a

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 

       

MKM103 TEKNİK RESİM – I
DERS NOTU VE UYGULAMALARI
           

   

 

Akın Oğuz KAPTI 
            [ Ş i r k e  t a d  r e s i n i y a z ı n ]   2011-2012    

Sayfa 1

ÖNSÖZ

Makinelerin veya bir makineyi oluşturan elemanların teknik resimleri çizilerek ifade edilmeleri, yazıyla ya da sözle anlatılmalarına kıyasla çok daha elverişli olan, anlaşılırlığı ve teknik elemanlar arasındaki iletişimi kolaylaştıran bir yöntemdir. Teknik resim, makine mühendisliği alanında faaliyet gösteren teknik elemanlar arasında iletişim kurulmasını ve bilgi aktarımını sağlayan, bir makine parçasının şeklinin, boyutlarının, toleranslarının, iç yapısının, imalat özelliklerinin, ait olduğu bütün içindeki yerinin ve fonksiyonunun, standart gösterim biçimleri ve işaretlemeler kullanılarak ifade edilmesine olanak veren bir lisan konumundadır. Konuşma dillerindeki dil bilgisi kuralları ve kelimelerde olduğu gibi, teknik resim kuralları da zaman içerisinde olgunlaşıp gelişerek bugünkü durumuna gelmiştir. Kafasında tasarladığı bir makineyi veya o makineyi oluşturan bir elemanı teknik resimle ifade etmek, ya da bir başkası tarafından oluşturulmuş teknik resmi okuyabilmek, makine mühendisleri için en temel gereksinimlerden birisidir. Bu derste, teknik resim bilgisi ve çizim yapabilme-okuyabilme becerisi öğrencilere kazandırılarak bu gereksinimin karşılanması amaçlanmaktadır. Bilgisayar kullanımı, son yirmi yılda sürekli artan oranlarda, birçok alana olduğu gibi teknik resim alanına da vazgeçilmez biçimde nüfuz etmiş bulunmaktadır. Bunun bir yansıması olarak, makine mühendisliği eğitimi verilen fakültelerde teknik resim eğitiminde klasik yöntemler terk edilip, eğitim aracı olarak bilgisayar kullanılmaya başlanmıştır. Ancak, bunun sayısız olumlu sonuçlarının yanı sıra önemli bir de olumsuz etkisinin söz konusu olduğu görülmektedir. Öğrencilerin, teknik resim eğitiminin verildiği birinci yılın sonunda, kullanılmakta olan bilgisayar programını çok iyi öğrendikleri ve bu programa ilişkin iyi bir kullanım becerisi edindikleri, ancak asıl edinilmesi gereken teknik resim çizme ve okuma bilgi ve becerisinin yeterince edinilemediği, bilgisayar kullanma becerisinin bu derste bir araç olduğunun unutulup amaç durumuna getirildiği ve hatta öğrenciler arasında dersin isminin Teknik Resim dersi olmaktan çıkıp Bilgisayar dersine dönüştüğü gözlemlenmektedir. Bu son derece olumsuz bir durumdur. Bu olumsuzluğu gidermek ve dersin öncelikli konuları olan teknik resim çizme-okuma bilgi ve becerisini öğrencilere daha iyi kazandırabilmek üzere, teknik resmin temel prensiplerini içeren bu doküman, makine mühendisliği bölümünün Teknik Resim-I dersi için ders notu olarak hazırlanmıştır. Doküman içinde, perspektif resimler, perspektif resimlerden görünüş çıkarma, görünüş tamamlama, görünüşlerden perspektif resim çıkarma, kesit alma, ölçülendirme ve çizimde bilgisayar kullanımı becerisi kazandırmaya yönelik olmak üzere çok sayıda uygulamaya yer verilmiştir.

MKM103 TEKNİK RESİM-I

Sayfa 2

İÇİNDEKİLER

1.

GİRİŞ 1.1. Resim Kâğıtları 1.2. Çizgi Tipleri 1.2.1. Ana (Görünür) Çizgiler 1.2.2. Eksen Çizgileri 1.2.3. Görünmez Çizgiler 1.2.4. Yardımcı Çizgiler 1.2.5. Kesit Düzlemi Çizgileri 1.3. Ölçek 1.4. Perspektif Resimler 1.5. Görünüşler (İzdüşümler)

7 8 9 9 9 10 10 10 11 11 12 14 18 18 19 19 19 21
21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31

2.

GÖRÜNÜŞ ÇEŞİTLERİ 2.1. Tek Görünüşle İfade Edilen Parçalar 2.2. İki Görünüşle İfade Edilen Parçalar 2.3. Üç Görünüşle İfade Edilen Parçalar 2.4. Ortak Görünüşlü Parçalar 2.5. Görünüşlerin Oluşturulmasında Dikkat Edilecek Hususlar

3.

PERSPEKTİFTEN GÖRÜNÜŞ ÇIKARMA
Uygulama 1 Uygulama 2 Uygulama 3 Uygulama 4 Uygulama 5 Uygulama 6 Uygulama 7 Uygulama 8 Uygulama 9 Uygulama 10 Uygulama 11

MKM103 TEKNİK RESİM-I

Sayfa 3

2. İKİ GÖRÜNÜŞTEN ÜÇÜNCÜ GÖRÜNÜŞÜN ELDE EDİLMESİ Uygulama 12 Uygulama 13 Uygulama 14 Uygulama 15 Uygulama 16 Uygulama 17 Uygulama 18 Uygulama 19 Uygulama 20 Uygulama 21 Uygulama 22 Uygulama 23 Uygulama 24 Uygulama 25 İki Görünüşten Üçüncü Görünüşün Elde Edilmesi İçin Ek Uygulamalar 32 33 34 35 35 36 36 37 37 38 38 39 39 40 40 41 5. GÖRÜNÜŞ ÇIKARMA VE ÖLÇÜLENDİRME UYGULAMALARI Uygulama 32 Uygulama 33 Uygulama 34 Uygulama 35 Uygulama 36 Uygulama 37 Uygulama 38 Uygulama 39 Uygulama 40 Uygulama 41 Uygulama 42 Uygulama 43 Uygulama 44 58 58 59 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 4 .1. Ölçü Okuma Uygulamaları Uygulama 26 Uygulama 27 Uygulama 28 Uygulama 29 Uygulama 30 Uygulama 31 47 47 51 51 52 53 54 55 56 6. Ölçülendirme Kuralları 5.4. ÖLÇÜLENDİRME 5.

1. Yarım Kesit 7.4.6. KESİT RESİMLER 7. Döndürülmüş Kesit 7.1. Profil Kesit 7.1.7.Uygulama 45 Uygulama 46 Uygulama 47 Uygulama 48 Uygulama 49 Uygulama 50 Uygulama 51 Uygulama 52 72 73 74 75 76 77 78 79 7. KESİT UYGULAMALARI Uygulama 53 Uygulama 54 Uygulama 55 Uygulama 56 Uygulama 57 Uygulama 58 Uygulama 59 Uygulama 60 Uygulama 61 Uygulama 62 Uygulama 63 Uygulama 64 Uygulama 65 Uygulama 66 Uygulama 67 Uygulama 68 Uygulama 69 Uygulama 70 Uygulama 71 Uygulama 72 Uygulama 73 MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 5 . Makine Elemanlarının Kesitleri 80 83 84 85 86 87 89 89 90 91 91 92 93 93 94 94 95 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 8.1. Kısmi Kesit 7.2. Kademeli Kesit 7. Tam Kesit 7.3.5.1.1. Kesit Görünüş Çeşitleri 7.1.1.1.

BİLGİSAYARDA ÇİZİM UYGULAMALARI Uygulama 84 Uygulama 85 Uygulama 86 Uygulama 87 Uygulama 88 Uygulama 89 Uygulama 90 Uygulama 91 Uygulama 92 Uygulama 93 Uygulama 94 Uygulama 95 Uygulama 96 Uygulama 97 Uygulama 98 Uygulama 99 Uygulama 100 119 119 119 119 120 120 120 121 121 121 122 122 122 123 123 123 124 124 KAYNAKÇA 125 MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 6 .9. SİLİNDİRİK-SİMETRİK PARÇALARIN KESİT UYGULAMALARI Uygulama 74 Uygulama 75 Uygulama 76 Uygulama 77 Uygulama 78 Uygulama 79 Uygulama 80 Uygulama 81 Uygulama 82 Uygulama 83 109 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 10.

parçaya ait tüm özelliklerin daha kolay anlaşılmasını ve anlatılmasını sağlayan çok daha elverişli bir yöntemdir. Bu birliği sağlamak için ISO ve ona bağlı TSE standartlarından yararlanılmaktadır. belirli kurallar ve standart gösterim şekilleri gözetilerek çizilen ve bahse konu makine parçasının şekline. inşaat mühendisliği. teknik resmi bilen başka bir kişiyle dünyanın her yerinde rahatlıkla iletişim kurabilir. ölçülendirme. elektrik mühendisliği. teknik resim çiziminde bilgisayar kullanımı vb. kompleks bir makinenin ya da bu makinayı oluşturan elemanların yazıyla veya sözle anlatılmaları elverişli bir ifede şekli değildir. standart geometrik cisimler yazılı veya sözlü olarak anlatılabilirler. fonksiyonel özelliklerinin ve ait olduğu bütün içindeki yerinin. Teknik resmi bilen kişiler. toleranslarına. İnsanlar arasında iletişim. toleranslar. Ancak. bir makine parçasının şekilsel. kroki. iç yapısına. teknik resmin kural ve yöntemlerinin anlatılması hedeflenmektedir. bu iki iletişim aracını destekleyen. Dilleri birbirinden çok farklı olan ülkelerde çizilen teknik resimler. Uluslar arası standartlara uygun olarak çizilmiş bir teknik resim dünyanın her yerinde kolaylıkla okunur ve anlaşılır. Makine mühendisliği. prizma. ifadelere bütünlük katan ve konuşmadan. standart gösterim biçimleri ve işaretlemeler kullanılarak ifade edilmesine olanak veren bir lisan konumundadır. silindir vb. dekorasyon. teknik elemanlar arasında iletişim kurulmasını ve bilgi aktarımını sağlayan. boyutsal. hangi dili konuşuyor olursa olsun. kesit resim. Resim. Teknik alanda eğitim görmüş kişiler arasında bir anlaşma dili olarak işlev görmektedir. Bunun yerine teknik resimleri çizilerek ifade edilmeleri. Teknik resim. teknik resmin temel kuralları ve yöntemleri çerçevesinde çizilen teknik resimlere büyük oranda ihtiyaç duyulmaktadır. ölçek. hareket etmeden de bir şeyler anlatabilen aynı zamanda kalıcı bilgileri içeren bir iletişim aracı olarak ortaya çıkmıştır. her meslek grubunun kendi gereksinimlerine uygun olarak. Bu resimler serbest elle. çizim araç ve gereçleriyle veya bilgisayar ortamında çizilir. konularda bilgi ve beceri sahibi olmak gerekmektedir. mimarlık. mobilya sektörü vb. GİRİŞ: İnsanlar var olduğundan beri. o ülkelerde konuşulan lisan bilinmeden de okunabilir. meslek gruplarında. üretimin doğru ve seri olarak yapılabilmesi için. duygularını ve düşüncelerini başkalarına ifade edebilmek için sadece bu iki iletişim aracıyla yetinmemiştir. bir parçanın yapımı için gerekli olan bütün bilgileri eksiksiz olarak taşıyan bir resim türü olarak. perspektif resim. boyutlarına. çizgi. yukarıda sayılan konularla bağlantılı olarak çok sayıda uygulama yapmak suretiyle. tasarım ve üretiminin yapılması planlanan bir makine parçası için. bu alanda dünyada kabul edilmiş çizim kural ve metotlarını bilen ve uygulayabilen kişilerce çizilir ve okunurlar.1. Ancak insanlar. yüzey özelliklerine ve malzemesine ait tüm bilgileri içeren bir şekildir. görünüş (izdüşüm). Teknik resim. birbirleri ile iletişim kurma ihtiyacını hissetmiştir. Bu resimleri çizebilmek ve okuyabilmek için. tesisatçılık. Teknik resim. yazı. Küp. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 7 . Bu ders kapsamında. teknik resim çizme ve okuma bilgi ve becerisini kazandırmak üzere. Konuşma dillerinde olduğu gibi resim kuralları da zaman içerisinde olgunlaşıp gelişerek bugünkü durumuna gelmiştir. anlatılmak istenen ifadelerin kesinlik kazanmasına yardımcı olmuştur. konuşmayla ve hareketlerle gerçekleşmektedir. Resmin tamamlayıcısı olan yazı. küre. yüzey özellikleri.

sonuçta a A4 boyutl larına gelec cek şekilde katlanırlar. A2. Daha büyük b paftal lar için. TSE taraf fından da ka abul edilen standart (A A) serisi res sim kâğıtlar rı kullanılır. 4A0. s alanı 1 m2 ve boyutlar b ının oranı 1:2 21/2 olan. A5 ve e A6 kâ k ğıtları eld de edilir. Bu seri. her sefer rin de ikiye bölünerek sırasıyla A A1. 20 0 mm dosy yalama pay yı bırakaca ak şekilde. Resim m kâğıtlarının katlama biçimleri Şekil: 2’de gösterilmi g ştir. l Bu kâğıt. Katlama a işlem minden sonr ra resim ka ağıdının ba aşlık (antet) ) kısmı en üste gelme elidir. Şekil: 1 A0 ve v diğer resim m kağıtlarının olu o şumu. . MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa a8 . Bunu un için. . Ad dı geçen resim kâğıtları Şekil: 1’de e görülmek ktedir.1. t Şek kil: 2 A3 ve üzeri ü resim kâ âğıtlarının katl lanması [2]. A3. 6A0 kâğıtl ları elde edi ilir. Dosy yalama için n ayrılan kısmın zaman için nde aşınıp yırtılmama ası için bur raya bir ka arton yapıştırılmalıdır.1. . A4. enine ola arak 190 mm m lik kat t yerle erinden ve boyuna b olar rak ise 297 mm lik kat t yerlerinden n katlama işlemi yapılır. . A3 ve v daha büy yük olan re esim kâğıtla arı. 841x1189 8 m mm ebatlar rındaki A0 0 kâğıdından başlar. Resim Kâ K ğıtları: Tekn nik resimde. Bunla ar içinde en n yayg gın kullanıla an A4 kâğıdının boyutl ları 210x297 7 mm ve A3 3 kâğıdının boyutları ise 297x420 0 mm dir. . her r seferinde A0 kâğıdının iki katı a alınarak sıra asıyla 2A0.

yani bakış doğrultusunda kağıt düzleminden size doğru uzanmaktadır. Ana (Görünür) Çizgiler: Ana (görünür) çizgiler.18 Kullanım yeri 1 2 3 4 5 Ana (görünür) çizgi (Continuous line) Eksen çizgisi (Center line) Görünmez çizgi (Hidden line) Yardımcı çizgi (Continuous line) Kesit düzlemi çizgisi (Center line) 1.2.7.2 0.5 ve 0.5 0. Ölçülendirme. parçanın görünen kenarlarını ifade eden sürekli/kalın çizgilerdir. Birisi diğerine göre. Bu iki durumdan hangisinin söz konusu olduğu diğer görünüşle birlikte değerlendirilerek belirlenir. Kesit düzlemi çizgileri.35 A5 A6 0.1. A4 resim kâğıdı için kullanılacak olan çizgi kalınlıkları koyu olarak belirtilmiştir. ya da daha üsttedir.2.5 mm kalınlıkta çizilirler.0 A0 A1 0.2 0. Görünmeyen kenarlar. Çizgi Tipleri: Resmi çizilen makine parçasının farklı özellikteki resim bileşenlerini ifade etmek üzere farklı tip ve kalınlıklardaki standart çizgiler kullanılmaktadır.35 0.35 0.2 0. Çizgi Kalınlığı(Line weight) Çizgi Tipi (Line Type) 1.25 0.18 0.7 0.5 A4 0. • Çizgilerin boyu 10~15 mm olmalı ve aralarına nokta konulmalıdır. en dış hatların oluşturduğu kapalı alan içinde başka ana çizgiler de varsa. silindirik.2.5 0. ya daha derindedir. eliptik detayları. ve bunlara ilaveten simetriklik özelliğini ifade eden.18 0. çizgi kalınlıkları ve kullanım yerleri.5 Görünen kenarlar.35 0.35 0. dişli çark bölüm daireleri.1. Ancak. 0.7 A2 A3 0. ince ve kesikli/noktalı olarak çizilen çizgilerdir. Eksenler. küresel. 1.0. Farklı büyüklükteki resimler için geçerli olmak üzere dört çizgi grubu vardır.2 mm kalınlıkta çizilirler. • Eksen çizgileri ait oldukları detayların sınırında bitirilmezler ve bir miktar (3~5 mm) dışarıya taşırılırlar. A4 çizimlerinde 0. çerçeveler. taşıma ve vida dişi çizgileri.35 0.5 0. Teknik resimde kullanılan çizgi tipleri ve çizgi kalınlıkları Tablo: 1’de verilmiştir. 0. Makine parçaları genellikle dönel-simetrik olduğundan silindirik detaylar fazladır ve eksen çizgileri sıklıkla kullanılırlar. Bir görünüşün en dış hatlarının ana çizgilerle çizilmesi gerektiği ve bu çizgilerin bir kapalı alan oluşturacağı açıktır. 1. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 9 . Tablo: 1 Teknik resimde kullanılan çizgi tipleri. Bunlar 1.35 mm lik kalınlık gruplarıdır. bu iç ana çizgilerin oluşturduğu bibirine komşu kapalı alanlar arasında kot farkı var ve bu alanlar aynı düzlemde değiller demektir.5 0.7 0. Dönel simetrisi olan bir makine parçası çiziminde en önemli çizgi ana simetri eksenini gösteren eksen çizgisidir ve çizime bu çizgiden başlanmalıdır.2.0 0. Eksen çizgilerin çizilmesinde şu hususlara dikkat edilmelidir: • A4 çizimlerinde eksen çizgileri 0. Eksen Çizgileri: Eksen çizgileri dairesel. tarama.

herhangi bir eksen çizgisi. ilk ve son çizgileri kalın olarak (0. Dikdörtgensel görünüşler (simetriyi bozan ilave detayların olmaması durumunda) birbirinin aynısıdır ve birbirlerine göre 90o dönmüş olarak çizilirler. bilgi taşıma çizgileri bu sınıfta yer alan çizgi türleridir. Yardımcı Çizgiler: Yardımcı çizgiler. komşu görünüşte aynı doğrultudaki bir eksen çizgisiyle çakışmalıdır. Kesit Düzlemi Çizgileri: Kesit resimlerde. Bilgi taşıma çizgisi dışında yukarıda ismi sayılan tüm çizgiler resimde kalırlar. kesit görünüşe komşu görünüşte gösterilmelidir. 1. • Görünmez çizgi bir ana çizginin devamı olarak ortaya çıkıyorsa arada boşluk olmalıdır. • İki görünmez çizgi aralarında küçük bir boşlukla paralel olarak ortaya çıkıyorsa.3. • Kesikli çizgilerin boyu 4 mm ve aradaki boşluk 1 mm dir. özellikle kesit resimlerde. mümkün olduğunca taşıma çizgisi kullanılmadan çizilmeye çalışılmalı. Bu amaç için kesit düzlemi çizgisi kullanılır. kesit görünüşün olduğu tarafı işaret eden oklar ilave edilir. Bu çizgilerin kullanımında şu hususlara dikkat edilmelidir: • Görünmez çizgilerde çizgi kalınlığı 0. Kalın çizgiler üzerine. gerekli olmadıkça kullanılmamalıdırlar. • Görünmez çizgiler farklı çizgilerle üst üste çakıştığında eksen çizgisini ve yardımcı çizgileri yok eder. Resimler. • Herhangi bir görünüşteki.2. ana çizgi tarafından ise yok edilirler.• Silindirik parçaların üç görünüşü çizildiğinde bunların birisi dairesel görünüş olarak. ölçü çizgileri. Görünmez Çizgiler: Cismin arka veya iç tarafında kaldığı için dıştan bakıldığında görülemeyen kenarları teknik resimde kesikli çizgilerle gösterilirler.2.2 mm kalınlıkta çizilirler.5. • İki görünmez çizgi bir köşe oluşturacak şekilde birleşiyorsa arada boşluk bırakılmaz.4. kullanılan taşıma çizgileri ise resim bittikten sonra resimden kaldırılmalıdır. 180o. • Eksen çizgileri ölçü sınır çizgisi olarak ta kullanılabilirler.35 mm dir. birbirine paralel yatay veya düşey yardımcı çizgiler olarak bilgi taşıma çizgilerinin kullanılmasına ihtiyaç duyulabilir. kesme düzleminin nereden geçirildiği. Dikdörtgensel görünüşte ise sadece simetri eksenini ifade eden boyuna eksen çizilmelidir. Dairesel görünüşte her tepe noktasından (0o. Bu çizgi. diğer ikisi ise dikdörtgensel görünüş olarak ortaya çıkar. vidalar ve benzeri makine elemanlarında diş dibi çizgileri. Bunun sağlanması için.5 mm) çizilen bir eksen çizgisidir. bu iki çizgiye ait boşluklar karşılıklı olarak gelmelidir. ölçü çizgisine kadar eksen çizgisi formu bozulmadan uzatılmalıdır. yardımcı unsurları ifade eden sürekli/ince çizgilerdir. Ancak. 270o) bir eksen çizgisi geçirilmelidir. A4 çizimlerinde 0. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 10 .2. 1. serbest el çizgileri. bilgi taşıma çizgileri ise resim bittikten sonra resimden silinirler. Parçaya ait herhangi bir detay tüm görünüşlerde aynı yatay veya düşey doğrultuda olmalıdır. Bir ana çizgide sonlanıyorsa boşluk bırakılmaz. tarama çizgileri. 1. bu durumda. Görünmez çizgiler resmin anlaşılmasını güçleştirdikleri için. Ölçü sınır çizgileri. 90o.

1:5. Bu bölge resmin yan tarafında daha büyük bir ölçekle yeniden çizilir. bu cisim önce düşey eksen etrafında 45o ve daha sonra da yatay eksen etrafında 35o döndürülerek çizilir. Y. 20:1.1. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 11 . resmi çizilen parçanın gerçek boyutlarına oranına ölçek adı verilir. Çizim yapılırken parçanın gerçek boyutları kullanılıyorsa resmin ölçeği 1:1 dir.4. Bu yöntemle bir kübik bir cisim çizmek istendiğinde. 5:1. Bu durumda cismin ayrıtları sağa ve sola doğru yatay eksenle 30o lik açı yaparlar. çizim kolaylığı sağlamak için resimde gerçek boyutlarında çizilirler. delikler ve radüsler (köşe yuvarlatmaları) gibi dairesel formlar elipse dönüşürler ve elips komutuyla çizilirler. 1:50. Büyütme ve küçültmeler için kullanılan standart ölçek değerleri şu şekildedir: Büyütmeler için: 2:1. Ölçek: Teknik resim çizilirken kullanılan boyutların.3. Cismin birbirine paralel olan ayrıtları resimde paralel çizilmez. 10:1. Cismin boyutları olduğundan daha küçük görünse de. Konik perspektifte cisimler göze göründükleri gibi uzaklaştıkça küçülen tarzda çizilirler. Bu yöntemler ilk olarak konik ve paralel olarak ayrılmaktadırlar. Paralel perspektif çizim yöntemlerinden en yaygın olarak izometrik perspektif çizim yöntemi kullanılır. 1:1000 Ölçek kullanımında şu hususlara dikkat edilmelidir: • Açıların çiziminde ölçek kullanılmaz. Bu perspektif çizim yöntemi mimarlar ve ressamlar tarafından kullanılır. Teknik resimde kullanılan paralel perspektif çizim yöntemlerinin sınıflandırılması ve bu yöntemlerin özellikleri Şekil: 4’de verilmiştir. 1:100. 1:20. Perspektif resim çizimi için geliştirilmiş pek çok yöntem bulunmaktadır. Perspektif Resimler: Parçanın her üç boyutuna ilişkin olarak da bilgi veren resimlere perspektif resimler adı verilmektedir. Z harfleri kullanılarak belirtilir. 500:1. • Ölçek kullanılarak çizilen resimlere konulan ölçülerde parçanın gerçek boyutu yazılır. 1:10. 1000:1 Küçültmeler için: 1:2. 100:1. 50:1. 1. Şekil: 3’de kübik bir parçanın izometrik perspektifi görülmektedir. 1:200. İzometrik perspektifte. 200:1. 1:500. • Parçanın kısmi bir ayrıntısını daha iyi gösterebilmek için kısmi ölçek kullanılabilir. Bu durumda ilgili kısım dairesel bir eksen çizgisi içine alınarak ve X. Şekil: 3 Üzerinde dairesel detaylar bulunan kübik bir parçanın izometrik perspektifi.

Epürün oluşumu ve standart altı görünüş Şekil:5’de görülmektedir. ve cismin ayrıtları odanın köşegenlerine paralel olacak şekilde bulunması durumunda. 1. Görünüşler (İzdüşümler): Teknik resimde üç boyutlu makine parçalarının ifade edilmesi için iki boyutlu görünüşlerden (izdüşümlerden) yararlanılır. bir düzlem üzerine izdüşürülen görüntüsüne o cismin izdüşümü ya da görünüşü adı verilir. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 12 . Parçanın eksiksiz ifade edilmesi için ihtiyaç duyulan en az görünüş sayısı ve bunların hangi görünüşler olması gerektiği dikkatlice belirlenmelidir. Standart altı görünüş. ön-arka. Standart görünüşler. yardımcı görünüşlerle de desteklenebilir ve kullanılabilecek görünüş sayısı artırılabilir.Şekil: 4 Paralel perspektif çizme yöntemleri. Odanın duvarlarının küp açılımını verecek şekilde açılmasıyla. Çoğunlukla ÖN+SOLYAN+ÜST görünüşlerden oluşan standart üçlü setin kullanımı yeterli olmaktadır. duvarları aynalardan oluşan kübik bir odanın merkezinde.5. Bir cismin. Görünüşleri çizilecek cismin. üzerinde bu görünüşlerin yer aldığı epür elde edilir. her biri odanın bir duvarına aksetmiş şekilde cisme ait standart altı görünüş elde edilir. solyansağyan ve üst-alt görünüşler olarak isimlendirilirler. Ancak gereksiz görünüş kullanımından kaçınılmalıdır.

Bu aşama adan sonra a parça anın konum munda değişiklik yapılmaz ve Şekil: 6’da da gösteri ildiği gibi. Görü ünüşler çizil lirken öncel likle parçan nın hangi ko onumunun ön ö görünüş o olacağına karar k verilir. • Pa arçaya sağd dan bakılara ak sağyan görünü g ş eld de edilir.Şek kil: 5 Epürün n oluşumu ve standart altı görünü g ş [5]. Şekil: 6 Görünüşlerin oluşturulması [5]. • Pa arçaya altta an bakılarak k alt görünü üş elde edil lir. . şu şekilde e harek ket edilir: • Pa arçaya soldan bakılara ak solyan gö örünüş elde e edilir. ön n görünüşün n soluna çizilir. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa a 13 . ön görü ünüşün altın na çizilir. ön görün nüşün üstün ne çizilir. • Pa arçaya arka adan bakıla arak arka görünü g ş eld de edilir. ön n görünüşün n sağına ya a da soluna a çi izilir. • Pa arçaya üstte en bakılarak k üst görün nüş elde edi ilir. Daha a sonra ön nden bakıla arak ön görünüş epür rün merkez zine çizilir. ön görünü g şün s sağına çizil lir.

bakan kişinin gözlem noktasıyla izdüşüm düzlemi arasında bulundurulur.2. Böylece görünüş (izdüşüm). ve 4. Avrupa resim metodunda (ISO-E) kullanılan izdüşüm düzlemleri saydam değildir. bölgeler kullanılamaz. bölge resimleri denir. Şekil: 7 İzdüşüm düzlemleri [3]. konumlarda ve yeterli sayıda çizilmiş izdüşümlere “Görünüş” denir. İzdüşüm düzlemlerinin açılarak epür haline getirilmesi için alın düzlemi sabit tutularak yatay düzlemi saatin hareket yönünde 90º döndürülür. Bu düzlemler üst üste geldiğinden 2. Ayrıca yatay düzlemin 90º MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 14 . İngiltere ve bazı ülkeler bu resimleri kullanır. görünüş çıkarmak için izdüşüm kurallarını iyi bilmek ve uygulamak gerekir. Şekil 7’de görüldüğü gibi. İzdüşümü meydana getiren bakış noktasının yerine. bölge olarak isimlendirilirler. Avrupa’da ve pek çok ülkede 1. Bu resim çizme metoduna “Üçüncü İzdüşüm Metodu (Amerikan. 3 ve 4. bölgede bulundurulan parçaların çizilen görünüşlerine 1. 3. ve 4. bölge resimleri denir. 3. Tanımdan da anlaşılacağı gibi. 2. Birbirini kesen alın ve yatay düzlemleri uzayda dört bölge meydana getirirler. yatay izdüşüme ise üstten bakış doğrultuları alınır. bu noktadan çıkan ışınların birbirine göre konumuna (konik-paralel) ve ışınların izdüşüm düzlemine geliş durumuna (dik veya eğik) bağlı olarak ortaya çıkan farklı izdüşüm metotları vardır. Döndürme sonucunda 2. ISO-E Metodu)” denir. Bunlar 1. Ülkemizde. Görünüşlerin çizilmesi için alın izdüşüme önden. bölge resimleri kullanılır. perspektif olarak çizilen ve birbirini dik açıyla kesen biri yatay diğeri dikey iki ana düzlemden meydana gelir. Amerika. Bu düzlemler Düşey Düzlem (Alın Düzlemi) ve Yatay Düzlem olarak isimlendirilirler. görüntünün elde edilebilmesi için uygulanan metoda ise izdüşüm metodu denir. 1. Görünüşü çizilecek parça. ISO-A Metodu)” denir. bölgede yatay düzlemiyle alın düzlemi üst üste gelecek şekilde çakışmış olur. İzdüşüm kurallarına göre belli yerlerde. bölgede çizilen resimlere. GÖRÜNÜŞ ÇEŞİTLERİ: Bir cismin. parçanın arkasındaki izdüşüm düzleminde meydana gelir. Bu resim çizme metoduna “Birinci İzdüşüm Metodu (Avrupa. Şekil 8’de kapalı alın ve yatay izdüşüm düzlemleri içerisinde tutulan bir parçanın eşlenik dik izdüşüm kurallarına göre iki görünüşünün çizilmesi görülmektedir. İzdüşüm düzlemleri. bir düzlem üzerine ışınların etkiyle düşürülen görüntüsüne o cismin izdüşümü.

Şekil: 8 Görünüşlerin oluşturulması [3]. Şekil: 9 Kesik koni gösterimi [3]. Bakış üst doğrultusuna göre elde edilen üstten görünüşü “Yatay” (Y) düzlemine çizilmiş olup epürde alt tarafta bulunmaktadır.açılarak epürün elde edilişi gösterilmiştir. Kapalı izdüşüm düzlemleri içerisinde tutulan parçanın bakış ön doğrultusuna göre elde edilen önden görünüşü “Alın” (A) düzlemine çizilmiş olup epürde üst tarafta bulunmaktadır. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 15 . Teknik resimlerin hangi resim metoduna (ISO-E veya ISO-A) göre çizildiğini göstermek için kesik koninin iki görünüşü kullanılır. Şekil 9’da kesik koninin “Birinci İzdüşüm Metodu”na göre çizilmiş görünüşleri ve antet (yazı alanı) çizelgesinde gösterilecek ISO-E resim metodunun sembolü verilmiştir. Resimlerde antet çizelgesi üzerinde gösterilecek işaretin (sembolün) büyüklüğü resimde kullanılan yazının harf yüksekliği cinsinden verilen oranlarda olmalıdır.

Şekil 10’da kapalı biçimde alın ve yatay izdüşüm düzlemleri içerisinde tutulan bir parçanın eşlenik dik izdüşüm kurallarına göre iki görünüşünün çizilmesi ve yatay düzlemin 90º açılarak epürün elde edilişi gösterilmiştir. Bakış üst doğrultusuna göre elde edilen üstten görünüşü “Yatay” (Y) düzlemine çizilmiş olup epürde üst tarafta bulunmaktadır.Üçüncü izdüşüm metodunda ise 3. bölge düzlemleri kullanılır. Antet çizelgesinde gösterilecek olan ISO-A resim metodunun sembolü şeklin sağ alt kısmında yer alan şekildir. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 16 . Böylece izdüşüm düzlemlerinin arkasında kalan cisim görülebilir. Şekil 11’de kesik koninin “Üçüncü İzdüşüm Metodu”na göre çizilmiş görünüşleri verilmiştir. Bakış doğrultuları izdüşüm düzlemlerinin arkasında bulunur. Cismin görülebilmesi için düzlemler saydam kabul edilir. Kapalı izdüşüm düzlemleri içerisinde tutulan parçanın bakış ön doğrultusuna göre elde edilen önden görünüşü “Alın” (A) düzlemine çizilmiş olup epürde alt tarafta bulunmaktadır. Şekil: 11 Kesik koni gösterimi [3]. Şekil: 10 Görünüşlerin oluşturulması [3].

c bakışı ile profil (P) izdüşüm düzlemine soldan görünüş (önden görünüşün sağına). MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 17 . Bu küp Şekil 12’deki gibi öndeki ilk ayrıtından açıldığında altı temel izdüşüm düzleminin epürü elde edilir. b bakışı ile yatay (Y) izdüşüm düzlemine üstten görünüş (önden görünüşün altına). e bakışı ile Y1 izdüşüm düzlemine alttan görünüş (önden görünüşün soluna). Küpü meydana getiren düzlemler sonradan açılarak altı görünüşün epürü ortaya çıkarılmıştır. bölgeye göre teknik resim çizimleri yapıldığından bundan sonra açıklanacak olan görünüşlerle ilgili konular “Birinci İzdüşüm (ISO-E) Metodu” dikkate alınarak anlatılacaktır. Saydam kabul edilen küpün yüzeylerine dik olacak şekilde altı farklı yönden bakılmıştır. Görünüşlerin yerleri düzenlenirken esas görünüşten (ön görünüş) başlanır. Şekilde bir cisim. bölgede verilen izdüşüm düzlemlerine bitişik. d bakışı ile P1 izdüşüm düzlemine sağdan görünüş (önden görünüşün üstüne). f bakışı ile A1 izdüşüm düzlemine arkadan görünüş (soldan görünüşün sağına veya sağdan görünüşün soluna) çizilir. 1. bölgede meydana getirilen küpün içerisine yerleştirilmiştir.Ülkemizde 1. ayrıca diklik ve paralellik özelliği taşıyan başka düzlemler de alınırsa. bir küp meydana gelir. Böylece küpün içerisindeki cismin altı izdüşüm düzlemi üzerindeki görünüşleri elde edilmiştir. Buna göre: a bakışı ile alın (A) izdüşüm düzlemine önden (esas) görünüş. Şekil: 12 Altı görünüş [3]. 1.

kare tabanlı prizma gibi cisimlerde kare (□).) işaret ve sembolleri kullanılır.2. Bazı parçaların görünüşlerinde ortak şekiller olabileceği dikkate alınmalıdır. Tek görünüşle ifade edilebilen parçanın sadece ön görünüşü çizilerek cismin karakteristik özellikleri anlatılmış olur. Bazı parçaların çizimi içinse (eğik yüzeyleri bulunan parçalar gibi) altı görünüşe ilave olarak yardımcı görünüşlere ihtiyaç duyulabilir. profillerde ise (L. Bu durumu önlemek için yanlış anlamaya neden olabilecek görünüş seçimlerinden kaçınmalıdır. İki görünüşle ifade edilen parçalarda görünüş seçimi önemlidir.. Bu parçaların üçüncü boyutları ölçülendirme sırasında çeşitli açıklamalar ve sembollerle gösterilir. genellikle üç görünüşü çizilerek ifade edilirler. küre ve kare kesitli prizma gibi parçalar ile bazı profiller bir görünüşle anlatılabilir. W.). Buradan da anlaşılacağı gibi görünüş sayısı parçayı en iyi ifade edebilecek şekilde belirlenir. Buradaki şeklin üstten görünüşünün çizilmemesi parçanın anlatımında bir eksiklik oluşturmaz. Şekil: 13 İki görünüşle ifade edilen parçalar [3]. koni. Cisimleri teknik resimle anlatırken gerekli ve yeterli sayıda görünüşleri çizilerek ayrıntıların tekrarından kaçınılmış olunur. sol tarafta perspektif resmi verilen parçayı en iyi şekilde anlatabilen görünüşlerin önden ve soldan görünüşler olduğunu söyleyebiliriz. Tr. çeşitli geometrik şekillerin birleşmesi veya çıkarılmasıyla meydana gelmiştir. Bunun yerine önden ve üstten görünüşleri çizilseydi yandan görünüşteki profil biçimi eksik olacaktı ve parça tam ifade edilemeyecekti. kalınlığı aynı olan parçalarda (t). kürelerde (SØ veya SR). Bu parçanın ifade edilebilmesi için önden ve yandan görünüşlerinin çizilmesi yeterlidir. Parçaların üzerindeki bu geometrik girinti ve çıkıntıların işlem çokluğuna veya özelliklerine göre görünüş sayısı belirlenir. T. İki görünüş için önden ve üstten görünüşler seçilebildiği gibi önden veya soldan görünüşlerde çizilebilir.Bazı parçalar (silindirik ve sac parçalar gibi) tek görünüşle de anlatılabilirler. vidalarda (M. teknik resim kuralları dahilinde. U. Ts. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 18 . Bu görünüşler: Alın (A) izdüşüm düzlemine çizilen önden (esas) görünüş.. Tek Görünüşle İfade Edilen Parçalar: Makine parçaları. Silindir ve koni gibi geometrik cisimlerde çap (Ø). Sağ tarafta perspektif resmi verilen parçanın ise önden ve üstten görünüşleri çizilip soldan görünüşü çizilmeseydi yan görünüş yanlış anlamaya sebep olabilecekti. Parçalar.. 2. Ön görünüş esas alınacak ilk görünüştür. I. Yv). silindir. Kalınlığı değişmeyen parçalar (sac vb.1. İki Görünüşle İfade Edilen Parçalar: Genellikle basit parçaların biçim ve boyutlarını göstermek için iki görünüş yeterlidir. 2. Şekil 13 incelediğinde. Yatay (Y) izdüşüm düzlemine çizilen üstten görünüş ve Profil (P) izdüşüm düzlemine çizilen soldan görünüşlerdir.

2. 2.5. Görünüşlerin Oluşturulmasında Dikkat Edilecek Hususlar: • Perspektifi verilen parçayı en iyi ifade edebilecek ön görünüşü çizmek için ön bakış yönü seçilir. Şekil: 14 Üç görünüşle ifade edilen parçalar [3]. renkli veya kurşun kalemle taranabilir. Üç Görünüşle İfade Edilen Parçalar: Karışık şekilli makine parçalarını anlatabilmek için iki görünüş yeterli olmayabilir.4. Bu durum imalat hatalarına yol açar.3. parçanın önden ve üstten görünüşlerine göre. Ön bakış yönünde görülen yüzeyler. çizimde kolaylık olması amacıyla. Şekil 14’de perspektifi ve üç görünüşü çizilmiş bir parça görülmektedir. Parçanın üst görünüşü çizilmemiş olsaydı parça üzerindeki ayakların biçimleri farklı olabilirdi. Parçanın görünüşlerle anlatımında belirsizlikler olduğu zaman görünüş sayısı arttırılır. yandan görünüşünün farklı şekillerde çizilebileceği örneklerle verilmiştir. Bunu önlemek için çizilen görünüşlerin birbirinden farklı parçalara ait olmayacak şekilde seçilmesi gerekir. Bu tür iki görünüşün verildiği ve farklı üçüncü görünüşün çizilebildiği parçalara “Ortak Görünüşlü Parçalar” denir. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 19 . Ortak Görünüşlü Parçalar: Çizilen görünüşlerin eksik veya yanlış seçilmesi üretilmesi istenen parçanın gerçek özelliklerinin ifade edilememesine neden olur. Burada görünüşlerden biri eksik olursa parçanın anlatımında eksiklik ve belirsizlik ortaya çıkacaktır. Şekil 15’teki 1. Ön bakış yönünde görülen yüzeylerin teknik resmi çizilerek ön görünüş tamamlanmış olur (Şekil 16a).2. Şekil: 15 Ortak görünüşlü parçalar [3].

üst ve sol yandan görünüşte görülen yüzeyler ayırt edilmiş olur. Bazı durumlarda bir görünüşten diğerine bilgi taşımak için yardımcı çizgi kullanımı gerekebilir. Yani. ön görünüşte kullanılan renkten veya tarama şeklinden farklı taranabilir. • Ön görünüş her zaman merkezde yer alır.• Perspektife üstten bakıldığında görülen yüzeyler. Böylece ön ve üst görünüşte görülen yüzeyler ayırt edilmiş olur. Böylece perspektifi verilen bir parçanın üç görünüşü çizilmiş olur (Şekil 16c). Böylece ön. • Görünüşlerin hepsi birbirini tam olarak karşılamalıdır. Sol yan bakış yönünde görülen yüzeylerin teknik resmi çizilerek soldan görünüş tamamlanmış olur. • Tüm görünüşlerin ön görünüşe göre konumları belirlidir. ön ve üst görünüşte kullanılan renklerden veya tarama şekillerinden farklı taranabilir. Şekil: 16 Görünüşlerin oluşturulması [3]. Şekil 17’de bir görünüşten diğerine taşıma çizgileri kullanılarak nasıl bilgi taşındığına ilişkin bir örnek görülmektedir. • Görünüşler arasındaki mesafe için. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 20 . • Perspektife sol yandan bakıldığında görülen yüzeyler. Üstten bakış yönünde görülen yüzeylerin teknik resmi çizilerek üstten görünüş elde edilir (Şekil 16b). Ön görünüşle beraber diğerlerinden hangilerinin kullanılacağı önceden dikkatlice belirlenmelidir. parçanın herhangi bir ayrıntısından çıkarılacak yardımcı çizgi tüm görünüşlerde aynı ayrıntıya karşılık gelmelidir. değiştirilemez. Ancak çizim tamamlandıktan sonra bu yardımcı çizgiler kaldırılmalıdır. Şekil: 17 Yardımcı taşıma çizgilerinin kullanımı[2]. • Görünüşler arasında yardımcı çizgiler kullanılabilir. ölçülendirme yapılacağı da dikkate alınarak makul bir değer belirlendikten sonra bu değerin tüm görünüşler arasında aynı olması sağlanmalıdır.

PERSPEKTİF RESİMDEN GÖRÜNÜŞ ÇIKARMA UYGULAMALARI: Uygulama 1: Aşağıda izometrik perspektifleri verilen üç parçanın ön. Perspektif resimler üzerindeki harfleri görünüşlerdeki ilgili yüzeyler üzerine yazınız.3. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 21 . solyan ve üst görünüşleri eksiksiz olarak çizilmiştir.

. Hangi görünüşün ü hangi parçaya p ait t olduğunu belirleyerek tabloyu u doldu urunuz.Uygu ulama 2: Pe erspektif resimleri veri ilen altı parç çaya ait ön. sol yan ve üst görünüşler gruplar r halin nde verilmi iştir. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa a 22 .

Görünüşler arasındaki mesafe herzaman aynı kalmalıdır. İpucu: Çizilecek görünüşler ve görünüşlerdeki tüm detaylar tam olarak bibirini karşılamalı.Uygulama 3: Perspektif resimleri verilen üç parçaya ait verilmeyen görünüşleri çiziniz ve eksik bırakılmış olan çizgileri tamamlayınız. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 23 . aynı yatay ya da düşey doğrultu üzerinde olmalıdır.

Uygu ulama 4: İzometrik perspektif p r resimleri verilen 10 adet parçan nın ön. soly yan ve üst t görün nüşlerini be elirlenen ala anlara çizini iz [1]. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa a 24 .

İpuc cu: Altı gö örünüş içind den.Uygu ulama 5: Aşağıda per rspektif res smi verilen parçanın üç ü görünüşü (A: Ön görünü g ş. F: : Arka görün nüş) çiziniz z. Diğer e üç görün nüşün her biri b ise (yan ni arka. Standar rt görünüşle erin iç bölü ümlerindeki i o görün nür çizgiler r de. Bu u parçanın di d ğer üç gö örünüşünü (D: ( Sağyan n görün nüş. sağyan ve alt t görünüşle er). standa art set olara ak genellik kle ön. soly yan ve üst görünüşler r kulla anılar. tam olarak k stand dart görünü üşlerin tersi olarak orta aya çıkacak ktır. E: Alt görünüş. C: Üst gö örünüş) çizilmiştir. standart t o görün nüş setinde eki karşılıklar k ına göre e parça 180 döndürü ülerek çizil ldiği için. B: : Solyan görünüş. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa a 25 . görünmez z çizgi iye dönüşec cektir. yine pa arçanın 180 0 dönmüş olarak o çiziliyor olmasın ndan dolayı.

verilen ipuçlarından yararlanarak çiziniz.Uygulama 6. Uygulama 6. verilen ipuçlarından yararlanarak çiziniz. solyan ve üst görünüşlerini.b: İzometrik perspektif resmi verilen parçanın ön. solyan ve üst görünüşlerini. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 26 .a: İzometrik perspektif resmi verilen parçanın ön.

solyan ve üst görünüşlerini.b: Eğik perspektif resmi verilen parçanın ön. verilen ipuçlarından yararlanarak çiziniz. solyan ve üst görünüşlerini.Uygulama 7. Uygulama 7. verilen ipuçlarından yararlanarak çiziniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 27 .a: Eğik perspektif resmi verilen parçanın ön.

solyan ve üst görünüşlerini. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 28 . verilen ipuçlarından yararlanarak çiziniz.Uygulama 8: Perspektif resmi verilen parçanın ön.

verilen ipuçlarından yararlanarak çiziniz.Uygulama 9: Perspektif resmi verilen parçanın ön. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 29 . solyan ve üst görünüşlerini.

Uygulama 10: Perspektif resmi verilen parçanın ön. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 30 . solyan ve üst görünüşlerini. verilen ipuçlarından yararlanarak çiziniz.

Uygulama 11: Aşağıdaki tabloda 15 adet parçanın perspektif resimleri ve görünüşleri verilmiştir. Bu görünüşlerin nasıl elde edildiklerini inceleyiniz [2]. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 31 .

iki boyutlu çizimlerden üç boyutlu görünüme geçebilmek. Ancak. ve iki görünüşten üçüncü görünüşü elde edebilmek için. bir görünüşteki nokta komşu görünüşte çizgiye. 2. yandaki şekilde de görüldüğü gibi. Birisi diğerine göre ya daha derindedir ya da daha üsttedir. Görünüşler arasındaki mesafe aynı olmalıdır. mevcut görünüşlerdeki detayların yatay ve düşey paralel yardımcı çizgilerle yeni çizilen görünüşün (birinci adımda oluşturulmuş olan) çizim alanına taşınırlar. 3. Adım . Bu prensiplere göre. yoksa eksen çizgisi mi olacakları da belirlenmelidir.4. Üç boyutlu düşünebilme yeteneğini kazanmak. bunlardan hangilerinin resimde kalacağı ve hangilerinin resimden kaldırılacağı belirlenmelidir. Bu yorumlamalar yapılırken teknik resim prensipleri hatırda tutulmalıdır. Yani aynı yatay veya düşey doğrultuda çizilmelidir. Bir görünüşün en dış hatlarının ana (görünür) çizgilerle çizilmesi gerektiği ve bu çizgilerin bir kapalı alan oluşturacağı açıktır. bir görünüşteki çizgi ise komşu görünüşte yüzeye tekabül eder. kalem bastırılmadan yapılmalıdır. parçanın genişliğine ve derinliğine ait ayrıtların ise sağa ve sola doru. aşağıda verilen işlem sırası çerçevesinde basitten zora doğru çok sayıda uygulama yapmak gerekmektedir. 1. Adım .Görünüşlerin Oluşturulması: Buraya kadar olan aşamalar silik bir şekilde. bu en dış hatların oluşturduğu kapalı alan içinde başka ana çizgiler de varsa bunun anlamı şudur. Adım . 4. İKİ GÖRÜNÜŞTEN ÜÇÜNCÜ GÖRÜNÜŞÜN ELDE EDİLMESİ Verilen iki görünüşten yararlanarak. İzometrik perspektif. bu görünüşlerin ait olduğu parçanın üç boyutlu bir cisim olarak zihinde canlandırılması ve bunun ardından da eksik olan üçüncü görünüşün algılanması (ve çizilmesi) teknik resmin okunmasıdır. Görünüşler ortaya çıktıktan sonra tüm yardımcı çizgiler resimden silinir ve diğer çizgiler koyulaştırılarak resim tamamlanır. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 32 . ikinci aşamada yapılması gereken şey. Bu durumlardan hangisinin söz konusu olduğu diğer görünüşle birlikte değerlendirilerek belirlenir. Bu konudaki diğer yaklaşım ise. izometrik perspektif çizim kuralları uygulanarak birbirine eklendiklerinde. eksik olan üçüncü görünüşü zihinde canlandırmak daha kolay olacaktır. İç ana çizgilerle oluşan bibirine komşu kapalı alanlar arasında kot farkı var ve bu alanlar aynı düzlemde değiller demektir. Herhangi bir parçanın bilinen iki görünüşünden yola çıkarak parçayı algılamak ve üçüncü görünüşü elde etmek (yani resmi okumak). resimde kalacak olan çizgilerin ana (görünür) çizgi mi. yatayla 30o açı yapacak şekilde çizilmeleriyle ortaya çıkmaktadır. kağıt düzleminden bakış doğrultusunda size doğru uzanmaktadır. Görünüşler tam olarak birbirlerini karşılamalıdır. Dolayısıyla. mevcut görünüşlerden ölçülerek çizilir. görünmez çizgi mi.Görünüşlerdeki Detayların Taşınması: Parçaya ait herhangi bir detay tüm görünüşlerde aynı yatay veya düşey doğrultuda olmalıdır. Adım . önce eldeki iki görünüşten yararlanarak parçanın izometrik perspektifini çizmek ve daha sonra da perspektiften yararlanarak üçüncü görünüşü çizmek şeklindedir. Ayrıca. Parçanın eldeki bilinen görünüşleri.Taşınan Detayların Yorumlanması: Yardımcı çizgilerle taşınan detaylar tet tek yorumlanarak.Çalışma Alanının Sınırlarının Belirlenmesi: Eksik olan görünüşün çizileceği dikdörtgensel alanın ayrıtlarından her biri. perspektiften yola çıkarak görünüşleri elde etmeye nazaran daha zor bir işlemdir. parçanın yüksekliğine ait ayrıtların düşey olarak.

Uygulama 12: ÖN ve SOLYAN görünüşleri verilen parçanın ÜST görünüşünü ve izometrik perspektifini çiziniz.

İzometrik perspektif çizim kurallarını verilen iki görünüşe (ön ve solyan görünüşler) uygulayarak parçaya ait izometrik perspektifi çiziniz.

[Şirket adresini yazın]

Sayfa 33

Uygulama 13: ÖN ve ÜST görünüşleri verilen parçanın SOLYAN görünüşünü ve izometrik perspektifini çiziniz.

İzometrik perspektif çizim kurallarını verilen iki görünüşe (ön ve üst görünüşler) uygulayarak parçaya ait izometrik perspektifi çiziniz.

MKM103 TEKNİK RESİM-I

Sayfa 34

Uygulama 14: ÖN ve SOLYAN görünüşleri verilen parçanın ÜST görünüşünü ve izometrik perspektifini çiziniz.

Uygulama 15: ÖN ve SOLYAN görünüşleri verilen parçanın ÜST görünüşünü ve izometrik perspektifini çiziniz.

MKM103 TEKNİK RESİM-I

Sayfa 35

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 36 .Uygulama 16: SOLYAN ve ÜST görünüşleri verilen parçanın ÖN görünüşünü ve izometrik perspektifini çiziniz. Uygulama 17: SOLYAN ve ÜST görünüşleri verilen parçanın ÖN görünüşünü ve izometrik perspektifini çiziniz.

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 37 . Uygulama 19: ÖN ve ÜST görünüşleri verilen parçanın SOLYAN görünüşünü ve izometrik perspektifini çiziniz.Uygulama 18: ÖN ve ÜST görünüşleri verilen parçanın SOLYAN görünüşünü ve izometrik perspektifini çiziniz.

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 38 .Uygulama 20: ÖN ve ÜST görünüşleri verilen parçanın SOLYAN görünüşünü ve izometrik perspektifini çiziniz. Uygulama 21: ÖN ve ÜST görünüşleri verilen parçanın SOLYAN görünüşünü ve izometrik perspektifini çiziniz.

U Profil. Üst görünüşte eksik bırakılan çizgileri tamamlayınız. T Profil.Uygulama 22: (T) profilden kesilerek elde edilmiş olan ve aşağıda ÖN ve ÜST görünüşleri verilen parçanın SOLYAN görünüşünü ve izometrik perspektifini çiziniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 39 . Z Profil). Tüm profil boyunca kesit geometrisi ve ölçüleri sabittir. üniform kesite sahip parçalardır. Uygulama 23: (T) profilden kesilerek elde edilmiş olan ve aşağıda ÖN ve ÜST görünüşleri verilen parçanın SOLYAN görünüşünü ve izometrik perspektifini çiziniz. I Profil. haddeleme veya ekstrüzyon yöntemiyle üretilen. Üst görünüşte eksik bırakılan çizgileri tamamlayınız. İpucu: Profiller. Kesit geometrisinin benzerlik gösterdiği harflerle isimlendirilirler (L Profil. H profil.

Üst görünüşte eksik bırakılan çizgileri tamamlayınız. Üst görünüşte eksik bırakılan çizgileri tamamlayınız.Uygulama 24: (L) profilden kesilerek elde eilmiş olan ve aşağıda ÖN ve ÜST görünüşleri verilen parçanın SOLYAN görünüşünü ve izometrik perspektifini çiziniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 40 . Uygulama 25: (U) profilden kesilerek elde edilmiş olan ve aşağıda ÖN ve ÜST görünüşleri verilen parçanın SOLYAN görünüşünü ve izometrik perspektifini çiziniz.

1 2 3 4 5 6 7 8 MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 41 .İki Görünüşten Üçüncü Görünüşün Elde Edilmesi İçin Ek Uygulamalar [8]: Aşağıda ÖN ve SOLYAN görünüşleri verilen parçaların ÜST görünüşlerini çiziniz.

9 10 11 12 13 14 15 16 MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 42 .Aşağıda ÖN ve SOLYAN görünüşleri verilen parçaların ÜST görünüşlerini çiziniz.

17 18 19 20 21 22 23 24 MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 43 .Aşağıda ÖN ve SOLYAN görünüşleri verilen parçaların ÜST görünüşlerini çiziniz.

25 26 27 28 29 30 31 32 MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 44 .Aşağıda ÖN ve ÜST görünüşleri verilen parçaların SOLYAN görünüşlerini çiziniz.

Aşağıda ÖN ve ÜST görünüşleri verilen parçaların SOLYAN görünüşlerini çiziniz. 33 34 35 36 37 38 39 40 MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 45 .

41 42 43 44 45 46 47 48 MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 46 .Aşağıda ÖN ve ÜST görünüşleri verilen parçaların SOLYAN görünüşlerini çiziniz.

• Ölçü çizgilerinin görünüşlere ve birbirlerine uzaklıkları yazı yüksekliğinin (text height) 2 katı kadar olmalıdır. uçlarında oklar bulunan ölçü çizgisi (dimension line) yerleştirilir. Bir çizimin tamamında ok boyutu sabit kalmalıdır. yüzey kalitesi ve diğer yüzey özellikleri. yatay ölçülerde ölçü çizgisinin üstüne ve düşey ölçülerde ise ölçü çizgisinin soluna yazılır. parça malzemesi ve parça adedi gibi bilgiler de resim üzerinde gösterilmelidir. Adı geçen ölçülendirme bileşenleri Şekil 18’de gösterilmiştir. • Ölçü değeri. parçanın boyutları. • Sınır çizgileri ölçü çizgisini 1-2 mm geçecek şekilde uzatılmalıdırlar. ok yüksekliğinin 3 katı olmalıdır. Ancak ölçülendirme yapılırken aşağıda belirtilen pek çok hususa dikkat etmek gerekmektedir: • Ölçülendirmede kullanılan tüm çizgiler yardımcı çizgilerdir. • Ok boyu. geometrik kalite özellikleri. ÖLÇÜLENDİRME: Teknik resimde parçanın şekli görünüşlerle ifade edildikten sonra. Bu ilave bilgilerin verilmesi işlemine ölçülendirme adı verilir. A4 çizimlerinde yazı yüksekliği 3 olarak alınabilir.5.1. bu boyutlara ait toleranslar. Ölçü değeri ise (dimension) ölçü çizgisi üzerine yazılır. Şekil: 18 Ölçülendirme bileşenleri [4]. • Ölçülerin yazılmasında 75o eğimli norm yazı kullanılır. Ölçülendirilecek kenar iki tane sınır çizgisiyle (extension line) belirtilir. Her iki durumda da ölçü çizgisine paralel ve çizgi ortalanarak yazılmalıdır. Bu çizgiler arasına. Ölçülendirme Kuralları: Ölçülendirmenin genel mantığı yukarıda anlatıldığı gibi oldukça basittir. A4 çizimlerinde ok boyutu (arrow size) 3 olarak alınabilir. 5. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 47 .

Şekil: 19 Sınır çizgileri ölçü çizgisini kesmemelidir. Sınır çizgileri ise zorunlu olmadıkça birbirlerini kesmemelidir. • Ölçüler resmin dışında yer almalı. • Görünmez çizgilerden ölçü verilmez. Şekil 20’de gösterilen bu uygulamaya temel kenar yöntemi denir. • Ölçü çizgileri hiçbir şekilde birbirini kesemez. • Ölçü okları hiçbir şekilde resmin herhangi bir ana çizgisine temas edemez. bu durumlarda ölçü değerlerinin karışmaması ya da eksen üzerine gelmemesi için sağa-sola kaydırılabilirler. ölçüler bu kenara göre verilir. Bunu sağlamak üzere. • Sınır çizgileri iki görünüşü birleştirmemeli. Şekil 19’da görüldüğü gibi. Şekil: 20 Temel kenar yöntemi. Eksen çizgileri de yine iki görünüşü birleştirmemeli ve resmin sınırlarında sonlanmayıp 5 mm kadar dışarıya taşmalıdır. verilen ölçü sadece bir görünüşe ait olmalıdır. küçük olan ölçü resme daha yakın olmalıdır.Çok sayıda paralel ölçü varsa ya da eksen çizgisi geçiyorsa. zorunlu olmadıkça resim üzerinde ölçü verilmemelidir. • Resmi çizilen parçanın imalatı ya da ait olduğu bütün içindeki fonksiyonu açısından kritik öneme sahip bir kenarı varsa. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 48 .

Şekil l 22 2’de gösteri ilen bu uygu ulamaya zin ncirleme ölçülendirme e denir.• D Diğer bir yö öntem. d Bu örnekte ö tem mel kenar ve e zincirlem me ölçü yön ntemleri bir r ar rada kullanılmıştır. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa a 49 . d Şekil: 21 Temel eksen e yöntemi i. • D Diğer bir yön ntem ise. Şekil l 23’de gösterilen bu uygulamaya u a ka arma ölçül lendirme denir. • A Adı geçen yö öntemler ay ynı anda da kullanılabil lirleri. öl lçülerin bir doğru boyu unca yan ya ana sıralanm ması şeklind dedir. ölçülerin parça eksenine göre g verilm mesidir. Şekil: 22 2 Zincirlem me ölçülendirm me. Şekil: 23 2 Karma ölç çülendirme [1 1]. Şek kil 21’de gö österilen bu u uy ygulamaya temel t eksen n yöntemi denir.

• Bir ölçü iki görünüşü ilgilendiriyorsa bu iki görünüş arasındaki alanda verilmelidir. Ok yerine 1 mm çaplı içi dolu daireler de (donut) kullanılabilir. Kaynak [1. • Taranan alanda ölçülendirme yapılmamalıdır. (∅) için (%%c). 2. 4. • Çap ölçülerinde (∅). 5] MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 50 . Bu görünüşte yarıçap ölçülendirilmesi yapılmaz. (Şekil: 24) Şekil: 24 Ölçü oku yerine içi dolu dairelerin kollanılması. (°) için (%%d) ve (±) için (%%p) tuşlanmalıdır. açı ölçülerinde (°) ve tolerans verilirken (±) işaretleri kullanılır. Bu durumda. • Ölçüler görünüşlere mümkün olduğunca eşit dağıtılmalıdır. • Yarım kesitlerde iç çap ölçü çizgileri tek okla verilir. olmayan diğer okun aslında var olduğu ve simetri çizgisine temas etmekte olduğu düşünülür. oklar 180o döndürülerek sınır çizgilerinin dışına konulabilirler. • Ölçülendirmede mümkün olan en az sayıda ölçü kullanılmalıdır. • Açı ölçülendirmelerinde sınır çizgileri açı merkezini gösterecek şekilde konulur ve ölçü çizgisi ise açıyla eş merkezli bir yay parçası olarak konulur. 21) • Yer darlığı nedeniyle iki okun sınır çizgileri arasına sığdırılamadığı durumlarda.• Eksen çizgileri sınır çizgisi olarak kullanılabilirler. Ancak eksen çizgisi özelliklerini korumalıdırlar. • Silindirik formlara ait çap ölçüleri dairesel görünüşte değil dikdörtgen görünüşte verilmelidir. Zorunlu durumlarda ölçü değerinin yazılacağı yerdeki tarama çizgileri silinmelidir. • Görünüşler arasında ölçü tekrarından sakınılmalıdır. Bilgisayarda çizim yapılırken bu işaretleri elde etmek üzere. • Makine parçasının imalatı sırasında kendiliğinden oluşan detaylarda ölçülendirme yapılmaz. yarıçap ölçülerinde (R). • Bir ölçü en iyi göründüğü görünüşte verilmelidir. (Şekil: 20.

2. Ölçü Okuma Uygulamaları: Uygulama 26: Üç görünüşü ve ölçüleri verilen parçanın izometrik perspektifini tamamlayınız ve harflerle gösterilen ölçülerin değerlerini belirleyerek tabloya yazınız.5. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 51 .

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 52 .Uygulama 27: Üç görünüşü ve ölçüleri verilen parçanın izometrik perspektifini tamamlayınız ve harflerle gösterilen ölçülerin değerlerini belirleyerek tabloya yazınız.

Uygulama 28: Üç görünüşü ve ölçüleri verilen parçanın izometrik perspektifini tamamlayınız ve harflerle gösterilen ölçülerin değerlerini belirleyerek tabloya yazınız. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 53 .

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 54 .Uygulama 29: Üç görünüşü ve ölçüleri verilen parçanın izometrik perspektifini tamamlayınız ve harflerle gösterilen ölçülerin değerlerini belirleyerek tabloya yazınız.

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 55 .Uygulama 30: Üç görünüşü ve ölçüleri verilen parçanın izometrik perspektifini tamamlayınız ve harflerle gösterilen ölçülerin değerlerini belirleyerek tabloya yazınız.

Uygulama 31: Üç görünüşü ve ölçüleri verilen parçanın izometrik perspektifini tamamlayınız ve harflerle gösterilen ölçülerin değerlerini belirleyerek tabloya yazınız. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 56 .

26~31. Uygulamaların Çözümleri: MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 57 .

GÖRÜNÜŞ ÇIKARMA VE ÖLÇÜLENDİRME UYGULAMALARI: Uygulama 32: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN. standart çizgi tipi ve kalınlıklarına ve diğer çizim kurallarına uyulması çizim kalitesini artıracaktır. SOLYAN ve ÜST görünüşlerini 1:1 ölçeğinde çizerek ölçülendiriniz. (Çizim yapılırken.) [Şirket adresini yazın] Sayfa 58 .6. kurşun kalemle ve kalemi bastırmadan çizimin ana hatları ortaya çıkarıldıktan sonra koyulaştırma yapılması. çift gönye kullanarak çizgilerin paralel ya da dik olmalarının sağlanması.

Bu işlemin uygulanışı üç adım halinde aşağıda açıklanmıştır: 1. bir parçanın eğik bir düzlemden kesilmesi durumunda. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 59 . c ve d yardımcı çizgileri çizilerek. Bu uygulamada olduğu gibi. parçanın standart geometrik özelliği bozulacağından. Adım: Sırasıyla a. parçanın görünüşlerinin çizilmesinde.Uygulama 33: Katı modeli. yardımcı çizgiler kullanılarak bir görünüşten diğerine bilgi taşıma işleminin yoğun olarak kullanılması gerekmektedir. perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN. Bir görünüşten diğerine bilgi taşımak için yardımcı çizgiler kullanılır. SOLYAN ve ÜST görünüşlerini 1:2 ölçeğinde çiziniz. kesme düzleminin parçanın ayrıtlarını kestiği 1 ~ 10 noktaları belirlenir. b.

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 60 . g. Adım: Görünüşler ortaya çıktıktan sonra bilgi taşımak için kullanılan yardımcı çizgiler resimden kaldırılmalı ve kesilen yüzeyler taranmalıdır. kesme işleminden dolayı parçaya eklenen ilave detayları ifade eden görünür ve görünmez ayrıtlar çizilir. i. 1’ ~ 10’ noktaları bulunarak. 3. m ve n yardımcı çizgileri çizilerek. j. e f. l. Adım: Yerleri belirlenen bu 10 noktadan. k. h.2.

Uygulama 34: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN ve ÜST görünüşlerini 1:1 ölçeğinde çizerek ve ölçülendiriniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 61 .

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 62 .Uygulama 35: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN ve ÜST görünüşlerini 1:1 ölçeğinde çizerek ölçülendiriniz.

SOLYAN ve ÜST görünüşlerini 1:1 ölçeğinde çizerek ölçülendiriniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 63 .Uygulama 36: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN.

Uygulama 37: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN ve ÜST görünüşlerini 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 64 .

Uygulama 38: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN ve ÜST görünüşlerini 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz.

MKM103 TEKNİK RESİM-I

Sayfa 65

Uygulama 39: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN, SOLYAN ve ÜST görünüşlerini 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz.

MKM103 TEKNİK RESİM-I

Sayfa 66

Uygulama 40: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN, SOLYAN ve ÜST görünüşlerini 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz.

MKM103 TEKNİK RESİM-I

Sayfa 67

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 68 .Uygulama 41: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN ve ÜST görünüşlerini 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz.

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 69 .Uygulama 42: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN ve ÜST görünüşlerini 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz.

Uygulama 43: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN ve ÜST görünüşlerini 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 70 .

SOLYAN ve ÜST görünüşlerini 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz.Uygulama 44: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 71 .

Uygulama 45: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 72 . SOLYAN ve ÜST görünüşlerini 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz.

Uygulama 46: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN ve ÜST görünüşlerini 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 73 .

Uygulama 47: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN ve ÜST görünüşlerini 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 74 .

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 75 .Uygulama 48: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN ve ÜST görünüşlerini 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz.

Uygulama 49: Verilen solyan ve üst görünüşlerden yararlanarak eksik olan ön görünüşü elde ediniz. Parçanın perspektif resmini çiziniz. Perspektif Resim: MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 76 .

Uygulama 50: Verilen solyan ve üst görünüşlerden yararlanarak eksik olan ön görünüşü elde ediniz. Parçanın perspektif resmini çiziniz. Perspektif Resim: MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 77 .

Uygulama 51: Verilen solyan ve üst görünüşlerden yararlanarak eksik olan ön görünüşü elde ediniz. Perspektif Resim: MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 78 . Parçanın perspektif resmini çiziniz.

Perspektif Resim: MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 79 . Parçanın perspektif resmini çiziniz.Uygulama 52: Verilen solyan ve üst görünüşlerden yararlanarak eksik olan ön görünüşü elde ediniz.

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 80 . parçanın hayali bir kesme düzleminden kesilerek ikiye ayrıldığı varsayılır. diğerleri yanlıştır [4]. Şekil 26 ve 27’de kesit alma işleminin resmi görünmez çizgilerden nasıl arındırdığı görülmektedir. Bu iki parçadan bakış yönüne göre önde kalan parça atılır ve diğer parçanın görünüşü çizilir. Şekil: 25 Kesit alma işlemi [4]. Bunun için.7. Şekil: 26 Kesit alma işleminin görünmez çizgileri görünür hale getirmesi [4]. KESİT RESİMLER: Kesit alma işlemi. Elde edilen resim bir kesit resimdir. Şekil: 27 Soldaki çizim doğru. Şekil 25’de görüldüğü gibi. makine parçalarının iç kısımlarına ait ayrıntıların resimde belirtilebilmesi ve görünüşlerin görünmeyen kenarları ifade eden kesikli çizgilerden arındırılarak sadeleştirilmesi için uygulanır.

parça malzemesi hakkında da bilgi verirler. desen çizgilerinin açısı (angle). desen ölçeği (scale) ve taranacak alan seçilerek işlem gerçekleştirilir. demir esaslı malzemeleri ve genel amaçlı kullanımı ifade eden Ansi31 deseni kullanılmaktadır. tarama deseni ile taranan alanı sınırlayan ana çizgiler birbirine paralel ya da dik olmamalıdırlar. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 81 . Bu desenler. … şeklinde isimlendirme yapılır. Bu çizginin kalın olan uçlarına. Bu komut çalıştırıldığında sırasıyla tarama deseni (hatch pattern). Tarama desenlerinin yönleri birbirine komşu yüzeylerde 90o yön değiştirmelidir. • Kesilen yüzeyler bir tarama deseni seçilerek taranırlar.Kesit resimler çizilirken şu hususlara dikkat edilmelidir: • Parçanın hangi düzlemden kesildiği. kesme düzlemi çizgisiyle kesit resme komşu olan bir görünüşte belirtilmelidir. Birçok farklı tarama deseni mevcuttur. B-B. uçları ana çizgi formunda olan bir eksen çizgisidir. Şekil 28’de görüldüğü gibi. şekil de görüldüğü gibi A-A. C-C. • Tarama işlemi tarama hatch komutu ile yapılmaktadır. kesit resmi gösterecek yönde konulan oklarla. Makine parçalarında. • Şekil: 29 Tarama deseninin yönü [4]. Şekil 29’da olduğu gibi. Tarama çizgileri yardımcı çizgi sınıfına dahildir. Şekil: 28 Tarama desenleri ve ifade ettikleri malzemeler [4]. Bu çizgi.

perde gibi destek elemanları ve mil. Şekil 31’de görüldüğü gibi. • Sac levha ve conta gibi parçaların kesit yüzeyleri taranamayacak kadar dar olduğundan tamamen siyaha boyanır (tarama deseni olarak solid seçilir). Şekil: 30 Kesit alma işleminden sonra iç ayrıtların çizilmesi unutulmamalıdır [1]. Şekil 27’de görüldüğü gibi resimden kaldırılırlar. perçin. sadece kenarlara yakın bölgelerin taranması yeterlidir. • Taranan alan üzerinde ölçülendirme yapılmamalıdır. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 82 . kesit alma işleminden sonra kesit resimde hala görünmez çizgi kalıyorsa bu çizgiler. • Takviye duvarı. somun. vida. Şekil: 31 Geniş alanlarda kenara yakın bölgelerin taranması yeterlidir [4]. • Taranacak alan çok büyük ise bu alanın tamamını taramak yerine. rulmanların yuvarlanma elemanları gibi makine elemanları kesme düzlemi üzerinde olsalar bile kesilmemiş kabul edilirler ve taranmazlar. perno. Bu nedenle. Şekil 27 ve 30’da görüldüğü gibi. kama.• Kesit alma işlemi resmi görünmez çizgilerden kurtarmak için yapılmaktadır. Zorunlu hallerde. muylu. cıvata. ölçü değerinin üzerine geldiği tarama çizgileri silinmelidir. Şekil 32’de görüldüğü gibi. bu kenarların ana çizgilerle çizilmeleri gerekmektedir. • Kesit alındığında daha önce görünmeyen iç kenarlar artık görünür hale gelecektir. payanda. Şekil: 32 Taranan alanda ölçülendirme yapılırsa tarama çizgisi silinmelidir [4]. pim.

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 83 . Bunları tam kesit. kesit düzleminin sayısı ve parçanın hangi kısımlarını kestiği esas alınarak belirlenir.7. Kesit Görünüş Çeşitleri: Kesit görünüş çeşitleri.1. kademeli kesit. kısmi kesit. Şekil: 33 Kesit görünüş çeşitleri [3]. Şekil 33’te kesit görünüş çeşitleri verilmektedir. yarım kesit. Buna göre kesit resimler altı farklı biçimde karşımıza çıkmaktadır. döndürülmüş kesit ve profil kesit olarak sayabiliriz.

7.1. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 84 .1. Tam Kesit: Kesme düzlemi parçanın ana ekseninden geçirilerek parça ikiye bölünüyor ve parçalardan birisi atılıp diğeri çiziliyorsa bu bir tam kesittir. Şekil 34’de böyle bir kesit örneği görülmektedir. Şekil: 34 Tam kesit örneği [1].

(Parçanın yarısı kesilip çıkarılıyorsa tam kesit.1. Şekil 35 ve 36’da böyle bir kesit örneği görülmektedir. çeyreği kesilip çıkarılıyorsa yarım kesittir. görünüşün yarısında parçanın iç tarafına ait detayları.7. sol veya üst tarafında ise dış kısım hakkında fikir sahibi olunur.2. simetri eksenine göre sağ veya alt tarafı kesit olarak diğer tarafı ise normal görünüş olarak çiziliyorsa bu bir yarım kesittir. Yarım Kesit: Parçanın ¼ lük kısmı kesilip çıkarılıyor ve geriye kalan parça. Cismin üzerinde bulunan simetri ekseninden kesildiği varsayılarak görünüşün sağ veya alt tarafında iç kısım. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 85 . Bu tür kesit resimler.) Şekil: 35 Yarım kesit uygulaması [3]. diğer yarısında ise dış tarafına ait detayları anlatan kesit resimlerdir.

Şekil 37 3 ve 38’d de döndürü ülmüş kesi it örnekleri i görül lmektedir.3 3. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa a 86 . Aç A ılı konum mda bulunan n parçanın belirli bir bölümündek b ki eksen üze erinde kesit t düzle emi alınır. 7. Şekil: 37 Dön ndürülmüş-kad demeli kesit örne ö ği [1].1. Bu B kesit dü üzlemi belli i bir merkez ze göre dön ndürülerek p parçaya ait eğik kısım izdüşüm düzle emlerine paralel p kon numa getir rilir.Şekil: 36 Ta am ve yarım kesitlere k bir ör rnek [1]. Döndürü ülmüş Kesi it: Kesm me düzlemi i dışında kalan k bir ayr a ıntının kesme k düzl lemi üzerin ne döndürü ülerek kesit t resim mde ifade edilmesi uygulamas u ıdır. Karşı izdüşüm m düzlemin ne taşınan n dönd dürülmüş bö ölümün kesi it görünüşü çizilir.

Serbest el çizgisi belirli bir geometrisi olmayan.Şekil: 38 Döndürülmüş-kademeli kesit örneği [3]. Kesit bölgesi ince bir serbest el çizgisiyle belirtilir ve taranır. Şekil 39 ve 40’da böyle bir kesit örneği görülmektedir. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 87 . Kısmi Kesit: Bölgesel ayrıntıları göstermek için sadece o bölgede alınan kesite kısmi kesit adı verilir.1. ince sürekli çizgiyle ve serbest olarak rastgele çizilen bir çizgidir.4. 7. Bu çizgi. bilgisayarda çizim yapılırken spline veya sketch komutları kullanılarak çizilir.

Şekil: 40 Kısm mi kesit uygu ulamasına bir örnek ö [3]. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa a 88 .Şekil: 39 Kısm mi kesit uygu ulamasına bir örnek ö [1].

7. kırılarak çizilebilirler.7.1. Şekil: 42 “L” profilin kesit resminin ön görünüşü üzerinde çizilmesi.6.1. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 89 . Kırılma yerleri eksen çizgisiyle ya da serbest el çizgisiyle gösterilirler. Ayrıca bu tip uzun parçalar. Profil Kesit: Üniform kesite sahip parçalar tek görünüşle ifade edilebilirler. Kademeli Kesit: Daha fazla ayrıntıyı kesit resme taşıyabilmek için kesme düzleminin bir kırık çizgi boyunca geçirildiği uygulama biçimidir. Böyle parçaların kesitleri de aynı görünüş üzerinde belirtilir. Şekil 42 ve 43’de profil kesit örnekleri görülmektedir. Şekil: 41 Kademeli kesit örnekleri [1]. Şekil 41’de böyle bir kesit örneği görülmektedir. resim alanını daha verimli kullanabilmek için. Bu uygulama profil kesit ismiyle anılır.5.

.1. kes sit görünüşe anlam kaz zandırmak için kesilse e dahi kesilm memiş gibi i düşünülerek ü tara anmazlar. dişler vb. rondelalar. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa a 90 . perçinle er. rulman nlar.Şekil: : 43 Profil ke esit örneği [1]. zincir r bakla aları. Makine Elemanlar rının Kesitl leri: Bazı makine pa arçaları. makar ralar. Şekil: e 44 Mak kine parçalarından n kesit alınmas n ı [3]. . somunlar. pimler. takv viye kanatları.7 7. Şekil 44’de görüldüğü gibi. makine e elemanları boylamasına n kesildikl lerinde taran nmazlar. 7. cıvatalar. miller r. kasnak kollar k ı. kamalar r.

.8. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa a 91 . KESİT UYGULAM U MALARI: Uygu ulama 53: Yarım ke esit alınmış perspekti if resmi ve e ölçüleri verilen pa arçanın ÖN N görün nüşünü TAM M KESİT olarak o 1:2 ölçe ö ğinde çiz ziniz ve ölç çülendiriniz.

Uygulama 54: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN görünüşünü TAM KESİT olarak 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 92 .

Uygulama 56: Aşağıda ÖN ve ÜST görünüşü verilmiş olan parçanın SOLYAN görünüşünü TAM KESİT olarak çiziniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 93 .Uygulama 55: Aşağıda ÖN ve ÜST görünüşü verilmiş olan parçanın SOLYAN görünüşünü TAM KESİT olarak çiziniz [1].

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 94 .Uygulama 57: Aşağıda SOLYAN ve ÜST görünüşü verilmiş olan parçanın ÖN görünüşünü KADEMELİ KESİT olarak çiziniz. Uygulama 58: Aşağıda SOLYAN ve ÜST görünüşü verilmiş olan parçanın ÖN görünüşünü TAM KESİT olarak çiziniz.

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 95 .Uygulama 59: Aşağıda ÖN ve ÜST görünüşü verilmiş olan parçanın SOLYAN görünüşünü TAM KESİT olarak çiziniz. Uygulama 60: Aşağıda SOLYAN ve ÜST görünüşü verilmiş olan parçanın ÖN görünüşünü TAM KESİT olarak çiziniz.

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa a 96 .Uygu ulama 61: Perspektif resmi ve öl lçüleri veril len parçanın ÜST görü ünüşünü TA AM KESİT olara ak 1:1 ölçeğinde çiziniz z ve ölçülen ndiriniz.

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa a 97 .Uygu ulama 62: Perspektif resmi r ve ölçüleri verile en parçanın ÖN ve ÜS ST görünüşlerini l TAM M KESİT olarak 1:1 ölçeğinde çiziniz ve e ölçülendiri iniz.

Uygulama 63: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN görünüşünü TAM KESİT olarak 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 98 .

Uygu ulama 64: Perspektif resmi ve ölçüleri ö veri ilen parçanın ÖN görü ünüşünü TA AM KESİT olara ak 1:1 ölçeğinde çiziniz z ve ölçülen ndiriniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa a 99 .

Uygulama 65: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN görünüşünü KADEMELİ KESİT olarak 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 100 .

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 101 .Uygulama 66: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın SOLYAN görünüşünü TAM KESİT olarak 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz.

Uygulama 67: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın SOLYAN görünüşünü KADEMELİ KESİT olarak 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz.

MKM103 TEKNİK RESİM-I

Sayfa 102

Uygulama 68: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN görünüşünü TAM KESİT olarak 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz.

MKM103 TEKNİK RESİM-I

Sayfa 103

Uygulama 69: Perspektif resmi ve ölçüleri verilen parçanın ÖN görünüşünü TAM KESİT olarak 1:1 ölçeğinde çiziniz ve ölçülendiriniz.

MKM103 TEKNİK RESİM-I

Sayfa 104

Uygu ulama 70: Perspektif resmi ve ölçüleri ö veri ilen parçanın ÖN görü ünüşünü TA AM KESİT olara ak 1:1 ölçeğinde çiziniz z ve ölçülen ndiriniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 105 .

İzometrik perspektif çizim kurallarını verilen iki görünüşe (ön ve solyan görünüşler) uygulayarak parçaya ait izometrik perspektifi çiziniz.Uygulama 71: Verilen sol yan ve üst görünüşlerden yararlanarak eksik olan ÖN görünüşü KADEMELİ KESİT olarak çiziniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 106 . Parçanın perspektif resmini çıkarınız.

Parçanın perspektif resmini çıkarınız. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 107 . İzometrik perspektif çizim kurallarını verilen iki görünüşe (ön ve solyan görünüşler) uygulayarak parçaya ait izometrik perspektifi çiziniz.Uygulama 72: Verilen sol yan ve üst görünüşlerden yararlanarak eksik olan ÖN görünüşü TAM KESİT olarak çiziniz.

Uygulama 73: Verilen sol yan ve üst görünüşlerden yararlanarak eksik olan ÖN görünüşü TAM KESİT olarak çiziniz. 9. İzometrik perspektif çizim kurallarını verilen iki görünüşe (ön ve solyan görünüşler) uygulayarak parçaya ait izometrik perspektifi çiziniz. Parçanın perspektif resmini çıkarınız. SİLİNDİRİK-SİMETRİK PARÇALARIN KESİT UYGULAMALARI: MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 108 .

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 109 .Uygulama 74: Yarım kesit alınmış perspektif resmi ve ölçüleri verilen silindirik-simetrik makine parçasının TAM KESİT durumdaki ÜST görünüşünü 1:1 ölçeğinde çizerek ölçülendiriniz.

Uygulama 75: Yarım kesit alınmış perspektif resmi ve ölçüleri verilen silindirik-simetrik makine parçasının TAM KESİT durumdaki ÜST görünüşünü 1:1 ölçeğinde çizerek ölçülendiriniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 110 .

Uygulama 76: Yarım kesit alınmış perspektif resmi ve ölçüleri verilen silindirik-simetrik makine parçasının TAM KESİT durumdaki SOLYAN görünüşünü 1:1 ölçeğinde çizerek ölçülendiriniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 111 .

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 112 .Uygulama 77: Yarım kesit alınmış perspektif resmi ve ölçüleri verilen silindirik-simetrik makine parçasının TAM KESİT durumdaki ÜST görünüşünü 1:1 ölçeğinde çizerek ölçülendiriniz.

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 113 .Uygulama 78: Yarım kesit alınmış perspektif resmi ve ölçüleri verilen silindirik-simetrik makine parçasının TAM KESİT durumdaki SOLYAN görünüşünü 1:1 ölçeğinde çizerek ölçülendiriniz.

Uygulama 79: Yarım kesit alınmış perspektif resmi ve ölçüleri verilmiş olan silindiriksimetrik makine parçasının TAM KESİT durumdaki ÜST görünüşünü 1:1 ölçeğinde çizerek ölçülendiriniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 114 .

Uygulama 80: Yarım kesit alınmış perspektif resmi ve ölçüleri verilmiş olan silindiriksimetrik makine parçasının TAM KESİT durumdaki ÜST görünüşünü 1:1 ölçeğinde çizerek ölçülendiriniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 115 .

MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 116 .Uygulama 81: Yarım kesit alınmış perspektif resmi ve ölçüleri verilmiş olan silindiriksimetrik makine parçasının TAM KESİT durumdaki ÜST görünüşünü 1:1 ölçeğinde çizerek ölçülendiriniz.

Uygulama 82: Yarım kesit alınmış perspektif resmi ve ölçüleri verilmiş olan silindiriksimetrik makine parçasının TAM KESİT durumdaki ÜST görünüşünü 1:1 ölçeğinde çizerek ölçülendiriniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 117 .

Uygulama 83: Yarım kesit alınmış perspektif resmi ve ölçüleri verilmiş olan silindiriksimetrik makine parçasının TAM KESİT durumdaki ÜST görünüşünü 1:1 ölçeğinde çizerek ölçülendiriniz. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 118 .

BİLGİSAYARDA ÇİZİM UYGULAMALARI: Uygulama 84: Uygulama 85: Uygulama 86: MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 119 .10.

Uygulama 87: Uygulama 88: Uygulama 89: MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 120 .

Uygulama 90: Uygulama 91: Uygulama 92: MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 121 .

Uygulama 93: Uygulama 94: Uygulama 95: MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 122 .

Uygulama 96: Uygulama 97: Uygulama 98: MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 123 .

Uygulama 99: Uygulama 100: MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 124 .

M.. Teknik Eğitim Fakültesi Matbaası.L. İzmir. A. “Teknik Resim. “Engineering Graphics and Design”. Özdaş. Temel Bilgiler ve Uygulamalar”. [3] http://www. [2] Bağcı. İstanbul..gov. K. L. [8] Abdulla. Albany.meb. Fakülteler Kitabevi.. Seçkin Yayınevi.KAYNAKÇA [1] Karagöz.html [4] Helsel. “Teknik Resim”. 1992. “Uygulamalı Teknik Çizim”. Barış Yayınları. “Engineering Drawing and Design”. [7] Gediktaş... J. 1982..megep. Delmar Publishers Inc. West Publishing company. 1992. Ankara.. 1997. Birsen Yayınevi. Kitto. 2010.tr/indextr. Y.. “Teknik Resim”. “The Autocad Tutor For Engineering Graphics”. Singapore. [5] Lamit. [6] Kalameja.. C.G. McGraw-Hill International Editions. M. N. 1998. Abdullayev. Bağcı.. Ankara.. MKM103 TEKNİK RESİM-I Sayfa 125 .J.. R. G. Minneapolis.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful