KPSS A GRUBU ve MESLEK SINAVLARINA HAZIRLIK

CEZA
ve

CEZA MUHAKEMESĠ HUKUKU
Hazırlayan: ÖĞR. GÖR. FATĠH BĠRTEK Niğde Polis Meslek Yüksek Okulu

Mart 2011 NĠĞDE

1

CEZA HUKUKU GENEL HÜKÜMLER
A- CEZA HUKUKUNUN ĠġLEVĠ Suç adı verilen haksız fiile uygulanacak olan yaptırımları belirleyen kurallar bütününe ceza hukuku adı verilmektedir. Ceza hukuku toplumsal yaĢamda meydana gelen ihlallerde en son uygulanacak olan hukuk dalıdır. Toplumsal yaĢamda ortaya çıkan her türlü hukuka aykırılık hallerinde ceza yaptırımı uygulanmaz. Örneğin kabahat teĢkil eden bir kısım eylemler hukuka aykırı olmasına rağmen bu tür hukuka aykırılık hallerinde ceza değil idari yaptırımlar uygulanmaktadır. Ceza hukuku günümüzde insancıl temellere dayandırılmaktadır. Nitekim, suçlanan her kim olursa olsun, suçluluğu bir mahkeme kararıyla sabit oluncaya kadar hiç kimse suçlu sayılamaz ( Masumiyet Karinesi ). Bu sebeple Ceza Muhakemesi hukukunda soruĢturma aĢaması ( Ġddianamenin kabulünden önceki aĢama ) sırasında suç isnadı altında bulunan kimseye ġÜPHELĠ; Ġddianamenin kabulünden karırın kesinleĢmesine kadar olan süreçte suç Ģüphesi altında olan kimseye ise SANIK denmektedir. Karar kesinleĢtikten sonra ancak HÜKÜMLÜ denilmektedir. Ceza hukukunun temel olarak kefaret edici, önleyici ve bastırıcı fonksiyonu vardır. Ceza kanunlarında belirlenen suç adı verilen normlar ve cezalar kiĢilerin bu hükümleri ihlal etmeleri durumunda karĢılaĢacakları yaptırımı önceden bilmeleri ve suç iĢlemek fikrinden vazgeçmelerini sağlar. Bu etki önleyici ( caydırıcı ) etkidir. Ġkinci etki ise suç iĢleyerek kamu düzeni ve toplumsal yaĢayıĢın kurallarını bozan kimselerin eylemlerinin karĢılığı olarak kanunda yazılı olan cezalara çarptırılması sebebiyle ortaya çıkan bastırıcı, ödetici etkidir. B- CEZA HUKUKUNUN KAYNAKLARI Ceza hukukunun temel kaynağı Anayasadır. Anayasa da ceza hukukuna iliĢkin bir çok hüküm vardır. Ancak en temel ve en önemli hüküm 38. Maddededir. Suç ve cezalara iliĢkin esaslar baĢlığı altında: - Suçta ve cezada kanunilik ilkesi, - Masumiyet Karinesi, - KiĢinin kendisini veya yakınlarını suçlayıcı beyanda bulunma ve bu yolda kanıt gösterme yasağı, - Kanuna aykırı delilerin kullanılamayacağı, - Ceza sorumluluğunun Ģahsiliği, - SözleĢmeden doğan bir yükümlülüğün yerine getirilmemesi sebebiyle kiĢinin özgürlüğünden mahrum bırakılamayacağı, - Ölüm Cezası ve müsadere cezasının verilemeyeceği, - Ġdarenin kiĢi hürriyetini kısıtlayıcı yaptırımlarda bulunamayacağı, - Uluslar arası ceza divanına taraf olmanın getirdiği yükümlülüklerden baĢka bir sebeple hiçbir surette vatandaĢın yabancı ülkeye verilemeyeceği hususları düzenlenmiĢtir. Ġkinci kaynak; 1 Haziran 2005 te yürürlüğe giren 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunudur. Ġlk 76 Madde genel hükümler ve sonraki maddeleri ise özel hükümler içermektedir. Anayasanın 90/son cümle ( 2004 değiĢikliği ) uyarınca temel hak ve hürriyetlere iliĢkin uluslar arası sözleĢmeler kanunlardan öngelen, öncelikli bir uygulama alanına sahiptir. Bu sebeple ceza kanunu hükümleri yorumlanırken aynı konuda kanun ile uluslar arası sözleĢme çatıĢtığı durumlarda uluslar arası sözleĢme hükümleri uygulanmak zorundadır. Ceza Kanunu ile Özel Ceza Yasaları Arasındaki ĠliĢki Genel yasası niteliğinde olan 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununun genel hükümleri ( Ġlk 75 madde ) özel ceza yasaları ve ceza içeren yasalardaki suçlar hakkında da uygulanacaktır. ( 5237 S.K. m. 5 ) Özel ceza yasaları ve ceza içeren yasalardaki suç ve cezalara iliĢkin hükümler aynen uygulanmaya devam edilecek fakat TEġEBBÜS, ĠġTĠRAK, TEKERRÜR, ERTELEME, ÇEVĠRME, MÜSADERE vs. genel hükümler alanına giren konularda 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu uygulanmak zorundadır.

2

CEZA HUKUKUNA HAKĠM OLAN ĠLKELER 1- Hukuk Devleti Ġlkesi Anayasamıza göre Yargı yetkisi bağımsız mahkemeler tarafından kullanılan bir yetkidir. Ceza hukuku bağlamında bakıldığında hukuk devletinin üç niteliği bulunmaktadır. Ġnsan haklarına saygı ve insan haklarının güvenceye bağlanması, adaletin sağlanması ve güvenliğin tesis edilmesidir. 2- Suçta ve Cezada Kanunilik Ġlkesi Suç adı verilen insan davranıĢının ve bunun karĢılığında uygulanacak yaptırımın ANCAK YASA ĠLE belirlenmesini öngören ilkedir. Yasallık ilkesi ilk kez 1876 Kanuni Esasi ile düzenlenmiĢtir. Kanunilik ilkesinin beĢ adet sonucu vardır. Bunlar: a- Belirlilik: Bir eylemden dolayı her hangi bir kimsenin cezalandırılabilmesi için o eylemin açık ve seçik bir biçimde yasada suç olarak düzenlenmesi gerekmektedir. Hangi eylemin suç olduğu açık bir biçimde yasada yazmalıdır. Nitekim T.C.K nın 2. Maddesine göre: Kanunun AÇIKÇA suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. Yasa koyucu ceza kanunlarında belirsiz ve elastik kavramlar kullanmaktan kaçınmalıdır. Ceza yasaları açık ve net olmalıdır. b- Aleyhe Kanunun GeçmiĢe Yürütülmesi Yasağı: KiĢinin suç sayılan eyleminden sonra yürürlüğe giren ve durumunu ağırlaĢtıran yasalar aleyhe yasadır. Eylemin işlenmesinden sonra yürürlüğe giren yasa failin durumunu önceki yasaya göre daha da ağırlaştırıyorsa yani failin aleyhine ise fail hakkında sonradan yürürlüğe giren yasa hükümleri uygulanamaz. T.C.K nın 7. Maddesine göre: “ İşlendiği zaman yürürlükte bulunan kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. İşlendikten sonra yürürlüğe giren kanuna göre suç sayılmayan bir fiilden dolayı da kimse cezalandırılamaz ve hakkında güvenlik tedbiri uygulanamaz. Böyle bir ceza veya güvenlik tedbiri hükmolunmuşsa infazı ve kanuni neticeleri kendiliğinden kalkar.” Türk Ceza Kanunun ikinci maddesine göre ise, Suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise failin lehine olan kanun uygulanır ve infaz olunur. c- Kıyas YASAĞI: Kıyas bir hukuk boĢluğunun benzer kuralları yardımıyla doldurulmasıdır. Ceza hukuku açısından açıkça suç olarak düzenlenmeyen bir eylemin suç olarak düzenlenmiĢ baĢka bir eyleme benzetilerek cezalandırılması ya da failin ceza sorumluluğu ile ilgili kurallarda boĢluk bulunması halinde benzer kurallardan yararlanılması kıyastır. Ancak T.C.K. m.2/3 uyarınca: “ Kanunların suç ve ceza içeren hükümlerinin uygulanmasında KIYAS YAPILAMAZ. Suç ve ceza içeren hükümler kıyasa yol açacak biçimde geniş yorumlanamaz. ” Bu sebeple suç ve ceza içeren hükümlerin uygulanmasında ve yorumlanmasında kıyas mutlak olarak yasaktır. Kıyas failin lehine yada aleyhine olsun yasaktır. Ceza hukukunda kıyas ile birlikte KIYASA YOL AÇACAK BĠÇĠMDE GENĠġ YORUM YAPMAK da yasaktır. Ancak kıyasa yol açmayacak surette yorum yapmak mümkündür ve hatta gereklidir de. Kanunun somut olaya uygulanması için yorumlanması gerekmektedir. Bu sebeple yasak olan Kıyasa yol açacak biçimde GENĠġ YORUM dur. d- Ġdarenin Düzenleyici ĠĢlemlerle Suç OluĢturması ve Hürriyet Bağlayıcı Ceza Vermesi YASAĞI: Ġdare tüzük, yönetmelik gibi iĢlemlerle suç oluĢturamaz ve ceza veremez. Türk Ceza Kanunun 2. Maddesine göre: “ Ġdarenin düzenleyici iĢlemleri ile suç ve ceza konulamaz ”. Kanun Hükmünde Kararnameler ile ( Olağan Dönem K.H.K ları ) temel haklar, kiĢi hak ve ödevleri ve siyasal hak ve ödevler konusunda düzenleme yapılamaz. Suç ve ceza koymak ise temel haklar ve kiĢi hak ve ödevleri bölümünde yer alan bir konudur. Bu sebeple OLAĞAN DÖNEM K.H.K ları ĠLE SUÇ ve CEZA KONULAMAZ. Anayasa’nın 38. Maddesine göre: “ Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ANCAK KANUN ĠLE KONULUR ”. e- Örf Adete Dayanılarak Suç OluĢturma ve Ceza Verme YASAĞI: Ceza hukukunda örf adete dayanılarak suç oluĢturulamaz, ceza verilemez. KiĢi neyin suç olduğunu kolayca öğrenebilmelidir. Oysa örf adet yazısız kurallar olduğu için bireylerin sağlıklı bir bilgi

3

edinebilmesi güçtür. T.C.K nın 2. Maddesine göre: “ Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz .” Örf adet kuralları, yasa hükümlerinin somut olaya uygulanmasında rol oynar. Örneğin alenen hayasızca hareketler suçundaki ( TCK m. 225 ) teşhircilik kavramının anlamı veya hakaret suçunda ( TCK m. 125 vd. ) hakaret kavramının anlamları örf ve adetten yararlanılarak belirlenir. 3- Kusursuz Suç ve Ceza Olmaz Ġlkesi Failin suç oluĢturan bir eylemini gerçekleĢtirmesinde kusuru olmadıkça, ceza yaptırımına maruz kalamayacağını ifade eden ilkedir. Kusur; bir eylemin isnad kabiliyeti bulunan bir kimse tarafından bilerek ve isteyerek ya da en azından bilerek yapmasıdır. Bilmeden ya da istemeden yapılan bir hareketten dolayı kimse cezalandırılamaz. Bu ilkenin üç önemli sonucu vardır: - Kusursuz bir fiilden dolayı kimse cezalandırılamaz. - Ceza failin kusurunun derecesini aĢamaz. - Ceza failin hak ettiğinden az olamaz. 4- Ceza Sorumluluğunun ġahsiliği Ġlkesi 5237 Sayılı T.C.K nın 20. Maddesine göre. “ Ceza sorumluluğu şahsidir. Kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz. Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz. Ancak suç dolayısıyla kanunda öngörülen güvenlik tedbirleri uygulanabilir.” Bu hüküm uyarınca ceza sorumluluğunun kiĢisel olduğu ve hiç kimsenin bir baĢkasının iĢlemiĢ olduğu fiil nedeniyle sorumlu olamayacağı ortaya konulmuĢtur. Bu maddede tüzel kiĢiler hakkında güvenlik tedbirlerinin ilgili maddede belirtilmek kaydıyla uygulanabileceğine iliĢkin hükme de yer verilmiĢtir. Tüzel kiĢilere ceza verilemez. Ancak tüzel kiĢiler hakkında eĢya müsaderesi, kazanç müsaderesi ve faaliyetin durdurulması ( Faaliyet izninin iptali SADECE TÜZEL KĠġĠLERE HAS BĠR GÜVENLĠK TEDBĠRĠDĠR ) güvenlik tedbirlerine müracaat edilebilir. Tüzel kiĢiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanabilmesi için her suç tipinde AYRICA BU DURUMUN BELĠRTĠLMESĠ GEREKMEKTEDĠR. 5- Adalet ve Kanun Önünde EĢitlik Ġlkesi Suç iĢleyen kiĢi hakkında iĢlenen eylemin ağırlığı ile orantılı olarak ceza ve güvenlik tedbirine hükmedilmesine adalet ilkesi adı verilir. T.C.K nın 3. Maddesinde: “ Suç işleyen kişi hakkında işlenen fiilin ağırlığı ile orantılı ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunur ” denilerek adalet ilkesine yer verilmiĢtir. Ceza yasasının uygulanmasında kiĢiler arasında din, dil, ırk ya da sair her hangi bir sebeple ayrım yapılmamasına ise eĢitlik ilkesi adı verilmektedir. Bu durumda T.C.K.m. 3 hükmü ile düzenlenmiĢtir. 6- Ġnsan Haysiyetinin Korunması Ġlkesi Suç iĢlediği için ceza yaptırımına tabi tutulan kiĢinin yeniden topluma kazandırılmasını amaç edinen ilkedir. Bu ilke gereği kiĢi suç iĢlese de insan haysiyetini yaraĢır bir ceza ve güvenlik tedbirine hükmedilmelidir. Anayasamızın 17. Maddesinde: “ Hiç kimseye iĢkence ve eziyet yapılamaz, kimse insan haysiyetiyle bağdaĢmayan bir cezaya veya muameleye tabi tutulamaz… ” hükmü ile insan haysiyetinin korunması güvence altına alınmıĢtır. Bu amaçla ölüm cezası, kırbaç, genel müsadere, taĢlama ve sair cezalar kabul edilmemiĢtir. Ġnsan suç iĢlemiĢ olsa dahi insanlık sıfatına yaraĢır bir muameleye tabi tutulmalı ve insan gibi yargılanmalıdır. 7- Non Bis Ġn Ġdem Ġlkesi ( Tek fiile Tek Ceza Ġlkesi ) Failin iĢlemiĢ olduğu bir fiil nedeniyle tek bir ceza verilmesi, bir suça bir ceza Ģeklinde formüle edilen ilkedir. Bu ilke uyarınca yargılama yapılarak hüküm verilen bir konu hakkında yeniden yargılama yapılamaması gerekir. Bu ilkenin yurt dıĢında iĢlenen suçlarla ilgili istisnaları vardır. Uluslar arası suçlarda bu ilkeye geçerlilik tanınmamıĢtır. Örneğin uyuĢturucu madde imal veya ticareti suçu. Bir kimse yurt dıĢında yargılansa ve hüküm verilse dahi istisnaen Türkiye de tekrar yargılanmaktadır. Ancak kiĢi, ikinci kez yargılansa dahi, kiĢinin YURT DIġINDA OLSA BĠLE maruz kaldığı bütün ÖZGÜRLÜK KISITLAMALARI cezadan mahsup edilecektir.

4

( Süreli hapis cezası öngören yasa müebbet hapis cezasına göre lehedir.ZamanaĢımı süresini kısaltan yasa lehedir.Suçun oluĢmasına ek koĢullar bağlayarak zorlaĢtıran yasa lehedir.Bir eylemi suç olmaktan çıkaran yasa lehedir ( Örneğin yasa kullanma hırsızlığını suç olmaktan çıkarırsa bu failin lehinedir ) . 3.Her iki yasada aralıklı ( hakime takdir yetkisi tanıyan ) bir ceza öngörmüĢ ise üç ihtimal vardır: 1. LEHE OLAN YASA NASIL BELĠRLENĠR: . AĢağıda. ( Bkz. Suç Ne Zaman ĠĢlenmiĢ Sayılır Suçun iĢlendiği zaman. . önceki ve sonraki yasa bir bütün halinde olaya AYRI AYRI uygulanarak lehe olan yasa tespit edilmeye çalıĢılır. Örneğin Ġlk yasa 2 yıldan 5 yıla hapis cezası öngörmekte iken sonradan yürürlüğe giren yasa 1 yıldan 5 yıla hapis cezası öngörüyorsa ikinci yasa lehedir. ) . çünkü alt sınırı daha azdır. 5 . Yine müebbet hapis cezası öngören yasa ağırlaĢtırılmıĢ müebbet cezası öngören yasaya göre lehedir.Üst sınırlar aynı fakat alt sınırlar farklı ise. .Alt sınırları aynı fakat üst sınırları farklı ise. Ancak sonucun yani neticenin hareketin yapılmasından sonra meydana gelmesi halinde ( mesafe suçları ) suçun hareketin yapıldığı anda mı yoksa neticenin meydana geldiği anda mı iĢlendiği konusunda bir çeliĢki ortaya çıkar. ( Ġlk yasa hapis cezası sonradan yürürlüğe giren yasa sadece adli para cezası öngörüyorsa lehedir. Bir yasanın sadece lehe olan hükümleri olaya uygulanamaz. üst sınırı daha az olan yasa lehedir. o fiile uygulanacak kanunun hangisi olduğunu tespit açısından önem arz eder.Yaptırım olarak adli para cezası öngören yasa lehedir. KiĢinin hareketi gerçekleĢtirdiği anda yürürlükteki yasa hükümlerine göre eylem suç teĢkil etmiyorsa kiĢiye ceza verilmez. .Her iki yasa da sabit ceza öngörüyorsa daha az ceza öngören yasa lehedir. Örneğin. Sonradan çıkan bir kanun kiĢinin eylemini suç yapsa daha bu durum kiĢinin aleyhine olduğu için kiĢi hakkında uygulanamaz. ya da yargılama için bir makamdan izin alınması Ģartını getiren yasa lehedir. 2.CEZA KANUNUNUN UYGULANMASI Ceza Kanunun uygulanmasını Yer. alt sınırı daha az olan yasa lehedir. ) . Zaman ve KiĢi bakımından uygulama olarak üçe ana baĢlık altında inceleyebiliriz.ZAMAN BAKIMINDAN UYGULAMA Kural: KiĢi suç iĢlediğinde yürürlükte olan yasanın DERHAL uygulanmasıdır. ) . ( Örn. ilk yasa 3 yıl hapis cezası öngörüyor sonraki yasa da 2 yıl öngörüyorsa sonradan yürürlüğe giren yasa lehedir. Türk ceza hukuku uygulamasında suçun iĢlendiği an HAREKETĠN YAPILDIĞI ZAMAN olarak kabul edilmektedir.Alt ve üst sınırlar farklı ise.Resen kovuĢturulan suçu Takibi ġikayete Bağlı Hale getiren yasa lehedir. Suçu özel kast ile iĢlenebilir hale getiren.Tür ve miktar olarak daha az ceza öngören yasa lehedir. Genelde hareketin yapılmasıyla sonuç da gerçekleĢir ( ani suçlar ) ve böylece hareketin yapıldığı zaman suç iĢlendiği zaman olarak göz önüne alınır ve her hangi bir sorun ortaya çıkmaz.Örneğin ilk yasa 3 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası öngörmekte iken sonradan yürürlüğe giren yasa 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezası öngörüyor ise sonradana yürürlüğe giren yasa üst sınır olarak daha az hapis cezası öngördüğü için lehedir. Ceza Muhakemesinde Yer Bakımından Yetki ) A. Bu kuralın zincirleme suçlar ve kesintisiz suçlar bakımından istisnaları vardır. ( Aleyhe Kanunun geçmiĢe yürümesi yasağı ) Ġstisna: Suç iĢledikten sonra yürürlüğe giren yasa hükümleri failin lehine ise yasa geçmiĢe yürür ve fail bu hükümlerden yararlanır. Bu Ģekilde lehe olan yasa tespit edilip o yasa olaya uygulanır.

YER BAKIMINDAN UYGULAMA Suçun iĢlendiği yer ( nerede iĢlenmiĢ olduğu ) nasıl tespit edilir? T. Aleyhe kanun geçmiĢe yürümez yasağı bu hallerde geçerlidir. Maddesine göre: “ Türkiye de işlediği suçtan dolayı yabancı ülkede hakkında hüküm verilmiş olan kimse Türkiye de yeniden yargılanır ”. .K nın 8. Yargılama Hukuku Yasalarının Zaman Bakımından Uygulanması 5237 Sayılı Türk Ceza Kanununa göre. OHAL yasaları süreli ceza yasalarıdır. Ancak üç halde hükümlünün aleyhine hükümler içeren yasa uygulanmaz: . TEKERRÜR HARĠÇ ( tekerrür de cezanın infazını etkiler ) derhal uygulama ilkesi geçerlidir.Türk deniz ve hava araçlarında veya bu araçlarla. . failin lehine ya da aleyhine olup olmadığına bakılmaksızın hemen uygulanır ( derhal uygulama ilkesi ). güvenlik tedbirleri ile infaz hukuku kuralları aynı kurallara (derhal uygulama ilkesi) tabidir. Geçici ve süreli yasalar bakımından sadece ZAMANAġIMI hükümlerinde LEHE KANUN geçmiĢe yürür.Hapis Cezasının Ertelenmesi .Tekerrür.Türk deniz veya hava savaĢ araçlarında veya bu araçlarla. . Geçici ve Süreli Kanunların Zaman Bakımından Uygulanması Geçici ceza yasaları. Türk Ceza Kanununun 9. . . maddesine göre : “ Fiilin kısmen veya tamamen Türkiye'de iĢlenmesi veya neticenin Türkiye'de gerçekleĢmesi hâlinde suç. yasanın yürürlükte olduğu süre geçtikten sonra da yine geçici ve süreli yasa hükümlerine göre yargılanacaktır. Bu haller Ġnfaz Kanunu uyarınca hükümlünün kiĢi özgürlüğünü doğrudan etkileyen ( cezanın infaz süresini veya Ģartlarını artıran/azaltan ) derhal uygulama ilkesinin istisnalarıdır.Açık denizde ve bunun üzerindeki hava sahasında. Geçici ve süreli yasalar bakımından ileriye yürüme ilkesi geçerlidir.Türkiye kıta sahanlığı ya da Münhasır Ekonomik bölgesinde tesis edilmiĢ sabit platformlarda veya bunlara karıĢ iĢlenmiĢ ise suç TÜRKĠYE DE ĠġLENMĠġ SAYILIR. 6 .Türk kara ve hava sahalarında ve Türk Karasularında. Süreli ceza yasaları ise yürürlükte kalacakları zaman açıkça düzenlenmiĢ olan yasalardır. Bu durumlarda ancak failin lehine ise yasa hükümleri uygulanabilir.Ġnfaz Rejimine ve Güvenlik Tedbirlerine ĠliĢkin Yasaların Zaman Bakımından Uygulanması Ġnfaz rejimine iliĢkin yasalar kural olarak. belli dönemlerde yürürlükte olan ceza yasalarıdır. Örneğin mahkumlara günde 3 saat kitap okuma Ģartı getiren bir infaz yasası mahkumların aleyhine bile olsa derhal uygulanır. Ceza Muhakemesi ve güvenlik tedbirlerine iliĢkin kurallar failin lehine veya aleyhine olup olmadığına bakılmaksızın DERHAL UYGULANIR. Güvenlik tedbirlerinde. Aleyhine ise uygulanamaz. Yani yasaların geçerli olduğu dönem içerisinde suç iĢleyen fail.C. ZamanaĢımı dıĢında geçici ve süreli ceza yasalarında lehe kanunun geçmiĢe yürümesi kabul edilmemiĢtir. . Zaman bakımından uygulamada.Koşullu Salıverme. Türkiye'de iĢlenmiĢ sayılır”.Mülkilik: Failin veya mağdurun vatandaĢlığına bakılmaksızın suç nerede iĢlenmiĢ ise o ülkenin ceza kanunlarının uygulanmasını ifade eder. Ceza kanunun yer bakımından uygulanmasında 4 sistem vardır: 1. B.

. maddede yer alan suçlar dıĢında ) Türkiye de yeniden Yargılama YAPILAMAZ. . devlete ve anayasal düzene iliĢkin suçlar. uyuĢturucu ticareti suçlar. . . Türk Ceza Kanuna göre: Türkiye nin zararına. Bu sistemde bir Türk VatandaĢı yurt dıĢında iĢlediği bir suçtan dolayı TÜRKĠYE de yargılanması için: .ĠĢlediği suçun en az 1 yıl hapis cezası gerektirmesi. 7 . iĢkence. . Türk VatandaĢı zararına. 13 te yer alan suçlar ( soykırım ve insanlığa karĢı suçlar. ( tek baĢına veya seçimlik olarak Adli Para cezası gerektiren suç olmayacak ) Suç 1 yıldan aĢağı hapis gerektiriyor ise yargılama için zarar görenin veya yabancı devletin Ģikayetçi olması gerekir. . Ancak suç Türk VatandaĢına karĢı ya da Türk Özel Hukuk Tüzel KiĢisine karĢı iĢlenmiĢ ise bu halde yurt dıĢında yargılama yapılmıĢ ve hüküm verilmiĢ ise ( 13. Yurt dıĢında almıĢ olduğu ceza Türkiye de verilecek cezadan mahsup edilir. Türkiye zararına iĢlenmiĢ bir suçta yabancı ülkede yargılama yapılsa ve hüküm verilse bile Türkiye de ADALET BAKANININ talebi üzerine yeniden yargılanabilir. - Mağdura göre Ģahsilik sistemi uyarınca yargılama yapılabilmesi için: . Faile GÖRE ġAHSĠLĠK: Failin iĢlemiĢ olduğu suçtan ötürü failin vatandaĢı olduğu ülkenin ceza kanunları uyarınca cezalandırılmasıdır. ( Yurt dıĢında hüküm verilmiĢ ve ceza almıĢ ise çekmiĢ olduğu ceza TÜRKĠYE de verilen cezadan düĢülür ) Ayrıca TCK m. çevrenin kasten kirletilmesi. deniz. Mağdura GÖRE ġAHSĠLĠK: Suçtan zarar gören mağdurun vatandaĢı olduğu devletin ceza kanunlarının uygulandığı sistemdir.2.Bu fiilden dolayı yabancı ülkede hüküm verilmemiĢ olması gerekmektedir. Türk Kanunlarına göre kurulmuĢ ÖZEL HUKUK TÜZEL KĠġĠSĠ ne karıĢ suç iĢlenmiĢ ise mağdura göre Ģahsilik sistemi uyarınca Türkiye de yargılama yapılabilecektir.Türk VatandaĢı ya da özel hukuk tüzel kiĢisi aleyhine iĢlenmiĢ ise bu kimselerin ġĠKAYETĠ.Türkiye zararın iĢlenmiĢ ise ADALET BAKINININ TALEBĠ.En önemlisi de FAĠLĠN ( YABANCI ÜLKE VATANDAġININ ) TÜRKĠYE DE BULUNMASI gerekmektedir. demiryolu veya havayolu ulaĢım araçlarının kaçırılması ) bakımından TÜRK KANUNLARI UYGULANIR.ġahsilik: ġahsilik sistemi ikiye ayrılır. . . Ancak yabancı ülkede Türkiye namına memuriyet veya görev üstlenmiĢ olup da bundan dolayı bir suç iĢleyen kimse bu fiile iliĢkin olarak yabancı ülkede hüküm verilmiĢ olsa bile TÜRKĠYEDE YENĠDEN YARGILANIR.Yabancı ülkede hüküm verilmemiĢ olması. parada sahtecilik. rüĢvet.Fail Türk VatandaĢının TÜRKĠYE de BULUNMASI. fuhuĢ. Bunlardan birisi failin vatandaĢlığını esas alan faile göre Ģahsilik diğeri ise mağdurun vatandaĢlığını esas alan mağdura göre Ģahsilik. Soykırım ve insanlığa karĢı suçlarda ve devlete ve anayasal düzene karĢı suçlarda YABANCI ÜLKEDE HÜKÜM VERĠLMĠġ OLSA BĠLE Türkiye de YENĠDEN YARGLIMA YAPILIR.Fail Türk VatandaĢının iĢlemiĢ olduğu suça iliĢkin olarak yabancı ülke ceza kanununda hem hapis cezası hem de adli para cezası seçimlik olarak uygulanıyor ise mağdurun Ģikayeti olsa bile suç SORUġTURULMAZ.Suç en az 1 yıllık hapis cezasını içerecek.Zarar gören ülkenin veya zarar gören mağdurun fail ( Türk VatandaĢı ) Türkiye ye girdikten sonra 6 Ay içinde Ģikayetçi olması.

3- Koruma SĠSTEMĠ: Failin vatandaĢ ya da yabancı olup olmadığına bakılmaksızın devlet varlığına yönelik bir suçun yurt dıĢında iĢlenmesi halinde bu suçun mağdur devletin kendisi tarafından cezalandırılmasına imkan tanıyan sistemdir. Bu suçlar: ĠĢkence, Soykırım, FuhuĢ, Parada Sahtecilik, Mühür Sahteciliği, Devletin Egemenlik Alametlerine KarıĢ iĢlenen suçlar, Devlete karĢı iĢlenen suçlar, Anayasaya karĢı iĢlenen suçlar, Casusluk, RüĢvet, vs. Bu sistemde devletin kendisine karĢı iĢlenen suçlarda kendisini koruması amaçlanmıĢtır. Soykırım ve insanlığı karĢı iĢlenen suçlar ve Devletin varlığına yönelik suçlarla ilgili olarak yabancı ülkede mahkumiyet ya da beraat kararı verilmiĢ olsa dahi, ADALET BAKANININ TALEBĠ ÜZERĠNE TÜRKĠYE DE YENĠDEN YARGILAMA YAPILABĠLĠR. 4- Evrensellik Sistemi: Dünyanın neresinde olur ise olsun, hiçbir suçun cezasız kalmaması amacıyla kabul edilen sistemdir. Bu durumda mağdur da fail de yabancıdır. Ancak işlemiş olduğu suç çok vahim bir suç olduğu için hangi ülkede olursa olsun suç işleyen kişi yargılanabilir ve cezalandırılabilir. GERĠ VERME Geri verme devletler arasında imzalanan ikili anlaĢmalarla düzenlenmiĢtir. Geri verme ancak Türkiye nin egemenlik sahası dıĢında iĢlenen suçlar için söz konusu olabilir. Çünkü Türkiye nin egemenlik alanında iĢlenen suçlara mutlak surette TÜRK KANUNLARI UYGULANACAK ve fail Yabancı olsa da Hiçbir surette GERĠ VERĠLMEYECEKTĠR. Geri verme sadece yabancı failler için söz konusudur. Anayasaya göre VATANDAġ ULUSALARARASI CEZA DĠVANININ GEREKTĠRDĠĞĠ YÜKÜMLÜLÜK DIġINDA HER NE SEBEPLE OLURSA OLSUN GERĠ VERĠLMEZ. Geri verme için: Suçun düĢünce suçu, siyasi suç veya askeri suç olmaması, Türkiye ya da Türk VatandaĢı ya da Türk özel hukuk tüzel kiĢisine karıĢ iĢlenmemiĢ olması, TÜRK HUKUKUNA GÖRE DAVA VE CEZA ZAMANAġIMINININ DOLMAMASI veya Affa UGRAMAMIġ OLMASI gerekmektedir. Eylemin Türk Kanunlarına göre de suç olması,

-

Bu Ģartlar sağlanmıĢ ise ve Türkiye ile geri verme talebinde bulunan ülke arasında suçluların iadesine iliĢkin ikili anlaĢma var ise Geri verme talebi ilgilinin bulunduğu yer AĞIR CEZA MAHKEMESĠnde değerlendirilir. Bu karardan sonra nihai olarak geri vermeye YALNIZCA BAKANLAR KURULU YETKĠLĠDĠR. Bakanlar Kurulu siyasi gerekçelerle kiĢiyi talep eden devlete geri vermekten kaçınabilir. Failin geri verilmesi halinde faile insanlık dıĢı muamele edileceği ya da ayrımcılık yapılacağı söz konusu ise fail geri verilmez. Geri verilen kimse yalnızca geri vermeye iliĢkin suçlardan dolayı yargılanabilir ( ÖZELLĠK KURALI ) C- KĠġĠ BAKIMINDAN UYGULAMA Suç iĢleyen kimsenin sıfatına bakılmaksızın kanun önünde eĢitlik ilkesi uyarınca yargılanması ve cezalandırılması Ceza Hukukunun temel ilkelerindendir. Ancak bu kuralın istisnaları bulunmaktadır: 1- CumhurbaĢkanı: Vatana ihanet dıĢında cezai sorumluluğu yoktur. Görevi nedeniyle iĢlemiĢ olduğu suçlardan ötürü tam olarak sorumsuzudur. T.B.M.M nin 1/3 ünün teklifi ve ¾ ünün kararı ile Yüce DĠVAN da ( Anayasa Mahkemesi ) Vatana ihanet ile yargılanabilir.

8

CumhurbaĢkanının hukuk davalarında davalı olmasında bir engel yoktur. Ancak mahkemelerde tanıklık yapmaya zorlanamaz. Kendisi isterse tanıklık yapar. Yoksa Zorla götürülemez. 2- Yasama Dokunulmazlığı: Milletvekillerine tanınan bu dokunulmazlık iki türdür. Bunlardan birisi kürsü dokunulmazlığı ikincisi ise yargılamaya karĢı tanınan kiĢisel dokunulmazlık. Mutlak Dokunulmazlık: Parlamenterlerin meclis çalıĢmalarındaki ( mutlaka meclis binası içinde olması zorunlu değil ) oyları, sözleri ve düĢünce açıklamaları nedeniyle hiçbir surette sorumluluğu yoktur. Bu eylemler nedeniyle suç oluĢsa dahi yargılama yapılamaz. Çünkü bu eylemler nedeniyle cezai sorumluluk yoktur. Kürsü dokunulmazlığı mutlaktır, kaldırılamaz. Milletvekilliği sona ermiĢ olsa dahi bu eylemlerden dolayı yargılama yapılamaz. Nispi Dokunulmazlık: Seçimden önce ya da sonra bir suç iĢlediği ileri sürülen bir milletvekilinin MECLĠS TARAFINDAN DOKUNULMAZLIĞI KALDIRILMADIKÇA tutulamaması, yakalanamaması, sorguya çekilememesi, tutuklanamaması ve yargılanamamasıdır. Bu dokunulmazlık mutlak değildir, geçicidir. Milletvekilliği süresi bittiğinde dokunulmazlık da kendiliğinden kalkar. Dokunulmazlık süresi ( milletvekilliği süresi ) boyunca ZAMANAġIMI DURUR. Ancak Anayasanın 14. Maddesinde yazılı olan Devletin bütünlüğüne ve Anayasal düzene karĢı iĢlenmiĢ olan suçlardan ve suçüstü halinde iĢlenen AĞIR CEZALIK SUÇLARDAN dolayı Seçimden ÖNCE SORUġTURMAYA BAġLANMIġ olmak kaydı ile milletvekili yargılanabilir. 3- Yargı BağıĢıklığı ( Diplomatik Dokunulmazlık ): Diplomatik dokunulmazlık sebebiyle sağlanan bağıĢıklıktır. Yabancı ülkede görev ile ilgili ya da görevi ile ilgili olmayan bir suç iĢleyen diplomat o ülkede yargılanamaz. Böyle bir suçtan dolayı sadece kendi ülkesinde yargılanabilir. Bu dokunulmazlık büyükelçiler ve büyükelçi seviyesinde devleti temsil eden kimseler için söz konusudur. Konsoloslar diplomatik dokunulmazlıktan yararlanamazlar. Bir yabancı ülkeyi ziyaret eden devlet baĢkanları, dıĢiĢleri bakanları, B. M Temsilcileri, Adalet Divanı ve devleti temsil eden kimseler bu bağıĢıklıktan yararlanırlar. Bu bağıĢıklıktan yararlanan kimseler yabancı ülkede cinayet iĢleseler dahi o ülkede yargılanamazlar. Kendi ülkelerinde yargılanırlar. 4- NATO Askerleri: Türkiye de bulunan yabancı ülke askerleri de bazı suçlarda dokunulmazlığa sahiptir. Bu kimseler de bir takım suçları iĢlediklerinde kendi ülkeleri tarafından yargılanırlar.

9

SUÇ GENEL TEORĠSĠ SUÇ: Kanunun, karĢılığında bir ceza yaptırımı öngördüğü fiillere suç adı verilir. Suçun belli baĢlı unsurları vardır. Bunlar, TĠPĠKLĠK, MADDĠ UNSURLAR ( Fail, mağdur, hareket, konu, netice, illiyet bağı ), Manevi UNSURLAR ( fail ile fiil arasındaki psikolojik bağ ), HUKUKA AYKIRILIK. SUÇUN UNSURLARI 1- TĠPĠKLĠK 2- MADDĠ UNSURLAR 3- MANEVĠ UNSURLAR 4- HUKUKA AYKIRILIK 1- TĠPĠKLĠK Bir fiilin suç teĢkil edebilmesi için öncelikle, dıĢ alemde değiĢiklik meydana getiren fiilin, ceza kanunundaki tarife yani model veya tipe uygun olması zorunludur. Suç ve cezada kanunilik ilkesinin getirdiği temel güvenceler; belirlilik, kıyas yasağı, aleyhe kanunun geçmiĢe yürümesi yasağıdır. ( Suçluların Magna Chartası ) Tipiklik (kanunilik) ilkesinin doğal bir sonucu olarak, failin eylemi kanunda yazılı olan suç tiplerinde yer alan özellikleri taĢımıyor ise fail bu eylemden dolayı cezalandırılamaz. Hiç kimse kanunun açıkça suç saymadığı bir fiilden dolayı cezalandırılamaz. ( TCK m. 2) Bu sebeple toplumsal hayatı düzenleyen örf adet, din, ahlak kuralları bir eylemi kötü ve kabul edilemez olarak kabul etse de, kanunda o eylem suç olarak tanımlanmadıkça faile ceza verilemez. 2- MADDĠ UNSURLAR Suçun maddi unsurları, HAREKET (FĠĠL), MAĞDUR, KONU olarak bölümlere ayrılabilir. NETĠCE, ĠLLĠYET BAĞI, FAĠL,

A- HAREKET (FĠĠL) Fiil, insanın dıĢ dünyaya yansıyan ihmali ya da icrai bir davranıĢıyla gerçekleĢtirilir. Ġnsanla bağlantısı olmayan tabiat olayları suç olgusunu ilgilendirmez. Fiil ceza hukuku anlamında HAREKET olarak tanımlanmıĢtır. Hareket iki Ģekilde ortaya çıkabilir, bir Ģeyi YAPMAK ( vurmak, öldürmek vs. ) veya YAPMAMAK ( doktorun hastaya müdahale etmemesi ). HAREKETE GÖRE SUÇLARIN AYRIMI Ġcrai Suçlar – Ġhmali Suçlar: Hukuki açıdan yapma biçiminde iĢlenebilen yani mutlaka icrai eylemlerle iĢlenebilen suçlara icrai suçlar denir. Ġcrai suçlar yapılmaması gereken hareketlerin yapılması Ģeklinde ortaya çıkar. Bir kimseye ateĢ edilmesi, bir kiĢiye yumruk atılması, zehir verilmesi gibi hareketler yapılmaması gereken hareketlerdir. Çünkü insan öldürmek ve bedenine acı vermek hukuk tarafından yasaklanmıĢtır. Hukuki açıdan yapmama Ģeklindeki hareketlerle iĢlenen suçlara da ihmali suçlar adı verilmektedir. Kanun koyucu hekimlere hastalara müdahale etme görevi yüklemiĢken bir hekimin hastaya müdahale etmemesinde icrai bir eylemi yoktur. Ancak kanunun öngördüğü hareketi yapması gerekirken ( müdahale ) yapmamıĢtır. Örn. HemĢirenin hastanın ilacını vermemesi gibi. Ġhmali suçlarda dıĢ dünyaya yansıyan bir hareket olmadığı için bu tür suçlara teĢebbüs mümkün değildir. Gerçekte icrai hareketlerle iĢlenebilen bir suçun olumsuz bir hareketle (ihmali hareketle ) iĢlenmesine ihmal suretiyle icra suçu denilmektedir. Bu tür suçlar icrai hareketlerle iĢlenen suçlardır. Ġhmal suretiyle icra suçuna teĢebbüs mümkündür. Örn: Cerrah A acil serviste gece nöbetindeyken ağır yaralı olarak getirilen K ya müdahale etmemiĢ ve K erken müdahale edilmediği için ölmüĢtür. Bu durumda kasten

10

öldürme suçu gerçekte icrai hareketlerle iĢlenebilen bir suç iken bu olayda ihmali bir hareketle iĢlenmiĢtir. Ġhmal suretiyle icra suçu vardır ( Kasten ihmali davranıĢla öldürme suçu T.C.K m. 83 ) Örn: Hastaların ilaçlarını saatinde vermesi gereken HemĢire H hastaların ilaçlarını vermemiĢ ve hastaları sağlığı bu nedenle bozulmuĢtur. HemĢire H ilaçları vermesi gerekirken vermemiĢtir. Bu durumda eğer hastalar ilaç verilmediği için ölmüĢ ise öldürme suçu, rahatsızlıkları artmıĢ ise bu halde de yaralama suçu söz konusu olacaktır. Bu suçlar gerçekte icrai hareketlerle iĢlenebilirken somut olayda ihmali hareketle iĢlenmiĢtir. ( Kasten ihmali davranıĢla yaralama suçu ) Örn. Polis memurları bir Ģahsın eĢini bıçakladıklarını görmelerin rağmen olaya müdahale etmiyorlar ise burada ihmali bir hareket söz konusudur. KiĢinin bir hareketi yapma yükümlülüğü üç kaynaktan doğabilir. Kanun, sözleĢme ve ön gelen tehlikeli eylem. Polis veya doktorun kanunun emrettiği hareketi yapmaması ( kanun ), can kurtaranın boğulmak üzere olan Ģahsa müdahale etmemesi ( sözleĢme ), sürücünün çarpmıĢ olduğu yaralıyı kaderine terk etmesi . ( ön gelen tehlikeli eylem ) Suçun oluĢması için aynı hareketin belli sayıda yinelenmesinin arandığı suç tipine ĠTĠYADĠ SUÇ adı verilir. Ġtiyadı suçlar itiyadın varlığını gösteren son hareketin yapıldığı anda tamamlanır. T.C.K m. 6/h ye göre: Ġtiyadi suçlu deyiminden; kasıtlı bir suçun temel Ģeklini ya da daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli Ģekillerini bir yıl içinde ve farklı zamanlarda ikiden fazla iĢleyen kiĢi anlaĢılır. Bağlı Hareketli Suç: Suçun oluĢması için iki hareketin birlikte yapılması gerekiyor ise bağlı hareketli suç vardır. Örn: Dolandırıcılık için baĢkasının malvarlığına zarar verilmiĢ olacak ve bu zarar hileli hareketlerle ( karĢıdakini aldatıcı ) verilmiĢ olacak. Bu Ģekilde iĢlenirse bağlı hareketli suç söz konusudur. Aksi halde dolandırıcılık suçu oluĢmaz. Örn: Atom enerjisini serbest bırakarak patlamaya yol açmak suçu. Bu suçta atom enerjisi serbest bırakılmıĢ olacak VE bu suretle patlama gerçekleĢmiĢ olacak. Bu iki hareket bir birine bağlıdır. Serbest Hareketli Suç: Suçun oluĢması için yasada her hangi bir hareket belirtilmemiĢ ise suç her türlü hareket ile iĢlenebilir. Bu tür suçlara serbest hareketli suç adı verilir. Örn: Öldürme ve yaralama suçları her türlü hareket ile iĢlenebilir. Kanun bir hareket biçimi öngörmemiĢtir. Öldürme ve yaralama sonucunu doğuran her türlü hareket suç sayılmıĢtır. Bu suçlar için önemli olan, kanun koyucunun aramıĢ olduğu neticenin gerçekleĢip gerçekleĢmediğidir. Tek Hareketli Suç- Çok hareketli Suç- Seçimlik Hareketli Suç- Ġtiyadi Suç Suçun oluĢması için bir tek hareket yeterli ise tek hareketli suç vardır. Örn: Yalan yere yemin etmek suçu ( m. 275 ). Örn: Hırsızlık tek hareketli suçtur. Hakaret ve yalan tanıklık suçları da tek hareketli suçlardır. Burada hareketin tekliğinden anlaĢılması gereken sayı olarak değil HUKUKSAL OLARAK TEKLĠKTĠR. Bazen hareket doğal olarak çoktur fakat HUKUKEN TEK KABUL EDĠLĠR. Örneğin öldürme on bıçak darbesiyle iĢlenebilir. Ancak bu suç tek bir bıçak darbesiyle de iĢlenebilen bir suç tipidir. Önemli olan hareketin hukuki olarak tek bir hareket olmasıdır. Örn. Failin bir eve girip orada bulunan, cep telefonu, saat ve altınları alması eyleminde birden çok hareket vardır ( doğal olarak ) ancak bu eylem hukuken tek bir eylemdir ve tek bir hırsızlık suçu söz konusudur. Suçun oluĢması için birden çok harekete ihtiyaç var ise bu durumda çok hareketli suç vardır. Bağlı hareketli suçlar da çok hareketli suç kapsamındadır.

11

özel belge sahte olarak düzenlenecek ve bu sahte belge kullanılmıĢ olacak. Bazı hallerde her bir netice ayrı bir suç sayılırken. Örn: KiĢiler arasındaki alenî olmayan konuĢmaları. kendisinin veya baĢkasının yararına olarak. bu hareket sonucu mağdurun ölmesi ise neticedir. kullanılamaz hâle getiren veya kirleten kiĢi… ( Mala zarar verme suçu ) Örneğin: BaĢkasına ait olup da. Örn: Kars ta trene binen A tren Erzurum da iken B tarafından bir kompartımana kilitlenir.Mesafe Suçu Ceza kanununda tanımlanan hareket ile netice aynı anda gerçekleĢmiĢ ise ANĠ SUÇ tan (neticesi harekete bitiĢik Ģuç ) söz edilir. b. ( T. kiĢinin bedenine bıçak saplamak hareket. vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleĢtireceğinden ya da malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından bahisle tehdit ederek veya cebir kullanarak bir malı teslime veya malın alınmasına karşı koymamaya mecbur kılmak. zilyedliğin devri amacı dıĢında tasarrufta bulunan veya bu devir olgusunu inkar eden kiĢi… ( Güveni Kötüye Kullanmak. B. 207-1 ) Örn: Bir baĢkasını. Hakaret içeren söz ağızdan çıktığı andan netice meydana gelir. Kanunda sayılan suç oluĢturan hareket ile netice arasında bir mesafe bunuyor ise bu halde mesafe suçu söz konusudur. muhafaza etmek veya belirli bir Ģekilde kullanmak üzere zilyedliği kendisine devredilmiĢ olan mal üzerinde. Ani suçlar Hareketin yapıldığı yerde ĠġLENMĠġ SAYILIR. Çünkü kural olarak teĢebbüs. A yı kilitledikten sonra trenden inmiĢtir.K m.C. bazı durumlarda birden çok netice tek bir suç olarak kabul edilir. taraflardan herhangi birinin rızası olmaksızın bir aletle dinleyen veya bunları bir ses alma cihazı ile kaydeden kiĢi.Sürekli ) Suç: Neticenin belirli bir süre devam ettiği suça MÜTEMADĠ SUÇ adı verilir. Bu olayda mütemadi suç vardır ( kesintisiz suç ). Sahte belge kullanılmamıĢsa suç oluĢmayacaktır.Örn: Özel belgede sahtecilik suçu için. Mesafe suçu teĢebbüse elveriĢlidir. Ancak sadece bir suç oluĢur. iki aydan altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Örn: KiĢi hürriyetinden yoksun kılma suçunda kiĢi hürriyeti engellendiği anda suç oluĢmamakta bu suçun oluĢması için kiĢinin bir yere gitmekten belirli bir süre ( az ya da çok ) yoksun kılınması ya da bir yerde zorla bırakılması söz konusudur. ( Yağma Suçu ) Suçun oluĢması için KANUNDA SAYILAN HAREKETLERDEN BĠRĠSĠNĠ YAPMAK YETERLĠ ĠSE SEÇĠMLĠK HAREKETLĠ SUÇ söz konusudur. Ani suçlara hareket ile netice arasına zaman girmediği için teĢebbüs mümkün değildir. malda devir i inkar etmiĢ ve aynı zamanda da bu malı satmıĢ olur ise iki seçimlik hareketi de iĢlemiĢ olacaktır.Ani Suç. Tren Ankara Gar ına geldiğinde A kompartımandan çıkarılır ve kurtarılır. mesafe suçlarına söz konusu olabilir. Mütemadi suç için. Örn: Hakaret suçu ani suçtur. tahrip eden.NETĠCE ( SONUÇ ) Hareketin ortaya çıkması ile meydana gelen sonuca netice denir. yok eden. bazen de hareketten az veya çok bir zaman sonra meydana gelir. 1.Emniyeti Suistimal Suçu ) Bu suçta fail. Örneğin kasten öldürme fiilinde.Mütemadi ( Kesintisiz. ( KiĢiler arasındaki konuĢmaların dinlenilmesi. kayda alınması suçu ) Örn: BaĢkasının taĢınır veya taĢınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan. kendisinin veya yakınının hayatına. Bu 12 . Neticenin gerçekleĢmesi ile suçun tamamlanması farklı zamanlarda meydana gelmektedir. Netice kesildiği anda (KESĠNTĠNĠN GERÇEKLEġTĠĞĠ) zaman ve yerde ĠġLENMĠġ SAYILIR ve suç ancak bu anda tamamlanmıĢ sayılır. Hareket ve netice bitiĢiktir. Mütemadi suç kesinti baĢladığı anda iĢlenmeye baĢlanmıĢtır ve bu andan itibaren netice devam eder. devam eden neticenin failin kusurundan ileri gelmesi ve bu sürekliliğe son vermek konusunda failin iktidarı bulunmalıdır. Netice bazen hareket ile aynı anda meydana gelir iken. bozan. Örn: Suç iĢlemek amacıyla örgüt kurmak veya yönetmek.HER NETĠCENĠN BĠR SUÇ SAYILDIĞI HALLER a. Bu suç tipinde hukuksal ihlal hemen sona ermeyip belirli bir süre devam etmektedir. B.

Örn: A. firar. 13 . Filer arasında SUÇ KASTINI YENĠLEYECEK BĠR ZAMAN GĠRMĠġ ĠSE artık suç kastı YENĠLENMĠġTĠR ve ĠKĠ AYRI SUÇ söz konusudur. dörtte birinden dörtte üçüne kadar artırılır. askerlik görevinden kaçmak. Faile tek ceza verilir ancak cezası artırılır. a. A. ertesi gün ise yine aynı eve girmiĢ ve bir adet televizyon çalıĢmıĢtır ( tamamlanmıĢ hırsızlık ). Ancak bu ceza. B ye ait eve hırsızlık amacıyla girmek üzere iken ev sahibinin uyanması üzerine evden kaçmıĢtır ( hırsızlığa teĢebbüs ). Kesintisiz suçlarda suç özgürlük kısıtlanınca tamamlanmakta ve bu aĢamadan sonra netice hala devam ettiği için suç tamamlandıktan sonra SUÇA ĠġTĠRAK SÖZ KONUSU OLABĠLĠR. 2. Ġki gün sonra da gece vakti girip buz dolabını çalmıĢtır ( nitelikli hırsızlık ). Tek suç ve tek ceza söz konusu olurdu. Örn: Bir kasiyerin belirli aralıklarla kasadan para çalması durumunda aynı suç iĢleme kararından ( hırsızlık amacı ) hareketle farklı zamanlarda hırsızlık yapılmıĢtır. Ani suçlarda hareket gerçekleĢtikten sonra meĢru müdafaa mümkün değildir. Oysa A her gördüğünde ( 2-3 günde bir ) söz atmıĢ olsa idi zincirleme suç olurdu. B yi zorla bir mahsen e kapattıktan sonra netice devam etmektedir. Ancak bu durumda tek bir suç oluĢacak ve tek ceza verilecek fakat ceza artırılarak verilecektir. Bu halde iki ayrı cinsel taciz suçu söz konusudur. Ancak A. aynı suç sayılır.Zincirleme Suç ( Müteselsil Suç ) Bir suç iĢlemek kararı kapsamında değiĢik zamanlarda bir kiĢiye karĢı aynı suçun birden fazla iĢlenmesi halinde zincirleme suç ortaya çıkar. kamu görevinin usulsüz üstlenilmesi. değiĢik zamanlarda ( ARADAKĠ ZAMAN ÇOK UZUN OLMAMALIDIR ) bir kiĢiye karĢı aynı suçun birden fazla iĢlenmesi durumunda. Zincirleme Suç ĠKĠ ġEKĠLDE ORTAYA ÇIKAR: 1Bir suç iĢleme kararının icrası kapsamında. devam eden netice Ankara da kesintiye uğramıĢtır. Ancak uzun zaman geçtikten sonra artık zincirleme suçtan söz edilemez. Ancak ani suçlarda suç tamamlandıktan sonra iĢtirak mümkün değildir. Çünkü aradan geçen zaman çok uzundur. Bir suçun temel Ģekli ile daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli Ģekilleri. Oysa mütemadi suçlarda netice sürekli olduğu için netice devam ettikçe meĢru müdafaada bulunulabilir. A elindeki sopa ile B yi yaraladıktan sonra netice gerçekleĢmiĢ ve bitmiĢtir. Kesintisiz Suç ( mütemadi suç ) örnekleri: Suç iĢlemek maksadıyla örgüt kurma. Suçun mağduru aynı olmalıdır. Aynı suç ( basit veya nitelikli hal ) iĢlemek düĢüncesi olacaktır. Örn: Yaralamak suçu ani suçtur. Bu Ģartların yanında iki suç arasında uzun zaman geçmemiĢ olacaktır. bir cezaya hükmedilir. Bu olayda da zincirleme bir Ģekilde hırsızlık suçu iĢlenmiĢtir. aralarında husumet olan B ye. Bu Ģekilde iki gün aralıklarla 5 kez hakaret edilmiĢ olsa da bir tek hakaret suçu vardır fakat ceza artırılır.tür suçlar kesintinin gerçekleĢtiği yerde iĢlenmiĢ sayılacağı için. uyuĢturucu bulundurmak vs. Suç Ankara da iĢlenmiĢ sayılır. Mütemadi suçlarda zamanaĢımı ve Ģikayet süreleri kesinti gerçekleştiği ( netice kesildiği ) anda baĢlar. Suç oluĢmuĢtur fakat netice sona ermemiĢtir. elektrik hırsızlığı ve enerji hırsızlığı. her sabah okul giriĢinde hakaret etmektedir. B yaralandıktan sonra C nin yaralamak suçuna iĢtiraki mümkün değildir. C kapıda beklemek ve B yi gözetlemek ve bir süre sonra kapıyı açmak suretiyle suça iĢtirak edebilir.BĠRDEN ÇOK NETĠCENĠN TEK SUÇ SAYILDIĞI HALLER ( SUÇLARIN ĠÇTĠMAI ) Kural olarak dıĢ alemde meydana gelen her netice bir suça vücut vermekte iken kanunda istisna olarak bazı hallerde birden çok netice tek suç sayılmaktadır. taĢınması yasak silahları taĢımak. Örn: A mağdur M ye karĢı cinsel içerikli sözler söylemiĢ ve aradan 2 Ay geçtikten sonra iki kez yine aynı sözleri söylemiĢ ise bu durumda zincirleme suç oluĢmayacaktır. Örn.

Bunlardan birisi aynı konutta birlikte yaĢadığı kimselere kötü muamele diğeri ise kasten yaralama. ” Fikri içtima da BĠR HAREKET ile ĠKĠ SUÇ AYNI ANDA oluĢmaktadır. Yine suçun mağduru belli değil ise de zincirleme suç söz konusu olur. Bu halde cebir ve Ģiddet SUÇTUR. 44 uyarınca: “ ĠĢlediği bir fiil ile birden fazla farklı suçun oluĢmasına sebebiyet veren kiĢi. . ve yağma suçlarında zincirleme suç hükümleri uygulanmaz. sisteme veri yerleştiren. yok eden. Fail sadece yağma suçundan dolayı cezalandırılır. Örn. Örn. Eğer Tek bir hareket ve birden fazla suç söz konusu ise bu halde fikri içtima söz konusu olur.BirleĢik Suç Biri diğerinin unsurunu veya ağırlaĢtırıcı nedenini oluĢturması dolayısıyla tek fiil sayılan suça bileĢik suç denir. elindeki molotof kokteylini fırlatarak B ve C ye ait aracın yanmasına sebep olmuĢ ise bu halde de tek hareketle iĢlenmiĢ mala zarar verme suçu ĠKĠ FARKLI MAĞDURA karĢı iĢlenmiĢtir.Suçun iĢlenme yeri. zincirleme suç vardır. zamanı. 14 . Ancak iki suç birleĢerek yeni bir suç oluĢturmaktadır. Bir kimsenin malını rızası dıĢında almak ta hırsızlık suçudur. C. Hem hırsızlık Hem de taĢınması yasak olan silahı taĢımak suçunu tek bir hareket ile iĢlemiĢ olur. . Örn: Bir internet virüsü ile Mağdur M nin bilgisayarına zarar veren ve onun banka Ģifrelerini kullanarak hesabından para aktaran kimse Hem 244-2 de yar alan “ Bir bilişim sistemindeki verileri bozan. A. var olan verileri başka bir yere göndermek ” suçunu hem de para transfer ederek basit dolandırıcılık suçunu iĢlemiĢtir. ayrı ayrı 6 öldürme suçundan sorumludur. ( Kasten yaralama ) Örn: Bir yerden ruhsatsız silah çalan kiĢi.biliĢim sistemi ile dolandırıcılık ) oluĢturmakta ve baĢka bir suça vücut vermektedirler. Örn. Örn: Z Ģahsının bir sınıfa girerek 10 kiĢiye birden HIRSIZLAR demesi durumunda tek bir fiille birden fazla mağdura karĢı hakaret suçu iĢlenmiĢ olur ve zincirleme suç hükümleri uygulanır. kasten yaralama. değiştiren veya erişilmez kılan. cebir ve Ģiddet kullanılarak bir kimsenin taĢınır malını almak Ģeklinde iĢlenmektedir. ağır suça göre belirlenir. zamanaĢımı vs. Örn. iĢkence. Örn: Bir kimse çocuğunu yaralar ise ortaya iki suç çıkmaktadır. c. Bu durumda sadece ağır olan suçtan dolayı fail sorumlu tutulmaktadır. zincirin kesildiği anda ( SON SUÇ ĠġLENDĠĞĠ ANDA ve o yerde ) iĢlenmiĢ sayılır. Bu durumda fail en ağır suçtan dolayı sorumludur.2. Ancak iki suç birlikte NĠTELĠKLĠ DOLANDIRICILIK SUÇUNU ( 158/1. Her sonuç ayrı bir hareketin neticesi olarak kabul edilmelidir. b. bunlardan en ağır cezayı gerektiren suçtan dolayı cezalandırılır.g. Zincirleme suç.C. Ġki gün ara ile 6 kiĢiyi öldüren seri katil Z. Örn.K m. Hem CEBĠR hem de HIRSIZLIK suçu bu durumda YAĞMA SUÇUNUN UNSURU olmaktadır.Aynı suçun birden fazla kiĢiye karĢı tek bir fiille iĢlenmesi durumunda da. Bu durumda fikri içtima vardır. Burada da zincirleme suç hükmü uygulanır. Kusurlu araç kullanarak birden fazla kimsenin taksirle yaralanması durumlarında tek bir hareket ve fakat birden fazla mağdur vardır.Fikri Ġçtima T. Burada fail sadece nitelikli dolandırıcılık suçundan sorumludur. silah doğrulmak suretiyle 3 kiĢinin ceplerindeki paraları almıĢ ise artık 3 ayrı yağma ( gasp ) suçu söz konusudur.Suçlardan birisi kamu davası birisi Ģikayete bağlı ise kamu davası usulü ile görülür. ZĠNCĠRLEME SUÇ HÜKÜMLERĠNĠN UYGULANAMAYACAĞI SUÇ TĠPLERĠ Kasten öldürme.Fail en ağır suçtan cezalandırılır. . Örn: Yağma suçu. Bir evi ateĢe vererek 5 kiĢiyi öldüren fail 5 ayrı kasten öldürme suçundan sorumludur.

Cinsel Saldırı suçunu iĢleyen fail öncelikle cinsel taciz/basit cinsel saldırı suçunu iĢlemek zorundadır. Aynı olayda Memnun ameliyatta hekim hatası yüzünden ölmüĢ olsa idi illiyet bağı kesilmiĢ olur idi ve Zehrettin ölümden dolayı sorumlu olmazdı. mağdura isabet etmeden duvara çarpması nedeniyle sekerek bir baĢkasının ölümüne veya yaralanmasına neden olabilir. Bu durumda.FAĠL Ġradi hareket yeteneği. Hareket yeteneği bulunmayan tüzel kiĢiler suç faili olamazlar. sekme sonucunda ölümüne veya yaralanmasına neden olunan kiĢi açısından ise. bıçaklama hareketinin sonucudur. Geçitli suçta sadece iĢlenen en ağır suçtan dolayı ceza verilir. Örn. Hayvan ya da eĢyanın ya da ölü bir kimsenin iradi hareket yeteneği bulunmamaktadır. Bu nedenle ancak yaĢayan bir insan suç faili olabilir. Bu durumda ölüm ile F nin hareketi arasında neden sonuç iliĢkisi kesilmiĢtir. Eğer netice hareketten dolayı meydana gelmiĢ ise. D. Olaya bir bütün olarak bakıldığında netice hareketin sonucu olarak görülüyor ise fail bu neticeden sorumludur. Ġnsan öldürmek isteyen bir kimse öncelikle yaralama suçunu iĢlemek zorundadır. Eğer aynı türden suç meydana gelir ise ZĠNCĠRLEME SUÇ hükümlerinin uygulanması gerekir. Bu durumda illiyet bağı kesilmediğinden ölüm. K. Ġlliyet bağı kesilmiĢ olduğu için F ölümden dolayı sorumlu değildir. Örn. Bu sebeple Zehrettin öldürme suçundan dolayı sorumludur. ölüm neticesinden sorumludur. 15 . motosikletle karayolunda seyreden L ye yönelik olarak silahla üç el ateĢ etmiĢ. Birer ay ara ile 5 ameliyat geçiren Memnun bir türlü iyileĢememiĢ ve bıçaklanmanın sebep olduğu yaralanmalar nedeniyle ölmüĢtür. Örn: Fail Veli eĢi ile tartıĢmıĢ ve eĢi bir gün sonra bu tartıĢmadan dolayı depresyona girerek fare zehri ile intihar etmiĢtir. ancak. Nedensellik bağı hareket ile netice arasındaki neden sonuç iliĢkisidir. Örn: Fail Zehrettin sınıf arkadaĢı Memnun ile tartıĢmıĢ ve onu bıçaklamıĢtır. F nin hareketi sadece yaralama neticesini doğurmuĢtur ve sadece yaralamaktan dolayı sorumludur. Yani sonuç hareketten dolayı ortaya çıkmalıdır. taksirle öldürme veya taksirle yaralama suçu iĢlenmiĢ olmaktadır. Ancak ceza verilirken en ağır suçtan dolayı ceza verilir. Örn. yaĢayan insana has bir özelliktir.- Eğer suçlardan birisi cezalandırılmalıdır. Yaralamak kastı ile A ya fırlatılan taĢ B ye isabet etmiĢ ise bu halde biri kasten yaralamaya teĢebbüs diğeri taksirle yaralama olmak üzere iki farklı suç vardır ve fail en ağır suçtan cezalandırılır. Gözlüklü A ya karĢı yumruk atan ve onu yaralayan B.ĠLLĠYET BAĞI ( NEDENSELLĠK ) Bir fiilin suç teĢkil edebilmesi için hareket ile sonuç arasında bir illiyet bağının bulunması gerekmektedir. Bir kiĢiyi öldürmek için ateĢlenen silâhtan çıkan kurĢun. Örn. Örn: Fail F aralarında arazi anlaĢmazlığı bulunan arkadaĢı R yi yaralamıĢtır. Bu olay itibariyle K nın hareketi ile ölüm arasında nedensellik bağı bozulmamıĢtır. Suç. hareket ile netice arasında uygun illiyet bağı var ise fail sebep olduğu neticeden dolayı sorumludur. Veli ölüm neticesinden sorumlu değildir. C. d. ( Ġntihara zorlamamıĢ ve intihara teĢvik etmemiĢ ise ). hedeflenen kiĢi açısından kasten öldürme suçu teĢebbüs aĢamasında kalmıĢtır. K. R hastaneye kaldırılırken 112 Ambulansının kaza yapması sebebiyle ölmüĢtür. L ise atıĢlardan korunmak maksadı ile motosiklete kapaklanmıĢ ve kapaklanma sonrasında dengesini kaybederek motosiklet devrilmiĢ ve arkadan gelen kamyonun altında kalarak ezilmiĢtir. yaralama ve mala zarar verme suçları aynı fiil ile meydana gelmiĢtir ve B en ağır suçtan cezalandırılır. Örn. Örn. aynı zamanda gözlüğünü de kırmıĢ ise. affa uğramıĢ ise fail diğer suçtan FĠKRĠ ĠÇTĠMA OLABĠLMESĠ ĠÇĠN TEK HAREKET ĠLE BĠRDEN FAZLA FARKLI SUÇ OLUġMASI GEREKMEKTEDĠR.Geçitli Suç: Failin bir suçu iĢleyebilmesi için daha hafif suçlar iĢlemek zorunda olması geçitli suç olarak tanımlanır. hafiften ağıra doğru bir sıra takip ediyor ise geçtli suç söz konusudur. Velinin eylemi ile ölüm neticesi arasında neden sonuç iliĢkisi olmadığı için Fail Veli nin hareketi ölüm neticesini doğurmamıĢtır.

bilinçli taksir ve taksir Ģeklinde ortaya çıkan psikolojik bağlardan birisi yok ise fail bu eylemden dolayı kınanamaz ve cezalandırılamaz. Hırsızlık suçunun mağduru taĢınır eĢyanın sahibi iken. suçun konusu. Hırsızlık suçunun mağduru ise malın sahibi olan kimsedir. Örn. Örn. Örn. ölen kimsedir. Örn.MANEVĠ UNSUR Manevi unsur. Örn. halkı kin ve düĢmanlığa tahrik suçları tehlike suçlarıdır. yaralama suçunda beden dokunulmazlığı hakkı. 3.devlet veya bir tüzel kiĢi de olabilir. haksız arama. Örn. Trafik güvenliğini tehlikeye sokma. Suçtan zarar gören kavramı aynı anlama gelmez. Eğer bu fail bakımından bu psikolojik bağlardan bir tanesi var ise bu halde failin ceza sorumluluğunun olabilmesi ve kınanabilmesi için kusur yeteneği ( isnad kabiliyeti ) olup olmadığına bakmak gerekir. bir takım suçlar ise sadece kanunun öngördüğü kimseler tarafından iĢlenebilir. görevi kötüye kullanma suçlarını ise ancak kamu görevlileri iĢleyebilir. Fail ile eylem arasında kanunda sayılan. suçun konusunun sahibi olan kiĢidir. Yaralama. yaralama. Öldürme suçunda korunan hukuki değer. suçun konusu taĢınır eĢyadır. iĢlenen suç ile haksızlığa uğrayan. Hırsızlık suçunda korunan hukuki değer. A nın gerçeğe aykırı olarak B Ģirketinin muhasebecisini dolandırması eyleminde. mağdur kavramını da içine alan daha geniĢ bir kavramdır. olası kast. Konusuz bir suç yoktur. F. zimmet. Kasten bir baĢkasını öldüren kiĢi öldürme suçunu iĢlemiĢtir ve cezalandırılır. hırsızlık vs. iĢlenin fiil ile fail arasındaki psikolojik bağdır. Örn. suçtur fakat 5 yaĢındaki çocuğun kusur yeteneği olmadığı için çocuk kınanamaz ve cezalandırılamaz. öldürme. ( ĠĢtirakte Bağlılık Kuralı ) E. Bu bağ kurulmadan suçun varlığından söz edilemez. Örneğin. Ortada henüz bir zarar değil zarar doğma ihtimali vardır. hakaret edilen kiĢi iken. ( ÖZGÜ SUÇLAR ) Özgü suç iĢtirak bakımından önemlidir. Ancak kanunda gösterilen kimselerin iĢleyebileceği suçlara ÖZGÜ SUÇ adı verilir. Failin suç sayılan fiili neticesinde suç konusu üzerinde bir tehlike meydana gelmiĢ ise bu halde TEHLĠKE suçu söz konusudur.Ceza kanununda yer alan bazı suçlar herkes tarafından iĢlenebilir iken. mülkiyet hakkı.dolandırıcılık suçunun mağduru Muhasebeci iken. Ancak –kanun maddesinde belirtilmiĢ ise. Suçun konusu ise onun canlı bedenidir. mala zarar verme suçlar herkes tarafından iĢlenebilir. Eğer suç konusu bir zarara uğramıĢ ise ortada ZARAR suçu vardır.KONU Suç sayılan hareketin yöneldiği kiĢi ya da Ģey suçun konusunu oluĢturmaktadır. Öldürme suçunun mağduru. kast.MAĞDUR Her suçta bir mağdur vardır. kasten öldürme suçunda mağdur ölen kimsedir. Öldürme suçunda ölen kimse mağdur. Örn. Örn. Bir suçun iĢlenmesi ile hukuken korunan menfaatleri doğrudan veya dolaylı olarak ihlal olan kimse suçtan zarar görendir. suçlar ZARAR SUÇLARIDIR. Ancak öldürme suçunu 5 yaĢındaki bir çocuk iĢlemiĢ ise eylem hukuka aykırıdır. yakınları ise suçtan zarar görendir. Yaralama suçunda yaralanan kiĢi hem mağdur hem de zarar görendir. Korunan Hukuki Değer: Suç tipinin ihdas edilmesi ile korunmak istenen değerdir. Mağdur. yaĢam hakkıdır. B Ģirketi suçtan zarar görendir. rüĢvet. irtikap. Hakaret suçunda mağdur. kiĢinin Ģeref ve saygınlığıdır. ĠĢkence. suçtan zarar gören kavramı. suçu ve suçluyu övme. 16 . hırsızlık. Mağdur gerçek kiĢidir. Örn. Zira özgü suçlarda kanun koyucunun öngördüğü sıfatı taĢımayan kimseler fail sıfatıyla değil azmettiren veya yardım eden sıfatıyla sorumlu olurlar. Öldürme.

17 . taksirli insan ticareti. kavĢakta durmadan geçmek ister. OLASI KAST GENEL BĠR ĠNDĠRĠM NEDENĠDĠR. Trafik lambası kendisine kırmızı yanan sürücü. Diğer bir deyiĢle. trafik lambasının kendisine kırmızı yanmasına rağmen. . gerçekleĢeceği kesin ise KAST vardır. Bu durumda otobüs sürücüsü. 1. fakat. Çünkü kanunda taksirli mala zarar verme. Bu hâlde.Kast: Suçun kanuni tanımındaki maddî unsurların bilerek ve istenerek gerçekleĢtirilmesidir. A. Olası kast ile iĢlenen suçlarda. buna rağmen kavĢakta durmamıĢ ve yoluna devam etmiĢtir. . Örn. Burada da fail silâhıyla ateĢ ederken ortaya çıkacak yaralama veya ölüm neticelerini kabullenmiĢtir. yaya geçidinden her an birilerinin geçtiğini görmüĢ. DüĢmanını öldürmek için bindiği uçağa patlayıcı madde yerleĢtiren kimse. törene katılanlardan birinin alnına isabet ederek ölümüne neden olur. Olası Kast failin netice bakımından OLURSA OLSUN dediği ve neticeyi kabullendiği kasttır. ancak kendilerine yeĢil ıĢık yanan kavĢaktan geçmekte olan yayalara çarpar ve bunlardan bir veya birkaçının ölümüne veya yaralanmasına neden olur. fakat. Kast bir suçun kanuni tanımından yer alan unsurların bilerek ve isteyerek gerçekleĢtirilmesidir. Ancak taksirle yaralama. resmi evrakta sahtekarlık suçu gibi suçların taksirle iĢlendiği halde cezalandırılması söz konusu değildir. bunları kabullenmiĢtir. kasıtlı suça nazaran daha az ceza verilir. meydana gelen ölüm veya yaralama neticelerinin gerçekleĢebileceğini öngörerek. Bu örnek olayda kiĢi yaptığı atıĢlardan çıkan kurĢunların orada bulunan herhangi birine isabet edebileceğini öngörmüĢ. insan ticareti suçu. taksirle öldürme kanunda düzenlendiği için taksirle ölüm ya da yaralanmaya sebep olunmuĢ ise fail sorumludur ve faile bu maddeler kapsamında ceza verilir. TAKSĠR ĠSTĠSNAĠ BĠR DÜZENLEMEDĠR. Örn: A öldürmek maksadı ile B ye ateĢ etmiĢ ve B nin ölümüne neden olmuĢ ise bu durumda hareketi bilerek yapmıĢtır. Düğün evinde törene katılanların tabancaları ile odanın tavanına doğru ardı ardına ateĢ ettikleri sırada. Failin öngördüğü veya kabullendiği neticenin gerçekleĢmesi bir ihtimal değil de. Ancak diğer kimselerin de bu kiĢinin ölümü ile birlikte öleceği KESĠN olduğu için bu durumda olası kast değil KAST vardır.Olası Kast: suçun kanuni tanımında yer alan unsurlardan birinin somut olayda gerçekleĢebileceği öngörülmesine rağmen. kiĢi fiili iĢlemektedir. kasten hareket etmiĢtir. bir kiĢinin aldığı alkolün de etkisi ile elinin seyrini kaybetmesi sonucu. Hareketin sonucunu da bilmekte ve istemektedir. Örn. Örn. Yolda seyreden bir otobüs sürücüsü. gerçekte bir kiĢiyi öldürmek istemektedir. Kanunda iki tür kast düzenlenmiĢtir.Genel Olarak KAST ve TAKSĠR Ceza kanununda ASIL OLAN KAST tır. Örn: Hasmına ateĢ ederken onun yanındaki arkadaĢını da gördüğü ve ona da isabet edeceğini öngördüğü halde DEĞERSE DEĞSĠN ( OLURSA OLSUN ) diyerek silahını ateĢleyen kimsenin kastı OLASI KAST tır. yere paralel olarak yaptığı atıĢlardan bir tanesinden çıkan kurĢun. Örn: Mala zarar verme suçu. ağırlaĢtırılmıĢ müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda müebbet hapis cezasına. diğer suçlarda ise temel ceza üçte birden yarısına kadar indirilir. Kasten iĢlenen suçların cezalandırılması kuraldır. müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda yirmi yıldan yirmibeĢ yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Fail neticeyi görecek ve neticeyi KABULLENEREK EYLEME DEVAM EDECEKTĠR.KAST Suçun oluĢması kastın varlığına bağlıdır. Eğer bir suçun taksirli hali kanunda düzenlenmemiĢ ise faile bu suçtan dolayı ceza verilmez. buna rağmen silâhıyla atıĢa devam etmiĢtir. fail unsurların meydana gelmesini kabullenmektedir. taksirli evrakta sahtekarlık suçu düzenlenmemiĢtir.

Kanun koyucunun genel kastın üstünde ( bilmek ve istemekten baĢka ) failin özel bir amacının da bulunmasını aradığı duruma ÖZEL KAST adı verilir. (4) Taksirle iĢlenen suçtan dolayı verilecek olan ceza failin kusuruna göre belirlenir. Örn: Göçmen Kaçakçılığı suçu Doğrudan veya dolaylı maddi bir menfaat elde etmek amacıyla iĢlenirse cezalandırılır. fail SOĞUKKANLI BĠR ġEKLĠDE SUÇ ĠġLEMEKTEDĠR. Örn: Sahte evrakı bilerek kullanmak suçu. Ancak bir suç maddesinde BĠLEREK ibaresi yer alıyorsa bu suç olası kast ile iĢlenemez. Taammüd denilen bu durumda YARGITAY a göre. Doktorun ilk eylemi taksirle yaralamadır. herkes kendi kusurundan dolayı sorumlu olur. Bu durumda failin kastına yeni bir kast eklenmekte ve yeni bir suç ortaya çıkmaktadır.TAKSĠR Türk Ceza Kanununda iki türlü taksir düzenlenmiĢtir. (3) KiĢinin öngördüğü neticeyi istememesine karĢın.Kural olarak. neticenin meydana gelmesi hâlinde bilinçli taksir vardır. Bu durumda ilk andaki kast yaralamak kastı iken. Her failin cezası kusuruna göre ayrı ayrı belirlenir. (6) Taksirli hareket sonucu neden olunan netice. Ancak kanun koyucunun bazı özel amaçlarla iĢlendiğinde cezalandırdığı suçlar da vardır. Bu durumda özel kast vardır. TCK madde 22 .(1) Taksirle iĢlenen fiiller. Fail bir suçu iĢlemek için plan yapar ve suç iĢleme kararlılığını uzun bir süre devam ettirir ve mutlak olarak neticenin meydana gelmesi için elinden geleni yapar ve neticeyi Ģansa bırakmamak ve mutlak surette elde etmek için soğukkanlı bir Ģekilde suçu iĢlerse bu durumda TASARLAMA KASTI vardır. Örn: Doktor ameliyatta hastanın karnında makas unutmuĢtur. Fakat bu durumu sonradan öğrenmesine rağmen hatası ortaya çıkmasın diye durumu hastaya bildirmemiĢ ve hasta yaĢamını yitirmiĢtir. hakaretten sonra ortaya çıkan kast öldürme kastıdır. TAKSĠR ( BĠLĠNÇSĠZ TAKSĠR ) ve BĠLĠNÇLĠ TAKSĠR. Kural olarak ceza kanunun suç iĢleyen kimsenin düĢüncesine yani hangi amaçla suç iĢlediğine bakmaz. Önemli olan suç sayılan hareketin yapılması ve neticenin gerçekleĢmesidir. kanunun açıkça belirttiği hâllerde cezalandırılır. Fakat hatasını öğrenmesine rağmen hastayı yeniden ameliyat etmemesi halinde artık KASTEN ÖLDÜRMEDEN DOLAYI SORUMLUDUR. dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla. Kanun bazı suçlar bakımından genel kastın yanında ÖZEL KASTI da aramıĢtır. bir davranıĢın suçun kanunî tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleĢtirilmesidir. YARGITAY a göre TASARLAMA KASTI ĠLE ĠġLENEN SUÇLARDA HAKSIZ TAHRĠK UYGULANMAZ. Bu durumda öldürme kastı EKLENEN KASTTIR. münhasıran failin kiĢisel ve 18 . 2. Bazı durumlarda suç kastı hareketin yapılmasından sonra da ortaya çıkabilir. bu hâlde taksirli suça iliĢkin ceza üçte birden yarısına kadar artırılır. KASTEN ĠġLENEBĠLEN SUÇLAR OLASI KAST ĠLE DE ĠġLENEBĠLĠR. Her kasıtlı suç olası kast ile iĢlenemez. Failin suç yoluna çıktıktan sonra yeni bir kastının ortaya çıkmasına EKLENEN KAST adı verilir. BaĢka bir amaçla iĢlendiğinde göçmen kaçakçılığı suçu oluĢmaz. Bu suç olası kast ile iĢlenemez. Örn: ArkadaĢı ile kavga eden A onu yaralamıĢ ve olay yerinde bırakarak arkasını dönüp gitmek üzere iken yerde yatan M nin annesine hakaret etmesini duymuĢ ve bundan kaynaklanan öfke ile yerde yatan M yi öldürmüĢtür. (2) Taksir. (5) Birden fazla kiĢinin taksirle iĢlediği suçlarda.

Örneğin bir trafik kazasında sürücü ile yaya veya her iki sürücü de taksirle hareket etmiĢ olabilir. gerekli dikkat ve özen gösterilmediği için kanunda tanımlanmıĢ olan neticenin gerçekleĢeceği öngörülmemiĢtir. bilinçli taksir hâlinde verilecek ceza yarıdan altıda bire kadar indirilebilir. Örn: Aracı ile karayolunda ilerlemekte iken. Bu gibi durumlarda neticenin oluĢumu açısından her kiĢinin taksirli fiili dolayısıyla kusurluluğu bir diğerinden bağımsız olarak belirlenmelidir. Neticenin gerçekleĢmesi gibi bir isteği yoktur. Birden fazla kiĢinin taksirle iĢlediği suçlarda herkes kendi kusuru göz önünde bulundurulmak suretiyle sorumlu tutulur. “gerekli dikkat ve özen” yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla ortaya çıkması gerekir. Fakat bu öngörmemenin. Bu durumda TAKSĠRLE ( BĠLĠNÇSĠZ TAKSĠR ) ÖLDÜRME SÖZ KONUSUDUR.ailevî durumu bakımından. 3. Kast ve taksiri ayıran kısım ise NETĠCENĠN ĠSTENĠP ĠSTENMEDĠĞĠDĠR. BĠLMEK ve ĠSTEMEK. Taksirli suçta da hareket bilerek ve isteyerek yapılabilir ( bilmeden ya da istemeden de. Kanunun suça iĢtirake iliĢkin hükümleri. bir aracın manevra yaptığını görmesine rağmen nasılsa kurtarırım çarpmam diyerek yavaĢlamayan ( neticeyi öngörüyor ve eyleme devam ediyor ) ve bir insanın ölümüne neden olan kimse veya kalabalık bir caddede hızla araç kullanmasına rağmen sürüĢ kabiliyetine ve aracın frenine güvenen bir kimsenin yaptığı kazada ölüme sebebiyet vermesi halinde BĠLĠNÇLĠ TAKSĠR VARDIR. Birden fazla kiĢinin katılımıyla yapılan ameliyat sırasında meydana gelen ölüm veya sakatlık neticeleri bakımından her bir kiĢinin sorumluluğu kendi kusuru göz önünde bulundurulmak suretiyle belirlenmelidir. Bir kimse bilerek ve isteyerek bir hareketi gerçekleĢtirirse ve ölüm meydana gelir ise kasten hareket etmiĢtir. Taksirli suçun kanuni tanımında belirlenen netice birden fazla kiĢinin karĢılıklı olarak iĢledikleri taksirli fiiller sonucunda gerçekleĢmiĢ olabilir. artık bir cezanın hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede mağdur olmasına yol açmıĢsa ceza verilmez. Örn: Bir doktorun hastaya yanlıĢ müdahale yaparak hastanın ölümüne sebebiyet verdiği durumda: hastaya yaptığı müdahaleyi ( HAREKET ) bilerek ve isteyerek yapar. kasten iĢlenen suçlarda suçun iĢleniĢine iĢtirak eden kiĢilerin sorumluluk statülerini belirlemektedir. Ancak tıbbın gereklerine aykırılık dolayısıyla ölüm veya sakatlıkla sonuçlanan bu ameliyatta iĢlenen taksirli suçun iĢleniĢi açısından suça iĢtirak kuralları uygulanamaz. Örn: Ormanda ava çıkan A çalılıkların arkasından çıtırtı gelmesi üzerine keklik var zannedip tüfeğini ateĢlemiĢ ancak keklik olduğunu düĢündüğü çalılığın arkasında duran M nin ölümüne neden olmuĢtur. dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı olarak hareket meydana gelmiĢ te olabilir ) ancak netice bilinir fakat HĠÇ BĠR ZAMAN ĠSTENMEZ. icrai veya ihmali Ģekilde olabilen iradi hareketin varlığı ve kanunî tanımda yer alan unsurlardan birinin öngörülmemiĢ olmasıdır. Çünkü. 19 . fiilin neticesinin failce fiilen öngörülmüĢ ve fakat istenmemiĢ olmasıdır. ameliyata katılan kiĢiler müĢtereken hareket etmektedirler. öngörür ancak hiçbir zaman HASTANIN ÖLMESĠNĠ ĠSTEMEZ. Fail neticeyi öngörüyor fakat NASIL OLSA OLMAZ düĢüncesiyle hareket ediyor. Bilinçli taksir hâlinde hükmedilecek ceza üçte birden yarısına kadar artırılacaktır. Taksirli suçların belirgin özelliği. Doktor yanlıĢ müdahale yaptığı zaman hastanın öleceğini bilir. Aynı Ģekilde birden fazla kiĢinin katılımıyla gerçekleĢtirilen bir ameliyatın ölüm veya sakatlıkla sonuçlanması durumunda.BĠLĠNÇLĠ/ÖNGÖRÜLÜ TAKSĠR: Failin hareketi bilerek yapıyor NETĠCEYĠ ÖNGÖRÜYOR fakat eyleme devam ediyor ancak hiç bir zaman ĠSTEMĠYOR. Bilinçli taksiri basit taksirden ayıran özellik. TAKSĠR ( BĠLĠNÇSĠZ TAKSĠR ): Kastın iki unsuru bulunmaktadır. BĠLĠNÇLĠ TAKSĠR CEZAYI ARTIRAN GENEL BĠR NEDENDĠR.

tanık ifadeleri gibi unsurlar dikkate alınarak belirlenir. Ancak fail bilinçli taksirli ile sadece indirim öngörülmüştür.C. ailenin tümüyle ağır derecede mağduriyete düĢmesine neden olmaktadır. olay yerinin özelliği. AĠLESEL VE KĠġĠSEL BĠR NEDENDEN DOLAYI ARTIK BĠR CEZAYA HÜKMEDĠLMESĠ ANLAMSIZ OLACAKA DERECEDE MAĞDUR OLMUġ ĠSE KĠġĠYE CEZA VERĠLMEZ. meydana gelen ağır netice açısından fail olası kastla hareket etmektedir. çocukların yaralandıkları veya öldükleri görülmektedir. BĠLĠNÇLĠ TAKSĠR CEZAYI AĞIRLAġTIRAN GENEL BĠR NEDENDĠR. kiĢinin bundan dolayı sorumlu tutulabilmesi için bu netice bakımından en azından taksirle hareket etmesi gerekir. taksirli suçlarda failin meydana gelen netice itibarıyla bizzat kendisinin ve aile bireylerinin ağır derecede mağduriyete uğradıkları görülmektedir. NETĠCESĠ SEBEBĠYLE AĞIRLAġMIġ SUÇ T. Bu durumda netice hiçbir surette istenmiyor. bu yumruk neticesinde mağdurun görme veya iĢitme yeteneğini yitirebileceği olasılığını göz önünde bulundurur.K Madde 23 . Ancak fail bilinçli taksirli ise ceza verilir. sanığın ifadeleri. Ancak CEZA YARGILAMASINDAN KESĠN DELĠL olmadığından hakim gerekçesini açıklayarak bilirkiĢi görüĢüne aykırı bir karar verebilir. Örneğin ülkemizde özellikle kırsal bölgelerde rastlandığı üzere. iĢitme yeteneğini yitirmiĢ olabilir. Söz gelimi. tehlikeli bir sonucun meydana gelmesi halinde cezası ağırlaĢtırılan suçlara sonucu nedeniyle ağırlaĢan suçlar denir. Bu sebeplerle fail taksirli hareketinden ötürü ailesel veya kişisel bir nedenden dolayı acı çektiğinden artık fail hakkında bir cezaya hükmedilmesi anlamsız olacaktır. NASILSA OLMAZ diyerek harekete devam ediliyor. genellikle bunun sonucunda ağır bir neticenin meydana gelebileceği düĢünülür. Aynı Ģekilde meydana gelen trafik kazalarında da benzer olaylara rastlanmaktadır. Bu sebeple somut olayın özelliği. sanığın mesleki niteliği. sayısı çok kere üç dörtten fazlasına varan küçük çocuklarına gerekli dikkati ve itinayı gösterememeleri sonucu. ayrıca. bilinçli taksir halinde hakim cezada indirim yapabilir. Taksirli suç neticesinde KĠġĠ. Örneğin. kiĢi görme. Ağır neticenin ortaya çıkacağının bu Ģekilde öngörüldüğü durumlarda. eylemin niteliği. kastedilenden daha ağır veya baĢka bir neticenin oluĢumuna sebebiyet vermesi hâlinde. Ancak bilinçli taksirde NETĠCENĠN BĠLĠNMESĠNE EK OLARAK MEYDANA GELEBĠLECEĞĠ DE ÖNGÖRÜLÜYOR ve HAREKETE DEVAM EDĠLĠYOR. BĠLĠNÇLĠ TAKSĠR tespit edilmelidir çünkü bilinçli taksir halinde ceza 1/3 ten yarısına kadar artırılır. Bu gibi hâllerde ananın taksirli suçtan dolayı kovuĢturmaya uğraması ve cezaya mahkûm edilmesi. Mesleki konularda özel bilgiye ihtiyaç duyulduğundan bilirkiĢiye de müracaat edilmelidir. Bu sebeple BĠLĠRKĠġĠ RAPORU HAKĠMĠ KESĠN OLARAK BAĞLAYICI DEĞĠLDĠR. TAKSĠRDE netice sadece BĠLĠNĠYOR. KarĢıdan karĢıya geçen yayaları gördüğü halde ( NETĠCE ÖNGÖRÜLDÜĞÜ HALDE HAREKETE DEVAM EDĠLĠYOR ) usta sürücü olduğuna güvenerek. Netice sebebiyle ağırlaĢmıĢ suç: “Suçun varlığı için gerekli olanın ötesinde zararlı veya ağır. 20 . Örneğin. ” Ģeklinde tanımlanmaktadır.Bir fiilin.Bilinçli taksirin taksirden farkı da buradadır. onlar gelinceye kadar ben geçerim diyerek hareket devam eden kimse YAYAYA ÇARPACAĞINA ÖNGÖRÜYOR fakat eyleme devam ediyor. Yaralama fiili gerçekleĢtirilirken. esasen suçtan dolayı evladını kaybetmesi sonucu uğradığı ızdırabı Ģiddetlendirmekle kalmamakta. basit yaralamada bulunulmak istenirken. köylü kadınların gündelik uğraĢları ve hayat zorlukları itibarıyla. mağdurun durumu. gözün. kulağın üzerine sert bir biçimde vuran kiĢi.

fail hastalığı biliyor ise bilinçli taksirle öldürmeyi kabul ediyor. Bu açıklamalardan hareketle. Failin öngördüğü neticeden daha ağır bir netice meydana geldiğinde neticenin fail tarafından öngörülebilip öngörülemeyeceğine bakılacaktır. o eylemi hukuka uygun kabul etmiĢ ise o eylemi suç olarak nitelendirmek mümkün değildir. yumruk attığı kimsenin ölebileceğini öngörmesi/ öngörebilmesi gerektiğini söylemek. mağdurun ölebileceğini tahmin etmemiĢ olabilir. “ söz konusu eylemin sadece ceza kanunu değil hukuk düzeni içerisinde yer alan normlar tarafından mubah sayılmaması-cevaz verilmemesidir ”. KiĢiye bağlı nedenler değildir.Bir kimsenin boynuna. sadece gerçekleĢen ağır neticeden hareket edilerek. Failin eylemi hukuka uygun olarak gerçekleĢtirilmiĢ ise ( hukuka uygunluk sebepleri içerisinde sayılıyor ise ) failin bu fiili hukuka aykırı ve suç olarak kabul edilemez. akciğer veya kalp gibi hayati organlarına Ģiddetli bir darbe vuran kimsenin fiili neticesinde mağdur ölmüĢ ise bu halde gerçekleĢen ölüm neticesi bakımından failin TAKSĠRLĠ sorumluluğu var kabul edilir. Bir kimseye yumruk ile etkili eylemde bulunan bir kimsenin. kalbinin üzerine sert bir cisimle hızlı bir Ģekilde vuran. Bu nedenler objektiftir. 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda yer verilen hukuku uygunluk sebepleri Ģunlardır: HUKUKA UYGUNLUK HALLERĠ: 1. dava açılmıĢ ise BERAAT KARARI VERĠLĠR.Trafikte yol verme yüzünden çıkan tartıĢmada A.Hakkın Kullanılması. objektif esaslara. 3. Bu gibi durumlarda ise fail. 4. hareket ile ağırlaĢan netice arasında illiyet bağı kurup oluĢan sonuçtan faili sorumlu tutmak yerine. Sadece gerçekleĢtirdiği fiil kadarı ile ( kasten yaralama ya da taksirle öldürme ) sorumludur. 2. Eğer fail bakımından gerçekleĢen ikincil netice ( kastedilenden daha ağır ) bakımından TAKSĠR derecesinde dahi bir manevi unsurdan söz edilemiyorsa failin ağırlaĢan neticeden ötürü sorumluluğu bulunmayacaktır. Hukuka aykırılıktan anlaĢılması gereken ise.Bir kimseye yumruk/tokat atan birinin. yumruk attığı kiĢinin çenesinin ya da diĢlerinin kırılması halinde bu sonuçlara iliĢkin olası kastının olduğunu söylemek mümkün iken.HUKUKA AYKIRILIK UNSURU Bir eylemin suç olarak kabul edilebilmesi için hukuka aykırı olması gerekir.Buna karĢılık. canının biraz yanması için mağdurun karın boĢluğuna hafif bir biçimde vurulması hâlinde mağdur inhibisyon sonucu ölebilir. B nin hemofili hastası olduğunu bilmediği/bilemeyeceği için öldürme suçundan sorumlu olmaz. gerçekleşen ağır neticeden dolayı sorumlu tutulacaktır. Bu olayda A. yaralama fiili sonucunda kiĢinin öngörmediği ağır bir netice de meydana gelmiĢ olabilir. yaralama fiilini iĢlerken. 3. Failin neticeyi öngörebileceği kabul edilir ise fail. aynı kimsenin ölüm neticesi bakımından TAKSĠR derecesinde dahi sorumluluğunu kabul etmek mümkün değildir. Eğer bir eyleme hukuk düzeni izin vermiĢ ise. ağırlaĢan neticenin fail tarafından öngörülüp öngörülemeyeceği ve gerçekleĢen netice bakımından en azından TAKSĠR derecesinde manevi unsurun varlığının araĢtırılması zorunludur.MeĢru Müdafaa.Kanun Hükmünün Yerine Getirilmesi. ( Yargıtay bu durumda taksirle öldürmeyi. Bu hallerde kiĢiye ceza verilmez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz. baĢına. 21 . Örneğin. Bu sebeple kast edilen neticeden aĢırı bir netice meydana gelmiĢ ise failin ikinci netice yönünden EN AZINDAN TAKSĠR li olarak hareket etmesi zorunluluğu benimsenmiĢtir. Bu durumlarda iĢlenen fiiller suç değildir. 2. Diğer Örnekler: 1. Hemofili hastası olan B kan kaybından yaĢamını yitirmiĢtir. hayatın olağan akıĢına ve beĢer takatine uygun düĢmeyen bir iddia olacaktır. Bu durumlarda bulunan bütün kimseler bu hükümler uyarınca değerlendirilir ve ceza verilmez.Mağdurun Rızası. B ye bir tokat vurmuĢ ve B nin burnu kanamıĢtır. ) 4. Çünkü bu hayati bölgelere Ģiddetli darbenin mağdurun ölümüne neden olabileceği öngörülebilir.

Bir kimsenin her hangi bir hakkına yönelik olabilir. HAKSIZ EYLEM OLMASI YETERLĠDĠR.Saldırı HAKSIZ OLMALI: MeĢru Müdafaadan söz edebilmek için saldırının haksız olması gerekmektedir. Bu olayda M haksız saldırıya kendisi neden olmuĢtur. Hayvan hareketleri ve doğa olaylarında meĢru müdafaa değil zorunluluk hali söz konusudur. Bu saldırı da meĢru müdafaa söz konusudur.Saldırı BĠR HAKKA yönelmiĢ olmalıdır: Saldırının nefse veya ırza yönelmiĢ olmasına gerek yoktur. SALDIRI KONUSU EYLEMĠN SUÇ TEġKĠL ETMESĠNE GEREK YOKTUR. Örn. Örn. MeĢru müdafaadan söz edebilmek için saldırı ve saldırıya karĢı gösterilen savunmaya iliĢkin bazı Ģartların bulunması gerekmektedir. konut dokunulmazlığı hakkı da olabilir.1. Çünkü polisin kendisine silah kullanması haksız değildir. X evine silah ile ateĢ edilirken karĢı koyar ise meĢru müdafaa söz konusu olur. kaçmakta olan hükümlü bu saldırı dolayısıyla silah kullandığında meĢru müdafaadan faydalanamaz. Bütünüyle sona ermiĢ bir saldırı için meĢru müdafaa olmaz. Her türlü hakka karĢı saldırı da meĢru müdafaa söz konusu olur. MeĢru müdafaa her türlü haksızlığa karĢı değil yalnızca HAKSIZ SALDIRAYA karĢı kabul edilmiĢtir. yaĢama hakkı. Ancak saldırının tekrarlanacağına kesin gözle bakılıyor ise meĢru müdafaa söz konusu olur. Örn: X in evi Y tarafından silahla taranmıĢtır. Hakkın önemli bir hak olup olmamasına gerek yoktur. Saldıran kiĢinin eylemi suç/cezalandırılabilen bir fiil olmasa da sadece HAKSIZ olması meĢru müdafaa için yeterlidir. Kaçmakta olan ağır cezalık bir hükümlüyü takip eden polisin dur ihtarından sonra silah kullanması durumunda. 3.Saldırı halen var OLMALI: Saldırı ya halen sürüyor olacak ya da gerçekleĢmemiĢ olsa da gerçekleĢmesine kesin gözle bakılıyorsa meĢru müdafaa söz konusudur. Örn. beden dokunulmazlığı olabileceği gibi mülkiyet hakkı. Saldırı bir insan hareketi olmalıdır. Örn: X elindeki bıçağı ile Y ye saldırmıĢ ve Y kaçmaktadır. MeĢru müdafaadan yararlanan kimse kendi kusurlu hareketi ile saldırıya neden olmuĢ olsa da meĢru savunmadan faydalanabilir. Kendisine saldıran A. Saldırıya ĠliĢkin ġartlar: 1.MEġRU MÜDAFAA ( HAKLI SAVUNMA ) Bir kimsenin kendisine ya da bir baĢkasına ait bir hakka yönelik olarak gerçekleĢen veya gerçekleĢmesi kesin olan haksız bir saldırıyı o anda durum ve koĢullara göre saldırı ile orantılı biçimde ortadan kaldırmaya meĢru müdafaa denir. B nin saldırısının haksız olduğunu öne sürerek meĢru müdafaadan faydalanamaz. 22 . Örn: A Ģahsının elinde bıçak ile B ye saldırması durumunda saldırı günceldir. Fakat X o anda değil de ertesi gün Y ye silahlı saldırı da bulunursa meĢru müdafaa olmaz. F nin kendisini öldürmek amacıyla ateĢ açması üzerine saldırıyı etkisiz kılmak için F yi yaralamıĢtır. Ancak bir kimsenin bir baĢkasına küfür etmesi o kimsenin ölmesini gerektirmeyeceği için F nin ateĢ açması durumunda M nin meĢru müdafaadan yararlanması mümkündür. 2. 10 yaĢındaki bir çocuğun veya akıl hastasının saldırısına karĢı da meĢru müdafaa mümkündür. Ģahsına karĢı savunma hakkını ( meĢru müdafaa ) kullanan B nin eylemine karĢı A. Örn: F ye küfür eden ve onu sinirlendiren M. Bu hak. Elinde bıçağı ile Y yi arayan X in eylemi halen devam etmekte olduğu gibi Y ye karĢı yaralama fiili de tekrarlanacağı kesin olan bir fiildir ve meĢru müdafaa söz konusudur. Fail meĢru müdafaayı bilerek kurgulamıĢ ise yani meĢru müdafaadan yararlanarak F yi öldürmek ya da yaralamak istemiĢse bu durumda artık meĢru müdafaa uygulanamaz. Örn.

Örn: Afakan nın 2008 model Mercedes Marka otomobili hasmı Zeki tarafından camları kırılırken görülmüĢ ise Afakan saldırıyı def etmek için meĢru müdafaadan yararlanabilir. Örn: Cemil yaralamak kastı ile Mehmet e karĢı bıçak ile saldırmıĢ ve onu yaralamıĢtır. Çünkü mal için meşru müdafaada kural olarak insan öldürülmez. 23 . Çünkü mülkiyet te bir haktır. Bu halde araçlar arasında oran var kabul edilir. K mağduru kurtarmak için faillere karĢı her türlü savunma vasıtasını kullanabilir. ( Hak Haksızlığa Boyun Eğmemelidir. Kaçma imkanı var iken kaçmayıp savunmaya geçen kiĢi de meĢru müdafaadan faydalanır. EYLEM NEDENĠYLE YARGILAMA YAPILMIġ ĠSE BERAAT KARARI VERĠLĠR VE EĞER BĠR ZARAR MEYDANA GELMĠġ ĠSE TAZMĠN YÜKÜMLÜLÜĞÜ YOKTUR. uzaklaĢtıracak ölçüde olmalıdır. Fakat Cemil in olaya karıĢmamıĢ olan kızı Serpil e karĢı savunma da bulunamaz ona zarar veremez. Recep Yavuz un saldırısını daha etkili bir silah ile ( örneğin ateĢli silah ) def edebilir. Bu durumda kapının çilingir marifetiyle açtırılması halinde suç oluĢmayacaktır.Kanunun yetkili kıldığı kimsenin eylemde bulunması gerekir. Yani Afakan arabasına yönelik saldırıyı Zeki yi öldürerek def edemez. 24/1 ) Kanun hükmünün yerine getirilmesi halinin hukuka uygunluk nedeni olması için Ģu koĢulların bulunması gerekir: .Kanunun öngördüğü sınır aĢılmamalıdır. saldırıyı sona erdirmek için daha yumuĢak. BAġKA BĠRĠSĠNE (üçüncü kiĢiye karĢı) GERÇEKLEġEN BĠR SALDIRIYA KARġI DA MEġRU MÜDAFAADA BULUNULABĠLĠR. ÜÇÜNCÜ KĠġĠ YARARINA MEġRU MÜDAFAA Kanunda kendisine ya da bir baĢkasına ait bir hakka yönelik olarak gerçekleĢen bir saldırıya karĢı meĢru müdafaa düzenlenmiĢtir. ancak yanı Ģekilde etkili bir aracın bulunmaması halinde zorunludur. kaçma bu kapsamda değildir.C.Savunmada zorunluluk olmalı: Saldırıdan baĢka surette kurtulma imkanı bulunmamalı. Savunma. MEġRU MÜDAFAA ĠÇĠN SALDIRININ SADECE KĠġĠYE KARġI ĠġLENMĠġ OLMASI GEREKMEZ. ) 2Savunma ile saldırı arasında nedensellik bağı olmalı: Savunma saldırıya ve saldırıyı yapan kimseye karĢı yapılmıĢ olmalı.K m. Mehmet i Cemil e karĢı savunma da bulunur ise meĢru müdafaa olur. Örn: Kısa boylu ve zayıf olan Recep e karıĢ 2-00 boyunda ve elinde büyükçe bir döner bıçağı ile saldıran Yavuz arasında silahlar bakımından oran yoktur. Hakkında yakalama emri bulunan bir kimseyi yakalayan kolluk görevlisi de kanun hükmünün yerine getirilmesi ( görevin ifası ) hukuka uygunluk hali kapsamındadır. Yani bir baĢkasına karĢı gerçekleĢen bir saldırıya karĢı savunma yapılabilir.KUNUN HÜKMÜNÜN YERĠNE GETĠRĠLMESĠ Yasa hükmünü yerine getiren kimseye ceza verilmez ( T. Ancak burada konu bakımından bir oran bulunmalıdır.Savunmaya ĠliĢkin ġartlar 1. 2. Örn: Ormanda piknik yaptığı sırada az ileride birinin bıçaklandığını gören K nın saldırganlara karĢı savunmada bulunması mümkündür. Saldırılan menfaat ile savunmada zarar verilen menfaat arasında mutlak bir eĢitlik bulunması zorunlu değildir. Ne var ki. 3Savunma ile Saldırı Arasında ORAN bulunmalı: Savunma saldırıyı def edecek.Kanunun öngördüğü Ģekilde davranılmıĢ olmalıdır. . korunan menfaatler arasında da söz konusu olur. MEġRU MÜDAFAA HALĠNDE EYLEM SUÇ TEġKĠL ETMEZ. Örn. Zarar verirse meĢru müdafaa olamaz. . Oran saldırıda bulunan kiĢinin elindeki silah ile orantılı bir silah ile savunma. Ancak kendisini yaralamak üzere elinde bıçakla saldıran birisine karĢı baĢka Ģekilde karĢı koyma imkanı kalmamıĢ ise ve baĢka Ģekilde kurtulmak mümkün olmamıĢ ise saldırıda bulunan kimseye karĢı öldürmek suretiyle karĢı koyulabilir. Örn: Ġcra iflas Kanununa göre hacze gidilen evde kimse yok ise ya da mal kaçırmak için evde bulunulmuyor ise bu halde icra müdürü kapıyı açtırabilir.

Eğer böyle bir hak söz konusu değil ise rıza hukuka uygunluk nedeni değildir. Çünkü bu durumda hak amacını aĢacak ölçüde ve baĢkalarına zarar verecek bir biçimde kullanılmıĢtır. bir baĢkasının kendisine ait olan kalemi aldığını gören fakat ses çıkarmayan kimsenin durumu zımnen rıza göstermektir. vücut bütünlüğü ( beden ve organlar ) ve devlete ve aileye iliĢkin haklarda bireyin mutlak surette tasarruf imkanı yoktur. Çünkü bu haklar üzerinde mutlak tasarruf yetkisi yoktur. 981-1 ). Tıbbi müdahalelerde de. geceleri konutuna gelebilecek tehlikelere karĢı kendini koruması söz konusudur. Bir kimse malının alınmasına rıza gösterirse hırsızlık suç oluĢmaz. Yani 15 yaĢını tamamlamıĢ olması ve ayırt etme gücüne sahip olması gerekir. Bu tür bir rıza takibi Ģikayete bağlı suçlar bakımından. Üzerinde mutlak surette tasarruf edilebilecek haklar. Örn: Bahçesindeki kirazların çocuklar tarafından toplanmasına engel olmak isteyen bahçe sahibinin ağaca elektrik vermesi durumundan hak kötüye kullanılmıĢ olur. Rıza sözlü.K. yazılı olarak açıkça verilebileceği gibi ZIMNEN ( Susmak suretiyle ) de verilebilir. bir mesleğin icrası hukuka uygunluk nedenidir. Rızanın hukuka uygunluk nedeni olabilmesi için EYLEMDEN ÖNCE veya ENGEÇ EYLEM SIRASINDA VERĠLMĠġ OLMASI GEREKĠR. Ancak hasta rıza beyan edebilecek durumda değil ise sağlığını düzeltmek için ( yüksek bir menfaat ) rıza aranmadan müdahale edilebilir. Eve hırsızlık amacıyla gece gelen hırsızın köpek tarafından yaralanması durumundan ev sahibi M. Bundan sonra gösterilen rıza hukuka uygunluk nedeni değildir. Rıza kiĢinin üzerinde mutlak surette tasarruf edebileceği bir hakka iliĢkin ise hukuka uygunluk nedenidir. m. Örneğin. Eğer eĢya alınmıĢ ise artık hırsızlık suçu oluĢmuĢtur. ġeref üzerindeki hak. Zilyet ( Bir malı elinde bulunduran kimse ) malını her türlü gasp ve saldırıya karĢı kuvvet kullanabilir ( M. hakkını kullandığı için ceza sorumluluğu yoktur. Yine üstün kamu menfaati için yapılan eylemlerde de rıza aranmaz. Malvarlığı hakkı.3.HAKKIN KULLANILMASI Türk Ceza Kanununa göre hakkını kullanan kimseye ceza verilmez. YaĢama hakkı. Ģikayetçi olmamak Ģeklinde tezahür edecektir. cinsel özgürlük olarak sayılabilir.. Örn: KiĢi kendisinin öldürülmesine veya yaralanmasına rıza göstermesi söz konusu değildir.ĠLGĠLĠNĠN RIZASI Mağdurun rızasının hukuka uygun olarak kabul edilmesi için öncelikle RIZA GÖSTERMEYE EHĠL OLMASI GEREKĠR. Eylemden sonra verilen rıza hukuka uyguluk nedeni değildir. Rıza verildikten sonra geri alınmıĢ ise veya söz konusu eylem rıza gösterilen kapsamın dıĢında ise. hukuka uygunluk nedeninden bahsedilemez. 26) Örneğin evinin bahçe duvarına Dikkat Köpek Var uyarısı bulunan ev sahibi M nin. Örn: Bir kimse bir eĢyasının bir baĢkası tarafından alınmasına o kiĢi eĢyayı almadan önce veya en geç aldığı anda rıza göstermelidir. 4. 24 . (TCK m. Ancak kiĢi malvarlığı üzerinde serbestçe tasarruf etmek hakkına sahiptir. hakkın kötüye kullanılmamıĢ olması gerekir. Bu eylemler hukuka uygun sayılırlar. Hakkın kullanılmasının bir hukuka uygunluk nedeni olması için. Tıbbi müdahalelerde hastanın rızası şarttır. hürriyeti üzerindeki hak.

algılama yeteneği ( iĢlediği fiilin mahiyetini ve sonuçları anlama ). Alkol ve UyuĢturucu Etkisinde Olma. irade ( hareketlerini yönlendirebilme ) yeteneği. iĢlenen fiil dolayısıyla bir insan olarak failin hangi Ģartlarda sorumlu tutulacağını tespit etmeye yarar ve iĢlediği fiille ilgili olarak kiĢideki iradenin oluĢum Ģartlarının tespiti ve bu tespite istinaden gerçekleĢtirdiği eylem dolayısıyla failin Ģahsen cezalandırılması gerekip gerekmediği. Sınırın Korku Heyecan ve Panik Ġle sınırın aĢılması: SADECE MEġRU MÜDAFAA HALĠNDE olayın olduğu sırada. Korkutma ve Tehdit Hata YaĢ Küçüklüğü Sağır ve Dilsizlik Akıl Hastalığı Geçici Nedenler. Kanuni tanımda yer verilen suç.HUKUKA UYGUNLUK NEDENLERĠNDE SINIRIN AġILMASI Hukuka uygunluk nedenlerinde sınırın aĢılmasında üç Ģekilde olabilir: Sınırın Kasten aĢılması: Sınır kasten aĢılmıĢ ise suç oluĢur. Örn: gece vakti kendisine saldıran kiĢilere karĢı güç kullanırken heyecan ve korku nedeniyle aĢırı güç kullanan kimse saldırganlar ölmüĢ olsa bile sorumlu olmaz. ġiddet. 1. Suçun iĢlenmesinden sonra kusur yeteneğinin kalkması failin bu suç dolayısıyla sorumluluğunu etkilemez. Cebir. - - KUSURLULUK ( ĠSNAD KABĠLĠYETĠ ) Kusurluluk. Örneğin saldırgan saldırıyı bitirmiĢ ve arkasını dönüp gider iken ona karĢı öldürme fiili gerçekleĢtirilirse kasten öldürme suçu oluĢur. Bir akıl hastası bir Ģahsı öldürse eylem suçtur ve fail akıl hastası olduğu için kusur yeteneği yoktur ve cezalandırılamaz. fiilin iĢlendiği anda mevcut olmalıdır. Örn: Kendisine saldıran saldırgan a karĢı savunmada bulunurken onun aĢarı Ģekilde yaralanmasına neden olan kimse sınırı taksirle aĢmıĢ ise taksirle yaralama suçundan sorumlu olur. Sınırın Taksirle AĢılması: Eğer sınır dikkatsizlik ve özensizlik sebebiyle aĢılmıĢ ise eylem taksirli olduğunda cezalandırılıyorsa taksirli halden ceza verilir. Örn. Kusurluğun iki unsuru vardır. Kusur yeteneği. heyecan ve panik ile sınırın aĢılması durumunda failin SORUMLULUGU YOKTUR. diğer bir ifadeyle kınanabilirliği hususundaki yargıyı ifade eder.ZORUNLULUK HALĠ ( IZTIRAR ) Gerek kendisine ve gerekse bir baĢkasına ait bir hakka yönelik olup. 123456789Zorunluluk hali ( ıztırar ) Haksız Tahrik Bağlayıcı Emrin Yerine Getirilmesi. 25 . KUSURLULUĞU KALDIRAN ya da AZALTAN NEDENLER AĢağıda sayılan durumlarda kiĢinin kusurluluğu tam ya da kısmen kalkmaktadır ve bu sebeple de kiĢinin ceza sorumluluğu kalmakta ya da azalmaktadır. failin kusur yeteneği olmadan dahi iĢlense haksız bir fiildir ve SUÇ NĠTELĠĞĠNĠ KORUR. bilerek neden olmadığı ve baĢka surette korunmak olanağı bulunmayan ağır ve muhakkak bir tehlikeden kurtulmak veya baĢkasını kurtarmak zorunluluğu ile ve tehlikenin ağırlığı ile konu ve kullanılan vasıta arasında orantı bulunmak koĢulu ile iĢlenen fiilden dolayı kiĢiye ceza verilmez.

Tehlikeye bilerek neden olunmamıĢ olacak. Eğer itfaiye eri yangından kaçarken bir kimseyi ezerse ve yaralanmasına neden olur ise. Örn: KomĢusunun evini su bastığını veya yandığını gören bir kimsenin bir baĢka komĢusunun camını kırarak içeri girmesi halinde de zorunluluk durumu söz konusu olur.Bu hallerde eylem SUÇ TEġKĠL ETMEKTEDĠR fakat faile CEZA VERĠLMEZ. ) sırasında iĢlenen fiiller de zorunluluk hali kapsamındadır. Bu durumda fail suçu iĢlerken içinde bulunduğu ruh hali ve psikolojik durum itibariyle haddet ve elemin etkisi altında suç iĢlemektedir. Hayvan saldırısı veya doğa olayları ( afet vs.BaĢka surette korunma imkanı olmayacak. Yine dağcının verdiği zararları tazmin yükümlülüğü vardır. AZALTIR. ( MEġRU MÜDAFAA DA EYLEM SUÇ DEĞĠL VE ZARARLARI TAZMĠN YÜKÜMLÜLÜĞÜ de YOKTUR ) MEġRU MÜDAFAA DA BĠR HAKKA SALDIRI SÖZ KONUSU ĠKEN ZORUNLULUK HALĠNDE BĠR HAKKA YÖNELĠK TEHLĠKE SÖZ KONUSUDUR. Ġtfaiye eri haklı bir durum söz konusu olmadıkça yangından kaçamaz.) Korunmaya ĠliĢkin ġartlar . içeride ısınsa ve nihayet dolaptaki yiyecekleri yese bu eylemi nedeniyle cezalandırılamaz. Faile ceza verilir fakat ĠNDĠRĠM YAPILIR ( Tahrikin niteliğine ve olayın özelliğine göre 1/4. Çünkü tehlikeye karĢı koyma yükümlülüğü var. Ancak bu durumda eylem suç vasfını korumaktadır. bu halde zorunluluk halinden faydalanamaz. 2. Örn: Depremden ya da saldırgan bir köpeğin saldırısından kaçarken bir baĢkasına çarpıp yaralanmasına neden olmak. CEZA VERĠLMEYE YER OLMADIĞINA karar verilir. Örn: Evinde çıkan yangından kaçarken yerde yatan çocuğunu ezerek ölümüne neden olan kimsenin durumu ZORUNLULUK HALĠDĠR. Zorunluluk halinde iĢlenen suç hakkında BERAAT KARARI DEĞĠL. Yine yokuĢ aĢağı giderken arabasının freni boĢalan kimsenin insanlara çarpmamak için yol kenarındaki arabaya çarpması da zorunluluk haline örnek teĢkil eder. ÜÇÜNCÜ KĠġĠNĠNĠ ĠÇĠNDE BULUNDUĞU DURUMDAN KURTARILMASI ĠÇĠN ÜÇÜNCÜ KĠġĠ YARARINA ZORUNLULUK HALĠ SÖZ KONUSU OLABĠLĠR. .Tehlikenin ağırlığı ile yapılan eylem arasında ORAN bulunacak.HAKSIZ TAHRĠK Haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya Ģiddetli elemin etkisi altında suç iĢleyen kimsenin cezasında indirim uygulanmasına imkan sağlayan durum haksız tahriktir. Tehlikeye karĢı koyma yükümlülüğü bulunmayacak ( örn: Yangın söz konusu ise itfaiye erinin yangına karĢı koyma yükümlülüğü vardır. Yine bu eylem nedeniyle ortaya çıkan zararların TAZMĠNĠ GEREKĠR.¾ arasında indirim ) 26 . Bu tehlike AĞIR VE MUHAKKAK olacak. Örn: Karlı ve soğuk bir havada dağda mahsur kalan bir dağcı soğuktan donmamak için bir dağ evinin kapısını kırsa ve içine girse. Zorunluluk Halinden Söz edebilmek için aĢağıdaki Ģartların bulunması gerekmektedir: Tehlikeye ĠliĢkin ġartlar: KiĢinin KENDĠSĠNE ya da BĠR BAġKASININ BĠR HAKKINA yönelik bir tehlike olacak. Haksız tahrik ceza sorumluluğunu KALDIRMAZ.

emri veren emir vermeye yetkili olmalıdır. HAKSIZ FĠĠL ĠLE ĠġLENEN SUÇ ARASINDA ORAN ARANMAZ. ( T. Konusu suç teĢkil eden emir. Ancak. Yerine getirme zorunluluğu. Haksız fiilin bizzat suç iĢleyen kimseye yönelik olmasına gerek yoktur.K m. suçun haksızlığı yapan kimseye karĢı iĢlenmesi gerekmektedir. Emir hukuka aykırı olsa dahi kolluk görevlisi emri yerine getirmek zorundadır.Kamu hizmetlerinde herhangi bir sıfat ve suretle çalıĢmakta olan kimse. Haksız olması yeterlidir. Suç haksız eyleme tepki olarak işlenmiş olmalı ve haksız eylem ile tepki olarak işlenen suç arasında çok uzun süre geçmemiş olmalıdır. Örn. Çünkü suç haksızlığı yapan kimseye karĢı iĢlenmemiĢtir. Çünkü hakaret haksız bir fiildir. emri yerine getiren sorumlu olmaz. 24-2 ) Emir bir TÜRK merciinden verilmelidir. üstü emrinde ısrar eder ve bu emrini yazı ile yenilerse. yerine getiren kimse sorumluluktan kurtulamaz. Askeri hizmetlerin görülmesi ve acele hallerde kamu düzeni ve kamu güvenliğinin korunması için kanunla gösterilen istisnalar saklıdır. Örneğin cinsel saldırıya maruz kalmıĢ kadına karĢı babanın veya erkek kardeĢin iĢlediği öldürme fiilinde. emir yerine getirilir. Örn: Bir kimsenin kendisine hakaret eden kimseyi darp etmesi halinde haksız tahrik söz konusudur. ÇÜNKÜ HAKSIZ TAHRĠK BĠR CEZASIZLIK NEDENĠ DEĞĠL SADECE ĠNDĠRĠM NEDENĠDĠR. emri verene aittir. Örn: küçük bir çocuğun birkaç yetiĢkin tarafından dövüldüğünü gören bir kimse bu durumun etkisi altında çocuğu döven kimselere karıĢ suç iĢler ise bu durumda haksız tahrik söz konusu olur. o sırada karakola gelen emniyet amirinin yasaya aykırı olarak verdiği emri yerine getirerek. kanun veya Anayasa hükümlerine aykırı görürse. hiçbir suretle yerine getirilmez. Ancak konusu suç teĢkil eden emir KOLLUK GÖREVLĠSĠ TARAFINDAN DAHĠ YERĠNE GETĠRĠLEMEZ. Haksız tahrikin uygulanabilmesi için. suç olmasına gerek yoktur. Örn: Kendisi hakkında dedikodu çıkaran bir kimsenin oğluna karĢı suç iĢlenmiĢ ise haksız tahrik söz konusu olmaz.Hiddet ve elem HAKSIZ BĠR FĠĠLDEN KAYNAKLANMAKTADIR.K m. üstünden aldığı emri. Ancak. 3.BAĞLAYICI EMRĠN YERĠNE GETĠRĠLMESĠ Yetkili bir merciden verilip. yerine getirmez ve bu aykırılığı o emri verene bildirir. emri yerine getiren sorumlu olmaz. ( T. Getirilirse emri veren de suçu suçu iĢleyen de sorumludur. 24-3 ) ANAYASA Madde 137’ye göre “ . Ruhsatsız silah taĢıyan bir kimseyi yakalayıp karakola götüren ve yasal iĢlem baĢlatan polis memurunun. esasen hukuka aykırı olan emri hukuka uygun hâle getirmez. Bu durumda sorumluluk. bu halde. emrin yerine getirilmesi zorunlu olmalıdır ( bağlayıcı emir olmalıdır ).C.yerine getirilmesi görev gereği zorunlu olan bir emri uygulayan kimse bu hareketinden dolayı sorumlu olmaz. hiyerarĢik yapı dolayısıyla.” Konusu suç olmayan ve yazılı olarak amir tarafından ISRAR EDĠLEN emri yerine getiren açısından bir hukuka uygunluk nedeni değil.C. yönetmelik. emir kanuna uygun olmalıdır. Konusu suç teĢkil eden emir hiçbir surette yerine getirilemez. düzenlediği tutanağı yırtarak ruhsatsız silahı ilgili Ģahsa geri 27 . Haksız fiilin Bir suçun mağduruna yönelik olarak gerçekleĢtirilen dolayısıyla haksız tahrik indirimi uygulanamaz. haksız tahrike dayalı olarak ceza indirimi yapılamayacaktır. Örn: Kendisine hakaret eden bir kimseyi 2 yıl sonra öldüren bir kimsenin haksız tahrik altında suç iĢlediğini söylemek mümkün değildir. Kolluk görevlileri için tek özel durum: Kolluk görevlilerinin kendilerine verilen emirlerin hukuka uygunluğunu tartıĢamamasıdır. tüzük. bir sorumsuzluk nedeni söz konusudur.

suç iĢlemesi amacıyla B yi aç bırakmıĢtır. Annesini öldürmek isterken. Ģahsı serbest bırakması durumunda emri veren ( emniyet amiri ) de suçu iĢleyen ( polis memuru ) de sorumludur. HATANIN KUSURLULUGU KALDIRMASI ĠÇĠN ESASLI BĠR HATA OLMASI GEREKĠR. gece vakti annesi sanarak baĢkasını öldüren kimse hatasından faydalanır. ) Örn: Annesini öldürmek isterken hata ile 28 . taksirle iĢlenmiĢ bir suç söz konusu olur. bu insan ölür veya yaralanır. Bu örneklerden hareketle. Bir kimsenin tehdit dolayısıyla saldırgandan kaçmak için bir baĢkasının aracını çalması durumunda da o kimseye ceza verilmez. Bu nedenle hata hâlinde kasten iĢlenmiĢ bir suçtan söz etmek mümkün değildir. 28 e göre: KarĢı koyamayacağı veya kurtulamayacağı cebir Ģiddet veya muhakkak ve ağır bir korkutma veya tehdit sonucu suç iĢleyen kimseye ceza verilmez. Suçun daha ağır veya daha az cezayı gerektiren halleri konusunda hataya düĢen kiĢi bu hatasından yararlanır. gerçekte bu hareket eden cisim bir insandır ve dolayısıyla. Tehdit ve Korkutma Hallerinin Kusurluluğu kaldırması için bulunması gereken Ģartlar Ģu Ģekilde sıralanabilir: Korkutma. Tehdit in ortaya çıkmasına bilerek sebep olunmamıĢ olmalıdır. Tehditte bulunanın isteklerine boyun eğmeden. ( Anneyi öldürmek ağırlaĢtırıcı sebep iken fail hata ile normal birini öldürdüğü için annesini öldürmekten ceza almaz. Korkutma. taksirle adam öldürme suçundan dolayı sorumlu tutulacaktır.CEBĠR ġĠDDET KORKUTMA VE TEHDĠT T. Bu durumlarda taksirli suç hükümleri çerçevesinde failin sorumluluğu tespit edilecektir. Buna göre.verip. Örn.C. Ģiddet veya tehdidi kullanan kimse fail sayılır. meydana gelen neticeye iliĢkin olarak gerekli dikkat ve özen gösterilmiĢ olsaydı böyle bir netice ile karĢılaĢılmazdı Ģeklinde bir yargıya ulaĢılabiliyorsa. Yani failin hatası olmasaydı suç gerçekleĢmeyecekti diyebiliyor isek hata esaslıdır. Örn. KiĢi gece karanlığında vahĢi bir hayvan zannıyla hareketli bir cisme ateĢ eder. 4. iĢlediği fiil haksızlık teĢkil etmeyecekti. kaçak inĢaat ruhsatı vermezse B yi öldüreceğini söylemiĢ ise bu durumda tehdit vardır ve faile ceza verilmez. Örn: A. Bu gibi hallerde cebir. kendisinin sanarak baĢkasının çantasını alan kiĢinin yanılgısında taksirin varlığı kabul edilse bile. böyle bir olayda fail. 5. Örn. cebir. cebir ve tehdidin ağır ve kesin olması gerekir. Bu nedenle. böyle bir olay dolayısıyla ceza sorumluluğu doğmayacaktır. tehdit ile iĢlenen suç arasında ORAN olmalıdır. Cebir. Ancak bu durumda neticenin taksirle gerçekleĢtirilmesinin kanunda suç olarak tanımlanmıĢ olması gerekir.K m. Örnek olarak verilen bu olaylarda failin bilgisi gerçeğe uysaydı. Ancak. Yine A kendisine. av hayvanı zannederek gerçekte bir insana ateĢ edip onun ölümüne neden olan kiĢinin bu hatasında taksiri varsa. adam öldürme kanunda taksirle iĢlenen bir suç olarak da tanımlandığı için. Örn: itfaiye görevlisinin bir odaya kapatılarak yangın söndürmesinin engellenmesi ya da yardıma gelen kimselerin yardım etmesine izin verilmemesi. TAKSĠRLĠ SUÇTAN SORUMLULUK DEVAM EDER. Olayda korkutma ( açlıktan ölmek korkusu ) söz konusudur. Ancak hata sebebiyle.HATA Fiilin icrası sırasında suçun unsurlarında hataya düĢen kimse cezalandırılmaz. Bu durumda hata esaslıdır ve fail bu yanılması esaslı olduğu için ceza verilmez. Örn: Kendisinin zannedip bir baĢkasının bisikletini alıp giden kimse bisikletin baĢkasına ait olduğunu bilseydi bisikleti yerinden almayacaktı. bu tehditten kurtulma olanağının bulunmaması gerekir. kanunda hırsızlık fiilinin ancak yararlanma kasdıyla iĢlenebileceği belirtildiği için. Buna karĢılık.

ANCAK BU ÇOCUKLAR HAKKINDA GÜVENLĠK TEDBĠRĠ UYGULANABĠLĠR. eğitim kurumu.C. kendisine doğrultulan silah ses tabancası ( kuru sıkı ) olsa dahi bu kimse meĢru müdafaa konusunda kaçınılmaz bir hataya düĢtüğü için bu hatasında faydalanacak ve cezalandırılmayacaktır. Sadece çocuk olmaları sebebiyle cezaları indirilerek verilir. Örn. aralarındaki iliĢkinin iyiliğine güvenerek onun olmadığı bir zamanda tamirat için girmesi olayında eylem konut dokunulmazlığını ihlal suçu olsa da hata sebebiyle fail kusurlu kabul edilemez ve cezalandırılamaz. KANUNU BĠLMEMEK MAZERET SAYILMAZ. Bir Alman Antalya da uyuĢturucu içerken yakalansa suç olduğunu bilmiyordum diyemez. Ev sahibinin. hiçbir ceza sorumluluğu yoktur. Örn. ) Çocuk: Ceza kanununa göre 18 yaĢını tamamlamamıĢ kimseler çocuk olarak kabul edilmektedir.SAĞIR VE DĠLSĠZLĠK Sağır ve dilsiz kimselerin algılama yetenekleri yaĢıtlarına göre daha geç geliĢtiğinden sağır ve dilsizler hakkında indirim öngörülmüĢtür. Eylemi hayasızca hareketler suçunu oluĢturur fakat hata sebebiyle KUSURLULUĞU ortadan kalkmıĢtır.YAġ KÜÇÜKLÜĞÜ Ceza kanunun bakımından 12 yaĢını doldurmamıĢ kimselerin ceza sorumluluğu yoktur. 4 ) Ceza kanunlarını bilmemek mazeret sayılamayacağından failin kanunu bilmediğinden bahisle suç iĢlemesi durumunda ceza sorumluluğu tamdır. Çünkü yarı çıplak dolaĢmanın haksızlık olup olmadığı konusunda yanılgısı vardır. Bu yetenekler yok ise ceza sorumlulukları yoktur. 6. ( T. Örn. 12-15 yaĢ. ĠĢlediği fiilin haksızlığı konusunda kaçınılmaz bir hataya düĢen kiĢiye ceza verilmez. gerçekte silah doğrultan kimse arkadaĢına Ģaka maksadıyla doğrultmuĢ olsa da somut olayda hukuka uygunluk nedeni bakımından kaçınılmaz bir hataya düĢtüğü için hatasından faydalanacak ve cezalandırılmayacaktır. Ancak bu konudaki hatanın KAÇINILMAZ OLMASI GEREKMEKTEDĠR. Sokakta yürüdüğü sırada kendisine silah doğrultan kimseden daha önce davranıp silahını çeken ve sonrasında o kimseyi öldüren fail bakımından. Eğer bu yetenekler var ise cezalandırılırlar ve cezaları indirilir. 15-18 yaĢ. Hukuka uygunluk nedeni var zannederek suç iĢleyen kiĢi ( hukuka uygunluk nedeninde hata eden ) bu hatasından faydalanır ve hukuka uyguluk nedeni varmıĢ gibi değerlendirilir ve ceza verilmez. yaptıkları hareketin sonucunu kavrayabiliyor ve kendilerini yönlendirme yetenekleri var ise sorumludurlar.K m. Örn: Gece vakti elindeki silahı önündeki Ģahsa doğrultan bir kimseyi görüp te silah kullanan polis memuru. Bir Avrupalı Antalya da yarı çıplak dolaĢsa müstehcenlik suçundan dolayı ceza verilmez. ( Aile yanına yerleĢtirme. tedavi vs. iĢledikleri fiilin anlam ve sonuçlarını kavrama ve hareketlerini yönlendirme yetenekleri bulunduğu için ceza sorumlulukları tamdır. Bu durumda olan kimseler hakkında: 15 yaĢını doldurmamıĢ sağır dilsizlerin cezai sorumluluğu yoktur ( 12 yaĢını doldurmamıĢ çocuklar gibi ) 29 . - 7. Örn.babasını öldürmüĢ ise gerçekte öldürmek istediği kiĢi babası olmadığı için hatasından faydalanır ve babasını öldürmüĢ gibi değil de normal bir kimseyi öldürmüĢ gibi ceza alır. Kaçınılmazlık her somut olayda failin durumu da dikkate alınarak belirlenmelidir. Bu yaĢtaki kimseler suç iĢleseler dahi cezalandırılamaz. Ceza Kanunu Bakımından Çocuklar üç gruba ayrılır: 0-12 yaĢ.

) Kısmi Akıl Hastaları: Sadece hastalıkları ile ilgili durumlarda cezai sorumlulukları yoktur. Ceza verilmez. Çünkü bu kimselerin sürekli bir Ģeyleri alıp götürürler.tedavi kurumundan çıkamazlar. Örn: Zorunluluk halinde dağda mahsur kalan kiĢi dağ evine sığınmıĢ ve sonrada evi kullanılmaz hale getirmiĢ ise mala zarar verme suçundan sorumludur. CEZA SORUMULULUĞUNU KALDIRAN YA DA AZALTAN NEDENLERDE SINIRIN AġILMASI Ceza sorumluluğunu kaldıran ya da azaltan nedenlerde sınırın aĢılması halinde iki durum söz konusudur: 1. Ancak zorla uyuĢturucu ya da alkol verilerek araca bindirilip kaza yapan kimse ise sorumlu değildir. Örn: Alkol alıp trafiğe çıkan ve alkollü olarak kaza yapan kimse kusuru oranında sorumludur. iĢlediği fiilin hukukî anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya bu fiille ilgili olarak davranıĢlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmıĢ olan kiĢiye ceza verilmez.C. Bu sınıfta bulunanlara sadece CEZA ĠNDĠRĠMĠ VARDIR. 34 e göre: “ Geçici bir nedenle ya da irade dıĢı alınan alkol veya uyuĢturucu madde etkisiyle. Uyurgezer bir annenin gece çocuğunu ezmesi ya da eteĢli hastalık sırasında kiĢinin yanındakine hakeret etmesi veya epilepsi (sara) hastası birinin kriz geçirirken bir baĢkasına zarar vermesi gibi.K m. “ Örn: Zorla alkol ya da uyuĢturucu verilerek irade yeteneği zayıflamıĢ kiĢinin suç iĢlemesi halinde bu kimseye ceza verilmez. 30 . GÜVENĠLK TEDBĠRĠ UYGULANIR ( Sağlık Kurumuna Tedavi Amacıyla yerleĢtirilir ve iyileĢmedikçe – toplum için tehlike oluĢturmayacak hale geldiği sağlık kurulu raporu ile tespit edilmedikçe. Örn: Zorunluluk halinde dağda mahsur kalan dağcı dağ evinde ısınırken yangın çıkmasına neden olsa ve ev yansa bu durumda mala zarar verme suçu oluĢur mu? OluĢmaz çünkü mala zarar verme suçu taksirle iĢlenemez. Örn. Örn. . Kleptomania hastası kimse hırsızlıktan dolayı sorumlu olamaz.15-18 YaĢ arasındaki sağır dilsizler hakkında 12-15 yaĢ arasındaki çocuklar iliĢkin hükümler ve indirimler uygulanır.18-21 YaĢ arasındaki sağır dilsizler hakkında 15-18 yaĢ arasındaki çocuklara iliĢkin hükümler ve indirimler uygulanır. 9. 2. 8. Tam Akıl Hastaları: Hiçbir cezai sorumlulukları yoktur. ĠRADĠ OLARAK ALKOL YA DA UYUġTURUCU ALINMIġ VE BU ETKĠ ĠLE SUÇ ĠġLENMĠġ ĠSE BU DURUMDA FAĠLĠN CEZAĠ SORUMLULUĞU TAMDIR. 21 yaĢını tamamlamıĢ SAĞIR VE DĠLSĠZLER HAKKINDA ĠNDĠRĠM YOKTUR.GEÇĠCĠ NEDENLER. CEZADAN HĠÇ BĠR ĠNDĠRĠM YAPILMAZ.AKIL HASTALIĞI Akıl hastalığının tam ve kısmi akıl hastalığı olarak ayırmak gerekmektedir.Sınırın Kasten AĢılması: Sınır kasten aĢılmıĢ ise iĢlenen fiilden dolayı sorumluluk vardır.Sınırın Taksirle AĢılması: Sınır taksirle aĢılmıĢ ise eylem ceza kanununda taksirli iken de cezalandırılıyorsa ceza verilir. BUNLARIN CEZAĠ SORUMLULUKLARI TAMDIR. ALKOL VE UYUġTURUCU ETKĠSĠNDE OLMA T. Ancak bir Kleptomania hastası bir insanı öldürürse ceza sorumluluğu vardır.

Bunlar: 1. kiĢinin üstsoy. Maddi unsurlar. Etkin piĢmanlık halinde failin ceza sorumluluğu kalkacak ya da azalacaktır. Ancak bu unsurlardan farklı olarak suç iĢleyen failin cezalandırılabilmesi için bir takım gerekliliklere ihtiyaç vardır ki bunlara Suçun Unsurları DıĢında Kalan Unsurlar adı verilir.ġahsi Cezasızlık Sebepleri: Aynı konutta beraber yaĢayan eĢ. CEZA SORUMLULUĞUNU KALDIRAN YA DA AZALTAN DĠĞER NEDENLERDE UYGULANMAZ. Bu yabancının eylemi suç olsa dahi Türkiye de değil ise yargılama yapılamaz. Örn. 2. Yalan tanıklık suçunda. kiĢi hürriyetinden yoksun kılma suçunu iĢleyen fail. ( KiĢisel cezasızlık hali ) 4. Hileli iflas veya taksirli iflastan dolayı cezalandırılabilmesi için iflasa karar verilmiĢ olması gerekir.Ön Ģartlar: Bir davranıĢın suç olabilmesi için o davranıĢta bulunması gereken ilk husus ön Ģarttır. TCK 110. TeĢebbüs halinde verilecek cezanın tehlikenin ağırlığı ve meydana gelen zarar göz önüne alınarak belirleneceği madde düzenlenmektedir.C. maddede. oy ve düĢünce açıklamaları suç olsa dahi kiĢisel bir cezasızlık nedeni olduğu için cezalandırılamaz. 31 . Failin sorumluluğu taksirle bir insanın öldürülmesidir. Örneğin zimmet suçunun söz konusu olabilmesi için failin mutlaka Kamu görevlisi olması gerekmektedir. Örn.K madde 35 te: “ KiĢi iĢlemeye kast ettiği bir suçu elveriĢli hareketlerle doğrudan doğruya icraya baĢlayıpta elinde olmayan nedenlerle tamamlayamazsa teĢebbüsten dolayı sorumludur” denilmektedir. Bu halde sınırı aĢmasında taksir söz konusudur. Neticede ölüm meydana geldiği için taksirle öldürme de suç olarak düzenlenmiĢtir. eĢ veya kardeĢinin soruĢturma ve kovuĢturmaya uğramasına neden olabilecek bir hususla ilgili olarak yalan tanıklıkta bulunması durumunda ceza indirilebileceği gibi hiç ceza verilmeyebilir de.Cezayı Kaldıran ya da Azaltan Etkin PiĢmanlık: Suç tamamlandıktan sonra piĢmanlık gösteren fail için bazı suç tiplerinde cezayı kaldıran ya da azaltan haller öngörülmüĢtür. Bir kimse kendi iĢlediği veya iĢleniĢine iĢtirak ettiği suçla ilgili olarak suç delillerini yok etem. Eylem suçtur fakat kiĢisel özel bir nedenden dolayı milletvekili cezalandırılamamaktadır.YokuĢ aĢağı giderken freni patlayan aracının aĢağıdaki Pazar yerine girmemesi için yolu kenarına çıkan ve duvara çarpan bu arada da duvarın yanında duran bir kiĢinin ölümüne neden olan kimse zorunluluk halinde sınırı aĢmıĢtır. Örn. Örn. TeĢebbüs halinde suçun iĢlenmiĢ halinden daha az bir ceza verilmektedir. Örn. Örneğin. altsoy. Manevi unsurlar ve hukuka aykırılık unsurlarını taĢımayan bir eylem suç olarak tanımlanamaz. anne baba veya kardeĢlerin birbirlerinin eĢyalarını almaları durumunda hırsızlık suçu oluĢur fakat faile ceza verilmez. SUÇUN UNSURLARI DIġINDA KALAN HUSUSLAR Tipiklik. söz. TCK 221. yabancı ülkede Türk vatandaĢına karĢı suç iĢleyen bir yabancı failin yargılanması için Türkiye de bulunması gibi. örgüt kapsamında suç iĢlemeden piĢmanlık göstererek teslim olan örgüt üyesine örgüt üyeliği suçundan ceza verilmez. KORKU HEYECAN VE PANĠK HALĠ SADECE MEġRU MÜDAFAA ĠÇĠN SÖZ KONUSUDUR. Milletvekillerinin meclis çalıĢmalar sırasındaki.Cezalandırılabilme KoĢulları: Bu Ģartlar da ön Ģartlar gibi suçun unsurlarından önce bulunması gereken hususlardır. Örn. SUÇUN ÖZEL GÖRÜNÜġ BĠÇĠMLERĠ TEġEBBÜS TeĢebbüs T. soruĢturma baĢlamadan önce mağdura zararı dokunmaksızın güvenli bir Ģekilde serbest bırakırsa cezasının 2/3 e kadarı indirilir. gizleme veya değiĢtirme suçundan dolayı cezalandırılamaz. madde hükmüne göre. 3.

GÖNÜLLÜ VAZGEÇME: Fail icra hareketlerinden gönüllü vazgeçer veya kendi çabalarıyla suçun tamamlanmasını veya sonucun gerçekleĢmesini önlemesidir.C. Gönüllü vazgeçme genel bir düzenlemedir. BU SUÇLAR T. Örn: Kasten yaralama suçu hareket ve neticenin ayrılabildiği bir suçtur. Bu durumda X öldürmek kastı ile ateĢ etmiĢ fakat ölüm ELĠNDE OLMAYAN SEBEPLERLE ( Zamanında tıbbi müdahale ) meydana gelmemiĢtir. Bu olayda fail kendi hareketi ile sonucun gerçekleĢmesine engel olduğu için gönüllü vazgeçme vardır. Örn: Ahmet öldürmek maksadı ile Cemil e ateĢ etmiĢ fakat kurĢun Cemil e isabet etmemiĢtir. Bu durumda da ölüm Ahmet in elinde olmayan sebeplerle ( Ġsabet etmeme ) meydana gelmemiĢtir. Suç tamamlandıktan sonra ETKĠN PĠġMANLIK SÖZ KONUSU OLUR: Örn: Hırsız A çaldığı eĢyaları ertesi gün haline üzüldüğü ev sahibine geri vermiĢtir. Failde suç iĢleme fikrinin oluĢması ile birlikte suçun evreleri baĢlamıĢ olacaktır. Bu sebeple kasten yaralama suçuna teĢebbüs mümkündür. cezayı kaldıran KĠġĠSEL BĠR NEDENDĠR. 32 . KANUNDA BAZI SUÇ TĠPLERĠ TEġEBBÜS AġAMASINDA KALSA DAHĠ TAMAMLANMIġ GĠBĠ CEZALANDIRILMAKTADIR. 310. CumhurbaĢkanına suikast ( m. ANĠ SUÇLARDA TEġEBBÜS MÜMKÜN DEĞĠLDĠR.Ġcra hareketleri ELVERĠġLĠ ARAÇLARLA doğrudan doğruya baĢlamıĢ olacak. Çünkü suç tamamlanmıĢtır.Failin gerçekleĢtirmek istediği netice ELDE OLMAYAN SEBEPLERLE gerçekleĢmemiĢ olacak. B ye karĢı hakaret içeren bir mektup yazmıĢ ve fakat mektup henüz B nin eline geçmeden mektubu geri almıĢtır. Örn: Fail X öldürmek maksadı ile Y ye ateĢ etmiĢ ve onu yaralamıĢtır. 310 ) ve Anayasayı cebir ve Ģiddet ile ihlal suçu ( m. A. Devletin bölünmez bütünlüğü aleyhine iĢlenen suçlara ( m. Bu durumda gönüllü vazgeçme yoktur. Bu tür suçlara KALKIġMA TĠPĠ SUÇLAR DENĠR. TEġEBBÜS ANCAK HAREKET VE NETĠCENĠN AYRILABĠLDĠĞĠ SUÇLARDA SÖZ KONUSU OLABĠLĠR ( MESAFE SUÇLARI ). EKSĠK. SUÇ TAMAMLANDIKTAN SONRA GÖNÜLLÜ VAZGEÇME MÜMKÜN DEĞĠLDĠR. ÖRN: Hakaret ani bir suçtur. . Yaralanan Y kaldırıldığı hastanede ameliyata alınarak kurtarılmıĢtır. Hakaret suçunda hareket ve netice aynı anda meydana gelir bu sebeple hakarete teĢebbüs mümkün değildir. Gönüllü vazgeçme.TeĢebbüs olabilmesi için GEREKLĠ OLAN ġARTLAR: Kasten iĢlenebilen bir suç olmalı ( Taksirle ĠĢlenen Suçlara TeĢebbüs Mümkün Değil ) .TAM TEġEBBÜS Ģeklinde bir ayrım yoktur. Suç fikrinin ortaya çıkması→Hazırlık Hareketleri→Ġcra Hareketlerinin BaĢlaması→Ġcra Hareketlerinin Tamamlanması →Neticenin Meydana Gelmesi evrelerinde oluĢmaktadır. TeĢebbüs icra hareketlerinin tamamlanması evresinden sonra ortaya çıkmaktadır. ( Fail netice için her Ģeyi yapmıĢ olacak fakat netice baĢka bir sebepten ötürü meydana gelmemiĢ olacak ) 5237 Sayılı Kanunda tek bir TEġEBBÜS vardır. 309 ) . Yine dıĢ dünyada görülebilen bir hareketin olmadığı ĠHMALĠ SUÇLARDA TEġEBBÜS OLMAZ. Gönüllü vazgeçme suçun icra hareketleri aĢamasında olabileceği gibi icra hareketlerinin tamamlanmasından sonra da mümkündür. Örn. BU DURUMLAR TEġEBBÜSÜN ĠSTĠSNASIDIR. X in eylemi kasten öldürmeye teĢebbüs suçunu oluĢturur. Bütün suçlar bakımından mümkün olabilir ( mesafe suçları ). Ahmet in eylemi kasten öldürmeye teĢebbüs suçunu oluĢturur. 302 )teĢebbüs dahi olsa tamamlanmıĢ gibi cezalandırılır.K M.

m. 274. Bu durumda A gönüllü vazgeçmiĢtir. m. özgür irade ile suç iĢlemekten vazgeçmektir. m. Öldürmek için zehir vermiĢ fakat ölüm meydana gelmeden ( netice meydana gelmeden ) panzehir ile mağdurun ölümüne engel olmak durumunda o ana kadar ki eylem kasten öldürmeye teĢebbüstür ve fail öldürmeye teĢebbüsten sorumludur. 168. Karısını öldürmek isteyen kocanın. Eğer Ev sahibi uyandığı için hırsızlık suçu iĢlenememiĢ ise B. Her suç bakımından uygulanmaz. Suç gönüllü vazgeçenin gösterdiği bütün gayrete rağmen iĢlenmiĢ olursa veya gönüllü vazgeçenin gayretinin dıĢında baĢka bir nedenden dolayı iĢlenememiĢ olsa bile gönüllü vazgeçene CEZA VERĠLMEZ. Örn. hırsızlığa teĢebbüsten sorumludur çünkü gönüllü vazgeçmesi yoktur. Çünkü gönüllü bir vazgeçme yoktur. ( m. Türk Ceza Kanununda etkin piĢmanlık ilgili genel bir hükümle değil ilgili olduğu suç tiplerinde özel olarak. Bu durumda gönüllü vazgeçme yoktur. Örn: Hırsız H. Örn: Öldürmek için ruhsatsız silah temin etmiĢse ya da hasmının evine girmiĢse bu durumlarda gönüllü vazgeçme halinde öldürme ve hırsızlık suçlarından ceza verilmez fakat ruhsatsız silah taĢıma ve konut dokunulmazlığını ihlal suçundan ceza verilir. m. Örn. O günün hırsızlık yapmak için iyi bir gün olmadığını ve eğer hırsızlık yapar ise polisin kendisini rahatça yakalayacağını düĢünerek hırsızlık yapmaktan vazgeçmiĢtir. C evinin önüne geldiğinde A silahını çekmiĢ ve bu arada C nin kızının babasına doğru koĢtuğunu görmüĢ ve bu duruma üzülerek öldürmekten vazgeçmiĢtir. Çünkü hiçbir engel neden yok iken Ġcra HAREKETLERĠNE BAġLAMAMIġ VE ATEġ ETMEMĠġTĠR.belirtilmiĢtir. ĠġTĠRAK HALĠNDE GÖNÜLLÜ VAZGEÇME Birden fazla kimsenin bir suçu iĢlemek için bir araya geldiği bir durumda bunlardan birisinin gönüllü vazgeçmesi halinde de gönüllü vazgeçen faile ceza verilmez. Etkin piĢmanlık yalnızca suç tamamlandıktan sonra belli suçlar bağlamında cezayı kaldıran ya da azaltan KĠġĠSEL BĠR NEDENDĠR. 93. Masum un çok fakir birisi olduğunu gören A suç iĢlemekten vazgeçmiĢ ve geri dönmüĢtür.Örn: A hasmı C yi öldürmek için evinin önünde pusu kurmuĢ ve geldiği saati kollamaya baĢlamıĢtır. Öldürmek için ayağına taĢ bağlayıp denize attığı kiĢiyi henüz ölmeden denizden çıkarmak gönüllü vazgeçmedir. 110. Örn. 221) 33 . Gönüllü vazgeçme halinde faile iĢlemek istediği suçtan dolayı ceza verilmez. Ancak gönüllü vazgeçtiği ana kadarki eylemleri suç oluĢturuyorsa sadece o suçtan ceza verilir. H nin eylemi hırsızlık suçuna teĢebbüstür. Etkin piĢmanlık GENEL BĠR NEDEN DEĞĠLDĠR.ayrıca. 316-2. Örn: A ile B hırsızlık yapmak için Masum un evine girmiĢtir. ETKĠN PĠġMANLIK Suçun bütün unsurları ile tamamlandıktan sonra failin suç yolunda ilerlemekten dönmesine etkin piĢmanlık denir. m. zengin bir iĢadamı olan Hulusi nin evini soymak için malikanesinin önüne gitmiĢ ve fakat tam eve girecek iken evin önünde polis otosu görmüĢtür. Gönüllü vazgeçme. Bu olayda: A gönüllü vazgeçmeden faydalanır ve sadece o ana kadarki eylemi bir suç teĢkil ediyorsa o suçtan cezalandırılır. B ise “ Fakir de olsa herkesin evinde çalınacak bir Ģey vardır ” diyerek eyleme devam etmiĢtir. karısının yiyeceğine zehir karıĢtırdıktan sonra henüz ölüm meydana gelmeden bir panzehir ile ölümün gerçekleĢmesine engel olması.

Örn: A bir beyaz eĢya dükkanından ilk gün 5 adet çamaĢır makinası çalmıĢtır. Ancak ölüm sonrası yapılan otopsi de B nin bir gün önce gece kalp krizinden ölmüĢ olduğu ve A nın eylemi sırasında zaten ölü olduğu tespit edilmiĢtir. TeĢebbüs yoktur. Bu durumda iĢlenmiĢ bir kiĢi hürriyetinden yoksun kılma suçu vardır. V bir gün sonra durumun arkadaĢları tarafından öğrenilmesi üzerine kapatıldığı odadan kurtarılmıĢtır. Örn: Kavga suçu en az iki fail tarafından gerçekleĢtirilebilen suç iken. Bu durumda A ya ceza verilemez.Fail daha fazlasını isterken azını almıĢ ise. SÖZDE SUÇ Failin gerçekleĢtirmeyi düĢündüğü ya da gerçekleĢtirdiği eylemin kanunda suç olarak tanımlanmadığı durumlarda sözde ( mefruz ) suç vardır. ĠġTĠRAK Ceza kanununda belirtilen bir suçun birden fazla fail tarafından iĢlenmesi halinde çok failli suç. B yi kaçırmıĢ ve fakat mağdura bir zarar vermeden güvenli bir yerde serbest bırakmıĢtır. Örn: Evlilik dıĢı birlikteliklerde kiĢi zina suçu iĢlediğini düĢünmekte ise de zina yasada suç olarak tanımlanmadığı için bu durumda söz de suç vardır.Zincirleme suçlarda ilk suçu iĢleyen failin ikinci suç iĢlerken yakalanması durumunda: tamamlamıĢ olduğu ilk suçtan dolayı ceza alır. yalnızca bir kimsenin suç iĢlemesi halinde ise tek failli suç söz konusu olur. Çünkü suç konusu imkansızdır. Fail suç iĢlediğini düĢünmektedir oysa ortada bir suç yoktur. ÖlmüĢ bir kimse ikinci kez öldürülemez. 2. Etkin piĢmanlık söz konusudur. Bu suç özgürlük kısıtlanması yapıldığı ilk anda gerçekleĢmektedir. 34 . bir rüĢvet alan ve bir de rüĢvet veren kimsenin varlığını zorunlu kılan suç olduğu için çok failli bir suç tipidir. bu durumda teĢebbüs değil tamamlanmıĢ suç vardır. Örn: K. Ġkinci gün yine aynı dükkandan dünden kalan 2 çamaĢır makinesini daha almak için gelmiĢ fakat bu makineleri çalarken yakalanmıĢtır. ĠġLENEMEZ SUÇA TEġEBBÜS Fail tarafından gerçekleĢtirilmek istendiği halde suçun maddi konusunun bulunmaması ya da kullanılan aracın elveriĢsizliği nedeniyle iĢlenmesi mümkün olmayan suçlara ĠġLENEMEZ SUÇ adı verilir. TEġEBBÜSTE ÖZEL DURUMLAR 1. Bu durumda teĢebbüsten değil tamamlamıĢ olduğu ilk suçtan dolayı ceza verilir verilir ve zincirleme suç hükümleri uygulanır. Örn: A cep telefonundan beĢ tane telefon çalmak isterken 2 tane çalmıĢ ise bu durumda teĢebbüs değil tamamlanmıĢ hırsızlık suçu vardır. Örn: Su tabancası ile bir kimsenin öldürülmesi mümkün olmadığından ( ARACIN MUTLAK ELVERĠġSĠZLĠĞĠ ) su tabancası ile öldürme veya öldürmeye teĢebbüs suçları iĢlenemez. Örn: A komĢusu B ile bir gün önce tartıĢmıĢ ve onu öldürmek istemektedir. hırsızlık suçu tek failli bir suçtur. Aracın elveriĢli olup olmadığı iĢlenmek istenen suç bakımından değerlendirilmelidir. Ses tabancası öldürme suçu için elveriĢsizdir ancak tehdit veya gasp suçu için elveriĢli araçtır.Sürekli Suç ): Bu suçlarda kesinti devam ederken fail yakalanmıĢ ise teĢebbüs değil tamamlanmıĢ suç söz konusu olur. gece vakti M nin evine girerek 100 TL sini çalmıĢ ancak ertesi gün M nin çok fakir olduğunu öğrenip parasını geri iade etmiĢtir. Örn: A zorla senet imzalatmak için V yi yakalamıĢ ve zorla bir odaya kapatmıĢtır. Örn: RüĢvet suçu.Örn: A. 3. ĠĢlenemez suçtan dolayı faile CEZA VERĠLMEZ. Ertesi gün bahçede yüz üstü yattığı bir sırada ona karĢı iki el ateĢ etmiĢtir.Mütemadi Suç ( Kesintisiz.

Ancak bu yardım suç iĢlemeden önce VAAT EDĠLMĠġ ĠSE ve bu suretle failin suç kararını kuvvetlendirmiĢ ise bu durumda ĠġTĠRAK SÖZ KONUSU OLUR. ĠġLENMĠġ ( TAMAMLANMIġ SUÇA. ĠĢlenmiĢ suça iĢtirak mümkün değildir.MÜġTEREK FAĠL ) olarak sorumludur. Örn: Hırsızlık yapmıĢ olan A nın çaldığı eĢyayı saklayan B nin eylemi hırsızlık suçuna iĢtirak olmayıp suç eĢyasını saklamak suçudur.Failleri iĢlenen suça katkı sağlamalıdır.Birden çok fail olmalı. Örn: ARALARINDA ĠġTĠRAK ĠRADESĠ bulanan BeĢ kiĢi bir mağdura karĢı Silah ile ateĢ etse ve mağdur bu hareketler neticesinde ölmüĢ olsa. Örn: Bir öldürme suçuna gülümseyerek bakan kimsenin eylemi iĢtirak değildir. Örn: Ġki kiĢinin bir baĢkasını tutarak kasten yaralama suçunu iĢlemesi. fail olarak sorumlu tutulur. . ) . Çünkü suç iĢlenmiĢtir. Örn: B ye birbirinden habersiz olarak zehir veren A ve C arasında iĢtirakten söz edilemez. Bu kimseler BERABER ĠġLEYEN ( ĠġTĠRAK ) kimselerdir. Suç sonrası yapılan araĢtırmada öldürücü darbenin kimin silahından çıkan mermiden dolayı olduğu ortaya çıkmasa ve hatta bazı faillerin mağdura isabet dahi ettirememiĢ olması halinde failler SUÇ KONUSU ÜZERĠNDE ORTAK HAKĠMĠYETE SAHĠP OLDUKLARI ĠÇĠN HER BĠR FAĠL TAMAMLANMIġ KASTEN ÖLDÜRME SUÇUNDAN SORUMLUDUR. ( örn: Fail A mağduru yaralıyorken oradan geçmekte olan A nın arkadaĢı B mağdurun kollarını tutmak suretiyle A ya yardım etmesi suç iĢlendiği sırada söz konusu olan bir iĢtirak halidir. ĠĢtirak yalnızca tamamlanmıĢ suçlarda söz konusu olmaz. SUÇA ĠġTĠRAK TÜRLERĠ Suça iĢtirak türleri faillerin eylemin iĢleniĢinde suç konusu EGEMENLĠKLERĠ ( HÂKĠMĠYETLERĠ ) göz önüne alınarak belirlenmektedir. üzerindeki AZMETTĠRME. ) . .Failler birbirinden habersiz hareket ediyorsa ĠġTĠRAKTEN SÖZ KONUSU OLMAZ. .BĠRLĠKTE FAĠLLĠK ( MÜġTEREK FAĠLLĠK ) Suçun kanuni tanımında öngörülen hareketlerin birden fazla kiĢi tarafından gerçekleĢtirilmesi durumunda her bir kimse FAĠL ( BĠRLĠKTE FAĠL. Bu durumda her bir fail suç konusu üzerinde ORTAK HAKĠMĠYET KURMAKTADIR. TEġEBBÜS AġAMASINDA KALMIġ SUÇLARA DA ĠġTĠRAK MÜMKÜNDÜR. ĠĢtirak ġARTLARI: . . ( Örn. ĠĢtirak FAĠLLĠK (BERABER ĠġLEYEN-MÜġTEREK FAĠLLĠK). Hırsızla anlaĢan güvenlik görevlisinin gece kasaları kilitlememesi suretiyle iĢtirak etmesi ise ihmali bir harekettir. ĠĢtirak CEZA SORUMLULUĞUNU GENĠġLETEN BĠR KURUMDUR. 35 . YARDIM ETME olmak üzere üç tür söz konusudur. ” Bir suçu beraber iĢleyen kimselerden her biri asli maddi faildir. Suç iĢlemeden önce ya da suç ĠġLENDĠĞĠ SIRADA SUÇ KONUSUNDA ANLAġMA OLMALIDIR. Suç konusu üzerinde bir fiil hakimiyeti bulunmalıdır.ĠĢtirak eden kimsenin Suç iĢleyeceğini bilerek ve isteyerek katılmıĢ olması. Çünkü faillerin suç iĢlemek konusunda ortak bir amacı yoktur.NETĠCE SONA ERMĠġ SUÇA ) ĠġTĠRAK MÜMKÜN DEĞĠLDĠR. ĠĢtirak TEK FAĠLLĠ BĠR SUÇUN BĠRDEN FAZLA KĠMSE TARAFINDAN ĠġLENMESĠDĠR. 1.Suçun icrasına baĢlanmalı ( ASĠL FAĠL EN AZINDAN SUÇUN ĠCRA HAREKETLERĠNE BAġLAMIġ OLMALI ) ve bütün ortaklar bakımından iĢlenmesi konusunda anlaĢılan suç aynı olmalı.Suça katılma SUÇTAN ÖNCE OLABĠLECEĞĠ GĠBĠ SUÇ ĠġLENDĠĞĠ SIRADA DA OLABĠLĠR.K ya göre ĠĢtirak: “ Suçun kanuni tanımında yer alan fiili birlikte gerçekleĢtiren kiĢilerden her biri.ĠĢtirak yalnızca AKTĠF hareketlerle değil ĠHMALĠ HAREKETLERLE DE olabilir.C. Bu eylem suç konusu üzerinde fiili hakimiyet sağlanmadığı için iĢtirak sayılamaz.T.

AZMETTĠRME Hiçbir suç iĢleme kararı olmayan bir kiĢiye suç iĢlettirilmesine azmettirme adı verilir. Örn: Notere. Örn: Akıl hastasına birisini öldürmesini öğreten bir kimse akıl hastası öldürme suçu iĢlediği zaman öldürmeyi öğreten kimse DOLAYLI FAĠL olarak sorumludur. Bir baĢkasını araç olarak kullanan kimse FAĠL OLARAK SORUMLUDUR VE SUÇU KENDĠSĠ ĠġLEMĠġ GĠBĠ CEZA ALIR. BaĢkasını cezalandırılır. resmi belgede sahtecilik yapılmıĢtır. A ve B mağdur M ye karĢı aynı anda fakat birbirlerinden habersiz bir Ģekilde Öldürmeyecek kadar zehir vermeleri ve fakat iki zehir birleĢerek ÖLÜMÜ MEYDANA GETĠRMĠġ ĠSE bu durumda failler arasında iĢtirak iradesi söz konusu olmadığı için iki fail de ÖLDÜRMEYE TEġEBBÜSTEN SORUMLUDUR. 2. ÖZGÜ SUÇ: Bazı suçların ancak belirli bir niteliğe sahip kimseler tarafından iĢlenmesinin öngörüldüğü suçlara özgü suç adı verilir. Sadece ĠġKENCE SUÇUNDA. Çocukların suça azmettirilmesi hâlinde. Örn: A hasmını öldürmek için çok miktarda para vererek B ile hasmı H yi öldürmesi konusunda anlaĢmıĢsa A azmettirendir. ANCAK ĠġTĠRAK EDEN KĠMSELER AZMETTĠREN YA DA YARDIM EDEN SIFATIYLA SORUMLUDUR. iĢlenen suçun cezası ile Üstsoy ve altsoy iliĢkisinden doğan nüfuz kullanılmak suretiyle suça azmettirme hâlinde. kim olduğunun ortaya çıkmasını sağlayan fail veya diğer suç ortağı hakkında ağırlaĢtırılmıĢ müebbet hapis cezası yerine yirmi 36 . suç iĢlemeye azmettiren kiĢi. bu taĢınmazın baĢkasına satıĢının gerçekleĢtirilmesi durumunda. Eğer her bir fail öldürecek kadar zehir vermiĢ ise artık her iki fail de kasten öldürmeden dolayı sorumludur. yanılgıya düĢerek sahte vekaletname düzenletilmesi sahte vekaletnameyi bilmeden düzenleyen noter değil. azmettirenin cezası üçte birden yarısına kadar artırılır. suç iĢleme kabiliyeti olmayan çocuk ) ARAÇ OLARAK KULLANILMASI DURUMUNDA DOLAYIL FAĠLE VERĠLECEK CEZA 1/3 ten YARIYA KADAR ARTIRILIR. Örn: Zimmet ya da görevi kötüye kullanma suçunu iĢleyen kimse ancak KAMU GÖREVLĠSĠ olabilir. suretiyle cezanın . 3. ( ĠĢtirakte Bağlılık Kuralı ) Örn. Bu durumda da dolaylı faillik söz konusudur. Dolaylı faillikte araç olarak kullanılan kimse CEZALANDIRILMAZ. ÖZGÜ SUÇLARA ĠġTĠRAK MÜMKÜNDÜR. Bir memurun kendisine teslim edilmiĢ olan parayı zimmetine geçirmesine iĢtirak eden kimse (parayı onun adına banka hesabında tutan) yardım eden veya azmettiren sıfatıyla sorumlu olur. Bu durumda Hem A hem de B kasten öldürme suçundan dolayı sorumludur. Suçun iĢlenmesinde KUSUR YETENEĞĠ OLMAYAN KĠġĠLERĠN ( akıl hastası. azmettirme artırılabilmesi için üstsoy ve altsoy iliĢkisinin varlığı aranmaz. kamu görevlisinin iĢkençe fiiline iĢtirak eden kimseler kamu görevlisi olmasalar da kamu görevlisi gibi cezalandırılırlar.Failler arasında iĢtirak iradesi olmasaydı.Azmettirenin belli olmaması hâlinde.DOLAYLI FAĠLLĠK Suçun iĢlenmesinde bir baĢkasının araç olarak kullanılması durumuna DOLAYLI FAĠLLĠK adı verilir. düzenlettiren kimse BELGEDE SAHTECĠLĠK SUÇU sebebiyle DOLAYLI FAĠL durumundadır. Örn: Tapu memuruna kendin taĢınmak maliki olarak göstererek.

- - 4. Suç iĢleyen kimseye maddi yardım ( yemek götürmek. Fail teĢebbüs aĢamasında kalmıĢ ise Azmettiren de teĢebbüsten sorumlu olur. Ancak dolaylı faillikte suç iĢleyen kimse cezalandırılmaz. Yaparsan iyi olur. ġu yoldan geçerken sıkıĢtır orda kimse olmaz yakalanmazsın demek gibi. Fail B. yer temin etmek vs. Bu yardımlar OLMAKSIZIN SUÇ ĠġLENEMEYECEK ĠDĠYSE O ZAMAN YARDIM ETME DEĞĠL BERABER ĠġLEME. Yardım olmazsa olmaz ise beraber iĢleyen durumu söz konusu olur. Azmettirmede fail özgür iradesi ile hareket ediyorken. Örn: Gün bu gündür bas tetiğe ya da sen onu Ģimdi vurmazsan o seni sonra vurur demek. Örn. Yakalanırsan mahpusta ben sana bakarım. Yardımda bulunma Maddi ve manevi olabilir.MÜġTEREK FAĠLLĠK SÖZ KONUSU OLUR. müebbet hapis cezası yerine on beĢ yıldan yirmi yıla kadar hapis cezasına hükmolunabilir. iyi yapıyorsun yap devam et demek.YARDIM ETME Suç iĢleme kararı vermiĢ bir kiĢiye yasada sayılan kolaylıkların sağlanması suretiyle suç katılmıĢ olan kimseye yardım eden adı verilir. Manevi Yardımlar: TeĢvik. Suç iĢleme kararını vermiĢ bir kiĢiyi icraya geçmeye yöneltmek halidir. Oysa dolaylı faillikte fail suçta kullanıldığını bilmez. Suç iĢlemeyi düĢünen ancak henüz kesin karar vermemiĢ bulunan kiĢinin kararını vermesini sağlamak. ġuradan bıçaklarsan bir daha iflah olmaz. Eve Ģuradan gir. Yol Göstermek: Suç iĢlemesinden önce suçun nasıl iĢleneceği konusunda öneride bulunmak. Diğer hâllerde verilecek cezada.). Bu durumda fail B suç iĢlerken C yerine D yi öldürmüĢ ise bu durumda D nin öldürülmesinden dolayı Azmettiren sorumlu olur. Örn: Hırsızlık suçu konusunda anlaĢılmıĢ iken azmettirilen fail cinsel saldırı suçu iĢlemiĢ ise azmettiren bu suçtan sorumlu olmaz. C nin öldürülmesi için A tarafından azmettirilmiĢtir. Fail çoğu yerine azını iĢlemiĢ ise azmettiren ortaya çıkan suçtan dolayı sorumlu olur.yıldan yirmi beĢ yıla kadar. Yardımda Bulunacağını Vaat: Suç iĢlemeden önce faile suç iĢlediğinden yardım edeceğini söylemektir. Örn: Gözcünün gözcülüğü olmadan suç iĢlenemeyecek idiyse yardım etmekten değil BERABER ĠġLEMEKTEN sorumlu olur. Azmettirilen suçu azmettiren adına iĢlediğini bilir. Yardım eden kiĢiye iĢlenen suçun cezası yarı oranında verilir. üçte bir oranında indirim yapılabilir. dolaylı faillikte suç iĢleyen kimse suç iĢlediğinin farkında değildir. Azmettiren ile DOLAYLI FAĠL arasındaki FARK: Azmettirmede azmettiren kimsenin yanında suç iĢleyen kimse de cezalandırılır. 37 . Sana iki günde pasaport alır yurt dıĢına kaçırırım. ġurasına vur. Suç Kararını Kuvvetlendirme. Örn. Fail suç iĢlerken suç konusunda bir sapma yapmıĢ ise azmettiren bu sapmadan dolayı da sorumludur. Örn. YARDIM ETME HALLERĠ SADECE KANUNDA SAYILAN HALLER ĠÇĠN SÖZ KONUSU OLABĠLĠR. Örn. suçtan baĢka bir suç iĢlerse AZMETTĠREN Azmettirilen azmettirildiği SORUMLU MUDUR ? - Azmettirilen kimse azmettiren ile anlaĢtığı suçtan BAġKA ( Hukuksal Niteliği Farklı ) BĠR SUÇ ĠġLEMĠġ ise bu durumda azmettiren sorumlu olmaz. Maddi Yardımlar: Araç sağlamak ( suç aleti sağlamak ) .

gazeteci B ile B nin gazete KöĢesinde ĠġADAMI C ye hakaret etmesi konusunda anlaĢmıĢ fakat Gazeteci B hakaret fiili ile birlikte ĠFTĠRA da ederse A iftira suçundan dolayı sorumlu olmaz. Ancak Bu suçların iĢleniĢine iĢtirak eden diğer kiĢiler ise azmettiren veya yardım eden olarak sorumlu tutulur. ) Henüz 11 yaĢında olan A ile 19 yaĢında olan B. Suçun iĢleniĢine iĢtirak eden her kiĢi. ancak özel faillik niteliğini taĢıyan kiĢi fail olabilir. Örn: A. ĠġTĠRAKTE BAĞLILIK KURALI Suça iĢtirak için kasten ve hukuka aykırı iĢlenmiĢ bir fiilin varlığı yeterlidir. diğerinin cezalandırılmasını önleyen kiĢisel nedenler göz önünde bulundurulmaksızın kendi kusurlu fiiline göre cezalandırılır. Özgü suçlarda. C öldürmekten dolayı sorumlu değildir. ( A aynı konutta oturduğu babasının cebinden para çalmak konusunda B ve C ile anlaĢmıĢ ise A kiĢisel cezasızlık nedeniyle ceza almazken B ve C ceza alır. Suça iĢtirakten dolayı sorumlu tutulabilmek için iĢlenmesi konusunda anlaĢılan ilgili suçun en azından teĢebbüs aĢamasına varmıĢ olması gerekir. ĠġTARAKTE SUÇ ORTAKLARININ KARARLAġTIRILAN SUÇTAN BAġKA BĠR SUÇU ĠġLEMESĠ Ortaklardan birisi iĢtirak anlaĢması dıĢındaki bir suç iĢlerlerse sadece bu farklı suçu iĢleyen fail sorumlu olur. Bu suçlara iĢtirak mümkündür. C yi öldürmek konusunda anlaĢmıĢlar ve öldürmüĢler ise A kiĢisel cezasızlık nedeniyle ceza almazken B bundan etkilenmeyecek ve ceza alacaktır. Örn: A. B. Bu haller sınırlayıcı bir biçimde sayılmıĢtır.Bu sayılanlardan baĢka YARDIM BĠÇĠMĠ YOKTUR. C hırsızlık için D nin evine girmiĢ ise fakat içeride B D yi öldürmüĢ ise A. 38 .

Sağladığı hak ve yetkiler kötüye kullanılmak suretiyle veya gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak suç iĢlenmiĢ olması durumunda. Bir suçun karĢılığı olarak sadece hapis cezası öngörülebilir. bu ceza infaz edilmeyecek ve kiĢi açısından bu mahkumiyete iliĢkin sonuçlar ortaya çıkmayacaktır. hapis cezası ile birlikte adli para cezası öngörülebileceği gibi sadece adli para cezası da tek baĢına öngörülebilir.) Mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade. Taksit süresi 2 Yılı GEÇEMEZ ve taksit sayısı 4 TEN AZ OLAMAZ. Mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle. ilgili ehliyet ve ruhsat belgelerinin geri alınmasına. Ancak bu çevirme Hakimin TAKDĠRĠNE BAĞLIDIR. AğırlaĢtırılmıĢ Müebbet Hapis: Sık güvenlik tedbirleri ile ömür boyu çektirilen cezadır. Mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle ve gönüllü olmak koĢuluyla kamuya yararlı bir iĢte çalıĢtırılmaya. Kanunda yazılı cezalardan ve güvenlik tedbirlerinden baĢka bir ceza ve güvenlik tedbirine hükmolunamaz. belli bir meslek ve sanatı yapmaktan yasaklanmaya.YAPTIRIMLAR Suçun karĢılığı olarak uygulanabilecek yaptırımlar CEZA ve GÜVENLĠK TEDBĠRLERĠ dir. Çünkü: “ Uygulamada asıl 39 . gerektiğinde barınma imkânı da bulunan bir eğitim kurumuna devam etmeye. KISA SÜRELĠ HAPĠS CEZASINA SEÇENEK YAPTIRIMLAR 1 veya DAHA AZ hapis cezalarının infaz kurumunda çektirilmesinin mahzurları ( olumsuz yanları ) söz konusu olduğu için bu cezaların aĢağıda sayılan seçenek yaptırımlara ÇEVRĠLEBĠLĠR. Hakim bu miktarı taksitlendirebilir. Müebbet Hapis Cezası ve Süreli Hapis Cezası olarak hükme bağlanmıĢtır. Kısa Süreli Hapis Cezası ise süreli hapis cezasının bir türüdür ve 1 yıl veya DAHA AZ SÜRELĠ HAPĠS CEZASIna kısa süreli hapis cezası adı verilir. Adli Para Cezası. belirli yerlere gitmekten veya belirli etkinlikleri yapmaktan yasaklanmaya. ( T. bir meslek veya sanat edinmeyi sağlamak amacıyla.K m.GÜN ESASINA GÖRE ADLĠ PARA CEZASI-: ( Kanunda aksi belirtilmedikçe 5 günden az 730 günden fazla olmayan ve failin ekonomik durumuna göre bir gün için 20-100 TL nin devlet hazinesine ödenmesidir. Müebbet Hapis: Ömür boyu infaz edilen hapis cezasıdır. 2 ) Türk Ceza Kanununda öngörülen cezalar iki türlüdür: Hapis Cezası. Süreli Hapis Cezası: 1 Aydan 20 Yıla kadar olan hapis cezasıdır. Ceza ve ceza yerine geçen güvenlik tedbirleri ancak KANUN ĠLE KONULUR. ( Kanunilik Ġlkesi ) Kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemez ve güvenlik tedbiri uygulanamaz.C. - - Hakkında seçenek yaptırımlardan birine hükmedilen kiĢinin bu yaptırımın gereklerine uygun hareket etmesi durumunda. suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle. En az iki yıl süreyle. mahkûm olunan cezanın yarısından bir katına kadar süreyle. çevrilebilir. Seçenek yaptırımlar: ADLĠ PARA CEZASI. HAPĠS CEZALARI Türk Ceza Kanununda hapis cezaları: AğırlaĢtırılmıĢ Müebbet Hapis Cezası. tamamen giderilmesine.

gerekir. bir yıldan az.Daha önce kasıtlı bir suçtan dolayı 3 AYDAN FAZLA HAPĠS CEZASINA MAHKUM OLMAMIġ OLMASI. bu hüküm. a) Bir meslek veya sanat sahibi olmayan hükümlünün. birinci fıkrada yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilir.Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla. suçtan önceki hâle getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi koĢuluna bağlı tutulabilir. KoĢulun yerine getirilmesi hâlinde. bu amaçla bir eğitim programına devam etmesine. üç yıldan fazla olmamak üzere. ERTELEME ( TECĠL ) Türk Ceza Kanununa göre ERTELEME bir ĠNFAZ BĠÇĠMĠDĠR. cezayı seçenek yaptırımlardan birine çevirmek zorundadır. Cezası ertelenen hükümlü hakkında. bu ceza artık adlî para cezasına çevrilmez. 40 . gerektiğinde barınma imkânı da bulunan bir eğitim kurumuna devam etmesine MAHKEMECE KARAR VERĠLEBĠLĠR. bir meslek veya sanat edinmelerini sağlamak amacıyla. diğer koĢulların varlığı hâlinde taksirli hapis cezası adlî para cezasına çevrilebilir. b) Bir meslek veya sanat sahibi hükümlünün. . Denetim süresi içinde. bu madde hükümlerine göre çevrilen adlî para cezası veya tedbirdir. Taksirli suçlardan dolayı hükmolunan hapis cezası uzun süreli de ( 1 YILDAN FAZLA OLSA DAHĠ ) olsa. bu ceza. hükmü veren mahkeme kısa süreli hapis cezasının tamamen veya kısmen infazına karar verir ve bu karar derhâl infaz edilir ve ARTIK MAHKUMĠYET BU YAPTIRIMLAR DEĞĠL MAHKUM OLUNAN HAPĠS CEZASI OLACAKTIR. bir denetim süresi belirlenir. ) . bilinçli taksir hâlinde uygulanmaz. . SEÇENEK YAPTIRIMA ÇEVĠRME ZORUNLULUĞU . Bu durumda.Fiili iĢlediği tarihte onsekiz yaĢını doldurmamıĢ veya altmıĢbeĢ yaĢını bitirmiĢ bulunanların mahkûm edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezası. SEÇENEK YAPTIRIMLARIN YERĠNE GETĠRĠLMEMESĠ Hüküm kesinleĢtikten sonra Cumhuriyet savcılığınca yapılan tebligata rağmen otuz gün içinde seçenek yaptırımın gereklerinin yerine getirilmesine baĢlanmaması veya baĢlanıp da devam edilmemesi hâlinde.KiĢinin 2 yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkum edilmiĢ olması ( Eğer fail suçu iĢlediği sırada 18 yaĢını tamamlamamıĢ ise veya 65 yaĢını bitirmiĢ ise süre 3 YILDIR. Bu sürenin alt sınırı. c) Onsekiz yaĢından küçük olan hükümlülerin. bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir baĢkasının gözetimi altında ücret karĢılığında çalıĢtırılmasına. mahkûm olunan otuz gün ve daha az süreli hapis cezası ile. Ancak.mahkûmiyet. Erteleme için Gerekli ġARTLAR: . Bu iki durumda hakimin takdir yetkisi yoktur. mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade. hapis cezasına hükmedilmiĢse. Cezası ertelenen kiĢi erteleme süresinin sonunda CEZASINI ÇEKMĠġ SAYILIR.” Suç tanımında hapis cezası ile adlî para cezasının seçenek olarak öngörüldüğü hâllerde. hâkim kararıyla hükümlü infaz kurumundan derhâl salıverilir.Suçu iĢledikten sonra yargılama sürecinde gösterdiği piĢmanlık dolayısıyla tekrar suç iĢlemeyeceği konusunda mahkemede bir kanaatin oluĢması. koĢul gerçekleĢinceye kadar cezanın infaz kurumunda çektirilmesine devam edilir. Ertelemenin ġARTA BAĞLANMASI: Cezanın ertelenmesi. mahkûm olunan ceza süresinden az olamaz.

suç teĢkil eden fiili ortaya koyan Ģahsın. uymamakta ısrar etmesi hâlinde. Güvenlik tedbirleri bir yandan toplumu korumak diğer yandan da. Mahkeme.Türk Ceza Kanununda GERÇEK KĠġĠLER ĠÇĠN güvenlik tedbirleri üç türdür: Belli hakları kullanmaktan yoksun kılma. kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı veya tacir olarak icra etmekten.Belli Haklardan Yoksun Kılma: KiĢi.Velayet bulunmaktan. tekrar suç iĢlenmesini önlemek için öngörülmüĢ olan toplumsal savunma mekanizmasıdır.TÜZEL KĠġĠLERE HAS GÜVENLĠK TEDBĠRĠ ĠSE: FAALĠYET ĠZNĠNĠN ĠPTALĠDĠR. Seçme ve seçilme ehliyetinden ve diğer siyasî hakları kullanmaktan. Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinden veya Devlet. Faaliyet izni kötüye kullanılarak iĢlenilen suçlarda faaliyet izni iptal edilebilir. sendika. hakkından. A. ( KĠġĠ MAHKUM OLMUġ VE CEZASINI ÇEKMĠġ SAYILIR. Kazanç müsaderesi. yoksun bırakılır.Vakıf. belediye. atamaya veya seçime tâbi bütün memuriyet ve hizmetlerde istihdam edilmekten. 2.Bir kamu kurumunun veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluĢunun iznine tâbi bir meslek veya sanatı. ertelenen cezanın kısmen veya tamamen infaz kurumunda çektirilmesine karar verilir. 1. hâkimin uyarısına rağmen. dernek. kendisine yüklenen yükümlülüklere. süreli veya geçici bir kamu görevinin üstlenilmesinden. Yine eğer Ģartları var ise. ceza infaz edilmiĢ sayılır. .Sürekli. . denetim süresi içinde hükümlüye rehberlik edecek bir uzman kiĢiyi görevlendirebilir. ERTELEMENĠN ORTADAN KALKMASI Hükümlünün denetim süresi içinde: Kasıtlı bir suç iĢlemesi ( TAKSĠRLĠ SUÇ DEĞĠL ) VEYA. kasten iĢlemiĢ olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak. BU HAKLAR SADECE ĠġLENEN SUÇUN CEZASI ÇEKĠLĠNCEYE KADAR KULLANILAMAZ. EĢya müsaderesi. tüzel kiĢiler için de eĢya müsaderesi ve kazanç müsaderesi güvenlik tedbirleri de uygulanabilir. → Mahkum olduğu hapis cezası ertelenen kiĢi hakkında kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı veya tacir olarak icra etmekten yoksun kılınma tedbiri 41 . vesayet veya kayyımlığa ait bir hizmette . . ERTELEME ĠLE BELĠRLENEN Denetim süresi yükümlülüklere uygun veya iyi hâlli olarak geçirildiği takdirde.Mahkeme. Güvenlik tedbiri. köy veya bunların denetim ve gözetimi altında bulunan kurum ve kuruluĢlarca verilen. yeni suçlar iĢlememesi için uygulanır. → Ancak mahkum olduğu hapis cezası ertelenen veya koĢullu salıverilen hükümlünün kendi alt soyu üzerindeki velayet. Ģirket. kooperatif ve siyasî parti tüzel kiĢiliklerinin yöneticisi veya denetçisi olmaktan. ) GÜVENLĠK TEDBĠRLERĠ Güvenlik Tedbiri: Toplum için tehlike oluĢturan suçun iĢlenmesinden sonra fail hakkında hakim tarafından hükmedilen yaptırımdır. Ömür boyu YASAKLAMA SÖZ KONUSU DEĞĠLDĠR. hükümlünün kiĢiliğini ve sosyal durumunu göz önünde bulundurarak. il. bu kapsamda. vesayet ve kayyımlık yetkileri açısından her hangi bir kısıtlama söz konusu olmaz. denetim süresinin herhangi bir yükümlülük belirlemeden veya uzman kiĢi görevlendirmeden geçirilmesine de karar verebilir.

→ Belli bir meslek veya sanatın ya da trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla iĢlenen taksirli suçtan mahkûmiyet hâlinde. üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere. Kan. Yasaklama ve geri alma hükmün kesinleĢmesiyle yürürlüğe girer ve süre. Çocuk Kor. (2) Müsadere konusu eĢya veya maddî menfaatlere el konulamadığı veya bunların merciine teslim edilmediği hâllerde. 5) E. Eğitim. Çocuk Koruma Kanunu’na göre bu tedbirler. koruma ve tedavi amaçlı olarak güvenlik tedbirine hükmedilir. ( Anayasa m. (2) Birinci fıkra kapsamına giren eĢyanın.uygulanmayabilir. (3) Suçta kullanılan eĢyanın müsadere edilmesinin iĢlenen suça nazaran daha ağır sonuçlar doğuracağı ve bu nedenle hakkaniyete aykırı olacağı anlaĢıldığında. yerleĢtirildiği kurumun 42 .ÇOCUKLARA ÖZGÜ GÜVENLĠK TEDBĠRLERĠ Çocuklara özgü güvenlik tedbirlerinin neler olduğu ve ne suretle uygulanacakları ilgili kanunda gösterilir. tüketilmesi veya müsaderesinin baĢka bir surette imkânsız kılınması hâlinde. bu meslek veya sanatın icrasının yasaklanmasına ya da sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilebilir. → Kısa süreli hapis cezası ertelenmiĢ veya fiili iĢlediği sırada 18 yaĢını tamamlamamıĢ kiĢiler hakkında yukarıda sayılan HAK YOKSUNLUKLARI UYGULANAMAZ. (4) Üretimi. suçtan elde edilen veya suç iĢlenmek suretiyle ortaya çıkan bir eĢyanın mülkiyetinin devlete geçmesidir.EġYA MÜSADERESĠ Müsadere. (5) Bir Ģeyin sadece bazı kısımlarının müsaderesi gerektiğinde.PARA ) müsaderesine hükmedilir. ortadan kaldırılması. Suçun işlenmesinde kullanılmak üzere hazırlanan eşya. elden çıkarılması. DanıĢmanlık. suça konu olan veya suçta kullanılan. BASIN ALETLERĠ suç eĢyası olduğundan bahisle MÜSADERE OLUNAMAZ.KAZANÇ MÜSADERESĠ Madde 55 . alım ve satımı suç oluĢturan eĢya.(1) Suçun iĢlenmesi ile elde edilen veya suçun konusunu oluĢturan ya da suçun iĢlenmesi için sağlanan maddî menfaatler ile bunların değerlendirilmesi veya dönüĢtürülmesi sonucu ortaya çıkan ekonomik kazançların müsaderesine karar verilir. sadece bu kısmın müsaderesine karar verilir. kullanılması. müsaderesine hükmedilmeyebilir. kamu sağlığı veya genel ahlâk açısından tehlikeli olması durumunda müsadere edilir. B. taĢınması.AKIL HASTALARINA ÖZGÜ GÜVENLĠK TEDBĠRLERĠ Fiili iĢlediği sırada akıl hastası olan kiĢi hakkında. sadece suça iĢtirak eden kiĢinin payının müsaderesine hükmolunur. müsadere edilir. Hakkında güvenlik tedbirine hükmedilen akıl hastaları. yüksek güvenlikli sağlık kurumlarında koruma ve tedavi altına alınırlar. (Bkz. bunların karĢılığını oluĢturan değerlerin ( EġYA YERĠNE GEÇEN DEĞER. kasıtlı bir suçun iĢlenmesinde kullanılan veya suçun iĢlenmesine tahsis edilen ya da suçtan meydana gelen eĢyanın müsaderesine hükmolunur. Sağlık ve Barınma Tedbirleridir. tümüne zarar verilmeksizin bu kısmı ayırmak olanaklı ise. Hakkında güvenlik tedbirine hükmedilmiĢ olan akıl hastası. 30 ) C. (6) Birden fazla kiĢinin paydaĢ olduğu eĢya ile ilgili olarak. Bu fıkra hükmüne göre müsadere kararı verilebilmesi için maddî menfaatin suçun mağduruna iade edilememesi gerekir. m. D. bulundurulması. Bakım. cezanın tümüyle infazından itibaren iĢlemeye baĢlar. kamu güvenliği. bu eĢyanın değeri kadar para tutarının müsaderesine karar verilir. (1) Ġyiniyetli üçüncü kiĢilere ait olmamak koĢuluyla.

bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren beĢ yıl. mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilir. Suç iĢleyen alkol ya da uyuĢturucu veya uyarıcı madde bağımlısı kiĢilerin.sağlık kurulunca düzenlenen raporda toplum açısından tehlikeliliğinin ortadan kalktığının veya önemli ölçüde azaldığının belirtilmesi üzerine mahkeme veya hâkim kararıyla serbest bırakılabilir. yağma. alkol ya da uyuĢturucu veya uyarıcı madde bağımlılığından kurtulmalarına kadar devam eder. hapis cezasına hükmolunur. geçtikten sonra iĢlenen suçlar dolayısıyla uygulanmaz. Tekerrür sebebiyle FAĠLĠN CEZASI ARTIRILMAZ. hükmolunan hapis cezasından indirilir. Daha sonra temel ceza üzerinden ÖNCE ARTIRIMLAR SONA ĠNDĠRĠMLER YAPILIR. Bunun için cezanın infaz edilmiş olması gerekmez. bu cezadan indirim yapılır. mükerrir hakkında cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbiri uygulanır. Bu kiĢilerin tedavisi. CEZANIN BELĠRLENMESĠ VE BĠREYSELLEġTĠRĠLMESĠ Somut olayda önce TEMEL CEZA belirlenir. bu cezanın infaz edildiği tarihten itibaren üç yıl. dolandırıcılık. SINIR DIġI EDĠLME ĠĢlediği bir suç sebebiyle HAPĠS CEZASINA MAHKUM OLAN YABANCIkoĢullu salıverilmeden yararlandıktan ve her halde cezasının infazı tamamlandıktan sonra. uyuĢturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti ile parada veya kıymetli damgada sahtecilik suçları hariç olmak üzere. cezalara ne artırılabilir ne eksiltilebilir ne de değiĢtirilebilir. BAŞKA BİR SUÇ İŞLENMİŞ İSE DE) tekerrür hükümleri uygulanır. güvenlik tedbiri olarak. 43 . Bu kiĢiler. ( AYNI TÜRDEN SUÇ OLMASINA GEREK YOKTUR. Tekerrür hâlinde hükmolunan ceza. Fiili iĢlediği sırada onsekiz yaĢını doldurmamıĢ olan kiĢilerin iĢlediği suçlar dolayısıyla tekerrür hükümleri uygulanmaz. sonraki suça iliĢkin kanun maddesinde seçimlik olarak hapis cezası ile adlî para cezası öngörülmüĢse. SUÇTA TEKERRÜR ( TEKRARLAMA ) VE ÖZEL TEHLĠKELĠ SUÇLULAR Önceden iĢlenen suçtan dolayı verilen hüküm kesinleĢtikten sonra yeni bir suçun iĢlenmesi hâlinde. önceden iĢlenen suçtan dolayı. bir gün yüz Türk Lirası sayılmak üzere. sınır dıĢı iĢlemleriyle ilgili olarak değerlendirilmek üzere derhal ĠçiĢleri Bakanlığına bildirilir. yabancı ülke mahkemelerinden verilen hükümler tekerrüre esas olmaz. Tekerrür hâlinde. 61/10 ) MAHSUP Hüküm kesinleĢmeden önce gerçekleĢen ve Ģahsî hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün hâller nedeniyle geçirilmiĢ süreler. a) BeĢ yıldan fazla süreyle hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde. Daha sonra ise ĠLK ÖNCE TEġEBBÜS en son ise TAKDĠRĠ ĠNDĠRĠM NEDENLERĠ uygulanarak sonuç ceza belirlenir. Kasıtlı suçlarla taksirli suçlar ve sırf askerî suçlarla diğer suçlar arasında tekerrür hükümleri uygulanmaz. alkol ya da uyuĢturucu veya uyarıcı madde bağımlılarına özgü sağlık kuruluĢunda tedavi altına alınmasına karar verilir. yerleĢtirildiği kurumun sağlık kurulunca bu yönde düzenlenecek rapor üzerine mahkeme veya hâkim kararıyla serbest bırakılabilir. Ayrıca. b) BeĢ yıl veya daha az süreli hapis ya da adlî para cezasına mahkûmiyet hâlinde. MAHSUP SADECE BĠR MAHKÛMĠYET ĠÇĠN YAPILIR. Kanunda açıkça yazılı olmadıkça. kasten yaralama. durumu. Adlî para cezasına hükmedilmesi durumunda. suçu meslek edinen kiĢi veya örgüt mensubu suçlu hakkında da uygulanmasına hükmedilir. itiyadi suçlu. Kasten öldürme. ( TCK m. Mükerrirlere özgü infaz rejiminin ve cezanın infazından sonra denetimli serbestlik tedbirinin. Ġlk CEZANIN KESĠNLEġMĠġ OLMASI YETERLĠDĠR. Tekerrür hükümleri.

ORMAN SUÇLARI ĠÇĠN GENEL VE ÖZEL AF ÇIKARILAMAZ. mahkûmiyet kararı verilmesi. zamanaĢımı süresi ilgili suça iliĢkin olarak Kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısına kadar uzar. dava zamanaĢımı kesilir. infaz olunur.Sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa. Dava zamanaĢımını kesen birden fazla nedenin bulunması halinde. zamanaĢımı süresi yeniden iĢlemeye baĢlar. Ancak. Ancak. Kesilme halinde.AF ÖZEL AF: Cezaya bağlı olan veya hükümde belirtilen hak yoksunlukları. KAPSADIĞI SUÇLARIN VE SUÇLULARIN SAYISINA GÖE DEĞĠL. zamanaĢımı süresi son kesme nedeninin gerçekleĢtiği tarihten itibaren yeniden iĢlemeye baĢlar. Dava zamanaĢımı kesildiğinde.SANIĞIN VEYA HÜKÜMLÜNÜN ÖLÜMÜ Sanığın ölümü hâlinde kamu davasının düĢürülmesine karar verilir. 2. izin veya kararın alınmasına veya meselenin çözümüne veya kanun gereğince hakkında kaçak olduğu hususunda karar verilmiĢ olan suç faili hakkında bu karar kaldırılıncaya kadar dava zamanaĢımı durur. hapis ve henüz infaz edilmemiĢ adlî para cezalarını ortadan kaldırır. niteliği itibarıyla müsadereye tâbi eĢya ve maddî menfaatler hakkında davaya devam olunarak bunların müsaderesine hükmolunabilir. DOĞURDUĞU SONUÇLARA GÖRE BELĠRLENĠR. TBMM veya KOCAMA.Suçla ilgili olarak iddianame düzenlenmesi. SÜREKLĠ HASTALIK.M. izin veya karar alınması veya diğer bir mercide çözülmesi gereken bir meselenin sonucuna bağlı bulunduğu hâllerde. ÖZEL AFTA: CEZA HALA TEKERRÜRE ESASTIR VE ADLĠ SĠCĠLDE VARLIĞINI KORUR. 44 . 4.M KARAR VERĠR ) . DAVA ZAMANAġIMI SÜRESĠNĠN DURMASI VEYA KESĠLMESĠ SoruĢturma ve kovuĢturma yapılmasının. Hükümlünün ölümü. ÖZEL AF ĠLE: ADLĠ PARA CEZALARI SONA ERMEZ. kamu davası düĢer.DAVA VE CEZANIN DÜġÜRÜLMESĠ 1. AFFIN GENELLĠĞĠ/ÖZELLĠĞĠ. 1ġüpheli veya sanıklardan birinin savcı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi. 2. özel affa rağmen etkisini devam ettirir. Bir suçla ilgili olarak. müsadereye ve yargılama giderlerine iliĢkin olup ölümden önce kesinleĢmiĢ bulunan hüküm. ORMAN YAKMA. Özel af sadece HAPĠS CEZASININ ĠNFAZINI ORTADAN KALDIRIR.SAKATLIK HALLERĠ ile sınırlı olmak kaydı ile CUMHURBAġKANI KARAR VERĠR) hapis cezasının infaz kurumunda çektirilmesine son verilebilir veya infaz kurumunda çektirilecek süresi kısaltılabilir ya da adlî para cezasına çevrilebilir.ġüpheli veya sanıklardan biri hakkında tutuklama kararının verilmesi. Genel af hâlinde ( GENEL AFFA T. Özel af ile ( ÖZEL AFFA. Halinde. GENEL AFTA: AFFA UĞRAYAN CEZALAR ADLĠ SĠCĠLDEN SĠLĠNĠRLER VE AFFA UĞRAMIġ MAHKUMĠYETLER TEKERRÜRE ESAS OLAMAZ.B.DAVA VE CEZA ZAMANAġIMI DAVA ZAMANAġIMI Kanunda öngörülen süreler içerisinde kamu davası hiç açılmaması durumunda DAVA AÇILMAMASI ve açılmıĢsa da davanın düĢmesini gerektiren sürelere dava zamanaĢımı denilir. YOKETME VE DARALTMA EYLEMLERĠ ORMAN SUÇU SAYILMAKTADIR. 3. hükmolunan cezalar bütün neticeleri ile birlikte ortadan kalkar. 3.

Ģikâyetçi tek taraflı olarak soruĢturmayı veya davayı düĢüremez. (ġikayetin Bölünemezliği) hakkındaki Ģikâyetten vazgeçme. Müebbet veya 10 yıldan fazla hapis gerektiren suçların YURT DIġINDA ĠġLENMESĠ halinde DAVA ZAMANAġIMI HÜKÜMLERĠ UYGULANMAZ.) Soykırım ve Ġnsanlığa KarĢı suçlarda suçun yurt dıĢında iĢlenmiĢ olmasına gerek yoktur. Kanunda aksi yazılı olmadıkça. ZamanaĢımı süresini geçmemek koĢuluyla bu süre. Müebbet. ĠĢtirak hâlinde suç iĢlemiĢ sanıklardan biri diğerlerini de kapsar. NOT: Soykırım ve insanlığa karĢı suçlarda ZAMANAġIMI ĠġLEMEZ !!!! ZAMANAġIM HÜKÜMLERĠNĠN UYGULANAMAYACAĞI SUÇLAR Soykırım Suçu ve Ġnsanlığa KarĢı Suçlarda ve Türk Ceza Kanunu'nun ikinci kitap dördüncü kısmında yer alan "Millite ve devlete KarĢı Suçlar" bakımından. Hüküm kesinleĢinceye kadar vazgeçme mümkündür.CEZA ZAMANAġIMI Kanunda yazılı sürelerin geçmesiyle birlikte CEZANIN ĠNFAZ EDĠLEMEMESĠ sonucunu ortaya çıkaran sürelere ceza zamanaĢımı adı verilir. ġikâyet hakkı olan birkaç kiĢiden birisi altı aylık süreyi geçirirse bundan dolayı diğerlerinin hakları düĢmez. Ģikâyet hakkı olan kiĢinin fiili ve failin kim olduğunu bildiği veya öğrendiği günden baĢlar. CEZA ZAMANAġIMININ KESĠLMESĠ Mahkûmiyet hükmünün infazı için yetkili merci tarafından hükümlüye kanuna göre yapılan tebligat veya bu maksatla hükümlünün yakalanması ceza zamanaĢımını keser. 45 . CEZA ZAMANAġIMI VE HAK YOKSUNLUKLARI Cezaya bağlı olan veya hükümde belirtilen hak yoksunluklarının süresi ceza zamanaĢımı doluncaya kadar devam eder. ceza zamanaĢımı kesilir. müebbet ya da 10 YILDAN FAZLA hapsi gerektirmesi lazım ve YURT DIġINDA ĠġLENMĠġ OLMASI LAZIM. ġikâyetten vazgeçme tek taraflı bir beyan ile hüküm ve sonuç doğurmaz. (Zimmet rüĢvet ve irtikap suçlarının üst sınırı 12 yıldır. Bu bağlamda öncelikle BU SUÇLARIN ağ. Bir suçtan dolayı mahkûm olan kimse üst sınırı iki yıldan fazla hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç iĢlediği takdirde. irtikap gibi -Kamu idaresinin güvenilirliğine karĢı suçlar da var. MÜSADEREDE ZAMANAġIMI Müsadereye iliĢkin hüküm. 4-ġĠKÂYET SoruĢturulması ve kovuĢturulması Ģikâyete bağlı olan suç hakkında yetkili kimse altı ay içinde Ģikâyette bulunmadığı takdirde soruĢturma ve kovuĢturma yapılamaz. kesinleĢmeden itibaren 20 YIL geçtikten sonra infaz edilmez.bu suçlar içerisinde Ağ. Müebbet. Yani Ģüpheli/sanık kabul etmedikçe. rüĢvet. ki bu suçlar içerisinde zimmet. vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez. (ġikayetin Bağımsızlığı) KovuĢturma yapılabilmesi Ģikâyete bağlı suçlarda kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar gören kiĢinin vazgeçmesi davayı düĢürür ve hükmün kesinleĢmesinden sonraki vazgeçme cezanın infazına engel olmaz.

Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir.!!!! Suça ilişkin ihbar veya şikâyet. 46 . Yürütülen soruşturma sonucunda kovuşturma evresine geçildikten sonra suçun şikâyete bağlı olduğunun anlaşılması halinde. Valilik veya kaymakamlığa ya da mahkemeye yapılan ihbar veya şikâyet. yalnız adlî para cezasını gerektiren veya kanun maddesinde öngörülen hapis cezasının yukarı sınırı üç ayı aĢmayan suçların faili. SoruĢturma giderleri ile birlikte. suçtan zarar gören olmasından ileri gelmiĢ ve vazgeçtiği sırada kiĢinin Ģikâyetten vazgeçmiĢ Ģahsî haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamıĢ ise artık hukuk mahkemesinde de dava açamaz. Cumhuriyet savcılığınca yapılacak tebliğ üzerine on gün içinde ödediği takdirde hakkında kamu davası açılmaz. Yurt dışında işlenip ülkede takibi gereken suçlar hakkında Türkiye'nin elçilik ve konsolosluklarına da ihbar veya şikâyette bulunulabilir. İhbar veya şikâyet yazılı veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılabilir. mağdur açıkça şikâyetten vazgeçmediği takdirde. Bir kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı olarak işlendiği iddia edilen bir suç nedeniyle.Kamu davasının düĢmesi. gecikmeksizin ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir. !!! 5. ilgili kurum ve kuruluş idaresine yapılan ihbar veya şikâyet. ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilir. değilse aĢağı sınırını.ÖN ÖDEME UzlaĢma kapsamındaki suçlar hariç olmak üzere. c) Hapis cezası ile birlikte adlî para cezası da öngörülmüĢ ise. b) Hapis cezasının aĢağı sınırının karĢılığı olarak her gün için yirmi Türk Lirası üzerinden bulunacak miktarı. a) Adlî para cezası maktu ise bu miktarı. hapis cezası için bu fıkranın (b) bendine göre belirlenecek miktar ile adlî para cezasının aĢağı sınırını. yargılamaya devam olunur.

AÇILMIġ ĠSE DE DAVA REDDEDĠLĠR.TALEP: Takibi belirli kimselerin talebine bağlı olan suçlarda kovuĢturma yapabilmek için ilgili kimsenin talebi olmadan yargılama yapılamaz. Kamu davası usulü ile takip edilen bir suç için yapılan kovuĢturmada suçun takibi Ģikâyete bağlı bir suç olduğu anlaĢılırsa bu halde MAĞDUR ġĠKAYETTE BULUNMADIKÇA kovuĢturmaya devam edilemez. Ancak daha önceki muhakemeye iliĢkin yeni ve ciddi bir delil bulunmuĢ ise yeniden yargılama yapılabilir. Ancak failin ve fiilin öğrenilmesi zamanaĢımı süresini geçemez. Bu süre hak düĢürücü süredir. Örn: Basın kanunu kapsamında iĢlenen suçlarla ilgili olarak suç teĢkil eden eylemin öğrenilmesi veya basılı eserin ilgili makama tesliminden itibaren günlük süreli yayınlarda 2 AY içinde dava açılmalıdır. DAVA ġARTLARI OLMADAN DAVA AÇILAMAZ. 6.DAVA SÜRESĠ: Ceza kanununda kural olarak dava süresi bulunmazken bir takım suçlar için dava açma süresi öngörülmüĢtür.ĠHBAR VE ġĠKÂYET: Kamu davasına konu suçlarda yani devletin re sen araĢtırma yaptığı suçlarda suç teĢkil eden durumun ilgili makamlarca öğrenilmesi ile birlikte soruĢturma kendiliğinden baĢlamaktadır. 4. Bu dava süreleri içerisinde dava açılmazsa artık bu andan sonra o eyleme iliĢkin olarak dava açılamayacaktır. Bu süreler hak düĢürücü sürelerdir. Bir suça ancak bir ceza kuralının bir yansıması olarak ikinci yargılama yapmak mümkün değildir. Bu talep yok ise yargılama yapılamaz. Yurt dıĢında iĢlenip de ülkede takibi gereken suçlarlarla ilgili olarak Türk elçiliği ve Konsolosluklara da ihbarda bulunulabilir. 47 . ġikâyet olmadan soruĢturmaya baĢlanamaz. Bir ceza davasının açılması için bir takım maddi ve Ģekli Ģartların bulunması gerekmektedir. DAVA ġARTLARI 1. 3. Valilik veya kaymakamlık ya da mahkemelere yapılan Ģikâyet ve ihbarlar ilgili Cumhuriyet BaĢsavcılığına gönderilir. 2. Örn.CEZA MUHAKEMESĠ HUKUKU Ceza muhakemesi suç haberinin alınması ile baĢlayıp yargılama sonucunda sanık hakkında bir hüküm verilmesine kadar geçen süreci ifade etmektedir.KESĠN HÜKÜM: Bir eylem hakkında daha önceden yargılama yapılmıĢ ve nihayet bir yargı organı tarafından hüküm verilmiĢ ise artık aynı eylem hakkında ikinci bir yargılama yapılamaz. Takibi mağdurun Ģikâyetine bağlı olan suçlarda mağdur failin veya suç teĢkil eden fiilin bilindiği ya da öğrenildiği andan itibaren 6 AY içinde Ģikâyetçi olmalıdır. Yurt dıĢında Türkiye aleyhine iĢlenen suçlarda yabancının yargılanması için Adalet Bakanı nın talebinin olması gerekir. Ġhbar ve Ģikâyet yazılı ya da sözlü yapılabilir. Bu Ģartlara DAVA ġARTLARI adı verilmektedir. Ġhbar ve Ģikâyetin yapılacağı makam: Cumhuriyet BaĢsavcılığına veya kolluk makamlarına yapılabilir. Eğer açılmıĢ ise davanın reddi gerekmektedir. Mevcut bir yargılamanın bulunması bir dava engelidir. Artık bu sürenin geçmesinden sonra dava açılamaz.ĠZĠN: Bazı suçlarda yargılama yapılabilmesi için belli makamlardan izin alınması gerekmektedir. YARGILAMA SIRASINDA BU DURUM ORTAYA ÇIKAR ĠSE ġART GERÇEKLEġMEZ ĠSE DÜġME KARARI VERĠLĠR. Ancak Kanunda takibi mağdurun Ģikâyetine bağlı tutulan suçlar için mutlak surette mağdurun Ģikâyeti gerekmektedir. Örneğin memurların görevleri nedeniyle iĢlemiĢ oldukları suçlardan ötürü yargılanmaları için ilgili makamlardan kovuĢturma izni almak gerekmektedir. 5.AÇILMIġ BĠR DAVA BULUNMAMASI: Bir eylem hakkında devam eden bir yargılama var ise bu yargılamanın varlığı sebebiyle ikinci bir dava açılamaz.

Öncelikle milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılması gerekmektedir. Öncelikle Cumhuriyet Savcısı tarafından ön ödeme yolu denenmeden dava açılamaz. kovuĢturma aĢamasına geçilmektedir. Ancak öncelikle kaçaklık halinin tespiti ve karara bağlanması gerekmektedir. Ancak iddianamenin kabulünden sonra baĢlayacak olan kovuĢturma aĢamasında yargılama için ilk ve belki de en önemli unsur SANIĞIN HAZIR BULUNMASIDIR.Gaiplik: Bütün arama ve tebligatlara rağmen sanık bulunamıyor ise bu durumda gaiplik söz konusudur. Ancak daha önce sorgusu yapılmıĢ ise her türlü karar verilebilir.SANIĞIN AKIL HASTASI OLMAMASI: Suç iĢledikten sonra akıl hastalığına yakalanan kimse hakkında dava açılmıĢ olsa dahi yargılama yapılamaz.M TARAFINDAN KALDIRILMASI GEREKMEKTEDĠR. Bu halde yargılama yapılabilir ancak hüküm verilemez. . KARARLARI ĠÇĠN SANIĞIN SORGUSUNUN YAPILMASI 2. SANIK HAKKINDA ELDEKĠ DELĠL DURUMUNA GÖRE MAHKÛMĠYET DIġINDA BĠR KARAR VERĠLEMESĠ DURUMU SÖZ KONUSU ĠSE SORGUSU YAPILMAMIġ OLSA DAHĠ SANIĞIN YOKLUĞUNDA HÜKÜM VERĠLEBĠLĠR. . Ceza davasının açılması ile birlikte soruĢturma aĢamasından kovuĢturma aĢamasına geçilmiĢ olur. Bu aĢamada açılmıĢ olan ceza davasında yargılama yapılabilmesi için gerekli olan Ģartlara da YARGILAMA ġARTLARI adı verilmektedir. Ancak yargılama bakımından Ģart olan Ģey suç iĢledikten sonra akıl hastalığının ortaya çıkmasıdır. Fail suç iĢlediği sırada akıl hastası ise bu durumda genel hükümler uyarınca kusurluluğu kaldıran ya da azaltan bir neden söz konusu olur ve genel hükümlere göre bir değerlendirme yapılır. Eğer dava açılmıĢ ise iddianamenin iadesi gerekmektedir.M. Sadece MAHKÛMĠYET ZORUNLUDUR. tutuklanamaz ve yargılanamaz ) YARGILAMA YAPILABĠLMESĠ ĠÇĠN MĠLLETVEKĠLĠ DOKUNULMAZLIĞININ T. ĠDDĠANAMENĠN KABULÜYLE birlikte. ( Bu iki istisna dıĢında parlamenterler tutulamaz.B. 3. 48 .Kaçaklık: Hakkındaki kovuĢturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yurt içinde saklanan veya yurt dıĢında bulunan ve bu nedenle mahkeme tarafından kendisine ulaĢılamayan kiĢidir. Maddesindeki durumlarda yargılama yapılabilir.7. Kaçak hakkında zamanaĢımı süresi DURUR. Sanık hazır bulunmadan yargılama yapılması üç halde mümkündür: . Yokluk halinde sanık daha önceden sorguya çekilmiĢ ise ve mahkeme sanığın duruĢmaya gelmesini zorunlu görmemiĢ ise sanığın yokluğunda yargılama yapılabilir.GEÇĠCĠ YASAMA DOKUNULMAZLIĞININ OLMAMASI: Bir milletvekili ( ya da dıĢarıdan atanan bakan ) hakkında dava açılmıĢ olsa bile yargılama yapılamaz. Bu halde sanığa ulaĢmak ve hatta zorla getirmek mümkündür. Kaçak sanığın daha önce sorgusu yapılmamıĢ ise mahkûmiyet kararı verilemez. Oysa gaiplik durumundan hiçbir surette sanığa ulaĢılamamaktadır. YARGILAMA ġARTLARI 1. Kaçak sanık hakkında kovuĢturma yapılabilir.ÖN ÖDEME: Ön ödemeye konu suçlarda ön ödeme yolu uygulanmadan yargılama yapılamaz. Ancak AGIR CEZAYI GEREKTĠREN SUÇÜSTÜ HALĠNDE VE SEÇĠMLERDEN ÖNCE SORUġTURMASINA BAġLANMIġ OLMASI KAYDI ĠLE ANAYASANIN 14.SANIĞIN HAZIR BULUNMASI: Ceza dava açılabilmesi için failin ve fiilin bilinmesi ve bunların iddianamede yer alması yeterlidir.Yokluk: Sanığın duruĢmaya gelmemesi durumunu ifade etmektedir.

Bu sebeple suç iĢlemiĢ olsa dahi insanlık Ģeref ve haysiyetine uygun bir muameleye tabi tutulmalıdır.ĠNSAN ġEREF VE HAYSĠYETĠNE SAYGI: Ceza yargılamasının asli unsuru Ģüpheli/ sanık olmakla birlikte bu kimse yargı organları elinde bir suje anlamsız bir konu olmaktan öte. 4.DAVASIZ YARGILAMA OLMAZ ĠLKESĠ: Yargılama yapılabilmesi. Bu ilkeden hareketle bir mahkumiyet 49 . Savcısı olayı takip etmek. Ġddianame hazırlanmadan bir mahkemenin her hangi bir konu hakkındaki davaya bakması mümkün değildir. talimat almadan objektif olarak Anayasa ve kanunlara uygun bir biçimde vicdanı kanaatine göre karar verebilmesi ve davanın taraflarından her hangi birisini üstün tutmadan bir hüküm vermesini ifade eden ilkedir.DOĞRUDAN DOĞRUYALIK.MERAM ANLATMA ĠLKESĠ: ġüpheli veya sanığın kendisini savunması ve kendi masumiyetini ispat yönünde delil gösterebilmesi ve bu savunma hakkının hiçbir surette kısıtlanamamasını ifade eder.4. Bu Ģartlar tamam olmadan yargılama yapılamaz. Hakim gerek maddi delilleri ve gerekse tanıkları doğrudan doğruya görmeli. Bu mahkeme sonuçlanıncaya kadar yargılama yapılamaz.HUKUK DEVLETĠ: Suç soruĢturmasında ve suç kovuĢturmasında asıl olan ilke hukuk devletidir.YÜZ YÜZELĠK: Ceza yargılamasında hâkim bütün delilleri vasıtasız olarak değerlendirmek ve sanık tanık ve diğer kiĢileri vasıtasız olarak dinlemekle karar vermelidir. Ancak baĢka bir mahkemede dava açılmamıĢ ise ceza mahkemesi ceza kanunu hükümlerine göre karar verebilir. CEZA MUHAKEMESĠNE HÂKĠM OLAN ĠLKELER CEZA YARGILAMASI ĠLKELERĠ 1. Tamamlanması beklenen Ģartın gerçekleĢmeyeceği imkansızlaĢır ise ( örn. suçlu olsa/ suç Ģüphesi altında olsa dahi sırf insan olması sebebiyle belirli haklara sahip olan ve bu haklarına saygı gösterilmek zorunda olan bir varlıktır.KOVUġTURMA MECBURĠYETĠ: Suç ihbarı veya Ģikayetinin alınmasından sonra ister kamu davasına isterse takibi Ģikayete bağlı bir suç olsun C. sanığın akıl hastalığının iyileĢmeyeceğinin anlaĢılması gibi…) bu halde artık DÜġME KARARI verilir. kovuĢturma aĢamasının baĢlaması için C. Nitekim susma hakkı ve yasak sorgu usulleri ile elde edilen delillere dayanılma yasağı bu ilkenin yansımalarıdır. ĠNSAN HAKLARINA ĠLĠġKĠN ĠLKELER 1. delillere ulaĢmak ve bir soruĢturmak yapmak ve nihayet yeterli suç Ģüphesine ulaĢmıĢ ise dava açmak zorunda olması kovuĢturma mecburiyetinin bir sonucudur.BEKLETĠCĠ MESELENĠN ÇÖZÜLMÜġ OLMASI: Yargılamayı yapan mahkemenin iĢin görülmesi sırasında kendi uzmanlık alanı dıĢında bir sorun ( örneğin sanığın gerçek yaĢının tespiti ile ilgili olarak baĢka bir mahkemede dava açılmıĢ olması ) ile karĢılaĢması durumunda konuyu ilgili mahkemeye gönderir.ġÜPHEDEN SANIK YARARLANIR: Suçluluğu mahkeme kararı ile sabit oluncaya dek hiç kimsenin suçlu sayılamayacağını ifade eden ilkedir. 2. 3. 3. emir. Bu Ģartların bir bütün halinde bulunmaması durumunda mahkemece DURMA KARARI verilir. Savcısı tarafından bir iddianame hazırlanarak dava açılması gerekmektedir. Gerçekte hukuk devleti ilkesi kural koyanların ve kanunları uygulayan organların öncelikle bu kurallara kendilerinin uymasını zorunlu kılan bir ilkedir. Sanık hakkında gaiplik kararı verilmesi. Yargı organları yargılama yaparken hukuk devleti ilkelerine anayasa ve kanunlara uygun olarak hareket etmelidirler. 2. duymalı ve bizzat incelemelidir. 5. Bütün iĢlemler hukuk kuralları dâhilinde insanlık Ģeref ve haysiyetine uygun olmalıdır. Yargılama Ģartlarının bir bütün olarak bulunması zorunludur.BAĞIMSIZ VE TARAFSIZ HÂKĠM ĠLKESĠ: Hâkimin hiçbir baskı altında kalmadan.

Ġlk derece mahkemeleri KALDIRILIR.ĠSTĠNAF ( ĠKĠNCĠ DERECE ) MAHKEMELERĠ: Kanunda var olmakla birlikte henüz istinaf mahkemeleri kurulmamıĢtır. AĞIR CEZA MAHKEMESĠ: Kanunların ayrıca görevli kıldığı durumlar saklı kalmak üzere. Çünkü asıl olan masumiyettir ve masumiyetin %1 ihtimal bile olsa korunmasıdır. ASLĠYE CEZA VE AĞIR CEZA MAHKEMELERĠNDE yapılan duruĢmalarda CUMHURĠYET SAVCISI BULUNUR.KIYAS SERBESTĠSĠ: Ceza Hukukunda suç ve ceza içeren hükümlerde kıyas kesin bir biçimde yasak olmasına rağmen.YARGITAY: Hukuk ve ceza mahkemeleri tarafından verilen ve kanunda baĢka mercilere verilmeyen hüküm ve kararların son inceleme yeridir. ağırlaĢtırılmıĢ müebbet. Adalet Bakanlığının önerisi ve HSYK KARARI ĠLE Sulh ceza ve Asliye Ceza Mahkemeleri TEK HÂKĠMLĠDĠR. Ayrıca YARGITAY BAġKAN VE ÜYELERĠNĠN. istinaf mahkemeleri ve temyiz mahkemesi ( YARGITAY ). ASLĠYE CEZA MAHKEMESĠ: Esas görevli olan mahkemedir. 1. Bunlar. 3.ĠLK DERECE MAHKEMELERĠ: Ceza yargılamasının ilk derece mahkemeleri Sulh Ceza. Hukuk ve ceza mahkemelerinin temyiz mahkemesidir. %1 dahi olsa Ģüphe sanık lehine değerlendirilerek beraat kararı verilmelidir.YARGITAY C.kararı verilebilmesi için sanığın suçu iĢlemiĢ olduğuna dair %100 bir kanaate ulaĢılması zorunludur. Kurulma ve kaldırılma usulü ilk derece mahkemelerinde olduğu gibidir. Ġlk derece mahkemeleri her il merkezi ile bölgelerin coğrafi durumları ve iĢ yoğunluğu göz önüne alınarak HSYK ( Hakim ve Savcılar Yüksek Kurulu )nın görüĢü alınarak ADALET BAKANLIĞINCA KURULUR. 6. Sulh ceza ve agır ceza mahkemelerinin görevleri dıĢında kalan bütün iĢlere asliye ceza mahkemeleri bakar. Bu mahkemeler 2004 öncesinde Devlet Güvenlik Mahkemelerinin baktığı türden suçlara bakmaktadır. Ağır Ceza Mahkemeleri kategorisi içerisinde bir kısım mahkemeler de ÖZEL YETKĠLĠ AĞIR CEZA MAHKEMELERĠDĠR. AGIR CEZA MAHKEMESĠ ĠSE ÜÇ HÂKĠMLĠDĠR. Nitelikli Dolandırıcılık. müebbet ve 10 YILDAN FAZLA hapis cezasını gerektiren suçlarla Yağma. Kural olarak ilk derece mahkemelerine karşı başvurulabilecek üst yargı yolu istinaf olacaktır. 250. BaĢsavcısı ve vekilinin iĢlemiĢ olduğu KĠġĠSEL suçlardan dolayı yargılamayı yapacak olan 50 . Ayrıca Cumhuriyet Savcısının yokluğunda ya da iĢ yoğunluğu halinde SULH CEZA HAKĠMĠ BÜTÜN SORUġTURMA ĠġLEMLERĠNĠ YAPMAYA YETKĠLĠDĠR. 2. Ceza Muhakemesi Hukukunda. Bu mahkemeler kurulduktan sonra YARGITAY bir içtihat mahkemesi haline gelecektir. Ġrtikap. Bu mahkemeler kurulduğunda ispat ve hukuka uygunluk incelemesi yapacaktır. Hileli iflas. Resmi Belgede Sahtecilik suçlarına bakar. Asliye Ceza ve Ağır Ceza Mahkemeleridir. SULH CEZA MAHKEMESĠ: 2 YIL ( dahil ) ve altında hapis cezaları ve bu cezalarla birlikte adli para cezaları ve sadece adli para cezalarına ve güvenlik tedbirlerine iliĢkin konular bakar. Bu suçlar CMK m. bir konu hakkında kanun tarafından sınırlı bir hüküm bulunmadıkça ve istisnai bir hükme yer verilmedikçe kural olarak KIYAS SERBESTTĠR. ilk derece mahkemeler. de sayılan devlete karĢı suçlar ve cebir ve veya tehdit ile iĢlenen örgütlü suçlardır. CEZA MAHKEMESĠ TEġKĠLATI Mahkemeler üçe ayrılmaktadır.

e) ġüpheli.M. ( Anayasa m. sanık veya mağdur ile aralarında evlât edinme bağlantısı varsa. Bu kimselerin görev ile ilgili suçlarından dolayı YÜCE DĠVAN da yargılandığına dikkat etmek gerekmektedir.HÂKĠM: Ġddia ve savunmaları değerlendirerek uyuĢmazlık konusunda bir karar vermekle görevli ve yetkili kimseye hâkim adı verilir. Yine. a) Suçtan kendisi zarar görmüĢse. ÖDENEK. soru sorulamaz veya her hangi bir beyanda bulunulamaz. Bu amaç için bir takım düzenlemeler yapılmıĢtır. sanık veya mağdur ile aralarında ikinci derece dahil kayın hısımlığı varsa. b) Sonradan kalksa bile Ģüpheli. Tarafsızlık: Hakimin yargılamanın taraflarına eĢit mesafede ve objektif olmasını ifade eder.M de görüĢme yapılamaz. ve diğer ÖZLÜK HAKLARINDAN YOKSUN KILINAMAZ. karar ve iĢlemleri hakkında görüĢ yayınlayamayacağı düzenlenmiĢtir. ( ilk derece mahkemesinde hüküm veren hakim Yargıtay da görevlendirildiğinde ilk derece mahkemesinde vermiĢ olduğu kararın temyizine katılamaz ) 51 . kendileri istemedikçe 65 yaşından önce emekliye ayrılamaz. h) Aynı davada tanık veya bilirkiĢi sıfatıyla dinlenmiĢse. Ģüpheli. d) ġüpheli. sanık veya mağdur ile aralarında üçüncü derece dahil kan hısımlığı varsa. Hâkimlik görevini yapamaz. Hiçbir organ makam veya merci ve kişi yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hâkimlere emir ve talimat veremez. CEZA MUHAKEMESĠNDE KĠġĠLER A. tarafsızlığı sağlamak amacıyla yargılamaya katılamayacağı durumlar açıkça Ceza Muhakemesi Kanununda düzenlenmiĢtir.Bir karar veya hükme katılan hâkim. kovuĢturmanın baĢlamasıyla birlikte hüküm kesinleĢinceye kadar hakim ve mahkemenin hüküm. Bunlardan ilke hakimin bazı hallerde davaya bakmasının yasak olmasıdır.makam YARGITAYDIR. bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa. Ģüpheli veya sanık müdafiliği veya mağdur vekilliği yapmıĢsa. yüksek görevli mahkemece bu hükme ilişkin olarak verilecek karar veya hükme katılamaz. YARGILAMAYA KATILAMAYACAK HÂKĠM . genelge gönderemez. Yine basın yayın organları da. Bu durumda. Bağımsızlık: Hâkimlerin hiç kimseden emir almamasını ifade eder. 1. tavsiye ve telkinde bulunamaz. HAKĠMĠN DAVAYA BAKMASI YASAK OLAN HALLER: GÖREV SUÇLARINDAN DOLAYI Hâkim. 138 ) Görülmekte olan bir dava hakkında T. sanık veya mağdur ile aralarında evlilik. Sulh ve Asliye Ceza Mahkemelerinde tek hâkim bulunurken Ağır Ceza Mahkemesinde üç hâkim ( toplu mahkeme ) bulunmaktadır. Hakimler azlolunamaz. AYLIK. SINIFA AYRILMIġ HAKĠM VE SAVCILARIN YARGILANMASI ĠSE YARGITAY TARAFINDAN YAPILIR. vesayet veya kayyımlık iliĢkisi bulunmuĢsa ( NĠġANLILIK SAYILMAMIġ !!!! ) c) ġüpheli.B. sanık veya mağdurun kan veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyundan biri ise. adlî kolluk görevi. f) Evlilik sona ermiĢ olsa bile. g) Aynı davada Cumhuriyet savcılığı. hakimin tarafsız olamayacağı öngörülmekte ve hiç kimse talep etmese de bizzat kendi kendine çekinmesi zorunlu görülmektedir. Hâkim bağımsız ve tarafsız olmalıdır.

( Temyiz aĢamasında dahi ) . duruĢma tekrarlanır. . görevli mahkemeyi ortak yüksek görevli mahkeme belirler. 52 . Red istemi: süresinde yapılmamış ise. ÇekilmemiĢ ise .Aynı işte soruşturma evresinde görev yapmış bulunan hâkim ( örn. . Bu sayılan. kovuşturma evresinde görev yapamaz. REDDĠ ĠSTENEN HAKĠM RED ĠSTEMĠ HAKKINDA KARAR VERĠLĠNCEYE KADAR SADECE GECĠKMESĠNDE SAKINCA BULUNAN ĠġLERĠ YAPABĠLĠR. . asliye veya ağır ceza mahkemelerinden hangisinin bakacağını belirleyemeye yarayan kurallara görev kuralları ya da madde bakımından yetki kuralları adı verilir. YASAK HALLERDE HAKĠM YARGILAMANIN HER AġAMASINDA ÇEKĠLEBĠLĠR. Yani suça sulh. Red sebebi sonradan ortaya çıkmıĢ ya da öğrenilmiĢ ise duruĢma ya da inceleme bitinceye ve nihayet öğrenilmesinden itibaren 7 gün içinde red istemi yapılmalıdır.Yargılamanın yenilenmesi halinde. . Soruşturma işlemlerini sulh ceza hakimi yapmışsa ve daha sonra bu hakim kovuşturmayı yapacak mahkemede görevlendirilmişse ) .Madde bakımından yetki ( görev ) kamu düzenine iliĢkindir. önceki yargılamada görev yapan hâkim. MAHKEMELERĠN ( HAKĠMLERĠN ) YETKĠLERĠ 1. Hakimin tarafsızlığından Ģüphe duyulan hallerde red istemi süreye bağlıdır. Örneğin hâkimin niĢanlısı sanık ise bu durumda yasak sebebi olmamakla birlikte tarafsızlıktan Ģüphe duyulan bir hal vardır ve hakim reddedilebilir. Bölge Adliye Mahkemelerinde ( İSTİNAF ) duruşmalı işlerde görevli hakimin inceleme raporu okununcaya ve diğer hallerde ise inceleme başlayıncaya kadar red istemi yapılmalıdır. Red istemi reddi istenen hakimin mensup olduğu mahkemeye yapılır. Bu hallerde ilk derece mahkemesinde sanığın sorgusundan önce. Hâkimin davaya bakmasının yasak olduğu haller dıĢında hakimin tarafsızlığından Ģüphe edilen durumlarda da hakimin reddi istenebilir. SAVCISI. gecikmesinde sakınca bulunan hâl nedeniyle yapılmıĢ iĢlemler dıĢında. Hakimin reddine iliĢkin hükümler ZABIT KATĠBĠ ve BĠLĠRKĠġĠ hakkında da uygulanır. Ret isteminin kabulüne karar verildiğinde. red sebebi ve delil gösterilmemiş ise ve red istemi duruşmayı uzatmak amacıyla yapılmış ise geri çevrilir. Ancak hakim çekinmemiĢ ise bu hallerde taraflar da hakimi reddedebilirler.. Red istemi hakkında yapılan görüĢmeye reddi istenen hakim katılamaz.MADDE BAKIMINDAN YETKĠ ( GÖREV ) Bir suça hangi mahkemenin bakacağını gösteren kurallardır.Hakim kendiliğinden dikkate almak zorundadır. YASAKLIK ve YARGILAMAYA KATILINAMAYACAK HALLERDE hâkim bizzat çekinmek zorundadır. ġüpheli. C. taraflar da mahkemenin her aşamasında görev itirazında bulunabilirler.Mahkemenin her aşamasında ileri sürülebilir. Mahkemelerin görevi KANUN ile BELĠRLENĠR. Yasak haller sınırlayıcı olarak kanunda sayılmakla birlikte tarafsızlığından Ģüphe edilen haller sayılmamıĢtır. aynı işte görev alamaz.Görev konusunda mahkemeler arasında uyuĢmazlık çıktığında. katılan veya vekili hâkimi çekilmeye davet edebilir. sanık veya müdafii.

davayı gören mahkemenin görevini aĢtığı veya dıĢında kaldığı anlaĢılırsa. Adlî yargı içerisindeki mahkemeler bakımından verilen görevsizlik kararlarına karĢı itiraz yoluna gidilebilir. . ülkede yayımlanan bir basılı eserle iĢlenmiĢse yetki. aynı eserin birden çok yerde basılması durumunda suç. Ve bağlantı olan durumlarda ORTAK GÖREVLĠ YÜKSEK MAHKEMEDE DAVA AÇILIR. eserin yayım merkezi olan yer mahkemesine aittir. SUÇUN ĠġLENDĠĞĠ YER BELLĠ DEĞĠLSE AġAĞIDAKĠ SIRA TAKĠP EDĠLEREK YETKĠLĠ MAHKEME BELĠRLENĠR . GÖREVSĠZLĠK KARARI VERĠLEMEYECEK HÂL DuruĢmada suçun hukukî niteliğinin değiĢtiğinden bahisle görevsizlik kararı verilerek dosya alt dereceli mahkemeye gönderilemez. Yer bakımından yetki itirazları DURUġMA BAġLANGICINDA VE ĠDDĠANAME OKUNMADAN ÖNCE YAPILMALIDIR. . . 53 . kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği ve zincirleme suçlarda son suçun işlendiği yer mahkemesi yetkilidir. Ancak. Kovuşturma evresinin her aşamasında. suçun iĢlendiği yer mahkemesine aittir. Çünkü görev kamu düzenine iliĢkindir.Suçun iĢlendiği yer belli değilse. görevli olmayan hâkim veya mahkemece yapılan iĢlemler hükümsüzdür. o yer mahkemesi de yetkilidir. Görsel ve işitsel yayın.TeĢebbüste son icra hareketinin yapıldığı.SoruĢturulması ve kovuĢturulması Ģikâyete bağlı olan hakaret suçunda eser. mahkeme bir kararla iĢi görevli mahkemeye gönderir. Ancak suç üst mahkemenin görevine giriyorsa DOSYA ÜST MAHKEMEYE GÖNDERĠLĠR. . GÖREVLĠ OLMAYAN HÂKĠM VEYA MAHKEMENĠN ĠġLEMLERĠ Yenilenmesi mümkün olmayanlar dıĢında ( dinlenen tanığın ölmüĢ olması.Ġddianamenin kabulünden sonra. . bu suç için eserin basıldığı yer mahkemesi de yetkilidir.Mahkemenin bu suretle de belirlenmesi olanağı yoksa. 2. eserin yayım merkezi dışındaki baskısında meydana gelmişse. akıl hastası olması gibi durumlar dıĢında ). .ġüpheli veya sanığın Türkiye'de yerleĢim yeri yoksa Türkiye'de en son adresinin bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir. iĢin. Suçlar ya da failler arasında bağlantı var ise bağlantı söz konusu olur. o yer mahkemesi de yetkilidir. suçun iĢlendiği yer dıĢında tutuklu veya hükümlü bulunuyorsa.YER BAKIMINDAN YETKĠ: Bir suça hangi yerdeki ( coğrafi olarak ) mahkeme veya hakimin bakacağını gösteren kurallar da yer bakımından yetki kurallarıdır. bağlantılı ceza davalarının birleştirilmesine veya ayrılmasına yüksek görevli mahkemece karar verilebilir.Görsel veya işitsel yayınlarda da yayın merkezi mahkemesi yetkilidir. mağdurun yerleşim yerinde veya oturduğu yerde dağıtılmışsa. yakalanmamıĢsa yerleĢim yeri mahkemesi yetkilidir.Suç. ilk usul iĢleminin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir. mağdurun yerleşim yerinde ve oturduğu yerde işitilmiş veya görülmüşse o yer mahkemesi de yetkilidir. Davaya bakmak yetkisi. Ģüpheli veya sanığın yakalandığı yer. Mağdur.

bölge adliye mahkemelerinde incelemenin baĢlamasından ve duruĢmalı iĢlerde inceleme raporunun okunmasından önce bildirir. yetkili hâkim veya mahkemeyi belirler. Bu iĢlemler kural olarak geçerlidir. davanın naklini Adalet Bakanı. FARKLI YARGI KOLLARI ( ADLĠ-ĠDARĠ-ASKERĠ YARGI ) ARASINDAKĠ GÖREV UYUġMAZLIĞINI UYUġMAZLIK MAHKEMESĠ ÇÖZER. sadece yetkisizlik nedeniyle hükümsüz sayılmaz. Bir hâkim veya mahkeme. Yetkisizlik kararlarına karĢı itiraz yoluna gidilebilir. Yargıtay dan talep eder. 54 . HAVA VE DEMĠRYOLU TAġITLARINDA VEYA BU TAġITLARLA ĠġLENEN SUÇLARDA YETKĠ Suç. . suçun iĢlendiği yere en yakın veya geminin Türkiye'de ilk uğradığı limanın bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.DENĠZ. Bu aĢamalardan sonra yetkisizlik iddiasında bulunulamayacağı gibi mahkemeler de bu hususta re'sen karar veremez.TESCĠLLĠ OLDUKLARI YER VEYA UĞRADIKLARI ĠLK YER MAHKEMESĠ . bunların ilk ulaĢtığı yer mahkemesi de yetkilidir. YETKĠSĠZLĠK ĠDDĠASI Sanık. ilk derece mahkemelerinde duruĢmada sorgusundan. ADLĠ YARGI ĠÇĠNDEKĠ HUKUK UYUġMAZLIĞINI YARGITAY ÇÖZER. yabancı bayrağı taĢıyan bir gemi tarafından Türk kara suları dıĢında iĢlendiği takdirde. geminin ilk uğradığı Türk limanında veya bağlama limanında bulunan mahkeme yetkilidir. YETKĠLĠ OLMAYAN HÂKĠM VEYA MAHKEMENĠN ĠġLEMLERĠ Yetkili olmayan hâkim veya mahkemece yapılan iĢlemler. Yetkisizlik iddiasına iliĢkin karar. DAVANIN NAKLĠ Yetkili hâkim veya mahkeme. hava veya demiryolu taĢıtlarında ya da bu taĢıtlarla iĢlenen suçlarda. ilk derece mahkemelerinde sanığın sorgusundan önce.Türk bayrağını taĢıma hakkına sahip olan hava taĢıtları ile demiryolu taĢıtları için. bölge adliye mahkemelerinde duruĢmasız iĢlerde incelemenin hemen baĢlangıcında.Ülke içerisinde deniz. yüksek görevli mahkeme. Türk bayrağını taĢıma yetkisine sahip olan bir gemide veya böyle bir taĢıt Türkiye dıĢında iken iĢlenmiĢse. davanın baĢka yerde bulunan aynı derecede bir mahkemeye nakline karar verir. yetkili olmasa bile. Birkaç hâkim veya mahkeme arasında olumlu veya olumsuz yetki uyuşmazlığı çıkarsa. VE CEZA MAHKEMESĠ ARASINDAKĠ GÖREV YARGITAY DAĠRELERĠ ARASINDAKĠ GÖREV UYUġMAZLIĞINI YARGITAY BÜYÜK GENEL KURULU ÇÖZER. hukukî veya fiilî sebeplerle görevini yerine getiremeyecek hâlde bulunursa. ortak yüksek görevli mahkeme. . yetkisizlik iddiasını. gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde. yargı çevresi içerisinde gerekli iĢlemleri yapar. duruĢmalı iĢlerde inceleme raporu okunmadan önce verilir.Çevreyi kirletme suçu. KovuĢturmanın görevli ve yetkili olan mahkemenin bulunduğu yerde yapılması kamu güvenliği için tehlikeli olursa.

Kimlik bilgilerini söylemek zorundadır. vazgeçerse veya ölürse KATILMA SONA ERER. E. C. tercüman yardımından faydalanma hakkı. suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kiĢiler ile malen sorumlunun ilk derece yargılanmasında hüküm verilinceye kadar Ģikayetçi olduklarını bildirerek kamu davasına müdahil olmalarına KATILMA.KATILAN CUMHURĠYET SAVCISINDAN AYRI OLARAK TEMYĠZ YOLUNA BAġVURABĠLĠR. . D. kovuĢturma evresinde suç Ģüphesi altında bulunan kimseye ise SANIK adı verilir. Savcı dava açtıktan sonra bunu devlet adına temsil ve takip eder.Temyiz aĢamasında KATILMA OLMAZ. maddî ve malî sorumluluk taĢıyarak hükmün sonuçlarından etkilenecek veya bunlara katlanacak kiĢiye MALEN SORUMLU denir.Katılma dilekçe veya sözlü baĢvuru ile olur. Ġddianamenin mahkemece kabul edilmesiyle birlikte KOVUġTURMA AġAMASI BAġLAR. . Mağdur. KAMU DAVASI AÇILMIġ OLUR. Bu yönü itibariyle susma hakkı mutlak ve sınırsız değildir.Katılma DAVAYI DURDURMAZ. Sanık sadece KĠMLĠK BĠLGĠLERĠ KONUSUNDA SUSMA HAKKINI KULLANAMAZ.SANIK SoruĢturma evresinde suç Ģüphesi altında bulunan kimseye Ģüpheli. kendi lehine delil araĢtırılmasını isteme hakkı. bu Ģekilde müdahil olanlara ise KATILAN adı verilir. katılanın haklarını takip etmek üzere davaya katılabilirler.Katılan.Mirasçılar.B. ) da suç nedeniyle mağdur durumda olmakla birlikte ceza yargılamasında bu kimselere Suçtan Zarar Gören denilmektedir. .MALEN SORUMLU VE KATILAN Yargılama konusu iĢin hükme bağlanması ve bunun kesinleĢmesinden sonra. (C. Savcılar hakimler gibi tam bağımsız değildir. Bunun dıĢındaki bütün soru ve konularda susma hakkını kullanabilir.MAĞDUR VE ġĠKÂYETÇĠ Suç teĢkil eden fiil ile hukuken korunmuĢ olan bir hakkı zedelenen gerçek veya tüzel kiĢiye mağdur adı verilir. . 55 . susma hakkı. yakınlarını durumunu bildirme hakkı vardır. . Takibi için mağdurun Ģikâyetinin zorunlu olduğu suçlarda yetkili makamlara Ģikayette bulunan kimseye Ģikayetçi adı verilir.SAVCI Suç ihbarı-Ģikayeti haber alındıktan sonra soruĢturma baĢlatan ve bu kapsamda soruĢturma konusu ile ilgili Ģüphelinin lehine ve aleyhine delilleri toplayan ve nihayet yeterli suç Ģüphesine ulaĢtığından görevli ve yetkili mahkeme nezdinde kamu adına dava açan kimsedir. Sanık kimliğine iliĢkin bilgileri söylemek zorundadır.Katılma anından sonraki tebligatlar KATILANA da yapılır. ) . . Bu aĢamadan sonra Ģüpheli artık SANIK olarak adlandırılır. Sanığın hakkındaki suçlamayı öğrenme hakkı. Mağdur ile birlikte suç sayılan fiilden zarar gören yakınları ( eĢi çocuğu vs.Savcısı ile birlikte temyize baĢvurma zorunluluğu yoktur.

MESLEK VE SÜREKLĠ UĞRAġILARI SEBEBĠYLE TANIKLIKTAN ÇEKĠNME Meslekleri ve sürekli uğraĢıları sebebiyle tanıklıktan çekinebilecekler ile çekinme konu ve koĢulları Ģunlardır: a) Avukatlar veya stajyerleri veya yardımcılarının. Ģüpheli veya sanık RIZA GÖSTERSE DAHĠ TANIKLIKTAN ÇEKĠNEBĠLĠR. Avukat ve yardımcılarıdıĢındaki meslek mensupları. Tanıklık yapmayı istemesi halinde beyanı konutunda alınabilir ya da yazılı olarak gönderebilir. Ģüpheli veya sanığın RIZA GÖSTERMESĠ HALĠNDE TANIKLIKTAN ÇEKĠNEMEZLER. dinlenirken de her zaman tanıklıktan çekinebilirler. TANIKLIKTAN ÇEKĠNME AĢağıdaki kimseler tanıklıktan çekinebilir: a) ġüpheli veya sanığın niĢanlısı. dinlenmeden önce tanıklıktan çekinebilecekleri bildirilir. diĢ hekimleri. Kanunî temsilci Ģüpheli veya sanık ise. Ancak avukat ve avukat yardımcıları yargı görevi ile ilgili konularda. Bu kimseler. dava hakkında hüküm verilinceye kadar ve her halde 3 Ayı Geçmemek Üzere (En fazla 90 Gün) DĠSĠPLĠN HAPSĠ ile cezalandırılabilir. 56 . e) ġüpheli veya sanıkla aralarında evlâtlık bağı bulunanlar. Çağrıya uymayan tanık hakkında ZORLA GETĠRME KARARI VERĠLĠR. b) Evlilik bağı kalmasa bile Ģüpheli veya sanığın eĢi. ebeler ve bunların yardımcıları ve diğer bütün tıp meslek veya sanatları mensuplarının. Ceza muhakemesinde tanıklık ZORUNLUDUR. c) Malî iĢlerde görevlendirilmiĢ müĢavirler ve noterlerin bu sıfatları dolayısıyla hizmet verdikleri kiĢiler hakkında öğrendikleri bilgiler. kanunî temsilcilerinin rızalarıyla tanık olarak dinlenebilirler. c) ġüpheli veya sanığın kan hısımlığından veya kayın hısımlığından üstsoy veya altsoyu.TANIK Beş duyu organı ile soruşturma ve kovuşturma konusu olay hakkında bir bilgi edinen kimseye tanık denir. Tanıklıktan çekinebilecek olan kimselere. bu kiĢilerin çekinmeleri konusunda karar veremez. bu sıfatları dolayısıyla veya yüklendikleri yargı görevi sebebiyle öğrendikleri bilgiler. YaĢ küçüklüğü. akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle tanıklıktan çekinmenin önemini anlayabilecek durumda olmayanlar. d) ġüpheli veya sanığın üçüncü derece dahil kan veya ikinci derece dahil kayın hısımları. eczacılar. Tanık duruĢmaya gelir ve fakat hiçbir kanuni neden olmaksızın tanıklık yapmaktan veya yemin etmekten çekinir ise. Cumhurbaşkanı kendi takdiri ile tanıklıktan çekinebilir. bu sıfatları dolayısıyla hastaları ve bunların yakınları hakkında öğrendikleri bilgiler. b) Hekimler.F.

Tanık yemin teklif edilse dahi YEMĠN ETMEKTEN ÇEKĠNEBĠLĠR. ġüpheli veya sanık ile aralarında tanıklıktan çekinmeyi gerektirir bir durum söz konusu olan bir BĠLĠRKĠġĠ bilirkiĢilik yapmaktan çekinebilir. c) SoruĢturma veya kovuĢturma konusu suçlara iĢtirakten veya bu suçlar nedeniyle suçluyu kayırmaktan ya da suç delillerini yok etme. Tanıklıktan çekinme durumu söz konusu ise C. CumhurbaĢkanının tanıklığı söz konusu olduğunda sırrın niteliğini ve mahkemeye bildirilmesi hususunu kendisi takdir eder.Ancak hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukukî bilgi ile çözülmesi olanaklı konularda bilirkiĢi dinlenemez. bu tanık açıklamalarından. tanık.DEVLET SIRRI NĠTELĠĞĠNDEKĠ BĠLGĠLERLE ĠLGĠLĠ TANIKLIK Bir suç olgusuna iliĢkin bilgiler. Devlet sırrı olarak mahkemeye karĢı gizli tutulamaz. ) . YEMĠN VERĠLMEYEN TANIKLAR AĢağıdaki kimseler yeminsiz dinlenir: a) Dinlenme sırasında 15 ( on beĢ ) yaĢını doldurmamıĢ olanlar. Böyle bir durumda bilirkiĢi reddedilebilir. sanık veya hükümlü olanlar. TANIKLIKTAN ÇEKĠNEBĠLECEK KĠMSENĠN ÇEKĠNMEMESĠ Tanıklıktan çekinme hakkı olan bir kimse çekinmeyip tanıklık edeceğini söylerse bu halde tanığın yemin edip etmeyeceğine hakim karar verecektir. milli savunmasına ve milli güvenliğine zarar verebilecek. daha sonra. nitelikli hallere girip girmediği gibi konularda. Tanıklıktan çekinmeye iliĢkin hükümleri BĠLĠRKĠġĠ HAKKINDA DA UYGULANIR. G. Devlet sırrı ile ilgili tanıklık. Devletin dıĢ iliĢkilerine. . sadece yüklenen suçu açıklığa kavuĢturabilecek nitelikte olan bilgileri tutanağa kaydettirir. hapis cezasının alt sınırı beĢ yıl veya daha fazla olan suçlarla ilgili olarak uygulanır. 57 . Devlet sırrı sayılır.BilirkiĢiyi hakim atar. Hâkim veya mahkeme baĢkanı. kendisini veya yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek nitelikte olan sorulara cevap vermekten çekinebilir. Tanığa cevap vermekten çekinebileceği önceden bildirilir.BilirkiĢi raporunu 3 Ay içinde vermek zorundadır.. KENDĠSĠ VEYA YAKINLARI ALEYHĠNE TANIKLIKTAN ÇEKĠNME Tanık. Ancak Cumhuriyet Savcısı da soruşturma aşamasında bilirkişi atayabilir. Bu husus kendisine bildirilir. anayasal düzeni ve dıĢ iliĢkilerinde tehlike yaratabilecek nitelikteki bilgiler. gizleme veya değiĢtirmekten Ģüpheli. b) Ayırt etme gücüne sahip olmamaları nedeniyle yeminin niteliği ve önemini kavrayamayanlar. Tanıklık konusu bilgilerin Devlet sırrı niteliğini taĢıması halinde.( Eylemin hangi suç olduğu. sadece mahkeme hâkimi veya heyeti tarafından zâbıt kâtibi dahi olmaksızın dinlenir. Açıklanması. . Zorunlu hallerde süre bir kez uzatılabilir. kasıt ya da taksir olup olmadığı. Savcısı ve Hakim bunu ilgiliye bildirmek zorundadır.BĠLĠRKĠġĠ Çözümü bir meslek ve sanatta uzmanlık gerektiren konularda hâkime ilgili meslek ve sanat hakkında teknik konularda yardımcı olan kimseye bilirkiĢi adı verilir.

BilirkiĢi reddedilebilir ve bilirkiĢi raporuna itiraz edilebilir. Diğer kiĢilerin beden muayenesi Bir suça iliĢkin delil elde etmek amacıyla. ġüpheli veya sanığın beden muayenesi ve vücudundan örnek alınması Bir suça iliĢkin delil elde etmek için. failin cezalandırılıp cezalandırılamayacağını veya kast ya da taksirli olduğunu yazamaz. tükürük ve tırnak gibi örnekler alınabilmesine Cumhuriyet savcısı da karar verebilir. Hâkim veya mahkeme. cinsel salgı gibi örnekler alınabilmesine.BilirkiĢi raporunda. tırnak. hâkim tarafından yapılması gereken hukukî değerlendirmelerde bulunulamaz. kiĢinin davranıĢları üzerindeki etkilerini saptamak için. birinci fıkra hükmüne göre karar alınması gereklidir. Cumhuriyet savcısının istemiyle ya da re'sen hâkim veya mahkeme tarafından karar verilebilir. .BilirkiĢiye. sağlığını tehlikeye düĢürmemek koĢuluyla. tükürük. Cumhuriyet savcısının ve müdafiin dinlenmesinden sonra resmî bir sağlık kurumunda gözlem altına alınmasına. saç. Ģüpheli veya sanığın bedeninin tıbbî muayenesine ya da vücudundan kan veya cinsel salgı gibi örnekler alınmasına. Muayene. Tanıklıktan çekinme sebepleri ile muayeneden veya bedenden örnek alınmasından kaçınılabilir. kiĢinin sağlığına zarar verme tehlikesinin bulunmaması gerekir. mağdurun bedeni üzerinde tıbbî muayene yapılabilmesine veya kan. yirmidört saat içinde kararını verir. oy ve görüĢ açıklamaktan çekinir ise. soruĢturma evresinde sulh ceza hâkimi. cinsel salgı gibi örnek alınamaz. KeĢif ve Otopsi Gözlem altına alınma Fiili iĢlediği yolunda kuvvetli Ģüpheler bulunan Ģüpheli veya sanığın akıl hastası olup olmadığını. kovuĢturma evresinde mahkeme tarafından karar verilebilir. müdahalenin. tükürük. ġüpheli veya sanığın vücudundan saç. Çocuk ve akıl hastasının çekinmesi konusunda kanunî 58 . inceleme ve seyahat gideri ile çalıĢmasıyla orantılı bir ücret ödenir. Onaylanmayan kararlar hükümsüz kalır ve elde edilen deliller kullanılamaz. Bu madde gereğince alınacak hâkim veya mahkeme kararlarına itiraz edilebilir. kiĢiden kan. BilirkiĢi usulüne göre çağrıldığı halde gelmeyen veya gelip de yemin etmekten. ) . Üst sınırı iki yıldan daha az hapis cezasını gerektiren suçlarda kiĢi üzerinde beden muayenesi yapılamaz. saç. tırnak. bu araĢtırmanın yapılabilmesi için. ( Suçun oluĢup oluĢmadığını. uzman hekimin önerisi üzerine. Cumhuriyet savcısı veya mağdurun istemiyle ya da re'sen hâkim veya mahkeme tarafından karar verilebilir. dava hakkında hüküm verilinceye kadar ve her halde 3 Ayı Geçmemek Üzere DĠSĠPLĠN HAPSĠ ile cezalandırılabilir. akıl hastası ise ne zamandan beri hasta olduğunu ve bunun. Cumhuriyet savcısının kararı. Tıbbî muayenenin yapılabilmesi veya vücuttan örnekler alınabilmesi için. yirmidört saat içinde hâkim veya mahkemenin onayına sunulur. Çocuğun soy bağının araĢtırılmasına gerek duyulması halinde. Bu müdahaleler ancak hekim tarafından veya hekim gözetiminde sağlık mesleği mensubu diğer bir kiĢi tarafından yapılabilir. Gözlem Altına Alınma. Bu iĢleme gözlem altına alma adı verilir..

Birinci fıkra uyarınca yapılabilen incelemeler. bilirkiĢi olarak görevlendirilebilirler. Cumhuriyet savcısı veya hâkim kararıyla. Kanunî temsilci de Ģüpheli veya sanık ise bu konuda hâkim tarafından karar verilir. baĢka bir amaçla kullanılamaz. parmak ve ayak izi. itirazın reddi veya hükmün kesinleşmesi hallerinde en geç on gün içinde Cumhuriyet savcısının huzurunda yok edilir ve bu husus dosyasında muhafaza edilmek üzere tutanağa geçirilir. Moleküler genetik incelemeler ġüpheli veya mağdurdan elde edilen kan veya diğer örnekler üzerinde.temsilcisi karar verir. Genetik inceleme sonuçlarının gizliliği Moleküler ve biyolojik inceleme sonuçları. tanıklığın hukukî anlam ve sonuçlarını algılayabilecek durumda olması hâlinde. soruĢturma ve kovuĢturma iĢlemlerine iliĢkin dosyaya konulur. kimliğinin teĢhisi için gerekli olması halinde. Kadının muayenesi Kadının muayenesi. Bu kiĢiler. Bu bilgiler. Yapılacak incelemeler için resmen atanan veya bilirkiĢilikle yükümlü olan ya da soruĢturma veya kovuĢturmayı yürüten makama mensup olmayan veya bu makamın soruĢturma veya kovuĢturmayı yürüten dairesinden teĢkilât yapısı itibarıyla ve objektif olarak ayrı bir birimine mensup olan görevliler. dosya içeriğini öğrenme yetkisine sahip bulunan kiĢiler tarafından bir baĢkasına verilemez. teknik ve teĢkilât bakımından uygun tedbirlerle yasak moleküler genetik incelemelerin yapılmasını ve yetkisiz üçüncü kiĢilerin bilgi edinmesini önlemekle yükümlüdürler. soybağının veya elde edilen bulgunun Ģüpheli veya sanığa ya da mağdura ait olup olmadığının tespiti için zorunlu olması hâlinde moleküler genetik incelemeler yapılabilir. bilirkiĢiye ilgilinin adı ve soyadı. istemi halinde ve olanaklar elverdiğinde bir kadın hekim tarafından yapılır. Bu madde gereğince alınacak hâkim veya mahkeme kararlarına itiraz edilebilir. Hâkimin kararı ve inceleme yapılmsı Moleküler genetik incelemeler yapılmasına sadece hâkim karar verebilir. Ancak. Kararda inceleme ile görevlendirilen bilirkiĢi de gösterilir. kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresinin dolması. bulunan ve kime ait olduğu belli olmayan beden parçaları üzerinde de yapılabilir. görüĢü de alınır. adresi. fotoğrafı. doğum tarihi bildirilmeksizin verilir. Fizik kimliğin tespiti Üst sınırı iki yıl veya daha fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan dolayı Ģüpheli veya sanığın. Ġncelenecek bulgu. kiĢisel veri niteliğinde olup. Çocuk veya akıl hastasının. 59 . bu hâlde elde edilen deliller davanın ileri aĢamalarında Ģüpheli veya sanık olmayan kanunî temsilcinin izni olmadıkça kullanılamaz. beden ölçüleri. Alınan örnekler üzerinde bu amaçlar dıĢında tespitler yapılmasına yönelik incelemeler yasaktır. bedeninde yer almıĢ olup teĢhisini kolaylaĢtıracak diğer özellikleri ile sesi ve görüntüleri kayda alınarak.

var olan durum ile olayın özel niteliğine göre varlığı umulup da elde edilemeyen delillerin yokluğu da yazılır. bunların yerine müdafii veya vekilleri hazır bulunabilirler. Bu husustaki karar. Müdafi veya vekil tarafından getirilen hekim de otopside hazır bulunabilir. KeĢif KeĢif. Tanık veya bilirkiĢinin duruĢma sırasında hazır bulunamayacağı veya oturduğu yerin uzaklığı nedeniyle bulunmasının güç olduğu anlaĢılırsa. cesedin durumu olanak verdiği takdirde. tanıklardan birinin gerçeğe uygun tanıklık etmesine engel olabilecekse. sanık. incelenmesi veya otopsi yapılması için mezardan çıkarılabilir. Otopsi.KovuĢturmaya yer olmadığı veya beraat kararı verilmesi hâllerinde söz konusu kayıtlar Cumhuriyet savcısının huzurunda derhâl yok edilir ve bu husus tutanağa geçirilir. GömülmüĢ bulunan bir ceset. Cumhuriyet savcısının huzurunda biri adlî tıp. Ölümünden hemen önceki hastalığında öleni tedavi etmiĢ olan tabibe. Cumhuriyet savcısının huzurunda ve bir hekim görevlendirilerek yapılır. bu durum otopsi raporunda açıkça belirtilir. kovuĢturma evresinde mahkeme tarafından verilir. Ancak. mağdur ve bunların müdafii ve vekili hazır bulunabilirler. iĢin geri bırakılmasına neden olmamak koĢuluyla. tanık veya bilirkiĢinin dinlenmesinde bulunabilecekler KeĢif yapılması sırasında Ģüpheli. Bu iĢlerde hazır bulunmaya hakkı olanlar. hâkim veya mahkeme tarafından ancak zorunlu sayılan hâllerde keĢifte hazır bulundurulmasına karar verilebilir. araĢtırmanın amacını tehlikeye düĢürmeyecekse ve ulaĢılması da zor değilse ölünün bir yakınına derhâl bildirilir. ġüpheli veya sanık tutuklu ise. bu tabibin otopsi sırasında hazır bulunması ve hastalığın seyri hakkında bilgi vermesi istenebilir. hâkim veya mahkeme veya naip hâkim ya da istinabe olunan hâkim veya mahkeme ile gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısı tarafından yapılır. teĢhis edilmek üzere ölü ona da gösterilebilir. KeĢifte. diğeri patoloji uzmanı veya diğer dallardan birisinin mensubu veya biri pratisyen iki hekim tarafından yapılır. Mağdur. Ģüpheli veya sanığın huzuru. göğüs ve karnın açılmasını gerektirir. ölüm zamanı ve ölüm nedenini belirlemek için tüm bulgular saptanır. 60 . Zorunluluk bulunduğunda otopsi iĢlemi bir hekim tarafından da yapılabilir. Otopsi Otopsi. o iĢte Ģüpheli veya sanığın bulunmamasına karar verilebilir. Mezardan çıkarma kararı. KeĢif tutanağına. Bu iĢlemler yapılırken. iĢlerin yapılması gününden önce haberdar edilirler. mutlaka baĢ. Bu muayene. soruĢturma evresinde Cumhuriyet savcısı. Ölünün Kimliğini Belirleme ve Adlî Muayene Engelleyici sebepler olmadıkça ölü muayenesinden veya otopsiden önce ölünün kimliği her suretle ve özellikle kendisini tanıyanlara gösterilerek belirlenir ve elde edilmiĢ bir Ģüpheli veya sanık varsa. otopsi yapma görevi verilemez. cesedin görüntüleri kayda alınır. Ölünün adlî muayenesinde tıbbî belirtiler.

kolluk ve Cumhuriyet Savcısı da yakalama karar verebilmekte ve yakalama yapabilmektedir. kendisine veya baĢkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra. hâkim veya Cumhuriyet savcısı tarafından yakalama emrinin derhâl iadesi istenir. Kolluk görevlileri. doğum sırasında veya doğumdan sonra yaĢam bulgularının varlığı ve olağan süresinde doğup doğmadığı ve biyolojik olarak yaĢamını rahim dıĢında sürdürebilecek kadar olgunlaĢmıĢ olup olmadığı veya yaĢama yeteneği bulunup bulunmadığı saptanır. bu incelemenin. emare ve delillerinin kaybolması veya Ģüphelinin kaçması veya kimliğinin tespit edilememesi ihtimalinin ortaya çıkması ve gerektiğinde hakimden karar almak için vakit bulunmaması halidir. malûllük veya güçsüzlükleri nedeniyle kendilerini idareden aciz bulunanlara karĢı iĢlenen suçüstü hallerinde kiĢinin yakalanması Ģikâyete bağlı değildir. 61 . yakalama yetkisine sahiptirler. Gecikmesinde sakınca bulunan hal: Derhal iĢlem yapılmadığı takdirde suçun iz. çocuklara. ) durumunda mahkeme. beden veya akıl hastalığı. Kolluk. tutuklama kararı veya yakalama emri düzenlenmesini gerektiren ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde.Yeni doğanın cesedinin adlî muayenesi veya otopsi Yeni doğanın cesedi üzerinde adlî muayene veya otopside. görünen Ģekli ile organın tahribatı tanımlanır. hekimin katılmasıyla veya onun yönetiminde yapılmasına karar verebilir. Cumhuriyet savcısına veya âmirlerine derhâl baĢvurma olanağı bulunmadığı takdirde. emri doğrultusunda iĢlem yapılır. Bu Ģekilde yapılan yakalama neticesinde kolluğa teslim edilen veya ikinci fıkra uyarınca görevlilerce yakalanan kiĢi ve olay hakkında Cumhuriyet savcısına hemen bilgi verilerek. 4 ) SoruĢturma ve kovuĢturması Ģikâyete bağlı olmakla birlikte. KORUMA TEDBĠRLERĠ 1-YAKALAMA VE GÖZALTI Yakalama emri kural olarak hakim tarafından verilir. b) Suçüstü bir fiilden dolayı izlenen kişinin kaçması olasılığının bulunması veya hemen kimliğini belirleme olanağının bulunmaması. Yakalama emrine konu iĢlemin yerine getirilmesi nedeniyle yakalama emrinin çıkarılma amacının ortadan kalkması ( kiĢinin ölmesi vs. AĢağıda belirtilen hâllerde. yakalandığı sırada kaçmasını. Ölüde veya baĢka yerlerde bulunmuĢ Ģüpheli maddeler. herkes tarafından geçici olarak yakalama yapılabilir: a) Kişiye suçu işlerken rastlanması. yakalanan kiĢiye kanunî haklarını derhal bildirir. eser. Ancak aĢağıda sayılan hallerde vatandaĢlar. görevlendirilen uzman tarafından incelenerek tahlil edilir. Cumhuriyet savcısı veya mahkeme. ( Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği m. Zehirlenme Ģüphesi üzerine yapılacak iĢlem Zehirlenme Ģüphesi olan hâllerde organlardan parça alınırken.

Yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilme için zorunlu süre 12 saatten fazla olamaz. yazılı olarak karĢı çıkmaması halinde. her defasında bir günü geçmemek üzere. hemen serbest bırakılmayı sağlamak için sulh ceza hâkimine baĢvurabilir. eĢi ya da birinci veya ikinci derecede kan hısımı. yakalama anından itibaren 24 saati geçemez. yakalanan kiĢi. aynı süre içinde en yakın sulh ceza hâkimi önüne çıkarılır. müdafii veya kanunî temsilcisi. Gözaltına alınan kiĢi bırakılmazsa. Yakalama iĢlemine. Gözaltı süresi. bu tedbirin soruĢturma yönünden zorunlu olmasına ve kiĢinin bir suçu iĢlediğini düĢündürebilecek emarelerin varlığına bağlıdır. yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için zorunlu süre hariç. Toplu suç: Aralarında iĢtirak iradesi bulunmasa da 3 veya daha fazla kiĢi tarafından iĢlenen suçtur. Toplu olarak iĢlenen suçlarda. Cumhuriyet savcısı gözaltı süresinin. 62 . en geç gözaltı süreleri sonunda sulh ceza hâkimi önüne çıkarılıp sorguya çekilir. Sorguda müdafii de hazır bulunur. itiraz mercii tarafından da yakalama emri düzenlenebilir. Ayrıca. serbest bırakılmadığı takdirde. gözaltına alma ve gözaltı süresinin uzatılmasına iliĢkin Cumhuriyet savcısının yazılı emrine karĢı. YAKALAMA ve GÖZALTININ BĠLDĠRĠLMESĠ ġüpheli veya sanık yakalandığında. YAKALAMA EMRĠ VE NEDENLERĠ SoruĢturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan Ģüpheli hakkında. durumu. üç gün süreyle uzatılmasına yazılı olarak emir verebilir. en geç 24 saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılamıyorsa. vatandaĢı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir. Bu halde toplu suçlarda gözaltı süresi toplamda EN FAZLA 4 GÜN OLMAKTADIR. delillerin toplanmasındaki güçlük veya Ģüpheli sayısının çokluğu nedeniyle. tutuklama isteminin reddi kararına itiraz halinde. Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri düzenlenebilir.GÖZALTINA ALMA Yakalanan kiĢi Cumhuriyet Savcılığınca bırakılmazsa. Gözaltı süresinin dolması veya sulh ceza hâkiminin kararı üzerine serbest bırakılan kiĢi hakkında yakalamaya neden olan fiille ilgili yeni ve yeterli delil elde edilmedikçe ve Cumhuriyet savcısının kararı olmadıkça bir daha aynı nedenle yakalama iĢlemi uygulanamaz. gözaltına alındığında veya gözaltı süresi uzatıldığında. Cumhuriyet savcısının emriyle bir yakınına veya belirlediği bir kiĢiye gecikmeksizin haber verilir. Yakalanmış iken kolluk görevlisinin elinden kaçan şüpheli veya sanık ya da tutukevi veya ceza infaz kurumundan kaçan tutuklu veya hükümlü hakkında Cumhuriyet savcıları ve kolluk kuvvetleri de yakalama emri düzenleyebilirler. Yakalanan veya gözaltına alınan yabancı ise. yetkili hâkim veya mahkemeye en kısa zamanda gönderilmek üzere tutuklanır. soruşturmanın tamamlanması için gözaltına alınmasına karar verilebilir. ( EN FAZLA 36 SAAT ) Gözaltına alma. ( ZORUNLU MÜDAFĠĠLĠK ) Hâkim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine soruĢturma veya kovuĢturma evresinde yakalanan kiĢi.

250 nci Maddenin birinci fıkrası kapsamına giren suçlar söz konusu olduğunda. ĠĢkence (Madde 94. 63 . 6. TEġHĠS (CMK da değil PVSK da düzenlenmiĢtir. 85 ) Cumhuriyet savcısı. b) ġüpheli veya sanığın davranıĢları. yedi ve sekizinci fıkralar hariç. Devletin Güvenliğine KarĢı Suçlar (Madde 302. Madde 220). 4. SUÇUN TOPLUMDA ĠNFĠAL OLUġTURMASI BĠR TUTUKLAMA NEDENĠ DEĞĠLDĠR. Silahla iĢlenmiĢ kasten yaralama (madde 86. mağdur veya baĢkaları üzerinde baskı yapılması giriĢiminde bulunma.9. 78). Bu suçlar: AĢağıdaki suçların iĢlendiği hususunda kuvvetli Ģüphe sebeplerinin varlığı halinde. ĠĢin önemi. kiĢinin açık eĢkâli. 83). 8. 1. AĢağıdaki hallerde bir tutuklama nedeni var sayılabilir: a) ġüpheli veya sanığın kaçması. Delilleri yok etme. tutuklama kararı verilemez. YER GÖSTERME ( CMK m. Tanık. adli kolluk amiri de yer gösterme iĢlemi yaptırmaya yetkilidir. gizleme veya değiĢtirme. müdafi de yer gösterme iĢlemi sırasında hazır bulunabilir. Çocukların cinsel istismarı (Madde 103). Yakalama emrinde. 77. 82. kendisine yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmuĢ olan Ģüpheliye (susma hakkını kullanmamıĢ olan) yer gösterme iĢlemi yaptırabilir. Yer gösterme iĢlemi. bent e) ve neticesi sebebiyle ağırlaĢmıĢ kasten yaralama (madde 87). Suç iĢlemek amacıyla örgüt kurma (iki. teĢhiste bulunmaya zorlanamaz. 95) 5. gözaltına alınan Ģüpheli ile aynı kiĢi olup olmadığının belirlenmesi bakımından zorunlu olması halinde.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan. 10. verilmesi beklenen ceza veya güvenlik tedbiri ile ölçülü olmaması halinde. olaydaki failin. Cumhuriyet savcısının talimatıyla teĢhis yaptırabilir. 7. 2.) Polis. SoruĢturmayı geciktirmemek kaydıyla. Soykırım ve insanlığa karĢı suçlar (Madde 76. 9. 1.KovuĢturma evresinde kaçak sanık hakkında yakalama emri re'sen veya Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim veya mahkeme tarafından düzenlenir. fıkra 3. Ģüpheli veya sanık hakkında tutuklama kararı verilebilir. tutanağa bağlanır. 308). Tanıklıktan çekinebilecek olanlar. Hırsızlık (madde 141. 304. (PVSK Ek Madde 6) 2. Cinsel saldırı (birinci fıkra hariç. 2. saklanması veya kaçacağı Ģüphesini uyandıran somut olgular varsa.TUTUKLAMA Kuvvetli suç Ģüphesinin varlığını gösteren olguların ve bir tutuklama nedeninin bulunması halinde. Kasten öldürme (Madde 81. 303. 149). ( ESKĠ KANUNDA BU HAL TUTUKLAMA NEDENĠ SAYILIYORDU ) Yine kanunda sayılan bazı suçlar söz konusu olduğu hallerde de bir tutuklama nedeni var sayılmaktadır. UyuĢturucu veya uyarıcı Madde imal ve ticareti (Madde 188). 142) ve yağma (madde 148. 307. 3. hususlarında kuvvetli Ģüphe oluĢturuyorsa bir tutuklama nedeni var kabul edilir. Madde 102). bilindiğinde kimliği ve yüklenen suç ile yakalandığında nereye gönderileceği gösterilir. tutuklama nedeni var sayılabilir (KATALOG SUÇLAR) 26.

315). varsa Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca bu işlerle görevlendirilen ağır ceza mahkemesi üyesinden. gerekçesi gösterilerek uzatılabilir. ( EN FAZLA 1. Ģüpheli veya sanık derhâl serbest bırakılır. Bu istemlerde mutlaka gerekçe gösterilir ve adlî kontrol uygulamasının yetersiz kalacağını belirten hukukî ve fiilî nedenlere yer verilir.2003 tarihli ve 4926 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununda tanımlanan ve hapis cezasını gerektiren suçlar. aksi halde yetkili adlî yargı hâkimlerinden isteyebilirler. kovuĢturma evresinde sanığın tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine veya re'sen mahkemece karar verilir.7. zorunlu hallerde gerekçeleri gösterilerek 6 AY daha uzatılabilir. TUTUKLAMA KARARI SoruĢturma evresinde Ģüphelinin tutuklanmasına Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından. 64 . Ġtiraz 7 gün içerisinde bir üst mahkemeye yapılır.Ağır Ceza için en yakın yer AĞIR CEZA ) ÖZEL YETKĠLĠ AĞIR CEZA MAHKEMELERĠNĠN GÖREVĠNE GĠREN SUÇLAR BAKIMINDAN TUTUKLAMA KARARI. TUTUKLAMA KARARINA ĠTĠRAZ EDĠLEBĠLĠR. b) 10. BÜTÜN ġARTLAR OLUġSA DAHĠ TUTUKLAMA TEDBĠRĠNĠ BAġVURMAYIP ġÜPHELĠYĠ TUTUKSUZ YARGILANMAK ÜZERE SERBEST bırakabilir.Ağır ceza mahkemesinin görevine giren iĢlerde. TUTUKLAMA HÂKĠMĠN TAKDĠRĠNDEDĠR. ( EN FAZLA 5 YIL OLUYOR) SoruĢturma ve kovuĢturma salıverilmesini isteyebilir.11. 310. Ancak bu süre. zorunlu hallerde. uzatma süresi toplam 3 YILI geçemez. Anayasal Düzene ve Bu Düzenin ĠĢleyiĢine KarĢı Suçlar (Madde 309.7. evrelerinin her aĢamasında Ģüpheli veya sanık ġüpheli veya sanığın tutukluluk hâlinin devamına veya salıverilmesine hâkim veya mahkemece karar verilir. TUTUKLAMA YAPILAMAYACAK SUÇLAR: Sadece adlî para cezasını gerektiren veya hapis cezasının üst sınırı bir yıldan fazla olmayan suçlarda tutuklama kararı verilemez.1953 tarihli ve 6136 sayılı AteĢli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunda tanımlanan silah kaçakçılığı (Madde 12) suçları. ( ZORUNLU MÜDAFĠĠLĠK ) Tutuklama kararı verilmezse. Tutuklama istenildiğinde. d) 10. Bu süre.6.5 YIL OLUYOR ) .Asliye Ceza için Ağır Ceza. TUTUKLULUKTA GEÇECEK SÜRE . 312. 313. f) 31.Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen iĢlerde tutukluluk süresi en çok 1 yıldır.1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 68 ve 74 üncü Maddelerinde tanımlanan suçlar.1999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanununun 22 nci Maddesinin (3) ve (4) numaralı fıkralarında tanımlanan zimmet suçu. Ģüpheli veya sanık. ( Sulh Ceza için Asliye. 314.1956 tarihli ve 6831 sayılı Orman Kanununun 110 uncu Maddesinin dört ve beĢinci fıkralarında tanımlanan kasten orman yakma suçları. tutukluluk süresi en çok 2 YIL dır. c) 18.8. Ret kararına itiraz edilebilir. kendisinin seçeceği veya baro tarafından görevlendirilecek bir müdafiin yardımından yararlanır.7. 311. e) 21.

Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından 100 üncü Madde hükümleri göz önünde bulundurularak karar verilir. d) Her türlü taĢıtları veya bunlardan bazılarını kullanamamak ve gerektiğinde kaleme. f) ġüphelinin parasal durumu göz önünde bulundurularak. hastaneye yatmak dahil. ÜST SINIRI 3 YIL veya daha az hapis cezasını gerektiren bir suç sebebiyle yürütülen soruĢturmada. Tutukluluk durumunun incelenmesi.ADLÎ KONTROL ġüpheli hakkında tutuklama sebeplerinin varlığı halinde. miktarı ve bir defada veya birden çok taksitlerle ödeme süreleri. hâkimin kararıyla gecikmeksizin haber verilir. Adlî kontrol. . soruĢturmanın amacını tehlikeye düĢürmemek kaydıyla. gerektiğinde sahip olunan silâhları makbuz karĢılığında adlî emanete teslim etmek.Ayrıca.TUTUKLANANIN DURUMUNUN YAKINLARINA BĠLDĠRĠLMESĠ . vatandaĢı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir.ġüpheli veya sanık yabancı olduğunda tutuklanma durumu. . ( Bütün suçlarda uygulanabilir ) g) Silâh bulunduramamak veya taĢıyamamak. uyarıcı veya uçucu Maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak amacıyla. yukarıdaki fıkrada öngörülen süre içinde Ģüpheli tarafından da istenebilir. Ģüphelinin aĢağıda gösterilen bir veya birden fazla yükümlülüğe tabi tutulmasını içerir: a) Yurt dıĢına çıkamamak. Cumhuriyet savcısının isteği üzerine hâkimce belirlenecek bir güvence miktarını yatırmak. tutuklunun tutuklamayı bir yakınına veya belirlediği bir kiĢiye bizzat bildirmesine de izin verilir. makbuz karĢılığında sürücü belgesini teslim etmek. tedavi veya muayene tedbirlerine tâbi olmak ve bunları kabul etmek. belirtilen süreler içinde düzenli olarak baĢvurmak. 65 . Ģüphelinin tutuklanması yerine adlî kontrol altına alınmasına karar verilebilir. yazılı olarak karĢı çıkmaması halinde. TUTUKLULUĞUN ĠNCELENMESĠ SoruĢturma evresinde Ģüphelinin tutukevinde bulunduğu süre içinde ve en geç 30 GÜNLÜK süreler itibarıyla tutukluluk hâlinin devamının gerekip gerekmeyeceği hususunda. Kanunda tutuklama yasağı öngörülen hallerde de ( 1 YILDAN AġAĞI HAPĠS CEZASI GEREKTĠREN SUÇLAR VE SADECE ADLĠ PARA CEZASI GEREKTĠREN SUÇLAR ) adlî kontrole iliĢkin hükümler uygulanabilir.Tutuklamadan ve tutuklamanın uzatılmasına iliĢkin her karardan tutuklunun bir yakınına veya belirlediği bir kiĢiye. h) Cumhuriyet savcısının istemi üzerine hâkim tarafından miktarı ve ödeme süresi belirlenecek parayı suç mağdurunun haklarını güvence altına almak üzere aynî veya kiĢisel güvenceye bağlamak. i) Aile yükümlülüklerini yerine getireceğine ve adlî kararlar gereğince ödemeye mahkûm edildiği nafakayı düzenli olarak ödeyeceğine dair güvence vermek. e) Özellikle uyuĢturucu. 3. c) Hâkimin belirttiği merci veya kiĢilerin çağrılarına ve gerektiğinde meslekî uğraĢlarına iliĢkin veya eğitime devam konularındaki kontrol tedbirlerine uymak. ( Bütün suçlarda uygulanabilir ) b) Hâkim tarafından belirlenen yerlere.

eĢyası. Ģahsî hürriyeti sınırlama sebebi sayılarak cezadan mahsup edilemez. ANCAK ġÜPHELĠ E BENDĠNDE YER ALAN DURUMDA BĠR TEDAVĠ KURUMUNA YATIRILMIġ ĠSE BU SÜRELER YARGILAMA SONUCUNDA VERĠLECEK MAHKUMĠYET SÜRESĠNDEN ĠNDĠRĠLĠR. suçun neden olduğu zararların giderilmesi ve eski hâle getirme. Eğer kiĢi bu yükümlülükleri yerine getirmez ve hazır bulunmaz ise güvence devlet hazinesine gelir kaydedilir. Cumhuriyet savcısının istemi ve sulh ceza hâkiminin soruĢturma evresinin her aĢamasında adlî kontrol altına alınabilir. eĢyası. Bu yolla kiĢinin usul iĢlemlerinde hükmün infazında veya halen veya sonradan kontrol altına alınabileceği diğer yükümlülüklerini yerine getirmek üzere hazır bulunması garanti altına alınmıĢ olur. ġüpheli veya sanık tarafından gösterilecek güvence ( KEFALET. Ģüphelinin veya sanığın üstü. konutu. Kanunlarda öngörülen tutukluluk sürelerinin dolması nedeniyle salıverilenler hakkında birinci fıkradaki süre koĢulu aranmaksızın adlî kontrole iliĢkin hükümler uygulanabilir.Hayatın olağan akıĢında duyulan Ģüphe ) varsa. iĢyeri veya ona ait diğer yerler aranabilir.TEMĠNAT ): a) ġüpheli veya sanığın bütün usul iĢlemlerinde. Adli kontrol sürecinde Ģüpheli veya sanıktan mahkemeye belli bir güvence göstermesi istenebilir.Adlî kontrol altında geçen süre. Katılanın yaptığı masraflar. diğer bir kiĢinin de üstü. 2. ġüphelinin veya sanığın yakalanabilmesi veya suç delillerinin elde edilebilmesi amacıyla. kararı ile Adli kontrole görevli ve yetkili diğer yargı mercileri tarafından da. konutu. Adli kontrole iliĢkin kararlara karĢı itiraz edilebilir. ADLÎ KONTROL KARARI VE HÜKMEDECEK MERCĠLER ġüpheli. TEDBĠRLERE UYMAMA Adlî kontrol hükümlerini isteyerek yerine getirmeyen Ģüpheli veya sanık hakkında. kovuĢturma evresinin her aĢamasında hükmedilebilir. hükmün infazında veya altına alınabileceği diğer yükümlülükleri yerine getirmek üzere hazır bulunması. 4-ARAMA VE ELKOYMA Yakalanabileceği veya suç delillerinin elde edilebileceği hususunda MAKUL ġÜPHE ( SOMUT OLAYLAR KARġISINDA DUYULAN ġÜPHE. yetkili yargı mercii hemen tutuklama kararı verebilir. Kamusal giderler. 3. Para cezaları hakkında da bir teminat niteliği taşır. b) AĢağıda gösterilen sıraya göre ödemelerin yapılması: 1. şüpheli veya sanık nafaka borçlarını ödememeleri nedeniyle kovuşturuluyorlarsa nafaka borçları. hükmedilebilecek hapis cezasının süresi ne olursa olsun. 66 . iĢyeri veya ona ait diğer yerler aranabilir.

KiĢinin avukatının aramada hazır bulunmasına engel olunamaz. hâkim kararı veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Cumhuriyet savcısının yazılı emri ile yapılabilir.GECE YAPILACAK ARAMA Konutta. iĢyerinde veya diğer kapalı yerlerde gece vaktinde arama yapılamaz. Cumhuriyet savcısı ve hâkime aittir. Ġnceleme sonucu soruĢturma veya kovuĢturma konusu suça iliĢkin olmadığı anlaĢılan belge veya kâğıtlar ilgilisine geri verilir. BELGELER ġüpheli veya sanık ile tanıklıktan çekinebilecek kimseler arasındaki mektuplara ve belgelere. BELGE VEYA KÂĞITLARI ĠNCELEME YETKĠSĠ Hakkında arama iĢlemi uygulanan kimsenin belge veya kâğıtlarını inceleme yetkisi. Cumhuriyet savcısına ulaĢılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri. Kolluk amirinin yazılı emri ile yapılan arama sonuçları Cumhuriyet BaĢsavcılığına derhal bildirilir. Cumhuriyet savcısına ulaĢılamadığı hallerde ise kolluk amirinin yazılı emri ile kolluk görevlileri arama yapabilirler. konutta. Askerî mahallerde yapılacak arama. ARAMADA HAZIR BULUNABĠLECEKLER Aranacak yerlerin sahibi veya eĢyanın zilyedi aramada hazır bulunabilir. BU KĠMSELERĠN ELĠNDE bulundukça el konulamaz. KOLLUK AMĠRĠNĠN EMRĠ ĠLE KONUTTA. ELKOYMA KARARINI VERME YETKĠSĠ Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının. kendisi bulunmazsa temsilcisi veya ayırt etme gücüne sahip hısımlarından biri veya kendisiyle birlikte oturmakta olan bir kiĢi veya komĢusu hazır bulundurulur. iĢyeri veya diğer kapalı yerlerde arama yapabilmek için o yer ihtiyar heyetinden veya komĢulardan iki kiĢi bulundurulur. Gece: güneĢin batmasından 1 saat sonradan baĢlayıp güneĢin doğumundan 1 saat öncesine kadar olan zaman dilimidir. ĠġYERĠNDE VE KAMUYA AÇIK OLMAYAN ALANLARDA ARAMA YAPILAMAZ. Suçüstü veya gecikmesinde sakınca bulunan hâller ile yakalanmış veya gözaltına alınmış olup da firar eden kişi veya tutuklu veya hükümlünün tekrar yakalanması amacıyla gece konutta. Bu mektuplar Ģüphelinin elinde ise bu elkonulabilir. ELKONULAMAYACAK MEKTUPLAR. savcısının istem ve 67 . Ancak. işyerinde veya diğer kapalı alanlarda arama yapılabilir. ARAMA KARARI Hâkim kararı üzerine veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının. iĢyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama. KOLLUK BELGE VE KÂĞITLARI ĠNCELEME YETKĠSĠNE SAHĠP DEĞĠLDĠR. Cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın konut. Cumhuriyet katılımıyla askerî makamlar tarafından yerine getirilir. elkoyma iĢlemini gerçekleĢtirebilir.

. HÂKĠM veya MAHKEME. ġifrenin çözümünün yapılması ve gerekli kopyaların alınması halinde. BĠLGĠSAYARLARDA. bu araç ve gereçlere elkonulabilir. Hâkim. HÂKĠM VEYA GECĠKMESĠNDE SAKINCA BULUNAN HALLERDE C. Bilgisayar. ortak olunan Ģirketteki ortaklık payı. Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoymaksızın da. SAVCISI ) ve kovuĢturma sürecinde. Kopyası alınan veriler kâğıda yazdırılarak. Bilgisayar veya bilgisayar kütüklerine elkoyma iĢlemi sırasında. deniz ve hava ulaĢım araçları. . bu yedekten bir kopya çıkarılarak Ģüpheliye veya vekiline verilir ve bu husus tutanağa geçirilerek imza altına alınır. sistemdeki verilerin tamamının veya bir kısmının kopyası alınabilir. baĢka surette delil elde etme imkânının bulunmaması halinde. bilgisayar kayıtlarından kopya çıkarılmasına. Aramada baro baĢkanı veya görevlendireceği bir avukat da hazır bulundurulur. 68 . 5-ġĠRKET YÖNETĠMĠ ĠÇĠN KAYYIM TAYĠNĠ ( HAKĠM KARARI ) Suçun bir Ģirketin faaliyeti çerçevesinde iĢlenmekte olduğu hususunda kuvvetli Ģüphe sebeplerinin varlığı ve maddi gerçeğin ortaya çıkarılabilmesi için gerekli olması halinde. 6-TELEKOMÜNĠKASYON YOLUYLA YAPILAN ĠLETĠġĠMĠN DENETLENMESĠ Bir suç dolayısıyla yapılan soruĢturma ve kovuĢturmada. Yani bu sayılanlar dıĢındaki değerlere. banka ve diğer kredi kurumlarındaki hesaplar. Bu sayma sınırlı saymadır. BĠLGĠSAYAR PROGRAMLARINDA VE KÜTÜKLERĠNDE ARAMA. bilgisayar programları ve bilgisayar kütüklerine Ģifrenin çözülememesinden dolayı girilememesi veya gizlenmiĢ bilgilere ulaĢılamaması halinde çözümün yapılabilmesi ve gerekli kopyaların alınabilmesi için.) AVUKAT BÜROLARINDA YAPILACAK ARAMA ( HAKĠM KARARI ) Avukat büroları ancak MAHKEME KARARI ile ve KARARDA BELĠRTĠLEN OLAYLA ĠLGĠLĠ OLARAK CUMHURĠYET SAVCISININ DENETĠMĠNDE ARAMA YAPILABĠLĠR. Elkoyma tedbiri uygulanabilecek değerler kanunda sayılmıĢtır. bu kayıtların çözülerek metin hâline getirilmesine hâkim tarafından karar verilir. Ģirket iĢlerinin yürütülmesiyle ilgili olarak kayyım atayabilir.Hâkim kararı olmaksızın yapılan elkoyma iĢlemi. kara. gerçek ve tüzel kiĢiler nezdindeki her türlü alacak. eĢyalara el konulamaz. soruĢturma ( C. Askerî mahâllerde yapılacak elkoyma iĢlemi. SAVCISININ kararıyla Ģüpheli veya sanığın telekomünikasyon yoluyla iletiĢimi tespit edilebilir. kıymetli evrak. elkonulan cihazlar gecikme olmaksızın iade edilir. sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yapılır. Cumhuriyet savcısının istemi üzerine Ģüphelinin kullandığı bilgisayar ve bilgisayar programları ile bilgisayar kütüklerinde arama yapılmasına. 24 saat içinde görevli hâkimin onayına sunulur. bu husus tutanağa kaydedilir ve ilgililer tarafından imza altına alınır. kiralık kasa içindekilere. KOPYALAMA VE ELKOYMA ( HAKĠM KARARI ) Bir suç dolayısıyla yapılan soruĢturmada. Ġstemesi halinde. ( BU SAYILANLAR HAKKINDA ANCAK HÂKĠM EL KOYMA KARARI VEREBĠLĠR. taĢınmazlar. kayda alınabilir ve sinyal bilgileri değerlendirilebilir. Cumhuriyet savcısının istem ve katılımıyla askerî makamlar tarafından yerine getirilir. Bunlar. kararını elkoymadan itibaren 48 saat içinde açıklar. dinlenebilir. aksi hâlde elkoyma kendiliğinden kalkar. diğer malvarlığı gelirleri. suç iĢlendiğine iliĢkin KUVVETLĠ ġÜPHE sebeplerinin varlığı ve BAġKA SURETTE DELĠL ELDE ETME ĠMKANININ BULUNMAMASI durumunda..

bu süre BĠR KEZ daha uzatılabilir. Telekomünikasyon yoluyla yapılan iletiĢimin denetlenmesi sırasında. SAVCISININ KARARIYLA: GĠZLĠ SORUġTURMACI ATAMA (Ancak Kamu görevlileri gizli soruĢturmacı olabilir) . Cumhuriyet Başsavcılığı. en geç 15 gün içinde. TESADÜFEN ELDE EDĠLEN DELĠLLER Arama veya elkoyma koruma tedbirlerinin uygulanması sırasında. ĠLETĠġĠMĠN DENETLENMESĠ TEDBĠRĠNĠN UYGULANABĠLECEĞĠ KATALOG SUÇLARDAN birinin iĢlendiği Ģüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse. Ancak ÖRGÜTLÜ SUÇLARDA hâkim HER DEFASINDA 1 AYDAN FAZLA OLMAMAK ÜZERE sürenin müteaddit defalar uzatılmasına karar verebilir. konutu ve yerleĢim yerindeki telekomünikasyon araçları hakkında iletiĢimin denetlenmesi tedbirine baĢvurulamaz. kapsamı. BU TEDBĠR UYGULANIRKEN. Tedbir kararı en çok 3 AY için verilebilir. SADECE KANUNDA SAYILAN KATALOG SUÇLARLA ĠLGĠLĠ OLARAK HAKĠM Veya GECĠKMESĠNDE SAKINCA BULUNAN HALLERDE C. KORUMA TEDBĠRLERĠ NEDENĠYLE TAZMĠNAT Suç soruĢturması veya kovuĢturması sırasında. Kayda alma gerçekleĢtikten sonra bu durumun anlaĢılması hâlinde. kararını en geç 24 saat içinde verir. ġüpheli veya sanığa yüklenen suç dolayısıyla MÜDAFĠĠN bürosu. bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet Savcılığına derhâl bildirilir. BÜTÜN SUÇLAR ĠÇĠN UYGULANAMAZ. yapılan tespit veya dinlemeye iliĢkin kayıtlar Cumhuriyet savcısının denetimi altında EN GEÇ 10 GÜN içinde yok edilerek. KANUNDA SAYILAN DĠĞER KORUMA TEDBĠRLERĠ KUVVETLĠ SUÇ ġÜPHESĠ BULUNMASI VE BAġKA SURETTE DELĠL ELDE ETME ĠMKANI BULUNMAMASI DURUMLARINDA. Ģüpheli hakkında kovuĢturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi ya da HÂKĠMĠN ONAYLAMAMASI HALĠNDE bunun uygulanmasına Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl son verilir. tedbirin nedeni. 69 . b) Kanunî gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayan.TEKNĠK ARAÇLARLA ĠZLEME ( Teknik araçlarla izlemede KONUT İZLENEMEZ ) YAPILABĠLĠR. durum bir tutanakla tespit edilir. a) Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan. yapılmakta olan soruĢturma veya kovuĢturmayla ilgisi olmayan ve ancak. ġüpheli veya sanığın tanıklıktan çekinebilecek kiĢilerle arasındaki iletiĢimi kayda alınamaz. tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilen. diğer bir suçun iĢlendiği Ģüphesini uyandırabilecek bir delil elde edilirse. bu delil muhafaza altına alınır ve durum Cumhuriyet Savcılığına derhâl bildirilir.Cumhuriyet savcısı kararını derhâl hâkimin onayına sunar ve hâkim. alınan kayıtlar derhâl yok edilir. Sürenin dolması veya hâkim tarafından aksine karar verilmesi halinde tedbir Cumhuriyet savcısı tarafından derhâl kaldırılır. yapılmakta olan soruĢturma veya kovuĢturmayla ilgisi olmayan ancak. süresi ve sonucu hakkında ilgilisine yazılı olarak bilgi verir. Tespit ve dinlemeye ilişkin kayıtların yok edilmesi halinde soruşturma evresinin bitiminden itibaren. Bu durumda. BU TEDBĠR SADECE KANUNDA SAYILAN KATALOG SUÇLAR ĠÇĠN UYGULANABĠLĠR.

Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat hükmü içerisinde bütün koruma tedbirleri sayılmamıĢtır. e) Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen. h) Yakalanmaları veya tutuklanmaları yakınlarına bildirilmeyen. Bu durumlarda idare hukukunun genel prensipleri uyarınca idareye karĢı kusur sorumluluğu esasına dayanarak dava açılabilir. TAZMĠNAT ĠSTEMĠNĠN KOġULLARI Karar veya hükümlerin kesinleĢtiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren 3 AY ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleĢme tarihini izleyen 1 YIL içinde tazminat isteminde bulunulabilir. Devlet. ĠletiĢimin denetlenmesi. sonradan yürürlüğe giren ve lehte düzenlemeler getiren kanun gereği. d) Kanuna uygun olarak tutuklandığı hâlde makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayan ve bu süre içinde hakkında hüküm verilmeyen. zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu iĢlemle iliĢkili ise ve aynı yerde baĢka bir ağır ceza dairesi yoksa. gizli soruĢturmacı ve teknik izleme koruma tedbirlerinin hukuka aykırı icra edilmesi durumunda CMK da yer alan koruma tedbirleri nedeniyle tazminata iliĢkin hükümler uygulanamaz. TAZMĠNAT ĠSTEYEMEYECEK KĠġĠLER Kanuna uygun olarak yakalanan belirtilenler tazminat isteyemezler: veya tutuklanan kiĢilerden aĢağıda a) Gözaltı ve tutukluluk süresi başka bir hükümlülüğünden indirilenler. g) Yakalama veya tutuklama nedenleri ve haklarındaki suçlamalar kendilerine. maddî ve manevî her türlü zararlarını. şikâyetten vazgeçme. i) Hakkındaki arama kararı ölçüsüz bir şekilde gerçekleştirilen. Devletten isteyebilirler. en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır. koşulları oluşmadığı halde elkonulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer malvarlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen. yazıyla veya bunun hemen olanaklı bulunmadığı hâllerde sözle açıklanmayan. KiĢiler. 70 . Ġstem. c) Genel veya özel af. koruma tedbiriyle ilgili olarak görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle görevini kötüye kullanan kamu görevlilerine rücu eder. b) Tazminata hak kazanmadığı hâlde. hükümlülük sürelerinden fazla olan veya işlediği suç için kanunda öngörülen cezanın sadece para cezası olması nedeniyle zorunlu olarak bu cezayla cezalandırılan. j) EĢyasına veya diğer malvarlığı değerlerine. uzlaşma gibi nedenlerle hakkında kovuşturmaya yer olmadığına veya davanın düşmesine karar verilen veya kamu davası geçici olarak durdurulan veya kamu davası ertelenen veya düşürülenler. f) Mahkûm olup da gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süreleri.c) Kanunî hakları hatırlatılmadan veya hatırlatılan haklarından yararlandırılma isteği yerine getirilmeden tutuklanan. durumları tazminat istemeye uygun hâle dönüşenler. ödediği tazminattan dolayı.

adli kontrol. Savcısı. 1. adres. Bunlardan birincisi soruĢturma evresi. ) bu hallerde Cumhuriyet Savcısı SULH CEZA HAKĠMĠNE BAġVURUR. Adli kolluk personelinin bu görevi sırasında bir suç iĢlediği iddia edilirse soruĢturmayı DOĞRUDAN DOĞRUYA CUMHURĠYET SAVCISI YAPAR. Telefon dinleme. KiĢi özgürlüğüne müdahale teĢkil edecek bir eylemde bulunmak gerekirse ( örn. 5 YIL ĠÇĠNDE KASITLI BĠR SUÇ ĠġLEMEZ ĠSE KOVUġTURMAYA YER OLMADIĞINA KARAR VERĠR. Cumhuriyet Savcısı adli kolluk görevini yerine getiren kolluk personeline doğrudan doğruya emir verebilir ve adil kolluk iĢlemleri ile ilgili olarak bu personelin birinci derece amiridir. suçlu ve suça iliĢkin deliller hakkında soruĢturma yaparak neticede bir soruĢturma dosyası hazırlar. yakalama vs. tutuklama. Hazırlanan iddianame yetkili ve görevli mahkemeye sunulur. EĞER FAĠL. e) Adlî makamlar huzurunda gerçek dışı beyanla suç işlediğini veya suça katıldığını bildirerek gözaltına alınmasına veya tutuklanmasına neden olanlar. ikincisi ise kovuĢturma evresi. Yine soruĢturma konusu suç TAKĠBĠ ġĠKAYETE BAĞLI ĠSE VE ÜST SINIRI 1 YILDAN AġAĞI BĠR CEZA VEYA DAHA AZ CEZA GEREKTĠRĠYOR ĠSE C. Bu hallerde dava açmasına gerek yoktur. Cezayı kaldıran bir sebep olarak etkin piĢmanlık veya kiĢisel cezasızlık halleri var ise SAVCI DAVA AÇMADAN KOVUġTURMAYA YER OLMADIĞINA KARAR VEREBĠLĠR. 5 YIL SÜRE ĠLE KAMU DAVASININ AÇILMASINI ERTELEYEBĠLĠR.SORUġTURMA EVRESĠ Suç sayılan eylemin gerçekleĢmesinden sonra bu durumun yetkili mercilere ihbar/Ģikayet yoluyla bildirilmesi ile hemen yargılama aĢamasına geçilmez. suçtan zarar görenler 15 GÜN içinde en yakın yer AĞIR CEZA MAHKEMESĠNDE ĠTĠRAZ EDEBĠLĠRLER. Cumhuriyet Savcısı yeterli delile ulaĢamamıĢ ise.d) Kusur yeteneğinin bulunmaması nedeniyle hakkında ceza verilmesine yer olmadığına karar verilenler. Cumhuriyet Savcısı sadece failin aleyhine değil LEHĠNE BĠR DURUM VAR ĠSE ONU DA ĠDDĠANAME DE BELĠRTMEK ZORUNDADIR. 71 . Cumhuriyet Savcısı iddianamede kanunen zorunlu olan bütün bilgi. Kural olarak bu soruĢturma evresi gizlidir. suçun fail tarafından iĢlendiği hususunda yeterli Ģüpheye ulaĢamamıĢ ise ve suçun oluĢmadığına kanaat getirmiĢ ise KOVUġTURMAYA YER OLMADIĞINA KARAR VERĠR. Bu karara karĢı. CEZA MUHAKEMESĠNĠN EVRELERĠ Ceza muhakemesi iki evreye ayrılmaktadır. SoruĢturma sonucunda suç oluĢtuğu konusunda YETERLĠ SÜPHEYE ulaĢılmıĢ ise Cumhuriyet Savcısı tarafından bir ĠDDĠANAME HAZIRLANIR. Bu ihbar/Ģikayeti alan Cumhuriyet Savcılığı suç. Yukarıda bahse konu olduğu üzere Cumhuriyet Savcısının iĢ yoğunluğunun fazla olması ya da Cumhuriyet Savcısına eriĢilemiyor ise Sulh Ceza Mahkemesi hakimi de bütün soruĢturma iĢlemlerini tek baĢına yapabilir. delil gibi unsurlara yer vermek zorundadır. isim. Cumhuriyet Savcısı acele hallerde sonradan yazılı hale getirilmek kaydı ile sözlü emir verebilir.

alt sınırı beĢ yıl ve daha fazla hapis cezasını gerektiren suçlar hariç olmak üzere. Eğer sorgusu yapılmamıĢ ise mahkûmiyet dıĢındaki kararlar verilebilir. Savcısı eylemin hırsızlık olduğunu yazmıĢ ve Mahkeme de eylemin dolandırıcılık olduğunu düĢünüyorsa bu bir nitelendirme hatasıdır. 2. ( C. C. yokluk ) halleri dıĢında SANIK HAZIR BULUNMADAN DURUġMA YAPILAMAZ. ifadesini esas mahkemesi huzurunda vermek isteyip istemediği sorulur. Cumhuriyet savcısı ile sanık ve müdafiine bildirilir. Hükümden önce son söz hazır bulunan sanığa verilir. Cumhuriyet savcısı ile müdafiin sorgu sırasında hazır bulunması zorunlu değildir. Yani eylemin hangi suç olduğu konusunda C. Sanığın suçu adli para cezasını veya müsadereyi ve her ikisini gerektiren bir suç ise davetiye de sanığa bildirilmiĢ olmak kaydı ile SANIK OLMADAN DA DURUġMA YAPILABĠLĠR. Sorgusundan önce sanığa. Bu nedenden ötürü iddianame iade edilemez. sorgusu 72 . Yalnız veya adli para cezası ya da güvenlik tedbirine hükmedilecek durumlarda sanık gelmese bile duruĢma yapılabilir. Sanığın hazır bulunması bir YARGILAMA ġARTIDIR. Hastalık veya disiplin önlemi ya da zorunlu diğer nedenlerle yargılamanın yapıldığı yargı çevresi dıĢındaki bir hastahane veya tutukevine nakledilmiĢ olan sanığın. DuruĢmada ilk yapılacak olan iĢ mahkemeye çağrılmıĢ olan SANIK VE MÜDAFĠĠN HAZIR BULUNUP BULUNMADIĞIDIR. Kanunda yazılı haller dıĢında ( gaiplik. 15 gün içinde her hangi bir karar verilmeyen iddianame KABUL EDĠLMĠġ SAYILIR. SANIK HAKKINDA TOPLANAN DELĠLLERE GÖRE. Savcısı ile aynı kanaatte olmasa bile sırf bu nedenden dolayı iddianameyi iade edemez. ) ĠDDĠANAMENĠN KABULÜYLE BĠRLĠKTE KAMU DAVASI AÇILMIġ OLUR VE KOVUġTURMA AġAMASI BAġLAR. SANIĞIN DURUġMADAN BAĞIġIK TUTULMASI Mahkemece sorgusu yapılmıĢ olan sanık veya bu hususta sanık tarafından yetkili kılındığı hâllerde müdafii isterse. MAHKÛMĠYET DIġINDA BĠR KARAR VERĠLMESĠ GEREKTĠĞĠ GÖRÜLÜRSE SORGUSU YAPILMAMIġ OLSA BĠLE DAVA YOKLUĞUNDA BĠTĠRĠLEBĠLĠR. Çağrıya rağmen gelmeyen veya duruĢmaya gelmesine gerek görülmeyen ( YOKLUK ) sanığın daha önceden sorgusu yapılmıĢ ise dava yokluğunda bitirilebilir. Eğer mahkeme iddianamenin eksik olduğunu düĢünüyorsa ĠDDĠANAMEYĠ CUMHURĠYET SAVCILIĞINA ĠADE EDER. Sorgu için belirlenen gün. kaçaklık. mahkeme sanığı duruĢmada hazır bulunmaktan bağıĢık tutabilir. Ġstinabe yoluyla sorguda. KAÇAĞIN daha önce sorgusu yapılmıĢ ise MAHKÛMĠYET KARARI VERĠLEBĠLĠR. sanığın aynı anda görüntülü ve sesli iletiĢim tekniğinin kullanılması suretiyle sorgusunun yapılabilmesi olanağının varlığı hâlinde bu yöntem uygulanarak sorgu yapılır. ġÜPHELĠNĠN SIFATI ARTIK SANIKTIR. Savcısı bu karara karĢı en yakın ağır ceza mahkemesi nezdinde itirazda bulunabilir.Cumhuriyet Savcısının mahkemeye sunmuĢ olduğu iddianame mahkemece değerlendirilir. Sanık.KOVUġTURMA EVRESĠ KovuĢturma evresinde duruĢma yapılır. Sorgu tutanağı duruĢmada okunur. istinabe suretiyle sorguya çekilebilir. MAHKEME HUKUKĠ NĠTELENDĠRME HATASI SEBEBĠYLE ĠDDĠANAMEYĠ ĠADE EDEMEZ.

KovuĢturma evresinde mağdur veya sanığın yaĢının ceza hükümleri bakımından tespitiyle ilgili bir sorunla karĢılaĢılması halinde. Bu deliller hâkimin vicdanî kanaatiyle ( VĠCDANĠ DELĠL SĠSTEMĠ ) serbestçe takdir edilir.Ġstem. tanığın dinlenmesinden veya baĢka herhangi bir delilin ortaya konulmasından vazgeçilebilir.Delil. bu sorunla ilgili olarak görevli mahkemede dava açılması veya açılmıĢ davanın sonuçlanması ile ilgili olarak bekletici sorun kararı verebilir. ilgili kanunda belirlenen usule göre bu sorunu çözerek hükmünü verir. DURUġMA SIRASINDA ĠġLENEN SUÇ HAKKINDA ĠġLEM Bir kimse. Yüklenen suç. 73 . hukuka uygun bir Ģekilde elde edilmiĢ her türlü delille ( SERBESTE DELĠL ĠLKESĠ ) ispat edilebilir. bu tarihten önce duruĢma açılarak veya istinabe suretiyle sorgusu yapılabilir. tanıklara. sanığın tebligata rağmen mazeretsiz olarak gelmemesi sebebiyle sorgusunun yapılamamıĢ olması. belirlenen duruĢma tarihinde hazır bulunmasının zorluğu halinde. kanuna aykırı olarak elde edilmiĢse.Müdafi.Hakim/ler . DOĞRUDAN SORU YÖNELTME . Dikkat edilirse doğrudan soru sorma SADECE yargılama iĢleminde yer alan HUKUKÇULAR için öngörülmüĢ bir yöntemdir.Delil ile ispat edilmek istenilen olayın karara etkisi yoksa. Cumhuriyet savcısı ile sanık veya müdafii birlikte rıza gösterirlerse. CEZA MAHKEMELERĠNĠN EK YETKĠSĠ Yüklenen suçun ispatı. duruĢma sırasında bir suç iĢlerse. . . bunun veya ispat edilmek istenen olayın geç bildirilmiĢ olması nedeniyle reddedilemez. mahkeme. ceza mahkemesi bu sorunla ilgili olarak da bu Kanun hükümlerine göre karar verebilir. Vekil sıfatıyla duruşmaya katılan avukat. Ortaya konulan deliller. katılana. gerek görürse failin tutuklanmasına da karar verebilir. delillerin ortaya konulmasına engel olmaz. Ancak. DELĠLLERĠ TAKDĠR YETKĠSĠ Hâkim. duruĢma disiplinine uygun olarak doğrudan soru yöneltebilirler. kararını ancak duruĢmaya getirilmiĢ ve huzurunda tartıĢılmıĢ delillere dayandırabilir. ceza mahkemelerinden baĢka bir mahkemenin görev alanına giren bir sorunun çözümüne bağlı ise.Cumhuriyet savcısı. Sanık ve katılan da mahkeme baĢkanı veya hâkim aracılığı ile soru yöneltebilir. hazır bulundurulmasına gerek görülmeyen oturumlar için getirilmemesine mahkemece karar verilebilir. . sadece davayı uzatmak maksadıyla yapılmıĢsa. Ortaya konulması istenilen bir delil aĢağıda yazılı hâllerde reddolunur: . DELĠL VE OLAYIN GEÇ BĠLDĠRĠLMESĠ Delilin ortaya konulması istemi. sanığa. DELĠLLERĠN ORTAYA KONULMASI VE REDDĠ Sanığın sorguya çekilmesinden sonra delillerin ortaya konulmasına baĢlanır. mahkeme olayı tespit eder ve bu hususta düzenleyeceği tutanağı yetkili makama gönderir. sonradan gelen sanığa bildirilir. Ancak. Yurt dıĢında bulunan sanığın. bilirkiĢilere ve duruĢmaya çağrılmıĢ diğer kiĢilere.yapılmıĢ olmak koĢuluyla.

74) Kararı Verileceği Zaman da avukat bulunması zorunludur. müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse. ifade almada (SADECE ĠFADE ALMADA) en çok üç avukat hazır bulunabilir.DURUġMA Kural olarak duruĢmalar alenidir. kısıtlanamaz.Bu hallerde devlet tarafından atanan bir avukat Ģüpheli. ( AÇIKLIK ĠLKESĠ ). kanunî temsilcisi varsa. Ģüpheli veya sanıkla görüĢme. DuruĢmada hüküm katılacak HAKĠM. 18 YAġINI doldurmamıĢ ise duruĢma kapalı yapılır. Açıklığın kaldırılması istemine iliĢkin olarak yapılacak duruĢma. zorunlu müdafiliğin kabul edildiği hallerde MÜDAFĠĠ BULUNMAK ZORUNDADIR. istemi hâlinde bir müdafi görevlendirilir.ġÜPHELĠ istemi aranmaksızın devlet tarafından atanan bir avukat yardımından faydalandırılır.Sağır. Savcısı bulunur. . Ancak aĢağıdaki hallerde duruĢmaların BĠR KISMI VEYA TAMAMI gizli olarak yapılabilir: . SoruĢturma ve kovuĢturma evrelerinin her aĢamasında avukatın. Bu sayılanların yanında TUTUKLAMA ve SORGU SIRASINDA ve Gözlem Altına Alma (CMK m.Ġşlemiş olduğu suçun alt sınırı 5 yıldan fazla olanlar. DURUġMANIN KAPALI YAPILMA ZORUNLULUĞU: Sanık. ġÜPHELĠNĠN VEYA SANIĞIN MÜDAFĠ SEÇĠMĠ ġüpheli veya sanık. ( Sulh Ceza Mahkemelerinde duruĢmada C. C. Asliye Ceza ve Ağır Ceza Mahkemelerinde C. Müdafi görevini yerine getirmediğinde yapılacak iĢlem Gerek Ģüphelinin istemi üzerine ve gerekse zorunlu müdafilik hallerinde görevlendirilen müdafi. ZORUNLU MÜDAFĠĠĠLĠK HALLERĠ( Devlet tarafından Avukat ATANAN DURUMLAR ): AĢağıda sayılan hallerde SANIK.sanığa hukuki yardımda bulunur. SoruĢturma evresinde. istem üzerine veya mahkemece uygun görülürse kapalı yapılır. . dilsiz ve kendini anlatamayacak derecede malul olanlar. . Müdafiin ücreti devlet tarafından karĢılanır. . soruĢturma ve kovuĢturmanın her aĢamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir. Müdafiin Görevlendirilmesi ġüpheli veya sanık. Bu 74 . SAVCISI. ) DuruĢmanın kapalı yapılması konusundaki gerekçeli karar ile hüküm açık duruĢmada açıklanır.Genel ahlaka aykırı durumlar. hüküm de kapalı duruĢmada açıklanır.18 yaşından küçük sanıklar. ZABIT KATĠBĠ.Kamu güvenliğinin KESĠN OLARAK GEREKLĠ KILDIĞI DURUMLARDA. hâkim veya mahkeme derhâl baĢka bir müdafi görevlendirilmesi için gerekli iĢlemi yapar. Savcısı bulunmaz. . o da Ģüpheliye veya sanığa müdafi seçebilir. ifade alma veya sorgu süresince yanında olma ve hukukî yardımda bulunma hakkı engellenemez. duruĢmada hazır bulunmaz veya vakitsiz olarak duruĢmadan çekilir veya görevini yerine getirmekten kaçınırsa.

ġüpheli veya sanığın kendisinin sonradan müdafi seçmesi halinde.) tutanaklar hakkında. b) KovuĢturma evresinde. ġüpheli veya sanığın birden fazla olması hâlinde savunma Yararları birbirine uygun olan birden fazla Ģüpheli veya sanığın savunması aynı müdafie verilebilir. a) SoruĢturma evresinde. keĢif. sulh ceza hâkiminin kararıyla bu yetkisi kısıtlanabilir. Yukarıda belirtilen hâllerde müdafi soruĢturmanın veya kovuĢturmanın yapıldığı yer barosunca görevlendirilir. Kanunî temsilci veya eĢin duruĢmada hazır bulunması Sanığın kanunî temsilcisine duruĢma gün ve saati bildirilir ve duruĢmaya kabul edilerek istemi üzerine dinlenebilir. baro tarafından görevlendirilen avukatın görevi sona erer. Müdafiin dosya içeriğini incelemesi veya belgelerden örnek alması. Bu maddenin içerdiği haklardan suçtan zarar görenin vekili de yararlanır. 75 . ifadeyi alan merciin veya sorguyu yapan hâkimin istemi üzerine. arama. Eğer yeni müdafi savunmasını hazırlamak için yeterli zaman olmadığını açıklarsa oturum ertelenir. ifade alma. soruĢturmanın amacını tehlikeye düĢürebilecek ise. Cumhuriyet Savcılığınca iddianamenin mahkemeye verildiği tarihten itibaren dosya içeriğini ve muhafaza altına alınmıĢ delilleri inceleyebilir. ikinci fıkra hükmü uygulanmaz. soruĢturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız olarak alabilir. Hukuka aykırı deliller: Hukuka uygun surette elde edilmemiĢ HER TÜRLÜ DELĠL YASAK DELĠLDĠR. bütün tutanak ve belgelerin örneklerini harçsız olarak alabilir. sorgu vs. Yakalanan kiĢinin veya Ģüphelinin ifadesini içeren tutanak ile bilirkiĢi raporları ve adı geçenlerin hazır bulunmaya yetkili oldukları diğer adlî iĢlemlere iliĢkin (Örn. Müdafiin dosyayı inceleme yetkisi Müdafi. Cumhuriyet savcısının istemi üzerine. Sanığın eĢi hakkında da tebligat yapılmaksızın birinci fıkra hükmü uygulanır. mahkemenin istemi üzerine. Hukuka aykırı olarak ele geçirilmiĢ olan delillere dayanılarak hüküm verilemez. vekâletname aranmaksızın müdafii ile her zaman ve konuĢulanları baĢkalarının duyamayacağı bir ortamda görüĢebilir. Bu kiĢilerin müdafii ile yazıĢmaları denetime tâbi tutulamaz.durumda mahkeme oturuma ara verebileceği gibi oturumun ertelenmesine de karar verebilir. Müdafi ile GörüĢme ġüpheli veya sanık. Müdafiin görevlendirilmesinde usul Gerek Ģüphelinin istemi halinde ve gerekse zorunlu müdafiilik hallerinde müdafii. Müdafi. SANIĞA YÜKLENEN SUÇUN ĠSPAT EDĠLMESĠ Yüklenen suç hukuka uygun olarak ele geçirilmiĢ olan deliller ile ispat edilebilir. Baro tarafından görevlendirilir.

2. b) Yüklenen suçun sanık tarafından iĢlenmediğinin sabit olması. ġüphelinin ve sanığın beyanı özgür iradesine dayanmalıdır. gerekçesi de tutanakta gösterilir. BURADA MEġRU MÜDAFAADA SINIRIN AġILMASI SÖZ KONUSU ) d) Kusurluluğu ortadan kaldıran hataya düĢülmesi.KarĢı oya tutanakta yer verilir. Müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade. bu iĢlem ancak Cumhuriyet savcısı tarafından yapılabilir. Kanuna aykırı bir yarar vaat edilemez.ĠFADE ALMA VE SORGUDA YASAK USULLER Ġfade alma: ġüphelinin kolluk görevlileri veya Cumhuriyet savcısı tarafından soruĢturma konusu suçla ilgili olarak dinlenmesini. kusurunun bulunmaması dolayısıyla ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir.KUSURUN BULUNMAMASI NEDENĠYLE CEZA VERĠLMEYE YER OLMADIĞI KARARI a) Yüklenen suçla bağlantılı olarak yaĢ küçüklüğü. fiilin nitelendirilmesinde iddia ve savunmalarla bağlı değildir. Yasak usullerle elde edilen ifadeler rıza ile verilmiĢ olsa dahi delil olarak değerlendirilemez. ġÜPHELĠ VEYA SANIĞIN aynı olayla ilgili olarak yeniden ifadesinin alınması ihtiyacı ortaya çıktığında. ilâç verme. ( CMK m. Hallerinde verilir. 232 ) HÜKMÜN KONUSU VE SUÇU DEĞERLENDĠRMEDE MAHKEMENĠN YETKĠSĠ Hüküm. . e) Yüklenen suçun sanık tarafından iĢlendiğinin sabit olmaması. hâkim veya mahkeme huzurunda Ģüpheli veya sanık tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Bu halde KOLLUK ĠFADE ALAMAZ. 76 . bazı araçları kullanma gibi bedensel veya ruhsal müdahaleler yapılamaz. KARAR VE HÜKÜMLERDE GEREKLĠ OY SAYISI . olayda bir hukuka uygunluk nedeninin bulunması. Bunu engelleyici nitelikte kötü davranma.Hükmün baĢına TÜRK MĠLLETĠ adına ibaresi yazılır. b) Yüklenen suçun hukuka aykırı fakat bağlayıcı emrin yerine getirilmesi suretiyle veya zorunluluk hali ya da cebir veya tehdit etkisiyle iĢlenmesi. Sorgu: ġüpheli veya sanığın hâkim veya mahkeme tarafından soruĢturma veya kovuĢturma konusu suçla ilgili olarak dinlenmesini. ancak iddianamede unsurları gösterilen suça iliĢkin fiil ve faili hakkında verilir. aldatma. korku ve telaĢ nedeniyle aĢılması. Hallerinde. CEZA YARGILAMASINDA KARAR TÜRLERĠ 1. ( MeĢru savunma halinde BERAAT VERĠLĠR. yorma. Mahkeme. cebir veya tehditte bulunma. c) Yüklenen suç açısından failin kast veya taksirinin bulunmaması.Mahkemece karar ve hükümler oybirliği veya oyçokluğuyla verilir. c) MeĢru savunmada sınırın heyecan. akıl hastalığı veya sağır ve dilsizlik hali ya da geçici nedenlerin bulunması.BERAAT KARARI AġAĞIDAKĠ HALLERDE VERĠLĠR: a) Yüklenen fiilin kanunda suç olarak tanımlanmamıĢ olması. işkence. . d) Yüklenen suçun sanık tarafından iĢlenmesine rağmen.

CEZA VERĠLMESĠNE YER OLMADIĞINA ĠĢlenen fiilin suç olma özelliğini devam ettirmesine rağmen. aynen iade. ( HÂKĠMĠN TAKDĠRĠNDEDĠR ) Hükmün açıklanmasının geri bırakılması. d) UzlaĢmaya tabi bir suç olmamalıdır. Anayasanın 174 üncü maddesinde koruma altına alınan inkılâp kanunlarında yer alan suçlarla ilgili olarak uygulanmaz. aynı sanık için önceden verilmiĢ bir hüküm veya açılmıĢ bir dava varsa DAVANIN REDDĠNE karar verilir. Dolayısıyla. e) Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına iliĢkin hükümleri. a) Etkin piĢmanlık. sanık hakkında mahkûmiyet kararı verilir. kurulan hükmün sanık hakkında bir hukukî sonuç doğurmamasını ifade eder.( MAHKÛMĠYETLE BĠRLĠKTE GÜVENLĠK TEDBĠRLERĠNE HÜKMEDĠLMESĠ ZORUNLUDUR ) Aynı fiil nedeniyle. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için. 2 yıl veya daha az süreli hapis veya adlî para cezası ise. belli bir cezaya mahkûmiyet yerine veya mahkûmiyetin yanı sıra güvenlik tedbirine hükmolunur. Türk Ceza Kanununda öngörülen düĢme sebeplerinin varlığı ya da soruĢturma veya kovuĢturma Ģartının gerçekleĢmeyeceğinin anlaĢılması hallerinde. düĢme veya ceza Adlî yargı dıĢındaki bir yargı merciine yönelik görevsizlik kararı kanun yolu bakımından hüküm sayılır.HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERĠ BIRAKILMASI KARARI Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza. Ancak. hâllerde durma. Bu 5 yıllık süre içerisinde hüküm açıklanmadığı için. faile ceza verilmemesi hallerinde. ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilir. mahkumiyetin hiçbir olumsuz etkisi olmaz. 4. a) Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamıĢ bulunması. mahkemece. Yüklenen suçu iĢlediğinin sabit olması halinde.MAHKÛMĠYET Yüklenen suçu iĢlediğinin sabit olması halinde (% 100 kanaat olacak). suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi. c) Suçun iĢlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın. Öngörülen 5 yıllık denetim süresi içerisinde fail KASITLI bir SUÇ iĢlemez ise 5 yılın sonunda DAVANIN DÜġMESĠNE KARAR VERĠLĠR. c) KarĢılıklı hakaret. b) ġahsî cezasızlık sebebinin varlığı. b) Mahkemece. d) ĠĢlenen fiilin haksızlık içeriğinin azlığı. DURMA KARARI verilir. Bu karara itiraz edilebilir.3. hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. gerçekleĢmesini beklemek üzere. 77 . sanığın kiĢilik özellikleri ile duruĢmadaki tutum ve davranıĢları göz önünde bulundurularak yeniden suç iĢlemeyeceği hususunda kanaate varılması. Derhâl beraat kararı verilebilecek verilmesine yer olmadığı kararı verilemez. davanın düĢmesine karar verilir. soruĢturmanın veya kovuĢturmanın yapılması Ģarta bağlı tutulmuĢ olup da Ģartın henüz gerçekleĢmediği anlaĢılırsa. 5.

uzlaĢtırmacı olarak avukat görevlendirilmesini barodan isteyebilir veya hukuk öğrenimi görmüĢ kiĢiler arasından uzlaĢtırmacı görevlendirebilir.K. Cumhuriyet savcısı uzlaĢtırmayı kendisi gerçekleĢtirebileceği gibi. Birden fazla kiĢinin mağduriyetine veya zarar görmesine sebebiyet veren bir suçtan dolayı uzlaĢtırma yoluna gidilebilmesi için. soruĢturma konusu suç nedeniyle tazminat davası açılamaz. dosya içindeki belgelerin birer örneği kendisine verildikten itibaren en geç 30 ( otuz ) gün içinde uzlaĢtırma iĢlemlerini sonuçlandırır. mağdur veya suçtan zarar görenlerin hepsinin uzlaĢmayı kabul etmesi gerekir. mağdurun veya suçtan zarar görenin reĢit olmaması halinde. SoruĢturulması ve kovuĢturulması Ģikâyete bağlı olanlar hariç olmak üzere. diğer kanunlarda yer alan suçlarla ilgili olarak uzlaĢtırma yoluna gidilebilmesi için. UzlaĢtırmanın sonuçsuz kalması halinde tekrar uzlaĢtırma yoluna gidilemez. 78 . dıĢındaki kanunlarda düzenlenen. teklifi reddetmiĢ sayılır. ) engel değildir.C. Tutuklama vs. etkin piĢmanlık hükümlerine yer verilen suçlar ile cinsel dokunulmazlığa karĢı suçlarda. kiĢiye uzlaĢmanın mahiyeti ve uzlaĢmayı kabul veya reddetmesinin hukukî sonuçları anlatılır. uzlaĢtırmacı görevlendirilmesi ile ilgili olarak göz önünde bulundurulur. UzlaĢma teklifinde bulunulması halinde. ġüpheli. Cumhuriyet savcısı uzlaĢma teklifini açıklamalı tebligat veya istinabe yoluyla da yapabilir. mağdur veya suçtan zarar gören. açılmıĢ olan davadan feragat edilmiĢ sayılır. suçtan zarar görene. kanunda açık hüküm bulunması gerekir. ġüphelinin. Bu Kanunda belirlenen hâkimin davaya bakamayacağı haller ile reddi sebepleri. Cumhuriyet savcısı veya talimatı üzerine adlî kolluk görevlisi. Resmî mercilere beyan edilmiĢ olup da soruĢturma dosyasında yer alan adreste bulunmama veya yurt dıĢında olma ya da baĢka bir nedenle mağdura. SoruĢturma konusu suçun uzlaĢmaya tâbi olması halinde. Ģüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görene uzlaĢma teklifinde bulunur. UzlaĢmanın sağlanması halinde. soruĢturma konusu suça iliĢkin delillerin toplanmasına ve koruma tedbirlerinin uygulanmasına ( Arama. T. Cumhuriyet savcısı bu süreyi en çok yirmi gün daha uzatabilir. hakkında kovuĢturmaya yer olmadığı kararı verilir. uzlaĢma teklifi kanunî temsilcilerine yapılır. uzlaĢtırma yoluna gidilemez. ġüpheli ile mağdur veya suçtan zarar görenin uzlaĢma teklifini kabul etmesi halinde. UzlaĢtırmacı.UZLAġMA Türk Ceza Kanunu’nda yer alan ve Sadece kanunun belirlediği suç tiplerinde uygulanan bir yöntemdir. kendisine uzlaĢma teklifinde bulunulduktan itibaren üç gün içinde kararını bildirmediği takdirde. Ģüpheliye veya bunların kanunî temsilcisine ulaĢılamaması halinde. uzlaĢtırma yoluna gidilmeksizin soruĢturma sonuçlandırılır. SoruĢturulması ve kovuĢturulması Ģikâyete bağlı olsa bile. UzlaĢma sonucunda Ģüphelinin edimini def'aten yerine getirmesi halinde. UzlaĢma teklifinde bulunulması veya teklifin kabul edilmesi.

MAĞDUR ĠLE ġĠKÂYETÇĠNĠN HAKLARI Mağdur ile Ģikâyetçinin hakları Ģunlardır: a) SoruĢturma evresinde. sağır veya dilsiz ya da meramını ifade edemeyecek derecede malûl olur ve bir vekili de bulunmazsa. bir UzlaĢma teklifi ve uzlaĢtırıcının raporunun verilmesi arasında geçen sürede zamanaĢımı ve dava açma süreleri ĠġLEMEZ. Bu hususta yapılacak çağrı bakımından tanıklara iliĢkin hükümler uygulanır. Aralarında iĢtirak iliĢkisi olsun ya da olmasın birden çok kiĢi tarafından iĢlenen suçlarda. 4. cinsel saldırı suçu ile alt sınırı beĢ yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda. Vekili bulunmaması halinde. 2. 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı Ġcra ve Ġflas Kanununun 38 inci maddesinde yazılı ilam mahiyetini haiz belgelerden sayılır. Delillerin toplanmasını isteme. b) KovuĢturma evresinde. Mağdur. DuruĢmadan haberdar edilme. Sayılan haklar. Cumhuriyet savcısı veya mahkeme baĢkanı veya hâkim tarafından çağrı kâğıdı ile çağırılıp dinlenir. 79 . 153 üncü Maddeye uygun olmak koĢuluyla vekili aracılığı ile soruĢturma belgelerini ve elkonulan ve muhafazaya alınan eĢyayı inceletme. ancak uzlaĢan kiĢi uzlaĢmadan faydalanır. suçun mağdurları ile Ģikâyetçiye anlatılıp açıklanır ve bu husus tutanağa yazılır. UzlaĢma sonucunda verilecek kararlarla ilgili olarak bu Kanunda öngörülen kanun yollarına baĢvurulabilir. 5. Cumhuriyet savcısının.ġüphelinin. (MAĞDUR BAKIMINDAN ZORUNLU AVUKAT YARDIMI) 6. MAHKEME TARAFINDAN UZLAġTIRMA Kamu davası açıldıktan sonra kovuĢturma konusu suçun uzlaĢma kapsamında olduğunun anlaĢılması halinde. UzlaĢtırma müzakereleri sırasında yapılan açıklamalar. 1. Vekili bulunmaması halinde. uzlaĢtırma iĢlemleri mahkeme tarafından yapılır. baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteme. herhangi soruĢturma ve kovuĢturmada ya da davada delil olarak kullanılamaz. 3. 4. 5. onsekiz yaĢını doldurmamıĢ. Tanıkların davetini isteme. 1. 3. cinsel saldırı suçu ile alt sınırı beĢ yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda. 2. Kamu davasına katılma. edimini yerine getirmemesi halinde uzlaĢma raporu veya belgesi. MAĞDUR ve ġĠKAYETÇĠNĠN HAKLARI Mağdur ile Ģikâyetçi. Davaya katılmıĢ olma koĢuluyla davayı sonuçlandıran kararlara karĢı kanun yollarına baĢvurma. baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteme. istemi aranmaksızın bir vekil görevlendirilir. kovuĢturmaya yer olmadığı yönündeki kararına kanunda yazılı usule göre itiraz hakkını kullanma. SoruĢturmanın gizlilik ve amacını bozmamak koĢuluyla Cumhuriyet savcısından belge örneği isteme. Tutanak ve belgelerden vekili aracılığı ile örnek isteme.

eksikliği veya adres değiĢikliğinin bildirilmemesi nedeniyle tebligat yapılamaması hâllerinde adresin araĢtırılması gerekmez. MAĞDUR ĠLE ġĠKÂYETÇĠNĠN DĠNLENMESĠ Mağdurun tanık olarak dinlenmesi halinde. Mağdur çocukların veya iĢlenen suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuĢ olan diğer mağdurun tanık olarak dinlenmesi sırasında psikoloji. Bunlar hakkında bilirkiĢilere iliĢkin hükümler uygulanır. Bu adrese çıkartılan çağrıya rağmen gelmeyen kimseye yeniden tebligatta bulunulmaz. 80 . Maddî gerçeğin ortaya çıkarılması açısından zorunluluk arz eden haller saklıdır. dilekçelerinde veya tutanağa geçirilmiĢ olan beyanlarında belirttikleri adresleri tebligata esas alınır. bu suça iliĢkin soruĢturma veya kovuĢturmada tanık olarak bir defa dinlenebilir. tanıklığa iliĢkin hükümler uygulanır. Ģikâyetçi veya vekilinin.MAĞDUR ĠLE ġĠKÂYETÇĠNĠN DAVETE UYMAMALARI Mağdur. Belirtilen adresin yanlıĢlığı. yemin hariç. Bu kimselerin beyanının alınması zorunlu görüldüğü hâllerde üçüncü fıkra uygulanmaz. psikiyatri. ĠĢlenen suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuĢ çocuk veya mağdur. tıp veya eğitim alanında uzman bir kiĢi bulundurulur.

. A.Bunların Müdafii. KANUN YOLLARINA MÜRACAAT EDEBĠLECEK KĠMSELER: . Hangi iĢlemlere karıĢ itiraz yoluna gidilebileceği kanunda sayılmaktadır.YARGILAMANIN YENĠLENMESĠ KesinleĢen bir hükümle sonuçlanmıĢ bir dava.TEMYĠZ: ĠLK DERECE MAHKEMESĠ KARARLARININ YARGITAY TARAFINDAN DENETLENMESĠ.OLAĞANÜSTÜ KANUN YOLLARI KESĠNLEġMĠġ KARARLARA KARġI ÖNGÖRÜLMÜġ KANUN YOLLARIDIR.C.YARGITAY CUMHURĠYET BAġSAVCISININ ĠTĠRAZI: Ceza dairesinin vermiĢ olduğu hukuka aykırı kararlara karĢı 30 gün içinde YARGITAY CEZA GENEL KURULUNUN KARARI ĠNCELEMESĠ AMACIYLA YARGITAY CUMHURĠYET BAġSAVCISININ müracaat etmesidir.Şüpheli veya SANIK . aĢağıda yazılı hâllerde hükümlü lehine olarak yargılamanın yenilenmesi yoluyla tekrar görülür: a) DuruĢmada kullanılan ve hükmü etkileyen bir belgenin sahteliği anlaĢılırsa. c) Hükme katılmıĢ olan hâkimlerden biri.Katılan. d) Ceza hükmü hukuk mahkemesinin bir hükmüne dayandırılmıĢ olup da bu hüküm kesinleĢmiĢ diğer bir hüküm ile ortadan kaldırılmıĢ ise.ĠNCELENMESĠDĠR. . b) Yemin verilerek dinlenmiĢ olan bir tanık veya bilirkiĢinin hükmü etkileyecek biçimde hükümlü aleyhine kasıt veya ihmal ile gerçek dıĢı tanıklıkta bulunduğu veya oy verdiği anlaĢılırsa. hükümlünün neden olduğu kusur dıĢında.Şüpheli veya Sanığın KANUNİ TEMSİLCİSİ VE EŞİ. aleyhine ceza kovuĢturmasını veya bir ceza ile mahkûmiyetini gerektirecek biçimde görevlerini yapmada kusur etmiĢ ise. 2. HÜKMÜN AÇIKLANMASINDAN ĠTĠBAREN 7 GÜN ĠÇĠNDE BU YOLA MÜRACAAT EDĠLEBĠLĠR. B.KANUN YARARINA BOZMA: Temyiz incelemesinden geçmeden kesinleĢmiĢ hukuka aykırı görülen kararlara karĢı ADALET BAKANLIĞININ ĠSTEMĠ ĠLE YARGITAY CUMHURĠYET BAġSAVCISI KARARIN TEMYĠZĠ ĠÇĠN ĠLGĠLĠ YARGITAY DAĠRESĠNE BAġVURUR. SAVCISI . 1. Ġstinaf BÖLGE ADLĠYE MAHKEMELERĠNE MÜRACAAT YOLUYLA ĠLK DERECE MAHKEMESĠ KARARLARININ DENETLENMESĠ SURETĠYLE YAPILIR ) C.ĠSTĠNAF: Ġstinaf mahkemeleri kurulduktan sonra ( 2008 ĠTĠBARĠYLE HENÜZ KURULMAMAġTIR ) kural olarak birinci derece mahkemelerinin kararlarına karĢı baĢvurulabilecek kanun yolu ĠSTĠNAFTIR.KANUN YOLLARI Ġki tür kanun yolu vardır. C. Bunlar olağan kanun yolu ve olağanüstü kanun yolu. 81 .OLAĞAN KANUN YOLLARI A.ĠTĠRAZ: Kararı veren mahkemenin bir üst mahkemesine yapılan 7 GÜN ĠÇĠNDE YAPILAN müracaata kararın denetlenmesi iĢlemidir. B.

82 . Bu hâlde yargılamanın yenilenmesi. Hatanın giderilebilmesini sağlayacak baĢka bir yol varsa. 4.e) Yeni olaylar veya yeni deliller ortaya konulup da bunlar yalnız baĢına veya önceden sunulan delillerle birlikte göz önüne alındıklarında sanığın beraatini veya daha hafif bir cezayı içeren kanun hükmünün uygulanması ile mahkûm edilmesini gerektirecek nitelikte olursa. Avrupa Ġnsan Hakları Mahkemesinin kesinleĢmiĢ kararıyla tespit edilmiĢ olması.) ĠLK KARARI VEREN YARGILAMAYA KATILAMAZ.2003 tarihinden sonra Avrupa Ġnsan Hakları Mahkemesine yapılan baĢvurular üzerine verilecek kararlar hakkında uygulanır.2. Ġnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair SözleĢmenin veya eki protokollerin ihlâli suretiyle verildiğinin ve hükmün bu aykırılığa dayandığının. HAKĠM YARGILAMANIN YENĠLENMESĠ HALĠNDE YARGILAMANIN YENĠLENMESĠNĠN KABUL EDĠLMEYECEĞĠ HÂL Kanunun aynı maddesinde yer almıĢ sınır içinde olmak üzere cezanın değiĢtirilmesi amacıyla yargılamanın yenilenmesi kabul edilemez. Yeniden yapılan yargılamada verilen hüküm ilk hükümden DAHA AGIR BĠR CEZAYI ĠÇEREMEZ. yargılamanın yenilenmesi yoluna gidilemez. f) Ceza hükmünün. YARGILAMANIN YENĠLENMESĠ HÜKMÜN ĠNFAZINI ERTELEMEZ. YARGILAMANIN YENĠLENMESĠ ĠSTEMĠ HÜKMÜ VEREN MAHKEMEYE SUNULUR. ( Bu hüküm. Avrupa Ġnsan Hakları Mahkemesi kararının kesinleĢtiği tarihten itibaren 1 YIL içinde istenebilir.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful