You are on page 1of 6

I'0Qwe.

l\ - S"" ı ') ,
-t-tAJ".b U. \: k:t:i bo ı
LFd-.T;';.--:
4e
v
i.I""'Q.y-.: ı
i
i
QQP3,
Arap ı
i
ı ı ş ı Arap ı toplum-
sal ve ekonomik ş sinemamn ş ı en- .
. ş ş ı ı oldugu
Avrupa ve ABD'den tamamen ı ı Avrupa .. ve
ABD'de sinema, aruk egknce gereksinimlerini ş ı .
cak paraya sahip büyük ölçüde ş ve oru ı ı ı ah ka-
demelerinden gelen izleyiciler için ticari bir eglence ola-
rak ı ı ihraç ı Araplann gele-
. 'neksd ş zaman etkinlikkriyk hiçbir ş olmayan
laik, ticari bir egknce olarak ı Arap ı ı on-.
dokuzuneu' ı ı sonu, ı ve Avrupa"
ı dönemiydi; ilk film gösterimlerinin çogu, ya-
ı için ve. ı ı ş
1896'da ı ı ve Cezayirde, sadece çok ı ya-
bulundugu Kahire ve uz.ayir
ve Oran'da kahvele.rin arka ı Lumiere'lc:rin 0-
Tu-:matographe gCSte:riler{ düzenlemne.ye: ş ı ş
Daha ş bir izleyici kitlesi için gCEterile:rin düze.nle.n-
digi yerlerde bunun ı ı ı ı .
olan yerd ş mtle:niyordu. Omegin Tunus'ta
ı olarak da bilinen Alben Samama, 1'89Tde Tu-
.nuslu izleyicilere. sinematograh ı günlerde. bisik- .
b,Iotograf ve fonograf gibi diger, ı ı İ
ş ı ı ge(çek bir önetldur. çünkü
sonra 1922'de ilk TunU; ı filmi Zuhre ve 1924'te ilk
ı metrajh filmi Aynu'l-CiZc'yi ı ı yönet-
İ Her iki filmin ş de ı ı Ha);die ı
ı Haydec, Raman Navarro ile Alice Terry'nin
rol ı Rex ı 1924 tarihli uzun' metraj- .'
ı filmi Arar"a da ı . .
Arap ı ı diger filmlerin
gösterimi toplumsal ya da nedenlede e:nele:!1di: .
Halep'te ilk halk gôsterimi 19C\'l'de ba" Türk ş
n ı ı Bagdat'" ise, lW9'da d-Shafa
ı gösterilen ve ğ ı biliruneren filmlerle
ş Lumiere'nin ı olarak ı lZ·"
leyieiye egzotik yenilikler olarak sunmak, ı de ye-
rel izleyiciye yönelik ı eklemek için zamJn
z:\nun yerd gl1fÜnlü1er de çektikr. ı ı ı ı ı ı
ve ı ı ı ı ı ı ı ı ı ş
. .
dugu dit bir için ı gôsterimler, popüler iz-
leyid için film gôsterileriyk ı Iki kaunanh
bir ı ı ı sistemi. -lüks, ı ve ı salonlarda
yeni ithal filmler ve buna ş ı ı kötü ş geni!;
bir izleyici kitlesine gösterilen ucuz, suprüntü ı
Arap ı birçok kesiminde ı ı ı
Arap ı ilk film ı ilk gOsterimJer
. gibi genellikle ı aittir, ı ı ı de La-
game, 1912'de bir ı ı ı
çekimJer yapmakla görevlendirdi. Bunu, birkaç ı için-
de dah' otantik ulusal ı izledi; ama film ı ı
1920'lerin sessiz sinema dönemi boyunca yogunluk ka-
ı ı oncü çabalin ı ş ı ı ı ı
hammed Bayaumi, 1922'de ı bir film; Kalib'i.
ı ı ı ı 1926 ile i932' ı
kökenli Ş bir gOçmen olanı ı
yönettigi Kubl, ]il-sahara (Çolde Orucuh) ile ş ve'
ls<aphane Resti ile Vedad Orfi'nin yönetip ş
. sahne oyuncusu Azize Emir';n ı ı Llyla ş 01-
mak'uzere, onuç sessiz film ı ı Llyla, genel olarak.
ilk 'ulusa\" film ı ı ı ı ı gerçek-
ş için) ı ı ı halde, bu ilk dönem filmlerin en
önemJisinin, 1930'di Muhammed Hüseyin Heykel'in ro_O
ı ı ı ı ı Z'yner oldugu
kabul edilir.gendde. A)'Dca Suriye'de iki uzun ı
film .ccl-Muttehan (Masum Kurban, 1928) ve
md' ş ı Ş ı ı ı 1932}- Lübnan'daysa
- - -
sadece bir lano, Muhdberdt Elia.s Mabrnuh (Elia.s Mabrn-
un'un Serüvenleri, 1929) ı ı ı sinemaalarsa,
aksine, Arap ı film çekim
yerle"ri olarak epeyce İ ı ı i920'lerin $onundan·
önce Kuzey ı ş faz"la uzun met-
ı film ş
'. ..
1930'LAR'
. :. .
':,:, .
.' -
ı bölünmesine yol ı ı ı için ı ı ı ı için de
sonm olan ses, y"erel dilerin, ı her ş önce
yerel müzik ve ş ı ı ı ı ı izleyiciy-
ie daha ı b.gl.r ı ol.nok ı ı ı
ı ı ı ı ilk dönemi, bir aut('Ur ı
çok bir türler ı ı Togo Mizrnhi'nin ürettigi
farslar. Lama ş bedevi ş ve macera ı
n. Yusuf Vehbi'nin sahne ı sonra ege- .
men hale gelecek ı ı müzikali, ilk ı ı ş ı ı
1932'nin ı ş ı Mario Volpi'nin ş ı
(YLiret-n Ş ı ı ı ı ı ı mdyosunun ı ti-
yatro ı ı de zamanla sinemaya uyarlarurken
Muhammed Abdülv.hab, Ummü Gü!süm (ilk kez
1934'te ı ı ilk ı ı ı ı Vedad'da izlen-
di) ve ı ş ş ı ı Arap dün-
ı ı büyük bir h.y"'n kitlesi ı
'Genellikle ulusal degerler!e dolu bir popüler kitle sa-
ı yaratmaya ı ş ı ühal
filmler Ş ı güçsüzdü. Hükümetler destek vermek
ya da gümrük engeUeri ı bir ı ı ı
'dakinden dah. yüksek omnda bir vergi geliri ı
olomk gönme ı 1930'brd. ı ı kurulona
benzer, nispeten ı ş bir film endüstrisinin bile, özel-
likle birçok s.lonun bulundugu büyük ı eiit iz-
leyicirun zevkine uygun ı filmlerle ı etmesi
zordu, ı ı ı ı yeni.dog.n lilm endüstrisi, 1935'te
ı ı ı ith.1 film ı malzemeleri ve
yabana ı teknisyenlerle dona"'n, ülkeojn en güç-
lü m.li kurumu Bank ı ı önemli bir destek alm.k-
ı Amp ı ı birçok kesiminde, 1930'd.n Ikin-
ci Dünya ı ş ı ve ı dek film ı ş bir
ı Tunus',. ı öncü çabalan pek.
fazla ı ı ı ve 1966'daki ı ı öncesi do..
nemde sadece iki uzun me,tmjh sesli film ı ı Abdü!
H=ine'nin 1935 tarihli uzun metmjh ı Tergutgcste-
rime hiç ı ve Tunus lehçesiyle ı ulus.l film
Mecnuna1-Kayravan ı Ddi5i, 1939) bir
ı ı yönetildi. ı ı sinema izleyi-
cisi ı ı en yüksek oldugu Lübn.n'da Jolio de Bucci
ile Bomni'nin önCÜ sesli' filmleri Beynheyahel Ba-;:
alben'ten (Ba'aiben ı ı ı ı 1935) ı çok '.
az "erkm< bydedildi. 1952'den'önce ı ı degeri
olmoyon, ,adec,' yedi urun ı film daha ı ı ve
i9-75'e bd.r Suriye ya da lrak'la rüç film ı ı
ı ı ı ı ı giderek tüm Amp ı ı
film pazanna egemen oldular ve: ı ı ı ı 51-
ı ş ı hale geldi. Ne var ki, ş ı
.-nerleme oldükça ş ı ve ancak ı ı stüdyasunun
ı ı ı 1930'lann ı ı sonm uzun ı ı ı
filmlerinin ı ilk kez iki ı ı ",bmla", geçe-
rek 19-75te ı ş filmle zirveye ı ş ı Bu lilm- .
lerinin çogunlugunun tek ı ş ı ı ı bir degeri yoktu,
ama ı ı bir film geleneginin ş ı ı
O ı ı ı tiyatrosundan ı ı ş
layan ı ı ş üç ş -Georges Abyad, Yusuf Vehbi
ve Necip ı tiyatronun etkisi çok ı En
iyi sahne ş ş ş &y ol.rak ı ı ı
1934'te ilk ı ı ı on.k ı ı Yanut Efendi'yi
-Mared Pagnol'un ı bir uyarlama- yönetti.
Fakat ş ı ı ş gerçekçi ş
'ilk film olan ve genç ı ş ölen Kem.1 Selim (1913-45)
ı yönetilen el-Azime'nin (Azim, 1939) ı ı
ı ı ilk ömegi oldugunda ş
Irak'la 1 sonra bir ı ı ı ı
1945teki iki ı ı on.k ı ı ı Ingiliz egemenligine
- son veren 1958 de-:rimine dek ı bir düzine
s.r ı dedi. ş ı bunl.rdan ikisini, Abdül-
c.bb.r Vili'nin (Mesu/iye! Kimde?, 1956)
o ve ı ı Efendi'sini (1958), özellikle
. dikkate deger ı Ne var ki, ı ı ş ......
hemen sonraki ı ı ı ı ı patlamaya ta-. ::.:
ı olurken ı ı ı yrlda eDinin ÜStüne ı ı ı ve bu .
ı dek ı Sonuç ol.mk, ı ı filmleri .1 :
Arap film egemen olurken ı ı lehçesini .
filmlerinin ı ol.mk dayallLh.le ş Bll''' .
. filmlerin ğ ş ı ve danslann ı fazla' .
çaba mdodram ve: ı ı ibare:uir; fa- .
kat 19;o'1erin ş itib.ren ciddi yazarlar -arabnn- -
d. Nobel ödülü s.hibi Necil' Mahfuz da olmak'
l1ze:n:-' da sinemayla, ilgilenmeye: ş Ş
MISIR SiNEMASI.
ı ı ı birçok önemli
ı ı ı ,egitimi-"ala.n .
Salah Ebu Seyl, ı g,zetecisi obmk ı ı stüdyob:.
nnd,; ı ş dek bir ı fabri-
ı ı ı ı ş Oradan Paris ve Roma'ya. bir egitim ge_O
zisine: gönderildi ve: geri döndükten sonra e/4Azi0e'de
i
i
,I
....
i

,.
;..- .
" .
:' ..
755
MODERN SINEMA 1960-199S
.' , .. ,-" .. :-':':'.;:
Ebu Seyfin, Zola'run ı ı ı ve: yoksul ı ı ı ş ı ı ı anL1t;\n
ı ı rumieri ı esin ı obn l...!h YCo'lIl ya ı ı ı ı de ı ı ı ı Gdeceh, !95l).
Kemal Selim'iri ı olarak ı ş ı Ilk uzun ı ı ı (Vadid, Karga,a, 1954, Omer Ş larutan film) ile me-
filmi· Daimen Jl halbi'den (Daima Kalbimdesin, 1946) ı Selahaddin (Selahaddin Eyyubi,.1963)
-Wa"rloo Yolu'nun bir versiyonu- .ona' ş ı ii, tarihsel destan; el-Arz (Toprah, 1969) ile köYlü ı
yap'tl_ Ş ı içinde kendisini ı ı ı dek uzanan kanyerinde Arap ı
film endüstrisinde s6z sal:Ubi yapan ş ı i'ki ı için ı iTade ı -alcgori 'ye otobiyografi- ş
film çekti ve 1963'''n 1965'e. dek ı ı Sinemas. Genel . ı
Orgütü'nün ş ı ı ı En karakteristik ı ş . Edebiyat ı alan Tevfik S'jlih (dog. 1926) kari-
lan, yeri geldigindediger türleri de ı ş ı geri- yerine 1955'" ş ı ama 1960'larda, beJki de en ş ..
ı filmi Ray' v, S,hinid, (953) oldugu gibi- ş ı '. nhSl ı (['yanhdda;, 1966). olan ı
ı ı ı ve' saglam senaryolu: çogunlukla:.:,.-:' ı MIsir ı kendini ı ı büyük
gerçekçi bir I,zz,ti bulunan ş Ş ,: '.'-- güçlükler çekti. Salih'in toplumsal ı ı ı ı ı des_O
lmrut ı .1955), el-Kahire seldsin (30'lann tek ı ı ş ı ı ve sürgündeki Filistinlilerin du-
Kahimi, 1966) Ye d-Cadijy, G8 (GS 010,\1, 1968J:bu" ilgili Hasan Kanafani'nin öyküsünün Ş
dönemdeki Önemli filmleri ı ı bir vmiyonu'd,Mehdu'un'u ı 19(2) yap-
Yusuf Ş ı daha kozmopolit bir ş O da ı ". üzere Suriye'ye gitti. ı 19W1erd, ı ı ş ı ı ı
ı ı ı ı ı ı ş ş ı Ye ş ı . sömnlar, 1970'lain sonundaki üç uzun ı filmi
ı ı o\<lrJk ı ş ı ilk ı ı ş ı 1950'de Cezayir'in ı ı ş ı ile onakla,c;a ya·
ı ı yirmi ı ı ı yirmi film, ı ı sine· ı Ş ye 1980'lerin ş ı tek uzun metrajlJ
ı ı lt'md türlerindeki ı ı ı ı gOsterir: lbnu'l-Nil filmi ı ı ı ı ı d-Kadissiy,:, (1980) oLm Ebu 5eyfin
ı ı Oglu, 1951) ile ı ı ı .. ı ı ı ı ı
756
, ,'.',
, .;
.. ::': .
;.:-: ..
Bu üç yönetmen, 19SO'li ı ı itibaren ı ı si·
ı ı egemen olduklan dönemde. endüstrinin
de birçok ı eser ş ı ı Ebu Seyrm lek
yevm ya Zalim'inden (Senin de Günün Gelecek, 1951·
-Necip Mahfuz tarafmdan ı Raquin'in-
den uyarlanan) sonra alt ve ona ı ı ı ı ş
ı ilgili ı ı gerçekçi incelemeler ı ı Ebu
Seyf. el-Usta Hasan (Hasan Usta, 1953), eI-Fütuvet (Yi.
giclih, 1957 - yine bir Mahfuz senaryosu) ve Beyn eI·se-
ma' ı (GokyüzÜyle Toprak ı 1959) çekti.
Ş ünlü Babü'l-hadid'i (Kahire Istasyonu, 1958) çekti.
Salih'in ilk uzun metrajli filmiyse Mahfuz'un romaru
Derbü'l-mehabil'den (Salaklar Sokagi, 1955) bir uy.rla-
mayd\.
1961'de ı ı ı Genel ı ş
nun ı ı ı film endüstrisinin fiilen ş .
ş ı bir süre: için ı ı ciddi ı ı ı - -
.d';'ek- ı ş ı Verimli Henry ı (dog. 1914)
d-Haram (Günah. 1965) ve genç ı H,üseyin
ma\'in rI·Büstagi'si ı 1968) gibi -Salih, 'Seyf ve
Ş 'eserleri de- 19W'Iann önemli filmlerinin çogu,
ı ı ı ı devletin üsdendigi filmler ı ı
Fakat ş ı ı ı mali bir felaket oldugu .nl.-
ş ı ı Sonuç ı ı sinem0l51 1960'larda ls1Jm
ı (ve diger yerlerde) ş turden bir yeni-
lenme ş ı ı ı ı ı ı de-
ger tek isim olan Ş Abdulsebm·(1930-86) tek uzun.
ı ı filmi el-Mumya (Geçen ı ı ı ı Ceer,
1969) ı 6vgu ı ı ragmen saglam bir
kariy<r ı Toplam film ı ı ş ı ı ı
elli film düz<yinde ı ama ı ı ı ı
.' ı ı ı ı ı ş ı gô;lü, , ..
Gidilen biri, ı ı ı (bir süre
Yusuf Ş de dahil) surgunde ı ı filmleri ·yapma..
ya devam euikkri ı ı Fakat lÇ6()'larda ı
filinlerinin ı yeri olarak ı gerçekten bir
lübnan ı ı ı onay!> ı ı ı ş
. Ancak 19iQ'Ierde yetenekli, ı ı ş .
. ı sinemaa '- George.s. Chainchoum, Joeeiyn Sa-
. ; özellikle He:iny Srour ve Alev'iye"':" onaya ı
tekrtiklerinden btiyük:Ö1ÇaCk' yararlanan
birçok Uzun metrajh fUmle ı toplums.1 ve si'
yasi sorunlanru 'de Ş ı Arap
birkaç ı yönetmeninden biri olan Srour'un filmleri,
Umman'daki mucadeleyle ilgili bir inceleme olan ı
tahrir ı ş Saati, 1973) ve Arap ı
d. ı rolüyle ilgili güçlü çözumlernesi leyla v<'l-
ı (leyla .ve Kurtlar, 1984) kaps.r. Aleviye, Unesco
için ı bir belgesel olan layakji 'n yakin Allah maa
eI-fuhara (Yoksullan Allah Bile Kurtaramaz, 1976) ve iki
etkileyici \L7Ul1 ı filmi -Filistin ı üzerine
Kefr Kassrm ve lübnan'la ilgili ı
(Beyru1: 1982}- çekti.
ı ı ı ş ı .film endüstrisi, 1972'de lag.
vedildi. ama Kahire'deki Yüksek
ı
Enstitüsü ı ş
ya de\"arn etti. Sonuç ı ı ı kendi ı
kendi ülkesinde ş tek Arap ülkesidir. Muham-
med ı ş ı çektigi, 1970'Ier sonu ile 1980'lerin
.:'....
. ı ı Heiny Srour'un..Umman·da Halk
Ordusu'nun kunuluS mucaddesi ve s6murgecilik ı
Saat al cahrir ı ş SoClti, i973) bir ı
.0
. .
... "
.....
.......
i
-I
,
i
i
i.
. .
' .
,.
757
MODERN SINEMA I%:J·IWS
" .. >
..':: ... ::\. .. ... ı ı
YljSl,JF. Ş , ,. .. SerÇe (el- ı 973) Nu" dönemiyle ilgili'dolrudiii'
ı ı ı
ı Yusuf Ş ı ı Waft ı ı irisan"tri yurtseverlig,ini kut::-','
'. :;:, 1-'1<; ••',.. " •• .."··"""i·· ; _.' , ,.. .,-.. ,.. .. ...;,. . ;.. _ -. ",i-"'" ';':, ,.. '-.',.. .' .'.'- _':'.'''''. :; , ..
.ola.n ı Bir,. ı ı ı Filmin sert ş tonu'- ı 'rejimi ı
'" ........ ·" .. ' .. ' •. 0- ......_,. '.'. ı ..,... .... ..... - • .",,"";:"' .... --" .•. . .. i\......;•..;.:.:....--.:-:!
. ı bUyOdU Ye ı ı ı ı ik! ı ı Sdahad.din· ı ı b';;'
. ı ı __;;.:. ..ı ',.. ..? ..;;.--, :.. ,.:. ; _.. ",,' ::. .._ \". '.' -'. '."0;' ı
ı ı ı .. dar:: Ş ı .. ı ı ı .Y17·nl .. xe
ı .. , ...,!I' ... ...ı ... __ '.,\:.;.'. :.... .•. :.. .. .-.;:_ ......, ı ......... ,,\,.•. .......- •. __." • ",':;" ".I<r.'J •. ..... ...... ....
ı ı ı Victor!?l:'College da okUdu. Oncelery. .. ı ı ı ı alay.: eden. ı ı ı .
. •. _-;, •..• ı ..• ., .. :-.,.;.. ..•..•. - ı , •.•., - ...• ,; ".\:.. , , .
. ı .. ı ı içinde olan Ş . 1976) ı ı bir,lOplumsal ve.
ş •.
.. ı .. ı
')'f.":.< ı ş içinde·.kal.rn:a. ı ı ı ı daha ..izin _verdi;: i 970'tenn. ı
ı ş ı
ı ı
; •• ,";O"-' ,· , ..·.,I'.- . ı .• -._·.. ••' • .... : - . :- •...: :{,•• •.•;.•""" "' ,,-.•
ı ı ı ve Iskendefrje; Y ekrar .(rsk"eriC1eriyY,e:,
ş
.. ı .. ı ı ı ı klipleri; fars ve neredeyse tndejinin bir)cir':;
Ş .
ı Ye ş Iç filmlerinin ı ı
",' '.,-.' '.' - .•...... , , ' ..
ş ş ı ı ı .. ı ı .fiImi; Elveda' .
.. ı ı ..
ı ı gUçlU ı ı ı duygusuylOl ı ş ı ..<. .Yevmu1-sddls, 1987) )'onetmlitl- b.u Uçlerne. Arap ı
ş ı ı ı BobÖJ\minl ı
ı ı ş bir bo-,: .. ı ÜçUncU ı ı ı
ı .. .. ..i;.·.. ;.. ' .. i ../. .;:
.
:.'.'.'..•. ".••• ::.,:.:' .••....::.':'•...•.• R....,.,? ...:.....,y.:,:.,.. •.•• ı ..M, ••. :•••• :...,:E, ..•••s., •.,...
hi n, ı ı ı Cezayirli Ct:tTlfle (Cemile et- :.,::'"..-> ',,;...:,. ..; .y.; '.' >. .,..:.:',' ..;.-:.',; ": '.. :'.. .J . :. " .

de. ı ı la .. ' ..' '. Selohaddin (1963); 'eJ..An: ı (.I 970); ....
ı .. ı . ':'-' : .... .. ....::- ..... '.;=: "BOb d Hodid (1958); 1Jqur
ı 'ye r:nülksUz!en yüzünden ı 1eeh! (1978); Hodise Mwine (1982):
ı bir'çok" bulunan ve Bisiklet:": . kemen kemen '( 1990).. ;.';':'::-":. "':" ..
ı İ ı gib! ı ı ı redde': : . -; :;. .. : :<. ..:'::" '; -
ı ı 958) ilk·deS.· -.... . ,., .. ..'. ..
..... I .. i d" I· b" . b" - B···· ı ı ı ı ..•:.•...,:;,.. :
nem. ça ı ş ı a .onem i ı yere ı ı U. '.' ....: . '.' _'. ". '. '"...- .'. __ ' .......•.. >.. ;.:" ''- ı :', 0 ••--:
.fil_m,-dikkate deger b'ir gUç ı ş ı ı . . :-.' . o.. . '.' . . . ..-"::
ı ve. ı psikolojik ra- . - . ..
'. '. . . 'o".. '., .1,' '. _ . :"- .
ı ı ı portresini '.':'0 .
'. Tarihsel ı güçlü' ve heybetli
Arap fatiloj'ni Ş Çemal ı
ı ı ı ı ı ı ı ı do-
ı ı ;Ama ı ı ı ı
.çok daha ı ı b"i'r .
Ş ikinci' gerçekçi ş (e/--Arz, 1969)
hem ı ı ı ı ı köylü güçlü bir" biçim·
de ı ı ı hem de ı ı ı ı ı .
ı bir ş
Sq.im ı i ::;7v) ise um teninc.1967 yeni!gisi.
nin ı ı ı ı ı entelijen.. ı ı ı belirsizJiklerini ve 10-
fa ı ı ş ı ı ı ı ş için ı ı v.e iki- Se.oç:: ı 973)
758
-.
...,.
.
ARAP DÜNYASI
..,..
ş ı omya ı ş ı ı sinem. t.rihi ve biçi-
minin ı oldugunu ı Arap ı d.-
h. önemli ş biri, Yeni ı ı Gerçekçileri
ı eI-Tayip, ş el-Dik, Hayri ş ve Abc
dülseyid'i de kaps.yan gayri resmi bir grup- endüstri-
nin ı ı ı içinde, film öyküleri ve ı ı yönetme
ş tür gelenekleriyle oynayan bir dizi film ı ı İ
SURIYE'DEN KÖRFEZ( DOGU ARAP ı
Devlet film örgütü, ı ı ı patlayan bir
ş ı ı oldugunun ş ı ı ı ragmen ş
Arap ülkelerine örnek oldu, 1960'larda Lübnan gibi, sür-
ı ı ı ı ı için bir alan haline gelen Su-
riye'de ticari endüsninin yam ı bir devlet sektörü ge-
ş 1980'lerin sonuna gelindiginde ş ı dü-
zine uzun ı ı film ı ş olan Orgü.
ı ı ı yetenekli genç ı devlet des-
_tegi vmnekti. Bu politika 1980'lerde, ikisi dd945 do-
gumlu ve Moskova'da egitim ş ikibüyük yetene-
gin ş ı ı ı mm (Yanm
. Me!re ı 1983) ve ı ı d,Ü'em d-mukbil' (Onu-
muzdeki ı ı dlaylan, 1986) ile Samir ı ı
medine Ş ş 1984) ve Gece (1992) ile
hammed Mal",s. Uzun ı bolgesd d-HayaW'I-yev-
miyye ii kariye Suriyyenin (BirSuriye KOyunde Gun/uk .
ş 1974) ı hem Suriye hem de ı .
daha çok tv ı ı ş ı (Video sur sabi<, 'Kumd. video: .
1984) ı egitim ş belg<.selci Uma' Amira-
lay, ı ı ı üne s.hip ş bir Suriye dogumlu'si- '.
ı
ı 19Ss'den .önce kurulan temel üzerinde
6zel ı ı ı ı ı ı
film ı ı en'iyi bilinenleri, önde gelen:oyuncu'Halil
.. Ş yönettigi d-Haris (Bekçi.. 1968)' ve Ingiltere'de
egitim ş Muh.mmed Scikni' Cemil'in ı d-
laniyun'du ı ş Ha/k, .l9il).. I964:te
ş devlet yönetimindeki Sinema Genel ı ·Fay'.
··sa! eI-Y",siri'nin d-Re.'s'iyi< (Kafa, 1977) ı ı
filme yöneldiginde ş ı ş ı ı ı ş ı
Daha sonra, 1980'lerin ş ı bir bôlümu Tevfik
Salih ve Salah Ebu Sey[ gibi ı ı ı emektarlar, bir bolü- .
. . mü de Sahip Hadd, e1·yassiri $ukni Cemil gibi ı :
yönetmenler ı yönetilen, tümü ı do-
lar bütçeli ı ı finanse etme: politi-
ı ı ı ı anak ;;;'ü.ü-
ı ı ulusal t.rihleri ı ş hiçbir yerde
ı ı lngilizlere ş ı ş mücadelesini belge-
lemek ı Ingiliz teknisyenler kullan2n, hana bu müca-
delenin ÖYk-u.sünü Ingiliz sömürgecikrin (Oliver Reed'in
ı ğ ı Ş ı ı anlatan Cemil'iil d-Mmle d·
ı (BuyUk Mesek, 1983) oldugu kadar ı de-
gildir. 8u edunlm ı ı ;ürdünilen bu ı ş
malardan hiçbirinin, Sinema Ger.e1 Oriütü ı
ı ı ı ı ı ı ı
ı ı ı ı birçok kesiminde
. oldukça yetenekli bireylerin ş taruk oldu. Ku·
veyl'te, Hindistan'da Pune Film ve T Enstitü-
sü'nde egitifn gören Halit ı ı geri döndügunde, iki il-
ginç kurguS3l uzun ı Bes ya bahr (Zalim De-
niz, 1971) ile Kuveyt-Sudan onak ı ı Arns Zeyn
ı Dügli.nu, 1976, T.yyip Salih'in ı için
[on ı ı ı önce tv ve hükümet'için belgeseller yap-
ı Daha önce Arap ve yabana ı ı ı ı bcl-
.geseline konu olan ı ı Michel
Khleiri'de ountik bir yerel ses ı Belçika film okulu
ı <Sitim gören Khleifi, ı edindigi temdk,
Filistinli ı ilgili belgesel bir inceleme blan el-Zik--
riya! d-Hasibe (Verimli ı 1981J. uzun ı
kurgusal [ilin Arn_,d-Cdili(Cdile:de [)Ugün, 1987) ve
ş ı 1988) çekti. "
MA?:olp
ı ı ı ı ı ....., ö .. · ·- J -1"" _-- --_••

·.[':;tl"
, {
, -.
., ..
.'<.'.
,r·
, ..
759