You are on page 1of 18

Kavtradze, G. L.

სოხუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
Sokhumi State University
საქართველოს ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი
Institute of Georgian History and Ethnology

მარი ბროსე
210

MARIE BROSSET
210
თბილისი/Tbilisi
2012
გამომცემლობა ”მერიდიანი”
Publishing House “Meridiani”
რედაქტორები:
ლია ახალაძე, ბეჟან ხორავა, კახა კვაშილავა
Editors:
Lia Akhaladze, Bejan Khorava, Kakha Kvashilava
ISBN 978-9941-10-684-2

[გვ. 41]
გიორგი ქავთარაძე
ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა
და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი

საქართველო, კავკასიონი და გეოპოლიტიკა წარსული და თანამედროვეობა

1

ევრაზიის კონტინენტზე კავკასიის ცენტრალური მდებარეობა ადვილად შესამჩნევია. მძლავრი სამხედრო უნარის მქონე ტომები იყენებდნენ სამხრეთით მდებარე გაცილებით უფრო განვითარებული და მდიდარი მხარეების დასალაშქრავად. 30]. ჯერ – ადრეული ყორღანული კულტურის მატარებელი მოსახლეობის ცალკეული ნაკადების. კავკასიის შუაგულში მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი წყალგამყოფის – კავკასიონის მთავარი მთაგრეხილის არსებობა. ყოფილიყო მსოფლიოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანესი გზაჯვარედინი. 42]რების. უფრო აშორებდა. ჯერ კიდევ ორი ათასი წლის წინ. ძირძველი მოსახლეობის მსგავსად. ჰუნებისა და ხაზა[გვ. ურთიერთობისა თუ ურთიერთბრძოლის იმანენტური მოთხოვნილება ადამიანებს თითქოსდა გადაულახავ მთაგრეხილებსაც კი გადაალახვინებდა. სარმატებისა და ალანების. მსოფლიოს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი წყალგამყოფი სისტემა. ისევე როგორც მათ გადაღმა მდებარე ახლო აღმოსავლეთისა და ცენტრალური ევრაზიის შორეულ სივრცეებს. თუმცა უფრო გვიანდელ ხანებში კავკასიონის უღელტეხილებს ძირითადად ჩრდილოეთის მომთაბარე-მესაქონლე და. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო ქედის ცენტრალური უღელტეხილი – დარიალის კარიბჭე. კავკასიონის ქედის გადაღმა-გადმოღმა ადამიანის ცხოვრება პოლიტიკურ პოზიციასა და მენტალიტეტსაც კი თვისობრივად ცვლიდა. XII. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ მიმართული გეოსტრატეგიული ვექტორი თვალსაჩინოდ იკვეთებოდა სწორედ აქ. ადრეულ ხანებში. როგორც ჩანს. კავკასიის ცენტრალური მდებარეობა თითქოს თავისთავად უნდა განაპირობებდეს მის დანიშნულებას. შეიძლება ითქვას. მომხდურთა ცალკეული ჯგუფები არცთუ იშვიათად სახლდებოდნენ საქართველოს ტერიტორიაზე და ქართველ მეფეთა ერთგული ქვეშევრდომები და საიმედო საყრდენი ხდებოდნენ ევრაზიის მუდმივად ფეთქებადი სამყაროდან გადმოსულ გადამთიელთა შემდგომი ტალღების მოგერიების დროს. შემდეგ – კიმერიელებისა და სკვითების. მძლავრი წინაღობა იყო ახლო აღმოსავლეთსა და ხმელთაშუაზღვისპირეთში მომხდურების შეღწევისათვის. კავკასიისათვის თვით ბუნების მიერ იყო დაკისრებული. ეს ძველთაგანვე ძირითადად ზეკარებისა თუ უღელტეხილების მეშვეობით ხდებოდა. თუმცა. რომ ამ პროცესს ჩვენი ქვეყნის ისტორიაში პერმანენტული ხასიათი ჰქონდა. პირველყოფილი ადამიანების ჯგუფებიცა და საკვებწარმოებითი მეურნეობის ტრადიციების მატარებელი მოსახლეობაც სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ ვრცელებოდა ხოლმე. 228]. ვიდრე აახლოებდა ერთმანეთთან ამიერკავკასიასა და იმიერკავკასიას. თუმცა. ჩვეულებრივ. იმიერკავკასიელებსა და ამიერკავკასიელებს შორის კონფლიქტურ ურთიერთდამოკიდებულებაში. „კეთილგონიერი ადამიანების“ მხარესა და terra icognita-ს – „ბარბაროსების სამფლობელოს” გულისხმობდნენ [Kavtaradze 2001. დაპირისპირების ხშირი მიზეზი ამ მხარეებში განთავსებულ საზოგადოებათა ქონებრივი შესაძლებლობები უნდა ყოფილიყო. სამყაროს ორ ნაწილში. ოქროს ურდოს და ოსმანთა იმპერიის გადამთიელი მოკავშირეებისა და ბოლოს – რუსული იმპერიების (რომანოვების. 179. ახალმოსახლენი საერთო ამიერკავკასიული მისწრაფებებითა და ცხოვრებით არსებობდნენ და ყოველი მომხდური მათთვისაც. პლინიუს უფროსი შენიშნავდა. რომ ძირითადად მომთაბარე „უპოვრები” თავს ესხმოდნენ ხოლმე „შეძლებულ” ბინადარ მოსახლეობას. პირველს ჩვეულებრივ აგრესორის ფუნქცია ეკისრებოდა. ამ კარიბჭის გამორჩეული ადგილი ძველი სამყაროს პოლიტიკურ ცხოვრებაში იმთავითვე კარგად იყო ცნობილი. დიდი კავკასიონის მთაგრეხილი. კავკასიონთან მიმართებაში. რომელსაც კლასიკური ხანის წერილობით წყაროები ძირითადად „კავკასიისა” თუ „კასპიის კარის” სახელით მოიხსენიებენ. შესაბამისად. შეიძლება ითქვას. 2 . განსაკუთრებით მკაფიოდ ეს ორ (შავ და კასპიის) ზღვას შორის მისი განლაგებით არის გამოკვეთილი. ოიკუმენეს. ამ ორ რეგიონს შორის სასაზღვრო ზონის ფუნქცია. რომ კავკასიის კარი სამყაროს ორ ნაწილად განყოფდა [NH VI. საბჭოთა და ფედერაციულის) შემოსევებისა და აგრესიის სახით.

43] პოლიტიკური თვალსაზრისით. კავკასიისათვის გარეშე ძალები თითქმის ყველა ეპოქაში დიდად იყვნენ დაინტერესებულნი დარიალის ზეკარის (უფრო გვიან. რომ ეკოლოგიურ და გეოგრაფიულ თავისებურებათა ერთობლიობამ ძველთაგანავე განსხვავებულად ჩამოაყალიბა ამ ვრცელი რეგიონის ისტორია. სხვა სიტყვებით.წ. ვიდრე შემგროვებლობა. ილხანების. არაბების. იგი საკმაოდ ერთფეროვანია. ამ ორი სამყაროს გამყოფ „რღვევის ხაზზე” (fault line). ქრისტიანი სწორედ ამ მიზეზებით განპირობებულად თვლის უკანასკნელი საუკუნისათვის დამახასიათებელ დაყოფას თავისუფალი ეკონომიკის მქონე გარე ევრაზიასა და მმართველ წრეთა ბრძანებებით მომუშავე ეკონომიკის მქონე შიდა ევრაზიას შორის. 174. აქ განლაგებულ „კავკასიის კარს” უდიდესი თავდაცვითი მნიშვნელობა ჰქონდა ძველი ცივილიზებული 3 . აგრეთვე დერბენტის კარიბჭის) გეოპოლიტიკური მნიშვნელობით. მართლაც. ვიდრე მიწათმოქმედება. მათი დაინტერესება ამიერკავკასიით იმთავითვე გარდუვალი იყო. რომლის სამხრეთითაც ეს რეგიონი მდებარეობდა. ვიდრე ირიგაციული აგროკულტურა [Christian 1994. როგორც უკვე დღევანდელი დღის გადასახედიდან მკაფიოდ ჩანს. გეოპოლიტიკაში გამოყენებულ ტერმინს თუ მოვიშველიებთ. 175]. კავკასიონის მთავარი ქედის ფაქტორი. ყოფილიყო ცივილიზებული სამხრეთისა და დასავლეთის ბურჯი ბარბაროსული ჩრდილოეთისა და აღმოსავლეთის წინააღმდეგ. ალექსანდრე მაკედონელის ელინისტური იმპერიის მემკვიდრეების. სასანიდების. დევიდ ქრისტიანი შენიშნავს. მიუხედავად იმ გარემოებისა. ურარტელებიდან დაწყებული ვისი სამხედრო თუ პოლიტიკური აქტიურობის კვალი არ შეინიშნება ამიერკავკასიის შუაგულში – აქემენიდების. მსოფლიო ისტორიის გადასახედიდან შიდა ევრაზია ყოველთვის ერთიან ერთეულს წარმოადგენდა. თუმცა პარალელურ დინებებს მისდევდა. მაღალგანვითარებული ევრაზიული პერიფერიის ე. ისე [გვ. 114-118]. რომაელების. ამის გარეშე ხომ წარმოუდგენელი იქნებოდა „კავკასიის კარის” კონტროლი [ქავთარაძე 2006. ამ უკანასკნელის მდებარეობის გამო ცივილიზებული და ბარბაროსული სამყაროების შეხების ზონაში. პართელების. ამ გარემოებით უნდა ყოფილიყო გამოწვეული ახლო აღმოსავლეთში გაბატონებულ სახელმწიფოთა მესვეურების მცდელობა თავისი ძალაუფლება გაევრცელებინათ ცენტრალურ ამიერკავკასიაში. უღელტეხილთა კონტროლის საჭიროება. რომ ამიერკავკასიის ასეთი მდებარეობა განაპირობებდა მის სივრცეში ისტორიული განვითარების ორი დიამეტრალურად საწინააღმდეგო მოდელის შეჯახებას. ეს თავისებურებები განსხვავებული პრობლემების აღმოცენებას უწყობდნენ ხელს. რომელნიც. ეს ორი რეგიონი იმანენტურად დაპირისპირებული ჩანს ერთმანეთთან: შიდა ევრაზიისათვის პალეოლითის ხანაში დამახასიათებელი იყო უფრო ნადირობა. ან უფრო ზუსტად. ამის შედეგად შიდა და გარე ევრააზიის ისტორია ძველთაგანვე და ძალზე ხანგრძლივი დროის განმავლობაში განვითარების განსხვავებულ.არასასურველი და სახიფათო ხდებოდა. რაც შეეხება უფრო სამხრეთით მდებარე ახლოაღმოსავლურხმელთაშუაზღვისპირეთულ მაღალგანვითარებულ საზოგადოებებს. განსაზღვრავდა მის ბედს – ყოფილიყო. გარეშე დამპყრობელი ძალის მიერ გადმოსახლებულთა მეხუთე კოლონად გამოყენების შედეგად. როგორც გეოგრაფიული და ეკოლოგიური. სეფიანების. ბიზანტიელების. ოსმალოების. დ. სახელმწიფოებრიობის წარმოქმნის ეპოქაში უფრო პასტორალური ნომადიზმი. „განაპირა ნახევარმთვარის” (ანუ გარე ევრაზიის) ფორპოსტი განვითარების დაბალი ტემპის მქონე „შუაგული ქვეყნის” (ანუ ცენტრალური თუ შიდა ევრაზიის) წინააღმდეგ. ყაჯარების და სხვ. თავისთავად განაპირობებდა მათ მახლობლად ამ ფუნქციის შესრულების საჭიროებისათვის სათანადო სიძლიერის მქონე სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნის აღმოცენებას. თავის მხრივ. მდგომარეობა რადიკალურად განსხვავებული ხდება ხოლმე. განსხვავებულ გადაწყვეტას მოითხოვდნენ. ნეოლითში უფრო მესაქონლეობა.

აღმოსავლეთით – 4 . იბერიაში. ამის მსურველთა რიცხვი კი ქედს გაღმა ურიცხვი იყო. არც მომდევნო ეპოქებში და. არც დღეს აქვს დაკარგული. სწორედ კავკასიონის მთავარი ქედის ცენტრალურ ნაწილში მდებარე დიდი სტრატეგიული მნიშვნელობის მქონე დარიალის კარიბჭის კონტროლის საჭიროება უნდა [გვ. 44] ყოფილიყო. დამანგრეველ ძალებს. დიდი წარმატებით იყენებდნენ თავიანთი ქვეყნის ხელსაყრელ სტრატეგიულ მდებარეობას და ამით აწონასწორებდნენ გარესამყაროს სხვადასხვა მხრიდან მომდინარე ძალთა ზეწოლას [ქავთარაძე 2006. სასურველი იყო შუაგულ ამიერკავკასიაში. არა იმდენად კავკასიაში ჩრდილოეთიდან გადმოსული ბარბაროსებისათვის გზის გადაკეტვა ესაჭიროებოდათ. რომ მრავალ უღელტეხილზე გაბატონობებულ იბერებს შესაძლებლობა ჰქონდათ კასპიის გზით (იგულისხმება დარიალი. 30]. უღელტეხილებზე გაბატონებული იბერები პერმანენტულად და. არამედ განსაზღვრეს კიდეც მომდევნო ხანებში მისი ისტორიული განვითარება. სომხური და ქართული წერილობითი წყაროების მონაცემთა შეჯერება. 45] უშუალოდ სამხრეთით მდებარე. სადაც კავკასიონის მთავარი ქედის გადაღმა ედოთ ბინა იმდროინდელი მსოფლიოს ყველაზე უფრო ბარბაროსულ. ამიერკავკასიის გეოგრაფიული მდებარეობით დიდი კავკასიონის მთაგრეხილის სამხრეთით და. გარკვეულწილად. ეს გარემოება მიუთითებს ჰარმასტუსის ფუნქციაზე – გადაეკეტა გზა ჩრდილოეთიდან. ასეთი საშიშროების არსებობის შესაძლებლობაც კი უკვე მნიშვნელოვან იარაღს წარმოადგენდა სამხრეთიდან მომხდური მტრის საწინააღმდეგოდ.სამყაროს – ოიკუმენეს – უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად და მას თავისი ეს სასიცოცხლო მნიშვნელობა. ბერძნულ-რომაული.ქ. აღნიშნული სახელმწიფოების როლით ამ მთაგრეხილის სტრატეგიული ფუნქციის მქონე ზეკარების კონტროლის საქმეში. ტაციტუსი მართებულად აცხადებს. გეოპოლიტიკური ხასიათის ფაქტორებმა. არა მარტო გამოიწვიეს კლასიკური ხანის ცენტრალურ ამიერკავკასიაში სახელმწიფოებრიობის წარმოქმნა. მართლაც. ცივილიზებული სამყაროს ყველა დროის მესვეურთათვის. დანიშნულება მნიშვნელოვანწილად ჩანს განპირობებული. 115]. აღნიშნული გარემოებით იყო განპირობებული იბერიის სამეფოს მრავალსაუკუნოვანი ფუნქცია ყოფილიყო ცივილიზებული სამყაროს ფორპოსტი. – გ. XII. იბერია ადრეელინისტური ხანის ახლადჩამოყალიბებულ სახელმწიფოთა შორის ერთ-ერთი. კავკასიის კარიდან (ანუ დარიალიდან) შემოსული და თერგისა და არაგვის ხეობების გავლით წამოსული მოთარეშეებისათვის. რომელიც. როგორც იბერიის სამეფოს „არსებობის არსი” (raison d'être). მომთაბარეთათვის გზის გადამკეტი კავკასიის კარიბჭის ეფექტური კონტროლის დიდი საჭიროების გამო. იბერთა ხელისუფალთ და მათ მოკავშირეებს. სამივე სახელმწიფო: დასავლეთით – კოლხეთი. ანუ კავკასიონის [გვ. შესაბამისად. პლინიუსი აკეთებს მეტად მნიშვნელოვან შენიშვნას. როგორც ზემოთ უკვე ითქვა „სამყაროს ორ ნაწილად განყოფდა” [NH VI. ალბანეთისა და კოლხეთ-ლაზიკის (ეგრისის). კანონზომიერი ჩანს.) კავკასიონზე გადმოეყვანათ ჩრდილოელი მებრძოლები და წარმატებით გამოეყენებინათ ისინი საკუთარი პოლიტიკური მიზნების შესაბამისად. რომ იბერიული ქალაქი ჰარმასტუსი (იგივე ქართლის ძველი დედაქალაქი – არმაზი) კავკასიის კარის პირდაპირ მდებარეობდა. მსგავსი ფუნქციის შესრულებისათვის საკმაო ძალის მქონე სახელმწიფოებრივი ორგანიზმის არსებობა. განლაგებული იყო ოიკუმენეს უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში. რამდენადაც მათი საკუთარი სტრატეგიული ინტერესებისათვის დაქვემდებარება. რომ ცენტრალური ამიერკავკასიის ყველაზე ადრეული სახელმწიფოს. საშუალებას იძლევა ვივარაუდოთ. ასევე კლასიკური ეპოქის სხვა ახალი სახელმწიფოების. რომ კავკასიონის სამივე ზეკარის გადმოღმა აღმოცენდა ამიერკავკასიის. იბერიის (ქართლის) სამეფოს აღმოცენება-ჩამოყალიბების გამომწვევი ერთ-ერთი ძირითადი მიზეზი.

რომელზედაც მამისონის უღელტეხილით კავკასიონზე გადმომავალი გზა გადიოდა. საქართველოს ხელისუფალთ არ გადაუციათ კავკასიის ზეკარისა და შემოსასვლელი გზების კონტროლის უფლება ჩრდილოეთის მხარისათვის. 198]. რაც. არამედ მათი „მოშლა“ და „გაუქმება“. რუსეთის მიერ მისი ანექსიის ხანამდე. ატარებდა არა იდეოლოგიურ თუ კულტურულ ხასიათს. „არსებობის არსის“. სრულიად სხვა მდგომარეობა იქმნება რუსეთის იმპერიის კავკასიაში ექსპანსიის დროს. რომ მას შემდეგ რაც ქვეყნის ძირითადი უფლებები გადაეცა რუსეთს. მისი ხელისუფალნი ქმედითად იყენებდნენ ქვეყნის ხელსაყრელი სტრატეგიული მდებარეობით ბოძებულ უპირატესობას. გააერთიანებინათ თავის ხელქვეით შავი ზღვიდან კასპიის ზღვამდე – „ნიკოფსიიდან დარუბანდამდე” – არსებული კავკასიონის ყველა უღელტეხილი [ქავთარაძე 2006. 46] ცარიელი ნაჭუჭისა და აუცილებელი გახდა მისი შორს მოსროლა [Авалов 1901. ამ უკანასკნელის ოკუპაციითა და ანექსიით თუ ინკორპორაციით მთავრდებოდა. მით უფრო. 5 . თუ რომის იმპერიისა და პართიის. სამხრეთით მდებარე ახლო აღმოსავლეთისა და ხმელთაშუაზღვისპირეთის სახელმწიფოებისაგან განსხვავებით. რუსეთის სულ უფრო მზარდი გეოსტრატეგიული ინტერესები კავკასიონის მთავარი ქედის გადალახვას ისახავდნენ მიზნად. ქართული სახელმწიფოს კავშირი კავკასიონის ზეკარების გაკონტროლების საჭიროებასთან მართლაც ქვეყნის მთელი არსებობის მანძილზე შეინიშნება. ზურაბ ავალიშვილი მართებულად შენიშნავდა. როდესაც ადრეული ფუნქციის დაკარგვამ ქვეყნის დამოუკიდებელ არსებობას აზრი დაუკარგა და თითქმის ორი საუკუნე იგი აღარ ჩანდა მსოფლიოს პოლიტიკურ რუკაზე. 149]. საქართველოს მოსახლეობის ერთმორწმუნოება და სიმპატიები 1 იბერიის მიერ ლიხსიქით მდებარე არგვეთის ფლობა. საქართველოს დაცემის ძირითადი მიზეზი. სულაც არ ესაჭიროებოდა კავკასიონის გადასასვლელების დამცველი ძალა. ქვეყნის ამ დანიშნულებით უნდა ყოფილიყო განპირობებული მისი ფაქტობრივად უწყვეტი არსებობა კლასიკური ხანებიდან XIX საუკუნის დასაწყისამდე. ცხადია ეს საქართველოს საკუთარი ისტორიული ფუნქციის. საქართველოს სამეფო ძალაუფლებას მხოლოდ ფორმა შერჩა შინაარსის გარეშე. სწორედ ზემოაღნიშნული გარემოებების გამო. ბიზანტიისა და ირანის. იბერიის მიერ კავკასიონის ცენტრალურ ნაწილზე სრული კონტროლის დაწესების მანიშნებელი უნდა იყოს. რომ ყოველგვარი „მოკავშირეობა“ თუ „მეგობრობა“ რუსეთსა და საქართველოს შორის. ხოლო ცენტრალურ ნაწილში – იბერია (ქართლი)1. მსგავსად კვერცხის [გვ. მძლავრი და აღმავალი ჩრდილოური ძალისათვის ამ საკვანძო ფუნქციის გადაცემაში. ჩრდილოეთიდან მომდგარ რუსეთს. თითქმის XIX საუკუნემდე. ვინაიდან სახელმწიფო დაკარგავდა თავის ერთ-ერთ ძირითად ფუნქციას. საკუთარი ქვეყნისათვის სასიკვდილო განაჩენის გამოტანის ტოლფასი იქნებოდა.ალბანეთი. ამ ქვეყანას ესაჭიროებოდა კავკასიონის ზეკარებზე არა „ტიხრებისა“ თუ „რკინის კარების“ აგება-მოწყობა. თუნდაც იგი მისი ერთმორწმუნე და მოკავშირე ყოფილიყო. 115-116]. ძლიერი სახელწიფოს არსებობა. რუსეთისათვის დაუშვებელი იყო კავკასიონის ქედის გადაღმა დამოუკიდებელი და. ვის წინააღმდეგაც იყო მოწყობილი ეს კარი). ოსმალეთისა და სპარსეთის ურთიერთბრძოლისას კავკასიონის ზეკარებზე ადგილობრივი ამიერკავკასიელი მოსახლობის კონტროლი ძირითადად მისაღები იყო ორივე დაპირისპირებული მხარისათვის. ადრეული ხანებიდან არსებული გეოსტრატეგიული ვექტორის იმპულსი დაედო საფუძვლად შემდეგდროინდელი ქართული სახელმწიფოების ხანგრძლივ სწრაფვას. ეს უნდა იყოს ძირითადი მიზეზი იმისა. დაკარგვით ემუქრებოდა [ქავთარაძე 2006. თუმცა ჩრდილოეთიდან ძალთა გადმოყვანა მკაცრ კონტროლს ექვემდებარებოდა. რათა ქვეყნის უსაფრთხოებას ზიანი არ მისცემოდა და არც არასოდეს. როგორც ჩანს. არამედ პოლიტიკურს. რომელიც გამოიხატებოდა ქვეყნის ძირითად ფუნქციაზე – ჩრდილოეთიდან სამხრეთზე გადმომავალი კავკასიის კარის დაცვის მოვალეობაზე – უარის თქმასა და კარის მეორე მხარეს მდებარე (ანუ იმისათვის. თავისთავად ცხადია.

მსოფლიო მასშტაბის გეოსტრატეგიულ ძალთა დაპირისპირების შედეგად წარმოქმნილი პოლიტიკური მოვლენების ეპიცენტრში აღმოჩნდეს და ალბათ ამ მოვლენებში უფრო მეტი ჩართულობით. 47]ლი კავკასიონის ქედის გადმოღმა ე. ხოლო აღმოსავლეთის მიმართულებით. ინდოეთის ოკეანის სანაპიროებზე. შავ და კასპიის ზღვებზე ბატონობა რუსეთის „სასიცოცხლო” ინტერესთა სფეროს განეკუთვნებოდა. ჩვენ ქვეყანას მისი ოდინდელი „არსებობის არსის” ანუ ხანგრძლივი ისტორიის მანძილზე ჩამოყალიბებული ძირითადი სახელმწიფოებრივი ფუნქციის დღეს ისევ ხელახლა წარმოქმნილი განახლების შესაძლებლობას დააკარგვინებდა. ხმელთაშუაზღვისპირეთში. გარდა ველური ძალის გამოყენებისა. და ჭეშმარიტი ქართული მართლმადიდებლობისათვის და ტრადიციული ქართული კულტურისათვის სრულიად უცხო. ვიდრე ამას მის უაღრესად დაძაბულ და კოლიზიებით აღსავსე ხანგრძლივ ისტორიულ წარსულში ჰქონდა ადგილი. ადვილი შესაძლებელია მომავალი. 144]. ახლო აღმოსავლეთისა და პერსპექტივაში ინდოეთის მიმართულებით. რუსეთს „კავკასიის კარის” გასაღების ხელში ჩაგდება სჭირდებოდა საიმისოდ. მტრული ძალის მიერ მისი ტერიტორიული მთლიანობის დარღვევა. იგულისხმება მსოფლიოს ცივილიზაციათა სისტემის ის მომავალი „რღვევის ხაზები”. არამედ კავკასიონის მთავარი ქედის გაყოლებაზე იმ საზღვრის აღდგენისათვის ხელის შეშლა. კასპიის ზღვის გადალახვით. ახალი დამოუკიდებელი სახელმწიფოები – აფხაზეთი და „სამხრეთ ოსეთი” – სინამდვილეში კი დამპყრობელი ძალის მიერ სათავისოდ მოწყობილი პლაცდარმები. აუცილებელ წინაპირობად გარესამყაროსაგან საქართველოს იზოლირება ესაჭიროება. რომლებიც სემუელ 6 . კავკასიის ყელიდან რუსეთისათვის ადვილად მისაღწევი ხდებოდა მისთვის სასურველი ნებისმიერი რეგიონი ახლო და შუა აღმოსავლეთში: კავკასია იყო ის საყრდენი რუსეთისათვის. რუსული და ისლამური ცივილიზაციების ვითომდა ახლომდგომ ადგილობრივ ტრადიციულ ხასიათზე ანუ სინამდვილეში ორთოდოქსულ ფუნდამენტალიზმზე აპელირება. სამხრეთის მიმართულებით. გარეშე. არამედ. საზოგადოდ. შუაგულ აზიაში შეეღწიათ [ქავთარაძე 2006. ამ მიზნით არის ჩამოყალიბებუ[გვ. საიდანაც მის სამხედრო შენაერთებს შეეძლოთ დასავლეთის მიმართულებით.რუსეთისათვის ხელსაყრელ გარემოებას წარმოადგენდა საქართველოს „ათვისებისათვის“ და შემდგომი ექსპანსიისათვის პლაცდარმად გადასაქცევად. ამიტომ კავკასიის დაკავება წარმოადგენდა ამ ქვეყნის უპირველეს სახელმწიფოებრივ საჭიროებას. კავკასიის გეოგრაფიული შუაგული – საქართველო. ანატოლიის გავლით. რომელთაც არა მხოლოდ ენერგომატარებლებისა და სხვა ტვირთის გადაზიდვების და საზოგადოდ დასავლეთ-აღმოსავლეთის კავშირთურთიერთობებისა და კონტაქტების ფუნქციონირებისათვის საფრთხის შექმნა ევალებათ. როდესაც სულ უფრო და უფრო ღრმავდება ახალი „რღვევის ხაზები” დემოკრატიულ და არადემოკრატიულ სამყაროთა შორის. რომელიც ადრეულ ხანებში ცივილიზებულ რეგიონებს მომთაბარე ბარბაროსთა შემოსევებისგან იცავდა. თვით რუსი მოღვაწეების აღიარებით. ჩვენი ქვეყნის ხელსაყრელი გეოპოლიტიკური მდებარეობის გაბათილების სურვილით ჩანს განპირობებული. დასავლურისაგან განსხვავებულ. თავისი გეოპოლიტიკური მნიშვნელობიდან გამომდინარე. ქართული საზოგადოების რუსულ და ისლამურ საზოგადოებათა ანალოგიურად წარმოჩენა. სპარსეთის გავლით. რუსეთს თავის ორბიტაში საქართველოს დასაბრუნებლად და თავის ხელში საბოლოოდ ჩასაგდებად. აღნიშნული გარემოება. მოსკოვს ევრაზიულ წიაღში საქართველოს იძულებით შეყვანისათვის ესაჭიროება. მნიშვნელოვანწილად. რომ ფართოდ გაეღო ეს კარი თავისი დამპყრობლურ ზრახვათა განსახორციელებლად არა მხოლოდ კავკასიის მასშტაბით.წ. საქართველოს დღევანდელი რთული პოლიტიკური მდგომარეობა. ეს კი აქ რელიგიური შეუწყნარებლობისა და ქსენოფობიის აღზევებით თუ მიიღწევა.

საყრდენი ადგილმდებარეობა? [გვ. ლიბერალიზმის. 3].შ. რამდენად შეესაბამება სიტყვა საქმეს. თანასწორობის. რამდენად არის შესაძლებელი ტერორისტული ორგანიზაციების მიერ ვესტფალიის სისტემის მიერ დადგენილი პრინციპების უგულვებელყოფის მოთმენა. მათთან ყოველგვარი ურთიერთობის მიუღებლობაზე. მოხდა ტერორისტული ორგანიზაციის მიერ საერთაშორისო სისტემის უძლიერესი სახელმწიფოს მძიმე კრიზისულ მდგომარეობაში მოქცევა. 199]. 11 სექტემბერმა უდიდესი დაღი დაასვა შეერთებული შტატების საგარეო ურთიერთობებს და საერთოდ 21 საუკუნის საერთაშორისო პოლიტიკას [Patterson/Puryear 2006. მომცველნი თავისუფლების. რომელიც გამომდინარეობდა ჯერ კიდევ XVII საუკუნის შუახანების ვესტფალიაში დადე[გვ. თანდათანობით პოლიტიკური კავშირების გამყოფ საზღვრებად ჩამოყალიბდებიან [Huntington. 48]ბული საზავო ხელშეკრულების მიერ შემუშავებული ქვეყნის ტერიტორიული ხელშეუხლობისა და მის შიდა მოწყობილობაში და საერთაშორისო ურთიერთობაში გარეშე ფაქტორების ჩაურევლობის სახელმწიფოთა სუვერენიტეტის ძირითადი კონცეფციიდან. 2005 წლის გაზაფხულზე მოხდა. ა. ვესტფალიის ხელშეკრულების სიტყვიერი უარყოფა. თუკი მსოფლიოს ყველა სახელმწიფოში არსებობს კონსენსუსი ტერორისტულ ორგანიზაციების კანონგარეშედ გამოცხადების თაობაზე. ვინც ტერორისტული საქმიანობით ფაქტიურად კანონგარეშედ აცხადებდა საკუთარ თავს. დემოკრატიის. კონსტიტუციონალიზმისა და ეკლესიისა და სახელმწიფოს ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლობის იდეებისა ძალზე მნიშვნელოვანია და არცერთ დასავლურ თუ სხვა ქვეყანაზე ნაკლებად მისაღები არ არის. სიახლოვე ან სულაც კოორდინაცია მათ შორის. არ მოიპოვებოდა და არც მოიპოვება არავითარი საფუძველი საქართველოს დასავლური ცივილიზაციისაგან ჩამოსაშორებლად და ევრაზიულ სივრცეში გასაერთიანებლად. ან ხომ არ ეძლევათ მათ შესაძლებლობა ააგონ თავისი თამაში სახელმწიფოთა შორის არსებულ უთანხმოებებზე. გამრავლებულან ახალი მსოფლიო წესრიგის შემუშავების მსურველნი. საქართველოსათვის დასავლური ფასეულობები.ჰანთინგთონის წარმოსახვით. ერთი ქვეყნის მიერ მეორე ქვეყნის შინაურ საქმეებში ჩაურევლობა. ხოლო შემდეგ აფხაზეთისა და ე. აგვისტოს მოვლენებამდე რამდენიმე წლით უფრო ადრე. ვესტფალიის სისტემის საყოველთაოდ ცნობილი პრინციპებია: სახელმწიფოთა სრული დამოუკიდებლობა და თვითგამორკვევის პოლიტიკური უფლება. განურჩევლად მათი მიზნებისა და მოქმედების არეალისა და ბოლოს.შ. სამხრეთ ოსეთის დამოუკიდებლობის ცნობით. ხომ არ შეიძლება არსებობდეს რაიმე სახის მსგავსება. მადრიდში 11 მარტს მომხდარი ტერორისტული აქტიდან რამდენიმე კვირაში განაცხადა. 2008 წლის აგვისტოში რუსეთის ფედერაციამ ჯერ საქართველოს ტერიტორიაზე შეჭრით. ადამიანის უფლებებისა და კანონის უზენაესობის. 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტული აქტი თავისთავად იყო საერთაშორისო ურთიერთობებში ახალი ეპოქის დასაწყისი. როგორც ვხედავთ. რამდენად აწყობს ყველას ყველა არსებული ტერორისტული ორგანიზაციის საბოლოოო განადგურება. თავისუფალი ბაზრის. სახელმწიფოთა ლეგალური თანასწორობა. სად უნდა იყოს მათი საბაზისო. ვესტფალიის სისტემის ყველა ძირითადი პრინციპი. იძულებული გახდა დაეწესებინა განსხვავებული მიდგომა იმათ მიმართ. მაგრამ.წ. 49] 7 . შესაბამისად. ფაქტობრივადაც და ფორმალურადაც დაარღვია მსოფლიო თანამეგობრობაში შემავალი სახელმწიფოების პოლიტიკური არსებობის ე. დასავლეთის მიერ ვესტფალიის ხელშეკრულების შედეგად აგებული საერთაშორისო სისტემა განადგურდება და შემდეგ ხელახლა აიგება ძლევამოსილი ისლამური ხალიფატის წინამძღოლობით” [Thompson 2006. რომ „მსოფლიოში არსებულ ძალთა ბალანსი დაირღვევა. ინდივიდუალიზმის. თუმცა. საინტერესოა. 1996]. როდესაც ალ-ყაიდის წარმომადგენელმა ლევის „ატიატულამ. ხომ არა ჰყავთ ტერორისტებს უნებლიე თანამზრახველები.წ.

გრიჯიელი. რომელიც საბჭოთა კავშირმა შეუქმნა მსოფლიოს. რომ შეერთებული შტატების პრეზიდენტობის ამჟამინდელი კანდიდატის მიტ რომნის განცხადებით. ტერორიზმისა და სახელმწიფოებრიობის ურთიერთმიმართების საკითხთან დაკავშირებით. შესაძლებელია მივიჩნიოთ XXI საუკუნის პლანეტარული მასშტაბის ბარბაროსებად. კარგად არის ცნობილი. არსებულ ძალაუფლებაზე იერიშის მიტანის თავისებურებაში და იმ გამოწვევებში რომლებსაც უყენებენ სახელმწიფოებს. მაგრამ. როგორც თანამედროვეობის დიდი სახელმწიფოები ტერორისტებისაგან მოსალოდნელებისაგან და. ჯონ ჰოპკინსის უნივერსიტეტში ჯორჯ ჰ. ბუშთან ასოცირებული საერთაშორისო კვლევების პროფესორი. 8 . ალ-ყაიდა და მისი მიმდევრები. ავტორია იმავე უნივერსიტეტში 2006 წელს გამოქვეყნებული წიგნისა: „დიდი სახელმწიფოები და გეოპოლიტიკური ცვლილება” [Grygiel 2006]. საერთო ნიშნებს შორის შეიმჩნევა აგრეთვე მობილურობა. Grygiel 2009]. გრიჯიელის მოსაზრება. ვ. საიდანაც მათ შეეძლოთ თავისი აგრესიისათვის საჭირო მუხტის დაგროვება.ჯაკუბ ჯ. დღევანდელ ბარბაროსებს თითქოს უკვე აღარ აქვთ ის თვალუწვდენელი თავისუფალი სივრცეები. დღესაც ხომ არ განაგრძობს თავისი ძველი ფუნქციის შესრულებას ეს რეგიონი? 2 ჯ. თანამედროვე ბარბაროსებისათვის სამოქმედო სივრცეების ნაკლებობასთან დაკავშირებით. საკმარისია. საიდანაც მომდინარე მუდმივ საფრთხეზე პასუხმა შესძინა ქართულ სახელმწიფოს თავისი ზემოხსენებული ისტორიული „არსებობის არსი”. ტერორისტული ორგანიზაციები გლობალურ პოლიტიკაში სულ უფრო ანგარიშგასაწევ ძალად განიხილებიან. 408]. ნიშანდობლივია. მართალია. რომელიც განლაგებული იყო სწორედ ბარბაროსების მიერ ადრეულ ხანებში დაკავებული ევრააზიული ტრამალების მომცველ იმ ვრცელ ტერიტორიაზე. მისი დაკვირვებით. მუდმივი საზიარო ტერიტორიის უქონლობა და საზოგადოების ტრაიბალური თუ კლანური წყობილება [Grygiel 2007]. 50] მიერ მათთვის გაწეული ეფექტური დახმარების გარეშე. გრიჯიელის2 დაკვირვებით. წინამოდერნული ხანის ბარბაროსები და მათი თანამედროვე ორეულები სამ ძირითად სფეროში ავლენენ მნიშვნელოვან მსგავსებას: მათი ორგანიზებულების ხასიათში. წარსული ეპოქის იმპერიები. რომ „ცხენზე ამხედრებულისთვის იოლია ქვეყნის დაპყრობა. რომ ვინაიდან. ხოლო ცხენიდან ჩამომხტარისათვის კი ძალზე ძნელი ხდება მისი მართვა” [Meagher/Brannaman 2007. ჩინგიზ ხანს თითქოს უთქვამს. მიამიტური ჩანს ჯ. შეერთებულ შტატებთან. გავიხსენოთ ყველა ის პრობლემა. სწორედ კავკასიონის გადაღმა მდებარე ევრააზიის ამ ვრცელ ტრამალებზე აღმოცენდა ის პლაცდარმი. საკითხავია. ალბათ. ისტორიული პარადიგმები ყოველთვის როდი გამოდგება თანამედროვე პოლიტიკურ ცხოვრებაში გამოსაყენებლად. თავისი მძლავრი სახელმწიფოებრივი ბაზის გამოყენებით. რომ დემოკრატიის პრინციპების მოქმედება დემოკრატიის მტრების ხელშესაწყობად. მათი მნიშვნელობის ასეთი ზრდა ვერ მოხერხდებოდა ზოგიერთი სახელმწიფოს [გვ. საჭიროა მათთვის სახელმწიფოებრივი წესწყობილების თავს მოხვევა ანუ სახელმწიფოს შექმნა. ჩინეთთან და რუსეთთან ერთად პრეტენზიას აცხადებს მსოფლიოში ლიდერობისათვის [Oppel 2012]. ტერორისტული ჯგუფებისა და ირანის სახელმწიფოს მომცველი „მძვინვარე ჯიჰადიზმი”. საბოლოო ჯამში თვით დემოკრატიისათვის გამოდგება ხოლმე საზიანო. რომლიდანაც 20 საუკუნეში ხორციელდებოდა სხვადასხვა ქვეყნების წინააღმდეგ მიმართული აგრესია თუ ტერორისტული აქტი. ვერ ხერხდება ბარბაროსთა ფიზიკური განადგურება. იმგვარადვე იდგნენ ბარბაროსებისაგან მომდინარე პერმანენტული საფრთხის წინაშე. რომელიც მას გამოთქმული აქვს 2007 წელს გამოქვეყნებულ წერილში „იმპერიები და ბარბაროსები”. რათა ისინი უფრო განსჯადი გახდნენ პოლიტიკური თუ სამხედრო ზეწოლის მიმართ და თითქოს ეს უნდა იყოს ყველაზე ეფექტური ანტი-ბარბაროსული სტრატეგიის ძირითადი პრინციპი [Grygiel 2007. შესაბამისად. ჯ.

შ. ვინაიდან. განსაკუთრებით 3 ამერიკის პრეზიდენტს რიჩარდ ნიქსონს. იძულებული გახდა ჩაფლულიყო ახლო აღმოსავლეთის ჯიჰადურ ომებში და შესაბამისად რუსეთსაც ხელი გაეხსნა თავის „ახლო სამეზობლოში” [Friedman 2012]. ამის შედეგებს რუსეთი დღეს უკვე თვითონაც იმკის. ისევე აუტანელია.შ.შ. ხოლო თვით საქართველო ექცია ე. საერთაშორისო წრეებში კრემლისათვის სამარცხვინოდ არის მიჩნეული. რომ არშემდგარი სახელმწიფოების მიერ შექმნილი ძალაუფლების ვაკუუმი იზიდავს დიდი ძალის სახელმწიფოების ინტერესებს.2001 წლის 11 სექტემბრის შემდეგ შექმნილი ვითარების გამოყენებას თავისი იმპერიული ზრახვების განსახორციებლად. ჰუმანიტარული ხასიათის ტრაგედიებს გააჩნიათ დიდ ომებად გადაქცევის ტენდენცია. მიდის იმ დასკვნამდე. 221].-ს) შორის წარმოქმნილი კონფრონტაციის საწყის ნიშნებს საქართველოს ბედ-იღბლის გამო.შ. სოჭში 2014 წელს ჩასატარებელი ოლიმპიური თამაშების წინააღმდეგ განზრახული ტერორისტული აქტების განსახორციელებელი გეგმის გამჟღავნების შესახებ.წ. დიდი საფრთხის შემცველად მიიჩნევა პოსტსაბჭოთა სივრცე. არშემდგარ სახელმწიფოდ და თავისი შემდგომი ექსპანსიის ობიექტად. იგი შესავსებია” [Komine 2008. რომელიც არ შეავსებს ძალაუფლების ვაკუუმს.წ. გრიჯიელი. შეიძლება ითქვას. რომ „არ შეიძლება ხელუხლებლად დავტოვოთ ვაკუუმი. ძალაუფლების ვაკუუმით დასრულებული სახელმწიფოებრიობის მარცხი. ცარიელი სივრცეები ტერორისტებად ქცეულ ყოფილ ბარბაროსთა მთავარ პლაცდარმად განიხილება. რის გამოც (აგრეთვე სხვა მოვლენების გათვალისწინებით) სასურველია უფრო უკეთესად გავერკვეთ არშემდგარი სახელმწიფოების არსებობის გამო წარმოქმნილ სირთულეებში. „ღვთის წყალობა” იყო: ა. ამ მხრივ. 2008 წლის ზაფხულის ომის შემდეგ. საქართველოსთვის ჩამოცილებულ მხარეში [Heintz 2012]. XXI საუკუნის საქართველო და უკრაინა ისევ განაგრძობენ დიდ სახელმწიფოთა კონფრონტაციის წყაროდ გადაქცევის პოტენციალის ქონას. ჯ. საქართველოს სახელმწიფოებრივი სუვერენიტეტი დაარღვია და მის წიაღში შეეცადა წარმოექმნა „ცარიელი სივრცეები” – აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის „დამოუკიდებელი” სახელმწიფოების სახით. ტრადიციული თვალთახედვით. როგორც ბუნებისათვის3.. ისევ აქტუალური გახადა ე. ვალტერ ლიპმანისა და არნოლდ ვოლფერსის ნააზრევზე დაყრდნობით. საკუთარ მოქალაქეთა უფლებების დაცვის საბაბით. ე. სახელმწიფო. საერთაშორისო სისტემისათვის ვაკუუმი. ჯორჯ ფრიდმანის სიტყვები რომ გავიმეოროთ. რუსეთის ეროვნული ანტიტერორისტული კომიტეტის მიერ უკანასკნელ ხანებში გაკეთებული განცხადება. რუსეთი დაუყონებლივ შეუდგა. ხოლო „ცარიელი სივრცეების” შემცველი სახელმწიფოები – არშემდგარ სახელმწიფოებად [Grygiel 2007]. არშემდგარ სახელმწიფოებთან დაკავშირებული საკითხები. 51] გავლენის სფეროების გავრცელების იოლ შესაძლებლობას. რომელიც თითქოს ორგანიზებული ყოფილა აფხაზეთში. თანამედროვე საერთაშორისო ურთიერთობები არსებითად ხომ ნულოვანი ჯამის მქონე თამაშია: ერთის მოგება. სპეციალისტების აზრით. რომელიც მანამდე დაინტერესებული იყო პოსტსაბჭოთა ქვეყნების დასავლეთთან ინტეგრირებით. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა. ჩინეთის პრემიერთან ჯოუ ენლაისთან შეხვედრის წინ. ამ ქვეყნისთვის 11 სექტემბრის ტრაგედია. გრიჯიელის შენიშვნით. შესაძლებელი გახადა საქართველოს ტერიტორიაზე „ბარბაროსული” სოციალური ორგანიზაციისათვის საარსებო „ცარიელი სივრცეების” აღმოცენება. 9 . საქართველოდან ბალტიისპირეთამდე. რუსეთმა. რომ რუსეთმა თავისი მცდელობით. ვინაიდან იძლევა მათი [გვ.წ. ფაქტობრივად ეპატიჟება სხვა სახელმწიფოებს ამის გასაკეთებლად და ამით პოტენციურად ნაკლულს ხდის საკუთარ შეფარდებით ძალმოსილებას [Grygiel 2009a]. მეორის წაგებაა. რუსეთ-საქართველოს ომმა და მსოფლიოს სხვა მხარეებში უკანასკნელ ხანს მომხდარმა მოვლენებმა. ჯ. დიდ სახელმწიფოთა (რუსეთსა და ა. ჩაუნიშნავს.

გრიჯიელის მიერ გამოთქმულ შენიშვნას. ჯ. Jaffe 2012].შ. კრემლი რუსეთის ბუნებრივი რესურსებს. რუსეთის მიზანი ხომ ევროპის გაზის მომარაგების მონოპოლიზირებაა ყველა იმ გაზსადენების ხელში ჩაგდებით. ზემოთქმულის გათვალისწინებით. თუ 90-იან წლებში მრავალი ექსპერტი და დასავლეთელი პოლიტიკოსი ვარაუდობდა რუსეთის განუხრელ სვლას ლიბერალური დემოკრატიის მიმართულებით და მის მშვიდობიან. რომ რუსეთი დაინტერესებულია გაყიდოს რაც შეიძლება მეტი გაზი და ნავთობი. რათა მაქსიმალური მოგება ნახოს.-ის საგარეო უწყება იზიარებს ფართოდ გავრცელებულ შეხედულებას. საქართველოსთან მიმართებაში ამის მიზეზად. გასაგები ხდება.-ს შორის კონფრონტაციის საწყისი ნიშნები დასახელდა. თუ რით იყო გამოწვეული. ირანის ბირთვულ პროგრამის გამო მოსალოდნელ კონფლიქტთან დაკავშირებით. ედვარდ ლუკასი. რომლის საშუალებითაც მას შეუძლია დაყოს ევროპა და განახორციელოს ძლიერი დაწოლა აღმოსავლეთ ევროპისა და კავკასიის ქვეყნებზე. დასავლეთი იმედოვნებს. ვინაიდან. რუსეთს არა იმდენად აფხაზეთისა და ე. 2008 წლის აგვისტოში საქართველოში რუსეთის მიერ წარმოებული ომი მათთვის „ცივ შხაპად” გადაიქცა. რათა წინ აღუდგნენ მოსკოვის ნეოიმპერიალიზმს.შ. მათ თავისი სამხედრო ძალების განთავსება სურდათ ჩვენს ქვეყანაში. მაგრამ. ეს რუსეთს საქართველოს ადვილად დაუფლების პერსპექტივას შეუქმნიდა. [გვ. მაგრამ თუ გავითვალისწინებთ. საქართველოს ტერიტორიაზე გამოედევნათ ჩეჩენი მებრძოლები. რისი თანმდევიც [გვ. რომ შეერთებულმა შტატებმა რუსეთს ხელსაყრელი „თამაშის” განხორციელების შესაძლებლობა მისცეს [შდრ. რომელიც ძალზე ძნელია განვიხილოთ თავისი ეპოქის არშემდგარ ან უძლურ ქვეყნად.შ. ან თუნდაც მასთან მიახლოებული სისტემის ჩამოყალიბების შესაძლებლობას. 52] ხშირად ხდება ხოლმე კონფრონტაცია.სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ადგილებში. რომ ა. კეთილმეზობლურ ურთიერთობას მომიჯნავე ქვეყნებთან (მიუხედავად ადრეულ 90-იან წლებში აფხაზეთში ჩადენილი ეთნიკური წმენდისა). აშკარაა რომ ეს ქვეყანა არშემდგარად. პოლიტიკურ და სტრატეგიულ იარაღად განიხილავს. XVIII საუკუნის დასასრულის პოლონეთის რეჩ პოსპოლიტას დასახელება. რომ დამტკბარიყო გაზისა და 10 . „დიდ სახელმწიფოთა” კონფრონტაციამ აქცია. საპირისპიროდ ამისა. აშკარა ხდება. იმის ნაცვლად. რამდენადაც მათი ფაქტიური გაკონტროლებით საქართველოს არშემდგარ სახელმწიფოდ წარმოჩენა. დიდ სახელმწიფოთა. კრემლის ჩანაფიქრით. ჯერ კიდევ რუსეთ-საქართველოს ომამდე. განაპირობებს დიდი სახელმწიფოების ჩარევას ასეთი ქვეყნის შინაურ საქმეებში და მათ ურთიერთმეტოქეობას. მეტად პესიმისტურად უყურებს რუსეთში ლიბერალური დემოკრატიის პერსპექტივას. რომლითაც მარაგდება ევროპელი მომხმარებელი [Lucas 2008]. თუმცა. მართალია. „ახალი ცივი ომის” ავტორი. რომლის თანახმადაც. უკანასკნელი მონაცემებით. რომ საქართველო და უკრაინა არშემდგარი სახელმწიფოების ჩამონათვალში განიხილება? ამის გარკვევის შესაძლებლობას უნდა იძლეოდეს. მაგრამ. კრიზისი და ომი [Grygiel 2009a]. არამედ ერთმანეთთან უნდა ითანამშრომლონ არშემდგარი ქვეყნების ფეხზე წამოსაყენებლად [Grygiel 2009a]. ქვეყნის სრულფასოვანი პოლიტიკური ჩამოყალიბებისათვის ხელის შეშლა და სრულ ეკონომიკურ სტაგნაციაში მოქცევა. სამხრეთ ოსეთის შთანთქმა ესაჭიროებოდა. სულ უფრო ხშირად გაისმის რუსეთის მუქარა საქართველოს ტერიტორიის მიმართ. რომ ავტორი საქართველოს არშემდგარ სახელმწიფოდ ძირითადად რუსეთის ფაქტორის გამო მიიჩნევს. ჯერ პანკისის პრობლემის შექმნით. გრეჯიელის მიერ ასეთ სახელმწიფოდ. მისი სიტყვებით. ამჟამად.შ.წ. 2008 წლის ომის შემდეგაც. თვით ჯ. საეჭვო ხდება. რუსეთისა და ა. რა უნდა იყოს იმის მიზეზი. დიდი სახელმწიფოები კი არ უნდა უპირისპირდებოდნენ ერთმანეთს. იმავე წერილში. 53] სინამდვილეში. ევროპის მიერ რუსული ბუნებრივი გაზის გამოყენებამ დაასუსტა ევროპის სახელმწიფოთა ლიდერების სიმტკიცე და მზაობა. რუსი სამხედროების მცდელობა. ხოლო შემდეგ ტერორისტების ალაგმის საბაბით.

თანდათანობით აშკარა ხდება. როგორც პოსტმოდერნისტული ხანის ცარისტული ქვეყანა. 11 . ისე რომ არ მიეღოთ მხედველობაში ისტორიული ფაქტები და „ბოროტების იმპერიიდან” მომდინარე აგრესიული იმპულსები [Oettinger 2011]. 54]ქმედარზე დაკვირვების შედეგად. როდესაც მან თანამემამულეებს მოუწოდა ბირთვული იარაღის გაყინვაზე საუბრისას დიდი სიფრთხილით მოკიდებოდნენ ცდუნებას. დემოკრატიული სახელმწიფოს განვითარებაზე. საქართველოს ტერიტორიის მიმართ. რომ ზოგიერთი პოლიტიკური მიმომხილველი ირონიულად აცხადებდა: რუსების ექსპანსიონიზმი მათი დნმ-ის თავისებურებით არის განპირობებულიო [Will 1996]. [გვ. რათა საკუთარი თავი არ დაეყენებინათ იმაზე უფრო მაღლა ვიდრე ეს საჭიროა და გულარხეინად არ დაედანაშაულებინათ „თანაბრად” ორივე (ამერიკული და მასთან დაპირისპირებული) მხარე. რომ მოსკოვმა არ დაივიწყა თავისი იმპერიული ამბიციები და სურვილი აქვს მიმართოს ძალას. 55] 4 საქმე იქამდე მივიდა. დღესაც ინარჩუნებს აქტუალურობას რონალდ რეიგანის მიერ 1983 წლის 8 მარტს. რუსები ვერ იზიარებენ მათთვის უცხო. წარმოთქმული სიტყვები. 5 ამასთან დაკავშირებით. შეიძლება ითქვას. დასავლეთისათვის დამახასიათებელ დემოკრატიულ ფასეულებებს [Satter 2012] 5. ამდენად. თავისი დაბადების დღის აღსანიშნავად ორლანდოში. ჰენრი ქისინჯერის აზრით. გრეჯიელი ცვლის ტერმინით – „თაღლითური დემოკრატია” [Grygiel 2008]. რუსეთმა შეიარაღებული დივიზიების კავკასიონის გადაღმა გაგზავნა გადაწყვიტა [Grygiel 2008].წ. რომ პაექრობა ევრაზიაზე გავლენის მოსაპოვებლად მხოლოდ ახლა იწყება [Friedman 2012a. გეოსტრატეგიულ დაინტერესებას მთლიანად ამიერკავკასიისა და კერძოდ. ამავე დროს ოდნავაც არ მცირდება რუსეთში ამერიკის მიმართ ხელოვნურად კულტივირებულ მტრული განწყობა. რუსეთის დღევანდელ არსსა და ამ ქვეყნის უკანასკნელი წლების ნამო[გვ. ხოლო რუსეთისათვის კრემლის მიერ გამოყენებულ ტერმინს – „სუვერენული დემოკრატია”. სულ უფრო მეტი სპეციალისტი მიდის იმ დასკვნამდე. რომ ზოგიერთი პოლიტიკოსი ცდილობს ამ რუსულ „თავისებურებებს” გამართლება მოუძებნოს და მათში „რუსეთის ბედისწერა” დაინახოს. საქმე იქამდეა მისული. ვინაიდან მისთვის იმპერიალიზმი ოთხი საუკუნის განმავლობაში საგარეო პოლიტიკის ქვაკუთხედს წარმოადგენდა და შესაძლებლობას აძლევდა უკიდეგანოდ გაფართოვებულიყო ყველა მიმართულებით. კიდევ უფრო მეტად ზრდის რუსეთის. ძლიერი ფაშისტური შეფერილობებით. ვინც უშუალოდ მისი კონტროლის ქვეშ არ იმყოფებოდა [Kissinger 2000]4. სწორედ იმის ნიშანი იყო. ევანგელისტთა ეროვნულ ასოციაციასთან შეხვედრისას. სინამდვილეში სულაც არ მიყავთ ურთიერთობები რეალური გაუმჯობესებისაკენ და მხოლოდ უარყოფითი შედეგის მომტანია შეერთებული შტატების უსაფრთხოების ინტერესებისათვის. რუსეთი სულ უფრო ხშირად არის ხოლმე თანამედროვე ექსპერტთა მიერ დახასიათებული. ლეონ არონის სარკასტული შეფასებით. როგორიც „ელექტრონული სკამისა” „ჩვეულებრივ სკამთან” [Aron. რუსული „სუვერენული დემოკრატიის” მიმართება „დემოკრატიისადმი” დაახლოებით ისეთივეა. ვინც კი მას გზაზე გადაეღობება. განუხრელად იქვემდებარებდა რა შედარებით უფრო სუსტ მეზობლებს და იწვევდა მოწიწებას მათში.ნავთობის მარაგიდან მიღებული სიმდიდრით და ეზრუნა თანამედროვე. ნავთობის რესურსებით კასპიის ზღვის აუზის განსაკუთრებული სიმდიდრის გეოპოლიტიკური მნიშვნელობა. რომელთა გადადგმას რუსები ამერიკელებისაგან ითხოვენ. ხოლო რუსეთ-საქართველოს ომი. გადატვირთვის პოლიტიკა არ შედგა. ჯ. რომ რუსეთსა და ამერიკის შეერთებულ შტატებს შორის ე. Grygiel 2008]. რათა დასაჯოს ყველა. და არა მხოლოდ ამ ქვეყნის. რომ 2008 წლის აგვისტოში რუსეთის მიერ საქართველოს წინააღმდეგ ძალის გამოყენება მიზნად ისახავდა საქართველოზე დასავლეთის ზეგავლენის შეზღუდვას. იმ ნაბიჯებს. 2012]. ამ ნავთობის გადაზიდვის ერთ-ერთი ყველაზე უფრო პერსპექტიული გზის. რუსეთს ექსპანსიონიზმი არ შეიძლებოდა დამახასიათებელ ნიშან-თვისებად არ ჩამოყალიბებოდა.

სავარაუდოდ. განდევნოს უცხოური. ხოლო კავშირის აღდგენა და ძველი საზღვრების დაბრუნება – ძირითად სტრატეგიულ მიზანს [Bryanski 2011]. თანაც უკვე ჩანს გარკვეული საფრთხის შემცველი ნიშნები. დღევანდელი რუსეთისათვის აუცილებელი ხდება გარეშე მტრის/მტრების ხატის შექმნა. სამწუხაროდ არ არის საკმარისად ნათლად გამოკვეთილი [Coalson 2012. რასაც თავის მხრივ უნდა განეპირობებინა რუსეთის „ახლო სამეზობლოს” მიკუთვნებული ქვეყნების დარწმუნება შეერთებულ შტატებთან. რომ დასავლურ სამყაროსთან მისი კონფრონტაცია გარდუვალია. მოსალოდნელი „პაექრობის” შედეგები. როგორც ეს ჩვეულებრივ მნიშვნელოვან ძალთა სერიოზული დაპირისპირების დროს ხდება ხოლმე. ვერცერთი სხვა პოსტსაბჭოთა ქვეყანა ვერ დააღწევს თავს რუსეთთან მიბრუნებას. რომ რუსეთის მმართველი წრეები დიდი გაფაციცებით აფიქსირებენ დემოკრატიული ნორმების ნებისმიერ დარღვევას სხვებთან შედარებით უფრო დემოკრატიულ პოსტსაბჭოურ ქვეყნებში – საქართველოში. რომ ბალტიისპირეთის რესპუბლიკების გარდა. რუსეთის [გვ. უაღრესად მნიშვნელოვანია და სასურველი. რომელშიც. აზერბაიჯანელი ექსპერტის რ. ნატოსთან და ევროკავშირთან მათი პოლიტიკური დაახლოების უპერსპექტივობაში და მათგან უსაფრთხოების გარანტიების მიღების შეუძლებლობაში [Friedman 2012]. ყურადღებას იპყრობს საინაუგურაციო ცერემონიალის შემდეგ ვ. მაინც ნათელია. მოლდოვასა თუ უკრაინაში. რუსეთის მასტაბილიზირებელი როლის გარეშე მთელი ეს უკიდეგანო სივრცე „განწირულია ქაოსისა და ჩამორჩენისათვის” [Бажанов 2012]. იოლად შესამჩნევია რუსული საზოგადოებისათვის მთლიანობაში დამახასიათებელი „გენეტიკური იმპერიული მემკვიდრეობით” მანიპულირება და სადაც ხსენებაც კი აღარ ყოფილა დიმიტრი 12 . რომ ეს ქვეყანა ეცდება აღადგინოს თავისი ძალაუფლება მისი ყოფილი იმპერიის ფარგლებში. 56] მიერ გადასადგმელი უახლოესი ნაბიჯები აღარავისთვის საიდუმლოს არ წარმოადგენს. Grygiel 2008]. დასავლეთის მიერ უფრო თანამიმდევრული სტრატეგიის გატარების იმედი. ვ. მაშინ როდესაც ცდილობენ წაუყრუონ შეუდარებლად უფრო მნიშვნელოვან დარღვევებს. საშინაო პრობლემებიდან თავისი მოსახლეობის ყურადღების გადასატანად. რომ დემოკრატიული გარდაქმნების დონე და ხარისხი შედარებით დემოკრატიულ პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში არ ჩამოუვარდებოდეს საერთოევროპულს. ნიშანდობლივია. ვლადიმერ პუტინისთვის საბჭოთა კავშირის დაშლა ხომ საუკუნის გეოპოლიტიკურ კატასტროფას წარმოადგენს. რომ შესაძლოა ამ კონფრონტაციამ ძალმომრეობითი ხასიათი მიიღოს [Waterman 2012]. ცხადია. რათა აღიდგინოს ის გარდასული „დიდება”. აღარ უნდა იყოს მოულოდნელი რუსეთის საგარეო სამინისტროს დიპლომატიური აკადემიის ევგენი ბაჟანოვის ამასწინდელი განცხადებაც. პუტინის მიერ გახმოვანებული მისი ქვეყნის საგარეო პოლიტიკური კურსის პროგრამა. შესაბამისად. ზოგიერთი მიმომხილველი მზად არის ამ გარემოებით ახსნას რუსეთ-საქართველოს 2008 წლის ომისა და უკრაინაში რეჟიმის შეცვლის შედეგად ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და ევროკავშირის მიერ ამ ქვეყნების დასავლეთთან ინტეგრაციის მიმართ ინტერესის შენელება. ამასთან დაკავშირებით. შესაბამისად. რუსეთის ამჟამინდელი ლიდერისათვის. ვინაიდან. მიუხედავად იმისა. რუსეთის ამ მისწრაფებებთან მიმართებაში. მირკადიროვის დაკვირვებით. რომ რუსეთს აკლია საბჭოთა კავშირის გლობალური მისწრაფებები და შესაძლებლობები.სწორედ ამის გამო. რომელსაც საბჭოთა კავშირი ფლობდა. მომხდარს უზბეკეთში. ყველა მხარისათვის საკმაოდ სავალალო იქნება. გავლენა თავისი ქვეყნიდან და მიიღოს ევროპით მანიპულირების შესაძლებლობა. ძირითადად დასავლური. თურქმენეთსა თუ ბელორუსიაში [Eggert 2012]. რათა არავის არ მიეცეს საშუალება ამ ქვეყნების ტოტალიტარული სამყაროსადმი სიახლოვისა და დასავლური სამყაროსათვის დამახასიათებელი დემოკრატიული ფასეულობების ვითომდა უქონლობის მომიზეზებით. გაამართლოს მათი ბედ-იღბლით არასაკმარისი დაინტერესება. პუტინის პრეზიდენტის პოსტზე დაბრუნების შემდეგ.

ყურადღებას იპყრობს. 226. ქავთარაძე 2006. და ამიტომ ყველა პატრიოტი ოსი მოვალეა იყოს იქ სადაც დაიწერება ოსეთის ახალი ისტორია [Мамсуров 2012]. 1]. რუსეთ-საქართველოს 1920 წლის ხელშეკრულება უეჭველად წარმოადგენს საოცარ მსგავსებას 1783 წელს ეკატერინე II-სა და ერეკლე II-ს მიერ დადებულ ხელშეკრულებასთან. ამიერკავკასიასა და ახლო აღმოსავლეთში ექსპანსიისათვის. 1920 წლის რუსეთ-საქართველოს ხელშეკრულება ჩამოგავდა 1783 წლის „გეორგიევსკის ტრაქტატს”.შ. ერთ-ერთ განსახორციებელ ამოცანად განესაზღვრა. შემთხვევითი გარემოება არ უნდა იყოს [Cooper/Myers/Barry 2012]. სინამდვილეში ეს ქვეყნის სუვერენიტეტის მნიშვნელოვანი შეზღუდვა და უფრო მეტიც. [გვ. ვ. ფედერაციის აღმასრულებელი ხელისუფლების სხვა ორგანოებთან ერთად. აგრეთვე ამ რესპუბლიკების საერთაშორისო პოზიციების გამყარება.-სა და რუსეთს შორის „გადატვირთვის” პოლიტიკის6. ყველაფერთან ერთად გასათვალისწინებელია ისიც. რომ ანალოგიური „ფანდი” რუსეთმა 1920 წელს უკვე ჩაუტარა საქართველოს. „აფხაზეთის რესპუბლიკისა და სამხრეთ-ოსეთის რესპუბლიკის თანამედროვე დემოკრატიულ სახელმწიფოებად ჩამოყალიბებისათვის აქტიური ხელშეწყობის გაწევა. რომ ამით მას არაფერი არ მოუგია. 183]. 57] მათი საიმედო უსაფრთხოების უზრუნველყოფა და სოციალურ-ეკონომიკური აღორძინება” („ბრძანებულება რუსეთის ფედერაციის საგარეო პოლიტიკური კურსის სარეალიზაციო ღონისძიებათა შესახებ”. როდესაც რუსეთის მფარველობაში შესვლით საქართველო თვით სთავაზობდა მეორე მხარეს კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთით მდებარე პლაცდარმს. რომ ვ. შექმნილი მდგომარეობიდან „ოპტიმალური” გამოსავალია. ა.შ. ასევე თავისი შედეგებით. 1]. პუტინთან შეხვედრის შემდეგ ჩრდილო-ოსეთის მეთაურის თეიმურაზ მამსუროვის მიერ გაკეთებული განცხადება იმის თაობაზე. რომ სამხრეთ-ოსეთში დასაბამს იღებენ დიდი საქმეები. როდესაც მასთან დადებული 7 მაისის ხელშეკრულებით. პუტინმა ხაზგასმით და ერთმნიშვნელოვნად განაცხადა. როგორც ხელშეკრულების დებულებების მხრივ. ეწინააღმდეგება ყველა საერთაშორისო-საკანონმდებლო ნორმას და ხელს უშლის ქვეყანათა შორის თანასწორი ურთიერთობების დამყარებას [Миркадыров 2012. მათი აზრით. აღნიშნული ბრძანებულების ზემომოყვანილი პუნქტი. სოჭში. რასაც მხოლოდ რუსეთი თუ მოითხოვს თავისი მეზობლებისგან. საქართველო აიძულა ყველა უცხოური სამხედრო ძალა გაეყვანა თავისი ტერიტორიიდან და ამის შედეგად აღნიშნული ხელშეკრულებით. რომელიც ასევე გამოდგა საქართველოს სრული ანექსიის პრელუდია [Lang 1962. რაც ზოგიერთი ჩვენი პოლიტიკოსის ხედვით. აღარავითარ შანსს აღარ ტოვებს საქართველოსთან რუსეთის ურთიერთობის ნორმალიზაციის პერსპექტივისათვის. ეს კი საქართველოს არსებობას რეგიონში ზედმეტს ხდიდა. სამაგიეროდ. რაც შეეხება. რომ რუსეთის პოლიტიკა ზემოდასახელებული „რესპუბლიკების” ჩამოყალიბებისა და საერთაშორისო აღიარების საქმეში თანმიმდევრულად გაგრძელდება [Миркадыров 2012. 1920 წლის 6 ამერიკელმა მიმომხილველებმაც შენიშნეს. აგრეთვე. პუტინი გაურბის სიტყვა „გადატვირთვის” გამოყენებას. პუნქტი ე). მართლაც „ხელშეკრული“ და გარე სამყაროსაგან მოწყვეტილი ”ნეიტრალური” ქვეყნის დედაქალაქი თბილისი რუსეთის XI წითელმა არმიამ 1921 წლის 25 თებერვალს. სადაც აფხაზეთი და სამხრეთ-ოსეთია მოხსენიებული. 58]ბით. დევიდ ლენგის დაკვირვე[გვ. 2012 წლის 12 მაისს. სპეციალისტების აზრით. სისხლისმღვრელი ბრძოლების შემდეგ აიღო. საქართველოს შესაძლო სამომავლო ნეიტრალურ სტატუსს. რუსეთის საგარეო პოლიტიკური კურსის რეალიზებისათვის საგარეო საქმეთა სამინისტროს. 13 . ერთი ქვეყნის მიერ მეორის მიმართ ნეიტრალური სტატუსის მოთხოვნა. რაც. თავისი შედეგებით. ამ ბრძანებულებით ვ.მედვედევის ეპოქის მთავარი მონაპოვარის. ანალოგიური სტატუსი რუსეთის მოთხოვნით უკვე აქვს მიღებული მოლდავეთს და შეიძლება ითქვას. ფაქტობრივად გათელვა იქნებოდა.

განსაკუთრებით ეფექტურად გვესახება. აღნიშნული გარემოების გამო. but the factor of the Greater Caucasus Mountain Range determined its destination to be the outpost of the highly developed Eurasian periphery against Central Eurasia. დემოკრატიული განვითარების გზაზე დამდგარ ქვეყნებს ტოტალიტარული მსოფლმხედველობის არადემოკრატიული ქვეყნებისაგან განყოფდა. რომ ხელი შეეშალოს კავკასიონის მთავარი ქედის გაყოლებაზე იმ გეოპოლიტიკური სასაზღვრო ზოლის („რღვევის ხაზის”) ჩამოყალიბების პერსპექტივას. აგრეთვე. like of other Trans-Caucasian countries located south from the Greater Caucasus Mountain Range. 59] Giorgi L. რომელიც. შეიძლება ითქვას. namely that the Caucasian Gates divides the world in two parts (NH. როგორც ვხედავთ. was an area of influences of these two opposite models of the historical development. გარდა საქართველოს „არსებობის არსის”. Kavtaradze Ivane Javakhishvili Institute of History and Ethnology of Georgia Georgia. Transcaucasia. [გვ. რომ რუსეთის ყოველგვარ წრეს გადასული აქტიურობა კავკასიაში. as it was located in the edge of the civilized and barbarian worlds. 30). რაც გამოიწვევდა მისი ოდინდელი „არსებობის არსის” ახალ პირობებში სახეცვლილებას და ქვეყანაც გლობალური მნიშვნელობის მქონე პოლიტიკურ ფუნქციას აღიდგენდა. როგორც ზემოთ უკვე ითქვა.ხელშეკრულებას ზ. the Caucasus and Geopolitics – Past and Present The key importance of the location of the Caucasus was picturesquely stated already by Pliny the Elder (Plinius Magnus). აქ გამავალი კავკასიონის მთავარი ქედის დიდი გეოპოლიტიკური მნიშვნელობა ყოველთვის იწვევდა ამა თუ იმ ეპოქის დიდი ძალის მქონე ქვეყნებისა თუ საზოგადოებების გეოსტრატეგიულ ინტერესტთა და მიზანთა ამ მხარეში შეჯახებას. საქართველოს სახელმწიფოებრივი ფუნქციის ანუ „არსებობის არსის” დადგენის მიზნით. There seems to be an interconnection between the formation of the statehood in Central Transcaucasia and the urgent need to defend the „Caucasian Gate‟ (the Dariali Pass) from the penetration of military forces from the North. საქართველოს მიმართ აგრესია და ახალი „დამოუკიდებელი სახელმწიფოების” შექმნა გამოწვეული უნდა იყოს. ჩვენი ქვეყანა მსოფლიოს უმნიშვნელოვანესი პოლიტიკური პროცესების ეპიცენტრში აღმოჩნდებოდა. or in other words. დაკარგვინების სურვილისა. იმ მიზნით. XII. Therefore the concrete political function of the Iberian kingdom. to be the stronghold of the civilized South and West against the barbarian North and East. კავკასიის ძველი თუ ახალი ისტორია დაკავშირებული იყო და არის გლობალური ხასიათის პოლიტიკურ მოვლენებთან. VI. სწორედ. კერძოდ. რაც რუსეთს საქართველოს საბოლოოდ ხელში ჩაგდების საშუალებას მისცემდა. ანუ ხანგრძლივი ისტორიის მანძილზე ჩამოყალიბებული ძირითადი სახელმწიფოებრივი ფუნქციის. in the first century. ამის შედეგად. საქართველოს ისტორიაზე კავკასიონის მთავარი მთაგრეხილის და საზოგადოდ კავკასიის გეოპოლიტიკური მდებარეობის ზემოქმედების დიაქრონიულ ჭრილში შესწავლა. ავალიშვილი სამართლიანად უწოდებდა „ევროპული ორიენტაციის“ დასასრულს საქართველოს საგარეო პოლიტიკაში [Авалов 1924. was the control of one of the most important strategic passes of the world. characterized by a slow rate of development. But the factors of the geopolitical character not only cause the emergence of the statehood in Central Transcaucasia at the Classical epoch but also stipulated its historical development at the 14 . რის ერთ-ერთ საწყის მცდელობასაც წინმდებარე კვლევა წარმოადგენს. 287].

05.az/media/pdf/2012-05-09-1.ng. Мы можем рассчитывать на достойное место в жизни человечества в XXI столетии.zerkalo.: www. Независимость Грузии в международной политике 1918-1921 гг.05. Medvedev praise values of Soviet Union.2012 [გვ.2012. 1994. იხ. – Journal of World History. საქართველოს სახელმწიფოებრივი განვითარების საკითხები (ადრეული ხანიდან). № 81 (3766). постоянно обостряя ситуацию в регионе . 2. 2006. Бажанов 2012 = Е. 5. 15. – Reuters. Why is Russia harassing President Obama‟s new ambassador? – Foregn Policy. 3. Авалов 1901 = З. Inner Eurasia as a Unit of World History. 1. გამოყენებული ლიტერატურა: ქავთარაძე 2006 = გ.2012. იხ. 09. Aron. Bryanski. Putin.ru/mainnews/1351/ Миркадыров 2012 = Р.com/article/2011/11/17/idINIndia-60590820111117 Christian 1994 = D. 2012. ქავთარაძე. 2011. თბილისი.: glava. Авалов.05. Мамсуров. Козырные карты России. – Независимая Газета. – Глава Республики Северная Осетия – Алания – Мансуров Таймураз Дзамбекович. Тифлис 1924. 259] ჩვენი ავტორები გიორგი ქავთარაძე ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი. ივ. П. A Tormenting in Moscow.: in. No.: new. Nov 17. 15 .subsequent time. Авалов. 14.ru/courier/2012-05-14/9_cards. Christian. Санкт-Петербург. – газета «Зеркало». ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი. Путин попытается "мочить".reuters. Авалов 1924 = Авалов 1924 = З. Бажанов. сс. Присоединение Грузии к России. იხ. 1901.pdf Aron 2012 = L. till now.rso-a. Vol. The political history of the Georgia is mainly predetermined by its geographical location.html Мамсуров 2012 = Т. იხ. April 13. Bryanski 2011 = G. Миркадыров. Новая история Осетии пишется на Юге.

– The Claremont Institute for the Study of Statesmanship and Political Philosophy. Eggert. Georgia on My Mind. The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order . Russian Weakness.com/english/news/europe/Putins-Return-toKremlin-Could-Reenergize-Eurasian-Union-Project-142051333.April 2007 issue. იხ.: www. 2008. იხ.com/weekly/putins-evolving-strategy-europe?utm_source=freelistf&utm_medium=email&utm_campaign=20120508&utm_term=gweekly&utm_content=readmore&elq =5c9cacdd235446d1a761002610e4cd02 Grygiel 2006 = J. by Edward Lucas.huffingtonpost. May 8. Apri l 24. March 30. იხ. Coalson. Grygiel.com/article. Analysts Seek Political Import. – Stratfor Global Intelligence.stratfor.nytimes. Vladimir Putin. J. Grygiel. Putin's Evolving Strategy in Europe.html?ref=world Huntington. Grygiel. – The New York Times. Russia's Strategy.com/article. იხ. Grygiel 2007 = J.1581/article_detail.cfm?piece=622 Heintz 2012 = J. Has Troubled First Week in Office. იხ. Friedman. Claremont Review of Books.the-american-interest.: www. – Voice of America (Europe).asp Grygiel 2009 = J. L. Myers and E. – The Huffington Post. იხ.: www. April 1. J. იხ.: www.com/2012/05/12/vladimir-putin-firstweek_n_1511422. J. 2012 . – Stratfor Global Intelligence.hoover. Great Powers and Geopolitical Change. 2012.: www. Russia President. Vacuum Wars. Friedman.org/publications/policy-review/article/5568 Grygiel 2009a = J.voanews. Huntington. Grygiel. As Putin Postpones Meeting Obama. Grygiel. J.claremont. იხ.: www.stratfor. May 12.cfm?piece=250 Grygiel 2008 = J. S. 172.org/publications/crb/id.Coalson 2012 = R. July–August 2009 issue. 2012. von. no. 2012. Cooper. 2012. Russian Power. – Policy Review.the-americaninterest. The Coming Competition Over Failed States. 1996. – The American Interest Online.html?_r=2 Eggert 2012 = K. March 09. იხ. Baltimore: Johns Hopkins University Press. 2009.: www. The Power of Statelessness. May 10. J.html Cooper/Myers/Barry 2012 = H. Friedman 2012 = G.: www. A review of The New Cold War: Putin‟s Russia and the Threat to the West. New York. – Policy Review. 2006. no.com/2012/05/11/world/europe/analysts-seek-political-import-as-putin-puts-offmeeting-obama. 154.com/weekly/russias-strategy Friedman 2012a = G. [Posted] October 28. Barry. Putin's Return to Kremlin Could Boost Eurasian Union Project. Heintz.: www. – The American Interest Online. 16 . Empires and Barbarians. 2012. 1996 = S. From the March .

March 8.com/2012-presidential-campaign/carter-securityadviser-gives-obama-high-marks-on-foreign-policy-20120506 Kavtaradze 2001 = G. 6. Secrecy in U. Mission to Moscow: Clinton Must Lay the Groundwork for a New Relationship with Russia. Russia Threatens to Strike NATO Missile Defense Sites. M. Satter. – Washington Post. Oettinger 2011 = C.Jaffe 2012 = A. Lang. Georgian Chronicles and the raison d'ètre of the Iberian Kingdom (Caucasica II). Romney‟s Adversarial View of Russia Stirs Debate. Lang 1962 = D. Jaffe.html?_r=1 Patterson/Puryear 2006 = E. Winter/Spring 2006. Thompson. Brannaman. 2012. 1962. – CIAO: The Whitehead Journal of Diplomacy and International Relations. Religious Fundamentalisms. 2000.nytimes. Kissinger and the Rapprochement with China. The Gigantic Book of Horse Wisdom. 2012. May 11. Meagher. Patterson. Outlaws and Barbarians: The Bush Administration's Revolution in Sovereignty. Volume 7. 2011. Number 1. Jr. Waterman. 2012.: heinonline. Obama‟s Open Microphone: The president shouldn‟t be offering concessions to Russia. K. London. იხ.washingtontimes.: www. Oettinger. იხ.com/2012/05/12/us/politics/romneys-view-of-russia-sparksdebate.: mobile. იხ. – Centre for Research on Socio-Cultural Change (CRESC) Working Paper Series. Working Paper No. Aldershot: Ashgate.: www. Stuttgart: Franz Steiner Verlag. New York: Skyhorse Publishing. President Ronald Reagan: Evil Empire Speech.nationaljournal. Journal of Historical Geography of the Ancient World . 2000. A Modern History of Georgia. May 3. 2012. – National Review Online. The New Cold War: Putin‟s Russia and the Threat to the West .org/HOL/LandingPage?collection=journals&handle=hein. in private or in public. – The New York Times. Lucas. Policy and Fiction . – The Washington Times.: www. Kissinger. 2007. – National Journal. – Command Posts: a Focus on Military History.S. – Orbis Terrarum.nationalreview. Kavtaradze. March 28. Foreign Policy: Nixon. Carter Security Adviser Gives Obama High Marks on Foreign Policy.com/articles/294630/obama-s-open-microphone-david-satter Thompson 2006 = G. იხ. 2008. New York: Palgrave Macmillan. Punyear. Lucas 2008 = E. Komine. February 2006. May 15. Meagher/Brannaman 2007 = T. L.commandposts.journals/whith7&div=30&id=&p age= Satter 2012 = D. იხ. Oppel.com/2011/03/president-ronald-reagan-evil-empire-speech Oppel 2012 = R. May 6. იხ.com/news/2012/may/3/russiathreatens-strike-nato-missile-defense-sites 17 . Waterman 2012 = S.: www. Territories and „Globalization‟. B. Komine 2008 = Y. Kissinger 2000 = H. 2008. A. 2001. 14.

Eastward-Ho? And Soon. – Washington Post.wetpaint.com/?t=anon http://www.ws/komblege/index.geocities. Will.Will 1996 = G.com/kavtaraze?ref=tn_tnmn 18 . 1996.html http://kavtaradze.scribd.com/documents#all?sort=reads&sort_direction=descending http://www. June 13.facebook. Back: http://www.