bu alanda reformlara nclk etmeye balamlardr. Gerekten Baron de Tott, Moltkegibi subaylarndan Osmanl ordusunda Batl askeri eitim asndan yararl olduklar dorudur. Ancak unutmamak gerekir ki bu subaylar ayn zamanda diplomat olarak ikili bir ileve sahiptiler. Amalar Osmanl ordusunun sava yeteneini arttrmak; fakat ayn zamanda kendi lkelerinin ulusal karlar ynnde kullanmakt. Yzy llar boyunca Osmanl ordusunu ba dman olarak grm Avrupal uluslar, neden imdionu glendirmeye alacaklard? " Osmanl saraynda Kanuni dneminde en etkili kiiler arasnda Fransa ve Venedik elilerisaylmaktadr. Bu eliler rvet ile olmazsa sarayda kendilerini destekleyen ve Hrrem Sultan olarak bilinen Roxelane (Polonya asll fakir bir papazn kzyd) nce esir, sonra cariye, daha sonra Sultan olmay baaran bu kadnaraclyla, Kanuni'ye ulamay baarmlardr. O dnem iinde elilerin lkelerine gnderdikleri mektuplardan, Osmanl ordusuve toplum yaam ile, Osmanl'y oluturan toplum mozaii zerine en ince ayrntsna kadar her trl bilgiyi bulmak mmkndr. Bu eliler ordu ile birlikte savalara dahi gtrlp, Osmanl sava sistemi onlara tantlmtr. O dnemin Fransz Kral Ferdinand'n elisi Busbecq mektuplarnda saray dedikodularnn yan sra Kanuni Sultan Sleyman'n oullarndan Mustafa'y da ok yakndan izlediini belirtmektedir. Mustafa'nn tahta gemesinden ekinen Avrupa, elinin bir mektubunda Kanuni'nin z olu Mustafa'y ve ocuklar ile elerini nasl bodurttuunu renince sevinmitir. Kanuni'nin Mustafa'y nasl gzlerinin nnde kementilerine bodurduunun detayl anlatm yine bu mektuplarda yeralmtr. Kanuni'ye bunlar yaptran ise Osmanl'da rveti trmandrp, zellikle eitim sisteminin kmesinde ilk kayrmaclklar balatan, bugnk tanmyla bir "Kstebek"; yani ierdekikertici gibi alan Hrrem Sultan, ya da dier adyla Roxelane'dr. HAFYELER KELLE AVINDA Osmanl idaresi, zaman iinde gvdesindeki kurt misali, devlet ynetimindekicasuslarn da farkna varr. Ancak artk g onlarn elindedir. Sistem onlar iin retmekte ve yok etmektedir. Bu evrelerin de destei ile iktidar olanMustafa Reid Paa ac da olsa unlar syler: - "Bir vezir memleketin iyilii iin alt vakit, yabanc ajanlar

ustalkla onun rakiplerinin etrafn saryor. Bir yandan kskanlklarn tahrik ederek, te yandan da Sultan nezninde bir sr entrika ileruhunda bin trl phe yaratyorlar idi." Osmanl'da i istihbarat ise kt bir dedikodu ve gammazclk ayla btn devleti, hatta halk sarmalamtr.4. Murat, Kprl Mehmed Paa, 2. Mahmud, 2. Abdlhamid, Nakl-i Kelam olarak adlandrlan muhbirciliive muhbirleri en ok kullanan yneticiler olmulardr. Osmanl'da aalanan bu hafiyecilik tr ok yaygn olarak kullanlmtr. Bir de Osmanl'da tarih iinde saysz rnei gzlenen kkrtc ajan ve provakatrler, yneticilerin iktidar kavgalarnn en nemli kozlar olmulardr.2. Abdlhamit haber almada oka da tarikat eyh ve dervilerini kullanmtr. zelikle Sufi eyhler Abdlhamit iin birer casus gibi hizmet etmiler, blgelerinde ne olup bitiini Yldz Sarayna aktarmlardr. Naki tarikat bu amala oka kullanlmtr. Osmanl da nceleri kt bir Fransz kopyas olan istihbarat almalar, daha sonra Almanlatrlmaya allr. Bunun iin Alman uzmanlar da getirtilir. Bakn Osmanl istihbarat sistemi zerineAlman uzman Von der Goltz neler diyor: "Trkiye casusluun klasik bir yurdudur.Sultanlar hakimiyetlerini muhafaza edebilmek iinhafiyelie byk nem vermilerdir. Hafiyelik Abdlhamit dneminde son noktasna ulamtr. Bu dn ta Bizans'tan kalma bir zandr.Btn yksek memurlarn yannda yaver, muavin, katip gibi gzcler bulunurdu.Abdlhamit kendi ailesinin arasna bile casuslar ve hafiyeler sokmutu.Devletin en yksek memuru adi bir hafiyenin verecei jurnalden korkard.Abdlhamit'in bu hafiye veya casus tekilat sadece kendi halk aleyhine iliyor, Trkiye ile harbedecek devletlerin snrlarnda almak akla bile gelmiyordu.Halbuki yabanc casuslar, ierde ve darda serbeste , hi durmadanve hummal bir surette alyorlard. Avrupa "HastaAdam" n mirasn blmek iin gayret sarfediyordu. Bata Rusya, ngiltere ve Fransa olmak zere her devlet istihbarathizmetleri vastasyla stanbul'a gerek Trkiye'nin iindeki vaziyeti, gerek Avrupal rakiplerin almas hakknda bilgi almaya alyordu.Trkiye'de aznlklar Trklere dman olduklar iin Birinci Dnya Sava srasndaitilaf devletleri kendi tabanlarndan casus kullanmaya lzum grmediler. Zira Trkiye'deki Ermeni, Rum, Yahudilerden gnll casus bulmak kolayd." 19. yzyldaOsmanl artk bamszln yitirmek zeredir. Saray dahil her devlet kademesinde casuslarn etkinlii tartmaszdr. OSMANLI'YA LK GZL SERVS NGLZLER KURDURDU Osmanl'da ilk gizli polis tekilat da tam bu sralarda bir yabanc elinin giriimiyle, hatta dayatmasyla kurulmu ve bana da bir yabanc getirilmitir. Bu konuda 1891 ylnda Sultan 2. Abdlhamittarafndan hazrlatlan,

yazar konusunda net bir bilgi bulunmayan, 51 sayfalk bir kitapck bulunmaktadr. FranszUlusal Ktphasnesinde kymetli kitaplar blmde halen 2 nshas saklanan kitapck, Osmanl gizli polisinin yksn anlatmaktadr. Bu kitabn Sultan Abdlhamit'in zel doktoru Mavroyani Paa tarafndan yazldda iddia edilmitir. Mavroyani'nin de Osmanl sarayndaki ift tarafl ajan olarak grev yapan dier doktorlardan biri olduu ortadadr. Yazandan ok kitab Fransz Ulusal Ktphanesine gnderen kiinin Mavroyani olduu da belirtilmektedir. Osmanl Saray, tarihi boyunca bu ajan doktorlarn cirit att ve pheli lmlere yolatklar bir casus kazan olmutur. Kitap 2. Abdlhamit 'in isteiyle hazrlandktan sonra yine Sultann isteiyle toplatlm ve yokedilmitir. Kitaba gre Osmanl gizli rgt ngiliz Elisi Startford Canning'in telkinleri zerine kurulmutur. Mustafa Reit Paa tarafndan kuruluu kabul edilen tekilat iin, nce Batl lkelerin tekilatlar incelenmeye alnmtr. Napolyon'un gizli servisini kuran ve eski bir sabkal olan Vidocq tecrbesinin zerinde durulur. Bu konuda Paris'deki Trk elisinin hazrlad kalnca bir rapor incelenir. Tekilatn bana da bir Rum getirilir. Bu Rum, Rus arie'sinin elmaslarn da almaybaaran Civinis Efendi'dir. Civinis kah imam, kah zengin bir batl ama hep sahtekar olarak Anadolu'da dolam durmutur. Mustafa Reit Paa'y da etkilemeyi baarnca, Albay rtbesi ile Osmanl Gizli Polis Tekilat'nn bana getirilmitir. Buradan da emekli olmutur. Osmanl Saray'nn ngiliz elinin iseiyle kurduu, bana bir Rum'u (byk olaslk ift tarafl ajand) getirdii bu ilk gizli polis tekilat, almalarnda ncelikle st dzey yneticileri ve onlarn ilikileriyle zel yaamlarn ok sk bir ekilde gzaltnda tutmutur. Haremden, sokaa her yerde zel hayatlara ilikin bilgiler toplanm ve bunlar adam yoketmede siyasi amalarla kullanlmtr. Osmanl devlet adamlarnn birbirlerinin zel hayatlarna ilikin dedikoduyazlarn kahkahalarla okumalar bir anlamda bu tekilatn da sonu olur. Osmanl brokrasisi bana geleni ge de olsa anlam ve zel yaamna sahip kmtr. rgt kapatlr. GZL SERVSNN BAI OSMANLI'YI NASIL SATTI 1863 ylnda almalarna yeniden balamasna yine yabanc basksyla izin verilir. Bu sefer de rgtn banabyk bir Katolik Ermeni grubunun istei zerine, Dniester kylarnda domu olan Baron C....,( Baron'un ad kaynaklardabyle belirtiliyor) getirilir. Ancak rgt Osmanl iinde adeta bir hanerdir. Sahibini durmadan vuran bir haner. Bakn Baron C...., nasl rgt ynetir ve neden iinden olur: Baron C..., yabanc bir eliye, elde ettii bir anlama taslann kopyasn yksek bir fiyatla satar. Taslaa gre Osmanllar elinin

lkesine kar bir baka lke ile birlikte saldr planlar yapmaktadrlar. Tasla elde eden eli ok sinirli bir ekilde Sadrazam Ali Paa'nn yanna kar. Ali Paa tasla grnce ekmecesinden bir baka taslak kartr. Viyana'daki Trk bykelisinin ok para deyerek elde ettii bu taslaa greyse elinin lkesi Osmanl'ya kar bir taksim anlamas imzalam bulunmaktadr. Sonuta taslaklar karlatrlncaher ikisinin de Osmanl gizli servisinin bandaki Baron C...' nin kaleminden kt anlalr. Ali Paa sinirlenir, ancak eli tutum deitirip kendisine tasla satan Osmanl Gizli Polis efi'nin terfisini bile ister.Elinin bastrmas sonucu Baron C.... iini korur. Ama daha sonra bann altndan kan bir baka olay nedeniyle kovulur. Baron C..... Osmanl'nn srtndan kazand yklce bir servet ile Anadolu topraklarn kazasz belasz terkeder. Evet Osmanl mparatorluu artk tarih olmak zeredir. Bu gizli polis tekilat maceras bunun delillerinden sadece bir kk rnektir. Bu dnem Osmanl sosyal yaam, siyasi etkinlii ve en nemlisi ekonomisyle artk bir hasta adamdr. 1535 ubatnda ilk defa Osmanl'nn yakn ilikiler iinde bulunduu Fransa Kral 1. Franois'e tannanKaptlasyonlar, daha sonra 1579 'da ngilizlere, 1615 da Avusturyallara, 1680 de Hollandallara, 1737'de sve, 1740 da Sicilya, 1746 da Danimarka, 1761'de Prusya, 1728'de spanya, 1783'de Rusya, 1823'de Sardinya, 1830'da Amerika Birleik Devletleri, 1838'deBelika, 1843'de Portekiz, 1855'de Yunanistan, 1858'de Brezilya,1870'de Bavyera'ya da tannm ve Trk ekonomisi bir byk pazar haline gelmitir. Bu ayrcalklar kaldrlmak istenmesine karn bu lkelerin basksyla bir trl bu gerekletirilememi ve Trk ekonomisi adm admsmrgeletirilme yolunda ilerlenmitir. Bu ayrcalklarn kaldrl ancak Birinci Dnya Sava'nn balamasyla, Sait Halim Paa Hkmeti'nin ald 13 Ekim 1914 tarihli ve epey grlt koparan bir karar ile mmkn olabilmitir. OSMANLI'NINGAMMAZCILARI YIKILII GREMYOR Osmanl kendisine ynelik kararlar bile alamamaktadr. ttihatlarn izlemeye altklar Milli ktisat Politikas yabanclarca, "dmanlk" olarak adlandrlm ve baltalanmtr. Osmanl Devleti'nin 1875 tarihinde ilan edilen bor tutar 5 milyar 297 milyon 676 bin 500 Fransz Frangdr. Bu borlarn faiz tutar da 299 milyon 069 bin Fransz Frangdr. Devletin bu dnem iindeki geliri ise 380 milyon Fransz Frang olmutur. Yani Osmanl maliyesi iflas etmitir. 20 Aralk 1881 Muharrem Kararnamesi ile Dyunu Umumiye daresi kurulmutur. Bu kurum iinde sadece bir Osmanl memurunun danman statsyle bulunduunu, geri kalan alanlarn yabanc uyruklu olduunu gznne alrsak, ve bu kurumun Osmanl'nn borlarn demek zere

tmyle kendi emrine verilendevlet vergilerini, gmrk resimlerini toplama hakkna sahip olduunu belirtirsek, Osmanl'nn iinde bulunduu tablo daha net bir ekilde ortaya kmaktadr. nsan yaamnda olduu gibi, tarihte de kaybedilmi zamanlarn alama veya sulu yaratma ileyeniden yaanr klnd hi grlmemitir. 19 yzylnsonlarnda Osmanl mparatorluu sper g olma olanaklarn artk yitirmitir. Ekonomisi, bilimi, teknolojisi, sosyal yaam, eitimi ve sistemininin hereyi olan askeri gc kmtr. Osmanl ynetimi gemiinin grkeminin hayaliyle avunmakta, dnne bakp gn iin sulular yaratmaya almaktadr. Oysa ok zamandr dnyann yeni g merkezleri Avrupa ve Amerikadr. Avurapa'da Almanya giderek ne kma araylarndadr. Osmanl mparatorluu ise her gn yeni bir milliyetilik dalgasyla sarslmakta, bir cephede Bulgarlar, Yunanllar, Arnavutlar, Karadallar, Srplar, dier cephelerde Araplar ile mcadele etmektedir. Padiah2. Abdlhamit 'in balatt, yabanc glerce krklenen, srdrlen vebir insan avna dnen "gammazclk istibdad" hi bir muhalif fikir hareketinin yaamasna olanak vermemektedir. Ancak toplumda araylar srmektedir. 1906 ylna gelindiinde lkede en nemli siyasi oluumlardan biri ttihat ve Terakki'dir. Tp Okulu rencilerinin 1889 da kk bir hcre olarak 5 kiiyle kurduklar" ttihat Osmani Cemiyeti " Harb Okulu, Mlkiye gibi eitim kurumlarndan rencilerinin katlm ile bymektedir. Pariste Gen Trkler hareketince oluturulan ve liderliini Ahmet Rza Bey''in yapt cemiyet de ttihatclarla birleir. Yeni ad: " Osmanl ttihat ve Terakki Cemiyeti" olur. Bu cemiyete 1906'da ounluunu Selanik'de bulunan subaylarn oluturduu rgtler katlr. Btn bu birlemeler, adn daha sonra bir dneme damgasn vuracak parti olan " ttihat ve Terakki Cemiyeti" ni ( Birlik ve ilerleme) ortaya kara caktr. Tam bu sralarda ngiltere Kral 7. Edward ile Rus ar 2. Nikolay Estonya'da,Reval'de buluarak, Makedonya sorunuyla ilgili kararlar alrlar. Aldklar kararlarn bir giz perdesiyle rtlmesi, ttihat ve Terakki liderlerini bu konuda eitli speklasyonlar dnmeye iter. Onlara gre bu buluma Osmanl'nn paralanmas ve paylalmas iindir. Padiah bu olaylara seyircidir ama ttihat ve Terakki seyirci kalmamal bir an nce harekete gemelidir. Bu tartmalar srasnda 1. Merutiyet'in getirdii btn hak ve zgrlkleri ortadan kaldran 2. Ablhamit'e kar, yeni bir hak ve zgrlkler hareketi balatlmas kararlatrlr. ttihat ve Terakki'ninsubaylarndan Resneli Kolaas yani n Yzba Niyazi yanna ald adamlaryla birlikte daa kar. Abdlhamit'e " Hrriyet ilan edilinceye kadar silahlarn ellerinden brakmayacaklarn" bildirir. syan bayra almtr.

ENVER DYE BR ADAM Abdlhamit bunun zerine kendisini destekleyen komutanlar Rumeli'ne gndererek, buralarn kontrol altnda tutulmasn salamaya alr. Ama bu aba ttihat ve Terakkiyanls subaylarla, saray yanllarnn arpmalarna dnr. Yaanan ey bir nevi i savatr. ttihat ve Terakki yanllar btn Rumeli'de bildiriler datrlar, Manastr sokaklarn afilerler, saraya telgraflar yadrrlar:" Hrriyet isteriz" diye. ttihatlar 2. Merutiyetin bir an nce ilann ve yrrle girecek Anayasa'da,zellikle ayrlk iddeti giderek arttran Hristiyan tebay rahatlatacak nlemlerin alnmasnda diretirler. Onlar ne kadar ok hak ve zgrlk verilirse, ayrlkcln n o kadar alnabilir, Osmanl'nn dalmasnn nne geilebilir diye dnmektedirler. Bu srada ayaklanan Arnavutlar da bu basklarn ve uzun mcadelelerinin sonucutoprak kazanmlardr. Osmanl'ya kar yrttkleri gizli servis almalar da ok nldr. Bu arada padiah ile ttihat ve Terakki yanllar arasnda sren atmalarda, Selanik Merkez Komutan Nazm Bey yaralanr. Birinci Ferik, yani korgeneral emsi Paa ldrlr. Mir Tatar Osman Paa daa kaldrlr. Rumeli, Paris'e kadar uzanan yeni Trk hareketinin merkezi olmutur; adeta bir kaynar kazandr.Abdlhamit kararszdr. ttihat ve Terakki sabrszdr. te tam bu srada Makedonya ve Rumeli' de dalarda hi durmakszn ayrlk etelerle arpan Enver Bey, tarihteki dier adyla Enver Paa, yanndaki arkadalaryla birlikte ttihat ve Terakki'nin dalardaki isyanc gruplarna katlr. Kendisi 1906'da Binbayken ttihat ve Terakki ile birleen ve Selanik'de gizlice kurulan Osmanl Hrriyet Cemiyetine girmitir. ttihat ve Terakki iinde adeta bir kuyruklu yldzgibi parlayan Enver Paa, zellikle ete-gerillasavanda uzmanlamtr. Blgedeki hemen btn milletlerin dilini konuabilen bu gen adam, yenilgiyle sonulanacak Osmanl tarihinin akn, ya da kendi kaderini deitirme abalarna burada balamtr. ttihat ve Terakkicilernce 23 Temmuz 1908' de 2. Merutiyeti, yani 2. Anayasann ilann salarlar. Daha sonra da iten ie rm ve km imparatorluun idaresini ellerine alarak, yeni bir ans ararlar. Ama nafile. Kaybedilen zamanlar, hayali sevmeyen tarih, yenilgiyi onlarn kaderi yapmtr. Tarihte, maceraperesttiler sulamasyla kar karya kalrlar. Oysa Birinci Dnya Sava'na girmelerinin macera ile bir alakas yoktur. Osmanl'nn etrafn saran ate emberini yarp kmak iin atlmlardr savan gbeine. Daha ok idealisttirler, hayalleri ve dnyay deitireceine inandklar yrekleri vardr. Ama onlardan yana olmayan zaman tersine evirmeyi hi bir zaman baaramamlardr. Hele 41 yllk

ksa yaam serveninde Enver Paa hi bir zaman hayallerini gerekletirememitir. Onlara yaklatn sand zamanlarda aslnda daha da uzaklar. Ondan geriye anl bir ad, dramatik bir lm yks ve temellerini att istihbarat rgtnn yaps kalr. ttihat ve Terakki ile Enver Paa, 1909 dan 1918'e kadar olan ynetim serveninde modern anlamda ilk Trk gizli servisini de kurmulardr. Trk tarihinde, ada anlamdaki istihbarat almalarna en fazla nemi verenynetim, ttihat ve Terakki olmutur. Ama dalan, kum gibi parmaklarn arasndan akp giden Osmanl toprana ve devletine sahip kabilmektir. Bu konudaki ilk harc ttihat ve Terakki'nin paasndan Enver, Cemal ve Talat Paalardan, Enver Paa atmtr. 22 Kasm 1881 de stanbul'da doan ve 1922 de Trkistan'da Sovyet Kzlordusu'na kar savaarak len Enver Paa, yaam boyunca rgt kimliini hep korumutur. Her bulunduu yerde kendisini deiine alan bir rgtlenmeninnderi olmutur. te bu rgtlerden biri bugnk Trk istihbarat rgt MT'in de kklerinin bulunduu "Tekilat- Mahsusa"dr. Ve bu rgt ulusal bir kimlik tar. lkenin dinamik unsurlarnn birlemesiyle ortaya kar. Tekilat- Mahsusa'nn dou gnleri tpk dier uluslarn ar bunalml dnemlerinde ortaya kan, dmana kar direni rgtlerinin yaplanmalarn anmsatmaktadr. GZL SERVS MER'N TE YAKASINDA nceleri Enver Paa'nn , sonra ttihat ve Terakki'nin, daha sonra da son Osmanl ynetiminin devlet istihbarat servisi olarak alan Tekilat- Mahsusa, 1919'dan sonra balayan Ulusal Kurtulu Sava ve Trkiye Cumhuriyeti'nin kuruluundanbugne uzanan yolda, adlar deitirerek gnmz Trk istihbarat geleneinin temelini atmtr. Tekilat- Mahsusa ilk olarak 1909' lar da ekillenmitir. ekirdek anlamdaki Tekilat- Mahsusa 1911' de Bingazi'de Enver Paa komutasnda bamsz birliklerle talyanlara kar baar gstermitir. stanbul'a kahraman olarak dnen Enver Paa 1. Balkan Sava yenilgisinin ardndan, atalca Sava'nda da baarsn tekrarlamtr. Bu srada stanbul'da herkes kentin Bulgarlarn eline dmesinden korkmaktadr. Korkulan olmamtr. Bulgar dalarndangelen tecrbe ve i siyasi dengelerin ksmen yerine oturmas, bu srada Balkanlarda bagsteren i hesaplamalar , stanbul kaplarna dayanan Bulgarlarn atalca savunma ve saldr savalar sonucu sklp atlmasn salamtr. Bu savata Tekilat- Mahsusa da aktif bir ekilde rol oynamtr. Tekilat- Mahsusa ttihat ve Terakki ile birliktedevletin iinde ve savan gbeindedir. Banda da Enver Paa'nn dostu olan ve ete savalarnn uzman saylan Sleyman Askeri Bey vardr. Tarihte adndan yazl kaytlarda ok az bahsedilen Tekilat- Mahsusa

ile ilgili bu ilk eylem bilgisi, o dnemi anlarnda anlatan ttihat ve Terakki'nin paasndan biri olan, Cemal Paa'ya aittir. Tekilat- Mahsusa konusunda en fazla bilgi sahibi olanlardanCemal Paa, bu konuda dier ittihatlar gibi, nedense anlarnda bile ok ketum davranmtr. Ancak gizli tekilatn hakkn vermeyi de ihmal etmemitir. Bu tutum daha sonralar Trk gizli servislerinin en byk baarsn oluturacak hastaln, yani gizlilii ikinci plana atma sorununun, Tekilat- Mahsusa iinde halledildiinin bir rnei saylsa gerektir. Paa hatralarnn 63. sayfasnda 1912 ylnn sonlar ile 1913'n balarnda yaanan Balkan Harbi'ni ve bunda Tekilat- Mahsusa'nn baarlarn yle dile getirmektedir: "Ordunun Edirne stne hareketi srasnda hkmete nerolunan beyannamede, ordumuzun Meri nehrini katiyen gemeyecei aka taahht edilmise de, o zaman ordu zihniyetinin ruhu olan baz kimseler bu taahhdn isabetsizliini dikkat nazarna alarakhkmete bal olmayan yar resmi bir Tekilat- Mahsusa ( Hususi Tekilat )' nn Meri nehrinin te tarafnda kendi istedii gibi hareket etmesine gzyummak esasn Bakumandanla ve Hkmete kabul ettirdiler.Ve bu Tekilat- Mahsusa akll ve sratli bir hareketle Mesta Karasuyu Vadisine kadar btn Bat Trakya'y igale muvaffak oldu. Garbi Trakya ktas Edirne vilayetinin Ortaky ve Karacaali kazalaryla btn Dedeaa ve Gmlcine sancaklarn ve nfusun yzde 95'i slamlardan terekkb edenmhim bir blgedir.Bu ktay igal eden Tekilat- Mahsusann banda ehit Sleyman Askeri Bey bulunuyor ve erkes Yzbas Reit ve zmir'li Eref ve Kardei Samive yine yzba Fehmi Bey'lerle daha baz zevat asli erkann tekil ediyorlard." Evet, Tekilat- Mahsusatarih kitaplarnda bulunmayan, anlatlmayan kk vurka eylemlerinin ardndan, bylesine byk bir eylemi baaryla gerekletirebilmitir. Bulgarlarn igaline urayan bu blgede 15 Austos 1913'de Kuuba Eref ile Sleyman Askeri komutasnda balatlan direni ve saldr faaliyeti, 15 gn gibi ksa bir srede ekibin istihbarattaki baars sayesinde sonulandrlr.nk bandaki komutanlarn hepsi, zellikle Enver Paa ve Sleyman Askeri blge siyasetini, ekonomisini ve zellikle dil ve corafyasn ok iyi bilmektedirler. Bat Trakya'da Bulgar igaline karmcadele eden Tekilat- Mahsusa kadrosu yle olumaktadr: Kuuba Eref (Sencer), Binba Sleyman Askeri, Yzbalar; Kskl Cemil( Irak'da ehit dt), lyas Sekin ( Sonra General), Fahri ( ehit oldu),Akkal Kasm, Beiktal Ekrem, hsan Eryavuz, olak brahim, Kskll Ali Rza, Hilmi, stemenler; Manastrl Halim (Irak'da ehit dt), Fuat Balkan ( sonra Yzba), skeeli Arif, Fahri, ehreminli Sadk, mer Ltf Suman, Temenler; Beykozlu Reat, Niantal Stk ( ehit oldu), Filibeli Halim Cevad, Beykozlu Hasan, Tahsin, Refik, Besim,

sivil istihbaratlar;Manastrl Hsrev Sami, Hac Sami ( Kuuba Eref'in kardei), erkes Reid ( erkes Etem'in kadei), akr Efe, Sabancal Hakk, Tatar Hasan, Karaka brahim, Silah Hseyin, Karagmrkl Etem Nuri, Cihangirolu brahim ( Kafkasyal), Giritli smail Kaptan, Mamaka Mustafa Kaptan, Said Kaptan. TEKLAT-I MAHSUSA DEVLET KURDU Tekilat- Mahsusa'nn bir anda ortaya kp bylesine nemli bir harekat gerekletirmesi mmkn olamayacana gre, ilk ekillenmesinin ve bir gizli servis haline gelmesinin hazrlklarnn 1909 dan nceye gitmesi gerekmektedir. Geri ordu iindeki bir hareket olarak gelimesi, organizasyonunu hzlandrc bir etken olmutur. Ancakbaz kaynaklar 1903- 1907 yllarndan itibaren baz rgtlenmelerin yapldn dile getirmektedir. nk bylesine bir gizli servisin oluturulmas iin en az bir iki yllk zaman gerekmektedir. Bu rgtlenmeden nce gerek istihbarat asndan devlet iinde, gerekse dnda bamsz muhalif unsurlar olarakburada kastedilen rejim muhalifi gruplardr- bir takm gruplarn varl muhakkaktr. Ancak bunlarn hibirisinin yeterlilii ve gc Tekilat- Mahsusa ile bir karlatrma kabul etmeyecek dzeydedir. Tekilat- Mahsusa bir g merkezidir. O, dierlerini de iinde eritmitir. Tekilat- Mahsusa Meri Nehrinin tesindekibu eyleminde sadece toprak kurtarmakla kalmamtr. inde usta olan her gizli servisin yapacan yapm ve ald topraklar zerinde bir de geici hkmet kurdurmutur. Evet yanl okumadnz, igal edilen topraklar zerinde 31 Austos 1913 tarihinde Anadolu'nun ilkTrk Cumhuriyeti kurulmutur. Bu daha sonra aratrmaclarn ortaya kard Kars ve civarndaki 1918 ylnda kurulan Azerbaycan Trk Cumhuriyeti oluumundan daha dancelere rastlamaktadr. Ve bu oluumun bir gizli servis tarafndan gerekletirildii unutulmamaldr. Anadolu'nun kurtarlmas veMustafa Kemal ile arkadalarnn Ankara merkezli Trkiye Cumhuriyet'ini ilan etmeleri ise ok ok sonralargerekleecektir. Sleyman Askeri Bey blgenin slam halkndan ileri gelenleri Enver Paa'nn abalaryla Gmlcine de bir genel kongreye davet etmitir. Bundan ncekurulan "Muhacirin Mdriyeti daresi"nin bana da Sleyman Askeri getirilerek bu tr hareketleri rahata yapabilmesi salanmtr. Gmlcine'deSleyman Askeri "BATI TRAKYA MUHTAR TRK CUMHURYET' ninve Bat Trakya Muvaffak slam Hkmeti " ad altndabir hkmetin kurulduunu da ilan edecek dzeyde etkili almtr. lan edilen Cumhuriyeti ve Hkmeti , Yunanllar ile Bulgarlar tanmak zorunda kalmlardr. Hkmet hemen para ve pul bastrmtr. Hkmetin geici bakanlna da tekilatn gvendii Gmlcine Belediye Bakan getirilmitir.Oluturulan Hkmetin yeleri unlardr: "Cumhurbakan Hafz Salih Efendi, Hafz Galip, Hac Saffet Bey, Hseyin Paa, Mehmet Paa, Hac sa Efendi, kr Bey, Sleyman Askeri, Hilmi

Paa, Kuuba Eref ( Sencer) Tekilat- Mahsusa'nn iki numaral adam Sleyman Askeri de yeni cumhuriyetin Genelkurmay Bakanl'n yrtr. Altnda oluturduu ordu kadrosu yledir: Bat Trakya Genelkurmay 2. Bakan erkes Rait, Harekat ube Mdr stemen Manastrl Halim, Topu Kuvvetleri Komutan Yzba hsan Eryavuz, Svari Kuvvetleri Komutan Yzba lyas Sekin, Ar Kuvvetler Komutan stemen mer Ltf, Aknc Kuvvetler Komutan stemen Srfeli Ekrem, Aknc Kuvvetler kinci Komutan stemen skeceli Arif, Hcum Taburu Komutan Yzba Kskll Cemil, Milli Kuvvetler Komutan Kuuba Eref Sencer, Kuvay Milliye Mfreze Komutan Manastrl Hsrev Sami, Kuvay Milliye Mfreze Komutan Cihangirolu brahim. ERKESETHEM GZL SERVS ANLATIYOR Blge ve yeni hkmet her ne art altnda olursa olsun tekilatn elindedir. Trk tarihinde bilinen en eski ve u an iin ilkCumhuriyet bu olmutur. Buraya bal asker says 4 Ekim 1913'de 29 bin'i bulmutur. Bu hkmet 25 Ekim1913'e kadar yaayacaktr. Bundan sonras ise gizli servis ile hkmet arasndaki anlamazlklar ve kar klarla geer. Hkmet, bar grmelerinde blgenin tamamen boaltlmasn kabul etmitir. Ancak Tekilat- Mahsusa'nn baz elemanlar bu karara kar direnirler. Sleyman Askeriaresiz kalmtr. Duruma o dnemin stanbul Muhafz Cemal Bey, yani Cemal Paa mdahale eder. Tekilat onu sevmektedir. O da bu etkisini kullanr. Sonuta tekilat yeleri blgeyi hkmetin istei zerine Bulgarlara brakrlar. Ancak bu alandaki istihbarat ve kkrtma almalar devam eder. Enver Paa buraya imam, kyl, iadam klnda Tekilat- Mahsusa ajanlargndererek, blge zerindeki Trk etkinliini korumaya alr. Ylar sonra bakldnda uygulama baarl olmutur. Bu ilk eylemdeetkili olan zmir'li Eref ve Kardei Sami Bey'ler daha sonra Sleyman Askeri ile birlikte pek ok yerde Tekilat- Mahsusa iin eylemler yapmlardr. Burada blgede Eref Sencertarafndan yetitirilen erkes Ethem ile kardei Reit Bey'de Kurtulu Sava srasnda ve ncesinde ok nemliiler gerekletirmilerdir. erkes Ethem anlarnda Ruslara ve ngilizlere kar Tekilat- Mahsusa saflarndaki mcadelelerinden yle szediyor: " Birinci Dnya Sava'nn ilk senesinde byk kardeim Reit Bey'in kendi bana askeri ve politik amac olan , Krtlerden ve baka milletlerden toplanm ' Tekilat- Mahsusa' kuvvetleri ile Ruslarakar , daha sonra ran'n gneyindengiliz blgesinde ve Efgan sefer heyetinde bulundum. Pek uzun srecek olan bu maceralardan bahsetmeyeceim." Her iki karde de Tekilat- Mahsusa'nn elemandr. erkes Ethem Kurtulu Sava srasnda gsterdii byk yararllklara karn daha

sonra kardelerininve sevmeyenlerinin zerindeki oyunlar sonucu "hain" damgas yemitir. Bu Ethem iin haksz ve byk bir sulamadr. Bu konuda Atatrk'n sal boyunca Dileri Bakan olarak grev yapan ve kendisi de bir Tekilat- Mahsusac olan Dr. Tevfik Rt Aras'a Atatrk, Ethem'in toyluundan ve yeterince bilgi ile donanmamlndan yaknr. ENVER'N GZL SERVSN SULTAN DA TANIYOR 1913 de fiili eylemleriyle ortaya kan Tekilat- Mahsusa, Osmanl'nn ykm iin casuslarn cirit att bir gizli rgtler savann ortasndadr artk. Adn ttihat subaylardan Veteriner Albay Rasim Bey'in koyduu dile getirilen Tekilat- Mahsusa'ya resmi belgelerdeilk kez 5 Austos 1914 de rastlanr. Enver Paa bu srada Harbiye Nazr ve Bakumandan Vekili olarak tekilatn genilemesi ve rgtn glendirmesi iin bir gizli emir yaynlar.Enver Paa Padiah 5. Mehmed Reat'n yeeni Naciye Sultan ile evlidir,- Geri bu evlilik, Sultan'n yann kk olmas nedeniyle fiilen olmamtr- emrini yaynlarken sarayn gc de arkasndadr. ttihat ve Terakki ynetimideen etkin kiidir. Osmanl da ttihat ve Terakki'nin Enver, Cemal ve Talatpaalarn adyla anlacak olan ve 1918'e kadar sren Paalar Devribalamtr. te bu g ve yaknlklarla Tekilat- Mahsusa 1914' den itibaren padiah 5. Mehmed Read'a da benimsetilir. Sultan Reat,Tekilat- Mahsusay devletin gizli servisi olarak onaylar. rgt eklen Sadrazama bal olarak alacak, elde ettii bilgileri rgt bakan sadece Sadrazam ve Harbiye Nazr'na iletecektir. Enver Paa bu dzenlemeyle Tekilat- Mahsusa'y dorudan kendisine bal olarak alan, bamsz bir rgt haline getirmitir. Enver Paa kurduu, bytt, kabul ettirdii bu gizli servisi, kimselere brakma niyetinde deildir. Onu, hayallerinin gereklemesinde kullanacaktr. yle de yapar. Buraya kadarki geliimine baktmzdaTekilat- Mahsusa bireysel klarn sonucunda domu bir tepki rgtdr. Tepki Osmanl'nn paralanmasna kardr. Beslenilen kaynak askeri ktalardr. Snlan yuva ttihat ve Terakki atsdr. Kendisi de bir gizli rgt olarak ortaya kan ttihat ve Terakki ile Tekilat- Mahsusa zaman zaman birbirine kartrlmtr. Bu iki yaplanma tamamen farkldr. Biri parti olarak baskc rejime kar rgtlenirken; siyasi bir oluumken, dieri casusluk ve kar casusluk amacyla oluturulmu bir askeri yaplanmadr. TRK-SLAM SENTEZC CASUSLAR Tekilatn banda ilk bulunan kii Enver Paa'nn ardndan ikinci adam olarak anlan Sleyman Askeri Bey'dir. Askeri gzpek bir subaydr. Tekilat- Mahsusa'nn bakanl grevini Basra Valiliine atanana kadar sdrmtr.Burada da tekilat iin almalar yapmtr. Cemal Paa onunlailgili olarak Hatralarnda u bilgileri verir: " Sleyman Askeri Bey biraz aceleci ve biraz da nikbin olmasna ramen pek mkemmel ve mteebbis bir idare adam saylabilirdi. Yksek zekas, son

derece cesaret ve fedakarlyla muhitine itimat ve emniyet veren bu mmtaz ahsiyetten..... pek ok siyasi istifadeler temin edilmitir" Tekilat- Mahsusaete sava, casusluk, kar casusluk, propaganda faaliyetlerinde bulunan, kaynan ve kklerini ordu iinden ve dinamek gen kitlelerden alan bir gizli servistir. Ordu btesinin dndabol miktarda parasal kaynak da elde edebilmektedir. Tekilat- Mahsusa'nn amac imparatorluk iindeki ihanet ebekelerini ortadan kaldrmak, gelien milliyetilik hareketlerini bastrmak, kontrol altnda tutmak, dardaki belirli hedeflere kar sabotajlarda bulunmak ve Osmanl topranda cirit atan btn gizli servislerle boy lebilmektir. Tekilatn ideolojisi Pan Trkizmdir. Ancak slam birlii temeldir. Enver Paa geri zaman zaman Pan slamcl da gndemine almam deildir. Geri o komnistlerden bile yardm istemitir. Ama ana temel Trklktr. O dnemin nl Trk dnrlerinden Ziya Gkalp'in hareketi etkiledii belirtilir. slam konusundaki etkilenmenin kayna ise ttihat ve Terakki'nin programna Panislamizmi koyan Emiri Efendi' dir. Bugnk tanmlamayla amalanan ttihat bir Trk-slam sentezidir. Bugnk araylarn kaynaklar asndan o dnemin incelenmesinde byk yarar vardr. Bugnk Trk-slam sentezinin ahinler kanadnn ideolojik temelleri o zaman atlmtr. Trkln gelitirilmesi iin ilk kez Kuran'n Trkebasm almalarna geilmi ve bu muhalefetin byk tepkisiyle karlanmtr. Bugnk Milli Gvenlik Kurulu Genel Sekreterlii'ne bal Toplumla likiler Bakanl'nn yrtt propaganda ve ynlendirme almalar dikkate alnacak olursa, o zamanlarn Trk-slam sentezinin gnmze uyarlanm ekline ne kadar benzediini grmek mmkndr. Hele bu bakanln PKK iin Gneydou'da yrtt dine dayalmcadele yntemiyle, Trkiye dndakieylem ve rgtlenmelerine baklacak olursa, Tekilat- Mahsusa'nn yntemleriyle byk benzerlikler ierdii gzlenecektir. Tekilat- Mahsusa'nn ynetici kadrosu iyi eitilmi asker ve sivillerden olumaktadr. Tekilat iinde bulunanlarn byk ksm ordu iinden seilmitir. Ancak diplomatlar, gazeteciler ve baz bakanlklarn ynetim kadrolar da tekilatn iinde yeralmlardr. Bu srada 1869 ylnda i birliini salayan talya smrgeci bir politika izlemekte ve nfuz alan olarak da Trablusgarp' semi bulunmaktadr. kinci Merutiyetle birlikte Bulgaristan bamszln ilan eder, Avusturya Bosna Hersek'i, Yunanistan Girit'i ilhak eder. Bunlar gren ve Osmanl'nn dalmakta olduunu bilen talya, 1911'de Trablusgarp'e kar. Boazlara gnderdii gemilerlekylar bombalar. Osmanl ynetimi olay protesteeder, ama tesine geemez. Ne bir asker gnderebilir, ne de bir gemi. te buradadevreye Tekilat ve onunla birlikte hareket eden askerler girer.

MUSTAFA KEMALGZL SERVS KITALARINDA Tekilatn organizasyonu altnda , yeleri arasnda, bir sre grev alan nemli bir ad da Mustafa Kemal'dir. Tekilat hakknda geni bir aratrmay bu konudaki en nemli kaynak olan Eref Kuuba'nn anlatmlar ve belge destekleriyle gerekletiren Phillip H. Stoddard, Tekilat- Mahsusa adl Princeton niversitesi'ne sunduu doktaratezinde bu konuyugndeme getirmektedir. Arba Yaynlar tarafndan kitap haline getirilen almada Mustafa Kemal tekilatn kadrolar arasnda saylmaktadr. Eref Sencer'dekadrolar arasnda onun adn saymaktadr. Atatrk de Balkanlardaki mcadeleler ve 31 Mart vakasnn ardndan, topraklarn savunmak gereini duyan pek ok gnll subay gibi ( kald ki Tekilat- Mahsusadan te ttihat ve Terakki'nin iindedir, hatta bir ara bu tekilatn kurucusu olduu sav da yakn evresince iddia edilmitir) teikalatn organizesi altna girmitir. Mustafa Kemal Ekim 1905'de am'dagizli olarak Vatan ve Hrriyet Cemiyeti'ni kurmutur. Daha sonra bu kk ve etkisiz cemiyetler birleerek ttihat ve Terakki atsnda toplanmtr. Mustafa Kemal ttihat ve Terakki'ye 29 Ekim 1907 de ye olmutur. Bu yeliin ardndan ttihat ve Terakki kendisini 1908'deAvusturya-Macaristan hkmetinin Bosna Hersek snrna yapt ynak ile ilgili bilgi toplamak iin gizlice ve askeri istihbarat amal olarak Kasm aynda Bosna'ya gndermitir. Mustafa Kemal bu grevi yerine getirirkenilk kez kt yurtd grevinde Talca'da 35. Tugay Komutan olan Binba Fevzi akmak ( Daha sonra Mareal Fevzi akmak ) ile de tanr ve ondan oka bilgi toplar. Dnte gayr resmi gizli raporunu veren Mustafa Kemal'e gre ynak, Srplara kar yaplmaktadr. Daha sonra dier gnll subaylarla birlikte Mustafa Kemal de Trablusgarp cephesinde Tekilat- Mahsusa ile hareket etmitir. Mustafa Kemal'e Trablusgarp'e ilk gidi grevini veren ttihat ve Terakki Cemiyeti'dir. Mustafa Kemal'in Bingazi'ye var tarihi 1908'in Eyll sonudur. Trablusgarp'taki Fransz Konsolosu A. Alrick'in Dilerine gnderdii raporda bakn neler yeralyor: "Muhtemelen Selanik ttihat ve Terakki Komitesi yesi olan bir Trk subay (Mustafa Kemal'i kastediyor)bir ka gnden beri bu civarda olup bitenler ve kiiler hakknda soruturma yapmaktadr. Kendisinin daha imdiden bir ok yksek memur ve eraf Anayasayave onun balca ilkelerini sadakat yemini yapmaya davet ettii,hrriyet ilkesi konusunda dindalarnn menfi davranlaryla veya hi deilse tereddtleriyle karlat sylenmektedir." Atatrk'n blgeye kinci kez gidii ise gnll olaraktr ve Tekilat- Mahsusa'nnsaflarndadr. Yannda Tekilat- Mahsusac arkada , yakn dostu mer Naci de vardr. mer Naci daha sonra Tekilat- Mahsusa iin Kerkk'de almalar yaparken 28 Austos1916'da lecektir. ttihat ve

Terakki'nin en gl hatiplerinden birisi olarak tannr. Atatrk 23 Kasm 1916'da bu arkadann lmnden duyduu znty not defterine kaydedecektir. Enver Paagnll subaylardan oluturduu gruplarla Trablusgarp'ta talyanlara kar mcadele verecektir. Grup, Tekilat- Mahsusa tarafndan oluturulmutur. Mustafa Kemal'in yannda tekilatn lider kadrosundan Eref Sencer (Kuuba) da bulunur. Hatta Trablusgarp ile ilgili kararllk ErefSencer (Kuuba) tarafndan yle dile getirilir: " Osmanl Askerleri olarak haysiyetimizi yenebileceimiz bir dmana rehin verircesine teslim etmenin aybn tayamazdk." MUSTAFA KEMAL'N SAHTE KML Enver Paa gnll subaylardan oluan grubunun Msr ve Tunus zerinden scak blgelere gemesine karar verir. ki ayr ekip yola kar. Bunlardan birinin banda kendisi ve Mustafa Kemal vardr. Bu grup Msr zerinden Trablusgarp'a geecektir. Eref Sencer de bunlara Arapa bilen rehber olarak yardm edecektir. lk yola kanlar sahte kimlik, evrak ve uygun klklarla Enver Paa ile Mustafa Kemal olur. Mustafa Kemal 15 Ekim 1911'de"Tanin Gazetesi Muharriri Mustafa erif" kimliiyle ve Rus bandral bir gemiyle hareket etmitir. Mustafa Kemal Msr'da rahatszlannca, Trablusgarp'a gidii biraz gecikir. Msr'da kalmas ve dinlenmesi gerekmitir. Ancak daha sonra Enver Paa, Nuri paave birka Alman danmanla birlikte, 30 Aralk 1911'de Derne ehrinde direni hareketinin komuta kademesinde grev alr. Libya 'da halk uzunca sre Osmanllara yardm etmemitir. talyanlar uaklardan halka dattklar bildirilerdeTrklere kar Araplar tahrik etmekte ve sindirmeye almaktadr. Bu bildirilerden biri yledir: "Bismillahirrahmanirrahim.Bingazi ve havalisi Araplar beni dinleyiniz. Bundan bir ay nce uaklarmzla gndermi olduumuz bildirilerimizde unlar sylemitik.: Siz Trklerin syledikleri yalanlarn kurbansnz. Bizim szmz dinleyin ki bir para harp gcnz olsun. Tamamen aleyhinize olan durum lehinize dnsn.Btn olaylar bizim hakl olduumuzu gsterdi. Yce Allah 12 Mart 1912,hicri sene 23 Rebil evvel 1330 tarihinde bize byk zaferi verdi.Yce Allah hangi tarafa nimetini hak kldn bize ve size gstersin. Acaba o gn sizlerden ka kii geri dnmedi.Yzlerce ve yzlerce insan ld.Ve biz inceledik hepsi Araplardand. Sizin kardeleriniz o gn bizim top ve tfeklerimize kar savarken Trkler neredeydi ve ne yapyorlard.Onlar her trl tehlikeden uzak kendilerini koruyorlard.Siz ne zaman gzlerinizi aacak ve ikna olacaksnz.Trkleri brakmanz sizin menfaatiniz icabdr. Onlar sizi aldatyor ve midi olmayan siyasetlere alet olarak kullanyorlar.sizi bu

ekilde lme ve mutlak yenilgiye srklyorlar.Onlar zerinden uzun seneler gemesine ramensizin memleketinizi kuraklatrarak, harap olmu, fakirlemi, adaletsizlik ve yoksulluklarla dolu bir yer olarak brakmlardr. Hereye kadir olan, hereyi gren ve hereyi bilen Allah'tansizin akllarnz aydnlatmasn dileriz. Bingazi ve beldesi sakinleri imdi sevinli ve huzurlu ve gven iindedirler. Ve herkes kendi ailesinin yaam iin yardm edebilir. Dininiz saygn, rf ve adetlerinizve yasalarnz saygn olduuna gre mlkleriniz de saygn olacaktr.Eer bizim tarafmza geerseniz szlerimizin doruluunu gzlerinizle grp , kulaklarnzla duyacaksnz. tiaatinizin delili olarak beyaz bayrak dalgalandrp bizim tarafmza gein.Bizden size hi bir ktlk gelmeyecektir. Sizi byk bir sevinle karlayacaz.O zaman aramzda konuur, olaylar dzeltir ve hepimizin hayr iin alrz. Ama Allah korusun eer,Trklerin yalanlarn dinleyerek bu halinizin devamn tercih ederseniz siz bilirsiniz; bizim silahlarmzn gcn tanyorsunuz.Allahn gc ile havadan uaklarmzla evlerinizin ve sizin zerinize , hayvanlarnz ve arpa , buday yetitirdiiniz tarlalarnz zerineyakc ate atacaz. Ama bu zararn size olmamasn yce Allah'tan dileriz.Bilakis, o, bu memlekete birlik ve ilerleme bahetsin. nk o hereye kadirdir. Bingazi, 25 Mart 1912. kinci Frka Kumandan General Bricola." talyanlarn bu propagandas, yerleik halkn tavrszl sabrla ve inadla yrtlen propaganda almalarylakrlmaya ve bir bakaldr organize edilmeye allmtr. NGLZLER TRK AVINDA ngilizler, talyanlara kar sava engellemek iintekilat elemanlarnn blgeye gidiini durdurmaya olaanst bir aba gstermilerdir. Ancak Trablusgarp' da gnlller olarak adlandrlan bu grup, talyanlar karsnda byk baarlar salamtr. Bu srada Osmanl Ordusu Balkan Harbinde atalca'ya kadar yenilgi iinde ekilince, stanbul'dan gelen bir emir sonucu buradaki btn kuvvetler acele geri arlr. 1912 sonbaharnda Libya'da hemen hemen hi Trk ynetici kalmamtr. talyanlara kar Enver Bey'in blgede Bedevilerden salanacak yardmlar karlnda denecek olanparalarla birlikte brakt tek komutanAziz Ali Bey dir. Enver Paa Libyallara Aziz Ali Bey''in her trl yardmda bulunacana ve son ana kadar orada kalacana dair sz vermitir. Ancak aralarnda orada da bir ok sorun yaanan Enver Paa ve Aziz Ali'nin balar bu ayrlk sonrasnda iyiden iyiye kopma noktasna gelmitir. Aziz Ali Bey daha sonra Enver Paa'nn brakt paralarn bir ksmn, Osmanl askerlerini ve techizat alarak Msr'a kzkardeinin yanna , oradan da stanbul'a gemitir. Ancak kendisini burada bir srpriz beklemektedir. Aziz Ali'nin blgeyi

terketmesine ve Bedevileri satn almas iin gnderdii paralar zimmetine geirmesine sinirlenen Enver Paa, onu Divan Harpte yarglatacaktr. Enver Paa, Aziz Ali'nin yaptklarn blgede Osmanllar destekleyen Araplara ve Tekilat- Mahsusa'nnajanlarna tek tek rapor ettirmitir.Bu Tekilat- Mahsusa'nn i denetimi de elinden brakmadnn bir rneidir. Harbiye mezunuve asl ad Aziz Ali Msri olan bu subay, yarglama sonucu idama mahkum olmutur, Enitesi Kahire Merkez Komutandr. Yemen ve Bingazi'de arpmtr. Libya'daelindeki silahlar da Sunusilere teslim etmesi talimatn almasna ramen bunu yapmamtr. dama mahkumiyetinin ardndan nglizlerin araya girmesi ve zorlamas sonucukurtulup Msr'a snr d edilmi ve serbest braklmtr. Arap milliyetilik hareketinin Trklere ilk isyan bayra aan kiisi olan erif Hseyin'in ordusunda Trklere kar arpmtr.Sonra Msr Genelkurmay Bakanl makamna kadar ykselmitir. Msri'nin serbest braklmasnda Araplara kar bir jest isteinde olan Osmanl ynetiminin de etkisi olmutur. Bu konuda am'nFransz elisi M. Bompar merkezine ulatrd bir raporunda Trklerin, Araprgtlerle ilgili btn almalar rendiini belirterek unlar kaydediyordu: " Aziz Ali'nin aff ok yakndabalayacak daha ciddi ve ar tedbirleri rtmek iin biimsel bir jesttir. " Blgede Afrika Gruplar Genel Komutanl grevini yrten Nuri Paa (Killigil) 1915'den 1918'e kadar buralarda kalarak Svey operasyonlarna da katlmtr.Bunun ardndan 1918'de Kafkasya slam Ordular Komutanl'nagnderilmitir. Atekesten sonra tutuklanarak Ardahan cezaevine konmutur. Ancak buradaniki ngiliz memur ile drt askerin ldrlmesiyle sonulanan 8-9 Austos 1919 tarihli firarnn ardndan isyanc birliklere liderlik yapmak zere Kuzey Kafkasya ve Azarbeycan'a gitmitir. Burada da Tekilat- Mahsusa'nn birliklerini organize ederek istihbaratalmalarna devam etmitir. Daha sonra Anadolu'ya dnmtr. LK GZL SERVS SORUTURMASI:TEKLATI NASIL BLRSNZ ttihat ve Terakki ynetiminin 1918' decephelerde yenilmesi ve lkenin iinde bulunduu felaket zerine yurt dna kamas sonucu, 1918 Kasmnda Osmanl Meclisi Mebusan'nn "Beinci Komitesi" ttihat ve Terakkinin ilikilerini incelemeye almtr. Tekilat- Mahsusa incelemenin odandaki rgtler arasnda yeralr. Bu Trk gizli servisleri iin parlamentoda oluturulan ilk ve tekaratrma komisyonudur. Komite'nin Tekilat- Mahsusa ile ilgili sorularna dnemin Maliye Nazr Cavit Bey "Gizli bir askeri gruptur. Ancak kabine kararyla kurulmamtr" yantn verir. 1913-1917 yllar arasnda Sadrazamlk yapan Sait Halim Paa ise Komite'ye Tekilat- Mahsusa'nn ordunun bir paras olduunu syler. Ancak " Benim sorumluluum dndayd" diye ekler. Kt hrete sahip tekilatn datlmasn defalarca Enver Paa'dan istediini de

syleyen Sait Paa, Harbiye Nezaretinin geni parasal yetkilerinin de teikilat iin kullanldn belirtir. Tekilat- Mahsusa zerinde hi bir bte kontrol yoktur. smail Canbolat eski ileri Bakan olarak komiteye Tekilat- Mahsusa'nn d gvenlikle ilikili bir tekilat olduunu syler. Milli Eitim Bakan Ahmet kr Bey ise Tekilat- Mahsusa konusunda bildii tek eyin, Enver Paa'nn ilgilendii bir gizli rgt olduunu komiteye aklar. Adalet Bakan brahim Bey ise Tekilat "kabine dnda bir askeri oluum" olarak nitelendirir. Kabinenin geri kalan ksm Enver Paa'nn rgtn bilmediini itiraf eder. Bu da gizli servisin zaman zaman kiisel hrslar iin kullanld konusunda pek ok endieyi gnmze tamaktadr. Tekilatn Sleyman Askeri'den sonraki lideri Eref Sencer( Kuuba) kabinenin bilgisizliini "gvenilmezliklerine" balamaktadr. Yanio dnemin gizli servisi hkmetine gvenmez.Bu o zamandan bugnlere uzanan zaman diliminde gizli servis ile hkmetler ve parlamentolar arasnda sk sk yaanan bir amaz olarak tarihimizde yeralmtr. Bugn dahi pek ok gizli servis eleman veya yneticisi, baz bakan ve parlamenterler ile brokratlar "gvenilmez" bulabilmektedir. Bundaki hakllk paylarn siyasetin geirdii deiime ve karanlk odaklarn g araylar iinde satn aldklar mevkilere bakarak vermek, sanrz hem parlamentonun hem de dier kurumlarn hakkn inkar etmek olur. MT, ALAYANGL'E NEDEN GVENMYOR rnein srf Sovyetyaknl nedeniyle Trk politik yaamnn nemli adlarndan biri olanve Cumhurbakanl vekillii gibi ok nemli grevlere dahi gelen hsan Sabri alayangil ile ilgili baz MT yneticilerinin deerlendirmeleri artcdr. Onlara gre alayangil bu Sovyet yaknl veya scak ilikileri iinde bulunmas nedeniyle zerinde hep pheler ve soru iaretleribulunan ve daima kontrol edilmesi gereken kiidir.Bunda MT'in baz operasyonlaryla ilgili olarak Parlamento tutanaklarna baz bilgileri geirtmi olmasnn da etkisi olsa gerektir. MT'e gre Trk siyasi yaamnnen renkli simalarndan ve Cumhurbakan Demirel'in yakn arkadalarndan alayangil "gvenilmez" dir. Gvenilmezlik sralamalarndabaka adlar da dn olduu gibi bugn de yeralmaktadr. Tekilat- Mahsusa o dnemin kabinesinde be kiiden baka hi kimseyi gvenilir bulmamaktadr.Osmanl Hkmeti'nin byk ksm tekilat sradan insanlar kadar bilmektedir. Onunla ilgili hi bir eye kartrlmamlardr. Tekilat- Mahsusa Balkanlardan, Dou Anadolu ve Kafkasya'ya, Suriye'den Afrika Ktasna, Trablusgarp, Msr, Sudan ve Habeistana kadar olan geni bir corafyada etkinliklerini devam ettirir. Avrupada Trkiye ile ilgili konferanslar izler, batl ajanlarla mcadele eder. 1914' de Enver Paa,Sleyman Askeri, Eref Sencer (Kuuba),

Bahaeddin akir, Mithat kr (Bleda)' den oluan bir kurulun sorumluluunda olan Tekilat- Mahsusa'nn kadrolarnasonradan ynetici olarak ttihat ve Terakki'nin nde gelenlerinden Kk Efendi ( Kara Kemal), Yenibaheli Nail Bey, Binba Hsamettin Ertrk,Trabzonlu Rza Bey de katlrlar. Tekilat, Enver Paa'nn eski gnler zleminin yakt atele bir o cephede bir bu cephede koturmaktadr. Kadrolarnda Trkiye'nin en eitimli elemanlarn bulunduran Tekilat- Mahsusaclar almalarnda mttefik Almanlarn, zellikle Afrika ve Arap yarmadasndaki mcadelelerine de destek vermilerdir. Kavga ngilizlerledir. Almanlar, ittihatlarn byk ksmnn gznde Osmanl'y eski gnlere tayacak aratr.Osmanl ynetimi Almanlarla birliktedir ve Almanlar bu amala Tekilata para yardmnda bulunmaktadr. Almanya'nn Tekilata o dnemde dedii paralarn 1918 yl sonundaki toplam tutar 4 milyon altn lira , yani 1918 rakamlaryla yaklak 18 milyon Dolardr. Almanlar paray veriyor, karlnda ise i satn alyorlardr. Bu yntem bugn de dier gizli servislerle kurulan ilikilerde zaman zaman uygulanmaktadr. Ancak bu taktiktebazen zorlama yaratmak amacyla Almanlarn musluu kestikleri de olmutur. Tekilat bu durumlarda Almanlarounlukla umursamamay yeler. Zaten zellikle Arap Yarmadasndaki Alman ajanlarnn ngilizlere kar yrtt operasyonlarn byk bir ksmna da Tekilat- Mahsusa kar kyor ama yaplacak ileri engelleyemiyordur. Almanlar da kendi istihbarat alarn ve elemanlarn blgede yle veya byle Osmanl idaresinden aldklar desteklerahata kullanmaktadrlar. Yani karlkl kar ilikileri bir dengede devam etmektedir. ALMAN GZL SERVS ORTADOU'YA NASIL YERLET Tekilat- Mahsusa'nn kar kt ilerden biri de nl Alman casusu Wassmuss'un ran zerine yaplacak olan ve Arap Yarmadas'nda Cihad ile birlikte ngilizlere kar yaratlacak kargaa plannn uygulamalardr.Alman Gizli ServisiTekilat- Mahsusa'nn da yardmyla Afganistan'a ulaacak ve buradaki yneticileri de ikna ederek Cihad arsna uymalarn salayacaktr. Bu amala oka da para harcanacaktr. Blgeye Tekilat- Mahsusa'nn da yardmc olaca ve casuslardan oluan kamuflaj sirkolan iki grup gnderilir. Bunlardan ilki yeteneksiz bir gruptur ve 13 Aralk 1914 de geri ekilir. kincisi ise daha nitelikli casuslardan oluur. almalarna balarlar. Ancak onlar da ngiliz gizli servisi durdurmay baarr. Almanlar bu byk dou zlemlerini ve ele geirme dileklerini temsil edenharekat "Drang Nach Osten" politikas diye nitelendirdiler. Zor doa koullar, Araplarn Trklere kar duyduu kin ve gvensizlik, Enver Paa'nn Almanlardan rkmeye balamas ve buna bal olarak engelleme abalar ortasndakanl ve zorlu mcadelelerden sonraAlmanlar dlerine ulama olanan yitirirler.

Ama casuslar Wassmuss, blgede n ok byk bir ajan olarak almalarna devam eder. zellikle ran zerindeki Alman gizli servisi balantlar ylesine gl atlr ki bugn dahi Alman gizli servisi ile ran gizli servisi arasndaki balar son derece kuvvetlidir. ran Almanya'da ldrme eylemleri gerekletirmekte ve hatta adam karmakta ama buna gz yumulmaktadr. Bu hep o zaman atlan temeller zerine bugnlerde dahi srdrlen mcadelelerin sonucudur. ran Krdistan Demokrat Partisi lideri Sadk erefkendi,Berlin'de mafya usul bir suikast sonucu ldrlr. 1992 Eyll'nde gn sreyle yaplacak olan Sosyalist Enternasyonal kongresini izlemek iin Berlin'e gelen erefkendi yemek iin gittii Mykonos Restoran'da kendileri iin ayrlan zel odadaarkadalaryla bir araya gelir. Geceyarsna doru lokantay basan kii susturucu taklan silahlarla Doktor Sait kod adl Sadk erefkendi ile birlikte partisinin Almanya temsilcisi Humayum Ardalan , Avrupa Temsilcisi Fattah Abduli ve ran muhaliflerinden Nuri de Kurdi' yi ldrr. Suikastiler yakalanr. Hizbullah yesi iki lbnanl ve bir ranl ele geirilir. Katillerin ran'n emriyle hareket ettikleri belirlenir. Amakimse ran'a ses kartmaz. Alman gizli servisinin bir kanad olayn planlamasnn ran'n Bon Bykeliliinde yapldn bilmektedir oysa.Ayrca ran, Alman ynetiminin de gzyummas sonucu, Trk rgt ve derneklerine szarak buralarda propaganda da yapmaktadr. ran'n Bon Bykeliliinde 6 oda ran gizli servislerinin elemanlarna ayrlm durumdadr. Ayrca buradan yayn yapan bir de radyo bulunmaktadr. Almanya'da, ran Gizli Servisi'nin eflerine uygulanan protokol neredeyse bir babakana uygulanlanla ayn dzeydedir. Bunda ana etkenler arasnda bu tarihi srecin gelitirilmesi sonucu ortaya kan ilikiler a n planda gndeme gelmektedir. ran'n silahlanmas ve Nkleer geliiminde de Alman kaynakl rnlerin nemli bir yeri bulunmaktadr. Almanya'nn politik arenada 2000'li yllarda Ortadou'da Amerika'nn karsna srebilecei elindeki koz azl nemlidir. "stanbul'un Dousunda Bitmeyen Oyun"un senaryosu hep yrrlkte bulunmaktadr. ran'n Batl mttefiki Almanya'dr ve Almanya olaylar yakndan izlemeye ve ynlendirmeye devam etmektedir. ALMANPARASIYLA CASUSLUK OYUNU Tekilat- Mahsusa ile Almanlar arasndaki para alverii konusunda tekilatn yneticilerinden Eref Sencer (Kuuba) 1914 ile 1917 yllar arasnda zaman zaman durdurulan demelerin yaplmas ve Almanlarla operasyonlarda koordinasyon konusunu grmek iin Almanya'ya gitmitir. Kuuba, Almanlarn operasyonlarda direk mdahalesinin olmadn anlarnda aktarmaktadr. Ancak Enver Paa ile Alman Genelkurmay' arasndaki yakn ibirliinin tekilat etkilediine de dikkat ekmektedir. Almanlarn etkinliinin, tekilatn ajan kadrolarnda

nemsenmemesini Eref Bey yle aklamaktadr: "Koordinasyon, mali kaynak, ideoloji gibi sorunlar grev safhasndaki ajanlar nadiren ilgilendirmektedir. nk biz hareket adamydk. Filozof veya idareci deildik." Tekilat- Mahsusa ekonomik kaynaklar bakmndan Almanlara ne kadar yaknsa, almalar ve ideolojisiyle de o kadar uzaktr. Almanlar tekilat parasal ynden satn alamamlardr. nk asl kaynak Osmanl hazinesidir. Tekilatn ana amacbir manda ya da kendini kullandrma deil, yeniden Byk Osmanly kurmaktr. Almanlar bu yolda kullanlmak istenilen aratr. Bu ayn zamanda 1912 - 1913 Balkan Sava srasnda 12 adalar alarak Hellenizm dn gerekletirmek iin saldrganlaan Yunanistan' durduracak ve Boazlarn kendisine kapand endiesiyle saldr planlar yapan Rusya'y bu emelinden vazgeirecek bir yntemdir. 1914' n kanl sava yllarna gelindiinde Tekilat- Mahsusa, Enver Paa'ya, en byk desteklerinden birini vermitir. Enver Paa'nn dlerinin gereklemesinde kesin bir ara gzyle bakt, Birinci Dnya Sava'nda Almanlarn yannda savaa dahil olma dncesinin uygulanmasna, Tekilat- Mahsusa yardmc olur. Bu konudaki iddialarn birincisiAlmanlarla 3 Austos 1914' de ttihat ve Terakki'nin pek ok nde geleni ve hatta Padiah daatlatlarak bir gizli ittifak anlamas imzalanmas zerinedir. Burada da gerekli altyapnn tekilata saland dnlebilir. nk bu srada tekilatAnadolu dndaki topraklarda ngilizlere kar mcadeleye balamtr bile. Bu anlama, Cemal Paa'dan bile saklanmtr. Anlamadan iki gn sonra Tekilat- Mahsusa'ya 5 Austos 1914 tarihli Enver Paa genelgesiyle resmiyet kazandrlmtr. Enver Paa'dan gelen direktifler aynen uygulanr. ENVER PAA'NIN OULLARI:GOBEN VE BRESLAU Almanlarn ngiliz kontrolndeki Akdeniz'de skan ve anakkale Boaz'na yaklaan iki gemisi Goben ve Breslau Enver Paa'nn kabineye danmadan verdii emirle, boazlara kabul edilir ve Osmanl topusunun korumasna alnr. 11 Austos 1914 gn Enver Paa, Bakanlar Kurulu'na olay "Bir olumuz dnyaya geldi !"diyerek duyurur. ngilizler nde, Franszlar arkada telala durumu knarlar. Hkmet, ngilizlerin parasn almalarna karn, kendi tersanelerinde yaplrken Churchill'in basksyla el koyduklar Sultan Osman ve Readiye adl iki Trk gemisine karlk, Almanlar dan bu iki geminin alndn, birinin adnn Yavuz, dierinin ise Midilli olduunu telal ngiliz ve Fransz Bykelilerine iletir. Ancak, daha sonra olaylar hzla geliir. Enver Paa, Cemal Paa, Talat Paa ve birka ttihat ve Terakki nde geleninin ald bir kararlaiki Alman gemisi Karadeniz de Rus donanmasna saldrr. Tarih 29 Ekim 1914 tr. Bunun sonucunda Trkiye, Almanya'nn yannda savaa girer. Franszlar ve ngilizler, Osmanl'ya sava ilan ederler. Bu savaa girmek neredeyse kanlmazdr. Yani Enver Paa ve dnemin

ttihat ve Terakki ileri gelenlerisavaa katlmakla paylama dur diyebileceklerini ngrmlerdir. Avrupa'daki ittifaklar, ngilizlerin Osmanl mparatorluunuparalayarak yutma istei, Ortadou'daki petrol alanlar,etnik klar, kkrtmalar sava neredeyse kanlmaz klmtr. ngilizlerin zellikle Ruslara kar byk destek verdikleri Osmanl'danuzak kallar ve bir paralama organizasyonu iine girmeleri ttihat ve Terakki ynetimini alternatiflere zorlamtr. Almanlar bu boluu doldurmak istemiler ve Osmanl idaresiyle Almanlarn gelecee ilikin senaryolar birbiriyle akmtr. CASUS SAVAI NASIL BALADI Cepheler oluturulmadan, yani resmen savaa girilmeden ok nceEnver Paa'yla birlikte Tekilat- Mahsusa oktan ngiliz ve Franszlar'a kar sava balatmtr. Savan devam ettii yer Arap Yarmadas'dr, Afrikadr. Bu sava gizli servisler arasnda yaplmaktadr. Savaa girilmesinden 6 ay kadar nce, zel eitimden geirilmi Tekilat- Mahsusa ajanlar ve propagandaclar Fas, Cezayir, Tunus, Trablusgarp, Msr, Osmanl'nn elindeki Arap Eyaletleri, Orta Asya, Hindistan, La Cava ve Sumatra'ya gnderilmilerdir. Ama, buralarda dmana kar savaacak gnll birlikler oluturmak ve "islam birlii" adna dmana kar ayaklanmalar karmaktr. Bu arada Osmanllar Suriye, Filistin ve Msr cephelerine asker yna da yapmlardr. ngilizlerce bu ajan-provakatr almalardaki art belgelenmi, ancak bunlarn tek bir merkezli olduu dnlememitir. ngiliz raporlarnda blgelerde bir islam birlii kampanyasnn Almanlarn nderliinde devam ettii belirtilmekte, hatta Msr'daki Osmanl subaylarnn ok tehlikeli olduklar kaydedilmektedir. Msr'daki Tekilat- Mahsusa ajan olan Sleyman el Baruni'nin Kahire'de ihtilalci bir hareket iin kkrtclk yapt, ngiliz eli tarafndan merkeze bildirilmitir. ngiliz casuslarnn bir Trk subayn mektubunu ele geirmeleri ve mektupta subayn ngiliz askerlerinin nakliyesi iin kullanlacak drt geminin mrettebatn greve gitmeleri iin tevik ettiini yazmas, korku uyandrmtr. ngilizlerin askerlerini gemilere bindirmesi durumunda gemininbatrlaca da mektupta yazldr. ngilizler mektuba ek olarak Trk subaynn grevi gerekletiremediini yazmlarsa da, bu grev bir mddet sonra gerekten yaplmtr. ngilizler Trk subaylarnn ayaklandrd Araplarn, Msr snrn ihlal ettiini merkeze iletirler. SLAMIN DOSTU "HACI WLHELM" ARAP LLERNDE ngilizleri buradaki faaliyetler konusunda yanltan ey, stanbul'daki paalarn zel konumalarnda onlar kandrmasdr. Paalar birbirleriyle kavgallarmcasna davranmaktadrlar. ttihatlar, ngilizleri kandrmaktadrlar. zellikle iki gl adam Enver ve Cemal Paalarn

birbirine zt aklamalarda bulunmalar ngilizlercence anlalamamtr. Tekilat- Mahsusa Sina Yarmadas'nda Bedevilerden oluan nemli bir gnlller birliini bu almalar sonucunda elde etmeyi baarmtr. Burada Almanlardan gelenparalar kullanlmaktadr. 1914 Ekim'inde Tekilat- Mahsusa ve Alman ajanlarnn ortakalmalar sonucu Halep'deki mslmanlar ylesine bir propagandayamaruz kalmlardr ki bunu ngiliz Bykelisi merkeze "Halep nihayetindeki mslmanlar, Kayzer'in mslman olduuna ve Almanlarn Rusya'ya kar slam iin savatna inanm grnyorlar. Trk ve Alman istihbarat Wilhelm'den slamn dostu Hac Wilhelm diye bahsediyor" diye bildirmitir. Bu tr nvanlarn zellikle Trk istihbaratlarn olduka elendirdiini Eref Bey anlarnda dile getirecektir. Ancak bu propagandann snrn da izebilecek bilgi sahibidir Tekilat- Mahsusa'clar. Bu konuda Eref Sencer(Kuuba) anlarnda : "Kayzer'in adn hi duymam ve ok uzakta bir memleket olan Almanya'y belli belirsiz bilen ynlarn cehaletiyle snrl kalmtr." yorumunu yapar. Bu sava ncesi hazrlklara Enver Paa'nn kardei Nuri Paa da katlr. 600 kiilik bir Tekilat- Mahsusa tarafndan yetitirilmi zel birlikte Suriye'ye gelen Nuri Paa daha sonra Kuzey Afrika'da birka baarl sabotaj ve rgtlendirme almalar yapacaktr. Bu 600 kiilik Tekilat- Mahsusa birliinin amac Msr'da ngiliz aleyhtar propaganda ve sabotajdr. Burada yaplacak ilerden bazlar arasnda Nil'de gerekletirilecek sabotajlarla nehrin yatan deitirmek, zerindeki barajlar havaya uurmak, tatl sudepolarn ortadan kaldrmak gibi grevler vardr. Bunlar gerekletirmek iin yaplan sabotaj eylemlerinden byk bir ksmnda baarl olunamamtr. Birlikler ya ngilizlerin eline dm ya da Nil'in azgn sularnda yok olup gitmilerdir. Ancak ngilizlere korkulu anlar yaatlmas salanmtr. Bu srada Sleyman Askeri Bey, Kasm ve Aralk 1914 de Gneydou ve Kuzey Irak'daki Krt airetlerinin balln kazanmak iin 5 bin liradan fazla para harcamtr. Tekilatn bu blgelerdeki en nemli ideolojik kozu slamdr. Tekilat bunu son derece geni llerde kullanmtr. Propagandann temelinde slamclk sylemi yer almtr. Bunda Arap Yarmadas'ndaki cehaletin ve slam inanndaki tutuculuun ve bilgisizliin byk etkisi vardr. SAD- KRD TEKLAT-I MAHSUSA'NIN GNLL BRLKLERNDE Tekilat- Mahsusa'nn bir dnem iinde bulunanlar arasnda Trk siyaset ve edebiyat dnyasnn nemli adlar da yer almaktadr. Bu adlardanikisi ok ilgi ekicidir. Biri Said-i Nursi'dir. Said-i Nursi Osmanl'nn ykl ve topraklarn birer birer elden kmas zerine buna kar zellikle etkiledii Krtler ve eriat rencileriyle birlikte olaylarn

akn deitirmek, hilafeti ve eriat korumak iin Tekilat Mahsusa organizasyonlarna katlmtr. Geri pek ok Tekilat- Mahsusac gibi o da sonralar Cumhuriyetin kurucusu ve Ulusal Kurtulu Sava'nn lideri Mustafa Kemal ile atmaya dm, yarglanm ve srgn yaam ekmitir. Said-i Nursi veya Said-i Krdi olarak anlan bu eriat kavgacs, Birinci Dnya Sava srasnda Kafkas ve Dou cephelerinde Tekilat- Mahsusa tarafndan organize edilen gnllsava birliklerine katlmtr. zellikle Kafkas cephesindekignll Krt gruplarnn bana geerek fiilen savam, Ermeni ve Ruslara kar byk yararllklar gstermitir. Daha sonra Ankara hkmetinin ban artan bu adam, bu savalarla geen gnlerinde Teikat- Mahsusaorganizasyonu altndadr. Enver Paa'nn da takdirini kazanmtr. Daha sonra busrada gsterdii baarlar nedeniyle Ankara'ya ilk meclise de davet edilen Nursi,eriat iin yrtt ayaklanma ve bakaldr faaliyetleri sonrasnda stiklal Mahkemesi'nde yarglanm ve srgn cezasna arptrlmtr. Said-i Nursi, Kafkas cephesindeki atmalar srasndaRuslara esir dm, Sibirya'ya gnderilmitir. Buradan kaarak kurtulan Nursi, Almanya yoluyla Sofya zerinden 17 Haziran 1918'de Trkiye'ye giri yapmtr. Nursi'nin hayatn kaleme alan Nur tarikatndaki rencilerinin hazrladklar "Bedizzaman Said Nursi Tarihe-i Hayat " adl kitapta bu dn srasnda ona verilen belgenin bir rneini degrmek mmkndr. Bu belgede Nursi gnll Krt Svari Alaynn fahri Kaymakam' rtbesiyle anlmaktadr. Bu kitapta ayrcaolaylara ilikin detaylara da yer verilmektedir. Kitap, Nurculuk tarikatnn nde gelen yaynevlerinden olan "Yeni Asya Neriyat" tarafndan 1990 ylnda baslmtr. MLL MAR YAZARI MEHMET AKF, GZL SERVSN PROPAGANDST kinci isim ise Kurtulu Sava'nn nl hatiplerinden, stiklal Marmzn yazar islamc air Mehmet Akif Ersoy'dur. Ersoy, Tekilat- Mahsusa'nn liderlerinden Eref Sencer (Kuuba) ile birlikte Arap Yarmadasnda almalar yapmtr. O da daha sonra Atatrk ile anlamazla denlerdendir. Bu anlamazlk sonucu Trkiye'yi terkedip Msr'da yaamaybile tercih etmitir. Eref Bey, Mehmet Akif ile tekilatn Arap masasn yneten eyh Salih (erif El Tunusi), Enver Paa'nn Bayaveri Mmtaz Bey'i yanna alarak Hicaz seferine kmtr. Akif gl bir hatiptir ve islam iyi bilmektedir. Propagandist olarak daha nce Bat cephesini dolam, sonra Almanya'ya gitmitir. imdi sra Arap Yarmadasn dolamaya gelmitir. nk burada isyan hazrl iinde olan Mekke Emiri erif Hseyin ve ailesi ile Emir Faysal' etkiliyecek gte tek kii Mehmet Akif'tir. Bunu bilen Enver Paa Tekilat- Mahsusa kadrolar ile birlikte Mehmet Akif'i bunlarn iknas iin grevlendirmitir. Heyet, datmak iin yannda oka altn ve deerli hediye de

gtrmtr. Mehmet Akif en gzel iirlerini yazd anakkale zaferini de lde renmitir. Gnlerce bu zafere inanamam ve alamtr. Bu geziler srasnda ziyaret edilen bn-i Reit, padiahn hediyelerini de kendisine sunan bu heyete ok deerli, kabzal altndan kllar hediye etmitir. Bu kllar Tekilat- Mahsusa'nn sembol haline gelmitir. Ancak Mehmet Akif bu klc grevini tamamlayp stanbul'a dndkten sonra, Salihli'de Yunan igali ncesinde Eref Bey'e, "Daha mnasip birisine veriniz bu klc" diyerek teslim etmitir. Eref Bey de bunlar igal srasnda iftlik evinin bahesine gmmtr. Mehmet Akif tekilat tarafndan blgede etkin bir ekilde kullanlmtr. Akif'in bu gezisiyle ilgili ayrntl bilgi Feridun Kandemir'in"Medine Mdafaas Peygaberimizin Glgesinde Son Trkler" adl hatralarndabulunmaktadr. Nehir Yaynlar tarafndan, 1991 ylnda kartlan hatralardaArap llerinde Trkler ile ngilizlerin gizli servislerinin kavgalar, tanklarn azndan aktarlmaktadr. Bu srada, Medine savunmasyla adeta kutsallaan Fahrettin Paa'nn14 Mays 1917'de zel bir vagon ve zel bir koruma timiyle stanbul'a gnderdii deerli eya ve mukaddes emanetleri de unutmamak gerekir. Bunlar Hazreti Muhammed'in mezarnda bulunan eyalardr. ngilizlerin eline gememeleri iin savunma srasnda stanbul'a karlmtr. Bu eyalarn ayrntl dkm Kandemir'in hatralar ile, "Medine Mdafaas Hicaz Bizden Nasl Ayrld" adl kitapta bulunmaktadr. Naci Kaif Kcman'n hatralarnn bulunduu kitapta bu savunma ve casuslarla mcadele konusunda ilginolaylar yer almaktadr. Kcman, Hicaz savunmasn yapan birliklerde askeri istihbarat grevlisi olarak da almtr. Kitap Sebil Yaynlar tarafndanbaslmtr. FRANSIZ KONSOLOSLUU'NU BASAN AJANLAR Mehmet Akif ile blgedeki ortak almalar srasnda Eref Bey, am'da ve Beyrut'ta Fransz Konsolosluu ile yakndan ilgilenmi ve buraya girip kanlar saptamtr. Bunlar arasndan ajanlar belirlemeye almtr. Bu almalar sonrasnda, onlarca kii casusluk ve ihanet sularndan sava ortamnn da verdii olaanst koullar nedeniyle yarglanp idam edilecektir. damlarda acmasz davranlmasn isteyen, kanal seferi iin blgede bulunan Cemal Paa'dr. almalar srasnda Tekilat- Mahsusa'ya yardmc olacak Osmanl'dan memnun bir grubu da toplamay baarmlardr. Bunlardan biri olan Hasan El Abed yazhanesinde Fransz gizli servisince tutulan bir katil tarafndan ldrlr. Katil sktrlnca Fransz Konsolosluu'na snr. Tekilat- Mahsusa bu durumda hemen bir deerlendirme yapar. Eref Bey tekilattan Ali Mnif Bey'i grevlendirir. Tekilat- Mahsusa Fransz Konsolosluu'nu basar, katili ele geirir ve darya kartr. Ayrca Konsoloslukta bulunan baz evrak da bu basknda Tekilat- Mahsusa'nn eline geer. Fransz Konsolosluu'nun baslmasnn

ardndan ele geirilen belgeler incelendiinde stanbul'da Arap milliyetilii iin mcadele eden bir gizli rgtn varl ortaya kar. Tekilat, Arap milliyetilii karsnda olduka titizdir. nk bu milliyetiliin Osmanl daki karl zlme ve dal demektir. ngiliz gizli servisi de Arap Yarmadas'nda srekli olarak Arap milliyetilini kamlamaktadr. Tekilat- Mahsusa bu nedenleiinde uzman olan iki eleman ile nemli grd gizli Arap rgtlerini titizlikle izler. Bunlar arasndaEl Ahid, Cemiyet-i Kahtaniyye, El-Eha-l Arabi, lla-El Merkeziyye, Evlad- Arap, El Mnted-l Ebedi gibilere rastlanr. ARAP MLLYETLER GZL RGTLERYLE ORDUYA SIZDILAR Bunun sonucu Tekilat- Mahsusa ordu iinde Arap milliyetiliini hedef alan kar rgtleri belirler. Arap milliyetiliinin nemli rgtnden El Ahid geni bir nfuz alan bulmu, hkmet iinde de kendisine destek salamaya almaktadr. Hristiyan kkenli Araplar ve bunlar destekleyen milletvekilleri rgtlerin iindedir. Baz Arap kkenli bakanlar da rgtlerde aktif rol alr. Ordu iindeki rgt, Arap kkenli subaylardan olumutur. Bunlarla ilgili yaknmalar Cemal Paa'nn anlarnda geni yer almaktadr. Paa hi ummad askerlerden Arap milliyetilii ile ilgili vgler duyduunu ve hayret ettiini yazmaktadr. Bu rgtlerin yeleri Arap milliyetilii zerine yemin ediyorlar daha sonra rgte alnyorlardr. Osmanl'nn st dzey subayAlbay rtbesindeki Selim Hafz El Cezairi bu rgtn nde gelenleri arasndadr. Tekilat- Mahsusa rgt zerine operasyonlarna derhal balar. Pek ok rgt yesi sktrlp pasifize edilirken, bir ksm dlanr, bir ksm da ajan olarak kazanlr. Bunlardan Selim El Cezairi rgt ile ilgili bilgileri verir, kendisine koruma ve para verilerek memleketi olan Cezair'e sa salim ulamas salanr. Tekilat- Mahsusa ile ilikileri daha sonra da devam ettirilir. NGLZ CASUSLAR ORTADOU'DA: LAWRENCE DYE BR ADAM Tekilat- Mahsusa Balkanlarda salad baarnn aynsn elde etmek iin btn gcyle Arap Yarmadas'nda da almaktadr. Ancak karsnda parasal adan kendisinden ok stn olan, blge zerindeki etkinliini petrol alanlarna ynelik emelleri nedeniyle son derece arttrm bulunan ngilizler, Franszlar ve ibirlikileri yer almaktadr. Birinci Dnya Sava srasnda tekilatn faaliyetleri giderek artar. Ancak karlarnda dnyann en iyi casuslarndan biri olan veOrtadou'da faaliyet gsteren, ngiliz haberalma tekilatnn bel kemii, Merkez efi bayan Getrude Bell ile Thomas Edward Lawrence, Captain Shakespeare ve adamlar vardr. Shakespeare ve Lawrence Arap milliyetiliini sonuna kadar krklemekte, dmann Trk olduunu Arap'a anlatmakta ve snrsz para olanaklarn kullanarak eyhleri, Arap yneticilerini satn almaktadr. Onun elindeki bir dier g de Araplarn ok sevdii altndr. Bol bol altn harcamakta

ve vaadedmektedir. Shakespeare 1915'de, ngilizlerin verdikleri szlerin yerine getirilmeyeceini anlayan Suudilerce ldrlr. Blgede zamanla ngiliz politikasnn uygulaycs konumuna geecek olanLawrence'in karsna Almanlar en iyi elemanlarndan olan Wassmuss ile Otto Von Niedermayer'i koz olarak srmlerdir. Bu casus Ortadou'daki mcadelelerinde neredeyse efsaneleirler. Mcadele kran krana geer. Tekilat- Mahsusa ise bunlarn karsna Sleyman Askeri Bey, Eref Sencer (Kuuba), Nuri Paa gibi adlarla kmaktadr. Eref Sencer bu konuda unlar syler: "Lawrence ile Arap Yarmadas'nda adeta kovalamaca oynar gibi altk." Arabistan'da yaptklarn anlatrken "Btn insanlar d kurar ama ayn biimde deil. Geceleri zihinlerinin tozlu kvrmlarnda d kuranlar, gndz uyandklarnda bunun bo olduunu anlarlar. Fakat gndz d grenler tehlikeli insanlardr. nk gzleri ak bu dlerini gerekletirmek isteyebilirler. Ben bunu yaptm." diyerek kendine hi de haksz olmayan bir paye bien Lawrence konusunda, blgedeki mcadeleleri srasnda farkl dncede olan Trkler de bulunmaktadr. Bunlardan biri de Feridun Kandemir'dir. Kandemir blgedeki aktif almalarna dayanan anlarnda bukonuda unlar dile getirmektedir: "Her l Arab, usuz bucaksz lde yalnz bana bir sava gemisi gibi harekette serbest bulunur vekendi kanununu yrtr. Bedevi, Hecin Devesi zerine binince adrna bir daha dnmek lzumunu duymakszn, cansz denebilecek kum deryas llerde haftalarca kendi kendine yeterek dolaabilir. Bedevinin savamak usul bambakadr. O bir avc avn arar gibigzne kestirdii dmannn peine dp, nihayet onunla kar karya gelmek istemez. Bedevi dmannn tamamiyle habersiz bulunduu bir anda birdenbire stne saldrr. ini hemencecikgrebildii kadaryla grr ve dman daha akln bana toplamaya vakit bulamadanizsiz, yolsuz ln ufkunda gzden kaybolup gider.te Lawrence'in Trklere kar tatbik etmek istedii plan buydu. Lawrence bu karar verdii gnlerde hasta yatyor ve Trk kuvvetleri de sratle Rabu zerine yryordu. Lawrence Rabu Liman etrafnda yaptrm olduu siperleri kuvvetlendirecek yerde hemen erif Faysal' ve kuvvetlerini alarak kuzeye hareket etti. Yalnz erif Hseyin'in kk olu Emir Zeyid'i bir miktar kuvvetle Trkleri oyalamak zere geride brakt. Bu suretle Trklere Mekke ve Cidde yolunu tamamen ak brakmt. Kuzey'deki kk Yenbu ve Elvecik Limanlar Trklerin elinde bulunuyordu. Lawrence'in plan bu kk fakat askerlikenemli limanlar zaptederek Hicaz demiryolunu tehdid etmek ve Trkleri ya Medine'ye dnmeye zorlamak, yahutulatrma yollarn kesip l ortasnda yiyeceksiz ve mhimmatszkalmak tehlikesine uratmakt. Lawrence, Hicaz'da isyan gelitirmek iin kendi akl ve zeka kabiliyetine gveniyordu. Lakin bir de

Araplarn iinden, kendisine yardmc olacak bir efe ihtiya vard. htiyar ve baba erif Hseyin faal bir ef olamazd. Oullarndan Abdullah' tombul ve rahatna ok dkn, Ali'yi saf, Zeyd'i souk, durgun ve heyecansz buldu. Sadece Faysal' beendi. Lawrence hatralarnda bu konuda yle der: 'Beni dikkatle szen, beyaz ipekler giymi bir ahsiyet grdm. lk bakta anladm ki, Arabistan'da aradm ve benim kendisine hizmet iin gelmi olduum adam. Yani Arap isyann zafere ulatrabilecek ef gcne haiz ve bizim hizmetimizden ve yardmmzdan istina etmeyecek akll adam bu idi. Bu zat bana sordu 'Ordugahmz nasl buluyorsunuz?' Ben de gzel fakat am'a pek uzak dedim. am kelimesi orda bulunanlarn iine bir kl gibi sapland. Hepsinde bir kprdanma oldu, kaskat kesildiler. Bir dakika nefeslerini tutular. Hepsi uzak seferin hayaline dalm gibi oldular. En nihayet Faysal bana dnerek gld. 'Elhamdrillah Trkler daha yakn' dedi.' Lawrence erif Faysal' ite byle seti. Ve ondan sonra onunla bir ibirlii yaparak asilerin ihtiyalarn top, tfek, altn dinamit, erzak, malzeme, ara, retmen, uzman, teknisyen vesaire tespit edip temine koyuldu.Ve Yenbu karargahna giderek ilk i olarak bir s kurdu. LAWRENCE TRKLER SAYESNDE MEHUR OLDU Lawrence artk ef sayd ve btn Araplara da yle gsterdii Faysal'n en yakn has maviri, fikren ve fiilen yardmcs, bir kelimeyle sa kolu ve sa eli olmutu.ki yl sonra asilerin banda ve efin yannda am'a girdi. Ta ve tahtlar datt. Bu derece baarya ve hrete ulatktan sonra Lawrence hakknda sylenmedik sz kalmad. 'Arabistan'n tasz kral', 'Tehlikeli sihirbaz, muammal adam', 'Dou'nun haritasn deitiren adam', 'Mslmanlarn mukaddes topraklarnn gerek efi', 'ngiltere'nin milli kahraman', 'Dnya dinamit ampiyonu', 'Krallar yapcs'. Kimi de onu Mareal Allenby'den stn buldular. Hatta Napolyona'a benzettiler. Umumi harp esnasnda Kanal Seferini yapan 4.Ordu Kurmay Bakan ve sonralar Harp Akademisi Kumandan olan rahmetli General Ali Fuad Erdem ise hatralarnda bu konuda yle der: 'Lawrence byle nl klan biz Trkler olduk. Bizim strateji ve siyasetimiz Medine'yi ve Hicazhattn tahliye etmemek hususundaki inat ve srarlarmz ki Lawrance' layk olmayarak masal kahraman yapt. Byk okyanusun dibine bir dalg indirdiimizi farzedelim. Bu derinlik azami 80 metredir. Hicaz hatt uzunluu Dera'dan Medine'ye kadar 850 kilometre, yani okyanusun derinliinin 10 mislidir. Dalg okyanusun dibine tespit edelim ve ona bir boruyla hava, su, yiyecek gnderelim. Bu havay, bu suyu, bu yiyecei ulatran boru yzeyden dibe kadar kpek balklarnn hcumuna hergn uruyor. Buna ramen dalg o dipte braklyor. Her gle katlanarak, her tahrip ve zarar onarlarak, her hcum geri atlarak orada braklyor.Dalg Fahrettin Paa ve Medine garnizonudur.

Nefes borusu ve can damar Hicaz demiryoludur. Kpek balklar da dinamiti asilerdir. imdi sorarm size kimin yapt i daha zordur? Katland zahmet ve fedakarlk daha byktr? Kpek balklarnn m? Dalgcn m? Yoksa nefes borusunun, yani Hicaz hattn mdafaa edenlerin mi? Hicaz hattnn mehul kahramanlarnn ve mehul ehitlerinin mi?'" Ancak btn direnmelere ramen Lawrence, Arap'lar ve ngiliz askerleri Tekilat- Mahsusa'nn btn abalarn boa kartmay baarr. Araplar ngiltere'nin milliyetilik propagandalarna kanmlardr. Tekilat- Mahsusa da Arap'lara para verir. Ancak ngilizler kadar doyurmayve kandrmay baaramaz. Sonunda Lawrence'n kkrtc milliyetiliine esir olan Araplar slamn kaynatrcl propagandasn yrten, ngilizlere kar Cihad ilan eden Osmanl'ya kar tutum alrlar. Lawrence'in altnla satn ald, derleyip toparlad Arap'lar, btn yarmada'daOsmanl askerlerini ve Tekilat- Mahsusa'nn ajanlarn tek tek avlarlar. Onlar arkadan vururlar. Bu toplu katliamlar zaman zaman Lawrence'da bile tiksinti duygusuna yol aar. Bat'nn, hatta hemen btn lkelerinin Trkleri legmen adam olarak adlandrdklar Lawrencehakknda, Trklerle ve onunla birlikte, savalar ve blge gereklerini yaayan Subhi El Umari ise ilgin deerlendirmeler yapmaktadr. Doan Kololu'nun 1969 ylnda 'Lawrence'i Nasl Tandm?' adl bir kitap yazan Umari'den aktardklar Lawrence'n i dnyasnda kark, yalanc, frsat ve cinsel sorunlarla bouan bir kii olduu zerine kuruludur. Lawrence yergisiyle donanm kitab ortaya karan yazarnbir zellii de kendisine ait fotoraflarn uzun yllar ngiliz gizli servisi tarafndan dnyaya Lawrence'nfotorafym gibi yutturulmu olmasdr. LAWRENCE'A KM, NASIL TECAVZ ETT Lawrence'n anlattklar konusundaTrk tarihilerinin veya o dnem gizli servis elemanlarnn aktarmlar neredeyse yok denecek kadar azdr. ou aratrmacnn "yalanc" diyebildii Lawrence'n, baz "yalanlar" konusunda Sleyman Musa'nn ve daha sonra Sunday Times aratrmaclarnn (Haziran-Temmuz 1968) yaynlar yeterince bilgi vermektedir. Lawrence'n anlarnda aktard "Deraa Gecesi" adl blm isebal bana bir olay olmutur. Umari'nin baka yazarlarnkitaplarna almad bu blmle ilgili yorumlar ilgintir. 20 Kasm 1917 gntek bana Deraa kasabasna giren ve amacnn buradaki askeri birlikler ile tren merkezi hakknda bilgi toplamak olduunu syleyen Lawrence, durumundan phelenen askerler tarafndan tutuklanm ve blge kumandanna gtrlmtr. Dnya Deraa gecesi olayn sadece Lawrence'n iddialarndan renmitir. Olayn tek bir tan yoktur. ddiaya gre, Hac Muhittin Bey ona cinsel iliki nerisinde bulunmu, reddedince, askerlerin nnde ikence yapm, kamlatm ve tecavz de etmitir.

ddiay Sleyman Musa, "nsan st bir yaratn bile dayanamayaca nitelikte" bulduu gerekesiyle ciddi saymamtr. Deraa'dan nceki sava srasnda ald yaralar gemeden Lawrence'n, drt gn sk bir l yolculuuyla Deraa'ya varm olmas, btn vcudu kan iinde kalacak ekilde krbalanm, sonra tek bana yollara dp drt gn de deve srtnda 650 kilometreyi ap, Akabe'ye varm ve hi bir ey olmam gibi savaa devam etmi olmasn, Musa akl d saymtr. Bey hakknda yaptrd aratrmann da onun bu tr ilikilerden uzak bir kii olduunu ortaya koyduunu kaydetmive bunlarn ancak Lawrence'n hayalinden km olabileceini belirtmitir. Sleyman Musa'nn kitabnn Franszca evrisine nsz yazan Vincent Monteil'de iddiay kabule yanamaz ve Lawrence'deki homoseksel, mozoist eilimleri vurgular. Sunday Times aratrclar daha da ileri gitmi ve Bey'in ailesiyle hatta dmanlaryla temas etmi ve o dneme ait hatra defterini incelemilerdir. Pek ok tann da belirttii gibi Bey'in aksine son derece 'apkn' olduu saptanmve anlarnda da Lawrence'a en ufak bir atfa rastlanmamtr. Lawrence tpk bo bulduu sava meydanlar gibi bo bulduu yaz meydanlarn da doldurmay baarmtr. TEKLAT-I MAHSUSA KAVGAYLA BYD Araplar daha sonradan yanldklarn anlam olsalar da artk tarih yazlmtr. ngilizler Cemal Paa ile Tekilat- Mahsusa'nn ortak yrtt Svey Kanal ve Msr harekatlarn da durdurduktan sonra Osmanl'nn Arap serveni, baarszlk ve hayal krkl iinde, llerin kzgn kumlarna gmd lleri arkasnda brakp ekilmesiyle son bulur. Bu ekiliin ardndan lenlerine Anadolu insan bugn dahi dillerden dmeyen Yemen Trks gibi nice atlar besteler. Arap lleri gidenlerin dnmedii yerler olur. Btn bu kavgalar Tekilat- Mahsusa'nn byk bir yap haline gelmesini salar. Yenilgiyle sonulanan mcadeleden geriye 40 bini akn personeli, batl gizli servislerle boy lebilecek eitimde ve tecrbede uzman casuslar, uluslararas ilikileriyle bir gizli servis kalr. Orta Asya'dan bu yana btn savalarn ve barlarn gizli servislerin, casuslarn kkrtmalaryla yitiren Trklere bu mcadeleler yeni eyler retmitir. Tarihi boyunca Trklerin en byk gizli servisidir oluturulan. Emsalleri arasnda nemli bir yeri olan bu tekilat 1909'dan 1918'e kadarki servenindezellikle Balkanlar'da bugne kadar uzanan snrlarn elde tutulmasnda byk yararllklar gstermitir. Tekilat, Ortadou'daki topraklarn yitiren Trkiye'ye, blgedeyine bugne kadar uzanan bir ilikiler a brakmtr.

Batl uzmanlar Tekilat- Mahsusa'nn hemen btn planlarnn yenilgiyle sonulandn grerek, genel deerlendirmelerindeonu zayf ve baarsz bulmulardr. Ancak bu inanlarndan ve vatan severliklerinden baka hi bir karlar olmayan insanlarn, canlarn vererek yaptklar korkusuz kavga, bugnk Trkiye asndan deerlendirildiinde, Batl uzmanlarn yorumlar pek gereki olmamaktadr. nk bugnk snrlarn kazanlm olmas ya da elde tutulmasnda bu tekilatn hi de kmsenmeyecek bir baars vardr. Ancak sava dneminde ortaya kan ve elemanlar bu i iin zel olarak yetitirilmeyen bir amatrler topluluundan daha fazlasn beklemek manta aykr olsa gerektir. Tekilat- Mahsusa genel olarak bir ordu istihbarat gibi alm ve yelerinin byk blmn askerler oluturmutur. Ancak daha sonra 1970 lere kadar,yani MT'e kadar, Trk gizli servisinde bu yap deitirilememitir. 1970'lerde bu ksmen baarlm, MT'e sivil elemanlar alnmtr. lk kez gerek anlamda sivilleme; idari yapnn sivillemesi ve kurumun sivillerce idaresi 1994 ylndan sonra balamtr. Bu gecikme de bar zamanlarnda servisin ufkunu ve alma alanlarn daraltmtr. Elemanlarnn nitelii ve operasyonlarn kalitesi konusunda pek ok tartmalar gndeme getirmitir. Elemanlarn nitelii asndan bir kyaslama yapacak olursak; Tekilat- Mahsusa'y Arap Yarmadas'nda yenilgiye uratan ngiliz gizli servisinin belkemii Lawrence, bir niversite retim yesidir. Arkeolog olan Lawrence ayn zamanda Ortadou uzmandr, profesyoneldir. Bizim istihbaratlarmz ise vatann kurtarmaya abalayan ou asker amatrlerdir. YENLEN GZL SERVSN DRAMI 1918'e gelindiinde Tekilat- Mahsusa byk ama yenilgiye uram bir durumdadr. Tekilatn lke iindeki etkinliini salayan ttihat ve Terakki, dolaysyla Enver, Cemal ve Talat Paalar yenilgilerin tek sorumlusu olmular, yle grlmlerdir. Tekilat i deerlendirmelerinde bu kt gidii grmtr, tasfiye edileceklerinin farkndadrlar. ngilizler onlardan savan galibi olarak Arap Yarmadas ile Afrika'da kendilerine kar yrttkleri faaliyetlerin hesabn soracaktr. Bu srada tekilatn arpt cephelerden toplad yandalarndan byk gruplar stanbul'da Tekilat- Mahsusa'ca arlanmaktadr. Bu kiiler tekilatabyk yararllklar gstermilerdir. Aralarnda lkelerin nde gelenleri, dini ve siyasi liderler bulunmaktadr. Tekilatn amac bu kiileri yenilmi de olunsa lkelerine geri gnderip, Osmanl yanls politikalarn devam ettirebilmektir. Bu kark gnlerde Harbiye Nazr ve Bakumandan Vekili Enver Paa Kurueme'deki yalsnda nemli bir toplant yapar.

Bu Tekilat- Mahsusa'nn yenilgiyi kabullenip yeni bir ekil almasn salama toplants olarak zetlenebilir. Enver Paa, Bahriye Nazr Cemal Paa, Sadrazam Talat Paa, iae Nazr Kara Kemal Bey (Kk Efendi), Hsamettin Bey toplantya katlanlardr. Enver Paa, Hsamettin Bey'e Tekilat- Mahsusa'y bundan sonra kendisinin yneteceini bildirir. nk Cemal ve Talat Paalarla birliktelkeyi terkedeceklerdir. Yoksa yakalanp ar muamele greceklerini, hatta dmanlarnca ortadan kaldrlacaklarn bile dnmektedirler. Enver Paa Hsamettin Ertr' gstererek unlar syler: TEKLAT-I MAHSUSA AD DETRYOR " Tekilat- Mahsusa'ya bundan sonra sen siyaset edeceksin. Senden ve hizmetlerinden memnunum. Osmanl Devleti hereyden evvel bizi isteyecektir. Yalnz onlar tekilatmz, adamlarmz, hepsinin stnde de ideallerimizi anlamayacaklardr. Bizim tek tesellimiz budur. Tekilat- Mahsusa'y resmen lavedeceksiniz. Fakat hakikatte bu tekilat asla ortadan kalkmayacaktr. Bu, galip devletlere kar byle olacak. Ahmet zzet Paa ile konutuk, sana lazm gelen btn yardm yapacaklar. Mestureden para da verecekler. Misafiran islamiye nam altnda stanbul'da topladmz mcahitlerin hepsi gidene kadar iae edilmelidirler. Ayrca bunlarn salimen memleketlerine firarn temin etmelisin. Bu konuda Almanlar bir denizalt salayacaklar. Tekilat- Mahsusann bundan sonraki ismi Umum Alemi slam htilal Tekilat olacaktr. Muhaberelerimiz hep bu titr zerine cereyan edecektir. Siz Trkiye'de bu tekilatn stanbul ubesi reisisiniz. Yaknda bu Tekilatn heyeti merkeziyesi Berlin'de toplanacaktr. Bu heyetin isimlerini size veriyorum. Bunlar Talat Paa, Doktor Bahaeddinakir (1914 ylnda Tekilat- Mahsusa'nn politikblmnn efliini yapmtr. Sava sonrasnda Berlin'e kamtr. Ermeniler tarafndan ldrlmtr.) ve Doktor Nazm Bey'lerdir. Tekilat da ben kurmu bulunuyorum. Allah yardmcnz olsun." Bu konumadan 3-4 gn sonra 15 Kasm 1918 gecesi boazda bekleyen U-67 kod numaral bir Alman denizaltsylaEnver, Cemal, Talat Paalar lkeden kaarlar. Ka olayn ngiliz ve talyan gizli servislerinin ok iyi bir ekilde izledikleri sonradan ortaya kan belgelerden anlalmaktadr. Talat Paa kabinesi otomatikman der ve yeni hkmet kurulur. Enver Paa'nn kurulduunu syledii rgtn herhangi bir almas olmamtr. TEKLAT-I MAHSUSANASIL KAPATILDI Harbiye Nazr Mir Ahmet zzet Paa savan galiplerinin, zellikle ngiltere'nin byk basklar sonucunda ard Hsamettin Ertrk'e, Tekilat- Mahsusa'nn lavedilmesi iin emir verir. ngilizler kendilerine kar byk mcadele veren Osmanl gizli servisiyle, bir daha uramak istememektedir. Bundan sonrada btn Trkiye'de byk bir ittihat av balar. Bu avda Ermeniler kendilerine kar toplu katliam

yaptrdklar iddiasyla ittihatlarn peindeki en nemli glerden birini olutururlar. Ermeni terr balamtr. Ermeniler, kurduklar intikam birlikleriyle ittihat liderlere kar suikastler dzenlerler. Gelen youn basklar zerine tekilat hakknda Osmanl Meclisi Mebusan soruturma aar. Dalmaktan baka are yoktur. Bu dal daha nceden planlanan ekilde olmaz.Bir panik szkonusudur. Datlan tekilatn yerini kk blgesel gruplar alr. Bu rgtler stanbul ve evresinde ordu depolarndaki silahlar itilaf devletlerinin askerlerinden karrlar. Kendilerine kar devam eden kampanyalara direnmeye alacaklardr. Bu silahlar nce bir bireysel savunmaarac olurlar. Ancak daha sonra Anadolu'ya sevkedilmeye balanrlar. Dmana kar ulusal kurtulu mcadelesinin ilk kvlcmlar grlmektedir. Bu srada, Tekilatn liderlerinden Eref Sencer Bey 1917'de, Emir Abdullah'n kuvvetlerinceYemen'de ele geirilmi ve ngilizlere teslim edilmitir. Onlar da Eref Bey''i Malta'ya gtrmlerdir. Esareti 17 Aralk 1919'a kadar devam eder. Malta srgnnn ardndan kendisini 150'lilikler listesinde bulan Eref Bey akndr. ENVERCLER VE KEMALST CASUSLAR Tekilat- Mahsusa'nn nde gelenleri arasnda bir blnme yaanmaktadr. Herkes bu dnem iinde lkenin kurtuluundakendi dncesinin etkisindedir. Sencer'in kardeleri erkes Ethem'e yardmc olurken, Hsamettin Ertrk ve arkadalar Mustafa Kemal'den yanadr. Eref Sencer'in kardei Hac Sami, daha sonra dnmek zere Enver Paa'y Kafkaslara gemeye zorlayanlar arasnda yer almtr. Sami, Enver Paaya Kafkaslardaki Tekilat- Mahsusa rgtlenmesini kullanarak ayakta kalmay, daha sonra Anadolu'yageerek ynetime el koymay nermi ve Enver Paa'y etkilemitir. Bu casus ailesinin btn bu faaliyetleri onlar, Ulusal Kurtulu Savana kar direnenlerin yerald ve yurda girilerinin yasakland veya srgne gnderildii 150'likler listesine sokmutur. Listenin erkes Ethem ve Avanesi blmnde 60. srada Eref Kuuba, 61. srada ise yine Tekilat- Mahsusa'c olan kardei Hac Sami Salih vardr. Kazm Karabekir Paa, Hac Salih iin anlarnda Enver Paa'y Kafkaslara gtrp oradan tekrar Trkiye'ye dnme konusunda ikna eden adam olarak szetmektedir. Bunu macera olarak deerlendiren Karabekir, Hac Sami'nin Tekilat- Mahsusa'nn Kafkasya'daki rgtl gcn abartarak Enver Paa'y ikna ettiini de ima etmektedir. Enver Paa'nn lm zerine Trkiye'ye dnmek isteyen Hac Sami onay alamamtr. Gizlice Trkiye'ye dnen Hac Sami o sralar ska Trkiye'ye gnderilen suikastlardan biri olarak deerlendirilmi ve Kuadas civarnda bir pusuya drlerek ldrlmtr. Hac Sami o dnem bilinen adyla Kuubazade Hac Selim Sami, 1927 ylnda ldrld gne kadar hzl bir Tekilat- Mahsusac olarakkalmtr. Sami, Tekilat-

Mahsusa'nn ajan olarak ilk nce Hindistan'a gnderilmi oradan da, Orta Asya ve in'e gemi sava yllar boyunca Pan Trkizm ve Pan slamizm savunucusu ve propagandacs olarak almtr. Sava sonrasnda Enver Paa ile biraraya gelince Batum Konferans konusunda onun akln elen ve Anadolu zerinde dnmesini salayan kii Hac Sami olmutur. Enver Paa'nnTrkmenistan'da Kzl Ordu makinallarna kar giritii svari kll saldrdaki trajik lmnn ardndan Kzl Orduya kar mcadelesini srdrmtr. Enver Paa ldkten sonra stanbul'daki Fransz haberalmakaynaklar "Enver Paa, Dou Buhara'nn Balivan'da bulunan aatay blgesindegmld. Onun mezarl asi mslmanlarn ziyaret yeri olup Kzl Ordu ilesavaacak her birlik hereyden nce onun mezarn ziyaret ederek onun huzurundaslamcl korumak iin savaacaklarna sz verdi"diye rapor dzenlemilerdir. te bu ortamdan yararlanan Hac Samiuzun sre blgede mcadele eder. Ancak daha sonra Afganistan'a ekilmek durumunda kalr. Ardndan dabalarna gelenlerden sorumlu tuttuu Mustafa Kemal'e kar, gerilla sava dzenlemek iin Anadolu'ya getiinde, lm onun iin kanlmaz olmutur. HAN DAMGASI YYENGZL SERVS ELEMANLARI Eref Sencer (Kuuba) yllar sonra Tekilat- Mahsusa'y aratran ve zerine bir kitap yazan ngiliz Philip H. Stoddard'a Malta'dan sonra yaadklarn yle anlatmtr: "Milli Savunma Bakan ve Genel Kurmay Bakan olan Fevzi akmak Paa'ya uzun mcadelelerden sonra ulaabildim. Paa benitemize kartt ve 'Ya birisi size kar kin besliyor, ya da Ankara Hkmetine kar Padiah yanls olarak alan bir baka erkes ile kartrlm olacaksnz' dedi." Eref Bey anlatmlarnda daha sonra zmir'de Tekilat- Mahsusa'nn eleman olan eski arkadalarn toplayarak yeni bir grup oluturduklarn, bu grubun grevinin Yunanllara kar yrtlen mcadelede silah, para ve eleman toplamak olduunu belirtir. Eref Bey, Ali Fuat Cebesoy komutasndaki Geyve cephesinde grev yapar. Daha sonra da Adapazar ve yresi Kuvay Milliye komutan olur. Ulusal Kurtulu Sava sonrasnda ise iftliine ekilir. Babasna Sultan Abdlhamit tarafndan verilen bu iftlikte anlarn yazan Tekilat- Mahsusa'nn bu lideri o gnlerdeki yaantsn 1957 de yle anlatmtr: "Durmadan altm... bu ie gnl verimitim, mantk ne derse desin. Hi bir zaman filozof veya siyaseti olmadm. Bu iten iyi dostlar, yara izleri, kala k, bir ka madalya ve memleketim iin ok iyi dvtm bilmenin verdii tatmin dnda hi bir ey elde etmedim. Lawrence ile Arap Yarmadas'ndaadeta kovalamaca oynar gibi altktan sonra Hayber'de, ngiliz, Hicazkuvvetlerinin pususuna ve o gnlerde dokuz cephedeki harbinen dikkate deer hadisesi telakki edilen Hicaz'daki, ar yaral ngilizlerin eline dm, daha sonra rdn Kral

olan, asi Mekke Emiri erif Hseyin Paa'nnortanca olu Emir Abdullah'a teslim edilerek, Msr'a oradan daMalta'ya gnderilmitim. Mtarekenin imzasndan sonra ngilizler bizi serbest brakma karar alncaahsen dostluk kurduumve babas bizim cedlerimizle Krm'da Ruslara kar harbetmi olan Malta Adas Kumandan Mareal Mitven, stanbul'a gitmememi, nk iktidardakiDamat Ferit Paa'nn beni tevkif ettireceini gizlice haber vermiti. Fakat ntellicens Serviskmldamaya balayan Anadolu'ya geerek hizmetlerime mani olmak iin, benim muhakkakstanbul'a sevkimde ve resmihkmet makamlarna teslimimde srar etmiti. Bizi getiren ngiliz harp gemisinden 17 Aralk 1919aramba gecesi, ertesi sabah ele gememek iin buz gibi suda yzerek Salacak kysna km, bir balk kulbesinesnarak Maltepe'de htiyat Zabitleri Talim Mektebi Kumandan Yenibaheli kr Ouz'ahaber gndermi, onun gnderdii bir yk arabasnn iine gizlenerekkendisine iltihak etmitim. lk Karakol Cemiyeti ve M.M Grubu nvesini bylece kurmugz doktoru Esad Paa'nn Kskl arkasnda, Libadi'dekiiftliini kendimize karargah yapmtk. Rauf Bey, Kara Vasf Bey, Mstahkem Mevki Kumandan Galatal Miralay evki Bey, Harbiye Nezareti Bayaveri Salih Omurtak burada ve skdar'daki zbekler Tekkesinde toplanrdk. stanbul yakas bizler iin tehlikeliydi." SLEYMAN ASKERNEDEN KENDN LDRD Dier Tekilat- Mahsusa'c lider Sleyman Askeri Bey ise Irak'da yapt almalar srasnda intihar etmitir. Sleyman Askeri inanm ve inancna kendini adam bir insandr. Kahramanl destans bir yan tar. Irak ve havalisi Genel Komutanlna 20 Aralk 1914'de gelen Sleyman Askeri 2 Ocak 1915'de grevi Cavit Paa'dan devralr. 20 Ocak 1915 gn yaplan Birinci Rota atmalarndayaralanr. Sleyman Askeri stanbul'dan blgeye bir de gnlller taburu getirmitir. Osmanck taburu olarak adlandrlan bu tabur ile ayrca stanbul tfaiye Alayn da Irak cephesine srmtr. Askeri bu yaralanma olaynn ardndan 11-14 Nisan 1915 gnleri arasnda devam eden uayyibe Meydan Sava srasnda yeniden yaralanr. Bu srada Trk birlikleri yenilmitir. Bu yenilgiyi hazmedemeyen yaral Sleyman Askeri 14 Nisan 1915'de kendi tabancasyla canna kyar. Ayn cephede 1916-1917 yllarnda yine iki nl Trk istihbarat grlr. Bunlar istihbarat organizasyonlar ile dikkat eken ve daha sonra Ulusal Kurtulu Sava'nn kahramanlar arasnda yer alan Kazm Karabekir Paa ileGalatal evket Bey'dir. Tekilat yeni yaplanmalar ve yeni adlarla istihbarat almalarna devam etmektedir. Ancak artk o byk yap, yerini kkrgtlenmelere brakmtr. Bir merkezi otorite yoktur. Gelir kaynaklar bitmitir. Yaplanlar vatan iin lm gze alan insanlarn dmana kar direniidir stelik bu direni srasnda dmanla hareket eden bir de Osmanl Hkmeti ve Hilafeti vardr.

KNC BLMKARAKOL RGT (5.2.1919): TEKLAT-I MAHSUSACI AVI BALIYOR 1918Trkler iin kara bir yl olur. stanbul ve Anadolu'nun byk ksm artk igal altndadr. Birinci Dnya Sava'ndan Arap Yarmadas'n, Afrika'daki topraklarn kaybederek kan, buna karn anakkale'deve dier cephelerde dman durdurabilen Trk askeri, 30 Ekim 1918 de imzalanan Mondros Mtarekesi ile canyla koruduu yerleri, masa banda, Trk' paralayarak yutmak isteyen dmana brakmak zorunda kalmtr. Oysa anakkale ve zellikle Gelibolusavalarnda Tekilat- Mahsusa son derece baarl almalarda bulunmu ve Selanik'deki bir Tekilat- Mahsusa eleman ngiliz ve Franszlarn Kumkale ve Seddlbahir'e yapacaklarkarma hareketlerini teferruatna kadar renmitir. anakkale Savalarnda istihbarat ok nemli bir yer tutmutur. Bu konuda ngiliz Intelligence servisin eflerindenGeneral George Aston unlar dile getirir: "Sr saklayamamak ve sratle hareket edememek anakkale'de malubiyetimize sebep olmutur. anakkale'ye hem karadan, hem de denizden ayn zamanda taarruzedilmesi gerektiine inanyordum. Byle bir hareketin baarl olmas iin iki art vard: gizlilik ve abukluk. Fakat savata gizlilii salayacak hi bir ey yaplmad. Nara'ya yaplacak taarruz adeta davul zurna ile ilan edildi. Sonra Msr'daki limanlardan gemilere malzeme ve mhimmat yklenip getirilmesihaftalarca srd. Alman Generali Liman Von Sandersbu gecikmeden faydaland. Gizlilie riayet edilmemesi 113 bin kiinin hayatna maloldu.Buna karn geri ekilite gizlilik ve skunete uyulduu iin tek kayp vermedik." Dman gemileri 13 Kasm 1918 de artk stanbul limanlarnda demirlemi durumdadr.15 Mays 1919 da dman zmir'dedir. Halk bkkn, ylgn, kararsz, Osmanl saltanat aciz, belki ondan da vahimi dman ile anlama yollarn aramaktadr. Alk, yoksulluk, lm kara bir bulut gibi btn Anadolu'nun zerinde reklenmi kalmtr. zgrlk yannda manday isteyenler; dnemin bir byk lkesinin kanatlar altnda durmaktan baka are olmadn savunanlar vardr. GZL SERVS UYANIYOR ngilizler ile onlar destekleyen veya onlarn destekledii gizli servisler askerlerinin gidemedii yerlerde, stanbul merkezli bir harekat ile Anadolu'daOsmanl'dan kalan her kar toprak parasnda, bir igal ve nfuz kavgasna girimilerdir. ttihat ve Tekilat- Mahsusac av balatlmtr. Trk kurum, kurulular iletilemez hale getirilmitir. Mondros Mtarekesi'ninyrrle girdii 31 Ekim 1918 den itibaren itilaf

devletlerilkenin hemen her yerini igal etmilerdir. Trk ordusunun kurulu kadrolar dahi kltlmtr. Mtareke ile ordunun elinden 1098 ar top, 606 sahra topu, 667 bin 983 piyade tfei, 3118 ar makinal tfek ve benzeri ara alnmtr. Korunmak gerekmektedir. areyi ttihatlar ile Tekilat- Mahsusa'clar birlikte bulurlar. Ortak dmana kar ortak mcadele verilecektir. Tekilat- Mahsusa'nn son bakan Hsamettin Ertrk'n de iinde bulunduu yeni bir rgt kurulacaktr. rgtn kuruluundan lkeden kaan Enver, Cemal ve Talat Paalar haberdardr. Talat Paa'nn oluruyla ttihatlarn nl iae nazr Kara Kemal ile Kurmay Albay Kara Vasf Bey ilk grmeleri yaparlar. Daha sonra yeni rgtn kurulmas iin yaplan almalarda bir nc daha belirlenir. Bu kii Karadeniz Boaz Kumandan Galatal evket Bey'dir. YEN GZL SERVSN ADI: KARAKOL Yeni rgtn kurulu toplants 5 ubat 1919 tarihinde Avukat Refik smail Bey'in Sultanhamam'dakiyazhanesinde yaplr. Toplantda Galatal evket Bey rgtnbakanlna seilir. rgtn ad Baha Sait Bey'in istei zerine Kara Vasf Bey ile Kara Kemal Bey'lerin adlarndan esinlenilerek KARAKOL olarak belirlenir. Ancak bir baka iddiaya gre de rgtn kurulmas daha ncelere dayanr. Bu tezisavunanlarn verdikleri tarih ise Ekim 1918'dir. ki tez arasnda adlar ve kurulu yks asndan bir farkllk olmamakla birlikte tarih konusunda bir atma sz konusudur. rgt ncelikle ttihatlara ve Tekilat- Mahsusa'clara kar giriilen saldrlara kar koyacaktr. Ancak daha sonra bu yaplanma giderek geniler. Bireysel savunmann yerini Anadolu'nun dmandan kurtarlmas iingenel bir kar koyu alr. Burada rgt, Karadeniz kylar, Ege ve Dou Anadolu'da gl bir ekilde rgtlenir. Bu rgtlenme adeta ttihatlarn yeni bir yaplanmasdr. stanbul ve Anadolu'da halk zerinde yaplan almalarda, igal kuvvetlerine kar konulmas gerektii vurgulanr. Trk kkenli en bykistihbarat gc olan Karakol rgt'nn kurulu emas ve yneticileri yledir: Kurucusu ve Bakan Albay Kara Vasf. Ynetim Kurulu yeleri: Albay Galatal evket, Yarbay Kemalettin Sami Gke, Yarbay Edip Servet Tr, Baha Sait, Kara Kemal, Binba Ali Rza, BinbaAli etinkaya, Avukat Refik smail, erkes Reit, Muhiddin Bey, Sudi Bey, Yzba Baki, Binba Hseyin Kadri, Albay Arif Hikmet, Arif Bey (Mebus), Binba Tolal Sleyman, Binba skdarl hsan, Ahmet Hilmi Bey, Binba olak brahim, Binba Cemal Karabekir, Binba Naim Cevat, Albay mer Ltfi. skdar Grubu Bakan Yenibaheli kr Ouz, skdar Grubu yesi Yarbay Mustafa Mulal, Topkap Grubu Bakan Yarbay Hsamettin Ertrk (Sonra Albay), slam Kadnlar Birlii Bakan Naciye Faham Hanm.

Balca Mfrezeler ve nde Gelen Adlar: Yahya Kaptan, Kk Arslan, Byk Arslan, psiz Recep, Bulgar Sadk, Dayko, Yzba Nail, Yaloval bo, Gebzeli Rifat Kaptan, Kuuba Eref, Demir Hulisi Bey,skdar Jandarma Tabur Kumandan Binba Remzi, Gebze Jandarma Kumandan Nail, Kartal Jandarma Kumandan zzet, zmit Jandarma Kumandan Kerim, Maltepe At Okulu retmenleri Yzba Fehmi ve Hulusi, Osman Kaptan, Adapazar'ndan Yzba Ramiz, Yzba Hopal Rauf, Doktor Trabzonlu Raik, Meto Hseyin, Mehmet Bey, Kadky Mntka Kumandan Kdemli Yzba Day Mesut, ile Mntka Kumandan Yusuf Ziya Bey, Kartal Mntka Kumandan hsan Bey, Beykoz Mntka Kumandan Murat Bey. GZL SERVS DESTEKL AIK HAVA MTNG 15 Mays 1919 gn zmir'in Yunanllar tarafndan igaline kar stanbul'da Karakol Cemiyeti ileTrk Oca'nn birlikte organize ettikleri Byk Sultanahmetmitingi gerekletirilir. Miting 10 Ekim 1919'da ak havada yaplamadndan Sultanahmet Camiinde gerekletirilir. Konumaclar Hamdullah Suphi, Kara Vasf, Mehmet Emin Yurdakul, Rza Nur, Kemal Midhat' dr. Karakol Cemiyeti eteleri ve halk silahlandrr. Anadolu'ya stanbul zerinden silah sevkiyet iin Kocaeli'nde bir merkez oluturulmutur. Tekilat zellikle gmrklerde rgtlenmeye nem verip, kara ve deniz ulamnda gl bir yap kurmaya gayret gstermitir. Bunu baard iin de ok sayda sivil ve askeri Anadolu'ya geirir. rgt dman cephaneliklerine stanbul'da basknlar dzenler,ele geirdii cephaneyi Anadolu'ya aktarr . Bu srada Osmanlynetimi bir kaos iindedir. stifa eden Ahmet zzet Paa kabinesi yerine 11 Kasm 1918'de Ahmet Tevfik Paa kabinesi, 13 Ocak 1919'da kinci Tevfik Paa kabinesi, 24 ubat 1919'danc Tevfik Paa kabinesi, 4 Mart 1919'da ise Damat Ferit'in ilk kabinesi kurulmutur. Mustafa Kemal Halep'te Yedinci Ordu komutan olarak grev yapt srada Vahdettin'e Talat Paa kabinesi yerine kurulacak olan kabinede grev almak istediini bildirmi, ancak zzet Paakabinesinde istedii Harbiye Nazrl grevikabul grmemitir. Mustafa Kemal stanbul'da geen ve kurtulu iin areler aranmaya adanan 6 aylk serveninde g ve iktidar aramtr. Bunu bulabilmek iin bir ara 12 Ocak 1919'da istifa eden Tevfik Paa'nn yerine Sadrazam olma ans bulunan Ayan Reisi Ahmet Rza Bey ile grm, ancak Harbiye Nezareti iin Cevat Paa'nn dnldn renmitir. Bunun yan sra Kurtulu Plann gerekletirmek iin araylarn ylmadan devam ettirmitir. Hatta Hrriyet ve tilaf Partisi'nin iktidara geleceinin anlalmas zerine onlara yaknlam ama bu giriiminden de bir sonu alamamtr. Ancak bunun zerine Samsun'a kma ve Anadolu'daki kurtulu hareketini balatma kararalnmtr. Bu amala nce Mustafa Kemal Samsun'a ordu

mfettii olarak grevlendirilmitir. Bu da Damat Ferit Paa zerinde etkili olan Ali Fuat Bey ile akraba olan Dahiliye Nazr Mehmet Ali Bey'in arzusu ile gereklemitir. Bu istek karsnda Enver Paa'y sevmedii bilinen, Vahdettin ile 15 Aralk 1917- 4 Ocak 1918 arasnda Almanya'ya geziye giden ve Vahdettin tarafndan sevilen Mustafa Kemal'in tayinini Damat Ferit imzalamtr. Bu dnemde ttihatlarla ters den Mustafa Kemal'in bu zelliinden dnemin iktidar da yararlanmak istemitir. Bu amala Dou'da olaylar kartan ttihatlarn zerine Mustafa Kemal'in gnderilmesi dnlmtr. te yandan Damat Ferit, Mustafa Kemal'i iktidar aday grd iin stanbul'dan uzaklatrmaktave Samsun'a gndermekte bir saknca grmemi, hatta mutlu olmutur. Ayrca 28 ubat 1919 gn Atatrk ve Fevzi akmak, Kazm Karabekir, Halil Kut ile smet nn'nn stanbul'dan uzaklatrlmas gerektiikonusunda ngiliz gizli servisinin subaylarndan Yzba Hoyland'n stanbul istihbarat merkezineverdii raporu da bulunmaktadr. Ancakdaha sonra ngilizler Mustafa Kemal ve arkadalarnn Anadolu'ya daha nce kan dier yksek rtbeli subaylarla bulumas tehlikesi karsnda bu deerlendirmeden vazgeerek atamann durdurulmas iin Damat Ferit'e bir subaylarn gndermilerdir. DAMAT FERT'TEN NGLZ STHBARATISINA MUSTAFA KEMAL RAPORU : "KU UTU EFEND" ngiliz belgelerinde bu olay srasnda, ilgili subaya Damat Ferit'in yavaa:"Ge kaldnz efendi, ku utu" demekle yetindii belirtilmektedir. 1919 ylnda Mustafa Kemal daha Samsun'a kmadan nce Fethi Bey (Okyar) araclyla bir gizli rgtn kurulu almalarndan haberdar edilmitir. Ancak bunun adnn Karakol olduu sylenmemitir.rgt, almalarnda Mustafa Kemal'in yannda yer aldn belirtmekle birlikte, gizliden bir baka dnceyi de gelitirmeye almaktadr. Bunda yurtdnda bulunan ttihat ve Terakki nderlerinin direktiflerinin etkili olduu muhakkaktr.Bu ama, Mustafa Kemal hareketinin ttihat ve Terakki uzants olduu havasn yaymak, hatta ikna edilmesi durumunda Mustafa Kemal'i bu izgiye ekebilmektir. Sivas Kongresi srasnda Mustafa Kemal'e kar Osmanl Hkmeti de ayn propagandann iindedir. nk halkta ttihat ve Terakkiye kar byk bir tepki vardr. Mustafa Kemal bunu bertaraf edebilmek iin ok aba gsterir. Karakol rgtnden Mustafa Kemal daha nceleri haberdar olmasna karn yaplanmay tam bilememesinden olsa gerek, Nutuk'da Sivas Kongresi srasnda haberdar olduunu belirtmektedir. Kongre srasnda datlan bildirilerde rgtn kurulu tz ve genel grev ynetmelii yer alr. Her ikisi de insanlar tarafndan eletirilir ve byk tepki eker. rgt' Mustafa Kemal'in kurduunu sanan evreler tedirgin olmulardr. Mustafa

Kemal ise bunu reddeder ve rgtten haberdar olmadn aklar. KARAKOL RGT KORKUTUYOR: ADAM LDRMEK SERBEST Bu srada, stanbul'da son derece etkili olan rgtn kurucularndan Kara Vasf Bey, Sivas Kongresine delege olarak katlr. Bu srada Mustafa Kemal ile grr. Bu grmede Mustafa Kemal, rgt Kara Vasf Bey ve arkadalarnn kurduunu anlar. Mustafa Kemal yazl metinlerde bulunan adam ldrlmesineolur veren ve her askeri klada bir Karakol rgt komutannn bulanaca, bir merkez komiteninoluturulaca eklindeki grlere katlmadn Kara Vasf'a belirtir. Hele ttihatlk ile balantl bir ekilde yaplacak hareketin yeni oluuma zarar verecei dncesini aka syler. Daha sonra rgtn ttihatclk propagandalarna kar nlemler alan, rgt kendi direktifleri dorultusunda altrmaya zen gsteren Mustafa Kemal, bunda tam anlamyla bir baar salayamamtr.Ancak rgtn geni istihbarat andan ve stanbul'daki etkinliinden son noktasna kadar yararlanmtr. Karakol rgt Ynetmelii'nde ama yurdun kurtarlmas olarak belirtilmitir. Her ey byk bir gizlilik iinde olacaktr. Bunun iin rgte girinler siyah bir Trk bayrana sarl Kuran zerine yemin ederler. Bu yemin gelenei gizli kurulan hemen btn Trk rgtlerinde ayndr. MT NASIL YEMN ETTRYOR Bugn MT'de mensuplarn alrken ve emekli ederkenyemin ettirmektedir. MT' de iki aamal bir yemin uygulamas szkonusu olmaktadr. e girerken ilk yemin ettirilmektedir. Bu yemin bir yllk eitimini baaryla tamamlayp, mensup stats kazanan kiilere yaptrlmaktadr. Yemin bir el silah, bir el bayrak zerinde yksek sesle okunmaktadr. Yemin okunurken yemine tank olarak odada kii daha bulunmaktadr. Bu kiiler yemin ahidi olmaktadrlar. Yeminin ierii Atatrk ilke ve devrimlerine ballk, Trkiye'ye sadakat ve gerekirse lmek, Anayasa ve rejimi korumak, blnmez btnl savunmak, laiklik ilkesinin savunucusu olmak ana temas zerinedir. MT mensuplarna ettirilen bu yeminin iinde istihbarat asndan Trkiye'ye sadk kalmak koulu da bulunmaktadr. MT bir de emekli ederken yemin ettirmektedir. Ancak bu sefer ki yemin kuran, ekmek, namus ve eref zerine edilmektedir ve ierde rendikleri ve bildikleri konusunda lene kadar konumamak ve yazmamak, bilgi vermemek ilkesinden hareketle ettirilen bir moral yemindir. NEDEN ADAM LDRLR Karakol rgt gerektiinde insan ldrlmesini karara balamtr. ldrme gelenei Tekilat- Mahsusa'dan olduu gibiKarakol rgtne gemitir. Ynetimden kii ldrlecek kiiyi yarglayp karar veriyor, karar bakann onayndan getikten sonra infaz ediliyordu. lme yolaacak hareketler rgte yle saptanmtr: 1- Emirleri yerine getirmemek, bunlarn yerine getirilmesi srasnda

gerekli fedakarlk ve basireti gstermemek, cemiyet nfuzunu kullanarak kar salamak. 2- Dmanla ibirlii yapmak ve Trkleri imha etmeye almak. 3-Hayat pahasna da olsa rgtn srlarn dmanlara veya kendi yaknlarna aklamak. Ynetim konusunda rgt temsil yetkisi bakana verilmitir. Bakan, gerekli siyasi ve askeri tm nlemlerin alnmas ile grevlidir. nemli konular ise Genel Kurul' un tartma ve ekseriyet kararna braklmtr. rgt, gelirlerini askeri kaynaklar ve balardan salamtr. Gelirler ok gizli olarak toplanacaktr. Mustafa Kemal ve Ankara hkmeti daha sonra bu rgte operasyonlar iin para gndermitir. KARAKOLCULAR MOSKOVA DA rgt d balant assndan o dnemde Mustafa Kemal hareketine scak bakanve anlamalar imzalayan Sovyetler Birli'ni n plana almtr. 1919 Eyll aynda Kafkaslara gnderilen Osmanl eski milletvekili Dr. Fuat Sabit ile Karakol rgt mensuplarndan Yusuf Ziya ve Baha Sait Bey'ler burada Bolevik gizli servisiyle ilikiler kurmulardr. Bunlarn sonucunda para yardm da salamlardr. Ruslar ile hem ttihatlarn hem de Tekilat- Mahsusaclarngrmeleri vardr. rgtlenmede askeri merkezlerin dnda semt rgtlerine de arlk verilmitir. rgt Beikta, stanbul, Bakrky ve skdar blmlerine ayrlmtr. Karakol, hcre zincir sistemiyle tekilatn oluturmutur. Karakol Tekilat mensuplar kaaklk konusunda uzmanlamtr. Blm Askeri Sevkiyat Mdr Ali Rza Bey ynetir. Anadoluya durmadan cephane ve adam gnderilir. rgt ayrca Ankara'nn ihtiyac olan teknik subaylar ve dier askeri ve sivil elemanlar stanbul Hkmetinde elde ettii adamlar araclyla atamalarn yaptrarak Anadolu'ya gitmelerini salamtr . Bir sre sonra rgtn bu yntemi igalcilerin dikkatini ekince, sivil giyimli askerler, rgtn dzenledii ve gereinin ayns gibi olansahte evraklarlaseyahat etmeye balarlar. rgtn slerinden birisi de Merdivenky' deki Bektai Tekkesi' dir. Bektailerin bu ve benzeri yardmlar Kurtulu Sava sonrasnda Bektailie karMustafa Kemal ve arkadalarnn sempatisini douracaktr. Tekke ve Zaviyelerin kapatlmasna dair yasann kapsam dnda tutuu ender dini mezhep rgtleri arasnda Bektailer de bulunur. Nedeni isesava yllarndaki dayanmalardr. LDERLER ANADOLUYA KARAKOL KAIRDI Kaaklk blm, Anadolu hareketinin lider kadrosunu da stanbul'dan karr. Ankara hkmetinin bel kemiini oluturacak Fevzi akmak, Kazm Orbay, Saffet Arkan, Kazm zalp gibi kumandanlar Karakolcular, Anadolu' ya baaryla geirmitir. Karakol rgt 1919 ile 1921 arasnda tam iki bin subay Anadolu' ya karmay baarmtr.

rgtn parolas daha sonra Kurtulu Sava'nn slogan haline gelen "Ya istiklal ya lm" dr. rgt yapsal olarak :Basn, propaganda, casusluk olarak blme ayrlmtr. Basn ile ilikilere byk nem verilir. nk ngilizler bata olmak zereAnkara hareketine kar kan herkes basn yoluyla halk etkilemeye abalar.rgtn basn blmnn sorumlusu Ali Rza' Bey dir. leri gazetesi rgtn elindedir. Propaganda blmnn sorumlusu Berlin Bykelisi Kafkas Frkas Kumandan Kemalettin Sami Bey'dir. Oluturulan aydn grubuyla birlikte Trk haklar ngiliz, Fransz ve talyan'lara anlatlr. Casusluk servisinin banda Kurmay Yarbay Edip Servet Beyvardr. rgt szma, baskn gibi konularda nemli baarlar elde etmitir. Yabanc eliliklerde ajnlar vardr. Buralardan gelen belge ve bilgiler ifre telgraflarla Ankara'ya ulatrlr. Ali Galip ile adamlarnn kongreyi kartrmak zere Sivas'a gnderilecei, Tevfik Paa Hkmeti'nin bir darbe ile uzaklatrlaca, baz ngilizlerin Erzurum'a yollanaca bilgileri, ajanlarn almalarndan elde edilip, Mustafa Kemal'e iletilmitir. 16 Mart 1920 de Misak Millicilerin sindirilmesi iin Meclisi Mebusan'a yaplan baskn rgtn lideri Galatal evket Bey daha ncedenhaber aldklarn belirtmektedir. Ancak bu baskn erevesinde evket Bey de tutuklananlar arasnda yer alr. Bu da rgte byk bir darbe indirir. Karakol rgt ile Mustafa Kemal arasndaki ba konusunda, evket Bey unlar syler: "Mustafa Kemal Paa Anadolu'daki ordular, stanbul kaplarna dayandktan sonraharekete gememizi emrettiinden karlk veremedik. Buna zorunlu olduumuz gn gerekirse dmanla beraber ehri ykacak ve savunmamz yapacaktk. Planlarmz hazrd. Bu gizli mesai sonunda beni en fazla yoran, tahkir olunan subaylarmzla, halkmzn zamansz bir mcadeleye atlmasn nlemek yolundaki abalarm olmutu. Birliklerine indirilen darbelerleruh ve uurlar tam bir ihtilale uram yurtseverleri ikna etmek kolay olmuyordu. Peinen lmeye raz olanlar ayaklarma kapanarak ibirlikilerden beini onunu ldrmeye msade vermemi istiyorlard. Ka tane subaym emrimi bozmamak iin tabanca ile kendilerini vurdular. Yaverim Mehmet Ali Bey' de bukahramanlardan biridir." rgt, genel olarak gze gz, die di karlyla alr. Ksasa ksas genel ilkedir. 50 maddelik talimatnamelerinde cezalandrmay vazifeleri arasnda sayan rgt "kana kan,gze gz, mala mal alr ve hem de mukabelei bilmisilde bulunur, asgari iki misliyle hareket eder" demitir. Hain olarak saptananlarn ldrlmesi iin fedailerin tekilatlandrlaca da belirtilmitir. Bu acmasz kurallar yumuatan Mustafa Kemal olmutur.

ATATRK KARAKOL'DAN KORKTU rgt artnamesinde bir milli ordu ve kurmay heyeti de oluturmutur. Ancak bunlarn kim olduu belli deildir. Mustafa Kemal bundan byk rahatszlk duyar. Bunlarn kim olduklarn Kara Vasf Bey' e sorduunda ald yant: "Sizsiniz" olur. Oysa Mustafa Kemal'e rgt kurulurken sorulmam, olur alnmamtr. Mustafa Kemal kendilerine bilgi verilmesini zorunluluktan saymtr. Ancak rgtn stanbul ann gll bu kt balayan ilikilerde mecburiyetin getirdii bir ilikiyi ortaya koymutur. Bunun en gzel rneini Kara Vasf Bey''i rgt kurarken sergiledii tutum nedeniyle samimi bulmadn dile getiren Mustafa Kemal'in,onu stanbul'da muhatap kabul etmesidir. Mustafa Kemal ile rgt arasndazaman zaman ortaya byk sorunlar da kmtr. Bunlardan birisi Mustafa Kemal' e bal olan ve Adapazar mevkiinde dmana ve apulcu etelerine kar byk baar salayan Kuvay Milliye Komutan Yahya Kaptan'n ldrlmesi olaydr. Mustafa Kemal'i derinden etkileyen olay, stanbul Hkkmeti'ndeki glerle, Karakol rgtndeki uzantlarnn ibirlii ile gerekeletirilmitir.1890'da Kprl'de doan, Rumeli'nde etecilik faaliyetlerinde bulunan, Tekilat- Mahsusa da grev alan Yahya Kaptan gzpeklii ve zoru baarmadaki maharetiyle tannyordu.Anadolu'ya getikten sonra Mustafa Kemal ile grm ve ona gnlden destek vermiti. Mustafa Kemal'in isteiyle pek ok gizli faaliyeti yrten Yahya Kaptan, mehur Bekiraa bln basp tutuklu bulunan Halil Kut ile Sadi Bey'i ve Kk Talat Paa'y kararak kurtarmt. Yahya Kaptan blgede Mustafa Kemal dnda hi kimseden emir almamaktadr ve onun istekleri dnda ku bile uurtmamaktadr. stanbul giriinde stratejik bir konumda bulunan Yahya Kaptan'a Mustafa Kemal'in direktifleri de bu yndedir. Ancak o Mustafa Kemal'e olan balln canyla deyecektir. KARAKOL ATATRK'N ADAMINI NASIL LDRTT nce stanbul Hkmeti Yahya Kaptan'n ldrlmesi iin talimat verir. nk blgedeki etkinliinikstlayan bu adam, hkmetin Anadolu zerindeki propaganda ve elemangeiine engel olmaktadr. Ancak Mustafa Kemal bundan haberdar olup, Yahya Kaptan'a sahip knca, bir baka plan yrrle konur. Her yerden Mustafa Kemal'e Yahya Kaptan'n ne kadar kt bir adam olduu, halka zulmettii ve Kuvay Milliye adn ktye kullandna dair mesajlar iletilmeye balanr. Bunu yapanlar arasnda Karakol rgt de yer alr. Mustafa Kemal bunlara direnir. Ancak stanbul Hkmeti Yahya Kaptan'n ldrlmesi iin bir grup askeri yola karr. zmit Tavancl mevkiinde 2 bin kiilik bir hkmet kuvveti, Kuvay Milliye Komutan Yahya Kaptan' 7 Ocak 1920 de abluka altna alr. Tavanclkylleri vatan haini diyerek teslim edilmesi istenilen Yahya

Kaptan' hkmet kuvvetlerine vermezler. Ancak ky askerlerce baslp evler datlmaya balannca Yahya Kaptan kendiliinden teslim olur. Bundan sonrasn gelin Mustafa Kemal'in kendisinden dinleyelim: " Yahya'y takip ettiren Harbiye Nazr Cemal Paadr.zmit'ten Tmen Komutan Vekili'nden gelen 9-10 Aralk 1920 tarihli iki telgrafla 'Duyulduuna gre iki arpmadan sonra Yahya Kaptan 'n l olarak ele geirildii' bildirildi. 11 Ocak 1920'deTmen Komutan vekili'nden, stanbul'dan gelen mfreze komutanna., benim adma tebligatta bulunup bulunmadn sordum. gn sonra 14 Ocak 1920 tarihli raporundaTmen Komutan Vekili u bilgiyiverdi: ' Bizzat yaptm soruturmadan...arpma olmad ve yalnz , Yahya Kaptan'n teslim olduktan sonra, ky dnda kesici bir alet ile ldrld anlalmtr. Kafatasnn olmamas bunu dorulamaktadr' Bu uursuz haber zerine stanbul'daki tekilatmza 20 Ocak 1920 de Albay evket Bey vastasyla u telgraf yazdk: ' Yahya Kaptan'n ldrlmesinin sebepleri ile, teslim olduktan sonra kasten ehit edildii anlaldndan, ldrlmesinde kimlerin elinin ve etkisinin bulunduunun, stanbul 'dan mracaat eden pek ok fedakar arkadaa aklama yaplmak zere acele bildirilmesi rica olunur, efendim. Heyeti Temsiliye adna Mustafa Kemal.' Mustafa Kemal bu telgraf Karakol rgt'nn kurucusu ve yneticilerinden olan Kara Vasf'a gnderir. Kara Vasf, Mustafa Kemal'in konuyla ilgili daha nce yazd telgarflardan birine 17 Ocak 1920' de verdii yantta yle demektedir: "Mustafa Kemal paa Hazretleri' ne zel: 1- Olay yerinde bulunan gvenilir bir zatn ifadesine gre, Yahya Kaptan yakalanp ky dnda bulunan karokolagtrlrken, evreden on kadar ekiyann karakol zerine ate etmesi zerine, kamaya alm ve bu sradaldrlmtr. Bununla birlikte, iyi bir soruturma yaplmas iin Hkmet'e bavuruldu. 2- Yahya Kaptan'n Kuvay Milliye adna pek ok ktlkler yapt sylentisi azdan aza yayld gibi zel ve resmi yoldan yaplan soruturma da bunu dorulad iin, hkmet kovuturmaya karar vermiti. Ancak heyetimizce kendisinin geici bir sre iin gizlenerek Kuvay Milliye ilerine karmamas ve ktle cret etmemesi, yanndabulunan kaak er ve jandarmalar geri gndermesi artyla kovuturma yaplmamas istenmi ve ilgililer katnda teebbslerde bulunulduu gibi, Gebze'ye zel olarak bir memur da gnderilmiti. Bu srada hkmet, birdenbire gizlice asker gndermi, yalnz Yahya Kaptan' ele geirmek istediini ilan etmi ve arz edilen durum meydana gelmitir efendim (Vasf). (anakkale Mstahkem Mevki Komutan evket)" Mustafa Kemal bu durumu yle aklyor: " 'Ky dndakikarakola gtrlrken evreden ate edilmi. Kamaya

alm, bu srada ldrlm.' Bu szlerin bu gibi suikastlerde bir forml gibi kullanldn anlamamak iin ok safdil olmak lazmdr. Yahya Kaptan' ortadan kaldrmak iin, birlikte altklar ve karar verdikleri Hkmet'ingizlice, birdenbire bir oldu bittiye getirivermi olduu yolundakiszler de dikkate deer. stanbul'da Jandarma' dan, stanbul Muhafz Alay' ndan subay ve asker grevlendiriliyor. stanbul' da duruma hakim olduklarn iddia eden tekilat bakanlarmz bunu renemiyorlar." Mustafa Kemal ile daha sonra milletvekili de olan Kara Vasf arasndaki telgraflamalar sonucunda Mustafa Kemal yarglarn yle noktalyor: ATATRK'N ADAMI NEDEN LDRLD "Yahya Kaptan'n hi kimseyi dinlememesinin, ldrlmesine sebep olarak gsterilmesi asla doru olamaz. Merhum ehit, beni dinliyordu, benden emir alyordu. Verdiim emre gre hareket ediyordu. Yahya Kaptan'n ldrldne phe kalmamt. Bu gerek bilindikten sonra onu ldrm olan hkmetin kanuni kovuturmaya balam olmas inayeti ileyenlerin meydana kamayacana delil deil miydi. Zaman her eyin, her gerein tarih nnde samimi olarak incelenmesine imkan hazrlar. Hkmeti ve stanbul'daki tekilatmzn bakanlarn byle irkinbir cinayetin ilenmesinde vasta olmaya ynelten sebep ve etkenlerin incelenmesinin, gerekten ibret verici sonular getireceine inandm iindir.....bu olay incelerken iki noktay gznnde bulundurmak yararl olur: Birincisi: Said Molla'nn yesi bulunduu gizli rgt ve Gebze, Kartal blgelerinde bu rgte bal ahsi etelerin oynad rol ile, bu rol bizim adamlarmza yklemekte ve vatansever geinen kimseleri aldatp kandrmada gsterilen ustalk ve baar.( Said Molla Anadolu hareketine en ar saldrlarn arkasndaki hain adlardan biridir. Said Molla'nn ngiliz casusu Papaz Fru ile olan ilikileri ve yazmalar Karakol rgtnn ardndan kurulan istihbarat rgtM.M Grubu tarafndan ele geirilerek yaynlanmtr) kincisi: stanbul tekilatmzn bakanlardr ki, bunlar, bizim yani Heyet'i Temsiliye'nin emrinde ve onun verdii direktif ve bilgilere gre hareketle ykml bulunuyorlard. Bunlarn bu ykmll ancak samimi olarak yerine getirdikleri takdirde, asl hedefe doru yanlmadan yrmenin mmkn olabileceini de kabul etmeleri gerekirdi. Oysa bu kimseler kendi akl ve tedbirlerini Heyet'i Temsiliye'nin uyarlarna ramen yksek grmekten geri durmamlar ve hareket serbestliklerine engel olunmasn bir haysiyet meselesi yaparak sinirlenmiler ve bu sakat duygunun etkisiyle, aldatlmaya kadar varmlardr." MUSTAFA KEMAL KEND GZL SERVSN ARIYOR Karakol rgt ile Ankara arasnda ortaya kan bu sorunlar Mustafa Kemal'i yeni araylara yneltecektir. Mustafa Kemal karakol rgtnn

ttihat yapsndan son derece rahatszdr. Hatta grmeleri srasnda Kara Vasf'a Anadolu ve Rumeli Mdafai Hukuk Cemiyetleri dnda oluturulan bu rgtn mstakil almasna kar olduunu belirtmiti. 16 Mart 1920 de yaanan baskn olayndan sonra tutuklanan Karakol rgt yneticilerinden evket ve Kara Vasf Bey'lerin ngilizlerce Malta'ya srgn edilmeleri Karakol rgtn zor durumda brakr. Bu, ngilizlerin bir kertme operasyonudur. ngilizler tarafndan Malta'ya srlenler bu rgtn belkemiidirler. Bunlar u adlardan oluur: Ali hsan Paa, Albay Cemal, Yzba erafettin, Binba Nazm, Yarbay Mehmet Tevfik, Albay Ahmet Tevfik, Binba mer, Ali Fethi Okyar, Yzba Cemal, Yarbay Abdlgani, Yzba Nevzat, Dr. Yzba Halil, Albay Ahmet Cevat stanbul Merkez Kumandan, Binba Mazlum, Binba Ahmet Haydar, Albay Sami, Binba brahim Hakk, Dr. Sleyman Numan Paa, Hac Ahmet Paa (Enver Paa'nn babas), Yzba Tahir, Fahrettin Trkkan Paa, Temen evket Ziya, Mahmut Kamil Paa, Binba Mehmet Arif, Albay Mrsel Bak, rksulu Mahmut Paa (Senatr), Cemal Paa -Mersinli- Harbiye Nazr, Albay Galatal evket (stanbul Merkez Komutan), Albay Kara Vasf (Karakol Cemiyeti'nin kurucusu), Ali Sait Paa (Akbaytugan), Refet Paa, Binba Ali etinkaya (Afyon Mebusu), Yarbay Basri Saran (Cevat Paa'nn damad Genel Kurmay 1.ube Mdr), Yakup evki Suba Paa, Dr. Abdlselami Paa, Sleyman Faik Paa. Aslnda rgt ttihatlk anlamnda dalmaz ve srer. Mustafa Kemal daha sonra bu rgtn almalarn zararl bulduunu belirtecektir. Malta srgnnn ardndan toparlanma almalar srasnda Karakol Cemiyeti byk bir gedik verecektir. Bu istihbarat ann ad, Mustafa Sagir'dir. Karakol Cemiyetinin iine szan ngiliz gizli servisi elde ettii adamlaryla Mustafa Sagir adl ajan Ankara'ya gnderir ve Mustafa Kemal'i ldrmekle grevlendirir. Bu konuda ortaya kan sorun, Ankara hkmetince halledilir. Bu konuya ilerdeMustafa Sagir olay iinde detayl olarak deinilecektir. Ancak grup resmen 1920 de datlr. Bunun ardndan oluturulan Yavuz adl grup Yzba Mustafa Mulal (daha sonra Orgeneral ve Gneydou'da 33 vatandan snr getii iddialar nedeniyle ldrlmesi olaynn faili) tarafndan bir sre dahafaaliyetlerine devam edecektir. Ancak yakalanacan anlayan Mulal Eyll 1921 de stanbul'dan Anadolu'ya geecektir. ttihatlarn muhalif hareketleri ancak 1923'demilli mcadeleden sonra bitirilebilecektir. Mustafa Kemal yine de bir yurt gezisi iin gittii zmit'te Ocak-ubat 1923 de Kara Kemal'i ararak grm ve ttihatlarn dncelerini sormutur. Kara Kemalttihatlarn dankln dile getirip, toparlamak iin grev verildiinde bunu yerine getireceini sylemitir. Bunun zerine eski Maliye Nazr Cavid Bey'in evinde bir ka toplant yapan ttihatlar, bir muhalefet partisi olarak ortaya klmamas, ancak gelecek iin bir parti program yaplmas karar

almlardr. Bu srada Mustafa Kemal 14 Nisan 1923 de Anadolu Ajans araclyla yapt aklamadahi kimsenin ttihat ve Terakki adna angajman almaya yetkili olmadn belirtmitir. Bu srada Mustafa Kemal'in yakn evresi de ttihat ve Terakki'nin kuruluunda O'nun da bulunduunu dile getirmilerdir. Aslnda byle bir ey yoktur.Daha sonra ise Mustafa Kemal'e kartasarlanan zmir suikasti nedeniyle sulu olmadklarbilinse de baz ttihatlar stiklal Mahkemeleri'nce idama mahkm edilmilerdir. Bu da ttihatlarn sonu olmutur. YaniKarakol rgt o dnemde bir byk gcn temsilcisi olmutur. ttihatlardan ald g ile bu olaylara kadar siyasi arln hi yitirmemitir. rgtn dalmas emrini veren otoritenin Ankara olduu ve Mustafa Kemal'in bu rgte kar duyduu gvensizliin bunda etkili olduu kesindir. Bu arada, geride kalanlar kk istihbarat, kaaklk, sabotaj gruplar olarakalrlar. Bunlardan yine Kara Kemal tarafndan kurulan Beler Grubu ile Hamza Grubu da faaliyetlerini srdrrler. ANKARA'NIN LK GZL SERVS Hamza grubu Ankara'nn olurunu alarak kurulan ve desteklenen ilk istihbarat grubudur. Daha sonra ortaya kan Felah Grubu'nun ilk ekirdeini oluturan Hamza Grubu 23 Eyll 1920 de faaliyete balar. Kurucusu Kurmay Yarbay opur Neet Bora Bey'dir. Neet Bey daha nce de Molteke adl bir baka gizli tekilat kurmutur. Grup ihtiyat kuvvetlerini barndran 2 alt birim daha oluturur. Bunlar Ferhad ve Kerimi adlarn alrlar. Herhangi bir tehlike annda Hamza Grubunun yerine Ferhad Grubu onun da bertaraf olmas durumunda yerine Kerimi Grubu geecektir. Grubun ad son olarak 31 Austos 1921 de Felah Grubu olarak deitirilir. Btn bunlar iz kaybettirmeve yanltma amacyla yaplan ekli deiikliklerdir. Gruplarn rgtleri Kurtulu Sava sonuna kadar faaliyet halinde olacaktr. Hamza grubuna bal olan yapya gz attmzda, o dnemdeki gizli servislerin alma emalarn da grmek mmkn olmaktadr. Bunlar yle rgtlenmilerdir: 1. ube Mdr: "Yldz" kod adyla anlan Kurmay Yzba Seyfettin Bey'dir. (Tm.Gen.Dzgren)Bu ubenin grevi Yunan Ordusunun tekilat ve harekat hakknda istihbarat toplamaktr. 2. ube Mdr: "Fuat" kod adyla anlan Muhabere Yzba Hilmi Bey'dir. Genelkurmayca ngrlen teknik ekipman salamak, siparileri ve satnalmalar gerekletirmektir. 3. ube Mdr: "Ay" kod adyla grev yapan grup komutan Neet Bey'dir. Saray evresi ve dman karargahlar ile ilikileri konusunda bilgi toplamak bu ubenin grevidir. Bu ube ayrca kontrespiyonaj yani casus avcl yapmakla da grevlidir. Bu ube ayrca Anadolu'yageileri kontrol altnda tutan ve salayanbirimdir ayn zamanda.

4. ube Mdr: "Gne" kod adyla anlan Kurmay Yzba Ekrem Bey'dir (Korgeneral Ekrem Baydar). Bu ube istihbarat iin gerekli teknik elemanlar bulmak, stanbul ve d lkelerden alnacak mallarn alm ve Anadolu'ya geirilmesi, stanbul hkmetinin satmaya alt silahlar alarak Anadolu'ya geirmek ve hesaplar tutmakla ykmldr. Ankara'dan gruba gnderilen kuryeler stanbul Yemi skelesi, Limoncu Han, Dillizadeyazhanesinde Ali Bey ile temas kuruyorlard. HAMZA GRUBUNDAN GENEL KURMAYA RAPOR 1 Aralk 1920 tarihli raporda Hamza grubunun faaliyetleriyle ilgili olarak Genel Kurmaya u bilgiler aktarlyordu: stihbarat almalar: ngiliz ve Yunanllar hakknda gerekli bilgilerin alnabilecei kiilerle ibirliinin saland, ayrca bir kurmay subayn zmir'e gnderilecei, Manisa'ya gnderilecek bir ajann daha denendii kaydediliyordu. Askeri basmevindekibtn yazl evraklarn grubun ardiyelerine tand, Ankara'nn istedii haritalarn alnd haber veriliyordu. Personel ileri: "Grup, kurulduundan bu yana geen 2.5 ay iinde Anadolu'ya 40 subayn geiini salamtr" denilen raporda, almalarna muhalefet olan baz inzibatsubaylarnn da deitirildii bildiriliyordu. Mhimmat ve silahileri: Byk miktarda silah ile silah yapm iin tezgah fabrikalardan ve depolardan karlmt. Bunlar Anadolu'ya geiriliyordu. Daha byk silah tezgahlarnn karlmas iin malat- Harbiye Mdr'nn deitirilmesine alld kaydedilen raporda Franszlarn Rusya'ya gnderdikleri baz silahlarn Vrangel ordusunun bozguna uramas nedeniyle karaya karlmadan stanbul'a geri dnd belirtilerek bunlardan yararlanma olanaklarnn aratrld kaydediliyordu. Raporda 2.5 ay iinde 43 makinal tfek kapak takm, yedek para ve aletleriyle iki adet batarya, 15 top drbnn Ankara'ya gnderildii, bunlara ilaveten 7 adetmakineli tfek ve 15 kilo kapsln de yolakarlmak zere hazrland belirtilmitir. rgt, zmir'e silah gtrdkten sonra dntengilizlere yakalanan bir motorcunun zerinde kan belgelerden ve sonrasndangilizlerin yapt soruturmalar sonucunda aa kartlmtr. Bu grubun elemanlar u adlardan olumutur: Binba Mehmet Dursun, Yzba Hseyin Vehbi, Binba M. Bahattin Sakman, Yzba M.Cemal Emsal, Yarbay Salih Zeki, Yzba Ziya, Yarbay Eyp Durukan, Binba Mehmet Bilal Alpagut, Yzba smail Kemal Altu, Yzba kr ztikmen, Yzba mer Sabri Akan, stemen Osman Nuri nceler, Binba Mustafa Reit, Binba Hasan Fehmi, Yzba Hasan Tahsin, stemen Hseyin Hsn Uygur, Yzba Mehmet Emin Burat, stemen Rasim Akyaar, Temen Ethem Olcay, Albay Esat, Binba Mahmut Hakk, Yzba Mehmet Cemal, Necati (Ermeni asll-ngiliz istihbaratnda grevli ajan), Efdal

(Ermeni asll ngiliz istihbaratnda grevli ajan), Mustafa Rza (ngiliz stihrabatnda grevli ajan), Yzba Halit (stanbul Fransz Karargahnda rtibat subay), Yzba Kemal (Fransz karargahnda irtibat subay), Revandizli Mahmut Paa, Abidin Bey, Himmetzede Hsn, Hasan Rza Soyak, Necmettin Bey, Yzba smail Hakk, Temen brahim, stemen Rfat, Yzba Cevdet, Temen Kerim, stemen Gzlkl Ziya, Binba Seyfi, Binba Aziz Hdai, Binba Hasan Hilmi,Yzba brahim Dervi Grsoytrak. MUSTAFA KEMAL TEKLAT-I MAHSUSACILARI TOPLUYOR Uzun tartmalarn sonunda, bir trl istenilen noktaya kartlamayan ve a giderek daha fazla duyulan istihbarat almalarnda yeni bir yaplanma iin Mustafa Kemal'in oluruylaFevzi akmak Paa Tekilat- Mahsusa'nn son bakan sfatn tayan Hsamettin Ertrk'e ular. Ertrk Samsun'da bulunduu srada 25 mart 1921 de akmak'tan gelen yazl emir zerine Ankara'ya gelir. Burada kendisine oluturulmak istenen gizli tekilat hakknda bilgi verilir ve bunu kurmas istenir. Bunun zerine Ertrk ad Msellah Mdafaai Milliye Grubu olarak belirlenen tekilat oluturmak zere harekete geer. Mim Mim Grubu olarak da adlandrlan bu oluum, ncelikle stanbul'daki dankl toparlayacak, ardndan da Karakol rgtnden kalan rgtlerin almalarn da bir at altnda toplayarak sona erdirecektir. rgt, stanbul'da byk bir ajan ve haber a kurmay baarr. Saray'dan ve dman karargahlarndan dzenli bilgi ak salanr, Ankara olaylardan hzla haberdar edilir. stanbul rgtnn kurulmas grevini Topkapl Mehmet Bey'e veren Hsamettin Ertrk, Ankara'nn direktifleri dorultusunda bakanla Svari Esad Bey'i getirir. stanbul'da rgt ok baarl iken Esad Bey'instanbul Valiliine tayini rgtten kopmalara yolaar. Ancak rgt, almalarna devam eder. En nemli grevi silah sevkiyat olan rgt, bunda baarl olur. zellikle nce talyan sonra da Franszlarn ngilizlere kar olan tutumlarndan yararlanan rgt bu lkelerin gizli servislerinin yardmyla Anadolu'ya silah sevkini baaryla srdrr. KARAKOL rgtnn almalaryla ilgili olarak Mustafa Kemal'in bir dnem ok yaknnda bulunan,ancak daha sonra ad baz yolsuzluk olaylarna kart iin aralar alan ve Atatrk'e kar giriilen zmir suikasti nedeniyle, yarglanp idam edilen Kurtulu Sava'nn kahramanlarndan Miralay Mehmet Arif Bey (Ayc Arif lakabyla da tannrd. Bu lakap kendisine yanndan ayrmad ays nedeniyle verilmiti) anlarnda unlar dile getiriyor: AYICI ARF GZL SERVSLER ANLATIYOR " zmir'in Yunanllar tarafndan igalinden nce Sivas eski mebusu Kara Vasf Bey'in giriimleriylestanbul'da gizli olarak bir cemiyet (Karakol Cemiyeti) kurulmu ve bu cemiyetstanbul'un itilaf devletleri

tarafndan igalinekadar vgye deer bir biimde almtr. Anadolu milli harekatna yardm iinde, ad geen cemiyet, grevini hakkyla yapm ve tama iini ustaca ynetmitir. Harbiye Dairesi Bakan Kurmay Albay mer Ltfi Bey (Yenibaheli) ve silah (piyade ve makinal) ubesi Mdr Kurmay Binba Naim Cevad Bey'in yurtseverce yardmlar ve stanbul halknn (Mavnaclar, Hamallar, Arabaclar, Gmrk, Deniz Yollar ve Polis) memurlar ve alanlarnn fedakarca almalar sayesinde Ferid Hkmeti'ninve ngilizlerin kontrolleri altnda bulunan ambar ve depolardan geceleyin armak suretiyle muhtelif tarihlerde stanbul'dan (56 bin mekanizma, 320 makinal tfek, 1500 tfek,bir batarya top,2000 sandk cephane, 10 bin takm elbise , yz bin giyim, nal ve mh, 15 bin matara , bin tona yakn malzeme ve eitli askeri eya) Anadolu'ya geirilmitir. Zonguldak tccarlarnn kiralarnda bulunan Fransz bandral Kornilof, Mecda ve Vovesta vapurlar ile stanbul'dan nebolu'ya ve Samsun'a yaplan muhtelif seferlerde bir okaskeri malzeme ve askeri eya gnderilmi ve tanm ve bu gndermede ad geen vapurlarda komiserlik grevini yapan deniz Yzbalndan emekliGelibolu'lu Mehmet Kaptan ile emekli smail Hakk Kaptan'nve arkadalarnn bir ok fedakarca hizmetleri olmutur. Sakarya Sava srasnda Trabzon'dan bir motora yklenip gnderilen ve Fatsa aklarnda batmak zorunda kalan 4 adet seri ateli 5,10'luk toplarmzn tahliyesive Yunan donanmasnn Karadeniz'deki faaliyetlerine ramen Giresun'dan (Osman Aa) alaynn acele olarak Samsun'a nakli hususunda ad geen kaptanlarla maiyetlerindeki Trk tayfalarnn yurtsevercealmalar anlmaya deerdir. Tekilat hususunda Mulal Yarbay Mustafa Bey, Emekli Topu Binbas hsan Bey, (Cebel-i Bereket Mebusu) Jandarma Binbas Remzi Bey, skdarl Hoca Naci Efendi, Yzba Day Mesut ve Yenibaheli kr Bey'lerinalma ve abalar anlmaa ve kaydedilmeye deerdir. Bu arada Merkez Telgraf Haberleme Memurlarndan zellikle Halit Efendi'nin fedakarca hizmetleri de anlmaya deerdir. stanbul'un itilaf devleteri tarafndan igali zerine Karakol Genel Merkezi faaliyetlerini durdurarak yelerinin byk bir ksm Anadolu'ya gemitir. stanbul'da tamaclk ve satnalma ileriyle uramak zere daha sonra (Hamza ve Felah)daha sonra M.M. Gruplar kurulmu ve Anadolu'ya bir ok eya, telefon malzemesi ve topu malzemesi gndermilerdir. Yunanllarn stanbul'a yapacaklar taarruz sylentileri zerine (Mdafai Milliye) adylaaskeri bir grup daha kurulmu ve (M.M.) grubuyla ibirlii ederek stanbul ve evresinde kuvvet kazanmve halktan bir ksmna silah datmlardr. stanbul'un itilaf devletleri tarafndan igali zerine, skdar yoluyla Anadolu'ya geirilecek kiilerin geiini kolaylatrmak amacyla

balang skdr'da olmak zere bir menzil hatt kurulmu ve bu menzil hattnn Anadolu iindeki grevlerini Yzba (1925'de Binba) Day Mesut veYeni Baheli eski mebus kr Bey'ler ile Maltepe At okulundan Yzba (1925'de Binba) Fehmi ve Hulise Bey'ler stlenmiler ve bir ok nemli saygdeer kiiyiAnadolu'ya geirmeyi baarmlardr. Bu heyet daha sonra Kocaeli Kuvay Milliye rgtyle de megul olarak 24.Tmen Kumandan Yarbay Atf Bey'in emir ve talimat dairesinde pek nemli hizmetler yapmlardr. Kocaeli Kuvay Milliye kumandanln Day Mesut Bey stlenmi ve Fehmi Bey'de Yavuz takma adyla Adapazar Milli Taburunu kurmu idi. zmit evresinde ngiliz ve Yunanllarn yardmlaryla lanet edilecek iler yapan ve bir ok mslmann kann aktm olan Gnll Ermeni Alay KumandanKaptan Tanik etesine Aslan Bey kynde bir gece baskn yapan Yavuz Bey, 500' akn Ermeni etesini btnyle yok etmitir" FRANSIZLAR NGLZLERE KARI Franszlar Kurtulu Sava srasnda zellikle nglizlere kar bir tutum sergilerler ve Anadolu'yu igale birlikte baladklar ngiltere ile yollarn ayrrlar. Fransa paralanan Osmanl'dan daha fazla maddi ve manevi miras ister. Ama ngiltere ona bu kadar bonkr davranmamaya kararldr. ngiltere bu amala hemen gizli servislerini ve casuslarn devreye sokar. 23 Mays 1919 tarihinde toplananve Osmanl'nn tilaf Devletleri arasnda mandeterliklerle paylatrlp, kleletirilmesi sorunu, Paris Konferans'nda uzun uzadya tartmalara yol amtr. Paralanma kesin karardr. Ama bu paralanmadan herkes ne kadar pay alacaktr, sorun budur. ngilizlerin oyunlar sonucu pay isteyenlerin says giderek artar. 31 Ocak 1919 da Emir Faysal Suriye, Irak, Cezire, Hicaz, Yemen'in de dahil olaca Arap topraklarnn bamszln istemesi, 26 ubat'ta Ermenilerin Kilikya, Mara Sanca, Erzurum, Bitlis, Van, Diyarbakr, Harput, Sivas, Trabzon'un ky eridi gibi topraklarn Trkiye'den ayrlaraktilaf Devletleri'nin himayesi altnda kendilerine verilmesi ve 20 yllk birmanda ile ynetilmelerini istemeleri, Krtlerin Diyarbakr, Harput, Bitlis, Musul, Urfa sancaklarn kapsayan bamsz bir Krdistan talep etmeleri,hi hesapta olmayan, yeni ortaklar gndeme getirmitir. Bu da igali birlikte balatan byk devletlerin kavgalarn aa kartr. zellikle Emir Faysal'n bamszlk talebi Suriye'deki karlarasndan Fransa'nn houna gitmez. stelik Suriye'nin kurulacak olan Arap Federasyonu'nda yer alacak olmas 1916 da varlan paylam anlamas Sykes-Pioct'a ters dmektedir. Zira bu anlamaya gre sadece Halep, am, Musul genindebir Arap Konfederasyonu'nun kurulmasna izin verilmitir. Suriye sorunun yan sra Krtlerin de bu anlamayla Fransa'ya verilmi bulunan blgeye (Musul, Urfa) gz dikmi olmalar, Franszlarla ngilizlerin arasn amtr. Krtlerin

taleplerinin yaratcs ngilizlerdir. ngilizler bu amala bir Krt-slam ayaklanmasnn mali ve ideolojik temellerini de hazrlamaktadrlar. Casuslar bu ile grevlidir. ngiltere Birinci Dnya Sava srasnda kendilerine yardmc olmalar durumunda Araplara bamszlk verecei szn vermitir. Ancak bu szde yer alan ve petrol blgeleri zerinde egemen olan Musul konusunda pimandrlar. Krtleri kkrtarak bu blgeyi geri almak istemektedirler. Bunda da baarl olurlar. Krtleri de Araplara yaptklar gibi bamszlk szyle kandrr ve amalarna uygun bir ekilde kullanrlar. Sonuta ngilizler bu almalarnn semeresini 15 Eyll 1919'dabir gizli szleme ile Musul'u yeniden geri alarak grrler. Fransa gerek Ermeni, gerek Krtisteklerinin arkasnda ngilizlerin bulunduunu bilmektedir. Bu kavgada ngilizlerin kazn oka yediini dnen Franszlar zellikle Suriye konusundataviz vermek istememektedirler. Bu nedenle de bir manevra ile Osmanl toprak btnlnn ok paral olmasna kar tutum taknrlar. Bu daha sonra ngilizleri baltalamak iin yaplan dier eylemelere kadar uzanacak bir balang olur. MUSTAFA KEMAL'N TALYANLARA OYUNU VE YEN GZL SERVS: MM MM talyanlar ise Mustafa Kemal'in akllca oynad bir oyunun sonunda 15 Haziran 1920' de ngilizlere ve Franszlara kazk atmak amacyla Trkiye'deki madenlerin imtiyaz hakkn tek balarna alacaklar vadine kanarak, Mustafa Kemal ile bir gizli protokol imzalarlar. Bu protokol talyan Babakan Kont Sforza'nn yakn arkada Kont Fago ile Mustafa Kemal arasnda imzalanr. Buna gre talya, Ankara Hkmeti' ne 4 milyon Trk Liras bor verecektir. Ayrca Yunanllarn Anadolu'dayaylmasn engelleyecektir. Buna ek olarak da Ankara Hkmeti' nin yurtdndan getirecei silah ve cephanelerin Ankara' ya indirilmesini engellemeyecektir. Byk miktarda cephaneyi Antalya,Zonguldak, Ereli ve Bartn'da Rossi irketi gemileriyle Trklere teslim edeceklerdir. Bu durum Fransz gizli servisince o zaman saptanmtr.Ancak sonuta Mustafa Kemal'in bu oyunu sayesinde talyanlardan sonuna kadar yararlanlmakla kalnmam, Trkiye'deki ekonomik ayrcalklarnn gittiini sanan Franszlar bunun bir adm nne gemek iin abalarken ngiliz, Fransz ve talyan g birlii ar yaralar almtr. 3 Mays 1921' de TBMM hkmeti, "Mim Mim" tekilatn resmen tanr. rgtn baars nedeniyle Kurtulu Sava sonrasnda elemanlar hkmete dllendirilmitir. "M.M" Grubu'nun tekilat yaps veelemanlarnn dkm yledir: M.M Grubu Ynetim Kurulu Bakan Tu General hsan Skmen Paa. yeler: Harbiye Nazr Yaveri Yarbay Kamil, Polis ube Mdrlerinden skdarl Sadi Bey, Maliye Nezareti Memuru Seyfi Bey, Tasviri Efkar Gazetesi Sahibi Ebuzziya Velid Bey, Yedek ye Kavalal brahim Paazade Hseyin Bey ve

Kavala Erafndan brahim Bey. Topkap ubesi Kurucular: Albay Hsamettin Ertrk (Ankara'nn dndaki rgtn kurucusudur) Yzba Emin Ali, Deniz Yzba smail Hakk, Mehmet etin, Topkapl Mehmet, Topkapl hsan, Serezli Niyazi, Yarbay Erzurumlu Kemal Koer. Beyazt ubesi Kurucular: Albay Besim, Yarbay Mustafa Mulal,Nidayi Paa Eminn ubesi Kurucular: Binba evket, Binba Asm, Temen Muhlis. M.M Grubu Elemanlar: Yzba Ahmet Muhtar, Binba Kadri, Yzba Ali efik, Binba mer Ltf Sman, Yzba Rfat Akyol, Yzba Hayrettin Gvener, Binba Sami Tatldil, Binba Ali Rza Sezener, Yzba Ali Hfz Demirolu, Yarbay Talat Ustaba, Binba Aysun zden, Yzba Seyfettin, Yzba hsan, stemenler Ahmet Sadi duruma, Mithat Sanal, Muhlis Erdener, Halil brahim nalan, Temen Recai Elden, Binba M. Tevfik, Binba Hakk, Yarbay Hseyin Hsn,Yarbay Yusuf zzettin, Yzba Rfat Sivri Hisarl, Binba Cemalettin, Yzbalar Ali evket Turgut,Kamil Kuter, Halil Okay, Adil Hikmet M., Ali Atabey, Binba Osman kr, Binba M. Bilal Alpagut,Yzba smail Sezai Gral ( zmir MM), Yzba Rt Toper, Binba Ali Saffet, Binba Hakk, Yzba Hsamettin, Temen M. Tevfik, Yzba Mehmet Fahrettin Biniin, Yzba Ahmat kr, Yzba Ahmet Zeki, stemen Rait. M.M Grubuna Yardmc Olanlar: Ziya Paa (stanbul Harbiye Nazr), Albay Beiktal Hilmi (Levazm Dairesi'nden), Albay zmir'li Hsn, Kayyum Ahmet, Yzba Abdlvahap, Yzba Zeki, Yzba Bilal, Sadk Bey (Saytay Denetisi), Nihat Bey ( Saytay Denetisi ), sa Bey (ileri Bakanl Saymanlk Mdrl), Beylerbeyli Avni Bey (Maliye Tahsil ubesi Memirlarndan ),Beylerbeyli Zht Bey (stanbul Gmr Memurlarndan), Hac Tevfik (Gezici Postac), Arap hsan Bey (stanbul Telgrafhanesi Mdr), Hac Mmtaz Bey (stanbul Telgraf Yollama Memurlarndan), stanbul Telgraf memurlarndan Cevat, Edip, smet Beyler, Telgraf Hat Memurlar Koca Mehmet Bey, Yaar Bey, Topkapl Cemal Bey. M. M Grubu Genelkurmay'n emirleri dorultusunda : A-Mdafayi Milliye Grubu 1- stihbarat salanmas 2- Fesat cemiyet mensuplarnn saptanmas 3- Silah, cephane ve malzeme tedariki ve Anadolu'ya sevki B- Mdafai Milliye Tekilat: 1- Propaganda 2- stanbul'daki mslman Trkleri aznlk etelerine kar korumak 3- Verilecek emirlere gre basknlar ve tahripler yapmak zere ekipler

tekil etmek; eklinde almalarn yrtmtr. Hsamettin Ertrk anlarnda Mim Mim grubunun faaliyetlerini sava sonrasnda da srdrdn anlatmaktadr. rnein ikinci dnem milletvekili seimleri srasnda grubun Mustafa Kemal'in emriyle, bir ksm milletvekilinin stanbul'da seimleri kazanmas iin almalar yaptn aktarr. rgt Ankara'daSovyet ajanlarn da izlemi, Yeil Ordu ve Trkiye Komnist Frkas soruturmalarnda aktif olarak almtr. Ancak rgtn fiilen ortadan kaldrl stanbul'un kurtuluundan sonra 5 Ekim 1923' de olmutur. BR AJAN ANLATIYOR Hsamettin Ertrkanlarnn yerald ve Samih Nafiz Tansu tarafndan kaleme alnan ' ki devrin perde arkas' adl kitapta (Hilmi Kitapevi yaynevi 1957 stanbul ) olaylarn geliimini, istihbarat faaliyetlerini ve kendi servenini zetle yle dile getirmektedir : " Enver Paa ngilizlerin Intelligence Service'i gibibir gizli tekilata Birinci Dnya Sava'nn kmasndan az nce ihtiya duyarak, Harbiye Nezareti' ne bal bir Tekilat- Mahsusa kurmutur. Umuru arkiye ad da verilen tekilatn gayesi, o zamanlar eitli memleketlerde propaganda yapmak,askeri srlar ele geirmek, btn islamlar ve Trkleri ayaklandrp bir imparatorluk bayra altnda birletirmekti.ttihat ve Terakki idarecileri, bu ileriorganize etmek iin, eitli tedbirler almlar,yzlerce islam by mcahidi stanbul'a davet ederek bunlarn iae ve ibadelerini deruhte etmilerdi.Enver Paa bu tekilatn bana evvela Sleyman Askeri Beyi, sonra Ali Bahampa Bey'i, tekilatn lavndan az evvel de Hsamettin Ertrk' getirmitir. Tekilat- Mahsusa' ya byk mitler balayan ttihat ve Terakki, Birinci Dnya Sava balarkenve btn sava boyunca gerek islam memleketlerinde gerek Trk diyarlarndaeitli hareketler ihdasna, isyanlar tevlidine muvaffak olmutur.Savata malup olmamz zerine ve mtarekeden nce Trkiye'den ayrlrken, Enver Paa tekilatn garp devletlerine kar resmen lavedilmesini, fakat gerekte resmen devam etmesini tavsiye etmitir. Sadrazam ve Harbiye Nazr Mir zzet Paa, Tekilat- Mahsusa'nn mstemlekelerde itilaf devletleri aleyhinealm olmas dolaysyla, bahis konusu devletlerin bunun lavn ve elindeki silah ve cephanenin de teslimini istediklerini Hsamettin Ertrk'e bildirmi, Ertrk emrin birinci ksmn yerine getirerek, tecrbeli Tekilat- Mahsusaclar stanbul'dan Anadolu'yasevketmi, silah ve cephaneleri de keza Anadolu'ya gndermek iin gayret sarfetmitir. Tekilat- Mahsusa'nn lavndan sonra, Atatrk'n ve Fevzi akmak'n tensibi ile, Ankara'da M.M ( Mdafi Milli stihbarat ) Grubunu kuran Ertrk o zaman grubun gayesini yle tesbit ve tarif etmitir: ' Milli orduya taazzuv ettirmek iin stanbul'dakiaskeri ambarlardan

esliha, mhimmat, levazm ve techizat eldeetmek' 1921 yl bandan itibaren bar akdine kadar nemli siyasal meselelerde byk hizmetler etmiolan MM Grubu, istihbarat ve propaganda konularnda da alm, bir ok casuslukolayn meydana karmtr." Bu casusluk almalar sarsanda en nemli konulardan biri daha nce de deindiimiz gibi Anadolu'ya silah sevkiyatyd. Bu konuda ngilizlerle byk bir kavga veriliyordu. Ancak Franszlar Anadolu'daki ngiliz egemenliine kendi karlar asndan kar olduklar iin, zaman zaman Trk gizli rgtlerine yardm etmilerdir. Franszlarparalanm bir kk Asya'nn ngilizlerin eline dmesini istememekteydiler. FRANSIZLARLA BRLKTE NGLZLERE CASUSLUK DERS stanbul btn bu ekimelerin ve frtnalarn ortasndadr. ngiliz gizli servisinin stanbul'daki liderlerinden Binba Hey 1921 ylnn scak bir yaz gn Fransz servisinin ikinci brosunun efi albay Blanc'n yanndaki Trk kadnla, Tokatlyan' da ne yaptn merak etmitir. Kadn olduka gzeldir. Sadk arkada Cengiz'den kadnn kimliini renmesini isteyen Hey, Blanc'n Anadolu'ya silah kardn biliyordur. Ve tetikte beklemektedir. Sonunda istedii yant Cengiz tarafndan kendisine aktarlr: Tokatlyan Oteli'nin terasnda Albay Blanc ile oturan kadnn ad Cemile Hanm'dr. Trkiye'nin eski Atina Bykelisi' nin kz kardeidir. Maka'da oturur ve 26 yandadr. Kadn, Blanc ile elenmemekte, grevini yerine getirmektedir. Grevi Blanc ile Anadolu' ya yaplacak silah sevkiyatn konumaktr. Binba Hey olay anlamtr. ngiliz servisi alarma geirilir. Fransz Albay silah sevkiyatnda yakalanacaktr. Tabii Cemile Hanm' nda gznn yana baklmayacaktr. ngiliz ajanlar Boaza doru yolalan grnte masum bir Fransz ilebini belirlemiler ve gzaltna almlardr. ilebin kaptan ile Cemile Hanm arasndaki bir grme de ngilizlerce saptanm ve bir ksm dinlenmitir. Boaltma ertesi gece yaplacaktr ve Cemile'nin k iaretleri Franszlara yol gsterecektir. ngiliz Binba Cemile'nin gz hapsine alnmasn ve sk bir ekilde izlenmesini ister adamlarndan. Beklenen gn gelmitir. Hey ve ayn tekilattan albay Maxfield o gn Tarabya Palas'n bahesindedier ajanlarla birlikte Cemile Hanmn kn beklemektedirler. Cemile gece saat 21.00 daotelden szlerek, kapda kendisini bekleyen arabaya ynelir. Frtna vardr. Yamur bardaktan boanrcasna yamaktadr. Otomobilin fr koltuunda albay Blanc'n bir adam vardr. Otomobil hzla hareket eder. Arkasnda ngiliz gizli servisinin aralar bulunan Fransz otomobili stanbul'un eski mahallerinden birinde Albay Blanc'n randevu yeri olarak kulland bir evin nnde durur. Cemile

koarak eve girer, bir ka dakika sonra kar. Takip yamura, bozuk yollara karn son srat devam eder. Bu srada Boazdaki Fransz ilebi btn lambalar snk olarak karanlkta yol alr. Cemile kyaya varr, bir sre sonra Cemile ile ilep arasnda beklenen k iaretleri balar. Cemile'yi takipteki 4 ingiliz arabasndakiler inerler ve zerlerine yaan yamura aldrmadan siper alrlar. Binba Hey mdahaleye hazrlanrken zerlerine evrilen ldan aydnlatmasyla irkilir. Bu srada yaylm ate balamtr. ngilizler karlk verir. Bir sre devam eden ate srasnda iabet alan ldak krlr. Silahlar susar. Hey'in arabalar mahvolmutur. Cemile'nin arabasna doru koar, fkeyle barmaya balar. fr gayet soukkanl kendisinin bir Fransz olduunu ve arabada da bir Trk diplomatn kzkardeinin bulunduunu belirterek, "Ben hanmn ofrym. Ildamz neden krdnz" diye sorar. ngiliz' in akn baklar arasnda ofr devam eder: "Bizim hanmn romantik kaprisleri vardr, bir Fransz gemisinde kaptan olan sevgilisine, projektrn klaryla veda edeceine sz vermiti. te krdnz o projektrdr." Hey, srlsklam bir durumda, ne yapacan bilemeden herkesi gzaltna alp, yaral adamlarn toplayp merkezine dner. Cemile' yi bir broya alr. Aydnlk odada Cemile hanmn pecesini kaldrr. nce sararr, sonra morarr. Karsnda Blanc'n orta Cemile deil, adnn Ahmet olduunu glerek syleyen bir Arap durmaktadr. ngilizler iin i iten gemitir. Cemile Hanm bir baka sahilde boaltt silahlar oktan Anadolu yollarna karmtr bile. Bu ve benzeri olaylarla ve can alpcan vererek devam eden mcadelede gizli tekilatlar hep odakda yeralrlar... NTKAM N LDRLEN HAN M.M Grubunun stanbul'da gerekletirdii bir intikam olay da ok nemlidir. Manyas Eenli erkes Yusuf Bey, erkes Ethem'inkarargahnda divan harp yesidir.Atatrk ve Rauf Orbay'n yakndan tand ve sevdikleri bir kiidir. Sivas kongresine delege olarak katlmtr. M.M Grubu' nun almalarna aktif olarak katlr ve baz olaylarda onlar ynlendirir. Ankara ile stanbul arasnda gidip gelen ve olaylarn zmnde ok etkili olan Yusuf Bey daha sora Adapazar, Bolu, Hendek evresinde, Milli Mcadele'nin tekilatlanmas iin almalar yapmtr.Uzun yllar stanbul ile Kuvay Milliye karargahlar arasndaki irtibat salayan Yusuf Bey, kendisini tanyan ve ekinen Anzavur Ahmet Paa ile (Ayaklanan ) peindeki ngiliz istihbaratn bir ara atlatamayacak duruma gelir ve Salihliye ekelir. Ancak kendisinin uzmanl ve iyi bir istihbarat oluu, kaynaklar ve olaylartanmadaki ustal onu yeniden greve getirir. Ankara,

kendisinden nemli bir iin halli iin nce Adapazar-Bolu havalisine, ardndan da stanbul'a gitmesiniister. Adn, kln deitiren Yusuf Bey stanbul'dazbek Tekkesi eyhi olan Ata Efendi'ye gider. Ata Efendi milli mcadele yllarnda M.M grubu ile Ankara arasndaki haberlemede ve stanbul'daki yardmlamada etkin olan cesur ve inanm bir kimsedir. Ata Efendi tekkede silahlarn saklanmas ve Anadolu'ya hem insan hem de silah sevkinde nemli rol oynamtr. Yusuf Bey stanbul'dance Ata Efendi' ye uram ve kendisine Kuvay Milliye'nin isteklerini aktarp yardm talep etmitir. Bu istekleri Ata Efendi tarafndan kabul edilir. Ayrca Yusuf Bey'in Adapazar-Bolu mntkasndaki almalarna ilikin bilgileri de alarak M.M grubunun emin elemanlar araclyla Anadolu'ya aktarr. Bu grmenin ardndan Yusuf Bey, stanbul'da silahbulmak ve bunlarn Anadolu'ya geiini organize etmek iin temaslarda bulunmaya devam eder. Sirkeci'de bir dostuyla gazinoda konuurken peindeki Anzavur'un adamlarndan ah smail tarafndan uzun sren bir takibin sonunda ehit edilir. Yusuf Bey'in M.M Grubuna dahil olan yandaki dostu da ar yaralanr. Yusuf Bey'in lm haberini de Anadolu'ya yine eyh Ata Efendi ulatrr. Yusuf Bey'in bu ekilde ldrl, gizli rgt intikam iin biler. Bu lm haberini tekilatla iyi ilikiler iindeki Hakimiyeti Milliye gazetesi "Vatan urunda hayatn feda edenehitin intikam elbet alnacaktr" diye verir. Aslnda bu bir sinyaldir. Olay, ngilizler ve onlarn ibirlikileri, ajanlar ile M.M Grubu arasnda bir kan davasna dnr. Yakalanan katil ngilizlerin araya girmesi ve Yusuf Bey'in kimlii nedeniyle gstermelik bir duruma sonucu braklmak zerehazrlanr. ngilizler bu olay iin Bab Ali'ye Yusuf Bey iin nerede grlrse ldrlmesi yolunda Padiah Ferman bulunduunu da hatrlatrlar. Damat Ferit Paa iktidar katili serbest brakacak bir de yarg ayarlamtr. Davann olaca gn M.M Grubu, Kuvvaclar ve erkeslerden bir grup duruma salonunu doldururlar. ngilizler tarafndan mahkeme salonunun sarlmas ve asker yna yaplmas, ibirlikilerin ajanlarnn koridorlar tutmas bu kalabal engelleyemez. Ancak ngilizler ve hkmet bir olayn kmasn da beklememektedirler. Yarglama sonunda karar nceden belirlendii gibi "Nefsi Mdafaa" olarak ilan edilir. te o andakyamet kopar. Salondaki kalabalk hnla saldrr. Silahlar patlar. ah smailald kurunlarla olduu yere yklr. Kargaa o dzeydedir ki ah smail'i korumakla grevli ngiliz askerlerinin dahi yaralanmasna karn kimin ate ettiibelirlenemez. Tutuklamalar, ikenceler de sonucu deitirmez. Hi kimse kalabalktan ate edeni ya da edenlerigrmemitir. Olay bylece M.M Grubu ve Kuvay Milliye'nin gcn ve yapabileceklerini dosta, dmana gsterdii bir hareket olarak geer.

GZL SERVSLER N ANKARA DZEN ARIYOR Kendisi de Tekilat- Mahsusa yetitermesi olan erkes Ethem anlarnda bu olayla ilgili olarakunlar syler: "Yusuf Bey'e stanbul'daki ahvalin ok tehlikeli olduunu ve kendisinden phe edildii iin takip edildiini bildirmilerdi.Beni de ikaz ettiler. Ben de son gidiine mani olmak istedim.Fakat Adapazar-Bolu havalisinde vaziyet o kadar vahim idi kiorada taraftar bulmaya mecbur idik.Yusuf Bey ahsiyeti ile bu ok g grevi yerine getirmeyi baard. Oradan M.M Grubu'nun elemanlar ile temas etmek zere stanbul'a geti. ok cesur , civanmerd, temiz yrekli bir insand.Pervaszca vatan hizmet lerine devam etti. Bunu can ile dedi.Tek tesellim, katilinin beraat ettirilmesineramen yiit hemehrilerimiz tarafndan layk gibi cezalandrlm olmasdr. Eer stanbul'dakiler bu vazifeleriniyerine getirmemi olsalard, ne pahasna olursa olusun kendim gidecek, bu ii yapacaktm." Bu olayda da grlmtr ki Tekilat- Mahsusa btn bu rgtleri derinden etkilemi ve onun yntemleri ve ilkeleri genel kural olarak benimsenmitir. Bu dnem Trk rgtleri Tekilat- Mahsusann brakt miras zerinde ykselirler. Ancakkazanlan baarlar yine de yetersizdir. Ankara hkmeti bunlara eki, dzen vermeden bir baarnn olacan dnmemektedir. Gruplarn ou sokak etelerini andrmaktadr. Mantar gibi bitipkaybolmaktadrlar. Hepsinin bir dayanma ruhu ve amac vardr. Bunlar oklukla yerel milis gler gibi alrlar. Bu gruplardan bazlar da Berzenci Grubu, Muaveneti Bahriye Grubu, malat Harbiye Grubu, Namk Grubu, Trabzon'da Mfrezei Bahriye Grubu, Fethiye'de Bizci Grubu olarak adlandrlmlardr. Ancak aralarnda bir koordinasyon kurmak ve ibirliini yaygnlatrmak zordur. Zaten Trkiye Cumhuriyeti kurulduktan sonra da ayn sknt bugnlere uzanan bir zincir iinde yaanmaya devam edecektir. Bu kayglar gidermek amacyla Ankara Hkmeti' nce 7 Haziran 1920' de kurulan Matbuat ve stihbarat Umum Mdrldnda ve onun grev alanlarnn da tesinde almalar yapan bir ikinci rgt ise Askeri Polis Tekilat idi. Gruplarn tesinde Askeri Polis Tekilat bir istihbarat ve kar istihbarat birimi olarak ortaya kmtr. Kurulu amac da budur. stelik bunun geliimi Mustafa Kemal ile Fevzi Paann dorudan kontrolleriyle ve mdahaleleriyleolmutur. Ama dankl ve baboluu ortadan kaldrarak ok nemli olan istihbarat almalarn gerekletirebilmektir. Bu dnemde Atatrk stanbul' da olup bitenler konusunda kendi zel ilikilerini de kullanm ve stanbul'u ok sk takibe almtr. Ona Babali ve saray evresinde olup bitenler konusunda Dr. Rasim Ferit Talay

bilgi vermitir.Hkmet ile ilgili haberler konusunda bir sre iin sonradan Maliye Bakan olan Nafia Nazr Ferit Tek'den yararlanlmtr. Rasim Ferit Talay saray ile ilgili haberler konusunda Tevfik Paa'nn olu smail Hakk Bey den de olduka iyi istihbaratlar toplamtr. Bu istihbaratlar Dillizade Murat Bey'in takalar ile ve nebolu yoluyla Atatrk'e ulatrlmtr. HABERLEME EN NEML SORUN Ancak asl sorun bu zel istihbaratlarn dnda kurulu bulunan gizli tekilatlarn haberlemesinde ortaya kyordu. O dnemde Anadolu ile ak veya kapal telgraf haberlemesi yapmak yasaklanmt.Haberlemelerin hepsi sansrden geirilmitir. Tekilatlar elde ettikleri nemli haberleriAnkara'ya ve zellikle Mustafa Kemal'e ulatrmak konusunda byk sorunlar yaamlardr.rnein bir haberi Mustafa Kemal'e ulatrmak iin stanbul'daki tekilat kuryeye gerekli talimatlar verir.Bu kurye nebolu'ya seferler yapan takalarla yola kar.Boazdaki dman kontroln aabilirse yoluna devam eder. nebolu'ya ulat zaman mektubu nebolu Komutanna verir. O da bu mektubu zel bir kurye ile ya da bulabilirse bir telgraf ile Ankara'ya gnderir. stanbul'dan grevlendirilen kurye ayet Boazdaki dman kontrolnden syrlamazsa geri evrilir.Bu takdirde motor kaptan nebolu'ya varnca nebolu Komutanna "Hsamettin Bey'in size selam var" der. Bu ifreli olarak "Ankara'ya haberi getiren kurye kontrol aamad" anlamna gelir. Bunun zerine nebolu Komutan stanbul'a bir kurye gnderir vetekilatla temas kurdurur. Ayn kurye yarm kalan ii tamamlamak zere mesaj yeniden alr ve yola koyulur. Bu sorunlar yznden bazen bir haberin Ankara'ya ulatrlmas aylar srer. rnein M.M Grubu, Konya'da isyan hazrlanmakta olduunu haber alm, fakathaberi zamannda Mustafa Kemal'e ulatramamtr. Konya syan bu nedenle Ankara'dabyk bir sorun olmutur. Zorluklar nedeniyle zellikle posta idarelerine ve telgraflara tekilatlanmalarda byk nem verilmitir. lm gze alan dnemin stanbul Telgraf Mdr hsan Pere Bey, sonralar haberlemeyi salkl hale getirecek olan gizli bir haberleme merkezi kurar. Bu merkez eitli slerde yer deitirilerek altrlmtr. Bu dnemde stanbul'da bulunan rgtlerinngilizlere ve dier ishihbarat rgtlerinekar yrtlen mcadeleler srasnda pek ok elemanlar ldrlmtr. ESAT TOMRUK NASIL NGLZKEMAL OLDU Bu gizli servis almalar Trk edebiyatn da etkilemi ve ngiliz Kemal gibi pek ok casusun yaam, edebi kahramanlar olarak da bugnlere gelmitir. ngiliz Kemal asl ad Esat Tomruk olan bir Trk casusudur. Tomruk, o dnem gizli rgt iinde mcadele veren ajanlardan biridir. Zekasnn parlakl, cesareti ve dier yetenekleriyle tekilat iinde

sivrilmitir. Anlar kitap halinde yaynlandktan sonra bu konuda ok sayda film ekilmitir. Onunla ilgili olarak anlarnda Atatrk'n yakn arkada Orgeneral Kazm zalp unlar anlatyor: " Yunanllarn zmir'i ilhak edecekleri haberi zerine, ngliizlerin elinde esir iken kaarak Biga'ya ve oradan Balkesir'e gelmi bulunan stanbul'lu vatansever gen ve ngiliz Kemal olarak tannan esas ad Esat olan elemanmz kyafet vehvviyet deitirerek zmir'e gndermeyi dndm. O da gitmeyi kabul etti. Necati ve Vasf Bey'lerle beraber benim odamdatoplandk. Kemal'in yannda beraber gtrecei bombalar ve beyannameleri hazrladk. ngiliz Kemal zmer'e bir ecnebi gibi girecek, sylenen ilhak gnnden iki gn nce yani 11-12 Ocak gecesi bombalar uygun grd yere brakacak, bildirileri ehre datacakt. Beyannamelerde zmir'in ilhak durumunda Kuvay Milliye'nin okiddetli icraata geecei bildiriliyor,dman tehdit ediliyordu. ngiliz Kemal , kendisini tantmadan zmir'e giderek bir ecnebi varyete kumpanyasndaalmaya balamt. Bu suretle hviyetini gizledikten sonraoradaki adamlarmzla temas etmi, tam zamannda beyannameleri datm ve bomlargereken yerlere koymutu. Beyannameleri gren ecnebiler ve Yunanllar telaa dmler zmir'de Kuvay Milliye'ye mensup geni bir tekilatn gizli faaliyette bulunduuna kanaat getirerek aratrmalara girimilerdi. Kemal kyafet deitirmede o kadar muvaffak olmutu ki, dnnde kendisini hemen tanyamadk." NGLZ KEMAL GREV BAINDA zalp, ngiliz Kemal'in Anzavur isyan srasndanasl kullanldn da yle aktaryor: "Anzavur'un kuvvetini, vaziyetini ve dncesini tam olarak renmek lazmd. Bu maksat ile evvelce zmir'e gitmi olan ngiliz Kemal'i Bandrmaya gndermeyi dndm. Kemal hemen kabul etti.Kyafet deitirerek Amerikan mmesssili sfatyla Anzavur ile grecek, akinin ecnebilerle mnasebet derecesini, nelere ihtiya duyduunu ve Kuvay Milliye aleyhine olan dncelerini anlayacakt. Kemal, Bandrma'ya varnca artk sahildeki Amerikan gemisinden km olanMr. Dri idi. Mr. Dri birRumun evinde tenezzlen misafir kalarak byk ikram grd. Mr. Dribundan sonra roln mkemmelen oynuyordu. Rumlarn kilisede Yunanllarn ile Anzavur'un muvaffakiyetleri iin yaptklar ayindehazr bulunuyor ve duadan sonra bir de Rum tercman bularak onun aracl ile Anzavur Paay ziyaret ederekbir grme istiyordu. Anzavur bizim Amerika mmessilini kapda karlad. Mr. Dri ( ngiliz Kemal ) bir merasim ktas ile selamlanarakieri giriyor ve grmeye balyordu. Anzavur, kendi kuvvetinin okluundan, tekilatnn kuvvetindenve bir haftaya kadar Kuvay Milliyeyi imha edip ileri gelenlerini kendilerine teslim edeceindenbahsediyor, ngiliz tayyarelerinin kendisine yardmnn faydal olacansylyor ve fakat harekat tamamiyle sona

erdirmek iin , elli bin ngiliz lirasnaihtiyac bulunduu ilave etmek frsatn karmyordu.Ayrca Bandrma'daki tekilat tamamladktan sonra 5 gne kadarbir kolun Gnen-Balya zerinden Balkesir ynne, dier bir kolun Susrlkzerinden Balkesir zerine, nc bir kolun da Kirmasl zerinden Bursa'ya sevkedileceini beyan ediyordu. Bizim Amerika mmessili, Anzavur'un istediklerini not defterine kaydederek, bir iki gne kadar mutlaka temin edeceini beyan etti. Anzavur'a mmkn olduu kadar sratli hareket etmesini ve Kuvay Milliye yneticilerinin kamalarna meydan braklmamasn, Hrstiyanlara kariyi muamele yaplmasn, yamaclk yaplmamasn tavsiye ederek veda etti. Bana ani olarak bir haber getirdiler: "Amerikal Mr. Dri, Bandrma'dan telgrafla, makina banda benimle grmekistiyordu" ngiliz Kemal'in elde ettii bilgileri derhal makina bandatelgrafla vermeye cesaret edecek kadar msait bir vaziyette olacan, hasmlarmznbu derece gaflet iinde bulunacaklarn zannetmiyordum. Meer bizim Amerika mmessili, kendisine ait olarak zmir'e gnderilen bir evrak paketinin kayp olduunu, bunun yolda treni tetkik eden ahslar tarafndanalnm olmas ihtimali bulunduunu, bunun iinde izahat almak zere Balkesir'deki komutan makine bana ararak kendisiyle muhabere edeceini ve bu aradaAnzavur Ahmet Paa ve maiyetinin, halka ve askere iyi muamele ettiinitebli edeceini sylemi. Bu suretle bana derhal malmat vermekyolunu bulmutu. Kemal'i telgrafhaneden ktktan sonra tanmlar. Fakat becerikli gen, yakay kurtarp Balkesir'e dnmeye muvaffak oldu. Anzavur kstah bir cahildi. Bu arada tasarlad plan bildiren kendi el yazsylayazd bir mektubu elimize gemiti." NC BLM ASKER POLS TEKLATI (18 TEMMUZ 1920): ANKARA'DA DEVLET AKIN; CASUSLAR ORDUYA BLE SIZDI rgtler arasndaki danklk ve istenilen eylerin tam olarak yaplamamas, Ankara hkmetini tedirgin etmektedir. Bu rgtler arasnda tam anlamyla benimseyebilecekleribirtanesi yoktur. Dman istihbarat birimleri Anadoluda her trl yalan , paray ve gc kullanarak halk Ankara hkmetine kar kkrtmaya abalarken bir gizli servisin yokluu byk ak yaratmaktadr. Bu srada ordunun iine de szan ajanlar propagandalaryla sava gcnn ortadan kaldrlmas iin youn aba gstermektedir. Kurulacak yeni bir tekilat ile casuslarn faaliyetlerininizlenmesi, bunlarn etkisiz klnmasnn salanmas ve propagandalarna kar durulmas ama-lanmaktadr.Milli Mcadele aleyhine alan Trk ve aznlklar saptanacaktr. Ayrca dman blgeleri hakknda casuslar araclyla bilgi toplanacaktr. Dier rgtlerden gelen istihbaratlarn

Genelkurmayca da yeterli bulunmamas da bu tekilatn oluturulmasnda etkendir. Gl bir istihbarat rgtnn varlna duyulan ihtiya her kesimde dile getirilmektedir. Kuvay Milliye Hareketi bu istihbarat an kapatmak ve gelen istekleri karlayacak bir rgt oluturulmas iin almalara balanr. Bunlarn sonucunda askeri arlkl bir rgt kurulur. Resmi yazmalarda oluturulan rgt (P) tekilat diye adlandrlr. 18 Temmuz 1920 de Fevzi akmak Paa tekilatn artk kurdurmutur. Bu tekilat tamamen asker yelerden oluur. Ayn dnemde faaliyetlerini srdren dier gruplara hi karlmadan faaliyetler srdrlr. Fevzi akmak Paa Askeri Polis Tekilatnn almalaryla ilgili olarak u aklamalar yapar: " Bugnbiliyorsunuz ki dmanlarmz memleketi ve orduyu ykmak iin bir takmadamlar memleketimize sokuyorlar. Bunlarn iki grevi vardr. Birincisi ; ordunun kuvvet ve durumunu ve mmkn olduu kadar en gizli noktalara girerek ordunun yapaca harekat hakkndaen gizli noktalara girerek bilgi toplamak ve aldklar bilgileri dmanavermektir. Buna casusluk tekilat derler kiher yerde ve her zaman uygulanan bir usuldr. Bu dman harekatna kar onu men edecek, yok edecek, engelleyecek tekilata da bizim sahip olmamzgereklidir. te Askeri Polis Tekilatdmann bizim iimizde yapt tekilat yokedecek bir tekilattr. kincisi ; zlerek belirteyim kibaz ahlak dkn adamlar dman parayla tutarak ordumuzun ierisine gnderiyorlar. Ordumuzun gerek subaylarn, gerekse erlerini bir takm szlerle zehirliyorlar. Bu yolla bir ok fenalklar meydana geliyor. bu adamlarn bir oklar yakalanarak stiklal Mahkemelerine gnderildiler ve cezalarn grdler. Bata orduda grlen disiplinsizlik ve geveklikortadan kalkt. Bu ancak orduya girmek isteyenbu gibi zararl unsurlarn ortadan kaldrlmasyla mmkn olmutur." Ancak tekilatla ilgili pek ok soru iareti kafalarda dolamaktadr. "Acaba bu tekilat ordu ii bir istihbarat birimi midir?" MUSTAFA KEMAL'N TRAFI :" ZLETRM VE YCE DVANA DA VERRM" Bu sorunun yantn yine Fevzi Paa yle verir: "Tekilat ordu iindeki casusluk tekilat deildir.Orduya dmanlarn sevkedecei casuslua kar bir tekilattr." Baz evreler yine de tatmin olmaz ve tekilatn kaldrlmasn savunurlar. Fevzi Paa buna kar u aklamay yapar: " Bu tekilat kaldracak olursak bugnk durumda ordumuzadardan geleekmikroplara kar koyamayz. Askeri Polis Tekilat mikroplar nleyecek bir aratr." TekilatBakanlna Binba smail Hakk Bey getirilir. Bu dnemde dmann halk iindeki propagandas o kadar etkili olmutur ki, bir

zamanlar Tekilat- Mahsusa'nn Araplar arasndaAlman askerlerini islamn koruyucusu ve halife ordusu olarak gsterme propagandalar, imdi Anadolu'da Trklere kar kullanlan bir silah olur. Ve malesef ngilizler buyntemlerinde stanbul hkmetinin de desteiyle baarl olurlar. Halkn bir ksm dman askerlerini halife ordusu sayar ve Kuvay Milliye'nin karsndayeralr. Sahipsizlik ve cehalet ile stanbul'da padiah ve dmanla ibirlii iindeki baz din adamlar bu propagandann tutmasnda etkilidirler. Bu srada ortaya kan Askeri Polis Tekilat ordu istihbarat olarak bir anda btn yurda yaylr. nce Bat cephesinden balayan rgtlenme hemen hemen btn illlerdegerekletirilir. Tekilat ksa zamanda bir anda byr. O kadar byr ki hemen her konuda inceleme yapmaya, raporlar hazrlamaya balar. Hatta grev snrlarnn tesine geen tekilat, Fevzi akmak Paa ile o dnemde Mustafa Kemal'in phelendii ya da muhalifi olabilecek askeri ve sivil st dzey yneticilerin ev ve telefonlarnn izlenmesi ve dinlenmesine, kendilerinin takibine de giriir. Ancak TBMM yelerinin bu kapsama alnmas bir anda ortal kartrr. Askeri Polis Tekilatnn bu faaliyetleri TBMM gndemine getirilir. Tekilatn Eskiehir'de Hakk Behi Bey''i izlemesi, blgede temaslarda bulunan Diyarbakr mebusu Hac kr Bey''in erkes Etem ve ekibiyle temaslarnn kontrol alan tartmada, olay bytr. Hac kr Bey yapt geziyi, Askeri Polis Tekilat'nn kendilerini izlemesini anlatarak TBMM krssnde unlar dile getirir: " Efendiler ben szme son vermeden heyeti umumiyenizden rica ediyorum, benim hakkmda ufak bir crm isnad vaki ise, yapm olduunuz Hyaneti Vataniye Kanunu ile beni idam etmenizi hasseten istirham ediyorum. Eer crm varsa tahkikat icra edeceksiniz ve beni bu MilletMeclisinin kapsnn nnde asacaksnz." Bu konumaya yant Mustafa Kemal Paa verir. Mustafa Kemal yapt konumada unlar syler: " Hakk Behi Bey kardeimizin (P) tekilat tarafndan takip olunduunu sylediler. Hakikaten bunu iittiim zaman ben de mteessir oldum. Bunu tahkik etmek iin bizzat, Garp Ordusu Kumandanlna telgraf yazmak suretiyle bunu tahkik etmeyi bir vazife addettim. Gelen cevapta deniyor ki : Benim malmatm hilafnda belki takip olunmutur; bu meseleyi tahkik ediyorum. Fakat belki de hi bir kimse tarafndan takip olunmamtr. Kendisine yle bir vehim gelmi olabilir." Bu aklamada Hac kr Bey ile ilgili olarak Mustafa Kemal izlemiyi ve hakknda bilgi toplamay kabul eder. Hatta konumasnda Hac kr Bey''in kabul etmedii bir ka belgeden rnekler verir ve kendisi hakknda aratrma yapldn, divan harpte hesap vereceini syler. Daha sonra erkes Ethem ile ilgili grmeler srasnda da Hac kr ile Mustafa Kemal arasndaki tartmalar srecektir. Bu dnem gizli rgtlerinin bir

almas da Ankara hkmetinin muhaliflerini izlemek ve Krt ayaklanmalar bata olmak zere btn ayaklanmalar konusunda tahkikat yapmaktr. AJANLAR KARI OYNATIYOR TBMM deki tartmalara karn bu tr faaliyetler devam etmitir. nk erkes Etem olay ve dier i karklklar Mustafa Kemal ve arkadalarn i istihbaratayneltmi, bu da doal olarak Askeri Polis Tekilat'nn yetkilerinin arttrlmas sonucunu dourmutur. Tekilat bir ara i ve d gvenliin ve casusluk ebekesinin tek st mercii haline gelmitir. Tekilat yabanc gazeteleri inceleyip raporlar da hazrlar. rtibat zabitleri ise sivil olarak ordu iinde incelemeyapmlardr. Gvenlikle ilgili btn raporlar Askeri Polis Tekilatnda toplanmtr. Ve burada analiz edilmitir. Sava iinde olunmas bu tekilatn almalarnda son derece ileri giden yetkilerinin kullanmnda belirli llerde anlay da berabarinde getirmektedir. Bu denli yetki genilii ile donatlan tekilatn baz memurlar halk arasnda adeta korku salmtr. Zaman zaman elence iingrevlerini ikinci plana atan memurlar hakknda ikayetler olmutur. Halkn resmi makamlara yapt ikayetlerde tekilata bal baz subaylarn " kar" oynattklar ve "grlt yaptklar" dile getirilmitir. (P) tekilat zaman zaman ihtiyacna gre ileri ya da Dileri Bakanlklarna mracaat ederek buralardan eleman talep etmitir. (P) tekilat gvenilir bulduu kimselere vesikalar da verir.rnein stanbul Umum Sandalclar Cemiyeti Reisi Rizeli ahinzade Ali Osman Efendi bu vesikalardan birine sahiptir. 21. XI. 36 tarihlive sa st kesi fotorafl olan bu vesikada bakn neler yazyor: " Balada fotoraf merbut ve knyesi muharrer Ali Osman Efendi, Ankara P tekilatnn ayan itimad bir memuru olup sahibi vazife olmak itibariyle Anadolu dahilinde ve stanbul'dan Anadolu'ya ve Anadolu'dan stanbul'a get gzarnamsaade ve icab eden teshilatn ifas iin i bu vesika yeddine ita klnd." Tekilat , kurulmasnn zerinden ksa bir zaman gemesine karn ok nemli grevleri yerine getirir. Bunlardan en nemlisi Hali Stlcesindeki Karaaa baskndr.1920 ylnn Ekim ayna rastlayan bu basknda (P) tekilatnnstanbul kanad byk bir baar elde etmitir. Bir film senaryosunu andran baskn gerekletirenler daha sonra olaylar anlatrlar. Karaaa basknna katlan tekilat yelerinden bazlar unlardr: " Topkapl Mehmet Bey, Sandalclar Kahyas Rizeli ahinolu Ali Osman Kahya, Pazarl Eyp Reis olu Mustafa kaptan, Pazarl Baba olu Ahmet kaptan, Jandarma Hasan, Tahsin, Heminli Mehmet ve Mahmut kardeler, Fidan Ali, Zavanal Hayrullah ve Osman, Rt, Zeki, Keskin Osman,Rizeli Kazm, Kemeneci Kara Salih, Balk Osman, Hurmacolu Mustafa, Yomral

Cafer, Rizeli Porsun avuu Mehmet ile Heminli Tahsin ( Daha sonra bu iki tekilat mensubu ngilizlerce ldrlrler) Heminli Abdullah, Krt smail, Kundurac zmirli Mehmet, Heminli Mehmet, apalac Pir Usta, Galip, Sar Mahmut" Bu dnemin gzpek tekilat yeleri stanbul'da Kantarclar'daki Havuzlu Han'da toplanr ve kararlarn burada alrlar. gal gleriyle varlan anlamalar gerei Trk askerinden toplanan silahlar Zeytinburnu, Ahrkap ve Karaaa daki depolardasaklanmaktadr. Yine Havuzlu Han'da yaplan bir toplantda bu depolardan Karaaa'n baslmasna ve eldeki silahlarn Anadoluya sevkedilmesine karar verilir. Ankara'dan gelen bilgiler bu silahlara olaanst ihtiya duyulduunu gstermektedir. GALCLER OK EDEN BASKIN: KARAAA Basknn yaplaca gn Fener ile Cibali arasndaki Ayakap iskelesinde, ilingir Hasan'n kulbe biimindeki kahvehanesinde bir araya gelen basknclar lene kadar tavla ve iskambil oyunuyla vakit geirirler. Hareket gece yars balayacaktr. kendilerini sahilde Mustafa kaptann Avniye ve Ahmet kaptann smet adl motorlar alestavaziyette beklemektedirler. Gzcler de baskna katlacak olanlarn bulunduu kavhve ve motorlara giden btn yollar kontrol altnda tutmaktadrlar. len saatlerinde birer ikier kahveden kan tekilat mensuplar sessizce motorlara ulap ambarlarna sinerler. Ali Osman Kahya da ge vakit bir ka adamyla birlikte Yakapan'ndan sandalla motorlarn yanna ular. Motorlar gece yars hareket eder ve Hali'insessezliinde yolalrlar. ngiliz karakol gemilerine rastlamadan sakin denizi yararak bulutsuz havada Karaaaiskelesine ularlar. Motorlarn yanamasyla birlikte kendilerine karadan bir adamn bardn duyarlar: " Yaklamayn yasaktr." Bu depoyu bekleyen Trk nbetilerden biridir. Elindeki tfei dorultup habirebarmaktadr. Kyya ilk atlayan Mustafa kaptan olur. Nbetiyi iknaya urar. Ancak bu sradanbeti Trk komutann armay baarmtr. Gelen Eypl Nazmi adndaki Temendir. ki Trk askerinin de depo kapsndaki mhrlerin sklmesine ilikin sararlaraverdikleri yant olumsuzdur. Ancak Motorlardaki tekilat mensuplar ve sempatizanlar bu itirazlara aldrmayp, kaplar krarakdepoya doluurlar. Her adam 3 tfek tayacaktr. Ancakbu emir koullarn uygunluu nedeniyle bozulur ve depodaki silahlar kucak kucak motorlara yklenir. Bu srada etkisiz hale getirilerek motorlarn baaltna sokulan nbetiler Jandarma Hasan'n gzetimi altndadrlar. Silahlarn yklenmesinden sonra motorlarla gelenlerin ou Okmeydan ve Zindanarkasistikametinden ehre dnerler. in zor ksm bundan sonradr. nkiki motur Haliten bir an nce kp Karamrsel'e varlmas gerekmektedir.Ancak ngiliz karakol gemileri devriye

gezmektedir. Mustafa Kaptann Hali'den k iin " Bir mucize gerek" szleri duyulduunda, Eyp srtlarndan Hali'e doru bir sis tabakasnn yayld grlr. Bunu gren Ali Osman kahyasevinten alarken: " te beklediimiz mucize. Yoldaaksilik karsa batrmadan tekneleri terketmek yok " talimatn verir. gal yllarnda Galata Kprsnn giri gzlerinden birisrekli olarak kapal tutulmaktadr. Dieri de birer haftalksrelerle ngiliz, Fransz ve talyan gemilerinin denetimine braklr. O gece nbet Franszlardadr. Bu zellikle seilen bir gndr. nk Franszlar ngilizlere ve uyguladklar siyasete kar Trklerin bu tr eylemlerine gz yummaktadrlar. Kurtulu sava srasnda Franszlarn, ngilizlere kar bu tr tutumlar ska gzlenmitir. ERMENLER DESTEKLED TRKLER SATTI Bu hareketekatlan iki Ermeni yurtta, Keresteci Gabriel ile Kirkor, Franszlarla gerekli irtibat salarlar. Grmelerin ardndan Fransz gemileriTrk motorlarna yol verir. Bu iki Ermeni asll Trk, ngilizlerceok gveniler kiiler olarak bilinirler. Ancak aslnda Gabriel ile kirkor (P) tekilat iin alan ajanlardr. Sadece (P) tekilat iin deil dier Trk direni rgtlerine de yardm etmektedirler.zellikle ngilizlerin Trklere ve gizli tekilata kar giriecekleribasknlarn bu iki Ermeni asll Trk vatandalar nceden haber verirdi. O dnem en ok korkulan kii bir Trkt. Kpr Kolcusu Haydar adl bu kii, ok saydatekilat yesinin cann yakmt. Hain olarak adlandrlyordu. Ermeni asll Trklerin yardm ve Franszlarn gzyummasyla kprden kazasz belasz geen motorlar Sarayburnu yolu ile Adalarn nne ulatklarnda ngiliz devriye gemilerinden hi ses kmamt. Ancak Darcanlerinde karlalan bir ngiliz devriye gemisinin yaratt panik, basknclar tarafndan unutulacak gibi deildir. Avniye motoru arzalnnca, dier motorda ona yanamak ve yedeine almak istemitir. Ancak ngilizdevriye gemisi tam bu srada zerlerine doru gelir. smet adl motor bunun zerine durmadan yoluna devam eder. Avniye'nin tamiri devam ederken teknedekiler de en ksa srede motoru nasl batracaklarnn hesaplarn yaparlar. Ancak korkulan olmaz. ngiliz sava gemisi yanlarndan geip gider. Tamir edilen motor yoluna devam edip dier motora yetimek zere yol alr. Her iki motor da Karamrsel iskelesine yanar. Karamrsel kylleri silahlarn indirilmesinde ve sevkinde canla bala alrlar. Yklenen kanlar, yayllar silahlar Anadolu ilerine doru yola karrlar. Silahlar Deli Halit komutasndaki blge birliklerine ulatrlr. Ykleme organizasyonunu (P)tekilat blge efi Yzba Tevfik yapar. Ertesi gn stanbul gazeteleri Karaaa basknn manetten

duyururlar.nglizler Trk yetkililere bir protesto notas verir ve faillerin derhal yakalanmasn isterler.Bu srada kendi gizli servislerinin belirledii yerleri basarlar. Bunlar arasnda tekiltn nemli adlarndan PirUsta'nn ememeydanndaki dkkan ile Taksim'deki evi vardr. Ancak baskndan daha nce haberdar olan tekilat Pir Usta'y Yalovaya karmtr. Pir Usta daha sonra Yalova ve yresindeki ete organizasyonlarna katlr. Tekilat istihbarat almalarnda da nemli yol katetmitir. ngilizler, Franszlar, Sovyetler, talyanlar ve zellikle de Yunan'llar hakknda olduka geni bilgiler elde edilmitir. Dzenli ve salkl rapor hazrlanmas gelenei istihbarata kazandrlmtr. Ayrca propaganda konusunda da dmanlamcadele edilir. ngilizlerin, Yunanllarn datt bildirilere kar bildirilerhazrlanp datlr. (P) TEKLATI ERMEN TERRSTLERE KARI: MUSTAFA KEMAL'E SUKAST VAR Bu srada Askeri Polis Tekilat Ankara'da ttihat ve Terakki ileri gelenleri ile Kuvay Milliye komutanlarna kar suikastlerin dzenleneceini de renir. Bunlar arasnda en nemlisi Mustafa Kemal Paa'ya kar yaplacak suikasttir. Birinci Dnya Savandan sonraErmeniler ngilizlerin desteini alarak Nemesis adl bir rgt kurarlar. lm listelerine aldklar ttihat ve Terakki ileri gelenlerine ve Kuvay Milliyeci komutanlara kar suikastlere balarlar. Suikastlerin byk ksmnda Ermeniler baarl da olurlar. Bunlara Ankara hareketini sevmeyen i unsurlarda destek verir. Mustafa Kemal Paa'ya karyaplaca haber alnan suikast Askeri Polisin saptamalarna gre Talat Paa'nn sadrazaml srasnda stanbul Polis Mdriyeti Siyasi Ksm efi olup, Sofya zerinden Antalya'ya gelecei haber alnan Cemal Bey tarafndan haber verilmitir. Damat Ferit Hkmetinin adamlarndan birisi Cemal Bey''eHrriyet ve tilaf Cemiyeti taraftarlarnn Mustafa Kemal'e suikast yapacan sylemitir. Bunu da Mustafa Kemal'e yaknolanlarla iliki kurup, onlardan birine yaptrmay dnmektedirler. Cemal Bey bu bilgileri ieren bir mektubu Roma'dan Antalya'ya gelen Mehmet Bey adl birine vermitir. 15 Mays 1921'de Kastamonu ve Bolu Havalisi Komutan Muhittin Paa Kastamonu Askeri Polis ubesini suikastler konusunda uyarmtr. Alnan haberlere gre stanbul'da alt aydan beri padiahtan aylk yz altn lira maa alan erif Mecdi Paa suikastler yapmak zere bir komite oluturmutur. Ankara'da suikast yapmak zere Anadolu'ya gemitir. Bu konuda alarm durumuna geilmesi gerekmektedir. Muhittin Paa 26 Mart 1921 de deayn ubeyi uyararak erkes Etem'in Mustafa Kemal'i ldrtmek zere Anadolu'ya adam gndereceinin haber alndn bildirerek, tedbir alnmasn istemitir. Zaman zaman bu geiler srasnda kan atmalardasuikastilerin ldrldklerine

dair bilgiler de bulunmaktadr. GZL SERVS SORUYOR; HANGS DEVLETN KOMNSTLER Askeri Polis Tekilat yapt almalar srasnda Sovyetler'den gelen ajanlarele geirdii gibi Trkiye'de oluturulan ilk komnist rgtlenmeleri de ortaya karmtr. Ancak rgtler arasndayle bir aknlk yaanr ki tekilat bir trl iin iinden kamamtr. nk baz yerlerde 1920 ylnn yaz aylarnda kurulan Trkiye Komnist Partisi'nin bildirilerini Ankara'dan gelen yetkililer ile milletvekilleri datmaktadrlar. Beyannamelerin milletvekillerince serbest olarak datlmas ( P )tekilatn tereddtte brakmtr. Bu Komnist Partisi iin ne yaplacan merkeze soran tekilat, bunlara kar bir eyleme girimemekle birlikte, durumdan Garp Cephesi Kumandanln haberdar etmitir. Ankara hkmeti silah ve para yardm konusunda devaml temasta olduu Sovyetlerle arasndaki ilikileri scak tutmaya zen gsterirken, bir yandan da Mustafa Kemal tarafndan kurdurtulan Trkiye Komnist Partisi araclyla gerekten komnizmi isteyen gruplardenetim altnda tutmaktadr. Bu konudasonralar TBMM de oka tartmalar alacak, hatta bir ara Kazm Karabekir Paa bile Bolevik olmakla sulanacaktr. Oysa Mustafa Kemal btn yakn evresinikendi oluruyla kurdurduu Trkiye Komnist Partisi'ne kurucu ye olarak yazdrmtr. Bunlar arasnda Fevzi akmak , smet nn, Ali Fuat Cebesoy, Celal Bayar, Tevfik Rt, Yunus Nadi, Refik Koraltan da vardr. Ankara hkmeti bir yandan da komnizmi gerekten isteyenlere kar alarm durumundadr. (P) tekilatlar bunlara kar uyarlr. Bu arada Sovyetlerden gelen casuslar ele geirilir ve sorgulanrlar. Trk komnistlere kar hep alarm durumunda bulunanAnkara hkmeti zellikle Mustafa Suphi ve arkadalarnn faaliyetlerine (P) rgtnn dikkatini ekmektedir. Rusya'ya giderek burada kendisinin kurduu Trkiye Komnist Partisini gelitiren Mustafa Suphi, yakndan izlenmitir. MUSTAFA SUPHNASIL LDRLD Mustafa Suphi ve 15 arkadann 27/28 Ocak 1921 de Yahya Kahya tarafndan ldrlmelerindenhemen nce ileri Bakanl Mustafa Suphi hakknda (P) tekilatlarn uyarmtr. Muhittin Paa da Karadeniz sahillerindeki Sinop, nebolu, Bartn, Ereli, Akahisar P ubeleri ileblgedeki askeri birlikleri 12 Ocak 1921 de gizli bir ifre emir ile uyararak dikkatli olmalarn istemitir. Emirde Mustafa Suphi ve arkadalarnnkyya kmalar halindederhal "taht nfuza" gzaltna ,alnmalarn istemitir. Mustafa Suphi ve arkadalarnn ldrlmelerinin Ankara'nn yani dolaysyla Mustafa Kemal ve kurmay heyetinin istei olduu hep tartlmtr. nk Mustafa Suphi 11 Ocak 1920'de Kars'ta Kazm karabekir Paayla grtkten sonra, arkadalaryla birlikte Erzurum'a hareket etmitir. Batum zerin'den Bak'ya dnmek zere Trabzon'a

gitmilerdir. Trabzon'da da ldrlmlerdir. Cumhurbakanl arivinden kan bir belgede ise Mustafa Suphi'nin 4 Ocak 1921'de Mustafa Kemal'e bir mektup yazarak Trkiye'de Komnist Partinin serbet braklmasndan duyduu memnuniyeti belirtmekte ve Avrupa'daki dier trde partilerle ilikilerini gelitireceklerini ifade etmektedir. Suphi, haklarndaki kt anlay silmek iin Mustafa Kemal'e katlmaktan duyduu memnuniyeti de belirtmektedir. Ancak Cumhurbakanl arivinde bulunan ve Vesika No: 420 numarasn tayan Kazm Karabekir imzal ve 20 Aralk 1920tarihli Kars'tan yollanan bir mektupta ise; Sleyman Kadri adl bir muhbirin, Mustafa Suphi'nin teilatna girdiini ve belgeler ile bilgileri aktardn, Suphi'nin stanbul'daki kolunun Bak'den maddi yardm istediinin anlaldn belirtmektedir. Yani Ankara ynetimi komnizme kar hep dikkatli ve kar bir tutum iinde pek ok senaryoyu birden yrrle koymu gzkmektedir. Mustafa Suphi ve arkadalarnn katili Trabzon kayk ve hammalclarnn ba olan Yahya Kahya'da 3 Temmuz 1922 gn Trabzon Souksu da evine giderken zerine sklan 40 kurun ile ldrlmtr. Atatrk'n Muhafz Alay Komutanlnda bulunan General smail Hakk Teke 4 Aralk 1977 tarihli Gnaydn gazetesinde yaynlanan anlarnda Yahya Kahya'y kendisinin, Topal Osman'n iki adamyla birlikte ldrdn aklamtr. Cumhurbakanl Muhafz Alay Komutan olan Topal Osman da bu konular gndeme getiren ve TBMM de sorular soran Trabzon milletvekili Ali kr Bey''i 27 Mart 1922 gn boarak ldrr. Daha sonra Topal Osman, Atatrk'e kar ayaklanr ve saatlerce sren bir atma sonrasnda Teke tarafndan ankaya Kknde adamlaryla birlikte yakalanarak ldrlr. lmnden sonra toplanan meclis cesedininUlus meydannda Meclis binasnn nnde ibreti alem iin aslmas kararn alr. Bu karar aynen uygulanr.. ankaya Kkndeki atmalar srasnda Atatrk ei Latife Hanm' da alarak kk terkeder. nk Topal Osman'n askerleri onun Dairesi'ni atee tutarak delik deik ederler. kan atmada smail Hakk Teke , oluturulmasnda Kazm Karabekir Paa'nn byk emekleri olan, Topal Osman'n komuta ettii, Giresun taburu olarak adlandrlan ve Cumhurbakanl muhafz birlii grevini yrten askerleriyenmeyi baarr. Neredeyse bir i darbe yaanmtr. GZL SERVS GEM AZIYA ALIYOR: TBMM HESAP SORUYOR (P) Tekilatnn yetki genilii ve faaliyetlerindeki lsz serbesti tepkilere neden olmutur. Askeri istihbaratn bu denli bytlmesi tartmalara yolamtr. 1920 ylnn Temmuz ay ortalarnda kurulan (P) tekilat 8 ay sonra kaldrlmtr. Kaldrlmas askerler arasnda ve zellikle(P) elemanlar iinde tepkiyle karlanm, hatta bir ksm ubeler kendilerini bir sre daha lavetmemilerdir. 1921 ylnda tekilat btesi TBMM'de grlrken Kastamonu milletvekili

Abdlkadir Kemali Beyar eletirilerde bulunmutur. Tekilatn "kartrc" olduunu, "retici deil tketici" durumunda bulunduunu belirten Kemali Bey "Bunlar para alyorlar yalnz yiyorlar" demitir. O gnlerden sonra gizli servisler hakknda bu tr eletirilere TBMM ats altnda ok ender rastlanmtr. Baz askerler de tekilatn almalarndan duyduklar endie ve eletirileri dile getirmilerdir. Bunlardan birisi de Cenup yani Gney Cephesi Kumandan Rafet Bele'dir. Bele Fevzi akmak Paa'ya yazd raporda Askeri Polis Tekilat iin unlar sylemektedir: "Cephenin kumandasn deruhte ettiim gne kadar P tekilatnn ekserisi hakknda edindiim kanaat u merkezde idi: Bir zamanlar vilayetlerin valiler ve onlarn da yannda ttihat ve Terakkinin de murahhaslar vard. Mesul memurlar yannda gar mesul insanlar daha fazla mevki sahibi olmak isterler. KumandanlarlaP memurlarnn da vaziyeti bu halde idi. Gizli kalmas lazm gelen P memurlar zerlerinde levhalar bulunan dairelerde oturuyorlar. Koltuklarndaki antalarla kahvelere giriyorlar.Tavla oynarken insanlarn hissiyat ve metanetine tesiri olan mhrlerini kullanyorlard. Bitabitaharri memurlar da devri sabkn hafiyeleri gibi damgal ve herkes tarafndan tannm insanlard. Bu insanlardan bir ksm da geceleri ev basmak, insan soymak, mevkilerinden istifade ederek tehdit ile adam dolandrmak, kandrmak gibi ahvalden ictinap etmediler. Anadoludaki P tekilat memleketin daha uzun mddet lanetle yadedecei pek sakim bir ey olmutu. ka ettikleri yzlerce cinayet arasnda, bir ka cani de elde ettiler. Fakat sarf ettikleri para ve yaptklar fenalklarla bu muvaffakiyet listesitekilatn lehinde olmaktan ok uzaktr. Cephenin tekili ile beraber bu tekilat ilga edildiindenirade buyurulan istatistiki takdim etmek mkildir." MECLS GZL SERVS KALDIRTIYOR Askeri Polis Tekilat yapt iyi almalarn yan sra iine girdii , hem de ksa zamanda girdii yetki am, lakaytlk, grev bilinsizlii, ve gizlilie riayet etmeme nedenleri gereke gsterilerek kurucusu bulunan Erkan Harbiye Umumiyeti Riyaseti yani Genelkurmay Bakanl tarafndan Fevzi akmak Paa'nn imzalad " 19 Mart 1921 tarihli bir tamimle 1 Nisan 1921 tarihinden itibaren mlga" , kaldrlm sayld. Bunda en nemli etken lkenin kaderini elinde bulunduran TBMM'nin gsterdii kar tepki olmutur.Meclisin gizli servisin almalarna kar getirdii elitiriler hakl ve yeride grlmtr. bu mekanizma bugn ne yazkki iletilememektedir. (P) tekilatnn yerine ise yine 1 Nisan 1921 tarihinden itibaren gemek zere Tedkik HeyetiAmirlikleri kurulmutur. Btn bu almalar istihbarat giderek Genelkurmay iine ekmitir. Yaplan her dzenleme istihbarat almalarn askeri bir faaliyet haline getirir. Bu tutum gelecee ipotek koyan hatalarn tohumlarn ektirmitir.

nk gizli servisin devletin ilerinin dnda kullanlmasna bu dnemlerde balanlmtr. Servisdaha ok siyasal amalarla kullanlmaktadr. DRDNC BLMTEDKK HEYET AMRLKLER (1 NSAN 1921) GZL SERVS ASKERE EMANET 1 Nisan 1921 de kurulan Tedkik Heyeti Amirlikleri(P) tekilatnn yerine gemitir. zellikle gizlilie uymas istenen yeni tekilat (P) tekilatnda alm nitelikli elemanlardan seme yaplarak oluturulmutur. Bu rgtle amalanan byk ve hantal olan yapnn terkedilerek (P) tekilatnn hatalarnn arndrlmasdr. Yaplanlar yeni bir rgt oluumundan ok, ad deitirerek yeniden yaplandrlmaya allan Genelkurmay stihbarat'nn etkinliini arttrmaya yneliktir. nk yeni rgt de Askeri Polis Vazife Talimnamesindeki esaslara gre alacaktr. Ancak yeni rgtte en yksek rtbe yzba olarak belirlenmitir. (P) tekilatnn eleman says azaltlm, genlere ncelik tannm, gizlilik prensibi getirilmitir. Tedkik Heyeti Amirlikleri ile Ankara Hkmetidankla da bir son vererek kendi bnyesinde eitli istihbarat almalarn yrten Askeri Sansr Mdriyetleri, Matbuat ve stihbaratMdriyeti Umumiyesi, zmir Hat Komiserliigibi kurulular koordineli altrmak arzusundadr. Ancak (P) tekilatlarnn baz blgelerde lavedilmeleri emirlerine ramen, uzun sre altklar grlmtr. Bunu o dneminkark ortam yannda, askeri yaplanmann danklna ve bu tekilata verilen yetki geniliini de gznne alarak deerlendirmek gerekmektedir. (P) tekilatlar ellerindeki geni yetkilerdenfedakarlk etmek istememilerdir. Btn bu gelimeler Ankara'y mutsuz etmektedir. Aray devam eder. Ankara, oluturulan gizli servisleri baarl bulmamaktadr. Gizli rgtler srekli sorun kartmaktadr. Elemanlar ellerine geirdikleri yetkileri kiiselbask unsuru ve rant temininde kullanmaya balamlardr. almalarnda istenen baarya bir trl ulalamadklar grlnce bunlar kapatmak konusunda harekete geilir. Eski hastalklardan yeni yap arndrlamamtr. Bunun zerine Tedkik Heyeti Amirlikleri Tekilat da 22 Haziran 1922 de topyekn, btn birimleri kapatlarak ortadan kaldrlmtr. Ancak ortak komisyonlar olarak alan birimler faaliyetlerine devam etmilerdir. Bunun gerekesi nedir. Bu konuda Garp Cephesi Komutanlnn bal birliklerine yazdemirde unlar belirtilmitir: 1- ncelikle tekilatn ve personelin gizlilii kalmamtr. 2- Yapmalar gereken vazifelerde istenilen seviyeye bir trl

gelinememitir. 3-Verilen grevler tam olarak yaplamamtr. 4- Bteden aldklar para yksek olmasna karn yaptklar iler bunun karl olmamtr. ( Bu konu TBMM de enine boyuna tartma konusu yaplmtr. ) (P) tekilat ile ayn gerekelerle kaplan rgt, (P) tekilatndan getirdii hastalklar yenememitir. stihbarat rgtlerinin kapatlmasyla ortaya kan boluu gidermek grevi orduya dmektedir. Bu tekilatn istihbarat dahil btn ykmllkleri ordu tarafndan karlanacaktr. MUSTAFA SAGR ADLI NGLZ CASUSU ATATRK' VURACAK Tedkik Heyeti Amirliklerinde grev yapan nitelikli elemanlar ordu istihbarat ubelerine aktarlacak ve bunlardan da yararlanlacaktr. Ancak tannmamal ve gizlilie uymalar zellikle aranlan arttr. Bakanlklardan grevlendirme ile tekilatta yeralan memurlar bal bakanlklara gnderilirken, dier personel de datlr. 1922 den 1926 ya kadar geen dnem iinde istihbarat almalarn Genel kurmay istihbarat yrttr. Bu srada daha nce oluturulan ve askeri istihbaratn dndaki sivil istihbarat gruplar da almalarn srdrdler. Bunlardan zellikle de stanbul merkezli faaliyet gsterenlerdenbyk lde yararlanma devam etmitir. Bu gruplarn sayesinde Ankara'ya kadar gelen hatta TBMM ce kabul edilen casusluk olaylar da aa kmtr. Bunlardan en ilgin olan 1921 ylnda yaanan Hintli Mustafa Sagir olaydr. Bu olay daha nceki sayfalarda da deinildii gibi, Karakol rgtnn kapanmasna da yolaacaktr. 1921 yl balarnda stanbul'a orta boylu, yakkl, krmzca suratl bir Hintli gelir. Ad Mustafa Sagir dir. ok iyi Trke ve ngilizce konuur. O zamanlarn Tepebanda ngiliz Saraynn yaknndaki mehur Kroker Otelinde kalmaktadr. stanbul'a gizli olarak geldii sylenir. Sagir bir sre sonra ngilizce dersler vererek, odasna Mustafa Kemal, Enver ve Cemal Paalarn boy boy resimlerini asarak dikkat eker. ehzadebanda tuttuu evin kapsnda ise Trk ve Hint Uhuveti slamiye Cemiyeti yazar. Anadolunun verdii mili mcadeleyi desteklemektedir. Karakol rgtnn nde gelen baz subaylaryla da iyi dostuklar kurmutur. Mustafa Kemal'e Hintli mslmanlarn bir hedeyisiyle, milli mcadelede kullanmak zere bir milyon tutan para yardmn beraberinde getirdii sylemektedir. Kuvay Milliyecilerle girdii ilikiler nedeniyle ngilizlerce tutuklanr. Ancak bunlarn hepsi dzmecedir. Sagir bir ngiliz casusuydur. Bunu anlamayan stanbul gizli servisi17 gnlk esareti sonunda Sagir'i karr. Daha sonra'da Karakol rgtnn yardmyla Anadoluya geirir.

Hintli casus kandan sonra gittii her yerde byk bir kahraman gibi karlanarak Ankara kadar getirilir. Sagir ankrkapda Kl Ali Paa, Ankara Valisi, Polis Mdr ve Milletvekileri tarafndan karlanr. Mutludur, casus olduunun anlalamamasnn verdii rahatlkla yaamnn oyununu oynamaktadr. Adnan Advar ile grr. Hatta stanbul zerinden sve kanalyla Hindistan'a iletecei raporlar bulunduunu, bunun iin kendisine olanak yaratlmasn ister. stanbul'daki temsilcisi Ramiz Bey kendisine yardmc olacaktr. Ramiz Bey ile temasn ise Karakol rgtnn gazetesi leri'nin yazarlarndan Cavit Bey salayacaktr. Ankara'da Hrriyet otelinin en st katna yerleen Sagir, kendisini Hintli mslmanlarn lideri olarak tantr. Sagir Mustafa Kemal tarafndan kabul edilir. Kendisine deerli bir kumaa sarl olan ve zerinde" Lailahe llallah Mumammedin Resulillah " yazl sancak erif sunduktan sonra u konumay yapar: " Paa hazretleri mukaddes sanca zat alinize Hindisten Hilafeti slamiye Reisi , ulemai benamdan Ebulfazl hazretleri takdim ediyor. Hint mslmanlarbalattnz milli cihada tamamen katlyor, madden manen elinden geleni zatalinizden esirgemeyeceini vadediyor, bendenizi bu karar teblie memur ediyor ve zat devletlerinezninde fevkalede mmessil olarak gndermi bulunuyor" MUSTAFA KEMAL, SAGR'N CASUSLUUNU BLYORDU Mustafa Kemal Sagir'e iltifat edip kendisinin TBMM Genel Kuruluna takdimini emreder. TBMM Mustafa Sagir'ibyk bir gsteri iinde alklarla karlar. Sagir hayatndan memnundur. lk raporlarn stanbula geer, bunlar ak brakmaya zen gsterir. Okunan metinlerde grnen bir ey yoktur. Otelinde kendisini ziyarete gelen din adamlar, milletvekilleri , gazetecilerle grr st dzey yneticilerle sohbetlerde bulunarak gnlerini geirir. Ancak Ankara'da Urdu dilinde bir gazete karma giriiminden bahsettii Yeni Gn Gazetesinin sahibi Yunus Nadi, eline geecek paradan etkilenip izin almak ve imtiyaz istemek iin durumu Mustafa Kemal'e aktarnca, ald yant kendisini ok eder. Mustafa Kemal,Nadi'ye : " Bu adam casustur. Hakknda gizli tahkikat var. Netice alnncaya kadar bundan kimseye bahsetmeyiniz" der. Mustafa Kemal Sagir'e ilgisini devam ettirir, onun namna Hintli mslmanlara telgraflar eker. Adnan Bey ile aras iyi olan Sagir durumunu ok glenmi grr ve yakalanabileceini aklna bile getirmez. Gnderdii metinler uzmanlarca incelenince, grnen yazlarn altnda grnmez mrekkeple yazlm metinler bulunduu ortaya kar. Ancak aradan 15 gn geip te mesajlarna yant gelmeyince Adnan Bey''e giderek durumu aktaran Sagir iin artk oyun bitmitir. Adnan Bey

ekmecesini ap Sagir'in ifreleri zlm, okunur hale getirilmi mektuplarn gsterir. Tutuklandn bildirir. akn Sagir daha azn aamadan iki sivil polis onu alarak nezarete gtrr , tand evde yaplan aramada da ok saydaevrak ile patlayc madde ve tabancalar, gizli dolaplarda bulunur. 10 gnlk sorgusu sonunda Sagir unlar itira eder: " Lawrence, Osmanl mparatorluunu altnlara dayanarak ykmt.ngilizler beni de milli hkmetitabanca ile ortadan kaldrmakla grevlendirdiler. Maksadm Mustafa Kemal Paay ldrmekti. bununla Trklerin Kurtulu Sava duracak, milli hkmet yklm olacakt. Fakat baaramadm. Arkadalarm hi bir eyden haberleri olmayan iyi niyet sahibi saf insanlardr. Yalnz para iin bana yardm etmilerdir.Zira suikast plan benden baka kimse tarafndan bilinmiyordu. Mustafa Kemal Paa'y da Afgan Kraln ldrdm gibi ldrecektim" Mustafa Sagir'i Ankara'da Ktahya Milletvekili Cevdet zrap, Elez Milletvekili Hseyin, Cebelibereket Milletvekili hsan ve Gaziantep Milletvekili Kl Ali Bey'lerden kurulu stiklal Mahkemesiyarglar ve idamna karar verir. SAGR DAMDAN NCE AFYON STED Sagir idama giderken souk kanl grnmeye alr. Dini telkinden sonra celladn kendisine sunduu iri kara bir zeytin tanesini grnce arr: " Nedir, Afyon topa m" diye sorar. Zeytin olduunu renince istemez. pe boynunu kendisi uzattr. dam halka ak bir ekilde Ankara arsnda yaplr. O dnemlerin idam gelenei bu ilerin halka ak yaplmas eklindedir. Bu gelenek Trkiye'de daha uzun yllar devam eder. Meydan tklm tklm doludur. Sagir idam edildikten sonra, vasiyeti niteliinde brakt bir mektup ngiliz Konsolosluu'na istei zerine iletilir. Mektupta unlar belirtilir: " ngiltere hkmetinden aldm vazifeyi sadakatle yaptm. Mahkeme srasnda hereye ramen ngiltere hkmetine ait hi bir sr vermedim. ngiltere ve Hindistan mparatorluuna kar olan sadakatim son dakikama kadar devam etti. Okuldaki kardeimi ngiltere hkmetinin himaye ve efkatine brakyorum." Sagir'i ele veren onunla stanbul'daki ngiliz ajanlar arasndaki rapor alveriini salayak olan Ferid Cavid tir. Cavid ngilizlerle temastan nce durumu Mustafa Kemal ile stihbarat Komisyonu Bakan Rza Bey''e bildirmitir. Bu nedenle de yardmlarndan dolay idama deil,mebbet krek cezasna arptrlr. Casuslar giz dolu dnyalarnda zaman zaman kahraman zaman zaman da hain olarak idam sehpalarna gitmilerdir. Bu onlarn seiminin doasnda vardr.

Trkiye Cumhuriyeti bu dnemde casuslarn yarglanmalarn zel kanunla kurulan stiklal Mahkemelerinde yapmtr. stiklal Mahkemeleri Kanunu yleydir: Madde 1: Muvazzaf ve gnll olarak askeri hizmete girip dekaanlar veya her ne surette olursa olsun kamaya sebebiyet verenler ve kaan yakalamak ve sevketmekte ihmali bulunanlar. kaaklar gizleyen, besleyen, giydirenler hakknda mlki ve askeri kanunlardamevcut hkmler ve gerektiinde teki btn cezai kararlar bamsz olarak hkm altna almak ve hkmleri yerine getirmek zereByk Millet Meclisi yelerinden oluan stiklal Mahkemeleri kurulmutur. Madde 2: Bu mahkemeler kiiden kuruludur. Byk Millet Meclisinin oy okluu ileve ilerinden, biri kendileri tarafndan da bakan seilir. Madde 3: stiklal Mahkemelerinin kararlar kesindir, temyiz olunamaz ve infazna btn silahl ve silahsz devlet ukvvetlerimemurdur. Madde 4: stiklal Mahkemelerinin emir ve kararlarn yerine getirmeyenler veya getirmeyi ihmal edenler ayn mahkemelerce yarglanrlar. Ek Madde: Kumandanlarn askeri rtbeler silsileleri arasnda itaat ve inzibat salamaya yarayanhak ve yetkileri sakl kalmak zere, vatann ve hilafetin kurtarlmas ve istiklali iin savaan Byk Millet meclisinin amacnaaykr olarak dman ama ve karlarn korur yollu tevik ve kkrtmalarla ifaatlarda bulunan ve memleketin maddi ve manevi kuvetlerini her ne ekilde olursa olsun sarsp azaltmaya alanlar ve dmanlar hesabna askeri ve siyasi casusluk edenlerle 23 Nisan 1920 tarihli Hiyaneti VataniyeKanunun ierdii maddelerden dolay sank bulunanlarnyarglanmalar, hkmlerin yerine getirilmesi yetkisi stiklal Mahkemesi kurulan yerlerdebu mahkemelere verilmitir. Bu yasa Ulusal Kurtulu Sava srasnda Ankara hkmetinin ne kadar sktn gstermesi asndan ok nemli bir rnektir. Binlerce insan stiklal Mahkemelerinde yarglanmtr ve ceza almtr. Bir ksm idam edilmitir. bir yanda dman ve onu destekleyen stanbul Hkmeti ile Padiah, dier yanda ise casuslar veasker kaaklar, Ankara hkmetini stiklal Mahkemelerini kurmak zorunda brakmtr. Bu uygulama daha sonra yanl kararlar verildii veyanl tutum taknld gerekesiyle eletirilere uramtr. stiklal mahkemeleri bir ara Mustafa Kemal'in muhaliflerine gzda verilmesi amacyla da kullanlmtr. Ancak bu Ulusal Kurtulu Sava sonras dnemleri kapsamaktadr. stiklal Mahkemelerininaslmasna karar verdii dier bir ka casus ise unlardr: Hilafet Ordusu Subay Saffet Nezihi ( Yunan Casusu) Faik Paa olu Tevfik Bey ( ngiliz Casusu) Dii Ahmet hsan Bey ( ngiliz Casusu) Karzak Sleyman Paa ( ngiliz- Yunan Casusu) Bu srada stiklal Mahkemelerini ve Trk istihbarat birimlerini en ok

yoran gelimeler Krt ayaklanmalardr. zelliklengilizler tarafndan parayla satn alnan, kandrlan veya kkrtlan Krt liderler bir Krt-slam devleti kurmak iin pe pee ayaklanmlardr. Bunlara kar en ar cezalar uygulanmtr. ngitere ileilgili bir ayaklanma yks ise olaylarn gerek yzn gstermesi bakmndan ilgintir. KRT SLAM AYAKLANMASINI BASTIRAN ZABITA Krdistan Teali Cemiyeti Bakan, Ayan yesi, eski uray Devlet Bakan Seyit Abdlkadir'in zel kalem mdr Palulu Kr Sadicin gibi bir adamdr. yle kolay kolay kl yutmazdr. Krt derneklerininhemen tamamnda aktif grevler alan Sadi, srgn gnlerinin sonunda ngiliz gizli servisi iin almak zere Kahire'ye gitmitir. Burada Trk gizili servisinden olan ancak ngiliz servisinde alyormu havas veren Celal ile tanmtr. Celal Sadi'yi yllar sonra stanbul'da grr grmez Korgeneral Ekrem Baydar'a raporunu verir. Rapora gre Sadi Mustafa Kemal'e suikastve Dersim evresinde geni tabanl bir ayaklanma rgtlemeye almaktadr. ngilizlerden buna karlk para ve gvenceistemektedir. liki devam ettiinde Celal ile Sadi arasndaki diyalog geliir.Seyit Abdlkadir Sadi iin Celal'e tam yetkilidir der. Celal, Sadi'den bal olduu rgtn belgelerini ister o da getirir. Ancak Celaldaha yetkili birisini devreye sokar gibi Sadi ile Taksim Belediyesi Zabta memurlarndan Nizametin'ingiliz gizli servis eleman olarak Sadiye yutturur. Sarn, uzun boylu olan Nizamettin'e ngiliz'e benzemesi iin makyaj bile yaplr. Nizamettin Sadiye ngiltere'nin Umumi arkiyei Siyasiye Mdr Mr. Templenolarak tantrlr. Karlkl belge alverii srer. ileri Bakanlndan ne yaplmas gerektii sorulur. Yant 4 ay sonra gelir, bu srada iliki kesilir. eyh Sait ayaklanmas balamadan 2 ay nce Ankara Abdlkadir ve Sadiile yeniden grlmesini ister. Bu grme ili Dede Soka Zafer Apartmannn 8 numaral Dairesi'nde olur. ngilizler adna sz verilir, kararlar alnr. Ancak Abdlkadir durumdan phe edince olu Seyit Mehmet'i ngiliz Bykeliliine gnderir . Bu da gerei ortaya karr. Ancak polis 15 Nisan 1925'degelen emri uygulayarak Sadi ve Abdlkadir'i yakalar. Diyarbakr stiklal Mahkemesinde yarglanr ve mahkum edilirler. Abdlkadir'in lm cezasna arptrlmasndan sonra ngiltere'nin stanbul Bykelisi Lindsay Dileri Bakanlnagnderdii 2 Haziran 1925 gnl raporda unlar syler: " 1919-1921 yllar arasnda Krtlerin zerklii yanls hareketlerle ok yakndan ilgisi olan eski senatr Seyit Abdlkadir son ayaklanmann kkrtcs olarak idam edildi." Busrada stanbul bir casus kazan haline gelmitir. birliki hainler casuslarn en byk yardmcsdr. Bunlarn yakalanmas iin youn abalar sergilenmektedir.stanbul'da casuslarn resmi geidi yaanmaktadr.

Sait Molla ile birlikte igal stanbul'undangilizlerle ibirlii edenler arasnda eski ileri Bakanlarndan Mehmet Ali Bey'in 27 Austos 1921 tarihinde ele geirilen ngilizlere verilmi bir ihbarnda u ifadeler vardr: "Kuvay Milli'nin stanbul memurlarndan Erkanharp Yzbas Seyfettin Efendi, Anadolu'yaarlmtr. Erkanhorp Yzbas Ekrem ile Topu Miralay Eyp Bey'ler de arlmak zeredir. Bunlarn gitmesi stanbul Hkmeti ile Anadolu'nun arasnn aldn gsterir..." STANBULHAN KAYNIYOR stanbul'daki tekilatlar ngiliz istihbaratndan bu raporla birlikte ayn gn bir baka bilgi dahaszdrmlardr. Bu da Altunizade'de oturan ve ngilizlere casusluk edip , evine ngiliz zabitlerini alan Belks Hanm adnda birinin adres ve fotorafdr. Bir ka gn sonra stanbul'dan Anadolu'ya cephane karrken yakalanan bir kaak moturunu ihbar edeninin de kimlii 7 Eyll 1921'de saptanr. Bu eski bahriye subaylarndan ve Reji rgtnde Kolbalk eden Kasmpaal Haydar'dr. stanbul satlmlarn,casuslarn kaynad bir kenttir. Dnem istihbarat servislerinin saptad bir baka hain de Uskumruky, Domuzdere ve Hisarkaya'ya gnderilmekzere silah kartldn ngilizlere haber veren Deirmendereli erkes Kazm'dr. Eski polis mdr Tahsin ise uzun sre izlenir ve iki akamda bir Maksivel adlngiliz'e Kuvvaclar hakkndarapor verdii saptanr. Bu dnemde stanbul'da kaaklk olaylarnda kullanlan p arabalarn da bir hain ngilizlere ihbar eder. Bu kiinin ad kaytlara Saffet olarak geer. stihbarat birimleri almaktadr. Bu dnem iinde askeri istihbaratn yan sra polis istihbarat ve gleri de casuslar savanda nemli grevlergerekletirmilerdir. rnein Mustafa Kemal'e kar 1926 ylnda gerekletirilmesi planlanan ve tarihimize "zmir suikasti" olarak geen davann sanklarnn yakalanmasnda ve dzenlenen operasyonlarda polis tekilatnn byk abalar olmutur. Bu suikast ile ilgilialmalar yaplrken bir yandan da ngilizler Krtleri ayaklandrmaya abalamaktadrlar. Gizli servis bu dnemde ngilizlerin bu oyununu bozar. Bu srada Ankara'daki ngiliz Bykeliliinin ayaklanmay koordineyle sorumlu istihbarat grevlisi, ayn zamanda Bakatiptir. Ayaklanmann bastrlmas zerine Bakatip intihar eder. Bu srada Ankara'da gemiten gelen ttihatlk ile Mustafa Kemal yanll kavgalar boyutlanarak devam etmitir. Tekilat- Mahsusa'dan buyana gizli servislerin iinde bulunan ve etkili olan kiiler arasnda Mustafa Kemal'in desteklenmesi veya bertaraf edilmesi konular hep tartlmtr.

-BENC BLM(MAH-MEH) MLL AMELE HZMET YA DA MLL EMNYET HZMETLER (5 OCAK 1927) : DEVLET STHBARAT RGTN KURUYOR 1922 ile 1926 yllar arasnda istihbarat almalarn aktif olarak Genelkurmay stihbarat Dairesi yrtmtr. Bu almalar srasnda dier gruplar da onlara yardmc olur. Bu dnemde zellikle Kafkaslar ve dier kaybedilmi topraklarda Tekilat- Mahsusa' nn oluturduu brimler faaliyetlerini srdrdler. Bunlar Almanya ve Sovyetler arasnda gidip gelen Enver, Talat ve Cemal Paalardan emirler aldlar. Buralarda Kzlorduya karnemli sabotaj ve direni rgtlenmeleri gerekletirdiler. Bu nedenle her paa da Kzlordu ve Ermenilerce ldrlmtr. Sava sonras gnlerde de Trkiye istihbarat rgtlerinin ok yaygn faaliyetlerinin gzlendii bir lkedir. Almanlar, ngilizler, Franszlar, Sovyetler, Amerikallar istihbarat almalarnda Trkiye'yi s olarak kullanmlardr. Almanlar ile ngilizler o dnemde Trkiye'de en iyi istihbarat ana sahip iki lkedir. Ancak onlarla kar karya gelecek bir Trk istihbarat yoktur. Ordu istihbarat sava srasnda bu grevi stlenmi, ancak sonrasnda ne olanaklar ne de elemanlar asndan yeterlilik gsteremez duruma gelmitir. Mustafa Kemal'in devrimlerine kar ierde baz unsurlarn tepkileri de ciddi bir sorun oluturmaktadr ve bunlar d istihbarat birimlerincedesteklenmektedirler. Savan yaralar kanamaya devam etmektedir. Bir yandan da gen Trkiye Cumhuriyeti ekonomik ve sosyal alanda gelimeye abalamaktadr.te bu gnlerde kendisini iyiden iyiye hissetirmeye balayan bir istihbarat tekilatnn boluunu doldurmak zere hkmetyeni kararlar alr. Mustafa Kemalyeni ve gl bir istihbarat tekilat istemektedir. Bunun iindnyann saygn istihbaratlarndan Albay Walter Nikolai ile temasa geilir. Nikolai Alman gizli servisini genileten, gizli polis tekilatn kuran kiidir. Nikolai Trkiye iin hazrlard istihbarat planlaryla birlikte 1926 ylnn Ekim aynda gizlice Trkiye'ye gelir. stanbul'da Yldz Saraynda zel olarak seilmiTrk istihbaratclarna bir dizi konferanslar veren Nikolai, bu konferanslara katlanlardan oluan bir ekirdek kadro ile 1926 Aralk aynda Ankara'ya getirilir. Hacbayram yaknnda Keskin sokakda kiralanan bir binada Nikolai'nin bakanlnda toplanan ve almalarna balayan bu ekip, Trk istihbarat biriminin ynetici kadrosunu oluturur. lk MAH Bakan Albay Ali kr gel olur. Atatrk'n 1925 ylndakiuzman istihbarat araylarnn sonucunda

Almanya'da General Naci Eldeniz(Mustafa Kemal'in Harp Okulun'dan hocasdr ve Vahdettin ile birlikte Mustafa Kemal'in de katld 1917 ylndakiAlmanya ve Avusturya gezilerinde yer almtr.) tarafndan bulunup Trkiye'ye arlan Valter Nikolai, Kayzer'den sonra da gizli servisin patronu olarak kalr. Hitler de bu uzman istihbaraty yerinden oynatmaz ve ona Nazi gizli servisi Abwehr'in kurulmasnda etkin grevler verdirir. Nikolai ile ilgili belge ve bilgilerin byk bir ksm Almanya'nn igali srasnda Ruslar tarafndan Alman dosyalarndan ayklanarak Moskova'ya gtrlr ve halen de burada bulunmaktadr. Kitap hazrlanrken Alman'ya'dan mektup, telefon ve faks ile grtmz Koblenz'deki Bundesarchv, yetkilileri Nikolai' ye ilikin Dou Almanya'da da bir bilginin bulunmadn ifade ettiler. Yetkililer Nikolai'nin Trkiye ile ilgili raporlarnn da bulunduu byk arivinin Rusya'daSammulungen, ul. Vyborgskaja 3, 125212 Mokova , adresinde bulunan zel bir arivde saklandn bildirdiler. Nikolai MAH larn eitimi srasnda setiielemanlar Almanya'ya da gtrerek burada bir eitimden geirmitir. Dnenler ilk almalarna Ulus'daki Efkaf apartamanile yanndaki 2 sar boyal binada balamlardr. MLL EMNYET HZMETLER , MAH KURULUYOR Bu gelimelerin zerine ileri Bakanl 5 Ocak 1927 tarihli " ok Gizli" ve "Kiiye zel " bildiriminde valiliklere yeni bir tekilatn kurulduunu belirtip: " Ecnebi devletlerin propaganda ve istihbarat hizmetlerinin teebbsatna kar hkmetin ve ordunun emniyeti iin tedabiri mahsusa almakzarureti hasl olmu, bu maksatla umumi merkezi Ankara'da , mntka merkezleri memleket dahilinde olmak zere bir Milli Emniyet Hizmeti hdas edilmitir" grn aklar. Milli Emniyet Hizmeti Tekilatnn kuruluuyla ilgili olarak Genel Kurmay BakanFevzi akmak 6 Ocak 1927 tarihli bir yaz ile unlar dile getirmitir: " Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti'ne Umumi merkezi Ankara'da ve ubeleri imdilik stanbul, zmir, Adana, Diyarbakr, ve Kars olmak zere bir Milli Emniyet Hizmeti tekil edilmitir. Bu ubeler dorudan doruya umumi merkeze merbuttur.imdiye kadar ordu mfettiliklerince tedvir edilen istihbarat hizmeti bedama bu tekilat tarafndanidare olunacaktr." Bu emirle ordu tarafndan yrtlen istihbarat almalar Nikolai tarafndan eitilen ve MAH ( Milli Amele Hizmet) veya MEH ( Milli Emniyet Hizmeti ) olarak tanmlanan yeni tekilata braklmaktadr. ekirdek kadro iinde askerler ve siviller birlikte almaktadrlar. ileri Bakanlna bal olan kurulu, btesini Babakanlk rtl deneinden

karlar. Dnemin siyasi yaplanmasnda asl bal bulunulan yetkili Babakandr. nk en etkin kabine yetkilisi Babakandr ve sorumluluk ondadr. Bu nedenle MAH'n Babakanla bal olduu da fiili bir gerektir. Ancak dorudan muhatap ileri Bakandr. Bu dnemde MAH'n giderleri Babakanlk rtl deneinden karlanmtr. GZL SERVS ELEMANLARI POLS KADROSUNDA 1943 ylna kadar bu tekilatla ilgili Babakanlk belgelerinde herhangi bir baka kayt yoktur. almalarn yasalln salayacak bir dzenleme de gzkmemektedir. alanlar ileri Bakanl'nn 2 numaral kadro etvelinde gzkr ve daha ok Emniyet Mfettii statsnde bulunurlar. 23 Haziran 1943 de kartlan 443 sayl Bavekalet Tekilat Hakknda Kanun'un kodro cetvelinde bir adet Milli Emniyet Hizmetleri kodrosu grlmektedir.1945 de yasada yaplan dzenlemeyle MAH, kadro cetvelinden yasa metnine geer ve yine bir kiilik yasallkaltnda btn tekilat gizlenir. Gizlenen tekilat mensuplarndan asker olanlar Silahl Kuvvetlerden , sivil olanlar ise ileri Bakanl 2. numaral etvelinde polis mfettii veya uzman gibi kadrolarn karlnda gsterilip, buradan maa alrlar. Yani bunlarn paralar ileri Bakanlnca denir. Ancak grevli gelenlerin maa ve dier parasal olanaklar o kurumlarn btelerinden karlanr. 1945 de yasalarmzda Babakanlk Mstearna e derecede maaa sahip bir adet Milli Emniyet Hizmetleri Reisi kadrosugrlmektedir. Milli Emniyet Hizmetleriyle ilgiliyasal dzenleme ok sonralar 6 temmuz 1965 de yaplr. karlan 644 sayl yasayla ad da deitirilir ve MAH'dan MT'e geilerek; Mili stihbarat Tekilat oluturulur. 1926-1927 yllar arasnda oluan yeni tekilat 1965'e kadar uzanan zaman diliminde ok nemli almalar yapm, byk tartmalarn odanda yeralmtr. Nikolai tarafndan bir bakan, 13 yneticipersonel ve drt ube eklindergtlenen MAH'n rgt emas, Bakan ve altnda sralanan ubelerden olumaktadr. Bu ubeler : A) stihbarat ( Espiyonaj ) B) Mdafa ( Kar espiyonaj ) C) Propaganda D) Teknik iler Tekilatn A ubesi milli savunma kadrosundan askerlerce, B ubesi Emniyet Genel Mdrl ve Jandarma Genel Komutanl personelinden, C ubesi Dileri Bakanl personelinden ,D ubesi ise asker ve sivil kiilerden karlanmtr. C ubesi sonradan kapatlmtr. MAH yurt dnda ilk olarak Viyana( kuzey), Tahran (Dou), Kahire (gney) olmak zere broylaalmaya balamtr. Daha sonra bu brolar ekonomik gerekelerle kapatlmtr. MAHkinci Dnya Savana doru giden dnyada en scak gnlerde hizmet

vermitir. talya'nn Faist lideri Mussolini ve desteini ald Hitler Almanyas'nn Balkanlara ve zellikle Trkiye'ye ynelik niyetleri MAH tarafndan ulatrlan istihbaratlarlaaa kartlr. Mussolini'nin Trkiye'ye kar klar yaptsrada Atatrk " Musollini ve Hitler birleerek en ge 4-5 yl iinde kinci Dnya Savana sebep olacaklardr" derken MAH kendisine hem talyanlarn , hem de Almanlarn Trkiye'ye ynelik gizli askeri planlarn sunmutur. HATAY N YAZILAN FRANSIZ RAPORU MAH'IN ELNE GEYOR Mustafa Kemal'in nem verdii, zerinde hassasiyetle durduu konu bu dnemde Hatay sorunudur. Hatay'n Trkiye'yekatlmas iin bir dizi hareket balatan Atatrk, bunun gereklemesi iin istihbarat rgtnden de sonuna kadar yararlanacaktr. Hatta elindekinin tesinde Tekilat- Mahsusa tr bir gnlller ve seme yurttalardan oluan rgtlenmeye gidilmesini de savunacaktr. O dnem zellikle Ortadouda toprak iddiasn tam olmasada byk lde yitirmi, ancak etkinliini arttrm Trkiye, istihbarat asndan da olduka ansldr. Tekilat- Mahsusa'nntemellerini att istihbarat kaynaklar imdi MAH'n hizmetindedir. Bu hizmet de Franszlarakar yerine getirilir. Hatay' Trkiye'den kopararak igal eden Fransa blgepetrolnn denize al kapsn elinden karmaya yanamamaktadr. Ancak Atatrk'n izledii politikalar sonucu keye de skmtr. Suriye'ye, Hatay'n kontroln vermeye alan Fransa, her seferinde Trkiye'nin tepkisiyle karlar. Trkiye, Hatay'a bankalar,ticaret adamlar ve en nemlisi istihbaratlaryla girmitir. Etkinlii byktr. Franszlar yeni dnya dengelerini kollayarak Alman tehlikesi karsnda Trkiye'yi kzdrmamaya da bir yandan gayret gstermektedir. Bu tutum ngilizlerce de benimsenmitir. te bu gelimeler devam ederken Suriye'den gelen bir mesaj MAH 'n eline geer. Franszlarn: " Hatay iin dklecek tek damla Fransz kan yoktur. Durumun idaresini sizin esiz politik dehanza brakyorum" ierikli dileri raporu MAH'n eline geer. MAH, Hatay konusunda ngiliz ve Fransz gizli servislerinin nnde geerek Franszlarnkan dkmeden sorunu zme isteklerini renmitir. Bu mesaj Ankara'y rahatlatr ve elindeki kozlarn ok baarl ve ustaca oynamasn salar. Sonuta Hatay nce Franszlarla imzalanan 23 Haziran 1939 tarihli Ankara anlamasyla Trkiye'ye braklr. Ardndan daHatay Cumhuriyeti Meclisi 29 Haziran'da Trkiye'ye katlma karar alr. TBMM de 30 Haziranda bu karar onaylar. Hatay artk Trkiye'nin olmutur. Atatrk ok nem verdii Hatay konusunda yeni bir gizli rgtlenmenin gerekliliini de savunmutur. Bu konuda dillendirdii rnek baarlarn gzleriyle grdTekilat- Mahsusa'dr. Atatrk'n bu konudaki

hassal ve yeni rgt kurma konusundaki dncesi onun bir baarda gizli servise verdii nemi vurgulamas bakmndan nem tamaktadr. Hatay ile ilgili olarak Atatrk'n yakn arkada Orgeneral Kazm zalp'in anlarnda bakn neler yeralmaktadr. "Bir gece Karpi Lokantasnda yemekteydik. Atatrk'ten bakakz kardei ve 20 kadar arkadamz da beraberdi.Dier masalarda Ankara'da bulunan baz yabanclar ve Trk mteriler vard. Atatrk, burda Hatay konusunda bir olay yaratmannpropaganda ynnden faydal olacan dnerek Hatay konusunu tartmaya at.Sofradakiler, hatta msade ettii iin dier masalardan tartmaya katlanlar, hkmetin gevek tutumunu protesto ederek ksa zamanda daha messir tedbirlerin alnmas gerektiini sylediler.Atatrk'n bu konuma ve protestolar tasvip eder bir tutumu vard. Hatay konusunda hkmete kar yaplacak baz giriimleri destekleyecei havasuyand. Kz kardei Makbule Hanm tavana iki el ate etti. Atatrk bu ka ses karmad. Orada , bizim soframzda bulunanlardan iki kiinintabanca ile havaya ate ettikleri grld. Bu gsteri hkmetin Hatay konusundaki gevek tutumuna kar bir protesto havastayordu. Atatrk'n byle bir olay daha nceden dzenlemi olduu kansna vardm. Hatta sonradan rendiime greyannda oturmakta olan eime 'Hanmefendi bir silah da siz atar msnz? ' diye sormu. Bizim hanm 'Paam ben daha elime silah almadm ' diye cevaplandrdnda ' Pekala gerekirse sizin ocuklarnz silah atarlar' demi." O gece olaya polisler el koyar, tahkikat alr ve kz kardei Makbule Hanm ile dier ate edenler gzaltna alnr. Olayn bu denli bymesinin ardndan Atatrk soruturmaya bir sznn bulunmadn Hatay iin hassasiyet gsteren kiilerle ilgili tahkikat uygun bulduunu , ancak hassasiyeti takdir ettiini belirterek karakoldakileri ziyarete gider. Bylece de istedii propaganda yaplr. zalp bir seferinde de Atatrk'n Hatay iin gizli rgt nerisinde bulunduunu dile getiriyor: " Savarona'da dinlenirken bir gn yatta yaplan bir Bakanlar Kurulu toplantsndan sonra bana 'Seninle konuacam gitme' dedi.'Milli Savunma Bakanolmam nedeniyle Hatay iinde bana nemli grevlerin debileceini , bu konudagerekirse Makedonya'daki ihtilal eteleri gibi bir tekilat kurmamz, benim evvelce Makedonya'da Selanik vilayeti takip kumandanlndabulunmu olmam nedeniyle byle bir tekilatn nasl kurulacandatecrbeli olduumu, bu i in yeterli tahsisatn salanabilmesini teminen Babakan Celal Bey ile greceini syledi. Hatay mutlaka bizim olmaldr' diyerek szlerini bitirdi.Yorgun grnyordu. Bu kendisiyle grtm son devlet iiydi." MAH SAVAA HAZIRLANIYOR Bu olaylarn yansra MAH ie dnk bir gizli polis rgt gibi de kullanlmtr. Atatrk kartlarna kar MAH'n operasyonlar artmtr.

D istihbarat ve casuslukla mcadele iin kurulan rgt, giderek ieriye dnmek durumunda kalmtr. Oysa o dnemde bu ilerle uraabilecek bir polis tekilat gl bir ekilde mevcuttur. MAH' ie dndrmenin zararlar ileriki yllarda, daha da fazla grlecektir. Bu dnemde Atatrk ile anlamazla den milletvekilleri ve askerlerin telefonlar dinlenir. erde Trkiye Komnist Partisi yelerine kar sert operasyonlar ve gzda nitelikli byktutuklamalar yaplr. Atatrk'n lmnden sonra Cumhurbakanl makamna gelen smet nn de istihbarat almalarna byk nem vermitir. O da elindeki yetkiyi sert kullanan otoriter liderlerdendir. "Milli ef" dnemi gizli servis iin zor koullar altnda geer. nn, kinci Dnya Sava srasnda izledii denge diplomasisi sayesinde Trkiye'yi savan dnda tutmaya abalarken, ngiliz, Alman, Fransz ve Sovyet gizli servisleri Ankara'dasava rzgarlar estirmektedirler. Bunlar izlemekle grevli MAH'n, onca eksie ve ekonomik skntya karn baarsz olduunu sylemek mmkn deildir. Hatta baz olaylardao denli etkili olunmutur ki dnyann kaderini deitirecek gelimelere yn verilmitir. kinci Dnya Sava Trkiye'nin etrafn bir ate denizine evirirken, buna kaplmamak iin direnen hkmet olduka zorlanmtr. Balkanlarn Almanlar tarafndan igali, ardndan yaanan Rus-Alman sava, Trkiye'yi ok zorda brakmtr. Almanlar bir yandan; ngiliz, Fransz, Amerikan hkmetleri bir yandan Trkiye'yi ekitire dursunlar, gizli servisler arasnda sregelen atmalarbu dnemin Ankara, stanbul hatta Anadolu'sundaartk allagelmi olaylardandr. Seferberlik vardr. Ekmek, kmr, ttn, kibrit , tekel rnleri karneye balanmtr. 1939'a gre fiyatlar 1940' l yllarda neredeyse 10 kat daha artmtr. Karaborsa hakimdir.Sava her an beklenmektedir. nk bu ynde yrtlen korkun bir ngiliz propagandas sz konusudur. Tam bu darboazda yaanan Erzincan depremi 23 bin insann lmyle byk bir felaketi ve ekonomik ykm da Trkiye'nin bandaki belalara ekler. Yaam sava dnda ama bykstres ve zorluklar altnda srdrlmektedir. ngiltere, Fransa ve AmerikaTrkiye'ye byk basklar yaparak, kendi saflarna ekmeye urayorlar, ancak nn'nn istedii ekonomik ve askeri yardm kendileri iin kullanmaktansa ne yapacan bir trl kestiremedikleri Trkiye'ye vermeyi karlarna uygun grmemektedirler. Ayrcagemi dersler bu lkelerle ilikilerde Trkiye'nin gven krizini arttrc nedenler oluturmaktadr. Sovyetler ile Almanlarn sava ncesinde olutuduklar savunma ve ibirlii anlamalar Trkiye zerinde ok etkisi yapmtr. Almanlar, Sovyetlerle birlikte Trkiye'yi savaa ve kendi saflarna ekmenin acmasz planlarn yrrle koyarlar. Alman radyolar Erzincan depreminin tanrnn Trklerekendi saflarnda olmadklar iin verdii

bir ilahiceza olduunu bile savunurlar. Hitler 1 Eyll 1939'da anszn girdii Polanya'da hzla ilerlemi, ngiltere ve Fransa Almanlar' a sava ilan etmitir: kinci Dnya Sava bylece balamtr. Trkiye casuslarn cirit att, izlerin birbirine kart bir durumdadr. Trkiye genelinde MAH tarafndan etkin faaliyetleri saptanan yabanc gizli servilerden bazlar unlardr: Abwehr: Alman istihbarat dairesi. SD : Alman mparatorluk Gvenlik Bakanlnn ynettii (RSHA) Alman istihbarat rgtdr. MI 6: ngiliz kar istihbarat birimi (Secret Intelligence Service-SIS) MI 9: Kaakalar ve snmaclarla ilgili ngiliz gizli servis dairesi. OSS: CIA'nnselefi olan Amerikan istihbarat kuruluu. zel sektr iin istihbarat yapan bir avukat olan Bill Donovan tarafndan kinci Dnya Sava'nn hemen ncesinde kuruldu. Daha sonra CIA olarak yeniden yaplandrld. SI : OSS'nin bilgi toplama ve deerlendirme birimi ( Secret ntelligence) OWI : Sava dnemi Amerikan haber ve propagandasn yaymakla grevli rgt. SO : Amerikan sabotaj rgt. Gerilla eylemleri ve kundaklamalarla grevliydi. X 2: OSS kar istihbarat birimi Fransz Gizli Servisi: Trkiye'de ve blgedeki faaliyetleri Osmanl' mparatorluu zamanndan buyana devam etmekteydi. Yunan, Bulgar, Yugoslav ve Arap gizli servisleri. NKVD: kinci Dnya Sav srasnda Sovyet gizli polisi ve casusluk rgt olan kurulu. MU : Tekne ve kayk operasyonlaryla ilgili Amerikan gizli servis birimi( Maritime Unit). ALMAN CASUSLAR ATAKTA Trkiye, topraklarndacirit atan bu tekilatlarla ve batl glerin diplomatlaryla boumaya alrken, kendisine uzanan Sovyet-Alman ittifak tehditlerine de, yine ok dengeli karlklar vermitir. ncelikle Sovyetlere ynelik Fransz ve ngilizoperasyonlarna

topraklarndan s olana salamtr. Fransz uaklar Trkiye'nin izniyle Bak petroltesislerinin fotoraflarn ekerek Almanlarn buradan salad yakt ile ilgili birinci elden belgeler toplanmtr. stanbul'daki Nazi yanls" Tton klp " baslm, burada toplanan Alman casuslara gzda verilmitir. nemlitesislerle ilgili sabotajlarn kokusu da bu basknda alnmtr. Bunun zerine stanbul'da tersaneler ve fabrikalarda grev yapan yzlerce Alman teknisyen'in iine son verilmitir. nemli savunma mevziilerinin haritasn izen iki Bulgar ajan da ele geirilerek snr d edilmilerdir. 1940 Nisannda bir Alman, donanma tesislerinin filmlereni ekerken yakalanr. Adamn karsn izleyen MAH, kocasnn yakalanmasndan hemen sonra Alman arkeolog Hans Hennig Osten ile temas kurduunu, sonra da zehir ierek ldn saptar. MAH arkeologu da uzun sre sorgular ve askeri mahkemeyesevkeder. Mahkeme Osten'e 12 yl hapis cezas verir. Osten Alman operasyonlarnn stanbul'daki yrtc efidir. Cezann ardndan Alman casus snr d edilir. Aslnda MAH o dnem hkmetinin de karar erevesinde Almanlar ile mttefiklerin birbirlerine kar mcadelelerini sesizce izlemektedir. Trkiye ile ilgili faaliyetlere bulamayanlara mdahale edilmemektedir. Wilhelm Canaris, Alman askeri gizli servisi Abwher'in 1934'de efi olmutur. Onun zamann da rgteleman bakmndan dev boyutlara ular. Canaris stanbul'a Yzba Paul Leverkuehn'iyeni temsilci olarak atar. Leverkuehn stanbul'da yoktan dev bir Alman ajan ordusu yaratr.MAH Bunlardan Trkiye ile ilgiliolaylara bulatn saptadklarn derhal snr d eder. Almanlarn casuslukmerkezi Bulgaristan'dr. O dnemde btn gizli servislerin pavyonlarda alan kzlardan kurulu ekipleri bulunur. Gizli servislerin Trkiye'deki en nemli yardmclar bir ksmn ele geirdikleri Rumlar, Ermeniler ile Yahudilerdir. Onlar halkla kaynam ve Trk vatanda kimlikleriyle rahatlkla her ite kullanlmaktadrlar. Trkiye 2. Dnya Sava srasnda Almanlarla ilikilerde ok dengeli bir yaklam elden hi brakmamtr. nk Almanlar Osmanl'nn son dneminde, Cumhuriyetin ilk yllarnda danmanlar , askerlerive teknik adamlaryla Trkiye'nin btn hasas notkalarn bilecek kadar uzun zaman Anadolu'dakalmlardr. Savan ikinci yarsnda da Trkiye zerindeki toprak taleplerini hi saklamayan ve zaman zaman saldrganlaan Sovyetlere kar saldrya gemilerdir. Bu nedenle onlarn da daha sonra Sovyetlere kar yapacaklar baz istihbari almalara olanak yaratlmtr. Ancak kontrol hep elde tutulmaya allmtr. Almanlara kinci Dnya Sava srasnda yaplan yardmlarn banda silah ve elemangeilerinin kolaylatrlmas ile baz sabotaj eylemlerinin gerekletirilmesi gelir. Bu sabotaj eylemleri genellikle ngilizlere ve Franszlarakar Trk topraklarnn dnda gerekletirilir. Trkiye

sava srasnda taknd kurnaz balantsz ve bamsztutumu karlarn gznnde tutarak zaman zaman bozmaktadr. Ancak ana ama Trkiye'nin menfaatleridir. Alman gizli servisi Trkiye'de olaanst faal durumdadr. Balkanlarda Almanlarn ynaklar vardr. Bulgaristan, Almanlarn Trkiye'ye kar yrttkleri casusluk harekatnn ss olmutur. Trkiye bunun karsna 37 tmen askeriyle snr gvenlii iin dikilmitir. istihbarat ayla dacasuslua kar durmaya abalamaktadr. Trkiye ile Almanya arasnda 18 Haziran 1941 ylnda imzalanan zoraki ve denge hesaplarna dayanan dostluk ve ibirlii anlamas, gizli servisleri de birbirine baz konularda yaknlatrmtr. Almanlar bundan yararlanarak "Zeplin harekat" ad ile Urallara ve Gney Sovyetlereajanlarnn szdrlmas iini hallederler.Trkiye o dnemde kendisinden toprak talepleri bulunan Sovyetlere kar Almanlara yardmc olmaktadr. Almanlar Trkiye'nin beklenmedik bu yardmlar karsnda olaanst casus szdrma baarlar elde etmilerdir. Ancak Zeplin harekat ile Trkiye zerinden Sovyetlere szan bir grubun ele geirilmesi ve Sovyetlerin bunu Ankara nezninde protestosu, Trkiye'yi daha dikkatli olmaya itmitir. Bunun zerine Zeplin harekat bitirilir. Ancak gizli serviler arasndakitemaslar sava boyunca da devam eder CASUSLUK TEKNOLOJS GELYOR Almanlarn zellikle Ortadou politikalarnda elden karmamaya gayret gsterdikleri ve ok youn casusulk faaliyetinde bulunduklar ran'da Trkiye'ye ynelik pek ok olay gelimektedir. Berlin'in ran'daki gizli faaliyetleri ve buradaki destekleri ngiliz ve Sovyetleri 1941 'de ran' igal senaryolar retecek kadar ok etkilemitir. ngilizlerin Ortadoudaki ilerlemeleri sonucu blgede skan Alman ve onlarn destekisi Arap'lar kaacak tek lke olarak Trkiye'ye snmlar ve faaliyetlerini stanbul'dan devam ettirmilerdir. Almanlar bu dnemde Trkiye'deki yeni savunma alanlarn saptamak iin denizden kk teknelerle Karadeniz kylarndan szma giriimlerinde bulunmular ama bunda baarl olamamlardr. Almanlarn asl baarl olduklar casus uulardr. Bulgaristan'dan havalanan casus uaklar Trkiye, Suriye ve Sovyetlerin savunma hatlarna ilikin geni bilgiler ieren fotoraflar ekmeyi baarmlardr. Bu yllar sava teknolojisiyle birlikte casusluk amacyla kullanlan aralarn da son derece gelitii dnemlerdir. Trkiye bu dnemde Alman igalinden kaan pek ok kiinin ev sahibi konumuna dmtr. Bunlarn arasnda byk bir ounluk da casusluk faaliyetine ynelebilecek olanlar veya casuslardr. Hele Almanlarn dostluk ve saldrmazlk anlamas imzaladklar Sovyetlere saldrmalar zerine bu g trafii giderek artar. Trkiye bunu nlemek iin paras ngilizlerce verilen bir kk bro oluturur. Bu bronun masraflar ngilizlerce karlanr ve ama Trkiye'ye girip kan herkesin fotorafl bir ekilde izlenmesidir. Bu srada Trkiye'de dnya apnda yanklar

uyandracak pek ok casusluk olay yaanr. CASUSLUK TARHNN UNUTULMAZ OLAYI: ERO TARH DETRECEK Bunlardan biri de dnya casusuluk tarihine geen iero olaydr. iero takma adlajan Elyasa Bazna, ngiltere'nin Ankara Bykelisi Sir Hugh Knatchbull Hughessen 'in oda hizmetisidir. Dnemin ngiliz Dileri Bakannn yakn da olan bykeliye, dnyann nemli olaylaryla ilgili btn bilgiler gizli ifrelerle geilmektedir. Eli bunlar okuyup Trkiye'nin savaa dahil olmas konusundakiyntemini belirlemektedir. Ancak elinin kt bir huyu vardr; belgeleri evine gtrp odasnda okumay yelemektedir. te bu srada Elyesa Bazna devreye girip belgelerin fotoraflarn almaktadr. Bu fotoraflardaha sonra Almanlara 23 bin sterlin karsnda satan Bazna, Almanlar'dan asrn casusluu karsnda, sahte para alarak, hayatnn dakazn yiyecektir. 31 Ekim 1943 ylndan itibaren Almanlara verilmeye balayan belgeler arasnda ,Hitlerekar en byk darbenin indirilecei Normandiya karmasnn gizli planlar da bulunmaktadr. Planlar o kadar mkemmeldir ki Hitler bunlarn dzmece olduunu sanarak byk bir hata yapacaktr. iero olarak adlandrlan Bazna, ngilizlerden ylesine nemli belgelerin fotoraflarn alarak Almanlara satmtr ki, Almanlar dahi armlardr. Trakya'ya mttefik glerin radarlarnn yerletirilerek Romanya'dakipetrol sahasna uaklarn ulamnn salanmas ile Roozvelt ,Churchill ve nn arasdaki grmelerin tutanaklar Bazna yoluyla Almanlara gemitir. Almanlarn Ankara Bykeliliine Nisan 1939 da atanan ve Birinci Dnya Sava srasnda da Osmanl ordusunda arprken 1918'de esir den, dolaysyla da Trkleri ok iyi tanyan Von Papen, ihtiyat bir kenara brakarak bu bilgileri edindiklerini Trk Dileri Bakan Menemenciolu'nun yzne sylemitir. Menemenciolu, durumu ngilizlere iletir. Ancak casus bulunamaz. Belge ak da bir sre daha devam eder. Osmanl ordusundaki almalar nedeniyle gsnde iki Trk madalyas da tayan Von Papen, iero olay iin,zel olarak kaleme alnan Trkiye ve o dnemin Ankara'sna ynelik hatralarnda bakn neler anlatyor: ALMAN BYKELSNN TRAFLARI " Stalngrad faciasve bylece ortaya kan Hitler'in dirayetsizlii zerine dier lkeler artk Almanlarn askeribaar alannda btn gcn sarfetmi olduunu anlyordu. Almanlarn durumuzayfladka, Trkiye'nin de tarafszln muhafaza etmesi gleiyordu.Numan Menemenciolu'nu Kahire'ye davet etmi olan Eden,orada Numan Bey'i tazyik etmi, artk Trkiye'nin mttefiklerine kar olan vecibelerini yerine getirmek zamannn geldiini sylemiti. Buna kar Menemenciolu; Trkiye'nin durup durup da artk son anda sanki zaferin nimetlerinden pay almak ister gibi harbe katlmak istemeyecei, bunu ngiliz basnn da

hakl olarak tenkid ettii ekilde, Mussolini'ninmalup Fransa'y arkadan vurmak hareketine benzer bir i olaca cevabn verdi. Kahire'den dndkten sonra kendisiyle yaptm temasda, iin ciddiyetini, Trkiye'ye harbe girmesi iin yaplan tazyikin derecesini gerekten anladm. Almanya askeri alanda durumu dzeltemezse, Trkiye ekonomik zorunluluklar yznden siyasetinde esasl deiiklikler yapmak zorunda kalacakt. Bu hususu Menemenciolu aka sylemiti. Bunun zerine hem bu durumu Hitler'e bildirmek, hem de mttefiklerin nihai zaferi elde etmek zere giritikleri teebbsleri ve askeri hareketlerimeydana koyan bir istihbarat vermek zere bizzat uakla Berlin'e gittim. Bu istihbarat yapan ajan iero ad altnda gizliyordum. Bu casusuluk ii dnya kamuoyunamakaleler, kitaplar, byk bir film ve casusuluk maceralarnn en nemlilerinden biri olarakaksettirilmitir. Bu derece nemli bir hadise olarak saylp saylmayacan bilmiyorum. Yalnz o zaman bildiim bir ey vard: Hitler bu haberleri rendikten sonra, siyasi yollarla dnya harbinisona erdirmeye teebbs ederse belki Almanya iin son bir kurtulu aresi olabilirdi. Ama ne Hitler, ne de Ribbentrop fena haberleri dinlemek istemiyorlard. Bu iin arkasnda da ngiliz gizli servisinin bulunduunu dnmek rahatlarna geliyordu. Herkesin bildii iero vakasn burada canlandrmaya lzum bulmuyorum. Yalnz daha balangtan beri hadisenin Bir ngiliz tertibi olmayacan bana dndren baz olaylar zikretmek isterim. Vaktiyle bizim sefaret mstearnn fr olan o sradada ngiliz elisinin odahizmetkarln yapan Jenke ismindeki ahs bir gn beni arayarak ok mhim bir haber vereceini, byle bir teklifle alakadar olup olamayacam sordu. Kendisini hemen reddettim. nk o srada telefonlarn ou dinleniyordu. Bir yandan da ifa edecei srrn pek mhim olduunu syledii iin, sefarette bulunan Gestapo temsilcisine durumu anlattm. ayet bu bir dalavere ise mesuliyeti Gestapo ajannn yklenmesi daha doru olacakt. lk aldmz malmat bir telgraf suretiydi. ngiliz hariciyesinden Sir Hughe'ye gnderilmi olan bir telgraf oda hizmetisi alp yatak odasna gtrm ve gizlice fotokopisini almt. Telgraf okuyunca sahte olamayacana hemen hkmettim. Bu ifresi zlm bir telgraft.Bu istihbaratn devamna karar verdim. Gestapo sorumlusuna da bu meseleden benden baka kimseye bahsetmemesini emrettim. stihbarat iero ii ad altndagizliyorduk. Ajan mtemadiyen para istiyordu. Her yeni telgrafda cereti biraz daha arttryordu. Nihayet malmatn bedelini deyecek para akalmad.bunun zerine yeni tahsisat istedim. Berlin'deki Gestapo efi istenen paray gnderiyordu. Sonradan meydana kt gibi gnderilen paralar hep sahte idi.Hitler o dnemde en usta uzmanlar toplayarak bu sahte paralarn

basm konusunda birmatbaa kurmutu. Sahte banknotlar o kadar mkemmel hazrlyorlard ki, parann sahte olup olmadn tetkik iin verdiimiz bankalar bile , banknotlarn hakiki olduunu tasdik ediyorlard.Bu kabil maksatlar iin milyonlar basld. Harp iinde bir gle atlan bu paralarn yakn zamanda karld malmdur. ERO MTH BELGELER SATIYOR iero'dan aldmz malmet cidden ok kymetli idi. Bu sayede Tahran'da yaplan gizli konferansdaAlmanya hakknda alnan kararlardan haberdar olduk.ngiliz hariciyesinin tekliflerini rendik. Trkiye'yi harbe sokmak iin gsterilen gayretleri, Almanlarn mdahalesine meydan braklmadan, Trkiye'deki stlerden Romanya petrollerinin bombalanmas projelerinden bu yolla haberdar olduk.Petrollerin imhas meselesi nemli idi. Buna mani olmak lazmd. Ben hemen Menemenciolu ile temas ettim. nglizlerin Trk slerini kullanarak Pioti'yi bombalayacana dair kulama aiyalar geldiini,byle bir ey yaplrsa Hitler'ih stanbul, Ankara, zmir gibi ehirleri harabe haline getireceinisyledim. Menemenciolu byle bir tasavvurun olmadn ifade etti. Ama iero'nun getirdiiyeni telgraflardan menemenciolu'nun konumamz hemen Sir Hughe'ye anlattn anladm.Sir Hughe Londraya ektii telgrafta 'Papen ok ey biliyor' diye yazmt. Yine ieronun getirdii vesikalardan ' Operaton Overlord' ad altnda gizlenen projeden de haberimiz oldu. Bu proje ngiliz ve Amerikan kuvvetlerinin Fransa'nn kuzey sahiline yapaca karma hakknda idi. Ayrca Churchill'in, Stalin ve Roosevelt ile olan Selanik ve Balkanlar yolu ile Almanlar gneyden sarmakm, yoksa Stalin'in srarna uyarak dorudan doruya ngiliz kanal zerinden karma yapmak m konusundaki mcadelelerden de haberdar olduk. Nihayet nn Menemenciolu ve Akalanla Churchill ve Roosevelt'in Kahire grmelerinin teferruatn da ayn yolla rendik.Trk hkmeti Moskova ve Tahran'da grld ekilde harbe katlarak bir satran ta gibi oynatlmak istemiyordu. Yaplacak ilerden , nihai zaferden haberdar edilmedikeTrkiye'deki deniz ve hava slerinden faydalanlmasnn mmkn olamayacan Trk hkmet adamlar ak bir ekilde ifade ediyorlard. Trkleri en fazla dndren nokta, Stalin'in ' Trkiye tarafszln brakt takdirde, biz de Bulgaristan'a harp ilen edeceiz' demi olmasyd. Bu beyanat BoazlarnSovyet tahakkm altna girmesi tehlikesini ortaya koyuyardu ki benim de teden beri endielendiim ey bu idi. Gene iero'nun getiridi haberlerden., Sofya'nn bombalanacan rendik. Ama Berlin Bulgarlar haberdar edecek yerde, srf yaplan istihbaratn doruluunu kontrol maksadyla hi sesini karmad. Bylece istihbarat kaynamzn doru alt meydana kt. Ama Bulgar bakenti de harabe haline geldi. Sonuta ngiliz gizli servisi bu sznty ortaya karmak iin Ankara'ya

bir adam gnderdi. Bylece bu nemli kaynak da kurumu oldu. Teessfe ayandr ki Hitler btn buolanaklardan faydalanmasn bilememi, yanl bir yol tutmutu. Talihinin iyi gitmesi sayesinde Ruslar Vistl nehrine kadar srm, talya'da Alplere kadar hakim olmuken, Balkanlara dost elini uzatp btn mdafasn Fransa ve memleketi zerinde kursayd, sulh kurtaracak kadar kuvveti kalabilir, Ruslarn da 1937 deki hudutlarndan ileriye gemesineengel olurdu. Ne yazk ki tuttuu yolun sonu kmad. Sonradan gsterilen iero filminin konusu olayla ilgili belgelere dayanlarak hazrlanmamt. Film hazrlanrken araya mutlaka bir ak maceras atmak gerektii iin beni gzel bir Polonyal kontesle flrt ettirmelerine pek ierlemedim ama,Ankara'ya hi bir gestapo mensubu gelmedii halde, bir ok niformallarn ie kartrlmas , bir de szde Ribbentroop'unbana yazd mektuplar beni fazlasyla skt.Sir Hughe'nin oda hizmetkarnn iyi sonucu da bir Hollywood uydurmasdr. Fox film irketi Ankara'ya gelip sefarethanede ekim yapmak istedii zaman , durumu bozulmu ve isiz kalm olan iero, irkete bavurarakfilmdeki roln bizzat oynamak istemiti. Ama hakiki hayatta yapt ileri, aktr olarak pek iyi becerememi olacak ki, irket bu teklifi kabul etmedi. Fakat parann yz tatl olduu iin daha sonra Almanya'daki bir resimli mecmuann teklif ettii yksek para karlnda, ierobtn bu iin ngiliz gizli servisinin bir oyunu olduunu itiraf etmi diye duyduk." TARH GEREK: ERO ASLINDA MAH'A ALIIYORDU Evet Von Papen'in anlattklarndan epeyce bir istihbari ders karmak mmkn olse gerek. Hele sava yllarndaki istihbarat lmalar konusunda anlatlanlarda ok ey bulunuyor. Papen'in debelirttii gibi ieron'un kim olduu ve kimlerle alt konusunda pheler oktur. Ancak sava sonrasnda Bazna, Ankara, stanbul ve Almanya arasnda gidip gelmitir. Derdi yoksulluunu gidermek ve Almanlarn kendisine att sahte para kazn temizlemektir. Bu para bulma abalar srasnda iero olayyla ilgili olarak nl Amerikal ynetmen JosephMankiewitz de Be Parmak adl bir filmin ekimi iin Ankara'ya gelir. Bazna zor durumdadr. Rejisre adeta bir slk gibi yapr. Para koparmaya alr. Kurtulamayacan anlayan Mankiewitz bir gn Bazna tarafndan Ankara Palas da sktrlnca, bir Amerikal gazeteci araclylapolisi arayp Bazna'y ihbar eder. Olay yerine gelen polisler Bazna'y nce tutuklasalar da, sonra gsterdii kimlii okuyunca serbest brakrlar. Bazna, kimliine gre Ankara Emniyetinde Tercman olarak almaktadr. Evet Bazna aslnda Trk gizli servisi MAH hesabna da alan bir ok tarafl ajandr, ispiyoncudur. Bazna'nn verdii bilgiler Almanlara MAH'n kontrolnden getikten sonra ulamaktadr. Bazna'nn ipleri Trk istihbarat servisinin elindedir. Bu konuda SS GeneraliSchellen de anlarnda Bazna'nn arkasnda Trk gizli servisinin bulunabilecei kukusunu dile getirmitir. nk

Bazna'nn getirdii baz belgelerin fotoraflarnda parmak izlerine rastlanmtr. Alman gizli servisi incelemelerinde Bazna'nn belgelerden tek bana bu fotoraflarekemeyeceini anlam, ancak kiminle ibirlii yaptn o dnemde ortaya kartamamtr. Casusluun karmakve gven duygusundan yoksun yaps, bilginin sadece alnmakla kalmayp iyi ve zamannda deerlendirilmesi gibi ilkeler, Almanya'nn bu olayda yanl deerlendirmeler yapmasnn nedeni olmutur. Gizli servislerdeki i ekimeler, yalanlar, sahtecilikle geimini salayan insanlar, bu dnyann grnmez ama etkili yz olmulardr. Hitlerkontrol elden kardka zayflam ve bunlar dnemitir. Von Papen'in dedii gibi o iyi haberlerin adamdr artk. Oysa casusuluk olayndasezgi iyi bir eydir, ama ondan nce istihbarat kurallar gelir. Hitler nceleri sezgileriyle durumu idare eder, ama kurallar unutunca Almanya tarihindeki en byk yenilgisini ve acy tadar. Ona sava kaybettiren karsndaki gizli servislerin iyi almalar kadar, kendisinin ve gizli servisinin zaaflardr . Trkiye'de bu zaaflardan elinden geldiince yararlanmaya aba gstermitir. Bu konuda bir yazl belgeye ulaamamza karn MT yetkilileri aratrmamz srasnda, iero'nun Trk gizli servisinin kontrolnde olduunu belirttiler. Bu konuda Alman kaynaklardaki pheler de bu idday dorular nitelekte gzkmektedir. Hele Bazna'ya verilen "Emniyet Tercman Kart" olaya bu adan hakllk kazndrmaktadr. Bir yoruma gre de Bazna, Trkiye'nin Almanlara sunduu bir can simididir. Ancak Almanlar bunu anlayamamtr. Bunda istihbaratn gl ve kendi iindeki o karmak gvenlik yapsnn paronayaya varan irdelemeleri etkili olmutur. Bazna Trkiye'de ekonomik adan dtkt durumu kurtarmak amacyla gittii Almanya'da, yalan yanl senaryolarla rettii anlarn dk bir para karlnda bir yaynevine satttktan sonra, byk bir sefalet iinde 1970 ylnda lmtr. ngiliz Bykeli Sir Hughe Knatcbull Hugessen iero olayyla rselenen meslek yaamna, olayn ardndan Belika 'da ksa sre Bykelilik yaptktan sonra son vermitir. NN'NY SEVNDREN STHBARAT Trkiye'nin kendi yanlarnda savaa girmesi konusundanglizler ve dier mttefikleriolabildiince bastrrken, Almanlarn Trkiye'ye saldraca havas her yol kullanlarak yaylmaktadr. nn bunlara direnmeye almaktadr.te tam bu srada nn'ye stanbul'dan gelen gen bir MAH elemanok nemli bilgiler getirir. "nn'nn kafasndaki krkbirinci tilki bizdik" diyen buelemann ad Neet Gri'tir. Gri stanbul'daki Alman Konsolosluu Mstearndan elde edilen belge ve bilgilere gre , Almanlarn Trkiye'ye saldrmayacaklarnn garantisini getirmitir nn'ye. Bin lira para ile mkafatlandrlr.Bu bilgi sayesinde Trkiye savaa girme konusundaki ngiliz basklarn ve Almanya'nn blflerini savuturmay baarr. nn daha sonra ngiliz

Babakan Winston Chorchill ile 30 Ocak 1943'de Adana'da bir araya gelir. Chorchill,Almanlara kar savaa girilmesini aksi takdirde Trkiye'ye yardm edemeyecek durumda olacaklarn anlatp Stalin ve Roosevelt'in bu yndeki kararllklarn da aktarr.MAH grevini yapmtr. Ustaca oynana sava satrancnda Trkiye skr ama yenilmez. Savan dnda kalr. nn'nn deyimiyle " A kalnr, ama babasz kalnmaz." O dneminbu nemli raporunu getiren Trkiye Cumhuriyeti'nin ilk istihbaratlar arasnda saylan Neet Gri bugn 86 yanda. Gri stanbul'daMAH ve daha sonra MT eleman olarak grev yapm bir istihbarat. Onca yana ramen bizi krmayp kitabmz iin bir sylei yapmay kabul etti. O gnleri ve Gri'in tanklyla Trk istihbarat tekilatnn 1931-1967 arasndakidurumunu gelin birlikte renelim. TRK GZL SERVSNNHAYATTAK EN YALI YES ANLATIYOR "- Efendim 1909 doumlusunuz, MAH'a 1931-1932 yllar arasnda girdiinizi rendik. Gri: 1931-1932. Kimliim odamda kald matesf. Rprtaj iin hazrlandm stanbul'da. Personel Mdr bana hangi tarihte girip hangi tarihte ktm gsteren bir pusula verdi. Sararm bir kat var onda yazl. Ama otelde kald. -stanbul doumlusunuz. Gri : stanbul doumluyum. -Aileniz.. Gri: Ailem de stanbul doumlu, eim de . Annem , babam, bykbabam, bykannem hepsi stanbul doumlu. stanbullu ve orta halli dediimiz esnaf snfndan: Kimi Msrars, kimisi Pamuku, kimisi Uzun ar esnafndan falan. birbirleriyle ilgili ve saygl bir aile yapmz vard. Kimse kimseye t demezdi . Kavga yoktu. Yani gzel bir hava ierisindeydik. - Ailede asker kkenli kimse var myd? Gri: Asker vard ailede . -Sizin tekilatla banz onlar m salad? Gri: Yaknlarm var ama onlar bu meseleye hi sokulmadlar. Onlar hi bilmediler bunu. -Peki efendim tekilata alnma olayn size nasl yansttlar? Yani byle bir teiklata girme fikri sizde nasl gerekleti? Gri: Bana tercme yapmam iin baz metinler getiriyorlard. Franszca tercmeleri ben yapnca ... - nce size Franszca bir tercme getirdiler... Gri: Getirmediler. Bana gel bunu sen halledebilirsin diye davet ettiler. Ben o fasikl... -Nedir efendim konuyu hatrlyor musunuz? Gri: Hatrlyorum. Fransz istihbarat servisinden elde edilmi teknik bilgiler. Takip nasl yaplr, takipten nasl kurtulunur, takibi kim

yapar, takipten ne beklenirfalan... Bir baka ey de mehur espiyonlar. Espiyonlarn kalite veya ruhiyelerinin yabanc veya yerli olular gibi bir takm eyler. Bunlar alp okur okumaz bu meseledehi bir nosyonum olmad halde hemencecik anladm.Aaradan bir zaman geti risaleler bitip de beni arncadediler ki seni bu servise almak istiyoruz gelir misiniz ? - Franszcay nereden renmitiniz? Gri: Ben Saint Benoit'de rendim. Bu hadiseden sonra tekilatta beni ilk hocam , Allah rahmet eylesin, titiz , evhaml Mehmet Tayfurolu isminde bir zata teslim ettiler.stanbul'da o zamanki Babali'deki odada operasyon efiydi. Operasyon ileriyle megul bir zat. YILLARCA MEKANA GREMEDM - Efendim tekilatn kurulu yllarna dnelim.1927-28 diye alrsak tekilat Ankara'da oluturuluyor. Sonra stanbul'da . Gri: Sonra stanbul'da yle syleyeyim... Bana stanbul'da ie bala dedikleri zaman ben aylarca deil senelerce , mekana yani ana binaya giremedim. O zamanlar stanbul Valiliinin iindemektupu ofisi vard. Onun yannda byk bir oda vardr. Onun yannda da 2-3 metre karelik bir oda vardr. btn ey oradayd. 2-3 yazhane yanyana. - Ka kii vard efendim? Gri: 1933 'de 10-12 kii. Bu usul alma kinci Dnya Harbine kadar devam etti. -Peki Alman danmanlar var m ozaman? Gri: Hayr Alman danman falan yok. Yalnz ok seneler evvel Almanlar kurmu. WalterNikolai. Amerikallar ile konuurken o kadar gzel, mthi bir ey kurmular ki hayret ediyorum herey gayet gzel, dzenli dedi bana. -Ariv sistemi nasld? Gri: Ariv sistemi malesef o kadar dzenli deildi. -Yani ariv yoktu. Gri: Ariv vard ama bugnkyle kyaslanamayacak bir lde idi. Ariv yleydi: urada bir dolap vard, onun iine gelii gzel sokulmu karton dosyalar. Zaten o zaman blmde de pek fazla bir i yoktu. - O zaman ne grevi yapyorsunuz? Gri: Beni evvela Mehmet Tayfurolu denen zat takip iine verdi. - stanbul'da ka ksm var o zaman? Gri: Ksm olarak demeyelim. Ka kii var? Bir tane B amiri var. - B amiri ne grev veriyor? Gri: Kontrespiyonaj. Bir tane A amiri var espiyonaj ileriyle megul oluyor. Bulgaristan'a adam sokuyor, Yugoslav'yaya salyor, ordan adam getiriyor.Yani ikitane ba var. Ben bu iki ban B ksmnda vazife alyorum. Aradanbir mddet getikten sonra bu iki ban zerine bir baka ba getirdiler. O zaman stanbul merkezi olduk.

-Emin Aknc Beymi geldi o zaman? RUS NGLZ AJANI IKIYOR Gri: Emin Aknc geldi. Gene ayn kadro. Alnan yok verilen yok. Parmamla sayabilirim. Bir tane kambur fotorafmz vard. Bir tane Hafz Said Bey diye mutemedimiz vard. tane darda alan tahkikat ve tedkikat ileriyle megul arkada vard. ki kii de biz vardk. Mehmet Bey'in emrine verilmi ayn zamanda baz yerlere angaje edilmi . Bir tanesi Namk Mertkal isminde bir zatt. Be beygir kuvvetinde bir adam. Harbiye Nazr Namk Paa'nn torunu. Biz onunla beraber alyoruz. 6 ay kadar bana verdikleri sujeyi ben takip ettim. Bu adam bir beyaz Rus tu. in yoluyla Afganistan' dolam, ran'dan gelmi kark bir ismi var. Tabii bunun iindeki hadiseyle bir ilgimiz yok. Biz yalnzca takip ediyoruz. Taksim stadyumu yklmam o zaman. Bunun da araptman o Taksim stadyumunun karsndayd. Binalar rk damlar yklm bilmem ne olmu. Yani saklanacak yer var izleme bakmndan. Gnlerden bir gn bu dediimiz suje yava yava Galata Kulesin'e giden yokutun kmaya balad.Ben de 20-25 metre aasndaydm. Hava puslu ve yamurlu. Girdii kapda ngiliz Konsolosluu Pasaport Dairesi yazl. Vakit mesai saati deil. kincisi bir insan bir yere ana kapdan girer deil mi? Bu servis kapsndan girdi. Ben tabii bir anlam veremedim. benim iin bir ey ifade etmedi o zaman. Ben 2-3 gn sonra raporumu Mehmet Bey'e verdim. Dediler ki ahbap bu ii brak. Tamam i haloldu. Sonradan rendiimize gre servis o kiiyi Sovyet eleman olarak grp o yzden takip ettirmi. Deerlendirmi. Ama ngiliz Konsolosluu'nun arka kapsndan ieriye girine i meydana kyor. Onlar karar veriyor, eflerimiz diyor ki bu adam ngilizlere alyor. - Bu Beyaz Rus'un adn hatrlayabiliyor musunuz? Gri: imdi Beyaz Rus orta yal bir adam. Dediim gibi byk sergzetler geirmi. Belki byk paralar kazanm. unu yapm , bunu yapm. stanbul'da bir ii yok. Ayaz Paa gibibir yerde oturuyor. Masrafl bir mahalle. Arada srada yannda bazRus kadnlar beliriyor. biliyorum, ben bunlar gryorum. Ama tetkik ediyorlar bizim verdiimiz raporlar baznda. Kadn ticareti yapmyor. Eroin alp, satmyor.Bu adam ne keyifle byle bir masrafl hayat yaayabiliyor.Onun zerine bu phe. - ngiliz Bykeliliiolay nasl kyor? Gri: ngiliz Pasaport Dairesi'ndeefi de kinci Dnya Harbin'de ayan kaybetmi Albay Bints adnda bir ahst.Albay Bints personel ileriyle meguld. Aradan bir mddet geti efim B amiri olan zat Rait Bey idi. Rait Mtem ok hareketli , ok zeki, ok atak bir insand. Laf geliinde syleyeceim Fransz Konsolosluu'nda adam vard. Yani tutmu. Macar Konsolosluu'nda da vard. Macar Konsolosluu'nun Pasaport Dairesi'nin kaelerini grmek iin deildi bu adam, kasann iindekileri incelerdik.

ELLKLERN KASASI NASIL AILIRDI -Gizli kasann iindekileri mi? Gri: Evet gidip grmek iin dizlerimiz paralanrd. ifreliydi. Her arkada iki gnde gnde bir oraya satn alnan kavasn memur olduu gece giderdik. Ama dizlerimiz rk iinde kalrd. Yunan Konsolosluu'nu trtklardk. Macarlar syledim. ngilizler de ayns. Almanlar da syleyeyim size.Biz Almanlar da Trtklardk ama daha ortalarda harp marp yok, 1932 -1933 yl. Hitler gelmibayra dikmi. Marlar syleniyor, unlar , bunlar yaplyor. -Siz onlarn kasasnda ne gizli belge varsa biliyorsunuz:.. Gri: Ben bilmiyorum. Ama arkadalar biliyor. eflerim biliyordu. benim bir eyden haberim yoktu. Ben sadece getiriyordum. Dediim gibi gnn birinde efim dediim Rait Bey bana bir ift anahtar veriyor. Diyor ki ,' Neet , smail itez'i al , ilingirimizdi, o senin hani grdn Beyaz Rus varya. Oraya gideceksiniz, bu gece saat ikide veya bir de. Kap ak bulunacak.Yeil demir vard o ak bulunacak. Sizi ordan ieriye alacaklar. Siz de bu anahtarlarlao kasay aacaksnz. Siz de kasann st iki gz, deil alttan ikinci gznden ikinci dosyay getireceksiniz'. Bu ne demektir? st gzleri almlar. Tekrar olmasn diye istemiyorlar. stleri diyoruz imdi ama bunlar anlatmak deil yaamak bir mr trps. O efimiz olan zat, masada oturan emir veren bir adam deil.Dedi ki d emniyetinizi ben temin edeceim. Fahiesi geer, devriyesi geer, sarhou geer. Bunlarn hepsinden saklanmak lazm.Neyse laf uzatmayalm, dosyalar aldk. Ha onu syleyeyim, kasay atmda emin olun yerden 80 santim , bir metre ykseklikte demet halinde ngiliz paundlar yl. st taraflarda belgeler , haritalar, rulolar lalettayn konulmu dosyalar var. Bizim dier eyleri grdmz yok. Biz dosyay aldk verdik. STHBARAT BAKANI UYARIYOR: AMERKALILARI BYTMEYN - O zaman stanbul'da en gl yabanc gizli servis hangisidir ? Gri: En gl servis muhakkakki ngiliz servisidir. -Amerikal'lar? Gri: Amerikallar o zaman hi yok. Amerikallar iin Allah rahmet eylesin, Naci Perkel geldi stanbul'a. Biz Amerikallarla ite o zaman biraz ilikiye baladk. Bizi, yalnz mdrleri ard. 5-10 kiiydik. Dediki:' Arkadalar bu Amerikan servisini gznzde bytmeyin. Bunlar yakn douyu, Rusya'y , Romanya'y bilmezler. Ama malzemesiok, sigaras ok, paketi ok.' O zaman Piyex'leri vard.' Bunlarn bu eyi sizin evkinizi krmasn. Bunlar burann ahvalini bizden renecekler.' - Perkel ka ylnda geldi stanbul'a? Gri: 1951-1953 yllar arasnda. -Siz stanbul'da baladnz da MAH'a girdiiniz'de Atatrk hayatta daha... Gri: Evet hayatta.

-Siz geli gidilerle ilgili nlem alyor musunuz? Gri: Hayr benim nlemle hi alakam yok. -MAH'n bir ilgilenmesi var m? Gri: Yoktu. nk MAH 3-4 kiiden ibaretti. Ne koruyacak, ne nlem alacak haldeydi. Biz tamamen Kontrespiyonaj ile megul oluyorduk. Hatta hi unutmuyorum Gazi gelmiti kral ileberaber. -ngiliz mi yoksa Afgan Kral m? Gri: ngiliz kralyla. Ben de o zaman Galatasaray'n nnde hedefimi bekliyorum. Bir yere girdi kacak. Kalabalk ta karmayaym diye projektr gibi bakyorum. Kimsenin yzne baktm yok. Herkes alklyor, inliyor Atatrk geiyor diye.Bir ben Atatrk'e bakmyorum hedefim kaacak diye. O da bir komnist. imdi bu hadise byle devam etti. O tarihtehi kimseye sen yalnz Franszlarla megul olacaksn, siz ngilizlerle , siz Almanlarla diye bir ey yok. Herkes hereyle ilgileniyor. Mesala Ankara'dan veya zmir merkezden veyahutherhangi bir merkezden yaz geliyor. Bu yazy efimiz alyor Neet'e diye havale ediyor. Ama Fransz ii. Benim ihtisasm olsun olmasn ... Aradan bir gn iki gn sonrabir Fransz ii daha geliyor onu da Mehmet Bey'e veriyor. Yani byle bir kompartmantasyon.Yalnz Franszlarla , yalnz Almanlarla urayorum diye bir ayrm yoktu. - O zaman Ankara merkez nasld? Gri: Ankara' da dklyor. Yani verdiimiz bildirilere yant alamyoruz. Talimat alamyoruz. Alsak da sudan eyler. 'unlarn yaplmasn rica ederiz gibilerinden' eyler. - Ka blge var o zaman efendim? Gri: O zaman Ankara , stanbul, zmir, Adana, Erzurum, Diyarbakr. Edirne ve anakkalestanbul merkezine balyd. Zonguldak, Bursa Ankara merkezine balyd. zmir ve havalisini pek hatrlayamayacam. zmir 'de geni bir ey.6 -7 merkezi gemiyor. Ama yuvalarmz vard. stanbul'un bir merkezi var amaanakkale'de Edirne'de yuvas var. Sonra galiba her yer ald. Aradan bir mddet geti Rait Bey'i Ankara'ya aldlar. 1940 ylnda. - Peki Gazinin lmn hatrlyor musunuz? Gri: Hatrlamaz olur muyum? O gn ben daireye gidiyordum. 9.00 ile -9.30 arasnda gidiyoruz. Gzm Galata Kulesine iliti. Baktm bayrak yarya inmi. Anladm bir hadise olduunu. Sonra ksa bir mddet iinde Atatrk'n ld yayld. -almalarnz nasl etkilendi bu lm olayndan? Gri: Vallahi bizi hi etkilemedi. Biz iimize devam ettik. Aldmz aldk verdiimizi verdik. Elemanlarmzla mcadele ettik. Sokula bileceimiz yerleresokulabildiimiz kadar sokulduk. Kar taraftan adam elde ettik, onlarn arasnaadam soktuk. yani yaptm i tamamen kontrespiyonaj iiydi.

-ok asker var myd o zaman iinizde? Gri: B ilerinde asker yoktu ama asker kkenliydiler. Ama muvazzaf asker yoktu. O Rait Bey dediim zat Jandarma Albayym.stiklal Harbin'de bilmem hangi cephede istihbarat subayl yapm. Tekilat kurlunca da gel u greve otur demiler. YAMUR GB CASUS GELYORDU -Sivil ka kii ? Yani asker kkenli olmayan? Gri: Aa yukar zihnimden geenlerin hepsi asker kkenli. Nedenu: Kurmay snavna girmi. kula ar iittii iin mmtz ayrmlar, sivil olarak alyor. Mesala Hulisi Bey. O zaman A da sivil kkenli ben varm , Namk Bey var, bir de Nedim Hatipolu var. Bir de Hidayet Bey vard. kinci Dnya Harbibalaynca stanbul'a Trkiye'ye yamur gibi Alman ajanlar meye balad. Mstear, mavir, sigortac, emlak, fabrika bilmem nesifalan diye. Bir ksm Arjantin'den geldi. Ama ilk gelileri tamamen Alman pasaportu ile. Damgay vurmu gndermi kat fabrikas mmessili diye. Biz bunlarla megul olmaya baladk, ama 2-3 kiiyiz. Behet Arsan ben ve Turgut Atakol. Bir de Sadi diye bir arkadamz vard. 4 kii btn Alman casusu ile uraacaksnz. Onlar yenileyeceksiniz, onlar oyalayacaksnz. Velhasl kontrespiyonajn evvel emri ne ise onlar yapacaksnz. -Bu srede emniyet size yardmc oluyor muydu efendim? Gri: Hayr emniyetten hi eyimiz yoktu. Hatta emniyet baz rekabetlere girerdi. ki numaral mahrem sirkler vardr. O silkler gereince Emniyet Mdrl hi bir zaman espiyonaj ve kontrespiyonaj ile megul olamaz. Ama onlar olurlard. bir raddeye kadar gelip de bozulmaya yz tuttu mu bunu aln temizleyin derlerdi. - Bu dnemde sadece Almanlar m geliyordu? BURGU LE TAVANI DELP DNLERDK Gri: Yok hepsi geliyor ama bizim hedefimiz Almanlar. ngilizler kontrespiyonaj iin geliyor. ngilizlerle biz temastaydk. -Yardmlayorsunuz o zaman, hem de izliyorsunuz? Gri: Yardmlama da ok asgari oluyor. Yani ngiliz yle babasnn oluna her istediini veren takmndan deildir.Dinleme tekniklerinden istifade ederdik. O zaman bizde yoktu yle. -Dinleme teknii neydi? Gri: Dinleme teknii burgu ile tavan delmek,bir ufak delik amak, bir elmas dinleyici koymak. Yukar katlar da kira ile tutardk.nk aksi takdirde o ii bize yaptrmazlar. Bu ekilde idi. -Dinleme yeri o zaman Beyolu'na tanm myd efendim? Gri: Dinleme yerimizin ad Neptn'd. Beyolu'nda deil ama M......'dayd. Orada oluunun sebebi de Bulgar Konsolosluu'nun olmas. Onun yannda bir bina yaplmaya balanld. Biz de bu vesileyle dedik ki arkada bunun st katn bize kirala. aa be yukar anlad polis

olduumuzu. O zaman oraya bir gzel dinleme cihaz kuruldu. O zaman ki teknie gre epey bilgiler aldk.te Neptn de onun devam olarak geldi. Sonra buralara Arapa, Rusa kondu. Bulgarca vard. Franszca ile pek alakadar olmuyorduk. Neptn'den istifade ettik senelerce. - 1940'larda Almanlar geliyorlar, ngilizlerle hafif dirsek temas var ... Gri: Kamuran Altepe vard. Kulaklar nlasn Behram ve bir ka kii daha arkadalar ngilizlerinpara yardm, desteiyle bir kk bro kurdular. Kk bronun vazifesi u idi. Dnyann her yerinden Trkiye'ye giren btn insanlarn fotoraflarn , doum yerlerini, tarihlerini, geldii ve gittiiyeri tespit etmek. bunun iin Baha Bulun namnda bir zat vard kionun maalarn ingilizler verirdi. Sonra bu tekilat legal haber toplama iinde de kullanld.imdi adamn biri pasaport alm Bkre'e gidecek . Bizim Bkre ile de alakamz var farzedelim. Ya da Roma'ya gidecek. Onu bulup talimatlandryorlar. Trklnden bahsedip, yapacaklar eyi yapp gnderiyorlar. Bu ekilde de bir hareket oldu. ngilizlerle byle bir almamz oldu. Fakat ngilizler bizden epey ey sakladlar. Sktklar zaman bize bavurmalarndan anlyorduk bunu. imdi ajanlar var, Almanlara sokmular.Ajanlarnn bana bir bela geliyor. Hemen Celal Bey'e geliyor Mc Ray. O zaman Mc Ray 150 kilo bir adam.Efendim yle oldu da byle oldu da diye. Celal Bey Efendim ben size sylemedim mi? Bunu neden vaktiyle haber vermiyorsunuz da imdi bozulduktan sonra , zora girince geliyorsunuz' diyor. onlar pikin burdan girip, burdan kyor. Mamafih ngilizler iyiydi. Amerikallarda o zaman hi bir ey yok.Ernie adnda bir deniz Albay geldi, harbin ortalarna doruPark Otele. Bu sulh temin etmek iin bir zemin aryordu. Tek bana bir adam. Nereye bavuracan kimden ne alacan bilemiyordu. Haftalarca , aylarca oturdu kalkt bana Allaha smarladk dedi gitti. Eer Almanlar veya ngilizler o adam vastasyla bir temas kurmu olsalard harp bu kadar uzun srmez, anlama da olurdu. ALMANLAR ZOKAYI NASIL YUTTU -Peki efendim o zaman ka Alman casusunu zaptrapt altnda tutmaya alyordunuz? Gri: imdi oraya balamadannce unu sylemek lazm. Bu gelen Almanlar biz bir incelemeyetabi tutuyorduk. Mesela Hamburg'dan gelmi Wilhem bilmem ne. nmi Alf Oteline . Alf Otelinden km10 gn sonra Ayaz Paa da bir pansiyona.Biz bunlar bir incelemeye alyorduk. Bu adam nereye gelmi. Kortis irketine Mdr Yardmcs gelmi.Ama asker yanda. Cephedeki asker. Adam Kortis ile ilintilendirilip gnderiliyor. Derken aradan bir mddet geiyor Lufthansa'ya kii daha geliyor. Bunlar besbelli casusluk yapyor.Arivlere bakyoruz , arivler de o kadar muntazam olmad iin pek o kadar sonu elde edemiyorduk. Gnlerden bir gn iki Alman geldi. Biri doktor Frank, biri Von Badenfeld . ndiler evvela Pera Palas'a sonra o tepebandaki eylerden birine.Ondan sonra

'da Polonya sokanda bir ev tuttular. imdi biz her geleni tetkik ediyoruz ya, bu Von Badenfeld'in zerinde bir k dodu. Vaktiyle burada bulunmu. Zingal kereste fabrikasnda mhendis olarak alm. O zamann krizi dolaysyla 1934-1936'nn krizi dolaysyla kalkm mamlaketine gitmi. imdi Hitler Avusturya'y igal edince Trke bilen adam lazm. Gel buraya demiler onu da konsoloslua memur olarak gndermiler. imdi buz bu eyi kymetlendirmek istedik. bu adam buraya bouna gelmedi. nk meslei konsolosluk deil kereste mhendisi. Bunun oraya gelmesi bir tuhaf. Ben bir inceleme yaptm. Tekin Sayn isminde o sralarda ayn yerde beraber altklarbir kiiyi tespit ettim. O Zingal de alm, 4-5 sene mhendislik yapan bizim ilerde ajan olarak kullanacamz kii de ayn yerde almlar.imdi biz bunun ikisini birletirince elimize bir bebek dodu. Ben Tekin dediimiz ahsla konutum. Gayet iyi davrand. Vatanseverlik gsterdi. Yaparz dedi.Ama dedim sen onunla gidip te , lappadak kapy alarsan bu i olmaz.Eee ne yapalm. Dedim ki bir tesadf ihdas edeceiz. Biz Tekin 'i aldk onlarn giri k saatini tespit ettik. ki arkada bazen beraber kyorlard, bazen tek tek. Orada da bir tramvay istasyonu var o zaman.Tekin yarn saat 8.00-8.30 arasnda tren istasyonunda buluacaz. Ama ayr ayr duracaz. nk sen tanyorsun adam. benim sana gstermeme lzum yok. O evinden kp tramvay'a binecek sen de tramvay'a bineceksin. Biletini kestirecek nk o Taksim deinecek. Konsolosluk Taksim'de. Biz bu tertibi yaptk. Bizim ajanmz n sahanlk da Alman'a rastlad. yle bir omuz vurdu. Ben tramvayn iindeyim. Ama daha ok ilerlerdeyim. Adam yle bir silkinip bakt.'Ooooo Tekin ya nerelerdesin? Nereden ktn karma. Ben seni 6 senedir unutmadm' diyor. Tekin de ' Hayrola neden geldin? Zingal'e mi?' Yok yok demi, ben konsoloslua haber alma vazifesiyle geldim. Yunanistan'da askerdim beni terhis ettiler.Buraya gnderdiler. Ne yapacaz diye sormu bizimki. imdi konuacak bir ey yok, sen akam Novotni birahanesine gel , kafa kafaya verip konuacamz eyler var demi. TRK CASUSU ALMAN GZL SERVSNE SIZDI Hakikaten ertesi akam gidiyorlar oraya. Adam hi ekinmeden ve phe etmeden, eski bir arkada olduu iin diyor kibeni buraya istihbarat yapmak iin gnderdiler. Ama benim elim kolum buna msait deil imdilik. Belki ilerde olacak. sen bana yardm edeceksin. Tehlikeli bir i ama seninde hatrndan klmaz ne yapacaz diyor. Alman efimle konuup ben sana syleyeceim diyor. Aradan bir mddet sonra Fanfiks isminde Baltkl bir kadn geliyor Tekin'e. Alman Konsolosluu'nda alyor. Askeri Militerlik'de alyor. Diyor ki; siz, Von Badelfeld'in arkadaymsnz.Bizin renmek istediimiz bilgiler var. Fakat bunlar Trkiye aleyhine deil. Bizim kozumuz ngilizler. Trkler de ngilizleri

pek sevmezler. ngilizlere ktlk yapmak , durdurmak iin bize yardm edebilir misiniz?Daha nce verdii cevab ona da veriyor. Bylece tiyatro balyor. veya drt harp senesi bu kombinezon iliyor. Hi bir k kmadan pheye dmeden. Savasonrasnda bu Almanlar esir olarak almaya Dorethalcolm geldi.Almanlar kampa aldktan sonra malumu aliniz harp ilan ettik. sve bandral muazzam bir tarsatlantik olan Dorethalcolm geldi. Almanlarkoydular iine ngiltere'ye gtrdler. Almanlar giderken szde ajanlaryla kucaklap, alaarak terki diyar ettiler. Giderken de ' Harp tarihi bizim aleyhimize dnd,siz yapacanz kadarn yaptnz, ama ans ngilizlere gld ' diye bizim elemanlar teselli ettiler. -Peki efendim bu elemannzdan raporlar nasl alyorsunuz o zaman? Gri: Elemanmzdan yazl rapor almyoruz biz. ifahen rapor alyoruz. Daktilokullanmazdk. Ruslar yapard bunu. Onlarn usulnde vard bu. - Nasl yani? Gri: Ruslar, Detrap dediimiz yerlere istedikleri bilgiyi brakrlar. Ajanlarna bilgiyi byle aktarrlar. Onlardan raporu byle alrlar. Almanlar'da byle bir ey yoktu.Dorudan doru'ya karsna alr ata ata konuurdu. Biz de ayn yntemi uyguluyorduk. Ayrca baka kanallardan temin ediyorduk.O zaman svire tebal Madam Ruth adnda bir kadnla konuuyordum. Dedi ki, ' Sreyya Bey , en son hadise u ieyi getirdiler. Trk subaylarna bundan verinaltrn dediler' . Alp ieyi gtrdk. bir tahlil ettirdik ki saf morfin.Vaziyet bu ekilde devam etti. Almanlar giderken dediim gibi bizimkilerle kucaklap alatlar. Biz sizi unutmayacaz, yarn bir gn Almanya gene eski saffetine dnecek, o zaman sizi ihya ederiz falan dediler, perde kapand. - Hatay sorunu vard o yllarda. O konudaFranszlardan istihbarat topladnz m? Gri:Hayr. Hi hatrlamyorum. O zaten bence istihbarattan ziyade askeri bir ey oldu. Darbe gibi asker bindi trene gitti.stihbarat kar tarafn yapmas lazm gelirdi bence. - Bir Fransz istihbarat raporu ele geirilmi o zamanlar . Ankara'daki grevliler. Bu rapora gre Franszlar 'n Hatay'a girecek Trk askerlerine kar verecei askeri yok... Gri: Ben Alman igalinden kap Trkiye'ye iltica eden Fransz eleman ile temastaydm. De Gaulle ile alrlard. Mhendis , gazeteci bilmem ne olduklar halde ngilizlerle mterek olarak haber toplama ii yaparlard.Almanlar hesabna mesala Alman konsoloslunun karsnda gzel bir ev tutup, kristal cam takmlard. Girenleri kanlar tespit ediyorlard. Biz onu Ruslara kar da yapmtk. ngilizler malesef baz bilgilere el koyup kendileri iletmiler. yle olmu , Adana merkezli bir operasyon balam ve en kymetli ajann Almanlara srm. O zaman PaulaKak isminde bir konsolosluk memuru vard

yal bir kadn. Yazda deniryor ki ' filan gn filan yerden stanbul'a geliyor' . Paula Kak filan yerde filan kiiyle temas edecekler. Kbrs veya Msr zerindenbir hazrlk yapacaklar. Bizim Adana'daki ynetici diyor ki, bizim efe ' Aman Celalciim, ok kymetli elemanmdr. Aman stanbul merkezinde bir karambol'e gelmesin' diyor.Bunlar da bu izlemeler srasnda kt o zaman. Benim dierlerinden haberim olmad. YURTDIINA AJAN GNDERP OPERASYON YAPILIYOR - kinci Dnya Sava'nn Trkiyesi ok aktif galiba? Gri: ok faaliz, bir sr adam gnderiyoruz. Suriye'ye adam gnderiyoruz. - Yurtd faaliyetleri de yapyorsunuz... Gri:Tabii. Adam iki bavul patlayc madde veriyor, bunu elemanlar kaaklarlaberaber fiyat ne olursa olsun gtrp filan yere sabotaj yapsnlar. -Sabotaj, izleme , dinleme herey var.. Gri:Dinleme ve beslenme. imdi o zaman kullandmz, daha dorusu bizi kullandn sanan Almann istediini vermezsen veya yalan bir ey verirsenyzne gler ama sonra ters tepki eder. Verdiimiz eyler iin " Berlin sizden ok memnun" diyor. Neden Almann bir hafta nce gnderdii ajann bilgilerini biz Alman'a teki ajanla satyoruz.O , onu teyid ederken, teki de onu teyid ediyor.Bakyorlar ne gzel olmu. imdi bir aralk bize maden kmr eklinde dinametler verdiler. Ama bunlar krekle vapura atlnca biri gemiyi uuruyor. Onlardan 8-10 tane mukavvakutular iinde verdiler.bunlar Suriye'ye gidecek veya Beyrut'a gidecek vapura konulacak. Yangn bombas patlayclar. -Ortadou'daki faaliyetleri iin btn bu silahlar Trkiye'den mi geiriyorlard? Gri: Trkiye'den geiriyorlar ama hepsineagah olduumuzu iddia edemeyiz. Bir oklarn zaptettik.O zaman gazetelerde haber kartyoruz.Beyrut Limann'da u gemide patlama oldu , u hasar var , u kadar kii l, yaral diye. Aslnda byle bir patlama yok. PERA PALAS TA BOMBA NASIL PATLADI -Pera Palas'taki patlama nasl geliiyor stanbul'da? Gri: Almanlardan kaarken ngilizler Sofya'da veya Macaristan'de valizlerini gmrkte brakyorlar. Burada ayorlar ve bombay iine koyuyorlar. -Kimler koyuyor bombay? Gri: ngilizler koymular. O sradaki soruturmada byle saptand. ngilizlerin ilerineszmlar. ngilizler stanbul'a gelip Pera Palas'a yerleince bomba patlad. Ama bu patlama ok czi bir tesir yapt. Bir de o srada oradadenetimde bulunan bizim bir arkadamz vefaat etti. - stanbul'da silah fabrikalarnn olduu yerlerde patlamalar oluyor sava

yllarnda... Gri: ben byle bir konuyla ilgilenmedim. Bizim blgemizdeki Alman faaliyetinin dnda bir ey. - Sava'n sonlarna doru geliyoruz.. Gri:Savan sonlarna doru geliyoruz. Biz her trl zekamz, hereyimizi ortaya koyuyoruz. Trkiye'nin savaa daihil edilmesini nlemeye alyoruz. - Takip ettiiniz adamlarn tepkisi nedir? Gri: Takip ediyorsunuz. Bizim iki kii takipimiz vard. Biz takipten ziyade hedefi bastrp faaliyetini nlemek veyaduhul etmek amacyla hareket ederiz.Adam geziyor , Dnya'y geziyor. Takip ettirdiimiz insanlar vard.Mesala Karl Mayger isminde bir telsiz mtehasss geldi. burada telsiz dattklar ajanlara telsiz dersi vermeye balad. ifre deifre vesaire ve teknik olarak ok kuvvetli eylerdir. Mazhar Bey bize bu telsizlerle Atlas Okyanusu'nda giden bir gemiyle konutuklarn syledi.Aldmz makine tfek, tabanca ve merminin haddi hesab yoktu.Alyoruz orduya teslim ediyoruz. O zaman posta numaralar vard ordunun. birinci, ikinci ordu gibi deildeaskeri posta numaras . rnein 4046 gibi. Gnlerden bir gnok krizli bir zamanda bizim ajanlarn efi Hans Lwe isminde sfat sefaret mstear, hatt zatnda istihbarat efine denk geliyor. aryor Tekin'e diyor ki ' Beni bir haftalna Almanya'ya davet ettiler. Hitlerin karargahnagidiyorum. ' tekin de zeki adam diyor ki ' Eer bir tehlike varsa oluu ocuu hanyaya Konya'ya gnderelim de biz de ne olacaksak olalm' . ' Yokimdilik bir ey yok' diyor. Ama arlmam msbettir diyor. Ve hakikaten o zaman kurye tayyaresi vard. Kurye tayyaresiyle gitti Hans Lwel, yal bir adamd. ALMANLARA SIZAN AJAN UYARIYOR: TRKYE SAVA DII 15-20 gn sonraajan arad ve palas pandras buldu. Sabaha kadar ampanya ikram etti. Yediler itiler ve Tekin'e dedi ki: " Artk Trkiye Almanya'nn harp sahas dna kt." Bizimki gene tahrik ediyor. ' Sen kt diyorsun da bakalm Hitler ne diyor. Sen Hitlerin tavrn biliyor musun?' diyor. Lwe gidip gardrobundan bir belge getiriyor. te diyor ' Bundan sonra Trkiye aleyhinde neriyat yaplmayacak. stedii silah verilecek. Bundan sonra Trkiye'deki espiyonaj faaliyeti duracak' u olacak bu olacak diyor. ' imdi inindn m ' diyor. 'Daha da sanasyleyeyim bir haftaya kadar karm ve kzm geliyorlar. nceden birakmamlard' diyor. ben bu haberi alnca , doru Celal Bey'e gidip durumu anlattm.'Deme yahu' dedi. Haa o srada demi ki Tekin Bey ' Siz nce garanti verip sonra igal ediyorsunuz'. Lwe ' O buna benzemez 'demi. Sen Romanya'ya dostluk elini uzatp igal ettin. 'Yok artk, harbin 4. senesine giriyoruz, Trkiye ile dalamak istemiyoruz. Trkiye'yi sava sahasndan kardk' diyor ve Alman Fhreri'nin resmi talimatn gsteriyor.

-Bu Tekin Bey'in soyadn hatrlyor musunuz? Gri: Tekin Saygn . ld sizlere mr. - Ne i yapard efendim. Gri: Ticaret yapard. Pamuk iplii flatr yapard. Fakat biz onu nerelere gndermedik ki... Suriye'ye, ngliz ajan Hasan Aa'ya her yere giderdi. Mektuplar duruyor dosyann iinde. yle yetenekli bir adamd. Geri onun dnda da Filistin'e bir ok yere gnderdiimiz insanlar vard. Ama bunlarn bir ksm ngilizlerle anlamal oluyordu. nk vize almak vize vermek ok zordu. Alman'a yle yutturuyorduk. erde bir kavas elde ettik. l0 paunda istediimiz evrakn iine sokuturuyor. Onlar da zavall durumda.O kadar skk ve istihbarata muhtalar ki incelemeye zamanlar yok. - Celal Bey'in efinizin soyad nedir? Gri: Konak. Celal Konak.Ben kendisine gidip Tekin Bey'in istihbaratn anlatnca, bana 'Sen pasoyu al 'dedi. 'atla doru Ankara'ya Perkel'e'. -Paso dediiniz nedir? Gri: Demiryollarnn pasosu bedava biniyorsunuz. simi, cismi yok. Hamiline yazl.Bir de yatak alr giderdik. Umumiyetle byle giderdik. Efendim gittim Ankara'da kapy aldm. ANKARA'DAN BYK STHBARATA BYK DL :1000 LRA -Nereye geldiniz efendim Ankara'da? Gri: Ankara'da MAH reisi Naci Perkel'in evine. fr darda duruyor. Kendisi de rpdambrn giymi ie gitmeye hazrlanyor. Beni grnce ard.Neet ne haber , falan dedi. Dedim efendim bir ey arzetmeye geldim. Dedim byle byle. 'Aman deme ' dedi. ' Bunu sen ifahen git syle. Baka trl olmaz bu i. Yazya iziye girmez. Aman Saraolu'na gidelim' dedi. Saraolu'da Babakan.Ben stanbul'a gideyim dedim. 'yok yok beraber gideceiz 'dedi. Gittik. Dedim ki Saraolu ie gelmemitir daha, saat 08.00'daie gelmez. Dedi ki ' Dn akam evine gitti mi acaba?' ' Hepsi byle alyor. Youn almalar var. hepsinin kafas yorgun, sava ha geldi, ha geliyor.'. nk ngilizler bizi yle provakate ediyorlar kio zamanlar 'te Belgrad ateemiliterliimizden aldmz bilgilere gre Pazartesi gn 40 Alman tmeni Trkiye'ye taruz edecek mi...'Sinir harbi. Aradan gn geiyor. 'Viyana'dan aldmz bilmem neye gre Bulgaristan'daki bilmem ne ordusu Trkiye'ye taarruz edecekmi...' ngilizler biz size o zaman yardm etmeyiz, imdi harbe girin diyorlard. biz bilgiyi verdik.ok teekkr ettiler. Memnun oldular. Saraolu dedi ki:' Yahu Naci, ben bunu kelli felli efendi zannederdim. Bu daha ocukmu. Ama yapt i byk i." -Yani Babakan biliyor sizin istenbuldaki faaliyetleriniz? Gri: Takip ediyor demekki. Biliyor. Tabi biz bu faaliyetleri Babakan'a sylemesek bilmez.Babakan bunu gtrp hemen Cumhurbakan nn'ye

sylesek dedi. Nitekim hemen binip nn'ye gitmiler.Ve beni Neet diye ard. Bir zarfn ierisinde bin lira mkafat verdi o zaman Naci Perkel. Ben almakta mrn krn ettim ama o 'yok yok' dedi. Albakalm filan dedi. Aaradan ok gemedi. Adana'ya ngiliz heyeti geldi. Chorchill geldi. ngilizler, Amerika'llar, galiba Ruslar... Hadi girin bakalm artk savaa harbin sonu geldi diyorlar. imdi btn dnya biliyor ki biz krk top, altm tane tank istedik.ki ordu ngiliz kanunundan adam istedik. Onun iin biz harbe girmedik. Biz harbe o Tekin ajann getirdii bilgi sayesinde girmedik. Onun getirdii bilgi Cumhurbakan'nn, Babakan'n antasndayd. Ve onlar nasihatlar verdi. yle yapn byle yapn dediler. Derler ki nn'nn kafasnda krk tilki dolar, bunlarn kuyruklar bir birine demez. Biz de krkbirinciyi araya sokup harpten kurtulduk. Bunu kimse bilmez. Tekin Bey bana bilgiyi getirirken kurtulduk diye bayram ederek geldi. 27 MAYISILAR GZL SERVS BOALTTI - Sava yllar geti tekilat nasl bir yapya kavutu? Kadrosu artt m, eitim deiti mi? Gri: Harp bitince bir mddet Celal Beykald. Merkez efleri arasnda bir rekabet ve stnlk mcadelesi balad. O srada 27 Maysinklab oldu. btn odalarmza8-10 tane subay geldi. Masalarmza oturup unu getir , bunu getir gibisinden eyettiler. Bunlarn hibirini biz yerine getirmedik. O sralar Cemal Sancak't ef. Benden bir dosya istediler mhim bir dosya.ube mdr olarak ben dedim bu dosyay size veremem,gidin efiniz gelsin. htilal srasnda oluyor bunlar. -Ne var o istenen dosyada? Gri: O dosyalarda bir Trk subay ile bir Rus elemannn apartman al verii var.Onu renmek istiyor arkadalar , ne safhadadr, nereye kadar geldi inceleme. Belgeler bilgiler. Yani arkadalarn ya yere vuracaklar, ya kurtaracaklar. kisinden biri. Neyse onu vermedik. Dedim gidin, bu bilgiyi merkez efimizden isteyin. Peki dedi adam gitti. 10-15 dakika sonra Sancak Bey beni mi ard, dahili telefonla m syledi hatrlamyorum, 'Neetsen bana gndermisin bu dosyay versin diye. Ama ben artk stanbul Merkez efi deilim. Odamda 6 kurmay oturuyor, hepsi de buna talip. Bir koltuun 6 tane talibi var. kim erken geliyorsa okoltua konmaya alyor. Byle de bir ey atlattk. kinci Dnya harbi bittikten sonra bir anssz dnem oldu. Behet Trkmen Paa'y Menderes tayin etti. zmir'de vazifesi varken Celal Sancak Bey'i ekarte edip, Behet Trkmen'i getirdiler. MENDERES GZL SERVS ZEL LER N KULLANIYOR - 1940 ile 1950 aras ok partili dneme gei. O dnemde tek partili rejimin ynetiminin zel talepleri olmuyor mu sizden? Gri: Hayr. - Yani Demokrat Partilileri izleyin, dinleyin , gzleyin demiyorlar m?

Gri: Demokrat Parti bizim eye el atmaya balad. Ama Demokrat Parti. -smet Paa'nn bir talebi yok mu o zaman? Gri: Yok o zaman. Demokrat Parti'nin var. ktidara geldikten sonra hi kendilerini alakadar etmeyen dosyay istiyorlar.Komnist bilmem kimin dosyasn istiyorlar. Srekli talepleri var. Merkez efi verememezlik edemiyor. nk Menderes tarafndan getirilmi bir adam. -Demokratlar iktidara gelir gelmez kendi kadrolarn tekilata yerletirdi. Gri: Kadrolarn yerletirdi diyemeyeceim ama tekilatn bana Behet Trkmen Paay getirip oturttular. -Fuat Dou Paa o sralar stanbul'da Erenky'deki okulda retmenlik yapyor. Gri: ben Erenky'deki okulda Sorgu Mdrl yaptm. Ksa srd. O zaman Ankara'dayd okul. Etlik veya Dikmen'de.Behet Trkmen Paa tekilata gelince ne kadar adam alabildiyse hepsini ald. Koridorlara masalar smad. O kadar genileme oldu ama ou kymetsizve deersiz insanlar ald. MENDERES'N TELEFONLARI, TRKMEN'N FALSOLARI - Menderes'in en byk kukusu telefonlarnn dinlenmesi. Ahmet Salih Korur'u size teftie gndermesi bu yzden. Menderes diyor ki benim telefonlarm dinleniyor ve faaliyetlerim izleniyor. Doru mudur bunlar? Gri: Doru olmas ok mmkndr. Biz ondan 25 sene nce de o tipteki insanlarn telefonlarn dinledik. -Menderes diyor ki zellikle Beyolun'dakidinleme merkezi dahil olmak zere stanbul tekilatnn tamam Amerikallarn eline gemitir. Maalarn Amerikallardan alyorlard. Bunu da Behet Trkmen yapmt diyor. Trkmen bunun zerine uzaklatrlm. Gri: imdi o dorudur. Belki Behet Trkmen'in baka falsolar da oldu. Baka falsolarn biz dahilde altmz iin bildik. Ben o srada Ankara'da bulunuyordum. Bir mddet Ankara'daydm. Behet Paa'nn bu denilen hadiseleri yapt bir vakadr. -Yani Amerikallar bizzat gelip memura para veriyorlarm? Gri: imdi benim size sylediimin bir baka trls bu. Amerikalnn gelip eline para vermesi. -Bu kesin mi? Gri: Kesin, kesinlikle biliyorum. -Ben Yassada ifade tutanaklarn okudum... Gri: Kesinlikle biliyorum. O zaman biz ok zldk. Ankara'da olduumuz halde iki arkada hafta sonlarnda onun kalemi mahsus mdrn takip etmek iin stanbul'a giderdik. phemizi ve heyecanmz anlayn. -Ayrca ierde bir kaynama var. Gri: Bu kaynamaya Behet Paa'nn bu hareketlerinin yolatn sylemek gerek. Karakydeki bilmem ne hanmdan ekmeceyi ap bunlarla ilgilibaz

eyleri burada bulduumuzu sylemek isterim. -Amerikallarla iliki konusu belgelenmi. Yassada tutanaklarnda var onlar. Gri: imdi Amerikallar tabii, operasyonla ilgili konularda para veriyorlard. Fakat Behet Paa'nn ald paralar onlar illegal paralard. - Sar zarflarla gelen paralar .... Gri: Bu kanala girdi. -Size Neet Usta denirmi teiklat iinde. Ustalk retmenlikten mi kaynaklanyor? Gri: Vallahi ite ustalk... malmya esnaf arasnda Ahmet, Mehmet usta derler. Kerestecinin de marangozunda eyine usta derler. Bu ustalk lakabn bize bu ileri yaptmzdan dollay verdiler. UNUTULMAYAN OLAYLAR - Aklnzdan kmayan bir olay var m? Gri: ok enteresandr. Almanlar biz sene muhtelif kanallarla ilettik, aldattk. Oyaladk.Bizim bir ajanmz vard. Yine bu Lwe'ye balyd. Hazrlyadmz raporlar veriyoruz. Dediim gibi onlar ona aktarma yapyoruz. Onlarn sorduundan ilham alarak , nk Alman soruyor , ya da katalog veriyor. Diyor ki u u yerler var m? O zaman pek mehurdu sar zemin zerine krmz deve. Yahutta kartal zerine bilmem ne.Ben de dnya'da hi bir milletin, hi bir servisin kendini aldatan birservise madalya verdiini duymadm. Almanlar bize Hitlerin bir liyakat nianyla bir berat verdiler. Ama aldatldklarnn farknda deiller. Olsalar vermezler. sepetlerler adam. Bu ok mhim bir anektoddur. Bir Suriye'li tp rencisiydi. Onu Almanlara hulul ettirmitik.Ve tesadfen o adam yani Lwe yineonun istihbarat efi. Aradan bir zaman geti Berlin o kadar memnun oluyor ki Hitler 'in brvesiyle bir de liyakat madalyas geliyor. stanbul merkezde fotokopisi var. Bir kadn ajanmz var, Sovyet Konsolosluu'nda alyor. Ayn zamanda Konsolosluu'n bir ticaret ateesi vard. Her iki taraftan da faydalanyoruz. Kadn Rum bizle temasta. Yani o kadar rkek ve ekingenki ph desen intihar edecek.nk Sovyetler bir anlayacak olursa Trklerle ilikisini onun yokolmas iten deil.Riyaset takt. Filanca nolu ajann fotorafnn gnderilmesini rica ederim. Kadnn adn u an unuttum. imdi bu kadndan bir fotoraf istemek ok riskli bir i istersek pirelenecek. Olmasa bu fotoraf ne olur. Ben savsakladm. Ardndan bir yaz gene personel ilerine bakan bir arkadamz Nedim duru vard. Yahu Neet Abi filanca kadnn fotorafn istiyorlar. unu al da ver. Olum naslalaym, kadn pireli. Aynasnn nnde fotoraf var. Alaym ben bunu ama ortaya karsa doru olmaz. varsn olmasn diyoruz kendi aramzda.sonra bir tehdit daha .. 'Neden gnderilmediinin izah'..Haa

yle mi gidersin pasaport alanlarn listesindenbir fulu fotoraf alr gnderirsin. Aradan bir sre geince Ziya Bey, Selk anlyor meseleyi. Diyor ki 'bu umdu o mu?' Bilmem kim kz, Eftalya yazyor. Dedim kibu Paula kz Eftalya deil , mer kz Hatice. Ben temas ediyorum ya yeter. - 1960'larda geliim nasl? Gri: 1960'lardadarbenin tesiri bizi de etkiledi. yle ki ben ve Behet Arsan'n irtibat memuru olarak bir Paa Vard Vali, o sralarda stanbul'da. rfi idarenintayin ettii bir paa.. -Refik Tulga. Gri: Evet Tulga. Biz servisimizle ilgili eyleri direkt kendisiyle gryoruz. Yani komuta onlara geti. Ama biz yine rutin ilerimize devam ediyoruz.Kontrespiyonaj alyor. Ama baz kaprisleri oluyor bize kar. rnein Milli Emniyete girmek istiyorlar. Milli Emniyetin 40-50 lira fazla paras, tazminat var ya. -O zaman sizin kadronuz ileri Bakanlnda.. Gri: Ben o zaman ileri Bakanl deil de Emniyet Genel mdrl kadrosu iindeyim. -2 numaral etvelde Emniyet Mfettiisiniz. Gri: Emniyet Mfettii ama iimizde Emniyet Mfetti yardmcs, Fen Memuru gibi nvanlar tayan arkadalar vard. Fakat onlara askerler dokunmad. Sonra isteklerin ve ihtilalin aras soudu. mahkemeler balad. -Siz mahkemeye ahit olarak gittiniz mi? Gri: ahit olarak hayr, dinleyici olarak bir kere gittim. Ondan da piman oldum gittiime. O zaman biz Dolmabahe Saraynnkulesi var ya , o kapdan girilen mtemilatn bir yerindeydik. Deniz kenarnda satarafta bir yerdeydik.Ve helikopter oraya inerdi. Yass Adaya gtrd ve getirdii insanlar oraya indirirdi. Sonra 1960 da benim gzme arpan yle byk bir olay olmad. Yalnz 1960'daMerkez Amiri olarak Kemal Menderes Bey geldi. Menderes ile bir ilgisiyoktu. Menderes subay orijinliydi. Ondan sonra Kontrespiyonaj ilerine bakan evki Paa geldi. -Odnem hep byle klasik ilerle mi geti? Gri:Geti . Fakat biz unu hissediyorduk. bizlerden sonra gelenler bu ilerin erbab deillerdi. - O zamanlarMT zerinde ok tartmalar olmu. Sadi Koa MT'in zerine ok gelmi. Kargaa yaanm. O dnemleri nasl hatrlyorsunuz? Gri: O sralarda 5-6 General de tevfik edildi. Bakanlk yapan Naci Akun da vard.Onlarn houna gitmemilerdi. Evet darbecilerin houna gitmedikleri iin tevfik edildiler. Biz ziyarete gitmitik Akun'u .Allah rahmet eylesin sonra onlar birer ikier salverildiler. -Peki o dnem sizin emekliliiniz nasl oldu? Gri: 1967 de. NGLZ PARASIYLA ZEL BRO KURULDU - Tekilata 1931 de girdiniz 1967 de emekli oldunuz. Teknik geliimi nasl

gzlediniz? Gri:Teknoloji geliimi dost servislerin para ve teknik yardm sayesinde oldu. Dediim gibi kk bir odaya bro kurup hariten gelen btn yabanclarn fotoraflarn ektiler. bunu ngilizler finanse ediyordu.O zaman 3-4 Tane mumurlar vard. Hseyin S. adnda Mdrleri vard. O nu da Ankara'dan getirmilerdi. - MT'i son dnem gezdiniz galiba? O dnemlerle bugnleri kyasladnzda fark nasl? Gri: Kyas kabul etmeyecek derecede. Bizim fotorafmz vard. Ben fotoraf deildim ama ektikleri sknty biliyorum. Bugnk teknikle bir dmeye bastnz zaman Dnyayseyredip grebiliyorsunuz. - Bugnk istihbarat ile o gunlerin istihbarat anlaylar arasnda bir deerlendirme yapsak.. Gri:1967 ylnda ayrldm zaman bir kemekelik iindeydi. Necip Bey vard iin banda. Necip Bey paayd. Laf aramzda masaba paas oldu. Kursa, manevraya, askerlie gitmedi. Sunay Paa gelirdi arasra ona yemek yedirir, ilgi gsterirdi. Eski ahbapl m ne vard. Onu paa yaptlar. Fakat Paa yaptlar ihtilal oldu.Mezarlklar mdrlne atadlar. sonra bizi stanbul'da Resim ve Heykel Mzesininolduu yere naklettiler. O zaman Avni oker'di Merkez efi. Avni oker bir mddet kald yerinde , sonra Naci Akun paa geldi. -1965'de MT yasas kt bunu nasl deerlendirdiniz? Gri: MT yasas knca biz madur olduk. -Kadronuzu vermediler mi? Gri: Herkese kadro verdiler. Ama bizim maamzyer deitirdiniz diye Emekli Sand kesti. Halbuki tekilatn ad deiti. Ad MAH idiyse MT oldu. Herkes masasnda yerinde yurdunda oturuyor. Bir yaz bize, siz i deitirdiiniz iinmaanzn bilmem kan kestik. Btn arkadalara ayn yaz.Baz arkadalar dava etti kazand. Ama herkesin ahsen dava etmesi gerekiyor. Bizetmedik. Madur olduk. -Yasann kmasn nasl karlad arkadalarnz? Gri: Madur olununca keke kmasyd dediler. - Teknik adan ilk zamanlar malzeme nasl salanyordu? Gri:Mazhar Eymr benle devaml temas halindeydi. Ben Almanlardan alyordum, 3-5gn sonra onlara veriyordum. Bir listesi var, kullanma ekilleri var , nereye kullanacaklar var. nk Alman yle yere veriyor ve diyor ki , bunumuhakkak viraja kullanacaksn, demiryoluna kullanacaksn. verdikleri ey de konserve mi, balk dolma m istersiniz var. Fakat bunlar kutunun ilk 5 santimin altnda bomba var,alet var. htiya ne ise o zar. Alman bunu gnderiyor, para veriyor. Ama istedii patlemeden bir haberi yok. Adam diyor ki Berlin sinirleniyor. 'bu kadar masraf ediyoruz, adam gnderiyoruz, krtpiyoz biryerde yangn km.' Biz o zaman Beyrut'ta bir gemibatrttk. Ama gemi batmad, batm gibi

bize Franszca ve Arapa belgelergeldi. Gazete haberleri. Diyor ki limanmzda bir gemi batrlmtr, yar falan yoktur diyor. Bizim ajan Almanlara gsteriyor. 'Hi olmuyor, keselim bunlardan postay'diyor. Tekin aklladamdr. O yle deyince Alman ' Yok gemi batt m diyecek 'diyor. 'Elbette diyecek kaza olmad, l , diri yok diyecek'. Bizim teknik ilerleme diye bir olaya o zamanlar ben rastlamadm. Bizim dnemde olmad. BZ KMLMZ HEP SAKLARDIK - Hkmetler ok para ayrr myd istihbarata? Gri: Hi zannetmiyorum. Hatta o sralar bir Suriyeli miydi ne? Dedi ki ' Suriye'nin istihbarata ayrd para Trkiye'nin btesinden fazla'. - Sizin zamannzda MAH veya MT'de almak nasl bir duyguydu? Gri: Biz hep saklardk kendimizi. Biz MT diye MAH diye bir ey kullanmazdk. -Siz nerede alyorum derdiniz? Gri: Komisyonculuk yapyorum derdim. Nitekim Server Somuncoulu vard. Byk Postane karsnda bir yazhane vard iki oda . Ben o yazhaneyi kullanrdm onun olmad zamanlarda.Orada ajanlarla buluurdum ve telefon numarasn verirdim. Bir de Ya skelesinde bir ahbabm vard. O da ithalat ve ihracat ileriyle megul olurdu. Ben oray da iblidirirdim. Orada muhasebeci gibi alrdm. Ama dediim gibi MT, MAH lakrdsn ve etiketini kapmza bacamza koymazdk. Hviyetimiz yoktu bizim. -Peki sordular m nasl ispatlardnz? Gri: Halkn mrvetine gvenirdik. Dediim gibi hi bir ey yoktu. Yalnz Emniyet Mdrl kimlik olarak yeil kart zerine bir damga, bir resim bir de imzal bir kartkarmt. Kendi elemanna. Biz Bab- Ali'nin altn stne getirip o eyden bulduk. Bulduk ama 20 kiiye lazm 10 kiilik bulduk. Neyse kimliimizi de o ekilde hallettik. Gnlerden bir gnbir kiiyle konumak istedik. Dedi ki 'Hvviyetinizi grebilir miyim?' Tabi dedim kardm hviyeti. Bakt bakt bu 10 yl nce verilmi, muteber deil dedi. Dedim sizin cebinizdekinfus czdan ne zaman verildi? Krk sene evvel dedi. yi o zaman o da muteber deil dedim. Dedim ki her bavurduumuz yere , her gelene tahrirat m getireceiz. Byle acayipliklerle de karlayorduk. - Emekli olduktan sonra arayp sordular m sizi hi? Ne yapyorsunuz, ne ediyorsunuz? Bize u konuda yardmc olur musunuz diye? Gri:Ankara aramad ama stanbul arad. Basit eyler hakknda. Ben de giderdim. Otururduk. bekonuurduk. Eer birey varsa ufukta yardmm dokunurdu. Yoksa onun dnda bir ey olmad. EMEKL OLAN BTYOR - Peki emekliyken de grdklerinizi rapor eder bildirir misiniz? Gri: Hayr. Ona hi eyim kalmad. Benim vazifem kontrespiyonaj. Ajan sokmak veya adamn iinden adam almak. Ama milli meseleler, devleti

alakadar eder eyler karsnda bo durmazdk. Ama istihbarat bakmndan pek yararl bir ey olmad. - Peki efendim tekilatnz dier tekilatlarla karlatrdnzda siz en yal kii olarak nasl bir deerlendirmeyapabilirsiniz? Gri: MT'in bugnk durumuyla en n saflarda yeralan istihbarat tekilatlarndan birisi olmas lazm gelir.Her trl teknik tesisata malik, ua, helikopteri olan bir messe elbetteki muaffak olur. B Amirinin emrinde 100-150 kiilik insan varm. kendisi bana bir ubede 8-10 araba olduunu ve arabann da markasn setiklerini sylediler. Bakn bizim zamanmzda ngiltere'den demiryollarn, elektirik irketini almaya gelen heyetin evrakn almak lazm geldi. Park otelde oturuyorlar. Sabah ktlar Ayasofyay geziyorlar. Biz de iki arkada takip ediyoruz. Arkadalarmz da otelde onlarn evraklarn almaya alyorlar. biz takipdeyiz ki onlar ilerini yaparken yarm kalmasn veya zerlerine adam gitmesin. Adamlar dndler dolatlar yarm saat kadar bir taksiye bindiler gittiler. Taksi yok , vasta yok.O dkkan senin bu dkkan benim telefon ediyoruz. Park OtelininResepsiyon Mdrne. Onun ok faydasn grdk. Yukardakilere haber ver geliyorlar. Baskna uramasnlar diye.imdi bu hadise bal bana teknikle ilgili bir olay. Bizim ne arabamzvar , ne telefonumuz. Olsa geliyorlardiye bildirirdik. Onun iin ben bugn teki olaylarmz vmekle beraber stn bir vasfa sahip istihbarat servisi olarak kabul ediyorum MT'i. - ngilizlerin etkinlii getikten sonra 1960 lara gelindiinde Amerikallarn istihbarat durumlar nasld? - 1960 larda Amerikallarla ilikilerimiz devam ediyordu.Amerikallar daha ziyade Sovyet ileriyle alakalydlar. Ben de o sralar Sovyet Masas Mdrydm. Bizim faaliyetimize bir ey katmad bu iliki. Biz iimizi sdrdk. Adam attlar yakaladk. sorguladk.Mahkum ettik. nk bunlarn attklar belli balbaz yerler vard. Mesala saat 02.00 dan sonra Dolmabahe Saray'nn nne atyorlar ajan. Orda in yok cin yok bu saatte. Biz bunlar tespit ederdik.Ve araba yoktu, ayakta gezmek suretiyle. Bu yolla tesadf ettiimiz ok olmutu.Bir tanesi 20 yla m ne mahkm oldu. Bir tanesi amlcadaki ssn, dinleme ssnn krokilerini, planlarn vermi Radyanov isimli bir Rus'a. Crm meut yaptk. Mahkemeye verdik. 20 yla mahkum oldu. ay sonra kardlar adam imdi Fransa'da. MT' OLMAK NASIL BR DUYGU - Einizle evlenirken tekilatta altnz sylediniz mi? Gri: Evet -Nasl karlad? Gri: Gayet mlayim karlad. Banaitimad tamd. Beni takdir ettii iin kabul etti. Ben 50 ksur yamda evlendim.

- stihbarat asndan 1931-1967 ok uzun bir sre . Bu sre iinde parasal adan hi zorluk ekmediniz mi? Gri: ekmedim . Benim bir miktar param vard. Darya da gnderildim. Grevi kamufle etmek iin ufak tefek ticaret de yapardm. 10 uval hlamur alrdm 130 kurua, satardm 150 kurua. Bu ile megul desinler diye. - O gnden buyana bir deerlendirme, son sz sylemek isterseniz, ne sylersiniz? Gri: MT'e bal olmak, MT i olmak byk bir gururdur. Bize kinci Dnya Harbi sralarnda bir ok teklifler yapld.Vagon Lee Mdr Yardmcln teklif ettiler. Biz ileri reddettik. Yani eski tabirle kazan kaynatmak iin deil,tamamen ulusal gururumuzu tatmin iin altk. -Emekli maanz ne kadar uan? Gri: 31 bin ksur lira. -31 milyon lira herhalde. Enflasyondan olsa gerek... Gri: Ne derlerse onu alyorum. Defteri veriyorum, basyorlar dmeye alyorum. -ok teekkr ederiz, saolun. Gri: Siz de saolun." FUAT DOU DYE BR STHBARAT SUBAYI kinci Dnya Sava boyunca daMAH iindeki ynetim askerlerin elindedir. Sava vardr,bu doal karlanr. Savan sonlarna doru, daha sonra MT Mstearl da yapacak olan Genelkurmay stahbarat Dairesi'nin gen Yzbas Fuat Dou, 12 adalarn igaline ilikin bir rapor dzenler. Baarl bir subay olan Dou, raporunda Ege Denizinde 12 adalarda bulunan Alman igal birliklerinin su ve yiyecek iin gelip giden motorlarla kendilerine: - Sava sona eriyor, bizi Yunanllar esir alacana gelin siz aln, eklinde haber yolladklarn ifade ederek, buralarn alnmasn nerir. Ancak Cumhurbakanlna sunulan bu rapor, smet nn'nn sava srasnda izledii, savaa girmeden snrlar muhafaza etme politikas nedeniyle, sorunlar yarataca endiesiyle kabul grmez. Dou bu srada nn'nn emriyle adalarn alnmas iin blgeye asker kaydrldn, kendisinin adalara yaplacak bir karma iinstratejik blgelere elikin bir rapor daha hazrladn ama bu almalarn ngilizlerin desteindeki Yunanllarn adalar igali zerinebir sonuca ulaamadn dile getirmektedir. Sava sonrasndaise adalar ngilizlerin desteiyle, Yunanllarda kalr. Sava sonrasnda MAH'n almalar iyice ie dnk olarak geliir. Ancak istisnalar Balkanlar ve Kafkasya'dr. Buralardakiistihbarat almalarna nem verilir. Balantlar ajanlarn gidi, gelileriyle canl tutulur. VON PAPANE SUKAST VE TRKYE'NN G GSTERS

Yukarda iero olayyla ilgili olarak deindiimiz kinci Dnya Sava'nn Almanya Ankara Bykelisi Von Papen'in bandan bir de suikastolay gemitir. Bu olay Trk istihbarat birimlerinin o dnemdekialmalar ile devrin siyasi iradesinin kararll ve Trkiye'nin daha sonra butr olaylar karsndaki tutumunun ne kadar farkl olduunun grlmesi asndan ilgintir. O dnemde istihbarat birimleri nasl alm ve bir d tehdidin ierde gerekletirdii eylemin sonrasnda neler yaplmtr? Unutmamak gereken nemli bir olay da bu dnem iinde Trk topraklar zerinde en az 20 lkenin istihbarat servisinin faaliyet iinde bulunduu gereidir. Trkeliliklerinin yazmalarnda gvenlik ve gizlilik var mdr ya da ne kadar vardr? Ak istihbarat ya da diplomat uyankl ne demektir? Gelin yeniden Von Papen'e kulak verelim ve bandan geen olay ncesi ve sonrasyla istihbarat asndan da deerlendirerek kendi azndan dinleyelim: " O sene Ankara'da sibirya'y hatrlatacak bir k oldu. Derece sfrn altnda 30 du. Rusya zerine yryen Alman ordular da bataki baarlana ramen bu iddetli k nnde ilk hezimetine urad. Moskova nlerine yaklaan Alman askerleri zerlerindeki ince elbiselerle olduklar yerde kalyorlard. O tarihlerde bir ara Berline gitmitim. Trk eli Gerede ile uzun uzadya bir grme yaptk. Tabii bu grmeleri sefir hariciye vekaletine bildirdi. O srada gizli Trk ifresi Berlin tarafndan biliniyordu.Sefirin raporunu renmiler. Ribbentrop beni idettle eletirdi, knad. Ben dostum Gerede ile grrken, Rusya seferinin, yaknda mukabil bir hareketle karlaacandan endielendiimi, bylece bir bar yolunu kabul etmek zaruretinin kendiliinden doacan mid ettiimi sylemitim.Bar olanaklarndan zmmen bile bahsetmek o srada Almanya'daaffedilmeyecek bir hata saylyordu. Ayn mealde baz eylerden bir spanyol gazetecisine de bahsetmitim. Ald notlar otel odasndan alnm. Amerika radyosuna gnderilmi. Radyo da byle eylerden bahsedince bana ate pskren telgraflar geldi. Bereket versin 7 Aralk tarihinde Japonlarn Pearl Harbour'da Amerikan donanmasna yapt ani hcum sevinci ile Hitler, benim szlerim zerinde fazla durmakvesilesini bulamad. Aleyhimdeki bu durumda o hadisenin akisleri arasnda unutuldu. Hitler o zamanlar Washington da neler dndn farketmiyordu. bunu grebilseydi hemen 4 gn sonra srf Japonya'y keyiflendirmek iin Amerika'ya harp ilan etmeye kalkmazd. Aslnda Hitler7in Amerika'ya harp ilan etmesi, Roosevelt7in tamistedii eydi. Bugn ortaya kan gerekler gsteriyor ki Amerika o gn Japonlarn yapaca baskndan daha iki gn evvel haberdard. Ama birliklerini vaktinde ikaz edememilerdi. Birinci Dnya Savandan hi de memnun kmam olan Amerika'da bir tarafszlk kanunukarlmt. Hitler'in at harbe hi bir suretle

katlmamak taraftar olanlarn says fazla idi. Bu nedenle dnya zerindeki gerginlik ve mcadelenin yaylmasn salayacak pisikolojik ortamn domas iin Pearl Harbour gibi bir saldrnn olmas gerekiyordu. Sayn dostum Numan Menemenciolu bana ylbanda yazd bir yazda: ' Bu iddetli k, bana bu zalimane kasapla bir son verdirecek gibi geliyor. nsanln decei,medeniyetimizin tamamen snecei gnlerin balangcndayz." derken adeta kehanette bulunmu. Ne acdr ki Roosevelt, Hitlere kar olan nefretini Alman milletinden karmaya kalkm ve onun mahvna sebebiyet vermiti. 1917 de Voodrow Wilson, Avrupann byk devletlerine krizi kendi aralarnda hallettirecei yerde hi lzumu yokken Amerikay daharbe sokmutu. Ama komnistlerin totaliter programlar konusunda en ufak bir fikir sahibi olmayan Amerika'nnyeni devlet bakan, dnya tarihini etkileyecek kadar iddetli olan bu gerginliin ucunun Amerika'ya da dokunacan iyice hesap edememiti. Menemenciolu'nun o zaman bahsettiimedeniyetin snmesi meselesi bugn hala tartlyor. 24 UBAT'DA PATLAYAN BOMBA 24 ubat gn Ankara'da ankaya yolunda,Kremlin'in cann skan bir eliyi ortadan kaldrmak iin dzenledii suikast bugn belki unutulmutur. Geri emellerinde baarl olamadlar. Ama bu olay benim savunduum Trkiye'nin tarafszlk politikasnn, Trkiye'yi savaa sokmak ve anakkale'yi elde etmek emeli tayan baz kimselerin iine gelmediini gstermiti. O sabah hergnk gibi, erken saatte, yanmda eim olduu halde Ankara'nn bu byk caddesinden broma gidiyordum. Birden bire arkamzda mthi bir patlama oldu.nfilakn iddetiyle ikimiz de yere kapandk. Ben hemen toparlandm. Korkmu olan eimin toparlanmasna yardm ettim. Bir taraftan da ona olduu yerde kalmasn sylyordum. Etrafma bakndm kimseler yoktu. Peki ama bombay kim atmt? Yoksa bu bir mayn myd? Karmn arkasnda kk et paralar bulunduunu hayretle farkettim. Oysa ikimizin de bir yerine bir ey olmamt. Yalnz benim kulak zarm zedelenmi, bir de pantolonum yrtlmt. Yz metre civardaki btn binalarn pancereleri krlmt. Ama bombay atan ortada yoktu. Tesadfen oradan geen bir taksi , hem polise hem de sefarete durumu bildirmi. ok mkemmel alan Trk Emniyet Tekilat hadise mahalline geldi ve bombay atann bizzat para para olduunu, ahsndan hemen hemen eser kalmadn tespit etti. 50 metre ilerdeki bir aacn dalnda tek bir ayakkab buldula r. Trkiye Hkmet Reisi, hadisenin byk bir titizlikle tahkik edileceini,siyasi gerginliklerin domasna bile sebep olsa, Trk toprann siyasi cinayetlere sahne edilmesine msamaha edilemeyeceini beyan etti. 24 saat iinde iin mahiyeti anlald. stanbul'da okuyan bir Makedonyal talebe, Rus Konsolosluu'ncabu i iin hazrlanm. Rus konsolosluu o

zaman Trk gvenlik birimlerince sarlarak suikastcinin crm orta yetkililer tarafndan istendi. Bu ile alakal bir baka ahsn da daha evvel davranarak Rus hududunu getii renildi. Bir ay sren mahkemede btn teferruat ortaya kt. Suikastiye bir Walter tabancas, bir de gaz bombas verilmi. Bombay ancak polis tarafndan sarlma tehlikesiyle karlanca kullanacakm. Ama cani Atatrk Bulvarn tenha grnce kendini emniyete almak dncesiyle beni 7 metre arkamdan vuraca halde, tabanca ile gaz bombasn birlikte kullanmay tercih etmi. Hakikatte ii dinamit dolu olan bombay frlatnca tabancay kullanmaya vakif bulamadan paralanm. Fedai bir suikastiyi, komnist tebaal bir insan Trk polisine kar korumak iin tasarlanan bu usl hi de ustaca deildi. Ama o tarihten sonra olanlarn bunabenzer metodlarla yaplmasna kar tecrbe edinmi olduk. Gbbels'in hatra defterine yazdna gre, bu gibi suikastlerde tatbik edilen metodlar hakknda ilerde ayn usul kullanmak isteyeceklere kar tedbir olmak zeregazetelere teferruatlar yazdrlmamt. Bylece Almanya'da kendi vatanmda bu olay pek fazla duyulmamt. Bu nedenle hadiseden 18 sene sonra, halen benim o zamanlar Hitler'in sava gayelerini destektlediimkanatini tayan Alman hariciyesini mazur gryorum. Olay sonrasnda Trkiye'nin her tarafndan yakn alaka grdm. Bakan nn ve pek saydmz ei, eime iekler gndererek gemi olsun dediler. Kzma da Cumhurbakannn hususi atnabinme izni verildi. Gazzeden dostum olan Refet Paa bana sarlarak ' Cephede olmadan top seslerini duymak ne byk saadet' dedi. O zaman Vekil olan Ali Fuat Cebesoy, rdn cephesinde beraber olduumuz bu eski dost bize parlak bir akam yemei verdi. Numan Bey tannm kulak mtehasss Dr. Topas' bana gnderdi ve kulak zarm dzelttirdi. Geri biraz ar duyar oldum ama, Almanya7da harp sonrasmahkemeleri srasnda geirdiim enfakts yannda bunu arza bile saymam.sonradan Amerikaya kaan bir Sovyet gizli tekilat subaynn bu konudaki aklamas pek ilgi ekicidir. 1944 de beni ortadan kaldrmak vazifesinince ona vermek istemiler. Bir kolayn bulup atlatm. Byle olduuna pek krediyordu. Zira suikastinin akibetine o zaman o urayacakm. O senenin yaz Trkiye ile Almanya arasnda yaplan gzel bir anlama ile bitti. Hitleri bu ite ikna etmek iin epeyce uratm. Trkiye bize krom vesair iptidai maddeler verecek,buna mukabil Almanya Trkiye'ye iki modern tank birlii malzemesi temin edecekti. Hitlerin bu tanklar bir gn kendisine kar kullanacaklar endiesine kar. Trklerin ne kadar kuvvetli ve bamsz olurlarsatarafszlklar da o derece salam olur fikrini savunarak tanklarn verilmesini saladm. Bir sonraki 29 EkimCumhuriyet Bayram geit resminde, bu tanklardan bir ksm yabanc erkan nnde geerlerken, herkesin gzleri parlamt. Bir ok tarafsz kimse de bu ii, kuru szlerden daha deerli bir dostluk

nianesi olarak vasflandrmtr.Gerekten savan en skntl dneminde mttefiklerin dman bir devletten srf tarafszln teminat iin tank satn almak baarl bir hareket olmutu." SUKASTLER NASIL YAKALANDI Evet o dnem Trkiye hem tarafszlk politikasnn en hassas noktas olan Sovyet bykeliliini kuatyor, hem de ierdekisuikastiyi alp yarglyor. Bugnn siyasi otoritesi asndan, hem de dnemin gizli servisi ve polisinin olay zmek bakmndan gsterdii baarnn neden gnmze uzanmadn iyi tahlil etmek gerekiyor. Siyasi otoritedeki kararllk ve bu tr olaylara verilen nem gerekli etkiyi gsteriyor.1940'lardan 1994'lere gelindiinde Trkiye'de bugn aydnlatlamayan siyasi cinayetlerin saysnn bin 700 lere ulamas kararlln nemini anlatsa gerektir. Bunda o dnemin istihbarat servisinin deypranmam ve henz i kararszlklara bulamam olmasnn da etkisi kukusuz bulunmaktadr. Gizli servis Papen'e suikast giriiminde bulunan kiinin 25 yandaki Yugoslav gmeni mer Tokat olduunu saptar. Tokat, Yugoslav komnist partisi yesidir. stanbul Hukuk Fakltesinde okumutur ve Trk vatandalna da kabul edilmitir. Polisin stanbul'daki Sovyet Konsolosluu'nu kuatmas bu saptamann hemen sonrasndayaplr. Konsolosluktaariv memuru olarak gzken George Pavlov olayla ilgisi bulunduu gerekesiyle istenir. Kuatma iki gn srer. Bu srada Pavlov nasl savunma yapaca konusunda hazrlklarn tamamlar. Sovyet Bykelisi Sergei Vinogradov, Pavlov'u verir ama Trkiye'ye ynelik tehditler de dile getirir. Bu srada olayla ilgisi bulunanve Sovyet Ticaret Ateeliinde uzman olarak gzken Leonid Kornilov snrda ele geirilir. Bunlarlar la birlikte, berber Sleyman Saol ve renci Abdurrhanman Sayman da yakalanrlar. Durumalarna 2 Nisan 1942'de balanr. tiraflar ve ardndan gelen uzun yarglama sreci sonunda17 Haziran 1942'de 4 sank ta sulu bulunurlar. Sovyet gizli servisinin (NKVD) ajanlar olan Kornilov ve Pavlov 20 er yl, dier iki Trk ise itiraflar ve yarndmlarndan dolay 10 'ar yl hapis cezasna arptrlrlar. Olay srasnda len suikasti mer Tokat 'n kimlii ise btn vucudunun paralar bir araya getirilerek ve iki kann arasndaki siili dahi saptanarak tespit edilmitir. Bu dnemde gizli servis etkin bir dinleme ve gzetleme ana sahiptir. Aralar ilkel ama insanlar kararl ve inanmtr. Hemen btn otellerde alanlar, diplomatlara hizmet veren kiiler ya gizli servisin ya da polisin adamdr vePolis ile gizli servis arasnda byk bir koordinasyon ve ibirlii szkonusudur. Bu dnemde Trkiye'nin darya kar istihbarat antenleri son derece ak bulunmaktadr. Hi bir aykr hareket affedilmemeye allr. Almanlarn nl propagandabakan Dr. Joseph Gobebels'in Trkiye ziyareti

srasnda rotasndan karak askeri tesislerin fotorafn ekmesi de affedilmemi ve bakan Trkiye'ye ayak basar basmaz resimler geri alnmtr. CHP iktidar MAH' gerektiinde bask unsuru olarak da kullanmaktadr. Zaten MAH adinsanlarn azlarna alrken bile korktuu bir kurulutur. Hele sava yllarnn korkun takipleri ve olaanst yetkileri, tekilatn yaratt rknty arttrmtr. Bu dneme ilikin olarak bir MAH mensubunun anlattklar ilgintir: " O dnemde Kars'da snr kollayan bizim yetkili arkadamz, bizden birisinin banakara bir torba geiriyor. Ele bir ip ve balta alnp daa gidiliyor. Dnte bizim sorumlunun elinedeki ip ve balta kanldr ve akta getirilmektedir. Bizimkilerin bulunduu binadanzaman zaman lklar ykselir. Halk tekilatn srekli adam doradna inanr. Hatta anlatlanlara gre binann nnden zorunlu olmadka gemezler, geerken de kimseyi bulamazlarsa binay selamlarlarm. Bu o zamanlar Sovyet istihbaratna kar yrtlen bir pisikolojik mcadele yntemidir. Daa gtrlen bizim adammzdr. O srada bir de tavuk gtrlr, o kesilir ve ip ile baltaya bu kandan bulatrlr. Bizim elemanlar da binadan srekli barrlar. " Evet bu bir yntemdir. Blgede yaratlan gl MAH ana Dou Emniyeti ad verilmitir. Dou Emniyeti'nin blgede yaratt otorite ve korku havas bugnlere kadar uzanmaktadr. Bu ortamdansiyasi iktidar da uzunca bir zaman yararlanmtr. Dou Emniyeti bugnlerde efsane gibi MT iinde dilden dile anlatlan pek ok olayn arkasndaki gtr. Batl hi bir gizli servisin snrlarndan ieriye adam gnderemedii Sovyetlere bu rgtlenme sayesinde MAH eleman gndermi ve snr gvenliini son derece sk tutmay baarmtr. Blgede yaayan Trk kkenli halklardan geilen ajanlar Dou Emniyetirgtlenmesinde eitilmilerdir. Bunlar Ankara Keiren'deki karargaha getirilerek gerilla eitiminden geirilip, operasyonlar iin hazrlanm ve birer ikier gruplarla Sovyetlere salnmlardr. Sonuta oka baar salanamasa da nemli hareketler yaplmtr. Bunlar Karadeniz dahil Sovyet snrnn bulunduu btn blgelerde etkin bir ekilde yaplan eylemler arasndadr. Bu rgtlenme daha sonra braklmtr. Ancak bu dnemde Sovyetlere gidip ldrlen elemanlar Vatani Hizmet Cetvelinden ayla balanmlardr. erde; yasas bile bulunmayan gizli servisin adyla bir baskc hava estirilmektedir. stihbarat almalar iyiden iyiye ie dnnce garip olaylar da yaanr. 1949 ylnda CHP iktidarnn son aylarnda ie dnk bir almasyla MAH gzler nne hatta mahkemeye kar. BAYAR VE MENDERES NN'Y LDRTECEK Babakan emsettin Gnaltay kendisiyle ok menli bir konuda grmek iin

randevu alan DP Aydn milletvekili Reat Aydnl'y beklemektedir. Aydnl'y, Babakann isteizerine MAH'dan gelen bir ekip de beklemeye balar. Babakann odasna kurulan ses alma cihaz bu nemli grmenin szlerini kaydedecektir. ylede olur. Aydnl gelir ve Celal Bayar'n bilgisi dahilinde DP iinde smet nn'ye kar bir suikastin planlandn syler. Ortalk birden karr. MAH sesleri Babakann masamnn altna yerletirdii ses alma cihazyla kaydetmitir. Aydnl savcla verilir. MAH ses alma cihazn ve kasetlerini toplad gibi mahkeme salonuna gelir. Bu tekilatn basn nndeki ilk ovu olacaktr. MAH'n o dnemdeki bakan olan Naci Perkelde mahkemede ifade verir. Bu basn ile MAH n ilkak tanmas olarak da tarihe geer. Bir politik skandalda da MAH ilk kez kendini ortaya koymaktadr. Aslnda byle bir suikast teebbsnn olmadn o dnemin CHP iktidar da bilir. Ancak oyun oy avclna dnk olarak oynand iin herkes roln byk bir ciddiyetle oynamtr. Zarar gren yine MAH olacaktr. 1949 da yaanan bu olayn ardndan1950 seimleriyle Trkiye'de CHP adyla zdeleen bir dnem kapanr ve DP iktidar dnemi balar.Daha sonra NATO'ya giri ve bunun getirdii uluslararas balantlar MAH' daha derinden etkileyecek olaylara gebedir. Bunlar arasnda MAH'n zellikle Amerikan, ngiliz, talyan, Alman gizli servisleriyle daha ili dl olmas en nemli nokay oluturur. Bu servislerle girilen ilikiler tekilat pasifize olma noktasna kadar getirir. MENDERES MLLETVEKLLER N DOSYA HAZIRLATIYOR Dta byle bir tehlikeyle kar karya olan tekilat, ierde iktidarn bir g unsuru olarak kullanlmaya devem edilir. Adnan Menderes'in tekilat kendi muhalifleri iin bilgi toplamada kulland, hatta bunun iin bir zel bro dahi kurduu bilinmektedir.Menderes'e milletvekillerinin zel yaantsyla ilgili bilgi aktaran ve dosyalar hazrlayankiilerin banda ilgintir bir gizli servis eleman gelmez. Bu bilgileri toplayanlarn bandaki kii dnemin stanbul Valisi Fahrettin Kerim Gkay dr. O zamanlar" Tfl" bir gazinocu olan Fahrettin Aslan,milletvekillerinin gece yaamyla ilgili bilgiler derler, toplar, dosyasn olutururve " Mini Mini Vali" Gkay'a iletir. Karlnda da ayrcalklar elde eder. Gkay da bu dosyalar Menderes'e gnderir. Hangi milletvekili nerede , kiminle yatm, ne yapyor, ne konuuyor, ne i yapyor gibi bilgilerin bulunduu dosyalar, Menderes'in elinde birer susturucu olarakkullanlr. 1956 'ya gelindiinde tekilatla ilgili skntlar had safhaya ulamtr. Menderes bunun nedenlerini soruturmak iin Babakanlk Mstear olan Ahmet Salih Korur'a sorunlar ieren bir rapor hazrlamasn emreder. Korur hemen stanbul blgeye gider. Burada ilk i MAH iinde Menderes'in telefonlarnn dinlendii dedikodularn incelemek olur.

Bir gn odasnda alan Fuat Dou'nun kaps alr ve ieriye Korur girer. Kendini tantr ve "Neden Adnan Menderes'in telefonlarnn dinlendiini" sorar. Sert, asabi vekonumas hrn olan Korur'u Menderes'in telefonlar konusunda ikillendiren olaylar aslnda hemen herkesin bildii ama aklayamad gizli ak ilikilerine dayanmaktadr. Menderes'in apknlklar konusundadosyalarn hazrland dedikodular artmaktadr. Gelen bilgiler arasnda Menderes'in gnl ilikilerinin bulunduu kadnlarn telefonlarnn dinlendii deyeralmaktadr. Korur'un hrnl bu yzdendir.Dou byle bir olayn olmadn syler ve kasasnda kilitli duran bir listeden kimlerin telefonlarnn dinlendiini gsterir. Menderes'in veya sevgililerinin telefonlar bu listede yoktur. Amaaslnda bu telefonlar zaman zaman dinlenmektedir. nk szkonusu olan lkenin Babakandr. MAH' ILARIN MAALARI CIA'DAN Korur'un bu aratrmalar sonucunda ortaya kar ki dinleme servisi alanlar da Amerikallarn eline gemitir. Dinleme istasyonlarn kuran Amerikallar buralarda alanlar zellikle de telefon dinlemesinde grev yapan memurlar maaa balamlardr. Menderes'in telefonlarnn dinlenmesi iddialar da buradan kaynaklanmaktadr.Korur, daha sonra sk sk arp bilgi alaca ve Babakan ile grtrecei Fuat Douy'la bu tartmaylatanr. Korur'un incelemesi ok ac gereklerle dolu olarak bir sre sonra Babakan Adnan menderes'in nne konur. Korur raporundaAmerikallarn MAH'a hakim olduklarn, stanbul'daki MAH okulunun, servisin stanbul rgtnn ve Yeilkydeki soruturma tekilatnn Amerikallardan alnan paralarla dndrldn belirtir. Amerikallar paralar dorudan ilgili servin amirine ve alanlarna, zarf iinde vermektedirler. Paralarn karlnda i isterler. Bu durum servis alanlar arasnda byk tepki eker. Amerikallardan para alarak i yapmak servis elemanlarnn onurlarn krar. Ac verir. Dier servislerle de ibirlii vardr, ancak burada yaplan ile ilgili para demeleri merkeze ulatrlmaktadr. Ve tekilat btesine dahil edilmektedir. 1956 ylnda yaplan bu soruturma srasnda orta kar ki Amerikallar belirlene bildii kadaryla MAH'a ayda 100 bin, ngiliz gizli servisi 30 bin, Franszlar 7-8 bin,talyanlar da 4 bin lira vermektedirler. BEHET TRKMEN VE AMERKALILAR Menderes zntsn saklamadan mstearna u talimat verir: " Keselim ilikiyi... Yalnz Anerikallar darltmayalm. Bize yapacaklar para yardmn malzeme olarak yapsnlar. Sonra para verilecekse bu direk olarak servisin bana verilsin" Bu grmenin ardndan Amerikallardan para almn destekleyen ve uygulamay balatan MAH Bakan Behet Trkmen Paa Badat'a eli olarak

atanr. Trkmen epey ardan ald masa toplama almalarn bir ka ayda tamamlayabilir.Yllar sonra da Coca Cola irketinin Trkiye Temsilcisi olarak grev yapar. Olu lter Trkmen'de 12 Eyll dneminde Dileri Bakanl grevinde bulunmutur. Bu dnem zellikle Behet Trkmen'in zel Kalem Mdr ok sk takibe alnmtr. phelerden bir ksm da onun zerinde younlamtr. 18 Nisan 1957 de MAH Bakanl grevineAdnan Menderes, Hseyin Avni Gktrk' getirir. Gktrk grev sresince zaman zaman zel ilikileri nedenyile Menderes'e zor anlar yaatmasna ramen ,1957 den 1959'a kadar bu grevde kalr.Grevden alnmasna da Nimet Arzk'a grevinin banda, tekilatn evlerinden birisinde, i bulmak amacyla grmek iin ard srada yapt uygunsuz teklif neden olur. Arzk Londra uak kazasnda Adnan Menderes ile birlikte olan ei erif Arzk'n lmnn 56. gnnde gerekleen bu olayn peini brakmaz. kard iir kitabyla olay kamuoyuna duyurur. Dnemin Anadolu Ajans'nn Genel Mdr olan erif Arzk, Menderes'in yaknlarndandr. Olayn yaratt geni yanklar sonucu Menderes'in oluruyla Ahmet Salih Korur Hseyin Avni'yi grevinden alr. Hseyin Avni grevi sresince Amerikallarla ilikiler konusunda Menderes'in istediklerinin ok az yerine getirilir. nk tekilat kaynak bakmndan, teknik olanak bakmndan yetersiz durumdadr.Eitim almalarn da Amerikallar ya da Amerika'da eitim grm personel yaptrmaktadr. Daha sonra Menderes MAH'n Bakanlna Mstear Salih Korur'u vekaleten getirir. Korur 6 ay sreyle yapt bu grev srasnda Amerikallarla ilikileri yeniden dzenlemeye aba gsterir. Korur Amerikallara ortak operasyonlarda masraflarn yar yarya karlanacan, ajan teminlerinde ise verilen hizmetin karlnda cretin CIA tarafndan deneceiniAmerikan servisinin yetkililerine aktarr. rgtn bte kullanm konusunda da olduka byk kontrolszlkler ve ba boluklar vardr. Paralarn nereye harcand bilinmedii gibi, harcanan paralar bir bakkal defterine yazlp sonra o da imha edilmektedir. Paralarn hemen tamam rtl denekten aktarlmaktadr. Dier servislerden gelen paralarn nasl ve nereye harcand ise hemen hi bilinmemektedir. Burada tekilatn zerinde hkmetin veya parlamentonun hi bir kontrol mekanizmasnn altrlamad ok ak bir ekilde grlmektedir. Bunun nedeni de MAH'n hala bir yasasnn dahi bulunmaydr. KORUR VE MENDERES CIA BALANTISINI ANLATIYOR Ahmet Salih Korur Yassada'da yargland sradabu ilikiler konusunda 22 Aralk 1960 gn yaplan oturumdaunlar syler: " Dedim ki sureti katiyede Amerikallardan para almayacaksnz. Amerikallarn servisefini daireme ardm. Kati talimat verdim: '

Hibir memurumuzla temas etmeyeceksiniz ve para vermeyeceksiniz'" Ayn oturumda Adnan Menderes de unlar dile getirir: " Byledir beyefendi. Yava yava yardm kestik. Bu yardmlar yle balam: Servisler arasnda irtibatlartesis etmek , birbirine malumat vermek suretiyle mterek allyor. Bunun bal olduu klfeti karlamakzere yava yava irtibat temin etmiler, bunu Behet Trkmen'in uygun grd anlalyor. Ahmet Salih Korur'ubu servise bir de orada neler cereyan ediyor, gayesini anla dinle diye vazifelendirmemin sebebi budur. Netice aldktan sonra ilikileri keselim ama Amerikallar darltmayalm. Daimi surette servis olarak yardmamuhtacz. Bizim servise mensup olan memurlar , dorudan doruya Amerikallardan para alyor gibi vaziyete dmeyi nleyelim dedim." Bu dneme ilikin deerlendirmelerinde Fuat Dou Tekilatn iinde bulunduu mali sknty "felaket" olarak adlandrmaktadr. Dou Amerikallar ile ilikiler konusunda kendisinin arkadalarna " Biz onlardan para ve teknik olanak bakmndan yararlanacaz ama onlara kendimizi kullandrtmayacaz" dediini aktarmaktadr. Gelimelerin Dou'nun istedii gibi olmad ortadadr.Dou'nun azmi ile Amerikallar Erenky'deki binann haberleme sistemini ve teknolojik eksikliklerini yenilerler. Hatta Dou bu binann haberleme sisteminin Beyazsaray'dakinin aynsnn olduunu vurgulamaktadr. CIA GREVLS TEHDT EDYOR: BABAKANA KAYET EDERM Ancak Trk istihbaratlar ile Amerikallar arasndaki ilikiler hep byle gitmez. Byk sorunlar yaanmaktadr. Hatta bir keresinde Dou, bir Amerikal istihbaraty odasndan kovmak zorunda kaln yle anlatyor: " Bir gn bir Amerikan istihbarats gelerek baz eyler istedi. Kendisine bunlarveremeyeceimizi syleyince tehdide balad. Kendisine 'gmleimizi aldnz, pantolonumuzu aldnz, ama donumuzu vermeyiz'." Daha sonra CIA'nin stanbul istasyon efi de Dou'yu Babakana ikayetle tehdit etmi ama karlnda " Bildiin yere kadar git" yantn almtr. Yani Amerikallarla ilikiler ok ama ok kt bir noktadr. Sadece gizli servisin deil, Trkiye'nin onuru ile oynanmaktadr. Bu duruma son veren Babakan Adnan Menderes ile grevlendirdii Mstear Ahmet Salih Korur ve gelimelerden rahatsz olan tekilat alanlardr. Dneme ilikin olarak Yass Ada durumalar srasndagrlen davalarda gizli servisin elemanlar dinlenmi ve Amerikallarn servis alanlarna para verdiklerini dorulamlardr. ok eletirilen CIA ile ilikiler konusunda ise ilk temaslar 1950 den sonra balamtr. Aslnda Amerikan gizli servisi CIA ( Central ntelligence Agency) gen bir rgttr. 1946 ylnda Bakan Truman tarafndanoluturulmutur. MAH ile CIA arasndaki balardan birini de tekilatn elemanlarnn zaman

zaman CIA iin almalar oluturur. Geri dnyann dier servisleri de aralarnda bu tr yardmlamalarda bulunmaktadr. Ama Trkiye'de kantarn topunun kat izlenimi vardr. rnein Batum'da grevlendirilen pek ok servis eleman CIA'ya da alyordur ve bunun karlnda da paraveya teknik yardm alnmaktadr. Bu almalar istee gre ve lkeye gre deierek devam eder. Amerikallar zaman zaman kimi yerlerde alan Trk elemanlarn kar rgt tarafndan ele geirildii ya da pasifize edildiini ileri srerek, bunlarn sorgulanmasn, grevden alnmasn dahi isteye bilmektedir. CENTO DA OLAN BTENLER Bu tarihlerde Trkiye'yi Amerika ve dier batl gizli servislere balayan en nemli olumalar arasndagirilen ittifak balantlar da yeralmaktadr. Trkiye bir NATO yesidir. Bu ortak savunma emsiyesinin altndaki gizli servislerkat zerinde yaptklar anlamalarla byk bir bilgi akkoordinasyonu iinde bulunmaktadrlar. Fiilen de baz alanlardaki istihbarat almalar ortak yrtlmektedir. Byle olunca ilikilerde balay faktrler n palna kmaktadr. Hele isitihbarat alannda teknolojik ve ekonomik stnl bulunan Amerikan, ngiliz, Alman istihbaratlar dier birimler zerinde baskn hale gelmektedir. Trkiye ile Amerikan ve ngiliz istihbarat birimleri arasnda sk balarn kurulmasna ve gizli faaliyetlerin yrtlmesine yolaan bir baka ittifak balants daCENTO olarak adlandrlan Merkezi Anlama Tekilat olmutur. Bu tekilat Trkiye, ran, Irak ,Pakistan ve ngiltere arasnda Sovyetlerin Ortadou'da nfuz kurmasn nlemek amacyla Badat Pakt adyla1955 ylnda oluturulmutur. Ancak Irak'da Temmuz 1958 'de yaplan bir darbe sonrasnda Sovyet yanls ynetim i bana gemitir. Bunun ardndan da pakt yeleri Londra'da toplanarak teker teker Amerika ile savunma ve ibirlii anlamalar imzalanmasna ve merkezi Badat'ta olan Paktn merkezinin Ankara'ya tanmasna karar verirler. Gelimeler zerine Irak 24 Mart 1959 ylnda Pakt'dan ekildiini aklamtr. Dier lkeler Amerika ile olan ilikilerini daha da gelitirerek ve rgtn adn 21 Austos 1959 da CENTOyaparak faaliyetlerine devam ettiler. CENTO, NATO ile SEATO rgtleri arasnda birpeyk rgt gibi grev yapmtr. Yaplan anlamalarla rgt iinde en etkin duruma Amerika geti. Etkinlik Amerika'nn " kargaa" durumlar dahil her trl dolayl veya dorudansaldr durumlarnda ye devletlere mdahale etmesi kouluna kadar getirilmitir. Bu koullarla alan bir rgtte gizli servislerin faaliyetlerini snrlamak da mmkn deildir. rgtn Askeri Planlama Kurulu'nun bana da bir Amerikal General getirilir. rgt askeri anlamda bir byk baar salayamasa'daOrtadou'da Amerikan-ngiliz gizli servislerinin rahat , verimli almalarndaok etkili olmutur. rgtn kk hcrelerden oluan istihbarat koordinasyon ve ynlendirme birimleri oluturulmu ve bunlar operasyonlar

yrtmlerdir. Bu birimin istihbarat faaliyetleri iin blgededatt paralarnbyk blmn yzde 60'n Amerika, yzde 40'n ngiltere karlamtr. CENTO'DAN PARA ALAN YAZARLAR CENTO iindeTrkiye merkezin de oluturalan bu istihbarat birimine, Trkiye MT kanalyla eleman salam ve toplantlara MT tarafndan grevlendirilen istihbarat subaylar katlmlardr. Bu toplantlarda zellikle basndaoluturulan casus ana katlan gazeteci-yazarlar, haber ve yazlarnda Sovyet kart tutum ve davranlar ilemiler ve kar kampanyalar yrtmlerdir. Merkez'de bu yazlar deerlendirilmi yaznn ierii, gazetede yaynland yer ve bykl gznne alnarak , hatta bunlar yaplan deerlendirme toplantlarnda cetvellerle llerek sk skyaincelenmi ve yazan gazetecilere, yazarlara paralar denmitir. Bu neredeyse reklam tarifelerini andran bir tarife sistemine balanmtr. Bu amala bir WIRITERS PANEL yazarlar listesi de oluturulmutur. CENTO'dabu ilemlerin youn olduu srada Genel Sekreterlik grevini Abbas Ali Khalatbariyrtmtr. Milli Temsilciler Ofisi (NRO) olarak adlandrlan deerlendirme merkezinin banda ise, Mansur Negahbanibulunmutur. Bu adlar 1963-1968 yllar arasnda etkili olmulardr. Deerlendirmelere 1963-1968 yllar arasnda Trk yetkililer olarak Albay Turan D. ve Sabahattin B. katlmlardr. Bugn deilikilerin deitii ve farkllat yolunda bir belirti bulunmamaktadr. nk basnbir gizli servisin vazgeemeyecei iletiim veynlendirme kayna durumundadr. ngilizler RA ile mcadelelerinde , Amerikallar ran ve Saddam Hseyin ile girdikleri kavgada satn aldklar, kurduklar basn organlarn kullanmlardr. Birinci ve kinci DnyaSavalar srasnda da Trkiye'de etkin olan baz gazeteler ile ok sayda gazetecinin Almanlar, ngilizler ve Franszlartarafndan finanse edildikleri ve yazlarnda aldklar paralarn kaynaklarna gre yayn politikalar izledikleri bilinmektedir. rnein Alman belgelerinde Cumhuriyet Gazetesi'nin kurucusu Yunus Nadi'ninbir yaknnn ihtiyalarngereke gstererek Almanlardan para istedii ve bu isteinin karlandna dair bilgiler yeralmaktadr. MT'den veya dier gizli servis kaynakl askeri rgtlerden para alan gazeteciler yazlarnda aldklar talimatlar dorultusunda davranmaktadrlar. Bunlara para demesi yaplmaktadr. Bu arada istenmeyen gazetecilerle mcadele iin de yeni mcadele yntemleri gelitirilmektedir. Bu yeni yntem de sevilmeyen veya tehlikeli grlen gazetecilerin zel hayatlarndangirdikleri irket, siyasi ve ahsi kar gruplarna kadar uzanan biryelpazede gizli servise ulaan bilgiler veya oluturulan dedikodular, adsz bildiriler kanalyla veya takma adlarla yazlan ke yazlar araclyla gazetelerde yaynlattrlmaktadr.

Bunun iin de yine gazeteciler kullanlmaktadr. 1995 ylndaAnkara kaynakl olarak ortaya kan "Uyan Bildiri"leri bu tr yaynlardr. Uyan Bildirisi' nin ardndan baz gazetelerde alan kelerde,takma adl yazarlarn kaleme ald olaylar da bu bildirilerin devam olan yaynlardr. Uyan bildirileri imzasz yaynlarna 6. saysnda son vermitir. Basnda bugn nemli yerlerde bulunan pek ok nl gazeteci, gizli servisler ileparasal iliki kurmu durumdadr. Dn gelitirilen bu ilikilerinbugn de devam ettii tartmasz bir gerektir. GAZETECLERE PARALAR ZEL ULAKLA GNDERLD CENTO iinde yaplan deerlendirmeler srasnda istihbarat nitesinin zellikle 1961 ylndan1974 ylna kadar Sovyetler aleyhine yaz yazanlara dedii paralar,yksek miktarlara ulamtr. Trkiye genelinde de pek ok gazeteci ile zellikle bir sac gazeteninpatronu dahil nde gelen yazarlarnn tm istihbarat nitesinin verdii bu paralar kabul ederekyazlar yazmtr. Bu paralar zel ulaklar araclylagazeteci-yazarlara elden ve sar zarflar iinde, paund veya dolar olarak denmitir. CENTO dier lkelerde kendiebekesine katt gazeteci-yazarlara da paralar yine zel ulaklar araclylagndererek demelerin yaplmasn salamtr.ran ve Pakistan'da da ok sayda gazeteci-yazar, buekilde CENTO gizli servis almasna para karl katlmlardr. CENTO, hemen her anlamda baml olduu Amerika'nn, Hindistan-Pakistan anlamazl, Kbrs dolaysyla Trkiye-Yunanistan anlamazlklar karsndataknd tutum nedeniyle alamaz duruma gelmitir. Amerika bu konularda mttefii olduu Pakistan ve Trkiye'nin yannda yeralmak yerinekart tutumlar sergilemitir. Bunun zerine Pakistan 12 Mart 1979 gn, ran 13 Mart 1979 gnrgtten ayrldn resmen aklamtr. CENTO Daimi Komitesi de Eyll 1979 'dargt feshettiini resmen aklamak durumunda kalmtr. Bu uluslararas rgtler balamndaTrkiye, Amerikan gizli servisleri ve zellikle askeri niteleri tarafndan Sovyetler'e karpek ok rgtlenmeyle donatlmtr. Bunlarn Amerika'nn souk sava yllarnda NATO emsiyesi altnda bulunan Batl lkelerde de oluturulduu daha sonradan ortaya kmtr. zellikle Kontrgerilla rgtlenmesi olarak adlandrlan ve askeri oluumlarn iine yerletirilen yasalarda vergt emalar iinde bulunmayan bu yaplanmalar pek ok bakmdan birer gizli servisi andrmlardr. Bunlar daha ok operasyonel kk gruplar olarak bir merkeze bal niteler olmulardr. Amerika'nnbu zel sava yntemleri bloklar aras ekimelerin yaygn olduu ve souk savan trmand yllarda etkin olmutur.Bu yeralt rgtleri zel grevleri yerine getirmiler ve komnizm tehlikesine kar kitlesel veya bireysel ortadan kaldrma eylemleri de yapmlardr. Kendilerini koruyan bir yasal

zrh olarak da faaliyetleri ve bnyeleri zerine gerilen " Gizlilik" zrhn sonuna kadarkullanmlardr. KONTRGERLLA Trkiye'de Kontrgerilla, talya'da Gladio ( Roma Klc), Almanya'da Gehlen Harekat, ngiltere'da Secret BritishNetwork Revealed, Belika' da SDRA-8, Hollanda da NATO-COMMAND,Avusturya'da SCHWERT, Yunanistan'da B-8 Sheepskin ( Koyun Postu) ad verilen bu rgtler souk savan bitimiyle tayla, Belika, ngiltere ve dier lkelerdeortaya kartlmlar ve eylemlerinden dolay yargnn nnegetirilmilerdir. Trkiye'de Kontrgerilla'nn birim olarak varl halenreddedilmektedir. Genelkurmay iinde bulunan ve nceki ad zel Harp Dairesi yeni ad zel Kuvvetler Komutanl olan birimin de Kontrgerilla faaliyeti yrtmedii dile getirilmektedir. Dier lkelerin parlamentolarnda bu konularda kabul edilen soruturma nergeleri Trkiye'de kabul edilmemitir. Btn bu rgtler faaliyetlerinde NATO'yu bir emsiye olarak kullanmlardr.Trkiye'de bu tr bir rgtlenmenin varl tartmasz bir gerektir. Faaliyetleri konusunda da saptamalarn oka olmasna karn neadalet mekanizmas ne de parlamento herhangi bir alma yrtmemitir. Bu rgtlerin gerekletirdii eylemler soruturulup ortaya kartlamad iin de tarih iinde "Kara delikler" olumaktadr. Bu konuda 24 Ocak 1993 gn aracna yereletirilen bombann patlamas sonucu yaamn yitiren Uur Mumcu'nun 7 Aralk 1992 gn Cumhuriyet Gazetesi' ndeki makalesi ilgintir. Mumcu'nun cenazesine katlan yzbinlerce kii attklar sloganlarla cinayetten islamc terr rgtleri ile bir trl gerek yz ortaya kartlamayan, bu nedenle de pek ok kurumu thmet altnda brakan "Kontrgerillay" sorumlu tutmulardr. Mumcu'da yazsndau grleri dile getirmektedir: "Kontrgerilla konusundaki tartmalar bitmiyor.Bizler 70'li ve 80'l yllardabu konuyu elimizden geldii kadar belgeledik. O zaman susuldu. Kontrgerilla 12 Mart dneminde Ziverbey Kksorgular srasnda ortaya kmt.Sorgular, 'Buras Genelkurmaya bal Kontrgerilladr, burada anayasa yoktur' diyebalyordu. Ayn ikenceli sorgular Ankara'da yapld. Atatrk Orman iftliindeki Marmara Kk, Bahelievlerdeki eski Gnen Koleji ve Mamak Muhabere Okul'undaki Radyoevi'nin altndaki odalar ikence yerleri olarak kullanld. Bu sorgular MT, siyasal polis ve skynetimgrevlilerinden oluan ' karma timler' tarafndan yapld. Bizler kontrgerilla szckleriniilk kez bu sorgulardan rendik. stanbul'daki nl Ziverbey Kk sorgularndangeen emekli Kurmay Yarbay Talat turhan, konuyu mahkeme nnde ortaya att.Bununla da yetinmedi 12 Haziran 1973 gn Genelkurmay Bakanl'na11 ubat 1973 gn de Babakan Ecevit'emektup yazarak konunun aratrlmasn istedi.Talat Turhan savunmasna Amerikansilahl kuvvetler yayn ' Counterguerilla Operations' adl kitab da ekleyincekonu bsbtn nem

kazand. nce bu kavram neydi ne deildi bu konu aratrld. zel Harp bir sava terimiydi. Bu askeri terim ayr kavram iine almaktayd. Gayr Nizami Harp gerilla birlikleri tarafndan balatlan ayaklanma, pisikolojik sava, gerilla savana kar ulusal amac desteklemek iin balatlan, ayaklanmalar bastrmak iin alnacak askeri, siyasal, pisikolojik ve ekonomiknlem ve eylemler demikti. MUMCU SORUYOR: OKUMA YAZMAYI YEN M RENDNZ Bu anlamdazel sava birlikleri, dnyann btn ordularnda vardr. Bu tr kurulularnaskeri amalar yasal erevede yrtlr. Bu konuda emir vardr, komuta vardr, yetki vardr, sorumluluk vardr. Hi kimse ' silahl kuvvetlerde zel harp dairesi olmamaldr' diyemez. Bu birlikler Amerikan ordusunda'da , YunanOrdusunda'da vardr.Suriye Ordusunda'da, ran Ordusunda'da.. Her ordu bu sava taktiiyle yetimi birliklere sahiptir. Eski Milli Savunma Bakanlarndan Hasan Esat Ik,arkadamz Cneyt Arcayrek'e bakn bu konuda neler demi: -Fikir plannda geerli ve doru. Kontrgerilla her lkede var. Genelkurmay bunu planlarna alm. Amac u: lke igaledilecek olursa i direni nasl yaplacak? Bu, fikir plannda geerli ve doru. Yalnz u durumlar var: 1- Fikri ABD vermi,.2- Finansmann yapm. 3- Bu rgt szmalar olmu. Bu uzmanlar , Pentagon'dan balar CIA'nn szmasna kadar srer ( Arcayrek, Demokrasi'nin Sonbahar, s:371). Trkiye'de zal Harp Dairesi ilk kez baka adla 1952 ylnda DP dneminde kurulmu. Bugn bu daire ' zel Birlikler Komutanl'adn alm. O yllar souk sava yllardr. Trk Milli Emniyeti ile CIA o tarihlerde iiedir. yleki o zamanki ad 'Milli Emniyet 'olan MT'in stanbul'daki bir ksm grevlisinin aylklarCIA tarafndan denmiti. 12 Mart sorgularndakontrgerilla adnn kullanlmas, David Galula adl Amerikal'nn yazd ' Ayaklanmalar Bastrma Hareketleri Teori ve Pratii' adlkitapta yer alan konularn baz terr olaylarnda ordu malbomba ve tabancalarn kullanlmas bu kukularn domasna yolamtr. talya'da ortaya kartlan Gladio rgt NATO lkelerinde milliyeti sivil rgtlereaskeri rgtlerin yaptklar ibirlii konusundakikukular bsbtn arttrmtr.Bizler bu konuda ad vererek ve kant gstererekyaynlar yaptk. O tarihte, gerek Genelkurmay gerek sivil savclar soruturma yapsalar, bu konu da o zaman aydnla kavuurdu. Bugnk kargaannnedeni o gnk suskunluktur. Aradan geen sredebu sorgularda bulunan emekli Tmgeneral Memduh nlTrk ve MT mstear yardmcs Hiram Abasbilinmeyen rgtlerce ldrldklerinden bu konunun aydnlakavumas glemitir. Bu konularda somut bilgi, kant ve belge gstermeden soyutve genel sulamalarla sonu alnamaz. Komplo teorileri deolaylar aklamaz, tersine karanlktan holananlarn

ilerine yarar. Evet beyler, daha nceleri nerelerdeydiniz? Okuma yazmay yeni mi rendiniz?" EN DKKATL RGT: KGB Trkiye'deki faaliyetlerasndan batllarn zerinde durduu ve Trkiye'nin de btn dikkatini zerine evirdiigizli servis almalarn Sovyetler Birlii ve Dou Bloku lkeleri gerekletirmektedir.Uluslararas rgtlerin grnmeyen yzleri bu alanda oluk oluk para datmaktan geri kalmamtr. MAH ve MT'te alan, MT'in st dzey yneticileri arasnda yeralanMehmet Eymr Trkiye' de alan tekilatlardan bu dnemdeen dikkatli ve titiz olanlarn Sovyet ve Romen ajanlar olduunu belirtiyor. Eymr, batl istihbarat tekilatlar iin, " Batl lke istihbaratlar Trkiye'nin mttefiki olmak avantajndan yararlanarak gizlilik kurallarna dikkat etmezlerdi. Her yerde kulaklar olduundan istihbarat ve gvenlik tekilatlarnn kendilerine kar etkili bir alma yapmadklarn bilir, genellikle dikkatsiz ve ak alrlar" demektedir. Sovyet ve dier dou bloku lkelerinin Trkiye'de yrtt gizli servis almalar da en az Amerika'nn ki kadar etkili olmutur. Radikal sol rgtlerin desteklenmesi, bunlarn silah ve dier ihtiyalarnn karlanmasnn yan sra Amerikan gizli servisi gibi Sovyet gizli servisi de Trkiye zerinden geen uyuturucu-silah trafiindedestekledikleri rgtler kanalyla etkin olmulardr. Bugn zellikle uyuturucu ve silah kadar tehditkar bir gelime de Trkiye zerinden salanan nkleer ve biyolojik silah yapmnda kullanlan hammadde kaakl olmaktadr. Bunlarn k noktas dalan Sovyetler Birlii'nin yerini alan Trki Cumhuriyetlerdir. Sovyetdiplomatlar ile gazetecilerinin hemen tamam KGB iin almlardr. En etkin casuslar Sovyet Haber Ajans TASS elemanlar arasndan kmtr. Bu dnemde,byk lde Sovyet etkisi altnda bulunan Trkiye Komnist Partisi ynetiminin, seim yerine, Rus gzetmenlerin istekleri dorultusunda gerekletirilen atamalarla yapld ortaya kmtr. KGB'ninaklanan arivlerinde yaplan para yardmlarna ve yetitirilenelemanlara ilikin belgeler bulunmaktadr. rnein TKP iin smail Bilen Ruslar tarafndan zararl ilan edilmi ve ynetimden alnmas ynnde raporlar dzenlenmitir. Bu dnem etkin olan Bulgar gizli servisi zellikle kaaklk konusunda Trkiye'de byk apl bir rgtlenme gerekletirmitir.Bulgar gizli servisi soyda ounluu ve g nedeniyle bunlarn Trkiye ile olan balantlarnkullanarak Trkiye zerinde ok titiz ve gl istihbarat almalarnda bulunmutur. NGLZ KTEBEK KM PHLBY' STANBUL KURTARDI ngiliz gizli servisinin kmesine yolaan nl kstebekKim Philby , kendisini aa vuran ve Trkiye'ye kaarak ngiltere'nin stanbul

Konsolosluu'na gelen Rus gizli servisinden Konstantin Volkov'u da Ruslarn Trkiye'deki glistihbarat an kullanarak ortadan kaldrtmay bilmitir. Philby Rus gizli servisine Volkov'u haber vermi, servis de onu stanbul'dan kararak Rusya'ya gtrpcezalandrmtr. Volkov Philby'inve dolaysyla da Rus gizli servisisi'nin eline dmeden nce1945 yaznda ngiliz Konsolosluu'nda u ihbar yapm ve ayrnt iin snma isteini dile getirmitir. O dnemi ok iyi hatrlayan ve Volokov'u Londra'ya bildiren stanbul'daki ngiliz gizli servisinin eleman John Reed olaylar yle anlatyor: " 1945 'de Trkiye'deki eliliimizde alyordum. O gnlerdeyazn Ankara'danstanbul'a tanr ve pek gzel bir yer olan, eski konsolosluk binasnda alrdk. bir gn bir Rus endieyle danma blmne girdi. Ve Bakonsolos Chantry Page 'I grmek istediini syledi. Bu Rus Page'nin Sovyet eliliindeki kart olan Konstantin Volkov'du . Ben Rusa snavlarm vermitim. Bu nedenle tercmanlk grevi bana verildi. Herneyse ok gemeden Volkov'un aslnda bir NKVD ( KGB den nceki gizli servis) subay olduuve Batya snmak istedii anlald. Karsyla kendisini Kbrs'a gndermemizi ve 27 bin 500 sterlin istiyordu. Buna karlk ngiltere'de alan Sovyet ajannn gerek adlarn aklayacakt. Volkov , ' Onlardan ikisi Dileri Bakanlnda alyor' dedi. ' Biri de Londra'daki bir kar casusluk rgtnn ba' Baka malzeme de vard.Moskova'daki NKVD binalarnn adresleri, alarm sistemleri, anahtar kalplar, nbetilerin programlar ve benzeri ... Volkov'un uzun bir sreden beriBatya snmaya hazrland anlalyordu." Ancako dnemin elisinin gizli servise kar olan tutumu nedeniyle olay Londra'ya aktarlnca Philby gizli servisin en etkin ad olarak olaya el koyup soruturmay kendisinin yapmasn salar. Trkiye'ye gelmeden nce Ruslara durumu iletir ve o stanbul'a olayincelemeye geldiinde de Volokov Rus ajanlar tarafndan ortadan yokedilir. Bylece dnyada bilinen en byk kstebekyksnn kahraman Rus gizli servisinin Trkiye'deki etkinlii sayesinde paay kurtarmay becerir. Ayrca Kim Philby 1947 ylnn ubat ayndaTrkiye'ye atanr. stanbul bakonsolosluktaikinci katip olarak gsterilir. ngilis gizli servisi SIS'in istasyon efidir aslnda. Trkiye'de kald 3 yl boyuncabu ajanlarnen hareketli ve aktif olduu topraklarda kendi deyimiyle " yle nemli bir i baaramad". nk Trkiye'de artlar ok ard. "Herkesin kaybedecek ok eyleri vard." SOVYETLERN KLT LKES TRKYE Sovyetlerin Trkiye'ye karyoun istihbarat almalar yaplan Karadeniz blgesinde, Batum, Sukum ( Sui yaknnda) , Leninakan, Sivastapol ve baka ehirlerde oluturulanmerkezlerden Trkiye'deki ajan ebekeleriyleradyo haberlemeleri yaplmtr. Buralar

araclyla dier istihbarat faaliyetleri yrtlmtr.Buralarda birer istihbarat karakolu bulunurdu. Bu karakollar Trkiye'ye kar yaplan istihbarat faaliyetlerini gece gndzalarak ynlendirirlerdi. 1947-1960 yllar arasndaRuslarn da casuslukta kullandklar en etkin kesim Trkiye'de bulunan Bulgar gmenleri veya onlarn aileleridir. Faaliyetteki ajan ebekesi kk ama etkindir. Trklerinbu tr faaliyetlerde kullanlmas konusundaki denemelerinde Ruslar byk sknt ekmilerdir. nk ajanlk iin teklif gtrlen kiiler soluu doruca polistealmlardr. Ankara'da 1955-1957 yllar arasnda faaliyet gsteren ve Batl istihbarat rgtlerine bilgi szdrd Ruslarca ortaya kartlan istihbarat subay Oleg Penkovskisonradan yaynlanan notlarnda, Trkiye'deki faaliyetlerine ilikin olarak unlar aktaryor: "1955 yaznda Ankara'ya geldim, balangta Askeri Atee nvann tayordum. Ocak 1956'da Ankara'ya yeni Sovyet Askeri AteesiGRU ( Askeri gizli servis)Generali Nikolay Petrovi Rubenko geldi. Kendisi ile olan ilikilerim yava yava gerginleti ve sonunda1956 Kasmnda geri arldm. GRU geri hizmeti ile grevlendirildim. Asl ad Savenko olan Atee, nceleri Kabil'debulunmutu. Yaverlerinden biri olan yoenko, yolda rastlad herhangi bir Trk'lokantaya davet eder ve tepeden inercesineyksek cretle Sovyet ajan olmasn teklif ederdi. ' Sen beni seversen ben de seni memnun ederim ' derdi.' imdi banabir askeri el kitab getir bakalm. te alsana para'. Bu gibi eyler ok gemeden Trk istihbarat servisinin dikkatini ekti. Trk yetkililer bir baka sebeple onu tutukladlar. yoenko tutukland bulumaya Savenko'nunizniyle; Moskova'nn ajanlarla bulumalarn yasakland ve ran ahn'nn Trkiye'yegeliine rastlayan nazik bir zamanda gitmiti. Bu konuda eletirilerimi aktardmda Savenko ok kzd. Bunun zerineKGB kanalyla Moskova'ya bir telgraf ektim.GRU haberi alr almaz beni Moskova'ya ard. Savenko grevinden alnd, ben de amirlerimi dinlemediim iin iyi bir fra yedim." Bu arada 1969 ylnda bugnlerin Rus ar milliyetisi Vilademir Jirinovski KGB ajan olmak sulamasyla Trkiye'de tutuklanr ve Rus Bykelilii ile Trk makamlarnn imzaladklar bir protokole bal olarak snr d edilir. O sralar Jirinovski Aliaa rafinerisinde almaktadr. bu almalar srasnda KGB adna faaliyette bulunduu belirlenir. Rafineri o zaman Sovyet yardmyla yenilenmektedir. 27 MAYIS 1960'I AMERKALILAR BLDRD erdeolduka aktif olan MAH, gelimeleri ok yakndan takip etmektedir. Trkiye'nin gelip dayand 1960 darbesini de ok yakndan izler. Geri sadece MAH deil polis istihbarat da 27 Mays 1960 darbesiniok ok nceden darbeyi yapacaklarn adlar ve grevleri ile birlikte hkmete iletmitir. Ancak yine de bu bilgi Amerikallardan sonra bize gelmektedir.

1957 ylnda, CIA'nn stanbul istasyon efi Laysrsn arad stanbul Emniyet Mdr Hayrettin Nakipolu'na kendilerine gelen bir Trk yzbasnn snma talebinde bulunduunu, yzbann Trk ordusunda darbe hazrlklar yapld yolunda bilgiler aktardn syler ve " gelin bunu aln" der. Yzbann ad Samet Kuu dur. Kuu'yu 2. ube mdr olan Ergun Gkdeniz'in almas istenir. Ancak Gkdenizbu grevi 1. ube Mdr Nevzat nlay'a aktarr. Gkdeniz daha sonra istihbarat asndan Trkiye'nin nemli adlar arasna katlacaktr. nlay, Kuu'yu teslim aldktan sonra, emniyette uzun uzun sorgulamalar srer. Sorguda Samet Kuudarbe yapacak olan subaylarn adlarn tek tek verir. Nerede ne konuulmu, neler, nasl yaplacak anlatr. Bu sorgudan 3 yl sonradarbe gerekletiinde Kuu'nun sylediklerinin hepsinin doru olduu grlr. Emniyet sorgusunu yapt Kuu'yu MAH'a teslim eder,onlar ayrca sorgularlar.Yani btn istihbarat birimleri olaydan haberdar olur. Alnan ifadeler nce dnemin ileri Bakan olan Namk Gedik'e aktarlr, Gedik durumu Babakan Adnan Menderes ile Cumhurbakan Celal Bayar'a bildirir ve ifadenin metinlerini sunar. Gedik yl sonra ihtilal sonras gzaltndayken intihar edeceinin farknda mdr bilinmez. Ancak farknda olduu ey ihtilalin ayak seslerini duymasna karnnleme yolunda bir adm atamaddr. Daha sonra MAH Celal Bayar'a ve DP kadrolarna dnemin CHP ileri gelenlerinin kendilerine kar bir askeri darbe hazrlnda olduklarn iletir vegelimelerden bilgilendirir. Ancak ordu ii gelimeler konusundaistihbarat hemen hemen yok gibidir. Bunun nedeni de MAH kadrolarnn byk bir blmnn asker oluundan kaynaklanmaktadr. DP iktidar daMAH' kendi ilerinde kullanma konusunda olduka uzmanlamtr. MAH teknik ekipmanylaCHP lilerin peindedir. Onlarn evlerini, brolarn ve telefonlarn dinlemektedir. Bu bir skaldaldr. Ancak DP iktidar bunu istemi ve yaptrmtr. Dinleme ilemini yapanlardan MAH'n Teknik stihbarat Birimini oluturan, Mazhar Eymr'n bu ii nasl yerine getirdii konusunda, olu Mehmet Eymr anlarn aktard ANALZ kitabnda bakn neler sylyor: "27 Mays 1960 geceyarsna doru babama telefonla bilgi geldi. htilal hareketi balamt. Babam ilk defa telal gryordum. hemen yaknda oturan bir ka personel arld. nbeti erlere herhangi bir mdahaleye kar koymamalar iin talimat verildi.Babamn yardmclarndan Necdet Bey yaknlarda oturduundan hemen daireye geldi. Birlikte en st katta, lojman karsndaki dairede bulunan ' zel dinleme' blmne geip buradaki baz bant ve evrak yokettiler. rendiime greorada muhalefet partisi CHP ve onun yneticileri izleniyordu. Babam Necdet Bey'e ' Ka kere syledim, bizi u ilere kartrmayn diye, bir trl dinletemedim' diye

yaknyordu." 27 MAYISILAR MAH'I SLNDR GB EZD 27 Mays 1960 MAH iinde bir dnm noktasdr. Askerlerynetime gelir gelmez yaptklar incelemelerde darbenin yllarncesinden bilindiine dair belgeleri grrler. DP iin ac ac glmserler. MAH iinde yle. MAH kadrolarna kar askerler byk bir operasyon balatrlar. Tekilatn yzde 90'a varan ksm tasfiye edilir. Sabah erken kalkan asker gidip MT yetkilisi koltuuna oturur. Sonunda istihbaratlara istihbarat tekilatnda yer kalmaz olmutur. Tasfiye edilen, daha dorusu toptan kaldrlan bir baka istihbarat birimi ise polis istihbarat birimi " nemli ler Mdrl" dr. Darbeciler darbeyi herkesten nce renen polis istihbaratn tamamen ortadan kaldrrlar. Ancak daha sonra bu birim ile MAH' yeniden yaplandrmann gereklilii karsnda aresiz kalrlar. MAH YERNE EMNYET STHBARATI 1937 ylnda 3201 sayl yasayla kurulan Emniyet Genel Mdrl stihbaratubesi, o zamanki adyla " nemli ler Mdrl" gvenlikle ilgili istihbarat almalar yapacaktr. 1951 ylnda bu birim, MAH'n bulunmasna ramen yeni bir yaplanma ile kontrespiyonaj dahilhemen btn alanlarda istihbarat yapmak zere birimler oluturur, bu birimler illerde deiik adlarla alrlar. 1958 ylnda " stihbarat Eleman Sevk, dare ve stihbarat Operasyonu Dzenleme Kursun"dan geirilen

elemanlarn katlmyla bu birimler Hatay, Ankara, stanbul, zmir'de "Kk Gruplar" adyla oluturulan istihbarat nitelerinde grevlendirilmilerdir. 1960'da askerler bu birimi kapatrlar. Yerine 1963 ylndayeniden oluturulan ve dzenlenen yeni nemli ler Mdrl kurulur. Bu yeni birim 10 ilde faaliyet gsterir. 1970 ylnda Daire Bakanl, 1975 ylnda stihbarat Bakanlh, 1983 ylndaise stihbarat Daire Bakanl adn alan polis istihbarat biriminin yetkileri de yeniden belirlenir. Buna gre Emniyet Genel Mdrl stihbarat Daire bakanl'nn grevi : " Devletin lkesi ve milletiyle blnmez btnlne , Anayasa dzenine ve genel gvenliine dair nleyici ve koruyucu tedbirleri almak,emniyet ve asayii salamak zere, lke sevyesindeistihbarat faaliyetinde bulunmak. Bu amalabilgi toplamak, deerlendirmek, yetkili merciilere veya kullanma alanna ulatrmak. Devletin dier istihbarat kurulularyla ibirlii yapmaktr." Askerler, polis istihbarat nitesini ortadan kaldrnca yeni hedef olarak MAH' seerler. MAH iindarbecilerin sylemi daha milli bir gizli servis ve adalatrmaistei eklinde geliir. En azndan syledikleri budur. Geri illerdeki gizli servis brolarna gidip oturan askerler ncelikle kendileri ve iinde bulunduklar cuntasal faaliyetlerle ilgili dosyalar sonra da tandklar ile ilgili dosyalar arivlerden kartr ve temizlemeye alrlar. MAH kadrolarnntamamnda ynetime el koyup ariv dzeltme almalarna balarlar. Askeri ynetim ilk i olarak askeri akademide hocalk yapan Albay Naci Asutay' MAH bakan olarak atarlar. Asutay'n grevi MAH' ada, da dnk,stratejik istihbarat yapacak bir kurulu yapmaktr. nk askerler yaptklar aratrmalarda MAH ile zellikle Amerikan, srail ve ran gizli servislerinin iieliini renmiler ve bundan kurtulmak istediklerini beyan etmilerdir. Ancak onlarn atamasyla greve gelenAsutay MAH iinde etkili olamamtr.Asutay yerine tekilat Ziya Selk tarafndan ynetilir hale gelmitir. Selk MAH'n iinde yetimi bir asker kkenli istihbaratdr. Asutay' MAH iinde tketmitir. NAC AKUN'DAN CEVDET SUNAY'A STHBARAT FIRASI 27 Mayslar bunun zerineistihbarat bir Tmgeneral olan Naci Akun'u MAH bakanlna getirirler. Akun tekilatta byk bir operasyona gelir gelmez giriir. Sonuta yeni bir yaplanma ortaya kar. Bu dneme ilikin anlarnda Talat Turhanunlar anlatyor: " O dnemde MT'in banda Trkiye'de tandm en onurlu kiilerden biri vard. Tmgeneral Naci Akun. Eer o olsayd MT bugnk noktaya gelmezdi. ( 1992) Yahut onun anlaynda insanlar MT'in banda olsayd MT bu noktaya gelmezdi. ok onurlu ve ilkesel bir adamd.Bu adam benim komutanmd.Drtyolda 1959-1960 yllarnda. Dolaysyla kltr

dzeylerimiz uyutuu iin askeri hiyerari iinde dosttuk.ok ak hereyi konuurduk.O Milli Emniyet Bakan olunca, beni de ok yakn tandiin yanna almak istedi. Bir rgte girmeden evvel, rgtn i yapsn bilmem lazm.Beni ald rgtn her tarafn gsterdi. Ben o rgtt hizmet yapamayacam anladm ve ( stanbul Blge Bakanl) teklifini kabul etmedim. Oysa ki biliyorsunuz, MT raporunu okudunuz, MT stanbul Bakan olmak iininsanlar ne entrikalar eviriyorlar. Yzelli bin trl entrikalarla, yzelli bin trl ilikilerle yeraltnda, yerstnde eitli olaylar yapyorlar. stanbul MT Blge Bakan demek 9 il valisininzerinde bir statde bulunmak demektir. O gizliliin verdii avantaj hari.Bir de istihbarat megalomanisi var ki , en dipteki ajan bile istihbaratym dedii vakit kendisini ok stte gryor.Bu tavrlar belki demokratik ereve iine sokulursa Trkiye'de belki birok ey dzelir..... ..MT'e kumanda eden kiiler , MT'e egemen olamadklarn sylemiler; MT'in banda olan kiiler, bakanlar: ' Kayden benim emrimde diyor' ... stihbarat'n da normalde yzde 75'I aktr. Yzde 10'u teknolojiktir. Geri kalan da irentir.Yani ajan vesaire gibi. Onlarn iinde de en ok olan parayla elde edilen kielerdir.Yani bu ii yaptrmaya herkesi bulamazsnz.Bir istihbarat rgtnn iyi olmas iin, ak istihbarat ounlukta olacak. Teknik istihbarat ounlukta olacak. Bu ajanlarla filan eski zaptiye yntemleriyleinsanlarn peine giderek, yatak odalarna girerek , bu anlayortadan kaldrdnz zaman rgt salk getirebilirsiniz." Ancak ordu ii ekimeler yznden MAH bir trl istenilen dadnk istihbarat almalarna kanalize olamaz. Akun dabu ie dnkln kurbanlarndan biri olacaktr. Akun'u makamna aran dnemin Genelkurmay Bakan Orgeneral Cevdet Sunay, silahl kuvvetlerin iine dnk istihbarat yapmasn ister. MAH subaylar izleyecek ne yapp ne yapmadklarn Sunay'a bildirecektir. Bu istee kar kan Akun, Sunay' a " Eer bunu kabul edersem nce sizi izlemem gerekir" diyecek, ancak istifasn da verecektir. Bundan sonraki dnem MAH iinde uzun yllardr bulunan ve bakan olarak da kalacak olan Fuat Dou'nun dnemidir. Dou'yu greve getiren Sleyman Demirel ve arkadalardr. FUAT DOU DEMREL' UYARIYOR Ancak Dou daha sonra 12 Mart olaynda Babakan Demirel'i bir sre uyardktan - ki bu uyarlar arasnda darbe hazrlyla ilgili bilgiler de vardr- sonrasndaki gelimelerde olaylarla ilgili bilgileri Cumhurbakan Cevdet Sunay'a aktaracaktr. Dou, MAH Bakan Behet Trkmen dneminde Amerika'da eitim gren istihbarat subaylardandr. 4 arkada olarak Amerikaya gider ve burada CIA'nn istihbarat kurslarndan geerler. Sonra yurda dnldnde bu ekirdek kadro Amerikallarla birlikte kurulan MAH

okulundaajan eitimini srdrr. Dou devaml, dier 3 eleman ise zaman zaman derslere girer. 1944'de Genelkurmay istihbaratna, 1954 de de MAH'a geen Dou stanbul'da istihbarat okulunda ders veren ilk hocalardandr. Bu ilk derselere 800 kadar renci katlr. Dou daha sonra stanbul blgesinde kalr. Bu srada en nemli operasyonlardan birisini Fener Rum Patrikhanesiyle ilgilialmalar oluturur. Dou'nun kontrolnde Patrikhaneye szmay baaran MAH, homosekseleilimlerini saptad bir rahipten, PatrikhaneninTrkiye iindeki ve dndaki politikalar ve emelleri zerine yine bir homosekseli arac klarak bilgi almay baarr. Bu bilgiler bugn Patrikhaneningerekletirme yolunda byk admlar att Vatikan gibi bir ayrstat kazanmann ilk bulgularn oluturmutur. Trkiye'de 6 Temmuz 1965 gnne kadargizli servis almalar malesef hep yasal dayanaktan yoksun olarak yrtlmtr. Bu nedenle de kurumlalamam, ilkeleri oluturulamamtr. O zamana kadar teiklatn yasalara uydurulmas ve gnn artlarna gre yeniden yaplandrlmas kavram hep tartlan ancak bir trl yaama geirilemeyen dnce olarak kalr. Oysa Trkiye batl veya doulu btn lkelerin ve bunlarn istihbarat birimlerinin nfuz alan iinde bulunmaktadr. Bu dzenlemelere acil ihtiya duymaktadr. Bu ihtiyac duyanlarn banda Trkiye Cumhuriyetini kuran liderlerden smet nn gelmektedir. nn, Trkiye'nin da bamll konusunda ve zellikle istihbarat iin 1963 ylndaki bir Bakanlar Kurulu toplantsnda skntsn u sitem dolu szlerle dile getirir: TESLM ALINMILIIN ARESZL: NN SYAN EDYOR " Daha bamsz ve ahsiyetli bir d politika izlenmesini istiyorsunuz. Herkes ayneyden bahsediyor. Nasl yapacam ben bunu. Karar vereceim ve ii teknisyenlerime havale edeceim. Onlar etraflca alma yapacaklar, teklifler hazrlayacaklar. Yapabilirler mi bunu.Hepsinin etrafnda uzman denilen yabanclar dolu. fal etmeye alyorlar, muvaffakolamazlarsa ii srncemede braktrmaya lyorlar. O da olmazsa kar tedbir alyorlar. Bir grev veriyorum; neticesi bana gelmeden Washington'un haberi oluyor. Sonucu memurumdan nce sefirimden reniyorum. Byle mi teslim ettik biz devleti. Bana imdiye kadar bunlar tarafndan hazrlanm, derdimize deva bir rapor gstermediler. Hepsi yasak savma kabilinden eyler.Ne yapyorsak biz yine kendi elemanlarmz ile yapyoruz. Peki bu binlerce adam ' avara kasnak' gibi dolamyor. Elbet kendileri iin nemli marifetleri var. stiklal Harbinden sonrasulh anlamasnda esas mcadele buuzmanlar konusunda oldu. Yoksa hudutlar meselesi fiili bir durum idi. Tazminat iini ki biz devletlerle aramzda hallederdik.Btn mcadele idaremize tasallut yznden kt. Bir tek uzman vermek iin byk dnler vermeyehazrdlar. Dayattk. Biz onlarn

niin srar ettiklerini biliyorduk. Onlar bizim niin inatla reddettiimizi biliyorlard. Byledir bu iler. Peygamber edasyla size dnyalar vadederler. mzay attnz m ertesi gn gelmilerdir. Personeli gelmitir, sleri gelmitir. Ondan sonra skebilirsen sk. Gitmezler. Ancak bu meselenin zerine vakit geirmeden eilmek lazm. Yoksa bamsz d politika gdemeyiz. Fakat zannetmeyiniz ki kolay bir itir. Savuturulan iki badire bunun yannda ok kolay kalr. Teebbs ettiimiz zaman bamza neler geleceini kestiremem" MAH, MT OLUYOR te ayn nn, bu sralarda hazrlatt yeni bir istihbarat rgt yasasn TBMM'ye sevkeder. Bu yllardr yeraltnda bulunan, kurallar ve almas gizli olan bir devlet rgtnn yerstne karlmasdr.nn karma hkmetinin Meclise sevkettii yasa MAH' MT'e dntrmektedir. Bu sadece bir ad deiimi demek deildir. Yeni hazrlanan Anayasa'ya da uygunluk yaratlmaktadr. Yani yasallk getirilmektedir. Trk gizli servisi var klnmakta, ad konmaktadr. Pek ok yabanc aratrmac bu dnemde Trk gizli servisinin adn bilemedikleri iin "Emniyet" diyerek, Trkiye'de polis rgtne karlk gelen bu kurumu gizli servis saymaktadr. Bu da doaldr. nk MAH'n kadrosu ve yasal hi bir dzenlemesi yoktur. Milli Emniyet Hizmetleri olarak adlandrlan gizli servis almalar, Milli stihbarat Tekilat bnyesinde yrtlecektir. MT toplad bilgileri 1961 Anayasasylaoluturulan Milli Gvenlik Kurulu'na aktaracaktr. Bu kurul devlet politikasn ekillendiren ve hkmetin de stnde yeralan bir yeni yaplanmay da beraberinde getirmektedir.MT bu kurulun gz kula olacaktr. Ancak yasayla ordu ile MT ilikisi yeniden tartmaya alr. Baz kesimler ki bunun iinde emekli subaylar ile dnemin CHP milletvekilleribulunmaktadr, MT'in yapsnn askeri olmasnn sakncalrn anlatrlar. Bunlara gre MT iinde ok eitli olaylara karan subaylar, bu grevlerinden sonra gittikleri klalarnda askerlik grevlerini yapamayacak duruma geliyorlard. Bu tepkiler srasnda ordu kkenli olan MTmensuplarna tercih hakk tannarak MT'in devaml kadrosuna gemelerinin teklif edilmesi dahidile getirilmitir. Bu eletirilerin odak noktasnda yeralan ve rahatszlklara yolaan dnce ordunun MT iindeki etkinliinin yaratt sakncalardr. Silahl Kuvvetler MT'i ynetmektedir, ancak MT, Silahl Kuvvetlerin iinde istihbarat almas yapamamaktadr. Bu mevzuat gerei yasaktr. ASKERLER MT' BIRAKMIYOR stenilen ey MT'in sivilletirilmesidir. Bu olmad iin ordunun bir blm MT iinde kalarak srekli i politikann kazanlarnda ya kaynamakla, ya da o kazanlarn altndakiatei krklemekle megul

olmaktadr. Sivilleme o zamanlar btn tartmalara karnbir hayal olarak kalacaktr. Oysa Trkiye'yi MT'in almalar asndan ok nemli gnler beklemektedir. MT bunlar karlamaya hazr deildir. nk tartmalarn odandan kurtulup kendi asli grevine bir trl dnememektedir. Bu dneme ilikinanlar ok nemli olan bir eski istihbarat Ergun Gkdeniz, yeniyasann hazrlanmasnda aktif grev alanlardandr. nce Siyasal bilgiler Fakltesini, ardndan hukuk renimini tamamlayan Gkdeniz ,1951 ylnda Kaymakamlk staj iin bulunduu stanbul'da Emniyet Kaaklk Brosunda geici bir greve getirilir. Daha sonra Emniyet Genel mdrl stihbarat Dairesi'ni oluturmakla grevlendirilen, MT yasasnn hazrlayclar arasnda yeralan, Amerika'da eitim gren, stanbul 2. ube Mdrl grevinde bulunan Gkdeniz,1962 ylnda , " Bana bir yerde bir kaza geleceini anlad iin" istihbarat grevinden Mlkiye Mfettiliine geer.Daha sonra Mardin valiliine getirilen, Merkez Valisi olarak grev yapan Ergun Gkdeniz CHP iktidar srasnda 1978 ylnda atand Isparta Valiliine gitmeyerek grevinden emekliye ayrlr. Ayn yl Ankara Barosu'nda avukatlk stajn yapan Gkdeniz, o tarihten buyana serbest avukat olarak alyor.Gkdeniz olaylarla geen 1950-1978 yllarn ve bu dnem istihbaratyla 1995'l yllarn istihbarat almalar konusunda sorularmza u yantlar verdi: STHBARAT UZMANI ERGUN GKDENZ ANLATIYOR - Sizin iin 1960 ihtilali ne ifade ediyor? Gkdeniz:1960, milattan nce milattan sonra gibi; Trk devleti iin bir balang hatta sondur. Dolaysyla btn Trkiye Cumhuriyeti Devletinin, organlarnn yenilenmesi gerekliliine inanan bir iktidar kadrosunun yapmakta olduu tasarrufla babali drlecekti.htilal idaresi herkes gibi MT'ten de gemeyi dnyordu, tabiki kt niyetle falan deil, daha iyi olmas iin .Fakat daha iyi derken bunun da yoruma ak olduu bir gerek. - 1960'dan nce emniyet istihbaratnda mydnz? Gkdeniz:1960'da ben Emniyet Genel Mdrl stihbarat Daire Bakanln kurmaya memur edildim. ihtilal idaresi tarafndan ve daha nce de ben ilgintir Amerika dnnde ayn ekilde grevlerde bulunmutum.htilalcilere de bunu anlattm. Dedim ki"Ben1959 ylnda Namk Gedik'in emriyle Emniyet Genel Mdrl stihbarat Tekilatn yeniden kurmaya memur edildim. Sonra aklnza birey gelmesin." - Dzenleme nemli ler Mdrl iin deil mi? Gkdeniz:nemli iler evet. Yasal deyimi ile 3201 sayl Emniyet Tekilat Kanununda ngrlen nemli ler Mdrl. nemli ler Mdrl aslnda istihbarat yapmakla grevlendirilmi bir mdrlk olmasna ramen, ben bu grevi teslim aldm zaman nemli lerin son derece nemsiz ilerle

uratn grdm. Bu bir eletiri deil de tespit. Benim iin gerekten zc oldu. Bu grevi teslim aldmda ok iyi durumda olmu olsayd diyorum. -Bu dnemde MAH bnyesinde grev alan kiiler sizin iki numaral cetvelinizden maa alyorlar.Uzman emniyeti olarak... Gkdeniz:Efendim,oras biraz karkt.nk malum talimat zerine baz ilemler yrtlm. Zamanla gelien bir trend iinde. stihbaratn yasal klfnn hazrlanmam olmasnn skntlardr bunlar. Bundan nce de nemli ler yokken Emniyet tekilat kanununda yasal klf bulunmayan"zel birimler" kurulmutur. Bu zel birimler benim organize etmi olduum "kk guruplar" adyla, hcre deil yanlz, siyasi ubeye e anlaml kk gruplardr. Siyasi ube legal olarak dernek yneticilerinin sylediklerini, yaptklarn toparlarlar. Bunun dnda aktif bir eylemleri olmamtr. Malumunuz MAH o dnem espiyonaja bakard. CIA, FBI KAVGASI GB -nemli ler Mdrl kontrespiyonaja da bakar myd? Gkdeniz:Hayr, hayr.Yasada zaten yle birey yok. Yasada sadece kadro var. Ne yapaca hakknda hi bir bilgi yok. Amerika'da CIA ile FBI hep bir noktada akmlardr. CIA biliyorsunuz kontr espiyonaj faaliyetlerini espiyonaj faaliyeti olarak yrtmler. FBI'da kontr espiyonaj faaliyeti yrtyor.Bunlar birbirlerinden o kadar ayrlmaz eyler ki, bir anda bakyorsunuz ki snr geiyorsunuz.ler birbirine karyor.Kah CIA, FBI'n iine karm, kah biri dierine. Bu yanlz bizde deil ngiltere'de, Fransa'da, Rusya'da bu kavgalar yetki kavgalar olmutur. Hatta yani Amerika'da olduu gibi CIA ve FBI dman kardeler olmulardr.imdi Trkiye'de misal olarak sylyorum, bir Suriyeli diplomat aldnz, Suriyelidiplomatla yatyorsunuz, onunla kalkyorsunuz. Diplomatlarla birlikte yaarken bir anda kendizi am'da buluyorsunuz.Yani orap sk gibi ya Lbnan'da buluyorsunuz ya da srail'de. Atladnz gittiniz.Hemen ipularnn peine. Bu durumda biz gidip kapy alyoruz, artk bu Suriyeli diplomat bizim elimizden kt, size veriyoruz diyoruz. Buna genellikle elemanlarmz ok itiraz etmilerdir.Biz operasyonu balattk, bir noktaya geldik,imdi ne diye verelim diye. Ben ocuklar burada bizim snrlarmzn dna tamtr deyip, MAH'tan arkadalara teslim ettiim ok olmutur. Bu bir olgunluktur.Sonra operasyonlarda mesleki kskanlklar olabilir, kendisi baary paylamak istemiyordur. Aslnda bunun mesleki kskanlkla bir alakas yok, memleketin yksek menfaatleri nedeniyle bylesine ksr rgt ekimelerine ben izin vermedim. Zamann Fuat Paasndan tutunda Ziya Paasna varncaya kadar son derece iyi ilikilerimiz olmutur. nk memleketin yksek menfaatleri sz konusu olduunda sen yaptn ben yaptm gibi ksr ekimelere girmenin hi bir anlam yoktur. Bunu, ben altm mesai arkadalarma da

retmiimdir. MAH'la beraber emniyetin ekimeleri bunlardan kaynaklanmtr. O tarihten nceki ekimeler yznden ahenkli bir alma ortam salanamamtr. bu anlay meselesidir. bizim getirmi olduumuz bu anlayn hem MAH'a hem bize ok eyler kazandrd kansndaym, ekimeyi nleyerek. AMERKA SEER VE YILLARCA BEKLER -Behet Trkmen'in gidiini hatrlyor musunuz?Problemli olmu. Gkdeniz:Bu kendi i sorunlarndan kaynaklanyordu. imdi bakn, bir tekilata bir kii monte ettiiniz zaman bir kan uyumazl oluyor. Aadaki kadro aktif olarak sizi kusuyorsa, sizin oraya monte edilmeniz mmkn deil.O kadarn syleyeyim. Bizde de ok olmutur. Bende olmamtr, ama niye? ocuklar ben buldum, ben kurdum, ben yetitirdim. Onlar bizim birer evlatlarmz olduklarndan herhengi bir ekime de olmad, srtme de... -O dnem Amerikallar ile ilikilerska eletirilmi. Bunu nasl deerlendiriyorsunuz? Gkdeniz: Amerikallarla alrken, Amerikallarn deyimi ile irtibat subay yani Amerikallarla birlikte irtibat salayan grevliler vard. Bu grevlilere aadaki kademeler hite iyi bakmyorlard.Olaydan holanmyorlard. Hatta birinde de Amerikallarla alrken irtibat grevini alan sonradan MAH'da daire bakanlna kadar ykselen ve mahkum edilen bir MT eleman vardr, bu hala tartla gelmektedir, Sabahattin Savaman . Amerikallarla ilikilerde teknik imkanszlklardan Amerikallarn bir daveti kabul edilmitir. Menderes zamannda da MAH'dan sorumlu Babakanlk Mstearyd. Ahmet Salih Korur tek bana sorumluydu. Salih Korur hain bir adamd. MAH'la da bir ok srtmelere yol amtr. Amerikallar teknik yardm konusunda MAH iinde ok cazip grnmtr. Aradaki anlama teknik ve eitim konusundayd. Burada en nemlisi nedir biliyor musunuz? Amerikallarn bir sistemi var; ilerde bir adamn Trkiye'de nasl i bana geleceini planlarlar. Transfer edilen oyuncunun sol ak m sa ak m oynayacan bilirler. Bazen bakyorlar ie yaramyor derhal iade ediyorlar. Bu Trkiye iin pek geerli deil ama bir Vietnam iin; standartlar dk Asya lkeleri iin geerli olmutur. Amerikallarn istedii kadrolama olmutur. Bu a ok geniletebilirsiniz. Sempatizan deil, aktif grev alabilecek insanlar. Tasfiye edilebilecekler tercih edilir. Ama MAH'da benzeri bir olay yaanm deildir. Trkiye'nin o tarihte iinde bulunduu teknik imkanszlklar, bunun dnda Amerikallarla i birlii, karlkl olarak birbirlerine bilgi vermeyi zorunlu klmtr. Bu bilgi teatisinde bulunurken mesela MAH'n baz aktif elemanlar baz bilgilerin aktarlmamas gerektii grndeydiler. nk istihbaratta nemli olan nokta bilginin ne miktarnn aktarlabileceidir. Sadece Amerikallar iin deil genelde nemlidir. rnein ismi lazm deil yle bir bakan gelmitir

ki o bakana erez babnda baz istihbarat krntlar ikram edilmitir. Niye denildii zamanda bu adama fazla bilgi verilmez denilmitir. Bu, istihbarat tekilatnn gcn gsterir . Nedir bu gc , yani bakan dahi olsa gvenilmeyene devlet srr verilmez denilmitir. Bu yalnz Trkiye'de deildir, tm istihbarat tekilatlar iin geerlidir. stihbarat tekilatlar gemilerinde baz soru iaretleri olan kiilere gerektiinden fazla, hatta gerektii kadar bile bilgi vermezler. Trkiye'de de ayn kural uygulanmtr. Bir de bunun baka bir yn var. Siz o devlet byne, baz bilgiler veriyorsunuz. Bu bilgiler sanki ok adi eylermi gibi sada solda duruyor, okumuyor bile. Maalesef gereksiz kiilerin eline dyor. stihbarat tekilatlar bundan son derece rkyorlar. Hazrlanan raporlar gereksiz kiilerin eline geiyor, o dnemde maalesef byle eyler yaand. -Behet Paa'nn buradaki etkisi nedir? Gkdeniz:Behet Paa bu srete hi etkilenmemitir. nk bakanlar o zaman o kadar etkin deildiler. Bakana bile "diyet kahvalt" verilebilir. -O dnem Behet Paa izlenmi. Gkdeniz:Tabiki bu ar birey. MAH'n bir hastal var, ekimeler guruplar yaratyor. Bu tabiiki son derece ypratc oluyor. Bunu askeri kkenli olmasna balyorum. Bir kdem askeriyede ok nemli. MAH kta hizmeti dnda , rotasyon hizmeti olmaktan kmalyd. Salkl olan buydu ama kartamadlar.1960'a kadar byle geldi. 1960 da MAH'da kendilerine gre pheli grdklerini grevden aldlar. Buradabeceri veya beceriksizlik deil de kendi kiisel deerlendirmeleriyle yaptlar; u adam bize karyd, bu adam bize karyd, diyerek. Tabii bu gereksiz pheler sadece MAH hakknda deil tm kiiler hakkndayd. Emniyet Genel Mdrlkontrol altna alnd. O zamanki bu askeri harekat Osmanl mparatorluu'nun kontrol altna alnd mtareke dnemlerine benzetiyorum. SAD KOA VAKASI -Sadi Koa' ve istihbarat zerine getirdii tezleri nasl deerlendiriyorsunuz? Gkdeniz: Sadi Koa'da belli bir grupla alan bir insand.O grubun isteklerini yerine getiriyordu. nk ihtilalden sonra ihtilal komitesi grubunun bir yesi oldu.Bu defa herkes birbirinden phe eder oldu. Bir yanda devlete bal MAH var, bir yanda bunlar. Kiiler biririnden ekiniyorlar.ekinmekte hakl olduklar da kt ortaya. nk 14'ler olay vard. Tabii 14'ler denilen grup kendilerine kar olduklarn grdkleri grubun, aleyhlerine olabilecek her trl teebbsn devletteki bazkiileri elde ederek renmek istediler. Geirdiler de. Bu defane oldu, devlet adna deil de gruplar adna istihbarat yapan, bu ynde faaliyet gsteren, blk prk eyler haline geldi. Bunun farkna varld. Yaptmz eitli grmelerde , o zaman Ankara skynetim

komutan ve Milli Birlik Komitesi yesi Korgeneral Cemal Madanolu'nun karargahnda hergntoplanyorduk. Bu toplantlarda bunlar dile getirildi. Bunun zerine denildi ki 'Emniyetin hali ne olacak?' Emniyet ok ar darbeler ald. Bu tekilat yeniden canlandrmak, motive etmek son derece gt.Vatandalar da o derece saplandrlmlard ki emniyete gvenmiyorlard. Sonra emniyetin ierisinde korkun bir ihbar furyas balad. uvallarla ihbarlar geldi. Herkes birbirini ihbar etti.Bu ok irkin ve ahsen benim hi beklemediim, ok zc eylerdi. Bunlarn biz tahkikatlarn yapmadk. Yapm olsak u gne kadar srerdi. stihbarat tekilatnn yneden rgtlenmesi gndeme geldi. Bu arada da yine makamn etrafnda bulunan, ben yaparm diyen bir tr zel giriimci gibi , subaylarn taleplerine ahit oldum. Hatta hazrlam olduklar planlar, projeler getirdiler. Bunlar da znt ile izledim. Bizim hazrladmz plan dahili iinde emniyetin rgtlenmesi yapld. O gnn zor koullar altnda. Yeniden emniyet gven kazand. sonra da MAH paraland. Parampara oldu.Hatta ad lazm deil bir gn birisi bana dedi ki: ' MAH' lavedelim ve size balayalm'. Ben buna kar ktm. Biz bunun doru olmadn, Emniyet Genel Mdrl'nn byle bir grevi stlenmesinin doru olmayacan , aslnda byle bir grevin bizlere verilmi olmasndan eref ve onur duyacamz, buna ramenmemleketin yksek menfaatleri asndan son derece tehlikeli ve sakncal olacan belirttik. Biraz buruk da olsalar bizim grmz kabul ettelir ve MAH kald. MAH YAPILANIYOR MAH'n bana yine kendi adamlar olarak bildikleri adamlar getirdiler. Kendi adamlar diye getirdikleri kiilerin hi de yle istenmeyen adamlar olmadklarn grdm.Memleket ve vatansever insanlar olduklarn grdm. Yanl eylere gitmediler.Bizlerin de yardmyla baz objektif kararlar aldlar. 1960-1961 yllar arasndadr. Sonra bu defa dediler ki;' bu MAH'h hali ne ocak?' Dedim ki siz MAH' duman ettiniz.Hatta yle ki MAH'dan ayrlan 33 eleman bana yolladnz. Biz onlar alp krk kalplarn sardk. Baktk ki MAH'a kar bir sitemle , siperde savamak gibi bir eilimleri var. eitli grevler vermek suretiyle bu savama tehlikesini bylece bertaraf ettik. Sonuta bir gn ardlar. Albay inasi'nin bakanlnda Devlet Planlama Tekilatndaki toplantdaMAH adn deitiren bir kanun hazrl vard. MT Kanununun ilk k hazrlklar yapld. Bu almalar srasnda grdm ki , en byk itirazlarn bizdenEmniyet ve ilerinden gelecei phesi vard. Biz onlarn daha iyi yaplanmasna destek olunca bu ekilde ortaya knca adetaardlar. Dolaysyla yasal bir kisveye geildi. MT kuruldu. Bir de ok tartmal bir husus vard. Milli Gvenlik Kurulu (MGK). MGK'nn kurulmasnda benim de nacizhanekatklarm oldu. Bir asker gruptan bir sivil ynetime kay var.Asker sivili devaml izleyecek.

bunu dardar yanl kaynaktan renmektense kendisinin de iinde bulunduu bir kurumda tartsnlar. Amerika tartyor, Trkiye neden tartmasn ki? Amerika gibi demokratiuk bir lkede antidemokratik olmuyor da Trkiye'de neden oluyor? Ben bunu anlayamyorum. Antidemokratik olan bir rgt deildir ki,atidemokratik olan kafalardr. Adamn kafas ok deiikse bu zihniyet meselesidir. Amerika da kurulan MGK, Trkiye'de de kuruldu. MGK bu dediim dorultuda grevini iyi yapt. Bu dnem iinde de geerli, bu dnemde de iyi yapyor. Bir emniyet sibobu olmutur. Peki efendim niye banda GMK sekreteri olarak bir Orgeneral bulunuyor? Olsun, ne olacak?MGK bir tekilat deil, bir st kuruldur. Bakanlarn, Babakann, Cumhurbakannn da katld bir kuruldur. Bakanlarmz, babakanlarmz nedense istihbarattan ekiniyorlar. ADNAN MENDERES'N BAKANI UYUTURUCU KAAKISI - Daha nceki hatal ve keyfi kullanmlardan dolay m acaba? Gkdeniz: Deil, deil. Belki nasl kullanacan bilmiyor. Eline bir rapor geldii zaman ben ne yacam diyor. stihbarat kullanlmak zeredir. Eer elinize gelini kullanmyor bir kenara koyuyorsanz, devlet istihbaratn kullanamyorsanz. o politikacnn bakan olmamas lazm. nk size bir ey veriyor. Trkiye Cumhuriyetinin zeri kara bulutlarla kapl. Ya var ne yapacaksnz? Bu hava raporunu kullanmanz lazm. Sen bunlar deerlendiremiyorsan, yazlk elbiseyle yamuru yersin. Trkiye'de genelde byle oluyor. Bizdeki btn babakanlar istihbarata ok kt bir ekilde bakmlardr. Yani 'yan' bakmlardr. hala da yle bakyorlar. ben bunu bir trl zebilmi deilim. 1960'lara gelinceye kadar Adnan Bey istihbarata yle bakard. Onun gzcsAhmet Salih Korur'du. Ahmet Salih Korur'un sylediklerine bazen nemser bazen nemsemezdi. -Ahmet Salih Korur stanbul'a gidip diyor ki Adnan Bey'in telefonlarn neden dinliyorsunuz? Babakanlarn telefonunu dinlemek ok mu imkanszdr? Gkdeniz:imdi Adnan Menderes'in telefonlarnn dinlendiini nereden biliyor Ahmet Salih Korur? Bilgi tartlr. O zaman Dileri Bakanlnn da kulland bir randevu evi vard. Lks Nermin adnda bir kadn iletirdi. Randevu evinin baz politikaclar tarafndan korunduunu, dolaysyla emniyeti ilgilendiren ok nemli birkonuda mdahale edilemidiinigryorduk. O zaman stanbul 2. ube Mdrydm. Fuat Paa'da operasyon efiydi; Binba idi.Kendisinden rica ettim, teknik grubunu aldm ve dinledim randevu evinintelefonlarn. Mesala Namk Gedik (dnemin ileri Bakan) operasyon olarak baz eyler vermiti o zaman. rnein uyuturucu kaaklarndan bir tanesini DP 'li bir bakann evinde sakland iddias nedeniyle , o zamanki MAH'dan rica ettim. Bakann evini dinledim ve doru kt.Uyuturucu kaaks bakan evinde saklanyordu. - O zaman bu bakan hakknda bir ilem yaplmtr herhalde, bakan kimdi?

Gkdeniz: lem yaplmad. imdi de adn aklayamam. - DP iktidarnda bir bakan bunu yapyor ve hakkndabir ey yaplmyor?... Gkdeniz: Yaplmad. Yaplmad.. Bunu ben ne diye sylyorum. nk Ahmet Salih Korur'un kendine zel istihbaratlar vard. Bazlar telefonlarnn dinlenmesi konusunu kendisine gtryorlard. Ahmet Salih Korur'un en ok merak ettii o zamanki Babakan Adnan Menderes'in gnl maceralarnn bilinmesidir. Bunlara karyd. imdi bakn aktif operasyon gruplarvardr. Hi bir ey olmakszn operasyon efinin emriyle hereyi yaparlar. MAH Bakannn haberi bile olmaz. Bu da bir gerek yani. Telefonlarn dinlenmesinden MAH Bakannn, Mstearnn haberi bile olmaz. AMERKALILARLA BRL BZ ZAYIFLATTI - imdi yle bir tablo ile karlayoruz ki 1953-1960 arasnda herkesin kendi istihbarat gruplar var.Herkes kendi istihbarat grubunu kuruyor. Yitik bir istihbarat anlay var.Herkes kendi istihbarat tekilatn kendi antasnda istiyor. Sakncalar nedir o gnk konjnktr ierisinde? Gkdeniz:Birkere Amerikallarla ibirlii bizim istihbarat faaliyetlerimizi zayflatmtr. nk Mc Donalds'dan gelen hazr hamburger gibi fas-foodlar olmutur. Bunlar bizim midemize uymamtr. O tarihlerde tabii ok nemli istihbaratlar , CIA tarafndan Trkiye'ye ikram edildii iin , ikram sofrasnda ne bulmusak onu yemiizdir.Bu da bizim, kendi bnyemizde yapm olduumuz istihbaratfaaliyetlerini son derece zayflatmtr. Birinci tespitim budur. Yani bize hazr sunulduundan bu alanlarda geliememiizdir. Birileri bunu anlamalyd. Bunlar Amerikallardan al. Almanlardan al, Franszlardan al ama kendi elemanlarna, kaynaklarna ek ettir. kinci de yle sizin dediiniz gibi blk prk deildi istihbarat almalar.Aslnda son derece gl bir tekilat grnts vard. 1960'dan sonra biraz evvel anlattm sebeplerden askeri rejim MAH'a bir trl gvenemedi. -Sizin Samet Kuuolay nasl geliti? Gkdeniz: Efendim Samet Kuu, Amerikan stanbul Bakonsolasluu, CIA grevlisine snd.CIA efi Laysrsn telefonla Emniyet Mdr Hayrettin Nakipolu'nu, o dabeni arad. Yanllk ve aknlkla beni arad. 'Ergun Bey', Samet Kuu diye birisi snm, askermi, git al dedi. Ben 2. ube Mdrym. 'Mdr Bey benim yetkim deil ben asayiten sorumluyum' dedim. sonra ben ap 1. ube Mdr Nevzat Bey''e syledim. Nevzat Bey son derece namuslu bir istihbaratyd. Nevzat nlay gitti Samet kuu'yu ald. Samet Kuu hereyi anlatt. Kuu'nun anlattklarndan sonra artk 1960 ihtilalinin gelmekte olduu , geldii biliniyordu. Sonra bu bulgular yukarya iletildi. Ama bunu bir trl aklayamadlar. beklenen bir akbete doru, sularn akntsyla srklenip gittiler.

CHP HAZIRLADI, DARBE GELYORUM DED -Namk Gedik in intiharnda bunlar bilip de engel olamamak..... Gkdeniz: Efendim Namk Gedik'i yakndan tanyon bir insan olarak, ok drst ve vatanperver bir insand. Hatta Emniyet Genel Mdrlnde yapm olduum bir aratrma srasnda, bir assubay ile beraber gnderilen bir mektupla , bu mektup bizzat Cumhurbakan Celal Bayar'a grderilmi, herey derbenin geldiini gsteriyor. Adamn mektuba yazdklar aynen kt. Darbeyi anlatm. Dolaysyla ben unu sormak istiyorum: Celal Bayar, Adan Menderes o zaman ki Bakanlar Kurulu daha neyi renmek istiyorlard? Kara bulutlar mitKy'e kadar gelmi, onlar ' Aman canm Ankara'nn merkezine gelmez' diyorlard. Gelir canm... Oraya gelen bulut, Ankara'nn merkezine de gelir. Geldi de. Bu yanlgya kesinlikle dmemek lazm. Efendim haber verildi verilmedi.. Bu tamamen yanl bir ey. Acaba haber verilmesine ramen nleyebilirler miydi? nleyemezlerdi. nk ordunun silahna , tankna, topuna hi bir siyasi g kar koyamaz kerdeim. Nitekim dayanamad. Askeri dnemlerde sivillemi askerler bile silahl aktif gruplarakar duramamlardr. Trk siyasi hareketinin lideri gidip taviz vermitir. Bir saraj patladnda nasl nnde durulamayaca gibi,yine ayn grm muhafaza ediyorum. ayet ihtilelden nce seimlere gidilseydiihtilal olmazd. nk ihtilalciler kt niyetli insanlar deillerdi. Bu askeri darbenin gelii konusunda CHP'nin tarihi misyonunun gerekleri de ilerde yazlacaktr. -htilali hazrlayanlar CHP'liler mi? Gkdeniz: Efendim yle demeyelim de, daha yumuak birifadeyle ihtilalden baka bir are kalmad diyelim.Bakn sonra ihtilalcilerin hepsi de CHP ve nn sempatizandr.Bu tarihi misyon iinde, bunlar yazld zaman, bunun doruluu yanll o zaman tartlacaktr. Tabii istihbarat tekilatlarnn hakim oludu olamad eyler vardr. O saman MAH bize haber vermediki gibi eyler yanltr, doru deildir. -Samet Kuu, bir Trk subay, darbe hazrlklarnn iinde, Amerikallara snyor. Gkdeniz:Bu tamamen tesadftr. nk Samet Kuu'nun sorgulamasn Nevzat Bey yapp sonradan MAH'a teslim etti onu. Bunlarn hepsi Babakan'a verildi. Ahmet Salih Korur'a verildi. Genelkurmay Bakan'na verildi. Benim o tarihteki tavsiyem,Sayn Namk Gedik'e syledim. Bunlara kar nemsemeyen bir havaya girin dedim. arn ihtilal yapacak 9 subay konuun, stne gitmeyin olayn dedim. 'Trkiye Cumhuriyeti sizin teebbslerinizle yklmaz' deyip nemsemeyin dedi. Aksine ttular sordular. Harbiyeyi askeri mahkemeleri falan soktular devreye. Bir bakma savunma gc kazandrd bunlar. Dayantlar. Bu defe askerlerde arkadalarn kurtarma almalar balad.Bence o zamann iktidar ok yanl oynadlar.

MENDERES KARZMASINA YENLD - O dnem MAHve siz grevinizi yerine getirdiniz mi? Gkdeniz:Yzde yz yerine getirmitir. Herey ellerindeydi. Daha ne yaplacakt ki? MAH'n verdii istihbaratlar hi nemsemediler,aksini yaptlar. Gerek i, gerek d istihbaratta hi birini dinlemediler. bunlarn en byk sorumluluu rahmetli Adnan Menderes de .Menderes kendine zg kiilii olan karizmatik bir insand. Halkla dorudan iletiimi tercih ederdi. Hatta CumhurbakanCelal Bayar'n kendisini kskanmasn gerektirecek boyutlaravaran karizmas vard. Bu karizmann yaratt ortam ierisinde byle eylere nem vermemitir.Bir konumasyla bunlarn hepsini halledeceine, herkesi etkileyeceine kaniydi. politikadatabi. D ilikilere gelince ; o zamann gz, kula Fatin Rt Zorlu'ya gveniyordu. yi de bir diplomatt.O gnlerin koullar iinde Zorlu , bir kiilik basmtr Trk d politikasna.Bir kere daha grlmtr ki dileri kiiliklerle yrtlmektedir. Kiiliini basmayan dileri Trkiye Cumhuriyetini de yanstamamtr. Tabi bireyden ok dileri musyonunun darya yansmas ok daha nemliydi. Olmulardan ders alarak nasl olmas gerektiine gelelim biraz da. imdi yasal olarakkuruluumuz var. Hereyi var. Btn iindeki alkantlar, hatratyazacak kadar ileri gitti. Bu ekimeler tekilata son derece zarar verdi ve vermektedir de. Buradaki ey u; MT sivilletirilmeli. Ben olay byle alglamyorum.MT sivilletirilmeli veya askerletirilmeli yanl. kisi deolmal. Her ikisi de bir ahenk iinde ve baarl olduklar alanlarda dzenli bir ekilde kullanlmal. atma yaratlmamal. STHBARAT ENTELLEKTEL FAALYETTR stihbarat entellektel bir faaliyettir. stihbarat yle ham bir koyun deildir. Kesildikten sonra nasl bonfilesi, ilii, kymas ayr karsa yledir. Yani ilemek gerekir. stihbarat bir zihinsel faaliyettir. Entellektel bir birikimdir. Bu olmadan istihbarat olmaz. Bugn yanlln bir dier yn udur. Tansu hanm bile efendim bana u operasyondan bilgi verin der. Kardeim sana bilgi verilmez. nk operasyon canldr. Operasyon sonucunda elde edilen bilgiler ayrlr, toplanr, ayklanr ve sizin sofranzakonulacak hale gelir. O nedenle birinci yanl bu.Ham bilgi verilmez. retilir imal edilir. ham olan ilendikten sonra verilir. Dolaysyla bir analiz grubunun varl arttr. Bakyorum bugn babakann etrafndu bulunanlarn iyi yorumcu olmalar lazm. Babakan'a bunlarn ne olduunuiyi anlatmalar lazm. Babakan bunu dinlesin veya dinlemesin bunun mutlaka anlatlmas lazm. Trkiye'de bugne kadar btn babakanlar , bunlarn hi bir istinas yoktur, hepsi istihbarattan rkmtr. Bunun nedenini ben hala zebilmi deilim. Onun iin danmanlara grev veriyorlar. Danmanda bilgi

kalyor. Ulamyor. Zamannda ulamyor. - stihbarat rgtlerinin aykr almalarnn bunda bir etkisi olabilir mi? kdeniz:yle oluyor; Babakanlar kendilerine her eyin aktarlmad kansndadrlar. Bunda da hi bir istisna yoktur. Bugne kadar ki Babakanlarn tamam Trk istihbarat servisinin bilgilerin tamamn kendilerine aktarmad kansndadrlar. Sadi Koa bile bana bilgi aktarmyorlar demedi mi? Askerlikten geliyor du istihbaratla ilgili koordinasyon grevi verilmiti. O bile byle sylyordu, Nihat Erim zamannda. Peki kardeim al sana aktardk rapor nnde. Ne yapacaksan buyur gster? Raporunda sonderece nemli bir ey var. imdi Clnton'dan rnek verilim. Clnton ve ekibi tpk bizim 1950 lerdekiAnadolu'dan fkran Demiokrat Parti ynetimi gibi devlet ynetimini bilmiyor. Sonra bu tr st dzey grevlere gelen insanlarnbir bilgi birikimiyle birlikte politikay yapc zelliklerinin bulunmas lazm. Bakyorum da Clnton'un hareketleri Pentagon ve dier merkezlerle arasndakianlamazlklardan douyor. Clnton ve ekibi politika retmiyor. rnein Clnton olsayd Krfez Savana asla karar veremezdi. Bugn Trkiye'de bir rkeklik var. Cesur kararlar alacak bir aktivite yok. MT raporlar objektif olarak hazrlanmal ve bir sonu vermelidir. Bir arade iin tavsiyelerde bulunulsun ve aklayc gereklerlerle, kesin yarglara varlmaldr. Sonuta takdir zatalinizindir gibi ak braklrsa olmaz. Ama zorlama da olmamal. Objektif yaklalmal. Raporunbir mesleki kskanlk ve tarafn istei gibi grnmemesi lazm. DI STHBARAT NOTUMUZ ORTA -Trkiye d istihbarat yapabiliyor mu?Trk d istihbaratn nasl deerlendiriyorsunuz? Gkdeniz: Eskiden olduu kadar d istihbarat yaplabiliyor. - Bunu notlandrrsanz sonu ne kar? Gkdeniz:Orta. imdi bir iktidarn istihbarat tekilatna hedefler vermesi lazm.Bu hedefler etrafnda istihbarat yaplmas lazm. bu istihbaratlarabakyorum da artk kiiselletirilmi durumda. Babakana dorudan Azarbeycan'dan Mehmet Efendi bir istihbarat yolluyor. byle olmamal. Bu bir zafiyettir ve bundan arndrmak gerekir.Bunun nedeni de grevlerin kiiselletirilmesidir.bunlarn da yanllar ok olabilir. -PPK ile mcadeledeistihbarata bir not verecek olursanz..... Gkdeniz: Son bir ylda ortaya yaklat.Ondan ncesi ise zayftr. Hatta yok gibi bile. -Bunun nedeni nedir? Gkdeniz : Nfuz edememek. Hululderlerler. Szamamak. Szan ajanlarn da ift tarafl almalar PKK ya yaramtr. - Dnya'da yeni bir yaplanma yaanyor. bu yaplanmada gizli servislerin

yeri ne olacaktr? Gkdeniz: stihbaratlar sadece bir siyasi faaliyet olarak yorumlanyor. Ekonomik, kltrel , teknolojik istihbarat olarak gelien kollar var. Globalleme karsnda acaba eski misleklersona m eriyor? Teknik olanaklarn artamas bu iin de sonunu mu getiriyor?Amerikallar ne diyor, ' Biz Saddam' uzaydan ektiimiz fotoraflarla adm adm izliyoruz'. Peki izliyorsun da bugne kadar Saddam iin ne yapabildin ki? te burada istihbaratn beeri yn ortaya kyor. Teknik imkanlar son derece artmtr. Ama teknik olanaklaristihbaratta insan unsurunun altyapsn oluturmaktadr.Onun tamamlaycsdr. stihbaratn ana unsuru insandr. Ancak dier nemli bir ey istihbarat kaynaklarnn geirdii nemli deiimdir. Artk ak kaynkalarla yaplan istihbaratlar gizli servislerde yzde 75'e ykseldi.Bu ak istihbaratn ykseliidir. Washington Post gazetesinde kan bir makale ok nemlidir.nk o da bizim eski ulus gazetesi gibi zelletirilmi bir resmi organ niteliindedir. Le Monde gibi gazetelerde son derece nemli yazlar kyor. Bunlar okunduunda ok nemli bilgiler elde etmek mmkn oluyor. Ak kaynaklarartk daha fazla ne kmtr. bunlarn nemi artmtr. bunlarla yetiemediimiz yerlere de gizli kaynaklarla eriiyoruz. DARBELERDE GZL SERVSLER HEP HABER VERD - Darbeleri yaadnz.Bu dnemlerde istihbarat nitelerinin yapmas gereken ama yapamadklar bir ey var m? Gkdeniz: imdi ibtihbarat kendi alannda bilgi datmaktr.yetkilileri bilgilendirmektir. Bence sorun bilgiyle donatlan kiilerin bu istihbarat nasl kullanacaklarn bilmemeleridir. stihbarattan rkmeleridir.Ben imdi ne yapacam sendromuna giriyorlar.Buradaki sorun istihbarat ok mkemmel olsa bilebunu kullanacak olanlar mkemmel deil ki. imdiki sknt devlet adamnn olmaynda. Misyon sahibidevlet adam yok. stihbarat kadar nemli , belki de ondan daha da nemli olan onu deerlendirecek ynetici sorunudur. - 1970 li yllar Trkiye'de ikenceli istihbarat dnemleri olarak adlandrlyor. siz ne diyorsunuz? Gkdeniz: O dnemler tamamen ihtilal artlarnntekilata hakim olduu zamanlarn kalntlardr. Operasyon ile istihbarat ayrmak lazm. sorgulama yntemi ile ikenceyi ayrmak lazm.Arap lkelerinde sorgulama yntemi her trl ikenceden geer. Sorgulama yntemleri iinde son derece bilgili sorgulamaclar lazm. Sorguladklar konuyu iyi bilmeleri lazm. Peki dayk attnz adam bir eyler syledi. Onu bilginiz ve grgnz yoksa baka bir eyle birletirmeniz mmkn deildir. STHBARAT RGTNE HEDEF VERMEK LAZIM - stihbarat rgtnn canl ve aktif kalabilmesi iin ne yapmak lazm? Gkdeniz: Hedef vermek lazm, grev vermek lazm. - Son dnemde ortaya kan baz gizli servis rnekleri var. rneinJTEM.

siz bunlar nasl deerlendiriyorsunuz? Gkdeniz: JTEM'in ortaya kmas aslnda kaaklk ile ilgilidir. Ama daha sonra zamann Cumhurbakan Kenan Evren'e dorudan haber yollayan kiiler araclyla kullanlmtr. Bu son derece tehlikeli bir eydir. JTEM byle kullanlmtr. JTEM'in stratejik istihbartta bir tecrbesi de yoktu. Ama Gneydou'da oluan istihbarat eksikliibir ikinci kanal gibi ayr bir frekansta almaya itmitir. Benim grebildiim kadaryla yanllklar bundan kaynaklanmtr. kili eketme sistemi yerine blgeden canl, operasyonel haberler gelmeye balaynca MT'in verdii bilgiler tuzssuz diyet orbasna benzemitir.Oya MT'in istihbarat daha dorudur. JTEM'in verdii haberler imal edilmemi ve senteze ulamam haberlerdir.Tabi bu ekilde gelien olaylar iinde kendisini bulan eleman bir anda Suriye'ye Msr'a gitmitir. nk kaaklarla itigal ettiin zaman da ran'a gidiyorsun. Bu gelimelerden elde edilen bilgileri de MT'e vermemilerdir. Bir baarnn sahibi kendileri olmak pahasna Jandarma stihbarat Tekilat kendisine zg bir alma sistemi benimsemitir.Son derece sakncal bir yoldur. Bizim daha eskiden yaptmz kk gruplar gibi yapmtr. Aslnda bunlar bir istihbarat tekilat deildir. Bunlar operasyonel birliklerdir.bu kk gruplar ayn zamanda vurucug olmulardr. Bu da tabi aralarndaki ekimeleri arttrmtr.Sonunda da aralarndan ayrlanlar bertaraf edecek ekilde kararlar almlardr. nk baz eylerin zerine gidip de onlarn aklanmas son derece sakncal grlmtr. Bu ekimeler sonunda tekilat kendi kendini yemitir. Benim yorumum bu. -stihbarat bir entellektel faaliyettir diyorsunuz byle baklrsa eleman kalitesi asndan da bir sorun ortayakmyor mu? Gkdeniz: Sorun var tabi. Daha alnrken istihbarat elemanann ok bilgili ve grgl olmas lazm. niversitelerde zel olarak yetitirilmeleri lazm.Sonra niversitelirin istihbarattan korkamamalar ve MT ile ilikiden ekinmemeleri lazm. Hemen damgalanyor MT ajan diye. O zaman Stanford niversitesinde alan profesrler neden damgalanmyor? Oturup kitap yazyarlar gizli servisleriiin. MT'N HATASI - Ama bundaki hata MT'in bugne kadarki faaliyetleri ve kullanl biimi del mi? Gkdeniz: MT'deki hata u : MT bir analiz yapmak iin bir profesre de gvenmiyor. Bu bilgileri de vermiyor. Ak deil. Halbuki Amerika'dabu bilgiler tamamen analizciye veriliyor. stihbaratn en irkini ak olan gizlemektir. - Yeralt dnyas ile gizli servislerin, polislerin balantlar nasl salanyor? Gkdeniz:Baz ihtiyalar domutur. bunun sonucunda rgtlenmeler olmutur. Yoksa ne rgtlenme olur ne de baka bir ey ortaya kabilir.

Burada en nemlisi polise gvenmeyen hi kimse de babalk etmeye kalkamaz. Polise bir baba nasl gvenir veya ona ulamann nasl yollarn arar? Bunlar politik yollarla olur. Ortada bir parti vardr ve bunun araclyla nfuz ederler. Adamlar edinirler,bunula salanan birliktelik daha sonra kamu kudretini kullanmaya dnr. - stihbaratalmalarnz srasnda unutamadklarnz var m? Gkdeniz: Var ama bunlar aklamam mmkn deil. - Aklanabilecek olan hi mi yok? Gkdeniz:Adam aslnda ajan. Ama diplomat kisvesinde. Romen. bir sre izledik, sonra kaybettik. Netice de hi umulmadk bir yerde, stanbul akhava tiyatrosunda ekilen bir fotorafta onu grdm. Demekki adam bizi atlatp sonra tekarar Trkiye'ye girmi. Tekrar vizyonumuza girdi. CIA, RUM CASUSU ELMZDEN KAIRDI Seyrodafilis diye bir adam vard. ENOSS cemiyetinin bir elemanyd. Bu izlendi sonunda baz bulgular bulundu. Bu sradao tarihe kadar ben onun Amerikan istihbaratyla ilikisini bilmiyordum. Mahkemeye sevkettik ama sersbest kald. Biz onu yeniden izlemeye aldk.Ama birgn Tnel'de kaybettik. Yllar sonra CIA'nn stanbul temsilcisi Laysrsnbana bunu aklad. "Biz onu Tnel'de aldk ve daha sonrabir ileple Trkiye'den uzaklatrdk" dedi. Bir de bir nltavernac vard. Trklerin barna bast bir nl tavernac. Daha sonra bunun Amerikan istihbaratnn ajan olduunu rendiimde , benim iin srpriz oldu. Yabanc istihbaratlarn bizim aznlklar kullanmalar bir gelenektir. Trklerden ziyade bunlardan yararlanlr. - Telefon dinlemesi almalar rahat yaplr m? Gkdeniz:Yaplr, rahat yaplr. - O gnk tenkolojiyle 1960'larda ka kiiyi bir gnde dinleyebilirdiniz? Gkdeniz:Bir gnde 8 kiiyi dinleyebilirdik. Bazen de yardm alrdk. bunlarn deifrelerini hemen yaptrrdk. Bu konumalarda metresler , ayp eyler yeralabilir.Ama bunlar biz nemsemez kendi iimize bakarz. Bazen bir uval pirin iinde iki tane ta ararsnz. Zor itir yani. Dinleme ok nemlidir. 1960 SONRASINDATRKYE'DE GZL KALMADI -ahsi bilgiler de kullanlr m? Gkdeniz: hayr. - Garartisi nedir? Gkdeniz: Bunun garantisi devletin kendisidir ve gelenekleridir.Bu srlar muhafaza edilir ve zel yaamlara son derece saygl davranlr. Hani bazlar der ya ben bildiklerimi aklasam yer yerinden oynar diye. Bizim ki de yle. Ama 1960'dan sonra Trkiye'de gizli diye bir kavram kalmad. Her zaman her ey akland. htilalciler bile savunma gibi hatralar yazdlar.

- Uyum iinde altnz istihbaratlar kimler? Gkdeniz: Ziya Selk, ayn zamanda bizim hocamzdr, bir de Fuat Dou Paavardr. Uyum salayan ve iyi alan insanlardr. - Bir Hiram Abas olay var gizli serviste. bunu nasl deerlendiriyorsunuz? Gkdeniz:Hiram Abas son derece iyi yetimi bir insan. Ama sivil olmasna kurban gitmitir. Sa olsayd imdi tekilat asndan son derece yararl olurdu. -Hangi yabanc servisi baarl buluyorsunuz? Gkdeniz:Tabiki Rus KGB ok etkiliydi. ok iyi ve yaygn bir istihbarat alar vard. En iyi ajanlar hep TASS ajansnn muhabirleri arasndan kard. Son derece zeki, uyumlu ve Trkeyi iyi kullanrlard.Ben Amerikan servisini pek beenmem. Ruslar kadar profesyonaldeiller. - Yunan gizli servisi Trkiye'de ok etkin midir? Gkdeniz: Yok . Onlarn etkinlii bizim Yunanistan'da ne kadar etkili olduumuza baldr? - Trkiye d istihbaratta etkin midir? Gkdeniz: Trkiye zaaflarndan kurtulmaya alyor ve etkin hale gelmeye balad. Yllar ncesinde balayan ve bu son yllarda giderek dzelen bir istihbarat ata var.Ancak etkin kararlar hkmet verir. Hkmet karar veremeyincve o i yaplamaz. stihbartta en nemli ey kurala uymaktr. Uymazsanz zaaflarnz ortaya kar.Ama unu syleyeyim MT iindeki kstebek ve ajanlar yok denecek kadar azdr. - Bunlar aa m kartlamyor... Gkdeniz: Hayr hayr byle bir eyolsa ayklamas olur. Bu tekilatn anl ve ok nemli bir gemii var. ok gl gelenekleri vardr. Biz gizli servisimize campany, irket demiyoruz. Bizim servisimiz ok nemlidir. Dierlerinde alnp satlma olur.Trkiye'deki tekilatta alr ama satlamaz. MT SYASET TARAFINDAN KULLANILMAK STENYOR - MT in kullanmndan kaynaklanan hatalar mdr yanla yolaan? Gkdeniz: Bakn, 1960 ihtilalinden sonra Mason bir bakan MT de ve emniyette ne tr bilgilerin olduunu renmek ister. Ama kendisine o bilgilerin ancak gerektii kadar aktarlr. nk o bilgileri kendisi bal olduu Mason locasna aktarmak iin ister. Bunda devlet menfaati yoktur. Sonra Osman Blkba'nn dosyas falan...bunlar istihbarat son derece irkinletiren olaylardr. Ben bunlarn hi birisine alet olmadm. nk devletin ynetilmesinde ahslarn bilgilerinin zel kullanm olmaz. -Saolun. Gkdeniz: Sizde . -ALTINCI BLM-

MLL STHBARAT TEKLATI: MT ( 6 TEMMUZ 1965): DEVLET STHBARATINI YENLYOR MAH, yani gizli servis, 6 Temmuz 1965 tarihinde kartlan 644 sayl yasa ile artk yeralt rgt olmaktan kp, bir haberalma tekilat haline dnr.Yasal dzenleme istihbarat almalarna ok ey kazandrmtr. Yasa, ileri Bakanl 2 numaral cetvelinde Emniyet Mfettii veya uzman kadrosunda bulunan btn MAH elemanlarn, MT bnyesine geirdii gibi, Trkiye'de bu alandaki ilk rnei de oluturur. MT'in bugnk ana yapsn ortaya koyan dzenleme, bu yasaya ve 1983 ylnda gerekletirilen dzenlemeye dayanlarak yaplmtr. MT Mstearl Makam da bu yasayla ilk kez oluturulmutur. Yasaya gre MT Mstear, Milli Gvenlik Kurulu'nun gr, Babakann oluru, Cumhurbakan'nn onamas ilegreve getirilir. MT personeli diye, tekilatta alan ve yasalarla belirlenen snrlar iinde yazl devleriyerine getiren kimselere denir. Yasann btnne greMT'in grevi zetle: "Devletin milli gvenlik politikas ile ilgili planlarn hazrlanmasnda esas olacak askeri, siyasi, ticari, iktisadi, mali, snai, ilmi, teknik, biyografik, psikolojik ve milli gvenlikle ilgili istihbarat devlet apnda toplamak Babakana, Milli Gvenlik Kurulu'nave gerekli resmi makamlara ulatrmak, yaymak, istihbarat ileuraan btn daire ve kurumlar arasnda koordinasyon salamak, psikolojik savunma icaplarn yapmak ve istihbarata kar koymak" olarak belirlenmitir. 1983 ylnda deitirilen 644 sayly yasann yerine 2937 Sayl Devlet stihbarat Hizmetleri ve Milli stihbarat Tekilat Kanunu getirilmitir. Bu yasann 4.maddesinde Milli stihbarat Tekilatnn grevleri olarak unlar saylmtr. a) Trkiye Cumhuriyetinin lkesi ve milleti ile btnlne, varlna, bamszlna, gvenliine, Anayasal dzenine ve milli gcn meydana getiren btn unsurlarna kar iten ve dtan yneltilen mevcut ve muhtemel faaliyetler hakknda Milli Gvenlik stihbaratn Devlet apnda oluturmak ve bu istihbarat Cumhurbakan, Babakan, Genelkurmay Bakan, Milli Gvenlik Kurulu Genel Sekreteri ile gerekli kurululara ulatrmak, b) Devletin milli gvenlik siyaseti ile ilgili planlarn hazrlanmas ve yrtlmesinde; Cumhurbakan, Babakan, Genelkurmay Bakan, Milli Gvenlik Kurulu Genel Sekreteri ile ilgili Bakanlklarn istihbarat istek ve ihtiyalarn karlamak, c) Kamu kurum ve kurulularnn istihbarat faaliyetlerinin ynlendirilmesi iin Milli Gvenlik Kurulu ve Babakana tekliflerde bulunmak, d) Kamu kurum ve kurulularnn istihbarat ve istihbarata kar koyma faaliyetlerine teknik konularda mavirlik yapmak ve koordinasyonun salanmasnda yardmc olmak, e) Genel Kurmay Bakanlnca Silahl Kuvvetler iin lzum grlecek haber

ve istihbarat, yaplacak protokole gre Genelkurmay Bakanlna ulatrmak, f) Milli Gvenlik Kurulundan belirlenecek dier grevleri yapmak, g) stihbarata kar koymaktr. Ama bu isteklere karn gerekli yapnn salkl ve gvenilir bir ekilde oluturulmasna olanak da yaratlmamtr. Btesi kadk ve siyasi beklentisi bol bir kurulu haline dntrlen MT, bunun acsn oka ekmitir. MT istihbarat iin yaamsal nemdeki ve olmazsa olmaz kurallardan biri olan isitihbaratn koordinasyonunda dahi, dier kurululara ve zellikle asker yapya sz geirememitir. Yasa'da devlet dzeyinde i istihbarat uygulamalar da kendisine braklmasna karn MT, bu alanda hep tartmalarn gbeinde bulunmu ve ve dier kurulularn istihbarat birimlerinin atei altnda kalmtr. istihbarat konusunda MT'in dzenledii raporlarn yarattfrtnalar sonunda hep MT zararl kmtr. nk bu alan rant ve kar asndan karanlk odaklarn politika ve brokrasiyle kol kola gezdii yollardr. Bunlara MT'in gc hi bir zaman yetmemitir. rnein kamuoyuna "MT raporu skandal " olarak yansyan olay buna en iyi rnektir. 1987 ylnda siyasi basklarn da yazlmasnda etkili olduu raporun iinde yeralan adlar ve ithaf edilen sulamalar o denli byktr ki, sistem kendini korumak iinMT'i kurban vermitir. Rapordaki sulamalar ve sulananlar hakknda bir ilem yaplmamtr. MT'ten halk korkmakta ama brokrasi bunun tam tersine bir tutum izleyerek yasal zorunluluklar asndan vermesi gereken bilgileri dahi MT'e salkl ve dzenli bir ekilde iletmemektedir. Yasasnda kendisine verilen yetkiler karlalan bui diren nedeniyle MT' ce kullanlamamaktadr. KMN KULLANDII BELL OLMAYAN TEKLAT: MT MT'in skynetim, sava hali ve olaanst hal gibi olaan d ynetim dnemlerinde nasl ve kime bal olarak alaca, Silahl Kuvvetler ve dier birimlerle ilikilerinin nasl olaca konusunda bu yasa Milli Gvenlik Kurulu'nun istiari gr alndktan sonraBakanlar Kurulu'nun zel talimatn gerekli klmaktadr. Oysa bu durumlarda Trkiye'de hi bir zaman Bakanlar Kurulu etkili olamamtr. Askerler kendi grevlendirmelerini kendileri yapar duruma gelmilerdir. tesinde de siviller ya korkularndan ya da bilgisizliklerinden olsa gerek yasalarda ellerinde bulunan yetkileri kullanmamlardr. Bunun en gzel rneini 1980 sonras yaanan Gneydou olaylar srasnda ilan edilen Olaanst Hal uygulamasnda grmek mmkndr. Bakanlar Kurulu MT iin uygulamann olduu 13 il deki faaliyetlerine ilikin ayrbir grevlendirme yapmamtr. Ama askerler MT'i dlayarakkendi istihbarat rgtn oluturmaya da bir baka deyile MT'i " By Pass "etme yoluna gitmilerdir.

Aslnda yasann bu hkmleri MT'i sivil otoriteye; Bakanlar Kurulu'na, bal kalma konusunda uyar niteliindedir.Ancak 1965 li yllarda kadrolarnn hemen tamam asker kkenli olan MT, yasaya ramen sivilleememitir. MT'in dndaki dier kurumlar dabu sivilleememeden nasiplerini almlar ve sonuta yazl metinlerde bulunan ama uygulanmayan pek ok dzenlemeyle kar karya kalnmtr. Yani bir trl ulalamayan hukuk devleti ve halkn egemenlii kavramlarna ne yazkki yinevarlamamtr. Bunda yaanlan askeri darbelerin de byk pay olmutur. Ayrca MT Mstearnn seiminde askeri kadrolarn, istiari olan Milli Gvenlik Kurulu kararlarn, nihai ekilde yorumlamalar ve istedikleri bir ad, kendi ilerinden mstear atamalar, sivillemeye engel olmutur. Bir ka kk ama nemli rnei dnda hi bir muvazzaf subay daasker kayna dururken, sivil eleman yetitirilmesi veya kurumlamay dnmemitir. PAALAR STHBARATI NASIL BLR Bir MT elemannn anlatmyla asker ile sivil arasndaki mcadele hep u ekilde gelimitir: " Paalar gelir ve bize derler ki:' stihbarat sizin iiniz ben ona karmam ama sizi darda temsil ederim. Zaten biz ktay dnyoruz.' Daha sonra ayn Mstear Paa 6 ay iinde bizim tekilatn iinde kendisine yaklaanlarla birlikte bir anda istihbarat uzman kesilir ve hatalarn dile getirenlerden balayarak kelle almaya koyulur. Sonuta da ortada ne gelenek kalr ne adam ne de ynetmelik. Hepsi deiir. Bizim bu durum halk arasnda derler ya,' ok ezilen toprakta im bitmezmi 'diye ona benziyor. Her gelen kendi izmesine ve imine gveniyor. Ortaya dinamik ve rnekleri arasnda en niteliklibir yap bulunmasna karn garip bir kurum kyor." Evet bu bir yorum. Ancakistihbarat konusunda sadece MT veya asker deil Trk insan ve oluturduu kurumlarnda da byk bilgisizlikler ve baboluklar yaanyor. rneinbir Ortadou kkenli renci doktora veya master almasn gereke gstererek Trkiye'nin su veya dier enerji rezervlerinin yerleri ile buralara ilikinen ince ayrntlara kadar bilgi toplayabiliyor. Ama bu kiinin kimliine ilikin bilgiler, bunlar veren kuruluta yeralmyor. Bir yardmsever memur Trkiye'nin teknik yapsna ilikin bilgileri bir kalemde kar tarafa iyi niyetli ama bilgisizce aktarabiliyor. nk bu konuda gizlilik masal eitimsilii ve bilgisizliiberaberinde getirdii gibi, bunlar rten de bir perde oluyor. Bu yzden kifayetsiz ama muhteris yneticiler yurtdnda yaynlanan gazetelerden alarak Trkiye'ye gnderdikleri haber metinlerinin zerine krmz krmz "ok Gizli" damgalar basabilmektedirler. Bu damgalardan bir ara oka sklan ve gelen istihbaratlarn gazete haberi olmasna sinirlenen Dileri eski Mstearlarndan Bykeli Fuat

Carm bu tr haberleri istihbarat diyerek bakanla gnderen diplomatlarn maalarndan telgraf paralarn kestirmitir. SYAS EKMELER VE MT Siyasi ekimeler yllar yl MT'i enok yaralayan etkenler arasnda bulunmaktadr. rnein darbeleri yle veya byle Sleyman Demirel'e her seferinde ncesinden haber veren MT, sonuta hep Demirel tarafndan " MT Afrika'daki kabilelerin iinde ne olup bittiini bildirir ama darbeleri haber vermez" denilerek eletirilmitir. Oysa MT'in yurdistihbarat asndan yle Afrika'daki bilgilere ulamasok kolay bir olgu deildir. nk bu bir parasal ve eitimsel sorundur. MT asndan son yllardaki ata dnda ne para ne de eitim olanaklar yurtd haber toplamada elverilidir. MT d istihbarat asndan batl mttefiklerine baml bulunmaktadr. Peki ama MT'in onca aba harcayarak getirdii istihbaratlar ne olmaktadr? Trkiye'de yantlanmas gereken bir soru da budur. Bu istihbaratlar siyasi ekimeler veya liderinognk rah haline gre deerlendirilmektedir. rnein Uur Mumcu'nun ldrlmesinin hemen ertesinde btn yetkililer bu olayn bir yabanc istihbarat veya rgtn ii olduu yolunda aklamalar yapmlardr. MT ne yapmtr? Hi bir ey yapamamtr. nk 24 Ocak 1993 gn gerekleen bombal suikastin ardndan MT'in elinde bu konuda bir bilgi mevcut deildir. Ama yaplan aratrmalar sonucunda ran'n destekledii veya gizli servisinin Trkiye'ye soktuu bazkatillerin bu olay gerekletirebilecei MT kaynakl haberler olarak basna yansynca, dnemin Cumhurbakan Turgut zal ok iyi tand MT zerine u yorumu yapmtr: " MT iinde baz gruplar ran ile Trkiye'nin arasn bozmak iin bu tr senaryolar retmektedirler. Bunlarn bir ksm alr gzkmek, dierleri de pa kazanmak istiyorlar. Bu olayla ran'n ilikisi yoktur" ZAL'IN STHBARAT RGT zal sanki olayn ardndaki gc bilmektedir. Oysa bir Cumhurbakannn devletten bilgi alaca varsaylrsa ve MT'de bu konuda ran parman iaret ediyorsa Turgut zal'n byle konumasnn gerekesini anlamak mmkn mdr? Ancak unutulmamas gerekenbir geek daha vardr. O da Turgut zal'n eski MT elemanlar ve polislerden kurulu bir zel istihbarat birimini ankaya kknde kurduu ve kullanddr. Yani devlettin iinde ama ayn zamanda dnda bir istihbarat nitesi Turgut zal iin almtr. Bunlar ne yapmlardr? Bunun bir rneini Uur Mumcu iin yrtlen soruturma oluturmutur. Uur Mumcu iin bu birim Turgut zal'n emriyle zel bir soruturma yrtmtr. Ama bu soruturma Mumcu'nun lmnden sonra olay aydnlatmak iin deildir. Uur Mumcu Dileri Bakanlna alnan zrhl aralarla ilgili skandal dosyalar gn na karttndazal, emrindeki istihbarat biriminin elemanlarna Uur Mumcu'nun mali ve sosyal durumunun aratrlarak bir rapor

hazrlanmasn emretmitir. Yni Uur Mumcu zel dosyasn istemitir.Bu olay Uur Mumcu tarafndan renilmitir. Evet isteyen kendi istihbarat servisini kurmaktadr. Yeterki gc olsun. Ne de olsa zel istihbarat kurumlar gelenei siyasilerimizdeki bir byk hastalktr ve bu hastaln tedavisi olan demokratikdzene gei iin Trkiye'nin daha epey yol almas gerekmektedir. Turgut zal'n bu istihbarat birimi daha sonra iktidiar deiikliinde zal ile dman kardeleri oynayan dnemin Babakan Sleyman Demirel'in talimatyla ileri Bakan smet Sezgin tarafndanlavedilmi ve burada grev alan kiilerbaka birimlere datlmtr. Bu konudaki aklamay 1992 ylnda ileri Bakan smet Sezgin yapmtr. te bu dnemin ardndan Uur Mumcu suikastiyle ilgili olarak zal'n aklamas ilgintir. Mumcu suikasti srasnda bu birim datlm gzkmektedir. Yani Cumhurbakan sadece MT ve Emniyet'den bilgi almaktadr. Ama konumasnda onlarn verdii raporlara aykreyler dile getirmektedir. Ancak daha ilginci buna yant olarak Babakan Slayman Demirel'in aklamasdr. Demirel : " MT bana bal, bilgiler bana geliyor. Ben MT'in bana doru bilgiler getirdiini biliyorum." demitir. Evet Demirel-zal kavgasnn bir baka boyutunda MT yine polemiklerin tam ortasnda kalmtr. Herkes kendi istihbarat servisiniisterken, Trkiye ve Trk halk iin ok nemli bir kurum olan MT, arada kaynayp gitmektedir. MUAMMER AKSOY'UN KATLLER MT RAPORUNDA te tam bu sralarda MT, Trkiye asndan ok byk nem tayan bir istihbaratn Babakan Sleyman Demirel'e sunar. Bu istihbarat ne midir? Trkiye'debir kasrga gibi esen "Faili Mehul Cinayetler" konusunda tetii eken ellerin bir ksmn gsterenlistedir. te bu listede Atatrk olduu iin ldrlen Prof. Dr. Muammer Aksoy'un katil zanllarnn ad ve hangi lkenin adamlar olduu yazldr. sterseniz bu raporun listesini nce birlikte okuyalm, sonra da deerlendirelim: "TRKYE'DE RAN STHBARAT SERVS VE RAN DESTEKL TERR RGTLERNN GEREKLETRD EYLEMLER: -24. 7.1985 'de Ankara'da rdn bykelilii 1. katibiZiyad Sati'nin ldrlmesi. slami Cihat tarafndan stlenilmitir . Failleri tespit edilememitir. -23. 12. 1985'de stanbul'da ran kart Nezhet-i Mukavemet -i Milli rgt mensubu Albay Hadi Azizi Muradi 'nin ldrlmesi. ran istihbarat servisince gerekletirildii deerlendirilmektedir. -19.8.1986 'da stanbul'da ran rejimi kart Binba Behruz ahverdilu 'nun ldrlmesi. ran isttihbarat servisince gerekletirildii deerlendirilmektedir.

-24.10. 1986 'da stanbul'da ran rejimi kart ahbur Bahtiyar rgt mensubu Albay Ahmet Hamit Mnferit 'in ldrlmesi. ran istihbarat servisince gerekletirildii deerlendirilmektedir. -29.11.1986 da Hizbullah rgtne mensup 4 ahsn 97.5 kilo C-4 tahrip kalbn Trkiye'ye sokarken yakalanmas . Hizbullah mensuplarnca Trkiye'de bir takm eylemler gerekletirmek amacyla getirilmitir. -28.8.1987'de Irak istihbarat servisine hizmet eden ran'l Hasan Mansuri'nin ldrlmesive Irak'l Menhal Muhammed Fadel'in yaralanmas. ran istihbarat servisince gerekletirildii deerlendirilmektedir. -23.10.1988'de HM mensubu Abdulhassan Mojtehatzadeh'in stanbul'dan ran'a karlrken Erzincan'da otonun bagajnda yakalanmas. ran istihbarat servisince gerekletirildii deerlendirilmektedir. -25.10.1988'de Suudi Arabistan'n Ankara Bykelilii 2. sekreteri Abdlgani Bedevi'nin Ankara'da ldrlmesi. slami Cihat tarafndan stlenilmitir. Faillleri tespit edilememitir. -16.10.1989 da Ankara'da Suudi Arabistan'n Ankara Bykelilii muhasebe mdr Abdurrahman El iravi'nin yaralanmas. slami Cihat tarafndan stlenilmitir. Failleri tespit edilememitir. -14.1.1990'da Ankara'da Suudi Arabistan Bykelilii 2. sekreteri Abdlrezzak Kashmeri 'nin otosuna patlayc yerletirilmesi. slami Cihat tarafndan stlenilmitir failleri tespit edilememitir. -31.1.1990'da laiklik yanls Prof. Dr. Muammer Aksoy'unAnkara'da ldrlmesi. ran stanbul Ba Konsolosluu'nda grev yapp ayrlan Ahmet Aghgi ve Hasan Keshani adl iki ranl diplomatn eylemde rol ald hassas bir kaynaktan renilmitir. Gzaltnda bulunanMehmet Ali eker'in ifadesinde ise Muammer Aksoy'un kendi gruplarnca ldrld hususu yer almaktadr. -12.3.1990'daran slam Cumhuriyetinin Mevcut rejimini benimseyerek ayn dzeni lkemizde gerekletirmek isteyen ve ran stanbul Ba Konsolosluu ile temas olan bir grubun stanbul'da yakalanmas. Abdullah Turgut liderliinde 39 kii yakalanm ve eitli marka ve apta tabancalar, kalanikof otomatiksilahlar , av tfekleri ve patlayc yapmnda kullanlan malzemeler ele geirilmitir. -14.3.1990'da stanbul'da HM mensubu Muhammed Reza Akhavan Cem'in yaralanmas. ran istihbarat servisince gerekletirildii deerlendirilmektedir. -29.1. 1991'de zmir'de ABD askeri tesislerine ynelik saldr. Hizbullah tarafndan stlenilmitir failleritespit edilememitir. -26.3.1991'de Ankara'da Irak'n Ankara Bykelilii ticaret ataesi Kays El Faysal'n yaralanmas. slami Cihad tarafndan stlenilmitir.Failleri tespit edilememitir. -28.12.1991'de Ankara'da Msr Bykelilii ateesi Abdullah Hossein Al

Khoraby'nin yaralanmas ile ABD Tuslog grevlisi Vicktor Marwik'in lmesine neden olan otomobillerin bombalanmas. slami Cihad tarafndan stlenilmitir. Failleri tespit edilememitir. -7. 3 . 1992 Ankara- srailli Bykelilik gvenlik efi Ehud Sadan 'n otosuna patlayc yerletirilmesi. slami Cihad (slami ntikam) rgt stlenmitir. -4.61992 stanbul'da HM mensubu Ekber Ghorbani (Mansur Amini Madiseh 'in karlarak ldrlmesi. HM mensuplar tarafndan ahsn Mfreze 5000 tarafndan karld iddia edilmektedir. ran istihbaratservisince gerekletirildii tahmin edilmektedir. -24 .12.1992 tarihinde stanbul Yeniky'de tarihi Osman Reis Camiine bomba konmas sonucu tahribat meydana gelmesi. slami Cihad tarafndan stlenilmitir. Asl hedefin baka bir yer olduu yanllkla caminin bombaland rgt tarafndan aklanmtr. -26 .12.1992gn stanbul'da Drefi Kaviyani rgt (Milli Bayrak) mensubu Abbas Golizadenin evinin nnden karlmas. Halen gzaltnda bulundurulan Ali eker'in ifadesinde bir minbs ile ahs kardklar, Yalova'da ran istihbarat Bakanl mensuplarna teslim ettikleri belirtilmektedir. -24. 1. 1993 gnUur Mumcu'nun otosuna bomba konularak ldrlmesi. slami Kurtulu rgt, slami Cihad, slami Byk Dou Aknclar Cephesi (BDA-C) gibi gruplar stlenmitir. Aratrmalar srmektedir. -26. 1.1993 tarihinde jak Kamhi'nin aracna silahl saldr teebbs . Olayla ilgili Trk yakalanm olup bunlardan Can zbilen ve Osman Erdemir'in eitli zamanlarda ran'a giri ve klar tespit edilmitir." RAPORA RAMEN H BREY YAPMADILAR Evetite size bir liste ve bir ok cinayetin yan sra Muammer Aksoy cinayeti ile ilgili bulgular ve bir MT raporu. ldrlenlerinlistesi bir baka lkenin Trkiye zerinde nasl rahat terr yaratabildiinin de gstergeleri arasnda yeralyor. Sizce lkeyi ynetenler bu MT raporunu aldktan sonra nasl davranmaldrlar? Ya da nasl davranmlardr? yle Amerika'nn, Libya'ya yaptklarn falan rnek almanza gerek yoktur. Trkiye'degeite bu tr olaylarda gcn tam anlamyla gsterebilmitir. Ama o sralarda gsterecek gc vardr. Ve o g siyaseten gerekten ok gl insanlar tarafndan kullanlmaktadr. rnek mi ite daha nceki sayfalarda size anlattmz Von Papen'e suikast giriiminin ardndan sergilenen tutum. Bugnn dengelerpolitikasnda ise yaplanlar sadece ve sadece "Kollama diplomasisidir". Bana nereden ne gelecek, ben adm attmda ne yapacam, neyle karlaacam? Sonuta ne kazanacam ne kaybedeceim? Bu tartmalar srasnda Trkiye'nin terr ile bugn ulat noktada, istihbarat rgtnz dnyann en gl rgt olsa ne olacaktr? Bu

istihbaratlarn gereini yerine getirecek bir siyasi oterite mevcut mudur? Trkiye'de byle bir siyasi g ne yazk ki yoktur. Trkiye'nin 1970'li yllarn bandan buyana yaad olaylar bunun gstergesi deil midir? Bunlarn tam tersi bir komplo ile Trkiye kar karya ise; yani MT , ran ile Trkiye'yi birbirine krdrmak isteyenglerin etkisinde kalarakbu raporlar dzenledi ise o zaman neden MT bunlardan temizlenmemektedir? Bu sorunun yant da verilemiyor. Ancak ran konusunda MT'inraporlarn dorulayan pek ok gelime hem Trkiye'de, hem de Dnya'nn pek ok lkesinde delillendirilmi bulunmaktadr. Kald ki MT raporundahem Uur Mumcu, hem de Muammer Aksoy gibi iki nemli adn katillerine ilikin listeye ran'n adnn konmas bir anlam tasa gerektir. Ama bu anlayan ve gc olan iin geerlidir. Bundan kastmz da ran ile sava deildir. Ama ran bu olaylarla ilgili Trkiye'de kan dkm ise bunun hesabnn sorulmas gerekmektedir. Bunun yollarn da bilmek gerekmektedir . Gl devletler bunlarn gereini yerine getirmektedirler. nk onlarn Uur Mumcu gibi Muammer Aksoy gibi insanlarn yitirmeye tahammlleri yoktur. GLEKONOM, GL DEMOKRAS, GL STHBARAT Trkiye demokratikleemedii, kurumsallaamad, kaynaklarn doru drstkullanp ekonomik adan byyemedii iin hi bir ey yapamamaktadr. Siyaseti ise siyasetisinin ilkesiz yaps, korkakl yznden lkeyiynetecek bykle ulamamaktadr. Trkiye; iadam , asker, brokrat geninde oluan g merkezlerinin ekiminde retmeye alt politikalarla arad siyasi istikrar bulmak bir yana , elindekilerden de olmaktadr.Bunun istihbarata uzantsnda ise kurumlaamayan, retemeyen , psrk ya da istihbarat ile ilgisi olmayan sivil rgtlenmelerden uzak, askeri oluumlarortaya kmaktadr. stihbarat siyasi g ile dorudan ilgili bir yaplanmadr. Bu siyasi skntlar bugnAmerikay bile etkilemektedir. nk ekonomisi, demokrasisi ve sosyal dzeniyle byk skntlar yaamaktadrlar. CIA'nin 1995 ylnda Bakanlna getirilenve Trkiye de MT ile de grmeler yapan John DeutchCIA'nin iyi yetimi gizli ajan sknts ektiini belirtmektedir. Ajanln CIA'n en itibarl grevi olduunu belirten Deutchbu ajanlarn kullanm sahalarn ise yle aklar: " Dman ve denizar hkmetler hakknda bihlgi edinme, gerilla gruplar ve uyuturucu mafyalar " Ancak CIA'nn bu alanlarda alacak eleman bulamamas da Deutch tarafndan una balanyor: " CIA'nn bu alanlarda alan ajanlarnn byk ksmnn kimlikleri ortaya kt.Yakalandlar. " Yani dnyann en gelimi gizli servisi de olsanz, yaptklarnz ve kullandnz elemanlar gizli kalmamaktadr. MT KALTEL YNETC SIKINTISI EKYOR

MT'in nitelikli ajandan daha ok, uzun yllar skntsn ektii en nemli ynetsel sorun, niteliklive istihbarat olayn kavrayabilmi yneticiproblemidir. Bu uzun yllar asker glgesinde ast-st, terfi-tayin ikilemi arasnda bir trl zmlenememitir. Bu amaz 1994 ylndan sonra krlmtr. Tekilat emasnda 1995'e kadar ki yaplanma u ekilde olumutur. Mstear en tepededir. Yetkileri mutlak ve tartmaszdr. hizmet ynetmelii her konuda onu en etkin kii klmtr. MT'in sorumlu olduu kiiler ve makamlar ise Cumhurbakan, Babakan, Genelkurmay Bakan ile Milli Gvenlik Kurulu ve Genel Sekreteridir .Onun altnda ise ona kar sorumlu bulunan istee uygun olarak doldurulan ve says belirlenen Mstear Yardmclklar bulunmaktadr. Bunlarn altnda ise stihbarat, D stihbarat,ET olarak adlandrlan Elektronik stihbarat - Bilgi lem- Dkmantasyon, Pisikolojik stihbarat, dari ler olarak adlandrlan dier birimlerdeki Genel Mdrlk statsndeki Bakanlklar ile yine ayn konumda bulunan Blge Bakanlar bulunmaktadr. Bunlarn dnda ise Ekonomik stihbarat Bakanl gibi ihtiyaca gre ekillenen ve yaplar ile saylar belirlenen Daire ve ube Mdrlkleri oluturulmutur. MT yasasyla bir deMilli stihbarat Koordinasyon Kurulu almaya balamtr. MT Mstear'nnBakanlnda Milli Gvenlik Kurulu Genel Sekreteri veya Yardmcs, MAH Dairesi Bakan (stihbarat Bakan), Genelkurmay stihbarat Bakan veya Yardmcs ile bakanlklardan gelen istihbarat uzman grevlilerden, dier istihbarat birimlerinin temsilcilerinden ve MT Mstear'nn toplantya araca kiilerden oluan kurul,durum deerlendirmesi yapp, strateji belirlemektedir. Ancak bu kurul ok nemli ilevlerin yerine getirilmesi ve istihbaratn deerlendirilmesi asndan yaamsal nem tamasna karn, 1992 ile 1995 yllar arasnda toplantlarakatlanlarn ilgisizlii - yetersizlii nedeniyle toplanamamtr. Bu tarihten nce yaplantoplantlarda da yetki ve statko tartmalar yznden uygun kiilerin katlamamas nedeniyleyine sonu alnamamtr.Bu kurum altrlmazken, ileri Bakanl bnyesinde oluturulan bir deerlendirme kurulu, ilgisiz ve yetersiz kiilerin katlm ile bu boluu doldurmaya kalkmtr. Sonu ise Trkiye'nin istihbarattaki koordinasyon eksiklii ve zaafn ortaya karmtr. Buna en ac rnek Elaz ve Binglarasnda ytrdimiz 35 erimizdir. Bingl'de PKK'llarn yol kesme eyleminde bulunacaklar nceden haber alnmtr. Eylem haberi Bingl'e eylem iin gizlice gemeye alan bir terrist'in Gen kprsnde alktan fenalamas sonucu ele gemesi zerine yaplan sorguda renilir. 35 erimizin ldrlmesi olayndan bir hafta nce gelen bu bilgiye greElaz, Palu lesi krsalnda 300 civarndaki PKK militannn Bingl yresine geerek, kaya, Haziran,

Aaky, Kurudere ve Atapark Kyleri civarndaki mezralarda barnmaya balamlardr. Hatta bu gruptan kiilerin ellerindeki silahlarla birlikte hangi evlere gelerek yiyecek aldklar dahi saptanr. Bingl stihbarat ube Mdrl 21.3.1993 gn ve 93/135 Sayl yazsyla haberi (A) teyitli olarak, yani kesine yakn bir kaynaktan rendiinibelirterek, ilgili birimlere bu arada il jandarma komutanlna ve gvenlik komutanlna bildirir. Ayrca 24.5.1993 gn ve 341 sayl Emniyet Genel Mdrl gnlk istihbarat blteni ile teyitli haber olarak ilgili makamlar haberdar edilir. Yani olaydan nce istihbarat organlar bunu haber alp, icra organlarna bildirmi olmasna ramen, nlem almas gerekenler buna kulak asmayp, iyi deerlendiremedikleri iin zc katliam gereklemitir. Kesilecei belirtilen yola karlan askerlerin ellerine silah, yanlarna koruyucu ve stlerine gvenlik talimatlarnda yazl olan ve uyulmas emir gerei bulunan koruma amal helikopter dahi verilmemitir. Bunun tek nedeni istihbaratn deerlendirilememesi ve gerekenlerin gerektii zaman yaplamamasdr. Birimler aras koordinasyonsuzluk hat safhadadr. nk ilgili koordinasyon kurulu altrlamamaktadr. stihbaratn nasl deerlendirilecei bilinememektedir.Oysa dnyada istihbarat alannda en nemli olay alnan bilginin gereinin yerine getirilmesidir. Bu da ancak koordinasyon ve karar alma mekanizmalarnn salkl altrlmasyla salanabilir.Bu da ne yazkki Trk istihbarat birimlerindeki en temel eksik olarak orta yerde durmaktadr. 1965 ylnda kartlan yasa MT iindekiyeni dzene ayak uydurma ve tekilatlanmaabalar arasnda yrrle girmitir. Yasa 1983 ardndan da 1995 yllarnda yaplan deiikliklerekadar ayn kalmtr. MT'N GEDKLS ZYA SELIIK 1965 ylnda yasa karken MAH Bakantekilatn iinden gelen ve bnyeyi ok iyi tanyan Ziya Selk'tr. Uzmanl istihbarattaki byklnden olmasa da, ilk retmenlerden oluu ve tekilat avucunun ii gibi bilmesinden, insanlar iyi tanmasndan kaynaklanmaktadr. Pek ok Mstearn ardnda glge gibi almtr. 1966 ylna kadar ki hizmetlerinde bu zellikleri nedeniyle tartlan adlardan birisi olmutur. Selk ile ilgili olarak dnemin Babakanlarndan Sleyman Demirel u izlenimlerini aktarmaktadr: " Rahmetli Ziya Selk, MAH reisi idi. Yani MT deilde MAH'tr o zaman. Ve gelir bana her hafta istihbarat raporu verirdi. Enteresan bir adamd, ok iyi yetimi bir istihbarat. Bir de byle resmi konumazd. Tatl tatl sohbet eder gibi konuurdu. Herhangi bir rahatszlk ,huzursuzluk vesaire anlamnda haberi varsa ' yi saatteolsunlar yle dnyor' falan diye bilgi verirdi. Boyuna ' yi saatte olsunlar...yi saatte olsunlar'.. Allah , Allah.. ' Bu iyi saatte olsunlar kim acaba?' Ben

verdii bilgilerden kardm bir ey... Ama sonra sordum: ' Ziya Bey, bu iyi saatte olsunlar, cihet-i askeriye taraf m dedim. ' Evet ' dedi.'O ite..." Bu dnemde MAH 'da olduu gibi MT'in oluumunda , eitiminde veeleman yetitirilmesinde elde yeterli kaynak olmadndan usta rak ilikisi geerlidir. Aabeyler yenilere istihbaratn inceliklerini deneyimlerinden yola karak aktarrlar. Sistem yoktur. Ekol yoktur. En temelde teknik olanak ve para da yoktur. Selk 'dan sonra, ksa bir sre iin greve gelen Avni Kantan, yasann kmas nedeniyle ilk MT mstear olarak9 ay grev yapmtr. Kantan'dan sonra MT Mstearlna 1966 dan 1971 ylna kadar Fuat Dou gelmitir. TRK CASUSLARIN EN OK PARA KAYBETTREN: NAHD MRE Bu dnem bir askeri darbe ve pek ok olayla olduka hareketli geer. Bu olaylardan birisi Trk ve Batl gizli servisler asndan ok nem tar. Skandaln ad Nahid mreolarak tarihteki yerini alr. 1968 yl Ekim aynda NATO'da ortaya kartlan bir dizi casusuluk olay btn NATO'yu ama en nceAlmanlar ve Trkiye'yi sarsmtr. Bu casusluk olaynda ba kahraman, bir Trk diplomat olan Nahit mre'dir. mre, NATO'nun Brksel'deki karargahnda Mali Bakontrolr olarak grev yapmtr. Uzun yllar Dou Bloku lkelerinebilgi satt anlalmtr. Yakalandnda mre'nin antasnda 1500 adet belge ieren mikrofilm bulunmutur. nk film karesi bana para almaktadr. mre bu filmleri fotoraf merak nedeniyle ektii gibi bir yalana sndysa da buna kimseyi inandramamtr. nk antasndaki mikrofilmlerde yeralan belgeler NATO iin yaamsal nemdedir. mre'yi Trkiye'de havaalannda karlayanistihbarat grevlileri alm, sorgulam ve mahkemeye sevketmilerdir. dam cezasna arptrlan Nahit mre 1974 affndan yararlanarak cezas 16 yla inince, 1985 ylnda cezaevinden kabilmitir. mre 1994 ylnda lmtr. mre bu alanda Trklerden Dou Blokuna bu denli nemlibilgileri satt bilinen tek casustur. Bu olayla balantl olarak yine Brksel'de Romen kinci Katibi Marin Tincucasusluk yaparken sust yakalanmtr.. SOUK SAVA'INACIMASIZ CASUSLUK YKLER Scak savalar bitmitir ama casuslarn savalar lmlerden bile sonrasna uzar, devam eder gider. Bu savalar arasnda da hep ince dengeler ve ayarlar sz konusudur. rnein mre olayyla birlikte ortaya kan skandaln kahramanlarndan Romen katip Martin Tincusust yakaland halde, Belika-Romanya ilikilerine zarar verilmemek gayesiyle, PersonaNon Grata ( stenmeyen kii) ilan edilmemi, 29 Ekim 1968'deBelika' y terke davet edilmitir.Tincu'nun casusluk yaptnn resmi bildiride yeralmamasna karn, bir gizli hcre oluturmaya alt bilinmektedir. Casusluk

dengeler zerinde oynanan tehlikeli bir itir. Alman gizli serviside o zamanlar bu ve benzeri pek ok skandal ile boumak gerei duymutur. Bunlarn hepsi iin doasndan gelen sorunlardr. Burada yeri gelmiken Nahit mre olayyla ilgili biraz daha derine inmekte yarar vardr. nk bu olay casuslarn, istihbaratlarn kar gruplar tarafndan nasl ele geirilip kullanlabileceklerinintipik bir rneidir. Onlarn satn alnlar ve avlanp kullanldklarbu yknn iinde sakldr. Aslnda hemen btn istihbarat tekilatlarndaki zlmelerin ana noktalar bu olayn iinde bulunmaktadr. En nemli eyler zaaflarn ortaya kard, g ve para araylardr. Nahit mre olayn bir de bu cepheden gzlemekte yarar vardr. mre cinsel sorunlar olan ve iktidar peinde koan, bir ezik adamdr. Romenlerin onu ilk avlaylar o dnemin Ankara'snda Glba Sinemas'nn yanndaki saunada olur. Tehirci zellikleri ile bir Romen'in dikkatini eken mre ile balant kurulur ve sonras orap sk gibi gelir. Burada asl etken mre'nin aile yaantsndaki sorunlardr. Nahid mre Balkesir'libir aileye mensuptur. Eski DP Milletvekillerinden ve BteKomisyonu Bakanlarndan Halil mre'nin yeenidir. Galatasaray Lisesi'ndeokumu bilgili bir memurdur. Dileri Bakanlnn ktisadi birlii Tekilat kurulunca, oraya girer. 1951'de Paris'e tayin edilir. 1957 ye kadar oradaktisadi birlii Tekilat memuru olarak alr. Paris'dekimemuriyeti srasnda devlete ait olan bir paray zerinde tarken sokakta iki zenci karsna km ve kendisini yaralayarak cebindeki bu paralar almtr. ddia soruturulur. mre'nin bu paralar bizzat harcayp bu yalan uydurmuolmas ihtimali zerinde durulur. Ama mre'yi sulayacak bir delil bulunamamtr.1957 ylnda merkeze tayin edilen mre, Ankara'da 7 yl geirir. Ei arika, Macar asll gzel bir kadndr. Ankara sosyetesinde isim yapmtr.Ancak kar kocann arasna kara kedi girer, ayrlrlar. Bu evlilikten olan ikierkek ocuun bakm Nahid mre'nin zerine kalr. 1960 ylnda ktisadi birlii TekilatMaliye Bakanlna geince Nahid mre de, bu bakanlnmemuru olur. Hazine Genel Mdrlne bal Genel Mdr Yardmcs olarak almaya balar. 1964 ylnda politik torpilleri sayesinde talih mre'ye gler. O yln Austos aynda Roma Mali Mavirliine atanr. Bu atama onun ailevi durumunu da dzeltir. O yla kadar mre'den ayr kalp kendine gre bir hayat yaamay tercih eden arika Hanm, yuvaya dnmeyi kabul eder.Nahid ve arika mre, yolculuklar arifesinde yeniden evlenirler. mre ailesinin Roma'daki gnleri arasndayle nemli saylacak bir olay yaanmaz. Fakat Nahid mre, yllk sresi sona erdikten sonra 1967 nin Eyll'ndemerkeze dnnce aile iindeki geimsizlik tekrar balar. mre Maliye Bakanlnda kalsa d memuriyete atanmak iin 3 yl daha

bekleyecektir. Bunu hesaplayarak dardabaka bir i aramaya balar.. NAHD MRE NOTO'DA 1968 bandaNATO memurluklarndan st dzey bir mali mavirlik iin eleman aranmaya balanr. Bunun iin Trkiye'ye de bavurulur. NATO'dan gelen yaz zerine Maliye Bakanl adaylar arasndanNahid mre'yi tavsiye eder. NATO yneticileribu tavsiyeye uyarlar. mre 1968 ubatnda memuriyetten izinliolarak yllk bir anlama ile baland Brksel'deki grevine atanr. Aylk olarak mre iki bin dolar almaktadr. Nahid mre, NATO hiyerarisi iinde en yksek memurlardan biridir. Kendisininalt grevli snfna A 7 rumuzu verilmitir. NATO'nun ynetim btesinden tamamen kendisisorumludur. Bunun yannda asker ve enfrastrktr harcamalarnkontrol kendisine braklmtr. Yani Bat savunma sisteminin kasas grevindedir. Skandal patlak vermeden bir sre nce Nahid mre, NATO Genel Kararghnn Mal Bakontrolrolarak, kendisine gelen deme belgelerini imzalarken yatrm projelerinin orijinallerini grmek istemitir. Buna gereke olarak da, projelerle giderler arasnda tam bir ahenk bulunup, bulunmadn bilmek zorunluunu ileri srmtr. Ancak bu davran NATO istihbaratservislerinin phesini eker. stelik de mre sinirli her zamankinden daha fazla ikiien ve borlu olduundan sk sk yaknan bir adam olmutur. NATO Genel Kararghnn Mal ler Bakontrolr mre'nin, ok nemli baz belgelerin fotorafn ektii, greve baladndan 8 ay sonra, 12 Eyll 1968 gn NATO'nungvenlik memurlar tarafndan saptanr. mrenin brosuna gizlice konan kamera, mre fotoraf ekerken yapt ileri saptar. mre'nin bir sre daha belgelerden fotoraf ekmesine gz yumulur ve mre yakalanr. Nahidmre'nin Trkiye'ye getirilmesinden sonra bir Alman Amiralinin pheli ekiIde lmesi ya da intihar ettiinin sylenmesi, casusluk iddialarn alevlendirir.nk Amiral'in Sovyetler hesabna casusluk yapt kesin belgelerle ispatlanr. AIman Amirali Ldke, yakn zamana kadar NATO genelkararghnn Lojistik ve kmal Planlama Dairesi Bakan Yardmcl' nyapmtr. Onun lmn yeni intiharlar izler. Bylece Sovyetler Birlii hesabna casusluk yapan geni bir ebekenin varl ortaya kar. Bu dnem bir dizi seri casusluk olayylaortalk sarslr. Btn bu olaylarn ayn zaman dilimine rastlamas ilgintir. ALMAN GZL SERVS LDREREK NTKAM ALIYOR Ldke'nin ld gn Alman gizliistihbarat servislerinin ikinci adam olan General Wendland, Mnih'tekibrosunda bir tabanca ile vurulur. Bu olaylar bir zaman aknda tasnif edersek: Nahid mre Brksel'de 9 Eyllde yakalanr. Alman Amirali Ldke; Bonn'da 8 Ekimdeldrlr. Alman Savunma

Bakanlnda Ordu Genel Kararghnda Genel Kurmay Sekreterlerinden 48 yandaki bayan Gisela Mock 7 Eyllde tutuklanr. Tutuklanmasndan epeyce sonra bayan Gisela'nn, gizlibelgelerin fotokopilerini yabanc bir ajana verdiiaklanr. Gerekten de Gisela, tutukland gn sz konusu fotokopileri dardan birisine vermitir. O birisinin bir Fransz olduunu syler. Ama aslnda bu kii, Sovyerler Birlii hesabna alan bir casustur. Casusluk olaylarnnok sklat o gnlerde bir bayan sekreterin bir ajana fotokopi vermesi, basit bir olay gibi deerlendirilmitir ilk bakt. Ancak aratrmalar sonucunda. Olayn arkasnda ilgin bir ak yks kar ortaya. Bayan Gisela dadul sekreterlerden biridir.Savunma Bakanlnn lojistik, eitim ve planlama Dairesi'nde alan bu sekreter,uzun yllar hizmet etmi, bu uzun zamandazerine hi phe ekmemi tecrbeli bir calandr. Daha sonra da bu zellikleri bnyesinde toplamay baarm bir iyi casus olur. 15 Ekim'de, Alman ktisat Bakanlnn yksek memurlarndan Dr. Hans H. SCHENK,Kln'deki evinde l bulunur. ktisat uzman kendini asmtr. Veya Alman gizli servisi ortaya kard casuslardan intikam almaktadr. 16 Ekim'de, Savunma Bakanl lojistik ve seferberlik dairesi kurmay subaylarndan, Yarbay Johnannes GRM, alma masasnn banda kendini vurur. saat sonra hastanede len 54 yandaki yarbayn aresi bulunmayan bir hastala yakanldn rendii iin intihar ettiini Hkmet Szcs aklar.Ancak Yarbay'n lmnden nce ta gibi salam olduu ortaya kar. Gene 16Ekimde, Bonn'da Enformasyon Bakanlnda alan 52 yandaki dosya memuru bayan Edealtraud Grapentin ok miktarda uyku hap alarak evinde intihar eder. Bayan Grapentin 1952'den beri bu grevde bulunmaktadr. 21Ekim'de polis, bir aklama yaparak Dr. H. Gottfried adl birinin bir ay ncetutuklandn aklar. Dr.Gotfried, 33 yandadr ve Karlsruhe AtomAratrmalar Merkezinde fiziki olarak almaktadr. Savc, fizikinin AtomMerkezinde elde ettii srlar Dou Almanya Gizli stihbarat Servisine verdiinin saptandn bildirir. 21 Ekimde Savunma Bkanl' nn sivil memurlarndan 61 yandaki Gerhard Bhm, anszn ortadan kayboluyor. Bir ihbar deerlendiren polis, Bh'm'n evrak antas, paltosu ve apkasn Bonn'daki kprlerden birinin altnda bulur. Eyalar kartrlr ve aralarndan bir zarf kar. Zarfn iinde bir veda mektubu bulunur. Bhm, mektupta ailesine u mesaj brakmtr: "Bu ekilde gittiim iin zr dilerim". 31 Ekimde Bhm'n cesedi de Ren Irma' nda bulunur. Savunma Bakanl'nn szcs, Bhm'n elinde gizli belge bulunmadni, terfi edemediine zld iin ortadan kaybolduunu aklamtr. Ama cesedin ortaya kmas Bakanlk szcsn yalanlar. 25 Ekim'de Bonn Hkmeti, basnda kan haberlerin basks altnda yeni

aklamalarda bulunmak zorunda kalr. Daha nceleri mlteci olarak Bat Almanya'ya snan alt fiziki ve bilim adamnn tekrar Dou AImanya'ya katklar duyurulur. Bat Almanya Hava Kuvvetleri' nden uu avuu Wolf Knoppe'nin aylk geliri 1600 marktr. Ama avu ok para harcayan biridir. Herkes onun bu kadar paray neredenbulduuna arr. Pahal otomobile merakldr. 12 silindirli Maserati marka bir yar arabas vardr.alt ssn yaknndaki ehirde tane ev kiralamtr. stelik dekendisi, Ingolstadt ehri kibarlarnn ye olduu binicilik klbnn bakandr.Kadnlara dkndr. Giydii elbiseleri, Almanya'nn en pahal ehirlerinden olan Dsseldorf'ta, para hovardalarna elbise diken bir terzihaneden salar. Terzisi ile alt yer arasnda 300 kilometre mesafe vardr. Ama provalar iin oraya kadar gider. Knoppe, iki orta ile birlikte, Almanya'daki bir hava ssnden Amerika'nn nemlisilhlarndan Sidewinder roketini alp Moskova'ya yollamtr. Paralarn kaynada bu itir. avu Knoppe'nin teki ibirlikileri bir mimar olan Ramminger ile tesviyeci ustas Linowski dir. gintir milliyeti ne olursa olsun pek ok asusluk olaynda senaryo olarak karlalabilinen bir olaydr yukarda anlatlanlar.Satn alnan yetkililer, zel yaamlar, elerin tutkular, erkeklerin zayflklar... btn bunlar gizliyi elde etmek iin kullanlan yntemler. Bu nedenlerle olsa gerek Montesquieu " Casusluk eer namuslu insanlar tarafndan yaplabilinen bir i olabilseydi belki de hogrlebilirdi" demitir. CEMAL TURAL DARBE HAZIRLIYOR Bu dnemdalgalanmalarla yaanrken, gizli servisin bana istihbaratn iinden gelen ve zel eitimler de alm bulunan Fuat Dou getirilir. Dou, Sleyman Demirel tarafndan dnemin Cumhurbakan Cemal Grsel'e nerilmi, kendisini Milli Gvenlik Kurulu semi, Grsel de bunu onamtr. Getirildii grevinde, Demirel'e sevgi ve sayg ile bal olan ama yetitii,serpildii asker ocandan gelen ve Grsel'den sonraki 5. Cumhurbakan Cevdet Sunay' aamayan Dou,Demirel'in gtrd istihbaratlar karsndaki yetirsiz tutumu sonucu, Sunay' yelemek zorunda kalmtr. Ancak Demirel'e kar beslenen sayg ve arkadalk ba yaam boyu srecektir. Dou uzun yllardr tekilattadr. Amerikay, tekilat ve yeni gelenleri ok iyi tanmaktadr. erkez zelliklerini bnyesinde bulundurmutur. Acmasz ve sert bir istihbarat olarak tanmlanr. MT iindeki erkez kkenlilerin arlkl olarak bulunmas geleneini devam ettirenlerden biridir. O da yetitirdii elemanlardan Hiram Abas gibi, operasyonlara bizzat katlmasyla nlenmitir. Atein iine girmeyi sever. Tarihler 1969 'u gsterdiinde MT Mstear Fuat Dou, Babakan Sleyman Demirel'e Genelkurmay Bakan Orgeneral Cemal Tural'ndarbe hazrlnda

olduunu bildirir. Geri Tural bu giriimini artk aktan aa yapmaktadr. rnein PTT yi ziyaret edip lkenin haberleme sistemi dahil her konuda eletiriler getirmekte ve btn bunlar da hi saklamadan basnn gznnde yapmaktadr. Bu bilgi ak MT tarihinde ok nemli bir yer tutar.MT 1960 darbesinde olduu gibi bu darbe giriimini de ncedenhkmete bildirmitir ve grevini bu anlamda yapm olmaktadr. Demirel o dnem kendisini destekleyen Cumhurbakan Cevdet Sunay'n da oluruyla, olaya mdahale eder ve gerekten huzursuzluu belli olan Cemal Tural'emekliye ayrr. Tural bu srada uygulamalar konusunda haberler yapan Milliyet Gazetesi'nin Ankara Temsilcisi lhami Soysal' da evinden karken kartr ve dvdrr. Bu olayn faili olarak da hemen MT akla gelir. Ancak daha sonra olaya karan kiilerin askeri istihbarattan olduklar ortaya kar. MT olayla bir ilgisinin bulunmadn nce Dou araclylaSoysal ve eine bir zel yemekte ardndan da kamuoyuna ilk kez resmen aklamtr. Ordu ile ilikilerine karn MT darbeler zinciri iindeald istihbarathkmete duyurmutur. Bu kimi zaman olmas gereken yasal yollardan, kimi zaman ise birebir ilikilerdenyola klarak yaplmtr. Burada sorun MT'in bir resmi kurum gibi davranp, bilgi aktarmas veya bunun tersini yaparak dedikodu mekanizmalarn harekete geirip bu kanallar kullanarak iktidarlara ulamasdr.1960 darbesi aylar hatta yllar ncesinden hkmete bildirilmitir. Hkmet i dengeleri, askerin tutumu ve Trkiye'deki mevcut g dengesi ile iktidar liderleri Adnan Menderes ile Celal Bayar arasndaki ekimeden ve yetki kaosu yznden buna mdahale edememitir. 12 MART VE BALON HAREKATI 12 Mart 1971 muhtrasna gitmeden nce ordu iindeki cunta hareketleri de MT tarafndan hkmete aktarlmtr. 12 Mart ncesinde MT tarafndan Demirel'e, 12 Martta etkili olan Hava Kuvvetleri Komutan Orgeneral Muhsin Batur ile temasta bulunan, ucu parlamentoya dayanan bir cuntann varln bildirmitir."Balon Harekat" ad verilenbu dosya Babakan Demirel ile birlikte Cumhurbakan Cevdet Sunay'a da Fuat Dou tarafndan sunulmutur. Sunay ok sevdii Batur'a dosyay iletmitir. Marmara Kknde yaplan bu toplant srasnda darbe giriimiyle ilgili hazrlklar ad ad ortaya konmu ve cuntann varl cuntann iinde bulunanlara kar dile getirilmitir. Cuntann liderleri arasnda yeralan ve Fuat Dou tarafndan yzne kar bu hareketleri ynlendirmekle sulananBatur, savunmaya geerek iddialar reddetmitir. Bu ylesine inandrc bir savunmadr ki Demirel, yllar sonra bu konuda unlar dile getirecektir: "General Batur, cunta ile ilikisi olduunun belirlenmesi zerine Marmara Kkndeok tutarl bir konuma yapt. Demokratik dzene balln zenle ve inandrc biimde vurgulad. Yaplacak bir ey yoktu."

Oysa ayn Demirel Cemal Tural' emekliye sevketmitir. Bazen olaylar ya insanlarn gcn amakta, ya da basiretlerini balamaktadr. nk Balon harekat ad verilen ve Marmara Kkndegerekletirilen toplantda Fuat Dou Batur'a derbenin iinde olduunu ve ilikide bulunduu adlar yzne kar sylemitir. Bunu Demirel'de dinlemitir. Batur daha sonra 12 Mart darbesinde en etkili ad olacaktr. 12 MartMT'in haberdar olduu, ancak olaca gn hkmet yerine Cumhurbakanna ilettii ve orada da benimsenen bir hareket olur. MT Mstear Fuat Dou yllar sonra bunu bir karde kavgasn nlemek amacyla hkmete bildirmediini syleyerek kendini savunacaktr. Dnemin Genelkurmay Bakan Dou'yu aram ve " Biz yarn darbe yapacaz, bunu Cumhurbakanna iletiniz" demitir.O da bunu yerine getirmitir. RAN AHI 12 MARTI NEREDEN BLYORDU Ancak birileri 12 Martn olacan ok nceden ran ah Rza Pehlevi'ye dahi haber vermilerdir. ah bu haberialdnda Dileri Bakan hsan Sabri alayangiliarp " Bir ka ay iinde ordu Trkiye'de darbe yapacak. Hem de sol bir darbe" diyecektir. O dnemde MT ile ran gizli servisi SAVAK arasndan su szmyor gibidir. ran ah snr gvenliini gznne alarak bu tr bir olaydan olumsuz etkilenmemek iin Trkiye hkmetini uyarmaktadr. MT bilgisini aktarm ama politikaclar asker karsndane yapacaklar konusunda bir karara varamadklar, daha dorusu vardklar karar geri adm atmak olduu iin yenilmilerdir. Sleyman Demirel bu pisikoloji iinde olsagerek yllar sonra " Ordu bizim ordumuz. Vatandala askeri kar karya getiremezdim" diyecektir. 12 Mart sonrasnda MT git gide ie dnk faaliyetlerde bulunmaya balamtr. Ancak bu faaliyetler srasndadnyada hi bir gizli servisin yapmayaca hatalar pe pee sralanmtr. te bu yzden 1969 sonrasnda MT uzmanlarca, daha ok bir polis rgt olarak tanmlanmaktadr. MAHR KAYNAK VAKASI 12 Mart ncesindeMT , bir muhbirini cuntasal faaliyetlerde bulunduklar saptananbir grup sol aydnn ve askerin iine sokmutur. Muhbir hareketin iinde sivrilen ve n plana kan Mahir Kaynak'dan bakas deildir. Kaynak, MT iinde grev almamtr. Yani MT tarafndan yetitirilmemitir. Ama niversitedeki grevi srasnda devirilerek kullanlmtr.Kaynak'n MT iine alnmas yani sahip klmas gizli servis trafndan deifre edilmesinden sonradr. MT, ahsa zel tahsis ettiimakam, yani "Ekonomik stihbarat Bakanl"'n zaman iinde boaltarakKaynak' da dlamtr. Bu grevi daha sonra Kaynak'n yardmcs yrtmtr. Kaynakgrevi gerei muhbir ajan olarak almtr.Ancak gizli servis daha sonra onu mahkemede sulad insanlar hakknda yeterli delil ileri sremedii iin, tek are olarak

grp, ahit sandalyesine oturtarak deifre edecektir. Kaynak iine girdiigrupta o kadar inandrc bir kii olarak tanmlanr ki; izlendiklerinden kukulandklar bir toplant srasnda,kendilerini dinleyen teybi ortaya karmak iin yaplan st aramas bile Mahir Kaynak'a yaptrlr. Ancak Kaynak dnemin MT Mstear Fuat Dou'nun istei dorultusunda kendisi de o zaman kar koymamtr- mahkemeye gnderilen bir yazyla MT ajan olarak tanmlanp sicili, yapt grevi , ald bilgileri anlatlr. Ve tank olarak mahkemece dinlenmesi salanr. Bu da onun sadece istihbarat adam olarak deil hereyiyle bitiini temsil eder. Kaynak yllar yl bunun acsn ekerek yaar. Ona gre dt durum udur: " Byle biri iin hayat son derece zordur. ekilmez lde zordur. Bunu tahmin edemezsiniz. Bunun insan hayatnda yarataca bir sr sonular vardr.Mesala katil olsanz bunu pekala savunabilirsiniz de benim durumumu toplum iinde savunmak hemen hemen mmkn deildir. nk kalle bir insan, gvenilmez bir insan imaj uyandryorsunuz.Btn toplum size byle bakyor. Bir aile hayatnn iinde yaadnz iinocuklarnza baba olarak vereceiniz imaj daveremiyorsunuz." Mahir Kaynak MT iinde dlandktan sonra Gazi niversitesi ktisadi dari bilimler Fakltesinde hoca olur, ders verir. Kaynak ilk derse girdii gn rencilerin protestolarna maruz kalm ve ders yapamamtr. Sonralar Kaynak iine dt durumun sorumlusu olarak grd MT'i hedef alan konuma ve yazlaryla ok sert bir muhalefetrnei sergilemitir. bu tutumu halen devam etmektedir. Ancak nceki yllarn aksine MT Kaynak' 1995 'de kutlanan 68 kurulu yldnm yemeinebtn dier emeklileri gibi davet etmitir. Bu Kaynak'n kendisini zorla da olsa MT'e kabullendirmesi eklinde yorumlanmaktadr. Bu toplantda Fuat Dou 'nun emekliler adnayapt konumasnn ierii ve etkileri de dilden dile aktarlmaktadr. Kaynak'n da ilerine girdii aydnlar ile askerlerden oluan grup, daha sonra MT iin ikence lekesi olarak kalacak olaylarda byk skntlar ekmilerdir. Aralarnda Cemal Madanolu, lhan Seluk, Doan Avcolu, lhami Soysal gibi nllerin bulunduu pek ok kiiye stanbul'da Ziverbey kknde ikence yaplmtr. Aralarnda MT elemanlarnn da bulunduu seilmiler grubu ikenceli sorgularyapar. Komuta askerlerin elindedir. Bu sorgularn aa kmasile o dnem askerlerince polis gibi kullanlan MT, yine grev yetki ve sorumluluklarnn dnda, ama siyasi tartmalarn ortasnda kalmtr. Darbeyi yapanlar sulu iken, baarsz olmakla sulananlar ikencelerden gemitir. Ama kurt kanunu byledir. MT, 1971 muhtrassonrasnda yaanan bu operasyonlar srasnda da yaralar alr. Bu operasyonlara katld iddia edilen MT grevlileri deifre olunca herkes kimin ne yaptn anlamtr. MT adeta zlm

bir gizli polis tekilatgibi altrlmtr. Mahir Kaynak, askerlerin iki general Muhsin Batur ve Faruk Grler'e ilikin sulamalar mahkemeye yanstmadklarn belirtmitir. Bu iki general de sohbetlerinde MT'i deerlendirirken " MT iyi ho da , geliyorlar bir ey syleyip gidiyorlar. spat yok . Salam delil yok"demilerdir. nk onlar kazanan tarafta yeralmlardr. MT yineyenilmitir. nk kiilerce kullanlmtr. Mahkemelere dahi yollanan raporlar delil kabul edilmemitir. Askerler arasndaki tepimede ezilenler arasna, gelimekte olan demokrasimiz ileMT de girmitir. Bu dnem Ziverbey Kk ve Mahir Kaynak ile birlikteanlacaktr. FUAT DOU MT KAVGASININKURBANI OLUYOR 12 Mart darbesinin ayak seslerini ilk duyan ve uyarlarn yapan ancak darbenin gn ve saatini hkmete bildirmeyen Fuat Dou ise, darbecilerin kurdurduklar Nihat Erim hkmeti tarafndan grevinden alnr. DouPaa iin bu karar okedici olmutur. nk kendisine gvenmektedir ve daha bir ka ay ncesinde Ankara'daki evinde Sovyetler dahil btn lkelerdeki Trk liderlerinitoplam ve kendince ok nemli bir atakta bulunmutur. Erim kabinesinin Babakan Yardmcs Albay Sadi Koa, MT'in kendisine balanmasn istemektedir. Ancak bu istek Fuat Dou tarafndan reddedilmitir. Koa buna fena halde kzmtr. MT ile ilgili deerlendirmelerinde olduka sert olan Koa, o antekilatn iinde bulunduu durumu "felaket" olarak nitelendirmektedir. Ona gre MT yapmas gerekenleri deil, yapmamas gerekenleri yapan bir tekilattr. Zayftr ve etkisizdir. Szleri ardr: " Tekilat kendi kanuni grevlerini ikinci plana brakm, vazifesi olmayan ilerle ve yasad eylemlerle uramaktadr." Koa, sylemlerinde MT'inyeniden organizesini, i politikadan ekilmesiniistediini belirtmektedir. Onun da ana amac MT'de kendi dkaln oluturabilmektir. yle olmasa bugne bir eylerin deierek gelmesi gerekmez miydi? Ancak daha sonra Koa bile kendisine MT'in bilgileriaktarmadndan yaknacaktr. Bu kavga MT iinde de kendini gstermekte gecikmez. Koa' destekleyen unsurlar Mstear Dou'ya kar bir mektup harekat balatrlar. MT iindeki blnme en u noktalardadr. Ancak her bunalml dnemde balatlan bu mektuplu protesto ve kiilik saldrlarnn, failleri hi bulunamamtr. Bu MT iinde bir hastalktr. Ancak MTnedendir bilinmez, kendi yarasnbu konuda halen sarmakta baarl olamamaktadr. Halen her nemli olayn ardndan, hatta belli periyodlarla baz MT personeli tarafndan yazld belirlenen ancak adlar bilinmeyen bu kiilerin, yine MT iinde hazrladklar sahte belgeler ve mektuplar elden ele dolamaktadr. Bunun son rnei 24 Ocak 1993 gn katledilen yazar Uur Mumcu'nun lmn

izleyen gnlerde ortaya km ve RP Grup Bakan Vekili evket Kazan tarafndan meclis krssnden belge olarak sunulmutur.Bu olay zerine alan soruturmada sahte belgenin MT iinde hazrland ortaya km, ama failleri mahul kalmtr. Koa ile Dou arasndaki kavga srasnda mektup furyas zerine yaplan aratrmalarn sonularna dayanarak, Koca ekibinin MT'in st dzey yneticileri arasnda bulunan Nuri Gnde,Abdullah Argun, Mehmet Ali Kaklar gibi nl adlardan olutuu iddia edilecektir. Mays 1971'in son gnleridir. ankaya Kknde toplanan Milli Gvenlik Kurulu toplantsna MT Mstear Fuat Dou da arlmtr. Dou toplantda sunuunu yapm, tebrikler alm ve gnl rahatlyla salondan kmtr. ok baarldr... Ancak Koa daha nce anlat Muhsin Batur ve dier adlarla birlikte Cumhurbakan Sunay'a" Efendim imdi de izin verirseniz Fuat Dou'nun MT'teki grevinden alnmas meselesine geelim" diyivermitir. Koa bununla da kalmaz . MT ile ilgili grlerini de syle sralar: "Skynetim Komutanlklarmz MT tarafndan kendilerine gnderilen isim listelerindeki adamlar tutukladlar. Ancak daha sonra MT askeri mahkemelere bu kiilere ilikin bir tek belge sunamad. Dosyalarda bir tek belge bulunamad. MT kurulduu gnden buyana bir tek istihbarat yapmamtr. MT'in grevlerinin banda stratejik istihbarat gelir. Bunu yapabilmek iin haber toplayacak, deerlendirecek , istihbarat edip gerekli makamlara verecektir. Siyasi iler peinde komak, tertipler almak, siyasi akl hocal yapmak, hele hele siyasi ve idari icraatta bulunmak grevi yoktur. Kendiliinden , hattaverilen emirlere aykr olarak icraya karmak hakk hi yoktur. Halbuki MT sadece demeyeyim ama byk bir ounluklabunlar yapmakta ve idareyi mkl ve kanunsuz durumlara drmektedir." Sunay arm, olay geitirmek istemi, ancak Koa'n baskn yerini bulmutur. Sunay kaamaynca, Dou'yu bir bykelilie atattrma szn alarak istei onaylamak zorunda braklmtr. Bu toplantdan sonra ayn gn Fuat Dou arkadalaryla durum deerlendirmesi yapmak iin bir araya gelmitir.Kendinden emindir. Ona gre herey bir sre sonra unutulacaktr. Tekilat iindeki olaylar yatacaktr. Koa isteklerini savsaklayacak, kendisi gzel gnlerine dnecektir. stihbarat olarak tecrbelidir. Bunlarsezinlemitir. Arkadalarnn temkinliliini pek de dikkate almamaktadr. te bu srada toplantnn yapld evin kaps alnr. ankaya Kk'nnMT grevlisi Kemal elik ieri girer. Dou Paann kulana eilir, fsltyla syleyeceklerini anlatr. Paa'nn keyfi kaar. elik, Dou'ya daha bir ka saat nce katld toplantdan , bravolarla

yolcu edildii toplantdan, grevden alndna ilikinkararn kn bildirmitir. Kurtlarla dans yine kanl bitmitir. SAD KOA VE SOVYET BALANTISI MT iindeki hesaplamalardan biri daha yaanm, tasfiye edilenler gitmi, kalanlara tekilat emanet edilmitir. Gelen Mstear ise Afyon yurtii komutan Korgeneral Nurettin Ersin' dir. Dou'nun meslek yaamnda MT'ten ayrlarak Lizbon'a bykeli atanmas hereyin sonu olmamtr. O tekilat sevmitir, tekilatta da onu sevenler vardr ve birbirleriyle haberlemeye devam edeceklerdir. Dou istihbarat iinde domu ve bymtr. Amerika'da ilk istihbarat eitimi alan, Trkiye'ye dnnce retmenlik yapan ve istihbarat yetitiren bir hocadr ayn zamanda. O gider ama rencileri ierdedir. Ayrca Dou'nun zaman, MT iinde ilk kez sivillereyani Hukuk, Siyasal ve dier niversitelereve fakltelere el atld, buralardan elemanlarn alnd dnemlerdir.Yani Fuat Dou'nun MT iindeki yeri ayrdr. MT'i bugn Fuat Dou tarafndan niversitelerdenalnarak, gizli servise kazandrlankiiler ynetmektedir. Bu yneticiler ayn zamanda tekilatn ilk sivil ynetici kadrosunu da oluturmu durumdalar. Dou halen ilikilerini koparmad gizli servisle ilgili anlarn yazmaktadr. Bakarsnz bunlar yaynlama karar bile verir. Sadi Koa ise MTtarafndan zerinde hep bir soru iareti ile anlmaktadr. nk Koa Ruslara aitbir deniz nakliyat firmasnn Fndkl'daki brosunda bir sre alm veburadan maa almtr. MT bu balantlar nedeniyleKoa'a hep Rus balantl bir kii gzyle bakm ve zerindeki " Soru iaretini" kaldrmamtr. Ama bu konudaki izlemelerine ramen dosyalarna koyduu soru iretlerini bir operasyonla sonulandrabilmi deildir. Bu toz, duman arasnda MT iinde 1971 derbesi iki kiiyi n plana karr. Bunlardaha sonra her ikisi de tekilatta nemli yerlere gelecek olan ve sansasyonel almalar yapan Hiram Abas ve Mehmet Eymr'dr. Bu iki nemli ad 1971 ylnda gelien renci eylemleri ve ortaya kartlan rgtlere kar nemli roller oynamlardr. Hatta Abas bu operasyonlardan birinde ar ekilde yaralanmtr. Tekilatn nemli d postlarnda grevler yapan,maceraperest denilecek kadar cesur olduu sylenen Abas, silah kullanma konusunda da uzmandr. Mehmet Eymr de MAH'da grev alan babas Mazhar Eymr gibi tekilat semitir. Eymr de d grevlerde bulunmu, zellikle kaaklk konusunda uzmanlamtr. kili daha sonra tekilatta giderek ykselecektir. Ancak bu ykseliin sonu yine MT ii kavgalarda, skandallar arasnda son bulacaktr. MT adeta bir deirmen ta gibidir. Altna ne gelirse, iyi veya kt farketmeden tmektedir. Bundaki ana

etken de yanl kullanm ve kendisini bunlara kar koruyacak i diren sistemlerinin ve yasal statsnn olmaydr. KIBRIS VE MT Tekilat 1973 ylna ie dnk tartmalar , atmalaryoun olarak girer. Genel Kurmay Bakanlna getirilen Orgeneral Semih Sancar ilk i olarak MT'e el atar. Dedikodular ve i ekimelerle alkalanan MT'in btn ynetim kadrolarn deitirir. Nurettin Ersin kta grevine giderken Mstearlk makamn da kendisi gibi bir asker olan Amiral Bahattin zlker'e brakr. Oturmu, kollarn drtbiryana uzatm bir MT yerine; istihbaratta uzman olmayan askerlerin elinde bir o yana, bir bu yana savrulan, siyasilerin kar topu haline gelen bir MT vardr. Oysa Trkiye d istihbarat asndan son derece kritik bir noktaya gelmitir. Kbrs, adadaki Trk aznla yaplan basklar ve ikenceler sonucunda neredeyse patlamak zeredir. MT i elikilerinebir de srekli mstear deitirmeleri eklemitir. Bu dnemde istihbarat dahaok Genelkurmay evresine akmaya balamtr. MT daha ok savunmada kalmay yeleyerek tartmalarn zerini soutmaya almaktadr. Yaad olaylar , i kavgalar tekilat sarsmtr. MT ten raporlar kmaz, kanlar daince elenip sk dokunduundan ve z gven yitikliinden ok az ey ierir hale gelmitir. Bundan medet uman pek ok yabanc gizli servis de durumu daha da kt klmak iin ok aba serfetmeden baarya ulamlardr. Siyasetilerle MT arasndaki uurum daha da bymtr. Karlkl gvensizlik bu ok nemli kurumu kitlemi, toplumdabir dizi pheler ve gvensizlikler halkalar oluturmutur. Blent Ecevit'in kurduu CHP-MSP koalisyon hkmeti, Kbrs Bar Harekatna karar verdiinde istihbarat konusu artk MT'ten ok Genelkurmayn denetimindedir .Ancak istihbarat asndan zel Harp Dairesi ve MT dahil yaplan almalar, hkmete yeterli bulunmamaktadr. Kbrs Bar Harekat boyunca MT, dnemin Babakan Blent Ecevit'e gre " nemli bir bilgi getirememitir". Harekat kendisinin ve dilerinin salad ak istihbarat faaliyetleri olarak adlandrlan diplomitik temaslar, basnda kan haberler ve benzeri yntemlerle yrtlmtr. Dnya'da da bir ok nemli d politik kararistihbarat temsilcilerinin katlmadklarveya onlarn getirdikleri bilgilere bavurulmadan alnmtr.Bu kararlarda liderlerin ve onlarn kk dar evrelerinin etkili olduklar grlr. Bu bir baar ya da baarszlk lt olmamaktadr. Sadece istihbarat rgtlerinin getirdii bilgiler baary salayamayaca gibi, baarszla da dayanak olamazlar. rnein CIA Kba'ya Domuzlar Krfezi'ne karma konusunda Kennedy'e pek ok bilgi aktarm, elemanlar yetitirmi ve gl biristihbarat faaliyeti yrtmtr. Ancak bu karma Amerikan tarihinin en byk yenilgileri arasna girmitir.Bu karmann ardndan Kennedy, CIA'nin getirdii bilgileri bir daha dikkate almamtr. Gizli servisi dlamtr. Belki de

yaamna malolan kurunlarn kaynan burada aramak gerekmektedir. LDERLER VE STHBARAT RAPORLARI Getirilen istihbaratn deerlendirilmesinde liderin eitimi, geldii kken ve dier zellikleri n palana kmaktadr.Lidere getirilen istihbaratn sunulu ekli de nemlidir. Liderler genelde istihbarat birimlerine kar olduka n yargldrlar. Bu n yarglar nedeniyleilikilerde ou zaman kopukluklar yaanmaktadr. rneinhemen btn Trk Cumhurbakanlar ve Babakanlarisitihbarat tekilatna kar tedirgin ve mesafeli olmulardr. Bununrnekleri dnyada da mevcuttur. Amerika'dagizli servisi muhaliflerine kar kulland; telefonlarn ve parti merkezlerini dinlettii, usulsz balar toplad iin ortaya kan Watergate skandal sonucunda Bakanlk grevinden istifa etmek durumunda kalan RichardNixson iktidara geldiinde Henry Kissinger ile yapt grme srasnda Dileri Bakanl'na gvenmediini belirtmitir.Nixson'a gre dileri personeli kendisine sadk deildir ve onlara gvenmemektedir. Nixson d politikayBeyaz Saray'dan ynetecektir. CIA'nin politika dzenlememesi gereinden de bahseden Nixson CIA'nn objektif analiz grnts altnda kendi fikirlerininerdiini aktarmtr.Bunlar dinleyen Kissinger daha sonra Nixson'un yapt gibi CIA ile birlikte hem ulusal dzeyde hem de uluslararas platformdapek ok eyleme katlmtr. Bu eylemlerden birisi de ili de iktidar eline geiren ve Amerika kart bir politika izleyen Allende'nin devrilmesi olaydr. stihbaratve istihbarat servisleri dikkatle izlenmesi gereken birimlerdir.CIA'nn 1947'deki kuruluunda benimsedii slogan inanlmazdr: " Devletten sekiz kat daha byk olacaz" Sonuda ortaya isitihbarat tekilat ve rejim ikilemi gelip dayanmaktadr. Burada da liderler vesistemler n plana kmaktadr. Bu anlamda Kbrs'a yaplan karma ve sonras Trkiye asndan iyi bir rnektir. nk Kbrs olaynnsonrasnda Amerika ve dier batl mttefikleri tarafndan ambargolarla boulmaya allan Trkiye, haberalma servisinde de mttefiklerininsaldrsyla kar karya kalacaktr. Bu saldrlar srasndasivrilecek iki adam 1976 da Ankara'da buluurlar. Bu iki adam Hiram Abas ve Mehmet Eymr; Kavakldere'deki bir evin at katndabirlikte oturmaya balarlar. Abas MT'in en nemli dairelerinden biri olan kar istihbarat, Kontrespiyonaj Dariresinde Bakandr. Eymr ise Ankara blgesinin Takip ube Mdr olarak almaktadr. Kbrsharekat sona ermi, Trkiye adada yeni bir snr izmitir. Trk aznlk burada korunmayabalamtr. Ancak bata Amerika olmak zere btn bat zerine gelmektedir. Amerika Trkiye'ye ambargo uygulama kararn yrrle koymu, buna karlk olarak Trkiye'deilikilerinde Sovyetlere daha scak bakan bir izgiyle diplomatik yoldan buna karlk

vermitir. Casusluk almalarnn son derece youn olduu zamanlardr. MT iinde de dost rgtler olarak adlandrlan Amerikan, ngiliz ve dier NATO lkelerinin istihbarat birimleri ile faaliyetler son derece snrl olarak yrtlmektedir. nk Amerikan ve ngiliz gizli servislerinin Trk Silahl Kuvvetleri'nin durumuyla ilgilibilgileri elde ederek Yunanistan'a vereceinden kuku dahi duyulmamaktadr. Buna kesin gzyle baklmaktadr. Bu lkelerin tutumu Trkiye'ye kardr. LK AMERKAN KSTEBE MT stihbarat Daire Bakanl bu koullarda giderek nemli bir merkez haline gelmitir. Burann bakan yardmcl grevini emekli Kurmay Albay SabahattinSavaman yapmaktadr. Bir gn Mehmet Eymr'e Savaman'n vatana ihanet sulamasyla kar karya olduu aktarlp izlenmesi emri verilir. Eymr, bu tr emirleridaha ncede almtr. Ancak bunlar "MT iindeki ekimelerdenkaynaklanan yer kapma savalarnn birer paras saydndan- Bu onun kiisel yorumu - bunlara pek itibar etmemitir." Bu savalarn bir cephesinde MT iindeki Nuri Gnde ve arkadalar, dierinde ise Hiram Abas ve Mehmet Eymr'n de iinde bulunduugrup vardr. KavgaMT iinde etkinlik mcadelesidir. Bu kavgalar srasnda en nemli silah kardaki kii iin ortaya atlan kayna belirsiz ypratma amal dedikodulardr. Tekilatta yllarca alan ok nemli hizmetler vermi insanlar bu kavgalardan,perian hallerde, acnacak durumlarda kmlardr. Ancak Savaman iin alnan takip karar" bakadr". Bu kararda etkili olan kiiHiram Abas'tr. Abas, Savaman'n batllarla ilgili dosyalarla zel olarak ilgilendiini ve dosyalar gnlerce alkoyduunu farketmi ve phelenmitir. Savaman yaplan denemelerde bu pheleri hakl kartnca, durum Mstear Hamza Grg'e aktarlm, o da takibe olur vermitir. Takibi gerekletirme grevi Mehmet Eymr'n blmndedir. Bunun iin zel bir koordinasyon ve ekip seilir. 24 saat izlenecek olan Savaman artk gzaltndadr.Ancak takibin ilk gnlerinde Savaman'n hi bir anormal davran gzlenmez. Ancak 5. gn Savaman karargahtan elinde byke bir evrak antasyla ayrlr. Yine doruca evine gider. ankaya'dakievin nndearabadan inip, apartman otomatiine basar, makam arabas uzaklar. Takiptekiler her zamanki gibi evine giriyor diye dndnde k snmtr bile. Bir mddet sonra Savaman elindeki antasyla birlikte karanlktan szlerek darya kar. Gvenlik caddesine doru ynelmitir. Takip nitesi srekli olarak fotoraflar eker, bir yandan da video grntleriyle olay belgelenir. Savaman heyecanl grnyordur, arkasn kontrol ederek Gvenlik Caddesinden aaya doru yrr. Gvenlik caddesinin ortalarndabahe iinde iki katl bir eve giren Savaman

daha sonra kp gider. Geliindeki rahatszlk knda yoktur. Ev ngiliz Denton Thompson'n dr. Birlemi Milletlerde grevlidir. Eski askerdir ve bir kolunu savata kaybetmitir. Savaman'nngilizlerle gizli bir faaliyet iinde bulunduu gr tekilat iinde hakimdir. Daha sonra Savaman'n ngiliz gizli servisinden Robin Seely'le burada buluarak MT'in baz Ortadou lkeleriyle ilgili bilgilerini aktard da saptanmtr. SAVAMAN YAKALANIYOR Savaman'n izlenmesine devam edilir. Bir akam yine evrak dolu antasyla kapdan kar, evine ular. Sonra yryerek Nenehatun Caddesine doru iner. Yine telaldr ve arkasn kollamaktadr. Caddenin alt tarafnda bulunan bir apartmann birinci katna girer. Ev Amerikan uyruklu assubay Inarae Onsager ve ei Lyle aittir. Subay Ankarada'ki Amerikan s irketi Tuslog'da grevlidir. Bu temaslardan sonra MT iinde yaplan tartmalar Savaman'a sust yaplmaskararyla noktalanr. Savaman'a yem olarak dzmece evraklar verilir. Savaman bunlar alkoyar.10 Aralk 1977 gnherzamanki gibi antasna yerletirip doruca Nenehatun Caddesindeki Amerikal'nn evine ynelir. Savaman 52 numaral apartmann 4 numaral Dairesi'ne girdikten sonraMT'in ilgili btn elemanlar kapda ve evin etrafnda nlem almlardr. Bu srada evin kaps alnca MT Ankara Blge Bakan Sleyman Yenilmez ile Ankara Takip ubesi Mdr Mehmet Eymr anszn ieriye dalmak zorunda kalrlar. Odalardan birinde Savaman vebir sre nce Paul Henze'den grevi devralanCIA Ankara stasyon efi William Philips olduu anlalan ahs ayakta durmaktadr. Ne olduunu anlayamamlardr. Savaman panik halinde kouturur. Takipiler onu yakalayarak etkisiz hale getirirler. Philips masann zerindeki bir takm evrak bu arada cebine atmay baarr. Cebindekiler alnmak isteyince Amerikal sert ekilde karlk verir. Bir sre devam eden boumadan sonra, baskn gerekletirenlerden Mehmet Eymr'n sert karl Amerikal'y direnmekten vazgeirir. CIA ajan imdi diplomat olduunu ve dokunulmazlnn bulunduunu belirtmektedir. Ceplerini de boaltmak durumunda kalmtr. Cebinden defterini,Savaman'a imzalatt para makbuzlarn ve hviyetini kartan Philips sakinleir. imdi ban ellerinin arasna alm kara kara dnyordur. Onsager'lerin evindeki kanepede Savaman iin hazrlanan belgeler bulunur. Bunlar; KGB Ankara sorumlusu Viktor Vizginof'a KGB merkezince gnderilen talimat, " SSCB-Trkiye Ekonomik likileri konulu " ok Gzli" damgal rapor, Suriye Genel Kurmay Bakan Mustafa Tlas'n Moskova ziyaretiyle ilgili Fransz gizli servisinin MT'e gnderdii bilgi notu ve Kbrs harekatndan sonra adaya iskan edilen Trklerle ilgili belgelerdir. Hemen

Savaman'n MT'teki makam odas da aranr. Burada da Ege Ordusu kurulu emas, Kbrs savunma-igal plan, Deniz Kuvvetleri Komutanlnn karma kuvvetleriyle ilgili bilgiler ile Kbrs Trk Kuvvetlerinin personel listesi ve harcama raporlar bulunur. CIA sorumlu Philips'in stndeki defterde ise Savaman'a hitaben yazld sanlan " Ben ehir dndayken Rosemary'ye telefon edin mzk seti tamir edilmitir. istediinizde alabilirsiniz deyin. O kz havann kararmasndan sonraki yarm saat iinde sizi kabul edecektir" yazs vardr. Ortadaki sehpada Savaman iin hazrlanan gizllik dereceli sahte belgeler durmaktadr. Operasyon bitmitir. Ama CIA ajannn defterinden elde edilen ve diger MT mensuplarylayapld belirtilen grmeler zerinde durulmaz. MT iindeki st dzey arkadalar Savaman iin alarlar. Olay aslen kapanmtr. Savaman olay 25 Aralk 1977 gnl gazetelerin manet haberi olarak yeralr. MT'in nc derecedeki st dzey yneticisi casus kmtr. O isedaha sonra yazd anlarnda kendisinin CIA hesabna casusluk yapmasnn mmkn olmadn , nk CIA'nn MT ve ordu hakknda her trl belge ve bilgiye sahip olduunu belirtir. Ona gre Amerikal danmanlardan ve zel irketlerden bir ey saklamann zaten mmkn yoktur.CIA ile ili dl olmak konusu Savaman'n savunmasn oluturur. Savaman ayrcakendisinin grt ve belgeleri satt CIA mensubu ile dier MT st dzey yneticilerin de berabar olduklarn, hatta Amerikallarn baz st dzey yneticilere tatil olanaklar saladn da iddia eder. Mahkeme sonunda Savaman 17 yl hapse mahkum olur. Savaman 1985'e kadar askeri cezaevinde yatmtr. Tahliyesinden sonra kk bir adamdr artk. Parlak askerlik ve MT elemanl gnleri gemite kalmtr artk.Trkiye'nin 1962'dekiBadat askeri ateesi eski tekilatna kar krgnln hi saklamamaktadr.. Sk sk " Bir insan MT'e pamuk gibi girebilir ve oradan bir kmr karalnda kabilir" der durur. Bir ka yl sonra beyin damarlarnda bir kirelenme sonucu fel olur. Sabahattin Savaman 1994 Martnda geirdii kalp krizi sonucu lr. Savunmasnda karsnn ve ocuklarnn stn statlerinin olmas gereinden ve ocuklarna iyi eitimolanaklar yaratma arzusundan bahsetmez. Ama bunlar anlarnda satr aralarna koymadan da edemez. Adeta gnah kartr. Savaman operasyonunun ardndan Hiram Abas ve Mehmet Eymr taltif edilirler. MT mstear Hamza Grg ngiliz ve Amerikan gizli servislerinin bakanlarna olay knayan sert bir mektup yazdrr. Her iki servis te MT den zr dilerler. Bir daha bu tr faaliyetler yaplmayacaktr. yle sz verirler. Oysa bu sz istihbarat tekilatlarnn ruhuna ayrdr. Dolaysyla bu sz hi bir zaman tutulmamtr, istihbarat almalarnn

doas gerei zaten verilmemi kabul edilir. KNC AMERKAN CASUSU Trkiye'de ilk kez bir Amerikan casusu ortaya kartlmtr. Ancak bu olaya bal olarak bir ikinci Amerikan casusu da 16 Mart 1983 gn stanbul'da yakalanr. Bu kii de bir asker kkenli istihbaratdr. Daha dorusu ordunun gzbebei subaylarndan ve 12 Eyll ynetiminin planlayclarnn sa kolu gibi alan emekli Kurmay Albay Turan alar dr sust yaplan. alar da Savaman gibi kzlarnn ve einin kolej ve dier para ihtiyalarn karlamakta zorlanmaktadr ve Amerikallarn kendisine uzatt para kesesini geri evirememitir. Bir de ideolojikgerekesi vardr ki Savaman ile hemen hemen ayndr: " Nasl olsa btn hkmetler ve Genelkurmay Bakanlar Amerikan hesabna alyor. Ben yapnca m su oluyor. Bu su deildir." alar,MT tarafndan Amerikallarla ilgili bir telefon dinlemesi srasnda Ocak 1983 de"oltaya taklr". 1942 ylnda Harp Okulundan mezun olan alar, daha sonra 1963'de NATO'da grev yapar. 1960 ylnda 27 Mays iinde grev alr ve ihtilal iin en nemli noktalardan biri olan stanbul Radyoevi'nin Mdrl grevine getirilir. 1966 ylndan itibaren MT ile ilikileri vardr. Emekli olduktan sonra stanbul Sanayi Odasnda grev alan, daha sonra Akbank 'da Mdrlk grevlerine getirilen alar,yeniden 1978 ylnda MT ile balant kurar. Talat Aydemir'in anlarnda " Arkama dnp baktmda Turan alar yoktu"diye tanmlad alar; evresinde olaylar abartmadaki yetenei ve sosyal aktivitelerdeki etkin kimlii ile tannmaktadr. CASUS HEM MT'E HEM AYDINLIA ALIIYOR alar'n MT'deki grevi "Gr Lider" liidir. "Gr Lideri" tanmlamas MT iinde tecrbeleri nedeniyle sk sk bilgisine bavurulan kiiler iin kullanlan birsfattr. Bu kiiler tekilat kadrosuna alnmazlar, amaorganik balar sk tutulur. lgintir, alar ayn yl iinde Aydnlk Gazetesin'de de grev almtr. Aydnlk Gazetesi' nde yeralan bazyaynlarda MT elemanlarnkendisinin deifre ettiini, daha sonra sorgusunda dile getiren alar, buna gereke olarak da: " Ben onlara gcktm", der. 1978'de ayn zamanda hemMT'e, hem de MT'e kar sava aan Aydnlk'a alan alar, bu dnemde Amerikallar da ald dolarlar karlnda bilgilendirmektedir. Daha fazla dolar almak iin eline geen hereyi pazarlamaktadr. Balantda olduu Amerika'l ajan ile yapt telefon grmelerinde alar kendisini "John" diye tantr. CIA grevlisinin telefonlar MT tarafndan dinlenmektedir. Bir Trk'n Amerikallara kendisini baka bir

adla tantmasndankuku duyarak yola kan MT elemanlar, aratrmalarn derinletirdiklerinde alar' karlarnda bulurlar. MT' in askeri yapsnaalar' n casus olduunu anlatabilmek konusunda zorlanmamak iinolaylar dakikas dakikasna belgelenir. alar, Amerikallarlaher ayn ilk veye ikinci arambas bulumakta ve raporlarn vermektedir.Kn kar altnda dahi gerekleen bu bulumalar zaman zaman sklar. Bu dnemler alar'n paraya skt anlardr. MT buluma yerlerine en az 3-4 gn ncesinden yerletirdii kamyonlardan para al verii dahil, olaynbtn sahnelerini aralarn plaka numaralarna, raporun sunulu sahnelerine kadar grntlemeyi baarr. Turan alar, MT tarafndan uzunca bir sre izlendiini, grntlendiini yakalandktan sonra btn olaylar bir fotoraman gibi nne serilince anlayacaktr. Kendisi 15 yl sreyle Amerikallara zellikle Ege Ordusu bata olmak zere Trk Silahl Kuvvetleri ve st dzey subaylaryla ilgili bilgiler aktardn itiraf eder. Bunun karlnda para almtr. Sust yapld gn CIA ajan byk bir ok geirir. Kendini

toparlayamaz. Trk istihbarat grevlileri kendisine " Sen daha ok toysun " deyip omuzuna vururlar ve " Go home" derler. O da bu sz dinler. Ancak nl sanat Bar Mano'nun kaynpederi de olan alar, uzun sre tartlr. nk MT iindeki baz gruplarla byk atma iinde bulunan Aydnlk Gazetesi ve etrafndaki siyasi oluum alar' haber kayna olarak kullanmtr. Bu olay zerine de komplo teorileri retilir. Oysa olay son derece ak ve nettir. Ama MT yine kendisini anlatamaz. Hele Turan alar'n rahatszlndan kaynaklananve intihar olarak nitelendirilebilecek lmnn ardndan MT, yine hedef tahtas olur. Sknt ne yaptn anlatamamaktan ve yllarca yanl kullanmdan kaynaklanan, gvensizlik bunalmndan domaktadr. TURAN ALAR'IN MT'E TAKDR MEKTUBU alar lmnden bir hafta nce MT yneticilerine bir mektup yazar. Mektubunda kendisini yakalayan ve sorgulayan elemanlarn kalitesinin yksekliinden duyduumutluluu aktarr. Eski bir asker casus olarak, MT'i kutlar. Daha nce Sovyet casuslar ele geirilmi, hatta bunlarn dnemin iktidar partisi AP ile olan ilikileri dahi belgelenmitir. Kurtulu Sava srasnda ve sonrasnda da ok sayda ngiliz casusu ele geirilip idam edilmitir. Ancak Amerikan casusu ilk kez Savaman ve alar olaylarnda yakalanmtr. Bu olaylar aslndatekilat iinde Amerika'ya eskiden beri duyulan bir tepkinin de sonucudur. nk MT eittir CIA denkleminekar, byk bir kar k vardr. nsanlarn hrs biraz da bu tepkilerin da vurumudur. Bu olay sonrasnda CIA, William Philips ve Turan alar'niliki kurduu dier elemanlarn Trkiye'den eker. Ama casusluk faaliyetlerinedn olduu gibi bugn de devam ettii kukusuz bir gerektir. nk CIA Trkiye'de her zaman nemli dzeyde eleman bulundurmaktadr. Bu elemanlar diplomatikmisyonda grevlendirilmekte ve dokunulmazlkzrhyla rlmektedirler. DARBE GELYOR MT ZLYOR 1978 ve 1979 yllar Trkiye'yi adeta kana boyayarak geer. Her yerde olaylar yaanmaktadr. Skynetime kadar gelmitir iler. lkenin her kesinden onlarca lm haberleri gelmektedir. erdeki terr gruplarn destekleyen yabanc lkelerin gizli servislerinin emrindeki casuslar, ajan-provaktr olarak eylemlerde bulunmaktadr. Bulgaristan zerinden gelen NATO mal silahlar Trkiye'de kan kusmutur. CIA darbe planlarna balayanlar sonuna kadar desteklemektedir. Kanl bir silah pazar haline gelen Trkiye'de, MT yine ie dnmtr. Askerler daha arlkl olarak kendilerini hissettirirler. Ancak olaylar bir trl bastrlamaz. MT bu arada silahve uyuturucu kaakl konusunda zellikle Bulgaristan balantsnn ortaya kartlmasnda nemliyollar katetmitir. D balantlar saptam ancak bunlara kar bir eylem yapamamtr.

Trkiye'ye silah satan rgtlerin iinde sonradan CIA ajan olduu saptanan kiilerin etkinlii de gzlenmektedir. Almanlar gizli servisleriyle birlikte lkclere geni olanaklar sunmaktadrlar. lkclerin paralar ve adamlar Almanya'y s olarak semitir. MT yine dalm durumdadr. Paralanma yaanmaktadr. Servis'in birksm 1980'degerekletirilecek askeri darbenin planlamasnda yeralmaya balamtr bile. Olaylarn trmanmasnda bu ekiplerin de rol olduu iddia edilmektedir. MT olaylar ok yakndan izlemekte ama mdahalede bulunmamaktadr. 12 Eyll sonras askeri mahkemelere gnderilen yazlar bunu dorulamaktadr. Darbe koaradm gelmektedir. ERSZ KENCEY DORULUYOR Bu dnem MT Mstear Orgeneral Adnan Ersz dr. Ersz'n Mstearl dneminde 15 Ekim 1978 tarihli Yank dergisince MT'e ulatrlan bir ksm yazl sorulara verilen yantlar o dnem MT'in iindebulunduu durum konusunda ilgin ipular vermektedir. MT bu denmde Ersz 'n azndan 1972'nin zeletirisini yapp, ikenceli sorgularda kullanlmas olayn dorulamaktadr: - MT hakknda ne dnlyor? Ana iddialar ne? Bunlara nasl cevap veriliyor? Yant: MT hakknda esas itibariyle son gnlerde ak cereyan var. Bunlardan biri 12 Marttan sonra ' Kontrgerilla' denilen soruturma faaliyetini de kapsayan bir faaliyet iinde bir ksm MT grevlilerinin ikence yaptklar, imdi bunlarn Ecevit iktidarnda cezalandrlmas gerektii grn savunanlar. Bir grup- bunlar daha ziyade ar solu temsil ediyorlar- MT'in kaldrlmas gerektiini savunuyorlar. Bir baka cereyan da 12 Marttan sonra isimleri - kence- iddialarna karm, ya da sadece sol hareketlere kar artlanm ' sac' larn MT'ten hemen ayklanmasn istiyor. - 12 Marttan sonraki operasyonlara MT nasl kart? ddialar doru mu? Bunlara ne yaplabilir? Yant: 12 Marttan sonraki operasyonlarda MT mensuplar zaman zaman ve yer yer soruturmalarda uzman olarak bulunmulardr. Bunlara soruturma yaptklar kimselere insanlk d yntemler uygulamalar iin MT'in en st makamlarnca verilmi bir direktif yoktur. Ama bunlarn ilerinde ar igzarlk yapm, iddia edilen sularilemi kimseler olmadn bugn kimse iddia edememektedir. Ama 12 Marttan sonraki devrede hem bir af kanunu kkmtr, hem de bundan teye mahkemeler karsnda ileri srlen ' ikence' iddialar yok kabul edilmi, haklarnda su isnat edilenler mahkemelerdeberaat etmilerdir. imdi bu eski iddialar ortaya atmak ve bunlar hakknda soruturma , aratrma almasn istemek hukuken mmkn deildir. Onun iin de bu iddialara muhatap olmu kimselere bir ey yaplamamaktadr. - MT'te hemen bir temizlik yaplmasn isteyenler hakl m?

Yant: Ksmen hakl olabilirler. Gemi devirlerde en hafif tabiriyle usulszlk yapm olanlar, emir ve direktiflierin snrlarn am olanlar bu yollardan gayretkelikle su ilemi olanlar, kafalar sadece bir tarafa gre artlanm olanlar vardr. Ama bunlarn tespit edilmesi, hakszla maruz kalmadan kanun erevesinde tesirsiz hale getirilmeleri kolay olmayacaktr. Ama yeni MT mstearnn ilk admda yardmcs durumundaki ahshemen deitirmesi, kilit iki grev dekilerden birini ayrmas, dierinin lm zerine yerine tayin yapmamas, kendisine yardmc olarak yakndan tand ve silahl kuvvetler iindeok olumlu bir hava yaratm olan bir korgenerali semesibu alanda nemli gelimeler olduunun iaretleridir.Ama gerek yukardaki hususlar gerek yeni MT mstearnn son derece titiz ve kurallara uyan bir asker olmas beklenen ' MT iinde temizlik ' hareketinin beklendii kadar ve hzl olmayacan gstermektedir. Bu da bir bakma doru bir harekettir. nk MT mensuplar 12 Mart sonrasnn ok kk bir grup tarafndan yaratlan arlklarnn eziklii iindedirler. Savunma durumundadrlar. Adeta zaman zaman ekingenliklerinden grev yapamaz hale dmektedirler. - Baz gazetelerde MT'e Siyasal Bilgiler ve Hukuk Fakltelerinden gizlice ajan temin edildii ileri srlerek rencilereuyarmada bulunuldu. Ajanlar byle mi salanr?MT in personel politikas nedir? Yant: Dnya da bu tr rgtler mensuplarn ou zaman kendileri seerler. rgte alnacak kiinin tutum, gemii, kiilii bakmndan belirli llere uymas gerekir. MT genellikle eleman bulmakta hi gle uramamaktadr. Ama Hukuk ve Siyasal Bilgiler Fakltelerinde renim grm eleman bulmakta bazglkler ekilmektedir. Son iki yldr Orgeneral Grg dneminde Hukuk ve Siyasal Bilgiler Fakltelerinin imtihanlarn kazanan rencilerden ileride MT hizmetinde almak isteyecek kimseler arasndan bir seim yapma yntemi srdrlmektedir. Ama bu seilenler MT'te ajan olarak alacak kimseler deillerdir. Personelini tekil edeceklerdir. - MT personelini nasl eitiyor? Yant: rgte aday personel olarak alnanlar belirli gvenlik sresini geirdikten sonra MT'in Ankara'da yeni inaasn tamamlad Genel Merkezindekizel okulunda bir kurstan geirilirler. Yeterince nazari bilgi aldktan sonra bunlarn tatbik alanlarnda grevlendirilirler. Daha sonra belirli srelerledaha st kurslara tabi tutulurlar. Kurslar ve tatbikat birbirini izler. MT'in okulunu tecrbeli MT mensuplar ynetir. Bunlarn zaman zamanbatnn baz lkelerine gnderildikleri de olur. Ama bu yabanc lkelere gidiin MT'e byk bir ey kazandrmadna , yabanc lkelerin Trk MT mensuplarna fazla bir ay retmediklerine, sadece kendi lkelerinde imal edilen ileri teknolojik cihazlarn reklamlarna nem vermekte ,Trk MT 'I mensuplarn bu cihazlara zendirmektedirler. Eitim konusunda yetersizlik olmasna ramen gene i

baa dmektedir. Eitim kadrosunu bugnden yarna gelitirmek ve deitirmekpek mmkn gibi grnmemektedir. -MT'in bugnk halinin tam randman alnmas iin yeterli olmad kans var, ilk admda ne yaplmal? Yant: MT mstearndan sonraki kademeler asl istihbarat toplayc ajanlara kadar olan kesim, personel mutlaka yeni bir dzenlemeye tabii tutulmaldr. Hele hele kilit personelin inisiyatif kullanr ve gnn artlarn kavram hale getirilmesi arttr. MT bu tr dier entelecans rgtleri gibi karmak bir bnyeye sahiptir. rgtn bandaki kimsenin bu karmaklk iinde olup biten hereydenhaberdar olmas ve rgt tam kontrol altnda tutmas bahis konusu deildir. MT'in merkezindeki temel personel dnda Trkiye 10 dan fazla blgeye ayrlmtr. Bu blgelerin bandaki MT sorumlular, MT Mstearkadar dikkatle seilmeleri gereken kimselerdir. Onlar grevlerini titizlik ve ehliyetleyapamazlarsa MT Mstear istedii kadar ehilolsun rgt baarl olamaz. Yeni mstearn bu kilitpersoneli tanmasna, yetersiz bulduklarn gvendii elemanlarla deitirmesine kadarzaman geecektir. MT ancak o zaman mevcut potansiyelini kullanr olacaktr. " MT' KAPATSAK MI KAPATMASAK MI CHP iktidarlar kendilerdine bilgi ulatrmadklarn iddia etikleri, MT'i lavederek yerine yeni bir rgt koymay bile dnmeye balamlardr. Dnemin ilgililerine gre MT " gelen siyasi gre gre sunular yapmakta, gerei aktarmamaktadr." Hasan Fehmi Gne ileri Bakan olarak Babakan Blent Ecevit'eterr olaylarnn d destekli olduunu anlatp, bu uluslararas boyutaki sorunu zebilmek iinMT'in devrede olmas gerektiini belirtmitir. Ecevit ise MT'ten bir yardm alabilmenin mmkn olmad kansndadr. MT'i organize etmesi iin bir adamn tekilata sokmaya alm, ancak bunda bir trl baarl olamamtr. MT kar kp, direnmitir. Babakan kendisine bal birime istedii kiiyi sokamamtr.. Bunun zerine Hasan Fehmi Gne ile Ecevit, MT'e bir bay-pass yapmay kararlatrrlar. MT'inyerine Emniyet Genel Mdrl'nn atl durumda bulunan istihbarat nitesi yeniden dzenlenecek ve terre kar kullanlacaktr. Bir istihbarat okulu kurulur. Yetitirilen ilk 400 kii rgtlere szar ve nemli saylacak istihbarat bilgileri getirmeye balarlar. Daha sonralar siyasi polisfaaliyetlerinde etkili olacak bu birim 12 Eyll sonrasnn nl DAL grubunu oluturacaktr. Derin Aratrma Labaratuvarlar olarak adlandrlan birim CHP'nin att temel zerine askerlerin isteiyle darbe sonras ikenceli sorgularn merkezi olur. Emniyette gelitirilen yeni istihbarat birimi varolan ekimeleri trmandrr. MT ile Emniyet Genel Mdrl arasndaki ekimeler artk birbirinin operasyonlarna mdahale etmeye, hatta kendi adamlarn

yakalamaya kadar varan atmalara dnr. te bu gnlerde Ecevit, Dileri Bakan Gndz kn ile ileri Bakan Hasan Fehmi Gne'i dinlerken Gne, MT'in yerine yeni bir rgt kurulmasna ilikin dncesini syler, kn buna katlr. Gne'e gre MT, aslen Genelkurmaya baldr. Biimsel olarak Babakanlk grnyordur. Elemanlar askerdir, sicillerini askerler vermektedir. Yeniden rgtlenme arttr. Ecevit ok yaknd MT ile ilgli bu neriye karlk stste yakt sigaralardan sonra " Bu konularbu kadar ak konumayalm" karln vermekle yetinir. Ecevit yllar sonra MT'in kapatlmas nerisinde bulunur. Bu o gnlerden aklnda olan bir eydir. CHP iktidarnn dier bakanlar da MT raporlarn ve ieriklerini hi mi hi beenmediklerini, o zamanlar ak ak sylemektedirler. KENAN EVREN RECEP PAAYI KTLYOR Btn bunlar lkenin iindeki terr amazn helledememitir. Kenan Evren Genel Kurmay Bakandr. Bir gn Ecevit Evren'e " MT ile ilgili deiiklik hazr m "diye sorar. Evren " Hazr" der. MT'in bana Recep Ergun'un yerine Blent Trker'i getirmek istiyorlardr. Neden sorusuna Evren: " Ergun Paa sa grl ve beceriksiz" yantn verecektir. Oysa ayn Kenan Evren 1980 askeri darbesinin ardndan Recep Ergun'u en faal olarak kullanan kiidir. te bu deiiklikler lkenin gittii noktada bir darbenin habercisidir. Ancak roller iyi oynand iin renkler belli olmamaktadr. Bu arada Malatya, Kahramanmara, orum olaylar yaanm ve Trkiye terr karanlna gnldke, gmlmtr. Bunlara ilaveten kanl 1 Mays 1977 mitinginde kendini ortaya koyan asker ve sivil baz unsurlarn gerekletirmeye altklar darbe giriimleri de atlatlmtr. nk 12 Eyll Aysberginin su altndaki ksm artk yeterli bykle ulamtr. Ancak 12 Eyll'e doru koaradmgidilirken, MT ne yapmaktadr? Bu sorunun yant elbette bilgi toplamaktadr eklinde verilebilir. Ancak bu bilgiler kim ve ne iin toplanmaktadr? MT bu bilgileri hi bir zaman dorudanresmi rapor niteliinde Babakana yanstmamtr. Ama toplamtr. Ecevit gitmi yerine Babakan olarak Sleyman Demirel gelmitir. DEMREL'E 12 EYLL' HRAM ABAS BLDRYOR Demirel darbelerin geliini, gidiini bilen deneyimli bir politikacdr. MT ile ilikiler konusunda da uzmandr. Tekilat kadrolarnda kendisini seven ve sayan pek ok kii bulunmaktadr. Bunlardan biri de Hiram Abas'tr. Abas, Demirel Babakanlk koltuuna oturduktan ksa bir sre sonra kendisini ziyarete gider. Bu ziyarette

Abas, Demirel'e kendisine kar bir askeri darbe hazrlnn bulunduunu bildirir. Ancak Demirel darbenin ardndan MT'ten kendisine byle bir bilginen gelmediini syleyecektir. Belki onun kastettii resmi bir rapor olabilir. Ancak zaten MTdarbeleri hi bir zaman resmi raporlarla bildirmemitir. nk yasalar askerlerle ilgili istihbarat almalarn yasaklam durumdadr. MT'in darbeci askerleri saptamas ve bunu resmi rapor haline getirmesi sutur. Bunu su olmaktan kartacak yasal deiiklii yapabilecek bir siyasi iktidar da halenTrkiye'de ibana gelebilmi deildir. Ayrca Demirel bir zamanlar kendisine 12 Mart darbesini iletmemekle sulad Fuat Dou tarafndan cuntasal faaliyetlerin artt, darbe olaslnn bulunduu konusunda taa 1975 ylnda uyarlmtr. Evet yanl duymadnz 1975. Dnemin Lizbon Bykelisi olarak grev yapan Fuat Dou sevgili dostu ve arkada Demirel'i CHP ile bir koalisyona gitmesi ve sorunlarn zlmesi konsunda ikaz etmekte vedarbenin ayak seslerini Lizbondan duyduunu 11 Aralk 1975 tarihli mektubuyla iletmektedir. Belki de Dou bu uyarsyla bir zamanlar " beni uyarmad" diyen Demirel'e ite size uyar demek istemitir. Dnemin MT Mstear Orgeneral Adnan Ersz, Demirel Babakan olduunda onu ziyarete gelmemi ve ilgili raporlar da teaml olduu zere kendisi Babakan Demirel'e getirmemitir. CHP'li diye tanmlanan Ersz'n bu tutumu Demirel'in ekibi arasnda tartmalara yolam ama Demirel gnn dengeleri iinde bunu umursamaz gzkmeyi yelemitir. Ersz'n ardndan MT Mstear olan Korgeneral Blent Trker raporlar kendisi getirerek sunmutur. 12 Eyll derbesi srasndada o MT Msteardr. Ama getirdii raporlar hi mi hi beenilmemektedir. BLENT TRKER VE MT'N 12 EYLL DARBES RAPORU Bugnlere ilikin olarak Demirel'in yakn alma arkadalarndan DYP kurucusu Mehmet Dlger bakn neler anlatyor: " Blent paann getirdii bir ksm raporlar Sayn Demirel bize veriyor ve bir ka gn incelememizi istiyordu.Birgn Trker paa iki sayfadan oluan ve bir Amerikal'nn Trkiye'de darbe hazrlklar olduuna ilikin bir yazsnn Trkeye evrilmi olan zetini getirdi. Bu yaznn yaynlan ve Sayn Demirel'e sunu tarihi Temmuz 1980. Ben yazy okuyuncabir gariplik sezdim. Sanki bu raporu bir yerlerde okumutum. Sunulan raporda yazy kaleme alan kiinin CIA'dan olduu belirtiliyordu. Doruca Amerikan ktphanesine gittim ve aratrmalarmdan sonra daha nce okuduum bu yazy orada buldum. Ak bir yazyd. 1980 Eyll -Ekim aylarndaTrkiye'debir darbe beklentisi dile getiriliyor ve toplam 6 sayfada Trk Silahl Kuvvetlerinin ve dier kurumlarn glerinin analizi yaplyordu. Yazy aldm Sleyman Bey'e geldim ve ' Beyefendi geen gn okuduumuzdarbeye ilikin raporu bir alabilir miyim' dedim. kard ,

ben de Amerikal'nn yazsnn orijinalinikardm. MT'in raporu 6 sayfalk orijinal metnin 2 sayfaya indirgenmi kt bir Trke evirisiydi." Trkiye'de demokrasiye ara verildii gn olan 12 Eyll 1980 ncesindeki MT ile sonrasndaki MT arasnda ok farklar vardr. Bunlara deinmeden nce MT'in 1980 ncesi bazuygulamalarna bakmak gekiyor. zellikle siyasetilerin MT'i kullan ekillerine bakmakta yarar vardr. Siyasetiler MT'i ya seviyor ya da sevmiyorlardr. Sevenleri iine girip, kendi karna ne yaptrabilirse kar diye bakmtr. Bu arada tekilatn bnyesinin gelitirilmesi, deitirilmesi gibi zlemleri olanlara az rastlanlr. Bunlar syleyenlerden de hi kimse hi bir ey yapmamtr. Ancak birbirlerinekar MT'i kullanmaktan ekinmemilerdir. MT, CHP'nin telefonlarn 1960 darbesinden ncede dinlemitir. O zaman bu dinleme iini DP iktidar yaptrmtr.1960 sonrasnda da CHP dinlenmitir. Peki amaMT ne ve kimin iin dinliyordur CHP Genel Merkezini. Siyasetiler mi kullanyordur, yoksa genel bir istihbarat almasmdr yaplan? Ancak hangisi olursa olsun MT yetkilerini amtr. Yasasnn dnda almalar yapmaktadr. Bu yzden ierdeki "uzmanln" bir trl d istihbarata younlatramamtr. 2 ubat- 5 Haziran 1977'de dnemin Babakan Blent Ecevito dnem Trkiyesi hakknda bakn neler syler oysa: "Trkiye'de demokrasinin olmamasn ya da snrl olmasn isteyenler var. evreleri ve MHP. Demirel'in ad liberale km ama liberal diyemiyorum.O da kendisini iktidara getirmeyecek bir demokratik rejim istemiyor.Ayrca MT'in dnda olan evrelerin etkisi olduu kukusunu duyuyorum. Yabanc sermaye ok uluslu irketler CIA, (CIA banabuyruk yryebiliyor. Amerikan hkmetinin denetiminin dnda kalabiliyor. Trkiye herkesin at oynatt bir ortamda. Kim kimdir belli deil. Kim milliyeti kim feodal.CIA ajanlar ile KGB ajanlar birbirine karyor. Joseph Conrad'n Rus ihtilalinden nceki durum anlatan roman ok ilgintir. ( The Secret Agent) " MT Y ALISAYDI 1 MAYIS 1977 VEYA KAHRAMANMARA OLUR MUYDU? Evet lkenin Babakanbunlar sylyor. Peki o dnemde Trkiye'nin iilerine karan yabanc ajanlar ayklansa, kanl 1 Mays 1977'in perde arkasndaki asker ve sivil darbeci gleri, Kahramanmara'n gerek failleri, orum olaylarnn kkrtclar yakalansa ve bunlarn d veya i balantlar zlse, bunlar besleyen silah kaaklar ve ajanlar yakalansa Trkiye bir darbe yaar myd sizce? Peki bunlar ortaya " sadece " MT mi kartacaktdiye soracak olursanz, bunun yant elbetteki 'Hayr' dr. Ancak Nasrettin Hoca'nn hikayesindeki gibi 'evi soyan hrszn hi mi kabahati yoktur?' Eer MT o zamandan yaplandrlm bir kurum olabilseydi, Trkiye zerine oynanan oyunlarn

byk bir ksmn engellemekmmkn klnabilirdi. Tabi bunda en nce askerlerin sorumluluklarnn ve lke rejimine etkilerinin, kurumlar kullan biimlerinin iyi tahlil edilmesi gerekmektedir. Bir baka siyaseti ve eski ileri Bakan Korkut zal'n o dneme ilikin grleri ise yle: " Trkiye'nin entelijans( casusluk ) sistemleri benim kanaatim, benim bildiim kadar yetersizdir. Hi bir zaman da yeterli olamad. Dahasn syleyeyim, daha stn entelijans servislerinin biz daima altnda ezildik. Yani entelijans olarak, yabanc CIA idi, MI-6 idi,MOSSAD ve KGB'siydi. Bize tahakkm etti. nk onlar ok daha gl organize olmular. Dolaysyla Trkiye'miz entelijansmeselelerin hem gerisinde kald, hem desinformationdediimiz eylere maruz kalnd. Yanl ynlendirme, bilgilendirmenin acsn Trkiye ok ekti, ekebiliyor. " Geri o tarihlerde MT zellikle kaaklk faaliyetleri konusunda dnemin hkmetlerinezaman zaman ok nemli bilgiler de sunmutur. Ancak dnemin mafyasnnrvet ile bakan atattrabilecek dzeyde siyasette etkin olabildiini anmsamak gerekmektedir.inde bulunulan siyasi istikrarszlk ve gszlk bilgi toplanmasn, toplanan bilgilerin deerlendirilebilmesini imkansz klmtr. Bu dnem MT'inekonomik adan iinde bulunduu yetirsizlikleri de gzard etmemek gerektir. Unutulmamas gerekenen nemli gerek istihbarat almasnn dnyann en pahal ilerinden birisi olduudur. Ne kadar ok para harcar ve buna uygun yaplanma ve kaliteli eleman ile alrsanz o kadar baarl olunur. Bu istihbarat iinin deemez gereidir. Trkiye ise son yllara kadar istihbarat ekonomisi asndan hep byk skntlar yaamtr. Hatta 1960'l yllarda kendisinden istihbarat iin ek denek isteyen Fuat Dou'ya dnemin Babakan smet nn kendi rtl deneinde bile para olmadn belirterek bunun olanakszln ifadeetmitir. stihbaratta baarszln nedenlerinden biri, belki de en nemlisi Trkiye'nin 1950 sonras hi bir zaman yenemedii siyasi istikrarszlk sorunudur. Trkiye gcn, kurumlarnn yerleebilmesi iin harcayaca enerjiyi savurmu hatta kabetmitir; baka ve bo ilerde harcamtr. Oy toplama arzusu ve iktidar hrsnn boyutu o derece bymtr ki kskanlk, akl, g arzusu ulusal kar amalarn yenmitir.Demokrasi araylar hep bir kaos ortamnda sndrlmtr.Herey bir sonraki yla ertelenmi, gn kurtarlm gelecek unutulmutur. Vizyon yoksunluu , gelecek krl ssl laflarn altnda saklanm durmutur. Bu gelimeler istihbarat faaliyetlerine de aynyla yansmtr. MT iindeki sivilleme ve yeniden yaplandrlma ile da dnk istihbarat vaadleri ayn dnemin gizli servisini tarif eder hale gelmitir. MT YAPILANDIRILIRKEN HEP BOZULMUTUR Ama bu dnemde MT "yaplandrlmtr, organize edilmitir" diyenler de hakldr. MT her akla gelindiinde 6 ayda bir yeniden yaplandrlmtr.

Daha dorusu yaplanlar bozulmutur. Yaplanlar herkesin kendi MT'ini aramasndan baka bir ey deildir. Btn bu olumsuzluklar iinde, lkenin siyasi yneticileri bir eyin hi durmadan devamn istemilerdir: " Rakiplerim telefonda ne konuuyorlar acaba?" Bu nedenle telefonlardaki dinleme faaliyetleri hi durmamtr. Makaral teypler dner, yzlerce eleman, milyonlarca lira, dedikodularn dinlenmesine heba edilir. nk dinlemeler bir istihbarat elde etmekten ok birilerini memnun etmek iin yaplr. MT'in telefon dinlemesi olaylar 1980 darbesinin ardndan da askerlerin istei ile artarak devam eder. Bu dnemde Trk istihbarat birimleri arasnda telefon dinleme teknolojisinin bulunduu ve kullanld rgt MT'tir.Bugn de en yksek dzeyde telefon dinleme teknolojisine sahip kurumlarn banda MT gelmektedir. MT'in yle resmi aklamalrda bildirildii gibi yzlerle deil, binlerce telefonu bir anda dinlemesine olanak salayacak teknolojsi bulunmaktadr. Ancak 1995'lere gelindiinde lkenin iinde yaanan kaos telefon dinlenmesinde pek okyeni kurumu gndeme getirmitir. Polis, askeri istihbarat, yabanc gizli servisler, terr rgtleri, aklnza kim geliyorsa biraz urala telefon dinleme olayn gerekletirebilmektedir. MTbu sorun karsnda daha disipline edilmi bir rgt olarak gzkmektedir. Telefon dinlenmesikonusunda 1995'de en etkin kullanm askeri istihbarat ile polis istihbarat birimlerinin almalarn kapsamaktadr.Ancak btn telefonlarnn bir ortak merkezden dinlendii Ankara'da yapt bir konumas , stanbul'daki telesekreterine kaydolduu iin saptanan ANAP stanbulmilletvetkili Blent Akarcal, aklamasnda kendisinin telefonlarnn MT ce deil, ama baka bir g tarafndan dinlendiinin belirlendiini aklamtr. Dnya'da skandal olarakkabul edilen uygulamalar Trkiye'de sradan olaylar olmaktadr. Telefon dinlenmesi Anayasal sitir. stihbarat rgtlerinin aa karmas gereken bu tr skandallar da istihbarat rgtlerisavunmada kalmakta, suu ileyenlerin kimlii bilinmekte ama onlara dokunulamamaktadr. nkskandallar ortaya koyan g siyasi otoritedir. Ve Trkiye'de ondan demokrasi iinde hesap soracak bir adalet ortam yoktur. Bu iddialar hakknda savclklar suduyurusunda bile bulunmamaktadr. Anamuhalefet Partisi lideri telefonlarnn dinlendiini akalar ama bu konuda soruturma yaplmaz. Buras Trkiye'dir. TELEFONLARI KM DNLYOR Telefon dinlenmesi olaylar askeri dnemlerde de artan bir hzla srmtr. 12 Eyll dneminde Gazetecilerin, eski politikaclarn herkesin telefonlar dinlenir. Bu sradan olaylar arasnda yeralr. Hatta Gazeteci Cneyt Arcayrek ile Uur Mumcu Kenan Evren zerine yaptklar bir telefon grmesindekullandklar szlerden dolay 12 Eyll hkmetindeki baz yetkililer tarafndan uyarlrlar.Bir rnek:

Abdi pekildrlmtr. CHP iktidar MT'ten yardm ister. MT stanbul Bakan Nuri Gnde elindeki dosyalarla gelir. Bu dosyalarda Abdi peki'nin telefon konumalar yeralmaktadr. MT pekiyi dinlemitir. Daha sora bu konumalardan yola klarak peki'nin zel yaamna ilikin pek ok ey irdelenir. Ancak katil Mehmet Ali Aca ve arkadalarna ilikin hi bir ey yoktur. MT 'in yardm bu olur. Mehmet Ali Aca bir ihbar sonucu yakalanr.Sonra da askeri cezaevinden karlr. 12 Eyll 1980 Trkiye'de yaanan son askeri darbenin tarihidir. Ancak MT bu darbeyle ilgili "Resmi " bilgiyi hkmete aktarmamtr. Yani o dnemin iktidarna veya Babakan Sleyman Demirel'e bir rapor yazp u gn darbe olacak dememitir. Ama gayr resmi olarak o dnemin MT iindeki etkili adlar Gniz sokakta oturan Babakan'a giderek, darbeyi bildirmilerdir. Bu MT yetkililerinin banda da Demirel'i seven Hiram Abas gelir. Bir de 12 Eyll'n siyasetiler tarafndan alglanlamam olmas ,bizim siyasetilerimizin bilgi ve analiz deerlendirme yeteneklerindeki eksiklikleri de gnyzne akartmtr. Sokaktaki vatanda darbenin gelecei gn ve saat zerine yorumlar yaparken politikaclarmz bunu alglayamlardr.Onlar darbe kokularn elerini gnderdikleriasker elerin ay partilerinde ve Genelkurmayn gece yanp , snen klarnda aradklarndandarbe sabah ayabilmilerdir. ncesinden darbenin saatini ve gnn bilselerdi ne yapabilirlerdi? Buna kar kacak bir siyasi g ve rgtllk iindeler miydi? Bu sorularn yant elbetteki darbeyi nleyebilecek gten ve demokratikanlaytan uzak olduklar yolundadr. Darbe sonras yaananlar yakn tarihin henz hafzalardan silmedii grntleri oluturur.. MT 12 EYLLDEN SONRAYNE POLS NYETNE KULLANILIR MT bu darbenin ardndan uzmanlat i gndem konusunda pepee operasyonlara balayacaktr. Hemen hemen btn sol ve sa ideolojik rgtn iinde MT in elemanlar vardr ve bu rgtlerbyk basknlarla bir bir kertilir. Bu arada yurtdna kaan pek ok insan arasnda da bu elemanlar yeralrlar ve yurtdndaki faaliyetlerin izlenmesinde daha sonra oka etkili olurlar. MT iktidar tarafndan yine bir gizli servis deil, bir polis rgt gibi altrlmaktadr. Oysa MT d balantlar ve i dengeleriyle global ve stratejik bir istihbarat kayna olmas gerekirken, polis gibi eylemsel bir g olarak kullanlmtr. rgtlerin iinde bu denli aktif olabilen gizli servis, nedense bu gcn darbe ncesinde kullanamamtr. Bu dadarbecilerin MT iindeki gcnn gstergesidir. O dnem izlenen, bilinen rgtlereve kiilere mdahale edilememesi sonucu, Trkiye'nin en byk sorunlar arasnda yer alan ayrlk terr ve kaaklkkonularnda, rejimi yitirmenin yansra gvenlik asndanbugnk sklm konuma gelinmitir. zellikle PKK ve rgtn lideri Abdullah calan'n polis ve gizli servis tarafndan

izlendii, zaman zaman ynlendirildii bilinmektedir. Ancak o dnemin yanlglarndan en iyi ekilde yararlanan calan, bugnk konumuna gelmitir. bunda gvenlik ve istihbarat birimleri arasndaki kopukluklarn, ekimelirin, koordinasyonsuzluklarn en az siyasi istikrarszlk kadar etkisi bulunmaktadr. Terr konularnda pasifize olmak konusunda MT iinden de tepkiler vardr. Bunun bir sonucu olarak Hiram Abas 12 Eyllnhemen ncesinde istifa etme karar almtr. lgintir bu karar veren Abas, ayn dnemde Babakan Demirel'e de darbenin haberini aktarmtr. Bu kararn Abas gerekeli istifasnda yle dile getirir: " 1980 ylnda 12 Eyllden nce Daire Bakanyken istifa ettim. stifa sebebim tekilatmn terre kar daha aktif bir grev almasnn engellenmesiydi. Bunun yan sraideolojik silah kaaklna kar aktif bir ekilde ynelinmesini istedim. Gerekeli bir yaz gnderdim. Ancak gerekeli istifay kabul etmediler. Dediler ki ' iki satr istifa mektubu yazman lazm. stifa ediyorum, emekliliimi istiyorum' de ki emekli sandna sunabilelim. Fakat 12 Eyll sabah karar alnd. ' Devam edilecektir, kimse grevden ayrlamayacaktr'diye.Austos sonunda istifa etmitim. ay daha altm. Sonra emekliliimi istedim, ayrldm. nk ben servisimin Trkiye'ye ynelik her trl tehlikeye kar birinci derecede mutap olmasn ve bunu nlemeye almasn istiyordum. Btn hayatm boyunca da istedim. Alnan bilgiler sadece yetkili makamlara vermek iin deildir. Alnan bilgiler servisler tarafndan kullanlr. Terre kar alnan bilgi, terre kargerekletirilecek aktif operasyonlarda kullanlr. Bunda da MT'e byk grevler der. Ayn ekilde ideolojik silah kaakl; Trkiye'yi iten ykmak,blmek iin yaplan silah kaaklna kar bir dairenin kurulmasn ok istedim.Bu konuda ok mcadele verdim. Bu konuda 1980 ncesinde gr ayrlklar olmutur" Abas, 1980 tarihinde MT 'in iinde bulunduudurumu ise szn ettii gerekeli istifasnda yle dile getirir: " lkemizdeki skynetim ve rejimin,ypratan anari ve terr ile Trkiye'ye kar , bilhassa Varova paktyesi lkelerin yrtt espiyonaj ve ykc faaliyetlere karmcadelenin ana grev olarak MT Mstearlna ait olduuna inanmaktaym. Trkiye dnda lkemiz misyon mensuplarnadevaml yaplan saldrlarn nlenebilmesi iin uygulanacak kar almalarnda MT Mstearl vazifeleri arasnda bulunduu kansndaym. Trkiye'yi paralamaya ynelik anari ve terr ile blclk eylem ve almalarnn durdurulamam olmas, MT Mstearlnn grevinde baar salayamadn gstermektedir. Bu ise mstearln alma usul ve metodlarnda, personel politikasnda acele revizyona gidilmesi gereini ortaya koymaktadr.

Byle olduu halde, MT Mstearlna bir yldan buyana yeni personel alnmamakta, kadrolar ortalama yzde 3O sevyesinde tutulmakta, ve MT Mstearl i ve faaliyet politikasndan memnun olmamalar neticesi, son sekiz ayda 150kii cvarnda, yetimi ve aktif grevde alan memur ve idareci MT Mstearlndan ayrlm bulunmaktadr. Ayrca Mstearlktan kopmalarn devam edecei, personelin byke bir blmnn darda i aramasndan anlalmaktadr. Bu seneyaplan terfilerden sonra, kadrosu ykselmi olduundan daha st grevlere tayinlerinin yaplmas gereken MT Mstearl mensuplarnn atamalarnn yaplmam ve btntayinlerin de durdurulmu olduunu renmi bulunmaktaym. Mezkur husus MT Mstearlnn mevcut ve yararsz faaliyet ve personel politikasn, nmzdeki gnlerde de srdreceini gstermektedir. Maruz durum muvacehesinde bugnk MT Msbtearl ynetiminde yararl hizmet yapamayacama inandmdan, emeklilikmuamelelerimin yaplmasn emir ve tensiplerinizesunarm. 23 Austos 1980" EVREN SULADII PAAYI MT'TE GREVLENDRR MT darbe sonrasnda iyiden iyiye askere bal bir hale getirilmitir. Yetenekleri konusunda hep tartmalar bulunan ve Mstear Yardmcl grevini yrten General Recep Ergun'un kendi deyiiyle MT'teki grevi, d istihbarat sorumluluudur. Oysa o skynetim mahkemelerine sulananlar hakknda " O bizim elemanmzdr" eklinde yazlar gndermesiyle, siyasi polisi ynetmesiyle mehurdur. Dtan ok, ieriyle ilgilidir. Bu dnem de istihbarat servisi asndan kayp yllar arasnda yer alr. 1983 ylnda MT yasasna da yeni bir ekil verilerek ordunun egemenlii iyice arttrlr. 1983 yasal dzenlemesinin ana gesi Milli Gvenlik Kurulu'nunMT zerindeki yaptrmlarn iyiden iyiye arttrmaktr. Bir baka yeni dzenleme de MT mensuplarnn yarglanmalarna ilikindir. Yeni maddeyle yarglanmalarda Babakan'n olurunun alnmas art getirilir. Yani Babakan yarglanabilir derse MT mensubu yarglanacaktr. te bu gelimeler srasnda 12 Eyll sonrasnda MT yanklar uyandran nl yeralt operasyonuna balar. Genelkurmay Bakanlnn oluru ile balatlan"Babalaroperasyonu" byk etkiler yaratr. Bu operasyonda silah ve uyuturucu kaaklyla balantl olarak Trkiye'nin nde gelen mafya yeleri gzaltna alnp sorgulanr. Bunlar MT tarafndan sorgulanr. Kaaklk olaylarndanemli bir azalma gzlenir. Operasyonlar baarl bir ekilde srmtr. Ama nedense mahkeme safhalarnda MT yeterli delil ile yarglarn karsna kamamtr. Bu olay MT in mahkemelere intikal eden pek ok dosyasnda gzlenen bir gerektir. Burada MT teki bir eitim ve uygun eleman eksiklii etkili olmutur. Ancak Babalar operasyonu sonundahazrlanan

raporlarn iyi deerlendirildiklerini sylemek de mmkn deildir. Bu operasyonlar gerekletirenlerden biri olan Mehmet Eymryakalanan kiilerin ideolojik niteliklerinin yeterince anlalamamasndan ve bunun sonradan ortaya kardsorunlardan yaknr. Bu srada yeralt dnyasyla ilgili haberleri ve zellikle de Dndar Kl ve ilikileriyle ilgili bilgilerigetiren MT muhbiri Tark mit ad bu operasyonla sivrilir. Kl , mit'i ldrtmek ister ama o kurtulur. nl MT raporu yazlrken de Tark mit adMehmet Eymr ve Hiram Abas'a yardm eden kii olarak ortaya kar. Tark mitbu ilikileri srasnda Hiram Abas'n ok yakn olma konumuna da gelmitir. Ancak Tark mit yllar sonra builikilerinin bedelini canyla der. mit, 6 Mart 1995 gn ortadan kaybolur. Bir daha da kendisinden haber alnamaz. ldrld kesindir. lmnn ardndan girdii ilikiler de pe pee ortaya kar. MT'in bu muhbiride stanbul'daki rant ve iktidar kavgasnn kurbanlar arasna katlr. HRAM ABAS: ZAL'IN JAMES BOND'U GREV BAINDA Hiram Abas bu koullar altnda 12 Ocak 1986'da iin uzman olarak yeniden greve arlr. Mstear Yardmcl nerilir. Kendisini aran Babakan Turgut zal'dr. zal MT'e yeniden eki dzen vermek ve zellikle de askeri yapsndan arndrarak sivil biryap oluturmak istemektedir. Bunun iindeld gne kadar srekli rapor ald, ba sktnda yardm istedii Hiram Abas' dnmektedir.Ancak bunlarn bir gler ve dengeler sorunu olduunun da bilincindedir. Hereyi zamana brakmaktan yanadr. stekleri aslndakendi gcn destekleyecek bir yaplanmann daiaretlerini tar. Ancak zal'n bu teklifi MT iindeki Nuri Gnde, Hiram Abas ekimesini yeniden su stne karr. Bu ekimenin galibi o zaman iin Abas olmutur. ASALA ATENELKC MAA 1980 sonrasnda zellikle ASALA terr konusunda MT tarafndan gerekletirilen ve bu terr rgtn ortadan kaldran operasyonlar, bugn deok scak bir ekilde etkilerini tartma sahnesinde tutmaktadr. MT, Ermeni terr rgt ASALA ile mcadeledeonun kulland silah kendisine evirmek iin zel bir tim grevlendirir. Bu timin bana asker kkenli bir MT eleman getirilir.Bu birimin Cumhurbakan Kenan Evren'in ASALA'nn yokedilmesine ilikingrleri dorultusunda kurulduu, bunda asl etkenin o dnem ankaya Kk ile MT arasndaki ba salayan ve ayn zamanda Kenan Evren'in damad olan Erkan Grvit olduu ifade edilmektedir. Yeni ekip aslnda hem MT iindedir hem de dnda. Yani ok gizli ve snrl insann bilgisiyle yaplr operasyonlar. MT'in dnda faaliyet gsterilir. Emekli istihbarat ve asker olan MT mensubu Metin G. (Soyad gvenlik gerekesiyleburaya konulmamtr)olayla ilgili yurtd organizasyonu gerekletirir.

Olayn planland yer o zamanki adyla Devlet Bakanl kkdr. nceleri Metin G. ve arkadalar olay kendileri gerekletirmek zere yurtdna akrlar. Ancak bu giriimlerinden bir sonu elde edemezler. Bunun zerine olayda taeron olarak kullanlmak zere 12 Eyll ncesinde yurt dnakaan ve o dnem Fransa'da bulunan, Ankara Bahelievler'de 7 TP'li rencinin ldrlmesi olay bata olmak zere pek ok sulamayla aranmakta olanlkclere ulalr. Abdullah atl ve Oral elik'in etrafnda toplanan bu grupla temas yine Metin G kurar. Bu temaslarda kar taraftan ASALA eylemleri iin ne istedii sorulur. artlardan ilki MHP Genel Bakan Alpaslan Trke'in o dnem devam eden tutukluluunun ortadan kaldrlmasdr. kinci olarak aralarnda Balgatkatliam sanklarnn da bulunduu bir grup lkc terristin salverilmesi istenir. nc istek deeylemi gerekletiren kiilerin Trkiye'de iledikleri sulara bakmakszn yurda dnebilme ve serbest dolama haklarnn tannmas olur. ASALA NASIL KERTLD lkclerce ne srlen arta kar Metin G. Trkiye'de pek ok eyleme katlan ve zellikle Abdi peki cinayeti nedeniyle aranan Oral elik'in ASALA eylemlerine katlmamasn istediklerini aktarr. Bu tartma zerine ilk grmeden sonu kmamtr. Daha sonra lkc grup Metin G. ile temas kurarak eylemlere hazr olduklarn bildirir. Ancak yaplan eylemlere aktif olarak Oral elik'de katlmtr. Hatta eylemlerin gereklemesinde onun byk yardm olmutur. zellikle Marsilya eylemi bu adan nemlidir. lkcler kendilerine teslim edilen bombalar Ermeni Tanak Partisinin binalarna ve al yaplan Ermeni heykeline yerletirirler. Patlamalar olur. Ayn anda svire zerinden yine ayn gruplar araclyla gerekletirilmek istenen eylemler ise baarszlkla sonulanr. Burada gerekletirilmek istenen eylemlere ynelik hazrlklar ve palanlar svire adalet makamlar tarafndan aa kartlr. Ancak bu gelimelerin sonucu MT asndan hi de iac olmamtr. Herkes MT'in bu operasyonda kulland insanlar semedeki yanln dile getirir. Tabii bu operasyona gelene kadar MT iindeki bazkimselerin yeralt dnyasnn Babalaryla girdii ilikiler, onlarla birlikte para kazanma heveslerinin at yaralar da orta yerde durmaktadr. Her dnemde MT bu yaralar nedeniyle kan kaybna uratlmtr. ASALA operasyonunun balangcnda MT kullanaca kiilerin seiminde byk bir hata yapmtr. Bu olay otobandaki zincirleme kazalar gibi gelimitir. MT asndan bakldnda sonradan yaplanlaren az seilen kiiler kadar byk hatalar zincirinipe pee getirmitir. erde kontrol kimin elindedir pek belli deildir. Aslnda sk bir memur disiplini ile nl MT, bir karmaa yaamaktadr. 12 Eyll darbesinin sanclar orada da duyulur. Fransa'dakilkcler Ermeni antn, Tanak partisinin binalarn bombalarlar. Hatta ellerinde kalan ve Trkiye'den

kendilerine ulatrlan fazla miktardaki patlaycy da Fransz polisi ve gizli servisinin baskl takibi nedeniyle kullanamaz, kaarkensaklarlar Bunlar daha sonra Franszlar ele geirir. Fransa'nn ardndan Yunanistan'da dzenlenen bir dier operasyonla da ASALA'nn lider kadrosundan en nemli ad Agop Agopyan 1986'da ldrlr. Bu lm olay ASALA'nn bir i ekimesi olarak basna yansr. Olay'da resmi yetkililer de grev alrlar bu kez. Ama sonuta ASALA terrnn vurucu yan bu eylemlerin sonrasnda ortadan kalkmtr. Bunda kullandklar silahn kendilerine dndn gren ve ASALA'ya muhalif gruplar ile Ermeni terrnden zarar gren Fransa'nn ve dier Batl lkelerin desteklerini ekmelerinin ve lke topraklarna terr tamama gayretlerininbyk yarar olmutur. Bu lkeler serbest piyasa ekonomisini benimseyen Trkiye'depazar ararken, zaman zaman kendi yurttalarnn da lmne yolaanASALA derdini dnmek istememilerdir. ASALA konusundaki tutumlarnn ardndan da aradklar ihale ayrcalklar fazlasyla Trkiye tarafndan tatmin edilmitir. Operasyonda MT'in "Maas" olarak kullanlan Abdullah atl ve lkc arkadalaryaplan pazarln gereiymi gibi Trkiye'de aranmalarna karn, serbeste dolamaya balamlardr. Aslnda MT bu gruba kar nceden verilen szleri yerine getirememitir. MT ortaya kan sorunlar ile daha sonra gelienuyuturucu balantlar nedeniyle gruptan uzaklamay yelemitir. Bugn fiilen yrrlkte bulunan "Yakalama, duyma, grme" eklinde zetlenebilecek uygulama, bu grubun girdii baka kiisel ilikilerin sonucunda fiili durum yaratlmasndan baka bir ey deildir ve MT bunlarn dnda kalmaya zen gstermektedir. Ancak bu grup baka gvenlik birimlerinin st dzey yneticileriyle girdii yakn dayanlar sonucu haklarndaki mahkeme kararlarna, arama tezkerelerine ramen, zaman zaman ANAP gibi partilerin kongrelerinde izleyici, bakanlklarda bakanlarn misafiri, Emniyet Genel Mdrlerinin arkada, Babakanlarnki bunlar arasndaTansu iller'in bulunduu da iddia edilmektedirgrmek gereini duyduu kiiler arasna girmitir. Hatta Turgut zal bu operasyonu gerekletirenlerle grme arzusunu sk sk yinelemesine ramen, belirtildiinegre atl ve arkadalar bunu kabul etmemilerdir. MT ASALA OLAYINDA NEDEN HATA YAPTI, SONUTA NE OLDU Peki ama bu olayda MT nerededir?Fiili olarak eylem organizasyonu MT'indir. MT'in o dnemdeki Cumhurbakanl temsilcisi Sley Bey ve Erkan Grvit olayn fikir babalarndandr. MT bu kararn alnmasnda ne kadar sz sahibi olmutur, ie ne kadar isteyerek sokulmutur bu halen tartlmaktadr. Baz grevlilere gre bu olay dnemin askeri cuntasnn dayatmasdr. yle olmasa daha ustaca yaplabilecekeylemler, sradan hale gelmitir. Bir ksmna greyse ASALA'ya yant asndan ge bile kalnan bu uygulama ile gerekli yantverilmi ve Ermeni terristlere

silahn naslters dnebilecei anlatlmtr. MT yle ya da byle bu eylemde rol oynamtr. Aslnda bu ite aslan pay Cumhurbakanlndaki koordinasyondan sonra bulunan MT yetkilisine aittir. Ancak kiilerin tesinde MT bu eylemindegstermitir ki bu tr olaylar iin hazrlkl deildir. Bir ilkeler dizini yoktur. Seilen ahslar ve onlarla sonrasnda giriilen ilikiler konusunda hatalar vardr. Bunda dnemin koullarna da su yklemek mmkndr. MT darbe olunca askere, onlar gidince sivile hizmet vermekte, olaylarla ilgilikendi hakimiyetini tam anlamyla kullanamamaktadr. Yani herkesin Trkiye'de her tan altnda ve her olayn arkasnda bildii, gcn deil tartmak azna alamad MT ,aslda oka istemleri dnda kullanlmakta ve buna sesini karamamaktadr. zellikle askerler asndan MT, hep kullanlan bir tekilattr. nk 1995'de dahi MT ne yazktr ki kendi elemannn yetitirememekte, kaynak olarak askeri oluumlarkullanmaktadr. rnein MT'in ok etkili diye nitelendirilen operasyonekiplerinin byk ksm zel Harp Dairesi'nden seilerek alnmaktadr. Bu operasyonun d uzantlar iseolduka kt sonular vermitir. Fransa'da ve svire'de eroinsatarken yakalanarak sorgulanan Abdullah atl ve Oral elikAvrupal gizli servislerin elinde bir oyuncak haline getirilmeye allmlardr. svireli savclar bu operasyonla ilgili btn belgeleri iddianamelerine almlar , sanklar konuturmulardr. atl kurtulmu ve Trkiye'ye dnebilmi olmasna ramen, Oral elik bu konudabir koz olarak halen talyan ve Fransz gizli servislerinin basks altnda bulunmaktadr. Mehmet Ali Aca'nn Papa'ya kar giritii eylem, Fransa'daki Ermeni eylemleri nedeniylebir Trk gizli servisi organizasyonuymu havasna sokulmak istenmekte, olaylar daha da karmak hale getirilmektedir. Oysa Papa suikastinin savcs Dr. Marini ile 17 ubat 1995 tarihinde yaptmz grme srasnda bize syledikleri ok ilgintir.Marini Oral elik ile grmemizin salanmas konusundaki isteimize " bunun mmkn olamayacan" gayet ak bir dille bize aktarmtr.Oral elik ile ilgili olarak olayn savcs Pellagi ile de gren Marini,unlar dile getirdi: " Oral elik, Fransa ve svire'nin de istedii bir sulu. Biz kendisiyle Fransa'da grtmzde bize yardmc olacan syledi. Yani tank pozsyonundayd. Ancak bugnhi yardmc olmad gibi gerekleri saklyor. Bu durumdatanklktan ok sank sandalyesine oturacaa benziyor" Bu konumann ardndano gne kadar Rebbibia cezaevinin hemen dnda bulunan ve zel olarak korunan bir lojman gzaltevindekalan Oral elik cezaevine alnd. Tanklktan sank sandalyesine oturtuldu. Peki talyanlar ve Franszlar Oral elik'den ne istiyorlar dersiniz? Bu sorunun yant Mehmet Ali Aca ile balantl. Oral elik'den istenen ey ASALA

eylemlerindeki MT 'in rolyle balantl olarak Papa suikastinde MT parmann olduu yolunda bir aklama olsa gerektir. bu hem Oral elik 'in hem de Aca'nn yakn evresi tarafndan dile getirilmektedir. Zaten talyan gizli servisinin 1982 ylnda hazrlad ve Aca dosyasnn iine koyduu ve Trke'ye de stanbul 17. Noterliince evrilen bir raporda bu tezdile getirilmektedir. Yani MT bu eylemdeki hatalar ve kulland yanl adamlar nedeniyle bugn dahi Batl gizli servislerin basks ve senaryolarnn hedefi durumundadr. ABDULLAH ATLI, SARP KURAY'DAN CIA AJANINI KAIRMALARININEDEN STED talyan savc Dr. Marini yaptmz grme srasnda Papa olaynda Oral elik'in talya'da bulunmad ve Avusturya'da olduu eklindeki szlerimize u ilgin yant vermitir: " Evet o srada Avusturya'da olduklar yolunda bir bilgi bizde de var. Hatta Abdullah atl ve dier arkadalaryla kaldklar evinnumaras, soka ve telefon numaralar da mevcut." Btn bunlar bilen talyan gvenlik makamlar acaba niin Oral elik'i sorgulamalarn 2 yldr srdrmekteler. Bu srada Mehmet Ali Aca 'da yeni senaryolar aklamaktadr. Ancak Aca'nnTrkiye'deki avukat Doan Yldrm'a syledikleri ok ilgintir. " talyanlar hereyi biliyorlar." O dnemlerde kendisi de Fransa'da saklanan sol rgt lideri Sarp Kuray cezaevindeki bir arkadalar kanalyla Abdullah atl'nn kendilerine haber yolladn ve Papa suikastinde Bulgar balants olduu yolundaki iddalar glendirmek iin yalan ifade vermek zere kendilerine bask yapldn aktardn sylemektedir. Kuray bununla ilgili olarak ," Bize yollad haberde, kendisine bir CIA ajannn gelerek, ad geenBulgar yetkililerle ilgili oda ve dier detay ayrntalar ezberleteceini bildirdi. Durumlarnn giderek ktletiini aktard. Bizden bu CIA ajannn karlmasn istiyordu. Bunun imkanszl kendisine aktarld" demektedir. O dnemde yurt dnda bulunan sa veya solrgt elamanlarnn gizli servisler iin bir ak hedef olduu gayet iyi bilinmektedir. Bugn bunlarn hangisinin hangi gizli servisin elinde bulunduunu kestirmek oldukagtr. Abdullah atl'nn bir arkadana aktard sylenen zeletirisi olduka dndrcdr: " Yurtdnda hepimiz bir gizli servisin av haline gelmitik. Biz baktk ki yabanc gizli servisler bamza yor, bari Trk gizli servisiyle bir irtibatmz olsun, dierlerine kendimizi kullandrtmayalm dedik." MT, ASALA olayn bitirmek iin kulland yol , yntem ve kiileri iyi lp, bimedii; salam bir organizasyona gitmediiiin bugn skntdadr. O dem bitirilen ASALA terr de , bugn PKK ile kol kola yine Trkiye'nin gndeminin en banda bulunmaktadr. LKCLER VE MT ARASINDAK BALAR

MTbu olayn ardndan lkclerle ilgili pek ok sknty da yaamaya devam etmektedir. MT'in adn ska kullananlkc mafya babalar kendilerinedevlet grevleri verildiini belirterek etkinliklerinin arkasna kamunun gcn de almaya almaktadrlar. O gn gercekten devlete kullanlanlarn byk blm, bugn de bakailerde, baka ekillerde kullanlmakatadr. Daha da karanlk ekillerde mafyaya bulaanlarn says hi de azmsanacak gibi deildir. Yani olay bir i gvenlik sorunu haline de dnm durumdadr. Bunlara en iyi rnek de Alaattin akc'dr. akc ile temaslar kurulur , cezaevelerinde grmeler yaplr . akc daha sonra bu grmelerden kaynaklanan bir edayla kendini " Milli Baba" ilan eder. Kendisi hakknda basnda MT tarafndan grevli olarak ASALA kamplarna baskn dzenleme grevi verildii yolunda yalan haberler yeralr. Bu konuda bir MT yetkilisi aratrmamz srasnda unu dile getirmitir: " Bizi arayp ' Ben bu vatan iin neler yaptm' diyor zaman zaman.Biz de hem kendisine hem de kendimize ' Yahu bu adam ne yapt ' diye sorup duruyoruz. Bizimle ilgili btn hikayeler yalan. Kendisinden uyuturucu konusunda bilgi alnmak istenmitir, baz konularda da alnmtr o kadar. ASALA kamplarna baskn haberlerini Okuyunca kendisi bile bu yalanlara inanr oldu. " Evet, MT'in 12 Eyll sonrasnda gerekletirdii en nemli operasyonun geliimi byledir. Ancak bu askeri bir dnemin rndr.1993'den sonra iktidara gelen Babakan Tansu illerPKK konusunda perde arkasnda verdii sert emirlerle bu tr eylemlere yeil k yaksa, " lk seimden nce bana Apo'nun dirisini veya lsn getirin" diye emirler verse de, olaylar politikaclar ile gvenlik birimleri arasnda byk kopukluklarn bulunduunu gzler nne sermektedir. POLTKACI GVENLK RAPORLARINI NE YAPARA DEMREL'L BR RNEK Trkiye'de siyasetiler asndan sadece MT deil genelde gvenlik birimleri zerinde bir kuku bulunmaktadr. Ay kukularn istihbarat yneticileri iin de geerli olduu gzlenmektedir. Bu birimlerden gelen bilgiler zamana ve kimleri ilgilendirdiine gre deerlendirilmekte ve yarglar yrtlmektedir. rnein Cumhurbakan Sleyman Demirel partisinin bir milletvekilinin ve ayn zamanda TBMM'de ok nemli bir aratrma komisyonunun bakannn kendisine getirdii Emniyet Genel Mdrl Kaaklk ve stihbarat Dairesi'nin bir raporunu okuduktan sonra aratrmamz srasnda bize olamaz dedirten " Sen bu raporlara ok gvenme, bunlar kimin yazdn biliyoruz" szlerini sarfettii belirtilmektedir. Raporda neler mi yazldr? Demirel tarafndan biri Devlet Bakan yaplan iki milletvekilinin ayr ayr dosyalardr Demirel'e bunu syleten. Raporda yeralan iddialara gre bu iki kafadar ortak dzenledikleri sebze ihracat srasnda uyuturucu iine bularlar. Bunlardan biri ayn zamanda Suriye gizli servisi ile de pek sk fk

ilikiler iinde olmutur. imdi bunlar yazan bir rapor konusunda ya yazanlar hakknda ilem yaptrlmas ve sylediklerinin kantlarnn istenmesi ya da itham edilenler hakknda bir soruturmann yrtlmesi gerekmez mi? Gerekir diyenlere yant : Gerekmez .Bunlarn hi birisi yaplmaz Trkiye'de, Rapor unutulur bylece kimsenin ba armaz. Buna da siyaset denir. Hastalk buradan balamakta vebtn kurumlara yaylmaktadr. YALI KOMUSU OLMAZDAN EVVELE AT BR MEHMET STNKAYAVE MT YKS Gemite de MT'in banabu tr olaylar oka gelmitir. rnein Bulgarlarn 12 Eyll 1980 ncesi Trkiye'deMAT adl kamu kurulular araclyla oluturduklarTrakya Nakliyat irketi kurucu yeleri olan M. stnkaya, A. Tunga, N. Krat, D. Tunga, G. Gnar adl Trk ortaklaryla beraber oka tartmalara yolamtr. irketin kuruluuna Maliye Bakanl tarafndan st dzey yneticilerin oluru ile 3. 6. 1976 gnnde izin verilmitir. MT ise irketin kuruluuna ilikin bilgileri deerlendirerek, Babakanla gnderdii 18.3. 1976gnl yazda, irketin Genel Mdr'nn Bulgar uyruklu olmas, daimi Trkiye'de ikamet ettirilmesi ve irketin Anadolu'da Bulgar teknisyenlerialtrmasnn Bulgar Haber AlmaTekiletnn yararna olacan belirtmitir. Ancak Babakanla sunulan bu yaz irkete kurulu iznini veren Maliye Bakanl'nakalema alndktan tam 5 ay sora 20. 8. 1976 tarihinde iletilmitir. Bu arada irket Genel Mdrl'ne Bulgar uyruklu Petkov getirilmitir. Bunun zerine ileri Bakanl irketle ilgili olarak kendisinden bilgi istenmesi zerine 20.9. 1977 tarihinde Petkov Doev ile ilgili olarak kendisine ulatrlan 2.6.1977tarihli MT yazsnda belirtildii zre Petkov Doev'in istihbarat olduunu, genelde irketin Trkiye'de almasnnn sakncal olabileceini belirtmitir. Gvenlik asndan verilen bu bilgiler zerine Sanayi ve Ticaret Bakanl konuyu gndeme getirmi, bunun zerine Maliye Bakanl 3.9.1977 tarihinde irketin yarg yoluyla feshi iin dava almasna karar vermitir. Alan dava stanbul Asliye Ticaret Mahkemesine sakncalar bulunduu gerekesiyle kantlar sunulmad iin reddedilmitir. Bunun bir dier tanmlamas da "Bilmek yetmez" olsa gerektir. Trkiye'de bilginin de stnde olan ey organizasyondur. Ve ne yazk ki Trk gizli servisleri bu ite karlarnda yeraldklar glerkadar etkili ve becerikli olamamaktadrlar. MT'N ADI YOK Bugn bunun bir sonucu olarakMT elemanlar en ok kendi adlar kullanlarak yaplan ama kendileriylealakas olmayan olaylardan yaknmaktadrlar. rnein MT mensuplar kimlik gstermez ve kurum aklamazken, zellikle askeri istihbarat ve polis istihbarat birimleri

kendi kimlikleri yerine MT i olduklarn ifade etmekte ve gzalt ile sorgularn MT kimlii altnda yapmaktadrlar. Bunun nlenmesi iin MT yetkililerinin zaman zaman emniyet mensuplarna teklif gtrerek " ler karyor siz bizim, biz de sizin kimliinizi kullanmayalm"dedikleri bilinmektedir. Bu karlkl kimlik kullanmlar zaman zaman ileri iinden klmaz klabilmektedir.Bu alma iin grtmz bir emniyet istihbarats MT elemanlar iin bakn neler dedi: " Onlar bir olay yerinde hemen tannrlar. Tipleri sradandr da bizimle yan yana geldiklerinde hemen ortaya karlar. Biz de bir klasik polis tipi ve rajonu var. Onlarn ki ayr. Gvenlik birimleri arasnda en k giyinen, parfm kullanan ve olay yerinde lordlar gibi dolaanlar onlardr. Korku vermezler ama efendi davranlar sayg uyandrr. Gene de biz bile ekiniriz. Onlar MT iyiz demezler. Adlar bro veya servis eleman olarakgeer aramzda. Biz bir ii yaparken pisikolojik deeri yksek olduu iin, korku asndan, daha ok MT'iyiz deriz. Ama onlar kimlik kullanmaz ve MT'i olduklarn aklamazlar. Haklarn yemeyeyim fiziki ve kafa bakmndan polisten biraz daha stn gzkyorlar." Peki MT stn taraflarn veya zayf yanlarn objektif deerlendirebiliyor mu? Bir gizli servisin varoluu kadar nemli olan; i zeletiri veya deerlendirmenin salkl yaplabildiini, fikirlerin rahatlkla ortaya konduunu dile getiremiyor MT alanlar. Daha ok bir ast ve st ilikisinden bahsediyorlar. Konumalarndan kan sonu askeri etkinin ve eitim anlaynn kalcl konusunda insana bilgi verebiliyor. Disiplinli, iindeki asker hegomonyasndan yeni kurtulmu, ama sivil bir rgt kimliini, dnce biimini henz kazanamam bir tekilat MT. Ancak yeni yneticilerin bunu oluturmak konusundaki kararl tutumlar hemen her konumalarnda dikkat ekiyor. Hatta bu eletiri karsnda tersi dnceleri savunuyor ve bunlar kabullenmek istemiyorlar:"Biz kendisini en azmaszca eletirebilen ender tekilatlardan biriyiz" diyorlar. Aslnda MT'i de deerlendiriken dier kurumlardan bamsz olarak ele almamakta fayda bulunuyor. nk Trkiye'nin ana sorunu onu oluturan siyasi otoritenin iine dt amazda yatyor. Ulusal kimliini yitiri ve 72 yllk Cumhuriyet birikimini kltrde, sanatta, politikada, bilimde bir patlamaya dntrememe, Cumhuriyet'in dier kurumlarnda olduu gibi MT'de dehedefsizlik ve kabn aamama sorununu, getirip ncelikler arasna koymu. Yani Trkiye'de parlamento ne kadar salkl ve ierik asndan doluysa, dier kurumlar ne kadar baarlysa MT'de o kadar baarldr. Biz bireyler olarak dnyay ne kadar geni ve bilimsel alglayabiliyorsak, analiz yapma yeteneimiz ufkumuz genise, koordinasyon ve organizasyon iinde olabiliyorsak , MT elemanlar da o kadar algyabiliyor ve yorumlar getiriyorlar olaylara. Dnyann hi bir gizli servisi kendi lkesinin zeka

dzeyinin zerinde bir birikimiiinde toplayamamaktadr. Ortalama ahlak dzeyimiz ne ise ve Trk toplumunun ortalama deerleri neyi gsteriyorsa MT'nda da onu bulmak mmkndr. Fazlasn beklemek ise havanda su dvmektir. Sorunlar sistemin genelini ele almadan; birey veya bir ka kurum dzeyinde ele almak hatalarn en by olsa gerektir. Yani orman grmeden aalara bakmannkurumsal deerlendirmelerde bir anlam olmayaca da su gtrmez bir gerektir.. LLER VE MT KAVGASI Bir istihbarat servisinin baarsndaki en nemli unsur lider ile girecei salam ve salkl diyalogdur. Karar srelerine bylece yaklalabilmektedir.Trkiye'deki ana sorunlardan biri de budur. Malesef MT Trkiye'yi yneten liderler ile ilikilerinde olduka pasif ve zayf durumda bulunmaktadr.Byle olunca gelimeler karar alma srecinden MT'i uzaklatrmakta ve etkinliini yoketmektedir. Trkiye'de ve Dnya'da karar alma mekanizmalar iinde bilgiden ok askeriunsurlarn n planda bulunduunu dahatrlatmakta fayda vardr. rnein Tansu iller Babakanl sresinceMT'e ayak atmayan ve MT ile kavga eden ilk ve tek Babakanolmutur. MT kendini iller'e anlatamamtr. Dolaysyla istihbarat pazarlamasndabaarl olamamtr. Oysa iktidardan dtkten sonra eski Babakanlardan Yldrm Akbulut'un" Bugnk aklm olsa hergn sabah gne MT Mstearyla yapacam kahvaltyla balardm"szleri ilgintir. Liderlerin kimlii veilgili alanlarnn iyi analizi, gl istihbarat birimlerinin oluturulmasndabirincil etkenlerin banda yeralmaktadr. Tabii en nemlisi kiiler veya gruplar adna deil, ulusu iin alan gizli servis oluturulmaldr. Bunun yolu da siyasi otoritenin hedef gstermesi ve diyalog kurmasndan geer. Ayrca analiz dzeyleri deerlendirmesinde Trkiye'ninbyk eksiklikleri bulunduu ortadadr.Olaylar kii dzeyinde, oka hkmet dzeyinde zaman zaman salkl analizlere tabi tutulabilirken, uygun birimlerinin tam ve salkl altrlamamas , nitelikli elemanlarndevlet ynetinde bulunmamas yznden uluslararas sistem zerine analizler yaplamamaktadr. Sonuta da eylemde ve planlamadaTrkiye'nin yenilgisi ortaya kmaktadr. Trkiye iin uzun ve orta dnem vadeli politikalarn retilememesi gndeme gelmektedir. Bugn ne MT'in, ne Dileri Bakanl'nn ne de dier kurumlarmznuzun vadeli nceden planlanan ve uygulamada bulunan bir Kafkasya, Ortadou , Amerika, Avrupa,Suudi Arabistan, ran, Irak , Suriye politikalar bulunmamaktadr. Bu analiz dzeylerindeki eksikliin bir sonucudur. Gn kurtaran ve gemiin devam olan statik politikalar sreklilik izlenimi yaratsa da gelecei aydnlatamamaktadrlar. Ulusalaras analiz ve etkinlik yoksunluu, giriilen eylemde Trkiye'nin elde edecei kar maksimize edememekte ve en alt snrdakiyle yetinmesi sonucunu dourmaktadr. Bunun en nemli rnei Azarbeycan ve Kazak

petrollerinintanmasnda ngrlen eylem ve senaryo ilikisi olmutur. Trkiye bu konuda en azla yetinmi ve bunu zafer olarak yorumlamak gibi bir zeletiri noksanl; hatas yapmtr. nk Trkiye uluslararas bilgi toplayamamaktadr. Uluslararas ticaret, ekonomi, siyaset , sosyal yap, yaam, teknoloji, ekolojik ortam konularnda Trkiye'nin bilgilenme dzeyi gnlkgazetelerin bir ksmnn izlenmesinin tesine geememektedir. Gelen eksik bilgiler de iyi analizciler tarafndan yorumlanmamaktadr. Bu konuda Amerika'da, Avrupa'da eitli siyasal grlerin, faaliyet gsterenbinlerce bilgi deerlendirme kulb olmasna, bilgi tacirlii ile geinen entellektel birikimi yksek aratrma irketleri bulunmasna karn, Trkiye bu alanda ksr ve devlet memuruna terkedilmi bir analizci yaplanmasyla kar karyadr. Sonuta tekdze, yetersiz, dnyay hatta Trkiye yi dahi alglamaktan uzak bir bilgi deerlendirme tablosu karmza kmaktadr. MT'de bundan en olumsuz etkilenen kurumlarn banda gelmektedir. KRTREALTESN TANIDIK DYEN LDERLERE "KRT YOKTUR" DAYATMASI rnein DYP-CHP koalisyon hkmetinin ilk yllarnda Sleyman Demirel ile Erdal nn bir Gneydou gezisine karak,"Krt realitesini tandk" demilerdir. Bu byk k sonrasnda katldklar ilk MGK toplantsnda ortaya konan rapor da " Trkiye'de Krt diye birhalk veya topluluun yaamadnn devlet politikas olduu"tezini benimseyen bir analiz tartlmtr. Bu tr yaklamlarn sorunlarn zmnde yaratt tkanmalar da ne yazkkialamamaktadr. Btn bunlarn iyiletirilmesinde anaetkinin eletirel ortamlardan kaca kesindir. Ama bu eletiriortamna Trkiye'nin dier kurumlar ve kurumlarndaki yneticiler gibi, MT' in ve yneticilerinin de hazr bulunmadklar, zamana ihtiya duyduklar bir gerektir. nk bir gizli servisin baarsnda en etkili faktrleri oluturaneitim, tecrbe, bilgiye duyulan gereksinim, kiisel yetenek ve zekas en st dzeyde bulunan eleman konularnda byk skntlar vardr. Bunlarn almas gerekmektedir. Oysa eletiri ve zeletiri konusundaTrk istihbaratnda varolan emir komuta zinciri ve isteksizlik bakn darda nasl iliyor. tengiliz istihbaratnn kinci Dnya Sava yllarn inceleyen resmi tarihisi olan- Bu tarih oluturmafikri Trk istihbaratnda yok. Daha Cumhuriyetin ilk yllarnn arivi bile tasnif edilebilmi deil- Sir Harry Hinsley SIS konusunda ne diyor: " Casusluk ajanlargece kulplerinde grlen zppelere benziyordu." MT iin bu tr deerlendirmeleri syleyebilecek tarihi kar m dersiniz? te size bir baka rnek daha. Yine ngiliz istihbarat SIS'e sava yllarnda katlan Lord Dacre ( Hugh Trevor Roper) daha nce alnan elemanlar yzndenok sarslr. Ona gre tablo yledir:

" Bana profesyoneller genellikleolduka aptal gibi gzkyorlard. lerinden bazlarise iyice ahmakt. Bunlar iki toplumsal snf oluturuyorlard.Londra grubunda yksek tabakalardan k genler vard. Belirli snftan gvenilir insanlar olduklar iin seilmilerdi. Onlarn Boodle ve White klplerinden toplandklar syleniyordu. Bunun temelde doru olduuna inanyorum.kinci grup ise Hintli polislerden oluuyordu. Bence olaanstdenilecek kadar budalaydlar. Toplum bakmndan klp yelerinden farklydlar. Ve onlar olduka aa gryorlard." MT, PKK KONUSUNDA NEDEN BAARISIZ OLDU MT eletiri konusunda da gelimesi gereken bir kurumdur. Bu geliim arttka topluma alma ve kendini ifade konusundaki sorunlar da ortadan kalkacaktr. MT'in zerindekigiz perdesi aralanacaktr. Ancak bu konuda lnn karlabilecei endiesi bugnk yneticileri istedikleri halde bu konuda atlmlar gerekletirmekten alkoymaktadr. MT, ASALA konusundaki hatalarn PKK konusunda da tekrarlam, daha doru bir tanmlamayla bu iki terr rgtnn eylemlerine kar hazrlksz ve eitimsiz yakalanmtr. Mcadele aamalarnda pek ok yanl yapm ve olayla ilgili istihbarat grevinde istenilen baarlar uzunca bir sre salayamamtr. Bunda dnemin siyasi koullarnn da etkisinigrmezden gelmek hakszlk olur sanrz. Ama unu da ifade etmek gerekmektedir; MT istihbarat iin o dnemde gerekli yerlere girememitir. Yani stratejik istihbarat olarak tanmlanan istihbaratn dnda, nokta ve eylem dzeyinde istihbarat getirememitir.Bunun nedenleri arasnda eitimindeki ve rgt dzenindeki farkllklar nemli rol oynamtr. MT stratejik istihbarat iin yaplandrlmtr. inde bulunduu pasifize durum ve koordinasyonsuzluk, baarszlk dnemlerindeki en anaetkendir. Her olayda kurtlar sofrasnda paralanmtr. Dncelerini asker yneticilerine ve askerin szlerini emir gibi gren siyasilere anlatmakta ou zaman zorlanmaktadr. Hatta kimi zaman sudan raporlarla Trkiye iin yaamsal nemdeki gelimeleri geitirerek, gze batmaktan vetartlr olmaktan kamaya abalamaktadr. nk ou zaman yazd ok nemli raporlar okutacak ynetici sknts dahi ekmi istihbarat servisidir MT. Krt sorunu bunlarn en banda gelen olaylardandr. nk MT her siyasi skandaln tam gbeindebulunmu, ypranmtr. Bunun sorumlular elbetteki MT'i avularnda tutmak isteyen siyasiler ve askeri g odaklardr. Bu evreler MT'in Trkiye'nin deil kendi kaderlerinin gizli servisi olmasn istemilerdir. Sonuta kaybedilen zamanlar hepimize ac vermitir. Bu baarszlklar yllar iinde birikerek o denli boyutlara ulamtr ki, MT iindeki eitim ve alma koullar konusundaki kapal kutu, almak zorunda kalm ve yeni eitim yntemleri benimsenmitir. Trkiye

benzerterr sorunu yaayan srail'in gizli servisi MOSSAD ile yeniden ve islami terr de kapsayacakekilde yeni ibirlii ve eitim anlamalar yapmtr. Geri 1960 dan sonra Trk gizli servisi ile srail gizli servisi arasnda ibirlii ve eitim mevcuttur . Ancak bu gelitirilmektedir. Ayrca Amerika hem polis tekilatn hem de MT elemanlarn bu tr eylemler karsnda eitmektedir. Babakaniller'in 4 Kasm 1994 gn srail'e yapt gezi srasnda MT Mstear Snmez Kksal ile CIA ve MOSSAD yetkililileri arasndazellikle islami terr rgtlerine kar eylem ve bilgidayanmas konusunda kararlar alnmtr. iller, ar sac ve bir dnem srail gizli servislerine de alan bir Yahudi tarafndan giriilen suikast sonucu ldrlen srail Babakan Yitzak Rabin'den Trkiye'dekislami terr olaylarna kar yardm istemek gibi bir hataya da dmtr. Bugne kadar Trk gizli servisindeki Alman ve Amerikan modeli eitim anlaylar korunurken, MOSSAD'n eylemci yaps terrn dayatmas ve siyasi otoritenin tavr ve karar eksiklikleri nedeniyle yeni tercihler sralamasnda birincilii almtr. Ancak Ortadou'daki liderlik vasfn elinden karal daha bir yzyl bile gemeden, Trkiye'nin MOSSAD'n yardmna ihtiya duyacak denli kt bir duruma dmesinin, siyasive d politik deerlendirmesinin hesabnn sorumlulurca verilmesi gerekmetedir. LLER VE SOUK SAVA Bu deiimin nedeni PKK terr ve 2000 li yllara ynelik gizli servis tehdit deerlendirmesi olsa gerektir. Ayrca istihbarat eksiklii tekilatn varln yeniden bir tartma konusu yapabilecek boyutlara ulamtr. Burada sz edilen bilgi eksikliidir. PKK konusunda o dnem pek ok konuda ve olayda gerekten salkl bilgilere ulalamamtr. nk bu dnemde yaplan ey bilgiyi tam olarak elde etmeden , ona ulamadanpek ok senaryoyu veya hatalarla dolu analizleri, tam ileyemeden rapor olarak hazrlamak olmutur. Bir Milli Gvenlik Kurulu toplantsnda MT'in PKK ve Ortadou ile Kuzey Irak konusundagetirdii istihbarat Babakan Tansu iller serte eletirmi; 'Bana bu konularda MT istihbarat getiremiyor' demitir. Ayrca Babakan bu grlerini basna da szdrmtr. Yani MT deiimin geliini, ayak seslerini, varlnn tartmalar arasnda hissetmitir. Bu srada askeri kaynaklar da zellikle kontrespiyonaj alannda MT'in yetersizliini ska dile getirir olmulardr. rnein Gazi Mahallesindeki olaylarn ardndan Genelkurmay Bakan Orgeneral smail Hakk Karaday 15 Mart 1993 gnl gvenlik toplantsnda aktif istihbarat asndan eletiriler getirerek bu konudaki an bir an nce kapatlmas gerektiini vurgular. Bu dnemde askerler ile MT'in arasnn iyiden iyiye ak olduunu da hatrlamak gerektir. Babakan Tansu iller ile MT ilikilerinin neredeyse bir souk sava halini aldn da belirtmek lazmdr. iller, Trkiye Cumhuriyeti

Babakanlar arasndaMT'i ziyaret etmeyen, st dzey yneticileri ile tanmayan, merkezdekiteknolojiyi grmeyen tek Babakandr. Babakanlkta yaplan bu i gvenlik toplantsnda MT, Yunan istihbarat karsnda baarszm havas da estirilir. Babakan iller'de MT eletirisini srdrerek bu toplant srasnda "Kr gibiyim, istihbarat alamyorum" der. Oysa stanbul Gazi Paa olaylarnn arkasndaBabakan iller vednemin Bakanlar Kurulu Yunan istihbaratn arayacana blgenin polis yneticilerine baksa, lkenin ekonomik ve sosyolojik gereklerini grse daha doru tahminlerde bulunulmasiten bile deildir. MT ise blgeye ilikin ucu ak ve net olmayan klasiktahlil raporlarn sunar ortaya. Bu raporlar arasnda Gazi Mahallesini irdeleyen ve olaylardan ok nce verilen rapor da vardr. Ama olaylarla ilgili bir anlam tamamaktadr. Tamas da mmkn deildir.MT'in elinde blgenin tahlilini yapacak sosyolog veya pisikologlar yoktur. Yaplan rgtler bazndaki deerlendirmelerden ibarettir. MT bu eletiriler arasnda yazd ok hayati raporlarn Babakan iller tarafndan okunmamasndan yaknarak karlk verir. Ortada her yerde gzlenen karmaa ve koordinasyonsuzluk hkm srmektedir. Bu da hereye, kanlmazolarak ve ne yazkki isitihbarat almalarna da yansmaktadr. Babakan kzdran istihbarat eksiklii eletirisi aslndaistedii MT ile eldeki MT'in arasndaki farkllklardan kaynaklanmaktadr. MT'e gre ise Babakann etrafnda onu MT'e kar yanlynlendiren ve MT tarafndan bir ksm sakncal grlen insanlar bulunmaktadr. iller'in MT soukluu bunlarn yaratt bir hatadr. MT yine aresizdir. Ama bu kez imdannaCumhurbakan Demirel yetimitir. Tansu iller MT'i bilmeyen, sokaktan bir vatandaken Babakan olan bir insandr. O sokaktaki vatanda gibi grd MT'ten hereyi zecek forml istemi, MT de ona, "ben bu forml iin eitilmedim" demitir. te kyamet de orada kopmutur. iller aklna geleni istemektedir. MT yok demektedir . Kavga bu yzden bymtr. MT bu olaylardan sonra varlna ynelik yaptrmlar bertaraf etmek iin yapsal deiimine hz vermitir. MT GNEYDOUDA NEY NE KADAR BLEBLYOR: TE MT'NNL BR RAPORU MT'in Gneydou olaylarna ilikin deerlendirmelerini gelin biraz somuta indirgeyelim. Bakalm MT olaylar konusundaki istihbarat iin devlete neler iletebiliyor? Nedenler ve sonular MT'in kaleminden nasl yansyor? PKK'nn Trkiye'deki en kanl ve byk Nevroz kutlamas, daha dorusu o dnemin tanmlamasyla toplu isyan amal kkrtmas, ya da ayaklanma denemesi, 20 Mart 1992 ile 23 Mart 1992 tarihleri arasnda gereklemitir.Bu tarihler arasnda 156 olay km 53 kii lm 174

kii de yaralanmtr. Olaylarla ilgili olarak 870 kii sank olarak adliyeye sevkedilmitir. lenlerin 11 polis, 3' asker, 2 si korucu, 35'i vatanda,2 si PKK'ldr. Bu olaylarla ilgili olarak MT, Mili Gvenlik Kurulu'na sunduu Nevroz konulu raporunda bakn neler demektedir: " 1992 Nevroz'u gemi yllara oranla yaygn ve iddet arlkl bir grnm sergilemitir. zellikle Cizre, Nusaybin, rnak gibi alanlarda yaanan olaylarn emareleri uzun sredir alnmakta olduundan srpriz bir durum ortaya kmad sylenebilecektir. PKK'nn ynetim kademelerince 1992 Nevrozu'nunayaklanma denemelerine dntrlmesi talimatlar ve planlamalar erevesinde mezkur olaylarn n hazrlklar yaplmtr. Ancak rgtn hedefledii hareketliliin yaanan olaylarn ok daha zerinde olduu bilinmektedir. Alnan gvenlik nlemlerinin yer yer kitleler zerinde yaratt tedirginlik sonucu, ksmen pasif kalnan yrelerdeolaylarn balamasndan itibaren PKK st organlarnca bask ve tehdit uyguland, eylemsel hareketlere azmettirildikleri grlmtr. Nitekim olaylarn silahl atmaya dntalanlarn byk blm, dorudan da kadrolarnca sevk veidare edilen yreler olmutur. rnak, Cizre, Kzltepe, Nusaybin, Derik, Bismil, Hakkari/ Merkez, Uludere, Yksekova, Batman/Merkez, kurtalan, anlurfa?Merkez, Van/Merkez, de vukuu bulan olaylar bu erevededir. Kadn ve ocuklarn n planakarlmas, erkeklerinuygun yerlerde mevzilenmesi talimatlarna pek ok yerde riayet edilmitir. Van , yksekova ve ukurca gibi bu tr etkinliklere yabanc blgelerde de, 1992 yl bandan buyana Kuzey Irak zerinden yaplan mdahaleler ve takviye gruplarn katklar dikkati ekmitir. Szkonusu gelimeleri yetersiz bulan rgt ynetimince Cizre, rnak, Nusaybin ve Diyarbakr blgelerinde toplumsalhareketlerin gelitirilmesi , Diyarbakr'da silahlyryler gerekletirilmesi talimatlar verilmektedir. Aksi takdirde hareketin bu naktadabraklmasnn geri bir adm olaca deerlendirmesi yaplmakatadr. Cizre, rnak, Nusaybin, de meydana gelen olaylarn protestosu grnts altnda, her alanda btn kylerin 'Ulusal yrye'katlmnn salanmas, parlamento ierisindeki unsurlarn harekete geirilmesi planlamalarna hayatiyet kazandrlmak istenmektedir. Geici Ky Korucularna ynelik silah brakma arlarnn, blgedeki devlet memurlar ve gvenlik glerine de yaplmas, blgeyi terketmemeleri halinde ' Halk Mahkemelerinde' yarglanacaklar tehditlerinin younlatrlmas gndemdedir. Nevroz'un scak alan olarak nitelenen sz konusu yreler dndaki seyri, rgt asndan baarsz bir grnm olarak nitelenirken bu alanlarda beklentilere paralel gayretlerin arttrlaca anlalmaktadr. bilindii zere Dou ve Gneydou'nun dier yrelerinde hareketlilik snrl gruplarn yryleri

, rgt yanls sloganlar ve kepenk kapatma eylemleri eklinde cereyan etmitir. Mu/Malazgirt, Bulank, Bitlis/ Groymak, Ar/Dou Beyazt, Diyadin dergtn basks, olaylarn trmanabilecei endiesi gibi nedenlerle esnaf can ve mal varlnn koruma igds ile kepenk kapatmtr. Siirt, Tunceli, Kars/Idr, Malatya, Mardin/merli, Savur, Hakkari/ukurca yryleri kk gruplarn katlm ile olaysz cereyan etmitir. Bat illerinde ise Nevroz kutlamalarnn HEP il ve ile tekilatlarnn etkin olduu yrelerde organize edildii mahade edilmitir. stanbul, zmir, Konya, Bursa, Mersin, Aydn, Adana, Adapazarndaki etkinlikler bu erevede geliirken PKK sloganlarna ska rastlanmtr. Bat illerinin yan sra Diyarbakr, Hakkari ve Vanda'da HEP tekilatlar harekete ivme kazandrmtr. Edirne, Erzurum, anlurfa, Mula, sivas, Ankara'da mevcut niversite ve Yksekokullar bnyesinde organize edilen kutlamalarda da yer yer PKK propagandalarna yer verildii grlmtr. Yaanan olaylardan hareketle ortaya kan tablo gstermitir ki; - Halk tahrik giriimleri Nevroz ile snrl kalmayacak, her vesile ile olaylarn benzerleri veya daha boyutlularnn sergilenmesi araylar srekliliini koruyacaktr. - Blgede mevcut silah potansiyelinin daha da arttrlmasna allacak, halkn olaylarda silah kullanma eilimi younlaacaktr. - Tm devlet kurum ve kurulular ile gvenlik birimleri ncelikli hedef konumlarn muhafaza ederken, yldrma, yapratma abalar boyutlanacaktr. - Maksatl evrelerce i ve d kamuoyunda aslsz propagandalara hz kazandrlacaktr. - Hereye ramen devletin olaylar karsndaki tedbirleri ve kararl tutumu mtereddit kesimlerin devletin yannda yer almasna vesile oluturacaktr. - rgtn vadettii ayaklanma beklentisinin gerisinde kalnmas, olaylardan sivil halkn zarar grmesi saduyulu kesimleri etkileyebilecektir. - Buna karlk zarar gren kiiler ve yaknlarnn pisikolojik gerei muhtemel olaylara katlm ve tepkileribeklenen gelimelerdendir. Trkiye'deki olaylarn yurtd yansmalar daha ziyade Trk misyon ve kurulularna ynelik saldrlar eklinde artarak devam edecektir. Bu arada Krt evrelerin gelien olaylar, bir Irak mlteci sorununda olduu ekilde, dnya kamuoyunda odak noktas haline getirme gayretlerini younlatracaklar deerlendirilmektedir." BU RAPORU YAZMAK N MT' OLMAK ART MIDIR Evet imdi bu denli byk bir olayn ardndan MT'in istihbarat raporunu, deerlendirmesini okudunuz. Sizce bu deerlendirmeyiyapmak iin MT olmaya gerek var mdr? Bizce yoktur. Rapor yuvarlak, ucu ak- bugn dahi

kk dzeltmelerle kullanlabilir (net olmayan) varsaymlardan oluan bir durum kurtarma raporudur. O gnn gazetelerinde bile daha ok istihbarat elde etmek mmkndr. Hele PKK'nn yayn organlarn okuyan herkes bu rapordaki bilgilerin daha fazlasna kolayca ulamaktadr. Evet yolunuz ktphaneye dtnde gidin ve o dnemdeki gazeteleri tarayn. Bakn kimin istihbarat daha gereki ve doru? te istihbarattaki aklar burada ortaya kyor ve bu sorunlar MT'i yeniden gndemin tam tepesine koyuyor. Doal olarak da koordinasyondan ve bilgiden uzak bir istihbarat birimi grnts veren MT , hakkndaki yaknmalar da artyor. Sorun MT'i byk olmaktan alkoyan, gelimesini engelleyen politikaclar ile asker-sivil brokratlar ile ierde birbirini yemek iin frsat kollayan st dzey istihbarat yneticileri zerine gelip younlayor. Oysa MT, PKK olayn yakndan izleme gibi bir grevi yerine getirirken Suriye gizli servisi El Muhabarat, ran gizli servisi SAVAMA, Irak gizli servisi gibi blge glerinin yan sraAmerikan, ngiliz, Fransz, Alman gizli servisleri ile Rus gizli servisiile boylmek durumunda kalyor. Byle bir grev iinne teknolojisi, eleman nitelii, says ne de btesi yetiyor. stelikzaman zaman ilettii ok nemli istihbaratlarn da deerlendirilememesi, anlalamamas performans dklne yolayor. Genel olarak MT ada anlamda yaplanmada geciktii ve eski usullerle yoluna devam ettii iin zverili,mcadeleci ama zayf bir rgt olarak kalyor. Tabi burada lkelerin ekonomik gelimiliklerinin, d politikadaki ataklklarnn vesiyasi karar srelerinin istihbarat rgtlerinin zerindekietkilerini de hatrlatmakta yarar bulunmaktadr. MT bunlar ele alnd zaman da zayf not almas kanlmaz bir tekilat haline geliyor. Bu noktadaistihbarat bilgilerinin snrlar ve eitlilii konusu karmza kmaktadr. MT elemanlar genellikle kendi yaptklar istihbaratn stratejikamal olduunu ve kendilerinden " Bugn u saatte, u yerde , u kiiler eylem yapacak" gibi bir istihbarat bilgisinin beklenmemesi gerektiinidile getirmektedirler. Dnyadaki dier isitihbarat birimlerinin deyzde 35 gerekleme olasln yakaladklar anda operasyon iin karar verdiini belirten yetkililer, yine de1994'e kadar PKK konusunda istihbarat alannda baz skntlarn yaandninkar etmiyorlar. Ancak dnyadaki dier gizli servislerin yaptklarbyk hatalardan da rnekler vermeyi unutmuyorlar. NEML BR KAYIP: CENAN KOCAHAKMOLU MT'in Kuzey Irak da olsun , Trkiye'de olsun PKK terr nedeniyle pek ok grevlisini kaybettii bilinmektedir.Yitirilen grevliler arasnda 1993 ve 1994 yllarndaKuzey Irak'a kar giriilen operasyonlarda askeri istihbarat getirendeerli elemanlar da bulunmaktadr. Bu konuda MT iinde oka tartlan ve zntye yolaanlm olay 19 Ocak 1994 gn Erbil'de PKK ile destekisi krt gruplarn, batl servislerin de yardm

ileldrdkleri Cenan Kocahakimolu'nun kidir. MT'i yasa boan ldrme olay, Kocahakimolu'nun arabasnaarpraz ate almas sonucu gereklemi ve olayla ilgili ilk bilgiyi de 20 Ocak'da Krdistan DemokratikPartisinin Ankara temsilcisi Sefin Dizayi vermitir. Dizayi yerel saat ile 19.30 da gerekleen olayda Trkiye'den yaplan insani yardmn koordinasyonu ile grevli olan Can Cemal adl kiinin ldn duyurmutur. Ancak Trk gazetecilerin insani yardmdan sorumlu olan Kzlay'a yaptklar bavurada aldklar yant daha ilgintir. Kzlay yetkilileri kendi elemanlar arasnda Can Cemal adnda bir kiinin bulunmadn aklamlardr. Hatta Kzlay Genel Bakan Kemal Demir, Genel Mdrleri nal Somun'unblgedeki ekiple konutuunu ve byle bir olaydan haberdar olmadklarn dile getirir.Ancak ayn yetkililer ertesi gn az deitirip kendi personellerine ate aldn ve bir kayplar olduunu akladlar. MT ile Kzlay koordinasyonuyetersiz kalmtr. Kzlay'da, MT'de bu operasyondane kadar koordinasyonsuz ve tedbirsiz olduklarn gzler nne sermitir. Bu iten en byk yaray Kzlay almtr. Daha sonra ortaya kan baka olaylar nedeniyle Kzlay bir istihbarat yan kuruluu gibi grlmtr. Uluslararas ilikilerinde bal bulunduu kurulular iinde ok zor durumda kalmtr. Kocahakimolu'nun cenazesi Maltepe camiinden kaldrlr. Btn MT neredeyse oradadr. Ancak ne bir kamera ne de bir gazeteci vardr. O srada haberi bize duyuran kiiyse telefonda " bakn bu lke iin len insanlar nasl sessiz ve adszdefnediliyorlar" demitir. Gazeteci dostum Zeki Saral ile birlikte Maltepe camiine gittiimizde grdmz manzarann bize sylenenden farksz olduunu grdk. Cenaze ortadayd. Yeterince kalabalk vard. elenkler boldu. Kucaklarda dolaan iki kk ocuk ve gzyalarna boulan bir gen kadn dnda acnn derinliiyle sarslan bir ok insan gzden kamyordu. Ama souk, adsz ve bilinmeyen bir adamd tabutun iindeki MT grevlisi. Herkes MT'i Kuzey Irakta ne yapyor diye eletirirken,MT, grevi banda len bir elemann halkndan gizlemektedir. Gereke blgedeki operasyonlardr. Ama o operasyonlar konusunda koordinasyonsuzluktan dolay yeterince bilgi basna szmtr. Blgedeki batl servisler , Krt gruplar, Trk gvenlik birimleri herkes olay bilmektedir. Bilmesi istenmeyen Trk halkdr. Cenazenin kalkt gn. Sefin Dizayi ise olayla ilgili yorumunda unlar sylemitir: DNYANIN BLDN TRKYE BLMESN DYEOYNANAN OYUNA AD: KIZILAYCILIK "Dileri Bakanlna bilgi verdik. katillerin bulunmas iin her trl nlem alnd ve Trk grevlilerin etrafndaki gvenlikarttrld. Saldry gerekletirenler PKK olabilir. nk ldrlen bir Trk vatanda.te yandan Irak ajanlar da Trk grevlilerin gzn korkutmak

ya da provakasyon amacyla bu cinayeti ilemi olabilirler. Irak ajanlar daha nce yabanc yardm kurulularnn grevlilerine kar buna benzer eylemlerde bulundular." Dizayi'ninneyi bilip neyi bilmediini sizin yorumunuza brakyoruz.Tabii bu haberi okuyanlarda oradane olduunu hi anlamadlar. MT byk bir gizlilikle operasyonunu tamamlam oldu! Ama bu olaylarn sonuncusu olmamtr. Ayn olay daha sonra da yaanr. Trk Silahl Kuvvetlerinin 1995 Mart'nda 35 bin kiilik bir kuvvetle girip denetimi altna ald Kuzey Irak'da7 obann kulaklar kesik ve l olarak bulunmas, bunun ardndan obanlarn askerlerce ldrlmeden nce gzaltna alndnn iddia edilmesi zerine yine MT elemanlar ldrlr. Yine Kzlay mensubu kimlii kullananve obanlarla ilgili cenaze treni ile olaylar gzleyen Orhan Bulut, Yaar Mutlu ve Mithat Okan gstericilerle girdikleri atma sonrasnda feci ekilde ldrlrler. Cenazelerinde yine herkes vardr, elenkler boldur ama onlarn ad ve ii yoktur. Arkadalarnn kimliinin gizli kalmasna isyan mdr, yoksa beceriksizlikten mi bilinmez , ama bu cenaze treninde fotoraf ekenleri MT elemanlardurdurur, gvenlii onlar salar. Ama lenler iin hala Kzlayc kimlii kullanlmaya devam eder. Aslnda gizli servis asndanbu olay duygusal ve gereklikten uzak deerlendirmelerle geitirilmektedir. Objektif deerlendirmeler yaplamamaktadr. Bir istihbarat iin en nemli eyin hayatta kalmak olmas gerekmektedir. Oysa buradaki bir istihbarat eleman ile iki korumann lm blgedeki faaliyetlerin artk istihbarat zelliklerinden okaskeri veya poliseye zellikler gsterdiini ortaya karmaktadr. Olay gn blgede ekim yapan ve Diyarbakr'da yerleik olan yabanc televizyon ekipleri ile onlarn kulland Trk kameramanlarobanlarn llerini, halkn fkesinikaydetmilerdir. Trk kameramanlar olay yerinden dnerken Kzlay aralarnda grdkleri MT elemanlarna blgedeki havay yanstm ve tehlikeye dikkat ekmilerdir. Buna ramen bu grevli kalabaln zerine gitmi,tepki ile karlanca da kzgn , fkeli yre halkyla tartmaya balamlardr. Kfrler savuran kalabala kar alttan almak, blgeyi terketmek , durumu idare etmek, olay yattrmak yerine kar kan bu grevli kimilerine gre kahraman olarak nitelendirilebilirler. Belki cesaretleri gznne alndnda bu yorum doru olabilir. Ancak hi bir istihbaratnn yapmamas gerekenbir hata yaplmtr. Halkla kar karya gelinmitir. fkeli ve silahl kalabala silahla karlk verilmitir. Kalabalk ile giriilen atmada grevli lrken, kalabalk iinden de 6 kii lmtr. Olay skandal boyutlarda yansmtr . Burada istihbaratnn grevi tartmaya almak zorundadr. Blgede grev yapan MT elemanlarnn istihbarat tecrbeleri, kendilerinden ne istenecei ve ilikide

bulunduklargruplar ok nem kazanmaktadr. Blgenin gereklerinden , yaam tarzndan, insan pisikolojisinden habersiz olan ve istihbarata deil sanki savaa gidercesine blgeye korumalar ve silahlaryla sevkedilen elemanlarn bilgi ve belge getirmeleri elbetteki mmkn deildir. stihbarat ncehayatta kalmay baaran adamdr. En kt istihbarat olmayan istihbarattr ve llerin bilgi vermesi mmkn deildir. Buradaki hata blgeye deneyimli ve iyi eitim grmemi elemanlarn sevkedilmesinden kaynaklanmtr. Blgede uzun sre tutulan ve zellikle asker ile zel timler arasndaki ekimeye ak tutulan istihbarat elemanlar sonuta bilgi toplamak yerinecezalandrmak veya ak savaa girmek gibi hatalara dmektedirler. MT iindeki anlamsz ve ou zaman hatalarla donatlangizlilik perdesi, yanllarn eletirilmesini veortaya ders alnacak sonularn kmasn engellemektedir.MT zeletiri mekanizmalar ok ar ve ska ilemeyen bir rgt grnts vermektedir. GAZETE PATRONLARINAMT MEKTUBU MT bu olaylarn basna yansmasndan duyduu rahatszl, gl halkla ilikiler yntemleriyle kendi lehine evirebilecekkengarip ierikli cenaze trenleriyle olayn bymesine yolamtr.Cenazeler MT'indir, hereye MT sahip kar, ama Kzlay senaryosu oynanr. Rollerkt biilmitir. Bu kt oyunu izleyen ve rahatszln dile getiren basn iin MT'in ald iki nlem vardr. Birincisi cenazede istenmeyen fotoraflar eken gazetecilere polisin yapt gibi dayak atlp, korkutarak ellerindeki filmler alnr. kincisi de gazete patronlarna klasik " Bu vatan iin yalnzca biz abalamayacaz, siz de yardm edin. Son olaylar srasnda yaplanlar uygun bulmadk" ierikli sitem mektuplar gnderilir. Mektuplarn altnda MstearSnmez Kksal'n imzas vardr. Btn bu olaylaryaanrken acaba Trk Dileri Bakanl olaylarn neresindedir? Aslnda istihbarat faaliyetlerindeen az MT kadar etkin olmas gereken, zellikle d istihbarat alannda stratejik bilgi toplanmasnda MT'tendaha ilerde bulunmas gereken Dileri Bakanl ne yazk ki, 1980 sonrasnnyeni yaplanmasnda ikin kadrolar ile , ayrcalkl ve aristokrat yapsylaAnkara'daki Balgat semtinin kenarnda kuruluirkin beton yapsnda, ilevsiz durmaktadr. yi alabilse, Cumhuriyetin ilkyllarndaki parlak gnlerinde olduu gibi Trkiye'ye ok byk katklar olacak bakanlk ne yazkki hantal bir grnt iindedir. stelik Dileri Bakanlnn iinde bir de stihbarat Dairesi ve kadrosu bulunmaktadr. DILER BAKANLII DKLRKEN rnein Trkiye, Almanya bata olmak zere Dnya'da, Gneydou'da yaanan olaylar nedeniyle keye sktrlrken sadece u anDileri Bakanl Mstearl koltuunda oturan dnemin Almanya Bykelisi Onur ymen

giriimlerde bulunmutur. Dier yetkililer ise suskundur. ymen, nce lkesindeki sorunla ilgili olarak gazete haberlerinin bilgilendirmesinin tesine geerek, ilgili valileri aram ve kaynaktan bilgi toplamtr. rnein sorunlarn en nemlisinin yaand Tunceli ileilgili olarak valiyi arayarak bilgi isteyen tek bykelisi ymen'dir. Dileri sorunu sadece bununla kalmamaktadr. Olaylarn ilk temaslarnda etkin olan bakanlk sonradan yokolmakta ne analiz, ne de politika retiminde inisiyatif kullanabilmektedir. Oysa Trkiye siyasetinde en etkin konumda bulunma cesareti ve gc Dileri Bakanl ve elemanlarnn elinde bulunmaktadr. Turgut zal'l siyaset yllarnn getirdii sorunlar1995 ylnda bile zerinden atamayan tekilat ne yazkki istihbarat konusunda etkin deildir. Karar alma ve analiz konusunda da Dilerinin eksiklikleri ok byktr. stihbarat birimi de baarsz kalmtr. te buna ilk kez burada okuyacanzve insanda aknlk yaratacak denli byk birrnek. TUTANAKLARDAN LK TALABAN VE TRKYE GRMES: NAKLEN Tarih 26 Haziran 1992. Yer Ankara, Balgat. Dileri Bakanl ana binas. Krdistan Yurtsever Birlii (KYB)'nin Lideri Celal Talabani binadadr.25 Haziran 1992 tarihinde Ankara'ya gelmitir ve 26 Haziran 1992 tarihinde bakanlk koridorlarnaarak girdii toplant salonunda stihbarat Aratrma Dairesi Bakan Bykeli Cenk Duatepe ve dier st dzey dileri mensuplar Burhan Ant , Trkekul Kurttekin ile birtoplant halindedir. Talabani'ye Ankara'daki rtibat Grevlisi Sarchill Kazzaz da elik etmektedir. Gelin isterseniz tutanaklardankonumalar yle bir gzden geirelim: "Talabani: Viyana'da dzenlenen Irak muhalif gruplarnn toplants baaryla sonuland. Toplantda esitli muhalif gruplardan oluan heyetlerin temaslarda bulunmak iin baz lkeleri ziyaret etmeleri kararlatrld. lk ziyaret edilecek lkenin Trkiye olmasnda srar ettik ve bu isteimizi size ilettik. Ziyaretimin nedenlerinden biri de bu konudaki cevabnz renmek. Kurttekin : Devlet erkannn halen Ankara dnda bulunduunu biliyorsunuz. Biz Viyana'daki Bykeliliimizin heyetle grmesini ngrdk. Ancak anladmz kadaryla grup Londra'ya gemi. Dolaysyla grme Londra Bykeliliimizle yaplabilir. Talabanini; Heyet Londra'da delil, yeleri Kahire, Riyad gibi bulunduklar lke bakentlerine dndler. nemli bir adnolarak grdmz bu giriim iin heyetin gidilen lkede st dzeyde kabul edilmesini istiyoruz. Oysa sizin bu cevabnz nerimizin reddi gibi bir mahiyet arzediyor. Kurttekin", Talebinizi st makamlarmza ilettik. Pratikolaca gerekesiyle belirttiim usuln izlenebilecei talimatn aldk. Ancak

grup dalm ise, yeleri bulunduklar lkedeki Trk Bykelilii ile grebilirler. TALABAN AIKLIYOR: PKK RAN VE ERMENSTAN'I S YAPTI Talabani; Esasen biz ziyaret edilecek ilk lke olarak Trkiye'ye nerdiimizde birou buna kar kt. Sizin bu tavrnz bu evrelerin iini kolaylatryor. Heyetin ABD'de Baker ve Kongre yeleri ile grmesi ngrlyor. Belki de Bakan Bush'un da kabul sz konusu olabilir. ngiltere'de Major ve Hurd kabul edecek. Trkiye'de de st dzeyde bir kabul beklerdik. Ben bu cevabnz nerimizin reddi eklinde kabul ediyorurn. Heyete, ziyaretlerine Arap lkelerinden baskalarn telkin edeceim. Kurttekin; Pek tabii, ziyaretlerine istedikleri yerden balayabililer.Biz de bu ifadelerinizi stlerimize aksettiririz. Talabani:Ziyaretimin birinci nedeni bu durumu size aktarp, cevabnz renmekti. kincisi ise, PKK ile ilgili baz yeni gelimeler konusundaki fikirlerimi sunmak olacak. PKK u anda ran ve Ermenistan' s olarak kullanyor. te yandan bu rgtn Suriye tarafndan dlanm olduu konusunda tereddtlerim var. Suriye'liler oyunlarnn bir paras olarak belki simdilik bu rol oynuyorlar, ancak PKK'nn bu lkeden ktna inanmak g. Bir dier izlenimleri de PKK'nn Trkiye'deki etkisinin giderek kaybolmasdr. Buna Abdullah calan'n deliliklerin de byk katkda bulunduunu sylemeliyim. Krtler Abdullah calan'n davalarna zarar verdiini kabul etmeye baladlar. Bu hem sizin, hem de bizim iin ok olumlu bir gelime. Bundan bir yl evvel Mehdi Zana ile grrken kendisi bana Abdullah calan' desteklememiz gerektiini kararl bir ifadeyle syledi. Ben de kendisine "am'a gidip calan'la bir gr, dndnde ayn fikirdeysen bundan byle senin her szn dinlerim" dedim. Gitmi grm, dndkten sonra kendisini grdmde "haklymsn" dedi. " CALAN'I SERBEST BIRAKSANIZ KRTLER ONDAN KURTULMANIN ARESN ARAR" Diyeceim o ki, calan' Trkiye'de serbest braksanz Krtler ondan bir an evvel kurtulmann aresini ararlar.PKK'ya yaklam konusunda aramzda bir fark var. Ben siyasetiyim, bir Devleti de temsil etmiyorum. Benim PKK ile kavgam siyasi dzeyde olur. Ben PKK'y Krt milletinin gznde afie etmek iin caniliini, barbarln, Krt rnilletine verdii zarar, Saddam'la yapt ibirliini herkese aklayan siyasi bir kampanya srdrrm, ama onunla savaamam. Sizi de anlayla karlyorum. Siz bir Devletsiniz ve 'PKKya kar yumuak davranamazsnz. Ama silahla da hereyin halledileceine inanmak zordur. ngiltere gibi tm imknlar olan bir lke 1RA'yla baedemiyor. Kanaatimce ileri Bakannzn teslim olan PKK'l militanlarn hogryle karlanaca yolundaki aklamas ok olumlu bir tutum. PKK'y tecrit etmek istiyorsak daha siyasi davranmak gerektiini ve onlarn silahn ellerinden almak gerektiini dnyorum.

Ben PKK'ya daha farkl yaklaabiliyorum, nk ben Krdm ve onlarn anlayabilecei. lisan ve slupla dnyorum. HEP'lilerle burada yaptm grmelerde hata yaptklarn sylyorum. nceleri bana inanmyorlard. imdi ise ne kadar hakl olduumu teslim ediyorlar. Onlara SHP'den ayrlmalarnn hata olduunu syledim. Simdi bana hak veriyorlar. Zaten bizde Trkmenler tarafndan sylenen bir atasz vardr. "Bir Krdn beyninin ancak olaydan sonra alt" tasvir ediliyor. Dier taraftan PKK nn ilediii cinayetlere ilikin olarak hazrlanan kasetler de ok faydal, bunlarn televizyonlardan yaynlanmas halk etkiliyor. Siz Kuzey Irak'ta bunu yapyoruz ve netice alyoruz. TALABAN: " BELK BAIMSIZ BR DEVLET KURARIZ" Duatepe: Yeri gelmiken syleyeyim. Talebiniz zerine PTT ve TRT Teknisyenlerinden oluan bir ekibi Kuzey Irak'a gnderdik. Ancak adgeenler Kuzey Irak'ta bizim anladmz tarzda bir televizyon yayn ebekesi bulunmadn, kstl ve blgesel yayn kapasitesi olan 3 verici bulunduunu TV yayn ebekesinin tam anlamyla kurulmasnn ise byk bir proje hazrlanmas, bunun da ykl bir bteyle desteklenmesi gerektiini bildirdiler. Bu grevliler ayrca, kendililerine yakn ilgi gsterilmedii gibi, tecrit dahi edildiklerini bildirdiler. Talabani: Kuzey Irak'ta 4 istasyon ve her biri 1S kw gcnde: 4 vericimiz var. Bunlar Kerkk'teki Irak vericisinden daha gl ve 200 km2'lik bir alana yayn yapabiliyor. Bizim sorunumuz bunlardan 3'nn devre d bulunmas. Bunlarn yedek paralarnn karlanmasn istiyoruz. Byk projeye gerek yok. Bu yedek paralarn bedelini de demeye hazrz. Etu teknisyenlere ilgi gsterilmedii, tecrit edildikleri iddiasna gelince, ben kendilerine evimde yemek verdim. Gittikleri her yerde de yakn ilgi grdklerini syleyebilrim. Kurttekin: Benim dikkatinizi ekmek istediim bir husus Avrupa'daki gazetecilere verdiiniz demelerle ilgili. Bu demeleriniz belki de basn organlarnca tam yanstlmyor ve tutumunuzda dalgalanmalar olduu izlenimi yaratyor. rnein talyan "La Republica" gazetesine verdiiniz demeten (Roma Bykeliliinin 740 sayl ak teli) Irak'ta sadece Krtler ve Araplarn yaadklar gibi bir netice ortaya kyor. Yine bu demecinizde yarn bir gn Krdistan'n bamszlna kavuabileceini sylyorsunuz. (Sayn Kurttekin daha sonra makalenin metnini okumutur.) Talabani: Bu makalede yeralan hereyi syledim ve bugn bana ayn sorular sorulsa ayn eyi sylerdim. Hereyden nce benim Irak'ta sadece Krt ve Araplarn yasad gibi fikir ne srmem imkansz. Ben Trkmenlerin talebi zerine onlarn da szcln yapyorum" Bunu Trkmenlere sorabilirsiniz. Krdistan'n bamszl konusuna gelince; cmleyi tam okursanz benim "Eer bir gn Araplar birleirse Krdistan bu lkenin bir paras olmayacaktr" dediimi greceksiniz. Biz Irak'n blnmesini istemiyoruz ayrca gerekten de yarn bir gn Araplar birleirse, Krtler Araplarn

bir kolonisi olmayacaktr. Belki Trkiye'yle birlemeye karar verir, belki bamsz bir devlet kurarz, ama artk hibir zaman Arap sultasnda yaamak istemiyoruz. Samimi olarak ifade edeyim ki, imdi Irak'n blnmesi iin en msait vakit" Buna ramen biz Irak'n btnlnn korunmasna taraftarz. Eer blnmeyi isteseydik oktan harekete geerdik. Bizim tavrmz ok ak. Bu bakmdan makalede yazlarnn hepsinin doru olduunu ve bizi anlayla karlamanz gerektiini dnyoruz. IRAK LE SURYE BRLER M Kurttekin: Sylediiniz erevede evet. Ancak gazetelerde yaynlanan demeler bazen arptlabiliyor. Bu bakmdan sizi uyarmak istedim. Talabani: Aka syleyeyim artk biz Araplarla aka mcadele edeceiz. Bugn Irak iin bir komplo hazrlandn, buna gre, Irak Baas partisinin yapsnn deitirilerek Irak'n Suriye'yle birlemesi ngrldn biliyoruz. Zaten bu tr planlar yllardr tatbik edilmek isteniyor. Biz Araplarla iie yaadmz iin Arap meseleleri ve Araplarn birlemeleri ynnde el altndan sarfedilen gayretleri bilmiyor deiliz. Zaten biraz evvel bahsettiiniz demecimde de bunu vurgulamak ve bu tr bir olaslk halinde Arap dnyasnn dnda kalacamz belirtmek istedim. Duatepe: Musul Vilayet Konseyi ile ilgili giriimin arkasnda kimin olduunu biliyor musunuz? Talabani: Biz bununTrk askeri evreleri tarafndan desteklendii izlenimini edindik. Musul VilayetiProjesinin hukuki temelini hazrlam olan Mr. Keller bana, Projeyi st dzeyde baz askeri makamlarnzla grldn syledi. (Keller, Cenevre'deki "Good Offices Group of European Lawrnakers" isimli kurulununGenel Sekreteri). Trkiye tarafndan desteklendiini dndmz iin de kar kmadk. Doru sylemek gerekirse bunu Trkiye'nin kara ka, kara gz iin deil, bizim iimize de geldii iin destekledik. Musul Trkiye ile birleirse bu bizim de ;Trkiye ile birlememiz iin bir n adm tekil eder. Bakn size samimi olarak fikirlerimizi sylemek istiyorum" Biz gerekiyiz" Bamszlk peinde deiliz. Eer bir lke ileberaber yaamamz gerekiyorsa bunun Trkiye olmasn istiyoruz. Musul Trkiye'ye geerse Trkiye'nin petrol sorunu kalmaz. Biz de Trkiye ile birleirsek, PKK sorunu da ortadan kalkar. Biz de sizinle ayn parlamentonun ats altnda konuuruz. Ben bunu Sayn Babakana daha syledim ve Sayn Babakan bu fikrime gld. Bizim iten dileimiz bu, demokratik bir lke olan Trkiye sadece bizim iin deil, bakalar iin de ekici bir lke olmaya balad. Duatepe: Musul Vilayet Konseyi giriiminin arkasnda Trkiye yok. Bunun Trk askeri evrelerince desteklendii yolundaki gr ilk defa duyuyorum. Bu kiiler filhakika nce askeri yetkililerimizle temas etmiler, onlar da bize gnderdiler. Mesele bundan ibaret. KYB TemsilcisiKazzaz: Buradaki Otel masraflar olan 128.000.000 TL.'

snn kimlerin dediini merak ediyorum. Talabani: Bu iin arkasnda Almanlar ve petrol iinden byk kazan salamay uman Avrupallar olduunu dnyorum. Yanlarndaki Keller adl ahs bunlar ynlendirip idare ediyor. Ancak tekrar ifade edeyim ki, Musul Vilayet Konseyiile ilgili olarak sunulan proje son derece iyi hazrlanyor.ok iyi bir almann rn. Bunu kimin hazrladn merak ettim. Amerikallar da, ngilizler de bunu bilmediklerini sylyorlar. Ben zaten Trkiye ile birleme fikrimizi st dzey Amerikan yetkililerine amak ie karmak istemiyoruz. Bu Trkiye'nin meselesidir" dediler ama menfi bir tepki de gstermediler. "HEREY AMERKA'NIN TUTUMUNA BALI" Kurttekin; Bizim 70 ylda gerekletiklerimizi, stelik bunu petrolsz gerekleirdiimizi dikkate aldnzda bu tr projelerin bizim iin nemli olmadn takdir edersiniz. Talabani: ok diplomata davranyarsunuz. Artk eski politikalarnz brakn. Musul'u aln ve biz de sizinle birleelim.Beni st dzey askeri yetkililerinizle de grtrmenizi istiyorum. Jandarmayla pratik nlemler iin gryorum,ancak ben askerlerle grmek istiyorum. Duatepe: Sayn Babakan burada olmad iin bu talebinizi sonra deerlendirebiliriz Muhalefet gruplar olarak Viyana'da ne kararlar aldnz? Talabani: Ana fikir bir Hkmetin kurulmas oldu. Erbil'de kurulmasna karar verilen Hkmeti Suudi Arabistan gibi baz lkeleri de tanyacaklarn mit ediyoruz. Ancak herey ABD'nin tutumuna ve bu iene diyeceine bal. Heyet ABD'ne gittikten sonra fikirlerin netleeceini bekliyoruz.Bu arada bizim ihtiya duydumuz baz maddelerin Kuzey Irak' a geirilmesi iin yardmlarnz bekliyoruz. rnein sigara fabrikas iin getirdiimiz kat Kapkule'de bekliyor. Sayn Babakan buna msade edileceini sylemiti. Duatepe: Bu konuda Sayn Ant size cevap verecek. Ancak Sayn Babakan bu sigara katlar iin zellikle bir talimat vermeden genelde Kuzey Irak iin neler yaplabileceini sorduunu hatrlatmak isterim. Ant: Kuzey Irak'a mal sevkiyat iin Birlemi Milletler Yaptrmlar Komitesinin msaadesi gerekli. Eer szkonusu sigara katlar iin bu msaade verilmemi ise Kuzey Irak'a gitmesini salamamz szkonusu olamaz. Biz elimizden gelen kolayl gstermeye alyoruz. rnein bir sve NGO'su tarafndan Kuzey Irak'a gbre ve tahta sevkiyat iin yaplan bavurular Yaptrmlar Komitesi kabul etmi . Ama takdir edersiniz ki kararlar biz almyoruz. Bu konuda BM ok hassas davranyor. Talabani: Yaptrm Komitesinin kararlar zaten ihlal edilmiyor mu? Kuzey Irak'tan getirilen ihtiya d mazota gz yumulmuyor mu? Ant: Bunu bizden herkes talep etti ve bata BM istedi. nk size saladklar insani yardm projeleri iin gerekli malzemeyi tasyacak

kamyon bulamyorlard. Biz de zararmza olmasna ramen kabul edilebilir bir miktarn sevkine izin verdik. Talabani:0 halde bize yardmc olamayacaksnz. Biz de bu malzmeyi ran zerinden geiririz. Bir seneden berisizden talep ettiimiz hibir eyi salayamadk. Bundan znt duyuyoruz. Grmenin sonunda Talabani, Muhalif Gruplar temsilen bir heyetin Trkiye'yi ziyaretinin, ABD ziyaretinden sonra gerekletirebileceini dndn sylemitir. Sayglarmla arzederim." DEVLET TALABAN DE YANILDI imdi sizcedaha sonra Trk Diplomatik Dokunulmazl zrh ile rlen ve kendisine Krmz Pasaport verilecek kadar iyi ilikiler kurulan Talabani, taa o gnlerden bugnlerin mesajlarn vermiyor mu? Veriyorsa Dilerindeki diplomatlarn grevi buna uygun analizleri yapmak deil midir? Peki bu senaryo neden yoktur dersiniz? te bu sorularn sorulduu, yantlarnn alnd zaman Trkiye'de ynetsel anlamda bir eylerin deimeye balad da gzlenecektir. nk Duatepe dahil hemen btn dileri brokrasisi Talabani ve Barzani'nin PKK'nn zmndekilit olduuna inanmlardr. Olyalarn bu kadar bast olmadn zaman ortaya koymutur. Talabani bu konumalarnn ardndan Trkiye ile girdii ilikilerin sonucunda PKK y blgede en etkin kullanan, Apo'nun en nemli destekisi durumunagelmitir. Talabani'nin zerine soru iareti koyarak beklemenin yeterli olacadncesi, ona kar nlemler paketi gelitirememe ataleti, Trkiye'yid politikada olumsuzluklarn iine ekmektedir. Cumhurbakan Turgut zal'n, bir general ile grmek iin neredeyse yalvaran Talabani'yi, ankaya Kk'nn en ba misafiri yapmas ve ona ilikin pek ok i gerekletirmesi bu politikaszlklarnyerine gememelidir. Dileri Turgut zal'a bile gerekleecek senaryolar sunabilirdi. Ancakbunun iin oturmu bir kurum yaps ile,z gvenli bir diplomat kadrosuna ihtiya vardr. Dileri Bakanlndabu tr diplomatlarn says ise olduka az gzkmektedir. Trkiye'yi yneten Cumhurbakanlar ile Babakanlaradoru olan konularda doru ve zamannda bilgi sunmak ve sunulann takipisi olmak nemli olmaldr. Unutulmamal ki Amerika'da Clnton ynetiminin Bosna politikasn eletiren Dileri st dzey memurlarndan 6 s birden istifa ederek konuyu gndeme getirmeyi bilmilerdir. nemli olann koltuklar deil retilen i ve sonular olduu artk Trk brokrasisine yerlemelidir. YURTDII MEMUR YAMASI Trkiye'nindarda etkisiz oluunun sorumlular da bu politikalarn yrtcleri olsa gerektir. Neden mi ? Bakn bu konuda ynelttii sert eletirileriyle tannan, eski bakanlardan, Bitlis Milletvekili, eski bykeli Kamran nan neler diyor:

" Trkiye'nin d temsilciliklerinin son derece dank ve son derece verimsizbir tekilat olduunu sylemek mecburiyetindeyim. Dnyann hi bir memleketinde bizimki kadar brokrasinin darya tat grlmemitir.Hemen hemen btn devlet kurulular darda temsilcilikler kurdular. Dnyann hi bir memleketinde darda kltr maviri art onun yannda eitim maviri yok. Darda hi bir memleketin maliye, hazine, planlama, ticarettekilat yoktur ama bizde var. Hatta DPT TekilatKanunuda darda eleman bulundurma kadrosu ubulunmad halde gizli formllerle darda eleman bulundurur. Hazine ve D Ticaret mstearlklar, bunlaryeni birer Dileri Bakanl olmak iddiasnda. Dnyann her tarafna insan gndermekte. Giden insanlar kaliteli mi, gittikleri konuyu bilmekteler mi, bunun gerektirdii dil bilgisine sahipler mi?Hayr malesef deiller.bunlarn gnderdikleri d temsilcilerinyzde 90' hi bir yabanc dil bilmemektedirler. Ama buna mukabil bugn Paris'de 11 mavir bulunmaktadr. Kalknma ve ibirlii tekilat OECD Pariste'dir. Bunun iindeki fert banamilli geliri en dk olan Trkiye'dir. Ama delegasyondaki memur says itibariyle Amerika ve Japonya'dan sonraki en kalabalk olan Trkiye'ninkidir.Cenevre Birlemi Milletler Ofisi neznindeki daimi delegeliimizde 7 mavir bulunuyor.Btn bu mavirlerin darda ortalama 7-9 bindolar aylk maalar vardr. Ve bugn Dileri bakanlnn personel saysn amtr. Bir baka yn daha var bu olayn: Bunlarn hepsi kendibana buyruktur. Bunlar bykelilerin otoritesine tabi deillerdir. Tam bir danklk vardr. Trkiye'nin iindeki koordinasyon noksanl,otorite boluu , aynen darya da yansmtr.Tayin edilen insanlarn byk bir ksm bir hizmet icab deil, sadece o insannyurtdnda ve dviz olarak maa almas iin orada bulunmaktadrlar. Almanya'nn Mnih ehrinde tam 4 tane Hazine ve D Ticaret Maviri var. Sabahtan akama kadar gezmekten baka bir grevleri yok.Mstakil konsolosluk dna atklar bronun da telefonlarkesilmi vaziyettedir. Bu devlete onur krc bir durum oluturmaktadr.Bu durumu hi bir hkmet disiplin altna alamamtr. Peki bunlar gerekten devlete faydal olabiliyorlar m?Trkiye aleyhine olan propaganda faaliyetini gsleyebiliyorlar m? Bugne kadar size zlerek syleyeyim televizyon ekranlarnda gzken Bykeli says ikiyi gemez.Almanya'da Bykeli arkadamz Onur ymen byk baar ile almtr.Bunun dndakilerin hepsi sanki hcum edilen tenkit edilen memleket kendi memleketlerideilmi gibi davranyorlar. Ama aybanda Trkiye'yi dnmek herkesin aklna geliyor. Btn dnyada bir usldr cevap verme hakk. Bizde bunlar yok. Hi bir ekilde saat 10.30'danevvel alan bir Trk temsilcilii veya mavirliibulamazsnz. Oysa bunlar milyonlarca dolara malolmaktadrlar. Trkiye'de maalesefbrokratik bir diktatorya vardr.

Siyasi gler havada kalmaktadr." DILER NE YAPAR Evetbir lke dnnz ki yurt dnda gizli servisinin btn eleman kadrosundan daha fazla bir insan kayna bulundurup en st dzeyden para desin, ama bunlarn hi bir yararn grmesin! Belki bunlarn byk bir ksm olmasa, yolatklar zararlar da nlenebilecekken,siyasi kayglarla bunlarnoluturduklar saadet zincirine dokunulamamaktadr. Yurtdndaki"beleilerin" says bugn MT'in kadrolarnn ok zerindedir. bunlarn istihbarat veya dier faaliyetlerimize de bir katklar sz konusu olmamaktadr. Geri yurtdndaki MT grevlilerinin de nemli bir blm klasik ileriyle uramakta ve pasif durumda bulunmaktadr . Btn bunlarn yeniden ve acilen gzden geirilmesinde kanlmaz yararlar vardr. imdi Dileri Bakanl yetkilileri ama biz bunlara zaten karyz diyebileceklerdir. Onlara karsnz da ne yaptnz? Kar olmadnz kendi kadrolarnz ne yapabiliyor diye sormakta byk yarar bulunmaktadr. Sorun bir etkinlik mcadelesi olarak ortaya konmaktadr. Bu sorularn yantlar malesef ki hem bizim hem de diplomatlarmz iin olumsuzluklarla dolu olmaktadr. Sovyetler birlii yklmadan bir ka ay nce Dileri Bakanlnn resmi tezi " Sovyetler yklmaz" eklindedir. Bu da dnemin DileriBakan tarafndan televizyonda dile getirilmitir. Dileri Bakanl grevlileri ile bykeliliklerdeki MT grevlileri arasndaki ilikiler ok da scak deildir. rnein MT elemanlarnn odasnn dinlendiinden kuku duyduklar bir Atina Bykelisi odasnda arama yaplmasna iddetle kar kmtr. Bunun zerineAnkara'dan yardm isteyen MT elemanna gereklidestek verildiinde ve bykelinin odas arandnda duvarna yerletirilmi ve faal durumdakidinleme aleti ele gemi, bykeli de bir sre sonragrevini yeni eliye devretmek zorunda kalmtr. MT,Sovyetler dalmadan nce Dou Blokundaki hemen btn bykeliliklerimizde bu tr dinleme aletlerini bulmutur. Geri dnyann dier lkelerinde de gizli servisler ile dileri mensuplar arasndaki anlamazllklar hep sregelmitir. Ancak Trkiye nedense d istihbarat alanndaki an kapatabilecek bir byklkte bulunan temsilciliklerini kullanarak bunu kapatamamaktadr. Dier lkelerden farkl olarak baarsz kalmaktadr. Diplomatlar ak istihbarat alannda gsterecekleri kapasitenin ok altnda faaliyet gstermektedirler. Bykelilerin yzde 90' istihbarat toplamada ve Trkiye iinbulunduklar lkede etkin mcadele vermede yetersiz , hatta bazlar zararl bulunmaktadr. DILER STHBARAT DARES 1980 ylnda kurulan Dileri Bakanl stihbarat Aratrma Dairesi de ASALA terrnn , PKK ile yer deitirmesinin ardndan baarsz olmutur. stihbarat dairesi 1986 ylna kadar ASALA'nn izlenmesi vefikir

bazndakiideolojik klarnn ortadan kaldrlmasnda kullanlmtr. nk Trk Diplomatlarndan 30 'u ASALA tarafndan ldrlmtr. Trkiye ldrlen diplomatlarnn hakknn aranmasnda da yine snfta kalmtr. Ancak Dileri Bakanl bu alandaki mcadelesini kendi dndaki niversite retim yelerine havale ederek Dnya'da bir Trk tezinin oluumunun salanmasnda baarl olmutur. Yanimemurlar elini ekince iyi seilen hocalar Ermeni terrnn tarih tezini ykmay baarmlardr. ASALA'nn ardndanPKK ile mcadelede bu birim snfta kalmtr. Bu birim Trkiye'nin bandaki dier terr rgtleriyle de mcadelede baarszln tesinde bilgisiz bulunmakadr. nk bu birimin elemanlar kendilerini d ilikilerle ve bir rgtle snrlamlar olayn i gelimelerini izlememiler ve istihbarat bilgilerini bytememilerdir. Tabi bu arada Dileri Bakanl'nn bir baarsna deinmeden gememek gerekmektedir. ok iyi gazete takip edendileri mensuplar arasnda, bugnk MT MstearSnmez Kksal' ayr bir yere getiren bu olay, Krfez kirizidir. Irak'n , Kuveyt'e saldracan Dnya'daen nce renip devletini uyaran Bykeli,o zamann Badat bykelilii greviniyrten Snmez Kksal olmutur. Kksal bu grlerini aktard Ankara tarafndan takdir edilmitir. Turgut zal Kksal'dan ald bu bilgiyiAmerikan Bakan Bush'a iletmi ve byk skse yapmtr. MT'in bana bir sivil aranrkende akla ilk gelen isimlerden biri Kksal olmutur. Kksal Irak'n Kuveyt'e saldrsnn yan sra sonrasndaki gelimeler konusunda da ok baarl birsenaryo izmeyi baarmtr.MT'in baqna gelen ikinci diplomat Snmez Kksal'dr. Kksal'dan nce Kahire'de Bykelilik yapm olanCelalettin Tevfik Karasapan 1958 ylnda Bkre Bykelilii'nden alnarak MAH'n bana getirilmitir. Bunlara karlk MT'den de bir Bykeli kmtr. O da 12 Mart muhtrasyla MT'in bandan uzaklatrlp Lizbon'a Bykeli olarak atanan Fuat Dou'dur. ORTADOU VE AMERKA'NINTRKYE N BTKLER Aslnda Ortadou da, Trkiye'nin blgeyle olan tarihi ve kltrel balar ve blgeden Trkiye'ye ynelentehditler gznne alndnda, Dileri Bakanl'nanemli grevler dmektedir. Ama bunlarn koordinasyonsuzluk, eleman seimindeki ve yetitirilmesindeki hatalar yznden,laykyla yaplabildiini sylemek mmkn deildir. slami terrn hedeflerinden birisi haline gelen Trkiye ne yazk ki bu tr olaylara hazrlksz yakalanmtr. rnein 1993 yl Haziran ayndabir komisyona bilgi veren Dileri Bakanl stihbarat Dairesi Bakan Cenk Duatepeo dnem Trkiye'de kasrga gibi esen Hizbullah ve islami terr konusundabilgisi olmadn itiraf etmitir. Buna gereke olarak da " D balantlarnn saptanamamas ve kendilerinin i olaylarla ilgili bilgi aknda etkin olmadklarn" gstermitir. Yani istihbarat toplamamakta gelenleri deerlendirmektedirlir. Hizbullah ve islami terr

de ne yazk kibu anlay nedeniyle atlamlardr. Aslnda bu deerlendirme de atlayan sadece dileri olmamtr. slami terr deerlendirmesindeen ok hatal olan 1980 dnemi ve sonras askeri ve siyasiiktidarlardr. Snfta kalmlardr. stihbarat servislerinin uyarlarna kulak asmamlardr. Bugn Trkiyeislami terr rgtlerinin rahata kk salabildii ve eylem yapabildikleri bir lke haline gelmi durumdadr. Bu dnemde ANAP iktidarnn nne getirilen islami terr uyarlar dinlenmemi ve MT tarafndan dnemin ANAP'l yneticilerine verilen islami terr brifingi glnerek izlenmi, sonra da gerei yerine getirilmemitir. Geri islami terr ile ilgili ilk gelimeler, DP iktidar srasnda Amerika'nn basklaryla oluturulmutur. Dnemin lideri Adnan Menderes'eAmerikan ynetimi tarafndan Ortadou'dakietkinliklerini arttrabilmek iin lml islam yaygnlatrmas ynnde basklar yaplmtr.Bu dnemden sonra da ,Trkiye'deislam noktasndan hareket eden eitli gruplar yaygn bir ekilde gelimilerdir. Bu gelimenin sonucu olarak radikal islami rgtler Trkiye iin bugn byk bir tehdit unsuru haline gelme bulunmaktadrlar.Ayn lml islam tezi, Amerika'nn bugn de Trkiye zerindeki basklar arasnda nceliini korumaktadr. Bu tezin Gneydouda ki PKK uygulamas Trkiye'yedaha ar zararlar verdirmitir. Trkiye'nin d politika ve istihbarat ile uluslaras ilikileri asndan ekonomik bamllklarnn,hereyi temelinden etkilediini de belirtmekte byk yarar bulunmaktadr. Uluslararas ekonomik ilikiler bugn hereyi belirleyenbir g noktasdr. Uluslaras siyaset , ekonominin altnda birkonumdadr. Trkiye'nin IMF, GATT, OECD, AT ve Amerikanaskeri ve sivil yardmlar ile uluslararas ekonomik ilikilerdeki bamll , ulusal siyasal karar mekanizmalarn temelden etkilemektedir. nk ulusal ekonomi kaynaklar bu saylan uluslararas ekonomikg merkezlerinin cenderesi veya bamll altnda faaliyet gstermektedir.Bu, Trkiye'nin uluslararas faaliyetleri zerindeki en byk ipotei olutumaktadr. Btn bunlara karn Bat da etkin olamayan Trk istihbarat servisinin Ortadou'da bir etkinlii yok mudur? Bu sorunun yant bir not olarak verilecek ise istihbarat uzmanlar tarafndan "iyi" olarak tanmlanabilmektedir. D istihbarat alannda hemen hereyiyle Batl istihbarat servislerine baml olan Trkiye, bir tek Ortadou konusunda, baz alanlarda Batl servislerigeen ilikiler ana sahip bulunmaktadr. Trkiye blge lkelerini ve buralarda iktidar ellerinde tutan kiiler ile ailelerini de ok iyi tand iin Batl haberalma servislerin Ortadou'daki iyi partnerlerinden birisi olmaktadr. Burada hatalarn aktarrken MT'in blgedeki Arap serviseriyle kyaslanmayacak kadar demokratik ve iyiistihbarat birimlerinden birisi olduunu da inkar etmemek gerekir. Aslnda elindeki, kolundaki balar zlse belki de en

iyisi olacakatr. Bundan nceki blmlerde blgedeki Trk istihbarat etkinliine ilikin rneklerortadadr. Ancak Ortadou denilence akla gelen srail gizli servisi MOSSAD ile ilikiler olmaktadr. likilerin kaybeden tarafnda Trkiye yeralmaktadr. Blgedeki istihbarat etkinliini MOSSAD ele geirmitir. srailden daha iyi oynanabilecek bir istihbarat kartiyi oynanamad iin yitirilmitir. MT'e Hiram Abas'n dnnden sonra 1986 ve sonraki yllarda, bu alanda belirgin bir ataklk gzlenir. zellikle d istihbarat birimleriyle ortak operasyonlar konusundagzle grlen gelimeler vardr. Ayrca Ortadou'da MT, zellikle PKK nedeniyle yeniden etkinliini arttrma arzusundadr. ALMANLAR MT' DNLYOR MU Bu srada Almanlarla da iyi ilikiler gelitirilmektedir. Aslnda1970 ylndan buyana Almanlarla ilikiler ok iyi dzeydedir. MT'ebilgisayar ann kurulmas srasndaAlmanlar yardmc olmulardr. Bu yardmn teknik ekipman olarak yaplmas o dnem tehlikeli sonular douraca gerekesiyle kabul edilmemitir. Bu bilgisayar sistemi Alman gizli servisinin kulland sistemin aynsdr. Alman gizli servisi BND'nin teknik eleman eitimi amacyla MT mensuplarn Almanya'da eittii ve kullanm konusunda bilgi aktard bilinmektedir. Sistem ihra eden lke olarakAlmanlarn , bu yolla MT'in faaliyetlerini dinledii ve izledii Alman gizli servisini konu edinen Almanya kaynakl aratrmalarda dile getirilmektedir. Bu konuyla ilgili olarak grtmz MT yetkililerinin kesin ve peinen bir yalanlamadan ok,konuya teknolojik stnlk asndan yaklamalar, soukkanl tutum sergilemeleri bu alandakial-verilerde , veya ilikilerde ilerin yle gizli kapakl yrtlemeyeceini gstermesi bakmndan ilgintir. Almanlar veya Amerika'llar , aktardklar teknik malzeme asndan hi bir zaman birinci snf, kontrol edemeyecekleriekipman hi kimseye vermemektedirler. Btn gizli servisler bir dierine aktardklar malzeme ve teknik ekipmanda kar taraf herzaman denetleyebilecekleriaralar yelemektedirler. Verilen teknik yardm son teknolojiyi kapsamamaktadr. Demode olmu aletler teknik yardm veya pazarlama kapsamnda hibe edilmekte veya satlmaktadr. Casusluk teknolojisi dnyada en etkin kontrol edilenrnlerin banda gelmektedir. Bunlarn rn patentleri veya teknik zellikleri sk skya korunmaktadr.Teknoloji yetersizlikleri de Trkiye gibi gelimekte olan veya pek ok gelimi lkede olduu gibi casusluk alanndabu konudaki tekelleri oluturan Amerika, Rusya, srail, Almanya, ngiltere, Fransa gibi lkelere bamll arttrmaktadr. Japonya bile sanayi teknolojisindeki mkemmeliyetine ramen casusluk teknolojisinde Almanlardanyardm almak durumunda kalmtr. Trkiye d istihbaratasndan baka lkelere hep baml kalm bir

lkedir. Bu bamllk Amerika, ngiltere, Fransa, Almanya ve srail gizli servislerine kar olmutur. Onlardan gelen d istihbaratounlukla ekedilememi ve doru kabul edilmitir. Oysa bu pek ok alanda hatal bilgilenmenin tesinde, yanl ynlendirilmelere ak olunmasn ortaya karmtr. Almanlarla ilikilerde 1980 askeri darbesi srasnda Ruslara kar ortak sler oluturulduu ve buralarn teknik ekipmann Almanlarn karlad da ortaya kmtr.Ayn durum Amerikallarla da yaanmtr. Amerikallar zellikledinleme alannda Trkiye'yi Ruslara kar neredeyse donatmlardr. zellikle ran'n Humeyni ile Amerikan kart yaplanmaya gitmesi ve buradaki dinleme istasyonlarn sktrmesi Trkiye'ye ynelinmesine yolamtr. Amerikallar daha sonra kullanamadklar eski teknoloji rn bu tesislerden bazlarn Trkiye'ye hibe ederek "plk" lerinden kurtulmulardr. MT'e Alman gizli servisi'nin d istihbarat ve Almanya'daki ar sa veya sol rgtler hakknda bilgi salad ve bunlara kar operasyonlarda kontroll yardmc olduu saptanm bulunmaktadr. Alman Dileri Bakanlarndan Klaus Kinkel Alman gizli servisi BND'nin bakanlndan bu noktaya gelmi bir siyasetidir. Kinkel'in Trkiye'deki partneri Hiram Abas'dr. Almanlarn kinci Dnya Sava srasnda da Trk Bykeliliklerinin ve gizli servisinin ifrelerini zmeyi baardklarn ve dinlediklerini daha nce ele almtk. Bugn de bunun yaplmas elbetteki olanakl gzkmektedir. Ancak bu durumlara kar btn gizli servisler ve lkeler ok etkin nlemler almaktadrlar. Dilerinin haberlemesi asndan bu nlemlerin bir lde alabirlii ortadadr ve her zamanbu beklenmektedir. Ancak MT'in bilgisayarteknolojisi asndan Almanya'dan bilgi ve eleman eitiminde yardm alarak 1977 ylnda kurduusistem ile, 1995 ylnn sonlarna kadar bir haberleme faaliyeti gerekletirmediini belirtmek gerekmektedir. MT'in bu yolla dinlendiiyolundaki Almanya kaynakl iddialar bu adan ok inandrc olmamaktadr. nk MT merkez binalar dnda hi bir birimiyle bu bilgisayarlar ayla iletiim kurmamakta ve bilgi nakletmemektedir. Bu durumda Almanya'nnTrk gizli servisinin bilgisayarlarndaki bilgilere ulatn savlamak olanaklarbyk lde ortadan kalkmaktadr. Ayrca burada alnangvenlik nlemlerini de buna eklersek, Almanlarn gizli servisin bilgisayarlarna ulaarak, bilgilere elde ettikleriiddasnn gerekleme yzdesi ok aalara inmektedir. Ancak 1996 ylndan sonra MT, bilgisayarla haberleme ebekesini devreye sokacandan, bu aamada ortaya kacak sorunlarn neler olacan kestirmekmmkn deildir. Bu sistemin baka gizli servisler tarafndan ele geirilip geirilemeyeceikonusunda bir ey dile getirmek ise kahinliin snrlarn bile zorlamak anlamna gelecektir. MT d temaslarnda ve kontrespiyonaj, yani casuslua kar mcadelesinde

elinden geldiince etkin olmaya abalamaktadr. Ancak bunda ylesine byk bir baar saylmasa da azmsanmayacak kadar casus yakalanmtr. MAH'dan buyana Trk gizli servisi bugne kadar 132 casus yakalayabilmitir. Bunlarn byk ksm Bulgar, Sovyet ajanlardr. Genelkurmay Askeri Mahkemelerinde yarglanan bu casuslar ve aldklar cezalar yledir: MT TARAFINDAN TESBT EDLEN CASUSLAR SIRA NO ADI SOYADI UYRUU HZMET ETT LKE HAKKINDA YAPILAN LEM 1. BRAHMZYKSEL TC BULGARSTAN 29.01.1944 ylnda mahkemeye sevkedilmi delil yetersizliinden beraat etmitir. 2. NAL EKERC BULGAR " 1945 ylnda mahkemeye sevkedilmi delil yetersizliinden beraat etmitir. 3. SALH TANDIR TC " 1945 ylnda mahkemeye sevkedilmi delil yetersizliinden beraat etmitir. 4. AL KARADUTLU TC " 1946 ylnda mahkemeye sevkedilmi delil yetersizliinden beraat etmitir. 5. HAKKI NAS ARSAL TC " 06.06.1946 ylnda mahkemeye sevkedilmi 10 yl hapis cezasna arptrlmtr. 6. HASAN CANDAR TC "

11.09.1948 ylnda mahkemeye sevkedilmi 9 yl 8 ay hapis cezasna arptrlmtr. 7. OSMAN RNLER TC " 1948 ylnda mahkemeye sevkedilmi 30 yl hapse mahkum edilmitir. 8. AHMET ZDEMR ROMEN " 1950 ylnda mahkemeye sevkedilmi 23 yl 4 ay hapse mahkum edilmitir. 9. AL TEKEFE TC " 06.01.1951 tarihinde mahkemeye sevkedilmi10 yl hapse mahkum edilmitir. 10. AL AKTUNA TC " 13.04.1951 tarihinde mahkemeye sevkedilmi delil yetersizliinden beraat etmitir. 11. SMET KURTULU TC " 1951 ylnda mahkemeye sevkedilmi 6 yl hapis cezasna arptrlmtr. 12. HSEYN DURMAZ TC " 16.01.1951 tarihinde mahkemeye sevkedilmi17 yl 6ay hapse mahkum edilmitir. 13. RAMZ TOPU TC " 04.12.1951 tarihinde mahkemeye sevkedilmi15 yl hapse mahkum edilmitir. 14. HSEYN YAVUZ

TC " 1951 tarihinde mahkemeye sevkedilmi 3 ay hapse mahkum edilmitir. 15. MEHMET EROULLARI BULGAR " 26.04.1952 tarihinde mahkemeye sevkedilmi15 yl hapse mahkum edilmitir. 16. OSMAN HASAN OSMAN BULGAR " 31.08.1952 tarihinde mahkemeye sevkedilmi20 yl hapse mahkum edilmitir. 17. KEMAL KUNETL TC " 11.04.1952 tarihinde mahkemeye sevkedilmi12 yl hapse mahkum edilmitir. 18. RECEP MEHMETOV BULGAR " 31.08.1952 tarihinde mahkemeye sevkedilmi20 yl hapse mahkum edilmitir. 19. KADR ATEL TC " 09.05.1953 tarihinde mahkemeye sevkedilmi15 yl hapse mahkum edilmitir. 20. NASUH GLER BULGAR " 16.05.1953 tarihinde mahkemeye sevkedilmi24 yl hapse mahkum edilmitir. 21. PETER NANOF GUREF BULGAR "

07.08.1953 tarihinde mahkemeye sevkedilmi15 yl hapse mahkum edilmitir. 22. HSEYN GM TC " 28.01.1954 tarihinde mahkemeye sevkedilmi24 yl hapse mahkum edilmitir. 23. AHMET KURTULMU TC " 30.05.1954 tarihinde mahkemeye sevkedilmi24 yl hapse mahkum edilmitir. 24. MAHMUT MTU BULGAR " 20.08.1954 tarihinde mahkemeye sevkedilmi15 yl hapse mahkum edilmitir. 25. MURAT BAKO TC " 17.07.1954 tarihinde mahkemeye sevkedilmi24 yl hapse mahkum edilmitir. 26. EMN HULUS AKUR TC " 1954 ylnda mahkemeye sevkedilmi, delil yetersizliinden beraat etmitir. 27. AL DEMROF BULGAR " 29.06.1955 tarihinde mahkemeye sevkedilmi15 yl hapse mahkum edilmitir. 28. ABD ANSAL BULGAR " 1955 ylnda mahkemeye sevkedilmi3 yl hapse mahkum edilmitir.

29. AHMET ERETN TC " 1955 ylnda mahkemeye sevkedilmi15 yl hapse mahkum edilmitir. 30. DMTR BUNDUKOS YUNAN " 05.07.1957 tarihinde mahkemeye sevkedilmi6 yl 3 ay hapse mahkum edilmitir. 31. MURAT BAKADUR TC " 04.05.1958 tarihinde mahkemeye sevkedilmi12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 32. KAMBER YILMAZ TC "

06.02.1958 tarihinde mahkemeye sevkedilmi12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 33. MUSTAFA HIZLI TC " 04.05.1958 tarihinde mahkemeye sevkedilmi12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 34. SAM POLAT TC " 11.10.1958 tarihinde mahkemeye sevkedilmi12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 35. MEHMET GMBOLU TC " 25.09.1958 tarihinde mahkemeye sevkedilmi12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 36. HASAN SLEYMANOV HAFIZOV BULGAR " 26.10.1958 tarihinde mahkemeye sevkedilmi15 yl hapse mahkum edilmitir. 37. KADR EKT TC " 18.01.1960 tarihinde mahkemeye sevkedilmi12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 38. HLM MAN TC " 27.05.1960 tarihinde mahkemeye sevkedilmi12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 39. DAVUT ALIKAN TC " 30.06.1960 tarihinde mahkemeye sevkedilmi15 yl hapse mahkum

edilmitir. 40. GALP YENGL TC " 15.08.1960 tarihinde mahkemeye sevkedilmi12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 41. HASAN SUDA TC " 27.02.1958 tarihinde mahkemeye sevkedilmi12 yl hapse mahkum edilmitir. 42. SMAL ODUNCU BULGAR " 1962 ylnda mahkemeye sevkedilmi12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 43. MEHMET AKTA BULGAR " 1962 ylnda mahkemeye sevkedilmi12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 44. TEVFK ZTOPRAK TC " 05.03.1962 tarihinde mahkemeye sevkedilmi12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 45. HALL ACAR TC " 1962 ylnda mahkemeye sevkedilmi12 yl 8 ay hapse mahkum edilmitir. 46. NEJAT EROL TC " 15.04.1965 tarihinde mahkemeye sevkedilmi12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 47. MEHMET BEKTA BULGAR

" 1965 ylnda mahkemeye sevkedilmi12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 48. NASUF OSMAN FERHAT BULGAR " 1965 ylnda mahkemeye sevkedilmi20 yl hapse mahkum edilmitir. 49. NAL ZLKFL AKSOY TC " 19..07.1972 tarihinde mahkemeye sevkedilmi12 yl hapse mahkum edilmitir. 50. MEHMET EREL TC " 1972 ylnda mahkemeye sevkedilmi12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 51. MMN ALTINAY TC " 04.02.1980 tarihinde mahkemeye sevkedilmidelil yetersizliinden beraat etmitir. 52. MUZAFFERENGL TC " 12.11.1980 tarihinde mahkemeye sevkedilmi27 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 53. KAML MELH KIRCA TC " 12.11.1980 tarihinde mahkemeye sevkedilmi7 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 54. MUSTAFA KEMAL DERMENC TC " 12.11.1980 tarihinde mahkemeye sevkedilmi7 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 55.

AZZ ERKAN TC " 12.11.1980 tarihinde mahkemeye sevkedilmi delil yetersizliinden beraat etmitir. 56. MEHMET FTC TC " 12.11.1980 tarihinde mahkemeye sevkedilmi7 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 57. MEHMET BLGN TC " 12.11.1980 tarihinde mahkemeye sevkedilmi7 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 58. HSAN VURAL TC " 12.11.1980 tarihinde mahkemeye sevkedilmi7 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 59. AYHAN ZALP TC " 12.11.1980 tarihinde mahkemeye sevkedilmi7 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 60. AHMET ZCAN TC " 15.12.1981 tarihinde mahkemeye sevkedilmidelil yetersizliinden beraat etmitir. 61. ENVER UAR TC " 1981 ylnda mahkemeye sevkedilmi4 yl 2 ay hapse mahkum edilmitir. 62. ENVER NKO TC

" 11.01.1982 tarihinde mahkemeye sevkedilmidelil yetersizliinden beraat etmitir. 63. SMAL YILDIZ TC " 09.07.1982 tarihinde mahkemeye sevkedilmi12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 64. SAADET YILDIZ TC " 09.07.1982 tarihinde mahkemeye sevkedilmi12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 65. GENO PETROVGENOV BULGAR " 24.04.1982 tarihinde sust yaplalarak lkesine dnmesi salanmtr. 66. VASL NKOLOV VANOV BULGAR " 24.04.1982 tarihinde sust yaplalarak lkesine dnmesi salanmtr. 67. VAN PETROV BULGAR " 26.09.1983 tarihinde mahkemeye sevkedilmidelil yetersizliinden beraat etmitir. 68. OSMAN GNE TC " 11.09.1983 tarihinde mahkemeye sevkedilmidelil yetersizliinden beraat etmitir. 69. HSEYN BULUT TC " 11.09.1983 tarihinde mahkemeye sevkedilmidelil yetersizliinden beraat etmitir.

70. HSEYNYKSEL TC " 26.09.1984 tarihinde mahkemeye sevkedilmi 2 sene6 ay hapse mahkum edilmitir.. 71. BRAHM GEZER TC " 26.09.1984 tarihinde mahkemeye sevkedilmi 15 yl hapse mahkum edilmitir.. 72. ZEK AKAY TC " 18.10.1984 tarihinde mahkemeye sevkedilmidelil yetersizliinden beraat etmitir. 73. MT KAYA TC " 16.04.1985 tarihinde mahkemeye sevkedilmi 4 sene 2 ay hapse mahkum edilmitir. 74. AHMET SMALOV OSMANOV BULGAR " 1985 ylnda mahkemeye sevkedilmidelil yetersizliinden beraat etmitir. 75. EVKET KAFKASLI TC SSCB 1940 ylnda mahkemeye sevkedilmi 15 yl hapse mahkum edilmitir. 76. BRAHM HAMZAOLU TC " 1941 ylnda mahkemeye sevkedilmi 7 yl hapse mahkum edilmitir. 77. HIZIR NAKADZE SOVYET

" 1941 ylnda mahkemeye sevkedilmi 12 yl hapse mahkum edilmitir. 78. YAKUP AYVAZOLU TC " 1941 ylnda mahkemeye sevkedilmi 18 yl hapse mahkum edilmitir. 79. AL BAYAR TC " 1941 ylnda mahkemeye sevkedilmi 20 yl hapse mahkum edilmitir. 80. BRAHM MEMEDOV TC " 1941 ylnda mahkemeye sevkedilmi 5 yl hapse mahkum edilmitir. 81. HALL OLU SEYFULLAH TC " 1941 ylnda mahkemeye sevkedilmi 5 yl hapse mahkum edilmitir. 82. BNNET OLU KR TC " 30.11.1941 ylnda mahkemeye sevkedilmi 5 yl hapse mahkum edilmitir. 83. AKR OLU BEDRETTN TC " 1941 ylnda mahkemeye sevkedilmi 5 yl hapse mahkum edilmitir. 84. RECEP OLU GENAL TC " 1941 ylnda mahkemeye sevkedilmi 8 yl hapse mahkum edilmitir. 85. YAFET OLU NUR TC " 1941 ylnda mahkemeye sevkedilmi 6 yl hapse mahkum edilmitir. 86.

HATCE KARAMAHMUTOLU TC " 1941 ylnda mahkemeye sevkedilmi 4 yl hapse mahkum edilmitir. 87. AL STNBOA TC " 1941 ylnda mahkemeye sevkedilmi 5 yl hapse mahkum edilmitir. 88. MEHMET EREL TC " 1944 ylnda mahkemeye sevkedilmi 10 yl hapse mahkum edilmitir. 89. KAZIM GERZADZE TC " 1947 ylnda mahkemeye sevkedilmi 10 yl hapse mahkum edilmitir. 90. ARAM CHANNESYAN ERMEN " 1949 ylnda mahkemeye sevkedilmi idam cezasna mahkum olmutur. 91. GLFDAN LEMZADZE SOVYET " 1954 ylnda mahkemeye sevkedilmi 6 yl 3 ay hapse mahkum edilmitir. 92. NKOLAY VASLYEV ONENKO SOVYET " Yaplan sust sonucu 16.05.1956 tarihinde snrd edilmitir. 93. VLFRED HERBRECHT ALMAN " 24.09.1957 tarihinde mahkemeye sevkedilmi mebbet hapse mahkum edilmitir. 94. ARMAN GOSTAN VARTANYAN (ALTAN GLOLU) TC

" 21.05.1957 ylnda mahkemeye sevkedilmi 15 yl hapse mahkum edilmitir. 95. KEGAN LEON PULL (KERM MANUKYAN) ERMEN " 21.01.1968 ylnda mahkemeye sevkedilmi. mebbet hapse mahkum edilmitir. 96. ADOLF SLOVK AVUSTURYA " 1969 ylnda mahkemeye sevkedilmi 12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 97. NECDET MUALLA SURYE " 1969 ylnda mahkemeye sevkedilmi 12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 98. VLADMR MECHTCHERYAKOV SOVYET " 10.10.1983 tarihinde sust yaplm, 12.10.1983 gn snrd edilmitir. 99. RENAT T.BIKMOULUNE SOVYET " 22.04.1983 tarihinde casusluk yapmas nedeniyle snrd edilmitir. 100. MURAT OBAN TC " 1984 ylnda mahkemeye sevkedilmi 12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 101. OUR VANOV SOVYET " 24.03.1990 tarihinde sust yaplarak lkesine dnmesi salanmtr. 102. NAHT MRE TC ROMANYA 11.12.1968 tarihinde mahkemeye sevkedilmi, nce idama, bilahare 30 yl

hapis cezasna mahkum edilmitir. 103. SMET TELLOLU TC ROMANYA 02.11.1971 tarihinde mahkemeye sevkedilmi 30 yl hapse mahkum edilmitir. 104. FAK YUSUF YUNAN YUNANSTAN 1972 ylnda mahkemeye sevkedilmi delil yetersizliinden beraat etmitir.. 105. MUSTAFA HSEYN KATP YUNAN " 05.02.1972 tarihinde mahkemeye sevkedilmi 12 yl hapse mahkum edilmitir. 106. NKOS BARBACKS YUNAN " 15.06.1972 tarihinde mahkemeye sevkedilmi 15 yl hapse mahkum edilmitir. 107. BARBAROS ALTULUOLU TC " 04.09.1980 tarihinde mahkemeye sevkedilmi 15 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 108. ALEKSANDR DAMNDS YUNAN " 22.06.1982 tarihinde mahkemeye sevkedilmi 15 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir.sust yaplarak, lkemizi terketmesi salanmtr. 109. MMN HAFIZ ALOLU YUNAN " 22.03.1992 tarihinde mahkemeye sevkedilmi,delil yetersizliinden beraat etmitir. 110. SEBAHATTN SAVAMAN TC

ABD 17.12.1977 tarihinde mahkemeye sevkedilmi 17 ylhapse mahkum edilmitir. 111. TURAN ALAR TC ABD 16 Mart 1983'de sust yaplarak Amerikal yetkiliylebirlikte ele geirildi. Daha sonra Nisan ay iinde mahkemeye sevkedilecei srada intihar olarak nitelendirilebilecek bir ekilde ld. lmnden nce almas gereken ilalar almad ortaya kt. 112. LHAN BARDAKI TC LBYA 30.12.1985 tarihinde mahkemeye sevkedilmi 15 yl hapse mahkum edilmitir. 113. YUSUF BOZDA TC LBYA 11.10.1994 tarihinde mahkemeye sevkedilmi yarglanmas devam etmektedir. 114. ETHEM AKL TC MISIR 04.10.1960 tarihinde mahkemeye sevkedilmi 13 yl 4 ay hapse mahkum edilmitir. 115. BRAHM EYH BRAHM SURYE MISIR 14.10.1960 tarihinde mahkemeye sevkedilmi yarglanmas devam ederken firar etmitir. 116. RFAN KAYA LGER TC RAN 21.12.1990 tarihinde mahkemeye sevkedilmi tutuksuz yarglanmak zere serbest braklmtr. 117. JAROLLA MUHAMMED SALM AHMED

IRAK IRAK 04.01.1983 tarihinde mahkemeye sevkedilmi 15 yl hapse mahkum edilmitir. 118. BRAHM ABDULKERM MUHAMMED EL SND IRAK " 04.01.1983 tarihinde mahkemeye sevkedilmi 15 yl hapse mahkum edilmitir. 119. AHMET ALVER TC " 1990 ylnda mahkemeye sevkedilmi 12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 120. HCAB KOYT TC " 1991 ylnda mahkemeye sevkedilmi 12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 121. NECAT OYAN TC " 1991 ylnda mahkemeye sevkedilmi 12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 122. AHMET EL RUBEY IRAK " 08.10.1993 tarihinde mahkemeye sevkedilmi 6 yl hapse mahkum edilmitir. 123. AHMET YILDIZ SURYE " 1987 ylnda mahkemeye sevkedilmi 8 yl hapse mahkum edilmitir. 124. MUHAMMED ABDO HALLOUM SURYE " 1987 ylnda mahkemeye sevkedilmi 20 yl hapse mahkum edilmitir. 125. ABDLKERM YILDIZ SURYE "

1987 ylnda mahkemeye sevkedilmi 10 yl hapse mahkum edilmitir. 126. ASIM AYTEK SURYE SURYE 12.03.1960 tarihinde mahkemeye sevkedilmi 12 yl 6 ay hapse mahkum edilmitir. 127. CEML PIRILTI SURYE " 1961 ylnda mahkemeye sevkedilmi, cezaevinden firar etmitir. 128. MUHAMMED KHAR AZKOUR SURYE " Casusluk yapmas nedeniyle 1987 ylnda snrd eilmitir. 129. AHMET EL EYH SURYE " 1978 ylnda casuslukyapmas nedeniyle snrdedilmitir. 130. N.AWF HASAN MER SURYE " 1978 ylnda casuslukyapmas nedeniyle snrdedilmitir. 131. ERAFETTN EYP ABAZA SURYE SURYE 1977 ylnda mahkemeye sevkedilmi, 15 yl hapse mahkum edilmitir. 132. SABR ABBAS SURYE SURYE-SSCB-ABD 1978 ylnda casusluk yapmas nedeniyle snrd edilmitir. MT RAPORU SKANDALI D istihbarat alannda MT yeni eyler yapmak istemektedir. Ya da bu bahane edilerek yeni bir yaplanmaya yolalmaktadr. Burada Turgut zal'n Suriye gezisi bir dnm noktasdr. Suriye gezisi srasnda Hiram Abas Babakan Turgut zal tarafndankamuoyuna lanse edilir. MT'in ilk

kendi iinden yetimi sivil Mstear'nn Abas olaca tartmalarbu gezi sradanda balar ve devam eder. Bu tartmalar srerken 1988 ylnn 7 ubat'nda 2000'e Doru dergisinin tam metin yaynyla MT raporu olarak kamuoyuna yansyan skandal patlak verir. Hiram Abas'n grd ve iyi olmu dedii, Cumhurbakanlndaki MT temsilcisi Erkan Grvit'inalp okuduu ve kaynpederi olan Cumhurbakan Kenan Evren'e sunduurapor, pek ok elde dolatktan sonra 2000'e doru dergisinde yaynlanm ve ortal kartrmtr. Geri raporun ilk ipularn Turgut zal aylar nce Trkiye ve dier baz gezetelerdeki syleilerinde rakiplerine gzda vermek iin dile getirmitir, ancak byle bir etki beklenmemektedir. "Banker Bako olay, polis iindeki ekime ve yeralt-polis-kamu grevlileri ilikileri" balyla Mehmet Eymr tarafndan hazrlanan bu rapor ve ierdii bigiler, uzun zaman tartlr. Rapor'un kamuoyuna szmas sonucunda Hiram Abas, Mehmet Eymr bata olmak zere pek ok MT mensubu grevlerinden olurlar. Rapor'un doru olup olmadndan ok, nasl olup da hazrland ve basna szd zerinde durulur. Raporda st dzey askeri yetkililer ile ilgili bilgiler bulunmasna sinirlenen Cumhurbakan Kenan Evren'in tepkisi raporu yazanlara kartutumu sertletirir. MT'in i ekimeleri, polisteki huzursuzluk ve karklkMT'i yine asli grevinden alm, bir byk girdabn iine koymutur. Bu raporun hazrlanmas ve kamuoyuna yansmasnda elbetteki dnemin Babakan Turgut zal'n siyasi hesaplarnn ve Cumhurbakan olma isteinin, insanlar bu ynde artlandrmasnn, vaadlerinin byk rol olmutur. Ancak olaydan en abuk syrlan ve insanlar kaderine terkeden de yine zal'dr. MT bunlara alkndr. nk patronu olan siyasi otorite tarafndan byle altrlmaktadr ve her frtnada yaralar almas doal karlanr. Bu seferki yara da byk olur. nk raporda Trkiye'nin en st dzey yneticilerindenbahsedilmektedir. Banker Bako bir tefecidir. Bako'nun Cindoruk'u finanse ettii ve ilerin asl patronunun Cindoruk olduu iddia edilmektedir. Hsamettin Cindoruk DYP Genel Bakan'dr ve Sleyman Demirel'in emanetisidir. st dzey emniyet yneticileri raporda ilikileriyle boy boy sergilenirler. MT'in st dzey yneticiliini yapm kiilerden, yeralt dnyasndan, stanbul polisine uzanan bir ilikiler a raporda ortaya konur. Rapor ayn zamanda yllar sonra Trkiye'yi kasp kavuracak mafya belasnn ipularn da vermesi bakmndan ilgintir. Buadan da yazlanlar doru kmtr. Rapor tartmalar srasnda MT'in bazgrevlilerinin zal ailesinin zel ilikilerini dzenlemede; rnein Zeynep zal'n evliliine mani olunmas iinde,kullanld da belirlenir. MT' in baz alanlar yine siyasi oyunlarnarac haline gelirler.Yine devletten ok zel ilikiler ann emir kumandas altna girerler. zal ailesi, pragmatizmin acneteriyle MT'i ve diergvenlik rgtlerini adeta doramaktadr.

MT LK KEZ DENETLEND VE SONU: BU BYLE GTMEZ Rapor yarasnn ardndan MT yine kabuuna ekilip, suskunlua gmlr. Hazrlanan raporla ilgili olarak Cumhurbakan Kenan Evren'in ve dier asker yetkililerin bastrmas sonucu Babakan Turgut zal bir soruturma atrr. Soruturma nedense raporda sulananlar iin deil ama raporu hazrlayanlar iin yaplr. Konuyu inceleme grevi Babakanlk Tefti Kurulu Bakan Kutlu Sava'a verilmitir. Sava yanna ald ve ok gvendii iki mfetti arkada Hikmet etin ve mer Trk ile birlikte, MT'de kendilerine ayrlan odaya giderek almalarna balar.lk i MT gibi sorgu konusunda uzman alanlarn bulunduu bir kurumda bu profesyonellerin nasl ifadelerinin alnaca zerinde bir karar verilmesidir. Bunun iin odalarna gnderilen yeminli daktilo darya kartlr ve ifade almalara ncelikle arlan kiilerle yaplan uzun havadan-sudan sohbetlerle balanr: ABAS AIKLIYOR: RAPORU KM SIZDIRDI rnein Hiram Abas'n ifadesinin alnmasndan nce 20 dakika o gn havann k olmasna ramen yamur yamas zerine yaplan sohbete geilir. Abas ustadr. Onave dier MT'ilere gre mfettilerin bu yntemlerle bir ey elde etmesi imkanszdr. Abas ifade verirken bir yandan da dalgasn gemektedir: - MT raporunu kim szdrd acaba? Abas: Kim olacak canm Cumhurbakan Kenan Evren. O daha etd halindeyken Cumhurbakan'lndaki MT temsilcisi damad Erkan Grvit araclyla raporu istedi ve daha sonra basna szdrd. Nasl olsa mfettilerin, lkenin Cumhurbakan azna gelenikfr olarak MT raporuyla ilgili dile getirdii bir dnemde gidip kendisine , " Bu raporu damadnzla birlikte siz mi basna szdrdnz"diyecek halleri yoktur. Ama onlarn da ellerinde kullanacaklar kozlar vardr... Tam 102 aktif operasyona katld ifade edilen Abas espirileri, MT iindeki hakimiyeti, sorgu tekniiyle soruturmaclar etkiler. Ama onlarda az deildir. Kendisine vatan-millet adna katldn syledii aktif atmalara hangi yetkiyle girdii sorulur. yle ya 12 Mart dneminden 1992'ye kadar katld atmalarda hangi yetki ve sfatla bulunmutur? te bu sorunun yant yoktur. MT TARHNDE HAMBURGER'N NEM MT raporuyla birlikte gndeme raporun nasl basna szd sorusu da gelir. Bu sorunun yantn arayan Kutlu Sava ve arkadalar iin dm zecek ipucu bir hamburger yeme yksnde yatmaktadr. Basnda raporu yazan kii rfan Tatemur'dur. Onun aklamalarna gre rapor kendisi stanbul'dan Ankara'ya arlarak gtrld MT'de nne konmutur. O da bu rapordan ncelikle alntlar yapmtr. Bu srada da MT mutfanda hazrlanan hamburgerler'den yemitir. te bu hamburgerlerin nemi raporun basna szmas yksnn anahtar

olmalarndan kaynaklanmaktadr. Mfettiler raporun basna nasl szd soruna hep ayn yant almaktadrlar: " Basna buraporu ankaya Kk szdrd." Oysaortada bir baka iddia vardr. Bu iddiann aratrlmasna ncelikle raporun hangi tarihde hazrland aratrlarak balanr. Rapor Austos aynda hazrlanmtr. Taslak halindeykenKske kmtr. Kke karken hemen hemen ayn tarihlerde stanbul ve Ankara'da baz gazetecilerin masasna da konmutur. Ama gazete patronlar bu raporun haberletirilmesine bir trl cesaret edememilerdir. Ancak ilgintir raporun bitirildii tarih 10 Kasm 1987'dir . Bu tarih ayn zamanda basnaszd tarihdirde. Raporun zerine tarih konulurken basnn ahitlii de salanmtr . MT'DE HAMBURGER YEMENN ZAMANI Peki ama MT'de gerekten hamburgerpiirilmekte midir? Raporun piirildii bilinir ama ya hamburger?... Mfettilerin kafasndaki soru budur. Evet MT'deyaplan aratrmada hamburger piirildii de saptanr. Hamburger piirilmesinin st dzey sorumluluunu da ok nl bir soyad stlenmitir: Doramac. Bu Doramac, YK Bakan mehur hsan Doramac'nn yeenidir. Mfettiler bir gn dnemin Mstearn'a akayla kark " MT'in nl hamburger'inden yemek istediklerini " anlatrlar. Bu isteklerinin derhal karlanaca ifade edilir. Bylece MT'de hamburger hazrland da ortaya kar. Sorumulusu arlr ve hamburger iin alnan malzemenin ka gn bekletilerek hamburger yapld sorulur. O da bir veya iki gn iinde malzemenin hamburger yapldn syler. Bunun zerine hamburger retiminin ne zamanbalad alnan malzemeler iin tutulan defter kaytlardan aratrlr. 1987 ylnn Eyll ayndan itibaren hamburger yaplmaktadr. Yani MT raporunu basna aklayan rfan Tatemur'un MT'e getirilerek hamburger yedirildiini syledii tarihlerde, MT hamburger hazrlamaktadr ve rfan Tatemur'da bu hamburgerlerden yemi bulunmaktadr. Ama raporun aratrmasnda bu tarihten ok ncelerirfan Tatemur'un raporla ilgili bilgilere sahip bulunduu da bilinmektedir. Mfettiler bu ayrntlarla nemli sonular elde etmektedirler. Kutlu Sava altklar odayla ilgili olarak MT Mstearnadaha ilk gnlerden itibaren unlar syler: " Bakn efendim ben askeri okullarda ders verdim. Oralardases dzsenleri vardr ve snflar dinlenir. Bu alenen yaplr. Ben de sizin yerinizde olsum tekilatmla ilgili alan insanlarn odalarn dinlerim. Bunu da biz hi yadrgamayz." MFETTLERN AIA ALDII MT' LER VE EMEL SAYIN OLAYI Ayrca ilerleyen zaman diliminde almalar devam ederken bir bakakarar da MT'e bildirilir. Mfettiler sadece ilgilendikleri olaylarla ilgili

konularda arivdeki bilgileri grmek istemektedirlir. Bunun dndaki bilgileri grmeyi uygun bulmumaktadrlar. Bunun iiniki elemann grevlendirilerek arivden istenilen bilgilerin gerekli ayklamasn yapmas istenir. Bu byle de olur. Ama soruturmaya sekte vurmak isteyenler veya ynlendirme-yanltmaabasna girenler derhal aa alnacaktrlar. Bu konudaki ceza iki kiiye de uygulanr. Bunlardan birisi Mehmet Eymr'n o dnemdeki yardmcs Korkut Eken'dir. Dier grevli de ayn dairede bulunan ve nl iadam Aa Ceylan'nn dnr olan dier yardmcdr. Soruturmann seyrini beenmeyen bu ikili mfettilere baz konularda bilgi aktarmamakta direnip soruturmay baka yne ekmek isteyince, Kutlu Sava ve arkadalarnn oluruyla aa alnrlar. Soruturma srasnda eski Genelkurmay Bakan Necdet ru ile ilgili Emel Sayn olay da incelenir. MT raporunda ru ile Sayn arasnda bir gnl ilikisinden bahsedilmektedir. Buna ilikin arivdeki bilgiler incelenir. Evet, MT bir kaynandan gelen duyumu, rapora, arivdeki dosyasndan alarak aynen aktarmtr. Ama bu duyum arive yanl gemitir. Yine dosyalarda olayn dorusu bulunmaktadr. Sayn ile Gnl ilikisi bulunan kii bir bakasdr. MT arivindeki bir hatal yazmn sonucunda ru paa ar yara almtr. Bir yoruma gre de bu hatal yazm bilinereko rapora konulmu bylece ru'un ypranmas salanarak Cumhurbakanl seimlerinde etkisizletirilmesi amalanmtr. Bu da zal'n yolunu amtr. Peki ama MT hangi yetki ve grev anlay iinde Necdet ru'u incelemitir? ru skynetim dneminde stanbul MT Blge Bakanl'nn fiilenen st dzey idarecisidir. Daha sonra da Genelkurmay Bakan olmutur. MT askeri kiiler ve kurumlar konusunda aratrma yapmak iin bu kurumlarn yetkilileriyle bir uzlamaya varmak durumundadr, nk yasa byle demektedir. Ama byle bir anlama da yoktur. MT ru'u kendi yneticiliini yapt zamanlar dahil olmak zere uzunca bir zamandr izlemektedir. Ve bu izlemeyi de MT'in bandaki asker idareciler bilmektedir. Yani herkes birbiri hakknda bilgi sahibi olmak iin MT'i kullanmaktadr. nk bu izleme bir istihbarat szmas veya pheye dayanmamaktadr. Arivler bylece insanlarnzel yaamlar dahil pek ok bilgiyle dolmakta ve bunlar da asla yokedilmemektedir. MT incelenir ve sonuta iki kiinin aa alnmas ve bir dizi eletiri ile dolu olan rapor hazrlanr. Raporda askerlerin bir basamak olarak grdkleri MT Mstearl grevinin bu iin uzmanlarna ve anlayanlarna braklmasnn zamannn gelip getii vurgulanr ve MT'in yetki ve sorumluluk alanlarnn dnda faaliyetlerde bulunduu belirtilir. Acil olarak MT'indevlet hizmetine sokulmasnn kanlmazl anlatlr. MT arivlerinin zel yaamlarla dolu olduu da sayfalk raporda yeralr ve bu uygulama eletirilir. Rapordayeralan hayali ihracat savlarnn doruluunu belgeleyecek gerekli dkmann da arivlerde

yerald belirtilir. Bu MT'in dardan bir grup tarafndan ilk kez denetleniidir. Ve sonular asndan da ok nemlidir. MT HAYALCLER SAPTAR VE YAZDIKLARI DORULANIR MT raporunda yeralan hayali ihracat sulamalaryla ilgili olarak yeni bir soruturma almas gelien olaylar nedeniyle kanlmaz olur. Soruturmann sonucunda pek ok iddia dorulanr. MT raporu soruturmas da hayali ihracat soruturmas eklinde srdrlr. Ancak Kutlu Sava raporunda zellikle polisi ok yakndan ilgilendiren sulamalarn bulunduu 17. sayfadaki olaylarn, MT tarafndan belgelendiini, Babakan Turgut zal'a bildirir. Bildirir ve karar da ona brakr: " Ayrca MT raporunda 17. sayfada yeralan iddialarn kontrol debu vesileyle yaplm olmaktadr. nemle belirtilmelidir kibu konudaki iddialarn mesnedi vardr ve MT ilgilileribu konuyu etdlerine dercederkengenel olarak konu hakknda doru enformasyona dayanmlardr. Bu konu bu raporumuzun tekliflerinin deerlendirilmesi erevesinde ele alnacandanetdn 17. sayfasndaki iddialar ayrca ele alnmayacak ve kesinbir ihtiya belirlemedike bir baka rapora konu tekiletmeyecektir." Turgut zal da zaten byle bir soruturmaya hi bir zamangerek duymayacaktr. Sonra gelenler ise onunyolundan hi kmayacaktr. GZLLK DENLEN BYK BALON Kavga hala devam etmektedir. Ancak burada ok nemli bir sonu daha vardr ki gzard edilmesi mmkn deildir. O da devlet srr ve gizlilik olarak adlandrlan ablonlardr. Gizlilik CIA tarafndan ne Watergate'de ne de rangate'de salanabilmitir. ngiliz, Fransz Rus gizli servisleri de benzer skandallarda gizlilik salayamamlardr. MT iin de ayn eyler geerlidir. MT zelliklebakalar adna kullanld zamanlarda, sr saklayamad gibi skandallara malzeme olmutur. Buradan hareketle gizli servilerin kime ve neye hizmet ettiklerinin yan sra ne adna neyi sakladklar ve gizlilik perdesiyle rttklerinin de iyice tartlp , aydnlatlmas gerekiyor. Eer bunlar yaplamazsa hem demokrasiler hem de gizli servisler byk zarar gryor. Daha dorusu halk adna grev yapan insanlar, halk aldatm ve bilgilenmesini engellemi oluyorlar.Gizlilie ne kadar ve nerede ihtiya duyulduununyasalarla iyiden iyiye snrlandrlmas gerekiyor. MT raporu ve ardndan ortaya kan gerekler gizlilik tartmalarnn ne kadar nemli olduunun eniyi rneini oluturmaktadr. MT raporuyla ilgili tartmalar o kadar boyutlanr ki, rahatszlk toplumun hemen her kesiminde en ar ekilde duyulur.Blent Ecevit eski gnlerin birikimiyle sert eletiriler getirir: "Mit kapatlr ve yeni bir MT kurulur" der. Ecevit'ino dneme ilikin eletirileri yledir: ECEVT: MT KAPATILIR , YEN MT KURULUR"

"MT'in kaaklkla ilgili konulara eilmesi bence doaldr. Delillere dayal saptamalar yapmas bence uygundur. Ben byle rgtlerin siyasi etkilerden ve kiisel hesaplardan uzak almasna byk nem veririm. Babakanlm dneminde MT'e hi bir siyasal grev vermedim, zel grev beklemedim. Ancak bana verilen raporlarndan olabildiince yararlanmaya altm. MT raporlar genellikle beni tatmin etmezdi. Somut ayrntlara girmekten kandklarn grdm. Bu da zerlerinde yaratlan ylgnlktan ileri gelmekteydi. Onlara ylgnlklarn amalar iin teviki oldum. Alma yeterince sonu alamadm. MT'in bilgi ve deerlendirme dnda aktif grevlere yneltilmesini her zaman sakancal bulmuumdur. nk bylesine bir grevden byk siyasal ve sosyal sakncalar doar. bana gre istihbarat rgtleri ak ve temiz almalar yapmaldr. Gnmzde rgtlerin iine szmadan, ajan provakatr kullanmadan bilgi toplama olana vardr. Ancak eski alkanlklardan kolay kolay kurtulunamyor. MT olaylar konusunda nceden bilgi alr ama emniyetin bunlarn stne gitmek iin istedii somut bilgileri vermekten de kanr. Ben kendi dnemimde bunu saptamtm. Benim zamanmda kaaklk konusunda ok iyi raporlar vermilerdir. Bunlar beni ok sevindirirdi. Sonu almak iin Sayn Orhan Eypolu'na ( Dnemin Babakan yardmcs) bu raporlar verirdim. Ama haberlerin szd yolunda bilgi alrdm. Trkiye'deki istihbarat birimleri arasnda salam bir egdm gereklidir. MT pandorann kutusu gibi ald. Belgeler ve bilgiler geliigzel yasad yollardan dalyor. MT'in de pek ok devlet kuruluu gibi rndan km ve ok tehlikeli, sakncal bir biimde kullanlr duruma gelmi olduu belli. Teorik olarak iki zm yolu vardr: Birincisi MT kapatlr, yerine daha salkl bir kurulu yeni bir MT oluturulur. kincisi; rapor ciddiye alnr ve kastl hazrlanm olsa da ierii tm iddialar, gven verecek tarafsz bir kurulca aratrlp kamuoyu nnde aa kavuturulur. Kurum ar bir yara almtr. Babakan Turgut zal'n MT'in yerine uzunca bir sredir yeni bir MT oluturmak iin frsat kollad bilinmektedir. Raporuniktidara byle bir frsat salamak zere tezgahland kukusu zihinlerde uyand." KSKN EMNYET LE MT'LER ,KADER M SYAS HESAPLAR MI BARITIRDI Ancak daha sonra MT den uzaklatrlanlar ile MT raporunda yeralanlar devletin st dzey ynetimindeyine bir araya gelirler. Sulanan nal Erkan Olaanst Hal Blge Valisi, Mehmet Aar Emniyet Genel Mdr, Vali Nevzat Ayaz DYP Milletvekili ve nce Milli Savunma ardndan Milli Eitim Bakan olurlar. Mehmet Eymr MT'e geri dner(Kimi evrelere gre dn, dnemin Babakan Tansu iller'in kocas zer iller'in araya girmesiyle saland. Kimilerine greyseyeni oluturulan birimlerde onun yerini dolduracak eleman sknts olduu iin dn teklifi kendisine ulatrld.) Korkut Eken ise bir dnem, hakknda rapor yazd Mehmet

Aar'dan gelen i teklifini kabul edip, polis zel timinin eitiminden sorumlu mdr olmutur.( Korkut Eken ile bir zamanlar aralarndan su szmayan, kader arkada Mehmet Eymr arasndakiiplerin de bu teklif nedeniyle ve Eken'in grevi kabul etmesiyle koptuu belirtiliyor. Eken'in, MT'e geri dnen Eymr' , kendisini drda brakt gerekesiyle sulad ve krldaktarlyor.) HRAM ABAS'IN LMNN SIRRI Herkes grev bandadr, hem de kilit grevleri paylarlar. Kimse hakknda bir soruturma veya aratrma yoktur. Bir eksik vardr; Hiram Abas. Abas, 26 Eyll 1990 gn stanbul'da urad bir suikast sonucu ldrlmtr. Bu lmn zerindeki sis perdeside hala aralanabilmi deildir. Abas ile ilgili olarak lmnn ardndan, MT iindeki askeri kanattan olduu bilinen kiiler ellerine aldklarkatlarla, gazeteci gazeteci gezer ve Hiram Abas'n uyuturucu iiyle ilgilendiini, Yahudi kkenli olduunu, MOSSAD'ave batl servislere bilgi szdrdn, adnn nasl bir melanet anlam tadn anlatp dururlar. Bunlar haber de olur. Bu haberler daha sonra olu tarafndan yalanlanr. Yine MT iindeki kavgadr yaanan. Abas'n lm zerine yaplan yorumlarda MT ii hesaplamann en temel lm sebeplerinden birisi olduu ifade edilir. ldrlmesinden hemen nce, ok yaknnda bulunan ve ona koruma salayan MT stanbul Blgesi'nin elemanlar baka yerlere tayin edilir. Kendisine gnderilen korumalar kaldrlr. Bu konudaki bir iddia da;Abas'n kendisine ate eden kiileri tand iin, arabas yavaladnda onlara selam verdii eklindedir. Ancak bu ispatlanabilmi deildir. Ama Abas'n gnde en az yz mermi yakan, hareketli hedeflere ate etmeyi seven, isabetli atlar ve iki silahn birden hzla atelemesiyle nl "kovboy" evikliinin, 103 adet silahl atmaya girip kmlnn iki kez yaralanmasnn getirdii tecrbelerin bu yollaetkisiz klnd savlanmaktadr. Aslnda gizli servis ateidir ortal dumana boan. nk lm bile bu kavgalar bitirmeye yetmemektedir. Gizli servisin iinde hesaplamalar bu dnyadan, br dnyaya tanr durur. MT NEDEN KOMPLOLAR RGT OLARAK TANINIYOR MT srekli olarak bir komplolar ya da senaryolar rgt gibi gzkmektedir. Bunda ana etken MT'in bnyesel sorunlardr. indeki gruplarn faaliyetleridir. Demokratik olmayan, toplum karsnda sorumluluktan kaan yaps ve zerindeki oyunlara kar koyma mekanizmalarnn olmay sorunun odak noktasdr. Geri bu hemen her Trk kurumu iin geerli bir eletiridir. Ancak istihbarat rgtndekii dinamiklerin ayr biryaps bulunmaktadr. MT iindeki ekimelerin ortaya koyduu adlar kimi zaman, ya da ou zaman, arkalarna aldklar askeri veya siyasi glerle,yetki ve sorumluluklarnn tesinde; devleti

kurtarma giriimlerinin nemli bir payandas olabilmektedirler. MT'in dearalarnda bulunduu pek ok lkenin istihbarat servisleri, henz bu arac ya da taeron kullanma veya kullanlma olarak adlandrlan, btn rnekleri yasalar ve ulusal karlar aan, bireylere hizmete dnk sansasyonlara yolaan uygulamalarn, kar savalarnn nne geebilmi deillerdir. Oysa bu durumda olmann verdii zararlar pek ok lke ve Trkiye yaamaktadr. Kamu grevlisi kimlii tayan insanlar, birileri adnabireyleri kurtarma hevesine daldlar m, o kurumlar ve insanlar tarihin kara sayfalarn yazmaya balyorlar. spanya, talya, Amerika, ngiltere, Yunanistan, Rusya gizli servisleri baz kiilerin ya da gruplarn,karlarnn gerektirdii davranlarndan dolay, 2000 ylna girerken lkelerine ve istihbarat servislerine byk skntlar yaamaktadrlar. Gizli servislerin en bata bunu grp bu tr karanlklar bnyelerinden uzak tutma ve bunlar aydnlatma grevleri doalarnda bulunmaldr. nk kirlenen sadece kendi tarihleri deil, lkelerinin demokrasileri ve hukuk dzenleri olmaktadr. CIA'NIN BAINA GELENLER VE DEMOKRATK SERVS STE Amerikan gizli servisleri kendi ulusunun Bakan setii Kenedy'i ldrtmekle sulanmaktadr. Bu az bir leke midir? Bu hangi gizli servisin altndan kalkaca bir olaydr? Bugn demokratik dnyadaCIA'nn ypranml tm gizli servislere rnek olmaldr.CIA en bata kendi lkesinde olmak zere karanlk operasyonlar nedeniyleimekleri zerine eken ve zerinde hep tartmalarn bulunduu bir servis olmaktadr. Demokrasilerde bu tr olaylarn artk ho karlanamayacann rnekleri Amerika'da gzler nne serilmektedir. CIA tarihinde ilk kez grevi ktye kullandklar gerekesiyle 10 alan cezalandrlm, bunlardan iki st dzey yneticinin iine son verilmitir.CIA tarihinde ilk kez uygulanan bu ynteme neden olan ey Guatamala'l bir General ile birAmerikan vatandann ldrlmesinin arkasnda CIA'nnbulunduunun ortaya kmasdr. Bugne kadar yzlerce benzeri olay yaanmtr ama ilk kez bir ceza uygulanmaktadr. Grev srasnda yetkilerini aan kiileri kollama gibi bir i diren gelitiren gizli rgtlere CIA'daki uygulamaok nemli bir ders olacaktr. lenen cinayetlere Guatamala'da CIA hesabna alan bir Albay'n kartn bilenve bunu merkez ynetiminden saklayan eski Guatamala ve Latin Amerika istasyon eflerigrevden uzaklatrldlar. Bu grevden uzaklatrlmalardaSenato'da bulunan stihbarat Komitesi'nin basklar ok etkili oldu. bu yeni anlay iin basknn parlamentodan gelmesi ok nemli bulunmaktadr. Olayla ilgili grlen kiilere de disiplin cezas verilmitir. CIA iinde 1991 ylnda ortaya kan skandal 1995 balarnda kamuoyuna yansm ve bu sonu ortaya kmtr. CIA iinde pek ok yapay oluumlar meydana getirilerek ekonomik ve operasyonel denetimrgt ynetiminin ve denetiminin dna

karlmaktadr.Bunun kontrol ok nemlidir. nk gizli servis alanlar demokratik dnyadahangi lkede olurlarsa olsunlar, kim iin alarlarsa alsnlar yaptklarnn hesabn vermekzorunda olduklarn bilmelidirler. Amerikan gizli servisininin (CIA)iinde oluturulan ve casus uydular yerletirmekle grevli bir birimde (NRO), 1 milyar dolarn zimmete geirilmesi olay ortaya kartlmtr. 30 milyar dolarlk CIA btesi iinde kimbilir ka kii ve yapay rgt, bu paralar denetimsiz kullanmaktadr. Bunlarn dnya siyasetine etkilerinin llmesi bile nedredeyse olanaksz kalmaktadr. Bunun nne geilebilmesi ise kesinkez denetim ve hesap vermekten gemektedir. Bu szkonusu rgt CIA'da olsa ayndr, MT'de olsa ayndr. Dnyabu kurumlarn denetimini yapabilecek rgtllklere kavumak zorundadr. Gizli servisler silahlarn deil bilgilerin arpt yaplar halihe gelmelidir. CIA, KGB, MT, MHP VE KAFKASLARDAEENLERN YKS Bu tr skandallarla alkalanan haberalma birimlerinin deerlendirmeleri ve istihbarat faaliyetleri de, byk hatalarla dolu olmaktadr. CIA operasyonel anlamdaistihbaratta snfta kalmtr. Burnun dibindeki Haiti'ye askeri karma iinngrd senaryolar tutturamamtr. Havaalanna inen Amerikan karma birlikleri sava beklerken, akn akn kendilerini zileyen Haitililer ile karlamlar ve adeta bir tatbikat yapmlardr. CIA son dnemdeTrkiye ile ilikilerinde zellikle Kafkaslarve Kuzey Irak konularnda hassaslamgzkmektedir. rnein een sorunun MT tarafndan Rus'yann bana bela edildii gibi bir kanya kaplan Rus'ya, Trkiye'den giden yardmlarn kesilmesiniistemektedir. Bu amala Rusya Federal Kar stihbarat Servisi efi Sergei Stepain ile D stihbarat Servisi Bakan Yevgeni Primakovubat ve Mart 1995'de MT'in davetlisi olarak Ankara'da yaptklar ziyaretlerde gnlllerden duyduklar rahatszlklar PKK-Trkiye arasndakimcadeleyi de anmsatarak, Cumhurbakan Demirel'e kadar anlatma olana bulmulardr. Ayn ynde istek Temmuz 1995'de Trkiye'ye gelen CIA Bakan John Deutch tarafndan da dile getirilmitir. MT yetkilileriyle grmesine, Amerikan basnna MT'ininsana dayal istihbaratta dnyann en iyi tekilat olduu eklinde "Balon" haberler szdrarak ve bunlarn Trk basnnda yanklanacan bilerek, olumlu kamuoyu grntleriyle balayan Deutch, MT ile een gnlller arasndaki ayrmtam yapamamtr. Aslnda Trkiye, eenistan'a MT eleman sevketmemitir. Ancak Trkiye'deki eenlerin oluturduu gnlller araclyla buraya savamak iin gnlller ve silah gnderilmitir. Babakan iller kendisiyle gren een gnlllere, silah almak iin para vermitir. een gnllerin Ankara'da oluturduklar gruplarntesinde bu konuda Tansu iller'i ikna iin devreye MHP Genel Bakan Alpaslan Trke girmitir. Trke devreye girer girmez iller 20 milyon dolarlkpara yardmn gnlllere

aktarmtr. Bu para silaha evirilmi ve gnlllere silah olarak ulutrlmtr. Ukrayna'nn Ankara Bykelilii araclyla silahlar konsunda n grmeler yaplm, daha sonra Ukrayna'dan gelen zel temsilciye bu para verilmitir. zel temsilcigider gitmez de silahlar Ukrayna zerinden eensavalara aktarlmtr. Trkiye'den, Azarbeycan ve Dastan zerindeneenlere gda ve giyecek yardmlar ile sivil, asker ve polis gnlllerin gidii salanmtr. Ancak bu olaylar srasnda Ruslar ve dier Batl istihbarat servisleri MT elemanlarn aktif olaylarn iinde gibi tahlil etmilerdir. Bu arada gnlller araclyla toplanan paralar da yine ayn yollarla silaha evrilmitir. Yani Trkiye'deki gnlllerin faaliyetleri ve oluturduklar rgtleri,MT'in tesinde ve stnde faaliyetlerde bulunmay baarmtr. MT yetkililerinin gnlllerle yapt grmelerde, bakaca bir yardmda bulunulmasnn mmkn olmadn aka ifade ettii belirtilmektedir. BuradaMT engelleyici rol oynamamtr. Bu ok nemlidir. MT daha nceki rneklerinde de grld gibi istemedii takdirde bu tr olaylarn organizesine ve yardm sevkine asla izin vermemektedir. Bunun en gzel rnei Abhazya ile Grcistan arasnda yaanan sava srasndaMT gelimeleri denetlemek ve snr tesi yardm abalarn engellemekte ok baarl olmutur. Ancak bunlar hep hkmetin istei dorultusunda gereklemitir. O dnemde hkmet iindekiGrc Bakanlar ileTrkiye'deki Grc etkinlii Refaattin ahin ile Hasan Ekinci'nin banektii bir grup tarafndan ok st dzeyde temsil edilmitir. Bu kulislerde olaylara tepkiler konusunda etkili olmutur. AZER DARBES MT'DEN KELLE ALDI Trkiye'nin zellikle Kafkaslar ve Orta Asya zerindeki etkinlii zaman zaman blge lkeleri zerindeki senaryolar nedeniylealeyhimize dnmektedir. Rus gizli servisi hala blgenin en etkin kurumu olarak operasyonlarndabaarl olmaktadr. rnein Azarbeycan'da darbeye kart iddia edilen MT elemanlar ileblgedeki askeri ve sivil Trkiye'li danman kadrosundan nemli bir blmsaf d braklmtr. Blgeye giden ve MT 'in eski Mstear Yardmcl grevinde bulunan Erturul Gven daha sonrabaarszl bahane edilerek merkeze alnm, uzuncasren bir tartma ortamnn ardndan da emekliye ayrlmtr. Gven MT iinde bir personele yaplabilecek en ar hakaretlerden birisi olan kadrosunun Babakanla iade edilmesi durumuyla karlam ve emekliliini istemitir.Bu srada darbeye kart iddia edilen baz MT grevlileri de yine MT tarafndan Ankara'ya getirilmitir. KUZEY IRAK'DA MT NE YAPAR? CIA'nin Kuzey Irak zerindeki kontrolnn ve ynlendirmesinin ise ok baarl olduunubelirtmek gerekmektedir. Trkiye malesef bu blgedeki istihbarat oyunlarna bir trl dur diyememektedir.

CIA'nn 23 yl st dzey grevlerinde bulunduktan sonra emekli olan ve halen de CIA iin raporlar hazrlayan Donald Jameson CNN 'nin haftalk program Global View'da yapmc Ralph Beiglaiter 'in sorularn yantlarken: " Artk Kremlin olmadna gre sizce bugnlerde, haber alma rgtleri iin Dnya'nn en nemli blgeleri neresi" sorusuna u yant veriyor: " Bosna gibi ok bariz noktalar bir yana brakrsak bence en nemli yerlerden biri Trkiye.nsanlar Trkiye'ye yeterince dikkat etmiyor. Ama u anda CIA'y ben ynetseydim dikkat ederdim. " CIA'nn bugn en ok dikkat ettii lkelerin banda MT'in geldii kanlmaz bir gerek. Peki ama Trkiye bununla mcadele edebiliyor mu? Bu sorunun yant ne yazk kiolumsuz olmaktadr. Geri MGK bu aklama'nn ardndan hkmete ve dolaysyla MT'e bu casus trafiine kar dikkatli olmasn nermitir. Ama bu aklama bile Trkiye'nin bu alandaki yetersizliinin bir gstergesi , ya da ierdeistihbarat birimi ile devlet ynetimi arasnda biranlaamamazlk bulunduunun gstergesi deil midir? Kontrespiyonaj faaliyetigizli servislerin en ok tecrbe, eitim, teknik ve ekonomik olanak isteyen sabrla,titizlikle srdrlen ilerinin banda geliyor. rnein ajanlarn cirit att sylenen Dou ve Gneydou Anadolu Blgelerimiz'e gelen yabanclarn saysna yllar itibariyle yle bir bakalm isterseniz: 1993 Ylnda Blgeye Gelen Yabanclar Ar 62.519, Diyarbakr 324, Gaziantep 1096, Hakkari 8573, Kars 4195, Mardin 8311, anlurfa 3463, Van 159, rnak 16. 634, Idr 72.279. 1994 Ylnda Giri kaplarna Gre Blgeye Gelen Yabanclar Ar (Grbulak )3200, Diyarbakr ( Merkez )342,Gaziantep ( Islahiye, ncpnar) 138. 236, Hakkari( Esendere) 138.270, Mardin ( Nusaybin) 104. 068, anlurfa (Akakale) 3388,rnak (Habur) 14. 299, Idr (Dilucu) 69.396. Bu rakamlara her yl Trkiye'ye turist olarak giri yapanlar, konferans iin gelenleri,bilimsel inceleme ad altnda gelenleri de eklerseniz bu rakmalarlabaetmenin zorluu ortaya kacaktr. Ancak bunlarn iyi ayklanarak incelenmesi ve doru kiilerin peine dmek istihbarat rgtnn kalitesini ve barsn gsteriyor. Trkiye'de devleti ynetenler bu baar konusunda pheler dile getiriyorlar. MT yetkilileri ise, gelenlerin hepsinin peine bir adam takmann olanakszln ve mantkszlndile getiriyorlar. Gelenleri geli kaynaklarna gre, ilgi alanlarna gre, temasta bulunduklar kiilere gre snflandrarak takip ettiklerini dile getiren yetkililer "Trkiye'de casuslarn cirit att" eklindekiyaklamlarn hatal olduunu ifade ediyorlar. Onlara gre izlenmesi gerekenler eldeki eleman, teknik durum ve bteyeterlilii iinde izlenip, gzleniyor. Ayrca " Bu tr abartl

senaryolar paranoyayavardrmann da bir gerei yok" diyorlar. STHBARAT AKAR TRK BAKAR Dnya'da istihbaratn ekil deitirdiibu gnlerde aslnda evindeki bilgisayar ile nternet'e balananhemen herkes Trkiye veya blge lkeleriyle ilgili o denli bilgilere ulaabiliyor kiklasik casusluk yntemleriyle uramann da pek anlam kalmyor. st dzey konferanslar, bilimsel geziler, ayrca lkelerin birbirlerine haber vererek gerekletirdikleri diplomatik veya haberalmayaynelik istihbarat gezileri sorunu baka bir boyuttan da gndeme getiriyor. zellikle Kuzey Irak zerinde yrtlen ve 50'den fazla yardm rgt tarafndan kanalize edilen yardm almalarndan ne kadarnn istihbarat amal olduu bile saptanamamaktadr. Aslnda burada Trkiye'nin karsna kan sorun istihbarat faaliyetinden okkkrtc almalar olmaktadr. Bunlarla mcadelede ise blgede etkinlii tam oluturamayanTrk gizli servisinin yeterli olamad aktr. Burada blgedeki ok uluslu glerin almalarnasnrsz kolaylklar getirenve olaylarn izlenmesini fiilen olanaksz klan, planlamadan uzak siyasetilerimizi eletirmek gerekiyor. Kuzey Irak'a herey Trkiye zerinden geiyor. nsann aklna Almanlarn su kaynkalarn grdkten sonra Trkler iin syledii " Su akar Trk bakar" sz geliyor. Biz pek ok olayda olduu gibi btn kurumlarmz ve insan potansiyelimizle nmzden , avucumuzdan akp giden olaylara mdahale ve ynlendirme yerine ya savunmada kalyor veya suya baktmz gibi bakmakla yetiniyoruz. CIA'NIN UMUDU TRKYE CIA'nn Ortadou operasyonlarnn belkemiini oluturan lke Trkiye'dir. Trkiye ile Amerikan gizli servizsleri arasndaki eitim, teknik yardm ve operasyonel anlamdakibirlikte hareket etme anlay son 2 yl iinde oka artm gzkmektedir. Bunun Trkiye aleyhine douraca sonular konusundaMT in son derece dikkatli davranmas gerekmektedir. " Bu ilikilerde ok dikkatliyiz. Biz akllyz. Bu ayn zamanda bir akl oyunudur ve lkemiz aleyhine en kk bir gelime sz konusu deildir" savunmalarnn kendine gven asndan umut verici ama Amekrikan gizli servisleriylegiriilen ilikilerdeki dengeleri korumada yeterli olmad aktr. Trkiye bu ilikilerinde 1950 -1960 arasndaki ypratc, ykcrnekleri iyi incelemeli ve titiz davranmaldr. Bamszlk ve ulusal politikalarladnyaya alma konusunda MT rakiplerini dost, dman demedenaarak ve kendisini istem d kullanmalara kar savaarak dier kurumalar arasnda nc ve lider olabilme ansn ok iyi kullanmaldr. Amerikan ak istihbarat kaynaklar Trkiye zerine okasenaryolar retmekte, sava oyunlarnda Suriye ile Trkiye arasdaki su sorununu, ran ile Trkiye arasndaki rejim sorununu n plana kartmaktadrlar.

Hatta bir ara Amerikan sava sinaryolar ran' cezalandrmada Trkiye'yi kullanmak zerine oturtulmutur. Ancak bu tez MGK da dikkatle incelenmi ve Amerikannbu yaklamna dikkat ekilerek ran ile savatan kanlmas gerei zerinde durulmutur. Amerikandnce retme organizasyonlar olan Thnk-Thenk'ler zellikle Arap milleyetiliinden srail'i kurtarmak amacylaKrt ve Trk'leri tampon olarak ileri srebilecekleri senaryolar retmektedirler. CIA btn bu olaylarn iinde yeralmaktadr. ranzerinde 1994 ylnda yaplan istihbarat operasyonlarnn, sadece hkmet aleyhine olan pisikolojikboyutuna yatrlan para 4 milyon dolardr. 1995 ylnda da en az bu kadar parann harcanaca belirtilmektedir.Bu paralarn byk ksm basn ve propaganda faaliyetlerine ayrlm durumdadr.ran bu propaganda da baz Trk gazeteciler ile basn organlarnn da Amerikallar tarafndanfinanse edildiklerini ne srmektedir. Bu konuda ran'n Kayhan gazesindebaz adlar da ileri srlmektedir. Irak'da saddam Hseyin'e kar 1994 ylndayrtlen operasyon iin harcanan para ise 15 milyon dolardr. Bu parann daha fazlasnn1995 ylnda harcana kesindir.Ayrca CIA'ya bu lkelere kar giriilecek operasyonlar iin yeni yetkilerin verildii de bilinmektedir. Bunlardan Trkiye'nin etkilenmemesi ise mmkn deildir. Bu konuda hazrlanan ve MGK da ele alnan raporlarda bu oyunun iyiden iyiye aratrlp, gzden geirildii anlalmaktadr. burada amaz ran'n bu oyunlar hakl karrcasna Trkiye karsnda taknd olumsuz tutum ve tavrlar olmaktadr. CIA 'nn Guatemala'dakiyasad operasyonlarn ortaya kartan Amerikal Senatr Robert TorricelliClnton'a gnderdii mektupta , CIA'nn i dnyasn yle tanmlyor: " CIA yetkililerinin Amerikan ynetimine ve lkenin genelinekar hi bir sorumluluk hissetmediklerini biliyorum." Trkiye'nin CIA ile ilikilerinde olduka dikkatli davranmas gerekmektedir. Daha nceki ilikilerinin Trkiye'ye ve MT'e kaybettirdikleri ortadadr. Trkiye'nin toplam d borcu 80 milyar dolardr. MT'in 1996 bte denei 5 trilyon dolayndadr. Bunun dolar karl 100 milyon dolar etmektedir. Buna rtl denekten aktarlan 5 milyon dolarlkbir gelir daha eklenebilmektedir. CIA LE UVALA GRLR M? Bu nerdeyse CIA'nn ran ve Irak operasyonlar iin harcad bte kadar bir denektir. CIA'nin tahmin edilen btesi ise 30 milyar dolar cvarnda bulunmaktadr. CIA'nn da bal olduu Amerikan UlusalGvenlik Ajans'nn Ortadou btesini kontrol edenve Trkiye'den de sorumlu olan 6. Dairesi'nin btesi500 milyon dolar civarnda bulunmaktadr. stedii anda kaynak yaratabilen, adam satn almada ve operasyonel tavrlarnda bol

para harcaya bilen ve ynetiminden habersiz eylemlerde bulunmak gibi gelenekleri olan bir gizli servisle mcadele etmenin, veya "dost" olmann bedellerinin iyi dnlmesi gerekmektedir. CIAyeniden yaplanmakta ve deimektedir. Uzun zamandan buyanasiyasilerden alamad destei , Clnton ynetimi dneminde ortaya kan dpolitika sorunlar nedeniyle yeniden salamaya almaktadr. Amerikan politikaclar d politikadaki sarslan dengelerini kurmak iin CIA'ya gven ve yenioperasyon yetkileri vermektedirler.Trkiye'nin de iinde bulunduu kuakta Amerika'nn rtlistihbarat operasyonlarn arttraca btesindeki kaynak artndan net bir ekilde anlalmktadr. CIA'nn Fransa'dave dier btn Avrupa lkelerinde yrtt casusluk faaliyetleri ve bunlarn nitelikleri dikkate alndnda,ekonomik istihbaratta zellikle de silah sanayi konusunda ne kadar hrn olabilecei rnekleriyle nmzde durmaktadr. Fransz istihbarat servisi DSTbe CIA ajann 1.9 milyar dolarlk bir fze pazarlamasndan kaynaklanan irketler aras rekabette istihbarat toplama olaynda snr d etmitir. Ayn tutumlar dierBatl lkelerin gizli servisleri iin de geerlidir.Trkiye bir pazar lke olarak , dnyann en nemli silah tketicisi olarak bu tristihbarat savalarna kar dikkatli olmak zorundadr. kinci Dnya Sava ve sonrasndaki souk sava dnemlerinin alkanlklar ve tek kutuplu dnya dzenine alan Amerika, Avrupada ciddi skntlarn iinde bulunmaktadr. Bunlarn en nemlisi ekonomik rekabet koullar ve Amerika'nn bu alandaAvrupal irketlerle girecei kavgadr. Amerikan istihbarat rgtleriekonomilerini yakndan ilgilendirenbu ihale yarlarnda kendi firmalarnn n palanda olmasn salamak amacyla vargleriylealmaktalar. Ancak Avrupal eski dostlarn bu almalara artk hogrle bakmadklar da bir gerek. zellikle birlemeden sonra ortaya kan ve sper g olma yolunda dev admlarla ilerleyen Almanya ile Avrupa'nn eskihatr saylr lkesi Fransaekonomik rekabette gizli servislerin kavgasnda CIA'ya geit vermemekte kararl gzkyorlar. Olaylarn aknn tamamen ekonomik boyutlara kaymas istihbarat almalarnda ticari kayglar birinci ncelik haline getiriyor. Bu konuda be Amerikal casusun Fransa'da ele geirilmesi, Amerika'da ticaretyapmaya balayan Fransz gizli servisinin irketlerinin ortaya kmas yeni istihbarat anlayna rnek olmaktadr. Almanlarn1995 yaznda lkelerine bir ziyaret yapan CIA Bakan Deutch'aekonomik istihbarat konusunda sert uyarlarda bulunduklar biliniyor. Bunlarn bir araya toplanmasndan kan sonu Amerika'nn Avrupada yeni

ortaya kan ekonomik glerle bann iyiden iyiyedertte olduudur. Bunun yan sra ngiltere'nin Rusya ile girdii iyi ilikiler de yeni kutuplamalarn habercisi olmaktadr. Ekonomik kavgada pazar lkelerinin hkmetlerinin ayarlanmas ayrca rvet datm gibi konularda bundan byle gizli servislerin aktif bir ekilderol alacaklar kesindir. MT'N EKONOMK STHBARAT VE SULARLA LGL BRM YOK Fransa Amerikal casuslarn ihale iindeki uygulamalar konusunda AB lkelerine bir rapor sunarak dikkatlerini ekerken, Amerika da ticari kayglarn Ticaret Bakanlar Ron Brownaraclyla aklamakatadr. Brown12 Ekim 1995 gn Kongreye sunduu raporunda 10 yl iinde 1trilyon dolarlkyabanc sermaye projelerinin gndeme geleceini ancak bu pastadan Amerika'nn payna den orann hi te iacc olmadn aktarmaktadr. Brown, raporundagemite 200 ihaleye katlan Amerikan irketlerindenyarsnn ihalelerde dier firmalar karsnda kaybettiklerini belirtmektedir. Amerikan gizli servisleri bu 100 Amerikan firmasnn ihaleleri kaybetmesi iin dier firmalarn toplam 36 milyar dolarlk rvet verdiklerini iddia etmektedirler. Amerikan istihbarat yaps artk gcn ticaret ve ekonomik alanda younlatrmakadr. Bu amala brokratlar ve iadamlar filenip izlenmektedir. CIA Japon Tivaret Bakan Ryutaro ile otomotiv sektrndekiiadamlarnn grmelerini dinlemi ve bilgileri Amerikaniadamlarna aktarmtr. Trkiye Avrupa'daen byk pazar lke konumunda bulunmaktadr. Teknolojik transfer,altyap yatrmlar, silah almlar ile bu az sulandran lke bundan byle ihalelerinde kyasya bir istihbarat savanasahne olacaktr. MT'in buna kar da hazrlkl bulunmas gerekmektedir. MT halen oluturamad ekonomik istihbarat ve organize sularla mcadele birimini bir an nce kurmak zorundadr. Bu konuda kaybedilen zamanlar Trkiye iinbir daha geri getirilemeyecek zararlara yolaacaktr. Avrupa'da skan, Rusya karsnda hep tetikte olan; ran, rak, Suriye nedeniyle srail'e ynelecek tehditler konusunda Trkiye'ye ihtiyac bulunan Amerika iinlkemiz bulunmaz bir nimettir. Kafkaslardaki yeni ekonomik olanaklar btn bunlarn yeni ve dayanlmaz sosunu oluturmaktadr. Trkiye bylesi bir tehlike karsnda Amerika'ya kar bir an nce istihbarat aklarn kapatma yoluna gitmelidir. stihbarat faaliyetlerini Amerika'ya yaslamak tutumundan vazgemelidir. MT'E BAKAN KEND NDEN IKMALI Uzun zamandr gl bir istihbarat tekilatna duyulanihtiya, MT'in sivillemesi isteklerine giderek yaygnlk kazandrmtr. Bunun bir sonucu olarak daha sonra Jandarma Genel Komutanl'na getirilenTeoman Koman 'n Mstearl dneminde MT basna alr. Gizli servisin kaplarndan ieriye lk kez 20 Haziran 1990'dabasn toplants nedeniylegazeteciler alnr. Bilgisayarlarda gsteriler yaplr. Bu MT gezisi srasnda, MT Mstearlndan kla hizmetine geri dnme

arzunu basna aklayan Koman, bir soruya u yant verir: "Bir messeyeen faydal olacak kii kendi iinden yetien kiidir, u artla; o makama gelene kadar her basama kabiliyeti lsnde trmanm olsun. Ben bu konuda bir adm attm yalnz bir endiem var. Bana sorulan ayn sorudur: 'Efendim devamllk gstermiyor askerler' . Ben de diyorum ki, belki bu dnemde devamll askerler gsteriyorlar. imdi dnebiliyor musunuz, yeterli politik terbiyeniz yoksa, kendi iinden yetien bir MT mstearn bozar yetkili kademeler:' Gelsin 15 sene kalsn diyoruz.' Bu garantiyi grmyorum. Ben bugnk ortamda, bugnk politik terbiye ile ksmi devamllk gryorum askerler iin. Benim mazim yok, brokraside ve politikada. Tabii askerlikte var. Ama devlet kademeleri politik kademeler bat anlamnda politik terbiyeye ularlarsa (terbiye yoktur da demiyorum yanl anlalmasn da) istikrarl iktidarlar teekkl ederse Trkiye'de o zaman iyi hizmet verecek kii iinden yetiir. O konuda da bir adm attk. Bir asker mstear var. Yardmclklarda bir asker var. O tamamen idari ilerden sorumludur, bir sivil var, o da tamamen istihbari ilerden sorumludur. Bunu yaparken de Babakandan unu istirham ettim: Ben devlet hizmetinin kimsenin ahsi mlk olmadna inanyorum, asker sivil ayrm da yapmyorum. Pekala, asker, sivil ne olursa olsun kii uyum iinde alabilir. Bunu ispat etmek istiyorum. kincisi bu tekilata admn atan gen ve kabiliyetli insana bir hedefi gstermek istiyorum. Babakan'a umut ediyorum ki iki, grev nesli sonra, iinden ynetici gelir dedim. Bunun uanda olmas biraz zor. Sebebi de u: Bugne kadar ki sistem idari konularda sivil yetitirmemitir. Nedense askerler ilgilenmitir. " UUR MUMCU MT' ANLATIYOR: NASIL DNLENDK? Bu MT gezisini o zaman rahmetli yazar Uur Mumcu bakn nasl deerlendiriyor: "MT hepimiz iin bir kapal kutudur. Dn MT mstear Korgeneral Teoman Koman, ( Top. 1956-5) gazetelerin Ankara temsilcileri ile yazarlara bu kutunun kapan birazck olsun at. Koman, MT'in almalarve alma yntemleri konusunda bilgiler verdi. Bizler de Koman'a aklmz kurcalayan btn sorular sorduk. Koman, eski MT mstearlarnn fotoraflarn gsterip bilgi verirken, ' MT'in askeri darbeleri hkmetlere haber vermedii' konusundaki eletirileri anmsatarak 1960 ylnn mstear Celalettin Tevfik Karasapan'n sivil olduunu ve o gece de gzaltna alndn syledi. Sayn Mstear' MT'in haberi olsa hi byle olur muydu?' demek istiyordu. Yemekte sz alarak Korgeneral Koman'a 27 Mays'n ordu iinde kurulan bir gizli rgt eliyle yapldn; bu rgtlenmelerden MT'in haberi olsa, bu gizli rgtn yakalanacan; 12 Mart ve 12 Eyllde ise ordunun hiyerarik btnlk iinde ynetime el koyduunu, Babakan'a bal olan MT mstearlarnn 12 Mart ve 12 Eyll darbelerini hkmete haber vermediklerini syledim.

Koman, 12 mart ve 12 Eyll'n herkes tarafndan bilindiini syledi. bunun zerine sorumu yineledim. Sorumun , Babakana bal olan MT'in bu iki darbeyi hkmete haber verip vermedii olduunu vurguladm. MT Mstear, darbelerin gizli hazrlandn, bundan MT'in haberdar olmayacan, MT'in hi bir devlet kuruluunda 'istihbarat ' almas yapmadn anlatarak yle konutu: - Benim tuhafma giden u: tham ok basit geliyor bana, biraz da komik geliyor. Git darbeleri haber ver. Komik geliyor bana... Bu aklama zerine aramzda u konuma geiyor: - Haberi olmas doal deil mi sayn paam? - Ama her istihbarat kuruluunun her bilgiyi yzde yz alacana dair bir garanti yok. - O zaman baarszdr. 12 Mart olduunda MT Mstear Korgeneral Fuat Dou idi. 12 Eyll olduundaKorgeneral Blent Trker. MT Mstear Koman, uygar bir asker. Hemen hemen her sorumuzu yantlad. Yantlayamayaca sorular da niin yantlayamayacan anlatt. Baz MT grevlilerinin adlarnn olaanst dnemlerde ikenceli sorgulara kartn, 12 Mart dnemindeki nl ' Ziverbey Kk' rneini de vererek, bu uygulamalarn MT yasasna da aykr olduunu syledim. 1960 ncesinde CIA'nn bir sre MT'in stanbul'daki dinleme servisi, sorgu timleri ve Milli Emniyet Okulu grevlilerinin aylklarn dediine, banda ' Milli'szc bulunan bir kuruluta bu tr ilikilerin yarataca sakncalara da deindim. Mstear bu konudaki eletirileri yle yantlad: - Baz anormal dnemler anormal uygulamalar getiriyor. nemli olan ne yle duruma , ne de yle uygulamaya dmek. Bugn hi bir elemanmzn herhangi bir cretini yabanc servis vermiyor. Bu konulardan sz geldi' gizli dinlemeye'... Telefonlar dinleniyor mu? Mstear herkesin dinlenemeyeceini, bu konuda olanaklarn snrl olduunu anlatt; rnekler de verdi. Baz yabanc servislerin de telefonlar dinleyebileceklerini szlerine ekledi. Skynetim komutanlarnn, milletvekillerinin, bakanlarn bile ' telefonum dinleniyor' diye yakndklarn ok duydum. Herkesin telefonu her zaman dinlenmez. Dinleniyor diyen gereksiz bir 'paranoya' iine girmi demektir. yi ho da gerekten telefonlar dinleniyor mu? Benim bu konuda bir tanm var: Prof. hsan Doramac! Korgeneral Koman'a 12 Eyll gnlerindebir Dantay yesi ile yaptm telefon grmesinin bir ka gn sonra YK Bakan Doarmac tarafndan bana kelime kelime anlatldn syledim. Konu Prof. Dr. Mmtaz Soysay ile ilgiliydi. Prof. Doramac Dantay Bakan ile Soysal hakknda bir konuma yapm;

bu konuma bana bir dantay yesi tarafndan telefonda anlatlmt. Bunlar mstearn dedii gibi' anormal dnemlere zg 'normal uygulamalar' ise pek yaknmayz. Fakat lkemizde o kadar ok ve sk ' anormal dnem' yaanyor ki, bir trl normali bulamyoruz. Baka lkelerde telefonlar dinleniyor diye hkmetler dyor. Bizde ise telefonlar dinleyenlere neredeyse rtbeler ve dller verilecek. stihbaratsz devlet olmaz. Milli stihbarat rgtnn siyasal amalar ve ikenceli sorgularda kullanlmas istihbarat'da bu istihbaratn milliliini'de yaralar. Ve yaralamtr! Bu dncelerle Sayn Koman'a teekkr edip, MT'in 2000 dnmlk arazi zerindeki tesisinden ayrldk. Komandan sonra sra eski MT mstearlarnda. 12 Mart dneminin MT mstear Fuat Dou, 12 Mart sonrasnn mstear Nurettin Ersin, 12 Eyll'n MT mstear Blent Trker ve yardmcs Recep Ergun gazetecilerle konumazlar m? Belki anlatacaklar vardr? Bizlerin de onlara soracaklarmz." Ancak tabikibu basn toplants da MT'i tartmann odandan ekmede yeterli olmamtr. nk lkenin istihbarat faaliyetine duyduu ihtiya, MT'in yanl kullanmndan kaynaklanan yanlglar daha da gzler nne sermektedir. KOMAN'INMT BAKAN'I ADAYLARI NE YAPTI? Koman ayrlarken yerine aday olarak iki sivil yardmcsn sunar. Cumhurbakan Turgut zal ile Babakan Sleyman Demirel'e bu iki kiinin adn verir ve ikisinden birinin Mstear yaplmas konusundaki dncesini iletir. Ama bu iki kii bir sre sonraMstearlk iin ylesine bir, birbirlerini karalama ve zel yaamlarna dair kulis ve kavgabalatrlar ki, kendi elleriyle kendi anslarn ortadan kaldrrlar. Sonuta adlarn duyanlar, " aman onlardan uzak duralm " demek zorunluluu hissedecek dzeye gelirler. Bunlar Emre Taner ve Erturul Gven'dir. MT 'de iinden yetimi bir Mstear ile alma gibi yllar yl iinde saklad arzusunu gerekletirmeyi baaramaz. Ortadaki grnt allm i kavgadr. Uzlama olamad iin, kiiler aras yar adeta bir yoketme savana dnmtr.Tam bu srada bir MGK toplantsnda bu Mstear Yardmclarnn ynettii MT den gelen ve Gneydou' da zmn sava olmadn belirten grler,bu iki ada ilikin askerlerinmuhalefetini de ortaya kartr. Bu kavgalar bir sredir rafta tutulan MT'i ikiye ayrmak gibi dnceleri yeniden iktidarn gndemine getirir. Hatta DYP-SHP koalisyonunda MT'in ikiye blnmesi konularndaki tartmalar bir Kamu Gvenlii Mstearl oluturulmas iin yasal prosedrn hazrlanmasna kadar getirilmitir. MT' KYE AYIRIP MI SAKLASAK, YOKSA.... Bu planlara gre MT i istihbarat ile ilgili bir ayr birim , d

istihbarat ile ilgili bir ayr birim olmak zere ikiye ayrlacaktr. Bu konudaki almalar halen sryor. Ancak nedense istihbarat kurumlarn birbirlerinden ayr, koordinasyondan uzak bir ekilde fazlalatrarak almalar iinden klmaz bir hale getirdiimiz konusunda bir eletiri yaplmamaktadr. MT'i iki ayr birim olarak yaplandrma konusundaki ilk almalar ve istekler 1960 darbesi sonrasnda dile getirilmitir. Hatta darbeciler MAH iindeki 30 alan Emniyet Genel Mdrln'de grevlendirmilerdir. Ayn istekler Fuat Dou zamannda dile getirilmitir. Dou da bu konuda karlkl grmeyi kabul etmitir. Yani MT sadece d istinbarat ve kontrespiyonaj ile ilgilenecektir. Geri kalan i almalar ileri Bakanlna bal birimler gerekletirecektir. 1960'lardaki bu almalar MT ile ileri Bakanl yetkililerini ayn masa etrafnda bir araya getirir. Ama masadanbir sonu kmaz. ileri Bakanl kendi elinde MT'in boaltaca alan dolduracak bir istihbarat kardosunun ve olanann bulunmadn ifade eder. MT iinden kendisine aktarlacak birimlerle bu almalar yapabileceini dile getirir.Bu istek de grmelere noktay koyar. nk MT ileri Bakanl'na devredecek bir tek elemanve teknik ekipman bulunmadn bildirir. Bu ikiye ayrlma tartmalar o zamandan bu zamanadne dne aynyla tekrarlanp durmaktadr. STHBARAT DA RGT BOLLUU VAR, AMA KOORDNASYON YOK Trkiye'de bugn MT, Genelkurmay,ileri Bakanl, Dileri Bakanl, Jandarma Genel Komutanl, Kuvvet Komutanlklar, MGK ve Cumhurbakanl'nn kendi zel istihbarat birimleri bulunmaktadr. Bunlardan Cumhurbakanlnn istihbarat biriminin Turgut zal'n lmnden bir sre nce lavedildii belirtilmekle birlikte bu konuda kesin bir bilgi yoktur. Bu ok bal, birbirinden kopuk ve koordinasyondan uzak yap, grev - yetki - sorumluluk alanlarnn belirsizliinden kaynaklanan dalm, istihbarat an arttrmaktadr. Hatta yanl istihbarat deerlendirmelerine yolamaktadr. rnein Diyarbakr da bir eylem yaplaca istihbaratn ayn kaynak kii polis istihbarata, MT'e, Jandarma istihbarata verebilmekte, bir ok yerden teyidi alnan istihbarat bylece hatal bir ekilde gvenilir olmaktadr. Oysa kaynak ayn kiidir. ou zaman birimlerin dostuluk ve dayanma erevesinde birbirlerine ilettikleri istihbaratlar, merkezde bir olayA teyidli istihbarat haline getirmekte, oysa sonuta tek kiiye dayanan istihbaratlarn byk ksm zaman, yer ve kiiler asndan yanl kmaktadr. Alnan istihbaratn annda ve kararlkla deerlendirilmesi de sorun olmakatadr. Merkez deerlendirmeleri ve raporlarn izledii brokratik geliim, korkun hatalarn ortaya kmasna yetmektedir.nk bir koordinasyon ve deerlendirme merkezi bulunmamamaktadr. Tartmalar zerine 23 Ekim 1992 de MT Mstearlndaki askeri

yetkililer Mstear Teoman Koman ile birliktegrevden ekilirler. MT'in bana 20. Mstear olarak Bykeli Snmez Kksal getirilir. Kksal bu grevi Avrupa Konseyi neznindeki daimi ba delege grevini yrtrken kabul eder. Hkmet ve MGK Kksal'dan nce Erturul Kumcuolu'nu bu grev iin dnm ancak Kumcuolu bu grevi kabul etmemitir. Daha sonra teklif gtrlen Dileri Bakanl Uluslararas Kurulular Genel Mdr Erhan Tuncel de grevi kabul etmeyince grev Snmez Kksal'a MGK'da oybirlii ile verilmitir.Bu nemli bir atamadr. nk MT'in sivillemesi konusunda yllardr sren tartmalarda gelinmek istenen yolun balangc bu atama olmutur. Ancak bu atama yle kolayca da olmamtr. Devletin bu konudaki kararllnnpekimesindeki en nemli etken, askerlerin yeterince gl olduklarna inandklar bir askeri istihbarat ann domasnn yan sra, MT iindeki etkinlikleri konusundaki kesin kanaatleridir. Ne de olsa yasalar MT'i yine asker arlkl bir kurum olan Milli Gvenlik Kuruluna bal klmaktadr. Geri Milli Gvenlik Kurulu bile kendi istihbarat an, MT iinden kopard birimler yoluyla gerekletirme konusunda ok nemli admlar atm bulunmaktadr. MGK'nn yenibinas bu amala organize edilmiti MT KULS YAPIYOR: TE BR MEKTUP RNE Sivilleme aamasnda MT, elemanlar yine bir kyasya kulis almas yapmlardr. Bu konuda gazetecilerden, politikaclara uzanan bir byk baskzinciri devreye sokulmutur. Yani MT halktan kopuk ama st dzey ynetim ve bask gruplaryla iie bir yap sergilemektedir. Bakn o dnem de bir MT st dzey eleman, tekilatnn i yaps konusundaki eletirilerinive sivilleme konusundaki grlerini bir bakana yazl olarak verdii metinde nasl anlatyor: " Tekilatn bugnk ynetimi 1988 ylndan bu yanagrev yapmaktadr. Mstearlk makamnaatanan kiinin sivillemesi ile MT'in devlet iin, hkmet iin olan problemi halledilmeyecektir. MT bugn yrrlkte bulunan 2937 sayl ' Devlet stihbarat ve Milli stihbarat Tekilat Kanunu' erevesinde istihbarat ok iyi yapabilirdi. Ancak Mstearn bilgi, tecrbe ve kararllkla hareketedip, mstear yardmclar ve bakanlar ile birliktebir ekip almas yapmas gerekirken, bu alma yaplamamtr. Mstear geldii ilk gnlerde bakanlara' Ben istihbarat deilim, sizler bilirsiniz. Ben MT'in itibarn salamak ve ihtiyalarn temin etmek iin d temaslarm eitlikademeler ile yapar, sizleremaddi ve manevi yardmlar salarm' diyerek daha iin banda teslim olmutur. Bu durum karsndailgili bakanlar da byk bir atlm gstermeyerek ancak gnlk ilerin arkasndan gitmeksureti ile tekilatn gnden gne zayflamasnasebep olmulardr. stihbarat asndan nemli olacak gelimelersalanamamtr. Bilinen kiiler de pasifize edilmilerdir.

st nvanlaraykselmelerini nlemek iin , nlerine eitli engeller karlmtr. Bir ok alandailer bilgisiz, ilgisiz ve yeteneksiz kiilerin eline braklmtr. bir ok konuda yetki dalm tam anlamylayaplmad iinmstearlk makamnda oturan kii, hemen hemen btn konularda tek karar sahibidurumuna gelmitir. Kendisiyle grmek iin zamannda randevular vermediindeni birikmesi ve gecikmeler almalarmenfi ynde etkilemi ve verimlilik ok dmtr. En azndan 1988 den bugne kadar kaybedilenzamann telafi edilerek , istihbari adanbir atlm yaplabilmesi iin tekilatn bana uygun bir sivil mstear atanmasnda yarar bulunmaktadr. stihbarat tekilatglendirilerek, grevi olan btn konularda zellikle yurtd ve yurt iiblc ve ykc faaliyetlerle ilgili haber toplamakonularnda atlm yaplmaldr. Aksi takdirde gemite grld gibi yeteneksiz blge mdr ve blge dairebakanlar ile haber toplama faaliyeti yrtlemeyecektir. Gemi zamandakendi beceriksizliklerini, haber toplamadaki kabiliyetsizliklerini dikkatealmadan bir ksm yetkili makamlara , ' ilerin iyi olaca ve lkeninktye gittii' eklinde haber yayanlar, neticedeetkili gleri harekete geirecek ortam da hazrlayarak lkeyikurtarma abalarna girmelerine sebep olmulardr. Bu olayn artk tekrarlanmamas iintekilatn gerek anlamda sivillemesi gerekmektedir. Bugn personeladededi 4400 civarnda olan tekilatn yzde 4.5'u muvazzaf subay ve assubay olmasna ramen, ynetim kademelerinde bulunan subay - assubay ve emeklisubay assubay oran yzde 35'in zerindedir. Normalindeynetim kademesindeki oranlar da yzde 5 ila 10 arasnda olmaldr. Tekilatn bugnk yaps mutlaka deitirilmeli ve yeniyaplanmaya gidilmelidir. Bu da ancakkonular bilen , personeli tanyan , zaman geirmeden icraata geebilecek tekilattan yetimibir mstearla mmkn olabilir. Bugn ad geen adaylardan Emekli Orgeneral Burhanettin Bigal: 1981-1986 yllarnda 5 yl mstearlk yapmtr. 12 Eyll'nBayrak Harekat yazanlarndan olduunu kendisi sylemitir. Kenan Evren'in destekledii ve 3 yluzatmayla orgeneral yapt kiidir. Sayn zal'nBabakanlnda ibirlii yapmtr. Sempatisini kazanmtr. Emekli daire bakanHiram Abas'n tekilata alnmas iin sayn Turgut zal ve Kenan Evren'inempozeleri ile mstear yardmcs olarak atanmasn teklif etmitir. Btn olumsuzluklar kendisineanlatld halde, rtbesi uruna kar kmamtr. Kendisini tanyanlarca gayet olumsuz nitelenmektedir.

Kendisini kullanmalarve tekilatn bakanlar kademesini elde etmek iin tekilat iindenbaz asker kkenli ve sivil personelce atanmas tasvip grmektedir. Bu suretle bugnkstatko muhafaza edilecek, mstear Teoman Koman 'n kurduu dzendevam ettirilecektir. lm korkusu iinde tekilat snma yeri olarak gren bu kiinin tekilat gelitirici ynde bir atlm yapmas dammkn grlmemektedir. Mstear olarak atanmas dnlebilecek, tekilat iindenyetimi iki kii bulunmaktadr. Emekli Bakan Nuri Gnde: 1986 ylnda prensip meselesinden emekliliini istemitir.( Bu tarihte Hiram Abas MT'e dnmtr: Yazarn notu) Tekilattaki hizmeti 23 yldr. Harp Okulu mezunu olup binbalktan ayrlmtr. Tekilatta i istihbarat, d istihbarat, personel konularndaalmtr. Yurtd grevinde bulunmutur. Franszca bilir. Bilgili, alkan, halen dinamik ve mesleki bakmdan ok yeteneklidir. Namusludur ve ikenceyle ilgili olmamtr. Kendisi hakknda ortaya atlan olumsuz szler, gemiteki rakibi Hiram Abas ve adamlarnniftirasndan teye gememektedir.Babakanlk Tefti kurulu Bakanlnn hazrlad MT raporu soruturma dosyasndabu husus yer almaktadr. Bu dosyann tetkikinde yarar vardr. Tekilatta mstearn grev sresi68 yana kadardr. 66 yanda olmasna ramenbu gei dneminde Nuri Gnde'in mstear olarak 2 yl grevyapmasnda byk yarar bulunmaktadr. Yeni Bakan Yardmcs E. Taner: SBF mezunu olup, 1966 ylndan bugne teiklatta almaktadr. Bilgili ve alkan olup yalnz i istihbarat konularndaalm uzman bir kiidir. Nuri Gnde'in atanmamas halinde, mstearlk iin alternatif olacak en uygun personeldir. Tekilat dndan atanacak baka bir kii, tekilata adapte olup, uygun bir icraatabalamas ve istihbaratn glendirilmesiiin en az 3 yl geecektir. Bugn bu zamann gemesine ne tekilatn ne de devletin tahamml olmad kanaati hakimdir. Mstear tekilattan ayrlmasna ok az bir zaman kalmasna ramen 1992 ylterfi ve atama listelerini 4 Austos 1992 tarihinde ok gecikmeli yaynlayarak, tekilattabyk bir alkalanmaya sebep olmutur. Yaplan pek okhaksz terfi ve tayin byk huzursuzluk yaratmtr. Ayrca yeni gelecek mstearn yapaca atlm icraatn da nleyici mahiyette olmutur. Eski mstearca bakanlk seviyesi iinteklif edilen atamalarnyaplmasnda acele edilmemelidir. zellikle bunlardan 5 kii( Vedat D, Dursun , Tar B, Galip T, lhami .) mstear ileayn grpaylaan kiiler olup, bakanlklar doldurarak mstearn ayrlndan sonra, askerlerin izledii MT politikasn devam ettirecek ve statkoya bal en uygun kiilerdir." KOLTUK KAVGASINI HARCYE KAZANDI Bu koltuk kavgasnda Teoman Koman 'n ierden Mstear olmalarn

salamaya alt Emre Taner ile Erturul Gven birbirleriylekavgada ylesine acmaszca davranrlar ki ortayaher ikisini de bu greve getirmemek iin yeterlinedenler km olur. Sonuta tartmalar srasnda koltua bir dileri mensubu olan Snmez Kksal oturur. Oturduktan sonra da bu iki sivil yardmcy grevinden uzaklatrp yurtd grevlere gnderir. Bunlardan birisi Azarbeycan'da ad darbe iddialarna kart iin Haydar Aliyev'in bastrmalar sonucu, Cumhurbakan Sleyman Demirel'in srar zerine, nce Trkiye'ye getirilir, daha sonra da emekliye ayrlr. Bu kii Erturul Gven'dir. Erturul Gven 'in bu tr bir darbe giriiminde rol alrken Trkiye'deki belirli g merkezlerinin dnda hareket etmesi mmkn deildir. MT iindeki dzeni ok ok iyi bilecektecrbe ve bilgide olan Erturul Gven'in, tekilat iindeki veya Trkiye'de en etken yerlerdeki baz evrelerinhaberi olmadan byle bir giriimde bulunmas da mmkn deildir. Ama sonuta o ve beraberindeki MT elemanlarbu iten zararl kmlardr. MT kurum ii bir genelgeyle Erturul Gven ile mensuplarnn konumasna yasakgetirmitir. Bir zamanlar MT'in en tepedeki iki adamndan biri olan Erturul Gven byleceonca yln sonunda kaybedip, ekilmek durumunda kalmtr. Dier yurtd grevli olan Emre Taner ise gizli servisin en tepesinden indii, grevinde direnmeye ve i karmaya almaktadr. Snmez Kksal d grevler kanalylabu iki potansiyel rakibini de Trkiye'nin uzana, hem de zorlu lkelerde mcadelelerin tam ortasna atarak, rahat nefes almtr. Bu srada da kendi kadrolamasn gerekletirmitir. Dileri Bakanl'ndan kendisine rakip olarak gelien adlarla da mcadele etmitir. Halen bu mcadele srmektedir. Ancak adlar ya da grevleri ne olursa olsun MT'i bundan sonra bekleyen tehlike, asker hiyerarisinden kurtulurken, en az onlar kadar kkl ve kendilerine zg kurallar olan hariciyecilerin lider sultas altna girmek olsa gerektir. MT'in bana kendi iinden bir meslek mensubunu getirmekyaplacak en nemli ilerden birisi olsa gerektir. Dnya'dagizli servislerde asker-sivil ve liderin kim olaca ekimeleri hep yaanmaktadr. Batl lkelerde de aynsorunlar vardr. Ama orada bu sorunlar idari nedenlerden kmaktadr. Trkiye'dekigibi rejimin temel etkileimleri arasnda bulunmamaktadr. stihbarat deien dnya gerekleri gznne alnarak yeniden yaplandrlrken zellikle demokratik istihbarat yaplanmalarnda bakanlar sivillerden seilmektedir. rnein Amerika 'da istihbarat iindeaskeri arlk bulunmasna karn istihbarat piramidinin en bandaki kii sivil olmaktadr. Bu kii istihbarat rgtnn iinden gelebilecei gibi, dardan da atanabilmekte ama belli zellikleri bnyesindetoplam olmasna nem verilmektedir.

Bunlar arasnda istihbarat iinikavrayabilme zellii en nemlisidir. rnein ngiltere' de Trkiye'de olduu gibi bir gizli servis-polis ekimesi yaanmaktadr. Bu nedenle zaman zaman bu iki birim arasndaki atmalar n plana kmaktadr. Trkiye'de olduu gibi baz polis eflerinin gizli servisin banagetirilecei yolundaki haberler uzun zaman tartlmtr. Ancak atamagizli servisin iinden yaplmtr. Almanya'da gizli servisin bana dardan kiiler atanmaktadr. Helmut Kohl gizli servisi rakip partiden bir milletvekiline emanet etmitir. nk gizli servis olaypartiler st bir kavramdr. Rusya'da gizli servislerin bana mutlaka servisin iinden birisi atanr. CIA'nn bana ounlukla ierden yetimi veya dardan istihbarat faaliyetlerine karm veya onlar incelemi uzmanl olan kiilerin rgtn bana gelmesine nem verilir. CIA dndaki dier haber alma rgtlerinin banaierden bir uzman atanmaktadr.FBI ile CIA arasndaki kavgalar bitmek bilmedii gibi FBI, CIA ve polis arasndaki kavgalarda dinmeden devam eder. Ama aradaki koordinasyonun mkemmellii de gz doldurmaktadr. Bu sivil veya asker olsun deimez. Yetenekleriyle sivirilen kii lider olur. Hemen btn gizli servislerde lider seimi ok ama ok nemlidir ve byk grltler koparr. nk gizli servisin patronunun kimlii yaplacak iin niteliini dorudan etkilemektedir. nk gizli servislerde liderlerin etkinlii tartmasz olmaktadr. POLS MT KAVGASI Trkiye'dedier lkelerde olduu gibi polis ile istihbarat servisi arasndaki kavgalar hi bitmemektedir. Polis istihbaratnn eleman ve teknik adan stratejik istihbarat amacyla oluturulan MT ileyarmak veya onun alanndan bilgi toplamak gibi bir zel gayretinin bulunduu ortadadr. rnein SHP' (sonradan CHP) nin 1994 yl Sosyalis Enternasyonal Toplants iin Ankara'ya ard bir delege, toplant salonunda polis istihbaratnn dinleme aletlerini bulmu ve olay bir skandala dnmtr. Bu toplantnn emniyet istihbaratn ilgilendiren yn yasal erevede bulunmamaktadr.Ayn toplant MT tarafndan dinlenmi ve kaytlara geirilmitir. Peki buna ihtiya var mdr? Bu bir baka lkede olsa, rnein ngiltere, Amerika ya da Almanya ne olurdu? Bu dnyann her yerinde bir skandaldr ve sorumlularnn hesap vermesi istenir. Ama bizde kk gazete haberleri olarak kalmaktadr . Olayn iki yn vardr. Birincisi toplant yasal ve legal midir? Toplantnn ev sahipliini yapan CHPiktidar ortadr. Ama yasalar inenerek toplants dinlenmektedir. Bu skandaln hesab demokratik lkelerde zor verilir. kinci olay ise madem bu yaplmtrelinize, yznze bulatrmann , baarsz olmann hesabn kim verecektir? Bunu yapan polis istihbaratnn amac nedir? MT ile boy lmek ise tablo ortadadr. Arada bu tr

olaylarn izlenmesi ve dinlenmesinde kullanlan teknik ve elemandan, geleneneklere kadar uzanan bir bykfark bulunmaktadr. Bu iki kusurun kapatlmas iin Trk gizli servislerinin yasalar erevesinde almalar yapmasnn salanmas gerekmektedir. Bir de emniyet istihbaratn eleman ve teknik olanak durumunun acilen takviyesi arttr. nk dnya bylesi acemilikleri ve kuraldlklar her zaman sineye eken, gemi yllardan farkl dnmektedir. Olay srasnda grlmtr ki srekli atma halindeki iki tekilatn; MT ve Emniyet Genel Mdrl'nn bir koordinasyon iinde birbirleriyle ilgili yetki, grev ve sorumluluk alanlarnn belirlenmesi arttr. Byle olmamas durumunda yaanlacak eyler Trk istihbarat servislerini 2000 li yllara tamaktan uzak olacaktr. MT btn istihbarat birimlerinin koordinasyonundan sorumlu olmaldr. TRK STHBARATINDA AFFEDLMEZ HATA: KOORDNASYONSUZLUK Bu anlamda halen yasada ve fiilen uygulamada bulunmasna karn ilerlik kazandrlmayan Milli stihbarat Koordinasyon Kurulu'nun almalarna nem verilmeli ve bu kurul altrlmaldr. Bu, istihbarattaki en byk ak olan koordinasyonsuzluu ortadan kaldracak bir yap olarak gzkmektedir. stihbarattaMT'in merkezi yap olarak ne kmasnn nedeni istihbarat geleneini, uygun elemanlar ve teknik yapy bnyesi altnda bulundurmasdr. Bu ve benzeri zellileri MT'i servisler iinde ne karmaktadr. Polis istihbarat biriminin oluumu vegrev alan yeniden belirlendiindesorunlar ortadan kalkacak ve karlkl didimenin yeriniyardmlama alacaktr. Bireylerin kapris ve hrslarndan, atmalarndan uzak bir yaplanmakanlmaz olmaldr. Buralara atanacak yneticiler arasnda atmalarn olmamasna dikkat gstermek de siyasi iradenin grevi olmaldr. rnein PKK terr ilesilahl , fiili mcadelede bulunmas gereken birim polis tekilatdr. Bununla ilgili devlet apnda istihbarat, zellikle d istihbarat getirecek olanlar ise yasasnda da belirtildii zere MT'dir. nk MT devlet istihbarat yapar. Hem de i ve d olmak zere. Peki polis ne yapmaktadr. Polis MT ile yarmamal, istihbaratn polisiye olaylarn seyrine gre ekillendirmelidir. Hrszlktan, uyuturucuya, sokak etelerinden, cinayete aklnza gelecek her trde suta polis rgtlenmeli ve etkin olmaldr. Emniyet istihbarat, MT gibi almaya , onun gibi raporlar dzenlemeye aba gstermektedir. Hatadr. Nasl m? POLS'N MT'E NSPET RAPORUNDA YELTSN'N ALKOLKL NEDEN YERALIYOR: BUNUN KRT SORUNU ZERNE ETKS NEDR? Gelin Emniyet Genel Mdrl stihbarat Dairesi'nin hazrlad ok nemli bir raporu birlikte okuyup grelim :

"02.04.1993 Ankara KRT SORUNU YEN BR DNEMECE GRERKEN... lkemizin de ierisinde bulunduu yeralt ve yerst kaynaklar bakmndan olduka zengin olan Ortadou blgesinin, bu alann gemiten gnmze kadar hakimiyet ve kar atmalarnn odak noktas haline gelmesine sebep olduu bilinmektedir. Blge zerinde, daha fazla kar elde etmek amacyla "Krt Sorunu"nu bir koz olarak kullanan lkelerin, zellikle son yzyl ierisinde Krt insann vesile ederek blgedeki devletlerin bana orap rmeye yeltendikleri ve bu stratejilerinde de baarl olduklar grlmtr. Krtlk, zaman ierisinde d dayatmalar ve kendi i artlarna uygun olarak farkl stratejilerin bir paras olarak deiik taktikler ile ortaya kmtr. 1900'l yllarn bandaki dernekilik ve fikirsel oluumlar ile 1920-40 arasndaki isyanlar, deiik gayelere hizmet etmi ve farkl taktikler kullanmlardr. Keza, 1960-80 aras krt faaliyetlerin emrinde olduklar stratejiler ve uyguladklar taktikler farkllk arzetmektedir. 1980 sonrasndan yakn dneme kadar Krtlk, gemi dnemlere gre ayr bir seyir izlemitir. Tm d etkenlere ramen Krt sorununun geliiminde ve bugnk halini almasnda kendi i dinamiklerinin de roln inkar etmemek gerekir. Son yllarda, eitli bat lkelerinin de destek ve ynlendirmesiyle uluslararas platformlarda merulatrlmaya allan krt sorununun, yeni strateji ve taktiklerle birlikte ortaya kt ve yeni bir oluumun altyapsnn hazrland mahade edilmektedir. Nitekim; Mart 1993 aynn ortalarnda PKK atekesi ve Abdullah CALAN ile PSK lideri Kemal BURKAY'n Lbnan'da imzaladklar "Anlama Protokol" bu oluumun pratik sonularndandr. 17 Mart 1993 tarihinde terr rgt PKK lideri Abdullah CALAN'n; nce ABD istihbarat servisleriyle yakn ilikide olan KYB lideri Celal TALABAN ile birlikte Lbnan'da yapt basn toplantsnda PKK'nn silahl mcadeleyi brakacan ve bundan byle siyasi platformdaki faaliyetlerine arlk vereceklerini aklamas, bilahare Avrupa lkeleri istihbarat servisleriyle balants bulunan PSK (Krdistan Sosyalist Partisi) lideri Kemal BURKAY ile bir protokol imzalamas "Krt Sorunu"nu yeni bir dnemece getirmitir. PKK-PSK Protokol incelendiinde; 1-"Krdistan'n AYNI ve DEK paralarndan yurtsever rgtler birbirlerinin varlna sayg gsterecek" denilerek, yllardan beri birbiriyle srtme ierisinde olan bu rgtler, bundan sonra Krdistan olarak adlandrdklar blgenin her parasnda tek bir stratejinin

paralar gibi hareket edeceklerini kabul etmilerdir. nk gemite Sovyet, Avrupa ve ABD yanls rgtler bulunmakta iken, Sovyetler Birlii'nin dalmasndan sonra ABD ve Avrupa anlatklarna gre, rgtlerin de birletirilmesinde bir saknca grlmedii ortaya kmaktadr. 2-"PKK ve PSK, Kuzey Krdistan yurtsever rgtleri ile aralarndaki ilikilerin iyiletirilmesi ve giderek ortak bir cephenin oluturulmas iin aba gstermelidir" maddesi Trkiye'deki krt unsurlarn nmzdeki dnemdeki muhtemel hareket tarzn ortaya koymaktadr. 3-"Krt ulusu da her onurlu ulus gibi zgr yaama, kendi geleceiyle ilgili olarak serbeste karar verme, zulm ve baskya kar direnme hakkna sahiptir." Bu maddeye ise, her iki rgtn yeni bir oluum durumunda kolayca tavr deiikligine gidebilecekleri ynnde bir anlam yklendii anlalmaktadr. Bu maddeye ek olarak esas itibaryla her iki rgtn Trkiye Cumhuriyeti'nden neler taleb ettigi (9) maddede sralanmtr. Szkonusu taleplerde dile getirilen hususlarn, hepsinin, ok deil bir ay ncesine kadar PKK tarafndan iddetle eletirilen reformist-teslimiyeti (!) istekler olduu dikkat ekicidir. "Genel Af', "Krte Eitim", "Krte basn-yayn" gibi istekleri bir tarafa brakalm, "Federasyon" kelimesi dahi, PKK ynetimince gemite ihanet ile e anlaml olarak kullanlmaktayd. Stratejileri, taktik ve gayeleri itibariyla birbirinden olduka farkllk arzeden, gemiten gnmze birbirleriyle srekli atma halinde bulunan ve birbirlerine kanl-bakl dman grnmn veren PKK ve PSK'nn biraraya gelerek, bir anlama protokol imzalamalar devletimiz asndan olduka dikkat ekici ve salkl tahlil edilmesi gereken bir durumdur. PKK-PSK anlamasn, yeni dnemin zellikleri ve oluumlarnn ihtiyalar erevesinde deerlendirmek gerekmektedir. Bu anlamann niin gndeme geldii, hangi i ve d etkenlerin dayatmasyla yapld, hangi stratejinin bir paras olduu, bu anlama sonrasnda Krt rgtlerin ne gibi mcadele taktikleri ortaya koyabilecei gibi hususlara aklc ve tutarl cevaplar verilmeden salkl bir deerlendirme yaplmas imkansz grlmektedir. Ayrca, bu anlamann; -Teorik temeli var mdr? -Pratikte yaama ans nedir? -Atlan admlar yeni kazanmlar salayabilecek mi? - ve d etkileri neler olmutur? Sorularna salkl cevaplar verildiinde anlamann muhteviyatn ve arka plandaki hedeflerini zmek kabil olacaktr. Gnmzde, Sovyetler Birlii'nin dalmas ve Krfez krizi sonrasnda

Kuzey Irak'ta meydana gelen gelimeler Krt sorununun deiik boyutlarda karmza kmasna yol amtr. SSCB'nin dalmasndan sonra, "Yeni Dnya Dzeni"ne entegre olma dorultusunda Rusya'da gerekletirilmek istenen kkl reformlar, ekonomik altyaps oluturulamam sistem ile bu yapsal degiiklie hazr olmayan halk arasnda birtakm huzursuzluklar ba gstermesine neden olmu ve ileriye dnk planlar salkl bir ekilde uygulamaya konulamamtr. Dier yandan, Rusya'daki reformlarn yerletirilmesi iin milyarlarca dolar sarfeden sanayilemi batl lkeler gerekli kaynak aktarmn yapmakta tereddt ierisine girmilerdir. Bu kaynaklar olmadan da Rusya'da reformlarn baarya ulama ans yok gibidir. Batl lkelerce, bugne kadar yaplan yardmlarla Rusya'nn "Yeni Dnya Dzeni"nin bir paras olarak dzle kmas bir hayli uzak grlmektedir. "Yeni Dnya Dzeni"nin sahibi ve dnya jandarmalna soyunan ABD bata olmak zere, sanayilemi batl lkelerden Rusya'ya yaplan kaynak aktarm ya devam edecek, yada Rusya'daki muhafazakar kesim olarak bilinen eski komnistler yeniden n plana karak, "Yeni Dnya Dzeni"ne geite meydana gelen elikileri ve zorluklar istismar etmek suretiyle yeniden gleneceklerdir. Komnistlerin yeniden n plana karak glenmeleri ise, bugne kadar sarfedilen abalarn tmden boa kmas demektir. Alkolik olmasna ramen alternatifi olmad vechile, bat tarafndan desteklenmek zorunda kalman Yeltsin'in, ald btn yardmlara ramen mevcut durumu toparlayacak gte olmad bilinmektedir. Bu durum, byle devam ettii mddete Azerbaycan'n haricindeki Bamsz Devletler Topluluu'na mensup lkelerin, lider ve yneticilerinin eski komnistlerden olmalar ve bu devletlerin ekonomik problemlerinin Rusya Cumhuriyeti'nden daha da ar artlara haizlii, yeni bir kmnist SSCB'nin olumas iin potansiyel tekil etmektedir. Neticede, "Yeni Dnya Dzeni"ne entegre olmam bir Rusya'nn Balkanlar'dan Kafkaslar'a, Dou Avrupa'dan Orta Asya'ya kadar bir yn probleme sebep olaca ve bu problemlerin batl lkelere pahalya mal olaca diger bir gerektir. Ayrca ABD, Bosna Hersek olaynda da bir ikilemle kar karyadr. Bosna Hersek'in dnya dzeninin gerektirdii yntemler erevesinde zlmesi, Srp tezine scak bakan Rusya'y gcendirmekte, Ruslar tatmin edecek bir tavir ise "Yeni Dnya Dzeni" dorultusunda Ortadou, Balkanlar ve Kafkasya'da yeni bir misyon yklenilen Trkiye'yi zor durumda brakmaktadr. Bosna Hersek meselesinin zlmesinde en byk glk sallantdaki Yeltsin ynetimi ile "Yeni Dnya Dzeni" iinde Trkiye'ye atfedilen rolde yatmaktadr. te yandan, Sovyetler Birlii'nin dalmasn mteakip, Asya'daki Trki Cumhuriyetlerle ilgili eitli misyonlar yklenme durumuyla kar karya

gelen Trkiye'nin, beklenen rol oynamas iin istikrarl bir yapya sahip olmas gerekmektedir. Trkiye'nin yalnzca belirtilen hususlarda deil, ayn zamanda Ortadou'da ABD ile atimak ve etki alann Tacikistan'dan Suriye'ye, Afganistan'dan Pakistan'a kadar geniletmek isteyen ran' da dengelemesi istenmektedir. Fakat bilindii gibi, zellikle son 10 yldr muhatap olduu blc terr Trkiye'yi ite ekonomik ve siyasi istikrarszla iterken dta da komular karsnda gsz duruma drdg vehile, Trkiye'nin Ortadou, Kafkasya ve Balkanlar'da "Yeni Dnya Dzeni"nin kendisinden bekledii rolleri oynayabilmesi mmkn grlmemektedir. Btn bu gelimeler Kafkasya, Balkanlar ve Ortadou geninde yer alan Trkiye'nin nemini ziyadesiyle arttrmakta ve nmzdeki dnemde Trkiye'nin mutlaka bir istikrar adas haline gelmesini zorunlu klmakla birlikte, Trkiye'nin tarihten gelen mirasna sahip karak gerek Balkanlar'da, gerekse Kafkasya ve Ortadogu'da blgesel bir sper g durumuna ykselmesi ihtimali de batl glerce hi arzu edilmeyen bir durumdur. te bu gelimeler muvacehesinde; Ortadou'da "Yeni Dnya Dzeni"ni kurumlatrmak isteyen glerce, bir kprba vazifesi grmek zere dnlen Kuzey Irak'taki Krt oluumunun, Saddam rejimine alternatif olarak deil, gerektiinde batnn blgedeki karlarna muhalefet edebilecek lkelere (bata Trkiye) kar nemli bir koz olmak zere son derece kontroll ve amacna uygun kullanlmasnn hedeflendii deerlendirilmektedir. Dolaysyla, PKK'nn Kuzey Irak' basamak olarak kullanmasna msaade edilmeyip, Kuzey Irak'taki etkin krt rgtleriyle uzlatrlarak, bu oluumun Trkiye kesimindeki uzantsn PSK gibi esas itibariyle siyasi mcadeleyi benimsemi bir rgtn ittifakyla, tamamlayc bir misyon ykl enmesi ngrlmektedir. PKK 1992 yl ierisinde alm olduu ar darbeler neticesinde, ierisine girdii askeri ve siyasi kriz nedeniyle bu konuda kolaylkla ikna edilmitir. lk etapta PSK ile ittifaka giren PKK'nn, nmzdeki dnem itibaryla lkemizde faaliyet gsteren dier krt unsurlarla da anlamaya varmas dorultusunda emareler grlmektedir. PKK'nn silahl terr eylemleri sonucu oluturulan i ve d kamuoyunun yansra, ayn ekilde gelien ve hazr durumda bekleyen i ve di destek gruplarnca szde demokratik usuller kullanlarak neticeye varlmas hedeflenmektedir. Yeni dzenlemede, Kuzey Irak'taki oluumu destekleyerek koruma altna alan ABD ve Avrupa'nn, Celal TALABAN ve Kemal BURKAY' devreye sokmak suretiyle ortak tavr alma cihetine gittikleri deerlendirilmektedir. PKK ve Abdullah CALAN, ABD ve Avrupa gibi iki byk sper gten gelen Krt sorununa yeni bir veche verme giriimine, uzun yllardr kendisine destek

veren Suriye ve ran gibi lkelere gvenerek kar kamamtr. Bu tavrnn altnda yatan nedenlerin banda, bat ile ilikilerini bozmak istemeyen ve zerindeki terrizme destek veren lke imajn ortadan kaldrmay amalayan Suriye'nin, PKK'y tek bana kontrol altna almasnn imkanszl ile ran'n da batl glerin zaten slam Devriminden bu yana giderek artan zerindeki basklarna tahamml edemeyii gsterilebilir. Yine, Mart 1993 aynn banda PKK ile Hizbullah rgtleri arasnda salanan atekesin ise tam bu gelimeler ncesinde, cereyan eden durumu farkeden ran'n Krt kozunu tamamen batya kaptrmamak maksadyla girimi olduu bir operasyon olarak deerlendirilmesi mmkndr. Netice itibaryla Abdullah CALAN'n, nce Celal TALABAN ardndan da Kemal BURKAY ile gdml ve zorunlu bir anlama yapmak zorunda kald sylenebilir. Bu deerlendirmelerimize; -"Yediler" veya "G7" olarak bilinen sanayilemi yedi batl lkenin son zirve toplantsnda Rusya Cumhuriyeti'ne yapacaklar yardm askya almalar, -Bosna-Hersek'te Rusya ve Trkiye'nin rzasna muhalif olmayacak bir zmn acilen gerekletirilmesi iin ABD'nin youn gayretleri, -Baz basn organlarna da yansd vechile, ABD Dileri Bakanlnca yaplan aklamada "terrist faaliyetlere kar olmalarna ramen PKK'nn silahl mcadeleyi brakarak siyasi mcadeleye devam etmesini olumlu karladklarn ve Krt Sorunu'nun zmnde demokratik admlarn atlmasn istedikleri ynnde beyanatlar" -Saddam HSEYN'e alternatif bir lider bulamayan ABD'nin, hereye ramen Saddam'l bir Irak' tercih edebileceine dair sinyaller vermeye balamas, -Ortadou ve Trkiye zerindeki ABD siyasetini belirlemede etkili olan "Carnegie Endowment Fondation" Bakan ve ABD eski Ankara Bykelisi ABROMOWITZ'in nceden planl, ancak aklamalara tekabl eden gnlere rastlayan Trkiye ve Kuzey Irak seyahati, -Gvenlik kuvvetlerimizce hazrlklar en son aamaya gelen "Bahar Operasyonu"nun, terristleri kkten temizlemese bile, Kuzey Irak Harekatnda olduu gibi kamuoyu zerinde oluturaca "G ov" neticesi, blcle temayl olan kitleleri ylgnla dercederek, blclg bir avu azinln topyasndan teye gtremeyecek olmasna ramen, ABD ve baz Avrupa lkelerinin blgedeki karlarna ters decei vehile gereksiz olduu imajnn yaratlarak, engel olunmak istenmesi hususlarn mesned olarak gsterilebilir. Yukarda arzedilen deerlendirme ve gelimelerin ise, bu kadar st ste gelmesinin tesadf olarak ele almmas mmkn grlememektedir. Grnrde ve ksa vadede, lkemizi terr belasndan kurtarmaya ynelikmi gibi

grlen bu plan, ileride lkemiz aleyhinde byk amazlar da beraberinde getirebilecei endiesini uyandrmaktadr. Bu cmleden olarak; Gnmzde bir gei sreci ierisinde bulunan krt faaliyetlerin, en azndan ksa vadede marjinalletirilmesi iin, eski yapsn terkedip yeni yapsn henz oluturamad bu dnemde zerine ciddiyetle gitmenin uygun olaca deerlendirilmektedir. Bu maksatla ilk etapta; krt unsurlarn toparlanmasna, manevra yapmasna ve yeniden yaplanmasna firsat tannmadan, mutlaka "Bahar Operasyonu" ile darbelenmesi gerekmektedir. Blc mihraklarn elde edebilecei yeni demokratik mevzileri ele geirmeden bedef kitleye ynelik olarak, ok youn ve sistemli bir ekilde kltrel arlkl kar-propaganda faaliyetleri younlatrlmal, en azndan szkonusu mevzilerin denetim altnda olumas salanmaldr. Almanya haricindeki baz Avrupa gleri ve ABD'nce gndemi belirlendirildii deerlendirilen bu operasyondan karl klarak, krt sorununun nmzdeki gnlerde lkemizin bana tekrar problem olarak masna meydan verilmemelidir. Bu meyanda, lkemizde faaliyet yrten blc rgtlerin Kuzey Irak krtleriyle btnlemeleri engellenmeli, lke ierisindeki st oluumlar (cephelemeler) paralanmal ve bu konudaki tedbirler acilen hayata geirilmelidir. Arz." BU RAPORU YAZMAK N STHBARATI OLMAYA GEREK VAR MI? Evet , ite size bir rapor. Kendi iinde bir btnl olmayan, olaylarn geliimini bir ke yazar edasyla yorumlayan, bolca gazete haberine dayanan bir rapor. Ama bunun ad bir istihbarat raporu. Yazanlar da istihbaratlar. Yeltsin'in alkolik olduu konusunda raporda yeralan bilgi ise dnya basnndan ok sonralarbu raporda kendine yer buluyor. Neden bu raporun iinde yerald da anlalamayan bu bilgi, emniyet istihbaratnn kime ve nasl bir nispet iinde bulunduunu da gzler nne sermektedir. nk yasas ve grevi asndan bu tr istihbarat emniyetin ii deildir. Yasasna gre emniyet istihbarat nitesinin grevi " Asayii salamak zere lke seviyesinde istihbarat faaliyetinde bulunmaktr".Bu raporda i istihbarata ilikin ne bulunduu sorusunun yant ise aktadr. Oysa terre kar kiisel yorumlar ve tarihi laf salatalarnn dnda, rapora baktnzda istihbarat adna hi bir eyin bulunmad ortadadr. Ayn sorun MT iin de geerlidir. Sonutaistihbarat renilmesi, zlmesi gereken bir bilmece olarak karmzda durmaktadr. Burada yaplmas gereken ey eksikleri saptayp iyi organize olarak akll, azimli, bilgili, sabrl elemanlar; teknoloji ile birletirerek elimizdeki istihbarat birimlerini yenilemek olmaldr. Bu alanda yaplmas gereken en nemli ey ise istihbarat birimleri

arasndaki tartmalar giderip, koordinasyonu salamaktr. Ancak burada polis istihbarat nitelerinin baz rgtlerin iine szmadaki baarlarn da grmezlikten gelmemekte yarar vardr. Bu anlamda ilerini baz kesimlere kar iyi yaptklar ortadadr. Ancak sol rgtlere kar salanan baar, polis iinde ok iyi bir ekilde rgtlendikleri bilinen radikal dinciler ile Trkiye'nin bana bela olan lkc mafya gruplarna kar salanamamaktadr.Buna dayetki ve sorumluluk alanlarnn dnda alma isteinin yolat bir gerektir. Bir de uygulanan eleman politikasnn etkisi tartlmazdr. Trkiye gvenlik birimlerindeki siyasi kadrolamalarn acsn oka ekmektedir. Bu nedenle profesyonelleilememekte, kii ve gruplarn basks altnda kalnmaktadr. DEMREL, LLER KAVGASININ SONUCU: G, KKSAL'IN MT Mstear Snmez Kksal'n greve baladktan sonraki zamanlar oka Babakan Tansu iller ile bir denge oyunu oynamakla gemitir.Kksal kendisini grevden almak isteyen iller'e kar Cumhurbakan Sleyman Demirel'den ald destek ve medyadaki geni atayla direnebilmitir. Bu aamadakiilk icraatlar Snmez Kksal'n makamna salam oturmasna ynelik i dzenlemelerle dikkat ekmektedir. Bununla askerlerin tekilat iindekietkinlik ve personel dzeyleri aaya ekilmi bulunmaktadr. Tekilat iinde asker personel oran yzde 2.5 lara, ynetim kademelerindeki etkinlikleri ise yzde 10 lara ekilmitir. Genelkurmay Bakanl ile yaplan protokollere grebu oranlar 2000 ylnda hemen hemen sfrlanm olacak. Ancak burada asker kkenli baz uzmanlarn dnlmeden yaplan planlamalar sonucu MT dnda kalmasndan kaynaklanan skntlarn da bugnlerden hissedilmeye baland uzmanlarca aktarlmaktadr.Ayrca Kksal kendisine rakip olarak grlen baz sivil yneticileri de MT iinden d grevlere gndererek uzaklatrmtr. Ancak gelen yeni kadronun MT iinden ve sivil unsurlardan seilmesi nemlisaylmaktadr. Bu dnem iinde MT bnyesinde halkn ve devlet ynetiminin isteklerine yant verecek baz operasyonel dzenlemelere de gidildii belirtilmektedir. APO AM'DAN GETRLEBLECEK M? Yeni dzenlemelerin bir ksmnda halk ve yneticilerin" MT neden Apo'yu am'dan getiremiyor" eletirileri etkili olmutur. Bu yeni anlay ve oluturulan birim srail gizli servisi MOSSAD ajanlarnn geirildii trden bir askerieitimden geirilmekte ve bu tr operasyonlara hazr hale getirilmektedir. 1995 ylna kadar MT iindeAPO'yu am'dan veya dnyann herhangi bir yerinden alp getirecek dzeydeeylem yapabilecek birkadro bulunmamtr. MT'in oluumu daha ok " stratejik- analitik" istihbarat faaliyetleri zerinedir. Ancak zellikle PKK terrnn yaratt bask ve dier istihbarat birimlerinin teebbslerine ramen bu tr konularda baar salayamamas, MT iinde byle bir eitimi de

zorunlu klm durumdadr. Yani 1996 veya en ge 1998ylnda APO veya baka bir hedefe ynelik MOSSAD tr askeri bir operasyonda MT'in kullanaca elemann yetimi olaca ifade edilmektedir. rnein MT beinci kongresini Kuzey Irak'da toplayan PKK'nn bu kongreyi yapt salonun askeri timler tarafndan baslmasn ve buradaki lider kadronun ele geirilmesinin yararn askeri kaynaklara aktarmtr. Ancak askeri kaynaklarn bu tr bir eylemi gerekletirecek yeterli elemana sahip olmadklarn belirttikleri ifade edilmektedir. Bu baskn yaplamm ama sonrasnda Milli Gvenlik Kurulu'nun ald bir karar ile 35 bin kiilik bir asker gcyle Kuzey Irak' da elik Harekat balatlmtr. Bu harekatn balamasndan da ne MT, ne Dileri ne de Bakanlar Kurulu haberdar olmutur. nk " ok Gizlidir " yaplanlar. Oysablgeye asker sevkiyat dahil,harekatn olas balama gn dahi yerli ve yabanc basnda haber konusu yaplmtr. EK G NEDEN GTMEM DYOR Burada yeri gelmiken istihbarat iin yaamsal nemde olan d politika ve uluslararas ilikiler bakmndan Trkiye'nin naslkuatldnn da bir rneinisergilemekte yarar bulunmaktadr. Trkiye Krfez krizinin ardndan yaanan ortamda Kuzey Irak konusundaeki G adl ok uluslu gcn kendi topraklarnda konulandrlarak Saddam'a gzda verimesi konusunda ok gnll davranmtr. Bu Turgut zal'n Amerika'nn,Trkiye'ye bitii yeni rol kabul ve isteklerini yerine getirmesi asndan da ok nemli bir admdr. Bugcn bir mddet sonra ne ie yarad ise ortaya kmtr. Saddama gzda ve bask uygulamann bir arac olan eki G Kuzey Irak'da oluturulacak Krtotonomi blgesinin temillerini atmtr. eki G helikopterlerinin ayn zamanda PKK'nn Kuzay Irak'daki kamplarna malzeme attklar saptanmtr. eki G ile ilgili olarak dnemin Genelkurmay Bakan Doan Gre olduka sert eletiri ve uyarlarda bulunmutur. eki G helikopterlerinin blgedeki PKK kamplarna malzeme atmasnn nne geilmesi iin Silahl Kuvvetler bu tr eylemlerde bulunan eki G uak veya helikopterlerinin drleceini aklamtr. Btn uularda eki G uak ve helikopterlerine Trk subaylarnn bindirilmesi zorunlluu getirilmitir. Bu snrlamalareki G de asker bulunduran lkelerin tepsini ekmitir. Gre, o dnem yapt bir Dou gezisinde Batman'da odasnda konutuu gazetecilere eki G'den yaknm ve bunun zararlarn anlatmtr. Ancak Trkiye siyasetisi, askeri, istihbaratsyla istemedii bu gc topraklarndan karmay baaramamaktadr. nk Amerika ve dier gelimi Batal gler, buna kar ellerindeki her kozu ok ustaca kullanmakta ve hkmeti de, gzdayla etkileyerek eki G'n sresini kendi keyiflerince uzattrabilmektedirler. Buna kar bir siyasi otorite de kullanlamamaktadr.

imdi size eki G konusunda bir belgeyi sunmak istiyoruz.Belge bu konuda Trkiye'nin ne keder keye skm durumda olduunun bir gstergesidir. Kendi toprandan istemedii, aleyhine altndan emin olduubir yabanc askeri misyonu kartmak iin neler ektiinin bir kk rneidr. TRKYE STEMYOR AMA ONLAR STYOR Bykeli nal nsal Amerika, ngiltere ve Fransa Bykelilerine eki G (Provide Comfort) konusundakikayglarn iletiyor. Ald yantlar m ? ... Gelin hep birlikte okuyalm. "Sayn Bykeli nal nsal, bugn (30 Aralk), ABD, ngiltere ve Fransa Bykelileriyle ayr ayr grerek, Trkiye Byk Millet Meclisi'nin "Provide Comfort II (PC-II)" Harekatnn 30 Haziran 1992 tarihine kadar uzatlmasna ilikin 24 Aralk 1991, tarihli kararn resmen duyurmu ve bu konudaki rnei iliik Nota'y vermitir. Grmelerin zet tutana aada sunulmutur. nsal, Bykelilere, nmzdeki dnemde, Irak'daki koullarn dzelerek Provide Comfort harekatnn uzatlmasna olan gereksinmenin ortadan kalkmasn temenni ettiimizi, ancak, bu gereklemedii takdirde, Hkmetimizin yeni bir uzatma nerisiyle TBMM'ne gitmesinin g olacann deerlendirildiini, ayrca, Siyasi Partilerin de 6 ay sonra tekrar bu konuyla karlamak istemediklerinin grldn, bu durumda, Provide Comfort'un Birlemi Milletler veya NATO erevesine alnmas eklindeki bir dzenlemeye gidilmesinin sorunu zebileceini dndmz, bu konunun nce ikili dzeyde ele alnmasnn uygun olacan, daha sonra, danma mekanizmas erevesinde grlebileceini ifade etmitir. nsal, TBMM'nin 24 Aralk 1992 tarihli son uzatma kararnda nceki kararlardan farkl olarak, Hkmete mevzuat karma yetkisinin verildiini, Anayasamzn 92. maddesine gre, Trkiye'nin taraf olduu uluslararas antlamalar uyarnca yaplacak kuvvet konulandrmalar iin, ayrca TBMM izninin alnmasna gerek bulunmadndan, tatminkar bir dzenleme yaplabildii takdirde, Hkmetimizce, yeni bir uzatma iin, TBMMM'ne gidilmesine gerek duyulmayabileceini, ancak, doal olarak, bu hususta imdiden kesin bir ey sylenemeyeceini, 6 ay sonraki siyasi koullara bal olarak, Hkmetimizin konuyu TBMM'ne gtrmek isteyebileceini de belirtmitir. Bykeli de, nmzdeki 6 ay iinde Irak'da artlarn dzelmesinin ve "Provide Comfort"a ihtiya brakmayacak bir durumun ortaya kmasnn muhtemel olmadn ifade etmilerdir. ABD BYKELSYLE GRME: ABD Bykelisi Richard Barkley, yaplacak danmalarn hangi konular kapsayacan sormutur. nsal, danmalarn, TBMM'nin karar nda dnlen yeni dzenleme dahil, btn konular iereceini ifade etmitir. Barkley, Krfez Savandaki tutumu nda, Almanya'nn PC-II'nin NATO

emsiyesi altna alnmasna nasl tepki gstereceini bilemediini sylemitir. nsal, iki durumun farkl olduunu, Krfez savanda, ncirlik'in kualisyon kuvvetlerine almasnn Trkiye'yi tehdit altna soktuunu, bu nedenle, talebimiz uyarnca, Almanya'nn kard glklere ramen, AMF'in Trkiye'ye gnderildiini, bu itibarla, Krfez Sava srasnda NATO'nun olaya mdahil olmasnn dorudan doruya tehditle balantl olduunu ifade etmitir. nsal, byk lde ABD katklaryla yrtlen PC'nin NATO erevesine alnmasna, ABD'nin NATO iindeki rolnn vurgulanmasn ve NATO'nun uluslararas sorunlarda rol almasn istemeyen Fransa'nn glk karabileceini; ayrca, harekat NATO erevesine girdii takdirde, doal olarak, btn mttefiklere sz hakk verilmi olacan, NATO erevesinde bir dzenlemeye gidilmesi incelenirken bu hususlarn da gznnde tutulmas gerekeceini belirtmitir. Bykeli Barkley, Franszlarn gsterecei tepkilerin asla kestirilemeyeceini ifade etmitir. Bykeli Barkley, harekatn uzatlmasndan byk memnuniyet duyduklarn, bu konudaki glklerin ve ykn arlnn Sayn Bakanmzca stlenildiinin bilincinde olduklarn; Meclis toplantsndan sonra kendisini telefonla arayan Sayn Babakanmzn, kamuoyundaki yanl izlenimlerin giderilmesi gerektiini ifade ettiklerini, kamuoyunu aydnlatmak iin daha aktif faaliyet gsterilmesi gerektii grne katldklarn, gazeteciler iin dzenlenen gezinin baarl getiini, belki bu gezilere milletvekillerinin de katlmasnn dnlebileceini, herhalkarda, bu alanda Trk tarafnn telkinleri uyarnca hareket edeceklerini kaydetmitir. Bykeli Barkley, yeni ynetim ile balayncaya kadar, fazla bir ey yaplamayacan, bununla birlikte, askeri makamlarn aralarnda grebileceklerini, ABD Avrupa Hava Kuvvetleri Komutan Orgeneral Oaks'n 10-12 Ocak'da, Gney Avrupa Mttefik Kuvvetleri Komutan Oramiral Boorda'nn da 19 Ocak'da Trkiye'ye geleceini, anlan ziyaretlerin tm bu konularn grlmesi iin yararl bir frsat oluturacan sylemitir. Siyasi/Askeri ler Mstear Connell, Genelkurmay Bakanl tarafndan yaynlanan "Uygulama Esaslar Belgesi"yle ilgili sorunlar bulunduunu, bilindii gibi, Provide Comfort'a katlan glere NATO/SOFA'nn uygulanmas gerektiine nandklarn, buna yer vermeyen bir belgeyi kabul etmelerinin g olduunu sylemitir. nsal, harekat NATO erevesine alnd takdirde, bu konuda dzenleme yaplmasnn da kolaylaacan ifade etmitir. Connell, PC konusundaki yeni dzenlemenin, 11 Aralk'ta kurulmu bulunan danma mekanizmasnda ele alnabileceini belirtmitir. nsal, belirli hususlarda, evvela ikili dzeyde bir mutabakata varlmasnn yararl olacan ifade etmitir. ABD Bykelisi bu gre katlmtr. NGLZ BYKELCSYLE GRSME:

Bykeli Peter John Goulden, ngrlen yeni dzenlemenin ieriini sormu,nsal, bunun henz genel bir kavram olduunu, mevcut sorunlarn almas iin bir zm yolu tekil edebileceini belirtmitir. Bykeli Goulden, mttefikler arasnda oluturulan danma mekanizmasnn mmkn olduunca kullanlmas gerektiine inandklarn, nemli bir olay olmasa bile, dzenli toplantlar yaplarak bilgi alveriinde bulunulabileceini belirtmitir. nsal, bunun yararl olabileceini, bu erevede, basnda kan yanl haber ve yorumlarn da ele alnarak, bunlarn sratle dzeltilmesi yollarnn aratrlabileceini ifade etmitir. Bykeli, Genelkurmay Bakanlnn hazrlad "Operational Guidelines"n baz veheleri zerinde mutabakat salanamadnn bilindiini, dolaysyla, bu belgenin herkese kabul edildiinin sylenemeyeceini, szkonusu hususlar zerinde danmalara gerek bulunduunu belirtmitir. Bykeli bilahare, Meclisde harekata ynelik olarak dile getirilen eletiriler ve mevcut yanl izlenimler konusunda unlar sylemitir: - Kamuoyunda harekat konusunda ifade edilen baz hususlarn gerei yansmad bilinmektedir. - Irak'n toprak btnlnnn korunmas gereini vurgulayan bir politika izlenmesi gerektiine katlyoruz. - Irak'l Krtlere bu hususun neminin sylenmesine devam edilecektir. - Terrizme kar kararl tutumumuz bilinmektedir. - Danmalarn srdrlerek, imdiye kadar yeterli lde eilinmemi hususlarn zme kavuturulmas nem tamaktadr. - Irak'daki gelimelere ilikin danmalara nem veriyoruz. Nitekim, yaplan her hususta mttefiklerimizi bilgilendiriyoruz. Doal olarak, bu konuda Trk tarafnn da bize bilgi vermesini arzu ederiz. rnein, Trkiye'nin Kuzey Irak'daki temaslar Krt liderlerle gvenlik dzenlemeleri konusunda yaplan grmelerle ilgili olarak bilgilendirilmemiz, sizin yaklamlarnz anlamamza yardmc olacaktr. Zaho'da mttefik lkeler temsilcileri arasnda daha yakn bilgi alverii yaplmasndan memnuniyet duyarz. Buradaki personelimiz, yaplan temaslar konusunda mnferit raporlar hazrlyor. Bu raporlar, MCC durum raporlarnda da kullanlyor. 5-10 Ocak tarihlerinde muhalefetteki i Partisi liderlerinden Michael Meacher, "Westminster Foundation For Democracy" adna Kuzey Irak' ziyaret edecek. Kendisi, dnte Ankara'ya urayarak, temaslar hakknda bana da bilgi verecek. Bu bilgileri size de iletmek isterim. - Bosna-Hersek konusunda, hi bir lke ngiltere ve Fransa kadar aba gstermiyor. Yardmn aksamadan srmesi, gvenli, blgeler kurulmas ve szl tehditler, yaptrm uygulamalar yoluyla Srplara bask yapyoruz." nsal, Meacher'in, Irak'a gitmeden nce, Trkiye iin hassasiyet tayan konularda aydnlatlmasnn nem tadn ifade etmi, Goulden, bunun

yaplaca yantn vermitir. nsal, Bosna Hersek konusunda ise, nemli olann alnan sonu olduunu, saldrlarn srdn, insanlarn katledilmesine devam edildiini belirtmitir. Bykeli Goulden, bu hususu kabul ettiini sylemitir. Goulden, Badat'a Bykeli atandna ilikin basn haberlerine deinmitir. nsal, dzelterek, ok yaknda Maslahatgzar gndereceimizi; Sayn Babakanmzn defalarca belirttii gibi, uluslararas toplumla birlikte hareket etmek ynndeki politikamzn srdn, her vesile ile Irak'a BM kararlarn uygulamas gerektiinin anlatldn, te yandan, Trkiye'nin durumunun dier mttefiklerden farkl olduunu, Irak'n komu bir lke olduunu, bu itibarla, Trkiye'nin Irak'da olup biten hakknda ilk elden bilgi almasnn ve mmkn olduunca Irak ynetimini etkilemeye aba harcayabilecek bir konumda bulunmasnn nem tadn belirtmitir. Bykeli Goulden, bu konuda baz riskler olabileceini, Saddam Hseyin'e, ABD ynetimini snad, sorunlar kard, Trk kamyonlarnn bombaland bir dnemde, yanl bir mesaj verilebileceini sylemitir. nsal, Irak'a yanl bir mesaj verilmeyeceini, Trkiye'nin tutumunu yumuatt konusunda bir izlenime kaplmamasnn salanacan ifade etmitir. Goulden, bu beyan karsnda memnuniyetini dile getirmi ve Maslahatgzarmzn gidi tarihi belirlendiinde, Koalisyon lkelerine bilgi verilmesinden mteekkir kalacaklarn kaydetmitir. FRANSA BYKELSYLE GRME: Fransa Bykelisi Franois Dopffer,nsal'n aklamalar konusunda, hemen bir yorumda bulunamayacan, bu hususlar Paris'deki diplomatik ve askeri makamlara ileteceini belirtmitir. Bykelinin, dnlen yeni dzenleme bakmndan sadece BM veya NATO erevesinin mi ngrldne ilikin sorusuna cevaben, nsal, bunlarn bizim hatrmza gelen seenekler olduunu, mttefiklerimizin baka yararl fikirleri olursa, bunlar da incelemeye hazr bulunduumuzu ifade etmitir. Bykeli Dopffer, Cumhurbakan Mitterrand'n ziyaretinin ok yararl getiini, Cumhurbakannn zel bir ziyaret iin Trkiye'yi semesinin nem tadn, Mitterrand'n Sayn Babakanmzla grmesinde, -ki bu grme, resmi ziyaret srasnda yaplandan ok daha muhteval olmuturIrak'n toprak btnlnn korunmas gereini ok kuvvetli ifadelerle vurguladn, dn de Fransz Dileri Szcsnn Irak'n 32. paralelin Gneyindeki uu yasan ihlaline ilikin aklamasnda Irak'n toprak btnlnn korunmas gereine yer verdiini sylemitir. nsal'n grmenin tutanan okuduunu sylemesi zerine, Dopffer, tutanan Sayn Demirel ve Mitterrand arasnda kurulan kiisel "rapport"u yanstamadn, bu kiisel ilikinin ok iyi ekilde kurulmu bulunduunu ifade etmitir. Bykeli Dopffer, bilahare, ABD'nin Kbrs'a silah satlarn yasaklamas konusundaki grmz sormu, nsal, bunun yeni bir uygulama

olmadn ve pratikte bir etkisi olmayacann sanldn belirtmitir." KELLE AVCISI ETM VE SONULARI Evettopraklarndaki bir askeri gc kaldrmak iin Trkiye byle terliyor. Her 6 ayda bir yaanan skntlar ve herkesten ykselen bu g gitsin istei, ne yazk ki uygulanamyor. Hkmet kvranyor, parlamento direniyor, kamuoyu kar kyor ama sonu alnamyor. Trkiye'nin istekleridnda Kuzey Irak'da bir Krt otonomisi salanm durumda. Olaylar giderek bir Krt devletine yneliyor. eki GTrk semalarndan kp Kuzey Irak'a uuyor, oradan dnyor. Yllardr bu byle srp gidiyor. Trkiye ise ne yapacan bilemiyor. te hereyi etkileyen siyasi g eksiklii byle kararszlklarlagelecek zerindeki ipotoini srdrmeye devam ediyor. Btn bunlar Trkiye'nin iinde bulunduu karmaann bir gstergesidir. Byle bir ortamdaTrkiye'nin Krt terrnn de basksyla istihbarat yapsnda yeni eitim modelleri ve eleman politikalar konusunda ald kararlardoru mudur? rnein " Kelle avcs eitimi" konusu iyice dnlm bir karar mdr? Yoksabir basknn sonucu mudur? Trkiye srail tipi bir devlet terr ile yzn evirdii Batya veya ada dnyaya ne kadaryaklaabilecektir? Bunlarn deerlendirmesi hi mi hi yaplmamaktadr. Yaplan ilem bir basknn sonucu olarak ortaya kmaktadr. Gnn kurtaran devlet anlay gelecek konusunda belirsizlikleri ve kamburlar beraberlerinde tamaktadrlar.MT, CIA, MOSSAD arasndaki ilikilerin bu kapsamda yeniden gsden geirilmesi gerekmektedir. Ayrca Snmez Kksal'n greve gelmesinin ardndan ortaya MT'in yetkilerinin geniletilmesi sorunu kmtr. Ancak gariptir bu tartmay balatan taraf MT deildir. MT ADINA ONDAN HABERSZ STENEN YETKY KM KULLANACAK Hrriyet gazetesindeki bir haberle balayan tartmada MT iinde yeni yetki isteklerinin gelitiikamuoyuna yansmtr. Bu konuda zellikle Hrriyet gazetesindeki kesinden Oktay Eki MT'i eletiren yazlar yazmtr. Uygulamann Alman Gestapo tekilatnn almasn hatrlattn belirtmitir. ok da haksz deildir. Yaplmak istenen MT gibi kapal bir kutu iin sz konusu olduunda nelere varlaca, Trkiye gibi lkelerde pek de bilinememektedir. MT yurt iinde ve dnda kiileri gzaltna alma , tutuklama ve sorgulamayani operasyon dzenleme yetkisi istemektedir.Ancak bu zaten MT'in i hizmet ynetmeliinde bulunan bir yetkidir. D operasyonel faaliyetlerde MT'in bu yetkisi vardr ve kullanmaktadr. Bu yetkinin kaynayasasnn kendisine tand ynetmelik dzenlemesiylehalledilmitir. MT i operasyonel almalarnda da elemanlarn gerekirse en az polis kadar yetkili klabilmektedir. Bu da yineynetmeliinden gelen bir uygulama yetkisidir. Ancak i operasyonlardaart Mstearn bu operasyon iin

izin vermesidir. Geri MT'in yasal zemin aray mutluluk vericidir. Ancak bu uygulamann snrszlklarndan endielenen aydnlar ve kamuoyu olumsuz tepki verince bu istek konusunda yeni bir yasal metin gndeme getirilememitir. Tartmalar halen devam ettirilmektedir. MT'in elinde bulunan bir yetkinin tekrar verilmesini istemenin ne gibi bir amac olabilir? Yantlanmas gereken soru budur. Kendilerine bu soruyu ynelttiimiz MT yetkilileri bu konuda herhangi bir taleplerinin bulunmadn, kamuoyundaki tartmalarn kaynann kendileri olmadn belirtmektedirler. Hangi kaynaklarn MT adna bu talepleri dile getirdii de bilinememektedir. Ancak yaplan yorumlariki temel yapdan oluan bir istihbarat tekilat isteinin bunda etkili olduu eklindedir. zellikle sadece d istihbarat alannda almas istenen MT'indier birimlerinin datlmas ynndeki isteklilerin bu talepleri gndeme getirdii ifade edilmektedir. Operasyon yetkisi konusunda Yeni Forum dergisinde -Kasm 1994- emekli General Suat lhanunlar yazmaktadr: " stihbarat, ksacashaber- bilgi toplama ve deerlendirme ilemi, kurulularn hattakiilerin her tr faaliyetlerinde ilk ihtiyalarn , almalarnn ilk admn oluturmas gerekir. btn alanlardagrlen hzl deiim ise istihbarat ihtiyacngn gn arttryor. Yaplan ve yaplmakta olansaysz deney sonularndan veya alma birikimlerinden yararlanlmadan bir ie balanmas dnlemez. Ayn deneyleri yapp, ayn birikimlere ulamak iin zaman ve g harcanmas istihbarat almalar ile nlenebilir. stihbarat zannedildii gibi , sadece gvenlik iin yaplan bir gizli alma deil, her konunun ihtiyac olan ve zel eitimi gerektiren bir hizmet ve meslek alandr.Btn kurumlarda ve faaliyet alanlarnda ilerleme salanmas iinson bilgilere sahip olunmas gerekir. Ne yazkki sivil istihbarat ileri iin ne bir okul, niversitelerimizde ne bir blm, ne bir krs bulunuyor. Hatta konu ile ilgili bir ka gnlk seminer dahi dzenlenmiyor. Kurumlara istihbaratla ilgili deil birim tekili, sorumlu kk bir memur bile atanmyor. Elbetteki bunlarn olmad yerde istihbarat da olmaz. Bu byk eksikliin sorumlusu bilgi yetersizlii olan politikaclar ve st dzey brokratlardr. Yaratlan boluun yasal sorumlusu ise kamu kuruluu olarak MT dir. Yokluklar, boluklar akla u soruyu getiriyor: Btn bu zel ve kamu kurumlar istihbarat yapmadan m alyorlar? phesiz ihtiyalarn zorlamasyla bireyler yaplyor. Ancak sistemsiz , ilkesiz ve dank olarak allyor. Hatta ounlukla yaplan iin istihbarat olduu dahi bilinmiyor. Vurgulamaya altmz husus zel olarak eitilmi personelle yaplan teikilatl, kurumlam istihbarat faaliyetleridir. Sanayi toplumundan bilgi toplumuna geiliyor. Sanayi toplumu iin istihbarat ihtiyac ilgililerce anlalmaya , yetersiz de olsa nlemler alnmaya balanmtr. Girmekte olduumuz bilgi toplumunun

temel girdisi de rn de bilgidir. Girdi bilgilere dnyann neresinde olursa olsun sahip olabilmek iin gelien iletiim tekniinden olabildiince yararlananan, her dzeyin ihtiyacna uygun bir istihbarat kuruluu gerekir. Bakanlklar dier kamukurumlar ve rgtl toplum ( sivil toplum ) kurumlardahil btn kurulularn kendi alanlarnda dnyadaki gelimelericok yakndan izlemeleri , gelimeleri iin bilgi toplamalar zorunludur. Aratrma faaliyetlerine ayrlan kaynak oranlar gelimiliinls olarak deerlendiriliyor. kendi konumuzda bakalarnn yaptklarn aratrmalar izlemeden, bakalarnn ulat noktalar kendi aratrma almalarmz iin hareket noktas yapmadan harcanacak emek ve zamana kayp gzyle baklabilir. a yakalamak, aa ulamak, gelimeleri gecikmeden izleyebilmek ve zgn katklarda bulunmakla mmkn olabilir. Aratrma ve gelitirme dahil her konu, her alan , her kurum kendiihtiyacna ynelik bilgi toplama sistemini, ksaca istihbarat an kurmu olmaldr. Milli eitim almalarmz rnek alabiliriz: Bakanlkta bilgitoplama ve yaymagenel mdrl kurulmal ve d dnyada eitim konusunda yaplan almalar yakndan izlenmeli, yayma biriminin karaca blten, dergi ve kitaplarla bakanln birimlerine eitim alanndaki yenilikler, gelimeler duyurulmaldr. btn bakanlklar ve kurumlar benzer ihtiya ierisinde bulunuyorlar. Bilgi toplama grevi verilenler ilk i olarakyurt d grev isterler. Gereke tam bir aldatmacadr. Artk gvenlik d bilgilerin yzde 99'u ha tta tamam her yerde bulunabilenak kaynaklardan elde edilebiliyor. Yurtdna kimseyi gndermeden konuyla ilgili yaynlar elde edilerek tercme ve deerlendirmeleri yurt iinde yaplabilir.Yurtdnda dileri bakanl personeli ve askeri ateelerin dnda kalan grevlilerin yaptklar ileri grenlen bilir. Nasl seiliyorlar ve ne i yapyorlar gerekten incelemeye deer. Ataelerin diplomatlarla uyumlu almalarn salayacak bir ynetmelik Ulusu hkmeti tarafndan yaymland. Uygulanmad gibi aransa bulunabileceini sanmyorum. Her toplantda ilk sz istihbaratn olmaldr. stihbarat konusunu son gnlerde tekrar gndeme getirilen MT grevleri sebebiyle ele alyorum. MT nceleri stratejik istihbarat yapard. Btn konular ilgi alanna girerdi.Aslnda kurum olarak gene yle. Fakat bu lde yaygn bir alma gnmzde mmkn deil. Eskiden de gereince yaplamyordu. MT esas olarak i ve d gvenlie ynelik haber ve bilgi toplamal, dier alanlarn sadece tehdit yaratan ynleri konusunda,kurumlardan toplayaca haber ve bilgilere dayanarak deerlendirme almalar yapmaldr. MT eskiden olann aksine, bakanlklara ve dier kurumlara srekli olarak bilgi vermemeli, onlardan bilgi almal, bu kurumlar MT'in gvenlik almalar iin kaynak oluturmaldr. bakanlk ve kurumlar

ihtiyalarn, kuracaklarbilgi toplama sisteminden kendileri karlamal, gvenlikle ilgiliolan konu ve bilgileri MT'e ulatrmallar. Bugne kadar MT 'in grevleri zerinde tartmalar, her defasnda faaliyet alannn daraltlmas ile sonulanm, bir ok konudaeli kolu balanm ve baz alanlarn sahipsiz kalmasnasebep olunmutur. MT'egzaltna alma ve operasyon yetkisi verilmeye allmas yadrganyor. Sorgulamasz istihbarat olmaz. Gzaltnaalmadan da sorgulama yaplamaz. stihbaratta iz zerindeyken bakasnn gelip operasyon yapmasn beklemek da mmkn deildir. Dnyada bu yetkileri elinden alnm bir tekilat olduunu sanmyorum; nk alamaz ve iini yapamaz. Yunan istihbarat tekilatnn Trkiye'ye kar yaptklar ortada. Trkiye'de yasal olarak, yaplanlara cevap verecek kurulu bulunmuyor. Bir lke , bir toplum bu kadar sahipsiz braklamaz.MT istihbarattan baka ey yapmaz derseniz, pisikolojiksavunma gibi devler devi bir toplum ihtiyac bile ksz kalr. Yasalarla hak verilmesinden korkmamal. Yanl yapan cezalandrma yolunu amak gerekir.Yoksa yeni yeni kurulu ihtiyalar kar veya toplumu ve lkeyid gler kemirir dururlar." lgin bir yaz. Aslnda istihbarat zerine yaplan bir ksm deerlendirmeler doru olmakla birlikte, MT in bu tr yetkilerinin bulunduunu bilmesi gereken bir uzmann neden bunu varolan bir eyi yok sayarak savunduunu anlamakzor olmaktadr. SLAMCILAR NASIL BR MT STYOR Bu tartmalara islamc kesimde uzak duramamaktadr. Trkiye iin MT tarafndan yaplan tehdit unsuru sralamasnda 1995iin PKK' ile atba, hatta ondan bile bir adm nde bulunduu raporlara geirilen eriat istekisi islamclar, MT'e byk ilgi duyangruplarn banda geliyor. Bu ilgi karlkl olarak devam ediyor. rnein MT ANAP dneminde tarikat ehli olan ve islamc emniyet kadrolamasyla nl ileri Bakan Abdlkadir Aksu ile dierislamc -muhafazakar bakanlara ve brokratlara Trkiye'de ykselen islami terr eylemleri konusunda brifing verdiinde bu kadro anlatlanlar glerek karlamtr. Ancak 1993-1994 yllarnda islami terr Trkiye'de gerekten etkili ve baedilmesi zor bir yap haline gelmitir. slamc kesimin MT iindekideiimle ilgili gr 12 Aralk 1994 gn Zaman gazetesinde yer almtr. Aratrmac Mehmet Yale imzasyla kan yorumda u grlere yer verilmitir: " Son gnlerdebasnda MT ile ilgili bir ok haber ve baz deerlendirmeler kyor. Daha nceleri MT, CIA ilikilerine dikkat ekilirken imdilerde MT-MOSSADilikileri gndemde. Gereke Trkiye'nin

iileriyle ilgili; yani terrle mcadele. PKK terr, imdilik senaryolar Trk filmine benze de ' islami terr ' dedikleri eyle dengelenmek isteniyor. Bunun iin yeni bir birim oluturulduu, bu birimin kuruluunu hakl karacak provakate eylemlerin her zaman iin sz konusu olabileceine srlyor. Bu sebeple baz zinde glerin Terr ile Mcadele Kanun Tasarsn zaruri grdkleri vekanunlamasn istedikleri ifade ediliyor. Ksacas MT'in da ynelik olarak ve d istihbarat iin almasn, kurulu felsefesine de dikkat ekilerek baz g odaklarnn istemedii ak. Halbuki artk MT'in da alaca, genleecei ve Dileri Bakanl ile mterek alaca yolundaki haber ve umutlar, son gnlerdeetkili bir varlk gstermeyen bazlarmz adna oklarn sevindirmiti. Netice olarak, sivil bakan Snmez Kksal Bey'leMT'te reform bir kez daha gndemegelmiti. MT 'in artk da alaca ve Dileri Bakanl ilekoordineli alaca syleniyordu. Bunun iin MT'te daha fazla sivillemeye, daha fazla genlemeye ve daha fazla fonksiyonerlie gidilecekti. Fakat bu reform istekleri anlalan bazlarn rahatsz etti. Kendi lke karlar iin tehlikeli bir gelime olarak grenler oldu. Trkiye karlar bir kez daha rafa kaldrlacak gibi gzkyor. Halbuki buna kimsenin hakk yok.Demokratikleme olarak takdim edilen tasarnn yasallamas durumundalkenin i bnyesinde yepyeni ve kapanmas zor gedikleralacak. Bu endie geni halk kesiminde ok yaygn. Keke MT'te reform frsat karlmasyd. Bu reforma paralel olarak sivil istihbarat kurumlar da takviye edilebilseydi. Yine de umutluyuz. Saduyu, birbirimizle boumay ve lkeyi telafisi imkanszkamplara ayrmay reddediyor." slamc kesim MT zerinde ok hassas davranmaktadr. Bunda en zor ulaabildikleri kurumlarn banda MT'in yeralmasnn pay byk olsa gerektir. MT iinde islamc kesime en yakn bulunan mstear Burhanattin Bigal olmutur. Bigal grevini sona erdirmeden nce Suudi Kral'nn zel davetiyle Suudi Arabistan'agitmi, burada Kral Fahd ile birlikte kutsal yerleri gezerek hac da olmutur. Dnnde de MT iinde ilk kez mescit atrmtr. Mescit nceleri sadece mstearlkta grevli erler iin kullanma almtr. Daha sonra buna isteyen memurlarn ve bro personelinin de katlabilecei belirtilmitir. Cuma gnleri de toplu namazlarn klnmas uygulamas gelmitir. Bu namazlar Diyanet leri Bakanl'nn grevlendirdii imamlar tarafndan kldrlmtr. Ancak uygulamada Bigal'dan sonra deiiklik olmu, namaz klmak isteyen erler iin mescit ak tutulmu, ancak dier personele kapatlmtr. Bigal'nn dnemi MT iinde sorunsuz gemitir. Bigal veda konumasnda : " Ben tekilatn etkinliini bir sis gibi youn, efafln ise bir tl gibi saladm" diyerek dnemini zetlemitir.

Bu konudaislamc evrelerin balarna gelen her olay MT adyla aklamaya almalar da bir baka ilgi ekici noktay oluturmaktadr. DRAMATK BR LM YKS VE MT'N YAZILI AIKLAMASI Nurcu cematin nde gelen adlarndan Yeni Asya Gazetesi veyaynlarnn sahibi Mehmut Kutlular'n 17 yandaki kz Vildan Kutlular, ar dozda ald uyuturucu sonucunda yaamn yitirinceMehmet Kutlular, kznn "MT tarafndan ldrldn" iddia etti. Bu iddia karsnda MT tarihinde ok ender kulland yazl aklama yoluna bavurarak olayla ilgili iddialar reddetti. Kutlular, kzn MT'in ldrdn iddia ederken unlar syler: " 28 yldr basn dnyasnda. 38 yldrda Nurcu hareketin vitrinindeyim. Devletin belli bir ideolojisi var.Devletin bugn en ok korktuu ey, irticadr, eriattr, islamiyetin gelmesidir. imdiye kadar deiik zamanlarda bir ok tehdide ve anlama nerisine maruz kaldm. Beni ldrseler kahraman yapacaklar. Cemaatte birbirine kenetlecek ve daha gleneceti. Ancak beni yaarken ldrmeyi, itibarm krmay tercih ettiler. Cemaate 'Byttnz adama bakn , kz eroinman, ailesi perian, namusu perien imajyaratmak istediler. " Peki Kutlular, MT'in kzna kar byle bir hareket gerekletirebileceini nereden anlam olabilir. Klasik ve geerli bir yola bavurmu;mafyaya gitmi. Evet mafyaya. Kutlular stanbul'da uyuturucu iiyle uraan bir mafyaya bavurarak kzna eroini rnga eden Hayri Adgzel adl kiiyle ilgili bilgi ister. Bakn sonrasnda neler oluyor. Kutlularanlatyor: " Kzma eroin verdii sylenen u Hayri Adgzel hakkndabana bilgi getirin dedim. O da kabul etti. Bana ertesi gn telefon etti. ' Abi beni bu ie kartrma 'dedi. Dnn bu adamn ileri zaten bu. Bu adamlar polisten korkmaz ama MT'ten ekinir bunlar. Demekki iin iinde MT var." Evet Kutlular uyuturucu mafyasndan ald byle bir tiyo ile olayn arkasnda MT'in olduunusavunuyor. MT ise buna tarihinde ikinci kez (ilk aklamalhami Soysal'n karlmas olayyla ilgili) yapt genel yazl aklama yoluyla yant veriyor: " Yeni Asya Gazetesinin 21 Eyll 1995 tarihli basksndaVildan' MT ldrd balkl bir haber yeralmtr. Gazetenin imtiyaz sahibi Mehmet Kutlular'n aklamalarna dayananszkonusu habere baz dergi ve gazetelerde yer vermitir. Mehmet Kutlular'n cemaati karsnda dt zc durumu saptrmak amacyla milli bir kurulu olanMT'i hedef olarak gstermesi esef vericidir. MT inanlara ve zgr dnceye sayg gsterilmesini iar edinmi milli bir kurulutur. MT alanlar Anayasa'da yansmasn bulan Atatrk ilkelerine, ada dnceye ve laiklie inanla baldr. Mehmet kutlular tarafndan yaplan muhayyel ve herhangi bir dayana olmayan haberle MT Mstearlnn hi bir ba

olmad ve bu dorultuda yasal haklarn kullanaca kamuoyuna sayg ile duyurulur." Evet, her ideoloji ve inan sisteminin kafasndaki ve elinde olmasn istedii MT farkl farkl. Bazen de her olaydan sonra sulanabilecek bir MT'in elde olmas hayrl ve karl gelmektedir insanlara. YUNAN STHBARATI KORKUSUYLA YAPILMAK STENEN Ama herkesin zerinde birletii bir konu MT'in bugne kadar yanl ilerde ve istihbarat d faaliyetlerde kullanlarak ypratld. Bunun iin de bir yeniden yaplanma ve MT'in demokratikletirilmesi ilkesinde herkes hem fikir gzkyor. Peki MT demokratikleirse Yunan istihbarat bizi yutar m? Bu baz kafalardakigarip, nedenleri anlalamayan bir soru olarak karmza kmaktadr. zellikle baz evrelerce Yunan istihbarat Trkiye'deki her olayn faili gibi gsterilerek bir yerlere varlmak istenmektedir. "Yunan istihbaratnn Trkiye zerine yaptklar" gibi sylemlerle ortaya kanlar;yal, asker - sivil ekimesi dorukta olan ve elemanlar arasndaki atmalar kaosa dnen Yunan istihbaratnn, Trkiye'de byk eylemler yapabilmesinin mmkn olmadn bilmelidirler de. Bu konunun uzmanlarnn deerlendirmesibu yndedir. Hele Yunan istihbaratnn 1995 stanbul Gaziosmanpaa olaylarnda kkrtclk yaptn syleyenlere, yerli ve yabanc uzmanlar sadece glerek yant vermektedirler. Ancak Yunan gizli servisinin yaptklar diye balayan cmlelerde bunlarn ne yaptklar konusunda bir bilgi verilmemektedir. PKK destekli politikalar Yunanistan'n resmi grdr ve bu ynde btn Yunan kurumlar almaktadr. Yunan pisikozu ile yaratlmaya allan hava MT'de bugnk yolun dnda baka bir yaplanma arayanlarn bulunduunu gzler nnesermektedir. Bu korkuya dayanan bir yaplanmadr. Doru olan ey ise duygusallktan ve yanl ynlendirmelerden kanarak yeniden yaplanmaktr. En nemlisi MT asndan demokratikleme ve sivilleme treninin bu kez karlmamasdr. Bunun nne korkulardan bir duvar rlmemesi gerekmektedir. Bu frsatn da karlmas durumundazellikle Ortadou, Balkanlar ve Kafkasya'da Trkiye'yi nemli sorunlarn bekledii bir dnemde, Trkiye en byk ktl yine kendi eliyle kendisine yapm olacaktr. nk buralarda halen devam eden scak atmalarn tesinde byk bir istihbarat ve nfuz alan yaratma abas hatta kavgas bulunmaktadr. Bu kavgada Trkiye'nin rakipleri arasnda Amerika, Rusya, Almanya, ngiltere ve Fransa gibi lkeler yeralyor. MT'in rakipleri de bu lkelerin gizli servisleri olmaldr. RUSLAR TRKYE'YE NASIL BAKIYOR Rus gizli servisi1995 de piyasaya kard " Beyaz Kitap-Rus Gizli Servisleri" adlkitap da Trkiye zerine ilgin analizler yapmaktadr. Ruslara gre Trkiye; Azerbaycan, Ermenistan, Grcistan , btn Kafkasya asndan bir tehdit oluturmaktadr. Bu tehdit giderek ilgi art

eklinde gelimektedir.Rusya'nn blgedeki etkinlii zayfladnda bunu dolduracak lke de Trkiye'dir. ran 'n bu konuda bir ans bulunmamaktadr. Ruslarn bu deerlendirmelerinde ilgin olan bir nokta ise Trkiye'nin Batkarlar ile birlikte blge zerinde Rus karlarna kar olduununvurgulanmasdr. Oysa blgedeki petrol konusunda Trkiye'nin etkinlii konusunda Bat da ikiye blnm durumdadr. Bu konuda ngiltere Ruslardan yana tavr alm durumdadr. 137 seilmi devlet grevlisi tarafndan yazlan kitapta Trkiye'nin NATO yeliininRus karlarna kar kullanlabilecei de dile getirilmektedir. Ayrca Orta Asya zerindeki konvansiyonel silah dengesinin "imdilik" Rusya'nn lehinde olduu ancak bunun her an deiebilecei de bu rapor kitap da kaydedilmektedir. Bu blgede Trkiye, ran ve Afganistan'netkinline dikkat ekilmektedir. Dile getirilen kayglar karsnda Rusya'nn blgedeki etkinliini korumak iin rakip grd Trkiye zerindeistihbarat oyunlarna bavuraca aktr.Bir tehlike daha nlem iin MT'i beklemektedir. LOJMAN STHBARATILARI MT kaynaklarn en rasyonel ekilde kullanmak durumundadr. Oysa MT kendisine salanan ekonomik olanaklardan nemli bir blmn son derece plansz ve gereksiz olarak lojman yapmna harcamtr. rnein 1980 sonras bte deneklerinin ( rtl denekten gelen istihbarat harcamalar hari) yzde 90'n lojman yapmnda harcanmtr. Oysa MT elemanlarnn lojmanlarda oturtulmas bir baka byk sakncay oluturmaktadr. Askerler tarafndan 1978 sonrasnda elemanlarn evlerine gidi ve gelilerinde terr nedeniyle ortaya kan sorunlar zerine balatlan uygulama, yine asker gelenkelerde varolduu gibi devam ettirilmitir ve ttirilmektedir.Bu uygulama gizlilii ortadan kaldrmakta ve 1920 li yllardaki (P) tekilatnn iine dt sorunlar yeniden yaanr klmaktadr. Tarihinden ders almas gereken en nemli kurulu MT olsa gerektir. Lojmanlarna hapsolan, toplumla ilikilerini snrlayan, sosyalleemeyen ve geliimin karsna kabuuna ekilmi, muhafazakar anlaylarn kalesi gibi dizi dizi lojmanlar ile kan bir istihbarat rgt baarl saylabilir mi? Tekilatn ideolojisi olarak aktarlan milliyetilii kabartlm merkez sa ve sol yaplanma, kendine uygun eleman modelini de bugnk yapda oturtmu gzkmektedir. Snmez Kksal'n bizzat TBMM de yrtt kulis almalar sonrasnda 11 Kasm 1994 gn TBMM 'ye sunulanve MT alanlarnn emeklilik ve kdem esaslarn yeniden dzenleyen yasa teklifi yeniden yaplanmaya ve 2000'li yllarn gen elemanlarna tekilyat iinde kadro ama amacn tamaktadr. MT TARHNDEK EN BYK KADRO OPERASYONU Yaplan operasyon MT iinde bugne kadar yaananlar arasndakien byk kadro operasyonu olma zelliini tamaktadr. Kalc dzenlemeleri

iermektedir.Sonuta yaklak 600 kii emekliye ayrlmtr. DYP, SHP, ANAP'n ortak imzasyla verilen teklife greMT bnyesinde kadro karl szlemeli altrlan personel dahil ( MT iinde bir ikilik nedeni de szlemeli personel uygulamas olmu ve bu nedenle fazla para alanlar kurum iindeeletirilmitir) memurlardan: 1- Mstear Yardmcs, Bakan, Hukuk Maviri, retim Kurulu Bakan, Bakan Yardmcs, Hukuk Mavir Bayardmcs, Mavir Bamfetti, retim Kurulu yesi , Bamavir ; 60 ya. 2- Daire Bakan, Hukuk Mavir 1. snf yardmcs, Bamfetti, retim yesi, Mavir; 58 ya. 3- 1. Snf stihbarat Uzman, 1. Snf Uzman,Hukuk Maviri 1. Snf Yardmcs, Mfetti,retim yesi, Mavir, Savunma Sekreteri, Daire bakan yardmcs, retim yesi Yardmcs; 56 ya. 4- 2. Snf stihbarat Uzman, 2. Snf Uzman, Hukuk Mavir 2. Snf Yardmcs, Mfetti Yardmcs, retim yesi Yardmcs; 54 ya 5- Dier kadrodakiler; 52 yalarn dolduranlar emekliye ayrlrlar. Bu yasayla MT de amalanan olay eskiyi temizlemek ve gen kalmay salamaktr.Yasayla ilgili MT gerekesi ise yledir: " Sz edilen nitelikteki ar alma artlaraltnda 25 yanda tekilatta greve balad varsaylan yksek renim grm bir personel, Mt personel ynetmeliinin ykselme esaslarna gre, hi yl kaybna uramakszn nvan ykselmesi yapt kabul edilse dahi, 30-31 hizmet yl sonu 56 yanda st ynetim kademesi olan bakanla ykselebilmektedir. Bu sre ierisinde halen ube mdr, daire bakan yardmcl nvanlarn aamam bir personelin, hangi kadro nvannda grev yaparsa yapsn, normal ya haddi olan 65 yana kadar randmanl bir mesaide bulunmas mmkn olmamaktadr. Kaldki, tekilat personelinin tamam fikri alma yapan kiiler olmayp nemli blmnn de fiziki glerinden istifade edilmektedir. bilhassa bu kiiler belli yatan sonra tekilat almalarnda arzu edilen katky salayamamaktadrlar. Bu nedenlerle maddede belirtilen ya hadleri getirilmitir. Memuriyet sresini 65 ya sresini hedefleyerek greve balam bulunan kapsama dahil personel bakmndan ilk defa uygulanacak bu nitelikteki bir mevzuat deiikliine yumuak geii salamak iin getirilen geici madde hkmyle de kanunun uygulamas yaym tarihinden 6 ay sonraya braklmtr. Ancak yaymn izleyen iki ay ierisindebirinci madde ile belirlenen ya hadlerini dolduranlar ile 5434 sayl kanunun 39. maddesinin b fkras kapsamna girenlerdenemektliye ayrlmak iin bavurarak emeklilikleri onaylananlara yzde 30 daha fazla emekli ikramiyesi ve ayrca 65 yana gre erken emeklilikleri dikkate alnarak her erken yl iin toplam 12 maa gememek zere bir maa daha emekli ikramiyesi denmesi ngrlmtr." ADAM YEME MAKNASI

te burada MT asndan bir byk tehlike daha vardr. MT emeklisini unutan ve ondan yararlanmasn bir trl beceremeyen, emeklisine hakkn veremeyen bir uurum olarak karmza kmaktadr. Dnyann hi bir istihbarat tekilatnda grlmeyen savurganlk MT'de yaanr. Eitimini tamamlam, olgunlam ve tamanlamyla istihbarat olmu denilebilecek yataki ve hizmet sresindeki elemanlar emekli edilirler. Sonra da unutulurlar. Herkes onlardan kaar. MT, elemanlarn en hoyrata harcayan istihbarat kurumudur. Emekli olanlar bir daha eski birimlerine giremezler. Yolda arkadalaryla karlasalarou zaman grmezden gelinirler. Emeklilerinin deyimiyle MT onlar " Sklm bir limon gibi grp" gereini yapar. MT bu yasa maddesinin kulisini iyi yapar ama Babakan Tansu iller kartamad bir yasa maddesini de yasaya ekleyince i karr. TBMM de oluanfkeyle yasa meclisten gemez. Ama Kararname olarak yrrle konur. Bunun sonucunda da 550 kii emekliye ayrlr. Ancak bunlardan 100 kadar daha sonra geri arlarakgrevler verilir. Bu da bir planlama eksikliidir ve MT iinde tartmalara yolaar. Geri arlanlar karsndaemekli olanlar aalanm duygusuna kaplrlar. nk gizli serviste almann pisikolojik ynpek ok eyin zerindedir. Onlar ou kezalacaklar bir hizmet belgesi karlnda milyarlar hatta canlarn bile verirler. Bu onlarn erefli bir alan olduklarnn gstergesidir nk.nk gizli servisde alrken ad zerinde en kk bir phe bulunan kii iin yaam, dayanlmaz olmaktadr. Hele zamansz grevden alnanlar, yeri deitirilenler, emekli edilenler, iine son verilenlerdenbir ksm bunu gururlarna yediremeyip intihar bile etmitir. MT VE STHBARAT ETM MT'te eitim Amerikan ve Alman ekolleriyle yaplmtr. Alman ekolyle balanan eitim anlay 1950'li yllardan itibaren CIA'nn destekleriyle Amerikan tarzna dnmtr. MT eitimi ncelikle fiziki yeteneklerin geliimi ile istihbarat teorik eitimine dayal yaplmaktadr. Trk niversitelerinin nemli adlarnn bir ksm MT iin retmenlik yaparlar. MT alanlarna strateji tayini, analiz yetenei ve ulusal uluslararas dengelere ve sorunlara bakn tarihsel ve ada temel yaklamlarn retmektedirler. Bu retmenler gerekten yetkin kimselerdir. Ancak onlarn da bir "MT eleman" deerlendirmesi bulunmaktadr. Kendileriyle grtmz retim elemanlar,MT elemanlar iin ana balklarla unlar dile getidiler: - MT ne yazkki bir polis rgt havasnda bulunmakta. Ancak bugnk polis rgtnn eitiminden ve seiciliinden daha yksek kalitede eleman dzeyine sahip. Ancak bu seicilikte askerler kadar titiz olmadklar grlyor. - MT elemanlarnn eitiminde ada istihbarat anlayna kar direni

veya buna kar tezlerin arl hemen kendisini hissettirmektedir. zellikle hakim havann muhafazakar anlay olduu hemen gze arpmaktadr. - Bilgi toplamann yntemleri ve kaynaklarla girilecek diyaloglar konusunda byk eitim a gzlenmekte. ALE RKET GB STHBARAT RGT MT iinde uzun yllardr eleman politikasnn ana dayanan darya kapal yap oluturmaktadr.Bundan kestedilen kurum ii eleman politikasdr. MT' e en ok personel salayanlar yine MT' elemanlardr. Yani ie dnk yap egemendir. Dardan yani aile ii ilikileri olmadan salanan elemanlarn ise, yine aileleri nemlidir. BuradaMT eleman olmak iin MT'in gvenilir bulduu en az iki kaynaktan referans getirilmesi artn da unutmamak gerekir. MT halkn iinde, onunla birlikte olacak elemanlar yerine, bir seilmi aileler kurumu gibi ortaya kmaktadr. Eleman politikasnda en belirgin yanl budur. MT torpille eleman alnan ender istihbarat rgtlerinden biridir. Ancak 1980 sonrasnda MT ilk kez elemanlarn gazetelereverdii ilanlarlasnava arm ve ie almtr. Bu snavlarda istenilen niteliklerin olduka parlak olmas dikkat ekicidir. Bu gemi yllarn aksine eleman almndaki kstaslarn deitiini gzler nne sermektedir. Akraba kayrmclnn ok st dzeyde olduu bilinmektedir. Son yllarda artk bir aileden en ok 3 kiinin kurumda alabilecei ynnde kararlar alnmak zorunda kalnmtr. Ama bu kural delerek 6-7 kiiye kadar akrabalarn kurum iine yerletiren st dzey yneticiler de bulunmaktadr. Son dnemekadar lider kadrolardaki baz zayf elemanlarn buralara ulaabilmesindeki etken gcnbu i kayrmclk olduu vurgulanmaktadr. MT MEMURU OLMADA DRTLENGEL MT'e alnacak kiiler iin drt aamal bir eleme mekanizmas bulunmaktadr. MT'e girmek isteyenler nce yazl, ardndan szl snavlar kazanmak zorundalar. Yazl ve szl snavlarda ayrca dil bilen elemanseimi de yaplmaktadr. Burada 1995 ylna kadar MT'in elinde, Trkiye'ye komu lkelerin dillerini konuabilen ok az sayda eleman bulunduunubelirtmekte yarar bulunmaktadr. MT zellikle yabanc dil bilen eleman skntsn had safhada ekmektedir. Bu nedenle alan snavlarda dil bilen eleman tercih edilmektedir. Snavlar kazanan adaylarn mensup olmas iin ncelikli engel gvenlik soruturmasndan gemeleri olmaktadr. Bu gvenlik soruturmasnda doldurtulan formdayeralan soyaac ve kiinin ilikileri i incelenmektedir. Ariv taramas yaplmaktadr. Kimi zaman alt aya kadar srebilen gvenlik soruturmalar yapld belirtilmektedir. Bu soruturmalardan sonra MT iindeoluturulan snflarda rencilere

istihbarat,beden geliimi, bilgisayar kullanm, pratik uygulama gibi alanlarda tam bir yl kapsayacak bir eitim verilmektedir. Bunun 5 ay teorik derslerle, dier zamanlar ise teori-pratik derslerin birlikte grlmesi olarak gemektedir. Sonra retmenler kurulu toplanarak bu rencilerle ilgili son deerlendirmelerde bulunmakta ve mensup yaplacaklarla, olamayacaklar notlandrarak ayrmaktadrlar. Mensup yaplamayacaklar daha sonra kadrolar Babakanla iade edilerekbaka kurulularda grevlendirilmek zere MT ile ilikileri kesilmektedir. Bir MT mensubu iin en ar grevhakaretlerinden birisi kadrosunun Babakanlk 'aiadesi olmaktadr. Bu bir yllk eitimin sonunda baarl olanlara ise mensup olarak yemin ettirilmektedir. MT LNGR GREV BAINDA MT iinde geen eitim srecinde takip, buluma, mesaj alma , mesaj verme, gvenlik kontrolleri, bilgi toplama gibi alanlarda pratik uygulamalara yer verilmektedir. Bunlar iin kullanlan mekanlarkamu kurulular olmaktadr. MT bnyesinde yaplacak ilerin uzmanlk alanlarna gre profesyoneller de yetitirilmektedir. rnein dier lkelerde de olduu gibi, elilikler ve yabanc misyonla ilgili yerlere girip, kabilecek profesyonellikte elemanlar eitilmektedir. Bunlar kaplar ap, kapatmak, kasalar aabilecek hnerle donanmak, bilgisayarlarn dilinden iyi anlamak, iyi fotoraf ve fotokopi ekmek, girilen mekan aynyla korumak ve dier zellikleri iinde barndran gruplar olarak yetitirilmektedirler. Trkiye'de yeralan eliliklerin kasalarn ve binalar incelemek , buralardan belge kartmak iin oluturulan ekipler ok rahat bir ekilde bu tr yerlere girip kabilmektedir. Ancak bazen kt srprizler onlar bekleyebilmektedir. Ankara'da bir ngiliz misyonundaelegeen byle bir ekip, zor anlar yaam olsa gerektir. Olay kaytlara adi hrszlk vakas olarak gemitir. Ayrca bu tr binalara dinleme aletleri yerletirmek iin eitim alan ve iinde ok uzman olan elemanlarn daMT iinde bulunduklar bilinmektedir. Tpk dier gizli servislerde olduu gibi MT de bu alanda nemli bir eleman birikimini yaratmtr. MT'in uygulad yntemlerin hepsi, yurtdnda Trk yetkilileri ve Trkiye'nin misyonlarna kar da uygulanmaktadr. Ve iin doas gerei uygulanmaya devam edecektir. Bu olaylardan en ilgin olanlarndan biri deMehmet Ali Aybar'n bana gelendir. Aybar TP (Trkiye i Partisi) milletvekili iken, T.B.M.Mde 23 Aralk 1970 tarihinde gndem d bir konuma yaparak partisinin tekilatlarna gnderdii yazlarn alarak okunduunu bunun da MT tarafndan yapldn belirtir. Bunun kant da TP Genel Merkezi'nin zmir il tekilatna gnderdii bir yaznn alarak iine MT evraknn konmu olmasdr. MT'den istenenbir gvenlik soruturmas evrak TP'in yazma zarflar aldnda yanllkla zmir tekilatnn yazs yerine

konulmutur. MT 'in yazsnda "Milli Emniyet Bakan Yardmcs zzettin Cebe" imzasn tayan ve Maliye Bakanlnda Uzman olarak alan brahim Uzun adl bir memurla ilgili gvenlik soruturmas istei vardr. Dnemin Babakan Sleyman Demirel'dir. Maliye uzmannn MT tarafndan soruturulmasnn gerekesi de Kuadas-zmir sahil yolunun gzergahnn Demirel ailesinin byk hissedar olduuve evket Demirel'in de Ynetim kurulu Bakan bulunduu Kutur tatil ky karlar dorultusunda deitirildii iddialarn dile getirmesidir. Uzun, Doan Avcolu'na yazd mektupda tatil kynn hazine arazisi zerine kurulu bulunduunu da belirtmektedir. brahim Uzun Devrim Gazetesi'nde olayn kamuoyuna duyurumsan istemektedir. Avcolu'da bunu yerine getirmitir. MT ite bu konuda brahim Uzun ile ilgili ideolojik durum ve balantl bulunduu kiilerle ilgili aratrma yapmaktadr. Bunu da dnemin iktidarn ellerinde tutanlar istemektedir. Ancak olay yanllkla zarfa konan MT talimat nedeniyle bozulmutur. Ortalk karr. Aybar bir aklama yaparak MT'in partisiyle ilgili tasarrufunu kamuoyuna duyurur. Bunu ispat edeceini bildirir. Zarf ve iinden kanlar emin olarak bilinen TP kasasna konulur. Ancak karkla neden olan MT elemanlar ayn gece TP'in kasasn ap kendi raporlar alp, karan mektubu zarfn iine yerletirirler. Aybar ertesi gn raporun aklamasn yapamaz. nk MT, raporunu "nlamtr". Bu tr olaylar dnemin iktidarlarnn basklar ve kullanm serbestileri iinde ska yaanr. MT iinde aktif istihbarat , yani bro d grev yapan eleman says 1500-2000 kii civarndadr. Bunlarn asl eitimleri ise istihbarat, fizikiyetenek ve glerinin arttrlmas eklinde gelimektedir. Kurumu en az ypratan ama olaylardan en ok zarar gren kesim olarak bu alanlar gsterilmektedir. MT'in bir de bunlarn dnda sokakta, farkl ilerde grev yapan kiiler arasndan setii elemanlar bulunmaktadr. Bunlarn ikollar farkl farkl olmaktadr. rnein bunlardan birisi nleleman Mahir Kaynak' tr. Daha sonra deifre olunca "mensup" kadrosuna geirilmitir. Elemanlar iin en nemli ey iyi gizlenebilmektir. MT bu kiileri korumakta, parasal ihtiyalarn karlamakta ve onlardan bilgi toplamaktadr. Bunlarn kimlik aklamalar, yaptklar ile ilgili bilgi vermeleri kesinlikle yasaktr. SMT'DEN MT' YE ALINGANLIK KPRS Ancak bunlardan farkl olarak MT mensuplar resmi grevli olarak gittikleri yerlerde kimliklerini gstererek kendilerini tantmak zorundadrlar. Kimliklerinde paralel ve meridyenlerle blnm Dnya fonu zerinde Trkiye haritasn kuaklayan ay, yldz ve Atatrk portesi bulunmaktadr. Beyaz ve mavi zemin zerine oturtulan bu kimlikte MT yasasna atfta bulunulunarak kendilerine istedikleri konularda yardm etmenin yasal zorunluluk olduu emir olarak hatrlatlmaktadr.

Bu almada genel anlamda personel veya, kurum mensubu eklinde alglanp, tanmlanan "MT eleman" adlandrmas, tekilat bnyesinde daha farkl bir anlamda kullanlmaktadr. Kadrolu, bordrolu devletmemuru olan kiiler iin; MT iinde kullanlan tanmlama, "MT mensubu"dur. MT eleman ise, gizli servisin; tekilat bnyesinin dnda kulland ajanlar iin dile getirilen bir syleni olmaktadr. Bu arada yeri gelmiken MT mensuplarnn en ok alnd eylerin banda kendilerine, " MT' i" denilmesi olduunu belirtmek gerekiyor. Onlara gre bu sesleni "simiti" den armla oluturulan bir tanmlama. Bu nedenle eski Mstear Teoman Koman, gazetecilere MT'in kapsn atnda, bu konudaki gizli servisin alnganln aktararak; yazarlarn kelerinde "MT'i" diye yazmamalarn istemitir. Buradabir noktay da belirtmek gerekmektedir. MT, mensuplarnn; yani kadrolarnda bulunanalanlarn , bordrolularn adlarn ou kez aklamaktadr. Ancak dardan kullanlan elemanlarn kimlikleri aklanmamaktadr. Hatta bu konuda babakanlara bile bilgi verilmemekte, ajanlarn kod adlar veyaolay iindeki yerlerine uygun senaryo adlarolaylar anlatlrken belirtilmektedir. STHBARAT PARA DEMEKTR stihbarat faaliyetleri ok masrafl almalardr. MT'e rtl denekten aktarlan para miktarlalarnn da arttrlarak yeni bir yaplanmann gereklerini salayacak dzeye getirilmesi arttr. MT'in ihtiya duyduu parann iyi saptanp aktarlmas baz dier gizli servislerin iine dt uyuturucudan para elde etme, silah kaakl ya da bilgi satma gibi yntemlerin MT'in uzanda kalmasn salayacaktr. Geri bugne kadar baz MT elemanlar ve mensuplarnn adlar bu tr olaylara karmtr. Ancak bunlarn ne kadarnn kurumsaldzeyde gerekletii bilinmemektedir. Bunu aratracak bir birim de bulunmamaktadr. MT bunlar bir ka aamal ve sk ileyen kendi otokontrol mekanizmasyla takip etmektedir.Bu tr parasal kaynaklar asndan dask bir denetim mekanizmasnn getirilmesi gerekmektedir. nk bu hastalklarn iine den istihbarat servisinin ulusal karlar yokolmaktadr. Bunun rnekleri dier gizli servislerde bulunmaktadr.Parasal kaynaklarn iyi deerlendirilmesi bu konudaki iyi planlamadan gemektedir. Bunun iin ncelikle lojman yapm gibi harcamalardan da vazgeilerek istihbaratabunu salayacak insana ve teknie yatrm yaplmas gerekmektedir. MT'in lojman konusundaki yaplanmas adeta bir lgnla dnm durumdadr.Neredeyse btn MT personeli lojmanda oturur hale gelmek zeredir. Kaynaklarn nemli bir ksm buna harcanmaktadr. Haberalma dnyasnda sk sk ifade edilen " stihbarat ak, faaliyeti gizlidir" szn, MT yneticileri elemanlarn ehir merkezlerindeki lojmanlarda toplayarak birazabartp, yanl alglam olsalar gerektir. rnein Ankara'daMT Mstearlnn

kamps alan mantar gibi biten lojmanlarla evrilmi durumdadr. Burasyla ilgili olarak otobslerdeve dolmularda muavinlerin " Var m MT lojmanlarnda inecek" diye barmalariin ne kadar hafife alndnn gstergesidir. MT UAI NASIL KULLANILMALI? MT harcamalarnda baz ncelikleri deiyi saptamak durumundadr. rnein 1994 ylndaMT'e alnan jet iin 10 milyon dolar denmitir. Bu jetin ncelikler arasndaki birinciliini tartmadan kurtaracak ey onu gerekten istihbarat alannda kullanmak olacaktr. nk gnmzde istihbarat para demektir. Peki harcanacak paranz var iken onu istihbarat yerine baka alanlara yatryorsanz, size baarl istihbarat denir mi? Bu sorunun yantn MT iinde herkesin dnmesi ve yapt harcamalar sonucundakulland aralarn fayda paydasn maksimuma kartamas gerekmektedir. Bu uakda byle kullanlmaldr. nk jet alndnda MT'in elinde 2 adet Chasna tipi uak daha vardr. Bir de MT helikopteri bulunmaktadr. Bu iki uaktan birisi Trabzon'dan kurye greviyle Ankara'ya gelirken 6 kiilik yolcu ve mrettebatyla dmtr. Jet de bundan sonra alnmtr. Uaklarn operasyonlarda kullanld alanlar giderek artmaktadr. Baz MT grevlilerinin de organize edenler arasnda bulunduu iddia edilen bir darbe giriiminde MT, Jet uan en verimli bir ekilde kullanmak olanan bilmitir. Azerbaycan'da1995 ylnda Haydar Aliyev'e kar dzenlenen darbe giriimi srasnda, Mstearn zel ua bir hayat kurtarmtr. Darbenin dzenleyicileri iinde yeralan ve Azerbaycan'dan k sorun olan Ferman Demirkol bu uak ile Bak'den MT elemanlar tarafndan alnm ve Trkiye'ye getirilmitir. Bu darbe giriiminin Trki Cumhuriyetlerden sorumlu Devlet Bakan Ayvaz Gkdemir'in koordinasyonunda gerekletii ileri srlm, ancak bu iddialar yalanlanmtr. Buna kar olduka fazla sayda Trk yetkilinin bu darbeye karm olmas ilgintir. Azerilerce, Trkiye'nin Bak Bykelisi bata olmak zere Azarbaycan'daki MT grevlisi de bu darbe giriiminin iinde yeralmakla sulanmtr. Bu nedenle Ankara'ya ekilen bu MT grevlisi daha sonra Cumhurbakan Demirel'in de bastrmas sonucu emekliye sevkedilmitir. Bak'den MT uayla kartlan ve lkc olarak tannan Ferman Demirkol'un da MT adnagrev yapanlardan birisi olduu ileri srlmektedir. STHBARATA PARA OK , AMA YA DENETM MT yneticilerinin deyimiyle zel koullar yznden tekilatn parasal sorunlar hi kalmam gibidir. Aslnda Trkiye'nin iinde bulunduu ekonomik darboaz dnlrse PKK'nn yaratt terr ortam nedeniyle yaanan bu para bolluu, kavgalar azaltmamtr. Yine deMT kurumlar arasnda devlete kar mali ykmllklerinititizlikle yerine getiren yaplarn banda yeralmaktadr. MT'in belediyelere su, elektirik, maliyeye vergi borcunun olmad belirtilmektedir. MT, alanlarnn

istihbarat amal kullandklar paralarn takibini de gelitirdii otokontrol mekanizmalar ile yapmaktadr. rnein biristihbarata denen parann karlndaalnan bilgi ve sonrasnda verilecek para merkezi ve blgesel denetim raporlaryla izlenmektedir. Ancakgenelde farkl istihbarat kurumlarnn ortaya kard istihbarat harcamalar konusundaki danklk ve boluk hemen her uzmann yaknd bir konu olarak aktarlmaktadr. stihbarat iin harcanan paralarn iyi kontrol de malesef yeterince ve zamannda yaplamamaktadr. rnein Diyarbakr'daki bir MT eleman PKK konusunda kendisine bilgi getiren A kaynana bunun karl para demektedir. Oysa ayn kaynakayn haber iin Emniyet stihbaratndan, JTEM( Jandarma stihbaratndan ) ve blgede grev yapan dier istihbarat birimlerinden de para alabilmektedir. A kayna bu istihbarat karkl ve dankl sayesinde paralarn cebe indirirken, istihbarat teyidini detekil olmasna karn oul gibi gstererek salamaktadr. Sonuta btn istihbarat elemanlarmz atlatlmakla ve paralarn kaybetmekle kalmayp byk yanllara da yolaabilmektedirler. Bu denetimi zor ama kesin kez yaplmasnda byk fayda bulunan bir olaydr. Bununsalanmas iin istihbarat birimleri arasnda skkoordinasyonun bulunmas gerekmektedir. Bu istihbarat birimleri arasndaki en byk eksiktir. MT'in parasal kaynaklarnn denetimi imdilerde daha nemli bulunmaktadr. nk MT btesini desteklemek zere irketleme ve vakflar oluturma yoluyla ek kazanmlar yaratmaya abalamaktadr. Bu yasal irket oluturma ve para kazanma yollar ok nemlidir. Bu sonradan oluturulan irketlerindenetimi Amerika'da bile byk sorunlara yolamaktadr. Bu nedenle irketlerin denetiminin ok iyi,hem de ok ok iyi yaplmasgerekmektedir. MT halen personel ve dayanma olarak bir vakf kurmutur. Bu vakfa bal olarak faaliyet gsterenMTAN adl bir sigortaclk irketi ile Birleik naat A. adnda iki bilinen irket iletilmektedir. Bunlarn da sk denetimleri gelecekte karlalabilecek sorunlarn zmnde imdiden nemli olacaktr. MT ekonomik istihbarat alannda da henz hi bir ey yapabilmi deildir. Oysa bu alandaki istihbarat almalar yeni gelien bir olgu deildir. Dnyada ilk istihbarat almalarnn temelinde ekonomikkayglar yatmtr. rnein 19 uncu yzyln iyi istihbarat servislerinden biri de hayret edilecektir; Nathan Rotschild zel bankaclk firmasdr. Bu firma kredi aarken ve dier hizmetlerinde mteri hakknda iyi bilgi sahibi olmaya ok dikkat etmi ve istihbarat sistemi sayesinde baarya ulamtr. 1815 Waterloo savann sonucu henz Avrupada renilmemiken, N. Rotschild, Prusyallarla, ngilizlerin Napolyan Bonapart'a galip geldiklerini haber alm, bu haberi deerlendirmesini bilmi, elindeki resmi hisse senetlerini piyasaya srmtr. N. Rotschild'in iyi haber aldn bilen dier banka ve messeseler, ngilizlerin sava

kaybettiine, hisse senetlerinin daha da deceine hkmederek, derhal ellerindeki resmi senetleri dk fiyatla elden karmlardr. Ksa bir zaman sonra N. Rotschild btn senetleri ok dk fiyatla toplam ve muazzam bir servet sahibi olmutur. Bu olaydan 60 yl sonra yani 1875 de, Nathan Rotschild'in akrabasndan Lionel Rotschild, tannm ingiliz devlet adam Disraeli ile yemek yerken, kendisine gizli bir mesaj getirilmitir. Bunda, Msr Hdivinin Svey kanal hisse senetlerinin satlk olduu bildirilmitir. Lionel, Disraeli'yi haberdar etmitir. Hisse senetlerini satn almak iin 44 milyon dolara ihtiya bulunduunu buna karn Parlamento tatilde olduu iin Disraeli'nin bu paray derhal bulmas mmkn olamamtr. Lionel, hisse senetlerini ngiliz hkmeti adna satn alm ve Kbrs adasn da ngiltereye katan, Disraeli'nin baarsn salamtr. ngilterenin Msr zerindeki nfuzu da bu tarihte balamtr. Lord Beaconsfield Benjamin Disraeli (1804 - 1881) Londrada domu bir romanc ve devlet adamdr.Rotschild'lerin istihbarat iinde gvercin ve balon kullandklar da bilinmektedir. Ayrca bu dnem iinde gazeteler veekonomik bltenlerin hazrlanmasnda da gvercin ile daha sonra da telgraf hzndan son derece yararlanlmtr. EKONOMK STHBARATIN NEM Ekonomik istihbarat konusunda nemli bir rnek de Trkiye'de Amerikan Byekelilii de yapan Hupe'nin kinci Dnya Sava srasnda Japon tarmn yoketmek konusundaki baarsdr Ancak o dnem istihbarat alanndaki Amerikan yetersizlii de dikkate deerdir. Amerikan ynetimlerinin istihbarat konusundaki bilgileri toplayp analiz ettikleri bir brolar dahi yoktur. nkAmerika'llar kinci Dnya Savana kadar istihbarata gereken nemi vermemilerdir. Nitekim Amerikan Dileri Bakan Stimson 1929 ylnda Amerikan kriptanaliz brosunu kapatm, "centilmenler, bakalarnn mektuplarn okumayn" demitir. Fakat 2 nci Dnya Savanda Savunma Bakan olan ayn ahs, kapattrd broyu atrmakla kalmam Amerikan gizli servisini gelitirme konusunda abalamtr.. 1945 ubatnda Deniz Kuvvetleri Komutan James Forrestal, istihbarat bir kurum haline getirmeye ve bu tekilatn bana,otuz yllk istihbaratZacharias' oturtmaya karar verir. Zacharias, Japonya hakknda eitli kaynaklardan derlenen bilgileri inceler ve bir tablo izer. On iki maddeden oluan bu tablodan kard siyasi sonuca gre Roosevelt'e sunulmak zere bir rapor hazrlar. Raporda u tavsiyeler vardr: "Japon anavatanna byk sayda kuvvetle taarruza geip ar zayiat vermektense, japon yksek komutanlnn sava gcn krmak, dman kaytsz artsz teslime mecbur etmek lazm ve mmkndr." te tam bu srada , Japon halk hakknda aratrma yapmak zere Pensilvanya niversitesi Siyasal Bilgiler Fakltesinden Dr. Robert Strausz

Hupe grevlendirilir. Japon halknn yiyecek konusunda sknt ektiini dikkate alan Dr. Hupe,gbre konusu zerinde durur.Bunun Japonya'ya kuzey Afrika'dan ithal edildiini, fakat mttefiklerin Cezayir ve Fas'a asker karmalar zerine, buralardan gbre ithalinin durduunu, bununla beraber Japonya'da ztarmsal alanda bir buhran grlmediini saptar. Japon'larn nereden gbre bulduunu aratran, kitaplar, ansiklopediler kartran Hupe, Pasifik Okyanusunda Nauru adnda kk bir adada fosfat bulunduunu renir. Japonlarn gbre ihtiyalarn buradan karladklar sonucuna varr. Hupe, kard sonucu askeri makamlara ulatrr ve adann bombalanmasn teklif eder. Yaplan hava keifleri, Hupe'nin kard sonucun doru olduunu gsterir, bunun zerine ada bombalanr, Japonya'da tarmsal retim fel olur. Bunlar gnmzde ekonomik ve teknolojik casusuluk kurallar iinde en saf rnekler olarak karmza kmaktadr. Ruslar teknolojik casusluk sayesinde her yl btelerine milyarlarca dolarlk katkyapmaktadrlar. Bu landaki savabilim adamlarn ve profesyonel irket yneticilerini istihbarat eleman haline getirmitir. Artk dnyada tenloji casuslar etkindir. CIA 2000 ylnn istihbaratnn ekonomik alanda olacan aklam ve bu alanda almalara yneldiklerini ve hedeflerinin de kendilerini bu alanda zorlayan, ekonomik alanda byk bir sava verdikleri pasifik kua olduunu aklamtr. Yeni yzyln casuslar arasnda daha ok bilimadam ve ekonomik analizci bulunacaktr. Trkiye ise buna bugne kadar hi hazrlkl deildir.O kadar ki MT yeterli eleman bulunmad iin PKK kaynakl kara para aklama olaylar ile yurtd kkenli islami ekonomik sular karsndaetkisiz kalmaktadr. Bu tr sularda denetim dardan salanan elemanlar araclyla yaptrlmaya allmaktadr. bunlara bir rnek Faisal Finanskonusundaki yzlerce ihbara ramen gerekletirilemeyen soruturmalardr. MT' PARLAMENTO DENETLEMEL AyrcaMT bu dzenlemeler arasnda artk ncelikle parlamenter denetime ak bir kurulu haline getirilmek zorundadr. TBMM tarafndan btesi denetlenecek, yapt almalar hakknda bilgi istenebilecek bir MT, daha salkl ileyecektir. Bununla gizliliin nlenmedii ve operasyonlarn tehlikeye girmedii bu ekilde alan dier tekilatlarn yapt almalar sonucu ortaya kmtr. Dnyann nde gelen istihbarat tekilatlar parlamenter denetimlere ak olarak almaktadrlar. Bu onlarn zararna deil, aksine yararna sonular ortaya karmaktadr. imdi hi kimsenin CIA'nn Amerikan parlamentosu tarafndan denetlendii iin kt altn idda edecek durumu yoktur. MT iin yeni bir yasal dzenlemenin yaplmasve mensuplarnn tanmndan, alma alanlarna ve en nemlisi de kime bal olarak alacann net bir ekilde ortaya konmas gerekmektedir. MT'in TBMM ce denetlenir bir kurum haline gelmesi de bu yasal

dzenlemeyle salanmaldr. Burada TBMM denetimindenkastedilen CIA'da olduu gibi parlamentodaoluturulacak zel komisyondur. Yoksa bugn ok iyi bilinmektedir ki yeralt dnyas, hatta dman lkelerin sempatizanlar ile uyuturucu kaaklar, kara para aklayclar, ekonomik bask gruplarnn temsilcileri de parlemantolara sza bilmektedirler. Parlamentolar iinde gizli servisleri skntya sokabilecek rnekler de yaanmaktadr. rnein MT daha sonra bakanlk yapan baz DYP milletvekilleri hakknda 1987'de yeralt dnyasnn nl adlar arasnda bulunmalar nedeniyle bir rapor dzenlemi, ama o kiilerin ne milletvekili ne de bakanolmalar engellenebilmitir. Bu handikaplar da gzard edilmemektedir. MT'in dnyann gereklerine ve iinde bulunduumuz blgenin koullarna uygunyaplandrlmas bu dzenlemelere baldr. MTtoplumda veya parlamentoda devletin ulalmaz kurum veya kiilerinin arac gibi grlmemelidir. MT ulusal bir yap haline gelmeli ve toplumun mozaiklerine kar sava-savunma stratejileri retmekten vazgemelidir. Burada tehdit deerlendirmelerinde ele alnan kstaslarn yeniden gzden geirilmesizerinde durmak gerekmektedir. Tehdidin kkeni veya yneldiietnik, siyasal, kltrel kaynaklar topyekn sulanmak yerine ilerindeki hastalkl unsurlarla mcadele edilmesinin salanmas gerekmektedir. Alevileri, islamclar, solcular veya dier gruplar tehdit unsuru olarak grp mcadele etmek MT'in grevi olmamaldr. MT hastal ve hastalkl unsurlar sosyolojik, pisikolojik, ekonomik alardan tahlil eden ve uyaran birim olmaldr.MT siyasileri, ytenleri ve zellikle parlamentoyu atlatlmas, yenilmesi gereken bir yaplar zinciri olarak grmemelidir. Kaynan parlamentodan, halktan almayan hi bir yapnn MT zerinde denetimi olmamaldr. MT iktidar maas olarak grlmemelidir. DEMOKRATK MT DIINDA ZM YOK Bugn iin MT teknik olanaklar asndan blgedeki pek ok lke istihbarat servisinden daha da iyi koullara sahiptir. Trkiye'nin en byk bilgisayar aMT tarafndan ilerlik kazandrlmak zeredir. nsanlar izlemek , dinlemek iin gerekli teknik olanak MT'e getirilmi durumdadr. MT dinleme konusunda uzman teknisyenlere ve aletlere sahiptir. Ancak MT iin izilecek ufuk, blgenin istihbarat birimlerinin zerine karlmaldr. MT'in hiyerarik yaplanmas demokratikletirilmelidir. Bu da parlamentoya den bir grevdir. Sadece Babakana ya da askerlerin oluturduu kurullara brifing ve bilgi veren bir MT, iindeki hasatalklar skp atamaz. Onlara yenilir. MT'in ilac demokratiklemedir. MT glgedekilerin deil, halkn ve onu aydnlatan ada glerin kurumu olmaldr. MT iin demokratikleme demek eitimli, bilgili ve reten insanlarn

iinde yer alabilecekleri bir yap demektir. Toplumun zlemi de bu olsa gerektir. Bugn eleman almndaok yabanc dil bilen, Trkiye'nin nde gelen niversitelerinin mezunlarn tercih ettii bir MT ile dnn MT'i arasndaki fark aktr. MT bakannn seiminden, atanmasna, iindeki terfi ve grev allanlarnn saptanmasndanyeni alanlara ynelmeye kadar batan sona revizyona tabi tutulmas gerken bir kurumdur. rnein MT Mstear'nnierden birkii olmas geliimini hzlandracaktr. nk istihbaratbilen insanlarla bilmeyenler arasndaki fark kapatmak uzunca bir sre istemektedir. Ama bunai dinamiklerinin de izin vermesi gerekmektedir. MTmunsuplarna birbirlerinin yapt muhalefet kadar hi kimsemuhalefet yapamamaktadr. Oysa Alman ekolnde gizli servisin bandaki kuu bugn olduu gibi muhalefet partisinin bir mensubu olabilmektedir. Amerika'da istihbarat ile uramveya ona bulam st dzey brokratlar veya zel sektrn yetenekli temsilcileri bu koltuklara oturmaktadr. ngiltere'deierden seim yoluyla gizli servisin ba belirlenirken zellikle az gelimi lkelerde askerlergizli servislerin patronu olmaktadrlar. MT'in demokratiklemesi iin yeni bir yasal dzenleme ile istihbarat bilen ve onayn izebilecek; ierden yetimi bir kiinin Mstear olmaskanlmazdr. Ama bunun iin mutlaka parlamenter denetimin oluturulmasarttr. Hepsinden nemlisi siyasi otorite ne istediini bilmeli ve gizli servisinin nne hedefler koymaldr. bunlar ekonomik arlkl ve bilgi ile teknolojiye dnk unsurlar iermelidir. Gizli servise hrsz, polis oyunu oynatmaktan vazgeilmelidir. MT ile ilgili olarak toplumdaki yanl bilgilendirmeden kaynaklanan beklentiler ve bunlarn sonuta gereklemediinin grlmesi de ite MT'e bak asnda ciddi sorunlar yaratmtr. Halk her cinayet olayn, hatta hrszlk olaylarnn zmn dahi MT'den beklemekte, bu gereklemeyince de MT hakkndakaramsar inanlarn iine girmektedir. Halknn gvenini yitiren bir istihbarat rgtnn ayakta kalmas ancak dikta rejimlerinde yaratlan korkularla salanabilir. Demokrasilerde halkn sevgisi ve gveni arttr. Bu sevgi ve gvenin karlkl olmas kanlmazdr. Halkna kar kullanlan rgtler gdk ve ad aile irketleri olarak kalmaya mahkumdurlar. MT halk iin altn artk kantlamak zorundadr. ASKER MT' NEDEN BIRAKTI Askeri disiplinlerin gnmz gizli servislerinin almalarnda baar salamad ortadadr. Trkiye'de MT askeri yaklamlar nedeniyle pek ok yetenekli elemann karmtr. Bir istihbarat uzman Askeri Akademide istihbaret dersi verdii bir subay bir ka ay sonra kendisinin stnde bir makamda amir konumunda grebilmektedir. Bunun yaratt sakncalar MT hep yaayan bir kurum olagelmitir. Bugn MT'in en nce kurtulmas gereken eyaskerlerden miras kalan idari yaps ve alma tarzdr.

Bilginin ve akln her silahtan daha da stn bir deer olduunun kesinletii amz yakalayamayan bir MT, sorunlar zemeyecei gibi, kendisibir bataklk haline gelir. Bu bataklk iine kimin ne zaman decei ise hi belli olmaz. Bugn MT istihbarat alannda kendi iinde askeri arl giderek azalan bir kurulu olarak gzkmektedir. Burada u sorunun yantn vermek gerekir. Askerler MT'i neden brakmlardr. Evet MT'i askerler brakmtr. Neden mi? nk MT ile ileri bitmitir. Kendilerine yeni bir istihbarat birimi oluturmulardr da ondan. Bugn devlet istihbaratnda askerlerin arl en st dzeydedir. Askerlerin yeni oluturduklar istihbarat birimleri teknik adan MT ten bile ilerdedir. D istihbaratta olsun i istihbaratta olsun bu yeni birimler etkili olmaktadrlar. MT dlanmakta ve byk bir hatann iinde illegalize olmu yeni bir istihbarat yaplanmasyla sorunlarn zerine gidilmesine allmaktadr. Bugn telefon dinlemeden, pek ok kontrgerilla faaliyetine kadar hemen her olayda bu yeni askeri istihbarat birimlerinin etkinlii vardr. MT bu yeni birimin glgesinde kalmaktadr. Bu yeni birim de alrken dier Trk istihbarat servisleri gibi MT'in adan kullanmaktadr. rnein Mardin'de MT tarafndan ldrld ileri srlen 5 vatandan lmnnn ardndan yaplan soruturmada, ldrme olaynMT reddetmi ve kiilerin bu yeni askeri istihbarat oluumuna teslim edildiini anlatmlardr. Olayla ilgili dosya Diyarbakr DGM'de bulunmaktadr ve soruturma devam etmektedir. Bugn askeri rgtlenme iinde yaplan yeni istihbarat oluumu byk hatalar iermekte ve gelimesine izin verilmeyen Trk haberalma servislerinin tarihi gelenekleri dahi yokedilmektedir. Askerler zellikle Gneydou konusunda MT'i inisiyatifsiz brakmlardr. Zaten yeni servise ihtiyacn nedeni de PKK ve Krt sorunu karsnda, MT'in askerlerin istedii oranda baarl olamamas gsterilmektedir. ASKER STHBARAT BLG TOPLAMAYA DEL CEZALANDIRMAYA YNELK Ancak burada askerlerin istihbarat ile cezalandrc yaplar birbirine kartrdklarn da sylemek gerekmektedir. Bugnk yeni askeri istihbarat yapsnn komuta kademesini Milli Gvenlik Kurulu Genel Sekreterlii'nin oluturduu iddia edilmektedir.. Bu kurul kendi i yaplanmasnda MT'den kopard kadrolarn yan sra zellikle son 5 ylda bykatak yapan JTEM yani Jandarma stihbarat servisini de yurt iinde ve dnda kendi belirledii etkinlik iinde kullanmaktadr. Bu kullanmn direkt olarak Kuvvet Komutanlklarna bal olmamas da dikket ekicidir. JTEM'in faaliyetleri konusunda son derece endie verici bilgiler bulunmaktadr. Bu konudaYzb. .Dnmez, Jandarma stihbarat Timlerinin ayr bir birim olmadn, ayr bir kurulularnn bulunmadn, normal askeri birlikler ierisinde yer aldklarn bunlarn ayr bir tekilatlanma kanunlarnn bulunmadn TBMM deki bir aratrma komisyonuna sylemitir. Yani JTEM

yasalarla oluturulmu bir ayr , bamsz istihbarat birimi deildir. Peki ama dayanaklar nelerdir. JTEM oluturulurken 2803 sayl Jandarma Tekilat Grev ve Yetkileri Kanununun 5.maddesi yine ayn ynetmeliin 5, 44, 46, 42, 84. Maddeleri ve 6815 sayl kanunun 4.maddeleri dayanak konusu yaplmtr. Kurulu gerekesi olarak terrle ilgilihaber toplama faaliyetleri gereke gsterilmektedir. Remsiyette bu istihbarat birlikleri Jandarma Asayi Komutanlna baldrlar. stihbarat olaynda terr ve uyuturucu bata olmak zere dier kaaklk olaylar amatr. Bunlarn istihbaratlarnn verildii yerler ise askeri ve sivil amirlikler olarak gsterilmektedir. TBMM komisyonunun bu konudaki gr iseolayn ne kadar endie yaratc bir boyuta ulatnn gstergesidir: " Komisyonumuza verilen bilgi bile devletin organlarnn kanunlarla snrlar izili grev ve yetkilerini aarak ve bir takm yasal boluklardan istifade ederek yeni kurumlamaya gittiini iyi bir rnek tekil etmektedir. Yukarda da belirtildii zere 2937 Sayl Kanunun 4/a Maddesine gre ykc, blc terr ve Devlet, Cumhuriyet aleyhine faaliyetler hakknda devlet apnda istihbarat toplayp, bunlar yetkili makamlara ulatrmak Milli stihbarat Tekilatnn grevidir. Grevli ve yetkili bu makam olduu halde, Devletin baka organlarnn bu veya baka organlarn grevine giren konularda yeni dzenlemelere giderek kendi grev ve yetkilerini amalarnn karkla yolaaca hertrl izahtan varestedir. Kald ki bu kadar ok birimin yetkili ve grevli olmad halde bu alanda faaliyet gstermesi kimin ne olduunun, ne yaptnn anlalamamasna da yol amaktadr. Bu ortamdanda en iyi bir ekilde devlet ve Cumhuriyet aleyhine faaliyet gsteren provakatrler ve terr rgtleri istifade etmektedir. Devletin bir takm organlarnn yetkiyi ve grev snrlarn aarak faaliyet gstermeleri neticesinde ortaya kan bu kark durumda terr rgtleri bir takm aiyalar ileri srerek vatandan kafasn bulandrmaktadr. Yukarda itiraflarla ilgili blmde belirtildii gibi bu konuda da Devletin yetkisiz ve grevsiz birimleri yaptklar hareketlerle adeta bu sylentilere anak tutmaktadr. JTEM'in yetki ve grevsiz olduu halde polis mntkasnda polisten habersiz operasyon yapmas ve benzeri olaylar neticesinde vatandan kafasnda bir takm soru iaretlerinin olumasna sebebiyet verilmektedir. Ayrca buna benzer bir takm olaylardan dolay, vatandalar arasnda JTEM'in itiraflar kulland ve bunlardan dolay da yasa d bir takm ilere kart ynnde iddialar bulunmaktadr. Bunlarn silah ve uyuturucu kaakclna kartklar iddia edilmektedir." JTEM NEDEN ADINI DETRYOR Evet, JTEM konusundakiyarglar kayg yaratyor. JTEM'i kamuoyuna duyuran ve daha sonra da canndan olan ve JTEM'in kurucular arasnda yeralan emekli Binba Cem Ersever olay bu konudaki kayglar hakl karak niteliktedir. Ersever ve bir takm arkadalar JTEM de

altktan sonra, kaza m; yoksa bir sabotaj m olduu hala aklk kazanmayan bir uakdmesi olaynda yaamn yitiren eski Jandarma Genel Komutan Eref Bitlis'in lmnn ardndan ordudaki grevlerinden ayrlmlard. 30 kii olduklar belirtilen bu JTEM ci subaylardaha sonra PKK ile mcadelede kitaplar yazarak, gazetelere ak kimlikleriyle beyanatlar vererek yeni bir yol setiler. Ancak bir sre sonra Ankara civarnda bu ekibin lider kadrosu l olarak bulundu. Bu l bulunma olaynn ardndan JTEM'in nasl bir rgt olduu da ortaya kt. Aslnda rgt istihbarat nitelikli bir yaplanmadan ok,askeri polis nitelikle bir kurum gibi gzkmektedir. Grevi PKK ile ilgili bilgi ve sabotaj eylemleridir. Ama sonuta kontrol d, cezalandrmaya ve rant elde etmeye ynelik ylesine olaylar yaanmtr ki, JTEM adn deitirerek ve yapsn saklayarak bunlardan kurtulmaya abalamaktadr. Cem Ersever Suriye, ran ve Irak gizli servisleri bata olmak zere hemen btn gizli servislerle ilikiye giren, para kaynaklar ve ilikileri belli olmayan bir kiidir. Bu karanlk dnyannsavas JTEM iindeyken de girdii ilikilerde tam kontrol altnda tutulamamtr. lmnden nce avukatnaldrleceinden bahsederek Suriye veya Arnavutluk'da yaamak istediini sylemi ve Saddam Hseyin dahil Kuzey Irakl krt liderler ve ileri gelenlerden ald hediyeleri kendisine gstermitir. imdi bylesine bir istihbarat iinindoruluunu savunmak mmkn mdr?Ersever hakknda alan askeri srlar aklama ile ilgili davadan da son derece ekindiini saklamamtr. eriye girmek onun iin lm gibi bir olaydr. Ama daha davas bitmeden ldrlmtr. Suriye stihbarat Tekilat El Muhaberat'ta bir sre altktan sonra PKK lideri Abdullah calan'n kontroln salamak amacyla onun sekreterlii grevine getirilen Neval Boz adl kadn casus da Ersever tarafndan JTEM'e kazandrlmtr. Ancak Boz'un Ersever ile olan ilikisi aka dnce Boz 1 yl akn sreyle Trkiye'ye bilgi aktarmasna karn Suriye'den ayrlp Trkiye'ye gemitir.Ersever Boz ve Mustafa Deniz adl ajanlarla birlikteldrlmtr. Ersever'in ldrlmesindeki en byk etkenkonumas ve JTEM ile ilgili ok sayda bilgiyi basna aktarmas olmutur. JTEM,HZBULLAH VE DERLER JTEM, Hizbullah adl islami terr rgtnn Van ilindekibaz kamplarnda PKK ile mcadelede bulunsun diye bu rgtnbaz elemanlarna yardmc olmakla da sulanmaktadr. Bu konudaki sulamalar TBMM Faili Mehul Siyasal Cinayetleri Aratrma Komisyonunaaktaran dnemin Batman Emniyet Mdr grevden alnmtr. JTEM kontrol mekanizmalarnn dna kabilmektedir. Bu birimson derece byk bir serbesti iinde telefonlar dinlemektedir. rnein PKK lideri Abdullah calan ile grme yapmak ve kendisine gemiinde MT ile ilikili bir grevi bulunup bulunmadn sormak iin

Krd-Ha Ajans araclyla bir randevu giriiminde bulunduk. Bir sre sonra da bu grmenin olaca ynnde sinyaller bize ulamaya balad. Hazrlklarmz yaparken bir gn st dzey bir subayn telefonla ardn bildirdiler. Daha dorusu bu subayn telefonda bu rprtaj ile ilgili olarak dile getirdii ve her szcnn sonuna eklemekten kanmad " ldrlrsnz" szcyle younlatrlm konumay bildirdiler. Hemen bu subaydan randevu talep ettim. Grmeye gerek olmadn syleyeceklerini belirttiini dile getirmesine karn srarm zerine randevu verdi. Randevuya gittiimde, daha grmemizin birinci dakikas iinde eline ald not defterinden bir sayfa evirerek " yazdr bakalm o randevu iini kimlerle hallettiniz, adlar neler" dedi. Birden oke oldum.Toparlayp: "Ben bir gazeteciyim, muhbir deilim. Ben size isim falan yazdrmam" dedim. "O halde grme bitti, haydi gle gle" dedi. Isarar ettim. Elindeki not defterini ve kalemini brakmadan, gzlerini gzlerimdenhi kaydrmadan szlerini srdrd: "Oraya gidemezsiniz. Giderseniz geri dnemezsiniz. Dnerseniz o roprtaj yaynlayamazsnz. Yaynlarsanz dava alr, mahkeme mahkeme srndrrz. Hatta o roprtaj yaparsanz ldrlrsnz, oradan sizi kurtaramayz. Sizi orada ldrecekler..." Her lafn altndan "ldrlrsnz ve cezaevi" szckleri kyordu. Israr randevu iini kimlerin ayarlad noktasnda dmleniyordu. Cezaevi ve ldrlmekten korkan kiilerin Trkiye gibi lkelerdegazetecilik yapamayacaklarn anlatyordum ki, yeni bir ok dalgasyla karlatm. Komutan elinin altndaki iki lacivertklasr gsterip: "te burada tm yaptnz telefon konumalar. Kiminle nasl temas ettiiniz, btn grmeleriniz" deyiverdi. aknlm daha da byd. Komutan "sadece sizin deil onlarn da btn konumalar var burada" diye devam etti. aknlm daha daartmt. Demek telefonlarn dinlenmesi olay, bu kadar kolaylkla ve alalade bir eymi gibi insanlarn nne kartlabiliyordu. Gzlerim lacivert klasrlerde kalmt: " Krd-Ha diye bir ajans var. Almanya'da ak adresi , telefonlar var. Oraya bavurunca size yant veriyorlar. Ama telefonlarn dinlenmesi Anayasal su" diyebildim. Komutan " ama sulularn, telefonlarn dinlemek deil" dedi.ve allahtan ekledi, " biz onlarn telefon konumalarnda sizin talebinizi rendik. Ve bu adamla ( Apo'yu kastediyor) konuulmasn istemiyoruz". Daha sonra ayn komutanla 15 dakikalk randevumuz 2 saati akn samimi bir konuma ekline dnt. "Vatan hainlii ve vatanseverlik" dahil pek ok konudakarlkl grlerimizi aktardk. Ne iin byle bir alma yaptmz anlattm. Gazetecinin byle bir olaya nasl bakmas gerektii

konusunda uzun uzun konutum. Btn bunlarn sonunda asker olmayan yetkililer de araya girmeyi ihmal etmediler. Ksacas Apo ile rprtaj istenmiyordu. Bunu bize net bir ekilde anlattlar. Biz de net bir ekilde anladk. Sonuta da biz bu kitabn veya hazrlayacamz belgeselin iine koymay dndmz o rprtaj gerekletiremedik. Evet bunu yapamadk. Abdullah calan'a gidip "Senin MT ile bir ilikin oldu mu? Seni gemite polis veya MT muhbir olarak kulland m?" diye soramadk. Bu sorular sorup yantlarn alsaydk acaba bundan kim , nasl bir zarar grrd? Bugn bu konuda sylenecek szler kurumlar veya kiileri ne derece tahrip edebilirdi. Ya da bugnn gereklerini deitirebilirdi? Evet askeri istihbarat btn teknik ve personel yaplanmasyla telefon dinlemesinden, dier istihbarat ve cezalandrma yntemlerine kadar Trkiye'de u an en aktif rgt olarak karmza kmaktadr. Ama eksii hemen gze arpmaktadr. stihbarat rgt gibi gzken yaplanmann aslnda daha ok Alman gizliservisi Gestapo trnde olduunu; cezaya, takibe dnk askeri polis emasnn ve alma yntemlerinin bulunduunu belirtmek gerekmektedir. Pisikolojik istihbarat doal olarak bunun ayrlmaz bir paras olmaktadr. MT btn bu gelimeler iinde ekildii girdab ya tanmlamakta zorluk ekmekte ya da derdini anlatamamann aczi iinde bulunmaktadr. Aslnda JTEM ve benzeri rgtler askeri yaplarn iindehemen her dnemde ortaya kmakta ve yaptklaryla bir sre sonra onu kontrolleri altnda tutacaklarna inanlar bile korkutmay baarmaktadrlar. Nitekim JTEM'de ayn korkunun sonucu olarak lavedilmi ama, ortadan kaldrlamamtr. 1995 ylnn Mart'n dan itibaren bu birimde grev alanlar baka illere atanmlardr. Ama yaptklarndan kann yasal, kann yasad olduu konusu soruturulmamtr. Bunlar aratrlma gerei dahi duyulmadan kapatlmtr. Bu birimi oluturanlar, ona grev verenler ortada yoktur. JTEM'de grevli olduklar sylenen ve keyfi adam ldrdkleri aklanan zellikle PKK itirafs devirmelerle ilgili soruturmalar da yoktur. rnein Trkiye'de hi bir savc veya gvenlik birimi kod ad "Yeil" olan ve onlarca cinayetin faili olarak gsterilen Ahmet Demir adl kiiyi bulamamtr. Jitem kanalyla yaplan almalarn istihbarat veya haber toplama faaliyetiyle ilgisinin olmad da ortadadr. Bir grevliyi nce parayla, snrsz yetkiyle ve hukukun stnde grev anlaylaryla tantrp, sonra da ' Artk senburada deil urada grev yapacaksn, bizim talimatmza kadar da bu tekilat lavedilmitir. Eylem yapma' demek, o grevliyi durduracaksa veye gemite yaptklarn unutturacaksa ne ala... Ama dnyada bunun byle olmad btn denemelerde grlm bir gerektir. Nitekim kapatld belirtilen rgt, bir sre sonra yeniden oluturularak faaliyete sokulmutur.

JTEM konusundabir nemli rnek ODT'de yaanmtr. ODT'de rencilerin 15 Mart 1995 tarihinde JTEM kimlii ile yakaladklar ve provakatr olduu iddiasyla kamuoyuna tanttklar mit Yalazl gerekten JTEM eleman kmtr. JTEM elemann yakalayan ve kimliini aklayan renciler hakknda daha sonra dava almtr. ASKER STHBARAT YENDEN RGTLENYOR 1995 ylnda yaplan terfilerle eski MT Mstearlarndan Teoman Koman Orgenerallie ykseltilerek Jandarma Genel Komutanl grevine getirilmitir. Bu grev deiimiyle birlikte ordu istihbaratnda yeniden yaplanmaya dnk ilgin gelimeler izlenmektedir. rnein ordu iinde "stihbaratSnf" subay eitimine balanmtr. Bununla Sovyetlerdeki GRU (Askeri stihbarat) tr bir yaplanmaya gidilecei ifade edilmektedir. Bu yaplrken ordu istihbaratndaki yaplanmalarn sivil denetimin dnda gelimesi ve nemli bir istihbarat potansiyeli bulunan ancak gelenei ve kontrol mekanizmalar olmayan yeni oluumlarn ortaya kmasnn iyi deerlendirilmesi gerekmektedir. nk JTEM rneibtn baarszlklar ve yolat sorunlarla gznnde bulunmaktadr. Ancak Trkiye'nin yenilenen ve yetkileri yasalarda belirtilen snrlarda kalabilecek iyi bir askeri istihbarat birimine de byk ihtiyac bulunduugerektir. Bu durumda ordu iinde darbeve cunta faaliyetlerinde bulunanlarn ortaya kartlmasnda belki nemli bir yol alnabilir. Ayrca silah ve savunma sanayinde gelien teknolojilerin izlenmesinde, transferinde ve byk ihalelerde Trkiye'nin karlarnn korunmasnda bundan byk lde yararlanmak olanaklar bulunmaktadr. Terr eylemlerine kar kullanlacak timler ile bunlarn eitimi konularnda da bu birimler beyin gcn arttrc, bilgiyi n planakartc ve koordinasyonu salayc almalar yapabilmeledirler. Ama btn bunlar MT ve dier istihbarat servislerinin stnde veya altnda deil, eit ve kendi snrlar iinde yapabilecek bir yaplanmaya gidilmeledir. MT HALKTAN KOPUK Yetki-sorumluluk alanlar asndan efaflam bir MT, grev alanna neyin girip, nelerin girmediini topluma anlatmal ve yanl anlalmalar nlemelidir. Yanla yolaanlar bulup ortaya karmakkonusunda da yine MT in sorumluluk ve yetkileri bulunmaktadr. Geri zellikle askeri yaplar iinde MT'in istihbarat faaliyetinde bulunmas yasal olarak kstlanmtr. MT sadece askerlerin istedii alanlarda ve yaplan protokollere bal kalarakgsterilen yerde ve kapsamda istihbarat almas yapabilmektedir. Bugnk kaos gibi gzken ortam da asker, sivil ayrmnn kesinlemi ve keskinlemi olmasndan kaynaklanmaktadr. Sivillemenin sanclar ve gei dnemi yaanmaktadr . Ancak bu dnemde kontrol mekanizmasn elinde bulundurmas gereken savclarn ve dier adalet mensuplarnn grevlerini yerine getirip, denetim mekanizmalarn

ak bulundurduklarn sylemek de mmkn olmamaktadr. Olsayd bu kadar ok faili mehul cinayetin byk bir ksm aydnlanr ve bunlar ileyenlerin devlet iindeki uzantlarna ulamak mmkn olurdu.Bu alanda bir temiz toplum zleminin benimsenmesine daha uzun yllarn gerektiigzkmektedir. likilerdeki aklk, istihbarat glendiren doru kaynaklara gtren bir unsurdur. Malesef MT'in yaplanmasnda byle bir anlay sz konusu olmamtr. Oysa MT'in adam karan, izleyen, dinleyen, ldren, sindiren bir tekilat olduuhavasn topluma bu kapallk ve hatal uygulamalar yerletirmektedir. ada istihbarat tekilatlarnda olduu gibi MT'in, fikir reten, bilgi toplayan bir yap haline getirilmesi kanlmazdr. Gerektiinde yasal statsnn getirdii dier grevleri de yerine getirebilecek gcnn bulunduu halka anlatlmamaktadr. Bunun da sorumlusu yine MT'in kendisidir. Kendisini anlatamayan bir gizli servis elbetteki olumsuz tartmalarn oda olacaktr. Ak yrekli ve demokratik yaplanmadan yana olmak sorunlarn zmnde nem tamaktadr. Bugne kadarki uygulamalar yanl kanlar dorulayacak hatalar iermektedir. Amazr dilemesini ve hatalarndan arnmasn bilen tekilatlar bymektedir.MT demokratiklemelidir. Bundan kast karanlk yn yokedilmi, parlamenter denetim mekanizmalarna ak ve yaptklarnn hesabn verebilecekyeni bir yaplanmadr. MT halka kendini anlatmaldr. Bunun yolu da gl bir halkla ilikiler ann kurulmasndan gemektedir. Hala MT'in byle bir biriminin halka ak bir ekilde bulunmamas, bir basn szcsnn dahi olmamas ada kurallarn ne kadar gerisinden gelinmekte olduunun bir gstergesi saylabilir. Oysa dnyada istihbarat hizmetlerinin korkuya dayal ve duvarlar arkasnda saklanarak yapla gelirlii artk terkedilmitir. nemli olan bilgi, bilgiyi deerlendirme, gelecee ilikin en salkl senaryolar retme ve bunu yerine getirecek ortam yaratma abasdr. Bunun da tek yolu uygun eitim, eleman seimi ve yaplanmadan gemektedir. MT KUYUDAN ADAM IKARIYOR MT kimi zaman, kim ve ne iin kullanld bilinmeyen bir rgt grnts sergilemektedir. rnein nl Trk Koskotas Dosyas olarak adlandrlan Trksat uydusu ve buna bal ihaleler ile ilgili mfetti aratrmalarnn birinde, PTT yetkililerinin Trkiye'nin ilk ve o dnem iin tek zel kuruluu olan ve dnemin Cumhurbakan Turgut zal'n olu Ahmet zal'n da orta bulunduu televizyon irketine yasalara aykr olarak bir verici ve eleman tahsis ettikleri saptanr. Mfettilere ifade everen PTT Genel Mdr Yardmcs kendisine vericiyi bir yerden skp bir baka yere nakletme emriyle eleman tahsisini Genel Mdrn emrettiini syler. Genel Mdr de ifadesinde mfettilere MT'ten gelen talimat zerine byle bir uygulama yapldn anlatr. Bunun zerine dnemin Ulatrma Bakan'nn imzasyla MT'e bavurularak byle bir talepte bulunulup bulunulmad

sorulur. Gelen cevabn altnda dnemin asker mstearnn imzas vardr ve " Byle bir talep de bulunulmamtr" denilir. Mfettilereayn asker MT Mstear " Bizim PTT'den byle bir yardm istememize gerek yok, bunu biz kendi elemanlarmzla da yapabilirdik" de demitir.Bu yant zerine PTT Genel Mdr mahkemeye verilir. Mahkeme srerken MT'e bir kez daha sorulur byle bir istein olup olmad konusunda gr istenir. Ayn mstear bu kez u yant gnderir " lk yazmzda her ne kadarbyle bir talep olmamtr demisek de o dnemin koullar iinde byle bir talep sz konusu olabilmitir." Sizce imdi kim, kimi,ne iin kullanyor gibi sorulara gerek kalmakta mdr? STHBARAT FAALYETLERTARTIMAYA AILMALIDIR MT bugne kadar kapal bir kutu gibi durmu, ona yaklamak, uygulamalarn eletirmek bir ka rnei dnda hi gereklememitir. MT ya yerden yere vurulmakta ya da korkulmaktadr. Salkl bir tartma ve deerlendirme iin ne ortam ne de yeterli belge ve bilgi elde mevcut deildir. Bugn Trkiye'nin istihbarat almalarnn tarihsel bir szgeten geirilerek tartmaya almasnda byk yararlar vardr. Bu konudaki tartmalar; skandallar ve savalar dneminde deil, bar ortamlarnda ve duygusallktan uzak kalnarak yaplmaldr. Demokratiklemenin en nce yaanmas gereken yer MT olsa gerektir. nk fikirlerin zgr tartlmad, klasik emir komuta zincirlerinin hakim olduu yaplardan bugnk dnyay anlamasn ve buna uygun istihbarat senaryolar retmesini ve gerekletirmesini beklemek hata olur. Artk nmzde kaoslar ve blgesel konumu ile Dnya iin tad nem yznden 2000 ylna ok zor artlar altnda girecek bir Trkiye vardr. dengeleri ve dinamikleri oturmam, kurumlaamam, sanayileememi, Cumhuriyet rejiminin gereklerini ifade zgrl, hukuk anlay,eitim ve salk sistemleri asndan yerine getirememi bu toplum 20 yzyl boyunca savalarn, didimelerin tam ortasnda oldu. 21. yzylda da aynsn yaayacaktr. Buna hazrlkl olmal ve yeniden tm alanlarmzda sratle, salam temeller atarak ilerlememiz gerekmektedir. 20 yzyldasavalarda milliyetilik veya ideoloji adna len insanlarn toplam says 170 milyondur. nc bin yl daha ar ekonomik koullar ve paylam-milliyetilik akmlaryla geliyor.Bu kargaaya en hazrlkl bulunmas gereken iki kurumumuz TBMM ve MTolmaldr. TBMM Trkiye'nin demokratik parlamenter sisteminin yreidir. Bu kurum bilgili ve saygn insanlarntopland ve egemenlii halkatan bakasna teslim etmeyecek yreklilikteki siyasetilerle donanmaldr. Donanmak zorundadr. MT ise bu yapnn bilgi bankas olmaldr. MT tarih yazmayacaktr. Ancaktarih yazacak olan parlamentoyu bilgi ve belgeyle donatacaktr. TRK KGB'S NASIL DAITILDI 2000'li yllarn MT'inin yeni yaplanmas aslnda birsavunma eklinde

gelimitir. Snmez Kksal'n Bakanl'nda oluturulan bu yeni yaplanmada ana hedef MT'in paralara ayrlmasn nlemekeklinde olmaktadr. Bu yeni yaplanmaya gidilmeden nce, Babakan Tansu iller'in MT Mstearn deitirememekten kaynaklanan skntlarn amak iin oluturduu Kamu Gvenlii Bakanl (KGB) olayn incelemekte fayda bulunmaktadr. nk bu MT'e kar etkili olamayan bir siyasinin neler yapabileceinin de gstergesidir. MT iin dnlen iki bal yaplarn tersine burada, onu dlayan veya tek istihbarat nitesi olmas zelliiniortadan kaldran bir proje olarakKGB ele alnmtr. KGB terr ile mceadele alanyla snrla kalmamakta btn devlet istihbaratnbnyesinde toplamakta ve koordinasyonunu salamaktadr. KGBelemanlar ve Bakanlna atanan adi Ergnen almaya hazrken, Cumhurbakan Demirel'de daha ncebu kurulula ilgili yasay imzalamken, gelien olaylar sonucu yeni yap birden datlr. nk MT bu olaydan son derece rahatsz olmutur. Yasasn ilgililere hatrlatr. Cumhurbakan zerinde zellikle kredisi ok yksek bulunan Mstear Snmez Kksal devreye girer ve Dileri Bakanl bata olmak zere dier kurululardan toplanan elemanlar greve balatlmazalar. Demirel:" Devletin iki bal bir istihbarat ile ynetilmesi sakncal" diyerek KGB'nin kuruluuna kar kar. Tansuiller partisinin iinde ve hkmet etmedeki muhaliflerinin says oaldndan, Demirel ile iyi geinmek ve baka sorunlarla uramamak iin MT'i "by pass" edecek yeni yaplanmasndan vazgeer. MT'i, KGB gibi hatta daha ileri dzeylerde altrmak varken, devlet ynetimindeki hesaplamalarnkurumlara yansmas ve hesaba, kitaba gre deil "adama gre muamele" sonucu, olaylar farkllaa bilmektedir. MT 2000 YILI N NASIL YAPILANDIRILDI? Devlet dzeyinde istihbarat yapmak ykmllnesahip olan MT, yeni dzenlemede dencelikle yasasndan kaynaklanan arln ve balarn korumaktadr.. Bunlar Cumhurbakan, Babakan, Milli Gvenlik Kurulu ve Genel Sekreteri, Genelkurmay Bakan olarak sralanmaktadr. MT bu yapya bilgi aktarmak zorundadr. Kurum Babakan'a bal olarak almaktadr. Bu yasasndan kaynaklananbir zorunluluktur. Yeniden yaplandrlan i dzenleme ise yledir: Mstear en etkili ve tek sz sahibi konumundadr. Bu konumla yetki ve sorumluluk snrlar iyiden iyiye belirgin duruma getirilmitir. Mstear'n altndave ona bal hizmet veren yeni yaplanmada ise; - stihbaratBakanl - Operasyon Bakanl - Pisikolojik stihbarat Bakanl - Elektronik Teknik stihbarat Bakanl - Bilgi Sistemleri Bakanl

- dari ler Bakanl - Personel Bakanl - Eitim Bakanl yer almaktadr. Yeni yaplanmadaeskisinden farkllatrlan ey, istihbarata bir btn olarak baklmas konusudur. MT yeni yaplanmasnda istihbarati ve d olarak tasnif etmemekte ve bunlar kendi alt dallarna ayrmamaktadr. Bu amala oluturulan stihbarat Bakanl: A) Tehditler B) Kontrespiyonaj C) Stratejik stihbarat olarak kendi iinde yaplandrlm durumdadr.Bu nite istihbarat hangi alandan gelirse gelsin toplayacak ve deerlendirme, koordinasyon almas iin Stratejik stihbaratbirimine aktaracak, bilginin olgunlatrlarak alcya sunulmas bu birim tarafndan gerekletirilecektir. stihbarat Bakanl bir nevi MT iindeki bilgi havuzu haline getirilmitir. Yeni oluturulan Operasyon Bakanlise imdilik yurtd istihbarat almalaryla grevlendirilmi bulunuyor. Bu birimlerin altnda da yine 13 ildeki Blge Bakanlklar yeralmaktadr. Blge Bakanlar ayn zamandadirek olarak Mstear'a bal bulunmaktadrlar. Ayrca 1995 yl iinde gerekletirilen yeni bir uygulamayla MT binalarnnkorunmasnda askerlerin rol giderek azaltlmaktadr. MT binalarnn korunmas iin ierde zel birkoruma birimi oluturulmu durumdadr. Bu birimGenelkurmay ile yaplan protokole bal olarak zaman iinde askerlerin boaltt yerlerdekoruma iini stlenmektedir. Bu birimin korumay tamamen ele almasnn Genelkurmay'la yaplan grmelerin sonucuna bal olaca kaydedilmektedir. MT iinde belki en temel sorun eitim konusunda ne gerekli altyap yatrmlarnn ne de akademik geliimin yeterince olmamasdr. MT niversiteler, bamszbilgi retecek ve reten kurulular, uzmanlar ile ilikide sknts olan bir kurulutur. Kendi iindekieitim koullarnn da yetersizlii ortadr. MT bilgi reten kurulu denilince kendisine balama bnyesinin dnda faaliyet gsteren krulular alglamaktadr. Bamsz karar mekanizmalar hala onu rketmektedir. Bu alandaki eksikliklerin MT iinbyk sorunlara yolaaca kesindir. Ayrca bu konudaki yatrmlar MT'in demokratiklemesinin de anahtar olacaktr. Ama btn eletirilere ve olaylara karn MT'iveya mensuplarn deerlendirirken ortalama deerleri ve "Balklarn batan koktuu" gereini gzard etmemek gerektiini bir kez daha vurgulamakta yarar bulunuyor. SZ MT'N

Bu kitap hazrlanrken MT yetkilileri ile uzunca bir zamana yaylan ve epeyce g geen ikna grmelerimiz sonrasnda, yetkililer baz konularda aklamalar yapmay kabul ettiler. MT Mstearl'na gnderdiimiz yazl sorularmzdan bir ksmna yant verilmitir. Verilen yazl yantlar aada sunacaz. Ancak bu arada MT'in bugn tamamen sivil hale gelen st dzey ynetiminin diyaloa yakn, bilgi ve tecrbe birikimleriyle insan etkileyen, aklktan yana amabunu nasl yapacaklarnn yntemi konusunda henz kararsz havalarn da aktarmakta yarar bulunuyor. Bu arada baz yneticilerin aklk konusundaki atak tavrlar vege kalnd yolundaki grleri de MT gibi kapal bir kutu iinde hemen dikkat ekici oluyor. Yeni ynetim 1967 ylndan buyana MT iinde grev alan kimselerden oluuyor. Bu kiiler MT'in ilk sivilkadrolar da ayn zamanda. Bu kadrolartekilat iinde uzun sren bir mcadeleden sonra, merkeze ulaabilmiler. Yetenekleri snanm bu kadrolar 2000 li yllarn istihbarat rgtnn yaratlmasnda Trkiye'nin ansn yanstmaktalar. Tabii sistem iinde neyi ne kadar baarabilecekleri her zaman tartmaya ak bulunmaktadr. nk MTTrkiye ile birlikte deiimin sanclarn iin iin kaynayarak ekmektedir. Bu ynetici kadrosu kendilerine ilettiimiz sorularn yantlanmas ve MT'in alm konusunda istekli ama ortaya kacak sonutan da rken bir grnt sergilediler. Mstear Snmez Kksal da diplomat titizlii nedeniyle bu havann oluumunda etkili oldu. Karlarna ilk ktmzda " Niye imdi? Neden byle bir konu? " gibi sorularla uzunca bir zaman mcadele etmek durumunda kaldk. Ancak zaman ierisinde gelinen nokta ve sonu sivillerin , hele iinde uzman sivillerindeiime daha yatkn olduklarn bize gsterdi. MT'in ilkleri arasna girecek olan sorularn yantlanmas ve bizimle balattklar diyaloglarn, dier aratrmac ve gazetecilere de yansmas, bunun giderek gelimesi demokratik sistem ve bunun nemli bir unsuru olan gizli servis asndan gelitirici zellikler tad yadsnamaz bir gerektir. Yeniden dzenlenen tekilat yasasnnbu ihtiyalarayant verecek ekilde yneticileri rahatlatmas gerekmektedir. Yasa yapanlarn bunu gzard etmemesi lazmdr. Halen bir basn szcs bulunmamas nedeniyle, sorularmza verilen yantlarn altndabir kiinin ad deil, MT Mstearl'nn resmi gr dorultusunda tekilatn ad bulunmaktadr. Ancak nmzdeki yllarda MT'in bir basn szcsnn bulunaca ve halka ak bir bronun faaliyete geirilecei konusunda yneticilerin kararl olduklarn da gzledik. Gemite bu ynde yaplan bir uygulamann olumsuz sonu vermesininkendilerini bu konuda daha temkinli kldn grmelerimiz srasda bize aktardlar.

MT yeniden oluturulurken Trkiye'nin yenilenmi ve gl bir kalesi konumunda olmaldr. Ypratlan deil yaplandrlan ve gelecee gl bir ekilde hazrlanan MT iin allmaldr. Aksinin Trkiye iin yarataca sonular bir felaket olacaktr. te MT'in kendine ynelik eletirilere, daha dorusu ilettiimiz sorulardan bir ksmna verdii yantlar. Dier bir deyile 68 yllk tarihinde ilk kez "sz savunmann": MT'E SORDUKLARIMIZ VE YANITLARI -MT iinde yllar itibariyle asker sivil dengesinasl olumutur? Bugnk yapda asker eleman ve yneticiler ile sivil kkenli eleman ve yneticilerin MT iindeki saysal ve yetkisel arlklarne yndedir? Yant: Milli Emniyet Hizmetleri Tekilat'nn kurulu tarihinden itibaren tekilatn banagetirilen ahslarn kimlikleri incelendiinde, yle bir tablo ile karlayoruz: Milli Emniyet Hizmeti Reisleri ________________________ 1- kr Ali gel ( Asker) 06.01.1927 - 31.07.1941 2- Naci Perkel (Asker) 01. 08. 1941 - 03.09. 1953 3- Behet Trkmen ( Asker) 03.09. 1953 - 27.03. 1957 4- Emin obanolu (Vekil- Asker) 27.03.1957 - 21. 11. 1957 5- Hseyin Avni Gktrk ( Sivil) 21.11. 1957 - 21.07. 1959 6- Ahmet Salih Korur ( Vekil-Sivil) 21.07. 1959 -02.10. 1959 7- Celalettin Tevfik Karasapan (Sivil) 02.10. 1959 - 29.05. 1960 8- Ziya Selk (1. Gelii - Asker) 01.06.1960 - 17.01.1961 Ziya Selk ( 2. Gelii- Asker) 29.08.1964 - 13.07.1965 9- Naci Akun (Sivil) 17.01.1961 - 18.08.1962 10- Fuat Dou (Asker) 01.09.1962 - 25.08.1964 Milli stihbarat Tekilat Mstearlar ____________________________ 1- Avni Kantan ( Vekil- Asker) 14.07.1965 - 07.04.1966 2- Fuat Dou ( Asker) 02.03.1966 - 23.07. 1971 3- Nurettin Ersin (Asker) 02.08.1971 - 25.07.1973 4- Blent Trker (Vekil- Asker ) 26.07.1973 - 27.02.1974 Blent Trker (2. Gelii- Asker) 26.09.1974 - 24.11.1974 5- Bahattin zlker (Asker) 28.02.1974 - 26.09.1974 6- Hamza Grg (Asker) 25.11.1974 - 13.07.1978 7- Adnan Ersz (Asker) 13.07.1979 - 19.11.1979 8- Blent Trker (Asker) 19.11.1979 - 07.09.1981 9- Burhanettin Bigal (Asker) 07.09.1981 - 14.08.1986 10- Hayri ndl (Asker) 05.09.1986 - 29.08.1988 11- Teoman Koman (Asker) 29.08.1988 - 27.08.1992

12- Snmez Kksal (Sivil) 09.11.1992- Grevde Milli Emniyet Hizmetleri Tekilat dneminde 11 Milli Emniyet Hizmetleri Reisinin 7 si asker kkenli 4' sivildir. Milli stihbarat Tekilat Mstearl'nn kuruluundan itibaren 12 Mstearn sadece biri ( Halen Mstear olan Snmez Kksel) sivildir. Bu durum zamana, artlara ve ihtiyalara gre asker ve sivil kkenli ahslarn istihbarat tekilatnn ynetimine getirildiklerini gstermektedir. Zaman zaman tekilatn bana asker kkenli ahslarn getirilmesi sebebiyle, tekilatn idari ve mesleki kadrolarnda asker kkenli ahslarn miktarlarndadeiiklikler olduu bir vakadr. Ancak, bu miktarn tek rakamlyzdeleri gemedii bir gerektir. Halen, Genelkurmay Bakanl ile yaplan bir protokol erevesinde, uzmanlk ve kullanm alanlarnn yaratt zorunluluk sebebiyle, asker kkenli personel ihtiya duyulan alanlarda istihdam edilmektedir. " BATIDA ASKER SAYISI DAHA OK" Ancak Batl demokratik servislerde bu oran ok daha yksektir. Meseleye asker sivil gibi bir ayrmdan deil,lke karlar ve ihtiyalara cevap vermesi asndan yaklamak gerekir. - MT'in sivillemesi kavramn nasl yorumluyorsunuz? Bu kavram size neyi ifade ediyor? Ya dabunun eksikleri nelerdir? Yant: MT'in sivillemesi kavramnn yanl ekilde kullanldn grebiliyoruz. Sivillemeye asker, sivil kimlikleriyle baklmamas gerekir. Sivilleme beyinlerde,demokratik sisteme olan inanta, kltrel bir birikimde aranmaldr. Bugn personelimizde yerletirmeye altmz kimlik de budur. O itibarla, byle bir kavramn yanl kullanld kanatindeyiz. zellikle istihbarat almalarnda, greve gre eniyi kadronun oluturulmas nemlidir. Bu kadro iinde, eitli eitim dallarndan personel olaca gibi, asker veya asker kkenli grevliler de bulunabilir. Dikkat edilecek husus, devletin MT Mstearlndan bekledii yasal grevlerin siyasi otoritenin yetki ve sorumluluu erevesinde yerine getirilmesidir. - MT'in Dnya istihbarat rgtleri arasndaki yeri konusundaki dnceniz nedir? Ska eletirilen da alamama ve dier istihbarat rgtleriyle zellikle deBatl istihbarat rgtleriyle mcadele edememe eletirilerini nasl deerlendiriyorsunuz? Yant: Her lkenin koullar deiikolduu gibi istihbarat kurulularnn tekilatlanma,faaliyet ve ilevlerinde de deiiklik vardr. Dnya stihbarat Tekilat rgtleri arasnda MT'in yeri konusunda bizim deerlendirme yapmamz isabetli olmaz. Ancak,unu sylemekle yetinmek mmkn. Saygn bir yeri vardr. amz gelien ihtiyalarna cevap

verebilen milli- blgesel - uluslararaskarlarmz koruyabilen bilgi - tecrbe - teknik adan gelimi ve yeterli kurululara sahip bir istihbarat tekilatnn yaratlmas istikametinde sonu alc almalar yaplmakta olduunu syleyebiliriz. - MT'in Trkiye'nin bulunduu corafya'daki etkinli konusundaki dnceleriniz nedir? zellikle Ortadouda grev yapan dier istihbarat rgtleriyle MT'i kyasladnzda neler syleyebilirsiniz? Yant : Bulunduumuz corafyada Trkiye'nin vazgeilmez nemi giderek artamaktadr. Bu durum MT'nnda nemini aklayabilir. Tekilat her ynyle gelitirme gayretlerimizbu istikamettedir. u hususa dikkati ekmekte yarar gryoruz: Blge lkelerinin servisleri, ounlukla bal olduklar ynetimlerden kaynaklanan yetkileri kullanabilmektedir. Sorunlar, tehditleri , deerleri ok farkllklar gsterir. Bu sebeple, belirtilen noktalar dikkate almayan kyaslamalar doru sonular vermez. TRKYE CASUSLARIN ETM ALANI MI? - Trkiye zellikle deGneydou illerimiz gerekten casuslar asndan bir eitim alan gibi kullanlmakta mdr? Trkiye'yi bu alanda eitim iinpilot lke gibi gren istihbaratlarn grleri ve aklamalar konusunda ne dnyorsunuz? Yant: Trkiye'nin zellikle Gneydou'nun bulunduu corafyadaki nemi deerlendirildiinde sorunun cevab kendiliinden ortaya kar.Ancak ' eitim alan gibi kullanma' ifadesinin yanl kelime seimi veya nyargl deerlendirme sonucu olduunu zellikle vurgulamak gerekir. Zaman zaman medyada dabenzer haberler ilenebiliyor. Sz konusu blgeyle ilgili olan her lkenin istihbarat elde etme gayretleri olacaktr. Bizim grevimiz de bu almalar tespitve imkanlar erevesinde nleyebilmektir. -MT kar istihbarat konusunda baarl mdr? Eksiklikleri var mdr? Bu konuda yasal dzenlemelere ihtiya duyuyor musunuz? Bunlar nelerdir? Yant: MT kar istihbarat konusunda tarihi iinde ok baarl hizmetler yapmtr. Devlet olarak , millet olarakgurur duyacamz faaliyetler yrtlmtr ve yrtlmektedir. tiraf etmeliyiz kibadndrc ekilde gelien olaylar konusunda kontrespiyonaj dediimiz ok nemli almalarn,ayn hzla etkinliinin arttn syleyemeyiz. Bugn istihbarata kar koyma olayn,olmas gereken nemledeerlendiriyoruz ve nitelik deitiren kontrespiyonaj konseptini olaylarn i ve d balantlar erevesinde deerlendirerek almalarmz ekillendiriyoruz. Gelien teknoloji, hzla btnleendnyamzda kar istihbarat faaliyetleri ve tedbirlerinin amaca uygun ekildegelitirilmesinin gll ve nemi aka grlebilmektedir.alma artlar itibariyle yasal bir sknt mevcut deildir. Ancak, devlet srr kavramn deien

artlara greilgili yasalarda tanmlanmas ve bu srrn unsurlarnn daha sarih bir ekildeakla kavuturulmasnn yararl olacan mtala ediyoruz. " YETENEKL GENLER ALMAYA DEVAM EDYORUZ" -MT iinde yeni bir yaplanmann balad gzlendi. Eleman alma politikalarndan ,istihbarat toplama yntemlerine kadar pek ok alanda yaanan bu deiimle yaananey nedir? MT'e nasl bir yap kazandrmaya alyorsunuz?Bu konuda sizi zorlayan veya yaptklarnz kolaylatran unsurlar nelerdir? rnein MT'in personel politikas ve istihbarat gelenekleri sizin iinbu anlamda ne ifade ediyor? Yant:MT iinde yeni bir yaplanmann balatld dorudur. nk Dnyada herey sratle deimektedir. Btnlemeye ramenayrlklar ve kar farkllklar daha da artmaktadr. Trkiye gelimekte olan bir lke olarak, demokratik sistemiyleOrtadou, Kafkaslar, Orta Asya, Balkanlar gibitm dnyay saran ok nemli balantlar ile laik ve adaynetim anlay ve hedeflerinin yan sra, Mslman ve Hrstiyanlkeleri arasndaki yeri, yaratt eitli vasatlardaki rolleri sebebiyle, bir oklke tarafndan dayanma kurulmak istenenveya geliimi engellenmek istenen bir byk lke. MT ortaya kan bu ihtiyalaracevap verebilme durumunda olmak zorundadr, olacaktr. Szkonusu ihtiyalaracevap verebilen bir personel kadrosu yaratabilmek iin lisan bilen, yetenekli genleri almaya devam ediyoruz. Eitim ve teknik imkanlar gelitiren almalarmz srdryoruz. Terrizme kar mcadelede daha aktif , yksek analiz kabiliyeti yaratc, gelimeden tekaddm eden istihbaratretimini salayc bir tekilatlanma ve istihbaratkltr oluturma gayretlerimizi srdrmekteyiz. Bahsekonualmalarda karlatmz bnyesel ve tekilat d zorluklarn olmadn syleyemeyiz.Ancak, aldmz desteklerin hedefe ulamadanemli ekilde kolaylatrc bir vasat yarattn memnuniyetle ifade edebiliriz. " PKK LE MCADELEDE DER KURUMLARDAN GER DELZ" - PKK ile yaplan mcadelede MT'in baarsz olduu ve istihbarat toplayamad eletirisini nasl karlyorsunuz? Bu eletiriler de hi mi hakllk pay yok, ya da MT eletirilirken kantarn topu fazla m kayor? PKK konusundaMT istihbaratta zorlanyorsa veya zorlandysa bunun nedenleri nedir? MT istihbarat veriyor da bunungerei yerine getirilemiyorsa bu konuda sorunun kayna olarak neleri gryorsunuz, ne dnyorsunuz? Yant:PKK ile yaplan mcadelede devlet topyekn mcadele vermektedir. MT'dabu mcadelede istihbarat ynyle katklarn srekli gelitirme gayreti iindedir. MT'e ynelik her eletiriyeyapc sonular karlabilmesi ynyleyaklayoruz. Ancak, ifade edildii gibi bazen

kantarn topu fazla karlabiliyor. Bir terr rgtne ynelik, mcadelenin eitliglkleri mevcuttur. Karmzda etnik kimlikle haklarn savunduunu iddia ettiiinsanlar, ocuklar, kadnlar acmaszcaldren bir cinayet organizasyonu var. Mcadele alannn corafikdurumu, terristlere uygun artlar yaratyor. Blgesel ve uluslararas etkiler ile bnyesel baz sorunlar tehdidi artyor. PKK terr ile mcadelede, devletin dier kurulularndan daha geride olduumuzusylemek mmkn deildir. Hereyin arzulanan seviyede olmadn da biliyoruz.Ancak tehdidin her safhasndaki geliiminin, nceden tespit edilip, ilgililerin uyarlmasndaki fonksiyonumuzun kullanlmasnda baarl olduumuzusyleyebiliriz. Terr ile mcadelede; her lkenin istihbaratn temininde ve gvenlik kuvvetlerince kullanmnda glklerle karlat bir gerektir. Edinilen tecrbeler, eitim ve teknolojikgelimelerle, ortaya kan eksiklikler kapatlmaktadr. " MT SADECE KENDMKANLARIYLA STHBARAT RETYOR" - Trkiye'de istihbarat asndan yaanan sorunlar nelerdir? Bu sorunlarn almasndancelikle yaplmasn istediiniz eyler konusunda bilgi verir misiniz? Yant: Trkiye'deistihbarat asndan yaanan en byk sorun, devlet apnda istihbarat retmekle yasal olarak sorumlu olan MT'na, ilgili kurulularn kanuni sorumluluklar olan bilgi akn, yeterince yerine getirememeleridir.Bu durum MT'n sadece kendi imkanlar ile istihbarat retmeye zorlarken, eitli ynlerden glkler yaratabilmektedir. Keza; tarihi sre iinde, lkemizde ortaya kan siyasi sorunlar sebebiyle eitli kesimlerde MT'na karortaya kan tepkiler, olmas gereken kamuoyu desteinde zaafiyetler yaratabilmektedir. Zaman zaman siyasi destek konusunda dahi yetersizlikler veya belirsizlikler olduunu ifade edebiliriz.Gerekte MT milli bir kurulu olarak, tm lkeyi , tm halkmz kucaklamakta olup, her kesimin desteine ihtiya duymaktadr. "ELEMAN TASFYES SZ KONUSU DEL" - Emekli Sand yasasnda yaplan yeni bir dzenleme ile MT elemanlarnn almalarna ilikin esaslar yeniden dzenlemek gereini neden duydunuz?Yasann gerekesinde " stihbarat elemanlarnn erken ypranmasn" uygulamann nedeni olarak sunuldu. Ancak zellikle islami kesimin yayn organlarndabu yasa ile MT iinde bir eleman tasfiyesinin gerekletirilecei ve bunun datekilat iindeki slamclara ynelik olaca iddialar yer ald. Bu yasal dzenlemenin gerekesi nedir? Bundan ka kii etkilenecektir? Bu yasa ile yaplmak istenen bir tasfiye hareketi midir? Yant: Emekli Sand yasasnda yaplan dzenlemeye gereke olarak gsterilen " stihbarat elemanlarnn erken ypranmas" hususu dorudur.

Srekli stresli yaam ypratc bir rol oynamaktadr.Erken emeklilik karar tekilatn byk ounluu tarafndan desteklenmitir. Ancak erken emeklilikkarar, yeni uygulamaya soktuumuz meslek snf yaratma almalarnn datemelini oluturmaktadr. Boalan kadrolar yerine gen, lisan bilir, amzn ihtiyalarna cevap verebilecek insanlarla doldurulmaktadr.Emekli olanlarn tecrbelerinden yararlanma konusunda dahassasiyet gsterilmektedir. Bir eleman tasfiyesi kesinliklesz konusu deildir. Esasen emekli olanlarn byk ounluunu idari ve destekhizmetleri nitelerinde alanlar oluturmaktadr.Hele hele emekli ilemlerinin islamclara ynelik olduu iddialarn en hafif deyimiyle maksatl olarak netilendiriyoruz. Ayn ya snr Trk Silahl Kuvvetleri, emniyet kuvvetleri, PTT mensuplar ve gmrk tekilatmz iin desz konusudur. Bu meslek sahiplerinin alma koullarnn yaratt sosyal ve hukuki bir sonutur. MT, T.C. Devleti'ninAnayasal sistemi erevesinde , laik , zgr dnceninneminin bilinci ierisinde, inanlara saygl bir kurulu olarak , her kesime gven verebilecek bir yapdadr. "LAKLE BALILIK BAZI KESMLERDE SIKINTI YARATIYOR" - Son dnemde MT'e ynelik eletirilerin byk bir ksm islami kesimden geliyor. Bunun analisini nasl yapyorsunuz? Yant: Yukarda da ifade edildii gibi, MTinsanlarn inanlarna ve zgr dncelerine sayggsterilmesini prensip olarak benimsemitir. Ancak inanlarn ve zgr dncenin, Anayasa dzenini hedef alan siyasi amalar iin, terrizmin hedefleriiin, yasal yollar dnda istismar edilmesine ynelik faaliyetleri izlemek de balca grevleri arasndadr. MT kuruluundan buyana, Atatrk ilkelerine , ada dnceye ve laiklie sk skya bal kalmtr. Bu durumun baz kesimlerde rahatszlk yaratt, kendilerine ynelik alma iindeolduumuz endiesini yarattn mahade ediyoruz. Ancak islami kesimden geleneletirilerin byk ounluunun yanl bilgilenmeden kaynakland sylenebilir. " MT HALK TARAFINDAN GEREK BOYUTLARIYLA TANINMIYOR" - Trk halk MT'i doru olarak tanyor ve beklentilerini MT'in almalarna gremi ynlendiriyor? MT'in grevi nedir, bunu yaparken nasl alr?Yasasndan kaynaklanan sorumluluklar ile toplumun beklentileri arasndaki farkllklar nelerdir? rneinhalk arasndaki beklentihrszlk olayndan, cinayete kadar pek ok konuda MT'in sulular yakalayaca eklinde gelimektedir. MT'in byle birgrevi var mdr? MT ne yapar? Yant:MT' nn halkmz tarafndan, gerek boyutlar ile tannd sylenemez. eitli dnemlerinyaratt sorunlar, yanl bilgilenme, yanl medyatik ynlendirmeler, MT konusunda tereddtler ve olumsuzluklar yaratabilmektedir.

lkemize yneliktehdit unsurlarnn, MT 'nn imajn ypratc planl almalarnn da ,belirtilen olumsuzluklarn ortaya kmasnda nemli pay vardr. MT'nn grev vesorumluluklar 2937 sayl "Devlet stihbarat Hizmetleri Milli stihbarat Tekilat" yasas ile tespit edilmitir. Bu kanuna gre MT'nngrevleri u ekilde belirlenmitir: "A)Trkiye Cumhuriyeti'nin lkesi ve milleti ile btnlne, varlna, bamszlna,gvenliine, Anayasal dzenine ve milli gcn meydana getiren btn unsurlarna kar iten ve dtanyneltilen mevcut vemuhtemel faaliyetler hakknda milli gvenlik istihbaratn devlet apndaoluturmak ve bu istihbarat Cumhurbakan, Babakan, Genelkurmay Bakan, Milli Gvenlik Kurulu Genel Sekreteri ile gerekli kurululara ulatrmak B) Devletin milli gvenlik siyasetiyle ilgili planlarn hazrlanmas ve yrtlmesinde; Cumhurbakan, Babakan, Genelkurmay Bakan, Milli Gvenlik Kurulu Genel Sekreteri ile gerekli kurululara ulatrmak. C) Kamu kurum ve kurulularnn istihbarat faaliyetlerinin ynlendirilmesi iin Milli Gvenlik kurulu ve Babakana tekliflerde bulunmak. D) Kamu kurum ve kurulularnn istihbaratve istihbarata kar koyma faaliyetlerine teknik konulardamavirlik yapmak ve koordinasyonun salanmasnayardmc olmak. E) Genelkurmay Bakanl'ncaSilahl Kuvvetler iin lzum grlecek haber ve istihbarat, yaplacak protokole gre Genelkurmay Bakanl'na ulatrmak. F) Milli Gvenlik Kurulu'ndabelirlenecek dier grevleri yapmak. G) stihbarata kar koymak. Milli Gvenlik Tekilat'na bu grevler dnda grev verilemez ve bu tekilat devletin gvenlii ile ilgili istihbarat hizmetlerinden baka hizmet istikametlerine yneltilemez.Milli stihbarat Tekilat birimlerinin grev, yetki ve sorumluluklar Babakancaonaylanacak bir ynetmelikle belirtilir. " Yasann hkmnden de anlalaca gibi MT polisiye grevler dnda hizmet vermekte olupgvenlik ve stratejik istihbarat retiminin yansra, istihbarata kar koyma ve pisikolojik istihbarat faaliyetleri ile devletimizin gvenlik politikalarnn tespiti ve uygulamalarna nemli katklardabulunmaktadr. 2000'L YILLAR N NE YAPILIYOR - 2000'li yllarda Trkiye'nin iinde bulunduu corafyann zellklerini gznne alrsak MT'in hazrlklar hangi yndedir.Dnyada istihbarat rgtlerinin ulat ve hedefledii yaplanmalar ne ynde gelimektedir, MT bunlara karnasl bir hazrlk iindedir? Yant: MT byyen blgesel bir golan Trkiye'nin adalamay hedef seen bir Trkiye'nin, uluslararas ilikileri gelien ve saygnl olan

bir Trkiye'nin istihbarat rgt olma durumundadr. Gvenlik, terrizmle mcadele ve stratejik istihbarat konularnn yansra, uyuturucu-silah kaakl ile mcadelede, artan nkleer, biyolojik, kimyasal silah tehdidinin nlenmesinde, yerini almak zorundadr. Gayratlerimiz bu istikamette ekillendirilmektedir. - MT'in eleman politikas nedir? MT nasl eleman almaktadr? Bunlar nasl eitimden geerilmektedir? Yant: MT ihtiyacna uygun eleman temini politikasn planl ekilde uygulamaktadr. bir ok istihbarat tekilatndada olduu gibi kapal ekilde tavsiyezerine eleman alm yntemi yerine ak ilanlarla personel teminiyoluna gidilmektedir. Daha geni kitlelere ulaarak, daha nitelikli personel teminiynnden, bu uygulamann faydal olduu anlalmtr. Meslek snf iinde, ihtisas blmlerinin ihtiyaduyduu eitim dallarndan eitli imtihan yntemleriyle seilerek alnan personel, zel eitimlerden geirildikten sonra. aday memur olarak greve balatlmaktadr. Meslek iin eitim, ilgili kurululardan ve uzmanlardan yararlanlarak en st dzeydeve bir sreklilik iinde verilmektedir. " YABANCI RGTLERLE LKLER SYAS OTORTE BELRLER" - MT bir dnem, zellikle 1955-1960 yllar arasnda yabanc istihbarat birimlerinden hizmet karl ald paralar nedeniyle oka eletirilmiti. Bugn dier istihbarat birimleri ile aranzdaki ilikilyerin ekonomik boyutunu hangi dzeyde ve hangi erevede tutuyorsunuz.? Dier istihbarat tekilatlaryla ilikilerinizin boyutu konusunda bilgi verir misiniz? Yant: MT'in yabancistihbarat rgtleriyle ilikilerinin erevesini, kanuni grevlerinin snrlarn , milli karlar ve siyasiotoritenin kararlar belirler. Yabanc istihbarat tekilatlaryla eitim ve teknolojik konularda ibirlii yaptmz kurulular vardr. Ancak bu ilikilerimizin milli karlarmz zedelemesi sz konusu deildir. MT'nnherhangi bir istihbarat rgtyle ilikilerini mnferit ekilde ele almak yanltc olur. Trkiye'nin karlarnn gerektirdii ihtiyalar erevesinde , ilgili olan her lkenin istihbarat tekilat ile iliki kurabiliriz. - CIA ile MT arasndakiilikiler hep tartma konusu olagelmitir. 1950'li yllardaki istihbarat elemanlarnn CIA'da eitimgrmeleri, daha sorada operasyon boyutundu gelien yardmlamalar tartlmtr. Buna karn MT iki CIA kstebeini Sebahattin Savaman ile Turan alar' da ele geirmitir. Bugn bu ilikilerin dzeyinedir, bu ilikilerde sizin amaladnz dzey yakalanm mdr? likileri hangi boyutta tutmay istiyorsunuz? Yant: stihbarat tekilatlarnn, yabanc servislerle ilikileri

demokratik sisteme sahip her lkede eletiri konusu olabilmektedir. lkeleraras ilikilere, siyasi artlara, medyatik habarcilie gre de szkonusu eletiriler ortaya kmaktadr. lkeleraras ilikilerin nitelii, gvenlik sorunlaryla ilgili ibirlii artlar, servisleraras ilikilerin derecesini etkilemektedir. Milli karlarn tayiinde roloynad ihtiyalar erevesinde, karlkl ibirlii konular da ekillenmektedir. MT'nnyabanc servislerle olan irtibatlarnn mahiyetini, belirten ereve iinde deerlendirmek gerekir. unu zellikle vurgulamak isteriz: Yabanc istihbarat tekilatlaryla ilikiler ok hassas bir konu olup, istihbarat tekilatlarnn zel uzmanlkkonular ierisinde ncelikli neme sahiptir. Bu duruma devlet ynetiminde de gerekli hassasiyet gsterilmelidir. " MT'N STHBARATDAK MERKEZ ROL DAHA Y ANLAILACAK" -Trkiye'de istihbarat alannda gzlenen en byk eksiklerden biri koordinasyonsuzluk ve dank istihbarat yaps. rnein yasada yer almasna karnMT'nn Bakanlnda ve koordinasyonu altnda toplanmas gereken stihbarat Koordinasyon Kurulu toplanamyor, altrlamyor. Bunun yerinekk ve yetersiz toplantlar yaplyor. Bu kurul neden altrlamyor? Bunun ortaya kard eksiklikler nelerdir? Yant:Milli stihbarat Koordinasyon Kurulu'nun yasada ngrlen amalar erevesinde altrlamad dorudur. Bundabelki de ortaya kan yeni durumlar da rol oynam olabilir. AncakMT'nn istihbarat retiminde ve koordinasyonunda, merkezi rolnn zaman iindedaha da iyi anlalacan zannediyoruz. "OU ZAMAN SUSKUN KALMAK AIR BR YK DEL M?" - Trkiye'de istihbarat olamak nasl bir duygu? Yant: fadesi ok g. eitli evrelerce sevilen, ilgi duyulan,yardm edilmek istenen; ekinilen-uzak durulan; nefret edilen-kanlan (gizli karanlk bir organizasyon olarak deerlendirilebilin); srekli disiplin isteyen bir ite alma; srekli stres iinde olma; srekli lkenin milli sorunlar ile ilgilenme; her zaman objektif davaranabilme; hedeflerin, yanl bilgilenmelerin saldrlar karsnda, ou zaman suskun kalma; ok ar bir yk deil mi? - MT'in zellikle halkla ilikiler alannda ok zayf olduu eletirileri var. Bununasl karlyorsunuz, bu konuda bir yaplanmaya gidecek misiniz? MT kendisini halka anlatabiliyor mu? Yant: MT'nn halkla ilikilerinde eksikliklerimiz olduu dorudur. Bu konuda baz almalar yapmaktayz. Ancak gizli alan bir istihbarat tekilatnn halkla ilikilerinin, bir bankann halkla ilikileriyle benzer olmas da mmkn deil. Bu konuda en doru yntemleri kullanma arayn srdrrken yaptmz

hizmetlerle, halkmzla ilikilerimizi en iyi ekilde gelitirebileceimize inanyoruz. MT YEN BR DARBEY HABER VERR M? - Trkiye'de askeri darbeler ile MT'in bunlar sivil birimlere haber verip vermemesi konusu hep tartlmtr.Bu konuda sizin dnceleriniz nelerdir? MT darbeler karsndabal bulunduu sivil yetkilileri haberdar edebilmi midir? Edemediyse bunun nedenleri nelerdir? Yant: Bu tartmalarn bugn cevaplandrlmasnn doru olamayacan dnyoruz. Ancak tartmalarn, iddia eddilen tarihlerdeki taraflar dorular aklayabilir. Bir istihbarat tekilatnn darbeler karsnda sivil yetkilileri uyarmamas gibibir durumun gnmzde tartma konusu dahiyaplmamas gerektiini dnyoruz. - MT askeri yaplar iinde istihbarat almas yapabilmekte midir? Bunu engelleyen dzenlemeler mevcut mudur? Yant: Askeri yaplar iinde istihbarat faaliyetleri, Genelkurmay Bakanl ile yaplan ibirlii almalar ileekillenmektedir. -MT elemanlarnn alma koullar zellikle emeklilik durumunda alnan cretlerin yetersizlii byk eletirilere yolayor. Bunu dzeltmek anlamnda giriimleriniz var m? Yant: MT mensuplarnn alma artlar gerekten ok ypratc. Mensuplarmzn gvenli ekonomik artlara kavuturulmasnn neminin bilinci ile hareket edilmektedir. Ancak emeklilik maann yeterlilii konusu, devletin bu konudaki genel uygulamalaryla balantl bir husustur. Biz mevcut yetersizlikleri, MT vakfn glendirerek ama gayreti iindeyiz. -MT'in bugnk personel says nedir? Bu yeterli midir? Yant: MT'nn personelsays konusunda bir aklama yapamyoruz. Trkiye'nin ihtiyalar personel saysnn arttrlmasn zorunlu klmaktadr.Planl ekilde nitelikli personel alm almalarmz devam etmektedir. "TELEFON DNLENMES OK SINIRLI VE ZORUNLU HALLERDE KULLANILMAKTADIR" - MT'in teknik adan bugn bulunduu nokta nedir? Bilgisayar ve dier kriminal teknoloji asndan olanaklar nelerdir? Yant: MT'n teknik adan ve bilgisayar kullanm ynnden, ihtiya duyulan seviyeye ulatrma gayretlerinde nemli mesafeler alnmtr. nmzdeki dnemlerde bu almalarn sonularnn alnmas, tekilatmz ve devletimiz iin dikkati eken bir gelime salayacaktr. - Bir dnem MT'in en byk rakipleri arasnda bulunan Rus gizli servisi ile bugn balattnz diyalog olduka ilgin. Bu iki rakip tekilatn bugnk diyaloglarndan beklentiniz nedir? Bu nemli giriim konusunda bilgi verir misiniz?

Yant: Trkiye ve Rusya'nn ilikileri tarihin her dneminde nemini korumutur. lkelerimizin karlkl karlar ve ilikileri erevesinde, her iki servisin ibirlii nem kazanmaktadr. - Trk insannn kukucu yn olduka gelimi bulunduundan, hemen herkes telefonunun MT tarafndan dinlendii gibi bir kanya sahiptir. MT nasl telefon dinlemektedir? Bunun kurallar nelerdir? Herkesintelefonu dinlenir mi? zellikle politikaclarmz zaman zaman telefonlarnn dinlenmesinden yaknmaktadrlar, bu eletirileri siz nasl karlyorsunuz. Oldukamasrafl ve ok elemanl bir ura olan telefon dinleme olayn MT kime kar ve ne iin kullanmaktadr? MT'in son 5 ylda ka telefonu dinlediinisaysal olarak aklamak mmkn mdr? Yant: Her lkede istihbarat servislerinin telefon dinledii bilinmektedir.nemli olan dinlemenin ekli ve niteliidir. Telefon dinlenmesi yasal snrlarn yansra , pahal ve ok sayda personel kullnamn gerektirir. Bu sebeple ok snrl ve zorunlu hallerde kullanlmas gerekli bir yntemdir. Bugn iin MT'nn telefon dinlemelerinin yasal erevede "Milli gvenlii tehdit eden hedeflerle snrl olduunu ve ok hassas ekilde kullanldn", sk kurallara ve kontrole tabi olduunu syleyebiliriz. " MT YASASINDA DZENLEME HTYACI VAR" -MT yasasnda yeni dzenlemeler gerekli midir? Gerekli ise bunlar nelerdir? Yant:Mit yasasnda yeni dzenlemeler yaplmas ihtiyacn biz de duymaktayz. Bu konuda baz hazrlklarmz da var. ncelikle, ilgili kurulularn devlet apndaistihbarat reten MT'na yeterli ve dzenli bilgi aknsalamas, dier istihbarat birimleriyle olan grev akmalarnn ortadan kaldrlmas, merkezi koordinasyon, yabanc istihbarat rgtleriyle ilikilerin merkezilii gibi konularn yeniden dzenlenmesi gerektiini dnyoruz. - Endstri casusluu, ekonomik istihbarat ve ekonomik sularla mcadele alannda MT yeni yaplanmalara gedecek mi? Bunlar konusunda bilgi verebilir misiniz? Yant: Endstri casusluu, ekonomikistihbarat ve ekonomik sularla mcadele gibi konular, btn istihbarat tekilatlarnn gittike daha youn biimde ilgi alan ierisine girmektedir.Ancak bu ve benzeri konular uzmanlamay zorunlu klmaktadr. Srdrlen almalarmzn bu istikamette ekillendiini belirtebiliriz. - MT'in ikiye ayrlarak i ve d istihbaratalmalar yapmasna ynelik hazrlklar ve tartmalar konusundaki dnceniz nedir? MT ikiye blrse mi daha iyi alr? Yant: Trkiye'nin jeo-stratejik konumu, blgesel sorunlar, blgesel ve uluslararas kar atmalarnn etkiledii vasatlardaki balantlar, i ve d tehditlere bir btn olarakyaklalmasn zorunlu klmaktadr.

Dier gvenlik kurulularnn, grev ereveleriyle balantl olan istihbaratalmalarnn snrlarnn belirlenmesi ve kuruluarlaras koordinasyon ile stratejik anlamda istihbaratn MT bnyesinde merkeziletirilmesinin zorunluu farkl eyllerdir. Yaanlan tecrbeler, stratejik anlamda gvenlik istihbarat ile stratejik istihbarat konularnn, lkemiz iin ayr kurulularla takip edelmesinin mahzurlu olacan gstermektedir. Biz belirtilen sakncalar ortadan kaldrc yenibir tekilatlanmay gerekletirmi durumdayz. stihbarat Bakanl bnyesinde , i ve d tehditlerin balantlarn daha etkili ekilde ortaya karabilecek bir yaplanmaya gidilmitir. - Bazevreler MT'in lavedilerek yerine yeni bir tekilatn oluturulmasn zaman zaman gndeme getiriyorlar. Bu konudaki dnceniz nedir? Trkiye'nin yeni bir istihbarat birimine mi, yoksa MT'i glendirecek deiimlere mi ihtiyac var? Yant: MT'n kimin lavetmek istedii konusundabir fikrimiz yok. Olsa olsa, bunu almalarmzdan rahatszlk duyanlar hayal ediyorlardr. Ancak sorunuzdada ifade edildii gibi, MT' n glendirecek deiimlere ihtiya olduu muhakkaktr. Tekilat olarak bu almalar balatm bulunuyor ve bu ynde de hzla ilerliyoruz. htiyacmz her evrenin, MT'ndan milli olma vasfna uygun ekildedesteini esirgememesidir. " DNYA'DA TARTIILMAYAN STHBARAT RGT YOKTUR" - MT neden her tartmann ortasnda bir gnah keisi gibikalyor, kendini anlatma ve savunma anlamnda eksiklik nereden kaynaklanyor? Yant: Dnyada tartlmayan istihbarat rgt yoktur. Sadece otoriter rejimlere sahip lkelerde tartma gndemine girmez. MT'nn tartma ortamnda sksk " gnah keisi" tabirinizde de ifadesini bulan bir konuma sokulmak istendii muhakkaktr.Bu durum bir ynyle bilgilendirme ve bilgilenme eksikliinden ortaya kabilmektedir. Ancak MT'nn ilgi alanna giren hedeflerin yanlendirmelerinin de bu tr kampanyalardanemli rol oynadn biliyoruz. Bu alanda bu tartma ortamna girmekten kanmamz konumumuzdan ve ilgi alanlarmzn zelliinden kaynaklanmaktadr.

YARARLANILAN KAYNAKA: RSAN YMEN : Bir htilal Daha Var ( stanbul Milliyet Yayn A.. Eyll 1986) CNEYT ARCAYREK: Bir ktidar Bir htilal, Mdahalenin Ayak Sesleri, Demirel Dnemi 12 Mart Darbesi, Darbeler Ve Gizli Servisler ( Ankara,

1984-1985- 1986- 1989. Bilgi Yaynevi) ALPAY KABACALI: Trkiye'de Siyasal Cinayetler ( stanbul, Altn Kitaplar Yaynlar , Nisan 1993) HASAN UYSAL: Gizli rgt Nasl Kurulur (stanbul, Boyut Yaynevi, Mays 1987) VKTOR OSTROVSKY- CLARE HOY: Mossad hanet emberi (stanbul, Hikmet Neriyat, eviri Ahmet Arslan, Kasm 1990) UUR MUMCU: Krt Dosyas ( stanbul, Tekin Yaynevi, 1993) FATH GLLAPOLU: Tanksz Topsuz Harekat ( stanbul, Tekin Yaynevi, 1991) TURAN GNE: Araba Devrilmeden nce ( stanbul, Kaynak Yaynlar, Nisan 1983) SITKI ULU: Gizli Servis ykleri ( Ankara, mge Kitapevi ,1994) DOAN AVCIOLU: Devrim Ve Demokrasi zerine ( stanbul, Tekin Yaynevi, 1980) TRUMAN: Hatralarm (Ankara, Ulusal Basmevi, eviri: Cihad Baban,Semih Turul, 1968) SABAHATTN SAVAMAN: 3. Adam Anlatyor MT, CIA likisi ( stanbul, Kaynak Yaynlar, 1990) ERGUN HYILMAZ: Tekilat- Mahsusa'dan MT'e ( stanbul, Varlk Yaynlar, 1990) SMAL BERDUK OLGAAY: Tasmal ekirge, ( Milliyet Yaynlar, stanbul 1990) KENAN EVREN: Kenan Evren'in Anlar 6. Cilt ( Milliyet Yaynlar, stanbul 1992) UUR MUMCU: Gazi Paaya Suikast ( stanbul, Tekin Yaynevi, 6. basm 1993) GD YAYINLARI: Bir Basn Emekisi Rafet Gen( Ankara, Austos 1990) TEVFK AVDAR: zgrlk Kavgasnda Yaayan Gemi ( Ankara, AycaYayn, 1982) MEHMET EYMR: Analiz Bir MT Mensubunun Anlar ( stanbul, Milliyet Yaynlar, Austos 1991) UUR MUMCU: Kazm Karabekir Anlatyor ( stanbul, Tekin Yaynevi, 8. basm 1993) KARA KUVVETLER KOMUTANLII YAYINI: Trkiye'de Ykc Ve Blc Akmlar( Ankara, 1982) WINSTON CHURCHILL: Anlar-stiklal Savanda ( stanbul , Yeni stanbul Kltr Yaynlar,1969) GENELKURMAY BAKANLII YAYINLARI: Trk Silahl Kuvvetleri Tarihi ( Ankara, II. cilt 2. ksm ,2. kitap- II. cilt 1. kitap Birinci atalca MuharebesiI. cilt Balkan Harbi-Balkan harbi Edirne Kalesi Etrafnda MuharebelerKafkas Cephesi Harekatlar ile ilgili ciltler, 1993) Ayn kurum yaynlar : Dr. Kadir Kasalak ; Milli Mcade'de Manda Ve Himaye Meselesi, 1993. Ayn kurum yaynlar: Atatrk zel Arivinden Semeler II ve III. ciltler.

Ayn kurum yaynlar : Em. Tmg. Muzaffer Erendil; ada Ortadou Olaylar, 1992 Ayn kurum yaynlar:Almancadan eviri, Em. Kur, Alb. brahim Ulus; Hans Adolf Jacobsen 1939-1945 Kronoloji Ve Belgelerle kinci Dnya Sava, 1992 Ayn kurum yaynlar: Almancadan ceviri Em. Tu. Gen. Fahri eliker; Carl von Clausewitz, Harp zerine,1991. Ayn kurum yaynlar: Dr. Hamit Pehlivanl; Kurtulu Sava stihbaratnda Tedkik Heyeti Amirlikleri, 1993. Ayn kurum yaynlar: Dr. Hamit Pehlivanl; Kurtulu Sava stihbaratnda Askeri Polis Tekilat, 1992. Milli Savunma Bakanl : Savunma Politikasve Trk Silahl Kuvvetleri ( Beyaz Kitap l993) BLENT UKUROVA: Kurtulu Savanda Haberalma ve Yeralt almalar( Ankara, Ard Yaynlar 1994) Marmara Brifingi Devletin Gzyle Sol ve Sa rgtler (stanbul, Kaynak Yaynlar 1995) FAHR YAZICI: Tahran, Yalta ve Potsdam Konferanslar ( stanbul, Sinan Yaynlar 1972- eviri) GAZ AHMET MUHTAR PAA: Anadolu'da Rus Muharebesi( stanbul, Petek Yaynevi , Yayna Hazrlayan Enver Yaarba) YUR AATOV PETROSYAN:Sovyet Gzyle JnTrkler (Ankara, Bilgi Yaynevi Nisan 1974, eviri, Mazlum Beyhan, Aye Hachasanolu) FARFAX DOWNEY : Kanuni Sultan Sleyman ( stanbul, Kltr Bakanl Yaynlar, 1975- eviri: Enis Behi Koryrek) ANDRE CLOT : Muhteem Sleyman ( stanbul, Milliyet Yaynlar, 1987eviri. Turhan Ilgaz) jOHN BARRON:KGB ( Smer Kitapevi Yaynlar, 1995) NAL GREL: ki 1 Mays 10. Ylnda 1 Mays Katliam ( stanbul, Gr yaynlar) BERNARD THOMAS: Tarih Boyunca Polis Kkrtmalar ( stanbul, Koza Yaynlar,Eyll 1975- eviren: Ali Avni ne) MEHMET DNER: CIA'nn Oyunlar ve nc Adam Ecevit (stanbul, M Yaynlar, 1974) Babakan Ecevit 'le Sohbet ( CHP Yaynlar, Milliyet Gazetesi Bayazar Abdi peki'nin11.2. 1974 tarihinde Babakan Blent Ecevit ile yapt sylei) T. BANKASI YAYINLARI: Yldzn Parlad Anlar (Ankara, eviri Burhan Arpad) UUR MUMCU: Krt slam Ayaklanmas ( stanbul, Tekin Yaynevi, 10 basm 1993) LHAM SOYSAL: Kurtulu Savanda birlikiler (stanbul, Gr Yaynlar, 1985) BABAKANLIK YAYINLARI: Beyaz Kitap,Trkiye Gerekleri Ve Terrizm,(

Ankara, 1973 ve 1983 yllarndaki iki ayr yayn ) M. EMN DEER: CIA Kontrgerilla Ve Trkiye ( Ankara , Mart 1979) EROL ULUBELEN: ngiliz Gizli Belgelerinde Trkiye ( stanbul, ada yaynlar, Eyll 1982) Dr. PHILIP H: STODDARD: Tekilat- Mahsusa ( stanbul , Arba Yaynlar, eviren:Tansel Demirel, Kasm 1993) CEMAL PAA: Hatralar (stanbul, ada Yaynlar, Tamamlayan ve Dzenleyen Behet Cemal, Nisan 1977) KAZIM ZTRK: Atatrk'n TBMM Gizli Ve Ak Oturumundaki Konumalar ( Ankara, Kltr Bakanl yaynlar, 2 cilt , 1992) BERNARD LEWIS: Modern Trkiye'nin Douu ( Ankara, Trk Tarih Kurumu Basmevi, 1993) LVA ROKACH: srail'inKutsal Terr, srail Babakanlarndan Moshe Sharett'in zel Gncesinden( stanbul, Belge Yaynlar-24, 1984) CUMHURYET DNEM TRKYE ANSKLOPEDS: 52. fasikl, litiim Yaynlar ,stanbul. TANZMAT'TAN CUMHURYET'ETRKYE ANSKLOPEDS: 4. cilt. litiim Yaynlar stanbul. TRKYE 1923-1973ANSKLOPEDS: 3. cilt, Kaynak Kitaplar, stanbul. ANA BRTANNCAANSKLOPEDS: Ana Yaynclk A. DNYA CASUSLUK TARH ANSKLOPEDS: 4 cilt. Artel Yaynlar stanbul. TBMM GZL CELSE ZABITLARI: Trkiye Bankas Yaynlar 4 cilt. Sanem Matbaas Ankara, 1985. M. KEMAL ATATRK: Nutuk ( Ankara, Atatrk'n Domunun 100. Yln Kutlama Koordinasyon Kurulu yayn, 1981) AL FUAT TRKGELD: Grp ittiklerim ( Ankara , Trk Tarih Kurumu, 1987) AHMET RIZA BEY: Meclis-i Mebusan ve Ayan Reisi Ahmet Rza Bey'in Anlar ( stanbul, Arba Yaynlar , Temmuz 1988) TARH VE TOPLUM DERGLER 1, 3, 4, 7, 13. ciltleri Doan Kololu, D.r Hasan nal, Prof.Dr. Taner Timur, Ahmet Mehmetefendiolu'nun makaleleri ( letiim Yaynlar) BARRY RUBN: stanbul Entrikalar (Trkiye Basks, Milliyet Yayn A., Austos 1994. ev: Selim Atalay.) ZIBIGNEV BREZNSK: Kontrolden km dnya ( Bankas yaynlar, 1994) BGE YAVUZ : Kurtulu Sava Dneminde Trk Fransz likileriFransz Ariv Belgeleri Asndn 1919-1922( Trk Tarih Kurumu Basmevi -Ankara 1993) NMET ARZIK: Tek at, Tek mzrak Anlar-3 ( Kaynak yaynlar, stanbul 1985) SELAHATTN LKMEN:Emekli Diplomat Selahattin lkmen'in anlar Bilinmeyen Ynleriyle Bir Dnemin Dileri ( Gzlem Gazetecilik Basn Ve Yayn A.. stanbul 1993) HASAN RIZA SOYAK :AaTrk'ten Hatralar (Cilt 1,Yap Kredi Bankas

Yaynlar-stanbul,1973) MRALAY MEHMET ARF BEY:Ayc Arif'in Anlar, Anadolu nklab, Milli Mcadele Anlar 1919-1923 ( Yayna Hazrlayan Blent Demirba , Arba Yaynlar, kinci Bask 1992) ERKES ETHEM: Anlarm ( Berfin Yaynlar, Ekim 1994) KENAN ESENGN: Milli Mcadelede Hyanet Yar ( Ulus Basmevi 1969 Ankara) FETH OKYAR: Devirde Bir Adam (Yayna Hazrlayan Cemal Kutay, stanbul Tercman Yaynlar,1980) SMET GRGL: On Yllk Harbin Kadrosu 1912-1922 ( Trk Tarih Kurumu Yayn,Ankara 1993) NAL GREL: Gerek Tank Korkut zal Anlatyor ( Milliyet Yaynlar-Eyll 1994) ERGUN AYBARS: stiklal Mahkemeleri ( Bilgi Yaynevi, 1975 Ankara) ERGUN HYILMAZ: Osmanldan Cumhuriyete Gizli Tekilatlar ( Altnkitaplar Yaynevi, Kasm 1994) TRKE SZLK: Trk Dil Kurumu A-J 1. Cilt ( Trk Dil Kurumu Yaynlar, Ankara 1988) SAD BORAK : Bilinmeyen Ynleriyle Atatrk( Kitapclk Tic. Ltd. Yaynlar-1966, stanbul) KAZIM KARABEKR: stiklal Harbimizin Esaslar ( Sinan Matbaas Neriyat Evi, 1933-1951) KEMAL ARIBURNU: Atatrk ve evresindekiler (Trkiye Bankas Yaynlar,1994 Ankara) KAZIM ZALP-TEOMAN ZALP: Atatrk'ten Anlar ( Trkiye Bankas Yaynlar, kinci Bask 1994 -Ankara) KAZIM ZALP: Milli Mcadele 1919-1922 (Trk Tarh Kurumu Yaynlar 1988, Ankara) MEHMET NDER: Atatrk'n Almanya ve Avusturya Gezileri ( Trkiye Bankas Yaynlar 1993, Ankara) CEMAL KUTAY: erkes Ethem Dosyas 2 cilt ( Boazii Yaynlar 1990, stanbul) AZZ YAKIN: stihbarat, Casusluk ve Casuslukla Mcadele ( Dileri Akademisi Yaynlar, say 3, 2. Bask -Ankara 1969) SABHA GKEN : Atatrk'le Bir mr ( Kaleme alan Oktay Verel - Altn kitaplar 1994, stanbul) FERDUN KANDEMR: Medine Mdafaas, Peygamberimizin Glgesinde Son Trkler (Nehir Yaynlar 1991-stanbul) NAC KAF KICIMAN:Medine Mdafaas Yahud Hicaz Bizden Nasl Ayrld ( Sebil Yaynlar , kinci Bask - stanbul 1976) PAUL DUMONT: Mustafa Kemal ev: Zeki elikkol ( Kltr Bakanl Yaynlar , Ankara 1993) MASAYUKI YAMAUCHI: Honut Olmam Adam- Enver Paa Trkiye'den Trkistan'a

( Balam Yaynclk- 1995 stanbul) EVKET SREYYAAYDEMR: Makedonya'dan Orta Asyaya Enver Paa ( Remzi Kitapevi -1972 , stanbul 3 Cilt) 13 Haziran 1988 ( Bulvar Gazetesi) Mehmet Eymr ile -Oktay Balamir'in syleisi -MT Raporu zerine. 8 Haziran 1988 ( Sabah Gazetesi) Hiram Abas- Gngr Mengi'ye anlatt. 21 Ocak 1994 ( Milliyet Gazetesi) Trk grevliye suikast iddias- Cenan Kocahakimolu olay. 1 Aralk 1988 ( Dkmanlar, NOKTA ve dier basn kurulularnn ekleri) MT Raporu ve basn haberleri. Kasm 1994 ( Yeni Forum Dergisi) Suat lhan 'n makalesi -stihbarat Amz11. Kasm .1994 ( TBMM Bakanl ) MT alanlaryla ilgili yasa nerisi. 24 Kasm 1994 ( Hrriyet Gazetesi) Sedat Ergin'in makalesi- MT'te kkl reform12 Aralk 1994 ( Zaman Gazetesi) Mehmet Yale'nin makalesi - stihbarat ve MT'te reformAustos-Eyll 1994 ( Aktel Dergisi ) MT Skandallar, Bir Gizli Servisin Kirli amarlar -Dizi1994 ( Panorama Dergisi) Kapak konusu -Milli stihbaratta Kaos9 NSAN 1988 ( Cumhuriyet Gazetesi) CIA'dan Milli Emniyet'e Maa. 21 Haziran 1990 ( Cumhuriyet Gazetesi) MT'te aklk dnemi. 21 Haziran 1990 ( Cumhuriyet Gazetesi) Uur Mumcu'nun Kapal Kutu adl makalesi. 15 Ocak 1990 ( Gne Gazetesi) MT'e CIA Modeli - Nurcan Akad2-8 Austos 1987 ( kibin'e Doru Dergisi) Mister Komplo Hiram Abas. 16-17 Mays 1988 ( Cumhuriyet Gazetesi)MT yasas zerine veMT'in paradoksu adl makaleler- Dr. Hikmet zdemir6 Austos 1989 ( kibin'e Doru Dergisi) Mehmet Eymr'n byk sulamas. 19-25 Haziran 1988 ( kibin'e Doru Dergisi) Makamlar Yprand MT kt. 10 Nisan 1988 ( kibin'e Doru Dergisi) Bir daha MT'i olmam: Mahir Kaynak ile sylei. 12-18 Haziran 1988 ( kibin'e Doru Dergisi) MT Raporu'nun seyir Defteri ve Olaylarla Hiram Abas CIA, MOSSAD ibirlii. 20-26 Mart 1988 ( kibin'e Doru Dergisi) spata aryoruz. 28 ubat 5 Mart ( kibin'e Doru Dergisi)MT yatak odamzda ve rme var meclis el koymal. 21-27 ubat 1988 ( kibin'e Doru Dergisi)MT Raporunda zal parma: Kritik Krkkale Toplants. 27 ubat 1988 ( Gne Gazetesi) Orhan Duru'nun makalesi- Karanlk Dehlizlerde21 ubat 1988 ( Hrriyet Gazetesi) Ecevit: MT kapatlr yeni bir MT

kurulur. 22 ubat 1988 ( Tercman Gazetesi) Yavuz Donat'n makalesi: Muhalefet Penceresinden7-13 ubat 1988 ( kibin'e Doru Dergisi) Ayaz'n ayan MT kaydrd. 10 ubat 1985 (Nokta Dergisi) Milli stihbarat Tekilat 30 Mart 1980 ( Hrriyet 8. gn eki) Doan Kololu'nun aratrmas- Sessiz Mutluluk MT9-15 Ekim 1978 ( Yank Dergisi) Org. Adnan Ersz- Kap AralanyorBu yazl kaynakalara ek olarak kitap hazrlanrken 50'yi akn kiiyle grmeler yaplm ve bunlardan kartlan sonulara kitapta yer verilerek ,dnceler yorumlanmtr.

DER GZL SERVSLER NASIL ALIIYORLAR 1980' li yllarda uzmanlarn kansdnyann en aktif alan ve en ok ajan kullanan rgt Sovyetler Birlii istihbaratdr. CIA ikinci, Bat Almanya nc, ngiltere drdnc, Dou Almanya beinci, Fransa ise 6. srada gelmektedir. Bu dnem btn bu dev istihbarat rgtleriyle MT, ounlukla kar saflarda mcadele etmek durumunda kalmtr.1990 larda ise n plana kan bir istihbarat servisi bulunmamaktadr. Ancak atmalar artm, gizli servisler arasndaki kavgalar boyut deitirmitir. Bu rgtleri tanmakta, tariheleri hakknda bilgi sahibi olmakta yarar bulunmaktadr. Bu daha doru deerlendirmeler yapmamamz salayacaktr.Bu amala kitabn bu blmnde seilmi gizli servislerin tarihsel geliimi konusunda derlediimiz bilgileri aktarmann yararl olacan dndk. ALMAN STHBARAT SERVSLER Prusya'y,Avrupa'nn byk devletleri arasna sokan Kral Byk Frederik (1712-1786) bir devletin i ve d gvenliininistihbarat olmadan olmayacan o zamanlardan anlam ve nmeler almtr. zellikle de askeri istihbarata ok nem vermitir. Dnemin kusursuz rgtleri arasnda saylan istihbarat servisini zenle oluturmutur. Alman Birliinin kurucusu ve Avrupa'nn ekillenmesinin mimarlarndan Bismark'da ( 1815-1898) Frederik in yolundan yrm, ayrca siyasi istihbarat an dabu alana verdii byk nem sayesinde kapatmay bilmitir. Yani Hitler'in iktidara geliine kadar Almanya'da gl ve kusursuz alan iki byk istihbarat oluumugerekletirilmitir. Bunlardan birisi Genelkurmay istihbarat ( Abwehr), dieri siyasi istihbarat ynlendiren Alman Dileri Bakanl stihbarat Servisi'dir. Bu iki kurulu organize halde ve beraberce almlardr. Hitler'de istihbarata son derece nem vermitir. Abwehr onun dneminde 5

ube olarak yle organize olmutur: 1- Geheimer Meldedienst ad verilen organizasyon. Bu ube espiyonaj ve kontrespiyonaj ( casusluk ve kar casusluk) ile grevliydiler. Bu ubenin emrinde kara, hava ve deniz birlikleri ve olanaklar vardr. Ayrca bu alanlarda uzmanlam ok sayda personele sahiptiler. 2- Sabotaj ileri: Bu ubece yerine getirilmitir. Bu alanda uzman bombaclar, zellikle elde tutulur bunlarn rahat kullanabilecekleri ve deerlendirecekleri bomba trleri gelitirmilerdir. zelikle bomba patlatma ve yerletirme konusunda bu ube uzmandrlar. 1960 dan sonra Almanlarn bukonudaki uzmanlklarndan Trk asker ve sivil istihbaratlar da eitimler yoluyla yararlandrlmlardr. 3- Gvenlik olarak adlandrlan bu ube Almanlara kar giriilecek sabotaj ve dier casusluk faaliyetlerinin eylemlerine karorganize olmutur. 4- D lkelerdeki faaliyetlerle bu ube ilgilidir. Bunlar adam karma, elde etme ve organizasyonlar salamakla grevlidiler. 5- Bu ubenin grevi ise merkez koordinasyonunu salamak ve egdm iinde sorunsuz allmasn gerekletirmektir. Almanlar istihbarat hep ok nemsemitirler. 1939 ylndayalnz Berlin'de Abwehr'de nl casus efi Canaris'in emrinde alan ajan says ( Bunlara V= Vertrauen= mutemet denirdi)10 binin zerindeydi. Bunlara hizmet veren teknik uzman kadrosunun says ise 18 bini ayordu. Ajan V ler nl Majino hatt planlarn ele geirmilerdir.Canaris'in emrindeki bu kadro ayrca 1937-1939yllar arasnda ngiliz, kara, deniz ve hava kuvvetlerine ait ok nemli planlar , bilgileri, sava dzenlerini renip bu glerin hareket ve idari yaplarna kadar btn bilinmeyenleri zmlerdir. Hitler Abwehr'e ilaveten1933 ylnda sald dehetiyle nl olan Gestapo ( Geheime Staatspolizei) adl devlet gizli polis tekilatn kurmu ve 1939 da btnpolis servislerini merkeziletirme yoluna giderekbu yapy dev bir organizasyon haline getirmitir. Buna da RSHA ( Reichsicherheitshauptamt)ad verimitir.Ancak Abwehr de almalarna devam etmitir. Alman Gvenlik Yksek Dairesi olarak adlandrlabilecek olan RSHA veya Alman casusluk ve mukabil casusluk tekilat balca 7 daireden olumutur. Bunlar: 1. Daire: Personel 2. Daire: dari ve ekonomik iler 3. Daire: Parti ileri 4. Daire: Gestapo ( rejim dmanlar, kilise ve yahudilerle mcadele ve yurda girip kanlar kontrol) 5. Daire: Kripto- cinayet polisi, devlet organizmasyla ilgili iler 6. Daire: D istihbarat espiyonaj 7. Daire: Dini ve ideolojikalmalar-belgeler, biyografiler, ariv.

Hitler ordularnn 2. Dnya Savanda yenilmelerinin ardndan Almanya'nn ikiye blnmesi zerine zafer kazanan devletler ncelikle RSHA'y datmlardr. Ortadan kalkan RSHA'nn yerine ikiye blnen Almanya'da Dou ve Federal Alman istihbarat tekilatlar yeniden rgtlenmitir. ki Alman istihbarat artk iki dmandr. FEDERAL ALMAN STHBARAT TEKLATI BUNDESNACHRCHTENDENST ( BND) = Federal Almanya stihbarat Servisi= Gehlen tekilat. Mnih'e bal Pullach'da, General Von Gehlen'in idaresinde kurulan Federal stihbarat Servisinin emrinde 10 bin uzman ve ajan alyordu ve btesi de 40 milyon markn zerindeydi. General Gehlen'in ok ksa bir sre nce tekilattan ayrlmasna ramen Gehlen Tekilat adyla da anlan Federal Alman'ya stihbarat Servisi, kk hcreler eklinde rgtlenip almtr. Dost veya dman ayrd etmeden ayn titizlikle alan tekilat Almanya'nn zel stats gerei bu yllarda CIA ile de byk paslamalar ve dayanmalar iinde almtr. Almanlar i istihbarat konusunda isezel olarak oluturduklar " Bat Almanya Anayasasn Koruma Ajans"ndan yararlanmaktadrlar. Bu kurulu ayn zamanda kar casusuluk rgt olarak da faaliyet gstermektedir.Amerika'daki FBI'ya denk olan kuruluun karargahKln'e bal Ehrenfeld'de almalara balamtr. Merkez tekilatnda bine yakn grevlinin bulunduu kurulua o zamanlar polis tekilat ile askeri istihbarat da yardm vermitir. Alman istihbaratnda askeriblm ok nemlidir. nk burada oluturulan ve FO ( Field Operations ntelligence) ad ile anlan grup vurucu gtr ve eylemleri yapar. Eylemlerinde nl ve acmaszlyla bilinen bir gtr. Karargah Bonn'da bulunan BUNDESKRMNLAMT dacasusulukla mcadele eder. Bu birimin ok nl laboratuvar ve teknik olanaklar vardr. Almanya'nn sava sonras stats gerei CIA Frankfurtta, Berlinde, Stuttgart'da brolar amtr. Frankfurt'taki CIA brosu DAD (Department

of Army Detachment), Mnih'teki bro SD (Special Detachment) adn, Stuttgart ve Berlin gibi yerlerdeki brolarar ise US Mission ( ABD Misyonu)adn alrlar. Bunlarn ana amalar komnizme kar mcade etmektir. Bu kapsamda Narodno Turudoyoz Soyuz adl anti komnistRus myteci tekilatna retmen verirler.Bu dnemde Almanlar ile CIA nn ibirlii sonucu 1949 da Hr Hukukular Birliikurulur. Bu birlik Batya ilticalar tevik eden bir istihbarat yan kuruluudur. Alman makamlar 1968 ylnda yaptklar bir aklamada lkelerinde 15-16 bin kadar casusun Dou Bloku lehine altn sandklarn, 1967 ylnda bunlardan 167 , 1968 de de 350 kiinin yakalanarak mahkemeye sevkedildiini belirtmilerdir. BND'ninkurulu yasas bulunmamaktadr. 12 Temmuz 1955 tarihli Bakanlar Kurulu Kararnadayanlarak kurulmutur. BND iinde yaklak 7 bin personel grev yapmaktadr. 1995 de BND'nin Bakanlk koltuunu Babakan Kohl, muhalefet partisinden bir milletvekilinevermitir. BND deerlendirmelerinde Almanya'y bir sper g olarak yorumlayp ona gre analizler ve eylemler planlamaktadr. BND bugn askeri istihbarat, siyasi istihbarat, teknolojik ve bilimsel istihbarat, d istihbarat, terrizm, uluslararas kaaklk, illegal geiler ve Almanyaya snmalar konusunda istihbarat almalar yapmaktadr. nsan, teknoloji, deerlendirme, idari iler, gvenlik, merkezi faaliyetler olarak yaplanan BND etkinlii ok gl bir istihbarat rgt konumunda bulunmaktadr. Almanya'da nemli bir kurluta Federal Anayasay Koruma Tekilt (BfV) dir. 3 bini akn personeli ile alan kurum, 27 Eyll 1950 de kurulmutur. Tekilatn i yaplanmasndaher ana nite, toplama ve kymetlendirmeolarak iki blmde konumlanmtr. Toplama blmleri operasyonlar yrtmektedir. Eyaletlerin tekilatlar ile ibirlii bu blmlerde esasdr. 1. daire ariv ileri ve niteler aras koordinasyon, 2. daire sa terr ve radikal sac rgtlenmelerle ilgilenir, 3. dairesol terr ve radikal sol rgtlenmelerle ilgilenir, 4. dairekontr espiyonaj ile ilgidir 5. daire aratrma ve gvenlik ile ilgili ileri yrtr 6. daire idari ilerle sorumludur. 16 eyalette rgtlenmi durumda bulunan BfV demokratik yapnn korunmasndan da sorumludur. Eyaletlerde rgtl bulunan LfVadnrdaki servisler ise bamsz hareket etmekle birlikte , aralarndaki koordinasyonu BfV gerekletirmektedir. DOU ALMANYA STHBARAT SERVSLER MFS = Dou Almanya Devlet Gvenlik Bakanl. Almanlarn ayrlmasnn sonunda Sovyet nfuz alannda kalan Dou Almanya

casusluun adeta yrei olmutur. ykleringereklerle kart olaylar yaanmtr casusluk adna Dou ve Bat Almanya arasnda. Dou Almanya'da gizli servis geleneini gelitiren ve burasn Avrupa yani Bat dnyas iinde bir ileri karakol gibi kullanan Moskovadr. 1950 ylnda mevcut oluumlarn tek at altnda toplanmasyla Dou Almanya Devlet Gvenlik Bakanl kurulmutur. KGBbu bakanl oluturduu bir konseyle kontrol altnda tutmutur. Bakanln emrinde 22 bin subay, 5 bin polis, 3 binkomnist partili memur almtr. karargah Dou Belirlin'de Normannenstrasse'de bulunan MFS'in Bat Almanya 'da adam karmave ldrme , ykc faaliyet ve propaganda ilerinde kulland 16 bini akn ajannn bulunduu bilinmektedir. stihbarat bakanlnnbalca daireleri ve grevleri unlar olmutur: 1. Daire : Dou Almanya ordusuiinde i istihbarat yapmak, askerlerin rejimesadakatini salamak. 2. Daire : Batl lkelerde casusluk faaliyetlerinde bulunmak. 3. Daire : Sovyet igal blgesinde her trl ekonomikfaaliyet sahasnda casusuluk almas yapmak. 4. Daire : Din ile mcadele messelere ortadan kaldrma. "R" Dairesi : Berlindeki mttefik askeri misyonlarn faaliyetlerini izlemek. MFS ayrca idarecilerin gvenliini salamak amacyla 6300 kiilikbir muhafzktas da oluturmutur. Ayrca HVA= Ana stihbarat Dairesi ad altnda Dou Almanya Komnist stihbarat Tekilat ad altnda Batllkelerde casus ebekeleri kurmakve istihbarat ileriyle grevli bir birim daha vardr. HVA MFS'e bal bir birimdir amaayrca bir casusuluk okulu da vardr. Bu tekilatlarn koordinasyonundanise VFK = Koordinasyon Dairesi ad verilen birim sorumludur. Bu da bir gizli servis gibi alr. Elbe nehri zerindeki Klietz'de bir casus okullar faaliyet gstermitir. Bunlarn teknik laboratuvarlarnda gizli mrekkepler ve sahte belgeler retimi gerekletirilmitir. Dou Alman gizliservisi belge retiminde olduka baarl ve nl bir servis olmutur.Bu konu gizli servislerde byk nem tamaktadr. Ancak bu iki servisin kanl bakl gnleri Dou ve Bat Almanya'nn birleme kararnn ardndan tek at altnda ortak almaya dnmtr. Bu birleme srasnda Dou Alman casuslarla Bat Alman muhbirler byk skntlar ekmiler ama Bat Alman istihbarat ats altnda birlemeyi baarmlardr. ok geni bir arivi bulunan MfS ile 1991birlemesinden sonrakan durum sonucunda Alman Anayasay Koruma Tekilat sorumlu klnmtr. Ariv bilgilerinin incelenmesi grevi bu tekilata verilmitir. Bu birlemeden ortaya kan bilgi ve ilikiler a dnyann en byk istihbarat arivini ortaya karmtr. nmzdeki dnemde Almanlarn

bundan kaynaklanan glerini dier lkeler zerinde kullanacaklarndan hi phe yoktur. Ariv bulgileri iinde Trklere ait bilgilerin oka olmas da doaldr. Yani nmzdeki gnlerde Almanya hesabna casusluk yapacak Trklerin saysnda bir artn olmas da doaldr. AMERKAN STHBARAT SERVSLER Amerikabgn dev bir yap olan gizli servislerine yle eski zamanlarda kavumu deildir. Amiraka'nn devaml bir istihbarat tekilatna kavumas 1947ylnda yaynlanan Milli Gvenlik Kanunu ile olmutur. Bundan nce ortaya kan ihtiyalar zel sektrde bu konuda uzmanlam kiiler ve eldeki olanaklar geniletilerek karlanmaya allmtr. Amerika'da faal olan tam 9 istihbarat birimi bulunmaktadr o yllarda. Bunlar: CIA( Merkezi stihbarat Ajans), NSC ( Milli Gvenlik Konseyi), DIA ( Savunma stihbarat Ajans), NSA( Milli Gvenlik Ajans), G2 ( Kara Kuvvetleri stihbarat Servisi), ONI ( Deniz Kuvvetleri stihbarat Servisi), A2 ( Hava Kuvvetleri stihbarat Servisi), INR( Dileri Bakanl stihbarat ve Aratrma Brosu), AEC( Atom Enerjisi Komisyonu), FBI ( Federal nceleme Brosu) drlar. CIA NASIL OLUTU Pearl Harbor basknndan sonra ( Japonlar bu basknda sava kurallarna uymadklar, sava ilan etmeden nce saldrdklar iin 1994 ylnda Amerika'dan zr dilediler) 11 Temmuz 1941 ylnda Bakan Roosevelt ilk Amerikan istihbarat servisi olan OCI ( Office of Coordnatorof Informaton- Haberalma Egdm Brosu) kurmu, tekilatnbana General William J. Donovan ' getirmitir. 1942'deyap ikiye ayrlm OSS olarak stratejik istihbarat ve OWI olarak sava istihbaratn deerlendirme ofisi olmutur. Bu zamana kadar elbetteki Amerikan ordusunun ve dilerinin de dier ulaslarn olduu gibi birer istihbarat blm vardr, ama btn bu istihbarat elemanlarnnelde ettikleri bilgileri bir merkezde toplayp deerlendirecek, yorumlayacak bir broyoktur.Bu koordinasyonsuzluk Amerikallara pek ok eyi yitirmeleri sonucunu dourmutur. OCI'nin beklentilere yant verememesi zerine Roosevelt'in verdii destek ile 13 Haziran 1942 de kurulu kanunu olan 9182 sayl icra ynergesi ile OSS ( Stratejik Hizmetler Ofisi) yrrle girmitir.rgtn ikinci byk nitesini oluturanDavid Bruce ynetiminde zel Danma Servisi ( SI) ile OSS'nin en gizli blm olarak faaliyet gstermitir. CIA'nn fikir babas olan Allen Dulles da bu en gizli birimin ats altnda yetimitir. Sava sonrasnda Amerika'da bar ortamnda bir gizli servise ihtiya olup olmayaca tartlm ve bu tartmalar zerine 1945'de Truman OSS'i lavetmi ama 1946'da NIA yan Uluslararas Casusluk Ajansn kurmu, bu

da daha sora Merkezi Casusluk Grubu ( CIG) adn almtr. 1947'de CIG n yerini CIA almtr. lk CIA bakan da Amiral Hillenkoetter olmutur. Amerikan Bakanna, Milli Gvenlik Konseyi'ne ve Amerikan Kongresi zel Komisyonlarna kar sorumlu olan CIA'nn grevleri unlardr: - Milli gvenlii ilgilendiren istihbarat alanlarnda NSC( Milli Gvenlik konseyi) yi aydnlatmak - Milli gvenlikle ilgili istihbaratkoordine etmek ve deerlendirmek - Mevcut istihbarat kurulularnortak ilgilendiren ve koordinasyonu gerektiren ileri yapmak -Milli Gvenlik Kurulu'nun verecei grevleri yerine getirmek CIA 5 byk daireden oluturulmutur. Bunlardan normal yollardan gizli veya ak haber toplar. Drdnc daire aratrma ve tahlil yapar ve gelen bilgileri snflandrr, beinci daire ise haberleri yorumlar, deerlendirir, raporlardzenler. CIA'ya bal olarak oluturulan Covert Activities ( Gizli etkinlikler) adlbir de eylem servisi bulunmaktadr. Bu servis dier istihbarat servislerinde olduu gibi adam ldrme, karma, sabotaj, saklama gibi ileri yrtr. Bu blm CIA'da en etkili birimlerin banda yeralr. Bir ara dnyada karabasan gibigrlen bu birimin adam ldrme yetkisi Bakan Jimmy Carter zamannda snrlandrlmtr. Ancak daha sonra bu snrlama kaldrlmtr. CIA'nn arivi ise mkkemel zelliktedir. Btn dnyadan toplanan yazl ve grsel malzeme burada tasnif edilip arivlenmekteve isteyene bilgisayarlar araclyla ksa zamanda sunulmaktadr. Amerikan istihbarat birimlerinden biri olan NSA ( Milli Gvenlik Ajans) 1970'lerde emrinde 8 bini asker yaklak 20 bin personel altrmtr. Yine ayn yllardaki btesi yarm milyar dolardr. Haberleme alannda faaliyetlerini younlatrmtr. stihbarat alannda: a- Devletin btn ifrelerini zer ( Amerikan ordusundakikripto brosuna M-8 ad verilmitir) b- Amerikan ifre ve kodralarn hazrlar ve zaman zaman deitirir c- Btn Dnyadaki dinleme tesislerive uzay teknolojisi araclyla devletlerin telsiz haberlemelerini dinler, saptamalar yapar d- Dman unsurlarnradar ve savunma tesislerinin yerlerini saptar ve asker kaydrmalar annda izleme grevlerini yerine getirir. NSA'nn merkez brosunda4 birim bulunur. Bunlar: 1- PROD (Office of Production). Bu birim toplanan mesajlar zer, yorumlar. ADVA, GENS, ACOM, ALLO, NPRO rumuzlu ubeleri vardr. ADVA ubesi gelimi Sovyet ifreleri ve diplomatik kodlar zerine alr. GENS ubesi alalade Sovyet ifre ve kodlarn, ACOM komnizmi semi Asyal lkelerin ifre ve kodlarn, ALLO ise mttefik ve tarafsz devletlerin kod ve ifreleri zerine zm almalar yapar. NPRO ubesi ise ibirlii yaplan istihbarat tekilatlarnn gnderdii ifre ve kodlarn zm ile bunlara teknik yardm salanmas konusunda

almalarda bulunmutur. 2- R/D ( Research and Development). Bu aratrma blm ubeden oluturulmutur. Bunlar REMP ( Kripto alannda alr), RADE ( iletiim ve teknolojisi zerine almalar yapar), STED ( ikreler konusunda aratrma yapar). 3- COMSEC. Bu bro Amerikan ifre sisteminingvenliinden sorumludur. 4- SEC ( Personnel Department). Bu bro ise tm alanlarn gvenirliklereni kontrol eder. Tekilata giren btn elemanlar ncelikle yalan makinesinde testten geirilir. Bu blm sadakat kontrolleri de yapar. Amerika'da istihbarat konusunda ayrca Savunma Bakanlna bal bir T-7 adl bir dairebulunmaktadr. Bu daire muhtemel bir bakterive kimya savaiin aratrmalar yapmaktadr. G2 ye bal CC ( Kar istihbarat rn) adl bir kar casusluk birimi bulunmaktadr. Amerika'da Merkezi stihbarat Bakan (DCI) , d istihbarat konularnda Bakann ve Ulusal Gvenlik Konseyi'ninba danman konumundadr. CIA'nn bakanln yrtt gibi bu kii ayn zamanda kendisine bal istihbarat topluluuna ait sorumluluklarn yerine getirilmesinde hizmetlerine ihtiya duyulan dier bir ksm personelin de amiri konumundadr. Amerikan istihbarat yapsnda bugn bulunan kurulular yledir: Merkezi stihbarat Tekilat, Ulusal Gvenlik Tekilat, Savunma stihbarat Tekilat, Ulusal Keif Brosu, Merkezi Tasar Brosu, Dileri Bakanl stihbarat ve Aratrma Brosu, Askeri stihbarat Servisleri ( Kara, Deniz , Hava, Deniz Piyade) Federal Soruturma Brosu, Hazine ve Enerji Bakanlklar stihbarat Brolar. Amerikan gizli servislerinin amalarnn dnda altklar konusundaki tartmalar zerine CIA'nn faaliyetlerini izlemek zere Senato tarafndan 19 Mays 1976 tarihinde " Senato stihbarat Yksek Komitesi " (SSC) oluturulmutur. Senato'nun bu uygulamas Amerikan Parlamentosunun Temsilciler Meclisi kesiminde de benimsenmi ve 14 Temmuz 1977 tarihinde de Meclis stihbarat Daimi Yksek Komitesi (HPSC) kurulmutur. Bu komiteler Amerikan gizli servislerinin skandallara yolaan yasa d uygulamalarndan yzlercesini ortaya karmlar ve CIA'nn almalar zerindeki en etkili denetim organlar haline gelmilerdir. FRANSIZ STHBARAT SERVSLER Dnyada etkin bir istihbarat servisi de Franszlara aittir. Franszlarn istihbarat servisinin kurucusu XII. Louis'in bamaviri Kardinal Rcheleu dur. Richelieu'nun att temeller XIV. Louis zamannda Kardinal Mazarn tarafndan tamamlanp gelitirilmitir. Bunlarn ardndan askeri casuslukta byk baar salayan ve Fransz gizliservisini salamlatran kii Napolyon olmutur.Ancak bu dnemlerin ardndan kinci

Dnya Savana kadar Fransz gizli servisinin ok byk baarlarnn olduunu sylemek mmkn deildir. Franszlarn istihbarat almalarn Genelkurmay yrtmektedir. Bu istihbarat anlaynda4 servis almalarn srdrmektedir. kinci Dnya Sava ncesinde Fransz istihbarat dank, tembel ve deerlendirmelerden yoksun almtr. Ancak kinci Dnya Savasonrasnda bu durum deimitir. Franszlar btn istihbarat alanlarnda ilgili birimler oluturmular ayrca bir Milli Emniyet ( Surete Nationale) adl genel istihbarat rgt kurmulardr.ileri Bakanlna bal olan bu kurulu, ayr birimler yerine tek merkezden ynetim esasna gre oluturulmutur. Kurulu be ksmdan olumutur. Bunlar yle sralanmaktadr: 1- Adli polis.1970 lerde 17 blgede iki bine yakn kadrosuyla hizmet vermitir. 2- Krpolisi. bu kadrolar tarada grev yapmlardr ve jandarma ile birlikte almlardr 3- Ulusal GzlemeMdrl DST ( Direction de la Surveillance du Territoire) bir kar casusluk servisidir.1942 ylnda igal zaman lavedilmi, fakat 1945'de yeniden faaliyete geirilmitir. 1970'lerde 1200 memur altran DST sert, etkili bir servistir. DST'nin 1947-1961 yllar arasnda 473 kiiyi mahkemeye sevkettii, 1300 kiiyi snrd ettii, 75 diplomatn Fransa'dan geri arlmasna yolat, pheli 2700 yabancnn Fransaya girmesine mani olduu, 30 Fransz vatandalktan attrd,120 gazete ve dergiyi kapattrd, 140 cemiyetin kapsn mhrlettii aklanmtr. Bu rakamlar servisin almalar hakknda bir fikir verse gerektir. 4- Genel stihbarat (RG- Renseignements Generaux) tekilatise politik ve ekonomikhaberler bata olmak zere btn istihbarat deerleri ilgi alnana girer ve lkedeki yabanclar kontrol eder. Fransada faal durumdakiajanlarn saptanmasna alr. RG arivlerinde 1970 yllarn banda 400 binden fazla kii hakknda ariv bilgisi bulunduu bilinmektedir. Ayn yllar iinde Fransz polisinin arivlerindeki fi says da 10 milyonun zerindedir. Fransz gizli polisi sendikaclardan, iadamlarna,yabanc gazetecilerden devlet ve bilim adamlarna kadar herkesin fiini tutmaktadr. 5- CRS olarak adlandrlan (Compagnies Republicanes de Securite) seyyar polis tekilatda olaylara mdahale iin hazr g olarakalr. Franszlarca da itiraf edilmektedir ki teknik adan ok stn olmamakla birlikte merkezi sistemi ve kuland yntemler asndan Frarsz servisi dnya istihbaratservisleri arasnda n sralarda yeralabilmektedir. Franszistihbarat sisteminde en nemli ey muhbir veya haber kayna iin getirilen olanaklardr. Franszlar bu iki unsuru teminat altna alan ve koruyan bir sistem kullanmaktadrlar. Onlarn sularn affeder ve korurlar. Oysa dier lkelerde bu durum genellikle az bir cezaveya en

hafif yoluyla gz hapsi olarak uygulanmaktadr. Fransa'da bugn iki ana istihbarat yaplanmas gzlenmektedir. Bunlardan biri D Gvenlik Genel Mdrl olarak adlandrlan DGSE'dir.2 nisan 1982 tarih ve 82?306 sayl kararname ile kurulan birim Savunma bakanl ats altnda rgtlenmitir. Bilgilerini Milli Savunma Sekreteryas (SGDN), Cumhurbakan zel Genel Kurmay ve Babakan iledirekt bal olarak , btn istihbari birimlerle koordineli almak zorulluundadr DGSE'de 5 bine yakn eleman grev yapmaktadr. Casus avcl bu birimin grevleri arasndadr. DGSE bir Genel mdr,ve ona bal istihbarat, teknik, strateji, operasyon ve idari ilerbirimleri tarafndan altrlmaktadr. Fransz istihbarat yapsnn temel ikinci yaplanmas ise 22 Aralk 1982 ylnda 82/1100 sayl kararname ileyeniden dzenlenen DST dir. Bu kkleriniok eskilere gtrebileceimiz istihbarat yaplanmas Fransa iindeher trl operasyonda en etkin kurumdur. Son dnemde ekonomik istihbarata kar koyma ve teknolojik casusluk konusunda da uzmanlamaktadr. NGLZ STHBARAT SERVSLER ngiliz gizli servislerinin temeli Kral 8. Henri'nin Adalet BakanThomas Cromwelltarafndan 1530 da atlmtr. Daha sonra gelen Kral 3. George'unBamaviri Wllma Ptt oluturulan servisi yeniden dzenlemi ve eksiklerini gidermitir. Bu krallk geleneinin devamn Birinci Dnya Sava'na kadar getirirsek, 1914 ncesi ngiliz istihbaratnn temelini oluturan gizli servisleri yle sralamak mmkndr. a) zellikle siyasiistihbarata nem veren Dileri Bakanl istihbarat servisi( Foreign Office ntelligence Service) b) Askeri istihbarat almalarn yrten Milli Savunma istihbarat servisi ( War officentelligence Service) c) Smrgelerin ngiltere'ye kar tavrlarn, tasavvur ve gayelerini, orlardakialeyhte gelimeleri , milliyetilik hareketlerini ve buralardaki kar sabotaj hareketleriniorganize eden Smrgeler Bakanl isitihbarat servisi ( Colonial ntelligence Service) d) Ekonomik , endstriyel ve ticariistihbarat yrten, devlet organizasyonu iindeki olumsuz akmlar saptayan da Ticaret Bakanl istihbarat servisidir: ( Board of Trade ntelligence Service). Bu servise bal olarak bir de "Heyecanl Haberler Brosu" bulunmaktadr odnemde. Bu bro 1916 ylnda Alman ve ngiliz donanmalar arasnda Sakarejak'dayaplan sava ngilizler kazand halde , Amerikallara sava ngilizlerin kaybettii , Almanlarn kazand eklinde duyurmutur. Buun zerine ngiliz hisse senetlerinin deeri borsada mthi bir ekilde dmtr. ngiliz ajanlar bunun zerineborsada ok dk fiyattan ngiliz senetlerini toplamlar, ertesi gn ngilizlerin sava kazandklar ortaya knca ngiltere bu iki gnlkkazancn o dnemin

600 bin liraya kadar kartma olanana kavumutur. Ancak ngiltere'de Doilerine bal gizli servis uzunca bir sre eletirilmi ve bunun sonucunda da Dileri Siyasi stihbarat Servisi datlmtr.Ancak ek buhrannn ardndan tekrar oluturulmutur. 1938'de ngiltere'nin istihbaratna ayrd para 400.000 Sterlindir. Bu parann byk bir ksmda ajanlarla mcadeleye ayrlmtr. 1970 lerde yeniden yaplandrlan ngiliz gizli servisleri yle sralanmaktadr: 1- Askeri stihbarat servisleri: M: ( Military ntelligence) Kara Ordusu istihbarat servisidir M-1 den M-12 kadar uzanan ubeleri bulunmaktadr. M-11 gizli siyah propaganda ile grevlidir. N: Deniz Kuvvetlerinin istihbarat servisidir. Amerikallarn ON adl kuruluunun karldr. Deniz Kuvvetlerini ilgilendirenalanlarda casuslua kar savar. Gvenlik tedbirlerini alr ve ifreleri korur. A: Hava Kuvvetlerinin istihbarat servisidir. ngilizlerin en nemli istihbarat oluumlar ise Special Branch ya da Special ntelligence adn verdikleri zelistihbarat birimidir. Bu birim 1829'daRobert Peel'in kartt bir yasayla kurulmu olan Scotland Yard adl Londra polis tekilatnn ilgili birimlerinden oluturulmuturulmutur. Bu birimler i gvenlik ile yabanclar kontrol gibi grevlerin yansrabir de Kraliyet ailesini korurlar. Bu tekilatn casusulkula ilgili birimleri kar casusluk ile ilgili denetimleri de yaparlar. 1961 ylnda Portland'dafaaliyetteki nl Rus casus ebekesini ortaya kartarak bu alandaki nlerini pekitirmilerdir. ngiliz istihbaratnda nemli bir birim de M-5 ad verilen ve dorudan doruya Babakan'a bal olarak alan casusluk servisidir. Bu birim casusulukta her alandaetkinlik gsterir ve Babakann korunmasndan sorumludur. British Counterintelligence olarak da adlandrlr. Kar casuslukalanndaki n ile tannr. ngiliz Dileri Bakanlbinasnda almalarn yrten ve MI-6 olarak adlandrlanistihbarat servisi ise sadece pozitif espiyonaj konusu ile urar. ngilizler ayrca Supply Mnstry Security Service olarak adlandrdklar ve ae Bakanl bnyesinde bulundurduklar bir gizli servis ile deAtom enerjisi ve fze teknolojileri konusundacasuslua kar mcadele verirler. Ayrca oluturdutklar ok ileri teknolojiyle donattklar bakteriyolojik ve kimyalaboratuvarlarn da bir kimsyasal savaa kar hazrlk iin kullanrlar. Btn bu birimlerin birbirleriyle ilikileriniler konseyi ad verilen ve kinci Dnya Sava srasnda oluturulan bir koordinasyon nitesi salar. Bu koordinasyon nitesiaslnda bizdeki Milli stihbarat Koordinasyon Kurulu'na benzeridir. Btn bunlara ilaveten ngilizlerin

dnyann her yerindeki ekonomik, siyasi ve askerielemanlar da ayr ayr birer gizli servis eleman gibi alr ve bilgi toplarlar. ngilizler ekonomik casusluk alannda da nemli yollar katetmilerdir. 1968 yl sonunda Edward Boyle adl muhafazakar bir mebus ngiliz Avam Kamarasnaendstriyel casuslukla ilgili bir yasa teklifi vermitir. Bu nedenle yaplan aklamalara gre ngiltere 'de endstri alannda casusuluu nleyici bir yasann mevcut olmamas yznden 1970 li ylarda ylda 70 milyon sterlin kayp verilmitir. Endstriyel srlarn gizli tutulmas iin yaplan bu masraflara ramen yine de casusluk nlenememekte endstriyel casuslar, telefon dinlemek, gizli seikler yapmak ve adamlar satn almak, almak yollarylarakiplerinin gelitirdii rnlerin teknolojilerini almaktadrlar. Bunlar arasnda bir nl kurulu da dnyada ok saygn bir yeri bulunan yayn organ BBC'dir. BBC'nin dinleme servisi ngiliz istihbaratnda ok nemli bir yer tutmaktadr. rnein 1958 Lbnan i sava sonunda Amerikallarn Lbnan'a, ngilizlerin rdn'e kartmalarna kars Sovyet lideri Kuruev'in batya sallad tehditlarn blf olduunuBBC ortaya karmtr. BBC yaygn dinleme ve tahlil markezleri sayesinde Kuruef'in Sovyetlerdeki konumalarnn tamamn dinlemi, bunlarda savaa dair hi bir k bulunmadn anlaynca, halkn pisikolojik olarak savaa deil tahl retimini arttrmaya davet edildiini ortaya kartarak baty rahatlatmtr. Bugn ngiliz istihbaratyaplanmasnda J.I.C olarak tanmlanan Birleik stihbarat Komitesi en etkin konumdadr. Bu teiklat btn kamu kesiminin uyaca gnlk raporlar hazrlar. "Krmz Kitap"olarak adlandrlan bu raporlar ulusal istihbarat bilgilerinin analiz edilmi halini olutur. Bunun dnda ngiltere deu servisler de bulunmaktadr: 1- stihbarata Kar Koyma ve GvenlikServisi (M.I.5) ileri Bakanna bal olarak almakta ve sk bir denetim mekanizmas iletilmeye allmaktadr. 2- zel stihbarat Servisi S.I.S (M.I.6) Askeri istihbarat servisidir. 1985 den sonra terr iin zel eitimli timleriyle tannmtr.Hazrlad terr ve uyuturucu kaakl raporlar nldr. 3-Hkmet Muhabere Karargah ( G.C.HQ.) stihbaratKomitesinin saptad ihtiyalar dorultusunda haberleme istihbaratn yapmakla grevli birimdir. ifreler ve zmleri bu burumun en tecrbeli olduu daldr. 4- Savunmastihbarat Servisi (D.I. S) Btn askeri yapnn istihbaratn reten bu kurulu drt temel blmden olumaktadr. MISIR POLS VE STHBARAT SERVSLER

Birleik Arap Cumhuriyetindeki polis servislerini 5'e ayrarak incelemek mmkndr.: 1- Muhaberat el Asme ad verilen genel istihbarat servisi . Bu servis dman ajanlarn soruturmak, casuslua kar koymak, askeri tesisleri, zellikle Kahire - Svey yolu zerindeki fze fabrikalarn ve Garp El Kebir'deki Fze rampalarn korumakla grevlendirilmitir. Sabotaj, tedhi ve tahrip iinde uzman elemanlar ile alr. 2- Bu birime bal zel gizli polus: Uluslararas alanda alan ajanlaridare eder, distihbarat yapar. Bir Arap imparatorluukurma yolunda gizli almalarn yrtcs olarak grevlendirilmitir. 3- MuhaberatEl Harbiye : Ordunun kara, hava ve deniz istihbarat servislerinin 1965 ylnda birlemesinden sonra meydana gelen bir askeri istihbarat servisidir ve uluslararas alada faaliyet gsterir. Her trl istihbarat alannda alr. 4- Emniyet Genel Mdrl: istihbarat konular ve gvenlikle urar. 5- Cumhurbakanl stihbarat servisi: Nasr zamannda oluturulan bu servis koordinasyon nitesi gibi zalr ve Cumhurbakannn gvenliini salamakla grevlidir. Btn birimlerden gelen istihbarat bilgilerinin deerlendirildii yer de yine burasdr. Nasr zamannda Araplarn birlii konusundayaplan almalar iin bu gizli servislere olaanst paralarayrlm ve almalarna destek verilmitir. Pek ok eylemonlar tarafndan gerekletirilmitir. Bu rgtlerin bakanln da yapan Mahmud Halil 1956 ylnda Beyrutta ateemiliter muavini ikenotomobili iinde polis tarafndan yaplan aramada otomobilinin iinde patlayclarn bulunduu saptanmtr.Msr'n Adisababa Bykelilii ateemiliteri Ahmet Hilmi, 1956 da hkmet aleyhtar airetlere silah datmtr. rdnde'ki Msr ateemiliteri Salal el Mustafa , Kral Hseyin'i ldrtmek iin hazrlatt bombayla brosunda oynarken havaya umutur. Msr gizli servisi zellikle Arap -srail savanda snfta kalmtr. srail'in gizlice ekoslavakya'dan uak satn aldn renemeyen gizli servis Arap ordularnn yenilmesinde etkenlerdin biridir. srail istihbarat Arap istihbaratn dize getirmitir. Sovyetlerin savaa mdahale etmeyeceini renip srail Babakanna aktaransrail gizli servisi olmutur. srail gizli servisi Arap ordularnn iine kadar szp btn hareketlerinin harita zerindeki koordinatlarn dahi elde etmilerdir. Arap ordularnn Hava Kuvvetleri Komutan srail gizli servisi tarafndan elde edilmitir. Bunun sonucunda devriye uaklar indirilmi, Nasr'n emri dinlenmemitir. 5 Haziran 1967 taaruzundan bir gece evvels komutanlarnn ziyafetve elencede olduklarn saptayp Telaviv'e

bildiren srail gizli servisi taaruzun baarsndaki en byketken olmutur. Msr birliklerininyerlerini belki Msrllardan bile iyi bilen gizli servislerinin almalar sonucunda yine srailliler olmutur. srail gizli servisi ayrca kara propaganda ilepanik yaratmada ve kar unsurlarharekete geirmede de baarl olmutur. SOVYET STHBARAT SERVSLER 16. yzylda ar Korkun van (4) zamannda Rus hanedanna ortak olabilecek soylular incelemek ve bertaraf etmek amacyla kurulan Rus polis tekilat, ar 1. Nikola zamannda Rus egemenlii altndaki milletlerin hareketlerinin kontrolunu slenen bir jandarmatekilat ekline brnmtr. Oysabu tekilat ar'n isteklerini yerine getiren bir gizli i istihbarat rgtdr. Bu rgtn 3. ubesi Gestapo kadar nldr ve korku salmtr.Gestapo gibi vatandalar sorgulama, gzaltna alma, hapse atma yetkisi bulunan bu ube adam ldrme eylemlerile de tannmtr. Bu kt hretten kurtulmak iin 1890'da tekilat adnOHRANA olarak deitirmitir. Bu aslnda tm yasa d yollara bavuran ve yetkilerini aan kt hretli tekilatlarn sk sk bavurduklar bir kamufleden baka bir ey deildir. OHRANA Bolevik devriminin hemen ardndan katld seri katliamlar unutturmak iin kapatlm ve ayn tekilat Polonyal DJERZINSKInin telkinleri zerine 20 Aralk 1917'de kurulan EKA'ya katlmtr. EKA rgt 1918'den sonra yasal olarak faaliyet gstermeye balamtr. EKA da kt uhretini 1922'de GPU olarak deitirdii ad ile temizlemeyealm, bu da olmaynca 1924 ylnda OGPU adn almak gereini hissetmitir. 1934'de ad NKVD olmutur. Bu ad deitirmelerin nedeni yasalarn dna kan rgtlerin halk desteini yitirmesi ve kanserli birer hcre haline dnmesidir. Ruslar bu gizli servislerine ilaveten NKGB yi oluturmular daha bonra bu Bakanlk olarak gelitirilen ve srf istihbarat ile ilgilenen bir birim olanMGB'ye dnm bu adda 1946 Martnda Bakanlk olarak KGB adn almtr. Askeri istihbarat dndaki btn istihbarat faaliyetleri KGB'dedir. Askeri istihbarat ise Kzlordu'nunistihbarat servisi GRU nun yetki alanndadr. Bu arada 1968 ylnda bir sre nce Stalin tarafndan datlan ve NKGB'nin deiik adlarndan biri olan MVD yeniden canlandrlmtr. Rus gizli servislerinin en nemli destekesi ve canlardcs Stalin olmutur. Mkemmel bir istihbarat servisi oluturan Stalin kinci Dnya Sava ncesinde 6 servis ile almtr. Bunlar zellikle operasyonel almalar yapan : 1- Kzlordu 4. brosu 2-NKVD'nin d lkeler servisleri 3-Siyasi istihbarat ksm Narkomindel 4- Endstriel ve ticari istihbarat ksm( D ticaret bakanlna bal

idi) 5- Komnist Enternasyonal'in istihbarat ksm 6- Btn bu istihbarat almalarnn koordinasyonunu yapan ve deerlendirmeleri gerekletirenve polit broya aktaran stratejik analiz servisi olan Komnist Partisi Merkez Komitesi Sekreterlii Gizli ler Dairesi. Bu brolarn almalar srasnda Rusya kinci Dnya Savanda olaanst baarlar elde edebilmitir. Bugn dnyada 600 binden fazla Rus casusu olarak grev alm insann Rus topraklar dnda yaad tahmin edilmektedir. bunlarn en az 100 binin sabotaj, adam karma ve ldrme ilerinde uzman olduu sanlmaktadr. 1970 ylnn banda Amerikan Dileri eski Bakan C Herter Sovyet ajan saysnn 300 bin FBI Bakan E. Hoover ise 400bin olduunu tahmin ettiklerini aklamlardr. Ruslarn asl nl ve nemli istihbarat servislerinin banda yeralan KGB sine bakmadan evvel KGB'ye kadar olan sreteki adlaryla bir kez daha bu oluumlara bakmak gerekmektedir. nemli olan istihbarat rgtnn okluu veya azl deildir. nemli olan bir koordinasyon ve gr birlii iinde olay ynlendirmek ve ynetmektir. te oklu istihbarat yapsnn altndan kalkarak bunda baarl olan Rusya'nn KGB'ye kadar geirdii istihbarat serveninde rgtlerin adlar: RAZVETKA: stihbarat servisi OXPAHA: Koruma ve korunma servisi K= EKA: htilal aleyhtarl ve sabotajla mcadeleolaanst komisyonu( 1918-1922) Bu neleri VEEKA yani btn Ruslarn olaanst komsyonu olarak anlmtr. GPU: Devlet siyasi dairesi ( 1922) OGPU: SSCB halk komiserleri kurulu nezninde bedBirleik Devlet Siyasi Dairesi( 1922-1934). NKVD: ileri Halk Komiserlii. NKGB: Devlet Gvenlik Halk Komiserlii MVD : istihbarat ileriyle ilgili siyasi polis. MGB: D istihbarat ile ilgili Devlet Gvenlik Bakanl. KGB: Bakanlar kurulu nezninde Devlet Gvenlik Komitesi Bugn dnyann en nde ve nl tekilatlar arasnda bulunan KGB ise 1970 lere kadar olan dnemde 3 daire'den oluan bir yapyla yle almaktadr: Birinci Daire( Pervoye Upravleniye): a) Birinci ube: Btn Dnyada ki ajanlarn kontrol eder ald ve analiz ettii haberleri Komnist Partisi Merkez Komitesine ulatrr. Her alanla ilgili ayr blmler vardr. 11. blm NATOile ilgilidir ve 70 li yllarn banda burada grevli olanmemur says 800 n zerindedir.Burada grev alan uzmanlar Baltk kylarndaki Borgensee

casusuluk okulundayetimi kimselerdir. b) kinci ube: D lkelerdeki ajanlar iin gerekli her trl sahte belgeleri hazrlar. c) nc ube: Casus ebekelerini idari anlamda kontrol eder, aralarndaki koordinasyonu salar ve Sovyet aleyhtar unsurlar etkisiz hale getirir. Birinci daireye bal olarak alan SPO komnist kartlarn, DTO ulatrma yollarna kar sabotajlar, KRO Sovyet aleyhtarln, EKO da ekonomiksabotajlara kar istihbarat almalarn yrtr. kinci Daire ( Vtoroye Upravleniye): zellikle eylemci uzmanlardan oluan ve sabotaj konusunda etkili olan pek ok istihbarat birimini iinde barndran bu daire casuslar, casus uak ve gzlemeleri, askeri srlar, gemileri izler ve yurtdndaki Sovyet vatandalarn gzler. nc Daire ( Kontr Razvediatelnoye Upravleniye) Bu daire kar casusluk ile grevlidir. Bu daireye Kuruev zamannda onun d politikasn uygulamada yardmc olacak KORZGS adl bir birim ilave edilmi ama sonradan Kuruev'in lmyle bu ortadan kalkmtr. Bu alanda Ruslar ok etkili olmulardr. KGB'nin ZAPSK adn alan arivinin de bir benzeri daha yoktur. Bu ariv dnyann en nemli belge ve dkmantasyon merkezlerinden birini oluturmaktadr. 1990 ylnda yaanan kapitalizme dn sreci ve lkelerin birlikten ayrlarak bamsz hale gelmeleri sonucunda Rus istihbarat da yeniden yaplandrld. 1991 darbesinden nce 420 bin personeliylebin btn olarak almalar yapan KGB'nin1 nolu d istihbarat, 2 nolu istihbarata kar koyma ve 16 nolu kod ve sinyal zc birimlerinin datlmas ve 20 binin zerinde alannn da istifa etmesiyle yeniden rgtlenmek zorunluluuortaya kmaktadr. u an kopuk ve dank grnt iinde alan Rus istihbaratnn iinde daha ok asker kkenli yneticinin bulunduuidare masraflarn artt ve kaliteli istihbaratn toplanamad belirtiliyor. Rus istihbarat u an 6 ana servis tarafndan yrtlyor: Federal Gvenlik Servisi (FSB): KGB'den daha zayf olmasna karn son zamanlarda terrizm ve organize sularla savamada daha ok ykmllk elde etti. Bakan General Barsukof. D stihbarat Servisi( SVR): Etkinliini Rusya'nn iinde bulunduu ar ekonomik koullar nedeniyle dondurmu durumda. Bakan Yevgeni Primakov Federal Devlet Haberleme ve Enformasyon Brosu ( FAP): Devlet Bakanna bal olarak alyor:Bakan Albay A. Stravoitov. Snr Kuvvetleri: KGB'nin eski snr birlikleri birimi. Bakanlk Gvenlik Servisi ( SBP):1993'de Khorzakov'un ynetimi altnda kuruldu.

Askeri stihbarat Servisi(GRU):En eski ve deiimlerden en az etkilenen birim. Bakan Tugeneral Tedor Ladygin. Rus Federal Gvenlik Servisi (FSB)'ninbana General Mikail Barsukov'un getirilmesinin ardndan siyasetle daha scak ilikilerin olumaya balad gzlenmektedir. TALYAN STHBARAT SERVSLER Dnya gizli servislerinin atak yl kinci Dnya Sava olmutur. Gizli servisler ukularndan uyanm ve hiper aktif hale gelmilerdir. Bu gelimelerden etkilenen taylan gizli servisi de kk ataklara balar. Birinci Dnya Sava sonunda talyanlarn ana istihbaratlar diplomatk kanallardr. 30 kiiyi gemeyen Deniz kuvvetleri ikinci brosu istihbarata bakmaktadr. Amaaralarnda casus olmayan 30 kadar personele sahiptirler. Daha sonra bu bro eleman takviyesiyle geniletilirkenstanbul, Madrit ve anghay'da nc brolar, ardndan da Amerika, Portekiz ve dier lkelerdegenileme brolar oluturulur. Bu ikinci ubenin 4 ana birimi vardr. B: Dinleme ve kripto ile grevli olan birim. Dier ad karanlk odadr. D: stihbarat ile grevli birimdr. C: Koordinasyon , tahlil ve deerlendirme birimidir. E: stihbarata ve casuslua kar koymayla grevli birimdir. 1960 da yaplanbir tahmine gre Berlin'den sonra en ok casus barndran kent Roma olmutur. Roma da tam 39 gizli servisin faaliyet gsterdii ve 15 bin civarnda casusunbulunduu sanlmaktadr. Buna kar talyanlar bir gizli servis reorganizasyonu gerekletirmiler ve bu alanda baarl olmulardr. talyan gizli servisi askeri unsurlarla birliktealmtr. SIFAR adl birim talyan gizli servisini, CS adl birimtalyan gvenlik birimi Garabinieri iinde oluturulmu ve kar casusluk alannda rgtlenmitir. Bu birim1961 ylnn Ocak aynda Puglia'daki NATO ssnn planlarn Arnavut diplomat Koko'yaveren talyan yzba Spada'y sust yakalamtr. Ayrca Centro Cina ajansnn binasndaaramalar sonucu 6 inli casusu yakalayp snr d etmeyi baarmlardr. Ayrca 1964 ylnda Mordehay Luki veya Josef Dahan adlsrail casusunu ele geirerek bir sandk iinde Msr ua ile Roma'dan karmak isteyen Msrl diplomat casus Salim Osman el Sayid ile Mohammed Moneim el Neklavi'nin planlarn alt st etmilerdir. Bugn de dnyann nemli gizli servisleri arasnda saylmaktadrlar. 1967 ylnda adn SD olarak deitirenSIFAR, daha sonra 1977 ylnda politize olduu iin yeniden yaplandrlp ad da SISMI ( Servizio nformazioni e Sicurezze Militare)olarak yenilemitir. Daha sonra 09.05.1978de bugn faaliyette olan SSDE adl Demokratik stihbarat ve Gvenlik Servisikurulmutur. Bunun ardndan da CESS adl Gvenlik ve stihbarat Servisleri cra Komitesi, SSM ve SSDE arasnda

koordinasyonu salamakamacyla oluturulup faaliyete geirildi. JAPON GZL SERVSLER 1911 ylnda ileri Bakanlna bal olarak kurulan Japon zel polis servisi TOKKO( Tokubetsu Koto Keisatsu) solcu akmlarla mcadele amacyla yani i isitihbarat ii n planda olmak zere kurumutur. 1920'den itibaren Japonlar Amerika'da casusluk yapmak iin harekete getiler. Bu casusluk faaliyeti 1935'dedeniz ateesi Yamagui zamannda son derece etkin bir noktaya ular. Yamagui baz Amerikallar ajan olarak kullanmak ister.William Thompson, John Farnsworth gibi iki askerle bir sivil 'e hizmet teklif eder. Ama bunda baar salayamamtr. zelpolis ( TOKKO) 1932'de organize edilir. TOKKO balca 4 daireden oluur. 1- Ar akmlar izler 2- Japonya'daki yabanclar takip eder. 3- Japonya'daki Korelileri izler 4- Sansr ileriniyrtr. anghay, Londra, Berlin'de brolar am olan TOKKO idarecileri i istihbarat yannda d istihbarata da nem vererek Milli Savunma konularndask gvenlik tedbirleri almlardr. Grev ve yetki alannda d istihbarat servisi KEMPE ( kinci bro)ile birlikte lmalar yaparlar. kinci Dnya Sava ncesinde Japonya'da gizli servisler, bamsz daireler olarak alan, balca 4 oluumdan ibarettir: A- Dileri Merkezi stihbarat Brosu: stihbarat daha ziyade diplomatlarca yaplrajanlara yazl emirleri diplomatlar verir; yabanc lkelerdeki blge ajanlarn dileri tayin eder , eliliklerde bunlara brolar tahsis eder , muhaberelerini salar, maalarn der. Mesela Washington'daki Japon ikinci katibi TERASAK , Amerika ktasndaki japon istihbarat servisinin bakanln yapar. Ancak istihbarat servislerinin sefaretlerde bulunmasnn sakncalar barta meydana kmtr. Savata ise durum feci olmutur. Zira 1941 de Amerika'daki Japon elilii kapatlnca buradaki ebeke de dalvermitir. B- Donanma ikinci brosu:Japon istihbaratnn nemli bir servisidir, Pearl Harbor 'unhazrlanmasnda byk rol oynamtr. C- Kara Kuvvetleristihbarat Servisi: ( Genelkurmay ube 3) Bu servisin Japon anavatandnda, mesala Kuantung ( Manurya) da adeta bamsz kollar vardr. D- Kontrespiyonaj ile grevi 4. bro: Bunun da KEMPE TA ( Kara Ordusu Gizli Polisi) TOKKOKA ( Anavatan polis siyasi ksm) adl iki ubesi vardr. Yukarda saylan bu servislere ek olarak Japonya'da 1970 lere kadar Tokyo Sanayi Koruma Enstts adn tayan bir ekonomik kontrespiyonaj okulu da

oluturulmutur. Enstitnn bakanln yapanlar arasndaJaponya'nn eski Ankara BykelilerindenTadai Kurihara da vardr. Rivayetlere gre yalnz Tokyo'da 380 zel messe,btn Japonya'da ise 1970 rakamlaryla ekonomik ve endstriyel alanlarda 10 bin kii casusluk yapmaktadr. Japon yasalar imalaty sanayi erbabnekonomik ve endstriyel casuslua kar koruyacak hkmleri ihtiva etmedii iin byle bir okul veya ensttnn kurulmas kanlmaz olmutur.Enstitye almalarnda bir okjapon istihbarat uzman yardm etmektedir. Japon istihbaratnda ana unsur ekonomi ve teknoloji alanlarndaki istihbarat faaliyetleridir.