You are on page 1of 9

ine asa

"10. L 2002-
)
waOD R o B i N

i
1
/

'7
;.'
çev. ertan ı
ş ve sinema
i
t
i
r
t
1
ı
ı
j
(
i
,
j'
B
izzat ı ı ğ b,ir ı en
ı ı \'l: ı ı ı ı ı ı ı
dirilmesi ı ı ı ı (zaman ı ı ı ı ı bir ı ı ı
olarak görlinmesi bill: korkutucudur). Günü-
müzek ı ğ ı ı
yüzeysd bir belirtidir. Hatta ğ ideolojinin lib-
eral ı çogu ı ya da gizli olarak
ı potansiyel ı ı ı ı ı ı ve çogul1lukla
"ahla"" ve '''aile dc!!t:r1cri" ı ı ı ı ı arka-
ı gizlcnirkr. ı ı ı ğ ı ı 1\130'dcki Cllllll11lri-
ycl<r'i Partiyi kabaca ı olarak ı
ı ı ı olsa da. ı ı ve ğ ı
lcrinden onaya ı yeni bir ı ı
öncmscmcIlH:k çok - daha tchlikclidir" -Bu
ı anwL'1 ı yola ı pot:11l-
siyd ı 8<111 kültürü içinde ı ı ı ı ı vol·
ı ı izlemektir" Bu ı ı ı ı
ı - ı ı ı ğ ''c bunun,
ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı
ı \"i: ı ı ı ı ı ğ yuk ctnh.'k 01;11 cvlilik
"c aik gibi toplu111sal ı ı ı ı ı ı ı ı
ı bi\'imlenmcsi ve düzcnlenmcsi - sa!!L'1
konul11lar. ı hiçbir venk ı
ı ı gibi ı ı ı 01;;1 da) ı ı
ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı Ya da ı bir bit,:imdc
sliykrsek: ı lilmi "ölüm güt,:-
ı ı bir bi •. ı lalLL tal111111111 sunar.
ğ ı ı ı ğ ı bir ğ ı ı
ı ı ı bir biçimdc buna ı ı
ı ı
Leili ı ı 19':;-i"leki Nurcmbe!'!.!
ı ı ı ı ı ı ı ı ı filme t,:ckili=:;i ol:1ll ı ı ı ı
J
ik ı ı :!ü ı sonra ı Alain
Rcsnais 'n in toplama ı ı ii7.en nc çektiili
bir ı olan Gece 1'(' Sis'in ı ı ı ı ı ı
ı ı bir ba=:;I:lllglç ı yani Nazizmin
"öIKL'si" \'e ı ı bir ı ı ı ı ı
Sanatsalolarak bu iki ı ı ı it,:in ;lc ı ı ı
lsüIl, ı ı r yönc! III Cil İ il iil dii=:;ü ı ı 1-
İ (,.-uk daha razla ı ı ı ı birl.'r
bel!.!cdirlcr, ı yan ı ı ı ı ı ı
ı ı da artar. TcIII S iı ı ı ı ı
türleri ı tuplul11sal. idenIojik ı ı ı ı ı
ı bir ı ı olu=:;tllrur - bu ı ı
ı ı ancak h,cr ı ı politikadan
ğ ı ı ı ı ı ı
Ille ğ ı ı ı ı bfr kunudur. -
Ucn düzcydc. ı ı lilmindcki
ı konusuna, unun ı ı ı ı ğ ı ı ı ı bil-
incindc olup ı ı ı ı ı ı ı ı ı bu
ı ı Susan ı ı ya7.;sl ı ı
ı ı ı net bir ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı
ı miting düzenleyerel.: (YC ı ki li'lmi
linansc edcrck) ı ı ı ı '"c kamCl"-
ı ı ı ğ ı bu, bir ı ı ı ı ı ı
tarihsel ı ı ı çok hir
ı ürüniidlir. Bu ı ı ı ı ı ilc
bir ı ı ğ ;1I11a ı ı bir ı ı ı ı ı ı ı
ı ı ı ı ı ı hir lideri \"L' bir ı
Ö,"cr. kutsal' "c tümüyk i/!L-,"icisinc haki;n
ı ı ı ı kk, ı ı "L' ı ı ı ı
hir ı ı ı ı ı ı ı
\'l.' ı ı ı ı ı ı ı ı litkr"i
ı ı ı ı ''c ı ı ı ı ı ı ı ı ı
getircil. ı ı ı ı ı ı ı
ı
inen bir elçi olarak sunar; film (a) Hitler'in
ı ı Nazi Partisinin ğ ı ş ve zaferine
önceden karar ğ ilan etmesiyle ve (b)
"Hitler ı ve Almanya Hitler'dir"
ifadesiyle zirvesine ı Hiçbir yerde kaosa ve
ş ı ı ğ izin verilmez: ş
ve imgelemin ş inceleme ı için
alJn ı ı ı ğ ı için izleyici bu filmi ı
onaylayabi!ir ya da reddedebilir. Müzik
(Wagner ve milliyetçi ş ı etkiyi ı
için ı duygusal ı ı ı ş
ı ı ı hükmetme ı göre ayarlan-
ı ı (çok ı ı ş bir ı yücelt-
mek için alt ı Nnzi askeri mekaniz-
ı ı ı ı ı ş ı ı ı vermek için üst
ı kurgu dikkatli bir biçimde ve ı rit-
ı biçimsel düzeyde ı ş ı mekanizma
ı ş ı ı yeniden üretir.
Filmin ideoloj;k olarak korkunç, estetik olacuk
ş ı konulamaz ğ biçimindeki ı
ı ş üzerine bir ş ı
ş ğ ı ı ı bunun tipik bir ğ
Neredeyse her ğ ş izleyicinin kendisini
filmin ı ı ş malzemelerine yönelik tutumlar-
dan ı ı zor olsa da, Paul ı gibi salcu,
ı ş ı ı yazarlar bile Leni
Riefenstahl'in film ı hemen hemen hiç
ğ ama onun kurgu ı ı ı
ı ı ğ ve
filmin, izleyicinin filmin ğ yönelik tutu-
mu ne olursa olsun, bu ğ ötesine ğ
ve filmi ı bir film olarak ğ
meye ı ğ ı kabul etmek zorunda ı ş
ı
John Russel Taylor (Cinema: A Crilica!
DiclionGly içinde, ed. Richard Roud, Seeker
and Warburg, 1980.)
Böylesi saçma sapan, rezil sözlerle ş ı ş ı
ı nereden ş ğ ı karar vermesi
zordur: kendini sola ı ş ı neyin ş
ğ dair Taylor'un tuhaf, ı ş
ı ş ı ı ğ ş izleyicinin ı mistik
estetik ı ş ı kendisini "malzemelere
yönelik tutumlardan" tamamen' ı ı ı
ı ı ğ ı ı dair ı ş ı ı
ı ş ı ı yazarlardan" kendisini ayn tutmaya
yönelik ı arzusuyla ı Riefenstahl'in
mekanik klasik kurgusunun "Eisenstein'la
ş ı ş ı ı bir ı ğ ş
cesiyle mi; ya da ı ı ş ı
bir film" olarak ı ğ sorusuy-
la ı ı ya da bnsit olarnk ı ı ne anlama
ğ mi? ş iradenin Zaferj iyi
ş bir filmdir. yrlni ğ ı ı Hazine
4
ı ya da Gerçek Valanlar gibi üstün bir
profesyonel yetenek sergiler (buna sahip
olmayan çok ı ı ı ı
mümkündür.) ı ı kamera
ı ı son derece ı ı ı ve tekdüzedir.
Eisenstcin' ı duygusal ve entclektücl ı
ş ı kurgusu ile ş ı ş ı ı ı ğ
örnek ı jIk clden ı ş görüle-
ğ gibi, onun için ı büyük bir dezavJn-
taj olabilir. Taylor'un ı ı ı ilgili olarak
itiraz edilebilecek temel nokta, ı
ı ı ş bir tür "soyut" güzellik ı ş ı
sahip ı ı Tersine güzellik ı ş ı daima
kültürelolarak belirlenir: ğ temel politik bil-
incimizi tam olarak ş destek·
ğ güzellikleri, ş ı ı ğ ı ı zevkleri
seçmemiz gerekli hale gelir. iradenin Zaferi'nin
iddia edilen ğ ı ı ı
mak iIle i ş meye, bus ki ı maya, III i1i ı ı ı
ı ş ş bir ı ğ insan bu
ş ğ ş bu filmi ş sona
ı ı ı ve nefret ı ı ı bulur.
Gece ve Sis (I 955) Riefenstahl'in ı
ı bir bölüm ı ve bu. ğ ı
Resnais'nin filminin yeterince ı bir biçimde
hem içerik hem de stil ı bir panzehir
ğ duygusunu güçlendirir. Malzemenin
duygusal etkisi çok güçlü olmayabilir ama
Resnais ve senaryo ı Jean Cayro! izleyiciyi
ş ı ve analitik özgürlük ı için
mümkün olan her ş yaparlar. Film, ı
maz olan dunnnu ş ı hale
getirmeyi dener. Elde edilen ı paradoksal
olarak bize gösterilenierin korkunç ğ ı ı
giderek bilincine ı ı saglar: korkuyla
ş yerine ı ı ş
tahayyül edebilmesi 've anlayabilmesi için alan
ve özgürlük ğ ı insan burada ı
bir belgesel içinde ı ve etkilerin kar-
ş ı ı ğ ı (özellikle Riefenstahl ile
ş ı ş ı ı ı ğ ı ı ı Müzik etkiyi
ı ı ı olmak yerine ı olmak kul-
ı ı benzer biçimde ğ özlü ı ı ı
li olarak görüntülerin etkisine (etkilerini azalt-
ı ı kontrpuan ş ı Bütün film ı
(filmi) öne ı biçimsel ğ ş kar-
ş ı modeli üzerine kurulur, öyle ki hakikilik
duygusu sürekli olarak filmin dilinin bilincinde
olmakla ş içindedir: ş / ş ren-
kli i siyah-beyaz, hareketli görüntLi i ğ
stilize ı hareketi / otantik haber filmi.
Gördüklerimiz üzerine ş için -belki bir
noktaya kadar- eesarcllendiriliriz. ş ı ı ı
kendisi gibi, iradenin Zaferi de ğ
kabul etmeye, ı olmaya. ı ı ı yön-
lendirilmeye. telkin edilmeye ı bir izleyi-
i
i
i
ii
,i
II
i
i
i
i
'i
i
i
I,
'i
ı
ı
i.
i:
ı
· i
"
i'
J
1\
,,
,
·,
i'
; 'j
· ,
;.,
.'.
i
1
l
,
1
ciye gereksinim duyar. Gece ve Sis ise
izleyicinin aktif ı ı var kabul eder ve cesaret
ı
Gece ve Sis'in ş ı ı ı içinde filmin
esiri olmak, özellikle film Riefenstahl'in ğ
suz gölgesiyle ğ çok ı Ama
filmi izledikçe (Peter Harcaurt'un Film
Comment'in ı ı 1973 tarihli ı ı
daki Alain İ belgeselleri üzerine
mükemmel ı ı kesinlikle çok etk-
ilendim), "belirli ı daha fazla ı
ı filmin sonunda daha fazla ş
ı hatta öfkelendim. İ filmin ş
onun ı yaratma ş net bir
biçimde ı ama film ilerledikçe ş
çözümlemenin yerine ğ dair ı
edici bir duyguya sahip olur. Film sonunda
ş ş varan ı ve uygar bir
ı ı ı ı ı ğ kadar, ı
-zamanda bir ı ve gizleme ı ı da.
Kamp yetkililerinin, üs kademeden alt kade-
meye, komutandan kapa'ya (toplama kampla-
ı yönetimin kampta kalanlar ı
ş olarak' ğ kimse) kadar,
mahkemede sorumlu ı ı reddettikleri
finaiden etkilenmemek ş ı ı
ve film bizi "o zaman sorumlu kiI11?" sorusuyla
ş ş ı ı Ancak ş ı kültürü
içindeki kökenleri ve ı ı çözümIem-
eye yönelik herhangi bir ı ğ
ı ş (belki de liberallerin "belirli bir nok-
ı ötesine ı ş gelemez. çünkü
bu, "liberal" zihniyetin ötesine geçen bir
ğ ş gereksiniminin bilincine ı
gerektirirdi) film ı ı ne ğ öner-
mekten ı ve ı çok daha tehlikeli
bir biçimde ı ı ğ akla
getirir. ı "sorumlu kim'?" ı ş bir
sorudur; ğ "sorumlu ne?" sorusudur.
Teslim ı bize bu kadar çekici ı filmin
ğ ve ı ı ğ ı ğ ş ı ı ı
keder duygusudur ve keder, üzerinde
ş ğ ğ bir tepki olarak
yeterince ş ı olsa da, hiçbir zaman
ı bir duygu ğ ı sonunda bize"
ş liberalizmin o bilinen korkutucu çaresiz-
ğ dair elleri havaya ı hareketidir:
bunlar ş tekrar ı (ve bugün
oluyor); bunlar ı ya da ı duru-
munun" bir ı ı ı ı ş
tan ş ğ bir ş yoktur ve
bellek bu konuda ı zaman ş ı ı ı Filmin
konUlntl çok güçlü bir biçimde somut bir klinik
gözlemi. çok bel irs iz bir eclebi/metafizik iikeye
ı ı ı ğ ı "yineleme itkisini" ı ı Michael
Schneider (Nevroz ve ı and
5
Civilization'da) ş ı ş burjuva filozoflar
gibi Freud da ölüm saçan yok edici ı ı ı
emperyalist burjuvazinin ölüm içgüdüsünü
ı ı içgüdüsel ğ ı ile ı ş ı ı
yorumunu yapar. Resnais ve Cayral bu ı
yinelerler, Buradaki ı (çok önemli ve
rehber olan bu iki filmle) ş kay-
ı ı bir çözümlemesini yapmak ve
ş ş ı yeterli bir kuramsal ş ı ı ğ ı
ş ğ ı önermektir.
•••
Bir sözlük ş ş ı
ş 1914-18 ş ı ı ı ı
ortaya ı Mussolini ğ zirve-
sine ı ve ğ ülkelerde ş ve kara
gömleklilerin taklit ğ yurtsever ı
anti-komünist örgütlenme ve ilkeler.
ı ı OED
Sözlük eski Roma'dakifasces'e gönderme yap-
ı sürdürür:
Eski Roma'da yüksek ı önünde
yürüyen ı ş ı ı ğ ı ı ı olan
sopular ı ğ ı ı otoritenin ğ ı
Bu ı ş hem kuramsal hem de
ı "ilkeler ve örgütlenme" ğ
tespit etmenin ı ş ı ı bize ş üç temel
ş verir: ğ vurgulama (her
ne kadar ı böyle ı da, her
zaman emperyalizme ğ kayma ğ
ı komiinizme ş ı ı ("Nasyanal
sosyalizm" ibaresinin ğ ve
ı önemini belirtir) - çok uzun
süre önce, Rus devriminin ı ğ
henüz gerçek özgürlük ve ş ğ dayanan yeni.
ı bir toplum hareketinin resmen
ş ı olarak kabul ğ ı Sovyet
komünizmi Stalin yönetim,inde gerici güçlerin
de ı ı ı ı bir hal ı Bu yüce bir
otorite ı (Duçe, ı ı ş
ı yönündeki ı ı ilerlemedir. ş
terimi tam ı oldukça özel bir 20. yüzyil
hareketi için ı ı ş ve kapitalizmin
ş ş bir ş ı ı ürünü olsa bile
Latince köken, ş temel itkilcrinin
ğ ı tarihi kadar eski ğ
akla getirir; Iradenin Znferi ile Gece ve Sis için
çok ğ toplumsal belgeler derken
ş ğ ş zaman ve ş yt;rdcki
ı ı ı çok ğ ş
kliltürümüze ğ ı ş ı ı "Otorite" ı
nnahtnr sözcüktür: ş ı üzerinde güç kul·
ine asa

T
ı ı ı \'L' onlara ı ı ı iizer-
ı ı ı ı Ile zamaJl !!erekse !!Üc ,'c
ı ı ı ı otorite
ı ı ı ı ı ı
ı bir ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı d:1 ı ı ı ı
ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı üzerinde
'-dL'111okrasi" ı ı ı ı 'e L'sitliQc
ı ı beli'di n;iliL'ric
ı ı ı ı ı ı ı ı güt.; i hakil1liy(..·t i
ı ı ı ı ı birbirine ı ı ı ı ı ı
ı ı ı ı ı ı ..
K ı hütün t;l'\Tl:'lllizt!c \'c içimizde.
ı hissetme ve ı ı ı ı
ı ı ı ı ı ı ı iizel hem dc kamusal, bliro-
ı ı ı ı ı ı ı ı oturmil ı ı
ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ve
ı ı ı ı ı ş
ı ı ı ı ı ı ı ı ı Ile olursa
\1[:.;1I1l) ı ı ı büyük ı belirleyen.
ı ı ı il,:in ı düzeyde
ı ı olan ı ı olarak
ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı
ekleme yaparsak, ı ı ı ı ı
ı olan beyaz üst ya ı orta sl1lllbn
ı nkl.'gc ı Ekonomik
ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı verili
ı ı ı ı bu ı ı ı ı ı ı ı ı
ı ı ı ı ı ı ı bir ı ı ı ı
ı BirL').:kr ı ı ı ı ı lislL'sindcn
ya ı ı inkar ı ı ı mümkün
ı ı ı ı iiz-disiplinin
/;1;':1]" ı ı ı ı ı riskiyk ı
ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı helki de ı ı ı ı ı
Ikil ell iyi ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı
ı ı ı .... llll!" ı ı ı ı erkekler
ı ı ı süykyebilirim.
HlJ ı ı ı nCl'ede \'L' ILC Z;II11;111 ı ı ı Tarih
ı ı ı ı ı II ı ı ı ı ı ı va ı ı
li;\. ı ı ı ı ı iki hiiviil-:- k ı ı ı ı ı II il
ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı iizcl mülkivetin Vl:' erkck
ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı bu iki
ı ı ı ı ;1\"JlI ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı bu hir
L 1.... ı ı i ı ı ı ye'rinL' ı ı
:-;\..'1;11"1..'11 'L' ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı olma ı ı
ı ı
erkek/er
henc/l/I"
ı ı 'fen'.H'ksiidler
.\'cr i.yk ı ı Il' r
ı ı ı
he,ne ı ı ı
ı ı
ı ı ı ı
6
ı ı ı getiren üzel mülkiyet ı ı hem
ğ hem dc nesnelere sahip ı ı ı ı
ötesine geçip insanlara sahip ı da İ
ı ı galip gelenin L'sidcrinc, ı
ı ı ı ı ı ı ı ı kü!L:yc. (erkekler. bir
ı ı ı ı ı ı ğ ı cinsel ı ı ı ı ı ı
ı 11<Ikkll1,1 sahip ulduQUllll kabul ı
ı tJlan) ğ ı ı ı
ı Ozcl mülkiyet beraberinde evlilik, ı ı
ı ı aikyi ı ı ı ı ı ı ı
çok ğ mi'.' Bizlcr hala "ücretli külckr"
ı lerden Vl.: '\:v içi kiiklcr" nlarak
ı ı ı ı ı sözde ı ı s;\t!n-
ı ı ı ı ı ı ı ğ ı ı bütün ı ı ı
ı ı için temel ol;lIl ı ı ı
ı ı ı edcr.
O halde. irac/el1iJl bize ı ı ı ı
olarak inceleme ı ı ğ ı ı ğ ı
toplum. içinde ı ve ı ı ı ı
ol:ls1 ı ı ı ı ğ ı ı ı
ğ kendi mant[ks,,1 ı ı güllirür.
Onun ı ı ne olabilir'! ı bir biçill1(k.
ı ş toplum ı Eger henüz
ı bir toplum ğ ve ı ı ı ı ı
umut cdiyursak. ı biçimde özgiir bir ı ı ı
olmaktan da ğ ı (Özg.ürlük. "izin ı
ilc asla ı ı ı ı ı ı ı ı ı Otorite izin
ilcnin ı ı ı ğ ı
gelirir,) toplum" ı ı ı ı ı bir
bir ı ı ı ı
toplum ı görünümler ı ı
IJu ı ı ı cn iyi. ı ı ı ı tc ri ı ı ,
ı ı bütün ı ı ı maddcll:rin
ortadan ı ularak ı ı ı (Hala
bir düzeye kadar ama g.erekli "politik
dogruluk" ı bu topluma ğ üncmli bir
ı ı ı ı
ı ı {!<i ha çok Gc('e I't' Sis'!l;l1
ğ ı ı ı ı ğ ı ı ı
ı ı ı ı bu lilm daha degerli bir belgedir.
RicI"L-llst:lhl'il1 lilmindc ı ı ı ı llL'
kadar ı ı ı ı ı
ı ı ı ı i.lI(,:lhle ,ii.
ı ı ı ı süy!cdiklL:ri (görsel ı ı ı ı ı ı gihi)
büyük iilçiidc belli belirsiz ı
edil'i bir relOl'ik ı olu!;lIl'. ı partisi
ı ı ı (öncelikle CkllllOl1lik olarak ı
ı ı ı ı ı ı da ahbki ve ı "kul"-
{:myor"; yurtsevcrlik ı ı ı ı kadilr
ı (Gece 1'(' Sis'in m:ll11lksa! SUnUCUJlll
ı ı ı ı ı ı ı ı
ı ı ı ı ı ı ı ı ı ı
ı ı ı ı ı rcsl1li ı
ylirliyü!;lcr. ı ı ı ı ya da
ii
i
i
i
!
i
,
Ii
j
j
'\
,
i
ı i
)l
II
i
:1
\:1
I,
r
1
i
ı
i
J
1

.,
'i

1
Filmin ünlü "gösterisi" (spectacle) ş
ş ı ş ı ş büyük bir makinenin
küçük birer ş haline ş ı
gösterisidiL Busby Berkeley müzikallerindeki
ş derecede ünlü ş gösteriler ile ilginç bir
ş ı Riefenstahl'de gösteri erkek ve
aktif, Berkeley'de ı ve edilgindir ama
ı neredeyse büyük bir ı
ı edilemez ı ı ş
önem verilir.
Güç/iktidar Olarak Erkeklik, Berkeley bize
ı ı erkeklerin ı ş ı uygun olarak
sunar. iradenin Zaferi ı ı ş fal1ik
güce ı olan izleyiciye indirger ı
zamanda ı ı gösterinin edilgin bir ı
olorak, ulusal ğ gösteren köylü ı
leri içinde gösterir). Film ğ olan fallik
ı ı ı ı (ve ı ı sanat ı ı
ğ ı erkek ı önemlidir.
Filmi ğ bulmayan bir ı henüz
ş ı ş ı ı belleri, ş fla-
malar, Nazi ş ileriye ı
ş bacaklar. Hitler'in talebi üzerine
bir ı ı ı ğ ı bu filmde ş ı sonuna
erkek ğ en mükemmel simgesi
olarak penis yüceltilir, penisin gücü ı
makinenin gücüyle ş (Nazizm ş
ı ı ğ alternatif bir rol için
Gece ve Sis'deki ı toplama kampmdaki
ı gardiyanlara ı - ı ı teklip hale
ş ı ı ş ı ş ı ı
bunlaL)
ş Sistemini Çocuklara ş ı
Hitler'in ş ı ve Riefenstahl'in İ
geleminde ş ı Nazi ğ için ı
ş ı ı erkek ı askere
ğ ı ı defalarca ı Bunu küllürü-
müzde çocuklara bit ş ş ı ile
ş ı ş ı (biz buna, her zaman ş
ı gereken bir sözcük olan sosyalizas-
ş demeyi tercih ederiz): bu,
egemen ideolojinin (erkek ğ kapital-
izm) sorgusuz sualsiz ğ kabul edilerek
ı ı ı Bu ş ı ı ı ğ ı biçim, tabii
ki Alman ğ ğ Nazileri olarak
ş ı çok daha az ı ve ı
(bu nedenle daha samimiyetsiz ğ öne
sürülebilir): bizim ğ sistemimiz çocuklara
-dikkatle ş ı ı içinde- kendileri
için ş ğ ı ş 20.
ı ş yeni ufuklar açan iki büyük
ş ı Marks ve Freud'a -belki ş olarak
geçmek ı ş ı bizim üniversite öncesi ğ
ı ı hiç yer ş
Temizlik / ı ş Gece ve Sis'de toplama
7
ı ı ı ı ı İ ı slogan-
lar, "buraya giren umu/ etmeyi tmulun"
ğ ama "Temizlik ğ ı ı ı (annelerimizin
bize ğ ğ bir ı ş ve ı ş Özgiir-
ı biçimindedir -Riefenstahl'de hem ı
ça hem de görsel bir İ içinde vurgulanan
ğ bunlar. ı ı ı inceleye-
ğ
Kamplorla ş olan "Temizlik ğ ı ı
ı ş ı ı ğ ı buradaki temizlik
(en küçük ı ya da bilimsel ı ı
olmadan, ğ kanlardan daha üstün ve onlar-
don ı ğ ş Ari ı ı
ı ı temizlenmesidir. Gece ve Sis, sloganlar-
daki ğ ironinin ı ı çizer;
ortaya ı cesetlerin çürümesi nedeniyle ş ı ı
pislikti. Temizlik daha en ş Riefenstahl'in
filminde bir ğ olarak ortaya ş tüm
gençler birlikte hortumla ı ı bizim ş
Nazi ı ı etrafta oynar. Sonuçta temiz-
lik ideali militarizm ve iyi ğ ı ş bir maki-
nenin ğ ş Freud temizlik
ı ı ı ı cinsel ı ı bir belirtisi olarak
kabul etti (bunun sinemada ustaca ş ş için
Ophuls'ün The Reckless ı izleyin).
Ve kesinlikle hepimiz ş ı ı ı bir yerinde
"seks kirlidir" ı ş ı ş ı ş ı ş ı (Her
durumda bu ı ı ı ş türlü
ı "fuck" ş ğ bizim nihai
"kirlilargo" ğ olabilirdi?) Gerçek
"iradenin zaferi" cinsel enerjilerin iktidar dürtü-
süne ş (bu konu ı
Korkunç ı ı ı trajik bir biçimde ş
ş Alternatif bir ğ ı imgesi için, Rie-
fenstah!'in filmiyle ı ı Fransa'da ı ı ş
bir filmin karakteri ş ı ş ı ı
L ı ı le Pere Jules karakteri burju-
ı İ ğ ğ eser ı ı ğ
(sürekli üreyen kedilerin) ı ş ve
ı özgür ve ğ ı ı ı
ı ş Özgürlüktür"e gelince, ı
ı ı ğ ı demokratik kapitalizmde ğ
gibi ş İ ı de ı ş ı toplumun ğ
ğ için ı ı ş ı ş emek ola-
ğ ş ğ hemen ortaya ı
ı ş ı ş emek bireye ı ı ı
ğ haz vermeyen etkinliklerde bulun-
ı çünkü etkinlikte ı ğ
kendisiyle ğ bir ş yoktur (bunun
nedeni para kazanmak ya da fazla önem ş ı
mayan yurtseverlik görevini yerine getirmek
olsa da). Bu, ı ı ı ı üst düzeyi-
ni talep eden kapitalizmde ı ş ı ş
ğ ı ı halidir. Freud'un daha önce
bireyin üzerine giderek tahammül edilmez yük*
r
1
j
'J
,
leri dayatma olarak ğ düzeydir bu.
ğ ı ş ı ı Freudyen kavramlar
olan ı ile yüceltme ı dikkatle ı
ı ı ı Libido (eratik enerji) ş ı ı ve
tatmin edici bir biçimde haz veren (önemli
kültürel ş ı ı her zaman psikanalitik
olarak cinsellik kökenli olarak görülme nedeni
olan) ı ı etkinlik içi,pde yüceltilebilir.
Ancak ı ş ı ş emek libidonun baskı
ı ı gerektirir: madem ki ı göre etkin-
lik ş tatmin edici olmayan ve (herhangi bir
ı ş ı ı ı ı ğ o zaman etkin-
ğ yüceltme yoluyla ş yolu yok-
tur. Hitler'in ş uzunca süredir kabul
gören ve ı ı ş ile özvcrinin Ş ş
gezenlcre ş bulur- ı ı ı ı birlikte,
bildik Protestan ı ş ğ dayanan) ko-
ş ı ı ş ı vurgu (verilen
önem) yine ğ güç/iktidar dürtüsünc
ş vurgular: ı slogan
ı ş ı ı olurdu.
Nazizmin ğ Kaz ı ı yürüyen
Nazilerden 'belki de daha tehlikeli ı ı
ı ş ı ı ı ş
ı ı ı ve onay venncsidir: bu ı
günümüzde ğ ı hükümetlere oy veren ı
ı ı her yerindeki iyi niyetli kitlelerle
ş ş ne ı
"Sorumlu kim?": bir düzeyde kaba kuvvet kul-
lanan ı ı ş için caddelerde
slrJya giren bütün dürüst insanlar ve ı
toplama ı ı mümkün ı masumiyeti
(kabahat; mi?). Sorumlu olan, bir düzeyde
kesinlikle gelecek haftadan ölesini, ı
ı ğ sistemini, çekirdek aileyi
ş ı toplumsal kurum-
ı ı ı sayesinde sahip ğ mistitikasyon ve
görmezden gelme hillinin) ğ sonu-
cll ortaya ı bu korkunç masumiyettir.
Nazizmin ğ ş ı fil-
minde ı ı ğ ş ı ama ı yola
ı bunlar okunabilir:
i. Aileye verilen ölZem.: cinsiyet rollerinin kesin
olarak ı ı ı ı ı ı ve cin-
ğ ı ı ı içine ı ı ı olarak aile.
Buradan,
2. Aile ı ı ı ı ı ğ ı ı hale getir-
i/meleri: ı ı ı yeniden üretme rolleri,
ı ı ğ ı garantileyen Ari ı ı
sadakatIeri.
3. ı ı ı ı ı ahin!.... ğ için
cinsellik. buradan cinsel enerjinin ı ş
ı kanalize edilmesi.
8
4. Geylere eziyet: Geylere eziyet bütün tarih
boyunca hep ı ı ı bir
arada ş ı ve "erkek ş
-Faggot- birlikte ı ı ş düzeyde insan
her zaman bir ğ ı yönelik
ı ş ı geylcre ş ı ı ı ve tcrsi-
ni ı
Bütün bunlar ne kadar bildik ve ş ı ı ı ı
ne kadar ı ğ ı
Günümüzden geriye ı gcylere ı
-1934'te Riefenstahl'in ve 1955'le liberal
Resnais'nin gönderme ı ı ı eziyet özel
bir önem ı Bu eziyetin niyet olarJk
Yahudilere ı kadar sistematik oldugu
ortaya ı ı özellikle ı o
döneminde ı ı ı ı ve pas-
ı resmi damga ı geylere
ı ı izlerini sürmek daha zordur.
(Naziler 300 bin geyi toplama ı ı
tahmin ğ gibi, geyler ğ "sosyal
ı birlikte ı ı ı ı
salar da, ı ı ı olarak ş ı
ı r.)
ğ (sosyalizasyon ile) ı ı
heteroseksüel erkek ğ simgesel
ı ı ı ı için gereklidir. Bu
ı ğ ş ı ı neyin "erkek-
si" neyin ı ı ğ kesin ı ı ı
gerektirir, böylece ı ı olarak ı
ğ ı ı ve ş ğ ı konumda olarak ğ ı m-
ı ş ı ı "erkeksi" olan ise övülüp
beslenebilecektir. Heteraseksüel ğ potan-
siyel ş olarak ş ı ğ ı lan-
ı olur. ğ ğ ve
Nazilerin "sosyal ı ğ ğ biçim-
lerin toplumsal kabulü. toplumumuzun merkezi
birimint:, bu birimin ı ı ı ı ı ş
yönelik ğ ürernesine. erkek egemcn
çekirdek aileye ciddi biçimde zarar verirdi. ı
zamanda bu kabuL. ı ı ı ı ı ı
ğ ama (hiç ğ yokkcn) bunun ı
ı ı ğ ı heleroseksüel ş ş ı
krizin çözülmesinde önemli bir ı olurdu.
ş ş zihniyetin asla ş göstermeye-
ğ budur.
Polemik ğ ı hariç ş ğ ı
hükümetlerimize ş diyemeyiz: ancak bütün
ı dünyasmda ş ş ı ş
kri çok ı olarak görülebilir:"Moral ğ
luk"; ı ı ı ı ş dinci gru-
plar; ı ş örgütlerin (KKK. .tHyan
Nation, Ulusa! Cephe) artan güçleri: 'Aile'ye ve
bunu destekleyen gelenekscl ı kOflln-
ı ı ı ı gereksiniminc ı ı ı
-,
1
i
.j
.,
..,
-,
ı
;
,
"
-I
i
t
1
,

l
.j
,
1
1
1
1 i
:\ i
:( ,
Li
i
ı
i
'. i
r
! i
i i
, ı
j'
i '
ı
i
]
:1
1
i
,
1
ı ı vurgu; "eski güzel ğ ı ş ı
feminizme ş ı tepki; geylere yönelik sörmek-
te olan ı Toploma ı ("Rehabilitas-
yon Merkezleri" gibi ş adlar verilse de)
uzak olmayabilir. (Bunun ı ve net bir
ı ı ı görmüyor musunuz? Almanlar da
1934'te ş "Kim -ya da ne- sorum-
lu?" sorusu, hemen ş ş olarak
ş ı en güçlü ülkesi
(SSCB'nin, yani "Kötülük İ ğ
ş bu yana) Amerika ş
Devletleri'dir. günümüzde seçmenlerine ı
ca az ya da çok ğ ı hükümetler ı tercih
yapma ğ ı sunan bir "demokrasindir.
ş ğ ı kültürüne -bu kültürün her
düzeyine, bütün toplumsal ş
ı ı bunun egemen ı her yerine
ı ı cb ı ı ı ş ğ
somut ifadesi olan İ Zaferi'nin kamera
ğ hiçbir biçimde bu filme, Riefenstahl'e
ya da Nazi ı özgü ğ ve bu
nedenle paketlenip bir kenara konulamaz.
Riefenstahl'ii1 ı ğ ı teknik ı ı hepsi
günümüzde Amerika'da ve Avrupa'da (nadiren
bu kadar ı sistematize ve özel bir biçim
içinde ğ ş ı ş olarak ı da) ı
olarak ı ı ve bunlar egemenlik ve yön-
lendirme ı temizlenemezler.
Bu, Hollywood ve egemen anlat! ı ı
bir ğ ş ı ı ş gibi
gclebilir; tamamen tersine niyetliyim. Erkek
egemen kapitalizm ğ sürece (ben ş
ken ortadan ğ ı ı ı ş
ğ de bununla birlikte sürecektir. Verili
bir gerçek olarak bizim için ş yananlamlar-
dan ş bir ı neye benzeye-
ğ ı etmek zor, belki de ı
ı bu ı bir yoksunluk ı olabilir-
di. Belki de egemenlik ve yönlendirme herhan-
gi bir "biçim" ya da ı ı ş ı içkindir ...
İ ğ ı ı kültürümüzün temel
ı ı ı ya da müdahalelerini hariç tutan ya da
ı üzerine ı ğ ı ı dram-
atize ğ görünür ı ı ı ğ ı ı bir
ş dramatize etmek ı ı olarak onu
yeniden üretmektir ama süre giden haliyle ğ
Birçok film yallltzm yeniden üretir ve böylelik-
le güçlendirir ı ı zamanda da kültürümü-
zün toplumsal ve ruhsal ı ı ı yeniden üre-
tirken ı ş tabi tutan -ilginç, kar-
ş ı ı ı birçok film ı Holly-
\Vaad'un büyük ı ikisinin. Ford ve
I-litchcock'un ı ş ğ
dramatize ı ı ı ı inceleye-
ğ
9
John Ford'un "tarihsel" westernleri ı ege-
menlikle, ı ı boyun ğ
siyle, yasaya ş ı gelmenin ortadan ı ı
ı ı ı kontrol edilmesiyle,
ı ı ğ ı ı ş ı ı ı ı ı ş
rulan ve ş devam edilen
ı tarihindeki çok yüzcyli emperyal-
izm ile ilgilidir. ı ı çok ş ı ş ı bir
ğ iradenin Zaferi'nde ve Riefenstahl
ı çok ı "yüccltici" alt ı
çckimidir. Bu çekim karaktcre karizmatik lider
konumu ı -ve militarizmi ş
flendirmek ve ş ş için ı ı
(ufuk çizgisine ş ı süvarilerin ünlü göruntü-
lerini ı ı Birçok süvari filminde öne
ı zaman zaman ı olan militarizm
ı Hitler'in ş ı belirli ı
yineler: bireysel ş ı ı ı askeri grup,
yurtscverlik misyonu içinde hizmet, disiplin ve
asimilasyona kendini vermekle anlam ve ğ
ı ğ ı ı ş ı ı bu. Böylesi özelliklerin
Ford'un ı güçlü bir itkiyc ı
ğ ş yoktur ve bu ı savun-
mak isteyen kimse bunu görmezden gelmemeli
ya da önemini ı ı ı Ancak bu .sine-
maya ş olan kimse de bu ı ı ı
tereddütsüz tatmin ı Tecrit ğ
bu özellikler asla filmlerde ı ı ı ş halde
ğ Bunlar her yerde ı bir bozgun ve
kaybetme duygusuyla, teslim olma ve hayal
ı ı ı ğ ı ima edilerek (asimilasyona boyun
ğ ş kazanma ı ş ı sürekli
ş ş ı ş ı ğ ı ve
ş trajediyi öne ı nitelenirler. Bütün
bunlardan ş sürekli bir paradoksla ı
yani güya ı ı kaderi'ne ğ
ma. ı ğ ı gerçek kaderin, ş ğ bir
ı ı ğ ş ı olan yitir-
menin ı Sonu - The Man Who Shot
Liberty ı finalindeki ifade olan) ı
ı ve gözünü ı bilincine ı ı
ş ı ı ş ş ğ filmlerde
(çok ı olarak süvarilere ı ş eden ş ı ı
milliyetçi retorikte) kaydedilir, övülür ve bu
filmler ı reddedilirler.
Ai fred Hitchcock'un duflllTIU daha da ş ı ı daha
da büyüleyicidir. Onun ünlü ğ ı
hakimiyet ve yönlendirnieye ("izleyiciyi içine
sokma", "izleyicide duygular ş adan-
ı ş ı ı zamanda sürekli ş ğ
bütün sinemasal teknikler ı ı
ğ ı ı ı -en ı ı ı -bu teknik izleyi-
ciyi ı ğ bilincine varmaya
davct eder. Egemen olma tutkusu filmlerinin
yöntembilimsel, stilistik. tematik, yani her
düzeyinde ı ı Bu anlatilar güçliktidar
1
mücadelesine ı ve HitchcDCk bütün
insan ş egemen ı ı ı arzusuyla ş
olarak ş gibidir. İ bunu ı er-
kek egemen kapitalist sistemdeki bütün ş
olarak niteleyebilir ve Hiteheoek sadece kültü-
rün ı ğ kendi ı ş ı ı ı ğ ı
iter. ı zamanda bu filmler sürekli olarak ikti-
dar dürtüsünün ı ı ğ ı ı ı ğ ı ı ve
ı ı ı ı ğ ı ı öne ı ı (hepsinin ötesinde
daha ş anlamcia heteroseksüel ş
ı ı ve ı ş ı ı
ı ğ gösterirler). Karakteristik
olarak bu filmlercle (Hitcheoek'un izleyici
üzerindeki ğ ş ı ğ ı
olan) izleyicinin ş ş ı ı birden ı ı ı
ğ ı ve her ş ı ğ ı bir an gelir: Arka
Pencere'deki ı ğ izleyici-
nin ğ an; Ölüm Korkusu'ndaki "pera-
matür" ı ı ş cinayeti.
Hiteheock'un kötü ı (Bir Ş
Gölgesi'ndeki eharlie Amca, ş İ
oruz'daki ı ı ip'teki Nictzseheci
katil, Trendeki ı Bruno Anthony)
karakteristik olarak ş ğ dramatize
eder ve ı büyüleyici, ı canavarca ve
nihayetinde kendini-imha etme biçiminde sunar.
Onun ş ı ı ı ı ş bir
düzeyde ı ı olarak ı ğ ı Bu
nedenle egemenlik dürtüsü Hitchcock'un sine-
ı her yerine ı ı ğ ı halde, filmleri
ş filmler ğ bunlar daha çok ş
ğ dramatize ğ ortaya ğ
ve ş ğ filmlerdir. Bu filmlerin
ğ önemli bir ğ ı budur.
İ İ EK:
ş ı
Nazizmin ı ı ğ dair
popüler ı ş ş ı ı izi en ip
ı ı ı ve ı ı ı ı
Bunun ı dürtüye güçlü bir biçimde
sempati ve ı ı ğ bunun etk-
ili ğ ı konusunda biraz ş Bu
kesinlikle intikam ve ı yönündeki
(bu ğ ş istemeyen) arzuyu
ı eder; bunun ötesinde, bir ı ve
kamplardan ı ı ı ı ı ı
ğ ş (bunu savunanlar ölüm ceza-
ı ı lehindedirier). Ben talepleri güvenilmez
buluyorum. Ş iki nedeni var.
(Ancak ş ki, ş ı ı
ortaya ı ı ı ğ İ ı
orum; ı ı ortaya ı sorumlu-
ı ı dünya. aileleri, ı ı ş ı
bilmelidir.)
10
Birincisi, ş ı ı her zaman ğ
(kaybeden) taraftan ğ konusunda ı
ı ı ı ı ı ı tarafta" hiç bunlardan yok mu'!
ş atom ı ı ı ğ ı güçlü
genç erkeklerin kentte ğ ı ı ğ ve
kentteki ı ı çocuklar ve ş ı
ğ konuyla ilgili herkes için net ı
Ş benim basit ı göre, bu büyük bir
ş suçu," ş olmayan bir ı ı ı ı ş ı ı ve
ş En tepeden en ş ğ ı bu konuyb
ilgili herkesin ş yerlerine ve sorum-
luluk derecelerine göre ı ı ı ı
ı gerekmez mi? Ama bu ı ı ve
ğ ı ı bile.
Ancak ş ğ temel nedeni, ş
ı ı ı ı ı ı öncelikle bir
tatmin duygusu ğ ğ ı ı ("Evet, bu
konuyu hallettik") ı ı amaca zarar
ğ ş olmam. ş
ğ belirli bir noktaya kadar ı
rum: bu nedenle sorunun kim ğ ne sorumlu?
ı ğ ş ş suçlu-
ı ı ı ı ı ı dikkatlerimizi ş
mi mümkün ı temel ğ ş yöne
çekici etkisi olabilir -daha önce öne sürmeye
ı ş ı ğ ı m gibi, ş bütün erkck egemen
kapitalist kültürlere özgü olarak görüyorum.
ğ ş gereken toplumumuzun (ekono-
mik, toplumsal, ideolojik, psikolojik) ı
ı ı ve bu görev ccsaret ı ı biçimde göz
korkutucu olsa ı bununla ş ve bizi
bundan ş ı hiçbir ş izin vcr-
memeliyiz.
Stuart ı ı ı
Gece ve Sis'te ı ğ ı ı ğ çözüm-
leme, en ı ı Stuart Marshall
ı çok az bilinen ve biraz övgü ı ş
belgesel filmi ı ı (Desire) ı
ı ş ı ı Belki de bu ihmalin iki nedeni ı
ı filmi, Resnais'ninkinin aksine bir
sanat ı ı olarak ğ sahip ğ
sanat yönünden., ı hareketlerinin rit-
minde. kurguda ve müzik ı ı eksik-
likleri olmasa da, ı ı Gece ve Sis'in titizlik-
le ı ı ğ ı geleneksel belgesel yöntemi olan
ş ı ı Ve merkezi ilgi
ı genellikle en iyi haliyle ikinci dereceden
önemli ğ (o da sonuçlar ğ ı
ı ı kabul edilen Nazilerin
geylere ı ğ ı eziyettir. Uzun ı bir film
ı olarak video ı bulunsa d;]. bu
film ne Leonard Martin'in Alovie and Film
GlIide'lna ne de ş ı rakibi Martin ve
J
ii
I
I
1
i,
,
i:
i:
ii
:1
1
1,1
i

ı
ii
ı ı
,.
i
i
"
,
,
;
i
.i
i
Porter'm Video Movie ı ı ı dahil
ş ihmal cdilmcsi nct bir ileti gönderiy-
or: "Geyler önemli ğ
Alt Ş ı ğ ı "Almanya'da Cinsellik, 1906-1945"
olon film iradenin Zaferi'yle ş içinde çok
ilginç görünür. Hiçbir zaman ı ı ş gibi
görünmeye ı ş film, ortaya ı ı ş ı
tam ş ve ı kadar ş
ana ı birinin izini sürer: ğ ı ğ
egzersiz yapmaya, hayli özel bir fiziksel güzel-
lik formunu öne ı neden olan ve
leri daha eskilerde, Alman Romantizminde
bulunan ğ ı ş ı ı ı ı yurtseverlik
duygusunun mükemmel Ari vücudun ş
mesiyle bir arada ğ ve cinslerin ı
ı ğ ı ı komplor; her zaman ş ş ı
doga! ı ğ ı ı ı ş eden, ş ı ı
ı ı ğ ı cesaretlendirilmesi ve ı
fizikselolarak birbirine benzemesi ı ı ğ ı
ş beden formunu çekici ı sürekli
ş edilmesi; cinsiyet rolleri üzerinde ı ı
kontrol ı güçlü, ğ ı ı ve fiziksel
olarak çekici 'olmaya cesaretlendirilirken, ka-
derlerinin ğ anneleri olarak saptan-
ı ğ ı asla ş edilmez). Hiç kimse masum
bir ş soylu idealler olarak ı ı ş
bütün bu ğ ı bütün bu ğ ı ğ ı bütün bu
ğ bütün bu milliyetçilik övgüsünün
sonunda ve ı toplama ı
na ğ ı ı önceden ş
11
ı bir biçimde, her ne kadar ş dair
ş görüntülerinin ı ı ı ı
ı ı ş de, bu ı bir tezi
sunar, ama didaktik ğ Her ş çok
ı ğ zekice ve ı ı ı
filmi derinden ı edici ve etkili bir ğ ı
düzeyine ı ı (geyolan) Schubert'in ve
(Yahudi olon) Mahler'in ğ - bu nedenle
Nazi döneminde ş Nazilerin ı 010-
bilecck ı ı bunlar. Özellikle Schu-
bert'in Do Majör ı ş ş
hareketi yerinde bir seçimdir: bunu bestelcdi-
ğ Schubert, cinsel yolla geçen ve tedavi
ğ AIDS'in 19. ı ş olan
frengi nedeniyle ölüyordu. ı kendisi
de ı ı sonra AIDS'den öldü.
Finaldeki Mahlcr'in ş ı ı "Dünyayla ı
ı yitirdim," daha fazla yoruma yer ı
SIZlIl, ı ı gcylcr için dik-
ilen ı ı çekimiyle zirveye ı ğ ş
ülkelerdeki toplama ı ı ı
ı ı ş ı ı çekimlerine ş eder.
NOTLAR:
• Bu ı Sc.n/al ı a"d Narrative Film (Columbia
Universily Press, New York. 1998) ı ı ş çevril-
ı ş ı bu ı ş ı bir bölumü ğ yazar bir
yerde ı bütününe gündennede ı ı
bütününe ı bu gönderme ı ı ı ı ı ğ ı
için ve ğ ı ş ı ğ ı ı ı ı ş ve
uç nokta ş ş ı bu böllimün sonun·
da üç ek ı ı ı ı ı ı üçüncü ek ı ı ğ
ş ı ğ ı çcviriye dahil ş (Çev.
Notu.)