You are on page 1of 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Halk Kitapl

Sayfa: 1 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Halk Kitapl

Sayfa: 2 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

BTN LKELERN LER BRLENZ!

J. V. STALN

ESERLER CLT: 15
1938

SBKP(B) MK MARX ENGELS LENN ENSTTS

Web Dzenleme: zgrlk Press Agency

www.ozgurluk.org
evir en: SM A L Y AR K I N NTER YAYINLARI / Babli Cad. No:14/3 Caalolu / stanbul

Halk Kitapl

Sayfa: 3 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

SOVYETLER BRL KOMNST PARTS (BOLEVK) TARH KISA DERS

SBKP(B) Merkez Komitesi'nin bir komisyonu tarafndan hazrlanm, SBKP(B) Merkez Komitesi tarafndan 1938 de onaylanmtr. Halk Kitapl Sayfa: 4 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi NDEKLER


GR BRNC BLM

J. V. STALN

RUSYA'DA SOSYAL-DEMOKRAT PARTSNN YARATILMASI URUNA MCADELE (1883-1901) 1. Rusya'da Serfliin Kaldrlmas ve Sanayi Kapitalizminin Gelimesi. Modern Sanayi Proletaryasnn Ortaya k. i Snf Hareketinin lk Admlar. 2. Rusya'da Narodizm ve Marksizm, Plehanov ve "Emein Kurtuluu" Grubu. Plehanov'un Narodizme Kar Mcadelesi. Rusya'da Marksizmin Yaylmas. 3. Lenin'in Devrimci Faaliyetinin Balangc. Petersburg i Snfnn Kurtuluu in Mcadele Birlii. 4. Lenin'in Narodizm ve "Legal Marksizm"e Kar Mcadelesi. Lenin'in i-Kyl ittifak Dncesi. Rusya Sosyal-Demokrat i Partisinin Bilinci Kongresi. 5. Lenin'in "Ekonomizm"e "Iskra"nn k. KISA ZET KNC BLM RUSYA SOSYAL-DEMOKRAT PARTSNN OLUTURULMASI. PART NDE BOLEVK VE MENEVK GRUPLARININ ORTAYA IKII. (1901-1904)RUSYA SOSYAL-DEMOKRAT PARTSNN OLUTURULMASI. PART NDE BOLEVK VE MENEVK GRUPLARININ ORTAYA IKII. (1901-1904) 1. 1901-1904 Yllarnda Rusya'da Devrimci Hareketin Ykselii. Kar Mcadelesi. Lenin'in Gazetesi

Halk Kitapl

Sayfa: 5 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

2. Lenin'in Marksist Parti inas Plan. "Ekonomistler'in Oportnizmi. "Iskra"nn Lenin'in Plan Uruna Mcadelesi. Lenin'in "Ne Yapmal?" Eseri. Marksist Partinin deolojik Temelleri. 3. Rusya Sosyal-Demokrat i Partisi kinci Kongresi. Program ve Tzn Kabul ve Yekpare Bir Partinin Yaratlmas. Kongredeki Ayrlklar ve Parti inde ki Eilimin Ortaya k: Bolevik ve Menevik 4. Menevik Liderlerin Blc Faaliyetleri ve II. Parti Kongresinden Sonra Parti iinde Mcadelenin Keskinlemesi. Meneviklerin Oportnizmi. Lenin'in "Bir Adm leri, ki Adm Geri" Adl Kitab. Marksist Partinin rgtsel Temelleri. KISA ZET NC BLM RUS-JAPON SAVAI VE BRNC RUS DEVRM DNEMNDE MENEVKLER VE BOLEVKLER (1904-1907) 1. Rus-Japon Sava. Rusya'da Devrimci Hareketin Daha da Ykselmesi. Petersburg'da Grevler. 9 Ocak 1905'te Klk Saray nnde i Gsterisi. Gstericilere Ate Almas. Devrimin patlak Vermesi. 2. ilerin Siyasi Grevleri ve Gsterileri. Kyller Arasnda Devrimci Hareketin Gelimesi. "Potemkin" Zrhlsnda Ayaklanma. 3. Boleviklerle Menevikler Arasnda Taktik Gr Ayrlklar. III. Parti Kongresi. Lenin'in "Demokratik Devrimde Sosyal-Demokrasinin ki Taktii" Kitab. Marksist Partinin Taktik Temelleri. 4. Devrimin Daha da Ykselmesi. Ekim 1905'teki Tm-Rusya Siyasi Grevi. arln Geri Adm Atmas. arn Manifestosu, i Temsilcileri Sovyetlerinin Ortaya k. 5. Aralk Silahl Ayaklanmas. Ayaklanmann Yenilgisi. Devrimin Geri ekilii. Birinci Devlet Dumas. IV. (Birlik) Parti Kongresi.

Halk Kitapl

Sayfa: 6 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

6. Birinci Devlet Dumas'nn Datlmas, ikinci Devlet Dumas'nn Toplantya arlmas. V. Parti Kongresi. ikinci Devlet Dumas'nn Datlmas. Birinci Rus Devriminin Yenilgisinin Nedenleri KISA ZET DRDNC BLM STOLYPN GERCL DNEMNDE MENEVKLER VE BOLEVKLER. BOLEVKLERN BAIMSIZ BR MARKSST PART KURMASI. (1908-1912) 1. Stolypin Gericilii. Aydnlarn Muhalif Kesimlerinde zlme. Yozlama Eilimleri. Partili Aydnlarn Bir Ksmnn Marksizm Dmanlarnn Kampna Geii ve Marksizmin Teorisini Revize Etme Giriimleri. Lenin'in "Materyalizm ve Ampiriokritsizm" Kitabnda 2. Diyalektik ve Tarihi Materyalizm zerine 3. Stolypin Gericilii Dneminde Bolevikler ve Menevikler. Boleviklerin Tasfiyecilere ve Otzovistlere Kar Mcadelesi. 3. Boleviklerin Trokizme Kar Mcadelesi. Parti Dman Austos Bloku 4. 1912 Prag Parti Konferans. Boleviklerin Bamsz Bir Marksist Parti Kurmas. KISA ZET BENC BLM BRNC EMPERYALST SAVATAN NCE SINIFI HAREKETNN YENDEN YKSEL DNEMNDE BOLEVK PARTS (1912-1914) 1. 1912-1914 Dneminde Devrimci Hareketin Ykselii.

Halk Kitapl

Sayfa: 7 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

2. Bolevik Gazetesi "Pravda". IV. Devlet Dumas'ndaki Bolevik Fraksiyon 3. Legal rgtlerde Boleviklerin Zaferi. Devrimci Hareketin Daha da Ykselii. Emperyalist Savan Arifesi. KISA ZET ALTINCI BLM EMPERYALST SAVA DNEMNDE BOLEVK RUSYA'DA KNC DEVRM. (1914-Mart 1917) 1. Emperyalist Savan Patlak Vermesi ve Nedenleri 2. II. Enternasyonal Partilerinin Kendi Emperyalist Hkmetlerinin Safna Geii. II. Enternasyonalin Tek Tek Sosyal-oven Partilere Dalmas. 3. Bolevik Parti'nin Sava, Bar ve Devrim Sorunlarndaki Teori ve Taktii. 4. Cephede arlk Ordularnn Yenilgisi. ktisadi Bozukluk. arln Krizi. 5. ubat devrimi. arln Devrilmesi. i ve Asker Temsilcileri Sovyetlerinin Kurulmas. Geici Hkmet'in Kurulmas. kili ktidar. KISA ZET YEDNC BLM EKM SOSYALST DEVRMN HAZIRLAMA VE GEREKLETRME DNEMNDE BOLEVK PART (Nisan 19171918) 1. ubat Devriminden Sonra lkede Durum. Parti, Yeraltndan karak Ak Siyasi almaya Geer. Lenin'in Petrograd'a Var. Lenin'in Nisan Tezleri. Partinin Sosyalist Devrime Geme Siyaseti. PARTS.

Halk Kitapl

Sayfa: 8 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

2. Geici Hkmet Krizinin Balangc. Bolevik Partinin Nisan Konferans 3. Bolevik Partinin Bakentteki Baarlar. Geici Hkmet Ordularnn Cephedeki Baarsz Saldrs. i ve Askerlerin Temmuz Gsterisinin Bastrlmas. 4. Bolevik Parti'nin Silahl Ayaklanmaya Benimsemesi. VI. Parti Kongresi. Hazrlanma Yolunu

5. General Kornov'un Devrime Kar Komplosu. Komplonun Bastrlmas. Petersburg ve Moskova Sovyetleri Boleviklere Geiyor. 6. Petersburg'da Ekim Ayaklanmas ve Geici Hkmet'in Tutuklanmas. II. Sovyet Kongresi ve Sovyet Hkmeti'nin Kurulmas. II. Sovyet Kongresinin Bar ve Toprak Konusundaki Kararnameleri. Sosyalist Devrimin Zaferi. Sosyalist Devrimin Zafere Ulamasnn Nede 7. Bolevik Partinin Sovyet iktidarn Salamlatrma Mcadelesi BrestLitovsk Bar. VII. Parti Kongresi. 8. Sosyalizmin inasnn ilk Admlan zerine Lenin'in Plan. Yoksul Kyl Komiteleri ve Kulaklarn Dizginlenmesi. "Sol" SosyalDevrimcilerin syan ve isyann Bastrlmas. V. Sovyet Kongresi ve R.S.F.S.C. Anayasasnn Kabul. KISA ZET SEKZNC BLM YABANCI ASKER MDAHALE VE SAVA DNEMNDE BOLEVK PART (1918-1920) 1. Yabanc Askeri Mdahalenin Balangc. Savan lk Dnemi. 2. Almanya'nn Askeri Yenilgisi. Almanya'da Enternasyonal'in Kurulmas. VIII. Parti Kongresi. Devrim. III.

Halk Kitapl

Sayfa: 9 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

3. Mdahalenin Gelimesi, Sovyet lkesinin Ablukaya Alnmas. Kolak'n Harekt ve Yenilgisi. Denikin'in Harekt Yenilgisi. Aylk Bir Ara. IX. Parti Kongresi. 4. Polonya Soylularnn Sovyet Rusya'ya Saldrs. General Vrangel'in Harekt Polonya Plannn Baarszl. Vrangel'in Bozgunu. Mdahalenin Sonu. 5. Sovyet Cumhuriyeti, ngiliz-Fransz-Japon-Polonya Mdahalesi ile Rusya'da Burjuvazi ve iftlik Sahiplerinin Beyaz Muhafz KarDevriminin Birleik Kuvvetlerini Nasl ve Niin Yendi? KISA ZET DOKUZUNCU BLM BARIIL EKONOMK RESTORASYON ALIMASINA GE DNEMNDE BOLEVK PARTS (1921-1925) 1. D Mdahalenin ve Savan Tasfiyesinden Sonra Sovyet Cumhuriyeti. Restorasyon Dneminin Glkleri. 2. Partide Sendikalar zerine Tartmas. X. Parti Kongresi. Muhalefetin Yenilgisi. Yeni Ekonomik Politikaya (NEP) Gei. 3. NEP'in ilk Sonulan. XI. Parti Kongresi. Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birlii'nin Kuruluu. Lenin'in Hastal. Lenin'in Kooperatif Plan. XII. Parti Kongresi 4. Ekonomik Restorasyonda Karlalan Glklere Kar Mcadele. Trokistler Lenin'in Hastalndan Yararlanarak Faaliyetlerini Artryorlar. Yeni Parti Tartmas. Trokistlerin Yenilgisi. Lenin'in lm. Lenin Seferberlii. XIII. Parti Kongresi. 5. Restorasyon dneminin Sonuna Doru Sovyetler Birlii. lkemizde Sosyalist na ve Sosyalizmin Zaferi Sorunu. Zinovyev-Kamenev'in "Yeni Muhalefeti. XIV. Parti Kongresi. lkenin Sosyalist Sanayileme Politikas.

Halk Kitapl

Sayfa: 10 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


KISA ZET ONUNCU BLM LKENN SOSYALST SANAYLEMES BOLEVK PARTS (1926-1929)

J. V. STALN

MCADELESNDE

1. Sosyalist Sanayileme Dnemindeki Glkler ve Onlar Ama Mcadelesi. Parti Dman Trokistler ve Zinovyevistler Blokunun Kuruluu. Blokun Anti-Sovyet Eylemleri. Blokun Yenilgiye Uratlmas. 2. Sosyalist Sanayilemenin baarlan. Tarmn Geri Kalmas. XV. Parti Kongresi. Tarmda Kollektifletirme Politikas. Trokistler ve Zinovyevciler Blokunun ezilmesi. Siyasi kiyzllk. 3. Kulaklara Kar Taarruz. Parti Aleyhtar Buharin-Rykov Grubu. Birinci Be Yllk Plann Kabul. Sosyalist Yarma. Kollektif Tarma Ynelik Kitle Hareketinin Balamas. KISA ZET ONBRNC BLM TARIMIN KOLLEKTFLETRLMES URUNA MCADELEDE BOLEVK PART (1930-1934) 1. 1930-1934 Yllarnda Uluslararas Durum. Kapitalist lkelerde iktisadi Kriz, Manurya'nn Japonya Tarafndan ilhak Edilmesi. Almanya'da Faizmin iktidara Gelmesi, ki Sava Mihrak. 2. Kulak Unsurlar Kstlama Politikasndan, Snf Olarak Kulaklar Tasfiye Etme Politikasna Gei. Kollektif iftlik Hareketi Konusundaki Parti Politikasnn arptlmasna Kar Mcadele. Kapitalist Unsurlara Kar Tm Cephe Boyunca Taamz. XVI. Parti Kon 3. Ulusal Ekonominin Btn Kollarm Yeniden Kurma Politikas. Tekniin nemi. Kollektif iftlik Hareketinin Daha da Yaylmas.

Halk Kitapl

Sayfa: 11 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Makine-Traktr stasyonlarnn Siyasi ubeleri. Be Yllk Plann Drt Ylda Tamamlanmasnn Sonulan. Sosyalizmin Tm Cephe Boyunc 4. Buharincilerin Yozlaarak Siyasi Sahtekrlar Haline Gelmesi. Trokist Sahtekrlarn Yozlaarak Katiller ve Casuslardan Oluan Bir Beyaz Muhafz etesi Halini Almas. S. M. Kirov'un Alaka ldrlmesi. Bolevik Uyankln Artrlmas in Partini ald KISA ZET ONKNC BLM SOSYALST TOPLUMUN NASINI TAMAMLAMA MCADELESNDE BOLEVK PART. YEN ANAYASANIN KABUL (1935-1937) 1. 1935-1937 Yllarnda Uluslararas Durum, ktisadi Krizin Geici Olarak Hafiflemesi. Yeni Bir iktisadi Krizin balamas, talya'nn 'Habeistan' lhak, spanya'da Alman ve talyan Mdahalesi. Japonya'nn Merkezi in'i stila Etmesi, kinci Emperyalist Sa 2. Sovyetler Birlii'nde Sanayi ve Tarmn Daha da Gelimesi, kinci Be Yllk Plann Zamanndan nce Gerekletirilmesi. Tarmn Yeniden nas ve Kollektifletirmenin Tamamlanmas. Kadrolarn nemi. Stahanov Hareketi. Ykselen refah Dzeyi. Ykselen Klt 3. VIII. Sovyet Kongresi. SSCB'nin Yeni Anayasasnn Kabul. Buharinci-Trokist Casuslar, Ykclar ve Vatan Hainleri etesinin Kalntlarnn Tasfiyesi. SSCB Yksek Sovyeti Seimi in Hazrlklar. Partinin izleyecei Yol Olarak, Geni Parti-i Demokrasi. 4. BUHARNC-TROKST CASUSLAR, YIKICILAR VE VATAN HANLER ETESNN KALINTILARININ TASFYES. SSCB YKSEK SOVYET SEM N HAZIRLIKLAR. PARTNN ZLEYECE YOL OLARAK, GEN PART- DEMOKRAS. SSCB YKSEK SOVYET SEMLER. SONULAR

Halk Kitapl

Sayfa: 12 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

GR
Sovyetler Birlii Komnist Partisi (Bolevik), geen yzyln 80'li yllarnda Rusya'da ortaya kan ilk kk Marksist evre ve gruplardan, bugn dnyann ilk sosyalist ii-kyl devletini yneten byk Bolevik Partisine kadar uzun ve anl bir yol katetmitir. SBKP(B), devrim ncesi Rusya'nn ii snf hareketi temeli zerinde, ii snf hareketi ile ba kurmu olan ve onun iine sosyalist bilin tayan Marksist evre ve gruplardan doup geliti. SBKP(B)'nin yol gsterici daima Marksizm-Leninizmin devrimci retileri olmutur. Onun nderleri, emperyalizm, emperyalist savalar ve-proleter devrimleri ann yeni koullarnda, Marx ve Engelsin retilerini daha da gelitirdiler, yeni bir dzeye ykselttiler. SBKP(B), ii snf hareketi iindeki kk-burjuva partilere Sosyal-Devrimcilere (ve daha nce de onlarn ncllerine, Narodniklere), Meneviklere, Anaristlere ve her trden burjuva milliyetilerine- kar ve- Parti iinde Menevik, oportnist akmlara Trokistlere, Buharincilere, milliyeti sapmalarn temsilcilerine ve dier anti-Leninist gruplara- kar ilkesel mcadele iinde geliti ve glendi. SBKP(B), ii snfnn tm dmanlarna, emekilerin tm dmanlarna iftlik sahiplerine, kapitalistlere, Kulaklara, zararllara, casuslara ve bizi evreleyen kapitalist dnyann btn kiralk adamlarna kar devrimci mcadele iinde salamlat ve elikleti.

Halk Kitapl

Sayfa: 13 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

SBKP(B)'nin tarihi, devrimin: 1905 burjuva-demokratik devriminin, 1917 ubat burjuva-demokratik devriminin ve 1917 Ekim sosyalist devriminin tarihidir. SBKP(B)'nin tarihi, arln devriliinin, iftlik sahipleri ve kapitalistlerin iktidarnn devriliinin tarihidir; i sava srasndaki d silahl mdahalenin urad bozgunun tarihidir, Sovyet Devletinin ve lkemizde sosyalist toplumun inasnn tarihidir. SBKP(B) tarihinin incelenmesi, bizi, lkemiz ii ve kyllerinin Sosyalizm uruna mcadelelerinin tecrbesiyle zenginletirir. SBKP(B) tarihinin incelenmesi. Partimizin, Marksizm-Leninizmin btn dmanlarna kar, emekilerin btn dmanlarna kar mcadele tarihinin incelenmesi, Bolevizmde ustalamamza yardmc olur, siyasi uyankl artrr. Bolevik Partinin kahraman tarihinin incelenmesi, bizi toplumsal gelimenin ve siyasi mcadelenin yasalarnn bilgisiyle, devrimin itici glerinin bilgisiyle silahlandrr. SBKP(B) tarihinin incelenmesi, Lenin ve Stalin'in Partisinin yce davasnn nihai zaferine, Komnizmin btn dnyadaki zaferine gveni kuvvetlendirir. Bu kitap, Sovyetler Birlii Komnist Partisi (Bolevik)'in tarihini ksaca anlatmaktadr.

Halk Kitapl

Sayfa: 14 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

B R N C BLM RUSYA'DA SOSYAL-DEMOKRAT PARTS'NN YARATILMASI URUNA MCADELE (1883 - 1901)


1. RUSYA'DA SERFLN KALDIRILMASI VE SANAY KAPTALZMNN GELMES. MODERN SANAY PROLETARYASININ ORTAYA IKII. SINIFI HAREKETNN LK ADIMLARI. arlk Rusya's kapitalist gelime yoluna dier lkelerden daha sonra girdi. Geen yzyln 60'l yllarna kadar Rusya'da ok az sayda fabrika ve iletme bulunuyordu. Hakim olan, soylu iftlik sahiplerinin serflie dayal ekonomisiydi. Sertlik sistemi altnda, sanayi doru dzgn geliemezdi. Serflerin zgr olmayan emei, tarmda dk bir emek retkenlii sonucunu veriyordu, iktisadi gelime srecinin tm, sertliin kaldrlmasn emrediyordu. Krm Sava'ndaki askeri yenilgiyle zayflayan ve kyllerin iftlik sahiplerine kar ayaklanmalarndan korkuya kaplan arlk hkmeti, 1861'de serflii kaldrmak zorunda kald. Ama serfliin kaldrlmasndan sonra da iftlik sahipleri, kylleri ezmeye devam etliler. iftlik sahipleri, kyllerin "kurtuluu" srasnda, daha nce kyllerin iledii topraklarn byk bir ksmna el koyarak,

Halk Kitapl

Sayfa: 15 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

"kesip kopararak", onlar soydular. Topraklarn bu ksmna kyller otrezki (kesinti) adn verdi. Kyller, "kurtulular" iin iftlik sahiplerine kurtulma paras olarak aa yukar iki milyar ruble demek zorunda brakldlar. Serfliin kaldrlmasndan sonra kyller, iftlik sahiplerinden en ar artlarla toprak kiralamak zorunda brakldlar. iftlik sahibi, kylleri sk sk, kira iin belirli bir parasal demenin yansra, iftlik sahibinin topraklarnn belli bir ksmn kendi ara ve atlaryla parasz ilemeye zorluyordu. Buna otrabotki (alarak deme, emek-rant) ve barina (angarya) ad veriliyordu. En sk da, kyller toprak kirasn iftlik sahibine ayn olarak, mahsul n yans seklinde demek zorunda braklyordu. Buna ispolu (yarclk) ad veriliyordu. Bylece durum serflik zamanndakinin neredeyse ayns olarak kald; tek fark, kyllerin artk kiisel olarak zgr olmalar, bir eya gibi alnp satlamamalaryd. iftlik sahipleri eitli zorbaca yntemlerle (kira, para cezas), geri kalm kyl iftliklerinin kann emiyorlard. iftlik sahiplerinin boyunduruu altnda, kyllerin byk ounluu iftliklerini iyiletiremiyordu. Devrim ncesi Rusya'da sk sk kt mahsul alnmasna ve ktlklara yol aan tarmn ar geri kalml bundand. Serflik ekonomisinin kalntlar, ezici vergiler ve ou zaman kyl ekonomisinin gelirini bir hayli aan, iftlik sahiplerine denen kurtulma paras, kyl kitlelerini mahvediyor, sefalete srklyor, bir geim yolu bulmak iin kylerini terketmek zorunda brakyordu. Kyller fabrika ve iletmelere girdiler. Fabrikatrler ucuz igc elde ettiler. ilerin ve kyllerin tepesinde, ar, kapitalistleri ve iftlik sahiplerini emekilere kar, smrlenlere kar koruyan polis efi, beki, jandarma, karakol ve kr polislerinden kurulu tm bir ordu vard. Dayak cezas 1903'e kadar varln srdrd. Serflik kaldrlm olmasna ramen, en ufak bir su ileyen ya da vergisini demeyen kyller dayak cezasna arptrlyordu, iler, polis ve Kazaklar tarafndan, zellikle de, fabrikatrlerin basksna artk dayanamayp greve gittiklerinde, bir hayli hrpalanyorlard. arlk Rusya'snda iilerin ve kyllerin hibir siyasi hakk yoktu. arlk otokrasisi halkn en kt dmanyd. arlk Rusya's bir halklar hapishanesiydi. arlk Rusya'snn ok saydaki Rus-olmayan milliyetleri her turla haktan tamamen yoksundu ve durmadan akla gelebilecek her trl hakaret ve aalanmalara maruz braklyorlard. arlk Hkmeti, Rus nfusa, milli

Halk Kitapl

Sayfa: 16 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

blgelerin yerli halklarn aa bir rk olarak grmeyi retmeye alyor, bu halklara resmen inorodtsi (yabanc kkenliler) adn veriyor, onlara kar nefreti ve aalamay kkrtyordu. arlk hkmeti kasten ulusal dmanl krklyor, bir halk dierinin stne saldrtyor, Yahudi pogromlar, Kafkasya'da Tatar-Ermeni katliamlar tezghlyordu. Milli blgelerde hkmet dairelerinin tm ya da neredeyse tm, Rus memurlarla doldurulmutu. Resmi makamlar ve mahkeme nnde btn iler Rus dilinde yrtlyordu. Ulusal dillerde gazete ve kitap yaynlamak, okullarda anadilde eitim yapmak yasakt. arlk hkmeti, ulusal kltrn her trl kmldann bomaya urayor, Rus olmayan milliyetleri zorla "Ruslatrma" politikas gdyordu. arlk, Rus olmayan halklarn celld ve ikencecisiydi. Serfliin kaldrlmasndan sonra, Rusya'da sanayi kapitalizminin gelimesi, bu gelimeyi hl kstekleyen serfliin kalntlarna ramen, hzla ilerledi. 25 ylda, 1865'den 1890'a kadar, yalnzca byk fabrikalarda, iletmelerde ve demiryollarnda alan iilerin says 706 000'den l 433 000'e, yani iki mislinden daha fazlaya ykseldi. Rusya'daki kapitalist byk sanayi 1890'larda daha da hzl gelimeye balad. Doksanl yllarn sonuna doru, byk fabrika ve iletmelerdeki, madencilik ve demiryollarndaki iilerin says, sadece Avrupa Rusya'snn elli ilinde 2 207 000'e, Rusya'nn tmnde ise 2 792 000'e ykseldi. Bu, sertlik dneminin fabrika iilerinden ve kk sanayide ve el zanaatlarnda alan iilerden, gerek byk kapitalist iletmelerde bir araya toplanm olmas, gerekse mcadeleci, devrimci zellikleriyle temelden ayrlan modern bir sanayi proletaryasyd. Doksanl yllardaki sanayi alanndaki atlm, esas olarak, youn demiryolu yapmndan ileri geliyordu. Bir onylda, 1890 ile 1900 arasnda, 21 000 verst'ten fazla yeni demiryolu hatt denmiti. Demiryollar, muazzam miktarda metal gerektiriyordu (raylar, lokomotifler, vagonlar iin), gittike artan miktarda yakt, kmr ve petrol, gerektiriyordu. Bu, metalrji ve yakt sanayilerinin gelimesine yol aar. Btn kapitalist lkelerde olduu gibi, devrim-ncesi Rusya'snda da sanayi alanndaki atln yllan ile, ii snfn ar bir ekilde etkileyen, yzbinlerce iiyi isizlie ve sefalete mahkum eden sanayi krizleri, sanayiin sekteye uramas birbirini izliyordu. Rusya'da kapitalizmin gelimesi serfliin kaldrlmasndan sonra

Halk Kitapl

Sayfa: 17 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

bir hayli hzlansa da, buna ramen Rusya, iktisadi gelime bakmndan dier kapitalist lkelerin ok ok gerisinde kalyordu. Nfusun byk ounluu hl tarmla urayordu. "Rusya'da Kapitalizmin Gelimesi" adl nl eserinde Lenin, 1897 genel nfus saym sonularndan nemli veriler aktard. Toplam nfusun altda beinin tarmla urat, byk ve kk sanayide, ticarette, demiryollarnda, su yollarnda, inaatlarda, kerestecilikte vb. ise nfusun ancak sadece yaklak altda birinin alt grlyordu. Btn bunlar, Rusya'nn [o zamanlar-.N.] hl, lkede kapitalizm gelimekte olmasna ramen, bir tarm lkesi olduunu, iktisaden geri karm, kk-burjuva bir lke olduunu, yani kk mlkiyete dayal, retkenlii dk bireysel kyl ekonomisinin hakim olduu bir lke olduunu gsterir. Kapitalizm yalnzca kentlerde deil, krda da geliiyordu, Devrim-ncesi Rusya'nn sayca en gl snf olan kyllk zlyor, ayryordu. Kyde, hali vakti en iyi kyller arasndan bir Kulak st tabakas, ky burjuvazisi doarken, te yandan, birok kyl mahvoluyor, kr yoksullarna dahil kyllerin, ky proleterlerinin ve yan-proleterlerin says gittike artyordu. Orta kyllerin says ise yldan yla azalyordu. 1903 ylnda Rusya'da yaklak 10 milyon kyl iftlii vard. "Kr Yoksullarna" adl brornde Lenin, bu iftliklerden en az buuk milyonunun hi at olmayan kyllere ait olduunu hesaplamt. Bu en yoksul kyller, topraklarnn ancak kk bir ksmn ekiyor, geri kalann Kulaklara kiralyor ve kendilerine baka geim kaynaklan aryorlard. Durumlar itibariyle bu kyller proletaryaya en yaknd. Lenin onlara kr proleterleri ya da yar-proleterler adn veriyordu. te yandan, (toplam 10 milyon iftlikten) bir buuk milyonunu meydana getiren zengin, Kulak iftlikleri, ekilen tm kyl topraklarnn yarsn ele geirmilerdi. Bu kyl burjuvazi, yoksul ve orta kyll ezerek, tarm iilerinin ve gndelikilerin emeiyle semirerek zenginleiyor ve tarm kapitalistlerine dnyordu. Rusya'da ii snf daha geen yzyln 70'li ve zellikle de 80'li yllarnda uyanmaya ve kapitalistlere kar mcadele yrtmeye balad. arlk Rusya'snda iilerin durumu olaanst ktyd. 801i yllarda fabrika ve iletmelerde ign asla 12 1/2 saatten aa deildi; tekstil sanayiinde ise 14-15 saate varyordu. Kadn ve ocuk emeinin smrlmesi ok yaygnd. ocuklar da bykler kadar uzun sre alyor, ama kadnlar gibi, ok daha az cret alyorlard. cretler

Halk Kitapl

Sayfa: 18 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

lsz derecede dkt, iilerin byk ounluu ayda 7-8 ruble alyordu. Metal iletmelerinde ve dkmhanelerde en yksek creti alan iiler ayda 35 rubleden fazla kazanmyorlard. Hibir i emniyeti yoktu, bunun sonucunda iiler arasnda kitlesel boyutlarda sakatlanmalar ve lmcl i kazalar oluyordu, iiler sigortal deildi; btn salk hizmetleri ancak parayla idi. Konutlarn durumu feciydi, iiler fabrikaya ait barakalarda, kck bir "oda"ya 10 -12 kii tktrlyorlard. Fabrikatrler, cretleri hesaplarken iileri sk sk aldatyor, onlar, alverilerini fahi fiyatla sat yapan fabrikaya ait dkknlardan yapmaya zorluyor, para cezalaryla soyup soana eviriyorlard. iler, kendi aralarnda anlamaya ve ortaklaa, dayanlmaz durumlarn iyiletirmek amacyla fabrika ya da iletme sahibinin nne talepler srmeye baladlar. i brakyorlar, yani grev yapyorlard. 701i ve 801i yllarn ilk grevleri, genellikle, lsz para cezalan, cretlerin denmesi srasnda iilerin aldatlmas, dolandrlmas ve cret hadlerinde yaplan indirimler yzndendi. lk grevler srasnda, sabr tkenen iiler bazen makineleri paralyor, fabrika binalarnn pencerelerini kryor, fabrikaya ait dkknlar ve brolar ykyorlard. leri iiler, kapitalistlere kar baarl mcadele iin bir rgtn zorunlu olduu grn kavradlar. i birlikleri kurulmaya balad. 1875 ylnda Odessa'da, "Gney Rus i Birlii" kuruldu. Bu ilk ii birlii varln sekiz-dokuz ay srdrd ve sonra arlk hkmeti tarafndan datld. Petersburg'da 1878 ylnda, banda Halturin adl bir marangoz ile Obnorski adl bir tesviyecinin bulunduu "Rus iileri Kuzey Birlii" rgtlendi. Bu birliin programnda, birliin grevlerinin batdaki sosyalDemokrat ii partilerininkiyle ayn olduu syleniyordu. Birlik niha hedef olarak nne, sosyalist devrim yapmay -"son derece adaletsiz bir dzen olarak devletin mevcut siyasi ve iktisadi dzenini devirme"yikoyuyordu. Birliin rgtleyicilerinden biri olan Obnorski, bir sure yurtdnda yaam ve Marksist sosyal-demokrat partilerin ve Marks'n ynettii Birinci Enternasyonal'in faaliyetlerini yakndan izlemiti. "Rus iileri Kuzey Birlii'nin program, bunun damgasn tayordu. Bu birlik kendi nne dolaysz grev olarak, halk iin siyasi zgrl ve siyasi haklan (sz ve basn zgrl, toplant hakk vs.) kazanmay koydu. Acil taleplere, ignnn ksaltlmas da dahildi. Birliin ye says iki yz buldu, bir o kadar da sempatizan vard. Birlik, ii grevlerine katlmaya balad, onlara nderlik etti. arlk

Halk Kitapl

Sayfa: 19 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


hkmeti bu ii birliini de datt.

J. V. STALN

Ama ii snf hareketi gelimeye devam etti, yeni yeni blgeleri kapsad. 80'li yllarda ok sayda grev oldu. Be yl iinde (l881'den 1886'ya kadar), greve kan 80 000 iiyi kapsayan 48'den fazla grev oldu. 1895 ylnda Orehovo -Zuyevo'daki Morozov fabrikasnda patlak veren byk grevin, devrimci hareketin tarihinde zellikle byk bir nemi vardr. Bu fabrikada aa-yukar 8 000 ii alyordu. alma artlan gnbegn ktleiyordu: 1882-1884 arasnda cretler be kez drlmt, son ylda ise cretler bir defada yzde 25 indirilmiti. Ayrca fabrikatr Morozov, iileri para cezalaryla da cendereye sokuyordu. Grev ertesinde mahkeme nnde ortaya kt gibi, iilerin kazand her rublenin 30 ila 50 kopeki para cezas eklinde fabrikatrn cebine iniyordu, iler bu soyguna daha fazla dayanamadlar ve 1885 ylnn Ocak aynda greve baladlar. Grev daha nceden rgtlenmiti. Eskiden "Rus ileri Kuzey Birli'nin bir yesi olan ve belli bir devrimci tecrbesi bulunan Pyotr Moisseyenko adl ileri bir ii tarafndan ynetiliyordu. Grev arifesinde Moisseyenko, zellikle snf bilinli baka dokumaclarla birlikte, fabrikatre sunmak zere bir dizi talep hazrlad, bunlar iilerin gizli bir toplantsnda onayland, iiler her eyden nce, hayduta para cezalarnn kaldrlmasn talep ettiler. Bu grev silah zoruyla bastrld. 600'den fazla ii tutukland, dzinelerle ii mahkemeye verildi. Benzer grevler, fabrikalarda da oldu. 1885 ylnda, vanovo-Voznessensk'teki

i snf hareketinin bymesinden korkuya kaplan arlk hkmeti, ertesi yl, para cezalan zerine bir yasa karmak zorunda kald. Bu yasada, ceza paralarnn fabrikatrlerin cebine inmemesi, bilakis bizzat iilerin ihtiyalar iin harcanmas gerektii syleniyordu. Morozov grevi ve dier grevlerin deneyimlerden iiler, rgtl mcadeleyle ok ey elde edebileceklerini rendiler, i snf hareketinin saflarndan, ii snfnn karlarn bkmadan, usanmadan savunan yetenekli nderler ve rgtleyiciler kt. Ayn zamanda Rusya'da, byyen ii snf hareketi zemini zerinde ve Bat Avrupa ii snf hareketinin etkisi altnda, ilk Marksist rgtler ortaya kmaya balad.

Halk Kitapl

Sayfa: 20 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

2. RUSYA'DA NARODZM VE MARKSZM. PLEHANOV VE "EMEN KURTULUU" GRUBU. PLEHANOV'UN NARODZME KARI MCADELES. RUSYA'DA MARKSZMN YAYILMASI Marksist gruplarn ortaya kndan nce, Rusya'da devrimci alma Marksizme kar olan Halklar (Narodnikler) tarafndan yrtlmekteydi. lk Rus Marksist grubu 1883'te ortaya kt. Bu, G. V. Plehanov'un yurtdnda, devrimci faaliyetleri yznden arlk hkmetinin takibatlarndan syrlmak zere gittii Cenevre'de rgtledii "Emein Kurtuluu" grubuydu. nceleri Plehanov'un kendisi de bir Narodnik'ti. Ama darda Marksizmi inceledikten sonra, Narodizmden koptu ve Marksizmin nde gelen bir propagandisti haline geldi.

"Emein Kurtuluu" grubu, Rusya'da Marksizmin yaylmas iin ok alt. Marx ve Engels'in eserlerini -"Komnist Manifesto", "cretli Emek ve Sermaye", "Sosyalizmin topyadan Bilime Gelimesi" ve dierlerini- Rusaya evirdiler, darda bastrdlar ve Rusya'da gizlice datmaya baladlar. G.V. Plehanov, Zasuli, Akselrod ve bu grubun dier yeleri, Marx ve Engels'in retilerini aklayan, bilimsel sosyalizmin fikirlerini ortaya koyan bir dizi eser de yazdlar.
Proletaryann byk retmenleri Marx ve Engels, -topik sosyalistlerin tersine- sosyalizmin hayalcilerin (topyaclarn) bir icad olmayp, modern kapitalist toplumun gelimesinin zorunlu sonucu olduunu ilk aklayanlard. Tpk feodal dzenin devrilmi olmas gibi kapitalist dzenin de devrileceini, kapitalizmin, proletaryann ahsnda, kendi mezar kazclarn yarattn gsterdiler, insanl kapitalizmden, smrden ancak proletaryann snf mcadelesinin, ancak proletaryann burjuvazi zerindeki zaferinin kurtaracan gsterdiler. Marx ve Engels, proletaryaya, kendi gcnn bilincine varmay, kendi snf karlarn bilmeyi ve burjuvaziye kar kararl mcadele iin birlemeyi rettiler. Marx ve Engels, kapitalist toplumun gelime yasalarn kefettiler ve kapitalist toplumun gelimesinin ve onun iindeki snf mcadelesinin kanlmaz olarak kapitalizmin devrilmesine, proletaryann zaferine, proletarya diktatrlne gtrmek zorunda olduunu bilimsel ekilde kantladlar. Marx ve Engels, sermayenin egemenliinden kurtulmann ve kapitalist mlkiyeti kamu mlkiyetine dntrmenin barl yoldan

Halk Kitapl

Sayfa: 21 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

mmkn olmadn, ii snfnn bunu ancak burjuvaziye kar devrimci iddet uygulayarak, bir proleter devrimle, smrclerin direniini krarak ve yeni, snfsz Komnist bir toplum yaratmak zorunda olan kendi siyasi egemenliini, proletarya diktatrln kurarak baarabileceini rettiler. Marx ve Engels, sanayi proletaryasnn kapitalist toplumda en devrimci ve bu nedenle en ileri snf olduunu, ancak proletarya gibi bir snfn, kapitalizmden honut olmayan tm gleri kendi etrafnda toplayabileceini ve onlar kapitalizme kar taarruza geirtebileceini rettiler. Ama eski dnyay yenip yeni, snfsz toplumu ina etmek iin, proletaryann, Marx ve Engelsin Komnist Partisi adn verdii, kendi ii snf partisine sahip olmas gerekir. lk Rus Marksist grubu olan Plehanov'un "Emein Kurtuluu" grubu, kendini btnyle Marx'n ve Engels'in grlerinin yaylmasna adad.

"Emein Kurtuluu" grubu Marksizmin bayran yurtdndaki Rus basnnda, henz Rusya'da bir sosyal-demokrat hareket yokken ykseltmiti. Bu durumda hereyden nce bu hareket iin teorik olarak, ideolojik olarak yolu amak gerekliydi. Marksizmin ve sosyal-demokrat hareketin yaylmas nnde o sradaki en nemli ideolojik engel, o zamanlar ileri iiler ve devrimci dnceli aydnlar arasnda hakim olan Narodnik grlerdi.
Rusya'da kapitalizm gelitike, ii snf da rgtl devrimci mcadele yrtebilecek, kuvvetli ve ileri bir g haline geldi. Ama Narodnikler ii snfnn nder roln anlamyorlard. Rus Narodnikleri yanl bir ekilde, esas devrimci gcn ii snf deil, kyller olduunu, ar ve iftlik sahiplerinin iktidarnn yalnzca kyl "isyanlaryla" devrilebileceini dnyorlard. Narodnikler ii snfn tanmyor ve kyllerin ii snfyla ittifak olmakszn ve onun nderlii olmakszn arl ve iftlik sahiplerini yenemeyeceini anlamyorlard. i snfnn, toplumun en devrimci ve en ileri snf olduunu kavramyorlard. Narodnikler balangta kylleri arlk hkmetine kar mcadeleye sarsmaya altlar. Bu amala, gen devrimci aydnlar kyl klna brnerek kye, o gnn deyiiyle "halka" gittiler. "Narodnik" terimi de buradan, Narod'dan, yani halk'tan gelir. Ama kyllk onlar izlemedi, nk onlar kylleri de doru drst tanmyor ve anlamyorlard. Narodniklerin byk ounluu polis tarafndan tutukland. Bunun zerine Narodnikler, arlk otokrasisine kar

Halk Kitapl

Sayfa: 22 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

mcadeleyi tek balarna, kendi gleriyle, halk olmakszn yrtmeye karar verdiler, bu karar ise daha da ciddi hatalara yol at. Narodniklerin gizli birlii "Narodnaya Volya" (Halkn radesi), ara bir bir suikast hazrlad, l Mart (yeni tarihle 13 Mart) 1881'de bu gizli birliin yeleri ("Narodnaya Volya"clar), ar II. Aleksander'i bir bombayla ldrmeyi baardlar. Ama bundan halkn hibir kar olmad. Tek tek insanlarn ldrlmesi, ne arlk otokrasisini devirebilir, ne de iftlik sahipleri snfn yokedebilirdi. ldrlen arn yerine bir bakas, III. Aleksander geti, onun ynetimi altnda iilerin ve kyllerin durumu daha da ktleti. Narodniklerin arla kar setii, tek tek suikastlerle, bireysel terrle mcadele yolu yanlt ve devrime zararlyd. Bireysel terr politikas, Narodniklerin yanl, aktif "kahramanlar" ve "kahramanlar"dan olaanst yiitlikler bekleyen pasif "sr" teorisine dayanyordu. Bu yanl teori, tarihi sadece olaanst bireylerin yarattn; ktlenin, halkn, snfn, Narodnik yazarlarn horlayc deyile "sr"nn ise bilinli rgtl eylem yeteneinde olmadn, "kahramanlar" ancak kr krne izleyebileceini iddia ediyordu. Bu yzden Narodnikler, kyller arasnda ve ii snf iinde devrimci kitle almasn bir yana braktlar ve bireysel terre yneldiler. Zamann en nl devrimcilerinden birini, Stepan Halturin'i, devrimci ii birlii rgtleme almasn brakp, kendini btnyle terrizme vermeye ikna ettiler. Narodnikler, smrcler snfnn tek tek temsilcilerine kar devrime hibir faydas olmayan- suikastlerle, emekilerin dikkatini, bir btn olarak bu snfa kar mcadeleden eldiler. i snfnn ve kylln devrimci inisiyatif ve faaliyetinin gelimesini ksteklediler. Narodnikler, proletaryann devrimde kendi nder roln kavramasn engellediler ve ii snfnn bamsz partisinin yaratlmasn geri braktrdlar. Narodniklerin gizli rgt arlk hkmeti tarafndan paraland halde, Narodnik grler devrimci dnceli aydnlar arasnda uzun sre varln korudu. Geride kalan Narodnikler Rusya'da Marksizmin yaylmasna inat bir ekilde kar koydular, ii snfnn rgtlenmesini baltaladlar. Bu nedenle Rusya'da Marksizm, ancak Narodizme kar mcadele iinde geliebilir ve g kazanabilirdi.

"Emein Kurtuluu" grubu Narodniklerin yanl grlerine kar sava at, Narodnik retilerin ve mcadele yntemlerinin ii snf Halk Kitapl Sayfa: 23 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


hareketine ne kadar byk zarar verdiini gsterdi.

J. V. STALN

Narodnikleri hedef alan yazlarnda Plehanov, onlarn kendilerine Sosyalist adn vermesine ramen, Narodniklerin grlerinin Bilimsel Sosyalizm ile hibir ortak yan olmadm gsterdi. Narodniklerin yanl grlerinin ilk Marksist eletirisini yapan Plehanov oldu. Narodnik grlere isabetli darbeler indiren Plehanov, ayn zamanda Marksist grleri parlak bir ekilde savunmay da bildi. Narodniklerin, Plehanov'un ezici darbeler indirdii yanl temel grleri nelerdi? Birincisi, Narodnikler Rusya'da kapitalizmin "tesadfi" bir grng olduunu, Rusya'da gelimeyeceini ve dolaysyla proletaryann da byyp gelimeyeceini ileri sryorlard. kincisi, Narodnikler ii snfn devrimde nder snf olarak grmyorlard. Proletarya olmakszn sosyalizme ulamay hayal ediyorlard. Esas devrimci gcn, aydnlarn nderliinde kyller, ve Sosyalizmin reym hali ve temeli olarak grdkleri ky topluluu Obina- olduunu dnyorlard. ncs, Narodnikler insanlk tarihinin tm seyri hakknda yanl ve zararl grlere sahiptiler. Toplumun iktisadi ve siyasi geliiminin yasalarn ne biliyor, ne de anlyorlard. Bu konuda bir hayli geriydiler. Onlara gre tarih, ne snflar ne de snf mcadeleleri tarafndan yaplyordu, bilakis sadece, ktlenin, "sr"nn, halkn, snflarn kr krne izledii olaanst bireyler "kahramanlar" tarafndan yaplyordu. Narodnikleri tehir etme mcadelesi iinde Plehanov, Rusya'da Marksistlerin kendilerini yetitirmesine ve eitmesine yarayan bir dizi Marksist eser yazd. Plehanov'un "Sosyalizm ve Siyasi Mcadele", "Gr Ayrlklarmz", "Monist Tarih Grnn Gelimesi zerine" gibi eserleri Rusya'da Marksizmin zaferi iin yolu temizledi. Plehanov eserlerinde Marksizmin temel sorunlarnn bir amlamasn yapt. 1895 ylnda yaynlanan "Monist Tarih Grsnn Gelimesi zerine" eseri zellikle byk bir neme sahip oldu. Lenin, bu kitap sayesinde "tm bir Rus Marksistleri kuann yetitiine" iaret etti. (Lenin, Tm Eserler, cilt XIV, s. 347, Rusa.) Narodnikleri hedef alan yazlarnda Plehanov, sorunu Narodniklerin koyduktan gibi: Rusya'da kapitalizm gelimeli mi, gelimemeli mi? diye koymann sama olduunu gsterdi. Plehanov,

Halk Kitapl

Sayfa: 24 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Burada szkonusu olann Rusya'nn kapitalist gelime yoluna oktan girdiini ve Rusya'y hibir gcn bu yoldan dndremeyeceini syledi ve bunu olgularla tantlad. Devrimcilerin grevi, Rusya'da kapitalizmin gelimesini durdurmak deildi, bunu nasl olsa yapamazlard. Devrimcilerin grevi, kapitalizmin gelimesiyle ortaya kan kuvvetli devrimci gce, ii snfna dayanmak; onun snf bilincini ykseltmek, onu rgtlemek ve kendi ii snf partisini yaratmakta ona yardm etmekti. Plehanov, Narodniklerin ikinci temel yanln da; proletaryann devrimci mcadeledeki nder roln yadsmalarn da darmadan etti. Narodnikler Rusya'da proletaryann ortaya kmasn bir tr "tarihi talihsizlik" olarak gryor ve "proleterlik lseri"nden szediyorlard. Marksist retiyi ve onun Rusya'ya tam uygulanabilirliini iddetle savunan Plehanov, kyllerin saysal stnlne ve proletaryann grece azlna ramen, devrimcilerin asl umutlarn tam da proletaryaya, onun gelimesine balamalar gerektiini kantlad. Niin tam da proletaryaya? nk proletarya, bugnk saysal azlna ramen, ekonominin en ileri biimine, byk retime bal olan ve bundan dolay nnde byk bir gelecek duran emeki snft. nk snf olarak proletarya, her geen yl byyordu, siyasi bakmdan geliiyordu, byk retimdeki alma artlarndan dolay kolayca rgtlenebiliyordu ve proleter konumundan dolay en devrimci snft, nk devrimde zincirlerinden baka kaybedecek bireyi yoktu. Kylln durumu ise farklyd. Kyllk (burada her biri kendi hesabna alan bireysel kyller kastedilmektedir. Ed.), saysal byklne ramen, ekonominin en geri biimine, kk retime bal ve bundan dolay nnde byk bir gelecek durmayan ve duramayacak olan bir emeki snft. Snf olarak kyllk, gelimek bir yana, gittike daha fazla burjuvaziye (Kulaklar) ve kr yoksullarna (proleterler ve yar-proleterler) ayryordu. Ayrca, dankl yznden, onu rgtlemek proletaryadan daha zordu, kk mlk sahipleri olarak konumlarndan dolay devrimci harekete proletarya kadar kolay katlmyorlard. Narodnikler, Rusya'da sosyalizmin proletarya diktatrl vastasyla deil, bilakis sosyalizmin reym hali ve temeli olarak grdkleri ky topluluu vastasyla geleceini iddia ediyorlard. Ama ky

Halk Kitapl

Sayfa: 25 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

topluluu, sosyalizmin ne reym hali ne de temeliydi ve olamazd da; nk ky topluluuna, yoksul kylleri, tarm emekilerini ve iktisaden zayf orta kylleri smren Kulaklar, "kyn kan emicileri" hakimdi. Ortaklaa toprak mlkiyetinin biimsel varl ve topran dnem dnem kafa saysna gre yeniden paylalmas, durumu hibir ekilde deitirmiyordu. Topra, ky topluluunun i hayvanna, ara ve tohuma sahip olan yeleri, yani hali vakti yerinde orta kyller ve Kulaklar kullanyordu. Atsz kyller, yoksul kyller ve bir btn olarak iktisaden zayf olanlar, topra Kulaklara devredip kendi geimlerini tarm iisi olarak kazanmak zorunda kalyorlard. Ky topluluu, aslnda, Kulaklarn egemen konumunu rtbas etmek iin rahat bir biim ve kyllerden kollektif sorumluluk ilkesine gre vergi toplamak iin arlk hkmetinin elinde ucuz bir araca. arln ky topluluuna dokunmamas da ite bu yzdendi. Byle bir ky topluluunu sosyalizmin reym hali ya da temeli olarak grmek gln olurdu. Plehanov, Narodniklerin nc temel yanln da -toplumsal gelimede, olaanst bireylerin, "kahramanlar"n ve onlarn fikirlerinin tayin edici rol ve kitlelerin, "sr'nn, halkn, snflarn nemsiz roldarmadan etti. Plehanov, Narodnikleri idealizm ile sulad ve dorunun idealizmden deil, Marx ve Engels'in materyalizminden yana olduunu kantlad. Plehanov, Marksist materyalizm bak asn gelitirdi ve gerekelendirdi. Marksist materyalizme uygun olarak, toplumun gelimesinin, son tahlilde, olaanst bireylerin istek ve dnceleri tarafndan deil, toplumun maddi varlk koullarnn gelimesi tarafndan, toplumun varl iin gerekli olan maddi rnlerin retim tarzndaki deiiklikler tarafndan, maddi rnlerin retimi alannda snflarn karlkl ilikilerindeki deiiklikler tarafndan, snflarn maddi rnlerin retimi ve datmnda oynadklar rol ve aldktan yer uruna giritikleri mcadeleler tarafndan belirlendiini kantlad. Dnceler, insanlarn toplumsal-iktisadi konumunu belirlemez, bilakis, insanlarn toplumsal-iktisadi konumlar, onlarn dncelerini belirler. Olaanst bireyler, dnceleri ve istekleri toplumun iktisadi geliimine, ileri snfn ihtiyalarna kart dyorsa, birer hie dnebilirler, ve tersine, eer dnce ve istekleri toplumun iktisadi geliiminin ihtiyalarn, en ileri snfn ihtiyalarn doru bir ekilde dile getiriyorsa, olaanst insanlar gerekten olaanst bireyler haline gelebilir. Narodniklerin, ktlenin bir sr olduu, tarihi yapanlarn ve sry halk haline getirenlerin kahramanlar olduu iddialarna Marksistler u yant verdiler: tarihi kahramanlar deil, kahramanlar tarih

Halk Kitapl

Sayfa: 26 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

yapar (yaratr), dolaysyla halk kahramanlar deil, kahramanlar halk yaratr ve tarihi halk ileri gtrr. Kahramanlar, olaanst bireyler, ancak toplumun gelime artlarn ve bu artlar daha iyiye dntrme yollarn doru olarak kavrayabildikleri lde toplumun yaamnda nemli bir rol oynayabilirler. Kahramanlar, olaanst bireyler, toplumun gelime artlarn doru olarak kavramaz ve kendilerinin tarihi "biimlendirenler" olduklar kuruntusuna kaplp, toplumun tarihi ihtiyalarna kar kmaya balarlarsa, gln bahtszlar konumuna debilirler. Narodnikler, tam da bu trden bahtszlar, acnacak kahramanlar kategorisine giriyorlard. Narodniklere kar Plehanov'un yaznsal almalar, mcadelesi, Narodniklerin devrimci aydnlar arasndaki etkisini temelli zayflatt. Ancak Narodizmin ideolojik olarak parampara edilii henz tamamlanm olmaktan uzakt. Bu grev -Marksizmin dman olarak Narodizme son darbeyi indirmek- Lenin'e dt.

"Narodnaya Volya" Partisinin paralanmasndan ksa sre sonra, Narodniklerin ounluu arlk hkmetine kar devrimci mcadeleden vazgeti; arlk hkmetiyle uzlama, anlama vaaz etmeye balad. Seksenli ve doksanl yllarda Narodnikler, Kulaklarn karlarnn szcleri haline geldiler. "Emein Kurtuluu" grubu, Rus sosyal-demokratlarnn bir program iin iki taslak hazrlad (ilki 1884'te, ikincisi 1887'de). Bu Rusya'da Marksist sosyal-demokrat partinin yaratlmas iin nalmada ablan ok nemli bir admd.
Ama "Emein Kurtuluu" grubunun ciddi hatalar da vard. Onun ilk program taslanda hl Narodnik grlerin kalntlar vard, bireysel terr taktii caiz grlyordu. Ayrca Plehanov, proletaryann, devrimin seyri iinde kylleri beraberinde gtrebileceini ve gtrmek zorunda olduunu, proletaryann, ancak kyllkle ittifak halinde arlk zerinde zafer kazanabileceini hesaba katmyordu. Plehanov devamla, liberal burjuvaziyi devrime istikrarsz da olsa bir destek salayabilecek bir g olarak gryordu, ama kyll ise baz yazlarnda tamamen defterden siliyordu. rnein yle diyordu:

"lkemizde, muhalif ya da devrimci kombinasyonlarn dayanabilecekleri --burjuvazi ve proletaryadan baka- hibir toplumsal g grmyoruz." (Plehanov, Eserler, cilt III, s. 119, Rusa.)
Bu yanl grler, Plehanov'un gelecekteki Menevik

Halk Kitapl

Sayfa: 27 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


grlerinin tohumlaryd.

J. V. STALN

Gerek "Emein Kurtuluu" grubu, gerekse o dnemin Marksist evreleri henz ii snf hareketiyle pratik balar kurmu deildi. Bu henz, Rusya'da Marksizmin teorisinin, Marksist dncelerin, sosyaldemokrasinin programatik ilkelerinin ortaya kma ve tutunma dnemiydi. 1884 ile 1894 arasndaki on yl iinde, sosyal-demokrasi, iilerin kitle hareketiyle hi ba olmayan ya da pek az ba olan tek tek kk gruplar ve evreler halinde vard. Henz domam, fakat ana rahminde gelien ocuu andran sosyal demokrasi, Lenin'in deyiiyle, "bir ceninin gelime srecinden" geiyordu.

"Emein Kurtuluu" grubunun, "sadece teorik olarak sosyaldemokrasinin temellerini attn ve ii snf hareketine doru ilk adm attn" belirtti Lenin.
Rusya'da Marksizmi ii snf hareketiyle birletirme ve ayn ekilde "Emein Kurtuluu" grubunun hatalarn dzeltme grevinin zm Lenin'e dt. 3. LENN'N DEVRMC FAALYETNN BALANGICI. PETERSBURG SINIFININ KURTULUU N MCADELE BRL. Bolevizmin kurucusu Vladimir lyi Lenin, 1870 ylnda Simbirsk (imdi Ulyanovsk) kentinde dodu. 1887 ylnda Lenin Kazan niversitesi'ne girdi, ama devrimci renci hareketine katldndan dolay ksa sre sonra tutukland ve niversiteden uzaklatrld. Kazan'da Lenin, Fedoseyev'in rgtlemi olduu bir Marksist evreye katld. Lenin'in Samara'ya tanmasndan sonra onun etrafnda abucak Samara'l Marksistlerin ilk evresi olutu. Lenin daha o gnlerde mkemmel Marksizm bilgisiyle herkesi hayrette brakyordu. 1893 ylnn sonunda Lenin Petersburg'a tand. Daha ilk konumalar ve konferanslar, Petersburg'daki Marksist evrelere katlanlar zerinde gl bir izlenim brakt. Marx'n eserleri hakknda olaanst derin bilgisi, Marksizmi o gnn Rusya'snn iktisadi ve siyasi koullarna uygulama yetenei, iilerin davasnn zaferine olan ateli ve sarslmaz inanc ve esiz rgtleme kabiliyeti -tm bunlar, Lenin'i, Petersburg Marksistlerinin herkese kabul edilen nderi durumuna getirdi. Lenin, evrelerde kendilerine ders verdii ileri iilerin derin sevgisini kazanmt.

Halk Kitapl

Sayfa: 28 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

"Derslerimiz", diyordu ii Babukin anlarnda, Lenin'in ii evrelerinde verdii dersler hakknda, "ok canl, ilgin bir karakter tayordu, bu derslerden hepimiz ok memnunduk ve hep retmenimizin zeksna hayrandk."
1895 ylnda Lenin, Petersburg'daki btn Marksist ii evrelerini (yirmi tane kadar vard) bir rgtte, "i Snfnn Kurtuluu in Mcadele Birlii"nde birletirdi. Bylece o, devrimci Marksist ii partisinin yaratlmasnn yolunu at. Lenin, "Mcadele Birlii"nin nne, ii snfnn kitle hareketiyle daha sk balar kurmak ve ona siyasi bakmdan nderlik etmek grevini koydu. Propaganda evrelerinde toplanan az saydaki ileri ii arasnda Marksizm propagandasndan, geni ii snf kitleleri arasnda gnn konularyla ilgili siyasi ajitasyona geilmesini nerdi. Kitle ajitasyonuna bu yneli, Rusya'da ii snf hareketinin daha sonraki gelimesi asndan byk bir neme sahipti. Doksanl yllarda sanayi, bir atlm dnemi geirdi, i says artt, i snf hareketi glendi 1895'ten 1899'a kadar, tam olmayan verilere gre, en azndan 221 000 ii grev yapt. i snf hareketi (ilkenin siyasi yaantsnda nemli bir g haline geldi. Narodniklere kar mcadelede Marksistler tarafndan savunulan, devrimci harekette ii snfnn nder rolne ilikin grler, bizzat yaam tarafndan dorulanyordu. Lenin'in nderlii altnda "i Snfnn Kurtuluu iin Mcadele Birlii", iilerin iktisadi talepler -alma koullarnn iyiletirilmesi, i gnnn ksaltlmas, cretlerin ykseltilmesi- uruna mcadelesini, arla kar siyasi mcadeleyle birletirdi. "Mcadele Birlii", iileri siyasi bakmdan eitti. Lenin'in nderlii altnda Petersburg "i Snfnn Kurtuluu in Mcadele Birlii", Rusya'da ilk kez, Sosyalizmin ii snf hareketiyle birliini pratie geirmeye balad. Herhangi bir fabrikada bir grev patlar patlamaz, evrelere katlanlar sayesinde fabrikalardaki durum hakknda daima etrafl bilgi sahibi olan "Mcadele Birlii", derhal bildiriler ve sosyalist arlar yaynlayarak reaksiyon gsteriyordu. Bu bildirilerde fabrika sahiplerinin iilere yapt basklar tehir ediliyor, iilerin kendi karlar iin nasl mcadele etmesi gerektii aklanyor, iilerin talepleri yaynlanyordu. Bildirilerde, kapitalizmin banlar hakknda, iilerin yoksulluu, 12 il 14 saatlik dayanlmaz ign, iilerin btn haklardan yoksun oluu hakknda tm hakikat dile getiriliyordu. Ayn zamanda, uygun siyasi talepler de ne srlyordu. 1894 yl sonunda

Halk Kitapl

Sayfa: 29 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Lenin, ii Babukin'le birlikte bu tipten ilk ajitasyon bildirisini ve grevde bulunan Petersburg'daki Semyannikov iletmeleri iilerine bir ary yazd. 189S sonbaharnda Lenin, Thornton Fabrikasnn grevci erkek ve kadn iilerine hitaben bir bildiri yazd. Bu fabrika, buradan milyonlar kazanan ngiliz fabrikatrlerin elindeydi. Burada ign 14 saati geiyordu, dokumaclarn aylk kazanc ise 7 rubleyi gemiyordu. Grevi iiler kazand. Ksa sre iinde "Mcadele Birlii" tarafndan, eitli fabrikalarn iilerine hitaben bu tr dzinelerce bildiri bastrld. Bu bildirilerden her biri, iilerin cesaretini byk lde artrd. iler, sosyalistlerin kendilerine yardm ettiini ve kendilerini savunduunu grdler.

"Mcadele Birlii"nin nderlii altnda, 1896 yaznda Petersburg'lu 30,000 tekstil iisinin grevi gerekletirildi. Ba talep, ignnn ksaltlmasyd. Bu grevin iddeti, arlk hkmetini 2 (14) Haziran 1897 tarihli, ignn 11,5 saatle snrlayan yasay karmak zorunda brakt. Bu yasadan nce, ign herhangi bir ekilde snrlandrlmamt.
Aralk 1895'te Lenin arlk hkmeti tarafndan tutukland. Ama o devrimci mcadeleyi hapishanede de srdrmekten geri kalmad. "Mcadele Birlii"ne, tleriyle ve talimatlaryla, hapishaneden bror ve bildiriler gndererek yardmc oldu. Orada, "Grevler zerine" bir bror ve arln hunharca despotizmini tehir eden "arlk Hkmetine" adl bir bildiri yazd. Yine hapishanede Parti program taslan yazd (grnmez mrekkep olarak st kullanyor ve bir tp kitabnn satrlar arasna yazyordu). Petersburg "Mcadele Birlii", Rusya'nn dier ehir ve blgelerindeki ii evrelerinin benzeri birliklerde biraraya gelmesini byk lde hzlandrd. Doksanl yllarn ortasnda Trans-Kafkasya'da Marksist rgtler ortaya kt. 1894'te Moskova'da Moskova "i Birlii" kuruldu. Doksanl yllarn sonunda Sibirya'da "Sibirya Sosyal-Demokrat Birlii" kuruldu. Doksanl yllarda vanovo-Voznessensk, Yaroslavl, Kostroma'da Marksist gruplar ortaya kt ve sonradan birleerek "Sosyal-Demokrat Parti Kuzey Birlii"ni kurdular. 1890'lann ikinci yarsnda Don zerindeki Rostov'da, Yekaterinoslav, Kiev, Nikolayev, Tula, Samara, Kazan, Orekhovo-Zuyevo ve dier ehirlerde sosyaldemokrat gruplar ve birlikler kuruldu. Petersburg "i Snfnn Kurtuluu in Mcadele Birlii"nin nemi, Lenin'in szleriyle, ii snf hareketine dayanan bir devrimci partinin ilk kayda deer nvesi olmasyd.

Halk Kitapl

Sayfa: 30 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Lenin, Rusya'da Marksist sosyal-demokrat partiyi yaratma dorultusundaki daha sonraki almasnda, Petersburg "Mcadele Birlii"nin devrimci deneyimine dayand. Lenin ve en yakn kavga arkadalarnn tutuklanmasndan sonra, Petersburg "Mcadele Birlii"nin nderliinin bileimi nemli lde deiti. Kendilerinden "Genler" diye szeden, Lenin ve arkadalarna ise "htiyarlar" adn veren yeni kimseler ortaya kt. Bunlar yanl bir siyasi izgi izlemeye baladlar, ilerin sadece, iverenlere kar iktisadi mcadele yrtmeye arlmalar gerektiini, siyasi mcadeleye gelince, bunun liberal burjuvazinin meselesi olduunu, siyasi mcadelenin nderliinin liberal burjuvaziye braklmas gerektiini ileri srdler. Bu kimselere "Ekonomistler" ad verildi. Rusya'daki Marksist rgtlerin saflarnda ortaya kan ilk uzlamac, oportnist grup bunlard. 4. LENN'N NARODZM VE "LEGAL MARKSZM"E KARI MCADELES. LENN'N -KYL TTFAKI DNCES. RUSYA SOSYAL-DEMOKRAT PARTS'NN BRNC KONGRES. Plehanov daha seksenli yllarda Narodnik grler sistemine ana darbeyi indirmi olmasna ramen, doksanl yllarn balangcnda Narodnik grler devrimci genliin bir kesiminde hl, sempati toplayabiliyordu. Genliin belli bir kesimi, hl, Rusya'nn kapitalist gelime yolundan kanabilecei ve devrimde ba rol ii snfnn deil, kylln oynayaca dncesinden vazgemiyordu. Narodniklerin ardllar, Marksizmin Rusya'da yaylmasna engel olmak iin ellerinden geleni yaptlar, Marksistlere kar mcadelelerinde, onlar, her trl arala kk drmeye altlar. Marksizmin daha da yaygnlamasn ve sosyal-demokrat partinin yaratlmasn salamak iin Narodizmi ideolojik olarak tamamen ezmek gerekiyordu. Bu grevi Lenin yerine getirdi.

"'Halkn dostlar' Nedir (Kimlerdir) ve Sosyal-Demokratlara Kar


Nasl Mcadele Ederler?" (1894) kitabnda Lenin, aslnda halka kar olan sahte "halkn dostlar" olarak Narodniklerin gerek yzn tamamen aa kard.

Halk Kitapl

Sayfa: 31 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

1890'larn Narodnikleri aslnda arlk hkmetine kar her trl devrimci mcadeleden oktan vazgemilerdi. Liberal Narodnikler, arlk hkmetiyle uzlamay vaaz ediyorlard. Lenin, o gnlerin Narodniklerinden szederken yle diyordu: "Hkmete yeterince nazik ve alakgnll bir ekilde yalvarrlarsa, hkmetin hereyi dzelteceini sanyorlar." (Lenin, Seme Eserler, cilt I, s. 276.) 1890'larn Narodnikleri, yoksul kyllerin durumuna, krdaki snf mcadelesine, yoksul kyllerin Kulaklar tarafndan smrlmesine gzlerini kapadlar ve Kulak iftliklerinin gelimesine vgler yadrdlar. Meselenin z itibariyle, Kulaklarn karlarnn szcs olarak ortaya ktlar. Ayn zamanda Narodnikler dergilerinde Marksistlere kar bir kkrtma kampanyas yrttler. Rus Marksistlerinin grlerini kasten arptarak ve tahrif ederek, Marksistlerin ky mahva srklemek, "her kyly fabrika kazannda kaynatmak" istediini ileri srdler. Lenin, bu yalanc Narodnik eletiriyi tehir etti ve meselenin Marksistlerin "istekleri" meselesi deil, bilakis Rusya'da kapitalizmin gelimesinin gerek seyri olduunu, bu seyir iinde proleterlerin saysnn kanlmaz olarak arttn gsterdi. Ama proletarya kapitalist sistemin mezar kazcs olacakt. Lenin, kapitalistlerin ve iftlik sahiplerinin boyunduruunu yoketmek, arl devirmek isteyen halkn gerek dostlarnn, Narodnikler deil, Marksistler olduunu gsterdi. '"Halkn Dostlar' Nedir (Kimlerdir)" kitabnda Lenin, arl, iftlik sahiplerini, burjuvaziyi devirmenin ba arac olarak iilerin ve kyllerin devrimci ittifak dncesini ilk defa ortaya att. Lenin, bu dneme ait bir dizi almasnda, Narodniklerin ana grubu -Narodnaya Volya'clar- ve daha sonra Narodniklerin halefleri Sosyal-Devrimciler -tarafndan kullanlan siyasi mcadele yntemlerini- zelde bireysel terr taktiini- ayrntl bir eletiriye tabi tuttu. Lenin, kitlelerin mcadelesinin yerine tek tek "kahramanlar" m mcadelesini geirmeye alan bu taktii devrimci hareket iin zararl gryordu. Bu, devrimci halk hareketine inanszlk demekti. '"Halkn Dostlar' Nedir (Kimlerdir)" kitabnda Lenin, Rus Marksistlerinin ba grevlerini anahatlaryla iziyordu. Lenin'e gre, Rus Marksistleri ilk planda, dank Marksist evrelerden yekpare bir sosyalist ii partisi rgtlemeliydi. Lenin devamla, Rusya ii snfnn, kyllkle ittifak iinde arlk otokrasisini devireceini, Rus proletaryasnn sonra da emeki ve smrlen kitlelerle ittifak iinde,

Halk Kitapl

Sayfa: 32 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

dier lkelerin proletaryasyla omuz omuza, muzaffer Komnist devrime giden ak siyasi mcadelenin dz yolunu tutacan belirtiyordu. Bylece Lenin, daha krk yldan fazla bir zaman nce, ii snfnn mcadele yolunu doru bir ekilde gsteriyor, ii snfnn roln toplumun nder devrimci gc olarak ve kylln roln ii snfnn mttefiki olarak tanmlyordu. Lenin ve yandalarnn Narodizme kar mcadelesi, daha doksanl yllarda, Narodizmin tam ideolojik yenilgisine yolat. Lenin'in "legal Marksizm"e kar mcadelesi de ok byk neme sahipti. Tarihte daima rastland gibi, byk toplumsal hareketlere genellikle geici "yol arkadalar" asknt olurlar. "Legal Marksistler" denilenler de bu trden "yol arkadalar"yd. Marksizm Rusya'da geni lde yaylmaya balamt. Bunun zerine burjuva aydnlan, Marksist kla brnmeye koyuldular. Yazlarn legal, yani arlk hkmetinin izniyle kan gazete ve dergilerde yaynlatyorlard. Bu nedenle de bunlara "legal Marksistler" deniyordu. Narodizme kar onlar da kendi tarzlarnda mcadele ettiler. Ama onlar bu mcadeleden ve Marksizmin bayrandan, ii snf hareketini burjuva toplumunun karlarna, burjuvazinin karlarna tabi klmak ve uydurmak iin yararlanmaya altlar. Marx'n retisinde en nemli olan, proleter devrim, proletarya diktatrl retisini bir kenara frlattlar. Legal Marksistlerin en nls, Peter Struve, burjuvaziyi gklere kard ve kapitalizme kar devrimci mcadele yerine, "kltrszlmz kabul etme ve kapitalizmin yannda rakla girme" arsnda bulundu. Narodniklere kar mcadelede Lenin, "legal Marksistler"den Narodniklere kar yararlanmak iin -rnein, Narodniklere kar ynelen bir makaleler derlemesinin ortaklaa yaynlanmas- "legal Marksistler"le geici bir anlama yapmay caiz sayyordu. Ama ayn zamanda Lenin, "legal Marksistler"i amanszca eletiriyor, onlarn burjuva-liberal zn gzler nne seriyordu. Bu "yol arkadalarnn pek ou sonradan Kadet oldular, Anayasal-Demokratik Parti'nin (Rus burjuvazisinin ba partisi) yanda oldular, i sava srasnda ise iflah olmaz Beyaz Muhafzlar haline geldiler. Petersburg, Moskova, Kiev vs.deki "Mcadele Birliklerinin yansra, Rusya'nn batdaki ulusal kenar blgelerinde de sosyaldemokrat rgtler ortaya kt. Doksanl yllarda Marksist unsurlar,

Halk Kitapl

Sayfa: 33 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Polonya milliyeti partisinden ayrldlar ve "Polonya ve Litvanya SosyalDemokrasisi"ni kurdular. Doksanl yllarn sonunda Letonya sosyaldemokrasisinin rgtleri ortaya kt. Ekim 1897'de Rusya'nn bat illerinde Genel Yahudi Sosyal-Demokrat Birlii "Bund" kuruldu. 1898'de "Mcadele Birlikleri"nin bazlar -Petersburg, Moskova, Kiev ve Yekaterinoslav'dakiler- "Bund"la birlikte, sosyal-demokrat parti olarak birlemek zere ilk abada bulundular. Bu amala, Mart 1898'de Minsk'te Rusya Sosyal-Demokrat i Partisi'nin (RSDP) I. Kongresi iin toplandlar. RSDP I. Kongresi'nde topu topu dokuz kii hazr bulundu. Lenin bu srada Sibirya'da srgnde bulunduu iin kongrede yoktu. Kongrede seilen Parti Merkez Komitesi ksa sre sonra tutukland. Kongre adna yaynlanan "Manifesto" pek ok bakmdan tatmin edici deildi. Siyasi iktidarn proletarya tarafndan ele geirilmesi grevi geitiriliyordu; proletaryann hegemonyasndan hi sz edilmiyor, arla ve burjuvaziye kar mcadelesinde proletaryann mttefikleri sorunundan kanlyordu. Kongre, kararlarnda ve "Manifesto"da, Rusya Sosyal-Demokrat i Partisi'nin kuruluunu ilan ediyordu. RSDP I. Kongresi'nin nemi, byk devrimci propagandist rol oynayan bu resmi edimde yatmaktadr. Ama I. Kongre yaplm olmasna ramen, Rusya'da Marksist Sosyal-Demokrat Parti gerekte henz yaratlmamt. Kongre, tek tek Marksist evre ve rgtleri birletirmeyi ve rgtsel olarak birbirine balamay baaramamt. Yerel rgtlerin almalarnda henz monolitik bir izgi yoktu, bir Parti Program, bir Parti Tz yoktu, bir merkezden ynetim yoktu. Bundan dolay ve daha bir sr neden yznden, yerel rgtlerdeki ideolojik kafa karkl gittike artt, ve bu "Ekonomizm"in, ii snf hareketi iindeki bu oportnist akmn glenmesi iin elverili koullar yaratt. Bu kafa karkln amak, oportnist yalpalamalara son vermek ve Rusya Sosyal-Demokrat i Partisi'nin oluumunu hazrlamak iin, Lenin'in ve onun kurduu gazete "Iskra'nn (Kvlcm) birka yl sren youn abalan gerekecekti.

Halk Kitapl

Sayfa: 34 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

5. LENN'N "EKONOMZM"E KARI MCADELES. LENN'N GAZETES "ISKRA"NIN IKII. Lenin, RSDP I. Kongresine katlmamt. Bu sralarda o, "Mcadele Birlii" davas dolaysyla uzun sre tutuklu kald Petersburg hapishanesinden sonra arlk hkmeti tarafndan gnderildii Sibirya'nn uenskoye kynde srgnde bulunuyordu. Ama Lenin, devrimci almay srgnde de srdrd. Narodizmin ideolojik ykln tamamlayan son derece nemli bilimsel eseri "Rusya'da Kapitalizmin Gelimesi"ni Lenin srgnde tamamlad. "Rus Sosyal-Demokratlarnn Grevleri" adl nl bror de orada yazd. Dolaysz pratik devrimci almadan engellenmi olmasna ramen, yine de Lenin, pratikilerle baz balan ayakta tutmay baard: srgn yerinden onlarla yazt, sorular sordu, tler verdi. Bu srada onu zellikle "Ekonomistler" sorunu megul ediyordu. Uzlamacln, oportnizmin temel hcresinin "Ekonomim" olduunu, ii snf hareketi iinde "Ekonomizm"in zaferinin, proletaryann devrimci hareketinin mezara gmlmesi, Marksizmin yenilgisi anlamna geleceini Lenin herkesten daha iyi kavryordu. Ve Lenin, ortaya klarnn ilk gnnden "ekonomistlere iddetli darbeler indirmeye balad. itibaren,

"Ekonomistler", iilerin yalnzca iktisadi mcadele yrtmesi gerektiini iddia ediyorlard, siyasi mcadeleye gelince, o, iilerin destekleyecei liberal burjuvaziye braklmalyd. Lenin, "Ekonomistler"in bu vaazn, Marksizmin terkedilmesi, ii snf iin bamsz bir siyasi partinin gerekliliinin yadsnmas, ii snfn burjuvazinin siyasi bir uzantsna dntrme abas olarak gryordu.
1899 ylnda bir grup "Ekonomist" (daha sonra birer Kadet olan Prokopovi, Kuskova ve dierleri) bir manifesto yaynladlar. Devrimci Marksizme kar ktlar ve proletaryann bamsz siyasi partisinin yaratlmasndan vazgemeyi, ii snfnn bamsz siyasi taleplerinden vazgemeyi talep ettiler.

"Ekonomistler", siyasi mcadelenin liberal burjuvaziye den bir i olduu, iilere gelince, iverenlere kar iktisadi mcadelenin onlar iin tamamyla yeterli olduu dncesindeydiler.
Lenin bu oportnist belgeyi grr grmez, civar yerleim birimlerindeki siyasi srgnlerden Marksistlerin bir konferansn toplad, ve bata Lenin olmak zere 17 yolda, sert bir protestoyla

Halk Kitapl

Sayfa: 35 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


"Ekonomistler'in grlerini mahkm ettiler.

J. V. STALN

Lenin tarafndan kaleme alnan bu protesto, tm Rusya'daki Marksist rgtler arasnda datld ve Rusya'da Marksist dncenin ve Marksist partinin gelimesinde ok nemli bir rol oynad. Rus "Ekonomistler"i, yurtdndaki sosyal-demokrat partiler iindeki Marksizm dmanlaryla, Bernstein'clar denilenlerle, yani oportnist Bernstein'n yandalaryla ayn grleri vaaz ediyorlard. Bu yzden, Lenin'in "Ekonomistlere kar mcadelesi, ayn zamanda uluslararas oportnizme kar da bir mcadeleydi.

"Ekonomizm'e kar ve proletaryann bamsz siyasi partisinin yaratlmas uruna ba mcadeleyi, Lenin tarafndan rgtlenen illegal gazete "Iskra" yrtt.
1900 yl banda Lenin ve "Mcadele Birlii"nin dier yeleri, Sibirya srgnnden Rusya'ya geri dndler. Lenin, tm-Rusya apnda byk bir illegal Marksist gazete kurmay tasarlyordu. Rusya'da varolan ok saydaki kk Marksist evre ve rgtlerin henz birbiriyle ba yoktu. Stalin yoldan szleriyle, "amatrln ve evreciliin Partiyi tepeden trnaa yiyip bitirdii, ideolojik kafa karklnn Partinin i yaantsnn karakteristik bir zelliini oluturduu" bu srada, tmRusya apnda illegal bir gazetenin yaratlmas Rus devrimci Marksistlerinin ba greviydi. Ancak byle bir gazete, dank Marksist rgtleri birbiriyle balayabilir ve gerek bir partinin yaratlmasn hazrlayabilirdi. Ama byle bir gazeteyi arlk Rusya'snda rgtlemek polis takibat yznden imkanszd. arn hafiyeleri bir-iki ay iinde gazetenin izini bularak gazeteyi ortadan kaldrabilirdi, bu yzden Lenin, gazeteyi yurtdnda yaynlamaya karar verdi. Gazete ok ince, fakat dayankl bir kada baslyor ve gizlice Rusya'ya sokuluyordu. "Iskra"nn baz saylan Rusya'da, Bak, Kiinev ve Sibirya'daki gizli matbaalarda yeniden baslyordu. 1900 sonbaharnda Lenin, Emein Kurtuluu" grubundan yoldalarla tm-Rusya apnda bir siyasi gazetenin yaynlanmasn ayarlamak zere yurtdna gitti. Lenin, srgndeyken, bu meseleyi btn ayrntlarna kadar dnmt. Srgnden dnerken Lenin, Ufa, Pskov, Moskova ve Petersburg'da bu konuyla ilgili bir dizi toplant yapt. Her yerde yoldalarla, gizli yazmalarda kullanlacak ifreleri, yazlarn gnderilebilecei adresleri vb. kararlatrd ve onlarla ilerdeki mcadelenin plann tartt.

Halk Kitapl

Sayfa: 36 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

arlk hkmeti, Lenin'in ahsnda en tehlikeli bir dmanla kar karya olduunu sezinlemiti. arlk Okhrana'snda (arlk Gizli polisi) bir jandarma subay olan Zubatov, hazrlad bir gizli raporda, "devrimde imdi Ulyanov'dan daha byk bir kimse bulunmadm" yazyordu, bu yzden Lenin'in ldrtlmesini amaca uygun buluyordu. Yurtdna ulatktan sonra Lenin, "Emein Kurtuluu" grubuyla, yani Plehanov, Akselrod, V. Zasuli'le, "Iskra'nn ortaklaa yaynlanmas konusunda anlamaya vard. Yayn plan bandan sonuna kadar Lenin tarafndan hazrlanmt. 1900 Aralk'nda yurtdnda "Iskra" (Kvlcm) gazetesinin ilk says kt. Gazete balnn altnda u parola bulunuyordu: "Ate Kvlcmdan kacaktr". Bu szler, Sibirya srgnndeki Dekabristlerin, kendilerini kutlayan air Pukin'e yazdktan cevaptan alnm. Ve gerekten de, Lenin'in akt "Kvlcm"dan, feodal-iftlik beyi arlk monarisini ve burjuvazinin egemenliini temelinden ykan byk devrimci yangnn alevi harlad.

Halk Kitapl

Sayfa: 37 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

KISA ZET
Rusya'da Marksist Sosyal-Demokrat i Partisi, ilk planda Narodizme, onun sama, devrim davasna zararl grlerine kar ynelen mcadele iinde yaratld. Ancak Narodnik grlerin ideolojik olarak yklmasyla, Rusya'da Marksist ii partisinin yaratlmas iin zemin temizlenebilirdi. Narodizme kar tayin edici darbeyi geen yzyln seksenli yllarnda Plehanov ve onun "Emein Kurtuluu" grubu indirdi. Doksanl yllarda Lenin, tamamlad, ona son darbeyi vurdu. Narodizmin ideolojik yenilgisini

1883'te kurulan "Emein Kurtuluu" grubu, Rusya'da Marksizmin yaylmas iin byk yararllkta bulundu, sosyal-demokrasinin teorik temellerini ve ii snf hareketine doru ilk adm att. Rusya'da kapitalizmin gelimesiyle birlikte sanayi proletaryasnn says hzla artt. Seksenli yllarn ortasnda ii snf rgtl mcadele yolunu, rgtl grevler biiminde kitle eylemleri yolunu tuttu. Ama Marksist evre ve gruplar yalnzca propaganda yaptlar, ii snf saflar iinde kitle ajitasyonuna geiin gerekliliini anlamadlar ve bu yzden ii snf hareketiyle pratikte balar yoktu, ona nderlik etmiyorlard. Lenin tarafndan gerekletirilen Petersburg "i Snfnn Kurtuluu in Mcadele Birlii"nin kuruluu (1895) .-bu birlik iiler arasnda kitle ajitasyonu yrtt ve kitle grevlerine nderlik etti-, yeni bir

Halk Kitapl

Sayfa: 38 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

aamay, iiler arasnda kitle ajitasyonuna geii ve Marksizmin ii snf hareketiyle birletirilmesini iaretliyordu. Petersburg "i Snfnn Kurtuluu in Mcadele Birlii", Rusya'da devrimci proleter partinin ilk nvesiydi. Petersburg "Mcadele Birlii"nden sonra btn byk sanayi merkezlerinde ve kenar blgelerde Marksist rgtler kuruldu. 1898 ylnda, Marksist sosyal-demokrat rgtleri bir partide birletirme dorultusunda, baarsz da olsa ilk abada bulunuldu: RSDP I. Kongresi yapld. Ama bu kongre henz bir Parti yaratmad: ne bir Parti Program, ne bir Parti Tz, ne de bir merkezden ynetim vard, tek tek Marksist evre ve gruplar arasnda hemen hemen hibir ba yoktu. Dank Marksist rgtlerin birbiriyle ban kurmak ve onlar bir parti halinde birletirmek iin Lenin, devrimci Marksistlerin ilk tm-Rusya apndaki gazetesi "Iskra"y kurma plann tasarlad ve gerekletirdi. O dnemde ii snfnn bir siyasi partisinin yaratlmasna en bata kar kanlar "Ekonomistler" idi. Byle bir partinin gerekliliini yadsyorlard. Tek tek gruplarn birbirinden kopukluunu ve amatrln tevik ediyorlard. Lenin ve onun rgtledii "Iskra" gazetesi darbelerini tam da onlara kar yneltti.

"lskra"nn ilk saylarnn yaynlan (1900-1901) yeni bir dneme, dank grup ve evrelerden bir Rusya Sosyal-Demokrat i Partisi'nin gerekten oluturulduu dneme geii ifade ediyordu.

Halk Kitapl

Sayfa: 39 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

K N C BLM

RUSYA SOSYAL-DEMOKRAT PARTSNN OLUTURULMASI. PART NDE BOLEVK VE MENEVK GRUPLARININ ORTAYA IKII. (1901- 1904)
1. 1901-1904 YILLARINDA HAREKETN YKSEL RUSYADA DEVRMC

Ondokuzuncu yzyln sonunda Avrupada bir sanayi krizi patlak verdi. Bu kriz ksa zamanda Rusyay da sard. Kriz yllarnda (1900 1903) neredeyse 3000 byk ve kk iletme kapatld, 100 000den fazla ii sokaa atld. Fabrikalarda kalan iilerin cretleri byk lde indirildi. ilerin inat iktisadi grev mcadelelerinde kapitalistlerden koparm olduklar nemsiz tavizler kapitalistler tarafndan geri alnd. Sanayi krizi ve isizlik, ii snf hareketini ne durdurabildi ne de zayflatabildi. Tam tersine, iilerin mcadelesi gittike artan devrimci bir karakter ald. iiler iktisadi grevlerden siyasi grevlere, en sonunda da gsteri yrylerine getiler, demokratik zgrlkler iin siyasi talepler ileri srdler ve Kahrolsun arlk Otokrasisi! iarn attlar. 1901de Peterstburgda Obuhov sava malzemeleri iletmesinde yaplan 1 Mays grevi, iilerle askeri birlikler arasnda kanl bir atmayla sonuland. arln askeri glerine kar iiler sadece ta ve demir paralaryla mukabelede bulunabildiler. ilerin inatl direnii krld. Ve arkasndan vahi hesaplama geldi: 800 civarnda ii

Halk Kitapl

Sayfa: 40 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

tutukland, birou hapse atld, krek cezasna (katorga) arptrld. Ama kahraman Obuhov Savunmas Rusyada iiler zerinde derin bir etki brakt ve onlar arasnda bir dayanma mitingleri dalgas yaratt. Mart 1902de Batumlu iilerin, Batum Sosyal-Demokrat Komitesi tarafndan rgtlenen byk grevleri ve gsterileri oldu. Batumdaki gsteri, Trans-Kafkasya iilerini ve kyl kitlelerini harekete geirdi. 1902 ylnda Don zerindeki Rostovda da byk bir grev patlak verdi. lk greve gidenler demiryolu iileri oldu; ok gemeden birok fabrikann iileri de onlara katld. Grev btn iileri ajite etti, ehir dnda dzenlenen mitinglerde st ste birka gn 30000e kadar varan ii topland. Bu mitinglerde sosyal-demokrat bildiriler yksek sesle okunuyor, konumaclar iilere hitabediyordu. Polis ve Kazaklar, binlerce iinin katld bu mitingleri datacak gte deildi. Birka ii polis tarafndan ldrldnde, ertesi gn dzenlenen cenaze trenine byk bir ii kitlesi katld. arlk hkmeti bu grevi ancak civar kentlerden askeri birlikler getirterek bastrlabildi. Rostov iilerinin mcadelesi, RSDP Don Komitesi tarafndan ynetildi. 1903 ylnda patlak veren grevlerin boyutlar daha da bykt. O yl gneyde, Trans-Kafkasyay (Baku, Tiflis, Batum) ve Ukraynann byk kentlerini (Odessa, Kiev, Yekaterinoslav) kapsayan siyasi kitle grevleri meydana geldi. Grevler gittike daha inat ve daha rgtl hale geldi. i snfnn daha nceki eylemlerinden farkl olarak, iilerin siyasi mcadelesi artk hemen her yerde sosyal-demokrat komiteler tarafndan ynetiliyordu. Rusya ii snf, arlk rejimine kar devrimci mcadele vermek zere ayaa kalkyordu. i snf hareketi kyll de etkiledi. 1902 yl ilkbahar ve yaznda, Ukraynada (Poltava ve Harkov illerinde) ve Volga blgesinde bir kyl hareketi balad. Kyller iftlik binalarn atee verdiler, iftlik sahiplerinin topraklarn igal ettiler ve kin duyduklar, krlk blgelerdeki yksek arlk memurlarn (zemsky naalnikler) ve iftlik sahiplerini ldrdler. Ayaklanan kylleri bastrmak zere birlikler gnderildi, kyllerin zerine ate ald, yzlercesi tutukland, nderler ve rgtleyiciler hapse atld, ama kyllerin devrimci hareketi gelimeye devam etti. i ve kyllerin devrimci eylemleri Rusyada olgunlamakta ve yaknlamakta olduunu gsteriyordu. devrimin

Halk Kitapl

Sayfa: 41 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ilerin devrimci mcadelesinin etkisi altnda, muhalif renci hareketi de younlat. Hkmet, renci gsterileri ve grevlerine, niversiteleri kapatarak, yzlerce renciyi hapse atarak reaksiyon gsterdi ve en sonunda, dikkafal rencileri askere alma plann kumpaslad. Buna yant olarak, btn niversitelerin rencileri 19011902 knda bir renci genel grevi dzenlediler. Bu greve 30 000 civarnda renci katld. iilerin ve kyllerin devrimci hareketi ve zellikle rencilere kar giriilen misillemeler, Zemstvo denilen krsal temsilcilik makamlarn igal eden liberal burjuvalar ve liberal iftlik sahiplerini de harekete geirdi ve kendi evladan olan rencilere kar arlk hkmetinin giritii ardklar protesto iin seslerini ykseltmeye evketti. Zemstvo idareleri Zemstvo liberallerine s olarak hizmet ediyordu. Kr nfusunu ilgilendiren salt yerel ileri (yol, hastane ve okul yapm gibi) idare eden yerel idari organlara Zemstvo idareleri deniyordu. Liberal iftlik sahipleri, Zemstvo idarelerinde olduka saygn bir rol oynuyorlard. Liberal burjuvalarla yakn balara sahiplerdi ve onlarla neredeyse kaynamlard, nk iftliklerinde bizzat kendileri, yar-feodal iletme yntemleri yerine, daha krl olan kapitalist iletme yntemlerine gemeye balamlard. Bu iki liberal grup elbette arlk hkmetini destekliyordu; ama arln arlklarna karydlar, nk bu arlklarn devrimci hareketi sadece glendirilebileceinden korkuyorlard. arln arlklarndan korkuyorlard, ama devrimden daha da fazla korkuyorlard. Arlklara kar protestoda bulunurken, liberaller iki ama gdyorlard: birincisi, arn akln bana getirmek; ikincisi, arlktan byk memnuniyetsizlik duyma maskesi taknarak halkn gvenini kazanmak, halk ya da onun bir kesimini devrimden koparmak ve bylece devrimin gcn zayflatmak. Zemstvo liberallerinin hareketi arln varl iin elbette hibir tehlike ifade etmiyordu, ama o yine de, arln ebedi dayanaklarnn pek salam olmadna dair bir iaretti. Zemstvo liberallerinin hareketi, 1902 ylnda Rusyada burjuvazinin ilerideki esas partisinin, Kadet Partisinin ekirdeini oluturacak olan burjuva Ozvobojdeniye (Kurtulu) grubunun kurulmasna yolat. ilerin ve kyllerin hareketinin btn lkede mthi bir kasrga gibi estiini gren arlk hkmeti, devrimci harekete dur demek iin btn tedbirlere bavurdu, iilerin grev ve gsterilerine kar gittike

Halk Kitapl

Sayfa: 42 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

daha sk askeri g kullanld; kurun ve kam, hkmetin ii ve kyl eylemlerine verdii her zamanki karlk haline geldi; hapishaneler ve srgn yerleri doldu tat. arlk hkmeti bask tedbirlerini artrmann yansra, ayn zamanda iileri devrimci hareketten saptrmak iin zorbaca olmayan, daha esnek tedbirlere de bavurmay denedi. Jandarma ve polis himayesinde sahte ii rgtleri kurma yolunda abalara giriildi. Bu rgtlere polis sosyalizmi rgtleri ya da Zubatov rgtleri ad takld (polis kontrolndeki bu ii rgtlerini kuran jandarma albay Zubatova atfen). arlk Okhrana's, ajanlar vastasyla, iileri, iktisadi taleplerinin yerine getirilmesinde arlk hkmetinin kendilerine yardmc olacana inandrmaya alt. Zubatovun ajanlar arn kendisi iilerden yanayken, siyasetle uramaya, devrim yapmaya ne gerek var? diye iilerin akln elmeye alyordu. eitli ehirlerde Zubatov rgtleri kuruldu. Capon adl bir papaz tarafndan da, 1904 ylnda, bu rgtler rnek alnarak ve ayn amala Petersburg Rus Fabrika iileri Meclisi adnda bir rgt kuruldu. Ama arlk Okhrana'snn ii snf hareketini kontrol altna alma abas baarszla urad. arlk hkmetinin, gittike byyen ii snf hareketini byle tedbirlerle nlemesi imkanszd, i snfnn gelien devrimci hareketi btn bu polis kontrolndeki rgtleri yolu zerinden temizledi. 2. LENNN MARKSST PART NASI PLANI. EKONOMSTLERN OPORTNZM. ISKRANIN LENNN PLANI URUNA MCADELES. LENNN NE YAPMALI? ESER. MARKSST PARTNN DEOLOJK TEMELLER. Rusya Sosyal-Demokrat i Partisi I. Kongresi 1898de toplanm olmasna ve Partinin kurulduunu ilan etmesine ramen, parti henz yaratlm deildi. Partinin Program ve Tz yoktu. I. Kongrede seilen Parti Merkez Komitesi tutuklanm ve onu yenileyecek kimse olmad iin artk yenilenmemiti. Dahas, ideolojik kafa karkl ve Partinin rgtsel dankl I. Kongreden sonra daha da artmt. 1884-1894 yllar arasndaki dnem, Narodizm zerinde zafer ve sosyal-demokrasi iin ideolojik hazrlk dnemi olduysa, ve 1894-1898 yllar, baarsz da olsa, dank Marksist rgtlerden bir sosyaldemokrat parti yaratma denemesi dnemi olduysa, 1898 sonras dnem,

Halk Kitapl

Sayfa: 43 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Parti iindeki ideolojik ve rgtsel karkln daha da artt bir dnem oldu. Marksizmin Narodizm zerindeki zaferi ve ii snfnn devrimci eylemleri, Marksistlerin hakl olduunu kantladndan, devrimci genliin Marksizme sempatisini artrd. Marksizm moda haline geldi. Bunun sonucu, teoride zayf, rgtsel ve siyasi bakmdan tecrbesiz olan, aydn evrelerden ynla gen devrimcinin Marksist rgtlere akn etmesi oldu; bunlar, Marksizm hakknda, legal Marksistlerin btn basm kaplayan oportnist czktrmalarndan edinilmi, bulank ve ok byk blm itibariyle doru olmayan bir dnceye sahiplerdi. Bu, Marksist rgtlerin teorik ve siyasi seviyesinin dmesine yolat, onlarn iine legal Marksist oportnist eilimler tad, ideolojik kafa karkln, siyasi yalpalamalar ve rgtsel dankl daha da artrd. Gittike gelien ii snf hareketi ve devrimin bylesine yakn olmas, devrimci harekete nderlik edebilecek birleik ve merkezilemi bir ii snf partisinin yaratlmasn gerektiriyordu. Ama yerel Parti rgtleri, yerel komiteler, gruplar ve evreler yle ackl bir haldeydiler, rgtsel danklklar ve ideolojik anlamazlklar yle bykt ki, byle bir partinin yaratlmas inanlmaz glklerle karlat. Glk sadece, Partiyi, rgtlerin saflarndan en iyi gleri tekrar tekrar koparp alan ve onlar srgne gnderen, hapse atan ve krek cezasna arptran arlk hkmetinin ard-arkas kesilmeyen hunharca takibatlar alanda ina etmek zorunda olmakta deildi. Glk ayn zamanda yerel komitelerin ve onlarn fonksiyonerlerinin nemli bir blmnn, kendi yerel gnlk faaliyetleri dnda baka bir ufka sahip olmak istememeleri, Partide rgtsel ve ideolojik birlik olmamasnn ne kadar zararl olduunu kavramamalar, Parti iinde hkm sren dankla ve ideolojik karkla almalar ve birleik merkezi parti olmadan da yapabileceklerini sanmalarnda yatyordu. Merkezi bir parti yaratmak iin, yerel organlarn bu gerilii, ataleti ve dar-pratikilii almak zorundayd. Ama hepsi bu deil. Parti iinde, kendi yayn organlarna. Rusyada Raboaya Mysl (ilerin Dncesi), yurtdnda ise Raboeye Dyelo (ilerin Davas). sahip olan, Partideki rgtsel dankl ve ideolojik karkl teorik olarak hakl gstermeye alan, hatta bu durumu sk sk ven hayli geni bir grup vard. Bu grup, ii snfnn birleik ve merkezilemi bir says partisinin yaratlmas grevinin gereksiz ve zorlama olduu grn savunuyordu. Bunlar Ekonomistler ve yandalaryd. Proletaryann bir birleik siyasi partisini yaratmak iin, her eyden

Halk Kitapl

Sayfa: 44 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

nce, Ekonomistleri mutlaka yenilgiye uratmak gerekiyordu. Lenin kendini bu greve ve ii snf partisinin inasna verdi. i snfnn birleik partisinin inasna neyle balanaca sorununda dnceler bir hayli farklyd. Bazlar, Partinin inasna II. Parti Kongresini toplantya armakla balamak gerektiini, II. Parti Kongresinin yerel rgtleri birletireceini ve Partiyi yaratacan dnyordu. Lenin bu gre karyd. Parti Kongresini toplamadan nce, Partinin amalan ve grevlerini akla kavuturmak, nasl bir Parti ina etmek istendiini bilmek, Ekonomistlerle araya ideolojik snr izgisi koymak, Partinin amalan ve grevleri konusunda iki farkl grn -Ekonomistlerin gr ile devrimci sosyal-demokratlarn gr- varolduunu Partiye aka ve drste anlatmak, tpk Ekonomistlerin kendi basnlarnda kendi grlerini aklayan bir kampanyaya girimesi gibi, devrimci sosyal-Demokrasinin grleri lehinde geni bir basn kampanyasna girimek ve yerel rgtlere bu iki eilim arasnda bilinli bir seim yapma imkan vermek gerektii grndeydi. Parti Kongresi ancak bu vazgeilmez hazrlk almasndan sonra toplantya arlabilirdi. Lenin dobra dobra yle diyordu:

Birlemeden nce ve birleebilmek iin, ilknce aramza kesin ve belirgin ayrm izgileri koymamz gerekir. (Lenin, Ne Yapmal?, Moskova 1941, s. 40.)
Buna uygun olarak Lenin, ii snfnn siyasi partisinin inasna, devrimci sosyal-demokrasinin grlerinin propaganda ve ajitasyonunu yapacak, tm-Rusya apnda militan bir siyasi gazetenin yaynlanmasyla balanmas gerektiini, byle bir gazetenin Parti inasnda atlacak ilk adm olmas gerektiini dnyordu. Lenin, nl makalesi Nereden Balamal? da, daha sonra nl Ne Yapmal? eserinde gelitirdii, Parti inasnn somut bir plann izdi.

Kanmzca, diyordu Lenin bu makalede, faaliyetlerimizin k noktas, istenilen rgtn yaratlmas yolunda atlacak ilk pratik adm, son olarak, onun sayesinde bu rgt hi sapmadan gelitirebileceimiz, derinletirebileceimiz ve geniletebileceimiz esas izgi, tmRusya apnda siyasi bir gazetenin yaynlanmas olmaldr... O olmadan, genelde sosyal-demokratlarn srekli ve en nemli grevi, ve nfusun en geni kesimlerinde siyasete, sosyalizmin Halk Kitapl Sayfa: 45 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

meselelerine kar ilgi uyand u ann zellikle acil bir grevi olan, ilkelere bal ve okynl propaganda ve ajitasyonu sistemli bir ekilde srdremeyiz. (Lenin, Seme Eserler, cilt 2, s. 20.) Lenin, byle bir gazetenin, sadece Partiyi ideolojik planda kaynatrmann bir arac-olmayacan, ayn zamanda yerel rgtleri bir Parti halinde rgtsel bakmdan birletirmenin de arac olacan dnyordu. Byle bir gazetenin, yerel rgtleri temsil eden mutemet ve muhabirlerinin meydana getirdii a, evresinde Partinin rgtsel olarak ina edilecei iskelet olacakt. nk, diyor Lenin, bir gazete yalnzca kollektif bir propagandist ve kollektif bir ajitatr deil, ayn zamanda kollektif bir rgtleyicidir.

Bu temsilciler a, diyordu Lenin ayn makalede, tam da bizim ihtiyacn duyduumuz rgtn iskeletini oluturacaktr: btn lkeyi kucaklayacak kadar byk; sk ve ayrntl bir iblmn gerekletirecek kadar geni ve okyanl; her trl art altnda, her trl dnemete ve beklenmedik durumda kendi almasn amakszn srdrecek kadar metanetli; bir yandan, btn glerini bir noktaya toplam olan, kendisinden ok gl bir dman karsnda ak savatan kanmay, ama te yandan, bu dmann gafletinden yararlanarak ona en umulmadk zamanda ve en umulmadk yerde saldrmay bilecek kadar esnek bir rgt (Ayn yerde, s. 22/23.) Iskra byle bir gazete olmalyd.
Ve gerekten de Iskra, Partinin ideolojik ve rgtsel olarak salamlamasnn yolunu hazrlayan bu tr, tm-Rusya apnda bir siyasi gazete oldu. Bizzat Partinin yapsna ve bileimine gelince, Lenin Partinin iki ksmdan meydana gelmesi gerektiini dnyordu: a) esas olarak profesyonel devrimcilerin, yani Parti almas dnda hibir ile uramayan, gerekli asgari teorik bilgiye, siyasi tecrbeye, rgtsel pratie ve arlk polisine kar mcadele etme, kendini polisten gizleme sanatnda asgari seviyeye sahip olan Parti iilerinin mensup olduu, sreklilii salayan dar bir ynetici Parti iileri kadrosu evresi, ve b) geni bir yerel Parti rgtleri a ve yzbinlerce emekinin sempati ve desteine sahip ok sayda Parti yesi.

ddia ediyorum ki, diye yazyordu Lenin, 1) istikrarl Halk Kitapl Sayfa: 46 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ve sreklilii salayan bir nderler rgt olmakszn hibir devrimci hareket yaayamaz; 2) mcadeleye kendiliinden katlan kitle ne kadar genise ... byle bir rgtn gereklilii o kadar acildir ve bu rgt o kadar sk olmaldr... 3) byle bir rgt, esas olarak, devrimci faaliyetle profesyonelce uraan kimselerden olumaldr; 4) byle bir rgte yelii, rgte ancak profesyonel devrimci faaliyette bulunan, siyasi polise kar mcadele sanatnda profesyonelce eitilmi kimselerin katlabilecei derecede ne kadar kstlarsak, otokratik bir devlette, byle bir rgt ortadan kaldrmak da o kadar zor olur, ve 5) harekete katlma ve onun iinde aktif olarak alma imkanna sahip olan, ii snfndan ve toplumun dier snflarndan kimselerin says o kadar fazla olur. (Lenin, Ne Yapmal?, s.137.) Yaratlacak Partinin karakteri, Partinin ii snf karsndaki rol, amalan ve grevlerine gelince, Lenin, Partinin ii snfnn nc mfrezesi olmas, proletaryann snf mcadelesini birletiren ve sevk ve idare eden ii snf hareketinin ynetici gc olmas gerektiini dnyordu. Partinin nihai hedefi kapitalizmi devirmek ve sosyalizmi kurmakt. En yakn hedefi ise arln devrilmesi ve demokratik bir dzenin kurulmasyd. Ve kapitalizmin devrilmesi, nce arlk devrilmeden imkansz olduuna gre, Partinin andaki ba grevi ii snfn, tm halk arla kar mcadeleye sokmak, arla kar devrimci bir halk hareketi gelitirmek ve sosyalizme giden yolda ilk ve ciddi bir engel olarak arl alaa etmekti.

Tarih, diye yazyordu Lenin, bizi imdi, herhangi bir baka lkenin proletaryasnn nndeki btn acil grevlerin en devrimcisi olan bir grevle kar karya brakmtr. Bu grevin gerekletirilmesi, yalnzca Avrupa gericiliinin deil, bilakis (imdi diyebiliriz ki) Asya gericili~inin de en gl kalesinin yklmas, Rus proletaryasn uluslararas devrimci proletaryann ncs yapacaktr. (Ayn yerde,s. 45.)
Ve yle; devam ediyordu:

Unutmamalyz ki, hkmete kar tek tek talepler uruna mcadele, tek tek tavizlerin koparlmas mcadelesi, dmanla kk atmalardr, kk ileri karakol arpmalardr ve tayin edici arpma daha gelecektir. nmzde, btn gcyle, stmze kurun ve arapnel yadran, en iyi savalarmz aramzdan koparp alan Halk Kitapl Sayfa: 47 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

dmann kalesi durmaktadr. Bu kaleyi ele geirmeliyiz, ve eer uyanan proletaryann btn gleri ile Rus devrimcilerinin btn glerini, Rusya'da canl ve drst olan hereyi cezbedecek bir partide birletirirsek, bu kaleyi ele geiririz. Ve Rus ii devrimcisi Pyotr Alekseyevin u byk kehaneti ancak o zaman gerekleecektir: i halkn milyonluk ktlesi adaleli kollarn havaya kaldracak, ve asker sngsyle payandalanm otokrasinin boyunduruu parampara olacaktr! (Lenin, Seme Eserler, cilt 2, s. 15.) Mutlakiyeti arlk Rusya's koullar altnda ii snfnn partisini yaratmak iin Leninin plan buydu.

Ekonomistler Leninin planna saldrmakta gecikmediler. Ekonomistler, arla kar genel siyasi mcadelenin btn snftan ilgilendiren bir mesele, hereyden nce burjuvazinin bir meselesi olduunu, bundan dolay ii snf iin ciddi bir mesele olmadn, nk iilerin esas meselesinin iverenlere kar daha yksek cret, daha iyi alma koullar vb. elde etmek iin iktisadi mcadele olduunu iddia ettiler. Bu yzden, sosyal demokratlar, nlerine ivedi grev olarak arla kar siyasi mcadeleyi, arl devirmeyi deil, iilerin iverenlere ve hkmete kar iktisadi mcadelesini rgtlemeyi koymalydlar, hkmete kar iktisadi mcadeleden kastedilen ise fabrika yasalarnn iyiletirilmesi iin mcadele idi. Ekonomistler bylelikle iktisadi mcadelenin kendisine siyasi nitelik kazandrlabileceini iddia ediyorlard. Ekonomistler artk ii snf iin siyasi bir partinin zorunluluuna aktan kar kmaya cesaret edemiyorlard. Ama partinin ii snf hareketinin nder gc olmamas gerektii, ii snfnn kendiliinden hareketini ynetmek yle dursun, ona hi karmamas gerektii, bilakis bu hareketin dmen suyunda gitmesi, onu incelenmesi ve ondan dersler karmas gerektii grndeydiler.
Ekonomistler devamla, ii snf hareketi iinde bilinli unsurun rolnn, sosyalist bilincin, sosyalist teorinin rgtleyici ve ynetici rolnn nemsiz ya da hemen hemen nemsiz olduunu; sosyal demokrasinin isilerin bilincini sosyalist bilin seviyesine ykseltmemesi, bilakis tam tersine, kendisini ii snfnn orta katmanlarnn, hatta daha da geri kesimlerinin seviyesine uydurmas ve bu seviyeye indirmesi gerektiini; Sosyal-Demokrasinin grevinin, ii snf iine sosyalist bilin takmak deil, bilakis ii snfnn kendiliinden hareketi bizzat kendi gleriyle sosyalist bilince varncaya kadar beklemek olduunu

Halk Kitapl

Sayfa: 48 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


ne sryorlard.

J. V. STALN

Leninin Partinin yaplanna ilikin rgtsel planna gelince, Ekonomistler bu plan neredeyse kendiliinden harekele kar giriilen bir iddet eylemi olarak gryorlard, Lenin, Iskra stunlarnda ve zellikle Ne Yapmal? adl nl eserinde, Ekonomistlerin bu oportnist felsefesine kar iddetli bir saldrya giriti ve bu felsefeyi ykt. 1) Lenin, ii snfn arla kar genel siyasi mcadeleden saptrmann ve ii snfnn grevlerini, i verenlere ve hkmete dokunmakszn iverenlere ve hkmete kar iktisadi mcadeleyle snrlamann, iileri ebedi klelie mahkm etmek anlamna geldiini gsterdi. ilerin iverenlere ve hkmete kars iktisadi mcadelesi, igcn kapitalistlere daha iyi artlarla satmak iin yaplan tradeunionist bir mcadeleydi, oysa iiler, sadece iglerini kapitalistlere daha iyi artlarla satmak iin deil, kendilerini iglerini satmak ve smrlmek zorunda brakan kapitalist sistemi ykmak iin de mcadele etmek istiyorlard. Ama kapitalizmin beki kpei olan arlk, ii snf hareketinin nne dikildii srece, isiler kapitalizme kar mcadeleyi, sosyalizm iin mcadeleyi gelitiremiyorlard. Bu yzden, partinin ve ii snfnn en acil grevi arl ortadan kaldrmak ve sosyalizme giden yolu amakt. 2) Lenin, ii snf hareketinde kendiliindenci sreci gklere karmann ve Partinin nder roln yadsmann, onun roln olaylarn bir kaydedicisi durumuna indirgemenin. Khvositzmi (kuyrukuluk) tlemek, Parti'nin kendiliinden srecin bir kuyruuna dnmesini; sadece kendiliindenci sreci izlemek ve kendini olaylarn akna brakmaktan baka bir yetenei olmayan, hareketin pasif bir gcne dnmesini propaganda etmek olduunu gsterdi. Btn bunlarn savunuculuunu yapmak, Parti'nin yklmas iin almak, yani ii snfn partisiz brakmak, ii snfn silahsz brakmak demekti. Ama ii snfn, tepeden trnaa silahlanm arlk ve modern anlamda rgtlenmi ve ii snfna kar kendi mcadelesini yrtecek bir partiye sahip burjuvazi gibi dmanlar karsnda silahsz brakmak, ii snfna ihanet etmek demekti. 3) Lenin, ii snf hareketinin kendiliindenliine tapmann ve bilincin nemini kmsemenin, sosyalist bilincin, sosyalist teorinin nemini kmsemenin, birincisi, bilince a gelir gibi gelen iilere hakaret etmek olduunu; ikincisi, Parti'nin gznde teorinin deerini drmek, yani bugn anlamada ve gelecei grmede Parti'ye

Halk Kitapl

Sayfa: 49 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

yardmc olan aracn deerini drmek olduunu; ve ncs, tamamen ve kesin olarak oportnizmin batana saplanmak olduunu gsterdi.

Devrimci teori olmadan, diyordu Lenin, devrimci hareket olamaz... nderlik roln ancak en ileri teorinin klavuzluk ettii bir parti yerine getirebilir.(Lenin, Ne Yapmal?, s. 41 ve 42.)
4) Lenin, Ekonomistlerin, sosyalist ideolojinin kendiliinden ii snf hareketinden doabileceini iddia etmekle ii snfn aldattn, nk aslnda sosyalist ideolojinin kendiliinden hareketten deil, bilimden doduunu gsterdi. Ekonomistler ii snf iine sosyalist bilin tamann gerekliliini yadsmakla, burjuva ideolojisine yolu ayor, bu ideolojinin ii snf iine tanmasn ve onun iinde kk salmasn kolaylatryor -dolaysyla ii snf hareketi ile sosyalizmin birletirilmesi dncesini mezara gmyor, bylelikle burjuvaziye yardm ediyorlard.

i hareketinin kendiliindenliine her trl tapma, diyordu Lenin, bilinli unsur'un ve sosyal-demokrasinin roln her trl kmseme, ayn zamanda -bu rol kmseyenler istese de istemese de- burjuva ideolojisinin iiler zerindeki etkisini glendirme anlamna gelir (Ayn yerde, s.55.)
Ve devamla: Soru yalnzca u ekilde durabilir: burjuva ideolojisi mi, Sosyalist ideoloji mi. kisinin ortas yoktur... Bu nedenle, Sosyalist ideolojiyi her trl kmseme, ona her srt eviri, ayn zamanda burjuva ideolojisini glendirmektir. (Ayn yerde. s. 56/57.) 5) Ekonomistlerin tm bu yanllarn toparlayan Lenin, onlarn ii snfn kapitalizmden kurtaracak bir sosyal devrim partisi deil, kapitalist egemenliin muhafaza edilmesini ngren bir sosyal reform partisi istedikleri, dolaysyla proletaryann temel karlarna ihanet eden reformistler olduklar sonucuna vard. 6) Lenin, son olarak. Rusya'da Ekonomizmin tesadfi bir olay olmadn gsterdi. Ekonomistler ii snf zerindeki burjuva etkisinin bir vastasydlar; Bat Avrupa sosyal-demokrat partilerindeki revizyonistlerin -oportnist Bernstein'n takipilerinin- ahsnda mttefiklere sahiptiler. Bat Avrupa Sosyal-Demokrat partilerinde

Halk Kitapl

Sayfa: 50 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

oportnist bir akm gittike g kazanyordu; bu akm, Marx' eletirme zgrl bayra altnda, Marksist retinin bir revizyonundan geirilmesini -yani Marx'n retisinin gzden geirilmesini(revizyonizm terimi buradan gelir) ve devrimden, sosyalizmden ve proletarya diktatrlnden vazgeilmesini talep ediyordu. Lenin, Rus Ekonomistlerinin de ayn devrimci mcadeleden, sosyalizmden ve proletarya diktatrlnden vazgeme izgisini izlediklerini ortaya koydu. Lenin'in Ne Yapmal? eserinde gelitirdii temel teorik nermeler bunlardr. Bu kitabn geni lde okunmas sonucunda, kitabn yaynlanmasndan (kitap Mart 1902'de kt) bir yl sonra. Rusya SosyalDemokrat i Partisi'nin II. Kongresi sralarnda. Ekonomizmin ideolojik pozisyonlarndan geriye sadece tatsz bir hatra kalm. Ekonomist tanmlamas Parti yelerinin byk bir ounluunca hakaret saylmaya balamt. Bu, Ekonomizmin ideolojisinin tam olarak k, oportnizm ideolojisinin kuyrukuluk ve kendiliindencilik ideolojisinin yklyd. Ama Lenin'in Ne Yapmal'! eserinin nemi bu kadarla kalmaz.

Ne Yapmal'! eserinin tarihi nemi urada yatar ki, Lenin bu nl kitapta:


1) Marksist dnce tarihinde ilk olarak, oportnizmin hereyden nce ii snf hareketinin kendiliindenliine tapmaya ve sosyalist bilincin ii snf hareketi iindeki nemini kmsemeye dayandn gstererek, oportnizmin ideolojik kaynaklarn temellerine kadar aa kard; 2) Teorinin, bilincin nemini, ve ii snfnn kendiliinden hareketini devrimciletirici ve nder g olarak Partinin nemini tm byklyle ortaya koydu; 3) Marksist partinin ii snf hareketi ile sosyalizmin birlemesi olduunu syleyen temel Marksist tezi parlak bir ekilde gerekelendirdi; 4) Marksist partinin ideolojik temellerini parlak bir ekilde ortaya koydu.

Ne Yapmal? da gelitirilen, teorik tezler, daha sonra, Bolevik Parti'nin ideolojisinin temelini oluturdu.
Byle bir teori zenginlii ile donanm olan Iskra, Lenin'in

Halk Kitapl

Sayfa: 51 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Partiyi ina plan iin, Parti'nin glerini toparlamak iin, II. Parti Kongresi'ni toplamak iin, devrimci sosyal-demokrasi iin, Ekonomistlere, her trden oportnistlere kar, revizyonistlere kar geni bir kampanya gelitirebilirdi ve gelitirdi de.

Iskrann yapt en nemli ilerden biri, Parti program iin bir taslak hazrlamak oldu. Bilindii gibi, ii partisinin program, ii snfnn mcadelesinin hedef ve grevlerinin ksa ve bilimsel bir ekilde formle edilmi olarak ortaya konulmasdr. Program hem proletaryann devrimci hareketinin azami hedefini, hem de azami hedefe giden yolda Partinin urunda mcadele ettii talepleri saptar. Bu yzden, program taslann hazrlanmas birinci derecede neme sahipti.
Program taslann hazrlanmas srasnda Iskra yaz kurulu iinde Lenin ile, Plehanov ve dier yaz kurulu yeleri arasnda ciddi gr ayrlklar ortaya kt. Bu gr ayrlklar ve tartmalar Lenin ile Plehanov arasnda neredeyse tam bir kopmaya varacakt. Ama o srada henz bir kopma olmad. Lenin, proletarya diktatrl zerine son derece nemli maddenin program taslana alnmasn ve ii snfnn devrim de nder rolne taslakta aka iaret edilmesini kabul ettirdi. Parti programnn tm tarm blmn de Lenin hazrlad. Lenin daha o zamandan, topran milliletirilmesinden yanayd, ama mcadelenin ilk aamasnda otrezki'lerin, yani kyllerin kurtuluu srasnda iftlik sahiplerinin kyllerin topraklarndan koparp ald toprak kesintilerinin kyllere geri verilmesi talebini ileri srmeyi gerekli buluyordu. Plehanov, topran milliletirilmesi talebine kar kt. Lenin'in Plehanov'la Parti Program zerine tartmalar, bir lde, Boleviklerle Menevikler arasndaki daha sonraki gr ayrlklar iin tayin edici oldu. 3- RUSYA SOSYAL-DEMOKRAT PARTS KNC KONGRES. PROGRAM VE TZN KABUL VE YEKPARE BR PARTNN' YARATILMASI. KONGREDEK AYRILIKLAR VE PART NDE K ELMN ORTAYA IKII: BOLEVK VE MENEVK. Bylece, Lenin'in ilkelerinin zaferi ve Iskrann Lenin'in rgtsel plan lehindeki baarl mcadelesi, bir Parti yaratmak ya da -o gnlerin deyiiyle- gerek bir parti yaratmak iin gerekli btn temel artlar gerekletirdi. Iskra eilimi, Rusya'daki sosyal-demokrat rgtler iinde zafer kazand. II. Parti Kongresi artk toplantya arlabilirdi. RSDP II. Parti Kongresi 17 Temmuz 1903'te (yeni takvimle 30

Halk Kitapl

Sayfa: 52 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Temmuz) ald. Parti Kongresi yurtdnda gizli olarak topland. Oturumlar ilknce Brksel'de yapld, ama Belika polisi, delegelerden lkeyi terketmelerini istedi. Bunun zerine, Parti Kongresi Londra'ya aktarld. Parti Kongresine 26 rgt temsilen 43 delege geldi. Her komitenin Kongreye iki delege gnderme hakk vard, ama bazlar sadece bir delege gndermiti. Bylece 43 delege 51 oya sahip oluyordu. Parti Kongresinin esas amac, Iskra tarafndan ileri srlen ve ilenen ilkesel ve rgtsel temeller zerinde gerek bir partinin yaratlmas idi. (Lenin, Seme Eserler, cilt 2, s. 413.) Parti Kongresi'nin bileimi homojen deildi. Yeminli Ekonomistler, aldklar yenilgiden dolay, Kongrede temsil edilmiyorlard. Ama grlerini o zamandan bu yana yle ustaca gizlemilerdi ki, Parti Kongresine baz delegeler sokmay baardlar. Ayrca, Bund delegeleri, Ekonomistlerden sadece lafta ayrlyor, gerekte ise Ekonomistleri destekliyorlard. Parti Kongresinde bylece yalnzca Iskra yandalar deil, Iskra kartlar da hazr bulunuyordu. Iskra yandalarnn says 33't, yani ounluk onlardayd. Ama kendini Iskrac sayanlarn hepsi gerek Iskrac, Leninist deildi. Delegeler eitli gruplara blndler. Lenin yandalarnn ya da kararl Iskraclarn 24 oyu vard, 9 Iskrac Martovu destekliyordu. Bunlar kararsz Iskraclard. Delegelerin bir ksm ise Iskra ile hasmlar arasnda yalpalyordu; bu delegelerin Kongrede 10 oyu vard. Bunlar Merkezi oluturuyordu. Iskrann ak hasmlarnn ise 8 oyu vard (3 Ekonomist, 5 Bundcu). Iskraclarn saflarndaki bir blnme, stnln Iskra dmanlarna gemesine yetecekti. Kongredeki durumun ne kadar karmak olduu buradan grlebilir. Lenin, Iskrann zaferini salama almak iin ok byk aba harcad. Gndemde bulunan en nemli madde Parti Programnn kabul edilmesi meselesiydi. Programn tartlmas srasnda, Parti Kongresinin oportnist kesiminin itiraz ettii balca nokta, proletarya diktatrl sorunuydu. Oportnistler, daha bir dizi baka Program sorununda da Parti Kongresinin devrimci kesimiyle hemfikir deillerdi. Ama onlar esas mcadeleyi proletarya diktatrl meselesi zerinde younlatrmaya karar verdiler; bu mcadelede, yabanc sosyal-demokrat partilerin programnda proletarya diktatrlyle ilgili hibir madde bulunmadna

Halk Kitapl

Sayfa: 53 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ve bu yzden Rusya Sosyal-Demokrasisinin programna da bu maddenin alnmasna gerek olmadna dayandlar. Oportnistler, ayn zamanda, Parti Programna kyl sorununa ilikin taleplerin alnmasna da kar ktlar. Bu kiiler devrim istemiyorlard, bu nedenle, ii snfnn mttefiki karsnda, kyllk karsnda yabanl ve dmanca bir tavr aldlar. Bundcular ve Polonyal Sosyal-Demokratlar, uluslarn kendi kaderini tayin hakkna kar ktlar. Lenin daima, ii snfnn ulusal baskya kar mcadele etmekle ykml olduunu retmiti. Bu talebin Programa konulmasna kar kmak, proleter enternasyonalizminden vazgemeyi nermek ve ulusal baskya su orta olmakla birdi. Lenin btn bu itirazlara ezici bir darbe indirdi. Parti Kongresi, Iskrann nerdii program kabul etti. Bu program iki ksmdan meydana geliyordu: azami program ve asgari program. Azami programda, ii snf partisinin esas grevinden sz ediliyordu: sosyalist devrimden, kapitalistlerin iktidarnn devrilmesinden, proletarya diktatrlnn kurulmasndan sz ediliyordu. Asgari programda ise, Partinin en yakn; kapitalist sistemin yklmasndan, proletarya diktatrlnn kurulmasndan nce yerine getirilmesi gereken grevlerinden sz ediliyordu: arlk otokrasisinin devrilmesi, demokratik cumhuriyetin kurulmas, iiler iin sekiz saatlik ignnn getirilmesi, krda btn serflik kalntlarnn tasfiye edilmesi, iftlik sahiplerinin el koyduu toprak kesintilerinin (otrezki) kyllere geri verilmesinden sz ediliyordu. Sonradan Bolevikler, otrezkilerin geri verilmesi talebinin yerine, iftlik sahiplerinin tm topraklarna el konulmas talebini geirdiler. II. Parti Kongresi tarafndan kabul edilen program, ii snf partisinin devrimci bir programyd. Bu program, proleter devrimin zaferinden sonra Partimizin yeni bir program kabul ettii VIII. Parti Kongresine kadar yrrlkte kald. II. Parti Kongresi, program kabul ettikten sonra, Parti Tzk taslan tartmaya geti. Parti Kongresi, program kabul ettikten ve Partinin ideolojik birliinin temelini attktan sonra, amatrle ve evrecilie, rgtsel dankla ve Parti iinde sk bir disiplinin olmamasna bir son vermek iin bir Parti Tz de kabul etmek zorundayd.

Halk Kitapl

Sayfa: 54 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Programn kabul edilmesi nispeten przsz olmutu, ama Parti Tz sorununda Parti Kongresinde iddetli tartmalar kt. En iddetli gr ayrld, Tzn birinci paragrafnn, Parti yeliine ilikin paragrafn formlasyonu zerine kt. Partiye kim ye olabilirdi, Partinin bileimi nasl olmalyd, Parti rgtsel bakmdan ne olmalyd .rgtl bir btn m, yoksa ekilsiz bir ey mi., ite tzn birinci paragrafna ilikin olarak ortaya kan sorunlar bunlard. ki formlasyon birbiriyle mcadele ediyordu: Plehanov ve kararl Iskraclar tarafndan desteklenen Leninin formlasyonu; ve Akselrod, Zasuli, kararsz Iskraclar, Troki ve Parti Kongresinin ak oportnist kesiminin tm tarafndan desteklenen Martovun formlasyonu. Leninin formlasyonu, Parti Programn kabul eden, Partiyi maddi ynden destekleyen ve onun rgtlerinden birine mensup olan herkesin Parti yesi olabileceini sylyordu. Martovun formlasyonu ise, Parti Programnn kabul edilmesinin ve maddi destein Parti yelii iin mutlaka gerekli olduunu kabul ederken, Parti rgtlerinden birine katlmay art olarak grmyor, bir Parti yesinin mutlaka Parti rgtlerinden birine ye olmas gerekmedii grn savunuyordu. Lenin, Parti'yi, yeleri kendi kendini Partili sayamayacak olan, bilakis ancak Parti rgtlerinden biri tarafndan Partiye alnabilecek ve dolaysyla Parti disiplinine boyun eecek olan rgtl bir mfreze olarak gryordu. Martov ise Parti'yi, yeleri kendi kendini Partili sayabilecek, ve bir Parti rgtne ye olmadklar iin Parti disiplinine boyun emek zorunda olmayan rgtsel bakmdan ekilsel birey olarak gryordu. Bylece Martov'un forml, Lenin'in formlnden farkl olarak, Parti'nin kaplarn kararsz, proleter olmayan unsurlara ardna kadar aacakt. Burjuva-demokratik devrimin arifesinde, burjuva aydnlar arasnda devrime geici bir sre sempati duyan kimseler vard. Bunlar zaman zaman Parti'ye kk hizmetlerde bile bulunabilirdi. Ama bu kimseler bir rgte katlmaz, Parti disiplinine uymaz, Parti'nin verecei grevleri yerine getirmez ve bu grevlerin beraberinde getirdii tehlikeleri gze almazd. Ve Martov ve dier Meneviklerin nerisine gre, bunlar parti yesi olarak grlmeli, bunlara Parti meselelerini etkileme hak ve imkan verilmeliydi. Hatta onlar, grevlere sosyalist olmayanlar, Anaristler, Sosyal-Devrimciler de katlmasna ramen, her grevciye kendini parti yesi sayma hakknn tannmasn bile nerdiler. Bylece, Lenin ve Leninistlerin Parti Kongresinde uruna mcadele ettikleri homojen ve militan bir parti yerine, rgtnn snrlar

Halk Kitapl

Sayfa: 55 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

berraka tanmlanm bir Parti yerine, Martovcularn heterojen, gevek, ekilsiz ve srf bu heterojen nitelii yznden hibir zaman sk disiplinli, militan olamayacak bir parti istedikleri ortaya kt. Kararsz Iskraclarn salam Iskraclardan ayrlarak merkezcilerle ittifak yapmalar, ak oportnistlerin de bunlara katlmalar, bu noktada stnl Martov'a verdi. Parti Kongresi 22'ye kar 28 oy okluuyla (ve 1 ekimser) Tzn birinci paragrafn Martov'cu formlasyonunu kabul etti. Tzn birinci paragraf konusunda Iskraclarn blnmesinden sonra. Parti Kongresindeki mcadele daha da keskinleti. Parti Kongresi, gndemin son maddesine geliyordu, Partinin ynetici kurullarnn seimi: Parti Merkez Organ (Iskra) yaz kurulunun ve Merkez Komitesi'nin seimi. Ama kongre seimlere gemeden nce parti Kongresindeki gler dengesini deitiren baz olaylar meydana geldi. Parti Tz ile balantl olarak Parti Kongresi, Bund sorununu ele almak zorunda kald. Bund, Parti iinde zel bir yere sahip olmak istedi. Rusyadaki Yahudi iilerin biricik temsilcisi olarak tannmay talep etti. Bundun bu talebini kabul etmek, Parti rgtlerindeki iileri milliyetlerine gre blmek ve iilerin ortak blgesel snf rgtlerini reddetmek anlamna gelirdi. Parti Kongresi, Bundun nerdii, ulusal izgiler zerinde rgtlenme sistemini kabul etmedi. Bunun zerine Bundcular Parti Kongresini terkettiler. Ayrca iki Ekonomist de, Parti Kongresi onlarn Yurtd Ligasn Partinin yurtdndaki temsilcisi olarak tanmay reddedince, Kongreyi terketti. Yedi oportnistin Parti Kongresini terketmesiyle, gler dengesi Leninistler lehine dnd. Lenin, daha bandan itibaren, btn dikkatini Partinin merkezi kurullarnn bileimi zerinde younlatrmt. Merkez Komitesine kararl ve tutarl devrimcilerin seilmesini gerekli gryordu. Martovcular ise, istikrarsz, oportnist unsurlarn Merkez Komitesine hakim olmasn salamaya alyordu. Parti Kongresinin ounluu bu meselede Lenini destekledi. Seilen Merkez Komitesi Leninin yandalarndan oluuyordu. Leninin nerisi zerine, Iskra yaz kuruluna Lenin, Plehanov ve Martov seildi. Martov, Parti Kongresinde, Iskra yaz kuruluna, ounluu kendi yanda olan Iskrann eski alt yesinin seilmesini talep etti. Parti Kongresi bu talebi oy ounluuyla reddetti. Leninin

Halk Kitapl

Sayfa: 56 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

nerdii l seildi. Bunun zerine Martov, merkez organn yaz kuruluna katlmayacan aklad. Bylece Parti Kongresi, Partinin merkezi kurullar konusunda verdii oylarla, Martov yandalarnn yenilgisini ve Lenin yandalarnn zaferini pekitirdi. Bu andan itibaren, Parti Kongresindeki seimlerde oylarn ounluunu (Rusa: Bolinstvo) alan Leninin yandalarna Bolevikler, ve oylarn aznln (Rusa: Meninstvo) alan Leninin hasmlarna da Menevikler ad verildi. II. Parti Kongresi almalarnn sonularn toparlayarak, u sonular karlabilir: 1) Parti Kongresi, Marksizmin Ekonomizm zerindeki, ak oportnizm zerindeki zaferini pekitirdi. 2) Parti Kongresi, Program ve Tz kabul etti, SosyalDemokrat Parti'yi yaratt ve bylece yekpare bir Parti'nin iskeletini kurmu oldu. 3) Parti Kongresi, rgtsel sorunlarda Parti'yi Bolevikler ve Menevikler diye iki kesime blen ciddi gr ayrlklarnn varln ortaya kard; bunlardan Bolevikler devrimci sosyal-demokrasinin rgtsel ilkelerini savunuyorlar, Menevikler ise, rgtsel gevekliin ve oportnizmin batana saplanyordu. 4) Parti Kongresi, daha nce Parti tarafndan yenilgiye uratlan eski oportnistlerin, Ekonomistlerin yerini, yeni oportnistlerin, Meneviklerin almakta olduunu gsterdi. 5) Parti Kongresi, rgtlenme sorunlarnda grevini laykyla yerine getiremedi, yalpalad ve hatta zaman zaman stnl Meneviklere kaptrd; sonuna doru durumu dzelttiyse de, Meneviklerin rgt meselelerindeki oportnizmini tehir etmeyi, onlar Parti iinde tecrit etmeyi, evet hatta Parti'nin nne byle bir grev koymay bile baaramad. Bu son husus, Parti Kongresi'nden sonra Boleviklerle Menevikler arasndaki mcadelenin, yatmak bir yana, bilakis tam tersine daha da keskinlemesinin ba nedenlerinden biri oldu. 4- MENEVK LDERLERN BLC FAALYETLER VE II. PART KONGRESNDEN SONRA PART NDE MCADELENN KESKNLEME. MENEVKLERN OPORTNZM. LENN'N R, ADIM LER, K ADIM GER

Halk Kitapl

Sayfa: 57 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


ADLI KTABI. TEMELLER. MARKSST PARTNN

J. V. STALN
RGTSEL

II. Parti Kongresi'nden sonra, Parti ii mcadele daha iddetlendi. Menevikler II. Parti Kongresi'nin kararlarn boa karmak ve ,Partinin merkezi kurullarm ele geirmek iin byk aba harcadlar. Kendi temsilcilerinin, yaz kurulundan ounlua sahip olacak ve Merkez Komitesi'nde Boleviklerle eit olacak ekilde, Iskra yaz kuruluna ve Merkez Komitesi'ne alnmasn talep ettiler. Bu, II. Parti Kongresi'nin dolaysz kararlarna aykr olduundan, Bolevikler Meneviklerin talebini geri evirdiler. Bunun zerine Menevikler, Partiden gizli tutarak, Martov, Troki ve Akselrod nderliinde kendi Parti aleyhtar fraksiyoncu rgtlerini kurdular ve Martov'un yazd gibi, Leninizme kar ayaklanmaya giritiler. Partiye kar setikleri mcadele yntemleri, tm Parti almasn dezorganize etmek, davaya zarar vermek, adm ba sabotaj idi (Lenin'in szleri). Menevikler, Rus Sosyal-Demokratlar yurtd Ligasnda mevzilendiler ve onda dokuzu Rusya'daki almadan kopuk gmen aydnlardan meydana gelen bu Ligadan, Parti'ye, Lenin ve Leninistlere ate atlar. Menevikler, Plehanov'dan byk yardm grdler. Plehanov, II. Parti Kongresi'nde Lenin'den yana kt. Ama II. Parti Kongresi'nden sonra, Meneviklerin kendisini blnme tehdidiyle yldrmalarna imkan verdi. Her ne pahasna olursa olsun, Meneviklerle barmaya karar verdi. Plehanov'u Meneviklere iten ey, daha nceki oportnist hatalarnn ezici ykyd. Menevik oportnistlerle uzlama savunucusu, kendisi de bir Menevik oldu kt. Plehanov, Iskrann Parti Kongresi tarafndan geri evrilen btn eski Menevik yaz kurulu yelerinin, Iskra yaz kuruluna alnmasn talep etti. Lenin elbette bununla hemfikir olamazd, ve Parti'nin Merkez Komitesi'nde mevzilenmek ve oportnistlerle oradan mcadele etmek iin Iskra yaz kurulundan istifa etti. Plehanov, Parti Kongresi'nin iradesini ineyerek, kendi bana eski Menevik yaz kurulu yelerini Iskra yaz kuruluna koopte etti. O andan itibaren, 52. saydan balayarak, Menevikler Iskray kendi organlarna dntrdler ve Iskra zerinden kendi oportnist grlerini propaganda etmeye baladlar. O zamandan beri Parti'de Lenin'ci. Bolevik Iskradan eski Iskra, Menevik. oportnist Iskradan ise yeni Iskra olarak szedilir.

Iskra, Meneviklerin eline gemesiyle birlikte. Lenin'e kar, Boleviklere kar mcadele organ, Menevik oportnizmin, hereyden Halk Kitapl Sayfa: 58 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

nce rgt sorunlar alannda, propaganda organ haline geldi. Menevikler, Ekonomistler ve Bund'cularla birleerek, Iskra stunlarnda kendi deyileriyle- Leninizme kar bir kampanya atlar. Plehanov uzlamaclk pozisyonunda daha fazla diretemeyecekti, bir sre sonra o da kampanyaya katld. Eyann tabiat gerei, bu byle olmak zorundayd: Oportnistlere kar uzlamaclkta srar eden herkes, oportnizmin batana saplanmaya mahkumdur. Yeni Iskrann stunlarndan, eker klahndan dklrcesine, Partinin rgtl bir btn olmamas gerektii; bamsz grup ve bireylerin, parti organlarnn kararlarna itaat etme ykmll olmakszn, Parti saflarna kabul edilmesi gerektii; her aydnn, her parti sempatizannn, her grevcinin ve her gstericinin kendisini parti yesi ilan etmesine izin verilmesi gerektii; tm Parti kararlarna uyma talebinin biimsel-brokratik bir tavr olduu; aznln ounlua tabi olmas talebinin, parti yelerinin iradesinin mekanik olarak bastrlmas olduu; tm Parti yelerinin hem nderlerin hem de sradan yelerin- ayn ekilde parti disiplinine tabi olmas talebinin, Parti iinde sertlik kurmak anlamna geldii; bizim Partide merkeziyetilie deil, bireylere ve Parti rgtlerine Parti kararlarna uymama hakk veren anarist zerklie ihtiyacmz olduu iddia ediliyordu. Bu, rgtsel baboluk, Parti ilkesinin ve Parti disiplininin altnn oyulmas, aydn bireyciliinin yceltilmesi ve anarist disiplin dmanlnn mazur gsterilmesi iin arszca bir propagandayd. Menevikler Partiyi aka II. Parti Kongresi'nin vard yerden, eski rgtsel dankla evrecilie ve amatrle geri ekiyorlard. Meneviklere kesin bir red cevab vermek gerekiyordu. Onlara bu cevab, Mays 1904'te yaynlanan nl Bir Adm leri, ki Adm Geri kitabnda, Lenin verdi. Lenin'in bu kitapta amlad ve daha sonra Bolevik Parti'nin rgtsel remelleri haline gelen temel rgtsel tezler unlardr: 1) Marksist Parti, ii snfnn bir paras, bir mfrezesidir. Ama ii snfnn birok mfrezesi vardr, dolaysyla ii snfnn her mfrezesine ii snfnn partisi denemez. Parti, ii snfnn dier mfrezelerinden, hereyden nce, sradan bir mfreze deil, ii snfnn nc mfrezesi, bilinli mfrezesi, Marksist mfrezesi olmasyla, toplumsal yaamn bilgisiyle, toplumsal yaamn gelime yasa1annm bilgisiyle, snf mcadelesi yasalarnn bilgisiyle donatlm olmas ve bundan dolay ii snfna nderlik etme, onun mcadelesini ynetme yerene~nde olmasyla ayrlr. Dolaysyla, nasl paray btnle

Halk Kitapl

Sayfa: 59 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kartrmamak gerekirse, Parti'yi de ii snf ile kartrmamak gerekir, her grevcinin kendini parti yesi ilan edebilmesi talebinde bulunmamak gerekir, nk parti ile snf birbirine kartran, Partinin bilin seviyesini her grevcinin bilin seviyesine indirmi olur, ii snfnn bilinli nc mfrezesi olarak Partiyi tasfiye eder. Partinin grevi, kendi seviyesini her grevcinin seviyesine indirmek deil, bilakis ii kitlelerini, her grevciyi, Parti'nin seviyesine ykseltmektir.

Biz snfn partisiyiz, diye yazyordu Lenin, ve bu yzden, hemen hemen tm snf (sava srasnda, i sava dneminde, kesinlikle tm snf) Partimizin ynetimi altnda hareket etmelidir, Partimizin evresinde saflarn mmkn olduu kadar sklatrmaldr; ama kapitalizmin egemenlii altnda, tm snfn ya da hemen hemen tm snfn, nc mfrezesinin, yani kendi sosyal demokrat partisinin bilinlilik ve eylem dzeyine kabileceini dnmek Manilovizm ve kuyrukuluk olur. Kapitalizm altnda (daha ilkel olan, ve gelimemi katmanlarn bilincine daha kolay ulaabildikleri) sendika rgtnn bile, ii snfnn tmn ya da hemen hemen tmn kucaklayamayacandan, akl banda hibir sosyal-demokrat kuku duymamtr, nc mfreze ile, ona doru ekilen kitleler arasndaki fark unutmak, ncnn gittike daha geni kitleleri bu ileri dzeye ykseltme grevini unutmak, yalnzca kendini aldatmak, gzlerini grevlerimizin muazzam byklne kapamak ve bu grevlerin kapsamn daraltmak olur. (Lenin, Tm Eserler, cilt VI, s. 205/206, Rusa.)
2) Parti, ii snfnn sadece nc mfrezesi, bilinli mfrezesi deil, tm yeleri iin balayc olan disipliniyle ii snfnn ayn zamanda da rgtl mfrezesidir. Bu yzden Parti yeleri Partinin rgtlerinden birinin mutlaka yesi olmak zorundadr. Eer Parti, snfn rgtl bir mfrezesi, bir rgtlenme sistemi deil de, kendi kendilerini Parti yesi ilan eden, ama Partinin rgtlerinden hibirine ye olmayan, bu yzden de rgtl olmayan, dolaysyla Parti kararlarna uyma ykmll olmayan insanlarn basit bir toplam olsayd, Partinin hibir zaman yekpare bir iradesi olmaz, hibir zaman yelerinin eylem birliini gerekletiremez ve bundan dolay da, ii snfnn mcadelesini ynetmek imkanna sahip olmazd. Parti ancak, tm yeleri, irade birlii, eylem birlii ve disiplin birlii ile birbirine kaynaklanm olan yekpare bir ortak mfrezede rgtlenmise, ii snfnn pratik mcadelesine nderlik edebilir ve onu bir hedefe yneltebilir.

Halk Kitapl

Sayfa: 60 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Menevikler tarafndan getirilen, bu durumda birok aydnn mesela profesrlerin, niversite ve lise rencilerinin vb.-, bunlar ya Parti disiplini kendilerine ar geldii iin, ya da ama, Plehanovun II. Parti Kongresinde syledii gibi, herhangi bir rgte katlmay alaltc birey olarak grdkleri iin, hibir Parti rgtne katlmak istemeyecekleri itiraz- Meneviklerin bu itiraz geri tepti, nk Partinin, Parti disiplini kendilerine ar gelen, Parti rgtne katlmaktan korkan yelere ihtiyac yoktur. iler disiplin ve rgtten korkmazlar ve Parti yesi olmaya karar vermilerse, rgte seve seve katlrlar. Disiplin ve rgtten korkanlar, bireyci zihniyetli aydnlardr, ve bunlar gerekten de Parti dnda kalacaklardr. Ama byle olmas ok iyidir, nk parti bylece, zellikle imdi, burjuva-demokratik devrimin ykselmeye balad bir dnemde bir hayli artan istikrarsz unsurlarn aknndan korunmu olur.

Parti, rgtlerin toplam (ama yalnzca aritmetik bir toplam deil, bileik bir toplam) olmaldr dediim zaman, diye yazyordu Lenin, ... snfn ncs olarak Parti'nin mmkn olduunca rgtl birey olmas, saflarna sadece en azndan asgari bir rgtll mmkn klan unsurlar almas gerektii yolundaki dileimi, talebimi ak ve kesin bir ekilde dile getiriyorum... (Lenin, Tm Eserler ci It VI, s. 203, Rusa.)
Ve devamla:

Lafta, Martov'un forml, geni proleter kitlelerin karlarn savunmaktadr, gerekte ise bu forml, proleter disiplinden ve rgtten korkan burjuva aydnlarnn karlarna hizmet edecektir. Modern kapitalist toplumun ayr bir tabakas olarak aydnlarn ayrt edici zelliinin bireycilikleri ve disiplin ve rgt yeteneksizlikleri olduunu hi kimse inkar etmeye kalkmayacaktr. (Ayn yerde, s. 212.)
Ve son olarak:

Proletarya, rgt ve disiplinden korkmaz... Proletarya, bir rgte katlmak istemeyen profesr ve renci beyleri, srf bir rgtn denetimi altnda alyorlar diye parti yesi olarak tanmak iin kln bile kprdatmayacaktr... Partimizde, rgt ve disiplin ruhuyla kendi kendini eitme eksii olanlar, proletarya deil, birtakm aydnlardr. (Lenin, Seme Eserler, cilt 2, s. 442.) Halk Kitapl Sayfa: 61 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

3) Parti sadece rgtl bir mfreze deil, ayn zamanda ii snfnn btn rgt biimleri iinde, dierlerini ynetmek misyonuna sahip en st rgt biimidir. En st rgt biimi olan, snfn en iyi insanlarndan oluan, ileri bir teori, snf mcadelesi yasalarnn bilgisi ve devrimci hareketin tecrbesiyle silahlanm olan Parti, ii snfnn tm dier rgtlerini ynetmek iin her trl imkana sahiptir ve ynetmekle ykmldr. Meneviklerin, Partinin ynetici roln kmseme ve aalama abalar, Parti tarafndan ynetilen tm dier proleter rgtlerin de zayflamasna, dolaysyla proletaryay zayflatmaya ve silahszlandrmaya gtrr, nk iktidar uruna mcadelede, proletaryann rgtlen baka hibir silah yoktur. (Ayn yerde, s. 469.) 4) Parti, ii snfnn ncsnn ii snfnn milyonluk kitleleriyle bann cisimlemesidir. Parti ne kadar iyi bir nc olursa olsun, ne kadar iyi rgtlenirse rgtlensin, Partisiz kitlelerle ba kurmakszn, bu balar artrmakszn, pekitirmeksizin yaayamaz ve geliemez. Kendini kendi kabuu iine hapseden, kendini kitlelerden tecrit eden ve kendi snfyla balarn yitiren ya da hatta geveten bir parti, kitlelerin gven ve desteini kaybetmeye ve dolaysyla kanlmaz olarak kmeye mahkumdur. Parti, gc-kuvveti yerinde bir yaam srdrmek ve gelimek iin, kitlelerle balar artrmal ve kendi snfnn milyonluk kitlelerinin gvenini kazanmaldr.

Sosyal-demokrat bir parti olmak iin, diyordu Lenin, tam da snfn destelini kazanmak zorundayz. (Lenin Tm Eserler, cilt VI, s. 208, Rusa.)
5) Parti, doru ilemesi ve kitlelere sistemli bir ekilde nderlik etmesi iin, merkeziyetilik temelinde rgtlenmeli, bir tek tze, herkese ayn parti disiplinine ve bir tek ynetici organa sahip olmaldr. Bu organ, Parti Kongresi, kongreler arasndaki zamanlarda da Parti Merkez Komitesi'dir. Partide aznlk ounlua, tek tek rgtler merkeze, alt rgtler st rgtlere tabi olmak zorundadr. Bu nkoullar olmadan, ii snfnn partisi gerek bir parti olamaz, ii snfn ynetme grevlerini yerine getiremez. Elbette ki bu dnemde parti rgtleri, arlk otokrasisi rejimi altnda Partinin illegal olmasndan dolay, tabandan seim ilkesi zerinde ina edilmi olamazd; Parti, sk bir gizlilik karakterine brnmek zorundayd. Ama Lenin, Partimizin yaantsndaki bu geici zelliin, arln yklmasnn daha ilk gnlerinde ortadan kalkacan, Parti'nin aktan ortaya kan ve legal bir Parti haline geleceini ve parti

Halk Kitapl

Sayfa: 62 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

rgtlerinin demokratik seim temeli zerinde, demokratik merkeziyetilik temeli zerinde ina edileceini dnyordu.

Eskiden, diye yazyordu Lenin, Partimiz eklen rgtlenmi bir btn deildi, sadece ayr ayr gruplarn bir toplam idi; ve bundan dolay da bu gruplar arasnda ideolojik etkileme ilikilerinden baka bir iliki bulunamazd. imdi ise rgtl bir Parti haline geldik; ve bu da bir gcn yaratlmas, fikirlerin otoritesinin gcn otoritesine dnmesi, alt Parti kademelerinin st parti kademelerine tabi olmas demektir. (Lenin, Tm Eserler, cit VI, s. 291, Rusa.)
Lenin, Menevikleri, Parti'nin otoritesine ve disiplinine itaat etmeyen rgtsel nihilizm ve aristokratik anarizm ile suluyor ve yle yazyordu:

Bu aristokratik anarizm, zellikle Rus nihilistine zgdr. Parti rgt ona korkun bir 'fabrika' gibi grnr; parann btne, aznln ounlua boyun emesi bir 'kleliktir... merkezin ynetimi altnda iblm onda, insanlarn 'arka ve diliye' dnmesine kar traji-komik bir lk atmaya neden olur (bu dnmenin en zalim rnei olarak, redaktrlerin birer yazara dntrlmesi grlr); Partinin rgt tznden szedilmesi, yzn aalayc bir ekilde buruturmasna ve kmseyici bir tavrla. ilerin tzk olmadan da pekala yryebileceini belirtmesine... neden olur. (Lenin, Seme Eserler, cilt 2, s. 445.)
6) Parti, saflarnn birliini korumak istiyorsa, o zaman pratiinde, tm Parti yeleri iin, gerek nderler gerek sradan yeler iin ayn ekilde balayc olan yekpare bir proleter disiplin kurmaldr. Bu nedenle Parti iinde, disiplin kendileri iin balayc olmayan sekinler ve disipline uymak zorunda olan sekin olmayanlar diye bir blnme olmamaldr. Bu nkoul olmadan, Parti'nin btnl ve parti saflarnn birlii salanamaz.

Martov ve urekasnda Parti Kongresi tarafndan atanan yaz kuruluna kar akla yatkn savlarn hi olmayn, en iyi ekilde, bizzat kendileri tarafndan yaratlan u iar aydnlatmaktadr: 'Biz serf deiliz!'... Kendini kitle rgtnn ve kitle disiplininin stnde duran 'sekin aznla' sayan burjuva aydnnn zihniyeti bu szlerde olaanst bir arpclkla ne kmaktadr... Aydn bireyciliine ... her proleter rgt ve Halk Kitapl Sayfa: 63 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

disiplin, serflik gibi geliyor. (Lenin, Tm Eserler, cilt VI, s. 282, Rusa.) Ve devamla:

Bizde gerek bir parti olutuu lde, snf bilinli ii, proleter ordunun bir neferinin zihniyeti ile, anarist laflarla gsteri yapan burjuva aydnnn zihniyetini ayrt etmeyi renmelidir, bir Parti yesinin ykmllklerinin sadece sradan yeler tarafndan deil, 'tepedekiler' tarafndan da yerine getirilmesini talep etmeyi renmelidir.(Lenin, Seme Eserler, cilt 2, s. 448.)
Gr ayrlklarnn tahlilinin sonularn toparlayan ve Meneviklerin tavrn rgt sorunlarnda oportnizm olarak karakterize eden Lenin, proletaryann kurtulu mcadelesinde silah olarak Parti rgtnn nemini kmsemenin, Menevizmin ba gnahlarndan biri olduunu dnyordu. Menevikler, proletaryann Parti rgtnn, devrimin zaferi iin ciddi bir nem tamad grndeydiler. Meneviklerin tersine Lenin, proletaryann ideolojik birliinin zafer iin tek bana yeterli olmadn dnyordu -zafer kazanmak iin, ideolojik birlii proletaryann rgtnn maddi birlii ile pekitirmek gerekti. Lenin, proletaryann ancak bu koulda yenilmez bir g haline gelebileceini dnyordu.

ktidar uruna mcadelede, diye yazyordu Lenin, Proletaryann rgtten baka hibir silah yoktur. Burjuva dnyasndaki anarik rekabetin egemenlii altnda blnen, sermaye iin zorla altrlarak ezilen, durmadan yoksullamann, vahilemenin ve yozlamann 'derinliklerine' itilen proletarya, ancak, Marksizmin ilkeleri temeli zerinde onun ideolojik birlii, ezilen milyonlar ii snfnn ordusuna dntrecek olan bir rgtn maddi birliiyle salamlatrld zaman, yenilmez bir g olabilir ve mutlaka olacaktr da. Bu ordunun karsnda, ne Rus arlnn rk iktidar, ne de uluslararas sermayenin gittike ryen iktidar durabilecektir. (Lenin, Seme Eserler, cilt 2, s. 469/470.)
Lenin kitabn, bu kahince szlerle bitirir. Lenin'in, nl eseri Bir Adm leri, iki Adm Geride gelitirdii temel rgtsel tezler bunlard. Bu kitabn nemi, hereyden nce, Parti ilkesini evrecilie kar, Partiyi bozguncu unsurlara kar baaryla savunmasnda; rgt

Halk Kitapl

Sayfa: 64 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

sorunlarnda Menevik oportnizmi ezmesinde ve Bolevik Parti'nin rgt temellerini yaratmasnda yatmaktadr. Ama bu kitabn nemi bu kadarla kalmaz. Bu kitabn tarihi nemi, Lenin'in bu kitapta, Marksizm tarihinde ilk olarak, proletaryann ynetici rgt, ve proletarya diktatrl uruna mcadelenin o olmakszn zafer kazanamayaca, proletaryann elindeki ba silah olarak parti retisini ortaya koymasnda yatar. Lenin'in Bir Adm leri, ki Adm Geri eserinin Parti iileri arasnda yaylmas, yerel rgtlerin ounluunun Lenin'in etrafndan toparlanmasna yolat. Ama rgtlerin Bolevikler etrafndan toplanmas arttka, Menevik nderlerin davran da gittike ktleti. 1904 yaznda Menevikler, Plehanov'un yardmyla ve maneviyat bozulmu iki Boleviin, Krassin ve Noskov'un ihanetiyle, Merkez Komitesi'nde ounluu ele geirdiler. Meneviklerin bir blnme iin altklar besbelliydi. lskrann ve Merkez Komitesi'nin kaybedilmesi, Bolevikleri zor durumda brakt. Kendi Bolevik gazetelerini rgtlemeleri bir zorunluluk haline geldi. Yeni bir Merkez Komitesi kurmak ve Meneviklerle hesaplamak iin yeni bir parti Kongresi, III. Parti Kongresini rgtlemek gerekti. Ve koyuldular. Bolevikler, Lenin'in nderliinde, bunlar yapmaya

Bolevikler III. Parti Kongresi'nin toplanmas iin bir kampanya atlar. Austos 1904'te svire'de Lenin'in nderlii altnda, 22 Boleviin katld bir konferans yapld. Konferans, Partiye balkl, III. Parti Kongresi'nin toplanmas uruna mcadelelerinde Boleviklerin program haline gelen bir ar kabul etti. Bolevik komitelerin Blge Konferansnda (Gney, Kafkas ve Kuzey), III. Parti Kongresinin toplanmas iin pratik hazrlk almalarna balayan bir ounluk Komiteleri Brosu seildi. 4 Ocak 1905'te Bolevik gazetesi Vperyodun (leri) ilk says kt. Bylece Parti iinde, her biri kendi merkezlerine, kendi basn organlarna sahip olan iki ayr fraksiyon, Bolevik fraksiyonu ve Menevik fraksiyonu ortaya kt.

Halk Kitapl

Sayfa: 65 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

KISA ZET
1901-1904 dneminde devrimci ii hareketinin gelimesi temeli zerinde, Rusya'daki Marksist sosyal-demokrat rgtler byd ve glendi. Ekonomistlere kar verilen ilkeler uruna inat mcadelede, Lenin'in Iskrasnn devrimci izgisi zafer kazand, ideolojik karklk ve amatrlk ald.

Iskra dank sosyal-demokrat evre ve gruplar arasnda ba kurdu ve II. Parti Kongresi'nin toplanmas iin yolu hazrlad. 1903'te toplanan II. Parti Kongresi'nde, Rusya Sosyal-Demokrat i Partisi oluturuldu, Parti Program ve tz kabul edildi ve partinin ynetici merkezi organlar kuruldu.
II. Parti Kongresi'nde, RSDP iinde lskra ynetiminin kesin zaferi iin verilen mcadele iinde iki grup ortaya kt: Bolevik grubu ve Menevik grubu. ll. Parti Kongresi'nden sonra Bolevikler ve Menevikler arasndaki en nemli gr ayrlklar, rgt sorunlar etrafnda toplanyordu. Menevikler Ekonomistlere yaknlatlar ve parti iinde onlarn yerini aldlar. Meneviklerin oportnizmi kendini ilknce rgt sorunlar alannda gsterdi. Menevikler, Lenin'ci tipte militan devrimci bir Parti'ye karydlar. Gevek, rgtsz, kuyruku bir parti istiyorlard. Parti iinde bir blnme izgisi izliyorlard. Plehanov'un yardmyla lskray ve Merkez Komitesi'ni ele geirdiler ve bu merkezlerden kendi blc amalar iin yararlandlar. Meneviklerden gelen blnme tehlikesini gren Bolevikler, blcleri dizginlemek zere tedbir aldlar, III. Parti Kongresi'nin toplanmas dorultusunda yerel rgtleri seferber ettiler ve kendi gazeteleri Vperyod'u (eri) kardlar. Bylece, ilk Rus devriminin arifesinde, halihazrda patlak vermi bulunan Rus-Japon sava dneminde, Bolevikler ve Menevikler iki ayr siyasi grup olarak ortaya ktlar.

Halk Kitapl

Sayfa: 66 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

NC BLM

RUS-JAPON SAVAI VE BRNC RUS DEVRM DNEMNDE MENEVKLER VE BOLEVKLER (1904 - 1907)

1- RUS-JAPON SAVAI. RUSYA'DA DEVRMC HAREKETN DAHA DA YKSELMES. PETERSBURG'DA GREVLER. 9 OCAK 1905'TE KILIK SARAY NNDE GSTERS. GSTERCLERE ATE AILMASI. DEVRMN PATLAK VERMES. On dokuzuncu yzyln sonunda emperyalist devletler Pasifik'te hakimiyet kurma ve in'in paylalmas urunda youn bir mcadeleye giritiler. Bu mcadeleye arlk Rusya's da katld. 1900'de arlk birlikleri Japon, Alman, ngiliz ve Fransz birlikleri ile beraber in halknn yabanc emperyalistlere kar giritii ayaklanmay ei grlmedik bir zalimlikle bastrdlar. arlk hkmeti daha nce in'i, Port Arthur kalesiyle birlikte Liaotung yarmadasn Rusya'ya teslime mecbur etmiti. Rusya, in topraklarnda demiryolu ina etme hakkn elde etti. Kuzey Manurya'da Dou in Demiryolu ina edilmi; onu korumak zere orada Rus birlikleri slenmilerdi. Kuzey Manurya, arlk Rusya's tarafndan askeri olarak igal edildi. arlk, Kore'ye sramaya hazrlanyordu. Rus burjuvazisi Manurya'da bir Sar Rusya kurmann planlarn yapmaktayd.

Halk Kitapl

Sayfa: 67 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Uzak Dou'daki fetihlerinde arlk, hzla emperyalist bir lkeye dnm olan ve yine Asya ktasnda, ilk planda in'in zararna toprak ilhakna aba gsteren baka bir yamac ile, Japonya ile att. Rusya gibi, Japonya da, Kore ve Manurya'y ele geirmek istiyordu. Japonya daha o sralar, Sakhalin'i ve Rus Uzak Dousu'nu ele geirmeyi tasarlamaktayd. arln Uzak Dou'da artan gcnden korkan ngiltere, gizliden gizliye Japonya'nn tarafn tutuyordu. Rus-Japon sava yaklayordu. arlk hkmeti bu savaa, yeni pazarlar arayan byk burjuvazi, ve iftlik sahiplerinin en gerici tabakalar tarafndan itildi. arlk hkmetinin sava ilan etmesini beklemeden, Japonya sava balatt. Japonya'nn Rusya'da iyi bir casusluk servisi vard ve dmann mcadeleye hazrlksz olduunu biliyordu. 1904 Ocak'nda Japonya, sava ilan etmeden, anszn Rusya'nn elindeki Port Arthur Kalesi'ne saldrd ve limanda bulunan Rus donanmasna ar kayplar verdirdi. Rus-Japon Sava byle balad. arlk hkmeti, savan kendi politik durumunu glendirmeye ve devrimi nlemeye yarayacan hesaplyordu. Ama hesaplar yanl kt. Sava, arlk rejimini daha da sarst. Silahlanmas ve eitimi kt, yeteneksiz ve satlm generallerin komutasndaki Rus ordusu, yenilgiden yenilgiye srklendi. Kapitalistler, devlet memurlar ve generaller savatan zenginletiler. Vurgunculuk ayyuka kt. Birliklerin ikmali ktyd. Cephane eksilince, sanki alay edermiesine, orduya vagonlar dolusu ikonalar gnderiliyordu. Askerler ac ac, Japonlar bize glle ziyafeti ekiyor, biz onlara ikona diyordu. zel trenler yarallar tayacak yerde, arlk generallerinin yama ettikleri mallar naklediyordu. Japonlar, Port Arthur'u kuattlar ve sonra ele geirdiler. arlk ordusu bir dizi yenilgiye uradktan sonra en sonunda Mukden yaknlarnda Japonlar tarafndan hezimete uratld. 300 000 kiilik arlk ordusu bu savata l, yaral ve esir olarak, 120 000'e yakn insan kaybetti. Bunu, Port Arthur'daki kuatmay yarmak zere Baltk'tan gnderilen arlk donanmasnn uima Boaz'nda toptan yenilgisi ve imhas izledi. uima'daki yenilgi tam bir felaketti: arn gnderdii yirmi geminin on batrlm ya da tahrip edilmi, drd ise dmann eline gemiti. arlk Rusya's sava kesinlikle kaybetmiti. arlk hkmeti Japonya ile yz kzartc bir bar yapmak

Halk Kitapl

Sayfa: 68 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

zorunda kald. Japonya, Kore'yi ele geirip Rusya'dan Port Arthur'u ve Sakhalin adasnn yarsn ald. Halk, sava istememi, bunun lke iin ne kadar zararl olacan anlamt. arlk Rusya'snn geriliini, halk, ar bir ekilde dedi. Bolevikler ve Menevikler, bu savaa kar farkl tavr takndlar. Troki dahil Menevikler, anavatan savunuculuu pozisyonuna, yani arn, iftlik sahiplerinin ve kapitalistlerin Anavatann savunma pozisyonuna battlar. Lenin ve Bolevikler ise, tam tersine, bu yamac savata. arln zayflamasna ve devrimin glenmesine yol aaca iin, arlk hkmetinin yenilgisinin faydal olaca grndeydiler. arlk ordularnn yenilgileri, geni halk kitlelerinin gznde arln rmln ortaya kard. arlk rejimine kar nefretleri gnden gne iddetlendi. Port Arthur'un d, otokrasinin knn balangcdr, diye yazyordu Lenin. ar, devrimi bomak iin savatan medet ummutu. Tam tersini elde etti. Rus-Japon sava, devrimin geliini hzlandrd. arlk Rusya'snda kapitalist boyunduruk, arlk boyunduruuyla daha da arlayordu. iler sadece kapitalist smrden, insanlk-d alma rejiminden deil, tm halkla birlikte, her trl haktan yoksun bulunmaktan da ekinmekteydiler. Bu nedenle snf bilinli iiler, kent ve krn tm demokratik unsurlarnn arla kar devrimci hareketine nderlik etmeye alyorlard. Kyllk toprakszlktan bouluyor, ok saydaki serflik kalntsndan ekiyordu; iftlik sahiplerinin ve Kulaklarn bor klesi durumunda buluyordu. arlk Rusya'snda yaayan uluslar, ifte bir boyunduruk, hem kendi, hem de Rus iftlik sahiplerinin ve kapitalistlerinin boyunduruu altnda inliyorlard. 19001903 yllarndaki iktisadi kriz, emeki ynlarn iinde bulunduu glkleri arlatrmt, sava bunu daha da iddetlendirdi. Savataki yenilgiler, kitlelerin arla kar nefretini bir kat daha artrd. Halkn sabr tkeniyordu. Grld gibi devrim iin yeterinden fazla sebep vard. Aralk 1904'te Baku'da iiler, Baku'daki Bolevik Komitesinin nderlii altnda byk ve iyi rgtlenmi bir grev yaptlar. Bu grev iilerin zaferiyle, iilerle petrol sanayicileri arasnda bir toplu szlemenin, Rusya ii snf hareketi tarihindeki ilk toplu szlemenin imzalanmasyla sonuland.

Halk Kitapl

Sayfa: 69 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Baku grevi, Trans-Kafkasya'da ve Rusya'nn bir dizi blgesinde devrimci kabarn balangc oldu.

Baku grevi, btn Rusya'da anl Ocak-ubat hareketlerine iaret oldu. (Stalin.)
Bu grev, byk devrimci frtnay mjdeleyen bir gk grleyiine benziyordu. Devrim frtnas, Petersburg'da 9 Ocak (yeni takvimle 22 Ocak) 1905 olaylar ile patlak verdi. 3 (16) Ocak 1905'te Petersburg'daki fabrikalarn en bynde, Putilov (imdi Kirov) iletmelerinde bir grev balad. Greve, drt iinin iten karlmas sebep oldu. Putilov iletmelerindeki grev hzla byd ve Petersburg'daki dier iletme ve fabrikalar da buna katldlar. Grev, genel grev halini ald. Hareket tehdit edici ekilde byd. arlk hkmeti, hareketi balangcnda ezmeye karar verdi. Daha 1904'te, Putilov grevinden nce polis, bir ajanprovokatrn, papaz Gapon'un yardmyla, iiler arasnda Rus Fabrika ileri Birlii diye bir rgt kurmutu. Bu rgtn Petersburg'un btn ilelerinde ubeleri vard. Grev baladnda, papaz Gapon kendi derneinin toplantlarnda haince bir plan nerdi: 9 Ocak'ta btn iiler toplanp kilise bayraklar ve ar'n portrelerini tayarak Klk Saray'a yryecekler ve skntlarn dile getiren bir dilekeyi ara sunacaklard. ar elbet halkn nne kar, onu dinler ve taleplerini yerine getirirdi. Gapon, iiler zerine ate almasna vesile hazrlamak ve ii snf hareketini kana bulamak iin arlk Okhrana'sna yardm etmeyi stlendi. Fakat bu polis tertibi, geri tepti ve arlk hkmetinin banda patlad. Dileke, ii toplantlarnda tartld, zerinde dzeltmeler ve deiiklikler yapld. Bu toplantlarda, kendilerini aka Bolevik diye adlandrmadan, Bolevikler de konutular. Onlarn etkisi altnda, dilekeye basn zgrl, sz zgrl, iilerin dernek kurma zgrl, Rusya'da siyasi rejimi deitirmek zere bir Kurucu Meclis'in toplantya arlmas, yasalar nnde eitlik, kilisenin devletten ayrlmas, savan sona erdirilmesi, 8 saatlik ign ve topran kyllere devri yolunda talepler eklendi. Bu toplantlarda konuan Bolevikler, iilere, zgrln ar'a dileke vermekle deil, silah elde kazanlmak zorunda olduunu anlattlar. Bolevikler iileri, zerlerine ate alaca konusunda uyardlar. Fakat Klk Saray'a yry engelleyemediler. ilerin

Halk Kitapl

Sayfa: 70 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

nemli bir blm hala ar'n kendilerine yardm edeceine inanyordu. Hareket, kitleleri muazzam bir gle kavramt. Petersburglu iilerin dilekesinde yle deniyordu:

Biz, Petersburg kenti iileri, karlarmz, ocuklarmz ve aresiz ihtiyar analarmz-babalarmzla doruluk ve himaye bulmak iin sana, Hkmdarmza geldik. Biz sefaletten knlyoruz, eziliyoruz, dayanlmaz bir alma altndayz, hor grlyoruz ve bizi kimse insan yerine koymuyor... Sabrla her eye katlandk, ama sefalet, hakszlk ve cehalet batana gittike daha fazla itiliyoruz; despotizm ve zorbalk altnda bouluyoruz... Sabrmz tkendi. Bu dayanlmaz aclar ekmeye devam etmektense lmeyi ye tuttuumuz o korkun an geldi, att...
9 Ocak 1905 sabah erkenden iiler, ar'n o srada kald Klk Saray'a yrdler. Aileleriyle, karlar, ocuklar ve yallaryla birlikte gelmilerdi. arn resimlerini ve kilise bayraklarn tayor, ilahiler sylyorlard. Silahszdlar. Caddelerde 140 000'den fazla insan toplanmt. II. Nikola onlar dmanca karlad. Silahsz iilerin zerine ate ama emri verdi. arn askerleri tarafndan o gn 1000'den fazla ii ldrld, 2000'den fazlas yaraland. Petersburg sokaklar iilerin kanyla kzla boyand. Bolevikler, iilerle birlikte yrdler. Birou ldrld veya tutukland. Hemen orackta, ii kanna boyanm sokaklarda Bolevikler, iilere, bu iren cinayetin vebalinin kimin srtnda olduunu ve ona kar nasl mcadele etmek gerektiini anlattlar. 9 Ocak, Kanl Pazar diye anlr oldu. O gn iiler kanl bir ders aldlar. O gn, mermilerle kalbura evrilen, onlarn ara olan inanlaryd. Haklarn ancak mcadeleyle kazanabileceklerini anladlar. i mahallelerinde daha o akam barikatlar kuruluverdi. iler yle diyorlard: ar bize ne ettiyse, imdi bizden onu bulacak! arn kanl cinayetinin korkun haberi her yana yayld. Tm ii snf, tm lke fke ve nefret iinde galeyana gelmiti. arn canice hareketini protesto etmek iin iilerin grev yapmad ve siyasi talepler ne srmedii tek ehir kalmad. iler imdi Kahrolsun Otokrasi! iaryla sokaa dklyorlard. Ocak'ta grevcilerin says 440 000 gibi muazzam bir rakama ulat. Bir ay iinde, son on yln toplamndan daha fazla ii greve gitti. i snf hareketi, ei grlmedik bir dzeye ulat.

Halk Kitapl

Sayfa: 71 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


Rusya'da devrim balamt.

J. V. STALN

2- LERN SYAS GREVLER VE GSTERLER. KYLLER ARASINDA DEVRMC HAREKETN GELMES. POTEMKN ZIRHLISINDA AYAKLANMA. 9 Ocak'tan sonra iilerin devrimci mcadelesi daha da iddetlendi ve siyasi bir karakter kazand. iler iktisadi grevlerden ve dayanma grevlerinden, siyasi grevlere, gsterilere, yer yer ise arlk birliklerine kar silahl direnie gemeye baladlar. ok sayda iinin youn halde bulunduu Petersburg, Moskova, Varova, Riga ve Baku gibi byk kentlerdeki grevler zellikle iyi rgtlenmi ve inat bir karakter tayordu. Savaan proletaryann en n saflarnda metal iileri yryordu. ilerin nc kesimi, grevleri ile, daha az snf bilinli kesimleri harekete geiriyor ve tm ii snfn mcadeleye sokuyordu. Sosyal-demokrasinin etkisi hzla artyordu. 1 Mays gsterileri birok kentte polis ve askerle atmayla sonuland. Varova'da gsteriye ate ald ve yzlerce insan ldrld veya yaraland. iler Varova'daki kan dkmne, Polonya SosyalDemokrasisinin ars zerine, genel bir protesto grevi ile cevap verdiler. Tm Mays ay boyunca grev ve gsterilerin ard kesilmedi. Mays grevlerine Rusya'da 200 000'den ok ii katld. Baku, Lodz ve Ivanovo-Voznessensk iileri genel greve gittiler. Grevciler ve gstericilerle arlk askerleri arasnda gittike daha sk atmalar oluyordu. Odessa, Varova, Riga Lodz ve dier ehirlerde byle atmalar oldu. Lodz kentindeki, Polonya'nn byk sanayi merkezindeki mcadele zellikle iddetli bir karaktere brnd. Lodz'lu iiler kent sokaklarnda dzinelerce barikat kurdular ve arlk birliklerine kar gn (22-24 Haziran 1905) sokak sava verdiler. Burada silahl eylem, genel grevle birleti. Lenin, bu arpmalar Rusya'da iilerin ilk silahl eylemi olarak gryordu. Yaz grevleri iinde, vanovo-Voznessensk iilerininki zel bir yer tutar. Bu grev, 1905 Mays'nn sonundan Austos'unun bana kadar, neredeyse iki buuk ay srd. Bu greve, aralarnda birou kadn olmak zere aa yukar 70 000 ii katld. Grev, Bolevik Kuzey Komitesi tarafndan ynetiliyordu. Neredeyse her gn, ehrin dnda, Talka Irma'nn kysnda binlerce ii toplanyordu. Bu toplantlarda kendi skntlarn tartyorlard. i toplantlarnda Bolevikler konuuyordu. Grevi ezmek iin arlk makamlar askerlere, iileri

Halk Kitapl

Sayfa: 72 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

datmay ve zerlerine ate amay emrettiler. Dzinelerce ii ld, birka yz ii yaraland. ehirde olaanst hal ilan edildi. Ama iiler ba emediler ve ilerine dnmediler. Kendileri ve aileleri a kaldlar ama, teslim olmadlar. Onlar sonunda iba yapmaya mecbur eden, ancak, ar bitkinlik oldu. Grev iileri elikletirdi. i snfnn cesaret, sebat, metanet ve dayanmasna mkemmel bir rnek oldu. Grev, vanovo- Voznessensk iileri iin gerek bir siyasi eitim okulu oldu. Grev srasnda vanovo-Voznessensk iileri, Rusya'da aslnda ilk ii temsilcileri Sovyetlerinden biri olan bir Mutemetler Sovyeti meydana getirdiler. ilerin siyasi grevleri tm lkeyi ayaa kaldrd. Kentin ardndan kr da ayaklanmaya balad. lkbaharda kyl isyanlar oldu. Kyller byk ynlar halinde iftlik sahiplerinin zerine yrdler, onlarn iftliklerini, eker rafinerilerini ve arap imalathanelerini bastlar, konaklarn ve maliknelerini atee verdiler. Bir dizi yerde kyller topra zorla ele geirdiler, ormanlar toptan kesmeye koyuldular ve iftlik sahiplerinin arazilerinin halka devredilmesini talep ettiler. iftlik sahiplerinin tahl ve dier rn depolarna el koyup, alara dattlar. iftlik sahipleri panik halinde ehirlere katlar. arlk hkmeti kyl isyanlarn ezmek iin zerlerine askerleri ve Kazaklar gnderdi. Askerler kyllere ate atlar, elebalar tutukladlar ve kamlayp ikence ettiler. Ama kyller mcadeleyi durdurmadlar. Kyl hareketi Rusya'nn merkezinde, Volga blgesinde ve Trans-Kafkasya'da, zellikle Grcistan'da gittike daha fazla yayld. Sosyal-demokratlar kra gitgide daha fazla girdiler. Parti Merkez Komitesi kyllere bir ar yaynlad: Kyller, szmz size!. Tver, Saratov, Poltava. ernigov, Yekaterinoslav, Tiflis ve birok ilin SosyalDemokrat Komiteleri, kyllere arda bulundular. Sosyal-demokratlar kylerde toplantlar dzenliyor, kyller arasnda evreler rgtlyor ve kyl komiteleri kuruyorlard. 1905 yaznda, birok yerde tarm iilerinin sosyal-demokratlar tarafndan rgtlenmi grevleri oldu. Fakat bu, kyl mcadelesinin daha balangcyd. Kyl hareketi sadece 85 kazay (uyezd), ya da arlk Rusya'snn Avrupa kesimindeki toplam kaza saysnn kabaca yedide birini sarmt. i ve kyl hareketi ve Rus-Japon savanda Rus birliklerinin ald bir dizi yenilgi, ordu zerinde etkisini gsterdi. arln bu kalesi, sallanmaya balad. Haziran 1905'te Karadeniz Donanmasna mensup Potemkin

Halk Kitapl

Sayfa: 73 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

zrhlsnda bir ayaklanma patlak verdi. O srada zrhl, iilerin bir genel grevinin yaanmakta olduu Odessa yaknlarnda demirlemiti. syanc bahriyeliler en nefret ettikleri subaylarla hesaplatlar ve kruvazr Odessa'ya getirdiler. Potemkin zrhls devrim tarafna geti. Lenin, bu ayaklanmaya muazzam nem verdi. Boleviklerin bu harekete nderlik etmesi, onu iilerin, kyllerin ve yerel garnizonlarn hareketiyle birletirmesi gerektiini dnyordu. ar, Potemkin zerine sava gemileri gnderdi; ama bu gemilerdeki bahriyeliler isyanc yoldalarnn zerine ate amay reddettiler. Devrimin Kzl bayra birka gn Potemkin zrhlsnn direinde dalgaland. Ama o sralar, 1905'te Bolevik Parti, daha sonra 1917'de olduu gibi, hareketi yneten tek parti deildi. Potemkinde ok sayda Menevik, Sosyal-Devrimci ve Anarist vard. Bundan dolay, tek tk sosyal-demokratlar isyana katlm olmasna ramen, ayaklanma doru ve yeterince tecrbeli bir nderlikten yoksundu. Tayin edici anlarda bahriyelilerin bir ksm bocalad. Karadeniz Donanmasnn dier gemileri, ayaklanmac kruvazre katlmadlar. Kmr ve erzak azalnca, devrimci zrhl, Romanya kylarna doru rota tutmak ve orada Romanya makamlarna teslim olmak zorunda kald.

Potemkin zrhlsndaki bahriyelilerin ayaklanmas yenilgiyle son buldu. Daha sonra arlk hkmetinin eline den bahriyeliler mahkemeye verildi. Kimisi idam edildi, kimisi srgne ve krek cezasna mahkm oldu. Ama salt ayaklanma olgusu bile olaanst byk bir neme sahipti. Potemkin zrhlsndaki ayaklanma, ordu ve donanmadaki ilk devrimci kitle eylemiydi, arlk silahl kuvvetlerinin bycek bir birliinin ilk kez devrimden yana geiiydi. Bu ayaklanma, ordunun ve donanmann glerini ii snf ve halkla birletirmesi dncesini, iiler ve kyller, zellikle de bizzat askerler ve bahriyeliler iin daha anlalr kld ve onlarn yreklerine yerleti.
ilerin siyasi kitle grevleri ve gsterilere geii, kyl hareketinin bymesi, halkn polis ve askeri birliklerle silahl atmalar, son olarak, Karadeniz Donanmas'ndaki ayaklanma -btn bunlar, halkn silahl ayaklanmas iin artlarn olgunlatn gsteriyordu. Bu, liberal burjuvaziyi eyleme geirdi. Kendisi devrimden korkan ve ayn zamanda ar devrim hayaletiyle korkutan liberal burjuvazi, devrime kar arla anlamak istiyordu ve halk yattrmak, devrimin glerini paralamak ve bylece devrimin korkunluklarnn nn almak zere halktan yana kk reformlar istedi. Kellemizden olacamza, topramzn birazndan olalm, diyorlard liberal iftlik sahipleri. Liberal burjuvazi,

Halk Kitapl

Sayfa: 74 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

arla iktidar paylamaya hazrlanyordu. Proletarya savayor, burjuvazi ise sinsice iktidara yryor, diye yazyordu Lenin o gnlerde, ii snfnn taktii ile liberal burjuvazinin taktiinden bahsederken. arlk hkmeti iileri ve kylleri gaddarca ezmeye devam etti. Fakat salt bask tedbirleriyle devrimle baedebilmenin imkansz olduunu da grmyor deildi. Bu nedenle, bask tedbirlerinin yansra, manevralar yapma politikasna bavurdu. Bir yandan, ajanprovokatrlerinin yardmyla, Rusya halklarn birbirine drd, Yahudi katliamlar dzenledi, Ermenilerle Tatarlar birbirine krdrd. te yandan da Zemski Sobor ya da Devlet Dumas biiminde bir temsil kuruluu toplamay vaadetti ve Bakan Bulygin'e, byle bir Duma iin bir proje hazrlamas talimatn verdi. Ama bu Duma'nn hibir yasama gc olmamasn art kotu. Btn bu tedbirler, devrimin glerini blmek ve halkn lml kesimlerini devrimden koparmak amacyla alnmt. Bolevikler, Bulygin Dumas'na boykot ilan ettiler ve nlerine bu halk temsili karikatrn boa karma hedefini koydular. Menevikler ise, tam tersine, Duma'y boykot etmemeyi kararlatrdlar, ve ona katlmay gerekli grdler. 3 - BOLEVKLERLE MENEVKLER ARASINDA TAKTK GR AYRILIKLARI. III. PART KONGRES. LENN'N DEMOKRATK DEVRMDE SOSYAL-DEMOKRASNN K TAKT KTABI. MARKSST PARTNN TAKTK TEMELLER. Devrim, toplumun btn snflarn harekete geirdi. Devrimin lkenin siyasi hayatnda meydana getirdii deiiklik, onlar eski allm yerlerinden kard ve yeni duruma uygun olarak yeniden gruplamaya mecbur brakt. Her snf, her parti, kendi taktiini, kendi davran izgisini, dier snflara kar tavrn, hkmete kar tutumunu saptamaya alt. Hatta arlk hkmeti bile, bir temsil kuruluunu, Bulygin Dumas'n toplamak vaadinde de grld gibi, kendisini yeni ve allmadk taktikler planlamak zorunda gryordu. Sosyal-Demokrat Parti de, kendi taktiini saptamak zorundayd. Bunu, devrimin kabaran dalgas dikte ediyordu. Bunu, proletaryann nne kan, gecikmeye tahamml olmayan pratik sorunlar dikte ediyordu: silahl ayaklanmann rgtlenmesi, arlk hkmetinin devrilmesi sorunu, bir geici devrimci hkmet kurulmas, sosyaldemokratlarn bu hkmete katlmas sorunu, kylle, liberal burjuvaziye kar tavr sorunu vb. Sosyal-demokrasinin, her yerde ayn

Halk Kitapl

Sayfa: 75 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ve dikkatle dnlm Marksist taktiini saptamak gerekiyordu. Oysa, Meneviklerin oportnizmi ve blc faaliyetleri sonucu Rusya Sosyal-Demokrasisi o srada iki fraksiyona ayrlmt. Blnme henz tam saylmazd, ve bu iki fraksiyon eklen henz iki ayr parti deildi, fakat gerekte, her biri kendi ynetici merkezine, kendi basnna sahip iki ayr partiyi ok andryorlard. Meneviklerin, Parti ounluu ile aralarnda rgtsel sorunlarda var olan eski gr ayrlklarna yeni gr ayrlklar, taktik sorunlardaki gr ayrlklarn kalmas, blnmeyi daha da derinletirdi. Yekpare bir partinin olmay, yekpare bir parti taktiinin olmamasyla sonulanyordu. Bu durumdan k yolu, eer derhal yeni bir kongre, ortak taktii saptayacak ve aznl kongre kararlarn drste uygulamak, kongre ounluunun kararlarna uymakla ykmlendirecek III. Parti Kongresi toplantya arlrsa bulunabilirdi. Boleviklerin Meneviklere nerdikleri k yolu da buydu. Fakat Menevikler, III. Parti Kongresi'nin lafn bile duymak istemiyorlard. Partiyi, Partinin onaylad ve btn Parti yelerini balayan taktiklerden daha fazla yoksun brakmay cinayet sayan Bolevikler, III. Parti Kongresi'ni toplama inisiyatifini kendi ellerine almaya karar verdiler. Parti Kongresi'ne, Bolevik olsun Menevik olsun btn Parti rgtleri davet edildi. Ama Menevikler, III. Parti Kongresi'ne katlmay reddettiler ve kendi kongrelerini toplamaya karar verdiler. Kongrelerindeki delege says az olduundan, onu konferans diye adlandrdlar; ama aslnda bu, kararlar btn Menevikler iin balayc olarak grlen, Meneviklerin bir Parti Kongresiydi. Rusya Sosyal-Demokrat i Partisi'nin lll. Parti Kongresi Nisan 1905'te Londra'da topland. Kongreye, 20 Bolevik Komiteden 24 delege katld. Partinin btn bycek rgtleri temsil ediliyordu. Kongre, Menevikleri, Partiden kopmu bir kesim olarak mahkum etti ve gndemdeki ie, Parti taktiinin saptanmasna geti. Parti Kongresi'yle ayn srada, Cenevre'de, Meneviklerin konferans topland. ki kongre -iki parti, diye karakterize etti durumu Lenin. Gerek Parti Kongresi gerekse konferans, aslnda ayn taktik sorunlar tartt, fakat bu sorunlarda alnan kararlar birbirine taban tabana ztt. Parti Kongresinde ve konferansta alnan iki farkl kararlar

Halk Kitapl

Sayfa: 76 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

dizisi, III. Parti Kongresi ile Menevik Konferans arasndaki, Boleviklerle Menevikler arasndaki taktik ayrln tm derinliiyle ortaya kard. te bu gr ayrlklarn temel noktalar: III. Parti Kongresi'nin taktik izgisi. Kongre, cereyan etmekte olan devrimin burjuva-demokratik karakterine ramen, onun mevcut durumda kapitalizmin erevesi iinde mmkn olann tesine geemeyecei gereine ramen, onun tam zaferine en bata proletaryann ilgi duyduu, nk bu devrimin zaferinin, proletaryaya, kendini rgtlemek, siyasi bakmdan belini dorultmak, emeki kitlelere siyasi nderlik etmede tecrbe ve beceri kazanmak ve burjuva devrimden sosyalist devrime gemek olana verecei grndeydi. Proletaryann burjuva-demokratik devrimin tam zaferini hedef alan taktii, ancak kylln desteini alabilirdi; nk, kyllk, devrimin tam zaferi olmadan iftlik sahiplerinin hesabn gremez ve onlarn topraklarn elde edemezdi. Kyllk, bu nedenle proletaryann doal mttefikiydi. Liberal burjuvazi bu devrimin tam zaferine ilgi duymuyordu, nk en korktuu ey olan ii ve kyllere kar bir krba olarak arlk rejimine muhtat. Bu nedenle, arln yetkilerini biraz snrlayarak arlk rejimini muhafazaya gayret gsterecekti. Bu yzden liberal burjuvazi, meruti bir monari esas zerinde arla anlamaya vararak meseleyi kapatmaya teebbs edecekti. Devrim, ancak proletarya bana geerse; devrimin nderi olarak proletarya, kyllkle ittifak gvence altna almay bilirse; liberal burjuvazi tecrit edilirse; Sosyal-Demokrat Parti arla kar halk ayaklanmasnn rgtlenmesinde aktif rol alrsa; muzaffer ayaklanma sonucu, kar-devrimin kkn kurulmaya ve tm halk tarafndan tanan bir Kurucu Meclis toplamaya yetenekli bir geici devrimci hkmet kurulacak olursa; Sosyal-Demokrasi, elverili koullarn olmas halinde, devrimi sonuna kadar gtrmek iin geici devrimci hkmete katlmay reddetmezse baarya ulaacakt. Menevik Konferansn taktik izgisi. Mademki devrim bir burjuva devrimiydi, nderi ancak liberal burjuvazi olabilirdi. Proletarya, kyllere deil liberal burjuvaziye yaknlamaya almalyd. En nemlisi, devrimci bir tavrla liberal burjuvaziyi rktmemek ve onun devrimden arketmesine vesile yaratmamakt, nk o devrimden arkederse, devrim zayflard. Ayaklanmann zafere ulamas mmknd; ama zaferden sonra

Halk Kitapl

Sayfa: 77 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Sosyal-Demokrasi, liberal burjuvaziyi rktmemek iin meydan terketmeliydi. Ayaklanma sonucu bir geici devrimci hkmetin kurulmas mmknd, ama bu hkmet karakteri itibariyle sosyalist olmayacandan ve, asl nemlisi de buydu, Sosyal-Demokrasinin hkmete bulmas ve devrimci tavr liberal burjuvaziyi rktp bylece devrimi maynlayabileceinden, Sosyal- Demokrasi hibir ekilde ona katlmamalyd. Devrimin perspektifleri asndan, Zemski Sobor veya bir Devlet Dumas trnden herhangi bir temsil kuruluunun toplantya arlmas daha iyi olurdu; bu kurulu, bir Kurucu Meclis'e dnmesi iin, ya da onu bir Kurucu Meclis'i toplantya armaya mecbur klmak iin dardan ii snfnn basksna maruz braklabilirdi. Proletaryann kendi zel, saf proleter karlar vard ve bu karlar gzetmeliydi, genel bir siyasi devrim olan ve bu yzden yalnz proletaryay deil, btn snflar ilgilendiren burjuva devriminin nderi olmaya almamalyd. Rusya Sosyal-Demokrat i Partisi'nin iki fraksiyonunun taktii ksaca byleydi. Tarihi kitab Demokratik Devrimde Sosyal-Demokrasinin ki Taktiinde Lenin, Menevik taktiin klasik bir eletirisini ve Bolevik taktiin parlak bir gerekelendirmesini yapt. Bu alma Temmuz 1905'te, yani III. Parti Kongresi'nden iki ay sonra kt. Kitabn balna gre yargya varlacak olsa, Lenin'in bu kitapta sadece burjuva-demokratik devrim dnemine ilikin taktik sorunlar ele ald ve sadece Rus Menevikleriyle urat sanlabilir. Gerekte o, Meneviklerin taktiini eletirirken, ayn zamanda uluslararas oportnizmin taktiini de tehir ediyordu; burjuva devrimi dneminde Marksistlerin taktiini gerekelendirirken ve burjuva devrimi ile sosyalist devrim arasndaki ayrm ortaya karrken, ayn zamanda, burjuva devriminden sosyalist devrime gei dnemindeki Marksist taktiin temellerini de formle ediyordu. te Lenin'in, Demokratik devrimde Sosyal-Demokrasinin iki Taktii kitabnda amlad temel taktik tezler unlardr: 1) Lenin'in tm kitabnn iine ilemi olan temel taktik nerme, proletaryann Rusya'daki burjuva-demokratik devrimin nderi, burjuvademokratik devrimin yneticisi olabilecei ve olmas gerektii dncesidir. Lenin, bu devrimin burjuva karakterini kabul ediyordu, nk

Halk Kitapl

Sayfa: 78 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

vurgulad gibi, o salt demokratik bir devrimin erevesi dna dolaysz kamaz. Ama o, bunun st tabakalarn bir devrimi olmayp, bir halk devrimi olduu, tm halk, tm ii snfn, tm kyll harekete geirecek bir devrim olduu grndeydi. Bu yzden, Meneviklerin burjuva devrimin proletarya iin tad nemi kmseme, proletaryann onda oynad rol kltme ve proletaryay ondan uzak tutma abalarn Lenin, proletaryann karlarna ihanet olarak gryordu.

Marksizm, diyordu Lenin, proletere, burjuva devriminden uzak durmay, ona kaytsz kalmay, devrimde nderlii burjuvaziye brakmay deil, bilakis tam tersine, devrime en enerjik bir ekilde katlmay, tutarl bir proleter demokrasisi iin, devrimi sonuna kadar gtrmek iin en kararl ekilde savamay retir. (Lenin, Demokratik devrimde Sosyal,Demokrasinin ki Taktii, Moskova 1940, s. 43.) Unutmamalyz ki, diye yazyordu Lenin devamla, sosyalizmi yaknlatrmak iin, u anda tam politik zgrlkten, demokratik cumhuriyetten baka bir ara yoktur ve olamaz. (Ayn yerde, s.102.)
Lenin, devrimin sonucu olarak iki olanak ngryordu: a) Ya, arlk zerinde tayin edici bir zaferle, arln devrilmesi ve demokratik cumhuriyetin kurulmasyla sonulanacakt; b) Ya da eer gler yetmezse, arn halkn zararna burjuvaziyle uzlamasyla, bir tr gdk anayasayla, byk olaslkla byle bir anayasann karikatryle sonulanabilirdi. Proletarya, devrimin en iyi sonucuna, yani arlk zerinde tayin edici zafere ilgi duymaktayd. Fakat byle bir sonu, ancak proletarya, devrimin nderi, yneticisi haline gelmeyi baard taktirde mmknd.

Devrimin sonucu, diyordu Lenin, ii snfnn, burjuvazinin bir yama, otokrasiye kar saldr gc bakmndan gl, fakat politik bakmdan iktidarsz bir yama roln m oynayacana, yoksa halk devriminin nderi roln m oynayacana baldr. (Ayn yerde, s. 11.)
Lenin, proletaryann burjuvazinin bir yama olma kaderinden

Halk Kitapl

Sayfa: 79 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kurtulmak ve burjuva-demokratik devrimin nderi haline gelmek iin tm imkanlara sahip olduu grndeydi. Lenin'e gre bu imkanlar unlard: Birincisi, konumu itibariyle en ileri ve biricik tutarl-devrimci snf olan proletarya, tam da bu nedenle, Rusya'daki genel-demokratik devrimci harekette nderlik roln oynama misyonuna sahiptir. (Ayn yerde, s. 64.) kincisi, proletaryann, kendisine birleik ve bamsz bir politik g halinde birleme imkan veren, burjuvaziden bamsz kendi siyasi partisi vardr. (Ayn yerde, s.65.) ncs, devrimin tayin edici zaferine proletarya, burjuvaziden daha ok ilgi duymaktadr, bu nedenle, belli bir anlamda burjuva devrimi burjuvaziden ok proletarya iin daha avantajl olacaktr. (ayn yerde, s. 42.)

Burjuvazi iin, diye yazyordu Lenin, proletaryaya kar gemiin baz kalntlarna, rnein monariye, daimi orduya vb. dayanmak avantajldr. Burjuva devrimin gemiin tm kalntlarn pek o kadar kararlca silip sprmemesi, bilakis bazlarn brakmas, yani bu devrimin tam tutarl olmamas, sonuna kadar gitmemesi, kararl ve amansz olmamas, burjuvazi iin avantajldr... Burjuva-demokratik dorultudaki zorunlu dnmlerin daha yava, daha tedrici, daha temkinli, daha az kararl ve devrim yoluyla deil de reform yoluyla yaplmas,... bu deiikliklerin sade halkn, yani kyllerin ve zellikle iilerin bamsz devrimci eylemini, inisiyatifini ve enerjisini mmkn olduunca az gelitirmesi, burjuvazi iin avantajldr. nk aksi taktirde, Franszlarn dedii gibi, 'tfei bir omuzdan dierine aktarvermek', yani burjuva devriminin ellerine verecei silahlar, devrimin getirecei zgrl, serflikten temizlenen topraktan fkracak demokratik kurumlar burjuvaziye yneltmeleri, iiler iin daha kolay olacaktr. Tersine, burjuva-demokratik dorultudaki zorunlu dnmlerin reform yoluyla deil, devrim yoluyla olmas ii snf iin daha avantajldr, nk reform yolu, oyalama, erteleme, ulusal organizmann kokumu paralarnn acl bir ekilde yava yava zlmesi yoludur. Bunlarn kokumasndan herkesten nce ve herkesten ok ac eken, proletarya ve kyllktr. Devrimci yol, proletarya iin en az acl olan, derhal operasyon yoludur; ryen ksmlar Halk Kitapl Sayfa: 80 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

dolaysz atma yolu, monariye ve ona elik eden iren, menfur, rk ve rmlyle havay kokutan kurumlara en az taviz verme ve en az merhamet etme yoludur. (Lenin, Demokratik Devrimde Sosyal-Demokrasinin ki Taktii, s. 42/43.)

Tam da bu yzden, diye devam ediyor Lenin, proletarya, cumhuriyet iin en n saflarda mcadele etmektedir ve burjuvazinin ihtimal ki arketmemesi iin mmkn olduunca zen gstermek yolundaki ahmaka ve deersiz tleri nefretle geri evirmektedir. (Ayn yerde, s. 89.)
Proletaryann devrime nderlik imkannn gerek haline gelmesi, proletaryann burjuva devriminin fiili nderi, yneticisi haline gelmesi iin, Lenin'e gre, en azndan iki art gerekliydi. Birincisi, proletaryann, arlk zerinde tayin edici bir zafere ilgi duyan ve proletaryann nderliini kabul etmeye yatkn olan bir mttefike sahip olmas gerekliydi. Bunu zaten nderlik fikrinin kendisi gerekli klyordu, nk ynetilecek kimse yoksa, ynetici ynetici olmaktan kar, nderlik edilecek kimse yoksa, nder nder olmaktan kar. Byle bir mttefik olarak Lenin, kyll gryordu. kincisi, devrimin nderlii iin proletarya ile mcadele etmekte olan ve bizzat kendisi devrimin biricik nderi olmaya uraan snfn, nderlik konumundan atlmas ve tecrit edilmesi gerekliydi. Bunu da yine, devrimin iki nderi bulunmas ihtimalini dtalayan, nderlik fikrinin kendisi gerekli klyordu. Byle bir snf olarak Lenin, liberal burjuvaziyi gryordu.

Demokrasi iin tutarl bir sava, ancak proletarya olabilir, diyordu Lenin. Proletaryann muzaffer bir demokratizm savas olmas ise, ancak kyl kitlelerinin onun devrimci mcadelesine katlmas kouluyla mmkndr. (Ayn yerde, s. 52.)
Ve devamla:

Kyllk, ok sayda yar-proleter unsurun yannda kk-burjuva unsurlar da kapsar. Bu husus da onu istikrarsz klar, bylece proletarya tam anlamyla bir snf partisi iinde birlemek zorunda kalr. Ama, kylln istikrarszl, burjuvazinin istikrarszlndan temelden farkldr, nk u anda kyllk, zel mlkiyetin mutlak muhafazasndan ok. zel mlkiyetin balca biimlerinden olan byk toprak Halk Kitapl Sayfa: 81 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

mlkiyetine el konmasna ilgi duymaktadr. Sosyalist olmakszn, kk-burjuva olmaktan kmakszn, kyllk, demokratik devrimin candan ve en radikal yanda olabilir. Kyllk, onu aydnlatmakta olan devrimci olaylarn seyri, burjuvazinin ihanetiyle ve proletaryann yenilgisiyle zamanszca kesintiye uramazsa, kanlmaz olarak devrimin byle bir yanda haline gelecektir. Bu art altnda kyllk, kanlmaz olarak devrimin ve cumhuriyetin dayana olacaktr, nk ancak tam zafere ulam bir devrim kylle tarm reformlar alannda hereyi verebilir, kyllerin diledikleri, ryasn grdkleri, gerekten muhta bulunduklar hereyi verebilir. (Ayn yerde, s. 89/90.) Boleviklerin byle bir taktiinin burjuva snflar devrim davasndan arketmeye sevkedecei ve bylece devrimin kapsamn daraltacan iddia eden Meneviklerin itirazlarn tahlil eden Lenin, bu itirazlar devrime ihanet taktii, proletaryay, burjuva snflarnn zavall bir uzantsna dntrme taktii diye karakterize ediyor ve yle yazyordu:

Muzaffer Rus devriminde kylln roln gerekten anlayan bir kiinin, burjuvazi ondan ark ederse devrimin kapsamnn daralacandan szedebilmesi mmkn deildir. nk aslnda Rus devrimi, ancak burjuvazi ondan arkedince ve kylln ana ktlesi proletaryann yannda aktif devrimciler olarak ortaya knca, gerek kapsamna, burjuva-demokratik devrim anda mmkn en geni devrimci kapsama ulaacaktr. Demokratik devrimimiz, tutarl olarak sonuna kadar gtrlebilmesi iin, burjuvazinin kanlmaz tutarszln etkisizletirme yeteneindeki, yani onu kesinlikle 'devrimden arketmeye sevketme yeteneindeki glere dayanmaldr. (Lenin, Demokratik Devrimde SosyalDemokrasinin ki Taktii, s. 91.)
Lenin'in Demokratik Devrimde Sosyal-Demokrasinin ki Taktii kitabnda gelitirmi olduu, burjuva-demokratik devrimde proletaryann nderliine ilikin temel taktik nerme, burjuva devriminde proletaryann hegemonyasna (nder rolne) ilikin taktik nerme budur. Bu, burjuva-demokratik devrimin taktik sorunlarnda Marksist parti iin yeni bir anlayt; imdiye kadar Marksizmin cephaneliinde var olan taktik anlaylardan temelli farklyd. O zamana kadar durum yleydi: Burjuva devrimlerinde, rnein Bat'da, nder rol oynayan

Halk Kitapl

Sayfa: 82 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

burjuvaziydi, proletarya ister istemez onun yama roln oynamt, kyllk ise burjuvazinin yedeini oluturuyordu. Marksistler byle bir kombinezonu azok kanlmaz sayyorlard. Ama burada hemen, proletaryann kendi dolaysz snf taleplerini mmkn olduunca savunmas ve kendi z siyasi partisine sahip olmas kaydn dyorlard. imdi, yeni tarihi artlar altnda Lenin'in anlayna gre durum yle deiiyordu ki, proletarya burjuva devriminin nder gc haline geliyor, burjuvazi devrimin nderliinden uzaklatrlyor ve kyllk proletaryann bir yedeine dnyordu. Plehanov'un da proletaryann hegemonyasndan yana olduu iddias, bir yanl anlamaya dayanr. Plehanov, proletaryann hegemonyas fikriyle cilvelemi, onu lafta kabul etmeye muhalif deildi buras doru. Fakat gerekte, bu fikrin zne kar kyordu. Proletaryann hegemonyas, proletaryann kyllkle ittifak politikasyla ve liberal burjuvazinin tecridi politikasyla, burjuva devriminde proletaryann nc roln ifade eder; oysa Plehanov, bilindii gibi, liberal burjuvaziyi tecrit politikasna kar, liberal burjuvazi ile anlama politikasndan yana ve proletaryann kyllkle ittifak siyasetine kar idi. Aslnda Plehanov'un taknd taktik tavr, proletaryann hegemonyasn yadsyan Menevik tavrd. 2) arl devirmenin ve demokratik cumhuriyeti kazanmann en nemli arac olarak Lenin halkn muzaffer silahl ayaklanmasn gryordu. Meneviklerin tersine Lenin, genel-demokratik devrimci hareketin, daha imdiden silahl ayaklanmay zorunlu kld, proletaryann ayaklanma iin rgtlenmesinin daha imdiden Partinin zsel, asli ve zorunlu grevlerinden biri olarak gndemde durduu, proletaryann silahlandrlmas ve ayaklanmaya dorudan doruya nderlik imkannn salanmas iin en enerjik tedbirlerin alnmasnn zorunlu olduu grndeydi (ayn yerde, s. 65). Kitleleri ayaklanmaya gtrmek ve onu tm halkn bir ayaklanmas yapmak iin Lenin, kitlelerin devrimci inisiyatiflerini serbest brakacak, onlar ayaklanma iin rgtleyecek ve arln iktidar mekanizmasn bozacak iarlar, arlar yaynlamay gerekli sayyordu. Bu tr iarlar olarak, o, III. Parti Kongresi'nin taktik kararlarn gryordu. Demokratik Devrimde Sosyal-Demokrasinin ki Taktii kitab da, bu taktik kararlarn savunulmasna hasredilmiti. Bu tr iarlar olarak o unlar gryordu: a) ayaklanmann banda ve seyri iinde byk neme sahip olabilecek siyasi kitle grevlerinin uygulanmas (Lenin, Demokratik

Halk Kitapl

Sayfa: 83 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


Devrimde Sosyal-Demokrasinin ki Taktii, s. 65);

J. V. STALN

b) 8 saatlik ignnn ve ii snfnn gndemde duran dier taleplerinin derhal, devrimci yoldan gerekletirilmesinin rgtlenmesi (ayn yerde, s.28); c) iftlik sahiplerinin topraklarna el konulmas dahil, btn demokratik dnmleri -devrimci yoldan- uygulamak iin derhal devrimci kyl komitelerinin rgtlenmesi (ayn yerde, s. 81); d) iilerin silahlandrlmas. Burada iki nokta zellikle ilgintir: Birincisi, kentlerde 8 saatlik ignnn ve krda demokratik dnmlerin devrimci yoldan gerekletirilmesi, yani resmi makamlara, yasalara aldrmadan, resmi makamlar ve yasalar yok sayp, mevcut yasalar paralayarak, kendi keyfine gre, oldu-bittiler yaratarak, yeni bir dzen kurar tarzda gerekletirilmesi. Bu, uygulamas, arln iktidar mekanizmasn felce uratan, kitlelerin eylemliliini ve yaratc inisiyatifini serbest brakan yeni bir taktik yntemdi. Bu taktik temelinde, kentlerde devrimci grev komiteleri, krda da devrimci kyl komiteleri ortaya kt, ki bunlardan ilki sonralar i Temsilcileri Sovyetleri'ne, ikincisi ise Kyl Temsilcileri Sovyetleri'ne dnt. kincisi, sonradan devrimin seyri iinde kitlelerin devrimci mobilizasyonunda byk rol oynayacak olan siyasi kitle grevleri, siyasi genel grevlerin uygulanmas. Bu, proletaryann elinde yeni ve ok nemli bir silah, o dneme dein Marksist partilerin pratiinde bilinmeyen ve sonradan bir mktesep hak haline gelen bir silaht. Lenin, muzaffer bir halk ayaklanmasnn ardndan, arlk hkmetinin yerini bir geici devrimci hkmetin almas gerektii grndeydi. Geici devrimci hkmetin grevleri, devrimin kazanmlarn salamlatrmak, kar-devrimin direniini ezmek ve Rusya Sosyal-Demokrat i Partisi'nin asgari programn gerekletirmek olacakt. Lenin, bu grevler gerekletirilmeksizin arlk zerinde tayin edici bir zaferin imkansz olduunu dnyordu. Ama bu grevleri gerekletirmek ve arlk zerinde tayin edici bir zafer kazanmak iin, geici devrimci hkmet, allagelmi bir hkmet deil, muzaffer snflarn, iilerin ve kyllerin diktatrlnn bir hkmeti; proletarya ve kylln devrimci diktatrl olmak zorundayd. Marx'n nl tezine: Bir devrimden sonra her geici devlet rgt, bir diktatrl, hem de enerjik bir diktatrl gerektirir tezine iaretle

Halk Kitapl

Sayfa: 84 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Lenin, geici devrimci hkmetin, eer arlk zerinde tayin edici zaferi gvencelemek istiyorsa, proletarya ve kylln diktatrlnden baka birey olamayaca sonucuna vard.

arlk zerinde devrimin tayin edici bir zaferi, diye yazyordu Lenin, proletarya ve kylln devrimcidemokratik diktatrldr... Ve byle bir zafer tam da bir diktatrlk olacaktr, yani kanlmaz olarak askeri zora, ktlenin silahlandrlmasna, ayaklanmaya dayanmak zorunda olacaktr, 'yasal', 'barl' yoldan kurulmu u ya da bu kuruma deil. Bu ancak bir diktatrlk olabilir, nk proletarya ve kyllk iin acil ve kesinkes vazgeilmez olan deiikliklerin gerekletirilmesi, iftlik sahiplerinin, byk burjuvazinin ve arln lgn direniine sebep olacaktr. Diktatrlk olmadan bu direnii krmak, kar-devrimci giriimleri defetmek imkanszdr. Ama bu elbette sosyalist deil, demokratik bir diktatrlk olacaktr. (Devrimci gelimenin bir dizi ara aamalarndan gemeksizin) kapitalizmin temellerine dokunacak durumda olmayacaktr. En iyi halde o, toprak mlkiyetinin kyllk lehine yeniden kkl bir ekilde datmn yapacak, cumhuriyetin kurulmas dahil, tutarl ve tam demokratizmi gerekletirecek, yalnzca krn deil, fabrika yaamndan da tm Asyai zellikleri ve klelik ilikilerini kazyacak, iilerin durumunu ciddi biimde iyiletirmenin, yaam dzeylerini ykseltmenin temellerini atacak ve son olarak -ama bu sonunculuk nem bakmndan deil- devrim ateini Avrupa'ya tayacak durumda olacaktr. Byle bir zafer, bizim burjuva devrimimizi asla sosyalist bir devrim klmayacaktr; demokratik devrim, burjuva toplumsal-ekonomik ilikiler erevesinin dolaysz dna kmayacaktr; ama yine de Rusya'nn ve tm dnyann gelecekteki gelimesi iin byle bir zaferin nemi muazzam olacaktr. Rusya'da balanm bulunan devrimin tayin edici zaferi kadar hibir ey, dnya proletaryasnn devrimci enerjisini bu denli artrmayacak, onun tam zaferine gtren yolu bu denli ksaltmayacaktr. (Lenin, Demokratik Devrimde Sosyal-Demokrasinin ki Taktii, s. 48/49.)
Sosyal-demokrasinin geici devrimci hkmet karsndaki tutumuna ve ona katlmalarnn caiz olup olmadna gelince, Lenin, lll. Parti Kongresi'nin bu konudaki kararn tm kapsamyla savunuyordu. Bu karar yle diyordu:

Halk Kitapl

Sayfa: 85 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Gler dengesine ve nceden tam belirlenemeyecek dier etkenlere bal olarak Partimiz temsilcilerinin, her trl kar-devrimci girimelere kar amansz mcadele etmek ve ii snfnn bamsz karlarn savunmak amacyla geici devrimci hkmete katlmas caizdir; byle bir katlm iin vazgeilmez n art, Partinin temsilcileri zerindeki sk kontrol ve tam sosyalist devrimi hedefleyen ve bu lde tm burjuva partilerine uzlamaz bir ekilde dman olan SosyalDemokrasinin bamszlnn smsk korunmasdr; SosyalDemokrasinin geici devrimci hkmete katlmasnn mmkn olup olmayacandan bamsz olarak, proletaryann en geni katmanlar iinde, Sosyal-Demokrasi nderliindeki silahl proletaryann, devrimci kazanmlar savunmak, salamlatrmak ve geniletmek amacyla geici hkmete srekli bask yapma zorunluluu dncesinin propagandas yaplmaldr. (Ayn yerde, s. 16.)
Meneviklerin, geici hkmetin yine de bir burjuva hkmeti olaca sosyal-demokratlarn byle bir hkmete katlmasnn, bir Fransz burjuva hkmetine katlmakla Fransz sosyalisti Millerand'n iledii ayn hata ilenmek istenmiyorsa, caiz olmayaca eklindeki itirazlarn Lenin, Meneviklerin burada iki farkl eyi birbirine kartrdklarna ve soruna Marksiste yaklama yeteneksizliklerini gsterdiklerine iaret ederek rtt: Fransa'da szkonusu olan, sosyalistlerin, lkede devrimci bir durum olmad bir dnemde, -ve bu, sosyalistleri byle bir hkmete katlmamakla ykmlendiriyordu- gerici bir burjuva hkmetine katlmas szkonusuydu; Rusya'da szkonusu olan ise, sosyalistlerin, devrimin dolu dizgin gelimekte olduu bir srada, devrimin zaferi iin savaan bir devrimci burjuva hkmetine katlmasyd. Bu, sosyal-demokratlarn, kar-devrime tabandan, dardan deil, ayn zamanda tepeden, hkmetin iinden de darbe indirmeleri amacyla hkmete katlmalarn caiz ve hatta uygun artlar altnda zorunlu klan bir durumdu. 3) Burjuva devrimin zaferi ve demokratik cumhuriyetin kazanlmas uruna mcadelede Lenin, hi de demokratik aamada aklp kalmay ve devrimci hareketin kapsamn burjuva-demokratik grevlerin yerine getirilmesiyle snrlamay asla dnmyordu. Tam tersi: Lenin, demokratik grevlerin yerine getirilmesinin hemen ardndan, proletarya ve dier smrlen kitlelerin, bu kez sosyalist devrim uruna mcadelesinin balamas gerektii grndeydi. Lenin bunu biliyor ve burjuva-demokratik devrimin sosyalist devrime gemeye balamas iin

Halk Kitapl

Sayfa: 86 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

hereyi yapmay sosyal-demokrasinin vazifesi sayyordu. Proletarya ve kylln diktatrl, Lenin'e gre, arlk zerinde zafer kazanld noktada devrimi sona erdirmek iin deil, fakat devrim halini mmkn olduunca uzatmak, kar-devrimin son kalntlarn da yok etmek, devrim ateini Avrupa'ya sratmak ve -devrim bu arada proletaryaya kendini siyasi olarak eitmek ve byk bir ordu halinde rgtlemek frsat verdikten sonra- sosyalist devrime dorudan geie balamak iin zorunluydu. Burjuva devriminin kapsam ve Marksist partinin ona verecei karakter sorununu incelerken, Lenin yle yazyordu:

Proletarya, otokrasinin direniini iddet yoluyla krmak ve burjuvazinin yalpalayan tavrn etkisiz hale getirmek iin, kyl ynlaryla ittifak kurarak demokratik devrimi sonuna kadar gtrmelidir. Proletarya, burjuvazinin direniini iddet yoluyla krmak ve kylln ve kk-burjuvazinin yalpalayan tavrn etkisiz hale getirmek iin, nfusun yarproleter unsurlaryla ittifak kurarak sosyalist devrimi baarmaldr. Yeni Iskra'clarna (yani Meneviklerin -Red.), devrimin cokulu ilerleyii konusunda btn savlarnda ve kararlnda o denli dar biimde sunduklar proletaryann grevleri ite bunlardr. (Lenin, Demokratik Devrimde SosyalDemokrasinin ki Taktii, s. 92.)
Daha ileride:

Btn halkn ve zellikle kylln banda -tam zgrlk iin, tutarl demokratik devrim iin, cumhuriyet iin! Btn emekilerin ve smrlenlerin banda- sosyalizm iin! Devrimci proletaryann siyaseti pratikte bu olmaldr, devrim srasnda her taktik meselenin zmn ve ii snf partisinin her pratik admn belirlemesi ve onun iine ilemesi gereken snf iar bu olmaldr. (Ayn yerde, s. 104.)
Hibir belirsizlik kalmamas iin Lenin, ki Taktik kitabnn kndan iki ay sonra, Sosyal-Demokratlarn Kyl Hareketi Karsndaki Tavr makalesinde u aklamay yapyordu:

Demokratik devrimden derhal ve gcmz lsnde, snf bilinli ve rgtl proletaryann gc lsnde, sosyalist devrime geie balayacaz. Biz kesintisiz devrimden yanayz. Yar yolda durmayacaz:' (Lenin, Seme Eserler, cilt 3; s. 138.) Halk Kitapl Sayfa: 87 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Bu, burjuva devrimi ile sosyalist devrim arasndaki karlkl iliki sorununda yeni bir tavrd, burjuva devrimin sonuna doru, sosyalist devrime dorudan gei iin gleri proletarya etrafnda toplama konusunda yeni bir teoriydi -burjuva-demokratik devrimden sosyalist devrime gei teorisiydi. Bu yeni anlay gelitirirken Lenin, birincisi, geen yzyln krkl yllarnn sonunda Merkez Komitesi'nin Komnistler Birliine arsnda , Marx'n ortaya att nl kesintisiz devrim tezine, ve ikincisi, Marx'n Engels'e 1856'da yazd mektupta: The whole thing in Germany (Almanya'da btn mesele), to back the Proletarian revolution by some second edition of the Peasants' war (proleter devrimini, Kyl Sava'nn bir tr ikinci basksyla destekleme) ihtimaline baldr diye ifade ettii, devrimci kyl hareketini proleter devrimle birletirme zorunluluuna ilikin nl dncesine dayanyordu. Ne var ki, Marx'n bu dahiyane dnceleri, Marx ve Engels'in daha sonraki eserlerinde gelitirilmemiti, II. Enternasyonalin teorisyenleri ise bunlar hasralt etmek ve unutturmak iin hereyi yapmlard. Marx'n bu unutulmu tezlerini gn na karmak ve onlar tm kapsamyla restore etmek grevi, Lenin'e dt. Ama Marx'n bu tezlerini restore ederken Lenin, bunlar salt tekrarlamakla kalmad -kalamazd da-, bunlar daha da gelitirip, yeni bir unsuru, sosyalist devrimin vazgeilmez bir art olarak, proleter devrimin zaferinin nart olarak proletaryann, kent ve krn yar-proleter unsurlaryla ittifak esasn ekleyerek, hepsini ahenkli bir sosyalist devrim teorisi iinde yeniden biimlendirdi. Bu anlay, burjuva devriminden sonra, yoksul kyller dahil, kyl kitlelerinin zorunlu olarak devrimden yz evirecekleri, bunun sonucu olarak burjuva devrimini en azndan elli, yz yl sren uzun bir arann, uzun bir skunet dneminin izleyecei ve bu srada, yeni bir devrimin, sosyalist devrimin sras gelinceye kadar proletaryann barl bir ekilde smrlecei ve burjuvazinin yasal olarak kendini zenginletireceinden yola kan Bat Avrupa sosyal-demokrat partilerinin taktik tutumlarn ykt. Bu, tam burjuvaziye kar tecrit olmu proletarya tarafndan deil, halkn yar-proleter unsurlarnda, emeki ve smrlen milyonlarda mttefiklere sahip olan hegemon olarak proletarya tarafndan gerekletirilen yeni bir sosyalist devrim teorisiydi. Bu teoriye gre, burjuva devrimde proletaryann hegemonyasproletarya kyllkle ittifak halindedir-, sosyalist devrimde proletaryann hegemonyasna -proletarya imdi dier emeki ve smrlen kitlelerle ittifak halindedir- geecekti, proletarya ve kylln demokratik

Halk Kitapl

Sayfa: 88 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


diktatrl, proletaryann hazrlayacakt. sosyalist

J. V. STALN
diktatrlnn zeminini

Bu teori, Bat Avrupal, sosyal-demokratlar arasnda yaygn olan, kent ve krn yar-proleter kitlelerinin devrimci potansiyelini yadsyan ve lkemizde, muhalif ya da devrimci kombinasyonlarn dayanabilecekleri burjuvazi ve proletaryadan baka- hi bir toplumsal g grmyoruz (Bat Avrupa sosyal-demokratlar iin tipik olan Plehanov'un szleri) grnden yola kan teoriyi ykt. Bat Avrupa sosyal-demokratlar, proletaryann sosyalist devrimde tm burjuvaziye kar, btn proleter-olmayan snf ve tabakalara kar tek bana ve mttefiksiz olarak duracan ileri sryorlard. Onlar, sermayenin yalnzca proleterleri deil, ayn zamanda kapitalizm tarafndan ezilen, ve toplumun kapitalist boyunduruktan kurtarlmas mcadelesinde proletaryann mttefikleri olabilecek olan kent ve krn milyonluk yar-proleter tabakalarn da smrd olgusunu hesaba kalmak istemiyorlard. Bat Avrupal sosyal-demokratlar bu yzden, Avrupa'da sosyalist devrim iin artlarn henz olgunlamad, bu artlarn ancak, toplumun ekonomik bakmdan daha da gelimesiyle proletarya ulusun ounluu, toplumun ounluu haline geldiinde olgunlam saylabilecei grndeydiler. Bat Avrupa sosyal-demokratlarnn bu rk ve anti-proleter anlaytan, Lenin 'in sosyalist devrim teorisi tarafndan tamamen bozguna uratld. Lenin'in teorisi, sosyalizmin tek bana alnm bir lkede zaferi imkanna ilikin dolaysz sonucu henz iermiyordu. Fakat eninde sonunda byle bir sonu karmak iin gerekli temel unsurlarn hepsini, ya da hemen hemen hepsini iermekteydi. Bilindii gibi, Lenin bu sonuca on yl sonra, 1915'te ulat.

Demokratik Devrimde Sosyal-Demokrasinin iki Taktii adl tarihi kitabnda Lenin'in gelitirmi olduu temel taktik tezler bunlardr.
Lenin'in bu eserinin tarihi nemi, hereyden nce, Meneviklerin kk-burjuva taktik anlayn ideolojik olarak darmadan etmesi, Rusya ii snfn burjuva-demokratik devrimi daha da gelitirmek iin ve arla kar yeni bir atlm iin silahlandrmas ve Rus sosyaldemokratlarna burjuva-demokratik devrimden sosyalist devrime gei zorunluluu konusunda berrak bir perspektif kazandrmasnda yatar. Fakat Lenin'in eserinin nemi bununla bitmez. Onun paha biilmez nemi, Marksizmi yeni bir devrim teorisi ile zenginletirmesinde

Halk Kitapl

Sayfa: 89 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ve lkemiz proletaryasnn 1917 ylnda kapitalizm zerinde zafer kazanmasn salayan Bolevik Partisi'nin devrimci taktiinin temelini atmasndadr. 4- DEVRMN DAHA DA YKSELMES. EKM 1905'TEK TMRUSYA SYAS GREV. ARLIIN GER ADIM ATMASI. ARIN MANFESTOSU. TEMSLCLER SOVYETLERNN ORTAYAIKII. 1905 gznde devrimci hareket tm lkeyi sard ve muazzam bir g kazand. 19 Eyll'de (2 Ekim) Moskova'da bir basm iileri grevi balad. Grev, Petersburg ve bir dizi ehre srad. Basm iilerinin grevi, Moskova'da, dier sanayi kollarndaki iiler tarafndan da desteklendi ve siyasi bir genel greve dnt. Ekim banda Moskova-Kazan Demiryolunda grev balad. Ertesi gn, Moskova kavandaki btn demiryollarnda grev patlak verdi. Ksa zamanda lkenin btn demiryollarn grev sard. Posta ve telgraf hizmetleri durdu. Rusya'nn eitli ehirlerinde iiler binlerce kiilik mitingler yaptlar ve i brakma karar aldlar. Grev fabrikadan fabrikaya, ehirden ehire, blgeden blgeye yayld. Grevci iilere, kk memurlar, renciler ve aydnlar-avukatlar, mhendisler ve doktorlar- katld. Ekim siyasi grevi, en cra blgeler dahil hemen hemen tm lkeyi, en geri tabakalar dahil hemen hemen btn iileri kucaklayan bir tm-Rusya grevi haline geldi. Siyasi genel greve, -ayn ekilde greve katlan byk sayda demiryolu iisini, posta-telgraf memurlarn ve dierlerini hesaba katmazsak- srf sanayi iilerinden bir milyon kii katld. lkede btn hayat durdu. Hkmetin iktidar felce urad. Halk kitlelerinin otokrasiye kar mcadelesinin banda ii snf duruyordu. Boleviklerin siyasi kitle grevi iar meyvesini vermiti. Proleter hareketin g ve kudretini ortaya koyan Ekim genel grevi, lesiye korkmu bulunan ar, 17 Ekim 1905 Manifestosu'nu yaynlamaya zorlad. Bu Manifesto, halka, yurttalk zgrlklerinin sarslmaz temellerini: gerek kii dokunulmazln, vicdan ve sz zgrln, toplant ve rgtlenme zgrln vaat ediyordu. Bir Yasama Dumas'n toplantya armay ve seim hakkn btn snflar

Halk Kitapl

Sayfa: 90 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


kapsayacak ekilde geniletmeyi vaat ediyordu.

J. V. STALN

Bylece, Bulygin'in istiari Duma's, devrim dalgasyla sprlp atld. Bulygin Dumas'n boykot etme Bolevik taktiinin hakl olduu meydana kt. Buna ramen, 17 Ekim Manifestosu halka kar bir yutturmacayd, arn safdilleri uyutmak, kendi kuvvetlerini toparlamak zere vakit kazanmak ve toplaynca da devrime darbe indirmek iin giritii bir manevra, bir tr soluklanma molasyd. Lafta zgrlk vaat eden arlk hkmeti, gerekte die dokunur hibir ey vermiyordu. O gne kadar iiler ve kyller hkmetten kuru vaat dnda hibir ey almamlard. Beklenen geni siyasi af yerine, 21 Ekim'de siyasi mahkumlarn yalnzca nemsiz bir blm iin af kt. Ayn zamanda hkmet, halk glerini blmek amacyla, binlerce kiinin ld bir dizi kanl Yahudi katliamlar tertipledi; ve devrimle kanl bir ekilde hesaplamak iin, Rus Halk Birlii, Bamelek Mihail Birlii gibi polis denetimi altndaki haydut rgtlerini kurdu. lerinde gerici iftlik sahiplerinin, tccarlarn, papazlarn ve lmpen proletaryadan gelen yarcani unsurlarn byk rol oynadklar bu rgtlere, halk tarafndan Kara Yzler ad verildi. Polisin destei ile Kara Yzler, ileri, iileri, devrimci aydnlar ve rencileri alenen hrpaladlar ve katlettiler, toplant yerlerini atee verdiler ve halk toplantlarna ate atlar. arn Manifestosunun sonular imdilik bunlard. O sralar arn manifestosu hakknda halk arasnda yaygn olan bir trkde yle deniyordu:

arn d patlad,
bir Manifesto yaynlad: llere zgrlk, yaayanlaraysa - hapis! Bolevikler, kitlelere, 17 Ekim Manifestosunun bir tuzak olduunu akladlar. Hkmetin Manifestonun yaynlanmasndan sonraki davrann provokasyon olarak nitelediler. Bolevikler, iileri silahlanmaya, silahl ayaklanma iin hazrlk yapmaya ardlar. iler, her zamankinden daha enerjik bir ekilde sava mfrezeleri kurmaya baladlar. Siyasi genel grevle kazanlan 17 Ekim'deki ilk zaferin, onlardan arln devrilmesi iin abalarn artrmalarn, mcadeleyi srdrmelerini gerektirdiini gryorlard. Lenin, 17 Ekim Manifestosunu belli bir geici gler dengesinin

Halk Kitapl

Sayfa: 91 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ifadesi sayyordu: Manifestoyu ardan skp alan proletarya ve kyllk, arl devirmek iin henz yeterince gl deildi, - arlk ise, artk bundan byle sadece eski yntemlerle ynetmeye muktedir deildi ve kt zerinde bir yurttalk zgrlkleri ve yasama Dumas vaat etmeye mecbur kalmt. Ekim siyasi grevinin frtnal gnlerinde, arla kar mcadelenin atei iinde ii snf kitlelerinin devrimci yaratc gc, yeni, gl bir silah yaratt-i Temsilcileri Sovyetleri. Btn iletme ve fabrikalarn delegelerinin bir toplants olan i Temsilcileri Sovyetleri, ii snfnn, dnyada o gne kadar grlmemi bir siyasi kitle rgt idi. lk olarak 1905'te ortaya kan Sovyetler, proletarya tarafndan Bolevik Partisi nderliinde 1917'de kurulan Sovyet iktidarnn kendine ald rnektir. Sovyetler, halkn yaratc gcnn yeni devrimci bir biimiydi. Bunlar, yalnzca halkn devrimci kesimleri tarafndan kuruldular ve arln btn yasa ve kurallarn yktlar. arla kar mcadele etmek zere ayaklanan halkn bamsz eyleminin bir ifadesiydiler. Bolevikler, Sovyetleri devrimci iktidarn reym hali olarak gryorlard. Sovyetlerin gcnn ve neminin, tamamen ayaklanmann gcne ve baarsna bal olduu dncesindeydiler. Menevikler ise, Sovyetleri ne devrimci iktidarn reym hali, ne de ayaklanma organ saydlar. Onlar, Sovyetleri, demokratikletirilmi belediye zynetimleri trnden yerel zynetim organlar olarak gryorlard. 13 (26) Ekim 1905'te Petersburg'da btn iletme ve fabrikalarda i Temsilcileri Sovyeti iin seimler oldu. O gece Sovyet'in ilk oturumu yapld. Petersburg'un ardndan hemen Moskova'da da bir i Temsilcileri Sovyeti rgtlendi. Petersburg i Temsilcileri Sovyeti'nin, Rusya'nn en nemli sanayi ve devrim merkezinin, arlk imparatorluunun bakentinin Sovyeti olarak, 1905 devriminde tayin edici bir rol oynamas gerekirdi. Ne var ki Sovyet, kt Menevik nderlii yznden grevlerini yerine getirmedi. Bilindii gibi, o sralar Lenin henz Petersburg'da deildi, hala yurtdnda bulunuyordu. Menevikler Lenin'in yokluundan yararlanp Petersburg Sovyetine girdiler ve onun nderliini ele geirdiler. Bu artlar altnda, Menevik Krustalev, Troki, Parvus ve dierlerinin Petersburg Sovyetinin ayaklanma siyasetine kar kmasn salamalarnda alacak bir yan yoktur. Askerleri Sovyete yaknlatracak ve onlar ortak mcadele iine ekecek yerde bunlar,

Halk Kitapl

Sayfa: 92 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

askerlerin Petersburg'dan uzaklatrlmasn talep ettiler. ileri silahlandracak ve ayaklanmaya hazrlayacak yerde, Sovyet sadece yerinde sayyor ve ayaklanma hazrlklarna kar kyordu. Moskova i Temsilcileri Sovyet'inin devrimde oynad rol ise bambakadr. Moskova Sovyeti, daha varlnn ilk gnnden itibaren tutarl devrimci bir siyaset izledi. Moskova Sovyeti'nde nderlik Boleviklerin elindeydi. Bolevikler sayesinde Moskova'da, i Temsilcileri Sovyeti'nin yansra bir de Asker Temsilcileri Sovyeti ortaya kt. Moskova Sovyeti, silahl ayaklanmann organ haline geldi. Ekim-Aralk 1905 dneminde, bir dizi byk ehirde ve hemen tm ii merkezlerinde i Temsilcileri Sovyetleri kuruldu. Asker ve Bahriyeli temsilcileri Sovyetleri rgtleme ve onlar i Temsilcileri Sovyetleri ile birletirme denemeleri yapld. Baz yerlerde, i ve Kyl Temsilcileri Sovyetleri kuruldu. Sovyetlerin etkisi muazzamd. ou zaman kendiliinden ortaya kmalarna, kesin bir biimden yoksun olmalarna ve bileimlerinin belirsizliine ramen, iktidar organ gibi hareket ediyorlard. Yasal yetkileri olmakszn, basn zgrln gerekletirdiler, 8 saatlik ignn yrrle koydular, halk arlk hkmetine vergi dememeye ardlar. Baz durumlarda, arlk hkmetinin paralarna el koyarak devrimin ihtiyalar iin kullandlar. 5- ARALIK SLAHLI AYAKLANMASI. AYAKLANMANIN YENLGS. DEVRMN GER EKL. BRNC DEVLET DUMASI. IV. (BRLK) PART KONGRES. Ekim ve Kasm 1905 boyunca kitlelerin devrimci mcadelesi muazzam bir gle gelimeye devam etti. i grevleri srd. Kyllerin iftlik sahiplerine kar mcadelesi, 1905 gznde geni boyutlara ulat. Tm lkede kyl hareketi, kazalarn te birinden fazlasn sard. Saratov, Tambov, ernigov, Tiflis, Kutais ve dier baz iller, gerek kyl ayaklanmalarna sahne oldu. Yine de kyl kitlelerinin atlm henz yeterli deildi. Kyl hareketi rgtllkten ve nderlikten yoksundu. Bir dizi kentte -Tiflis, Vladivostok, Takent. Semerkant. Kursk, Suhum, Varova, Kiev, Riga- askerler arasndaki kprdanmalar da artt. Kronstadt'ta ve Sivastopol'daki Karadeniz Filosu'na mensup bahriyeliler

Halk Kitapl

Sayfa: 93 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

arasnda ayaklanmalar ba gsterdi (Kasm 1905). Ama bu ayaklanmalar birbirinden kopuk olduundan, arlk tarafndan bastrld. Ordu ve donanmann tek tek birliklerindeki ayaklanmalara, ounlukla subaylarn gaddar davranlar, kt yemekler (fasulye isyan) vb. vesile oluyordu. Ayaklanan bahriyeli ve askerlerin byk ktlesi henz arlk hkmetini devirme, silahl mcadeleyi enerjik bir biimde srdrme gereini berrak bir biimde kavramamt. Hala haddinden fazla bar ve iyi niyetliydiler; sk sk, ayaklanmann balangcnda tutukladklar subaylar salvermek hatasna dyor, stlerinin verdikleri szlere ve dktkleri dillere kanyorlard. Devrim, silahl ayaklanmann eiine vard. Bolevikler kitleleri ara ve iftlik sahiplerine kar silahl ayaklanmaya aryor, onlara bunun kanlmazln anlatyorlard. Bolevikler dur durak bilmeden silahl ayaklanmay hazrladlar. Askerler ve bahriyeliler arasnda devrimci alma yrtlyor, orduda Parti'nin askeri rgtleri kuruluyordu. Bir dizi ehirde iilerden sava mfrezeleri kuruluyordu; sava mfrezelerinin yeleri silah kullanmay reniyordu. Yurtdnda silah alnmas ve bunlarn gizlice Rusya'ya sokulmas rgtlendi. Silah nakliyatnn rgtlenmesinde nde gelen parti iileri yer aldlar. Kasm 1905'te Lenin Rusya'ya dnd. arn jandarma ve casuslarnn tuzaklarndan gizlenerek, silahl ayaklanma hazrlklarnda dorudan rol ald. Bolevik Novaya Jizn (Yeni Yaam) gazetesindeki makaleleri, Parti'ye gnlk almasnda yol gsteriyordu. Bu dnemde Stalin yolda Trans-Kafkasya'da muazzam bir devrimci alma yrtt. Stalin yolda, Menevikleri, devrim ve silahl ayaklanma dmanlar olarak tehir etti ve iddetle eletirdi. ileri kararl bir biimde otokrasiye kar tayin edici mcadeleye hazrlad. arn Manifestosunun ilan edildii gn, Tiflis'teki bir mitingde Stalin yolda iilere yle diyordu:

Gerekten kazanmak iin neye ihtiyacmz var? eye: Birincisi: silah, ikincisi: silah, ncs: silah ve yine silah!
Aralk 1905'te Finlandiya'nn Tammerfors kentinde Boleviklerin Konferans topland. Bolevikler ve Menevikler, biimsel olarak ayn Sosyal-Demokrat Parti'ye mensup olmalarna ramen, gerekte kendi ayr ynetim merkezlerine sahip iki ayr parti oluturuyorlard. Bu Konferansta Lenin ve Stalin ilk kez ahsen karlatlar. O zamana kadar yazma ve yoldalar araclyla ba srdrmlerdi. Tammerfors Konferans kararlarndan zellikle u ikisi ne

Halk Kitapl

Sayfa: 94 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

karlmaldr: birincisi, fiilen iki partiye blnm olan Parti'nin birliinin yeniden tesisi zerine, ve dieri, Vitte Dumas diye bilinen Birinci Duma'nn boykot edilmesi zerine. O srada Moskova'da silahl ayaklanma balam olduu iin, Lenin'in tavsiyesi zerine Konferans, almalarn hzla bitirdi ve delegeler ayaklanmaya ahsen katlmak zere yerel rgtlerine geri dndler. Ama arlk hkmeti de uyumuyordu. O da tayin edici mcadeleye hazrlanyordu. Japonya ile bar anlamas yaparak arlk hkmeti g durumunu hafifletti ve ii ve kyllerin zerine saldrya geti. Kyl ayaklanmalarnn sarm olduu birok ilde skynetim ilan etti, esir almak yok, mermiyi esirgemeyin gibi hunharca emirler verdi, devrimci hareketin yneticilerini tutuklama ve i Temsilcileri Sovyetlerini datma ferman sald. Bu koullar altnda Moskova Bolevikleri ve onlarn ynettii geni ii kitleleriyle balar olan Moskova i Temsilcileri Sovyeti, silahl ayaklanma hazrln acilen gerekletirme karar ald. 5(18) Aralk'ta Moskova Komitesi, mcadelenin seyri iinde onu ayaklanmaya dntrmek zere, Sovyet'e bir siyasi genel grev ilan etmesi arsnda bulunma karar verdi. Bu karar, iilerin kitle toplantlarnda desteklendi. Moskova Sovyeti, ii snfnn iradesini hesaba katt ve oybirliiyle, siyasi genel grevi balatmaya karar verdi. Moskova proletaryas, ayaklanmaya baladnda, yarsndan fazlas Bolevik olan, bin kadar savadan oluan bir sava rgtne sahipti. Buna ek olarak, Moskova fabrikalarnn bir ounda da sava mfrezeleri vard. Ayaklanmaclarn toplam gc iki bin sava kadard. iler, garnizonu tarafszlatrmay ve bir kesimini kendi saflarna kazanmay umuyorlard. Moskova'da siyasi grev 7 (20) Aralk'ta balad. Ama grevi btn lkeye yayma abalar baarszla urad; grev Petersburg'da yeterince destek bulmad, bu durum, ayaklanmann baar ansn daha bandan azaltt. Nikolayevskaya (imdi Ekim) Demiryolu, arlk hkmetinin elinde kald. Bu hatta trafik kesilmemiti, bu sayede hkmet, ayaklanmay bastrmak iin Petersburg'dan Moskova'ya Muhafz Alaylar gndermeyi baard. Moskovadaki garnizon ise kararszd. iler ayaklanmaya, biraz da garnizondan destek almay umarak balamlard. Ama devrimciler frsat kardlar ve hkmet, garnizondaki huzursuzluun stesinden geldi.

Halk Kitapl

Sayfa: 95 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

9 (22) Aralk'ta Moskova'da ilk barikatlar grld. ok gemeden, ehrin sokaklar barikatlarla doldu. arlk hkmeti topu birliklerini harekete geirdi. Ayaklanmaclarn gcn ok ok aan bir kuvvet toplad. Dokuz gn boyunca birka bin silahl ii kahramanca dvt. arlk hkmeti ayaklanmay ancak Petersburg, Tver ve Bat Blgesinden alaylar getirerek bastrabildi. Ayaklanmann nderleri, mcadelenin arifesinde ksmen tutukland, ksmen de tecrit edildi. Boleviklerin Moskova Komitesi tutukland. Silahl eylem, birbirinden kopuk tek tek semtlerin ayaklanmas biimini ald. Ynetici merkezden mahrum kalan semtler, ehrin btnn kapsayan ortak bir hareket plannn bulunmay yznden, kendilerini esas olarak savunma hareketleriyle snrladlar. Lenin'in daha sonra vurgulad gibi, Moskova ayaklanmasnn zayflnn asl kayna ve yenilgisinin nedenlerinden biri buydu. Ayaklanma, Moskova'nn Kraznaya Preznya semtinde zellikle inat ve acmasz bir karakter tayordu. Buras ayaklanmann esas kalesi ve merkeziydi. Boleviklerin ynetimindeki en iyi sava mfrezeleri burada younlamt. Ama Kraznaya Preznya ate ve klla bastrld, kana buland ve topu ateinin kard yangnlarn alevli nda cayr cayr yand. Moskova ayaklanmas ezilmiti. Ayaklanma sadece Moskova ile snrl kalmad. Baka bir dizi ehir ve ilede de devrimci ayaklanmalar kt. Krasnoyarsk, Motoviliha (Perm), Novorossisk, Sormovo, Sivastopol ve Kronstadt ehirlerinde de silahl ayaklanmalar oldu. Rusya'nn ezilen halklar da silahl mcadele iin ayaa kalktlar. Grcistan'n neredeyse tamamn ayaklanma sard. Ukrayna'nn Don Havzasnda: Gorlovka, Aleksandrovsk ve Lugansk (imdi Voroilovgrad) ehirlerinde byk bir ayaklanma oldu. Letonya'daki mcadele iddetli bir karakter tayordu. Finlandiya'da iiler kendi Kzl Muhafzlarn kurarak ayaklandlar. Ama btn bu ayaklanmalar, tpk Moskova ayaklanmas gibi, otokrasi tarafndan insanlk d bir hunharlkla bastrld. Menevikler ve Bolevikler, Aralk silahl ayaklanmasn farkl deerlendirdiler. Silahl ayaklanmadan sonra, Menevik Plehanov, Partiyi Silaha sarlnmamalyd diye sulad. Menevikler, ayaklanmann gereksiz ve zararl birey olduunu, devrimde onsuz yaplabileceini, silahl ayaklanma ile deil, barl mcadele yntemleriyle baar kazanlabileceini kantlamaya altlar.

Halk Kitapl

Sayfa: 96 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Bolevikler byle bir deerlendirmeyi ihanet olarak damgaladlar. Bolevikler, Moskova silahl ayaklanmasnn deneyiminin, ii snfnn baarl bir silahl mcadele verebileceini sadece dorulam olduu grndeydiler. Plehanov'un Silaha sarlnmamalyd sulamasna Lenin u yant veriyordu:

Tam tersine, silaha daha kararl, daha enerjik ve daha saldrgan bir ekilde sarlnmalyd; kitlelere salt bar bir grevle yetinmenin imkansz olduu, korkusuz ve amansz bir silahl mcadelenin zorunluluu kavratlmalyd. (Lenin Seme Eserler, cilt 3, s. 3401
1905 Aralk ayaklanmas, devrimin doruuydu. Aralk'ta arlk otokrasisi ayaklanmay yenilgiye uratt. Aralk ayaklanmasnn yenilgisinden sonra, devrimin adm adm geri ekilmesine doru bir dn balad. Devrim dalgas, yerini yava yava geri ekilmeye brakt. arlk hkmeti, devrime nihai darbeyi indirmek iin bu yenilgiden yararlanmakta elini abuk tuttu. arlk cellatlar ve zindanc balar kanl ilerine baladlar. Polonya, Letonya, Estonya, Kafkasya ve Sibirya'da cezalandrma seferleri drt bir yan sard. Ama devrim henz ezilmi deildi. iler ve devrimci kyller dve devam ederek yava yava geri ekildiler. Yeni ii kesimleri mcadeleye katld. 1906'da bir milyonun stnde, 1907'de ise 740 000 ii grevlere katld. Kyl hareketi 1906'nn ilk yarsnda arlk Rusya'snn kazalarnn yarsn, ikinci yarsnda bete birini sard. Orduda ve donanmada huzursuzluk srd. arlk hkmeti, devrime kar mcadelesinde tek bana iddet nlemleriyle yetinmedi. iddet nlemleriyle elde ettii ilk baarlardan sonra, yeni, yasa koyucu bir Duma toplayarak devrime yeni bir darbe indirmeye karar verdi. Byle bir Duma'y toplayarak kylleri devrimden koparmay ve bylece devrime son vermeyi umuyordu. Aralk 1905'te arlk hkmeti, Bolevik boykotu sonucu silinip sprlen eski istiari Bulygin Dumasndan farkl olarak, yeni, yasa koyucu bir Duma'nn toplanmasna ilikin bir yasa kard. arln seim kanunu kukusuz anti-demokratikti. Genel seim hakk yoktu. Nfusun yarsndan ounun -rnein kadnlarn ve iki milyonu akn iinin- oy hakk tamamen gaspedilmiti. Seimler eit deildi. Semenler -o zamanlar dendii zere- drt kuryeye ayrlmt: Toprak sahipleri kuryesi (iftlik sahipleri), ehir kuryesi (burjuvazi), kyl kuryesi ve ii kuryesi. Seimler dorudan deil, ok dereceli idi. Fiilen, seimin gizlilii diye birey yoktu.

Halk Kitapl

Sayfa: 97 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Seim yasas, bir avu iftlik sahibi ve kapitaliste, Duma'da, milyonlarca ii ve kyl zerinde ezici bir stnlk salyordu. ar, Duma'dan kitleleri devrimden saptrmak iin yararlanmak istiyordu. O sralarda kyllerin nemli bir blm, Duma araclyla toprak elde edebileceklerine inanyordu. Kadetler, Menevikler ve Sosyal-Devrimciler, ayaklanma olmadan, devrim olmadan, halkn ihtiya duyduu dzenin elde edilebilecei ne srerek iileri ve kylleri aldatyorlard. Bu halk aldatmacasna kar mcadele iinde Bolevikler, Tammerfors Konferans'nda alnan karara uygun olarak, Birinci Devlet Dumas'n boykot taktiini ilan ettiler ve uyguladlar. iler, arla kar mcadeleyi srdrrken, ayn zamanda Parti glerinin birliini, proletarya partisinin birlemesini talep ettiler. Tammerfors Konferans'nn birlik konusundaki nl kararyla silahlanm olan Bolevikler, iilerin bu talebini desteklediler ve Meneviklere, bir birlik kongresi toplanmasn nerdiler. i kitlelerinin basks altnda Menevikler, bu birlemeye boyun emek zorunda kaldlar. Lenin birlemeden yanayd, ama devrim meseleleri konusunda varolan gr ayrlklarn hasralt etmeyecek bir birlemeden yana. Boleviklerle Menevikler arasnda ciddi gr ayrlklar olmadn ispatlamaya alan uzlatrclar (Bogdanov, Krassin ve dierleri), Parti'ye byk zarar verdiler. Uzlatrclara kar mcadele iinde Lenin, Boleviklerin hangi pozisyonlar savunduunu ve birlemenin hangi temel zerinde gerekletiini iilerin aka grmesi iin, Boleviklerin kongreye kendi platformlaryla gelmesini talep etti. Bolevikler byle bir platform hazrladlar ve Parti yelerinin tartmasna sundular. Nisan 1906'da Stockholm'de (sve), RSDP IV. Parti Kongresi Birlik Kongresi- topland. Parti Kongresine, Partinin 57 yerel rgtn temsilen, oy hakkna sahip 111 delege katld. Parti Kongresinde ayrca, ulusal Sosyal-Demokrat partilerin temsilcileri hazr bulundu: Bund'dan , Polonya Sosyal-Demokrat Partisi'nden ve Letonya SosyalDemokrat rgtnden temsilci. Aralk ayaklanmas srasnda ve sonrasnda Bolevik rgtlerin ezilmi olmasndan dolay, yerel rgtlerin hepsi delege gnderememiti. Ayrca Menevikler, 1905'in zgrlk gnlerinde, devrimci Marksizmle hibir ortak yan olmayan ok sayda kk-burjuva aydnn saflarna almlard. Tiflis Meneviklerinin (Tiflis'te pek az sanayi iisi vard) kongreye, proleter rgtlerinin en by olan Petersburg rgt kadar delege gnderdiine iaret etmek yeterlidir. Sonu yle oldu ki, Menevikler Stockholm Kongresinde, sadece nemsiz bir farkla

Halk Kitapl

Sayfa: 98 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


da olsa, ounluu saladlar.

J. V. STALN

Parti Kongresinin bu bileimi, bir dizi sorunda, alnan kararlarn Menevik karakterini belirledi. Bu kongrede sadece biimsel bir birlik saland. znde, Bolevikler ve Menevikler kendi grlerini ve bamsz rgtlerini korudular. IV. Parti Kongresi'nde tartlan en nemli sorunlar, tarm sorunu, gncel durumun ve proletaryann snf grevlerinin deerlendirilmesi, Devlet Dumas'na kar tavr ve rgtsel sorunlard. Menevikler bu kongrede ounlukta olmalarna ramen, iileri kendilerinden itelememek iin, Tzn Parti yeliine ilikin birinci paragrafn, Lenin'in formle ettii biimiyle kabul etmek zorunda kaldlar. Tarm sorununda Lenin, topran milliletirilmesini savundu. Lenin, topran milliletirilmesini ancak devrimin zaferiyle, ancak arln devrilmesinden sonra mmkn gryordu. Bu durumda topran milliletirilmesi, kr yoksullaryla ittifak halindeki proletaryann sosyalist devrime geiini kolaylatracakt. Topran milliletirilmesi, iftlik sahiplerinin btn topraklarnn kyller lehine tazminatsz mlkszletirilmesini (el konmasn = Konfiskation) gerektiriyordu. Bolevik tarm program, kylleri ara ve iftlik sahiplerine kar devrime aryordu. Menevikler farkl bir pozisyonda duruyorlard. Onlar, belediyeletirme programn savunuyorlard. Bu programa gre, iftlik sahiplerinin topraklar kyl topluluklarnn tasarrufuna verilmiyor, hatta kyl topluluklarnn kullanmna bile braklmyor, bilakis belediyelerin (yani yerel zynetimlerin, Zemstvolarn) tasarrufuna veriliyordu. Kyller bu topraklar -her biri gc yettii oranda- kiralayacakt. Menevik belediyeletirme program uzlacyd ve bu nedenle devrime zararlyd. O, kylleri devrimci mcadeleye seferber edemezdi, byk toprak mlkiyetini tamamen yoketme hesab zerine kurulu deildi. Menevik program, devrimi yar yolda durdurmak hesab zerine kuruluydu. Menevikler, kylleri devrim iin seferber etmek istemiyorlard. Parti Kongresi oy ounluuyla Menevik program kabul etti. Menevikler anti-proleter, oportnist zlerini, zellikle gncel durumun deerlendirilmesi zerine ve Devlet Dumas zerine kararn

Halk Kitapl

Sayfa: 99 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

tartlmas srasnda aa vurdular. Menevik Martinov, devrimde proletaryann hegemonyasna aka kar kt. Meneviklere yant veren Stalin yolda, sorunu tm kesinliiyle ortaya koydu:

Ya proletaryann hegemonyas, ya da demokratik burjuvazinin hegemonyas -Parti iinde sorun byledir, gr ayrlklarmz buradadr.
Devlet Dumas'na gelince, Menevikler, kararlarnda, Duma'y devrimin sorunlarn zmenin, halk arlktan kurtarmann en iyi arac olarak vdler. Bolevikler ise Duma'y, arln iktidarsz bir uzants, onun banlarn rten, iine gelmedii an arln frlatp ataca bir rt olarak gryorlard. IV. Parti Kongresi'nde seilen Merkez Komitesi'ne, Bolevik ve alt Menevik girdi. Merkez Yayn Organnn yaz kuruluna yalnz Menevikler seildi. Parti-ii mcadelenin srp gidecei akt. IV. Parti Kongresi'nden sonra Bolevikler ve Menevikler arasndaki mcadele yeniden alevlendi. Biimsel olarak birlemi yerel rgtlerde, Parti Kongresi zerine sk sk iki raportr rapor sunuyordu: biri Bolevik, biri Menevik. ki izginin tartlmas, rgtlerin yelerinin ounluunun, ou durumda Boleviklerden yana kmasyla sonuland. Yaam, Boleviklerin hakl olduunu gittike daha ak kantlad; IV. Parti Kongresi'nde seilen Menevik Merkez Komitesi, oportnizmini ve kitlelerin devrimci mcadelesini ynetmekte kesin yeteneksizliini gittike artan biimde aa vurdu. 1906 yaznda ve gznde, kitlelerin devrimci mcadelesi yeniden canland. Kronstadt ve Sveaborg'da bahriyeli ayaklanmalar oldu, kylln iftlik sahiplerine kar mcadelesi alevlendi. Menevik Merkez Komitesi ise, kitlelerin uymad, oportnist iarlar att. 6- BRNC DEVLET DUMASI'NIN DAITILMASI. KNC DEVLET DUMASI'NIN TOPLANTIYA ARILMASI. V. PART KONGRES. KNC DEVLET DUMASI'NIN DAITILMASI. BRNC RUS DEVRMNN YENLGNN NEDENLER. Birinci Devlet Dumas'nn yeterince uysal olmad grlnce, arlk hkmeti 19o6 yaznda onu datt. Hkmet, halka kar iddet nlemlerini daha da artrd, cezalandrma seferlerinin pogrom faaliyetlerini lkenin her yanna geniletti ve ksa sre iinde kinci Devlet Dumas'n toplantya arma kararn bildirdi. arlk hkmeti

Halk Kitapl

Sayfa: 100 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

besbelli gittike kstahlayordu. Devrimin yavalamakla olduunu grd iin, artk ondan korkmuyordu. Bolevikler, kinci Duma'ya katlma ya da onu boykot etme sorununu zmek zorundaydlar. Boykot derken Bolevikler, genellikle aktif boykotu kastediyorlard, seimlerde oy vermekten kanmak gibi pasif bir tutumu deil. Bolevikler aktif boykotu, arn halk devrimci yoldan arc anayasa yoluna saptrma abalarna kar halk uyarmak iin devrimci bir ara, byle bir abay boa karmann ve arla kar yeni bir halk saldrsn rgtlemenin arac olarak gryorlard. Bulygin Dumas'n boykot deneyimi, boykotun, olaylarn tam anlamyla hak verdii biricik doru taktik olduunu gstermiti. (Lenin, Seme Eserler, cilt 3, s. 386.) Bu boykot baarl olmutu, nk yalnzca halk arc-meruti yolun tehlikesine kar uyarmakla kalmam, bilakis ayn zamanda Duma'y, daha gn n grmek nasip olmadan, datmt. Baarl olmutu, nk devrimin geri ekilmesi srasnda deil, kabaran dalgas srasnda yrtlm ve bu dalgadan destek almt, nk Duma ancak, devrim dalgasnn kabar koullarnda datlabilirdi. Vitte Dumas'n, yani Birinci Duma'y boykot, Aralk ayaklanmasnn yenilgiye uramasndan sonra, arn zafere ulat, yani devrimin gerilemeye balad yolunda elde inandrc kantlar olduu bir srada yrtld.

Ama, diye yazyordu Lenin, elbette ki bu zaferi [arn zaferini -Red.] tayin edici grmek iin o srada hibir sebep yoktu. Aralk 1905 ayaklanmas, devamn, birbirinden kopuk ve ksmi bir dizi askeri ayaklanmalarda ve 1906 yazndaki grevlerde buldu. Vitte Dumas'n boykot iar, bu ayaklanmalar younlatrmak ve genelletirmek iin atlan bir mcadele iaryd. (Lenin, Tm eserler, cilt XII, s. 20, Rusa.)
Vitte Dumas boykotu, bu Duma'nn otoritesini bir hayli sarsmasna ve nfusun bir ksmnn Duma'ya olan inancn zayflatmasna ramen, Duma'nn toplanmasn engelleyemedi; nk daha sonra anlald zere o, devrimin geriledii, geri ekildii sralarda gerekletirilmiti. Bu nedenle 1906 ylnda I. Duma'nn boykot edilmesi baarszlkla sonuland. Lenin, Sol' Komnizm -Bir ocukluk Hastal adl nl brornde bu balantda unlar yazar:

1905'te Boleviklerin 'parlamento'yu boykotu, devrimci proletaryay, olaanst deerli bir siyasi tecrbeyle Halk Kitapl Sayfa: 101 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

zenginletirdi, legal ve illegal, parlamenter ve parlamento-d mcadele biimlerini birletirirken parlamenter mcadele biimlerinden sarf-nazar etmeyi bilmenin bazen yararl, ve evet hatta zorunlu olduunu gsterdi... Boleviklerin 1906 ylnda 'Duma'y boykotu ise, kk ve kolayca giderilir bir hata olmasna ramen, yine de bir hatayd... Tek tek kiiler iin geerli olan, -gerekli deiikliklerle- politika ve partiler iin de geerlidir. Akll olan, hi hata yapmayan deildir. Byle insanlar yoktur ve olamaz da. Akll olan, ok ciddi hatalar yapmayan ve bunlar kolaylkla ve abucak dzeltmeyi bilendir. (Lenin, 'Sol' Komnizm - Bir ocukluk Hastal, Moskova 1940, s. 19.) II. Devlet Dumas'na gelince, Lenin, deien durum ve devrimin gerilemesi karsnda, Boleviklerin Devlet Dumas'n boykot sorununu gzden geirmeleri gerektii grndeydi (Lenin, Seme Eserler, cilt 3, s. 385). Tarih, diye yazyordu Lenin, Duma'nn toplanmasnn, Duma iinde ve Duma evresinde yararl bir ajitasyon gelitirme olana sunduunu; Duma iinde Kadetlere kar, devrimci kylle yaknlama taktiinin mmkn olduunu gstermitir. (Ayn yerde, s. 389.) Tm bunlardan, yalnz, devrim dalgas ykselirken kararllkla, n saflarda saldrmay deil, ayn zamanda, devrim dalgalarnn ykselii getiinde, doru geri ekilmenin nasl gerekletirileceini, en sonuncu olarak geri ekilmeyi, durum deitiinde taktik deitirmeyi; dzensiz biimde deil, rgtl bir ekilde, sknetle, paniklemeksizin geri ekilmeyi, kadrolar dman ateinden kurtarmak iin en kk imkandan yararlanmay, glerini toparlamay, saflarn yeniden dzenlemeyi ve dman zerine yeniden saldrmaya hazrlanmay da bilmek gerektii kyordu. Bolevikler, II. Duma seimlerine katlmay kararlatrdlar. Ama Bolevikler Duma'ya, Menevikler gibi Kadetlerle bir blok halinde organik yasa koyucu alma yapmak iin deil, ondan devrimin karlar iin bir krs olarak yararlanmak amacyla gittiler. Menevik Merkez Komitesi, tam tersine, Kadetlerle seim anlamalar yapma, Kadetleri Duma'da destekleme ars yaptlar, nk onun gznde Duma, arla gem vurma, yeteneindeki yasa koyucu bir organd.

Halk Kitapl

Sayfa: 102 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Parti rgtlerinin ounluu, Menevik Merkez Komitesinin politikasna kar kt. Bolevikler, yeni bir parti Kongresi'nin toplantya arlmasn talep ettiler. 1907 Mays'nda Londra'da V. Parti Kongresi topland. Bu Parti Kongresi srasnda RSDP'nin (ulusal sosyal-demokrat rgtlerle birlikte) 150 000'e yakn yesi vard. Kongrede toplam 336 delege hazr bulundu. Bunlardan 105'i Bolevik, 97'si Menevikti. Geri kalan delegeler, nceki Parti Kongresi'nin RSDP'ne ald ulusal sosyal-demokrat rgtleri Polonyal ve Letonyal Sosyal-Demokratlar ve Bund'u- temsil ediyordu. Troki kongrede kendi orta-yolcu grubunu, yani yar-Menevik ayr bir grup kurmay denedi; fakat onu izleyen kmad. Bolevikler, Polonya ve Letonyallar kendi yanlarna ektikleri iin, Parti Kongresi'nde salam bir ounlua sahiptiler. Parti Kongresi'nde ele alnan en nemli mcadele sorunlarndan biri, burjuva partilerine kar tavr sorunu idi. Daha II. Parti Kongresi'nde, bu sorun etrafnda Boleviklerle Menevikler arasnda bir mcadele yrtlmt. Parti Kongresi, proleter olmayan btn partilerin -Kara Yzler, Oktobristler, Kadetler ve Sosyal-Devrimciler- Bolevik bir deerlendirmesini yapt ve bu partiler karsnda izlenecek Bolevik taktii formle etti. Parti Kongresi, Boleviklerin politikasn onaylad ve hem Kara Yzler Partilerine, -Rus Halk Birlii, monaristler, Birleik Soylular Kurulu hem de 17 Ekim Birliine (Oktobristler), Ticaret ve Sanayi Partisi'ne ve Barl Yenilenme Partisi'ne kar amansz bir mcadele yrtme karar ald. Btn bu partiler, aktan kar-devrimciydiler. Liberal burjuvaziye, Kadet Partisine gelince, Parti Kongresi ona uzlamaz bir tehir mcadelesi yrtlmesini talep etti. Parti Kongresi, Kadet Partisinin sahte, ikiyzl demokratizmini tehir etme ve liberal burjuvazi tarafndan giriilen, kendini kyl hareketinin bana geirme teebbslerine kar mcadele etme talimatn verdi. Narodnik ya da Trudovik denilen partilere gelince (Halk Sosyalistler, Trudovikler Grubu, Sosyal-Devrimciler), Kongre, bunlarn kendilerini sosyalist olarak maskeleme abalarnn tehir edilmesini tavsiye etti. Parti Kongresi ayn zamanda, arla ve Kadet burjuvaziye kar ortak ve ezamanl bir saldr iin bu partilerle -o sralarda bunlar demokratik partiler olduklar ve ky ve ehir kk-burjuvazisinin karlarn dile getirdikleri lde -tek tek anlamalar yapmann caiz

Halk Kitapl

Sayfa: 103 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


olduunu ilan etti.

J. V. STALN

Daha Parti Kongresi'nden nce Menevikler, szmona bir i Kongresi toplanmas nerisiyle gelmilerdi. Meneviklerin plan, hem Sosyal-Demokratlarn, hem Sosyal-Devrimcilerin ve Anaristlerin katlaca bir kongre toplamak yolundayd. Bu i Kongresi, bir tr partisizler partisi, ya da program olmayan bir tr geni kk-burjuva ii partisi kuracakt. Lenin, Meneviklerin bu son derece zararl, SosyalDemokrat i Partisi'ni tasfiye etme ve ii snfnn nc mfrezesini kk-burjuva kitlesi iinde eritme giriimini tehir etti. Menevik i Kongresi iar, Parti Kongresi tarafndan iddetle mahkum edildi. Parti Kongresi'nin almalar iinde sendikalar sorunu zel bir yer tuttu. Menevikler ii sendikalarnn tarafszln savundular, yani Partinin sendikalarda nder bir rol oynamasna kar ktlar. Kongre Meneviklerin nergesini reddetti ve sendikalar zerine Boleviklerin sunduu karar benimsedi. Bu kararda, Partinin sendikalarn ideolojik ve politik nderliini ele geirmesi gerektii belirtiliyordu. V. Parti Kongresi, ii snf hareketi iinde Bolevikler iin byk bir zaferi ifade ediyordu. Ama Bolevikler, bunun balarn dndrmesine izin vermediler, bu baardan sonra yan gelip yatmadlar. Lenin'in onlara rettii bu deildi. Bolevikler, Meneviklerle mcadelenin daha nlerinde durduunu biliyorlard. Stalin yolda, 1907 ylnda kan Bir Delegenin Notlar makalesinde, Parti Kongresinin sonularn yle deerlendirdi:

Tm Rusya'nn ileri iilerinin devrimci SosyalDemokrasi bayra altnda tek bir Tm-Rusya partisinde gerekten birlemesi -Londra Kongresinin anlam budur, bu onun genel karakteridir.
Stalin yolda bu makalesinde, Parti Kongresinin bileimi zerine veriler ortaya koydu. Ortaya kt ki, Bolevik delegeler esas olarak byk sanayi blgelerinden (Petersburg, Moskova, Urallar, Ivanovo-Voznessensk ve dierleri) Parti Kongresine gnderilmilerdi. Menevikler ise Parti Kongresine, kk retimin hakim olduu, zanaatkar iilerin, yar-proleterlerin ar bast yerlerden, ayn ekilde, baz saf krlk blgelerden geliyorlard.

Aikar ki, diyordu Stalin yolda, Parti Kongresinin sonularn toparlayarak, Boleviklerin taktii byk sanayi proleterlerinin taktidir, snf elikilerinin zellikle ak ve snf mcadelesinin zellikle keskin olduu blgelerin taktiidir. Halk Kitapl Sayfa: 104 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Bolevizm hakiki proleterlerin taktiidir. te yandan, Meneviklerin taktiinin daha ziyade zanaatkrlarn ve kyl yar-proleterlerin taktii olduu, snf elikilerinin tam ak olmad ve snf mcadelesinin su yzne kmad blgelerin taktii olduu da ayn lde aikrdr. Menevizm proletaryann yar-burjuva unsurlarnn taktiidir. Rakamlar bunu gstermektedir. (RSDP V. Parti Kongresi Tutana, s. XI ve XII, 1935 Rusa.) ar I. Duma'y dattnda, II. Duma'nn daha uysal olacana inanyordu. Ama bu beklentilerini II. Duma da boa kard. Bunun zerine ar, bu Duma'y da datp, daha snrl bir oy hakk ile, daha uysal olacan umduu bir III. Duma toplamaya karar verdi. Beinci Parti Kongresi'nden ksa sre sonra arlk hkmeti, 3 (16) Haziran darbesi denilen darbeyi gerekletirdi. 3 Haziran 1907'de ar, II. Devlet Dumas'n datt. II. Devlet Dumas'nn sosyal-demokrat fraksiyonunun 65 vekili tutukland ve Sibirya'ya srld. Yeni bir seim yasas karld. ilerin ve kyllerin haklar daha da ksld. arlk hkmeti taarruzunu srdryordu. arln bakan Stolypin, ii ve kyllere kar kanl cellatlk faaliyetini ilerletti. Cezalandrma seferlerinde binlerce devrimci ii ve kyl kuruna dizildi ya da asld. arln zindanlarnda devrimcilere maddi ve manevi ikenceler uyguland. i snf rgtleri, zellikle Bolevikler zellikle hunharca takip ediliyordu. arln hafiyeleri, Finlandiya'da illegal yaayan Lenin'i aryorlard. Aralk 1907'de Lenin byk tehlikeleri gze alarak yeniden yurtdna kmay, gmenlie gitmeyi baard. Stolypin gericiliinin karanlk dnemi balad. lk Rus Devrimi bylece bir yenilgiyle sonuland. Bu yenilgiye yol aan nedenler unlard: 1) Devrimde, hala iilerle kyllerin arla kar salam bir ittifak yoktu. Kyller, iftlik sahiplerine kar mcadele iin ayaklanmlard ve ii snfyla iftlik sahiplerine kar bir ittifaka girmilerdi. Fakat ar devirmeden iftlik sahiplerini devirmenin imkansz olduunu, arn iftlik sahipleriyle elbirlii yaptn henz anlamamlard; kyllerin nemli bir blm hl ara inanyor, arln Devlet Dumas'na umut balyordu. Bu nedenle pek ok kyl, arl devirmek amacyla iilerle ittifak kurmak istemiyordu. Kyller gerek devrimcilerden -Boleviklerden- ok, uzlac Sosyal-Devrimci Partiye

Halk Kitapl

Sayfa: 105 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN
kar

inanyorlard. Bundan dolay kyllerin iftlik sahiplerine mcadelesi yeterince rgtlenmi deildi. Lenin yle diyordu:

... kyller ok dank, ok rgtsz ve ok az saldrgan davrandlar, devrimin yenilgisinin temel nedenlerinden biri budur. (Lenin, Seme Eserler, cilt 3, s. 16.)
2) Kyllerin byk bir ksmnda, arl devirmek iin iilere katlma isteinin eksik olmas, kendini ounlukla niforma giymi kyl ocuklarndan oluan ordunun davranlarnda da gsterdi. arlk ordusunun tek tek baz birliklerinde huzursuzluk ve ayaklanma bagsterdi, fakat askerlerin ounluu ii grevlerini ve ayaklanmalarn bastrmakta hl ara yardm ediyordu. 3) iler de yeterince oybirliiyle davranmyorlard. i snfnn ileri kollar, 1905 ylnda kahramanca bir devrimci mcadeleyi gelitirdiler. Daha geri kalm kesimler -en az sanayilemi illerin iileri ve krlk alanlarda yaayan iiler- eyleme daha yava katldlar. Onlarn devrimci mcadeleye katlmalar zellikle 1906'da glendi, ama bu srada ii snfnn nc mfrezesi byk lde zayflatlmt. . 4) i snf, devrimin nder gc, ana gcyd, fakat ii snf partisinin saflarnda gerekli birlik ve dayanma yoktu. RSDP -ii snfnn partisi- iki gruba blnmt: Bolevikler ve Menevikler. Bolevikler tutarl bir devrimci izgi uyguluyor ve iileri, arl devirmeye aryorlard. Menevikler ise uzlac taktikleriyle devrimi kstekliyor, iilerin nemli bir blmnn kafasn kartryor, ii snfn blyorlard. Bu yzden, iiler devrimde daima tek adammasna davranmadlar, ve saflarnda hala birlik olmayan ii snf, devrimin gerek nderi haline gelemedi. 5) 1905 devrimini bastrmada arlk otokrasisine Bat Avrupal emperyalistler yardm ettiler. Yabanc kapitalistler, Rusya'da yatrdklar sermayelerinin ve elde ettikleri byk karlarnn bana birey gelmesinden korkuya kaplmlard. stelik, Rus devriminin zafere ulamas halinde dier lkelerin iilerinin de devrim iin ayaklanacandan korkuyorlard. Bu nedenle Bat Avrupa emperyalistleri, cellat arn yardmna kotular. Fransz bankaclar, devrimi bastrmak iin ara byk bir kredi atlar. Alman Kayzeri, Rus arna mdahale yoluyla yardmda bulunmak zere binlerce kiilik bir orduyu hazr bekletiyordu. 6) 1905 Eyll'nde Japonya ile yaplan bar ar iin nemli yardm oldu. Savata alnan yenilgi ve devrimin tehdit edici gelimesi, ar bir an nce bar anlamas imzalamaya zorlad. Savata alnan

Halk Kitapl

Sayfa: 106 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


yenilgi arl salamlatrd. zayflatmt. Bar anlamas,

J. V. STALN
arn durumunu

Halk Kitapl

Sayfa: 107 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

KISA ZET
Birinci Rus Devrimi, lkemizin gelimesinde tm bir tarihi aamay oluturur. Bu tarihi aama iki dnemden oluur. Devrim dalgasnn kabarmakta olduu, Ekim'deki siyasi genel grevden, Aralk'taki silahl ayaklanmaya ykseldii, bu arada Manurya sava alanlarnda yenilgiye uratlm olan arn zayflndan yararlanarak Bulygin Dumas'n silip sprd ve ardan taviz stne taviz kopard birinci dnem; ve Japonya ile bar yaptktan sonra kendini toparlayan arn, liberal burjuvazinin devrim korkusundan yararland, kyllerin kararszlndan yararland, onlarn nne Vitte Dumas diye bir lokma att ve ii snfna ve devrime kar taarruza getii ikinci dnem. Devrimin ksa yl iinde (1905-1907), ii snf ve kyllk, bar iinde geen otuz yllk olaan gelimede edinemeyecekleri derecede zengin deneyimlerle dolu bir siyasi eitimden getiler. Devrimin birka yl, onlarca yllk bar gelimenin aa karamayaca birok eyi aydnlatt. Devrim, arln halkn yeminli dman olduunu, arln kamburunun ancak mezarda dzelebileceini aka gsterdi. Devrim, liberal burjuvazinin halk ile deil, ar ile bir ittifak peinde kotuunu, onun kar-devrimci bir g olduunu ve onunla anlamann halka ihanetle ayn ey olduunu gsterdi. Devrim, burjuva-demokratik devrimin nderinin ancak ii snf olabileceini yalnzca onun, liberal Kadet burjuvaziyi kenara itme, kyll onun etkisinden kurtarma, iftlik sahiplerinin kkn kazma. devrimi sonuna kadar gtrme ve sosyalizmin yolunu ama yeteneinde olduunu gsterdi. Son olarak devrim, emeki kyllerin, yalpalamalarna ramen, ii snf ile bir ittifaka girebilecek biricik ciddi g olduunu gsterdi. Devrim srasnda RSDP iinde birbirine taban tabana zt iki izginin mcadelesi sryordu: Boleviklerin izgisi ve Meneviklerin izgisi. Bolevikler, devrimin gelitirilmesi, arln silahl ayaklanma ile devrilmesi, ii snfnn hegemonyas, Kadet burjuvazinin tecrit edilmesi,

Halk Kitapl

Sayfa: 108 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kyllkle ittifak, iilerin ve kyllerin temsilcilerinden bir geici devrimci hkmet kurma, devrimi muzaffer sona kadar gtrme rotasn tutmulard. Menevikler ise, tam tersine, devrimin nn alma rotasn tutmulard. arl ayaklanmayla devirme yerine reformdan geirip iyiletirmeyi, proletaryann hegemonyas yerine liberal burjuvazinin hegemonyasn, kyllkle ittifak yerine Kadet burjuvazi ile ittifak, geici devrimci hkmet yerine lkenin devrimci glerinin merkezi olarak Devlet Dumas'n neriyorlard. Bylece Menevikler uzlamacln batana gmldler, ii snf zerindeki burjuva etkisinin arac ve burjuvazinin ii snf ierisindeki gerek ajanlar haline geldiler. Bolevikler, Parti iindeki ve lkedeki biricik devrimci-Marksist g olduklarn kantladlar. Bu kadar ciddi gr ayrlklarndan sonra, RSDP'nin, Boleviklerin Partisi ve Meneviklerin Partisi olmak zere fiilen iki partiye ayrlmas anlalrdr. IV. Parti Kongresi, parti iindeki fiili durumu hibir ekilde deitirmedi. Partinin biimsel birliini sadece korudu ve birazck pekitirdi. V. Parti Kongresi, Parti'nin gerekten birletirilmesi dorultusunda ileriye doru bir adm att, bu birleme Bolevizmin bayra altnda oldu. Devrimci hareketin sonularn toparlayan V. Parti Kongresi, Meneviklerin izgisini uzlac bir izgi olarak mahkum etti ve Boleviklerin izgisini devrimci-Marksist izgi olarak onaylad. Bylece, Birinci Rus Devriminin tm seyrinin dorulam olduu eyi bir kez daha dorulad. Devrim, Boleviklerin, durum gerektirdiinde saldrmay bildiklerini, n saflarda saldrmay ve tm halk taarruza kaldrmay rendiklerini gsterdi. Ama devrim ayrca, Boleviklerin, durum elverisiz bir nitelie brndnde, devrim gerilemeye baladnda dzgn bir ekilde geri ekilmeyi de bildiklerini; Boleviklerin, panik ve karkla yer vermeksizin, kadrolarn koruyarak, glerini toplayarak doru bir ekilde geri ekilmeyi ve yeni duruma uygun olarak saflarn yeniden dzenledikten sonra dmana kar yeniden saldrya gemeyi rendiklerini gsterdi. Doru saldrmak bilinmezse, dman yenilemez. Yenilgiye uranldnda, panie ve karkla kaplmakszn, geri ekilmeyi doru uygulamay bilmeksizin, hezimete uramaktan kanlamaz.

Halk Kitapl

Sayfa: 109 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

DRDNC BLM

STOLYPN GERCL DNEMNDE MENEVKLER VE BOLEVKLER BOLEVKLERN BAIMSIZ BR MARKSST PART KURMASI (1908 - 1912)

1- STOLYPN GERCL. AYDINLARIN MUHALF KESMLERNDE ZLME. YOZLAMA ELMLER. PARTL AYDINLARIN BR KISMININ MARKSZM DMANLARININ KAMPINA GE VE MARKSZMN TEORSN REVZE ETME GRMLER. LENNN MATERYALZM VE AMPROKRTSZM KTABINDA REVZYONSTLERLE HESAPLAMASI VE MARKSST PARTNN TEORK TEMELLERN SAVUNMASI. II. Devlet Dumas 3 (16) Haziran 1907'de arlk hkmeti tarafndan datld. Tarihte bu olay 3 Haziran Hkmet darbesi diye anlr. arlk hkmeti III. Devlet Dumas'na seimler iin yeni bir yasa kard ve bylece, yeni yasalarn ancak Duma'nn onayyla karlmasn

Halk Kitapl

Sayfa: 110 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

art koan 17 Ekim 1905 manifestosunu kendisi inemi oldu. II. Duma'daki Sosyal-Demokrat fraksiyonun yeleri mahkemeye verildiler; ii snfnn temsilcileri, krek cezasna ve srgne mahkum edildiler. Yeni seim yasas, Duma'da iftlik sahiplerinin, ticaret ve sanayi burjuvazisinin temsilcisi saysn olduka artracak biimde tasarlanmt. Ayn zamanda, zaten az olan ii ve kyl temsilci says eskisine gre birka kat azald. III. Duma, bileimi itibariyle bir Kara Yzler ve Kadetler Dumas'yd. Toplam 442 temsilciden 171'iSac (Kara Yzler), 113' Oktobrist ve ayn soydan gruplarn yeleri, 101'i Kadet ve onlara yakn gruplarn yeleri, 13' Trudovik ve 18'i Sosyal-Demokratt. Saclar, (Duma'nn sa tarafndaki sralar igal ettikleri iin onlara byle deniyordu) iilerin ve kyllerin en kt dmanlarnn kyl hareketinin bastrlmasnda kylleri kitle dayana eken ve onlar kurunlatan ar gerici iftlik sahiplerinin, feodal toprak aalarnntemsilcileriydi, Yahudi katliamlarnn, gsteri yapan iilere kar saldrlarn, devrim srasnda toplant yaplan yerlerin yaklmasnn rgtleyicileriydi. Saclar, emeki halkn en insafsz biimde ezilmesinden, arn snrsz iktidarndan yana ve arn 17 (30) Ekim 1905 tarihli Manifestosuna karydlar. Oktobrist Parti, dier adyla 17 Ekim Birlii, Duma'da Saclara ok yaknd. Oktobristler, byk sanayi sermayesinin ve iftliklerini kapitalist biimde ileten byk iftlik sahiplerinin karlarn temsil ediyorlard. (1905 Devriminin banda, Kadet Partisi mensubu ok sayda byk iftlik sahibi, Oktobristlerin safna geti.) Oktobristleri Saclardan ayran tek ey ,17 Ekim Manifestosunu, sadece szde kalmak zere, kabul etmeleriydi. Oktobristler, arlk hkmetinin hem i hem de d politikasn tamamen destekliyorlard. Kadetler (ya da Anayasal-Demokratik Parti), III. Duma'da, I. ve II. Duma'dakinden daha az sandalyeye sahipti. Bu, iftlik sahiplerinin oylarnn bir ksmnn Kadetlerden Oktobristlere gemi olmasyla aklanr. III. Duma'da Trudovikler adyla bilinen saysal olarak zayf bir kk burjuva demokratlar grubu temsil ediliyordu. Trudovikler, Duma'da Kadetlerle ii demokrasisi (Bolevikler) arasnda yalpalyorlard. Lenin Trudoviklerin, Duma'da ok zayf olmalarna ramen, kitleleri, kyl kitlelerini temsil ettiklerine iaret etti. Trudoviklerin Kadetlerle ii demokrasisi arasnda yalpalamas, kk mlk sahiplerinin snfsal durumlarnn kanlmaz sonucuydu. Lenin,

Halk Kitapl

Sayfa: 111 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Bolevik temsilcilerin, ii demokrasisinin nne zayf kk-burjuva demokratlara yardm etmek, onlar liberallerin etkisinden koparmak, demokratik kamp yalnz Saclara kar deil, kar-devrimci Kadetlere kar da birletirmek grevini koydu (Lenin, Tm Eserler, cilt XV, s. 623.) Gerek 1905 Devrimi srasnda gerekse de zellikle devrimin yenilgisinden sonra, Kadetlerin gittike artan lde kar-devrimci bir g olduu grld. Demokratik maskelerinden gittike syrlarak, gerek monaristler, arln savunucular olarak davrandlar. 1909 ylnda Kadet kampndan bir grup nl yazar, Vekhi (aret Talar) adn tayan bir derleme yaynlad; burada Kadetler, burjuvazi adna arla, devrimi ezdii iin kranlarn sundular. arln kam ve daraac hkmeti nnde dalkavuklaan ve yaltaklanan Kadetler, bu kitapta aktan aa, sngleri ve zindanlaryla halkn fkesinden bizi (liberal burjuvaziyi) tek bana koruyan bu hkmeti kutsamalyz dediler. II. Devlet Dumas datlp Duma'daki Sosyal-Demokrat fraksiyonun ii bitirildikten sonra arlk hkmeti, canla bata proletaryann siyasi ve iktisadi rgtlerini ykmaya giriti. Zindanlar, kaleler ve srgn yerleri, devrimcilerle tka basa doluydu. Devrimciler hapishanelerde vahice dvlyor, eziyet ve ikence gryorlard. Kara Yzler terr gemi az ya almt. arln bakan Stolypin, lkeyi daraalaryla doldurdu. Binlerce devrimci idam edildi. O sralar kemende Stolypin Kravat deniyordu. ilerin ve kyllerin devrimci hareketini ezerken arlk hkmeti tek bana iddet nlemleriyle, cezalandrma seferleriyle, kuruna dizmelerle, hapis ve krek cezalaryla yetinemezdi. arlk hkmeti, kylln ar babacmza saf inancnn gittike kaybolduunu telala gryordu. Bu yzden byk bir manevraya bavurdu ve ok saydaki ky burjuvazisi -Kulaklar- snf iinde krda kendine salam bir destek yaratma planm kotard. 9 (22) Kasm 1906'da Stolypin, kyllerin ky topluluklarndan ayrlp mnferit iftlikler (utor) kurmasna imkan veren yeni bir toprak kanunu kard. Stolypin'in toprak kanunu, topran ortaklaa kullanm sistemini ykt. Kyller, kendi paylarn zel mlk olarak ellerine almaya, ky topluluundan ayrlmaya davet edildiler. Artk, eskiden satma haklar olmad paylarn satabileceklerdi. Ky topluluu, ky topluluundan ayrlan kylye btn bir para toprak (utor, yani mnferit iftlik, otrup, yani mnferit arazi) gstermekle ykmlendirildi.

Halk Kitapl

Sayfa: 112 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Zengin kyller, Kulaklar, bylece iktisaden zayf kyllerin topran yok pahasna kapatmak imkanna sahip oldular. Bu yasann karlmasndan sonraki birka yl iinde, iktisaden zayf bir milyonun zerinde kyl, topran tamamen kaybetti ve ykma urad. ktisaden zayf kyllerin topraktan srlmesiyle, Kulaklara ait mnferit iftliklerin ve mnferit arazilerin says gittike artt. Bunlar bazen, byk kapsaml cretli tarm emei -yanama- kullanan muntazam iftliklerdi. Hkmet, kylleri, ky topluluunun en iyi topraklarm mnferit iftlik sahiplerine, Kulaklara ayrmaya zorluyordu. Kyllerin kurtuluu srasnda, iftlik sahipleri, kyllerin topraklarn yamalamlard; imdi de Kulaklar en iyi parselleri alarak ve yoksul kyllerin paylarn yok pahasna kapatarak, ky topluluunun topraklarn yamalamaya baladlar. arlk hkmeti, toprak almalar ve mnferit iftliklerini donatmalar iin Kulaklara byk miktarda kredi at. Stolypin, Kulaklar kk iftlik sahipleri, arlk otokrasisinin sadk savunucular yapmak istiyordu. Sadece 1906-1915 arasndaki dokuz ylda, iki milyonu akn kyl ailesi, ky topluluklarndan ayrld. Stolypin rejimi, az toprakl ve yoksul kyllerin durumunu daha da ktletirdi. Kylln farkllamas daha da derinleti. Kyllerin mnferit Kulak iftilerle atmas balad. Ayn zamanda kyllk, arlk hkmeti ve iftlik sahipleri-Kadet Devlet Dumas varolduka, iftlik sahiplerinin topraklarna asla sahip olamayacaklarn kavramaya baladlar. ok sayda Kulak iftlii kurulduu sralarda (1907-1909), kyl hareketi balangta biraz tavsad, fakat ok gemeden, 1910-1911'de ve daha sonra, ky topluluu yeleri ile mnferit iftiler arasndaki atmalar temelinde, iftlik sahiplerine ve mnferit Kulak iftilere kar kyl hareketi glendi. Devrimden sonra sanayide de nemli deiiklikler oldu. Sanayideki younlama, yani iletmelerin bymesi ve sanayiin gittike glenen kapitalist gruplarn elinde toplanmas daha da hzland. Daha 1905 Devriminden nce kapitalistler, lkede meta fiyatlarn artrmak ve elde edilen an karlar, ihracat destekleyip d pazarlara ucuz mal yollayarak bu pazarlar ele geirmek amacyla ihracat tevik fonuna aktarmak iin birlikler kurmaya balamlard. Bu kapitalist birliklere (tekellere), trstler ve sendikalar deniyordu. Devrimden sonra kapitalist

Halk Kitapl

Sayfa: 113 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

trstlerin ve sendikalarn says daha da artt. Byk bankalarn says da artt ve sanayideki rolleri daha da nem kazand. Rusya'ya yabanc sermaye ak glendi. Bylece Rusya'da kapitalizm, gittike tekelci, emperyalist bir kapitalizm haline geldi. Birka yllk bir durgunluktan sonra sanayi yeniden canlanmaya balad: Kmr, maden, petrol, tekstil ve eker retimi artt. Tahl ihracat byk boyutlara ulat. Rusya o sralarda sanayi alannda belli bir ilerleme kaydettiyse de, Bat Avrupa ile karlatrldnda eskisi gibi hala geri ve yabanc kapitalistlere bal bir lke olma durumunu koruyordu. Rusya henz makineler ve takm tezgahlar retmiyordu -bunlar yurtdndan getiriliyordu. Otomobil ya da kimya sanayii yoktu; suni gbre retimi de yoktu. Rusya, silah sanayiinde de dier kapitalist lkelerden geri kalmt. lkenin geri kalmlnn bir gstergesi olarak Rusya'daki maden tketiminin dk seviyesine iaretle Lenin, yle diyordu:

Kyllerin kurtuluundan sonraki yarm yzylda Rusya'da demir tketimi be katna kmtr; ama Rusya hala inanlmaz ve ei grlmedik derecede geri, sefalet iinde ve yar-barbar bir lkedir; modern retim aletleriyle o kadar kt donatlmtr ki, elinde ngiltere'nin retim donatmnn en fazla drtte biri, Almanya'nn bete biri ve Amerika'nn onda biri bulunmaktadr. (Lenin, Tm Eserler, cilt XVI, s. 543, Rusa.)
Rusyann iktisadi ve siyasi geriliinin dolaysz sonularndan biri, hem Rus kapitalizminin hem de bizzat arln Bat Avrupa kapitalizmine bamllyd. Bu durum ifadesini, sanayiin kmr, petrol, elektro sanayii ve metalurji gibi en nemli dallarnn yabanc sermayenin elinde bulunmasnda, ve arlk Rusyas'nn hemen hemen btn makineleri, tm sanayi donatmn yurtdndan ithal etmek zorunda olmasnda buluyordu. Bu durum ifadesini, kleletirici d borlarda buluyordu. Bu borlarn faizini demek iin arlk, her yl halktan yz milyon ruble szdryordu. Bu durum ifadesini, Rusya'nn mttefikleriyle imzalad ve arlk hkmetini sava halinde emperyalist cephelerde mttefikleri

Halk Kitapl

Sayfa: 114 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

desteklemek ve ngiliz-Fransz kapitalistlerinin muazzam karlarn korumak iin milyonlarca Rus askeri yollamakla ykml klan gizli anlamalarda buluyordu. Stolypin gericilii yllar iin, jandarmann ve polisin, arlk ajanlarnn ve Kara Yzler etelerinin ii snfna vahice saldrlar zellikle karakteristikti. Ama iileri iddet nlemlerine maruz brakan, yalnzca arn beslemeleri deildi. Bu bakmdan fabrikatrler ve baca baronlarnn hi onlardan aa kalr yan yoktu, bunlar sanayi durgunluu ve artan isizlik yllarnda ii snfna kar saldrlarn zellikle glendirdiler. Fabrika sahipleri, iileri kitle halinde iten artyor (Iokavt), grevlere aktif katlan snf bilinli iilerin kara listelerini tutuyorlard. Bir kimse bir kez kara liste ye ya da kara kitapa girdi mi, bulunduu sanayi dalndaki fabrikatrler birliine ye olan hibir iyerinde ie alnmazd. cret hadleri daha 1908'de yzde 10-15 drld. gn her yerde 10 ya da 12 saate karld. Soyguncu para cezalar sistemi yeniden dalbudak sald. 1905 Devriminin yenilgisi, devrimin yol arkadalar arasnda zlme ve yozlamaya yolat. zlme ve yozlama eilimleri, aydnlar iinde zellikle glendi. Devrim dalgasnn frtnal kabar srasnda burjuva evrelerinden gelip devrim saflarna katlan yol arkadalar, gericilik gnlerinde Partiyi terkettiler. Bunlarn bir kesimi devrimin ak danmanlarnn kampna geti, bir baka kesimi, ii snfnn ayakta kalabilmi olan legal derneklerinde mevzilenip, proletaryay devrim yolundan saptrmak, proletaryann devrimci partisini gzden drmek gayretine giritiler. Devrimi terkeden yol arkadalar, kendilerini gericilie uydurmaya, arlkla barmaya gayret ettiler. arlk hkmeti, devrimin yenilgisinden yararlanarak, devrimin en korkak ve karc yol arkadalarn ajan-provokatr kaydetti. Bu aalk dnekler, arlk Okhrana'snn ii-ve Parti rgtlerine gnderdii bu provokatrler, buralarda hafiyelik hizmeti yaptlar ve devrimcileri ele verdiler. Kar-devrimin saldrs, ideolojik cephede de balad. Sahneye Marksizmi eletiren, onun iini bitiren, devrime kara alan ve onu alaya alan, ihaneti ycelten, kiiye tapna maskesi altnda cinsel taknlklar ge karan bir sr moda yazar kt. Felsefe alannda, Marksizmi eletirme, revizyondan geirme abalar artt; sahte bilimsel teorilerin rts altnda, her trl dini akmlar ortaya kt. Marksizmi eletirmek moda oldu.

Halk Kitapl

Sayfa: 115 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Btn bu baylar, trl renklerine ramen, bir ortak hedef gdyorlard: kitleleri devrimden saptrmak. Yozlama eilimleri ve inanszlk, Partili aydnlarn, kendilerini Marksist sayan fakat hibir zaman salam Marksist olamayan bir kesimini de sard. Bunlar arasnda, (1905'te Boleviklerden yana olan) Bogdanov, Bazarov, Lunaarski ile, (Menevik) Yukevi ve Valentinov gibi yazarlar da vard. Bunlar eletirilerini ayn zamanda Marksizmin felsefi-teorik temellerine, yani diyalektik materyalizme kar, ve onun bilimsel-tarihsel temellerine, yani tarihi materyalizme kar ynelttiler. Bu eletiri, allagelen eletirilerden u farkla ayrlyordu ki, aka ve drste deil, fakat gizli ve ikiyzl bir biimde, Marksizmin en nemli pozisyonlarn savunma maskesi altnda yrtlyordu. Biz znde Marksistiz, diyorlard bunlar, ama Marksizmi iyiletirmek, onu baz temel tezlerinin yknden kurtarmak istiyoruz. Ama gerekte onlar Marksizme dmandlar, nk Marksizme dmanlklarn riyakarca inkardan gelmelerine ve ikiyzlce kendilerine Marksist pozu vermelerine ramen, Marksizmin teorik temellerini ykmaya abalyorlard. Bu ikiyzl eletirinin tehlikesi, sade parti yelerini aldatma hesab zerine kurulmu olmasnda ve onlar yanltabileceinde yatyordu. Ve Marksizmin teorik temellerini ykmaya ynelik bu eletiri ne kadar ikiyzl yrtlrse, parti iin o kadar tehlikeli hale geliyordu, nk Partiye ve devrime kar at genel seferberliinde gericilikle o lde sk kaynayordu. Marksizme srt eviren aydnlarn bir blm, yeni bir din kurulmasn vaaz etmeye balayacak kadar ileri gitti (Tanr arayclar ve Tanr yapclar). Marksistlerin nnde, Marksizmin teorisi sorunlarnda yozlam bu aydnlara hak ettikleri cevab verme, bunlarn yzndeki maskeyi yrtp onlar bir gzel tehir etme ve bylece Marksist Partinin teorik temellerini savunma ertelenemez grevi duruyordu. Kendilerini Marksizmin nl teorisyenleri sayan Plehanov ve Menevik dostlarnn bu grevi stlenmeleri beklenebilirdi. Ama onlar, tefrika-eletiri trnden nemsiz birka makaleyle meseleyi geitirmeyi ve ardndan meydan terketmeyi tercih ettiler. Sz edilen grevi Lenin, 1909'da kan nl kitab Materyalizm ve Ampiriokritisizmde yerine getirdi.

Alt aydan ksa bir zaman iinde, esas olarak, hatta neredeyse yalnzca diyalektik materyalizme saldrlardan oluan drt kitap kt. Bunlarn iinde en nde, Bazarov, Bogdanov, Lunaarski, Berman, Hellfond, Yukevi ve Halk Kitapl Sayfa: 116 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Suvorov'un yazlarndan derlenen 'Marksist Felsefe zerine (?kar denseydi daha doru olurdu) Denemeler'i (Petersburg 1908) gelir; sonra Yukevi'in 'Materyalizm ve Eletirel Gerekilik'i; Berman'n 'ada Bilgi Teorisi Inda Diyalektik'i, Valentinov'un 'Marksizmin Felsefi Yaps'... Siyasi grlerinde keskin ayrlklar olmasna karn, btn bu kiiler, diyalektik materyalizme duyduklar kinde birlemilerdir, ve yine de felsefede Marksist olduklarn ne srmektedirler! Engels'in diyalektii 'mistik'tir, diyor Berman. Bazarov, sanki kendiliinden anlalr bireymi gibi, Engels'in grleri 'eskimitir' diye geliigzel atyor -ve materyalizm, 'ada bilgi teorisi'ni, 'modern felsefe'yi (ya da 'modern pozitivizm'i), yani '20. yzyln doa bilimleri felsefesi'ni bbrlenerek kendilerine tank gsteren bu gzpek savalarmz tarafndan bylece rtlm oluyor. (Lenin, Materyalizm ve Ampiriokritisizm, Moskova 1935, s. 1.) Arkadalarn -felsefede revizyonistleri- hakl karmak kaygsyla: Belki yanlyoruz, ama aryoruz, diyen Lunaraski'ye cevabnda, Lenin yle yazyordu:

Kendi payma, ben de, felsefede 'arayanlar'dan biriyim. Daha akas: bu notlarda, Marksizm kl altnda, bize, bilmem hangi tutarsz, karmakark, gerici eyi sunan kiilerin nerede yollarn ardklarn aratrmay kendime grev edindim. (Ayn yerde, s. 3.)
Ama aslnda Lenin'in kitab bu mtevazi grevin snrlarn ok at. nk gerekte Lenin'in bu kitab, yalnzca Bogdanov, Yukevi, Bazarov ve Valentinov ile, yazlarnda Marksist materyalizme kar ince ve cilal bir idealizm sunmaya abalayan, onlarn felsefe retmenleri Avenarius ve Mach'n eletirisinden ibaret deildir. Lenin'in kitab ayn zamanda, Marksizmin teorik temellerinin -diyalektik ve tarihi materyalizmin- bir savunusu ve bilimin, zellikle doa bilimlerinin tm bir tarihi dnem boyunca, Engels'in lmnden Lenin'in Materyalizm ve Ampiriokritisizminin kna kadar geen dnem boyunca kefettii nemli bir zsel hereyin materyalist bir genellemesidir. Bu kitapta Rus ampiriokritiklerini ve onlarn yabanc retmenlerini esasl bir ekilde eletirdikten sonra Lenin, felsefi-teorik revizyonizme kar u sonulara varr: 1) Gittike daha incelen bir Marksizm kalpazanl, antimateryalist retilerin gittike daha byk bir incelikle Marksist olarak

Halk Kitapl

Sayfa: 117 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

tantlmalar -ite politik ekonomide olduu gibi taktik sorunlarda ve bir btn olarak felsefede modern revizyonizmi karakterize eden ey budur:' (Ayn yerde, s. 345.) 2) Mach ve Avenarius'un, almaktadr. (Ayn yerde, s. 375.) okulu, idealizme doru yol

3) Bizim Machlarmz, derinlemesine idealizme batmlardr. (Ayn yerde, s. 363.) 4) Ampiriokritisizmin bilgi-teorik skolstiinin gerisinde, felsefedeki taraflarn mcadelesinin, son tahlilde, modern toplum'daki dman snflarn eilim ve ideolojilerini yanstan bir mcadele olduunu saptamadan edemeyeceiz. (Ayn yerde, s. 376.) 5) Ampiriokritisizmin nesnel, snfsal rol, tamamyla, genelde materyalizme, ve zelde de tarihsel materyalizme kar yrttkleri savata fideistlere hizmet etmekten ibarettir. (Ayn yerde, s. 576.) 6) Felsefi idealizm... papazcla giden bir yoldur. (Ayn yerde, s. 84.) Lenin'in kitabnn Partimizin tarihindeki muazzam nemini takdir edebilmek ve Stolypin gericilii dneminin her renkten ve soydan revizyonistlerine ve soysuzlarna kar hangi teorik zenginlii koruduunu anlamak iin, ksaca da olsa, diyalektik ve tarihi materyalizmin temellerini kavramak gerekir. Diyalektik materyalizm ve tarihi materyalizm, Komnizmin teorik temelini, Marksist Partinin teorik temellerini oluturduu iin, bu bir o kadar daha gereklidir, bu temelleri bilmek ve dolaysyla kendine maletmek ise Partimizin her aktif savasnn vazifesidir. O halde: 1) Diyalektik materyalizm nedir? 2) Tarihi materyalizm nedir? 2 - DYALEKTK VE TARH MATERYALZM ZERNE Diyalektik materyalizm, Marksist-Leninist partinin dnya grdr. Bu dnya grne diyalektik materyalizm denir, nk doru grnglerine yaklam, doa grnglerini inceleme yntemi, bu grngleri bilme yntemi diyalektiktir, ve doa grnglerini yorumlay, onlar kavray, teorisi ise materyalisttir.

Halk Kitapl

Sayfa: 118 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Tarihi materyalizm, diyalektik materyalizmin nermelerinin, toplumsal yaamn incelenmesine geniletilmesi, diyalektik materyalizmin nermelerinin toplum yaamnn grnglerine, toplumun ve toplum tarihinin incelenmesine uygulanmasdr. Diyalektik yntemlerini karakterize ederken, Marx ve Engels genellikle Hegel'den, diyalektiin temel zelliklerini formle eden filozof olarak szederler. Ama bu, Marx ve Engels'in diyalektiinin Hegel diyalektii ile zde olduu anlamna gelmez. Gerekte Marx ve Engels, Hegel diyalektiinden sadece onun rasyonel ekirdeini aldlar, Ama Hegel'in idealist kabuunu bir kenara attlar ve modern bilimsel bir biim vererek diyalektii daha da gelitirdiler.

Benim diyalektik yntemim, diyor Marx, temeli itibariyle Hegel'inkinden yalnz farkl deil, ona taban tabana zttr. Hegel iin, 'ide' ad altnda hatta bamsz bir zneye dntrd dnme sreci, gerek olann yaratcsdr ve gerek olan, 'ide'nin yalnzca d grnmn oluturur. Bende ise, tam tersine, dnsel olan, insan zihni tarafndan yanstlan ve tercme edilen maddiyattan baka birey deildir. (Karl Marx, Kapitalin birinci cildinin ikinci basksna sonsz.)
Materyalizmlerini karakterize ederken, Marx ve Engels genellikle Feuerbach'tan, materyalizme yeniden tam hakkn veren filozof diye szederler. Ama bu, Marx ve Engels'in materyalizminin, Feuerbach'n materyalizmi ile zde olduu anlamna gelmez. Gerekte Marx ve Engels, Feuerbach'n materyalizminden sadece onun temel ekirdeini aldlar, onu bilimsel-felsefi bir materyalizm teorisi haline gelitirdiler ve onun idealist ve dini-ahlaki yklerini attlar. Bilindii gibi Feuerbach, aslnda bir materyalist olmasna ramen, materyalizm adna kar kyordu. Engels birok kez, materyalist 'temel'ine ramen, Feuerbach'n geleneksel idealist zincirlere bal kaldn ve Feuerbach'n gerek idealizminin, din felsefesi ve ahlak konusundaki grlerine geldiimizde hemen gn na ktn belirtmitir. (Friedrich Engels, Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu, Moskova 1939, s. 24 ve 36.) Diyalektik, Yunancada konumak, tartmak anlamna gelen dialego szcnden gelir. Eski ada diyalektik, hasmn argmanndaki elimeleri ortaya karp, bu elimeleri aarak doruya ulama sanatyd. Eski ada, dncedeki elimelerin ortaya karlmasnn ve kart fikirlerin atmasnn, doruyu bulmann en iyi

Halk Kitapl

Sayfa: 119 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

yolu olduunu dnen filozoflar vard. Sonradan doa grnglerine geniletilen bu diyalektik dnme tarz, doa grnglerini srekli hareket ve deiiklik iinde, doann gelimesini de, iindeki elimelerin gelimesinin sonucu, doadaki kart glerin birbirlerini karlkl etkilemesinin sonucu olarak gren, doay bilmenin diyalektik yntemi halini ald. Diyalektik, znde metafiziin tam kartdr. 1 - Marksist diyalektik yntem u temel zelliklerle karakterize edilir: a) Metafiziin tersine diyalektik, doay, birbirinden kopuk, birbirinden tecrit edilmi ve birbirinden bamsz eylerin, grnglerin tesadfi bir yn olarak deil, fakat birbirine organik olarak bal birbirine baml ve birbirini koullandran eylerin, grnglerin birbirine bal yekpare btn olarak grr. Bundan tr diyalektik yntem, doada herhangi bir grngnn tek bana, onu evreleyen grnglerin bants dnda alnd taktirde kavranamayacandan hareket eder, nk doann herhangi bir alannda herhangi bir grng, onu evreleyen grnglerle balants dnda ele alnp onlardan koparld takdirde, bize anlamsz gelebilir, ve tersine, kendini evreleyen grnglerle kopmaz bant iinde, kendini evreleyen grngler tarafndan koullandrlml iinde grld taktirde her grng anlalabilir ve aklanabilir. b) Metafiziin tersine diyalektik, dolayl, skun ve hareketsizlik durumu olarak, durgunluk ve deimezlik durumu olarak deil, her an herhangi bireyin ortaya kp gelitii ve herhangi bireyin zld ve snp gittii srekli hareket ve deime, srekli yenilenme ve gelime durumu olarak grr. Bu yzden diyalektik yntem, grnglere yalnz karlkl bantlar ve koullandrlmlklar bak asndan deil, ayn zamanda hareketleri, deimeleri, gelimeleri, olular ve yokolular bak asndan da bakmay talep eder. Diyalektik yntem iin nemli olan, hereyden nce., belli bir anda kalc gibi grnen, fakat aslnda snp gitmeye balam olan deildir, bilakis belli bir anda kalc gibi grnmese de, oluan ve geliendir, nk diyalektik yntem sadece oluan ve gelieni yenilmez sayar.

Tm doa, der Engels, en knden en byne, Halk Kitapl Sayfa: 120 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

bir kum taneciinden gnee, temel canl hcrelerden insana kadar, srekli bir olu ve yokolu, srekli bir ak, durmayan bir hareket ve deime iindedir. (Friedrich Engels, Doann Diyalektii, Moskova 1935, s.491.) Bu yzden diyalektik, diyor Engels, eyleri ve onlarn alglanan imgelerini z olarak bantlar iinde, zincirlenmeleri, hareketleri, olu ve yokolular iinde ele alr. (Friedrich Engels, Bay Eugen Dhring Bilimi Altst Ediyor [Anti-Dhring], Moskova 1939, s. 8.) c) Metafiziin tersine diyalektik, gelime srecini, nicel deiikliklerin nitel deiikliklere yol amad basit bir byme sreci olarak deil, bilakis nemsiz ve farkedilemeyen nicel deiikliklerden ak ve kkl deiikliklere, nitel deiikliklere geen bir gelime; nitel deiikliklerin tedrici olarak deil, hzla ve aniden, bir durumdan dierine sray biimini alarak gerekletii bir gelime; tesadfi deil, fakat farkedilmez ve tedrici nicel deiiklikler birikiminin doal sonucu olarak grr. Bu nedenle diyalektik yntem, gelime srecini, dairesel bir hareket, daha nce olann basit bir tekrar olarak deil, fakat ilerleyen ve ykselen bir hareket, eski bir nitel durumdan yeni bir nitel duruma gei, basitten karmaa, alaktan yksee doru bir gelime olarak kabul eder:

Doa, der Engels, diyalektiin snanmasdr; ve modern doa biliminin, bu snama iin son derece zengin ve her gn artan malzeme saladn ve bylece doa srecinin, son tahlilde, metafizik deil diyalektik olduunu, srekli tekrarlanan bir dairenin sonsuz monotonluu iinde hareket etmeyip bilakis gerek bir tarihi yaadn ispatladn sylememiz gerekir. Burada hereyden nce, bugnk tm organik doann, bitkilerin ve hayvanlarn ve bylelikle insann da, milyonlarca yldr sregelen bir gelime srecinin rn olduunu ispatlayarak, metafizik doa grne muazzam bir darbe indiren Darwin'i anmak gerekir. (Friedrich Engels, Bay Eugen Dhring Bilimi Altst Ediyor [Anti-Dhring], s. 8.)
Diyalektik gelimeyi nicel deiikliklerden nitel deiikliklere bir gei olarak karakterize eden Engels yle der:

Fizikte ... her deiiklik, niceliin nitelie bir dnm, bir cismin kendi iinde varolan veya o, cisme dtan iletilen herhangi biimdeki bir hareket miktarnn nicel Halk Kitapl Sayfa: 121 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

deiiminin sonucudur. 'rnein, suyun scaklnn balangta svlk durumuna hibir etkisi yoktur; fakat sv suyun scakl artar ya da azalrsa, bir an gelir ki bu kohezyon durumu deiir ve su birincide buhar, ikincide buz halini alr.... Elektrik lambasnn iindeki platin telin k vermesi iin asgari gte bir akm gereklidir; her metalin bir ergime ss vardr; her svnn belli bir basnta, belli bir kaynama ve donma noktas vardr -elimizdeki aralar gerekli scakl salad srece-; son olarak, her gazn uygun basn ve soutma ile, sv durumuna getirilebilecei bir nokta vardr... Fiziin sabitleri denilen eyler (bir durumun bir baka duruma dnt noktalar -Red.), ou kez, nicel (deiikliin) hareket artmas ya da eksilmesinin, belli bir cismin durumunda nitel bir deiiklik dourduu, yani niceliin nitelie dnt dm noktalarna verilen isimlerden baka birey deildir. (Friedrich Engels, Doann Diyalektii, s. 502/503.) Engels kimyaya geerek yle devam eder:

Kimya, nicel bileim deiikliklerinin sonucu cisimlerdeki nitel deiikliklerin bilimi diye adlandrlabilir. Bu Hegel'in de bildii bireydi... Oksijeni alalm: Eer moleklde her zamanki iki atom yerine atom varsa, koku ve reaksiyon bakmndan basit oksijenden kesinkes farkl bir cismi, ozonu elde ederiz. Ya oksijenin nitrojen ya da kkrtle deiik oranlarda birlemesine ve her birinden, dier cisimlerden nitel bakmdan farkl baka cisimler elde edilmesine ne diyeceiz! (Ayn yerde, s.503.)
Son olarak, Hegel'i olanca gcyle knayan fakat onun, alglayamayan dnyadan alglayabilen dnyay, inorganik madde dnyasndan organik yaam dnyasna geiin yeni bir aamaya srama olduu yolundaki nl tezini gizlice arm olan Dhring'i eletiren Engels yle diyor:

Bu, tamamen, Hegel'ci l ilikilerinin dm izgisi ile ayn eydir. Bu izgi stndeki belli bir takm dm noktalarnda, basit bir nicel art ya da azalma, nitel bir sramaya yolaar. Mesela, suyun stlmas ya da soutulmas durumunda, normal basn altnda dm noktalar olan kaynama ve donma noktalar, yeni bir kmelenme durumuna sramann gerekletii, dolaysyla niceliin nitelie dnt noktalardr. (Friedrich Engels, Bay Eugen Halk Kitapl Sayfa: 122 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Dhring Bilimi Altst Ediyor [Anti-Dhring], s. 31.) d) Metafiziin tersine diyalektik, doadaki hereyin ve btn grnglerin zndeki i elimelerden yola kar, nk btn bunlarn olumlu ve olumsuz yanlar, bir gemii ve bir gelecei, lp gitmekte olan ve gelimekte olan yanlar vardr. Diyalektik, bu kartlklarn mcadelesinin, eski ve yeni arasndaki mcadelenin, snp gidenle yeni ortaya kan, lp gidenle gelien arasndaki mcadelenin, gelime srecinin i muhtevasn, nicel deiikliklerin nitel deiikliklere dnmesinin i muhtevasn oluturduunu ileri srer. Bu nedenle, diyalektik yntem, alaktan yksee doru gelime srecinin, grnglerin ahenkli olarak birbirini izlemesi biiminde deil, eylerin ve grnglerin i elimelerinin aa kmas, bu elimelere dayanan kart eilimlerin mcadelesi biiminde olduunu kabul eder.

Asl anlamyla diyalektik, diyor Lenin, bizzat eylerin zndeki elimelerin incelenmesidir. (Lenin, Felsefi Mirasndan, Viyana-Berlin 1932, s. 188.)
Ve daha sonra:

Gelime, ztlarn 'mcadelesi'dir. (Lenin, Seme Eserler, cilt ll, s. 81.)


Marksist diyalektik yntemin temel zellikleri ksaca bunlardr. Diyalektik yntemin nermelerinin toplumsal yaamn, toplum tarihinin incelenmesine geniletilmesinin ne muazzam neme sahip olduunu, bu nermelerin toplum tarihine ve proletarya partisinin pratik almalarna uygulanmasnn ne muazzam neme sahip olduu kavramak zor deildir. Eer dnyada tecrit edilmi grng yoksa, btn grngler birbirine bal ve birbirini koullandryorsa, o halde tarihteki her toplumsal sistemin ve her toplumsal hareketin, tarihilerin sk sk yapt gibi ebedi adalet ya da baka bir n yarg asndan deil, bilakis bu sistemi ya da toplumsal hareketi ortaya karan ve onunla bal olan artlar asndan deerlendirilmesi gerektii aktr. Klelie dayal toplum sistemi, modem koullar altnda bir anlamszlk, doaya aykr bir budalalk olurdu. Fakat zlen ilkel komnal sistem artlarnda, klelik sistemi, ilkel komnal sisteme gre ileriye doru bir adm temsil ettii iin gayet anlalr ve doal bir grngdr.

Halk Kitapl

Sayfa: 123 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Rusya'da arln ve burjuva toplumunun varl koullan altnda, diyelim ki 1905 ylnda burjuva-demokratik cumhuriyet talebi, gayet anlalr, doru ve devrimci bir talepti, nk o sralar bir burjuva cumhuriyet ileriye doru bir adm anlamna geliyordu. Fakat SSCB'ndeki imdiki koullar altnda bir burjuva-demokratik cumhuriyet talebi, anlamsz ve kar-devrimci bir talep olur, nk Sovyet cumhuriyetine kyasla bir burjuva cumhuriyeti geriye doru bir adm olurdu. Herey artlara, zamana ve yere baldr. Toplumsal grngler byle tarihsel bir yaklamla ele alnmazsa, tarih biliminin varl ve gelimesinin imkansz olduu aktr, nk tarih bilimini bir rastlantlar karmaasna ve bir sama sapan yanllar ynna dnmekten koruyacak tek yaklam budur. Ayrca, dnya srekli hareket ve gelime halindeyse, eskinin snp gitmesi ve yeninin bymesi bir gelime yasasysa, o zaman deimez hibir toplumsal sistem, zel mlkiyet ve smrnn hibir ebedi ilkesi, kylnn iftlik sahibine, iinin kapitaliste boyun emesine ilikin hibir ebedi fikir olamaz. yleyse, tpk bir zamanlar feodal sistemin yerine kapitalist sistemin gemesi gibi, ayn ekilde kapitalist sistemin yerine de sosyalist sistem geirilebilir. yleyse, ynmz u anda stn gc temsil etseler de artk gelimeyen toplumsal tabakalara deil, u anda stn gc temsil etmeseler de gelien ve bir gelecei olan tabakalara evirmeliyiz. Geen yzyln seksenli yllarnda, Marksistlerin Narodniklere kar mcadelesi dneminde Rusya'da proletarya, nfusun muazzam ounluunu oluturan bireysel kylle kyasla, nfusun nemsiz bir aznln meydana getiriyordu. Fakat proletarya, snf olarak geliiyor, snf olarak kyllkse zlyordu. Ve tam da proletarya snf olarak gelitii iin, Marksistler ynlerini proletaryaya evirdiler. Ve yanlmadlar da, nk bilindii gibi proletarya zamanla, nemsiz bir gten birinci derecede nem tayan tarihi ve siyasi bir g haline geldi. O halde politikada yanlmamak iin, geriye deil ileriye dnk olmak gerekir. Ayrca, eer yava nicel deiikliklerin hzl ve ani nitel deiikliklere dnmesi bir gelime yasasysa, ezilen snflarn yapt devrimlerin gayet doal ve kanlmaz bir grng olduu aktr. yleyse kapitalizmden sosyalizme gei ve ii snfnn kapitalist boyunduruktan kurtulmas, yava deiiklikler, reformlar

Halk Kitapl

Sayfa: 124 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

yoluyla deil, ancak ve yalnz, kapitalist sistemin nitel deiiklii yoluyla, devrim yoluyla gerekletirilebilir. O halde politikada yanlmamak iin, reformcu deil devrimci olmak gerekir. Ayrca, eer gelime, i elimelerin aa vurulmas, kart glerin bu elimelerin temeli zerinde, bu elimeleri amak zere almalar yoluyla ilerliyorsa, o zaman proletaryann snf mcadelesinin gayet doal ve kanlmaz bir grng olduu aktr. yleyse kapitalist sistemin elikilerini rtmemeli, bilakis ortaya karmal ve zp ayrmalyz; snf mcadelesinin nn almamal, bilakis onu sonuna kadar gtrmeliyiz. O halde politikada yanlmamak iin, proletaryann ve burjuvazinin kar birlii reformist politikas, kapitalizmin sosyalizme gelimesi uzlac politikas deil, uzlamaz bir proleter snf politikas izlemek gerekir. te toplumsal yaama, toplum tarihine uygulanmas iinde alndnda Marksist diyalektik yntem budur. Marksist felsefi materyalizme gelince, o znde felsefi idealizme taban tabana zttr. 2 - Marksist felsefi materyalizm u temel zelliklerle karakterize edilir: a) Dnyay mutlak fikrin, evrensel ruhun, bilinin cisimlemesi olarak kavrayan idealizmin tersine, Marx'n felsefi materyalizmi, dnyann nitelik itibariyle maddi olduu; dnyadaki ok eitli grnglerin, hareket halindeki maddenin farkl biimleri olduu; diyalektik yntemin ortaya koyduu gibi, grnglerin karlkl birbirine ballk ve karlkl koullandrlmlnn, hareket halindeki maddenin gelime yasalar olduu; dnyann, maddenin gelime yasalarna gre gelitiini ve bir evrensel ruha ihtiyac olmadndan yola kar.

Ne var ki materyalist doa gr, doann yabanc el dememi haliyle, olduu gibi basit olarak kavranmasndan baka birey deildir... (Friedrich Engels, Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu, Ek, s. 60.) Dnya, btnyle, herhangi bir tanr ya da insan tarafndan yaratlmad, fakat vard, vardr ve daima yaayan, dzenli bir biimde Halk Kitapl Sayfa: 125 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

gelien ve len bir alev olarak kalacaktr diyen eski filozof Heraklit'in materyalist grleriyle ilgili olarak Lenin yle diyor: Diyalektik materyalizmin ilkelerinin ok iyi bir ifadesi. (Lenin, Felsefi Mirasndan, s. 276.) b) Gerekte sadece bilincimizin var olduunu; maddi dnyann, varln, doann sadece bilincimizde, duyumlarmzda, dncelerimizde ve alglarmzda var olduunu ileri sren idealizmin tersine, Marksist felsefi materyalizm, maddenin, doann, varln bilincin dnda ve ondan bamsz olarak var olan nesnel bir gereklik olduu; maddenin birincil, asl olduunu, nk duyumlarn, dncelerin, bilincin kayna olduu, bilincin ise ikincil, trevsel olduu, nk onun maddenin bir yansmas, varln bir yansmas olduu; dncenin, gelimesinde yksek bir mkemmellik derecesine erien maddenin, yani beynin bir rn olduu, beynin ise dnme organ olduu, bu nedenle, dncenin maddeden, byk bir hataya dmeden ayrlamayacandan hareket eder.

Tm felsefenin en st sorunu, der Engels, dncenin varlkla, zihnin doayla ilikisi sorunudur... Bu sorunun yle ya da byle yantlanmasna gre, filozoflar iki byk kampa ayrld. Zihnin doa karsndaki asliyetini ileri srenler... idealizm kampn oluturdular. Doay asli gren dierleri, materyalizmin eitli okullarna saylrlar. (Friedrich Engels, Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu, s.I6/17.)
Devamla:

Ait olduumuz maddi, duyularIa alglanabilir dnya, tek gerekliktir... Bilincimiz ve dncemiz, ne kadar duyu st grnrse grnsn, maddi, vcuda ait bir organn, beynin rndr... Madde zihnin rnn deil, bilakis bizzat zihin, maddenin en st rndr. (Ayn yerde s. 20.)
Madde ve dnce sorununa deinen Marx yle diyor:

Dnce, dnen bir maddeden ayrlamaz. O [madde -N] btn deiikliklerin znesidir. (Marx-Engels, Tm Eserler, Birinci Blm, cilt 3, s. 305.)
Marksist felsefi materyalizmi karakterize ederken Lenin yle diyordu: Materyalizm, bilinten, duyumdan, ... deneyimden bamsz, nesnel gerek varl (maddeyi) kabul eder. Bilin ...

Halk Kitapl

Sayfa: 126 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ancak varln bir yanssdr, olsa olsa yaklak olarak doru (ona uygun olan, ideal-kesin) bir resimdir. (Lenin, Materyalizm ve Ampiriokritisizm, s. 340.) Ve yine: - Madde, duyu organlarmz etkileyerek duyum yaratan eydir; madde bize duyumla verilen nesnel gerekliktir... Madde, doa, varlk, fiziki olan, birincildir; zihin, bilin, duyum, ruh ise ikincildir.(Ayn yerde, s. 140 ve 141.) - Dnya resmi, maddenin nasl hareket ettiini ve 'maddenin' nasl 'dndn' gsteren bir resimdir. (Ayn yerde, s. 371.) - Beyin, dnme organdr. (Ayn yerde, s. 147.) c) Dnyay ve dnya yasalarn bilme imkann yadsyan, bilgimizin salamlna inanmayan, nesnel doa tanmayan ve dnyann bilim tarafndan asla bilinemeyecek kendinden eylerle dolu olduu savunan idealizmin tersine, Marksist felsefi materyalizm, dnyann ve dnya yasalarnn tamamen bilinebilir olduundan; doa yasalar hakknda deneyimle, pratikle snanm bilgimizin, nesnel doru deerinde salam bir bilgi olduundan; dnyada bilinemeyecek hibir ey olmadndan, sadece imdilik bilinmeyen, fakat bilimin ve pratiin glerince ortaya karlp bilinebilecek eyler olduundan hareket eder. Engels, dnyann bilinemezliini ve bilinmesi imkansz kendinden eylerin varln ileri sren Kantn ve dier idealistlerin tezini eletirir ve bilgimizin salamlna ilikin nl materyalist tezi savunurken yle diyor:

Bu ve tm dier felsefi hayallerin en arpc rtlmesi pratiktir, yani deneydir ve sanayidir. Eer biz doadaki bir sreci kendimiz yaparak, kendi artlarndan gidip onu oluturarak ve stelik kendi amalarmza hizmet ettirerek o sreci kavraymzn doruluunu ispatlayabilirsek, Kant'n ne id belirsiz, 'kendinden ey' kavram ortadan kalkar. Bitki ve hayvanlarn gvdelerinde retilen kimyasal maddeler, organik kimya bu maddeleri birbiri ardna yapana kadar bu tr 'kendinden ey' olarak kaldlar; fakat kimyann gelimesiyle bu maddeler 'kendinden ey' olmaktan kp bizim iin ey haline geldi. rnein, boya kknden elde edilen alizarin (kkboya) iin artk tarlada boya kk yetitirilmiyor, bilakis kmr katranndan ok daha ucuz ve kolay ekilde karlyor. Halk Kitapl Sayfa: 127 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Kopernik'in gne sistemi, yz yl sreyle bir hipotez olarak kald; doru olmama ihtimali yzde bir, binde bir, onbinde birdi, fakat yine de bir hipotezdi. Fakat bu sistemin ortaya koyduu verilere dayanan Leverrier, sadece bilinmeyen bir gezegenin varolmas gerektiini kefetmekle kalmayp, bilakis bu gezegenin uzayda igal etmesi gereken yeri de hesapladnda, ve daha sonra da Galilei bu gezegeni gerekten bulduunda, Aunda, Kopernik'in sistemi ispatlanm oldu. (Friedrich Engels, Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu, s. 18.) Bogdanov, Bazarov, Yukevi'i ve Mach'n dier takipilerini fideizmle (iman bilime tercih eden gerici bir teori) sulayan ve doa yasalar hakkndaki bilimsel bilgimizin salam bilgi olduu ve bilim yasalarnn nesnel doru olduu eklindeki nl materyalist tezi savunan Lenin yle diyor:

ada fideizm, bilimi kesinlikle reddetmez; sadece bilimin 'abartl iddialarn', yani nesnel doru olma iddiasn reddeder. Eer (materyalistlerin dnd gibi) nesnel doru varsa, eer sadece tek bana -d dnyay insan 'tecrbesi'nde yanstan- doabilimi bize nesnel doruyu verebiliyorsa, btn fideist teoriler tmyle rtlm olur. (Lenin, Materyalizmi ve Ampiriokritisizm, s. 117.)
Marksist felsefi materyalizmin karakteristik zellikleri ksaca bunlardr. Felsefi materyalizmin nermelerinin toplumsal yaamn ve toplum tarihinin incelenmesine geniletilmesinin ne muazzam neme sahip olduu, bu nermelerin toplumun tarihine ve proletarya partisinin pratik almalarna uygulanmasnn ne kadar nemli olduu kolayca anlalr. Eer doa grnglerinin bants ve karlkl koullandrlml doann gelime yasasysa, bundan toplumsal yaamdaki grnglerin bantsnn ve karlkl koullandrlmlnn da tesadfi birey deil, bilakis toplumun gelime yasas olduu sonucu kar. yleyse toplumsal yaam ve toplumun tarihi bir tesadfler yn olmaktan kar; nk toplum tarihi, toplumun yasaya uygun gelimesi haline gelir ve toplum tarihinin incelenmesi bir bilime dnr. yleyse proletarya partisinin pratik faaliyeti, stn kiilerin

Halk Kitapl

Sayfa: 128 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

iyiniyetine, akm gerektirdiklerine, evrensel ahlak deerlerine deil, toplumun gelimesinin yasalarna, bu yasalarn incelenmesine dayanmaldr. Ayrca, dnya bilinebilirse ve doann gelime yasalar hakkndaki bilgimiz, nesnel doru deerinde salam bilgiyse, toplumsal yaam ve toplumun gelimesi de bilinebilir eylerdir ve toplumun gelime yasalarna ilikin bilimsel sonular, nesnel doru deerinde salam verilerdir. yleyse toplumsal yaamn grnglerinin btn karmaklna ramen, toplum tarihinin bilimi, rnein biyoloji kadar kesin bir bilim, toplumun gelime yasalarndan pratikte yararlanabilecek bir bilim olabilir. yleyse proletarya partisi, pratik faaliyetinde kendine tesadfi saikleri deil, toplumun gelime yasalarnn, bu yasalardan karlacak pratik sonular klavuz edinmelidir. yleyse sosyalizm, insanlk iin daha iyi bir gelecek hayalinden, bilime dnr. yleyse bilim ile pratik faaliyetin, teori ile pratiin ba, bunlarn birlii, proletarya partisinin yol gsterici yldz olmaldr. Ayrca, eer doa, varlk, maddi dnya birincil, bilin, dnce ikincil ve trevsel ise; eer maddi dnya insanlarn bilincinden bamsz olarak var olan nesnel gereklii temsil ediyorsa ve bilin bu nesnel gerekliin yansmasysa, toplumun maddi yaam ve varl da birincildir, asldir; manevi yaam ise ikincildir, trevseldir; toplumun maddi yaam insan iradesinden bamsz olarak var olan nesnel bir gerekliktir, toplumun manevi yaam ise bu nesnel gerekliin bir yansmas, varln bir yansmasdr. yleyse toplumun manevi yaamnn ekillenmesinin kayna, toplumsal dncelerin, toplumsal teorilerin, siyasi grlerin, siyasi kurumlarn kkeni, fikirlerin, teorilerin, grlerin, siyasi kurumlarn kendisinde deil, bu fikirlerin, teorilerin, grlerin vb. yansmas olduu toplumun maddi yaam koullarnda, toplumsal varlkta aranmaldr. yleyse toplum tarihinin farkl dnemlerinde farkl toplumsal fikirler, teoriler, grler, siyasi kurumlar grlyorsa; kleli~e dayal toplum dzeninde belirli baz toplumsal fikirler, teoriler, grler ve siyasi kurumlara rastlyor, feodalizmde bakalarn, kapitalizmde de daha bakalarn gryorsak, bu, fikirlerin, teorilerin, grlerin ve siyasi kurumlarn doas veya zellikleri ile deil, toplumsal gelimenin farkl

Halk Kitapl

Sayfa: 129 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

dnemlerinde toplumun maddi yaam koullarnn farkl olmas ile aklanr. Bir toplumun varl, toplumun maddi yaam koullar naslsa, toplumdaki fikirler, teoriler, siyasi gr ve kurumlar da yle olur. Bu bantda Marx yle diyor:

nsanlarn varln belirleyen ey bilinleri deil, tam tersine, onlarn bilincini belirleyen, toplumsal varlklardr. (Karl Marx, Seme Yazlar, cilt I, Moskova-Leningrad 1934, s. 359.)
O halde politikada hata yapmamak, bo hayalcilie kaplmamak iin proletarya partisi, faaliyetinde soyut insan aklnn ilkelerinde deil, toplumsal gelimenin tayin edici gc olarak toplumun maddi yaamnn somut koullarndan; byk adamlarn iyiniyetinden deil, toplumun maddi yaamnn gelimesinin gerek ihtiyalarndan yola kmaldr. Narodnikler, Anaristler ve Sosyal-Devrimciler dahil topyaclarn baarszl, baka eylerin yansra, toplumun gelimesinde toplumun maddi yaam koullarnn oynad birincil rol kabul etmemeleri ve -idealizme batarak- pratik faaliyetlerini toplumun maddi yaamnn gelimesinin ihtiyalar temeli zerine deil, bu ihtiyalardan bamsz olarak ve bu ihtiyalara kart olarak toplumun gerek yaamndan kopuk ideal planlar ve hereyi kapsayan projeler temeli zerine ina etmeleriyle aklanr. Marksizm-Leninizmin gc ve hayatiyeti, pratik faaliyetinde toplumun maddi yaamnn gelimesinin ihtiyalarna dayanmasnda, hibir zaman toplumun gerek yaamndan kopmamasnda yatar. Ne var ki Marx'n szlerinden, toplumsal fikirlerin, teorilerin, siyasi gr ve kurumlarn toplum yaamnda hi nemi olmad, bunlarn toplumsal varlk, toplumun maddi yaam koullarnn gelimesi zerinde etkide bulunmad sonucu kmaz. Burada ilkin, toplumsal fikirlerin, teorilerin, grlerin ve siyasi kurumlarn kkeninden, ortaya klarndan; toplumun manevi yaamnn, maddi yaam koullarnn bir yanss olduundan szettik. Toplumsal fikirlerin, teorilerin, grlerin ve siyasi kurumlarn nemine, tarihteki rollerine gelince, tarihi materyalizm, bunlarn toplum yaamndaki, toplum tarihindeki arlkl roln nemini inkar etmek yle dursun, bilakis tam tersine ne karr. Farkl toplumsal fikirler ve teoriler vardr. Gnn doldurmu toplumun snp giden glerinin karlarna hizmet eden eski fikirler ve teoriler vardr. Bunlarn rol, toplumun gelimesine ve ilerlemesine ayak ba olmaktr. Bir de, toplumun ilerici glerinin karlarna hizmet eden

Halk Kitapl

Sayfa: 130 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

yeni, ilerici fikirler ve teoriler vardr. Bunlarn nemi, toplumun gelimesini, ilerlemesini kolaylatrmalarnda yatar; ve toplumun maddi yaamnn gelimesinin ihtiyalarn doru dile getirdikleri oranda bu fikirlerin nemi artar. Yeni toplumsal fikirler ve teoriler, ancak toplumun maddi yaamnn gelimesi, onun nne yeni grevler koyduunda ortaya kar. Ama bunlar ortaya ktktan sonra, toplumun maddi yaamnn gelimesinin getirdii grevlerin zmn kolaylatran, toplumun ilerlemesini kolaylatran son derece nemli bir g haline gelirler. Yeni fikirlerin, yeni teorilerin, yeni siyasi grlerin ve yeni siyasi kurumlarn muazzam rgtleyici, harekete geirici ve yeniden biimlendirici rol tam da burada kendini gsterir. Yeni toplumsal fikirler ve teoriler aslnda tam da, bunlar toplum iin gerekli olduu, bu fikirlerin rgtleyici, harekete geirici ve yeniden biimlendirici etkisi olmadan toplumun maddi yaamn gelitirmenin olgunlam grevlerini zmek imkansz olduu iin ortaya karlar. Toplumun maddi yaamnn gelimesinin koyduu yeni grevler temelinde ortaya kan yeni toplumsal fikir ve teoriler, kendilerine yol aarak kitlelerin mal olurlar, onlar harekete geirip, toplumun can ekien glerine kar rgtlerler ve bylece toplumun maddi yaamnn gelimesini engelleyen bu glerin devrilmesini kolaylatrrlar. Bylece, toplumun maddi yaamnn, toplumsal varln gelimesinin olgunlam grevleri temelinde ortaya kan toplumsal fikirler, teoriler ve siyasi kurumlar, bizzat kendileri, toplumun maddi yaamnn gelimesinin olgunlam grevlerinin zmn sonuna kadar gtrmek ve toplumun daha da gelimesini mmkn klmak iin gerekli koullar yaratarak, toplumsal varlk zerinde, toplumun maddi yaam zerinde etkide bulunurlar. Bu bantda Marx yle diyor:

Teori kitleleri bir kez sard m, maddi bir g haline gelir. (Marx-Engels, Tm Eserler, Birinci Blm, cilt I, ilk yar cilt, s. 614.)
O halde toplumun maddi yaam koullarn etkileyebilmek ve bu koullarn gelimesini, ilerlemesini hzlandrabilmek iin, proletarya partisi, toplumun maddi yaamnn gelimesinin ihtiyalarn doru olarak ifade eden ve bundan dolay geni halk kitlelerini harekete geirebilecek, seferber edebilecek, onlar gerici gleri ezmeye ve toplumun ileri glerinin yolunu amaya hazr byk bir proletarya partisi

Halk Kitapl

Sayfa: 131 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ordusu halinde rgtleyebilecek bir toplumsal teoriye, toplumsal fikre dayanmaldr.

Ekonomistlerin ve Meneviklerin baarszl, dier eylerin yansra, ileri teori ve fikirlerin harekete geirici, rgtleyici ve yeniden biimlendirici roln kabul etmemeleri, ve -kaba materyalizme derekbu etkenlerin roln hemen hemen sfra indirgemeleri; dolaysyla Partiyi pasiflie, bitkisel hayata mahkum etmeleri ile aklanr.
Marksizm-Leninizmin gc ve hayatiyeti, toplumun maddi yaamnn gelimesinin ihtiyalarn doru olarak ifade eden ileri bir teoriye dayanmasnda, teoriye layk olduu nemi vermesinde ve onun harekete geirici, rgtleyici ve yeniden biimlendirici gcnden sonuna kadar yararlanmay grev bilmesinde yatar. Toplumsal varlkla toplumsal bilin arasndaki, toplumun maddi yaamnn gelime artlaryla manevi yaamnn gelime artlar arasndaki iliki sorununu tarihi materyalizm byle zer. 3 - Tarihi Materyalizm. imdi geriye u soruyu aydnlatmak kalyor: Son tahlilde toplumun grnn, fikirlerini, grlerini ve siyasi kurumlarn vb. belirleyen toplumun maddi yaam koullar, tarihi materyalizm asndan ne demektir? Gerekten de - nedir bu toplumun maddi yaam koullar, onlarn karakteristik zellikleri nelerdir. Hi kukusuz toplumun maddi yaam koullar kavram, hereyden nce, toplumu evreleyen doay, corafi evreyi iine alr; corafi evre, toplumun maddi yaamnn vazgeilmez ve deimez koullarndan biridir ve elbette toplumun gelimesini etkiler. Toplumun gelimesinde corafi evrenin rol nedir? Corafi evre, toplumun grnn, insanlarn toplumsal dzeninin karakterini, bir dzenden bakasna geii belirleyen ba faktr deil midir? Tarihi materyalizm bu soruyu olumsuz yantlar. Corafi evre, tartmasz toplumun gelimesinin daimi ve zorunlu koullarndan biridir ve elbette toplumun gelimesi zerinde etkisini gsterir -toplumun gelime seyrini hzlandrr veya yavalatr. Fakat onun etkisi tayin edici deildir, nk toplumun deimesi ve gelimesi, corafi evrenin deime ve gelimesiyle kyaslanamayacak bir hzda olmaktadr. Sadece bin yllk bir sre iinde Avrupa'da birbiri

Halk Kitapl

Sayfa: 132 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ardna ayr toplumsal sistem gelip gemitir: ilkel komnal sistem, klecilie dayal toplum sistemi ve feodal sistem, ve Avrupa'nn dousunda, SSCB'nde ise hatta drt toplumsal sistem gelip gemitir. Oysa bu srede, Avrupa'daki corafi artlar ya hi deimemitir, ya da corafya onlar gznne almayacak kadar kk deiiklikler olmutur. Bu anlalrdr da. Corafi evrede az biraz nemli deiiklikler olmas iin milyonlarca yl gerekir, oysa insanlarn toplum sistemlerinde ok nemli bir deiiklik iin bile birka yz veya birka bin yl yeter. Ama bundan u sonu kar ki, corafi evre, toplumun gelimesinin ba nedeni, tayin edici nedeni olamaz, nk onbinlerce yl boyunca neredeyse hi deimeden kalan birey, birka yzylda kkl deiikliklere urayan bireyin gelimesinin ba nedeni olamaz. Ayrca, hi kukusuz, nfus art ve u, ya da bu derecede nfus younluu da toplumun maddi yaam koullar kavram iine girer, nk insanlar, toplumun maddi yaam koullarnn zorunlu bir unsurudur, ve belli asgari sayda insan olmadan, toplumun maddi yaam olamaz. nsanlarn toplum sisteminin karakterini belirleyen ba faktr. nfus art deil midir? Tarihi materyalizm bu soruyu da olumsuz yantlar. Elbette nfus art toplumun gelimesini etkiler, gelimeyi kolaylatrr veya yavalatr, ama nfus art, toplumun gelimesinin ba faktr olamaz, toplumun gelimesine etkisi tayin edici olamaz, nk tek bana nfus art, belli bir toplum sisteminin yerine niin tam da u ekilde bir yeni sistemin getiini ve herhangi bir bakasnn gemediini, ilkel komnal toplumun yerine niin tam da kleciliin, kleciliin yerine feodal dzenin ve feodal dzenin yerine burjuva dzeninin getiini aklamak iin anahtar vermez. Eer nfus art, toplumsal gelimenin tayin edici gc olsayd, daha fazla nfus younluu, zorunlu olarak, buna uygun olan daha yksek bir toplum dzeni tipinin ortaya kmasna sebep olurdu, Ama gerekte durum bu deildir. in'deki nfus younluu, ABD'dekinin drt katdr, ama ABD, toplumsal gelimede in'den daha yksek bir aamadadr, nk in'de hala yar-feodal bir dzen hkm srmesine karlk, ABD oktan kapitalist gelimenin en st aamasna varmtr. Belikada nfus younluu ABD'ninkinin 19 kat, SSCB'ninkinin 26 katdr, ama ABD toplumsal gelimede Belika'dan ileridedir, SSCB'nden ise Belika tm bir tarihi dnem boyu geri kalmtr, nk Belika'da kapitalist dzen hkm srmesine karlk SSCB kapitalizmi ykm ve sosyalist toplum dzenini kurmutur.

Halk Kitapl

Sayfa: 133 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Ama bundan u sonu kar ki, nfus art, toplumun gelimesinde toplum dzeninin karakterini, toplumun grnmn tayin eden ba faktr deildir ve olamaz. a) O halde, toplumun maddi yaam koullan sistemi iinde, toplumun grnmn, toplumsal dzeninin karakterini, toplumun bir sistemden dierine gelimesini tayin eden ba faktr nedir? Tarihi materyalizme gre bu faktr, insann varl iin gerekli geim kaynaklarn salama tarz, toplumun yaayp geliebilmesi iin zorunlu olan maddi deerlerin -yiyecek, giyecek, ayakkab, konut, yakacak, retim aletleri vb. -retim tarzdr. Yaamak iin, yiyecek, giyecek, ayakkab, barnak, yakacak vb. gereklidir; bu maddi deerlere sahip olmak iin bunlar retmek gerekir; ve bunlar retmek iin de insanlarn, onlarn yardmyla yiyecek, giyecek, ayakkab, barnak, yakacak vb. gibi eyler rettikleri retim aletlerine sahip olmas gerekir; insanlarn bu aletleri retebilmeleri ve kullanabilmeleri gerekir. Onlarn yardmyla maddi deerlerin retildii retim aletleri, bu retim aletlerini ileten ve belli bir retim tecrbesi ile i becerisi sayesinde maddi deerler retimini gerekletiren insanlar tm bu unsurlar, hep birlikte toplumun retici glerini meydana getirirler. Fakat retici gler, retimin, retim tarznn sadece bir yann; insann maddi deerlerin retimi iin yararland nesneler ve doa gleri ile olan ilikisini ifade eden yann oluturur. retimin, retim tarznn dier yann, insanlarn retim sreci iindeki karlkl ilikileri, insanlarn retim ilikileri oluturur. nsanlar doayla mcadele ederler ve maddi deerler retmek iin doadan, birbirinden tecrit olmu, birbirinden kopuk tekil varlklar olarak deil, birlikte, gruplar halinde, toplum halinde yararlanrlar. Bundan dolay retim, her zaman ve her art altnda toplumsal bir retimdir. Maddi deerlerin retim srecinde insanlar, retim iinde birbirleri ile u ya da bu karlkl iliki, u ya da bu retim ilikisi iine girerler. Bu ilikiler, smrden zgr insanlar arasnda ibirlii ve karlkl yardmlama ilikileri olabilir; hakimiyet ve boyun eme ilikileri olabilir; veya nihayet bir retim ilikisi biiminden dierine gei ilikileri olabilir. Fakat retim ilikileri hangi karakterde olursa olsun, -daima ve btn toplum dzenlerinde- bu ilikiler, retimin, toplumun retici gleri kadar zorunlu bir unsurdur.

retimde, der Marx, insanlar sadece doa zerinde deil, birbirleri zerinde de etkide bulunurlar. Ancak belli bir tarzda ibirlii yaparak ve faaliyetlerini karlkl mbadele Halk Kitapl Sayfa: 134 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ederek retimde bulunurlar. retmek iin, birbirleriyle belirli ilikiler ve bantlar iine girerler ve doay etkilemeleri, yani retim, ancak bu toplumsal ilikiler ve bantlar iinde gerekleir. (Karl Marx, Seme Yazlar, cilt I, s. 261) Dolaysyla retim, retim tarz, hem toplumun retici glerini, hem de insanlarn retim ilikilerini kapsar, o bunlarn, maddi deerlerin retim sreci iindeki birliinin cisimlemesidir. b) retimin birinci zellii, hibir zaman bir noktada uzun sre kalmamas, bilakis hep deime ve gelime halinde olmasdr, ve ayrca, retim tarzndaki deimeler, kanlmaz olarak btn toplumsal sistemde, toplumsal fikirlerde, siyasi grlerde, ve siyasi kurumlarda da deiiklikleri getirir; btn toplumsal ve siyasi dzenin altst olmasna yolaar. nsanlar farkl gelime aamalarnda farkl retim tarzlarndan yararlanrlar, veya daha kabaca sylersek, farkl bir yaam tarz srdrrler. lkel komnal toplumda bir retim vardr, klecilikte bir baka retim tarz vardr, feodalizmde de daha baka bir retim tarz vardr vs. vb. Ve buna uygun olarak, insanlarn toplumsal sistemi, manevi yaam, grleri ve siyasi kurumlar da farkldr. Bir toplumun retim tarz naslsa, toplumun kendisi, fikirleri ve teorileri, siyasi gr ve kurumlar da esas itibariyle yledir. Veya daha kabaca sylersek: insann yaam tarz naslsa, dnme tarz da yledir. Bu demektir ki, toplumun gelime tarihi, hereyden nce, retimin gelimesinin tarihidir; yzyllarn seyri iinde birbirini izleyen retim tarzlarnn tarihidir, retici glerin ve insanlarn retim ilikilerinin geliim tarihidir. yleyse toplumsal gelime tarihi, ayn zamanda maddi deerleri retenlerin tarihidir, retim srelerinin ba faktr olan ve toplumun varl iin gerekli maddi deerlerin retimini salayan emeki kitlelerin tarihidir. yleyse tarih bilimi, eer gerek bir bilim olacaksa, toplumun geliim tarihini artk kral ve generallerin hareketlerine, devletlerin fatihlerinin ve hkmdarlarnn davranlarna indirgememeli, bilakis hereyden nce, maddi deerleri retenlerin, emeki kitlelerin tarihiyle, halklarn tarihiyle ilgilenmelidir. yleyse toplum tarihinin yasalarm incelemede ipucu, insanlarn zihinlerinde, toplumun grlerinde ve fikirlerinde deil, her verili tarihi dnemde toplumun uygulad retim tarznda, toplumun iktisadi

Halk Kitapl

Sayfa: 135 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


yaamnda aranmaldr.

J. V. STALN

yleyse tarih biliminin en birinci grevi, retim yasalarn, retici glerle retim ilikilerinin geliim yasalarn ve toplumun iktisadi geliim yasalarn incelemek ve meydana karmaktr. yleyse proletarya partisi, eer gerek bir parti olacaksa, hereyden nce retimin gelime yasalarnn, toplumun iktisadi gelime yasalarnn bilgisini kazanmaldr. O halde politikada hataya dmemek iin proletarya partisi, hem programn hazrlarken hem de pratik faaliyetlerinde, hereyden nce retimin gelime yasalarndan, toplumun iktisadi gelime yasalarndan hareket etmelidir. c) retimin ikinci zellii, retimdeki deimelerin ve retimin gelimesinin, her zaman, retici glerin; bunlar iinde de en bata retim aletlerinin deimesi ve gelimesi ile balamasdr. Demek oluyor ki, retici gler, retimin en devingen ve en devrimci esidirler. lknce toplumun retici gleri deiikliklere urar ve geliir; sonra bu deiikliklere bal ve bunlarla uyum iinde, insanlar arasndaki retim ilikileri, insanlarn ekonomik ilikileri deiir. Bununla birlikte, bu demek deildir ki, retim ilikileri retici glerin gelimesi zerinde etkili olmaz, ve retici gler, retim ilikilerine bal deildir. retici glerin gelimesine bal olan retim ilikilerinin kendileri de, retici glerin gelimesi zerinde etki yaparlar, bu gelimeyi hzlandrr ya da yavalatrlar. Ayrca, unu da belirtmek nemlidir ki, retim ilikileri, uzun sre, retici glerdeki bymenin gerisinde kalamaz, ve uzun zaman bu byme ile elime durumunda bulunamazlar, nk ancak retim ilikileri, retici glerin niteliine ve durumuna uygun dt ve onlarn zgr gelimesine elverili bir ortam yaratt zaman, retici gler alabildi~ine geliebilirler. Bu yzden, retim ilikileri retici glerin gelimesine gre ne kadar gecikmi olurlarsa olsunlar, er ya da ge, sonunda retici glerin gelime dzeyine, retici glerin niteliine uygun bir duruma gelmek zorundadrlar - ve gerekte yaptklar da budur. Tersi durumda retici gler ile retim ilikilerinin retim sistemi iindeki birlii temelinden sarslr, tehlikeye der, retimin tmnde bir kopma meydana gelir, bir retim bunalm olur, retici gler tahribe urar. Kapitalist lkelerde -retim aralarnn kapitalist zel mlkiyetinin, retim srecinin toplumsal nitelii ile, ve retici glerin nitelii ile aka uyumsuzluk halinde bulunduu bu lkelerde- ekonomik bunalmlar, retim ilikileri ile retici glerin nitelii arasndaki

Halk Kitapl

Sayfa: 136 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

uyumsuzluun bir rnei, retim ilikileri ile retici gler arasndaki atmann bir rneidirler. retici glerin tahribine varan ekonomik bunalmlar, bu uyumazln sonucudurlar; ayrca, bu uyumazln kendisi de, halen mevcut retim ilikilerini ykacak, ve retici glerin niteliine uygun yeni ilikileri yaratacak olan toplumsal devrimin ekonomik temelidir. Buna karlk, retim aralarnn toplumsal mlkiyeti ile retim srecinin toplumsal niteliinin tam bir uyuma halinde olduu, bu yzden ne ekonomik bunalmlar, ne retici glerin tahribi gibi bir durumun bulunmad SSCB'ndeki sosyalist ekonomi, retim ilikileri ile retici glerin nitelii arasndaki tam uyumun bir rneidir. Dolaysyla, retici gler, retimin, yalnzca en devingen ve en devrimci esi olmakla kalmazlar. Ayn zamanda, retimin gelimesini belirleyen edir. retici gler naslsa, retim ilikileri de ona gre olmaldr. Nasl retici glerin durumu, insanlarn kendileri iin gerekli maddi deerleri hangi retim aletleri ile rettiklerini gsterirse, retim ilikilerinin durumu da retim aralarnn (toprak, ormanlar, sular, yeralt zenginlikleri, hammaddeler, retim aletleri, iletme binalar, tama ve ulam ve iletiim aralarnn) kimin elinde bulunduunu, onlara kimin sahip olduunu, retim aralarnn kimin emrinde bulunduunu, tm toplumun emrinde mi, yoksa bunlar baka bireyleri, gruplar ya da snflar smrmek iin kullanan tek tek bireylerin, gruplarn ya da snflarn emrinde mi olduunu gsterir. te retici glerin en eski zamanlardan gnmze kadarki gelimesinin ematik bir tablosu; kaba tatan yaplma aletlerden yay ve oka gei, sonra avclktan hayvanlarn evcilletirilmesine ve ilkel hayvan yetitiriciliine gei; tatan yaplma aletlerden madeni aletlere (demir balta ve demir ulu karasabana) gei, daha sonra bitkilerin yetitirilmesine, tarma gei; malzemelerin ilenmesi iin madeni aletlerde yeni gelitirmeler, demirci krnn ve mlekiliin ortaya kmas, buna uygun zanaatlarn gelimesi, zanaatlarn tarmdan ayrlmas, bamsz zanaatlarn gelimesi ve sonra manfaktrn gelimesi; zanaat retim aletlerinden makineye gei, zanaat ve manfaktrc retimin makinelemi sanayie dnmesi; makineler sistemine gei ve modem makinelemi byk sanayiin ortaya k; insanlk tarihi boyunca toplumun retici glerinin gelimesinin ok eksik, ama genel bir tablosudur bu. Ve kendiliinden anlalr ki; retim aletlerinin gelimesi ve yetkinlemesi retimle iliii olan insanlarn iidir,

Halk Kitapl

Sayfa: 137 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

yoksa insanlardan bamsz olarak olmamtr. O halde, retim aletleri deiir ve geliirken, ayn zamanda insanlar da -retici glerin en nemli esi de deiir ve geliir; onlarn retim deneyimi, i alkanlklar, retim aralarn kullanma yetenekleri de deimi ve gelimitir. te tarih boyunca toplumun retici glerindeki bu deimelere ve bu gelimeye uygun olarak insanlar arasndaki retim ilikileri de, onlarn ekonomik ilikileri de deimi ve gelimitir. Tarih, be temel retim ilikisi tipi tanr: ilkel komn, klelik, feodalizm, kapitalizm ve sosyalizmin retim ilikileri. lkel komn dzeninde, retim aralarnn toplumsal mlkiyeti, retim ilikilerinin temelini oluturur. Bu da, z olarak, bu dnemdeki retici glerin niteliine uygun der, onun karldr. Ta aletler, keza daha sonra ortaya kan yay ve oklar da insanlara, doa glerine ve av hayvanlarna kar tek balarna savamak olanan vermiyordu. nsanlar, alktan lmek ya da yrtc hayvanlara ve komu kabilelere yem olmak istemedikleri taktirde, ormandan meyve toplamak iin, balk avlamak iin, herhangi bir barnak yapmak iin ortaklaa almak zorunda idiler. Ortaklaa alma, retim aralarnn ve ayn ekilde rnlerin ortak mlkiyetine yolayordu. Bu dzende, ayn zamanda, av hayvanlarna kar savunma silah olarak birka retim aletinin bireysel mlkiyeti dnda, henz, zel mlkiyet kavram yoktu. Bu dzende, ne smr, ne de snflar vardr. Klelie dayal toplum dzeninde, kle sahibinin retim aralar zerindeki ve ayr ekilde alanlar -yani bir sr hayvan gibi satn alabildii, satabildii ve ldrebildii kleler- zerindeki mlkiyeti, retim ilikilerinin temelini oluturur. Bu retim ilikileri, znde, o dnemdeki retici glerin durumuna uygun der. nsanlar, ta aletler yerine, imdi artk madeni aletlerden yararlanabilmektedirler; ilkel ve yoksul bir avlanmadan ibaret olan, hayvan yetitirmeyi ve tarm bilmeyen bir ekonomi yerine, hayvan yetitiriciliinin, tarmn, zanaatlarn, retimin eitli dallar arasndaki i blmnn ortaya kt grlr; bireyler ve gruplar arasnda rnleri dei- toku etme olanann, zenginliin birka kiinin elinde birikmesi, retim aralarnn bir aznln elinde gerekten birikmesi olanann, ounluun aznla boyun emesi ve insanlarn ounluunun kle haline gelmesi olanann belirdii grlr. Burada artk toplumun tm yelerinin, retim srecinde ortaklaa ve zgrce almas yoktur; burada egemen olan, aylak efendiler tarafndan smrlen klelerin zorla altrlmasdr. Onun iin, artk retim aralarnn da, rnlerin de, ortak mlkiyeti yoktur. Ortak

Halk Kitapl

Sayfa: 138 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

mlkiyetin yerini zel mlkiyet almtr. Burada kle sahibi, ilk ve mutlak mlk sahibi olarak ortaya kmaktadr. Zenginler ve yoksullar, smrenler ve smrlenler, tm haklara sahip olanlar ve hibir hakk olmayanlar, bunlar arasndaki etin bir snf mcadelesi: ite klelie dayal toplum dzeninin tablosu budur. Feodal dzende, retim ilikilerinin temelini oluturan, feodal beyin retim aralar zerindeki mlkiyeti, ve retici zerindeki - yani feodal beyin artk ldremedii, ama [tasarrufunda bulundurduu toprayla birlikte] satn alabildii ve satabildii serf zerindeki - snrl mlkiyetidir. Feodal mlkiyet ile kylnn ve zanaatnn retim aralar zerindeki ve kiisel emei zerine kurulu kendi zel ekonomisi zerindeki bireysel mlkiyeti birarada bulunur. Bu retim ilikileri, esas olarak, retici glerin bu dnemdeki durumuna uygun der. Dkmeciliin ve demir ilemeciliinin daha gelimesi, saban ve dokuma tezgah kullanmnn yaygnlamas, tarmn, bahvanln, bacln, zeytinya elde ediminin srekli gelimesi; zanaat atlyeleri, yannda manfaktrlerin de ortaya kmas: ite retici glerin durumunun ayrdedici izgileri bunlardr. Yeni retici gler, emekinin, retimde belli bir girikenlii olmasn, iine ilgi duymasn, yaptna bir beeni katmasn gerektiriyor. Bu yzden feodal bey, iine ilgi duymayan ve kesin olarak girikenlikten yoksun kleden vazgeerek, kendi zel iletmesine ve kendi retim aletlerine sahip olan, ektii toprak ve kaldrd mahsul zerinden feodale ayni olarak demekte ykml olduu vergiyi demek iin, zorunlu olarak, ie bir miktar ilgi duyan serfle i grmeyi ye tutuyor. Burada, zel mlkiyet evrimini srdrr. Smr hemen hemen klelik dzenindeki kadar katdr; belli belirsiz yumuamtr. Smrenlerle smrlenler arasndaki snf mcadelesi, feodal dzenin temel izgisidir. Kapitalist toplum dzeninde retim aralarnn kapitalist mlkiyeti, retim ilikilerinin temelini oluturur: reticiler, cretli iiler mlk deildir artk; kapitalist, reticileri, yani cretli iileri ne ldrebilir, ne de satabilir nk onlar her trl kiisel bamllklardan kurtulmulardr; ama retim, aralarndan yoksundurlar ve atktan lmemek iin i glerini kapitaliste satmak ve smrnn boyunduruuna katlanmak zorundadrlar. retim aralarnn kapitalist mlkiyeti yannda, ilk zamanlarda geni lde yaygn olan, toprak kleliinden kurtulmu kyl ve zanaatlarn, retim aralar zerindeki, kiisel emee dayanan zel mlkiyeti de vardr. Zanaat atlyeleri ve

Halk Kitapl

Sayfa: 139 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

manfaktrler, yerlerini, makinelerle donatlm byk fabrika ve iletmelere brakmtr. Kylerin ilkel aletleri ile ilenmekte olan senyr arazileri, yerlerini, tarm bilimine dayanarak iletilen ve tarmsal makinelerle donatlm gl kapitalist iletmelere brakmtr. Yeni retici gler, emekilerden, bilisiz ve korkutulmu serflerden daha kltrl ve daha kavrayl olmalarn ister; onlar makineyi kavrayabilecek ve onu gerektii gibi kullanabilecek yetenekle olmaldr. Onun iin kapitalistler, feodal balarndan kurtulmu, makineleri uygun bir biimde kullanabilecek kadar kltrl cretli iilerle i grmeyi ye tutarlar. Ama, retici gleri ok byk llerde gelitirmi olmas yznden, kapitalizm, kendisinin de zemeyecei elikilere gmlmtr. Kapitalizm gitgide daha byk miktarlarda meta reterek, ve bu metalarn fiyatn drerek, rekabeti arlatrr, kk ve orta zel mlk sahibi ynn ykma uratr, onlar proleter durumuna drr, satn alma glerini azaltr; bunun sonucu olarak, retilmi metalarn srm olanakszlar. Kapitalizm, retimi genileterek, ve kocaman fabrika ve iletmelerde milyonlarca iiyi biraraya toplayarak, retim srecine toplumsal bir nitelik kazandrr ve bununla da kendi kuyusunu kendisi kazar: nk retimin toplumsal nitelii, retim aralarnn toplumsal mlkiyetini gerektirir; oysa retim aralar mlkiyeti, zel, kapitalist, retim srecinin toplumsal niteliiyle badamaz bir mlkiyet olarak kalr. te dnem dnem patlak veren ar retim bunalmlar srasnda kendini gsteren ey, retici glerin nitelii ile retim ilikileri arasndaki bu uzlatrlamaz ztlklardr; kapitalistler, gene kendilerinin sorumlu olduklar, ynlarn ykma uramas yznden, metann karln deyebilecek alc bulamaynca, zahireyi yakmak, retilmi metalar yoketmek, retimi durdurmak, retici gleri tahrip etmek zorunda kalrlar ve bir yanda milyonlarca insan, meta eksiklii yznden deil, tersine fazla meta retildii iin isizlik ve alktan ac eker. Bu demektir ki, kapitalist retim ilikileri, artk toplumun retici glerine uygun dmyorlar, ve onlarla zlmez ztlklar iine girmi bulunuyorlar. Bu demektir ki, kapitalizm, retim aralarnn bugnk kapitalist mlkiyeti yerine sosyalist mlkiyeti koyacak bir devrime gebedir. Bu demektir ki, smrenler ile smrlenler arasnda en keskin bir snf mcadelesi, kapitalist dzenin temel zelliidir.

Halk Kitapl

Sayfa: 140 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Bugn iin yalnz SSCB'nde gereklemi bulunan sosyalist toplum dzeninde, retim ilikilerinin temelini oluturan, retim aralarnn toplumsal mlkiyetidir. Burada artk ne smren, ne de smrlen vardr. rnler, verilen emee gre ve almayan yemez ilkesi gznnde tutularak letirilir. retim sreci iinde insanlar arasndaki ilikiler, smrden kurtulmu alanlarn kardee birlii ve sosyalist yardmlama ilikileridir. retim ilikileri, retici glerin durumuna tamamyla uygundur, nk retim srecinin toplumsal nitelii, o retim aralarnn toplumsal mlkiyeti ile desteklenmitir. SSCB'nde, sosyalist mlkiyetin, dnem dnem gelen ar retim bunalmlarndan ve ona bal her trl samalklardan habersiz olmasn salayan da bu uygunluktur. Bu yzdendir ki, burada, retici gler hzl bir tempoyla geliirler, nk retici glere uygun olan retim ilikileri, bu gelimeyi alabildiine zgr klarlar. nsanlk tarihi boyunca insanlarn retim ilikilerinin gelimesinin tablosu budur. retim ilikilerindeki gelimenin, toplumun retici glerinin ve ncelikle retim aletlerinin gelimesine bamll byledir ve bu bamllk sonucu, retici glerdeki deime ve gelimeler, eninde sonunda retim ilikilerinde de deiikliklere ve gelimelere yol aar.

aletlerinin* kullanm ve yapm, der Marx, reym halinde baz hayvan trlerinde var olmasna ramen, zellikle insann i srecini karakterize eder ve Franklin bundan dolay insan ... alet yapan hayvan olarak tanmlar. Kemik fosilleri, nesli tkenmi hayvan trlerinin tespit edilmesi iin ne kadar nemliyse, gn gemi i aletlerinin kalntlar da, toplumun artk yok olmu iktisadi biimlerini ortaya karmak iin o kadar nemlidir. ktisadi alar ayrt eden, ne yapld deil, nasl yapld ve yapllarnda hangi aletlerin kullanlddr. aletleri, sadece insan emeinin ulat gelime seviyesinin bir lt deil, ayn zamanda hangi toplumsal koullar iinde alldnn da gstergesidir. (Karl Marx, Kapital cilt I, Moskova-Leningrad 1932, s. 187/88.) *[ aletlerinden Marx, esas olarak retim aletlerini anlar. Red. ]
Ve yine: -Sosyal ilikiler, retici glere sk skya baldr. nsanlar yeni retici gler elde ettike, retim tarzn da

Halk Kitapl

Sayfa: 141 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

deitirirler; ve retim tarzn, geimlerini kazanma tarm deitirmekle, tm toplumsal ilikilerini de deitirirler. El tezgah, feodal aal bir toplumu, buhar tezgah ise sanayi kapitalisti bulunan bir toplumu verir. (Karl Marx, Felsefenin Sefaleti, Moskova 1939, s. 71.) -retici glerin bymesi, toplumsal ilikilerin yklmas, fikirlerin oluumu srekli hareketinin ta ortasnda yayoruz; hareketsiz olan sadece, hareket soyutlamasdr. (Ayn yerde, s. 93.)

Komnist Partisi Manifestosunda formle edildii haliyle tarihi materyalizmi karakterize ederken Engels yle der: iktisadi retim ve ondan zorunlu olarak kan, her tarihi an toplumsal yaps, bu an siyasi ve dnsel tarihinin temelini tekil eder; dolaysyla (toprak zerindeki ilkel komnal mlkiyetin zlmesinden bu yana) tm tarih, snf mcadelelerinin, toplumsal evrimin deiik aamalarndaki smrenle smrlen, ezenle ezilen snflar arasndaki mcadelelerin tarihidir; ama bu mcadele imdi yle bir aamaya erimitir ki, ezilen ve smrlen snf (proletarya), ayn zamanda tm toplumu smr, bask ve snf mcadelesinden ebediyen kurtarmadka, kendini ezen ve smren snftan (burjuvazi) kurtaramaz... (Engels, Manifestonun 1883 Almanca basksna nsz.)
d) retimin nc zellii, yeni retici glerin ve onlara tekabl eden retim ilikilerinin, eski toplum dzeninden kopuk bir ekilde, eski dzenin yok olmasndan sonra deil, eski dzenin barnda; insanlarn kastl ve bilinli faaliyeti sonucu olarak deil, kendiliinden, bilinsizce ve insan iradesinden bamsz olarak ortaya kmasdr. Kendiliinden ve insan iradesinden bamsz oluunun iki nedeni vardr: Birincisi, insanlarn u ya da bu retim tarzn semede zgr olmamalardr, nk yaama giren her yeni kuak, kendinden nceki kuaklarn emei sonucu yaratlm olan retici gleri ve retim ilikilerini hazr bulur, bu nedenle, maddi deer retebilmek iin, ilk bata, retim alannda hazr bulduu hereyi devralmak ve kendini bu retici glere ve retim ilikilerine uydurmak zorunda kalr. kincisi, insanlar u ya da bu retim aletini, retici glerin u ya da bu unsurunu iyiletirirken, bu iyiletirmelerin hangi toplumsal

Halk Kitapl

Sayfa: 142 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

sonulara yolaacann bilincinde deillerdir, bunu anlamazlar ve durup dnmezler, sadece glk karlarn, ii hafifletmeyi ve kendisi iin dolaysz, elle tutulur birtakm yararlar salamay dnrler. lkel komnal toplumun baz yeleri yava yava ve el yordamyla ta alet kullanmndan demir alet kullanmna getikleri zaman, elbette ki bu yeniliin hangi toplumsal sonulara yolaacan bilmiyorlard ve bunu durup dnmemilerdi; madeni aletlere geiin retimde bir devrim anlamna geldiini, sonunda klelik sistemine yol aacan anlamamlard, bunun bilincinde deillerdi - sadece ii hafifletmek ve en yakn, elle tutulur yarar salamak istiyorlard, bilinli faaliyetleri, gnlk kiisel karlarn dar erevesiyle snrlyd. Feodal sistem dneminde Avrupa'nn gen burjuvazisi, kk lonca atlyelerinin yannda byk manfaktr iletmeleri de ina etmeye balayp, bylelikle toplumun retici glerini ilerlettiinde, elbette bu yeniliin hangi toplumsal sonulara yol aacan bilmiyordu ve bunlar durup dnmemiti: bu kk yeniliin toplumsal glerin yeniden gruplamasna yol aacann, bunun da hem ltuflarna o kadar deer verdikleri krallarn iktidarna kar, hem de nde gelen temsilcilerinin, saflarna girmeye o kadar heves ettii soylulua kar bir devrimle son bulacann bilincinde deildi, bunu anlamyordu - o sadece, meta retiminin maliyetini drerek, Asya ve yeni kefedilmi Amerika pazarlarna mmkn olduunca ok mal srmek ve mmkn olduunca ok kr etmekti: onun bilinli faaliyeti bu gnlk pratiin dar erevesiyle kstlyd. Rus kapitalistleri, yabanc kapitalistlerle elele Rusya'ya geni apta modern mekanize byk sanayii getirirken, -arl dokunmadan brakmlar ve kylleri iftlik sahiplerinin yamasna teslim etmilerdiretici glerin bu nemli gelimesinin hangi toplumsal sonulara yolaan bilmiyorlard ve bunlar durup dnmemilerdi: toplumun retici glerindeki bu byk artn toplumsal glerin yeniden gruplamasna yol aacan, bu yeni gruplamann, proletaryaya kyll kendi mcadelesinin saflarna katma ve muzaffer sosyalist devrimi yapma imkan vereceinin bilincinde deillerdi ve bunu anlamyorlard -onlar sadece, sanayi retimini son noktasna kadar geniletmek, dev i pazar ele geirmek, tekelciler haline gelmek ve milli ekonomiden mmkn olduunca ok kr szdrmak istiyorlard; bilinli faaliyetleri, dar pratik gncel karlarn tesine gemiyordu. Buna uygun olarak Marx yle der:

Yaamlarnn toplumsal retiminde (yani insanlarn Halk Kitapl Sayfa: 143 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

yaamas iin gerekli maddi deerlerin retiminde -red.) insanlar, aralarnda belirli, zorunlu, kendi iradelerinden bamsz ilikilere, onlarn maddi retici glerinin belirli bir gelime aamasna tekabl eden, retim ilikilerine girerler. (Karl Marx, Seme Yazlar, cilt I, s. 359) Fakat bu, retim ilikilerindeki deiikliklerin ve eski retim ilikilerinden yenilerine geiin przsz, atmasz, karklklar olmadan olaca anlamna gelmez. Tam tersine, byle bir gei, genellikle, eski retim ilikilerinin devrimci tarzda yklmas ve yeni retim ilikilerinin kurulup salamlatrlmas yoluyla olur. Belli bir noktaya kadar retici glerin gelimesi ve retim ilikileri alanndaki deiiklikler, kendiliinden bir sre olarak, insan iradesinden bamsz ilerler. Fakat bu sadece belli bir ana kadar, yeni ortaya km ve gelimekte olan retici glerin gerekli olgunlua ulat ana kadar byledir. Yeni retici gler olgunlatktan sonra, eski retim ilikileri ve bu ilikilerin tayclar, hakim snflar, ancak yeni snflarn bilinli faaliyetiyle, bu snflarn iddet eylemleriyle, devrimle ortadan kaldrlabilecek olan alamaz engel haline gelirler. Burada, eski retim ilikilerini iddet yoluyla ykma misyonuna sahip yeni toplumsal fikirlerin, yeni politik kurumlarn, yeni siyasi iktidarn muazzam rol gayet berrak ortaya kmaktadr. Yeni retici glerle eski retim ilikilerinin atmas temeli zerinde, toplumun yeni iktisadi ihtiyalar temeli zerinde yeni toplumsal fikirler ortaya kar, bu yeni fikirler, kitleleri rgtler ve seferber eder, kitleler yeni bir siyasi ordu iinde birbirleriyle kaynar, yeni bir devrimci iktidar yaratr ve bu iktidar, retim ilikileri alannda eski dzeni yoketmek ve yeni dzeni kurup salamlatrmak iin kullanrlar. Geliimin kendiliinden sreci, yerini, insanlarn bilinli faaliyetine brakr, barl gelime, yerini, iddetli altst olua, evrim, devrime brakr. Proletarya, der Marx, burjuvaziye kar mcadele iinde zorunlu olarak snf olarak birleir, devrim yoluyla kendini hakim snf klar ve hakim snf olarak iddet yoluyla eski retim ilikilerini kaldrr. (Komnist Partisi Manifestosu, Moskova 1945, s. 38.) Ve yine: - Proletarya, siyasi egemenliini, burjuvazinin elinden adm adm tm sermayeyi almak, btn retim aletlerini devletin elinde, yani hakim snf olarak rgtlenmi proletaryann elinde merkeziletirmek ve retici gleri en hzl ekilde artrmak iin kullanacaktr. (Ayn yerde, s. 37.)

Halk Kitapl

Sayfa: 144 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

- iddet, yeni bir topluma gebe her eski toplumun ebesidir. (Karl Marx, Kapital, cilt I, s. 791.) te Marx'n 1859'da, nl kitab Politik Ekonominin Eletirisine Katknn tarihi nsznde verdii, tarihi materyalizmin znn dahiyane formlasyonu:

Yaamlarnn toplumsal retiminde insanlar, aralarnda belirli, zorunlu, kendi iradelerinden bamsz ilikilere, onlarn maddi retici glerinin belirli bir gelime aamasna tekabl eden retim ilikilerine girerler. Bu retim ilikilerinin tm, toplumun ekonomik yapsn, bir hukuki ve siyasi styapnn zerinde ykseldii, ve belirli toplumsal bilin biimlerinin ona tekabl ettii somut temeli tekil eder. Maddi yaamn retim tarz, toplumsal, siyasi ve bir btn olarak zihinsel yaam srecini koullandrr. nsanlarn varln belirleyen ey bilinleri deil, tam tersine, onlarn bilincini belirleyen, toplumsal varlklardr. Gelimelerinin belirli bir aamasnda, toplumun maddi retici gleri, o zamana kadar iinde hareket ettikleri mevcut retim ilikileriyle ya da bunlarn hukuki ifadesinden baka bir ey olmayan mlkiyet ilikileriyle elikiye derler. Bu ilikiler, retici glerin gelime biimleri olmaktan kp, onlarn zincirine dnrler. O zaman bir sosyal devrim a balar. Ekonomik temelin deimesiyle birlikte koskoca styap yava veya hzl bir ekilde altst olur. Bu gibi altst olularn incelenmesinde, daima, ekonomik retim koullarndaki maddi, doal bilim kesinliiyle saptanabilir altst olula, hukuki, siyasi, dini, sanatsal ya da felsefi biimleri, ksaca, insanlarn bu atmann bilincine vardklar ve kesin sonu alncaya kadar kavgasn verdikleri ideolojik biimleri ayrt etmek gerekir. Nasl ki, bir kimse hakknda, kendisi iin tad fikre dayanlarak bir hkm verilemezse, byle bir altst olu a hakknda da, onun kendi bilinciyle hkm verilemez, tam tersine, bu bilin, maddi yaamn elikileriyle, toplumsal retici gler ile retim ilikileri arasndaki mevcut atmayla aklanmak gerekir. Bir toplumsal formasyon, kendisinin onlar iin yeterince geni olduu btn retici gler gelimeden asla batmaz, ve yeni ve daha yksek retim ilikileri, bunlarn maddi varlk koullar bizzat eski toplumun barnda yumurtasndan kmadan [olgunlamadan -N], asla [eskilerinin -N] yerine gemezler. Onun iindir ki, insanlk kendi nne, ancak zebilecei Halk Kitapl Sayfa: 145 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

grevleri koyar, nk yakndan bakldnda her zaman grlecektir ki, grevin kendisi, ancak zmnun maddi koullarnn mevcut olduu ya da en azndan oluma srecinde olduu yerde ortaya kar. (Karl Marx, Seme Yazlar, cilt I, s. 359/60.) te toplum yaamna, toplum tarihine uygulan iinde alndnda Marksist materyalizm budur. te diyalektik materyalizmin ve tarihi materyalizmin temel zellikleri bunlardr. Buradan, revizyonistlerin ve yozlamlarn saldrlarna kar Lenin'in Parti iin ne kadar deerli bir teorik hazineyi koruduu ve Lenin'in Materyalizm ve Ampiriokritisizm kitabnn kmasn, Partimizin gelimesi iin ne kadar nemli olduu anlalabilir. 3 - STOLYPN GERCL DNEMNDE BOLEVKLER VE MENEVKLER. BOLEVKLERN TASFYECLERE VE OTZOVSTLERE KARI MCADELES. Gericilik yllarnda parti rgtlerinde almak, daha nceki devrimin gelimesi dneminde olduundan ok daha gt. parti yelerinin says iyice seyrekleti. ok sayda kk-burjuva yol arkada, zellikle aydnlar, arlk hkmetinin takibatna uramaktan korktuklarndan Parti saflarndan ayrldlar. Lenin, devrimci partilerin byle anlarda bilgilerini mkemmelletirmeleri gerektiini belirtti. Devrimin kabar dneminde, nasl saldrlacan renmilerdi, gericilik dneminde de, nasl doru bir ek:ilde geri ekilineceini renmeliydiler; nasl yeraltna geeceklerini, illegal partiyi nasl koruyacak ve glendireceklerini, legal olanaklardan, en eitli legal rgtlerden, zellikle kitle rgtlerinden, kitlelerle ba glendirmek iin nasl yararlanacaklarn renmeliydiler. Menevikler, devrimin yeniden kabarma olanana inanmadklarndan, panik iinde geri ekildiler; parti programnn devrimci taleplerini ve Partinin devrimci iarlarn alaka inkar ettiler, proletaryann illegal devrimci partisini tasfiye etmek, yoketmek istediler. Bu yzden, bu tip Meneviklere o andan itibaren Tasfiyeci dendi. Meneviklerden farkl olarak Bolevikler, gelecek birka yl iinde yeni bir devrimci kabar olacana ve Partinin kitleleri bu yeni gelimeye hazrlamakla ykml olduuna kesin emindiler. Devrimin

Halk Kitapl

Sayfa: 146 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

temel grevleri zlmemiti. Kyllerin eline toprak sahiplerinin topraklar gememiti, iiler sekiz saatlik ignn elde etmemiler, halkn nefret ettii, ve hatta halkn 1905'te koparm olduu kk siyasi zgrlkleri de yeniden yoketmi olan arlk otokrasisi devrilmemiti. Bylece, 1905 ylnda devrimi dourmu olan nedenler hala yrrlkteydi. Bu nedenle Bolevikler devrimci hareketin yeniden ykseleceine emindiler; buna hazrlanyor, ii snfnn glerini biriktiriyorlard. Bolevikler, devrimin yeniden kabarnn kanlmaz olduu yolundaki inanlarn ayrca, 1905 Devriminin ii snfna, haklarn devrimci kitle mcadelesi yoluyla ele geirmeyi retmi olmas olgusundan da alyorlard. Gericilik yllarnda, sermayenin taarruz yllarnda, iiler 1905 ylnn bu derslerini unutamazlard. Lenin, iilerden gelen, fabrika sahipleri tarafndan nasl tekrar bask altna alndklarn, nasl kk drldklerini belirterek yle haykrdklar mektuplarndan pasajlar aktaryordu: Bekleyin, yeni bir 1905 daha gelecek! Boleviklerin esas siyasi hedefi, 1905 ylndakiyle ayn kald arl devirmek, burjuva-demokratik devrimi sonuna kadar gtrmek ve sosyalist devrime gemek. Bolevikler bu hedefi bir an bile unutmadlar ve kitlelerin nnde temel devrimci iarlar izah etmeye devam ettiler: demokratik cumhuriyet, iftlik sahiplerinin topraklarna el konulmas, sekiz saatlik ign. Ama Partinin taktii, 1905 devriminin ykseli dnemindekiyle ayn kalamazd. rnein, yakn bir gelecekte kitleler bir siyasi genel greve veya silahl ayaklanmaya arlamazd. nk devrimci hareket geriliyordu, ii snf ok yorgun bir durumdayd ve gerici snflar olduka gleniyordu. Parti, yeni durumu hesaba katmak zorundayd. Saldr taktiinin yerine; savunma taktii, g toplama, kadrolar yeraltna kaydrma ve illegal Parti almas taktii, illegal almay legal ii rgtlerindeki almayla birletirme taktii geirilmeliydi. Ve Bolevikler bu grevi yerine getirmeyi bildiler.

Devrimden uzun yllar nce almay bildik. Bize bou bouna kaya gibi salam demezler. Sosyal-demokratlar, ilk silahl saldrnn yenilgisinde cesaretini yitirmeyecek, kendini kaybetmeyecek ve maceraya srklenmeyecek bir proletarya partisi ina etmi bulunuyorlar, diye yazyordu Lenin. (Lenin, Tm Eserler, cilt XII, s. 126, Rusa.)

Halk Kitapl

Sayfa: 147 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Bolevikler illegal Parti rgtlerini yaatmak ve glendirmek iin mcadele ettiler. Fakat ayn zamanda Bolevikler, kitlelerle balar srdrmek ve korumak, bylece Partiyi glendirmek iin, tm legal olanaklardan, her trl legal aktan yararlanmay gerekli saydlar.

Bu, Partimizin arla kar ak devrimci mcadeleden, dolayl mcadele yntemlerine, her trl ve btn legal olanaklardan -sigorta sandklarndan Duma krssne kadar- yararlanmaya dnd dnemdi. Bu, 1905 Devriminde yenilgiye uramamzdan sonra geri ekilme dnemiydi. Bu dn, glerimizi toparladktan sonra arla kar ak devrimci mcadeleye yeniden balamak zere yeni mcadele yntemlerini benimsememizi gerektiriyordu. (Stalin, XV. Parti Kongresi Stenografik Tutana, Moskova 1935, s. 366/67, Rusa.)
Ayakta kalabilen legal rgtler, illegal Parti rgtleri iin adeta bir perde ve kitlelerle ba kurma arac oldular. Kitlelerle ba ayakta tutmak iin Bolevikler, sendikalardan ve dier legal toplumsal rgtlerden yararlandlar: salk sigortas kasalar, ii tketim kooperatifleri, kulpler, eitim dernekleri, halkevleri, Bolevikler Devlet Dumas krssnden, arlk hkmetinin politikasn tehir etmek, Kadetleri tehir etmek, kylleri proletaryann mcadelesine kazanmak iin yararlandlar. llegal Parti rgtnn korunmas ve tm dier siyasi alma biimlerinin bu rgt araclyla ynetilmesi, Partiye, doru Parti izgisinin uygulanmas, devrim dalgasnn yeniden ykselii iin glerin hazrlanmas imkanm salad. Bolevikler, devrimci izgilerini, iki cepheli mcadele iinde, Parti iinde oportnizmin iki trne kar mcadele iinde gerekletirdiler: Partinin ak dmanlar olan Tasfiyecilere kar, ve Partinin gizli dmanlarna, Otzovistler denilenlere kar. Bata Lenin, Bolevikler, tasfiyeciliin ortaya kt gnden itibaren, bu oportnist akma kar iddetli bir mcadele yrttler. Lenin tekrar tekrar, Tasfiyeciliin, liberal burjuvazinin Parti iindeki bir acentas olduuna iaret etti. Aralk 1908'de Paris'te, Rusya Sosyal-Demokrat i Partisi V. (Tm-Rusya) Konferans topland. Lenin'in ars zerine bu konferans, Tasfiyecilii, yani Parti aydnlarnn belli bir kesiminin (Menevikler), RSDP'nin mevcut rgtn tasfiye etme ve onun yerine, her ne pahasna olursa olsun legalite snrlar iinde, bu legalite Partinin programndan, taktiklerinden ve geleneklerinden vazgemek pahasna

Halk Kitapl

Sayfa: 148 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

da satn alnacak olsa, ne id belirsiz legal bir dernek geirme abalarn mahkum etti. (SBKP [B] Kararlar, Blm I, s. l28, Rusa.) Konferans, tm Parti rgtlerini tasfiyeci abalara kar kararl mcadeleye ard. Fakat Menevikler Konferansn bu kararna uymadlar ve Tasfiyecilik yrngesine, devrime ihanete Kadetlerle ibirliine gittike daha ok kaydlar. Menevikler, proletarya partisinin devrimci programndan; demokratik cumhuriyet, sekiz saatlik ign, iftlik sahiplerinin topraklarna el konulmas iarndan gitgide aka vazgeiyorlard. Menevikler, Parti programn ve taktiini red pahasna, arlk hkmetinden, ak, legal, szde bir ii partisinin varl iin izin almak istiyorlard. Stolypin rejimiyle barmaya, kendilerini ona uydurmaya hazrladlar. Bu yzden Tasfiyecilere, ayn zamanda Stolypin i Partiside denir. Devrimin ak dmanlarna -banda Dan, Akselrod ve Potressov bulunan ve Martov, Troki ve dier Meneviklerden yardm gren Tasfiyecilere-kar mcadeleyle ayn zamanda, Bolevikler, gizli Tasfiyecilere, oportnizmlerini sol lafazanlkla maskeleyen Otzovistlere kar da uzlamaz bir mcadele verdiler. Otzovistler diye, ii temsilcilerinin Devlet Dumas'ndan geri arlmasn ve bir btn olarak legal rgtlerdeki almalarn hepsinin durdurulmasn talep eden birtakm eski Boleviklere deniyordu. 1908'de Boleviklerin bir ksm, Devlet Dumas'ndaki sosyaldemokrat temsilcilerin geri arlmasn (Rusa: Otziv) talep etti. Otzovist ad buradan gelir. Otzovistler, Lenin'e ve Lenin'in izgisine kar mcadele balatan kendi ayr gruplarn kurdular (Bogdanov, Lunaarski, Aleksinski, Pokrovski, Bubnov vd.). Sendikalarda ve dier legal rgtlerde almay kesinlikle reddediyorlard. Byle hareket etmekle ii davasna byk zarar verdiler. Otzovistler, Partiyi ii snfndan koparmaya, partisiz kitlelerle balarndan mahrum brakmaya altlar; kendilerini illegal bir rgt iine hapsetmek istiyorlard, ama ayn zamanda bu rgte legal klf kullanma frsat tanmadklarndan, onu yakalanma tehlikesine maruz brakyorlard. Otzovistler, Boleviklerin Devlet Dumasnda ve Duma krssnden kyll etkileyebileceklerini, arlk hkmetinin ve sahtekarlkla kyll kazanmaya alan Kadetlerin politikasn tehir edebileceklerini anlamyorlard. Otzovistler, devrimin yeni bir atlm iin g toplanmasn kstekliyorlard. Bu yzden Otzovistler, tersten tasfiyeci idiler -legal rgtlerden yararlanma olanan yoketmeye alyorlard ve gerekten

Halk Kitapl

Sayfa: 149 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN
etmesinden

de geni Partisiz kitlelere proletaryann nderlik vazgemilerdi, devrimci almadan vazgemilerdi.

1909 ylnda Otzovistlerin davrann tartmak zere toplantya arlan Bolevik gazete Proletarinin (Proleter) geniletilmi yaz kurulu konferans, Otzovistleri mahkum etti. Bolevikler, Otzovistlerle hibir ortak yanlarnn olmadn akladlar, ve onlar Bolevik rgtten attlar. Tasfiyeciler de, Otzovistler de, proletaryann ve Partisinin kk burjuva yol arkadalarndan baka birey deillerdi. Proletarya iin zor bir anda, Tasfiyecilerle Otzovistler gerek yzlerini btn aklyla ortaya koydular. 4 - BOLEVKLERN TROKZME KARI MCADELES. PART DMANI AUSTOS BLOKU. Bolevikler iki cephede birden -Tasfiyecilere ve Otzovistlere kar- proletarya partisinin salam izgisini savunmak iin uzlamaz bir mcadele verirken, Troki, Meneviklerin saflarndaki Tasfiyecileri destekledi. Lenin'in ona Yudas Troki (hain Troki) demesi bu yllara rastlar. Troki, Viyana'da bir yazarlar grubu kurarak, gya fraksiyonlar st, ama aslnda Menevik bir gazete yaynlamaya balad. Lenin o srada Troki hakknda yle yazyordu: Troki en alak bir kariyerist ve hizipi gibi davranyor... Partiden szedip duruyor ama tm dier hizipilerden daha kt hareket ediyor. Daha sonra 1912'de Troki, Austos Bloku'nun, yani Lenin'e, Bolevik Partisi'ne kar tm Anti-Bolevik gruplarn ve akmlarn blokunun rgtleyicisi oldu. Gerek Tasfiyeciler gerekse Otzovistler, bu Bolevizm dman blokta birletiler, bylece yakn akrabalklarn gstermi oldular. Troki ve Trokistler, btn temel sorunlarda tasfiyeci pozisyonlar aldlar. Ama Troki kendi tasfiyeciliini santrizmle [orta yolculuk] yani uzlaclkla maskeledi: Boleviklerin ve Meneviklerin dnda durduunu ve szmona onlar uzlatrmaya altn iddia etti. Bununla ilgili olarak Lenin, Troki'nin ak Tasfiyecilerden daha aalk ve tehlikeli olduunu sylyordu. nk, gerekte Menevik Tasfiyecileri tamamen destekledii halde, kendisinin fraksiyonlarn dnda durduunu syleyerek iilere yalan sylyordu. Trokizm, santrIzmin yaylmasnda ba eken odak oldu.

Santrizm, diye yazyor Stalin yolda, siyasi bir kavramdr. deolojisi, kendini uydurma ideolojisidir, ortak bir Halk Kitapl Sayfa: 150 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

parti iinde, proleter karlar kk-burjuvazinin karlarna tabi klma ideolojisidir. Bu ideoloji Leninizme yabancdr ve irentir. (Stalin, Leninizmin Sorunlar, kinci Cilt, 1934, s. 77.) Bu dnemde Kamenev, Zinovyev ve Rikov, Lenin'e kar sk sk Troki'ye yardm ettikleri iin, onun gizli ajanydlar. Zinovyev, Kamenev, Rikov ve Troki'nin dier gizli, mttefiklerinin yardmyla. Lenin'in istememesine ramen, Ocak 1910'da bir Merkez Komitesi Plenumu toplantya arld. Bu sralar Merkez Komitesi'nin bileimi, bir dizi Boleviin tutuklanmas yznden deimiti ve sallanan unsurlar, antiLeninist kararlar geirtmek iin frsat yakaladlar. Bylece bu Plenumda, Bolevik gazete Proletarinin kn durdurma ve Troki'nin Viyana'da yaynlad gazetesi Pravdaya mali destek salama karar verildi. Troki'nin gazetesinin yaz kuruluna katlan Kamenev, Zinovyevle birlikte, gazeteyi Merkez Komitesinin organna dntrmeye alt. Merkez Komitesinin Ocak Plenumu, Tasfiyecilii ve Otzovizmi mahkum etme kararn ancak Lenin'in srar zerine ald; ama burada da Zinovyev ve Kamenev, Troki'nin, Tasfiyecileri adl adnca armama nergesinde srarla direttiler. Durum Lenin'in nceden grd ve buna kar uyarda bulunduu biimde sonuland: yalnzca Bolevikler, MK Plenumunun kararna uyarak kendi organlar Proletarinin kn durdurdular, Menevikler ise fraksiyoncu, tasfiyeci gazeteleri Golos SotsialDemokratay (Sosyal-Demokratn Sesi) yaynlamaya devam ettiler. Lenin'i tamamyla destekleyen Stalin yolda, Sosyal-Demokrat No. 11'de zel bir makale yaynlad. Bu makalede Trokizmin su ortaklarnn davran mahkum ediliyor ve Kamenev, Zinovyev ve Rikov'un haince davranlaryla Bolevik fraksiyon iinde yarattklar anormal duruma bir son verme zorunluluundan szediliyordu. Makalede nerilen gncel grevler, daha sonra Prag Parti Konferansnda gerekletirildi: bir genel Parti Konferansnn toplanmas, legal bir Parti gazetesinin yaynlanmas ve Rusya'da pratik nderlikle grevli illegal bir Parti Merkezinin kurulmas. Stalin yoldan makalesi, Lenin'i btnyle destekleyen Baku Komitesinin kararlarna dayanyordu. Trokinin -Tasfiyecilerden ve Trokistlerden Otzovistlere ve Tanr yapclara kadar- salt Parti dman unsurlarla dolu olan Parti dman Austos Bloku'na kar-arlk olmak zere, illegal proletarya Partisini koruma ve glendirme yandalarnn bir Parti Bloku kuruldu. Bu bloku, Lenin'in nderliinde Bolevikler, ve Partiden yana olan ve

Halk Kitapl

Sayfa: 151 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

balarnda Plehanov bulunan az sayda Menevikler oluturuyordu. Bir dizi sorunda Menevik tavrlarn srdren Plehanov ve onun Parti yanls Menevikler grubu, kendilerini Austos Blokundan ve Tasfiyecilerden kesinlikle ayrdlar ve Boleviklerle bir anlama aradlar. Lenin, Plehanov'un teklifini kabul ederek onunla parti aleyhtar unsurlara kar geici bir blok kurdu; byle bir blokun parti iin yararl, Tasfiyeciler iin ise zararl olacan dnyordu. Stalin yolda, bu bloku tamamyla destekledi. Kendisi bu srada srgnde bulunuyordu. Srgnden Lenin'e yazd mektupta yle diyordu Stalin yolda:

Grme gre blok (Lenin-Plehanov) izgisi tek doru izgidir: 1. Bu izgi, ve yalnzca bu izgi, Rusya'da gerekten Parti yanls tm unsurlarn birliini talep eden almann gerek karlarna uygundur; 2. bu izgi, ve yalnzca bu izgi, Menevik iiler ile tasfiyeciler arasnda bir uurum yaratarak, Tasfiyecileri datarak ve onlara lmcl bir darbe vurarak, legal rgtlerin Tasfiyecilerin boyunduruundan kurtarlmas srecini hzlandrmaktadr. (Lenin ve Stalin, cilt I, s. 529/30, Rusa.)
llegal almay legal almayla ustaca birletirmeleri sayesinde Bolevikler, ak alan ii rgtlerinde ciddi bir g olmay baardlar. Bu, o dnemde yaplan drt legal kongrede -bunlar halk niversiteleri kongresi, kadnlar kongresi, fabrika hekimleri kongresi ve yeilayclar kongresiydi- Boleviklerin ii gruplar zerinde sahip olduklar byk nfuzdan anlalyordu. Boleviklerin bu legal kongrelerdeki konumalar byk siyasi neme sahipti ve yurt apnda geni yank uyandrd. rnein halk niversiteleri kongresinde, Bolevik ii delegasyonu, her trl eitsel faaliyeti boan arlk politikasn tehir etti ve arlk bertaraf edilmedike lkede gerek bir kltrel gelime kaydedilemeyeceini kantlad. Fabrika hekimleri kongresindeki ii delegasyonu, iilerin iinde yaamak ve almak zorunda kaldklar korkun shhi koullar anlatt ve arlk rejimi devrilmedike fabrikalarda shhi koullarn doru drst rgtlenemeyecei sonucuna vard. Bolevikler zamanla, ayakta kalmay baarm (eitli legal rgtlerden Tasfiyecileri srp kardlar. Plehanov'un Parti yanls grubuyla kurulan kendine zg birleik cephe taktii, Boleviklerin bir dizi Menevik ii rgtn kendi saflarna kazanmalarn mmkn kld. (Viborg semtinde, Yekaterinoslav'da vb.).

Halk Kitapl

Sayfa: 152 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Bu zor dnemde Bolevikler, legal almay illegal almayla nasl birletirmek gerektiinin imtisal rneini verdiler. 5 - 1912 PRAG PART KONFERANSI. BOLEVKLERN BAIMSIZ BR MARKSST PART KURMASI. Tasfiyeciler ve OtzovistIerle mcadele ve TrokistIerle mcadele, Boleviklerin nne, btn Bolevikleri bir Parti halinde birletirme ve onlardan bamsz bir Bolevik Parti kurma acil zorunluluunu koydu. Bu, yalnz ii snfn blen parti iindeki oportnist akmlara son vermek iin deil, ayn zamanda ii snfnn glerini toplama ve ii snfn devrimin yeniden ykselii iin hazrlama iini tamamlamak bakmndan da mutlaka gerekliydi. Ama bu grevi yerine getirmek iin, hereyden nce, Partiyi oportnistlerden, Meneviklerden temizlemek gerekiyordu. imdi artk hibir Bolevik, Boleviklerin Meneviklerle bir parti iinde kalmaya devam etmesinin dnlemeyecek hale gelmi olduundan kuku duymuyordu. Stolypin gericilii dneminde Meneviklerin haince tutumlar, proletarya partisini tasfiye edip yeni, reformist bir parti kurma abalar, onlardan kopmay kanlmaz klyordu. Meneviklerle ayn partide kaldklar srece Bolevikler, u ya da bu ekilde Meneviklerin davranlarnn ahlaki sorumluluunu stlenmi oluyorlard. Ama kendileri Partiye ve ii snfna ihanet etmek istemedikleri mddete, Bolevikler, Meneviklerin ak ihanetlerinin ahlaki sorumluluunu stlenemezlerdi. Meneviklerle bir parti erevesi iinde birlik, bu ekilde, ii snfna ve onun Partisine ihanet karakterine brnmeye balyordu. Bu nedenle Meneviklerle fiili kopmay sonuna kadar gtrmek, resmen rgtsel kopua kadar gtrmek ve Menevikleri Partiden atmak gerekiyordu. Yekpare bir programa, yekpare bir taktie, yekpare bir snf rgtne sahip proletaryann devrimci partisini restore etmek ancak bu yolla mmkn olabilirdi. Meneviklerin ykt gerek (sadece biimsel deil) parti birliini restore etmek ancak bu yolla mmkn olabilirdi. Bu grevi, Boleviklerin hazrlna giritikleri VI. Genel Parti Konferans yerine getirecekti. Ama bu grev, meselenin sadece bir yanyd. Meneviklerin resmen ayrlmak ve Bolevikler olarak ayr bir parti kurmak elbette ok

Halk Kitapl

Sayfa: 153 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

nemli bir siyasi grevdi. Ama Boleviklerin nnde, daha da nemli bir baka grev duruyordu. Grev sadece Meneviklerden ayrlmak ve ayr bir parti kurmak deil, bilakis hereyden nce, Meneviklerden ayrlarak yeni bir parti yaratmak, Batnn allagelmi sosyal-demokrat partilerinden farkl, oportnist unsurlardan zgr, iktidar uruna mcadelede proletaryaya nderlik edebilecek yeni tipte bir parti yaratmakt. Boleviklere kar mcadelede, nans fark olmakszn, Akselrod ve Martinov'dan, Martov ve Troki'ye kadar btn Menevikler, hep Bat Avrupa sosyal-demokratlarnn cephaneliinden dn alnm silahlar kullandlar. Rusya'da tpk -szgelimi- Alman ya da Fransz sosyaldemokrat partisi gibi bir parti olmasn istiyorlard. Boleviklere kar mcadele etmelerinin nedeni, tam da onlarda yeni, allmadk, Bat sosyal-demokrasisinden farkl birey sezdikleri iindi. Peki, o sralar Bat'nn sosyal-demokrat partileri neyi temsil ediyorlard? Bu partiler, Marksist ve oportnist unsurlarn, devrimin dostlar ve dmanlarnn, parti ilkesini destekleyenlerle ona kar olanlarn bir karm, bir orbasyd - ve giderek birinciler ikincilerle ideolojik olarak uzlayorlar, giderek birinciler ikincilere fiilen boyun eer hale geliyorlard. Oportnistlerle, devrim hainleriyle uzlama - ne uruna?, diye sordu Bolevikler; Bat Avrupa sosyal-demokratlarna. Partide bar, birlik uruna- diye yantladlar onlar Bolevikleri. Kiminle birlik, oportnistlerle mi? Evet, diye yantladlar, oportnistlerle. Byle partilerin devrimci partiler olamayacaklar apak ortadayd. Bolevikler, Engels'in lmnden sonra Bat Avrupa sosyaldemokrat partilerinin, sosyal devrim partilerinden,sosyal reform partilerine yozlamaya baladn, ve bu partilerin her birinin, rgt olarak, nder bir g olmaktan kp kendi parlamento grubunun bir uzants haline geldiini grmezden gelemezlerdi. Bolevikler, byle bir partinin proletaryaya hibir yarar dokunmayacan, byle bir partinin ii snfn devrime gtremeyeceini bilmezden gelemezlerdi. Bolevikler, proletaryann byle bir partiye deil, baka, yeni, gerekten Marksist bir partiye, oportnistler karsnda uzlamaz ve burjuvazi karsnda devrimci, smsk kenetlenmi ve monolitik bir partiye, bir sosyal devrim partisine, bir proletarya diktatrl partisine ihtiyac olduunu bilmezden gelemezlerdi. Boleviklerin istedii ite tam da byle bir parti, yeni bir partiydi. Ve Bolevikler byle bir parti ina etmek iin altlar. Ekonomistlerle,

Halk Kitapl

Sayfa: 154 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Meneviklerle, Trokistlerle, Otzovistlerle ve ampiriokritiklere varana kadar idealistlerin her tryle mcadelenin tm tarihi, tam da byle bir partinin inas tarihiydi. Bolevikler, gerekten devrimci bir Marksist partiye sahip olmak isteyen herkese rnek olacak yeni bir parti, bir Bolevik parti yaratmak istiyorlard. Bolevikler, ta eski Iskra zamanndan beri byle bir partinin inas iin almlard. natla, ylmadan almlard bu uurda, hereye ramen. Bu hazrlk almasnda en nemli ve tayin edici rol, Lenin'in Ne Yapmal?, ki Taktik vb. eserleri oynad. Lenin'in Ne Yapmal? kitab, byle bir partinin ideolojik hazrl oldu. Lenin'in Bir Adm leri, iki Adm Geri kitab, byle bir partinin rgtsel hazrl oldu. Lenin'in Demokratik Devrimde Sosyal-Demokrasinin ki Taktii kitab, byle bir partinin siyasi hazrl oldu. Ve son olarak Lenin'in Materyalizm ve Ampiriokritisizm kitab, byle bir partinin teorik hazrl oldu. Tarihte bugne kadar asla, bir parti kurmak iin kendini Bolevik grup gibi mkemmel ekilde hazrlam bir tek siyasi grup olmad rahatlkla sylenebilir. Bu koullar altnda, Boleviklerin bir parti kurmas tamamen olgunlam ve hazr bir meseleydi. VI. Parti Konferans'nn grevi, Menevikleri ihra etme ve yeni Partiyi, Bolevik Partiyi kurma edimiyle bu meseleyi talandrmakt. VI. Tm-Rusya Parti Konferans, ocak 1912'de Prag'da yapld. Bu Konferansta 20'den fazla Parti rgt temsil edildi. Bu yzden Konferans, dorusu, bir parti Kongresinin nemine sahipti. Konferansn, Partinin yklm olan merkezi aygtnn yenilendiini ve bir Merkez Komitesinin kurulduunu aklayan bildirisinde, gericilik dneminin, Rusya Sosyal-Demokrasisinin kelimenin asl anlamyla belirli bir rgt olarak biimlendiinden bu yana geirdii en zor dnem olduu anlatlyordu. Her trl takibata, dtan gelen sert darbelere, Parti iinde oportnistlerin ihanet ve yalpalamalarna ramen, proletarya partisi, bayran ve rgtn korumutu.

Rus Sosyal-Demokrasisinin sadece bayra, program ve devrimci gelenekleri deil, basklarn engelledii ve zayflatt, ama bir trl tamamen ykamad rgt de yaamaya devam etti, diyordu Konferans bildirisi.
Konferans, Rusya'da ii snf hareketinin yeni bir ykseliinin ilk iaretlerini ve parti almasnn canlandn saptad.

Halk Kitapl

Sayfa: 155 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Yerel rgtlerden gelen raporlar temelinde Konferans, her yerde sosyal demokrat iiler arasnda illegal sosyal-demokratik yerel rgtleri ve gruplar glendirmek amacyla enerjik bir almann yrtldn tespit etti. Konferans, geri ekilme dnemindeki Bolevik taktiin en nemli kuralnn -illegal almay, eitli legal ii dernekleri ve sendikalar iindeki legal almayla birletirme- yerel rgtlerce her yerde kabul edildiini saptad. Prag Konferans, Bolevik bir Parti Merkez Komitesi seti. Bu Merkez Komitesine Lenin, Stalin, Orkonikidze, Sverdlov, Spandaryan ve dierleri seildi. Stalin ve Sverdlov yoldalar, o srada srgnde olduklar iin, gyaplarnda Merkez Komitesine seildiler. Merkez Komitesine seilen yedek yeler arasnda Kalinin yolda da vard. Stalin yoldan bakanlnda, Rusya'daki devrimci almann pratik ynetimi iin bir merkez (Merkez Komitesi Rusya Brosu) kuruldu. Merkez Komitesi Rusya Brosu'na, Stalin yoldan dnda, Y. Sverdlov, S. Spandaryan, S. Orkonikidze, M. Kalinin yoldalar mensuptu. Prag Konferans, Boleviklerin oportnizme kar tm mcadelesinin bir bilanosunu kard ve Menevikleri Partiden uzaklatra karar ald. Prag Konferans, Meneviklerin Partiden ihracndan sonra, bamsz varlk srdren bir Parti olarak Bolevik Partiyi teekkl etti. Bolevikler, Meneviklerin ideolojik ve rgtsel bozgununu sonuna kadar gtrp onlar Partiden uzaklatrarak, Partinin, RSDP'nin emektar bayran korudular. Bu nedenle Bolevik Parti 1918'e kadar, parantez iinde Bolevik ekiyle- kendisine Rusya Sosyal-Demokrat i Partisi adn vermeye devam etti. Prag Konferans'nn sonular zerine Lenin, 1912 balarnda Gorki'ye unlar yazyordu:

Tasfiyeci ayak takmna ramen, sonunda Partiyi ve onun Merkez Komitesini yeniden kurmay baardk. Umarm siz de buna bizim kadar sevinirsiniz:. (Lenin, Tm Eserler, cilt XXIX, s. 19, Rusa.)
Prag Konferans'nn nemini deerlendirirken, Stalin yolda yle diyordu:

Bu Konferans, Partimizin tarihinde en byk neme sahipti, nk Bolevikler ve Menevikler arasna bir ayrm Halk Kitapl Sayfa: 156 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

izgisi ekti ve lkedeki btn Bolevik rgtleri yekpare Bolevik Parti iinde birletirdi. (SBKP (8) XV. Parti Kongresi Stenografik Tutana, s. 361-362, Rusa.) Meneviklerin atlmas ve Boleviklerin bamsz bir parti halinde teekklnden sonra, Bolevik Partisi daha da perinlendi ve glendi. Parti, saflarn oportnist unsurlardan arndrarak glenir - bu, II. Enternasyonal'in sosyal-demokrat partilerinden temelli farkl yeni tipte bir parti olarak Bolevik Partinin iarlarndan biridir. II. Enternasyonal partileri, kendilerine lafta Marksist dedikleri halde, gerekte Marksizm dmanlarna, yeminli oportnistlere saflarnda msamaha ettiler ve onlara II. Enternasyonal'i yozlatrp ykma olana verdiler. Bolevikler ise oportnistlere kar uzlamaz bir mcadele verdiler, proletarya partisini oportnizmin pisliinden arndrdlar ve yeni tipte bir partiyi, Leninist partiyi, daha sonra proletarya diktatrln mcadeleyle kazanacak olan partiyi yaratmay baardlar. Eer oportnistler proletarya partisinin saflarnda kalsayd, Bolevik Parti dz yola kp proletaryaya nderlik edemez, iktidar ele geirip proletarya diktatrln rgtleyemez, i savatan zaferle kp sosyalizmi ina edemezdi. Prag Konferans, kararlarnda, Partinin gncel siyasi ba iarlar olarak bir asgari program ortaya koydu: demokratik cumhuriyet, 8 saatlik ign, iftlik sahiplerinin tm topraklarna el konulmas. Bolevikler, IV. Devlet Dumas iin seim kampanyalarn, ite bu devrimci iarlar altnda yrttler. i snf kitlelerinin devrimci hareketinin 1912-1914 yllarndaki yeni ykselii bu iarlar altnda cereyan etti.

Halk Kitapl

Sayfa: 157 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

KISA ZET
1908-1912 yllar, devrimci alma iin olaanst g bir dnemdi. Devrimin yenilgisinden sonra, devrimci hareketin geriledii ve kitlelerin yorulduu koullarda, Bolevikler taktiklerini deitirdiler, arla kar dorudan mcadeleden, dolayl mcadele yntemlerine getiler. Stolypin gericiliinin ar koullarndan, Bolevikler, kitlelerle ba korumak iin (sigorta sandklar ve sendikalardan, Duma krssne kadar) en kk legal olanaktan bile yararlandlar. Bolevikler, devrimci hareketin yeni bir ykselii iin, yorulmak bilmeksizin g topladlar. Devrimin yenilgisinin getirdii, muhalif akmlarn zlmesi, devrimden souma, Partiyi terkeden aydnlarn (Bogdanov, Bazarov ve dierleri) Partinin teorik temellerini revize etme abalarnn artmas gibi zor artlarda Bolevikler, parti iinde Parti bayran drmeyen, Parti programna sadk kalan ve Marksist teori eletirmenlerinin saldrlarn geri pskrten (Lenin'in Materyalizm ve Ampirio-Kritisizmi) biricik g oldular. Marksist-Leninist ideolojik salamlk, devrimin perspektiflerini kavram olmak, Lenin'in evresinde toplanan Boleviklerin nder ekirdeinin, Partiyi ve onun devrimci ilkelerini korumasna yardm etti. Bizim kaya gibi salam olduumuzu bouna sylemezler, diyordu Lenin, Bolevikler iin. Bu dnemde Menevikler devrime gittike srt evirdiler. Tasfiyeciler haline geldiler, proletaryann illegal, devrimci partisinin tasfiyesini, feshedilmesini talep ettiler, gittike daha ak biimde Parti programndan ve Partinin devrimci grev ve iarlarndan vazgetiler, ve iilerin Stolypin ii Partisi adn taktklar kendi reformist partilerini rgtlemeye altlar. Troki Tasfiyecileri destekledi ve bunu yaparken yzn sahtekarca Partinin birlii iaryla maskeledi -aslnda bu, Tasfiyecilerle birlik anlamna geliyordu.

Halk Kitapl

Sayfa: 158 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

te yandan, arla kar mcadelede yeni yollara, dolayl mcadele yntemlerine bavurma zorunluluunu anlamayan baz Bolevikler, legal olanaklardan yararlanmay brakmay ve Devlet Dumas'ndaki ii temsilcilerinin geri arlmasn talep ettiler. Otzovistler, Partiyi kitlelerden kopmaya srklyor ve devrimin yeni bir ykselii iin g toplamay kstekliyorlard. Sol lafazanln ardna gizlenen Otzovistler de, tpk Tasfiyeciler gibi, aslnda devrimci mcadeleden vazgetiler. Tasfiyeciler ve Otzovistler, Lenin'e kar ortak bir blokta, Troki tarafndan rgtlenen Austos Bloku'nda birletiler. Tasfiyecilere ve Otzovistlere kar mcadele iinde, Austos Bloku'na kar mcadele iinde Bolevikler stnl ele geirdiler ve illegal proletarya partisini baaryla savundular. Bu dnemin en nemli olay, RSDP Prag Konferansyd (Ocak 1912). Bu Konferansta, Menevikler Partiden kovuldu ve Boleviklerle Meneviklerin ayn parti iindeki biimsel birliine ebediyen son verildi. Bolevikler, siyasi bir grup olmaktan kp, kendilerini bamsz Rusya Sosyal-Demokrat i Partisi (Bolevik) olarak teekkl ettiler. Prag Konferans, yeni tipte bir partinin Leninizmin partisinin, Bolevik Partinin temelini att. Prag Konferans tarafndan gerekletirilen, proletarya partisi saflarnn oportnistlerden, Meneviklerden arndrlmas, Partinin ve devrimin daha sonraki gelimesi iin byk, tayin edici neme sahip oldu. Eer Bolevikler, ii davas hainlerini, Menevik uzlamaclar Partiden karmasalard, proletarya partisi 1917'de kitleleri proletarya diktatrlnn kazanlmas mcadelesine gtremezdi.

Halk Kitapl

Sayfa: 159 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

BENC BLM

BRNC EMPERYALST SAVATAN NCE SINIFI HAREKETNN YENDEN YKSEL DNEMNDE BOLEVK PARTS (1912 - 1914)
1- 1912-1914 DNEMNDE DEVRMC HAREKETN YKSEL Stolypin gericiliinin zaferi ksa mrl oldu. Halka idam sehpas ve kamdan baka birey vermek istemeyen bir hkmet, istikrarl olamazd. Bask tedbirlerine o kadar alld ki, bunlar artk halkta korku yaratmyordu. Devrimin yenilgisinin ilk yllarnda iilere egemen olan yorgunluk gemeye balad. iler tekrar mcadeleye baladlar. Boleviklerin, yeni bir devrimci ykseliin kanlmaz olduu ngrs doru kt. Daha 1911'de, grevcilerin says 100 000'i geti, bundan nceki yllarda ise bu say toplam 50 000-60 000'i amamt. Ocak 1912'de toplanan Prag Parti Konferans bile, ii snf hareketinde balayan canlanmay tespit etmiti. Ama devrimci hareketin gerek ykselii 1912 ylnn Nisan ve Mays aylarnda, Lena kylarnda iilere ate almas ile bantl olarak siyasi kitle grevlerinin alevlenmesiyle balad.

Halk Kitapl

Sayfa: 160 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

4 (17) Nisan 1912'de Sibirya'daki Lena altn madenlerinde bir grev srasnda, bir arlk jandarma subaynn emri zerine, 500'den fazla ii ldrld ya da yaraland. Barl bir ekilde idareyle grmeye gitmekte olan silahsz Lena madencilerinin zerine ate almas, btn lkeyi galeyana getirdi. arlk otokrasisinin bu yeni kanl eylemi, madencilerin iktisadi grevini krmak ve bylece Lena altn madenlerinin sahibi ngiliz kapitalistlerini memnun etmek iin ilendi. ngiliz kapitalistleri ve onlarn Rus hempalar, Lena altn madenlerinden muazzam karlar -ylda 7 milyon rubleden fazla elde ediyorlard, hem de iileri arszca smrerek. ilere ok dk cret dyor ve yenilemez haldeki, bozulmu yiyecekler veriyorlard. Bu eziyetlere ve irretliklere daha fazla dayanamayan Lena madenlerinin 6000 iisi greve balamt. Lena boyundaki katliam proletarya, Petersburg, Moskova ve dier sanayi merkezlerinde ve blgelerinde kitle grevleri, gsteriler ve mitinglerle yantlad.

O kadar sarsldk ve ardk ki, o anda duygularmz ifade edecek kelime bulamadk. Gstereceimiz her tepki, yreimizden taan fkenin soluk bir yansmasndan baka birey deildir. Bize ne gzyalar, ne de protestolar deil, bilakis sadece rgtl kitle mcadelesi yardm edebilir, diye yazyordu bir grup fabrikann iileri, karar tasarlarnda.
Devlet Dumas'ndaki sosyal-demokrat fraksiyon tarafndan Lena katliam konusunda verilen gensoru nergesini yantlarken arn bakan Makarov'un kstaha, Byle gelmi, byle gider! demesi, iilerin fkeli nefretini daha da iddetlendirdi. Lena iilerinin kanla bastrlmasna kar siyasi protesto grevlerine katlanlarn says 300 000'e ulat. Lena olaylar, Stolypin rejimi tarafndan yaratlm olan huzur havasn bak gibi yard. Stalin yolda bu konuda 1912'de Petersburg Bolevik gazetesi Zvezda da (Yldz) yle yazyordu:

Lena'da atlan kurunlar suskunluun buzlarn krd ve halk hareketinin aknts harekete geti. Harekete geti!.. Bugnk rejimde ne kadar ktlk ve uursuzluk varsa hepsi, ok ile ekmi Rusya'nn hastalanmasna neden olan herey -btn bunlar bir tek olguda, Lena olaylarnda topland. Lena'da atlan kurunlarn grevler ve gsteriler iin bir iaret olmasnn nedeni tam da budur. Halk Kitapl Sayfa: 161 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Tasfiyeciler ve Trokistler devrimi bouna lm ilan etmilerdi. Lena olaylar, devrimci glerin yaadn, ii snfnda muazzam miktarda devrimci enerji birikmi olduunu gsterdi. 1912'deki 1 Mays grevlerine 400,000 civarnda ii katld. Belgin siyasi karakter tayan bu grevler, Boleviklerin demokratik cumhuriyet, sekiz saatlik ign ve iftlik sahiplerinin tm topraklarna el konulmas devrimci iarlar altnda yrd. Bu temel iarlar, sadece iilerin deil, kyllerin ve askerlerin geni kitlelerini de otokrasiye kar devrimci taarruzda birletirme hesab zerine kurulmutu.

Tm Rusya proletaryasnn katld anl 1 Mays grevi, onunla bantl sokak gsterileri, devrimci bildiriler ve ii topluluklarna yaplan devrimci konumalar, Rusya'nn yeni bir devrimci ykseli aamasna girdiini aka gstermitir diye yazyordu Lenin, Devrimci Ykseli balkl makalesinde. (Lenin, Tm Eserler, cilt XV, s. 677.)
ilerin devrimci tavrndan huzursuz olan Tasfiyeciler, grev hummas aknts diye niteledikleri grev mcadelesine kar ktlar. Tasfiyeciler ve onlarn mttefiki Troki, proletaryann devrimci mcadelesi yerine bir dileke kampanyas geirmek istediler. ileri, bir kat parasndan baka birey olmayan bir dileke imzalamaya ardlar. Daha sonra Dumaya verilecek olan bu dilekede (dernekleme zgrln kstlayc tedbirlerin kaldrlmas, grev hakk vb.) haklar isteniyordu. Bolevikler tarafndan ileri srlen devrimci iarlar etrafnda yzbinlerce iinin topland bu dnemde, Tasfiyeciler ancak 1300 imza toplayabildiler. i snf, Boleviklerin gsterdii yolu izledi. Bu dnemde lkenin ekonomik durumu u tabloyu sunuyordu: Sanayideki durgunluk daha 1910 ylnda yerini bir canlanmaya terketmi, sanayiin tayin edici kollarnda retim genilemiti. 1910'da 186 milyon pud olan pik demir retimi, 1912'de 256 milyon ve 1913'te 283 milyon puda kmt. Takmr retimi 1910 ylnda 1 522 milyon pud iken, 1913'te 2214 milyon pudu buldu. Kapitalist sanayiin bymesi, proletaryann hzla artmasn beraberinde getirdi. Sanayideki gelimenin ayrt edici bir zellii, retimin byk ve en byk iletmelerde daha da younlamasyd. 1901 ylnda 500 ve daha fazla iinin alt byk iletmelerde tm iilerin % 46,7'si alrken, 1910 ylnda bu tip iletmelerde alan ii oran % 54 olmutu; yani iilerin yarsndan fazlas byk iletmelerde almaktayd. Bu, sanayide ei grlmedik bir younlamayd. O

Halk Kitapl

Sayfa: 162 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

dnemde ABD gibi sanayi bakmndan ok gelimi bir lkede bile iilerin ancak te biri byk iletmelerde alyordu. Proletaryann gelimesi ve byk iletmelerde younlamas, Bolevik Parti gibi bir devrimci partinin varl artlarnda, Rusya ii snfn lkenin siyasi hayatnda en byk g klyordu. Fabrikalarda iilerin barbarca smrlme biimleri ve arn kk memurlarnn dayanlmaz polis rejimi btn nemli grevlere siyasi bir karakter veriyordu. Ama iktisadi ve siyasi mcadelenin iie gemesi kitle grevlerine zellikle devrimci bir g veriyordu. Devrimci ii snf hareketinin en nnde kahraman Petersburg proletaryas yryor, Petersburg'u Baltk illeri, Moskova ve Moskova ili, Volga blgesi ve gney Rusya izliyordu. 1913'te hareket Bat blgesini, Polonya'y ve Kafkasya'y sard. Bir btn olarak 1912'deki grevlere, resmi rakamlara gre 725 000 daha geni istatistiklere gre 1 000 000'dan fazla ii katld. 1913'teki grevlere resmi rakamlara gre 861 000, daha geni istatistiklere gre ise 1 272 000 ii katld. 1914'n ilk yarsnda ise grevlere katlan ii says yaklak olarak 1,5 milyonu bulmutu. Bylece lke, 1912-1914 yllarnn devrimci ykselii ve grev hareketinin yaylmasyla, 1905 Devriminin bandaki gibi bir durumun eiine geldi. Proletaryann devrimci kitle grevleri tm halk iin nemliydi. Bunlar otokrasiye kar ynelikti. Grevler, emeki nfusun byk ounluunda sempati buldu. Fabrikatrler ve baca baronlar ise iilere lokavt ilan ederek grevler iin misillemede bulundular. 1913 ylnda Moskova ilinde kapitalistler 50 000 tekstil iisini sokaa att. Mart l914'te Petersburg'da bir gnde 70 000 iinin iine son verildi. Dier fabrikalarn ve sanayi kollarnn iileri, grev yapan ve lokavta urayan arkadalarna, geni kitleleri kapsayan balar toplayarak, bazen de dayanma grevleriyle yardm ettiler. i snf hareketinin hamlesi ve kitle grevleri, kyl kitlelerini de uyandrd ve mcadelenin iine ekti. Kyller iftlik sahiplerine kar yeniden mcadeleye atldlar, iftlik sahiplerinin malikanelerini ve mnferit kulak iftliklerini yerle bir ettiler. 1910-1914 yllan arasnda 13 000'den fazla kyl eylemi oldu. Ordu ve donanmada da devrimci eylemler balad. 1912 ylnda, Trkistan'daki birlikler iinde silahl bir eylem oldu. Baltk Donanmasnda ve Sivastopol'da da ayaklanmalar olgunlat.

Halk Kitapl

Sayfa: 163 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Bolevik Parti nderliindeki devrimci grev hareketi ve gsteriler, ii snfnn ksmi talepler ve reformlar iin deil, halkn arlktan kurtuluu iin mcadele ettiini gsteriyordu. lke yeni bir devrime doru ilerliyordu. 1912 yaznda Lenin, Rusya'ya daha yakn olmak amacyla, Paris'ten Galiya'ya (eskiden Avusturya'nn paras) tand. Burada onun bakanlnda, Merkez Komitesi yeleri ve sorumlu Parti fonksiyonerlerinin katld iki konferans oldu: biri 1912'nm sonunda Krakov'da, dierleri de 1913 sonbaharnda Krakov yaknlarndaki Poronio beldesinde. Bu konferanslarda, ii snf hareketinin en nemli sorunlar zerine kararlar alnd: devrimci hareketin ykselii zerine, grevler ve Partinin grevleri zerine, illegal rgtlerin glendirilmesi zerine, sosyal-demokrat Duma fraksiyonu zerine, parti basn zerine, ii sigortas kampanyas zerine. 2 - BOLEVK GAZETES PRAVDA. IV. DEVLET DUMASI 'NDAK BOLEVK FRAKSYON. Bolevik Partinin elinde, rgt glendirme ve kitleler zerinde nfuz kazanmann gl bir arac, Petersburg'da yaynlanan gnlk Bolevik gazete Pravda (Gerek) idi. Bu gazete, Lenin'in talimat uyarnca Stalin, Olminski ve Poletayev'in inisiyatifiyle kurulmutu. Proleter kitle gazetesi Pravda, devrimci hareketin yeniden ykseliiyle ayn zamanda yayn hayatna girdi. 22 Nisan (yeni takvime gre 5 Mays) 1912'de ilk says kt. Bu, iiler iin gerek bir bayram gnyd. Pravdann k erefine, 5 Mays'n ii basn bayram olmas kararlatrld.

Pravdadan nce Bolevikler, ileri iiler iin Zvezda adl haftalk bir gazete karyorlard. Lena olaylar srasnda Zvezda nemli bir rol oynad. Onda Lenin ve Stalin'in, ii snfn mcadeleye seferber eden bir dizi sert siyasi makalesi yaynlanmt. Ama devrimci hareketin ykselii karsnda haftalk bir gazete, Bolevik Parti iin artk yetersiz geliyordu. En geni ii katmanlarna mahsus gnlk bir siyasi kitle gazetesine ihtiya vard. Ve Pravda byle bir gazete oldu.
Bu dnemde Pravda olaanst nemli bir rol oynad. Geni ii snf kitlelerini Bolevizme kazand. Durmak bilmez polis takibat, para cezalar, sansrn houna gitmeyen yaz ve mektuplar yaynlamaktan dolay saylarn toplatlmas vb. yznden Pravda ancak onbinlerce ileri iinin aktif destei ile kabiliyordu. Pravda

Halk Kitapl

Sayfa: 164 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

byk para cezalarn ancak iilerin aralarnda topladklar cmerte balar sayesinde deyebiliyordu. Sk sk, Pravdann toplatlan saylarnn byk ksm yine de okuyucularn eline geiyordu, nk aktif iiler daha geceleyin matbaaya gelerek gazete balyalarn karyorlard. arlk hkmeti 2,5 yl iinde Pravday tam sekiz kez kapatt; ama her defasnda iilerin desteiyle gazete yeni ama benzer bir adla yeniden karld. rnein Za Pravdu (Pravda in), Put Pravdi (Pravda'nn Yolu), Trudovaya Pravda (Emek Pravda's).

Pravdann ortalama tiraj 40 000 iken, Meneviklerin gnlk gazetesi Luun (In) tiraj 15-16 000'i gemiyordu.
iler Pravday kendi ii gazeteleri olarak gryor; ona sonsuz gven duyuyor ve onun sylediklerine kulak kesiliyorlard. Pravdann her nshas elden ele dolap, dzinelerce okuyucu tarafndan okunuyor, onlarn snf bilincini biimlendiriyor, onlar eitip rgtlyor, mcadeleye aryordu.

Pravda neler hakknda yazyordu? Pravdann her saysnda, iilerin nasl yaadn, onlarn kapitalistler tarafndan, onlarn emrindeki fabrika yneticileri ve ustabalar tarafndan nasl amanszca smrldn, eitli bask yntemleriyle nasl ezildiini ve nasl aalandn anlatan ok sayda ii mektubu yaynlanyordu. Bunlar kapitalist artlar sert ve isabetli bir ekilde suluyordu. Pravda sk sk, isiz ve a iilerin, bir daha i bulamama umutsuzluu iinde intihara srkleniinin haberlerini veriyordu. Pravda, eitli fabrikalarda ve sanayi kollarnda alan iilerin skntlarn ve taleplerini, iilerin kendi talepleri iin nasl mcadele ettiklerini yazyordu. Neredeyse her sayda, eitli fabrikalardaki grevler zerine yazyordu. Byk, uzun sren grevler olduunda, gazete, dier fabrikalarn ve sanayi kollarnn iilerini grevcilere para toplayarak destek olmak zere rgtlyordu. Bazen grev fonlar iin onbinlerce ruble toplanyordu -bu, iilerin ounun gnde 70-80 kopekten fazla almad o gnler iin muazzam bir miktard. Bu, iileri proleter dayanma ruhuyla ve tm iilerin karlarnn bir olduu bilinciyle eitiyordu.
iler her siyasi olaya, zafere veya yenilgiye, Pravdaya mektup, selam, protesto vb. yollayarak tepki gsteriyorlard. Pravda, makalelerinde, ii snf hareketinin grevlerini tutarl Bolevik bir bak

Halk Kitapl

Sayfa: 165 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

asndan aydnlatyordu. Legal bir gazete, dorudan arl devirme arsnda bulunamazd. ma yoluyla almak gerekiyordu, snf bilinli iiler ise bunlar ok iyi anlyor ve kitlelere anlatyorlard. rnein Pravdada, 1905 ylnn eksiksiz ve kstlanmam taleplerinden sz edildiinde, iiler, Boleviklerin devrimci iarlarnn; arln devrilmesi, demokratik cumhuriyet, iftlik sahiplerinin topraklarna el konulmas ve sekiz saatlik ign iarlarnn szkonusu edildiini anlyorlard. IV. Duma seimlerinin arifesinde Pravda ileri iileri rgtledi. Liberal burjuvaziyle anlama yanllarnn, Stolypin i Partisi yandalarnn, Meneviklerin hain konumlarn tehir etti. Pravda, iileri, 1905 ylnn eksiksiz ve kstlanmam taleplerinin yandalarna, yani Boleviklere oy vermeye ard. Seimler ok dereceliydi. lknce ii toplantlarnda temsilciler seiliyor, sonra temsilciler ikinci semenleri seiyor ve ancak bu ikinci semenler Duma'daki ii temsilcilerinin seimini gerekletiriyordu. Seim gn Pravda bir Bolevik. ikinci semenler listesi yaynlad ve iilere bu listeye oy vermelerini tavsiye etti. Listeyi daha nce yaynlamamak gerekiyordu, nk aksi taktirde ngrlen adaylar tutuklanma tehlikesine maruz braklm olacakt.

Pravda, proletaryann eylemlerini rgtlemeye yardm etti. 1914 baharnda Petersburg'daki byk lokavt srasnda kitle grevi ilan etmek amaca uygun olmadndan, Pravda iilere, baka mcadele biimlerine bavurmalar, fabrikalarda kitle toplantlarna ve sokak gsterilerine bavurmalar arsnda bulundu. Bunlar hakknda gazete aka yazamyordu. Fakat snf bilinli iiler, Lenin'in i Snf Hareketinin Biimleri zerine; gibi mtevazi bir bal olan makalesini okuduklarnda, ary anladlar. Bu makalede, u anda grevin yerine ii snf hareketinin daha ileri biimlerini geirmek gerektii syleniyordu, ki bu, toplantlar ve gsteriler dzenlemek iin bir ar demekti.
Boleviklerin illegal devrimci faaliyetleri ile, ii kitlelerinin Pravda vastasyla legal ajitasyon ve rgtlenmesinin birletirilmesi bu ekilde gerekletiriliyordu.

Pravda, sadece ii yaam zerine, grevler ve gsteriler zerine yazmyordu. Pravda kyl yaamn, kylln ektii al, iftlik sahipleri, feodal beyler tarafndan smrlmesini de sistematik olarak aydnlatyor, Stolypin reformu sonucunda kyllerin en iyi topraklarnn nasl mnferit iftlik sahibi Kulaklar tarafndan talan edildiini gsteriyordu. Pravda, snf bilinli iilere, kyde ne kadar patlayc madde birikmi olduunu gsteriyordu. Proletaryaya, 1905 Halk Kitapl Sayfa: 166 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Devriminin grevlerinin zlmediini, yeni bir devrimin yaklamakta olduunu retiyordu. Proletaryann bu ikinci devrimde halkn gerek nderi ve yol gstericisi olarak ortaya kmas gerektiini, bu devrimde devrimci kyllk gibi gl bir mttefike sahip olacan retiyordu. Menevikler, proletaryann devrim fikrinden vazgemesi iin btn gleriyle ykleniyorlard. ilerin aklna unu sokmaya altlar: Halk, kyllerin aln, ar gerici iftlik sahiplerinin, feodal beylerin egemenliini dnmeyi brakn, sadece dernek kurma zgrl uruna mcadele edin, bu konuda arlk hkmetine dileke sunun. Bolevikler iilere, bu devrimden vazgeme, kyllkle ittifaktan vazgeme Menevik vaaznn burjuvazi yararna edilmekte olduunu, iilerin, kylleri mttefik olarak kendi taraflarna kazandklarnda arl mutlaka yeneceklerini, Menevikler trnden kt obanlar devrim dmanlar olarak bir kenara itmek gerektiini akladlar.

Kyl Yaam balkl blmde Pravda neler zerine yazyordu?


rnek olarak 1913 ylna ait baz mektuplar alalm: Samara'dan Tarm Meseleleri balkl bir mektup, Bulguma kazasnn Novohasbulat kynde, komnden ayrlan zel toprakl kyllere komn toprandan tahsis edilecek ksmlar iaretler neye gelen kadastro memuruna kar direnmekle sulanan 45 kylden nemli bir ksmnn ar hapis cezalarna arptrldn bildiriyordu. Pskov ilinden gelen ksa bir mektup unlar bildiriyordu: Zavalye istasyonu yaknlarndaki Psitsa ky kylleri kr jandarmasna kar silahl direnie geti. Yaralananlar oldu. atma nedeni, tarm sorununda anlamazlklar. Psitsa'ya polis gleri yld; vali yardmcs ile savc da kye doru yola kt. Ufa ilinden gelen bir mektupta, kyllerin hissesine den topraklarn durmadan satld, ktln ve ky komnlerinden ekilmeye izin veren yasann, kyllerin topraktan srlmesi srecini glendirdii bildiriliyordu. Borisovka kyn alalm. Burada 27 hane, toplam 543 desiyatin ekilebilir topraa sahip. Ktlk srasnda be ifti tarafndan 31 desiyatin toprak, desiyatini 25 ila 33 ruble arasnda deien fiyatlarla temelli satld, oysa arazinin deeri bunun 3 veya 4 kat. Ayn kyden yedi baka iletme, toplam 177 desiyatini, alt yl sreyle yllk % 12 faizle ipotek ettirerek desiyatin bana 18-20 ruble ald. Halkn yoksulluu ve faizin fahilii gznnde tutulursa, 177 desiyatinin yarsnn tefecinin eline geecei kesinlikle sylenebilir, nk byle muazzam bir mebla borlularn yars bile alt ylda deyemez.

Halk Kitapl

Sayfa: 167 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Pravdada yaynlanan Rusya'da Byk Toprak Mlkiyeti ve Kk Kyl Toprak Mlkiyeti makalesinde Lenin, iilere ve kyllere kan emici toprak aalarnn elinde ne kadar byk araziler olduunu arpc bir ekilde gsterdi. Sadece 30 000 byk toprak sahibi, yaklak 70 milyon desiyatin topraa sahipti. 10 milyon kyl hanesi de ayn miktarda topraa sahipti. Her byk toprak sahibine ortalama 2 300 desiyatin, Kulaklar da dahil beher kyl hanesine ise Ortalama 7 desiyatin dyordu; stelik iktisadi bakmdan zayf 5 milyon kyl ailesine, yani tm kylln yansna, hane bana ancak 1 ila 2 desiyatin toprak dyordu. Bu rakamlar da aka gsteriyordu ki, kyllerin yoksulluunun ve sk sk grlen ktln kkleri, iftlik sahiplerinin byk toprak mlkiyetinde, kyllerin ancak ii snf nderliinde bir devrimle kurtulabilecekleri serflik kalntlarnda yatmaktadr.
Kyle ba iinde olan iiler araclyla Pravda kra girdi ve ileri kylleri devrimci mcadeleye uyandrd.

Pravdann kurulduu dnemde illegal sosyal-demokrat rgtler tamamen Boleviklerin elindeydi. Legal rgt biimleri ise Duma fraksiyonu, basn, sigorta sandklar, sendikalar- henz tmyle Meneviklerden koparlmamt. Tasfiyecileri ii snfnn legal rgtlerinden atmak iin Boleviklerin kararl bir mcadele vermesi gerekiyordu. Pravda sayesinde bu mcadele zaferle taland. Pravda, Parti ilkesi uruna mcadelenin, ii snfnn devrimci kitle partisinin yeniden tesisi uruna mcadelenin ta odak noktasndayd. Pravda, legal rgtleri Bolevik Partinin illegal sleri etrafnda birletirmeye alyor ve ii snf hareketini belirli bir hedefe, devrim iin hazrla yneltiyordu. Pravdann ok sayda ii muhabiri vard. Sadece bir yl iinde, 11,000in stnde ii mektubu yaynlad. Ama iilerle ba kurmas sadece mektup yoluyla olmuyordu. Fabrikalardan gelen ok sayda ii, her gn yazileri brosuna uruyordu. Partinin rgtsel almasnn nemli bir, blm Pravda yazileri brosunda younlamt. Burada yerel Parti hcrelerinin temsilcileriyle toplantlar yaplyor, fabrika ve iletmelerdeki Parti almas zerine bilgiler buraya akyor, Petersburg Komitesi'nin ve Parti Merkez Komitesi'nin Parti talimatlar buradan iletiliyordu.
i snfnn devrimci kitle partisini yeniden tesis etmek iin Tasfiyecilere kar iki buuk yl sren inatl mcadeleden sonra 1914

Halk Kitapl

Sayfa: 168 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

yaznda Bolevikler, Rusya'nn siyasi bakmdan aktif iilerinin bete drdnn Bolevik Partiyi, Pravda taktiini izlemesini saladlar. rnein, 1914 ylnda ii gazeteleri iin para toplayan toplam 7,000 ii grubundan 5,6O0'nn Bolevik basn, ve sadece 1,400'nn Menevik basn iin para toplamas bunu gsteriyordu. Buna karlk, Meneviklerin liberal burjuvazi ve burjuva aydnlar arasnda birok zengin dostlar vard ve bu dostlar Menevik gazetesinin devam ettirilebilmesi iin gerekli miktarn yarsndan fazlasn veriyorlard. O zamanlar Boleviklere Pravdaclar denirdi. Devrimci proletaryann tm bir kua, daha sonra Ekim Sosyalist Devrimini yapacak olan kuak, Pravda tarafndan yetitirildi. Pravdann ardnda, onbinlerce, yzbinlerce ii duruyordu. Devrimci hareketin ykselii yllarnda (1912-1914), Bolevik kitle partisinin salam temelleri atld, bunu emperyalist sava srasnda arln hibir takibat ykamayacakt.

1912 ylnn 'Pravda's -Bolevizmin 1917 ylndaki zaferinin temel tann konmasyd. (Stalin.)
Partinin tm-Rusya apndaki bir dier legal organ, IV. Devlet Dumas'ndaki Bolevik fraksiyondu. 1912'de hkmet, IV. Duma iin seim yaplacan ilan etti. Partimiz seimlere katlmaya byk nem verdi. Sosyal-Demokrat Duma Fraksiyonu ve Pravda, Bolevik Partinin kitleler iindeki devrimci almasnn tm-Rusya apndaki en nemli legal sleriydi. Bolevik Parti, Duma seimlerinde bamsz bir ekilde, kendi iarlaryla ortaya kt ve ayn zamanda hem hkmete hem de liberal burjuvaziye (Kadetlere) ciddi darbeler indirdi. Bolevikler seim kampanyasn, demokratik cumhuriyet, sekiz saatlik ign ve iftlik sahiplerinin topraklarna el konulmas iarlar altnda yrttler. IV. Duma iin seimler 1912 sonbaharnda yapld. Petersburg'daki seimlerin gidiinden memnun kalmayan hkmet, Ekim banda bir dizi byk iletmedeki iilerin seim hakkna tecavze kalkt. Buna cevap olarak -Partimizin Petersburg Komitesi, Stalin yoldan nerisi zerine, byk iletmelerin iilerini bir gnlk greve ard. G duruma den hkmet gerilemek zorunda kald, ve iiler toplantlarda, gvendikleri adaylar seme imkann elde ettiler. ilerin muazzam ounluu, Stalin yolda tarafndan hazrlanan, delegelere ve temsilciye verdii semen grevini (Nakaz) onaylad. Petersburg'lu ilerin i Temsilcisine Verdikleri Grev, 1905 ylnn zlmemi grevlerine dikkat ekiyordu:

Halk Kitapl

Sayfa: 169 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Biz, diyordu Vekalet, Rusya'nn belki 1905 hareketinden daha, derin olacak kitle hareketlerinin arifesinde bulunduunu dnyoruz... Bu hareketin nc savas, 1905 ylnda olduu gibi, Rus toplumunun en ileri snf Rus proletaryas olacaktr. Onun mttefiki ise ancak, Rusya'nn feodal balardan kurtarlmasnda yaamsal kar olan, ok ile ekmi kyllk olabilir. Semen grevi, halkn gelecekteki eylemlerinin iki cepheli bir mcadele biimini alacan aklyordu -hem arlk hkmetine kar hem de arlkla uzlama arayan liberal burjuvaziye kar.
Lenin, iileri devrimci mcadeleye aran bu semen grevine byk nem verdi. Ve iiler, kararlaryla bu arya cevap verdiler. Bolevikler seimlerde zafer kazandlar; Petersburg iileri tarafndan Badayev yolda Duma'ya seildi. Duma seimlerinde iiler, halkn dier kesimlerinden ayr olarak oy kullandlar (i Kuryesi). i Kuryesi'nin dokuz temsilcisinden alts Bolevik Parti yesiydi: Badayev, Petrovski, Muranov, Samoylov, agov ve Malinovski (sonradan, bu sonuncunun ajan-provokatr olduu ortaya kt.) Bolevik temsilciler, ii snfnn en az bete drdnn yaad en byk sanayi merkezlerinden seilmiti. Baz tasfiyeciler ise iiler tarafndan, yani i Kuryesi iinden seilmemiti. Bu nedenle Duma'da alt Bolevike karlk yedi Tasfiyeci vard. nceleri Bolevikler ve Tasfiyeciler Duma'da ortak bir sosyal demokrat fraksiyon kurdular. Boleviklerin devrimci almalarna engel olan Tasfiyecilere kar inatl mcadeleden sonra Bolevik temsilciler, Bolevik Parti Merkez Komitesi'nin talimat zerine Ekim 1913'te birleik sosyal demokrat fraksiyondan ayrldlar ve bamsz bir Bolevik fraksiyon kurdular. Bolevik temsilciler, Duma'da otokrasi sistemini tehir eden devrimci konumalar yaptlar. ilere kar iddet eylemleri, iilerin kapitalistler tarafndan insanlk d bir biimde smrlmesi hakknda hkmete gensoru nergeleri verdiler. Tarm sorununu da Duma'da dile getirdiler: konumalarnda kylleri iftlik sahiplerine, feodal beylere kar mcadeleye ardlar, ve iftlik sahiplerinin topraklarna el konularak bunlarn kyllere devredilmesine kar kan Kadet Partisini tehir ettiler.

Halk Kitapl

Sayfa: 170 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Bolevikler, Devlet Dumas'nda, sekiz saatlik ignn ngren bir yasa nerisi getirdiler; bu neri Kara Yzler Dumas tarafndan elbette kabul edilmedi, ancak ajitasyon bakmndan ok deerli oldu. Bolevik Duma fraksiyonu, Parti Merkez Komitesi'yle ve Lenin'le smsk balara sahipti ve Lenin'den talimat alyordu. Petersburg'da kald srece de dolaysz olarak Stalin yolda tarafndan ynetildi. Bolevik temsilciler, sadece Duma iindeki almayla yetinmediler. Duma dnda da byk bir faaliyet gelitirdiler. Fabrikalar ve iletmeleri gezdiler, lkenin ii merkezlerini dolaarak devrimci konumalar yaptlar, partinin kararlarn izah ettikleri gizli toplantlar dzenlediler ve yeni parti rgtleri kurdular: Temsilciler, legal almay illegal, yeralt almasyla ustaca birletirdiler. 3- LEGAL RGTLERDE BOLEVKLERN ZAFER. DEVRMC HAREKETN DAHA DA YKSEL. EMPERYALIST SAVAIN ARFES. Bu dnemde Bolevik Partisi, btn biim ve tezahrleri ile proleter snf mcadelesini ynetmenin mkemmel rneklerini sundu. llegal rgtler ina etti. llegal brorler yaynlad. Kitleler iinde gizli devrimci alma yapt. Ayn zamanda ii snfnn eitli legal rgtlerini gittike daha ok kendi etkisi altna ald. Parti, sendikalar, halkevlerini, gece niversitelerini, kulpleri ve sigorta sandklarn fethetmeye alt. Bu legal rgtler uzun zamandan beri Tasfiyecilere snaklk yapyordu. Bolevikler, legal kurulular Partimizin s noktalarna dntrmek iin enerjik bir mcadele verdiler. llegal almay legal almayla ustaca birletiren Bolevikler, iki bakentteki sendika rgtlerinde ounluu kazandlar. Petersburg Metal ileri Sendikas'nn 1913 ylnda yaplan Ynetim Kurulu seiminde kazanlan zafer zellikle parlakt: toplantya katlan 3,000 metal iisinden ancak 150'si Tasfiyecilere oy verdi. Ayn ey, IV. Devlet Dumas'ndaki sosyal-demokrat fraksiyon gibi byk neme sahip bir legal rgt iin de sylenmelidir. Duma'da Meneviklerin yedi, Boleviklerinse alt temsilcisi olmasna ramen, esas olarak proleter-olmayan blgelerden seilen Menevik yedili grup, ii snfnn ancak bete birini temsil ediyordu, lkenin tayin edici sanayi merkezlerinden (Petesburg, Moskova, Ivanovo-Voznessensk, Kostroma,Yekaterinoslav, Harkov) seilen Bolevik altl grup ise lke ii snfnn bete drdnden fazlasn temsil ediyordu. iler kendi

Halk Kitapl

Sayfa: 171 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

temsilcileri olarak yedili grubu deil, altl grubu (Badayev, Petrovski ve dierleri) gryorlard. Bolevikler, legal rgtleri fethetmeyi baardlar, nk arlk hkmetinin hunharca zulmne ve Tasfiyecilerle Trokistlerin fesatlna ramen; illegal Partiyi ve onun saflarndaki demir disiplini ayakta tutmay bildiler, ii snfnn karlarn itenlikle savundular, kitlelerle sk balar kurdular ve ii snf hareketinin dmanlarna kar uzlamaz bir mcadele verdiler. Bylece Bolevikler legal rgtlerde tm izgi boyunca zaferin zafere ilerlediler, Menevikler ise yenilgiden yenilgiye kotular. Gerek Duma krssnden yrtlen ajitasyon alannda, gerek ii basn ve dier legal rgtler alannda Menevikler geri plana itildiler. Devrimci hareketin kavram olduu ii snf kesinlikle Bolevikler etrafnda topland ve Menevikleri bir kenara itti. Tm bunlarn tesinde Menevikler, ulusal sorun alannda da iflas ettiler. Rusya'nn kenar blgelerindeki devrimci hareket, ulusal sorunda berrak bir program gerektiriyordu. Oysa Meneviklerin, Bund'un hi kimseyi tatmin etmeyen kltrel zerkliinden baka bir program yoktu. Ulusal sorunda sadece Bolevikler -Stalin yoldan Marksizm ve Milli Mesele makalesinde ve Lenin'in Uluslarn Kendi Kaderini Tayin hakk ile Milli Mesele zerine Eletirel Notlar makalelerinde ortaya konulan- Marksist bir programa sahipti. Meneviklerin bu yenilgilerinden sonra Austos Bloku'nun tm eklenti yerlerinden atrdamaya balamas artc deildir. Austos Bloku birbirine benzemez unsurlardan olutuu iin, Boleviklerin iddetli saldrlarna dayanamad ve zlmeye balad. Bolevizmle mcadele etmek amacyla kurulan Austos Bloku, Boleviklerin darbeleri altnda ksa zamanda paraland. lk nce Vperyodcular (Bogdanov, Lunaarski ve dierleri) bloktan ayrld, ardndan Letonyallar, ve bunun zerine dierleri de dald. Boleviklerle mcadelede yenilgiye urayan Tasfiyeciler, yardm iin II. Enternasyonal'e bavurdular. II. Enternasyonal yardmlarna yetiti. Boleviklerle Tasfiyecileri bartrma, Parti iinde bar salama bahanesiyle II. Enternasyonal, Boleviklerden Tasfiyecilerin uzlamac politikasn eletirmeyi brakmalarn talep etti. Ancak Bolevikler uzlamaya yanamadlar: oportnist II. Enternasyonal'in kararlarna uymay reddettiler ve hibir taviz vermediler. Boleviklerin legal rgtlerdeki zaferi bir tesadf deildi ve olamazd da. Bunun bir tesadf olmamasnn nedeni, sadece,

Halk Kitapl

Sayfa: 172 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Boleviklerin doru bir Marksist teoriye, berrak bir programa ve savata eliklemi ve diren kazanm devrimci bir proletarya partisine sahip olmalar deil, ayn zamanda Boleviklerin zaferinin ykselen devrimci dalgay da yanstmasyd. ilerin devrimci hareketi gittike daha ok geliti. yeni ehirleri ve blgeleri sard. 1914'n balamasyla birlikte ii grevleri, dinmek bir yana, bilakis tam tersine yeni bir hz kazand. Grevler gittike daha inatl bir karaktere brndler ve gittike daha ok iiyi kapsadlar. 9 (22) Ocak'ta 250,000 ii grev yapt, bunlardan 140,000'i Petersburg'dand. 1 Mays'ta yarm milyonun stnde ii grev yapt, bunlardan 250,000'den fazlas Petersburg'dand. iler grevlerde olaanst metanet gsterdiler. Petersburg'da Obuhov iletmelerindeki grev iki aydan fazla srd, Lessner iletmesindeki ise ay kadar. Petersburg'daki bir dizi iletmede iilerin toptan zehirlenmesi, 115,000 iinin grevine ve ertesinde gsterilere neden oldu. Hareket yaylmaya devam etti. 1914 ylnn ilk yarsnda (Temmuz ba da dahil olmak zere) toplam 1,425,000 ii grev yapt. Maysta Baku'de petrol iilerinin genel grevi balad, ve tm Rus proletaryasnn dikkatini stnde toplad. Grev rgtl bir ekilde yryordu. 20 Haziran'da (3 Temmuz) Baku'de 20 000 iinin katld bir gsteri oldu. Polis, Baku iilerine kar vahice tedbirler ald. Moskova'da Baku iileriyle dayanma belirtisi olan bir protesto grevi patlak verdi ve dier blgelere srad. 3 (16) Temmuz'da Petersburg'daki Putilov letmelerinde Baku greviyle ilgili bir miting yapld. Polis iilere ate at. Petersburg proletaryasn bir hiddet dalgas sard. Petersburg Parti Komitesi'nin ars zerine 4 (17) Temmuz'da 90,000 ii protesto grevine balad, 7 (20) Temmuz'da 130,000, 8 (21) Temmuz'da 150,000, 11 (24) Temmuz'da 200,000 kii grevdeydi. Huzursuzluk btn fabrikalara yayld, her yerde mitingler ve gsteriler yaplyordu. o kadar ileri gitti ki, barikat kurma abalarna giriildi. Baku ve Lodz'da da barikatlar kuruldu. Bir dizi yerde polis iilere ate at. Hareketi bastrmak zere hkmet olaanst tedbirler ald, bakent sanki ordu kampna dntrld, Pravda kapatld. Fakat bu srada sahnede, enternasyonal karakterli yeni bir faktr ortaya kt. Bu, olaylarn akn deitirecek olan emperyalist savat. Tam devrimci Temmuz olaylar srasnda, Fransa Cumhurbakan Poincar, balamak zere olan sava konusunda ar ile grmek

Halk Kitapl

Sayfa: 173 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

zere Petersburg'a geldi. Birka gn sonra Almanya Rusya'ya sava at. arlk hkmeti Bolevik rgtleri parampara etmek ve ii snf hareketini ezmek iin savatan yararland. arlk hkmetinin devrimden kurtulmak iin snd dnya sava, devrimin ilerlemesini sekteye uratt.

KISA ZET
Devrimin yeniden ykselii yllarnda (1912-1914) Bolevik Partisi ii snf hareketinin ban ekti ve ii snfn Bolevik iarlar altnda yeni bir devrime doru gtrd. Parti, illegal almayla legal almay ustaca birletirdi. Tasfiyecilerin ve dostlar Trokistler ve Otzovistlerin direniini krd, legal hareketin tm biimlerinde ustalat ve legal rgtleri devrimci almann ss haline getirdi. i snf dmanlarna ve onlarn ii snf hareketi iindeki ajanlarna kar mcadele iinde Parti, kendi saflarn salamlatrd ve ii snfyla balarn geniletti. Duma'y devrimci ajitasyon iin bir krs olarak yaygn bir ekilde kullanarak ve mkemmel bir proleter kitle gazetesi olan Pravday kurarak Parti, Pravdaclar denilen yeni bir devrimci ii kua yetitirdi. Emperyalist sava sresince bu ii kitlesi enternasyonalizm bayrana ve proleter devrime sadk kald. daha sonra, 1917 Ekim Devrimi gnlerinde Bolevik Partinin esasn oluturan da bu kitle oldu. Emperyalist savan arifesinde Parti, ii snfnn devrimci eylemlerini ynetti. Bunlar, emperyalist sava tarafndan sekteye uratlan, fakat yl sonra, arl devirmek zere yeniden balatlacak olan nc mfreze arpmalaryd. Bolevik Partisi, etin emperyalist sava dnemine proleter enternasyonalizminin bayran aarak girdi.

Halk Kitapl

Sayfa: 174 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ALTINCI BLM

EMPERYALST SAVA DNEMNDE BOLEVK PARTS. RUSYA'DA KNC DEVRM. (1914 - Mart 1917)

1 - EMPERYALST SAVAIN PATLAK VERMES VE NEDENLER 14 (27) Temmuz 1914'te arlk hkmeti genel seferberlik ilan etti. 19 Temmuz'da (I Austos) Rusya'ya Almanya tarafndan sava ilan edildi. Rusya savaa girdi. Savan balamasndan ok nce Lenin ve Bolevikler, savan kanlmazln ngrmlerdi. Uluslararas Sosyalist Kongrelerde Lenin, bir sava halinde sosyalistlerin tavrnn devrimci izgisini saptamaya ynelik nergeleriyle ne kmt. Lenin, savalarn kapitalizmin kanlmaz yol arkadalar olduuna iaret etti. Yabanc topraklarn yamalanmas, smrgelerin igal ve talan edilmesi, yeni pazarlarn zapt, daha nceleri de sk sk,

Halk Kitapl

Sayfa: 175 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kapitalist devletler tarafndan giriilen fetih savalarnn nedeni olmutu. Kapitalist lkeler iin sava, ii snfnn smrlmesi kadar doal ve yasaya uygun bir durumdur. 19. yzyln sonu ve 20. yzyln banda kapitalizm, gelimesinin en st ve son aamasna, emperyalizme ulanca, savalar zellikle kanlmaz hale geldi. Emperyalizm aamasnda gl kapitalist birlikler (tekeller) ve bankalar, kapitalist devletlerin yaamnda tayin edici faktr haline geldiler. Finans-kapital, kapitalist devletlerde evin efendisi oldu. Finans-kapital yeni pazarlar, yeni smrgeler, yeni sermaye ihra alanlar ve yeni hammadde kaynaklar talep ediyordu. Oysa daha 19. yzyln sonunda yeryznun tm topraklar kapitalist devletler arasnda paylalmt. Ne ki emperyalizm anda kapitalizmin gelimesi son derece eitsiz ve sramal olur: nceleri birinci sray tutan baz lkelerin sanayii nispeten yava geliir, eskiden geri olan baka lkeler byk sramalarla onlara yetiip onlar geer. Emperyalist devletlerin ekonomik ve askeri g dengesi deiiyordu. Dnyay yeniden paylama abas ortaya kt. Dnyann yeniden paylam uruna mcadele emperyalist sava kanlmaz kld. 1914 sava dnyay ve nfuz alanlarn yeniden paylama uruna bir savat. Btn emperyalist devletler uzun sreden beri buna hazrlanyordu. Bu savatan btn lkelerin emperyalistleri sorumluydular. Ama bu savaa zellikle, bir yanda Almanya ile Avusturya, te yanda Fransa ile ngiltere ve onlara baml olan Rusya hazrlandlar. 1907'de ngiltere, Fransa ve Rusya arasnda bir l tilaf, Antant kuruldu. Almanya, Avusturya-Macaristan ve talya ise baka bir emperyalist ittifak kurdular. Fakat 1914 savann patlak vermesiyle talya bu ittifaktan ayrld ve daha sonra Antant'a katld. Bulgaristan ile Trkiye, Almanya ve Avusturya-Macaristan destekliyordu. Emperyalist sava hazrlyla Almanya, ngiltere ve Fransa'dan smrge alma, Rusya'dan da Ukrayna'y, Polonya'y ve Baltk llerini koparma hedefini gdyordu. Badat demiryolunun inasyla Almanya, ngilterenin Yakn Doudaki hakimiyetini tehdit ediyordu. Almanlarn denizdeki silahlanmasnn art da ngilizleri korkutuyordu. arlk Rusyas Trkiye'nin paylalmas iin urayor. Karadeniz'i Akdeniz'e balayan Boazlar ve stanbulu ele geirmeyi dlyordu. arlk hkmetinin planlar arasnda, AvusturyaMacaristan'n bir blm olan Galiya'y ilhak etmek de vard. ngiltere, savatan yararlanarak, mallar savatan nceki yllarda ngiliz mallarn dnya pazarlarndan srmeye balayan tehlikeli rakibi

Halk Kitapl

Sayfa: 176 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Almanya'y yenmek istiyordu. Bundan baka ngiltere, Mezopotamya ve Filistin'i Trkiyenin elinden kaparmak ve Msr'da yerini salamlatrmak istiyordu. Fransz kapitalistleri, kmr bakmndan zengin Saar havzas ile demir bakmndan zengin Alsas-Loren'i Almanya'nn elinden kapmak istiyordu. Alsas-Loren'i Almanya 1870/71 savanda Fransa'dan kapmt. ki kapitalist devletler grubu arasnda varolan son derece byk elikiler, bylece emperyalist savaa yolat. Dnyann yeniden paylam uruna bu yrtc sava, btn emperyalist lkelerin karna dokunuyordu, bu yzden daha sonra Japonya, ABD ve dier baz lkeler de bu yamac savan iine ekildi. Sava, bir dnya sava haline geldi. Emperyalist sava hazrl burjuvazi tarafndan halktan son derece gizli tutuldu. Sava baladnda, btn emperyalist hkmetler, komularna saldrmadklarn, bilakis kendilerinin saldrya uradn ispatlamaya altlar. Burjuvazi, savan gerek hedeflerini, emperyalist, ilhak karakterini gizleyerek halk aldatt. Btn emperyalist hkmetler, savan kendi lkelerini savunmak iin verildiini iddia ettiler. II. Enternasyonal oportnistleri, burjuvazinin halk aldatmasna yardmc oldular. II. Enternasyonal sosyal-demokratlar, sosyalizm davasna, proletaryann uluslararas dayanma davasna en alaka ihanet ettiler. Savaa kar kmak bir yana, bilakis tam tersine, anavatan savunmas bayra altnda saldrgan lkelerin ii ve kyllerini birbirlerine kar kkrtmasnda burjuvaziye yardmc oldular. Rusya'nn emperyalist savaa Antant'n safnda, Fransa ve ngilterenin safnda girmesi bir tesadf deildi. Gznnde tutmak gerekir ki, 1914'ten nce Rusya'nn en nemli sanayi kollar yabanc sermayenin, esas olarak da Fransz, ngiliz ve Belika sermayesinin, yani Antant lkelerinin elindeydi. Rusya'nn en nemli metal iletmeleri Fransz kapitalistlerinin elindeydi. Bir btn olarak metalurji sanayiinin neredeyse drtte (yzde 72'si) yabanc sermayeye bamlyd. Takmr sanayiinde, Donetz Havzasnda, ayn tablo. Petrol retiminin aa-yukar yars, ngiliz-Fransz sermayesinin elinde bulunuyordu. Rus sanayiinin karlarnn nemli bir ksm, yabanc bankalara, zellikle ngiliz ve Fransz bankalarna akyordu. Btn bu artlar ve arn Fransa ve ngiltereden ald milyarlk borlar, arl ngiliz ve Fransz

Halk Kitapl

Sayfa: 177 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

emperyalizmine zincirle balad, Rusya'y bu lkelerin haragzarna, bir yar-smrgesine dntrd. Rus burjuvazisi, savaa girerken, bylece durumunu dzelteceini, yeni pazarlar elde edeceini, sava ihaleleri ve sava tedarikleriyle zenginleeceini ve ayn zamanda sava halinden yararlanarak devrimci hareketi ezeceini dnyordu. arlk Rusya's savaa hazrlksz girdi. Rus sanayii dier kapitalist lkelerden ok geri kalmt. Sanayi, ounlukla, khne makinelerle donatlm eski fabrika ve iletmelerden oluuyordu. Yarfeodal toprak mlkiyeti ve kylln sefillemi, mahvolmu ana ktlesiyle tarm, uzun sreli bir sava iin salam bir ekonomik temel olamazd. ar esas olarak iftlik sahiplerine, feodal beylere dayanyordu. Byk kapitalistler ittifak halinde olan ar gerici byk toprak sahipleri, lkede ve Devlet Dumas'nda istedikleri gibi at koturuyorlard. arlk hkmetinin i ve d politikasn tamamen destekliyorlard. Rus emperyalist burjuvazisi, umutlarn, kendine bir yandan yeni pazarlar ve yeni topraklar salayacak, te yandan ii ve kyllerin devrimci hareketini ezecek durumdaki demirden yumruk olarak grd arlk otokrasisine balamt. Liberal burjuvazinin partisi -Kadetler- geri muhaliflik tasladysa da, arlk hkmetinin d politikasn kaytsz-artsz destekledi. Sosyalizm bayran paravana olarak kullanan kk-burjuva partileri, Sosyal-Devrimciler ve Menevikler, savan ilk gnnden itibaren, savan emperyalist, yamac karakterini gizleyerek halk aldatmakta burjuvaziye yardm ettiler. Burjuva anavatan Prusyal barbarlara kar koruma, savunma zorunluluunu vaaz ettiler, i bar politikasn desteklediler ve bylece, tpk Alman Sosyal-Demokratlarnn Alman Kayzer hkmetinin Rus barbarlarna kar sava yrtmesine yardm etmesi gibi, Rus ar hkmetinin sava yrtmesine yardm ettiler. Sadece Bolevik Parti, devrimci enternasyonalizmin yce bayrana sadk kald ve smsk, arlk otokrasisine, iftlik sahiplerine ve kapitalistlere, emperyalist savaa kar kararl mcadele Marksist tutumunu srdrd. Bolevik Parti, savan hemen ilk gnnden itibaren, savan anavatan savunmas iin deil, yabanc topraklarn ele geirilmesi ve yabanc halklarn talan edilmesi amacyla iftlik sahiplerinin ve kapitalistlerin kartan dorultusunda balatldn,

Halk Kitapl

Sayfa: 178 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

iilerin bu savaa kar kararl bir sava yrtmeleri gerektiini savundu. i snf, Bolevik Partisini destekledi. Ancak, savan banda aydnlar ve kylln Kulak katmanlarn saran burjuva-yurtsever sarholuk, iilerin belli bir kesimini de etkilemiti. Fakat bunlar esas olarak, kt nl Rus Halk Birliinin yeleriydi, bir ksm da Sosyal-Devrimci-Menevik zihniyetli iilerdi. Bunlar, elbette asla ii snfnn duygularn dile getirmiyorlard ve getiremezlerdi de. Savan ilk gnlerinde arlk hkmeti tarafndan tertiplenen, burjuvazinin sava taraftan gsterilerine katlanlar da ite bu unsurlard. 2II. ENTERNASYONAL PARTLERNN KEND EMPERYALST HKMETLERNN SAFINA GE. II. ENTERNASYONAL'N TEK TEK SOSYAL-OVEN PARTLERE DAILMASI. II. Enternasyonal'in oportnizmi ve nderlerinin kaypakl konusunda Lenin tekrar tekrar uyarlarda bulunmutu. II. Enternasyonal nderlerinin sadece lafta savaa kar olduklarn, sava patlak vermesi halinde tutumlarn deitirip emperyalist burjuvazinin tarafna geebileceklerini, sava yanda olabileceklerini srekli vurgulamt. Savan daha ilk gnleri, Lenin'in ngrsn dorulad. II. Enternasyonalin 1910'daki Kopenhag Kongresi'nde, parlamentoda sosyalistlerin sava kredileri aleyhinde oy vermesi gerektii karar alnd. II. Enternasyonal'in 1912 Balkan Sava srasndaki Basel Kongresi, btn lkelerin iilerinin kapitalistlerin karn artrmak iin birbirlerini vurmay bir cinayet olarak grdklerini aklad. Lafta karar tasarlarnda durum byleydi. Ama emperyalist sava frtnas patladnda, bu kararlar pratie geirme zaman geldiinde, II. Enternasyonal liderlerinin proletarya davasnn dnekleri ve hainleri olduu, burjuvazinin uaklar olduu anlald, onlar sava yanda oldular. 4 Austos 1914'te Alman sosyal-demokrasisi parlamentoda sava kredileri lehinde, emperyalist savan desteklenmesi lehinde oy kulland. Fransa, ngiltere, Belika ve dier lkelerin sosyalistlerinin byk ounluu da ayn eyi yaptlar. II. Enternasyonal yok oldu. Fiilen, birbirine kar sava yrten

Halk Kitapl

Sayfa: 179 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


tek tek sosyal-oven partilere dald.

J. V. STALN

Sosyalist partilerin liderleri, proletaryaya ihanet ederek, sosyalovenizm ve emperyalist burjuvaziyi savunma pozisyonuna getiler. i snfn aldatmakta ve milliyetilik ausuyla zehirlemekte emperyalist hkmetlere yardmc oldular. Bu sosyal-hainler, anavatan savunmas bayra altnda, Alman iilerini Fransz iilerine, ngiliz ve Fransz iilerini ise Alman iilerine kar kkrtmaya baladlar. II. Enternasyonal'in sadece ok kk bir aznl enternasyonalizm pozisyonunda kald ve akma kar kt, geri yeterince kendinden emin ve kesin bir ekilde deil ama, yine de akma kar kt. Sadece Bolevik Parti, derhal ve yalpalamakszn, emperyalist savaa kar kararl mcadele bayran kaldrd. 1914 sonbaharnda kaleme ald sava konusundaki tezlerde Lenin, II. Enternasyonal'in knn bir tesadf olmadna iaret etti. II. Enternasyonal, devrimci proletaryann en iyi temsilcilerinin uzun zamandan beri onlara kar uyarda bulunduu oportnistler tarafndan yklmt. II. Enternasyonal partilerine oportnizm, daha savatan nce bulamt. Oportnistler aka devrimci mcadeleden vazgemeyi vaaz ediyorlard, kapitalizmden sosyalizme bar iinde gei teorilerini vaaz ediyorlard. II. Enternasyonal, oportnizme kar savamak istemedi, onunla bar iinde yaamak istedi ve ona glenme frsat verdi. Oportnizme kar uzlamac bir politika izleyen II. Enternasyonal, bizzat kendisi oportnistleti. Emperyalist burjuvazi, smrgelerden ve geri kalm lkelerin smrsnden elde ettii karlar vastasyla, kalifiye iilerin st tabakasna, ii aristokrasisi denilenlere, daha yksek cretler ve baka krntlar yoluyla sistematik olarak rvet veriyordu. Bu ii kesiminden az sendika ve kooperatif nderi, encmen ve parlamento yesi, gazeteci ve sosyal-demokrat parti memuru kmamt. Sava ktnda, mevkilerini kaybetmekten korkan bu insanlar, devrime dman kesilip, kendi burjuvazilerinin ve emperyalist hkmetlerinin en hararetli savunucular oldular. Oportnistler sosyal-oven oldular. Rus Menevikleri ve Sosyal-Devrimcileri de dahil, sosyalovenler, ite iilerin burjuvaziyle snf barn, dta ise dier uluslara kar sava vaaz ediyorlard. Kendi lkelerinin burjuvazisinin savata susuz olduunu ilan ederek, gerek sava sulular konusunda kitleleri

Halk Kitapl

Sayfa: 180 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


aldatyorlard. Birok sosyal-oven, hkmetlerinde bakan oldu. kendi

J. V. STALN
lkelerinin emperyalist

st rtl sosyal-ovenler, Santristler [Merkezciler, Ortayolcular] denilenler de proletaryann davas iin daha az tehlikeli deildi. Santristler -Kautsky, Troki, Martov ve dierleri-, yeminli sosyalovenleri hakl gsterip savunuyor ve bylece onlarla birlikte proletaryaya ihanet ediyorlar, bu ihanetlerini ise solcu, ii snfn aldatmak hesab zerine kurulu sava aleyhtar lafazanlkla gizliyorlard. Aslnda Santristler sava destekliyorlard, nk Santristlerin, sava kredileri aleyhinde oy vermeme ve sava kredileri zerine oylamada ekimser kalma nerisi, sava desteklemek demekti. Tpk sosyalovenler gibi Santristler de, kendi emperyalist hkmetlerinin sava yrtmesine engel olmamak iin, sava srasnda snf mcadelesinden vazgeilmesini talep ediyorlard. Santrist Troki, savaa ve sosyalizme ilikin btn nemli meselelerde Lenin'e ve Bolevik Partisine kar idi. Lenin daha savan ilk gnnden itibaren, yeni bir Enternasyonal, III. Enternasyonal yaratlmas iin g toplamaya balad. Bolevik Partisi Merkez Komitesi, daha Kasm 1914 tarihli, savaa kar manifestosunda, yz kzartc bir ekilde iflas etmi olan II. Enternasyonal yerine III. Enternasyonal'i kurmay kendine grev ediniyordu. ubat 1915'te Londra'da yaplan Antant lkeleri sosyalistlerinin konferansnda, Lenin'in talimat zerine konuan Litvinov, sosyalistlerin (Vandervelde, Sembat, Guesde) Belika ve Fransa burjuva hkmetlerinden istifa etmesini ve emperyalistlerle tm iliki ve ibirliinin kesilmesini talep etti. Btn sosyalistlerden, kendi emperyalist hkmetlerine kar kararl mcadele ve sava kredilerini mahkum etmelerini talep etti. Ama Litvinov'un konumas bu konferansta hi yank bulmad. Eyll 1915 balarnda Zimmerwald'de enternasyonalistlerin ilk konferans topland. Lenin bu konferans, sava aleyhtar bir enternasyonal hareketin ilk adm olarak niteledi. Bu konferansta Lenin tarafndan, Zimmerwald Solu oluturuldu. Ama bu Zimmerwald Solu iinde sadece Lenin'in nderliindeki Bolevik Partisi, savaa kar biricik doru ve sonuna kadar tutarl tavr taknd. Zimmerwald Solu, Lenin'in makalelerinin de yaynland Vorbote adl Almanca bir dergi kard. 1916'da Enternasyonalistler svirenin Kiental kynde bir konferans toplamay baardlar. Bu, II. Zimmerwald Konferans olarak

Halk Kitapl

Sayfa: 181 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

bilinir. Bu srada artk hemen her lkede enternasyonalist gruplar domu, enternasyonalist unsurlarn sosyal-ovenlerden ayrmas daha belirginlemiti. Ama esas nemlisi, bu dnemde artk bizzat kitlelerin, savan ve onun sebep olduu felaketin etkisiyle sola kaymalar olmutu. Kiental Manifestosu, Konferansta birbirleriyle atan deiik gruplarn aralarnda bir anlama temelinde hazrland. Zimmerwald Manifestosuna kyasla ileriye doru bir adm idi. Ama Kiental Konferans da, Boleviklerin politikasnn yol gsterici temel ilkelerini; emperyalist savan i savaa dntrlmesi, kendi emperyalist hkmetinin savata yenilgisi ve III. Enternasyonal'in rgtlenmesi gibi ilkeleri kabul etmedi. Buna ramen Kiental Konferans, daha sonra III. Komnist Enternasyonal'i oluturacak olan enternasyonalist unsurlar ortaya karmas bakmndan faydal oldu. Lenin, sol sosyal-demokratlar arasnda Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht gibi tutarsz enternasyonalistlerin hatalarn eletirdi, ama ayn zamanda doru tavr almalarnda onlara yardmc oldu.

3 - BOLEVK PARTNN SAVA, BARI VE DEVRM SORUNLARINDAK TEOR VE TAKT Bolevikler, sol sosyal-demokratlarn ounluu gibi sadece bar zlemiyle i geiren, bar propagandasyla yetinen pasifistler deildi. Bolevikler, sava yanls emperyalist burjuvazinin iktidarn devirinceye kadar bar uruna aktif devrimci mcadele yanlsydlar. Bolevikler, bar davasyla proleter devrimin zaferi davasn birbirine baladlar; savaa son vermenin ve adil bir bara, ilhaksz ve dentisiz bir bara varmann en emin aracn, emperyalist burjuvazinin iktidarnn devrilmesinde grdler. Meneviklerin ve Sosyal-Devrimcilerin devrime elveda deme, sava srasnda i bara riayet etme hain iarnn karsna Bolevikler, Emperyalist sava isavaa dntrme iarn kardlar. Bu iar, asker niformas giymi silahl iiler ve kyller de dahil tm emekilerin, eer sava sona erdirmek ve adil bir bara ulamak istiyorlarsa, silahlar kendi burjuvazilerine kar evirip onlarn iktidarn ykmalar gerektii anlamna geliyordu. Meneviklerin ve Sosyal-Devrimcilerin burjuva anavatan savunma siyasetinin karsna Bolevikler, emperyalist savata kendi hkmetinin yenilgisi siyasetini kardlar. Bu siyaset, sava kredileri

Halk Kitapl

Sayfa: 182 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

aleyhine oy kullanmak, orduda illegal devrimci rgtler kurmak, cephedeki askerlerin kardelemesini desteklemek ve iilerin ve kyllerin sava aleyhtar devrimci eylemlerini rgtlemek ve btn bu eylemleri kendi emperyalist hkmetine kar ayaklanmaya dntrmek zorunda olunduu anlamna geliyordu. Bolevikler, emperyalist savata arlk hkmetinin askeri yenilgisinin halk iin en ehven-i er olduu grndeydiler, nk bu yenilgi, halkn arlk zerindeki zaferini ve ii snfnn kapitalist klelikten ve emperyalist savalardan kurtulma mcadelesinin baarsn kolaylatracakt. Burada Lenin, kendi emperyalist hkmetinin yenilgisi iin alma siyasetinin, sadece Rus devrimcileri tarafndan deil, btn savaan lkelerin ii snfnn devrimci partileri tarafndan uygulanmas gerektii grn savundu. Bolevikler her trl savaa kar deillerdi. Onlar sadece fetih savalarna, emperyalist savaa karydlar. Boleviklere gre iki tr sava vard: a) Hakl savalar, fetih sava deil kurtulu savalar; hedefi, halk d saldrya ve boyunduruk altna alma abalarna kar savunmak, veya kapitalist klelikten kurtarmak, veya, son olarak, smrgeleri ve baml lkeleri emperyalistlerin boyunduruundan kurtarmak olan savalar; ve b) Haksz savalar, fetih savalar; hedefi yabanc lkeleri fethedip yabanc uluslar kleletirmek olan savalar. Boleviklerin destekledii, birinci trden savalard. kinci tr savalara gelince, Bolevikler bu savalara kar devrime ve kendi emperyalist hkmetini devirmeye kadar varan kararl bir mcadele vermek gerektii grndeydiler. Lenin'in sava srasndaki teorik almalar tm dnya ii snf iin byk neme sahiptir. 1916 ylnn baharnda Lenin, Emperyalizm Kapitalizmin En st Aamas eserini yazd. Bu kitapta Lenin, emperyalizmin kapitalizmin en st aamas olduunu; bu aamada kapitalizmin, ilerici kapitalizmden asalak kapitalizme, ryen kapitalizme dntn; emperyalizmin can ekien kapitalizm olduunu gsterdi. Bu, kapitalizmin kendiliinden, proletaryann devrimi olmadan snp gidecei, iliine kadar rm olan kapitalizmin kendiliinden kecei demek deildi. Lenin daima, ii snfnn devrimi olmadan kapitalizmi ykmann imkansz oldu!unu retti. Bunun iindir ki Lenin, emperyalizmi can ekien kapitalizm olarak tanmlarken, bu

Halk Kitapl

Sayfa: 183 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kitapta ayn zamanda emperyalizmin, proletaryann sosyal devriminin arifesi olduunu kantlyordu. Lenin, kapitalist boyunduruun emperyalizm anda gittike daha arlatn, emperyalizm koullar altnda proletaryann kapitalizmin temellerine kar isyannn bydn, kapitalist lkelerde devrimci bir patlamann unsurlarnn biriktiini gsterdi. Lenin, emperyalizm anda smrge ve baml lkelerdeki devrimci krizin gittike iddetlendiini, emperyalizme bakaldran glerin, emperyalizme kar kurtulu sava unsurlarnn arttn gsterdi. Lenin, emperyalizm artlar altnda kapitalizmin eitsiz gelimesinin ve elimelerinin zellikle keskinletiini; meta srm ve sermaye ihrac iin pazarlar uruna mcadelenin, smrgeler uruna, hammadde kaynaklar uruna mcadelenin -dnyann yeniden paylam uruna periyodik emperyalist savalar kanlmaz kldn gsterdi. Lenin, tam da kapitalizmin bu eitsiz gelimesi sonucu iin emperyalist savalara vardn, bu savalarn emperyalizmin glerini zayflattn ve emperyalist cepheyi en zayf noktasndan yarmay mmkn kldn gsterdi. Tm bunlar temelinde Lenin u sonuca vard: emperyalist cephenin proletarya tarafndan bir ya da birka yerde yarlmas tamamen mmkndr; sosyalizmin zaferi ilk bata birka lkede ya da hatta tek bana alnan bir lkede bile mmkndr; sosyalizmin tm lkelerde ezamanl zaferi, kapitalizmin bu lkelerdeki eitsiz gelimesinden dolay imkanszdr; sosyalizm nce bir veya birka lkede zafere ulaacak, dier lkeler ise bir sre daha burjuva lkeler olarak kalacaktr. te Lenin'in, bu dahice sonuca, emperyalist sava dneminde yazlm iki farkl makalede verdii formlasyon: 1) ktisadi ve siyasi gelimenin eitsizlii, kapitalizmin mutlak bir yasasdr. Bundan u sonu kar ki, sosyalizmin zaferi ilk bata birka kapitalist lkede veya hatta tek bana alnm bir lkede bile mmkndr. Bu lkenin muzaffer proletaryas, kapitalistleri mlkszletirdikten ve kendi sosyalist retimini rgtledikten sonra, dier kapitalist dnyann karsna dikilecek ve dier lkelerin ezilen snflarn kendi safna ekecektir... (Avrupa Birleik Devletleri iar zerine

Halk Kitapl

Sayfa: 184 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

makalesinden, Austos 1915.) (Lenin, Seme Eserler, cilt 5. s. 134.) 2) Kapitalizmin gelimesi eitli lkelerde son derece eitsiz olur. Meta retimi sistemi altnda baka trl de olamaz. Buradan u kanlmaz sonu kar: sosyalizm btn lkelerde ezamanl zafere ulaamaz. O ilk bata bir ya da bir ka lkede zafere ulaacak, dier lkeler ise bir mddet daha burjuva veya burjuva-ncesi kalacaklardr. Bu, yalnz srtmeler dourmakla kalmayp, dier lkelerin burjuvazilerinin sosyalist devletin muzaffer proletaryasn dorudan alaa etmeye kalkmalar sonucunu da verecektir. Bu durumlarda bizim girieceimiz bir sava hakl ve meru olurdu. Bu, sosyalizm uruna bir sava, dier halklarn burjuvaziden kurtuluu uruna bir sava olurdu. (Proleter Devrimin Askeri Program makalesinden, sonbahar 1916) (Lenin, Tm Eserleri cilt XIX, s. 325, Rusa.) Bu yeni, btnlkl bir sosyalist devrim teorisiydi; sosyalizmin tek tek lkelerde zaferi imkanna ilikin, onun zaferi koullarna, zafer perspektiflerine ilikin bir teori; temellerini Leninin daha 1905 ylnda Demokratik Devrimde Sosyal-Demokrasinin ki Taktii brornde ortaya koyduu bir teoriydi. Bu teori, emperyalizm-ncesi kapitalizm dneminde Marksistler arasnda geerli olan anlaytan temelli ayrlyordu. Marksistler o sralar, sosyalizmin herhangi bir tek lkede zaferinin imkansz olduu, sosyalizmin zaferinin btn uygar lkelerde ezamanI gerekleecei anlayndaydlar. Lenin. Emperyalizm - Kapitalizmin En st Aamas adl nl kitabnda ortaya koyduu emperyalist kapitalizme ilikin mevcut veriler temelinde, bu anlay eskimi olarak bir kenara att, onu tersine evirdi ve sosyalizmin btn lkelerde ezamanl zaferini imkansz gren, tek bana ele alnan bir kapitalist lkede sosyalizmin zaferinin ise mmkn olduunu kabul eden yeni bir teorik anlay ortaya att. Lenin'in sosyalist devrim teorisinin paha biilmez nemi, sadece, Marksizmi yeni bir teori ile zenginletirmesinde ve gelitirmesinde deildir. Bu teorinin nemi, tek tek lkelerin proletaryasna devrimci bir perspektif vermesinde, kendi ulusal burjuvazisine kar saldr inisiyatifini serbest brakmasnda, onlara sava halinden byle bir saldr rgtlemek iin yararlanmay retmesinde ve proleter devrimin zaferine inanlarn pekitirmesinde de yatar.

Halk Kitapl

Sayfa: 185 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Boleviklerin sava, bar ve devrim sorunlarndaki teorik ve taktik yaklam byleydi. Bolevikler, Rusya'daki temelinde yrttler. pratik almalarn bu yaklam

Korkun polis takibatna ramen Duma'daki Bolevik temsilciler -Badayev, Petrovski, Muranov, Samoilov ve agov-, savan banda bir dizi rgtleri ziyaret edip Boleviklerin sava konusunda ve devrim konusunda tavrlar zerine konferanslar verdiler. Kasm 1914'te Devlet Dumas'ndaki Bolevik fraksiyon, sava konusunda tavr tartmak zere bir konferans dzenledi. nc gn, bu Konferansa katlanlarn hepsi tutukland. Mahkeme, tm yeleri kamu haklarndan mahrumiyete ve Sibirya'ya srgne mahkum etti. arlk hkmeti Devlet Dumas'nn Bolevik yelerini vatana ihanetle sulad. Duma yelerinin mahkeme nnde sergiledikleri faaliyetlerinin tablosu, Partimizin itibarn artrd. Bolevik temsilciler arlk mahkemesi nnde yiite davrandlar ve arlk mahkemesini, arln fetih politikasnn tehir edildii bir krsye evirdiler. Ayn davadan sulanan Kamenev farkl davrand. Korkaklndan, daha ilk tehlikeyi grr grmez Bolevik Partinin siyasetinden vazgeti. Kamenev mahkemede, Boleviklerle sava sorununda hem fikir olmadn syledi ve bunu ispatlamak iin tank olarak Menevik Yordanski'nin arlmasn istedi. Bolevikler, sava ikmaliyle uraan Sava Sanayii Komitelerine ve Meneviklerin iileri emperyalist burjuvazinin etkisine tabi klma abalarna kar byk alma yaptlar. Herkesi, emperyalist savan tm halkn sava olduuna inandrmak, burjuvazi iin hayati bir nem tayordu. Sava srasnda burjuvazi, tm-Rusya apndaki rgt Zemstvo ve Kasabalar Birliini kurarak, devlet ileri zerinde byk nfuz elde etti. Burjuvazinin, iileri de kendi nderlii ve nfuzu altnda toplamaya ihtiyac vard. Burjuvazi bunun iin bir yol buldu -Sava Sanayii Komitelerinde i Gruplar kurmak. Menevikler burjuvazinin bu fikrine drt elle sarldlar. Sava Sanayii Komitelerinde, ii kitleleri arasnda cephane, top, tfek ve fiek reten fabrikalarda ve dier silah iletmelerinde verimlilii artrma zorunluluu iin ajitasyon yrtecek ii temsilcilerinin bulunmas, burjuvazinin iine geliyordu. Burjuvazinin iar: Herey sava iin, herkes sava iin idi. Aslnda bu iar u anlama geliyordu: Sava ihalelerinden ve yabanc lkelerin yamasndan alabildiince zenginle. Burjuvazinin bu yalanc yurtseverlik tertiplerinde Menevikler aktif bir rol oynadlar. iler arasnda yrttkleri youn

Halk Kitapl

Sayfa: 186 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kampanya ile, iileri Sava Sanayii Komitelerinin i Gruplar seimlerine katlmaya ararak, kapitalistlere yardm ettiler. Bolevikler bu tertibin karsndaydlar. Onlar Sava Sanayii Komitelerinin boykot edilmesini savunuyorlard ve bu boykotu baaryla yrttler. Fakat nl Menevik Gvozdev ve ajan-provokatr Abrosimov'un nclk ettii baz ii gruplar buna ramen Sava Sanayii Komitelerinin faaliyetlerine katldlar. Ama ii temsilcileri Eyll 1915'te Sava Sanayii Komitelerinin i Gruplarnn son seimini yapmak iin toplandklarnda, delegelerin ounluunun bu komitelere katlmaya kar olduu anlald. i' temsilcilerinin ounluu, Sava Sanayii Komitelerine katlmaya kar sert bir karar ald ve iilerin nlerine bar iin, arln devrilmesi iin mcadeleyi koyduklarn ilan etti. Bolevikler, ordu ve donanmada da byk bir alma gelitirdiler. Asker ve bahriyelilere, savan ei grlmemi vahetlerinden ve halkn ektii aclardan kimlerin sorumlu olduunu akladlar, devrimin, halk iin, emperyalist kemeketen kurtuluun biricik yolu olduunu anlattlar. Bolevikler orduda ve donanmada, cephede ve cephe gerisinde hcreler kurdular, savaa kar arda bulunan bildiriler dattlar. Kronstadt'ta Bolevikler, Partinin Petrograd Komitesi ile yakn balar bulunan Kronstadt Askeri rgt Merkezi Kollektifi ni kurdular. Petrograd Parti Komitesi nezdinde, garnizon iindeki alma iin bir askeri rgt kuruldu. Austos 1916'da Petrograd Okhrana's efi yle bir rapor veriyordu: Kronstadt Kollektifi'nde iler ok ciddi ve gizli bir ekilde yrtlyor ve yeler son derece az sk ve ihtiyatl kiiler. Bu Kollektifin karada da temsilcileri var. Parti, cephede, dmann dnya burjuvazisi olduu ve savan ancak kendi burjuvazisine ve onun hkmetine kar evrilmesiyle sona erdirilebileceini vurgulayarak, savaan ordularn askerlerinin kardelemesi yolunda ajitasyon yapyordu. Ordu birliklerinin saldrya gemeyi reddetmesi olaylar gn getike artyordu. Bu gibi olaylar daha 1915'te grlmeye balad, 1916'da ise daha da artt. Bolevikler, Baltk illerindeki Kuzey Cephesi ordularnda zellikle geni faaliyetler gelitirmilerdi. Kuzey Cephesi Bakomutan General Russki, 1917 banda, Boleviklerin bu cephede gelitirmi olduu muazzam devrimci faaliyetler zerine Genel Karargaha rapor veriyordu. Sava, dnya halklarnn ve dnya ii snfnn hayatna ok nemli deiiklikler getirdi. Devletlerin, halklarn ve sosyalist hareketin gelecei tehlikedeydi. Bu yzden sava, kendine sosyalist diyen btn

Halk Kitapl

Sayfa: 187 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

dier ve akmlar iin bir mihenk ta, bir snav oldu. Bu partiler ve akmlar, sosyalizm davasna, enternasyonalizm davasna sadk m kalacaklar, yoksa bayraklarn kendi milli burjuvazilerinin ayaklar dibine sererek, ii snfna ihaneti mi seeceklerdi? Bu mesele buydu. Sava, II. Enternasyonal partilerinin bu snav veremediklerini, ii snfna ihanet edip, bayraklarn kendi lkelerinin emperyalist burjuvazisine teslim ettiklerini gsteriyordu. Kendi ilerinde oportnizmi besleyip byten ve oportnistlere ve milliyetilere taviz verme pratiiyle eitilen bu partiler, zaten baka trl davranamazlard. Sava, Bolevik Partinin snav alnnn akyla veren ve Sosyalizm davasna, proleter enternasyonalizmi davasna sonuna kadar sadk kalan tek Parti olduunu gsterdi. Bu anlalrdr da: ancak yeni tipte bir parti, ancak oportnizme kar uzlamaz mcadele ruhuyla eitilmi bir parti, ancak oportnizmden ve milliyetilikten zgr bir parti bu byk snav verip, ii snf davasna, Sosyalizm ve Enternasyonalizm davasna sadk kalabilirdi. Bolevik parti tam da byle bir partiydi. 4 - CEPHEDE ARLIK ORDULARININ YENLGS. KTSAD BOZUKLUK. ARLIIN KRZ Sava yldr devam ediyordu. Milyonlarca insan, savata ldrlm, ya da savata aldklar yaralardan veya savan bulac hastalklarndan telef olmulard. Burjuvazi ve iftlik sahipleri savatan byk servetler elde ediyordu. Ama iiler ve kyller her geen gn anan bir sefalet ve sknt iine dyordu. Sava, Rusya'nn iktisadi yaamn ykyordu. 14 milyon kadar gl-kuvvetli adam ekonomiden koparlarak askere alnmt. Fabrikalar ve iletmeler kapatlyordu. gc eksikliinden, ekili alanlar azalmt. Halk ve cephedeki askerler a, plak ve yalnayaktlar. Sava lkenin btn kaynaklarn yiyip bitiriyordu. arlk ordusu yenilgi ardna yenilgi alyordu. Alman topusu arlk birliklerini glle yamuruna tutarken, arlk ordusu top, mermi ve hatta tfekten bile yoksundu: Bazen askere bir tfek dyordu. Sava devam ederken, Alman casuslar ile balant iinde olduu anlalan arln Sava Bakan Suhomlinov'un ihaneti ortaya karld.

Halk Kitapl

Sayfa: 188 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Suhomlinov, Alman casusluk rgtnn, cepheye cephane ikmalinde karklk yaratlmas ve cephenin topsuz, tfeksiz braklmas yolundaki talimatlarn yerine getiriyordu. arln baz bakan ve generalleri bizzat, Almanlarla balar olan arie ile birlikte gizliden gizliye Alman ordusuna askeri srlar ifa ederek Almanlarn baarsna yardmc oluyorlard. arlk ordusunun bozguna urayarak geri ekilmek zorunda kalmasnda alacak birey yoktu. 1916'da Almanlar Polonya'y ve Baltk illerinin bir ksmn igal etmeyi baarmlard. Btn bunlar, iiler, kyller, askerler ve aydnlar arasnda arlk hkmetine kar nefret ve fkeye yol ayor, cephede ve cephe gerisinde, kenar blgelerde ve merkezde kitlelerin savaa kar, arla kar devrimci hareketini glendiriyor ve younlatryordu. Honutsuzluk, Rus emperyalist burjuvazisini de sarmaya balad. arn saraynda, besbelli Almanya ile ayr bir bar imzalanmasna dmen tutan Rasputin ayarnda arlatanlarn istedikleri gibi at koturmas, onu fena halde fkelendiriyordu. Her geen gn, arlk hkmetinin sava baaryla yrtme yeteneinde olmadna daha fazla kani oldu. Burjuvazi, arln kendi postunu kurtarmak iin Almanlarla ayr bir bar yapmaya karar verebileceinden korkuyordu. Bu nedenle Rus burjuvazisi, ar II. Nikola'y devirip onun yerine burjuvaziyle balar bulunan kardei Mihail Romanov'u geirmek amacyla bir saray darbesi tezgahlamaya karar verdi. Burjuvazi bu ekilde bir tala iki ku vurmak istiyordu: birincisi, kendisi iktidara gelip emperyalist savan devamn salamak; ikincisi de, gittike ykselen byk bir halk devriminin patlayn, kk bir saray darbesiyle nlemek. Bu konuda Rus burjuvazisi, artk arn sava devam ettiremeyeceini anlayan ngiliz ve Fransz hkmetlerinin tam desteine sahipti. Franszlarla ngilizler, arn Almanlarla ayr bir bar yaparak sava sona erdireceinden korkuyorlard. Eer arlk hkmeti ayr bir bar imzalayacak olursa, ngiliz ve Fransz hkmetleri yalnzca dman kuvvetlerini kendi cepheleri stne ekmekle kalmayp, bilakis ayn zamanda Fransa'nn emrine onbinlerce sekin Rus askeri veren bir sava mttefikini de kaybetmi olacaklard. Bundan dolay, Rus burjuvazisinin bir saray darbesi tezghlarna giriimlerini desteklediler. Bylece ar tecrit edildi. Cephede yenilgilerin sonu gelmezken, iktisadi bozukluk da gittike keskinleti. 1917 ylnn Ocak ve ubatl gnlerinde yiyecek, hammadde ve yakt ikmalindeki bozukluun boyutu ve iddeti son

Halk Kitapl

Sayfa: 189 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

raddeye varmt. Petrograd ve Moskova'ya yiyecek ikmali neredeyse durmutu. Fabrikalar birbiri ardna kapanyor ve bu isizlii artryordu. Durumu en kt olanlar iilerdi. Gittike daha geni halk kitleleri, bu dayanlmaz durumdan kurtulmak iin bir tek k yolu olduuna kanaat getiriyordu -arlk otokrasisini devirmek. arlk besbelli ki lm krizi iinde kvranyordu. Burjuvazi, bu krizi bir saray darbesiyle zmeyi dnyordu. Ama halk bunu kendi yoluyla zd.

5 - UBAT DEVRM. ARLIIN DEVRLMES. VE ASKER TEMSLCLER SOVYETLERNN KURULMASI. GEC HKMETN KURULMASI. KL KTDAR. 1917 yl, 9 (22) Ocak'ta bir grevle balad. Grev srasnda Petrograd, Moskova, Baku ve Nijni-Novgorod'da gsteriler oldu. Moskova'da iilerin te biri, 9 Ocak grevine katld. Tverskoy Bulvar'nda iki bin kiilik bir gsteri atl polisler tarafndan datld. Petrograd'da Vibrog osesi'ndeki gsteriye askerler de katld.

Genel grev fikri, diye yazyordu Petrograd polisi, raporunda, gn gnden yeni yanda kazanarak 1905 ylndaki kadar popler hale geliyor.
Menevikler ve Sosyal-Devrimciler, patlak veren bu devrimci hareketi liberal burjuvazi tarafndan arzulanan erevenin iine sktrmaya alyorlard. Menevikler, Devlet Dumas'nn al gnnde, 14 ubat'ta, iilerin Devlet Dumas'na yrmesini nerdiler. Ama ii snf kitleleri Bolevikleri izleyerek, Duma'ya deil, gsteri yryne gittiler. 18 ubat (3 Mart) 1917'de Petrograd'da Putilov iilerinin grevi balad. 22 ubat'ta (7 Mart) byk fabrikalarn ounun iileri greve gitmi bulunuyordu. Uluslararas Kadnlar Gn'nde, 23 ubat'ta (8 Mart) kadn iiler, Boleviklerin Petrograd Komitesinin arsna uyarak, ala, savaa ve arla kar gsteri yapmak zere sokaklara dkldler. Kadn iilerin gsterisi, erkek iilerin tm Petrograd'da uyguladklar genel bir grev eylemiyle desteklendi. Siyasi grev, arlk sistemine kar bir genel siyasi gsteriye dnmeye balad. 24 ubat'ta (9 Mart) gsteri daha gl bir ekilde yinelendi. imdiden 200,000 ii grevdeydi. 25 ubat'ta (10 Mart) devrimci hareket, tm proleter Petrograd'

Halk Kitapl

Sayfa: 190 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

sard. Tek tek semtlerdeki siyasi grevler birleerek, tm Petrograd'n siyasi genel grevine dnt. Her yerde gsteriler ve polisle atmalar oluyordu. Kahrolsun ar!, Kahrolsun Sava!, Ekmek stiyoruz! iarlarn tayan kzl flamalar, ii kitlelerinin zerinde dalgalanyordu. 26 ubat (11 Mart) sabah siyasi grev ve gsteriler, ayaklanma denemelerine gemeye balad. iler, polis ve jandarmay silahszlandrarak kendilerini silahlandryorlard. Ne var ki, polisle silahl atma, Znamenskaya Alanndaki gstericiler arasnda bir kan glyle sona erdi. Petrograd Askeri Blge Komutan General Habalov, iilerin 28 ubat'a (13 Mart) kadar iba yapmalarn, aksi takdirde cepheye gnderileceklerini aklad. 25 ubat'ta (10 Mart) ar, General Habalov'a u emri verdi: Bakentte meydana gelen karklklara yarndan tezi yok son vermenizi emrediyorum. Ama devrime son vermek ne mmknd! 26 ubat'ta (11 Mart) Pavlovski Alay htiyat Ktas 4. Bl, iilere deil, iilerle atmakta olan atl polis birliklerine ate at. Askeri birlikler uruna ok enerjik ve inatl bir mcadele, zellikle kadn iiler tarafndan bir mcadele gelitirildi: Askerlere dorudan doruya hitap ediyor, onlarla kardee balar kuruyor ve kahrolas arlk otokrasisini devirmek zere halka yardm etmeleri iin onlara arda bulunuyorlard. O dnemde Bolevik Partinin pratik almasnn ynetimi, Partimizin banda Molotov yoldan olduu Petrograd'daki Merkez Komitesi Brosu'nun elindeydi. Merkez Komitesi Brosu 26 ubat'ta (11Mart) bir manifesto yaynlayarak, arla kar silahl mcadelenin srdrlmesi ve bir Geici Devrimci Hkmet'in kurulmas arsnda bulundu. 27 ubat'ta (12 Mart) Petrograd'daki birlikler iilere ate amay reddettiler, ve ayaklanan halkn safna gemeye baladlar. 27 ubat sabahnda, ayaklanan askerlerin says sadece 10,000 kadard, ama akam 60,000'i gemiti bile. Ayaklanan iiler ve askerler, arlk bakanlarn ve generallerini tutuklamaya, hapisteki devrimcileri kurtarmaya koyuldular. Serbest kalan siyasi mahpuslar, devrimci mcadeleye katldlar. Sokaklarda hala, evlerin at katlarna mevzilenmi makineli tfekli polis ve jandarmalarla atmalar sryordu. Ama birliklerin hzla iilerin safna gemesi, arlk otokrasisinin kaderini tayin etti.

Halk Kitapl

Sayfa: 191 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Petrograd'da devrimin zafere ulat haberi dier ehirlere ve cepheye yaylnca, iiler ve askerler her yerde arlk brokratlarn makamlarndan atmaya baladlar. ubat burjuva-demokratik devrimi zafere ulamt. Devrim zafere ulat, nk ii snf bu devrimin nc savasyd ve asker niformas iindeki milyonlarca kylnn -bar, ekmek ve zgrlk uruna- hareketini ynetiyordu. Devrimin baarsn belirleyen, proletaryann hegemonyasyd.

Devrim proletaryann eseriydi, proletarya kahramanca mcadele etti, kendi kann aktt, yoksul ve emeki halkn en geni kitlelerini beraberinde srkledi... , diye yazyordu Lenin, devrimin ilk gnlerinde. (Lenin, Tm Eserler, Cilt XX, s. 23/1.4, Rusa.)
1905 birinci devrimi, 1917 ikinci devriminin hzla zafer kazanmasnn yolunu hazrlamt.

1905'ten 1907'ye kadarki yl olmakszn, Rus proletaryasnn muazzam snf mcadelelerinin ve en byk devrimci enerjisinin bu yl olmakszn, bu kadar hzl, ilk aamasnn birka gn iinde tamamlanmas anlamnda bu kadar hzl bir ikinci devrim mmkn olmazd, diyordu Lenin. (Lenin, Seme Eserler, cilt 6, s. 3/4)
Sovyetler, devrimin daha ilk gnlerinde ortaya kt. Muzaffer devrim, i ve Asker Temsilcileri Sovyetlerinin desteline dayanyordu. Ayaklanan ii ve askerler, i ve Asker Temsilcileri Sovyetlerini kurdular. 1905 Devrimi, Sovyetlerin silahl ayaklanma organlar, ve ayn zamanda yeni, devrimci bir iktidarn nvesi olduunu gstermiti. Sovyetler fikri, ii kitlelerinin bilincinde yayordu, ve bu fikri arln devrilmesinin hemen ertesi gn gerekletirdiler. u farkla ki, 1905'te yalnz i Temsilcileri Sovyetleri kurulmutu, ubat 1917'de ise Boleviklerin inisiyatifiyle i ve Asker Temsilcileri Sovyetleri ortaya kt. Bolevikler sokakta kitlelerin dolaysz mcadelesini ynetirken, uzlac partiler, Menevikler ve Sosyal-Devrimciler, ounluu oluturduklar Sovyetlerdeki temsilci sandalyelerini ele geiriyorlard. Bolevik Parti nderlerinin ounun tutuklu ya da srgnde olmas (Lenin yurtdnda, Stalin ve Sverdlov Sibirya srgnndeydi), buna karlk Meneviklerin ve Sosyal-Devrimcilerin Petrograd sokaklarnda rahat rahat dolaabilmeleri, bunu ksmen kolaylatryordu. Bylece, Petrograd Sovyeti ve onun Yrtme Komitesinin banda, uzlac

Halk Kitapl

Sayfa: 192 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

partilerin -Meneviklerin ve Sosyal-Devrimcilerin- temsilcilerinin bulunduu bir durum ortaya kt. Moskova ve dier bir dizi ehirde de durum aynyd. Sadece vanovo-Voznessensk, Kraznoyarsk ve birka baka ehirde, Sovyetlerdeki ounluk ta batan itibaren Boleviklerde oldu. Silahl halk -iiler ve askerler- kendi temsilcilerini gnderdii Sovyeti, halk iktidarnn bir organ olarak gryordu. i ve Asker Temsilcileri Sovyetinin, devrimci halkn btn taleplerini yerine getireceini ve hereyden nce bar yaplacan dnyor ve buna inanyordu. Ama bu krkrne gven, iilere ve askerlere kt bir oyun oynad. Sosyal-Devrimcilerle Menevikler, sava sona erdirme ve bar kazanmay akllarnn kesinden bile geirmiyorlard. Devrimden, sava srdrmek iin yararlanmay tasarlyorlard. Devrime ve halkn devrimci taleplerine gelince, Sosyal-Devrimcilerle Menevikler, devrimin zaten sona ermi olduunu ve imdi yaplacak iin, bunu mhrledikten sonra burjuvaziyle yanyana, normal bir anayasa dzeni iinde var olmaya gemek olduunu dnyorlard. Bu yzden Petrograd Sovyetinin Sosyal-Devrimci ve Menevik ynetimi, savan sona erdirilmesi sorununu, bar sorununu rtbas etmek ve iktidar burjuvaziye teslim etmek iin ellerinden geleni yapyorlard. 27 ubat (12 Mart) 1917'de, IV. Devlet Dumas'nn liberal yeleri, Sosyal-Devrimci ve Menevik nderlerle kulis arkasnda yaptklar bir anlama uyarnca, banda iftlik sahibi ve monarist Duma Bakan Rodzyanko'nun bulunduu bir Devlet Dumas Geici Komitesi kurdular. Ama bundan birka gn sonra Devlet Dumas Geici Komitesi ile, i ve Asker Temsilcileri Sovyeti Yrtme Komitesi'nin SosyalDevrimci ve Menevik nderleri, Boleviklerden gizli olarak, Rusya'da yeni bir hkmet kurulmas zerinde anlatlar -bu, banda, ubat devriminden nce ar II. Nikola'nn kendi hkmetine Babakan yapmay dnd Prens Lvov'un durduu bir burjuva Geici Hkmeti olacakt. Geici Hkmet'te Kadetlerin ba Milyukov, Oktobristlerin ba Gukov, kapitalist snfn dier nl temsilcileri vard, demokrasinin temsilcisi olarak ise Sosyal-Devrimci Kerensky alnmt. Bylece, Sovyet Yrtme Komitesinin Sosyal-Devrimci ve Menevik nderleri iktidar burjuvaziye teslim etmi oldular; i ve Asker Temsilcileri Sovyeti ise bunu rendii zaman, Boleviklerin protestolarna ramen, Sosyal-Devrimci ve Menevik nderlerin

Halk Kitapl

Sayfa: 193 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


davranlarn ounluk kararyla onaylad.

J. V. STALN

Bylece Lenin'in dedii gibi, Rusya'da burjuvazinin ve burjuvalam iftlik sahiplerinin temsilcilerinden meydana gelen yeni bir devlet iktidar kuruldu. Ama burjuva hkmetinin yansra bir iktidar daha vard -i ve Asker Temsilcileri Sovyeti. Sovyetteki asker temsilcilerinin ou, sava iin seferber edilmi kyllerdi. i ve Asker Temsilcileri Sovyeti, iilerin ve kyllerin arlk rejimine kar ittifaknn organ; ve ayn zamanda onlarn kendi iktidarnn organ, ii snf ve kylln diktatrlnn organyd. Bylece ortaya, iki iktidarn, iki diktatrln: Geici Hkmet tarafndan temsil edilen burjuvazinin diktatrl ile, i ve Asker Temsilcileri Sovyeti tarafndan temsil edilen proletaryann ve kyllerin diktatrlnn garip bir biimde iie gemesi sonucu kt. Bir ikili iktidar dodu. Sovyetlerde ounluun ilk balarda Menevikler ve SosyalDevrimcilerde olmas nasl aklanabilir? Muzaffer iilerin ve kyllerin, iktidar gnll burjuvazinin temsilcilerine teslim etmeleri nasl aklanabilir? olarak

Lenin bunu, siyasi tecrbesi olmayan milyonlarca insann uyanp siyasi faaliyete atlmasyla aklanmtr. Bunlarn ou kk mlk sahipleri, kyller, daha dn kyl olan iilerdi; proletarya ile burjuvazi arasnda orta yerde kalm insanlard. Rusya o sralarda, byk Avrupa lkeleri iinde en kk-burjuva lkeydi. Ve bu lkede, dev kkburjuva dalgas hereyin zerinden gemi ve snf bilinli proletaryaya yalnz sayca stnlyle deil ideolojik olarak da baskn kmtr; yani ok geni ii evrelerine kk-burjuva siyasi grleri bulatrm ve yaymtr. (Lenin-Stalin, 1917 Yl, Moskova 1939, s. 40.) Menevik ve Sosyal-Devrimci kk-burjuva partileri ne frlatan da bu tabii afet gcndeki kk-burjuva dalgasyd. Lenin, bir baka nedenin, sava srasnda proletaryann bileiminde meydana gelen deiiklikte ve devrimin banda proletaryann yetersiz bilin ve rgtllk seviyesinde yattna iaret etti. Sava srasnda, bizzat proletaryann bileiminde byk deiiklikler olmutu. Daimi iilerin yzde krk askere alnmt. Sava yllarnda iletmelere, proleter psikolojisine yabanc, ve askere alnmaktan kamak iin ie giren ok sayda kk mlk sahibi, zanaatkr ve dkkan sahipleri gelmiti.

Halk Kitapl

Sayfa: 194 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Kk-burjuva siyasetilerini -Menevikleri ve SosyalDevrimcileri- besleyen zemin de ite bu kk-burjuva ii katmanlaryd. Bu tabii afet gcndeki kk-burjuva girdabna srklenmi ve devrimin ilk baarlarndan sarho olmu siyasi bakmdan tecrbesiz geni halk kitlelerinin, devrimin ilk aylarnda uzlac partilerin bysne kaplmalar ve burjuva iktidarnn Sovyetlerin almasna engel olmayaca saf inancyla devlet iktidarn burjuvaziye teslim etmeye raz olmalarnn nedeni buydu. Bolevik Partinin nndeki grev, kitleler iinde sabrl bir aydnlatma almasyla, Geici Hkmet'in emperyalist karakterini gzler nne sermek, Meneviklerle Sosyal-Devrimcilerin ihanetini tehir etmek ve Geici Hkmetin yerine bir Sovyet hkmeti geirilmedike barn salanmasnn mmkn olmadn gstermekti. Ve Bolevik Parti bu greve drt elle sarld. Legal yayn ogan1arm yeniden yaynlamaya balad. ubat Devriminden be gn sonra Pravda gazetesi Petrograd'da, bundan birka gn sonra ise Sotsial-Demokrat Moskova'da yaynlanmaya balad. Parti, liberal burjuvaziye, Meneviklerle Sosyal-Devrimcilere olan gvenini yitirmeye balayan kitlelerin bana geiyordu. Askerlere, kyllere sabrla, ii snfyla birlikte hareket etme zorunluluunu anlatyordu. Onlara, devrim daha ileri gtrlmedii ve burjuva Geici Hkmet yerine bir Sovyet hkmeti kurulmad srece kyllerin bara da, topraa da kavuamayacan anlatyordu.

Halk Kitapl

Sayfa: 195 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

KISA ZET
Emperyalist sava, kapitalist lkelerin gelimesinin eitsizliinden, tayin edici devletler arasndaki dengenin bozulmasndan, emperyalistlerin dnyay sava yoluyla yeniden paylama ve yeni bir gler dengesi yaratma zorunluluundan dodu. Eer II. Enternasyonal partileri ii snf davasna ihanet etmeseydi, II. Enternasyonal kongrelerinin savaa kar ald kararlan ihlal etmeselerdi, aktif davranmaya ve ii snfn kendi emperyalist hkmetlerine, sava kundaklarna kar ayaa kaldrmaya cesaret etselerdi, sava bylesine ykc olmaz, bana belki bu boyutlara bile ulamazd. Bolevik Parti, Sosyalizm ve enternasyonalizm davasna sadk kalan ve kendi lkesinin emperyalist hkmetine kar isava rgtleyen biricik proleter parti oldu. II. Enternasyonal'in tm dier partileri, ynetici zirveleri araclyla burjuvaziye bal olduklarndan, emperyalizme teslim oldular, emperyalistlerin safna getiler. Kapitalizmin genel krizinin bir ifadesi olan sava, bu krizi daha da arlatrd ve dnya kapitalizmini zayflatt. Rusya' iileri ve Bolevik Parti, dnyada kapitalizmin zayflndan baaryla ilk yararlananlar oldular, emperyalist cepheyi yardlar, ar devirdiler ve i ve Asker Temsilcileri Sovyetlerini kurdular. Devrimin ilk baarlarndan sarho olan ve Meneviklerle Sosyal-Devrimcilerin bundan byle hereyin yolunda gideceine dair szlerine kanan kk-burjuvazinin byk bir ksm, askerler ve bu arada iiler, Geici Hkmette gvenerek onu desteklediler. Bolevik Partinin nnde, ilk baarlardan sarho olan ii ve asker kitlelerine, devrimin tam zaferine kadar daha ok yol katedilmek gerektiini, iktidar burjuva Geici Hkmet'in elinde bulunduu ve Sovyetlerde uzlaclar -Menevikler ve Sosyal-Devrimciler- egemen olduu srece, halkn bara da, topraa da, ekmee de kavuamayacan; tam zafer iin ileriye doru bir adm daha atp, iktidar Sovyetlere devretmek gerektiini anlatmak grevi duruyordu.

Halk Kitapl

Sayfa: 196 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

YEDNC BLM

SOSYALST DEVRMN HAZIRLAMA VE GEREKLETRME DNEMNDE BOLEVK PART (Nisan 1917 1918)

1 - UBAT DEVRMNDEN SONRA LKEDE DURUM. PART, YERALTINDAN IKARAK AIK SYAS ALIMAVA GEER. LENN'N PETROGRAD'A VARII. LENN'N NSAN TEZLER. PARTNN SOSYALST DEVRME GEME SYASET. Olaylarn gidii ve Geici Hkmet'in tutumu, Bolevik izginin doruluunu gnbegn onaylyordu. Geici Hkmet'in halktan yana deil, halka kar olduu, bartan yana deil, savatan yana olduu, halka ne bar, ne toprak, ne ekmek vermek istemedii ve veremeyecei gitgide daha bir aklkla ortaya kt. Boleviklerin aydnlatma faaliyeti, elverili bir zemin bulmutu. ilerle askerler arlk hkmetini devirip monarinin temellerini yokederken, Geici Hkmet kesinlikle monariyi muhafaza etmek

Halk Kitapl

Sayfa: 197 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

istiyordu. Hkmet, 2 Mart 1917'de gizlice Gukov ve ulgin'i ara eli gnderdi. Burjuvazi, iktidar Nikolai Romanov'un kardei Mihail'e devretmek istiyordu. Ama Gukov, demiryolu iilerinin bir toplantsnda konumasn Yaasn mparator Mihail szleriyle bitirince, iiler Gukov'un derhal tutuklanmasn ve stnn aranmasn istediler. fkeyle, Al birini. vur tekine diye bardlar. ilerin monarinin restorasyonuna izin vermeyecekleri akt. Devrimi yaparken kanlarn dken iilerle kyller, savaa son verilmesini bekler, ekmek ve toprak ister ve ekonomik kaosa kar kesin tedbirler alnmasn talep ederken, Geici Hkmet halkn bu hayati taleplerine kulak tkyordu. Kapitalistlerle iftlik sahiplerinin en nde gelen temsilcilerinden kurulu bu hkmet, kyllerin topraklarn kendilerine devredilmesi taleplerini yerine getirmeyi aklndan bile geirmiyordu. Emeki halka ekmek verecek durumda da deildi, nk bunu yapabilmek iin byk tahl tccarlarnn karlarna dokunmak, iftlik sahiplerinden, Kulaklardan tahl alabilmek iin her trl yola bavurmak zorunda kalacakt; oysa hkmet byle birey yapmaya yanamyordu, nk bizzat kendisi, bu snflarn karlarna sk skya balyd. Halka bar da veremezdi. ngiliz ve Fransz emperyalistlerine baml olan Geici Hkmetin sava sona erdirmeye hi niyeti yoktu; o, tam tersine, devrimden, stanbul ve Boazlar, ilhak etme, Galiya'y ilhak etme emperyalist emellerini gerekletirmek amacyla Rusya'y emperyalist savaa daha da aktif bir ekilde katmak iin yararlanmaya alyordu. Halkn, Geici Hkmet'in politikasna besledii safa gvenin ksa zamanda son bulaca akt. ubat devriminden sonra ortaya kan ikili iktidarn artk fazla uzun srmeyecei aa kyordu, nk olaylarn gidii, iktidarn bir tek yerde toplanmasn gerektiriyordu: ya Geici Hkmette, ya da Sovyetlerin elinde. Ne var ki, Meneviklerle Sosyal-Devrimcilerin uzlac politikalar halk kitlelerinde imdilik hala destek buluyordu. ok sayda ii ve daha da ok sayda askerle kyl, hala Kurucu Meclis'in yaknda gelip hereyi en iyi ekilde halledeceine inanyor ve savan fetih iin deil de, zorunluluk gerei devleti korumak iin yrtldn sanyordu. Lenin, bu insanlara, iyiniyetle yanlan anavatan savunucular diyordu. Bu insanlar, Sosyal-Devrimcilerle Meneviklerin vaatler ve yattrc szler politikasn imdilik hala doru bir politika olarak gryorlard. Ama vaatlerin ve yattrc szlerin fazla uzun sremeyecei akt,

Halk Kitapl

Sayfa: 198 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

nk olaylarn gidii ve Geici Hkmet'in tam, Sosyal-Devrimcilerle Meneviklerin uzlac politikasnn, safa gven duyan insanlar oyalama ve aldatma politikas olduu gnbegn aa karyor ve gsteriyordu. Geici Hkmet, devrimci kitle hareketine kar gizliden gizliye mcadele etme, kulis arkalarnda devrime kar komplolar kkrtma siyasetiyle yetinmiyordu her zaman. Zaman zaman, demokratik zgrlklere kar aktan saldrya geme, zellikle askerler arasnda disiplini yeniden tesis etme ve dzeni salama, yani devrimi burjuvazinin gereksindii ereve iine sktrma abalarnda bulunuyordu. Ama bu ynde ne kadar ok aba sarfettiyse de bunu baaramad, ve halk, demokratik zgrlkleri, sz, basn, rgtlenme, toplant ve gsteri zgrln fiilen kulland. ilerle askerler, lkenin siyasi hayatnda aktif olarak yer almak, yeni durumu akllca kavramak ve bundan sonra ne yaplacana karar vermek iin, yeni kazanm olduklar demokratik haklardan sonuna kadar yararlanma abas iindeydiler. ubat Devriminden sonra Bolevik Partinin, arlk dneminin son derece g koullar altnda illegal alm olan rgtleri, yeraltndan karak ak bir siyasi ve rgtsel alma gelitirmeye baladlar. O srada Bolevik rgtlerin ye says 40,000-45,000'i gemiyordu. Ama bunlarn her biri, mcadele iinde eliklemi kadroydu. Parti Komiteleri demokratik merkeziyetilik temelinde reorganize edildi. En alttan en ste tm Parti organlarnn seilebilirlii ilkesi getirildi. Partinin legaliteye geii, Parti iindeki gr ayrlklarn su yzne kard. Kamenev ve Moskova rgtnn baz yeleri, rnein Rykov, Bubnov ve Nogin, Geici Hkmet'i ve anavatan savunucularnn politikasn artl destekleme yar-Menevik tavrn taknyorlard. Srgnden yeni dnm olan Stalin; Molotov ve dierleri, Parti ounluuyla birlikte, Geici Hkmet'e gvensizlik politikasn savunuyor, anavatan savunmas politikasna kar kyor ve bar iin aktif bir mcadele, emperyalist savaa kar mcadele ars yapyorlard. Parti iilerinin bir ksm yalpalad. Bu da, uzun yllar hapiste yatmaktan ya da srgnde kalmaktan gelen siyasi gerililiklerinin bir belirtisiydi. Partinin nderinin, Lenin'in yokluu hissediliyordu. 3 (16) Nisan 1917 'de Lenin, uzun yllar sren srgnden Rusya'ya geri dnd.

Halk Kitapl

Sayfa: 199 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Lenin'in dn, parti ve devrim iin ok nemliydi. Daha sviredeyken, Lenin, devrimin ilk haberlerini alr almaz, Partiye ve Rusya ii snfna yazd Uzaktan Mektuplarda yle diyordu:

iler! arla kar isavata, proleter kahramanlk, halk kahramanl harikalar yarattnz. Devrimin ikinci aamasndaki zaferinizi hazrlamak iin, proletaryann ve tm halkn rgtlenme harikalarn yaratmak zorundasnz. (LeninStalin, 1917 Yl, s. 9.)
Lenin, 3 Nisan gecesi Petrograd'a vard. Onu karlamak zere Finlandiya Gar'nda ve istasyon alannda binlerce ii, asker ve bahriyeli toplanmt. Lenin trenden inerken gsterdikleri cokunluk, szlerle anlatlacak gibi deildi. nderlerini omuzlarna alarak istasyonun byk bekleme salonuna gtrdler. Orada Meneviklerden aydze ve Skobelev, Petrograd Sovyeti adna Ho geldiniz nutuklar atmaya balayarak, Lenin ile aralarnda ortak bir dil bulunmasna dair umutlarn dile getirdiler. Ama Lenin, onlar durup dinlemedi bile; yanlarndan geip, dardaki ii ve asker kitlelerine yneldi, zrhl bir aracn stne karak, kitleleri sosyalist devrimin zaferi uruna mcadeleye ard nl konumasn yapt. Yaasn Sosyalist Devrimi! szleriyle bitirdi Lenin, uzun yllar sren srgnden sonra yapt bu ilk konumay. Rusya'ya dner dnmez Lenin, kendini olanca gcyle devrimci almaya verdi. Dndnn ertesi gn Lenin, Boleviklerin bir toplantsnda sava ve devrim konusunda bir rapor sundu ve sonra Boleviklerin yannda Meneviklerin de katld bir toplantda bu raporun tezlerini yineledi. Bunlar, Lenin'in Partiye ve proletaryaya, burjuva-Demokratik devrimden sosyalist devrime gei berrak devrimci izgisini veren nl Nisan Tezleri idi. Lenin'in tezleri, devrim asndan, Partinin daha sonraki almalar asndan byk nem tayordu. Devrim, lkenin hayatnda muazzam bir deiiklik demekti, ve arln devrilmesini izleyen yeni mcadele koullar iinde, yeni yolda gven ve cesaretle ilerleyebilmek iin Partinin yeni bir ynelime ihtiyac vard. Partiye bu ynelimi veren, Lenin'in tezleri oldu. Lenin'in Nisan Tezleri, Partinin burjuva-demokratik devrimden

Halk Kitapl

Sayfa: 200 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

sosyalist devrime, devrimin birinci aamasndan ikinci, sosyalist devrim aamasna gei, iin mcadelesinin dahiyane plann izdi. Partinin bu zamana kadarki tm tarihi, onu bu byk greve hazrlamt. Daha 1905 ylnda Lenin, Demokratik Devrimde Sosyal-Demokrasinin ki Taktii brornde, proletaryann arln devrilmesinden sonra sosyalist devrimi gerekletirmeye geeceini yazmt. Tezlerdeki yenilik, sosyalist devrime geiin nasl balatlacana dair teorik olarak gerekelendirilmi somut bir plan sunmasyd. ktisadi alandaki gei nlemleri unlard: iftlik sahiplerinin topraklarna el koyularak lkede tm topraklarn milliletirilmesi, btn bankalarn bir ulusal banka halinde birletirilmesi, ulusal banka zerinde i Temsilcileri Sovyeti denetiminin getirilmesi, toplumsal retim ve rnlerin datm zerinde denetim kurulmas. Siyasi alanda Lenin, parlamenter cumhuriyetten Sovyet cumhuriyetine geii neriyordu. Bu, Marksizmin teorisi ve pratii alannda ileriye doru atlm nemli bir admd. O zamana kadar Marksist teorisyenler, parlamenter cumhuriyeti, sosyalizme geiin en iyi siyasi biimi saymlard. imdiyse Lenin, kapitalizmden sosyalizme gei dneminde toplumun en amaca uygun siyasi rgt biimi olarak parlamenter cumhuriyet yerine Sovyet cumhuriyetinin geirilmesini neriyordu.

Rusya'da imdiki durumun zgnl, deniyordu Tezlerde, proletaryann yetersiz gelimi snf bilinci ve yetersiz rgtll sonucu iktidarn burjuvazinin eline teslim edildii devrimin birinci aamasndan, iktidar mutlaka proletaryann ve kylln en yoksul tabakasnn eline verecek olan ikinci aamaya geite yatmaktadr. (LeninStalin, 1917 Yl, s. 14.)
Devamla:

Parlamenter cumhuriyet deil -i Temsilcileri Sovyetlerinden buna geri dnmek, geriye doru bir adm atmak olurdu-, bilakis tm lkede, en alttan en ste bir i-, Tarm isi- ve Kyl Temsilcileri Sovyetleri Cumhuriyeti. (Ayn yerde, s. 15.)
Sava, diyordu Lenin, yeni hkmetin, Geici Hkmet'in ynetimi altnda da yamac, emperyalist bir sava olmaya devam ediyor. Partinin grevi, bu konuda kitleleri aydnlatmak ve onlara, burjuvazi devrilmedike, savaa zorba bir barla deil gerekten

Halk Kitapl

Sayfa: 201 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

demokratik bir barla son verme imkan olmadn gstermekti. Geici Hkmet'e ilikin olarak Lenin'in ortaya att slogan ise yleydi: Geici Hkmete hibir destek yok! Lenin tezlerinde ayrca, Partimizin Sovyetlerde imdilik aznlkta olduu, orada, burjuvazinin etkisini proletarya iine tayan MenevikSosyal-Devrimci blokunun egemen olduunu iaret ediyordu. Bu nedenle Partinin grevi

i Temsilcileri Sovyetlerinin, devrimci hkmetin biricik olas biimi olduu konusunda kitleleri aydnlatmaktr, bu yzden grevimiz, bu hkmet burjuvazinin etkisine boyun edii srece, onun taktiinin hatalarn sabrl, sistemli ve kararl bir ekilde, zellikle kitlelerin pratik ihtiyalarna uygun bir ekilde aydnlatmak olabilir. Aznlkta olduumuz srece eletiri ve hatalar aa karma almas yaparz, ayn zamanda da tm devlet iktidarnn i Temsilcileri Sovyetlerine gemesi zorunluluunu propaganda ederiz. (Ayn yerde, s. 14/15.)
Bundan, Lenin'in o srada Sovyetlerin gvenine sahip bulunan Geici Hkmet'e kar bir ayaklanma ars yapmad, onun devrilmesini talep etmedii, bilakis aydnlatma ve taraftar toplama almasyla Sovyetlerde ounluu kazanmak, Sovyetler araclyla hkmetin bileimini ve siyasetini deitirmek hedefini gtt anlam kyordu. Bu, devrimin barl bir ekilde gelimesini ngren bir izgiydi. Lenin, ayrca, Partinin kirli amarlar karmasn -SosyalDemokrat Parti adndan vazgemesini talep ediyordu. Sosyal-Demokrat diye kendilerine II. Enternasyonal partileriyle Rus Menevikleri diyorlard. Bu ad, oportnistler, sosyalizme ihanet edenler tarafndan lekelenmi ve kirletilmiti. Lenin, Bolevik Partiye, Marx ve Engels'in kendi partilerini adlandrdklar gibi, Komnist Partisi denmesini nerdi. Bu ad bilimsel olarak doruydu, nk Bolevik Partinin nihai hedefi komnizmi gerekletirmekti. nsanlk kapitalizmden dorudan doruya yalnzca sosyalizme, yani retim aralar zerinde ortak mlkiyete ve rnlerin herkese yapt ie gre datlmasna geebilir. Oysa Lenin, Partimizin daha ileriye baktn sylyordu. Sosyalizmden kanlmaz olarak yava yava, bayranda: Herkesten yeteneine gre, herkese ihtiyacna gre yazl olan Komnizme geilecekti. Son olarak Lenin, tezlerinde, oportnizmden, sosyal-ovenizmden

Halk Kitapl

Sayfa: 202 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


zgr yeni bir Enternasyonal'in, kurulmasn talep ediyordu. III., Komnist

J. V. STALN
Enternasyonal'in ve Sosyal-

Lenin'in Tezleri burjuvazinin, Devrimcilerin lgn feryatlarna yolat.

Meneviklerin

Menevikler, iilere u uyaryla balayan bir bildiri yaynladlar:

Devrim tehlikede. Meneviklere gre tehlike, Boleviklerin, iktidarn


i ve Asker Temsilcileri Sovyetlerine gemesi talebini ileri srmelerinde yatyordu. Plehanov, Yedinstvo (Birlik) adl gazetesinde, Lenin'in konumasn hummal sayklama olarak niteledii bir yaz yaynlad. Menevik aydze'nin u szlerine atfta bulundu: Devrimin dnda sadece Lenin kalacak, biz ise yolumuza devam edeceiz. 14 Nisan'da Boleviklerin Petersburg ehir Konferans yapld. Konferans, Leninin tezlerini onaylad ve onlar almalarna temel ald. Ksa sre soma Partinin yerel rgtleri de Lenin'in tezlerini onaylad. Kamenev, Rykov ve Pyatakov tipinde birka kii dnda, tm Parti Lenin'in tezlerini ok derin bir memnuniyetle karlad.

2 - GE HKMET KRZNN BALANGICI. BOLEVK PARTNN NSAN KONFERANSI. Bolevikler devrimi daha da ilerletme hazrlklar iindeyken, Geici Hkmet halk dman eserini srdrd. Geici Hkmet'in Dileri Bakan Milyukov, 18 Nisan'da Mttefiklere, tm halkn tayin edici zafere kadar Dnya Savan srdrmek istediini, ve Geici Hkmet'in, mttefiklerimiz karsnda stlendiimiz ykmllklerimizi tm kapsamyla yerine getirmek amacnda olduunu bildirdi. Geici Hkmet bylelikle, arlk anlamalarna sadakat yemini etti ve emperyalistler muzaffer sona ulancaya kadar halkn kanm dkmeye devam etmekten ekinmeyeceine sz verdi. 19 Nisan'da iilerle askerler bu bildiriden (Milyukov Notas) haberdar oldular. 20 Nisan'da Bolevik Parti Merkez Komitesi, kitleleri, Geici Hkmet'in emperyalist politikasn protesto etmeye ard. 20 ve 21 Nisan (3 ve 4 Mays) 1917'de says en az 100,000'i bulan bir ii

Halk Kitapl

Sayfa: 203 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ve asker kitlesi, Milyukov Notas karsnda galeyana gelerek bir gsteri yry yapt. Tadklar pankartlarda u iarlar yer alyordu: Gizli anlamalar yaynlansn!, Kahrolsun Sava!, Tm ktidar Sovyetlere! ehrin varolarndan yrye geen iilerle askerler, Geici Hkmetin bulunduu ehrin merkezine yneldiler. Nevski Bulvar zerinde ve daha baka yerlerde, tek tek burjuva gruplaryla atmalar oldu. General Kornilov gibi arsz m arsz birtakm kar-devrimciler, gstericilere ate almasn talep edip, hatta bu dorultuda emirler bile verdiler. Ama bu emirleri alan birlikler, emirleri yerine getirmeyi reddettiler. Gsteri srasnda Petersburg Parti Komitesi yelerinden kk bir grup (Bagdatyev ve dierleri), Geici Hkmetin derhal devrilmesi iarn attlar. Bolevik Parti Merkez Komitesi, Partinin Sovyetlerde ounluu kendi safna kazanmasn engelledii ve Partinin benimsemi olduu devrimin barl gelime izgisine aykr olduu iin bu iar zamansz ve yanl bir iar saydndan, bu sol maceraclarn davranlarn iddetle mahkum etti. 20-21 Nisan olaylar, Geici Hkmet buhrannn balangcn simgeliyordu. Bu, Meneviklerin ve Sosyal-Devrimcilerin uzlac politikasnda ilk ciddi ayrlkt. 2 Mays 19l7'de Milyokov ve Gukov, kitlelerin basks altnda Geici Hkmet'ten ayrlmak zorunda kaldlar. lk Geici Koalisyon Hkmeti kuruldu. Bu hkmete, burjuvazinin temsilcilerinin yansra, Menevikler (Skobelev, Tsereteli) ve Sosyal-Devrimciler (ernov, Kerenski ve dierleri) de girdiler. Bylelikle, 1905'te Sosyal-Demokrat Parti temsilcilerinin devrimci bir Geici Hkmete katlmasnn caizliini olumsuzlayan Menevikler, imdi kendi temsilcilerinin kar-devrimci bir Geici Hkmete katlmasn caiz sayyorlard. Bu, Meneviklerin ve Sosyal-Devrimcilerin, burjuvazinin kampna geii oluyordu. kar-devrimci

24 Nisan 1917'de Boleviklerin VII. (Nisan) Konferans ald. Partinin kuruluundan beri ilk kez ak bir Bolevik Konferans toplanyordu. Parti tarihinde bu konferans, bir Parti Kongresi kadar nemli yer tutar.

Halk Kitapl

Sayfa: 204 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Tm-Rusya Nisan Konferans, Partinin akl almaz bir hzla bydn gsteriyordu. Konferansta, karar oyuna sahip 133 delege ile, istiari oya sahip 18 delege hazr bulundu. Bunlar, 80,000 rgtl Parti yesini temsil ediyorlard. Konferans, savan ve devrimin btn temel sorunlarnda: gncel durum, sava, Geici Hkmet, Sovyetler, tarm sorunu, ulusal sorun vb. Parti izgisini tartt ve tespit etti. Lenin, raporunda, daha nce Nisan Tezleri'nde ifade etmi olduu nermeleri amlad. Partinin grevi, iktidar burjuvazinin eline veren devrimin birinci aamasndan, ... iktidar proletarya ile kylln en yoksul tabakasnn eline verecek olan ikinci aamaya geii gerekletirmekti (Lenin). Parti sosyalist devrimi hazrlama yolunu tutmalyd. Partinin acil grevini Lenin u iarda zetliyordu: Tm ktidar Sovyetlere! .

Tm ktidar Sovyetlere! iar, ikili iktidara, yani iktidarn Geici Hkmet ile Sovyetler arasnda blnmesine bir son vermek gerektii, tm iktidarn Sovyetlere devredilmesinin ve iftlik sahipleri ile kapitalistlerin temsilcilerinin iktidar organlarndan srlmesinin zorunlu olduu anlamna geliyordu.
Konferans, Partinin en nemli grevlerinden birinin, Geici Hkmet'in, karakteri itibariyle, iftlik sahiplerinin ve burjuvazinin egemenliinin bir organ olduu gerei konusunda kitlelerin yorulmak bilmeksizin aydnlatlmas, ve bunun yansra, halk yalan vaatlerle kandrarak emperyalist savan ve kar-devrimin darbelerine maruz brakan Sosyal-Devrimcilerle Meneviklerin uzlac politikasnn tm zararllnn tehir edilmesi olduunu tespit etti. Konferansta Kamenev ve Rykov, Lenin'e kar ktlar. Meneviklerin sylediklerini tekrarlayarak, Rusya'nn sosyalist devrim iin olgunlamam olduunu, Rusya'da ancak bir burjuva cumhuriyetinin mmkn olduunu ne srdler. Partiye ve ii snfna, Geici Hkmet'i denetlemekle yetinmeyi tavsiye ettiler. Aslnda onlar, tpk Menevikler gibi, kapitalizmin muhafazas, burjuvazinin iktidarnn muhafazasndan yanaydlar. Zinovyev de Konferansta Lenin'e kar kt; sorun, Bolevik Parti Zimmerwald ittifak iinde kalsn m yoksa ondan ayrlarak yeni bir Enternasyonal mi kursun sorunuydu. Sava yllarnda grld! gibi, bu ittifak bar iin propaganda yapt halde, burjuva anavatan savunucularndan da hibir zaman kopmamt. Bu yzden Lenin, bu ittifaktan derhal klmas ve yeni bir birliin, Komnist Enternasyonal'in

Halk Kitapl

Sayfa: 205 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kurulmasnda srar etti. Zinovyev, Zimmerwaldcilerle birlikte kalma nergesi verdi. Lenin, Zinovyev'in bu kn iddetle mahkum etti ve onun taktiini ar oportnist ve zararl bir taktik olarak niteledi. Nisan Konferans tarm sorununu ve milli sorunu da tartt. Lenin'in tarm sorunu zerine verdii rapora ilikin olarak Konferans, iftlik sahiplerinin topraklarna el konulmas ve kyl komitelerinin tasarrufuna devredilmesi zerine, ve lkede tm topraklarn milliletirilmesi zerine karar ald. Kyll toprak uruna mcadeleye aran Bolevikler, Bolevik Partinin tek devrimci parti, iftlik sahiplerini devirmekte kyllere fiilen yardmc olan tek parti olduunu onlara tantladlar. Stalin yoldan milli mesele zerine raporu byk nem tayordu. Lenin ve Stalin, daha devrimden nce, emperyalist savan arifesinde, Bolevik Partinin ulusal sorundaki politikasnn temellerini amlamlard. Lenin ve Stalin, proletarya partisinin, ezilen halklarn emperyalizme kar ynelen ulusal kurtulu hareketini desteklemesi gerektiini ortaya koydular. Bu bantda Bolevik Parti, uluslarn, ayrlp bamsz devletler kurmak dahil kendi kaderini tayin hakkn savunuyordu. Konferansta bu gr, Merkez Komitesi raportr Stalin yolda savundu. Daha sava srasnda Buharin'le birlikte milli mesele konusunda ulusal oven bir tavr alm olan Pyatakov, Lenin ve Stalin'e kar kt. Pyatakov ve Buharin, uluslarn kendi kaderini tayin hakkna karydlar. Partinin ulusal sorundaki kararl ve tutarl tavr, Partinin, uluslarn tam hak eitlii ve her trl ulusal bask ve ulusal hak eitsizliinin ortadan kaldrlmas uruna mcadelesi, Partiye ezilen uluslarn sempati ve desteini kazandrd. te Nisan Konferansnda milli mesele konusunda kabul edilen kararn metni:

Otokrasiden ve monariden miras alnan ulusal bask politikas, iftlik sahipleri, kapitalistler ve kk-burjuvazi tarafndan kendi snf ayrcalklarn korumak ve eitli milliyetlerden iileri blmek iin ayakta tutulmaktadr. Zayf halklar boyunduruk altna alma abalarn artran modern emperyalizm, ulusal basky iddetlendiren yeni bir faktrdr.
Kapitalist toplumda ulusal basknn ortadan kaldrlmasna eriilebilir olduu lde, bu ancak tm uluslarn ve dillerin tam hak eitliini salayan tutarl-demokratik

Halk Kitapl

Sayfa: 206 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

cumhuriyeti bir devlet dzeni ve devlet idaresi ile mmkn olur. Rusya'nn bir parasn oluturan tm uluslara zgrce ayrlma ve bamsz bir devlet kurma hakk tannmaldr. Bu hakkn yadsnmas ve onun pratik uygulanabilirliini garantileyen nlemlerin alnmasnn ihmal edilmesi, fetih ve ilhak politikasn desteklemekle eanlamldr. Yalnzca proletarya tarafndan uluslarn ayrlma hakknn tanmas, eitli uluslarn iilerinin tam dayanmasn gven altna alabilir ve uluslarn gerekten demokratik yaknlamasn tevik eder... Uluslarn zgrce ayrlma hakk sorunu, u ya da bu ulusun u ya da bu zamanda ayrlmasnn amaca uygunluu sorunuyla kartrlmamaldr. Bu ikinci sorun, proletarya partisi tarafndan tek tek her durumda tamamen bamsz bir ekilde, tm toplumsal gelimenin ve proletaryann sosyalizm uruna snf mcadelesinin karlar bak asyla zlmek zorundadr. Parti, geni bir blgesel zerklik, yukardan denetimin kalkmasn, zorunlu resmi dilin kaldrlmasn, zynetim blgelerinin ve zerk blgelerin snrlarnn, yerel nfus tarafndan bizzat saptanacak iktisadi ve toplumsal koullara, nfusun ulusal bileimine vs. gre saptanmasn talep eder. Proletarya partisi, eitimin vb. devletin elinden alnp birtakm milli meclislerin ellerine teslim edildii, 'ulusal-kltrel zerklik' denilen eyi kesinlikle reddeder. Ulusal-kltrel zerklik, ayn yrede yaayan, hatta ayn iletmede alan iileri farkl 'ulusal kltr'lerine gre suni olarak bler: bir baka deyile, iilerin tek tek uluslarn burjuva kltryle balarn glendirir, oysa sosyal-demokrasinin grevi, dnya proletaryasnn uluslararas kltrn glendirmektir. Parti, herhangi bir ulusun tatt btn ayrcalklar ve ulusal aznlklarn haklarnn inenmesini hkmsz klan temel bir yasann Anayasaya konulmasn talep eder. i snfnn karlar, Rusya'nn btn milliyetlerden iilerinin yekpare proleter rgtlerde birlemesini gerektirir: siyasi, sendikal, kooperatiflerin eitim kurumlar vb. Ancak deiik milliyetlerden iilerin byle ortak rgtleri, proletaryann uluslararas sermayeye ve burjuva milliyetiliine

Halk Kitapl

Sayfa: 207 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kar baarl bir mcadele vermesini mmkn klacaktr. (Lenin-Stalin, 1917 Yl, s. 122/23.) Bylece Nisan Konferans, Kamenev, Zinovyev, Pyatakov, Buharin, Rykov ve onlarn az sayda taraftarlarnn oportnist, antiLeninist tavrn tehir etti. Konferans, btn nemli meselelerde berrak bir tavr taknarak ve sosyalist devrimin zaferine giden bir yol benimseyerek, Lenin'i oybirliiyle destekledi. 3- BOLEVK PARTNN BAKENTTEK BAARILARI. GEC HKMET ORDULARININ CEPHEDEK BAARISIZ SALDIRISI. VE ASKERLERN TEMMUZ GSTERSNN BASTIRILMASI. Parti, Nisan Konferansnn kararlar temeli zerinde, kitleleri kazanmak, onlar sava iin eitmek ve rgtlemek zere muazzam bir alma gelitirdi. Bu dnemde Parti izgisi, Bolevik siyasetini sabrla anlatarak ve Meneviklerle Sosyal-Devrimcilerin uzlac politikalarn tehir ederek bu partileri kitlelerden tecrit etmek ve Sovyetlerde ounluu kazanmakt. Sovyetlerdeki almann dnda Bolevikler, ii sendikalarnda ve fabrika komitelerinde de muazzam bir faaliyet gelitirdiler. zellikle de orduda Bolevikler byk bir alma yaptlar. Her yerde askeri rgtler kurmaya giriildi. Cephede ve cephe gerisinde Bolevikler, askerleri ve bahriyelileri rgtlemek iin yorulmak bilmeksizin altlar. Askerleri devrimciletirmede cephedeki Bolevik gazetesi Okopnaya Pravda (Siper Gerei) zellikle nemli bir rol oynad. Boleviklerin bu propaganda ve ajitasyon almas sayesinde iiler, devrimin daha ilk aylarnda pek ok ehirde Sovyetler, zellikle kaza Sovyetleri iin yeni seimler yaparak Menevikleri ve SosyalDevrimcileri atp yerlerine Bolevik Parti yandalarm setiler. Boleviklerin almalar mkemmel sonular verdi, zellikle de Petrogradda. 30 Mays -3 Haziran 1917'de Petersburg Fabrika Komiteleri Konferans yapld. Bu konferanstaki delegelerin drtte artk Bolevikleri destekliyordu. Petrograd proletaryasnn hemen hepsi, Tm

Halk Kitapl

Sayfa: 208 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


ktidar Sovyetlere! Bolevik iarn destekliyordu.

J. V. STALN

3 (16) Haziran 1917'de I. Tm-Rusya Sovyet Kongresi topland. Bolevikler Sovyetlerde hala aznlktayd; Meneviklerin, SosyalDevrimcilerin ve dierlerinin 700800 delegesine karlk kongrede Boleviklerin 100'n az stnde delegeleri vard. I. Sovyet Kongresinde Bolevikler, burjuvaziyle uzlamann ok kt sonular douracan srarla vurguladlar ve savan emperyalist karakterini tehir ettiler. Lenin, kongrede bir konuma yaparak, Bolevik izginin doruluunu kantlad ve sadece Sovyet iktidarnn emekilere ekmek ve kyllere toprak verebileceini, bar salayabileceini ve lkeyi iktisadi kargaadan kurtarabileceini syledi. Bu sralar Petersburg'un ii semtlerinde, bir gsteri rgtlemek ve talepleri Sovyet Kongresine sunmak iin bir kitle kampanyas yryordu. ilerin kendi bana gerekletirecei bir gsterinin nn almak arzusu ve kitlelerin devrimci hislerinden kendi amalar dorultusunda yararlanmak umuduyla Petrograd Sovyeti Yrtme Komitesi, 18 Haziran (1 Temmuz) tarihinde Petrograd'da bir gsteri tertipleme karar ald. Menevikler ve Sosyal-Devrimciler, gsterinin antiBolevik iarlar altnda geeceini hesaplyorlard. Bolevik Parti bu gsteri iin enerjik hazrlklar yapt. Stalin yolda o sralar Pravdada yle yazyordu: ... Grevimiz, Petrograd'da 18 Haziran'da yaplacak gsterinin bizim devrimci iarlarmz altnda gemesini salamaktr. Devrim ehitlerinin mezarlar banda yaplan 18 Haziran 1917 gsterisi, Bolevik Partinin gleri iin esasl bir prova oldu. Kitlelerin glenen devrimci ruhunu ve Bolevik Partiye artan gvenini ortaya koydu. Meneviklerin ve Sosyal-Devrimcilerin attklar, Geici Hkmet'e gven duyma ve sava srdrme arsnda bulunan iarlar, Bolevik iarlar denizinde bouldu. 400,000 gsterici, Kahrolsun Sava!, Kahrolsun On Kapitalist Bakan!, Tm ktidar Sovyetlere! iarlar yazl bayraklarla yrd. Bu gsteri, Menevikler ve Sosyal-Devrimciler iin tam bir fiyasko, Geici Hkmet iin lkenin bakentinde bir fiyasko idi. Ama I. Sovyet Kongresinin desteini alm olan Geici Hkmet emperyalist politikay srdrmeye karar verdi. Tam da 18 Haziran gn Geici Hkmet, ngiliz ve Fransz emperyalistlerinin arzularn yerine getirerek, cephedeki askerleri taarruza kaldrd. Burjuvazi bu taarruzu devrime son vermenin tek aresi olarak gryordu. Taarruzun baarl olmas halinde burjuvazi, tm iktidar kendi eline alp, Sovyetleri safd etmeyi ve Bolevikleri ezebilmeyi umuyordu. Baarszlk halinde ise,

Halk Kitapl

Sayfa: 209 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

orduyu iten kerttikleri ileri srlerek btn su Boleviklere yklenebilirdi. Taarruzun baarszla urayacana kuku yoktu. Nitekim baarszla urad da. Askerler bitkindi; taarruzun gayesini anlamyordu, kendilerine yabanc olan subaylarna gvenmiyorlard; cephane ktt -tm bunlar, cephedeki taarruzun kn tayin etti. Cephedeki taarruz ve sonra da taarruzun k haberi bakenti ayaklandrd. i ve askerlerin fkesi snr tanmyordu. Geici Hkmetin bar politikas ilan ederken halk aldatt ve emperyalist sava devam ettirmek istedii aa kt. Sovyetlerin Tm-Rusya Merkez Yrtme Komitesi ve Petersburg Sovyeti'nin, Geici Hkmet'in caniyane davranlarna kar koymak istemedii ya da koyamad ve onun kuyruundan gittii aa kt. Petersburg ii ve askerlerinin devrimci fkesi tat. 3 (16) Temmuz'da Petrograd'n Viborg ilesinde kendiliinden gsteriler oldu. Bunlar tm gn devam etti. Ayr ayr gsteriler birleerek, iktidarn Sovyetlere gemesini talep eden dev bir genel silahl gsteriye dnt. Bolevik Parti o anda silahl bir harekete karyd, nk devrimci krizin henz olgunlamad grndeydi; ordu ve tara, bakentteki ayaklanmay desteklemeye henz hazr deildi; tecrit edilmi ve zamansz bir ayaklanma, kar-devrimin, devrimin ncsn ezmesini kolaylatrabilirdi. Fakat kitleleri gsteri yapmaktan alkoymak iyiden iyiye imkansz bir hale gelince. Parti, gsteriye barl ve rgtl bir karakter kazandrmak amacyla katlma karar ald. Bolevik parti bunu baard, ve yzbinlerce kadn ve erkek, Petrograd Sovyeti ve Sovyetlerin Tm-Rusya Merkez Yrtme Komitesi binasna yryerek, Sovyetlerin iktidar devralmasn, emperyalist burjuvaziden kopmasn ve aktif bir bar politikas izlemesini talep ettiler. Gsterinin barl karakterine ramen, gstericilerin karsna gerici birlikler, subay ve askeri okul rencilerinin ktalar karld. Petrograd sokaklarnda ii ve askerlerin kan oluk oluk akt. ileri kymak iin cepheden ordunun en geri, en kar-devrimci birlikleri arld. Menevikler ve Sosyal-Devrimciler, burjuvaziyle ve Beyaz Muhafz generallerle bir olup iilerin ve askerlerin gsterisini bastrdktan sonra, Bolevik Partinin zerine ullandlar. Pravdann redaksiyon brosu tahrip edildi. Pravda, Soldatskaya Pravda (Asker Pravda's) ve dier bir dizi Bolevik gazete kapatld. Voynov adl bir ii, salt Listok Pravdi (Pravda Blteni) satt iin askeri okul rencileri

Halk Kitapl

Sayfa: 210 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

tarafndan sokakta katledildi. Kzl Muhafzlar silahszlandrlmaya baland. Petrograd garnizonunun devrimci birlikleri bakentten uzaklatrlp cepheye nakledildi. Cephe gerisinde ve cephede tutuklamalar oldu. 7 Temmuz'da Lenin'i tutuklama emri kt. Bolevik Partinin bir dizi nemli fonksiyoneri tutukland. Bolevik yaynlarn basld Trud Basmevi tahrip edildi. Petrograd Ceza Mahkemesi Savcs, Lenin ve dier baz Boleviklerin vatana ihanetle ve silahl ayaklanma rgtlemekle sulandn aklad. Lenin'e kar iddianame, General Denikin'in karargahnda uydurulmutu ve casuslarla ajanprovokatrlerin tanklna dayanyordu. Tsereteli ve Skobelev, Kerenski ve ernov gibi Menevik ve Sosyal-Devrimcilerin nemli temsilcilerinin mensup olduu Geici Koalisyon Hkmeti, bylece ak emperyalizm ve kar-devrim batana sapland. Bar politikas yerine sava srdrme politikas gtt. Halkn demokratik haklarn koruyacana bu haklar yoketme, ii ve askerleri silah zoruyla bastrma politikas gtt. Burjuvazinin temsilcilerinin -Gukov ve Milyukov'un- yapmaya cesaret edemedii eyi, sosyalistler -Kerenski, Tsereteli, ernov ve Skobelev- yapt. kili iktidar son buldu. Burjuvazinin lehine son buldu, nk tm iktidar Geici Hkmetin eline geti, ve Sosyal-Devrimci ve Menevik nderleriyle Sovyetler, Geici Hkmet'in bir uzantsna dntler. Devrimin barl dnemi sona ermiti, nk imdi gndemde sng vard. Deien durum karsnda Bolevik Parti, taktiini deitirmeye karar verdi. Yeraltna geti, nderi Lenin iin emin bir saklanma yeri hazrlad ve burjuvazinin iktidarn silah zoruyla devirip Sovyet iktidarn kurmak amacyla ayaklanma iin hazrlanmaya balad.

4 - BOLEVK PARTNN SLAHLI AYAKLANMAYA HAZIRLANMA YOLUNU BENMSEMES. VI. PART KONGRES. Bolevik Partinin VI. parti Kongresi Petrograd'da, burjuva ve kk burjuva basnda lgn bir Bolevik av kampanyasnn kzt bir srada topland. Kongre, V. (Londra) Parti Kongresinden on,

Halk Kitapl

Sayfa: 211 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Boleviklerin Prag Konferansndan da be yl sonra topland. Gizli yaplan kongre, 26 Temmuz'dan 3 Austos 1917'ye kadar srd. Basnda sadece Parti Kongresinin toplandna dair bilgi verildi, ama toplant yeri aklanmad. lk oturumlar Viborg ilesinde, daha sonrakiler de Narva Kaps yaknnda, imdi yerinde Kltr Saray'nn bulunduu okulda yapld. Burjuva basn delegelerin tutuklanmasn talep etti. Hafiyeler Parti Kongresinin topland yeri bulabilmek iin btn ehrin altn stne getirdiler, fakat bouna. Bylece, arln devrilmesinden be ay sonra Bolevikler gizli olarak toplanmak zorunda kalyorlard, proletarya partisinin nderi Lenin ise bu srada Razliv stasyonu yaknndaki bir barakada saklanmak zorunda kalmt. Geici Hkmet'in hafiyeleri tarafndan her yerde arand iin Lenin kongreye katlamad; kongrenin almalarn, yakn alma arkadalar ve rencileri Stalin, Sverdlov, Molotov ve Orkonikidze araclyla gizlendii yerden ynetti. Kongrede karar oyuna sahip 157 delege ve istiari oya sahip 128 delege hazr bulundu. O srada Partinin ye says 240,000 kadard. 3 Temmuz'a kadar, yani ii gsterisi bastrlmadan nce, Bolevikler hala legal olarak alrken, Partinin 29'u Rusa, 12'si de dier dillerde olmak zere 41 yayn organ vard. Temmuz gnleri srasnda Boleviklere ve ii snfna yaplan basklar, Partinin nfuzunu azaltmak yle dursun, daha da oaltt. Yerel rgtlerden gelen delegeler, ii ve askerlerin, Menevik ve Sosyal-Devrimcileri nasl kitleler halinde terkettiklerini ve onlar nasl sosyal-zindanclar diye adlandrdklarn gsteren pek ok olaydan szediyorlard. Menevik ve Sosyal-Devrimci parti yesi ii ve askerler, yelik kartlarn fke ve tiksinti iinde yrtyorlar, Bolevik Partiye alnmak iin bavuruyorlard. Kongrede tartlan balca konular, Merkez Komitesinin siyasi raporu ve siyasi durumdu. Her iki meselede de raporu Stalin yolda verdi. Stalin yolda, burjuvazinin btn bastrma abalarna ramen devrimin nasl bydn ve gelitiini byk bir aklkla gsterdi. Devrimin, retim ve rnlerin datm zerinde ii denetiminin gerekletirilmesi, topraklarn kyllere verilmesi ve iktidarn burjuvazinin elinden alnp ii snf ve yoksul kylle devredilmesi sorunlarn gndeme koyduuna iaret etti. Devrimin, bir sosyalist devrim karakterine brndn syledi. Temmuz gnlerinden sonra lkede siyasi durum kkten deimiti.

Halk Kitapl

Sayfa: 212 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kili iktidar sona ermiti. Sosyal-Devrimcilerin ve Meneviklerin ynetimindeki Sovyetler, tm iktidar devralmay reddetmi ve bu yzden tm iktidar kaybetmilerdi. ktidar burjuva Geici Hkmettin elinde toplanmt ve bu hkmet, devrimi silahszlandrma, devrimin rgtlerini ezme, Bolevik Partiyi yoketme abalarna devam ediyordu. Devrimin barl bir gelimesi iin her trl imkn ortadan kalkmt. Stalin yoldan syledii gibi tek yol kalmt -iktidar iddet yoluyla, Geici Hkmeti devirerek ele geirmek. ktidar iddet yoluyla ama ancak yoksul kyllkle ittifak kuran proletarya ele geirebilirdi. Hala Meneviklerin ve Sosyal-Devrimcilerin ynetiminde bulunan Sovyetler, burjuvazinin kampna kaymlard ve bu artlar altnda ancak Geici Hkmet'in yardaks roln oynayabilirlerdi. Stalin yolda, Temmuz gnlerinden sonra Tm ktidar Sovyetlere! iarnn geri alnmas gerektiini syledi. Ancak, bu iarn geici olarak geri alnmas, asla Sovyet iktidar uruna mcadeleden vazgeilmesi anlamna gelmiyordu. Szkonusu olan, genel olarak devrimci mcadelenin organlar olan Sovyetler deil, yalnzca varolan Sovyetler, Meneviklerle Sosyal-Devrimcilerin ynetimindeki Sovyetlerdi.

Devrimin barl dnemi sona ermitir, diyordu Stalin yolda, barl olmayan bir dnem, atmalar ve patlamalar dnemi balamtr. (Lenin-Stalin, 1917 Yl, s. 308.)
Parti, silahl ayaklanmaya doru gidiyordu. Kongrede, burjuvazinin etkisini yanstan baz kimseler, sosyalist devrim yolunun benimsenmesine kar ktlar. Trokist Preobrajenski, iktidarn ele geirilmesine ilikin kararda, ancak Batda bir proleter devrimi olduu takdirde lkenin sosyalist yola yneltilebileceinin belirtilmesini nerdi. Stalin yolda bu Trokist neriye kar kt ve yle dedi:

Sosyalizm yolunu aacak lkenin Rusya olmas ihtimali yok saylamaz... Sadece Avrupa'nn bize yol gsterebileceini iddia eden eskimi fikirleri atmalyz. Bir dogmatik Marksizm vardr, bir de yaratc Marksizm. Ben ikincisinden yanaym. (Ayn yerde, s. 314 ve 315.)
Trokist bir tutum taknan Buharin, kyllerin anavatan savunucularn destekleme eiliminde olduunu, burjuvaziyle ayn blok iinde olduunu, ve ii snfn izlemeyeceini iddia etti. Buharin'e kar kan Stalin yolda, farkl kyller olduunu

Halk Kitapl

Sayfa: 213 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

gsterdi: bir yandan, emperyalist burjuvaziyi destekleyen zengin kyller, ve te yandan ii snfyla ittifak isteyen ve devrimin zaferi uruna mcadelede onun desteklemeye hazr yoksul kyllk vard. Kongre, Preobrajenski ve Buharin'in deiiklik nergelerini reddetti ve Stalin yoldan sunduu karar tasarsn onaylad. Kongre, Boleviklerin iktisadi platformunu da tartt ve onaylad. Bunun ana noktalar unlard: iftlik sahiplerinin topraklarna el konulmas ve lkede btn topraklarn milliletirilmesi, bankalarn milliletirilmesi, byk sanayiin milliletirilmesi ve retim ve datm zerinde ii denetimi. Kongre, retim zerinde ii denetimi uruna mcadelenin nemini vurgulad. Bu, daha sonra byk sanayi iletmelerinin milliletirilmesine geite nemli rol oynayacakt. VI. Parti Kongresi btn kararlarnda, sosyalist devrimin zaferinin nkoulu olarak Lenin'in proletarya ile yoksul kylln ittifak nermesini zellikle vurgulad. Kongre, sendikalarn tarafszl Menevik teorisini mahkum etti. Rusya ii snfnn nndeki tarihi grevlerin, ancak ii sendikalarnn Bolevik Partinin siyasi nderliini tanyan militan snf rgtleri olarak kalmalaryla yerine getirilebileceine iaret etti. Kongre, o sralar sk sk kendiliinden ortaya kan Genlik Birlikleri zerine de bir karar ald. Daha sonraki abalaryla Parti bu gen rgtleri Partinin yedek gc olarak salama almay baard. Kongre, Lenin'in mahkeme nne kp kmamas sorununu da tartt. Kamenev, Rykov, Troki ve dierleri, daha Parti Kongresinden nce, Lenin'in kar-devrimcilerin mahkemesi nne kmas gerektiini savunuyorlard. Stalin yolda, Lenin'in mahkeme nne kmasna iddetle kar kt. Ayn ekilde VI. Kongre de buna kar kt, nk bunun bir duruma deil, bir lin mahkemesi olaca grndeydi. Kongre, burjuvazinin bir tek eyi hedeflediinden -en tehlikeli dman olarak Lenin'i fiziken ortadan kaldrmak istediinden kuku duymuyordu. Kongre, burjuvazinin devrimci proletaryann nderlerine yapt polis zulmn protesto etti ve Lenin'e bir selam mesaj yollad. VI. Parti Kongresi, yeni bir Parti Tz kabul etti: Parti Tznde, tm Parti rgtlerinin demokratik merkeziyetilik temelinde ina edilmek zorunda olduuna iaret ediliyordu. Bu u anlama geliyordu:

Halk Kitapl

Sayfa: 214 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

1) Partinin batan aaya btn ynetici organlarnn seim yoluyla ibana gelmesi; 2) Parti organlarnn kendi Parti rgtlerine periyodik olarak hesap vermesi; 3) Sk Parti disiplini ve aznln ounlua tabi olmas; 4) st organlarn btn kararlarnn alt organlar ve btn Parti yeleri iin mutlak balaycl. Parti Tznde, yeni yelerin Partiye kabul, iki Parti yesinin tavsiyesi ve yerel rgtn genel ye toplantsnn onay zerine yerel parti rgtleri tarafndan yaplr deniyordu. VI. Kongre, .. Ara Grup (Mejrayontsy) ve nderleri Troki'yi Partiye kabul etti. Bu, 1913'ten beri Petrograd'da varolan, Trokist Meneviklerle Partiden ayrlm bir ksm eski Boleviklerden meydana gelen kk bir gruptu. Sava srasnda Ara Grup, santrist bir rgtt. Boleviklere kar mcadele etmiti, fakat birok noktada Meneviklerle de hemfikir olmamt, bylece santrist, yalpalayan bir ara konum almt. VI. parti Kongresi srasnda Ara Grup, Boleviklerle btn noktalarda ayn grte olduunu belirtti ve Partiye kabuln istedi. Parti Kongresi, bunlarn zamanla gerek Bolevikler olaca umuduyla, isteklerini kabul etti. Bu Ara Grupun baz yeleri, rnein Volodarski, Uritski ve dierleri, gerekten de sonradan Bolevik oldular. Troki ve onun bir avu yakn arkadana gelince, sonradan ortaya kt gibi, bunlar Partiye, Parti iin almak zere, deil, fakat Partiyi ierden kertmek ve ykmak amacyla katlmlard. VI. Parti Kongresinin btn kararlar, proletaryay ve yoksul kyll silahl ayaklanmaya hazrlamak amacn gdyordu. VI. Parti Kongresi Partiyi silahl ayaklanmaya, sosyalist devrime yneltti. Kongre, iileri, askerleri ve kylleri burjuvaziyle tayin edici arpmalar iin glerini hazr tutmaya aran bir parti Manifestosu yaynlad. Manifesto u szlerle son buluyordu:

yleyse yeni savalara hazrlann, silah arkadalar! Azimle, cesaretle ve sknetle, provokasyona kaplmakszn g toplayn ve sava kollarnz kurun! Proleterler ve askerler, parti bayra altnda toplann! Kyn ezilenleri, bayra altnda toplann!

Halk Kitapl

Sayfa: 215 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

5 - GENERAL KORNLOV'UN DEVRME KARI KOMPLOSU. KOMPLONUN BASTIRILMASI. PETERSBURG VE MOSKOVA SOVYETLER BOLEVKLERE GEYOR. Burjuvazi tm iktidar gasbettikten sonra, gten dm Sovyetleri ykmak ve ak kar-devrimci bir diktatrlk kurmak iin hazrlklar yapmaya balad. Milyoner Ryabuinski kstaha, kar yolun aln kuru elinin, halkn sefaletinin, halkn sahte dostlarnn demokratik Sovyetlerin ve Komitelerin- boazna sarlmas olduunu belirtti. Cephede harp divanlar askerlerden hunharca intikam alyor, toplu lm cezalar datyordu. 3 Austos 1917'de Bakomutan General Kornilov, cephe gerisinde de lm cezasnn uygulanmasn talep etti. 12 Austos'ta Moskova'daki Byk tiyatro'da, Geici Hkmet'in burjuvazinin ve iftlik sahiplerinin glerini seferber etmek iin toplad Devlet ras almaya balad. raya esas olarak iftlik sahiplerinin, burjuvazinin, generallerin, subaylarn ve Kazaklarn temsilcileri katld. rada Sovyetler Menevikler ve Sosyal-Devrimcilerce temsil ediliyordu. Devlet rasnn ald gn Bolevikler Moskova'da, bir protesto iareti olarak, bir genel grev rgtlediler; bu greve iilerin ounluu katld. Ayn zamanda bir dizi baka ehirde de grevler oldu. Sosyal-Devrimci Kerenski, rada atp tutarak, iftlik sahiplerinin topraklarnn kyllerce izinsiz olarak igali abalar dahil btn devrimci hareket teebbslerini demirle ve kanla bastrma tehdidi savurdu. Kar-devrimci General Kornilov, aktan aa btn Komite ve Sovyetlerin kaldrlmasn talep etti. Bankaclar, tccarlar ve fabrikatrler Genel Kornilov'a kotular, para yardm ve destek vaadettiler. Karargha,

Mttefiklerin, yani ngiltere ve Fransa'nn temsilcileri de General Kornilov'a karak devrime kar harektn geciktirilmemesini talep ettiler.
General Kornilov'un devrime kar komplosunda danann kuyruu kopacakt. Kornilov hazrlklarn aka yapyordu. Dikkati baka yere ekmek iin, komplocular, Boleviklerin Petrograd'da 27 Austos'ta, devrimin ilk alt aynn sonunda bir ayaklanma hazrladklar sylentisini kardlar. Kerenski bakanlndaki Geici Hkmet, Boleviklere iddetle saldrd ve proletarya partisine kar terr younlatrd. Bu arada General Kornilov, Petrograd zerine harekete geirmek,

Halk Kitapl

Sayfa: 216 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Sovyetleri ortadan kaldrmak ve bir askeri diktatrlk kurmak iin asker yyordu. Kornilov, kar-devrimci eylemini Kerenski'yle nceden kararlatrmt. Fakat Kornilov'un eylemi balar balamaz Kerenski birdenbire cephe deitirdi ve kendini mttefikinden ayrd. Kerenski, daha imdiden Kornilov eylemiyle arasna snr ekmezse, Kornilov'a kar ayaklanp onu ezecek olan ynlarn, kendi burjuva hkmetini de sprp almasndan korkuyordu. 25 Austos'ta Kornilov, anavatan kurtarmak istediini ilan ederek, General Krimov komutasndaki 3. Svari Kolordusunu Petrograd zerine srd. Kornilov isyan karsnda Bolevik Parti Merkez Komitesi, ii ve askerleri, kar-devrime aktif silahl direnie gemeye ard. iler hzla silahlanmaya baladlar ve direnie hazrlandlar. Bu gnlerde Kzl Muhafz ktalar muazzam bir gelime gsterdi. i sendikalar, yelerini seferber etti. Petrograd'daki devrimci askeri birlikler de savaa hazr hale getirildi. Petrograd evresinde siperler kazld, dikenli tel engelleri dikildi ve ehre gelen demiryollar skld. ehri korumak iin Kronstadt'tan binlerce silahl bahriyeli geldi. Petrograd zerine yrmekte olan Vahi Tmene delegeler yolland. Delegeler Vahi Tmeni meydana getiren Kafkasyal dallara Kornilov eyleminin amacn anlatnca, tmen Petrograd zerine ilerlemeyi reddetti. Kornilov'un dier birliklerine de ajitatrler yolland. Nerede tehlike varsa, orada Kornilovla savamak iin Devrim Komiteleri ve kararghlar kuruldu. Bu gnlerde, Kerenski de dahil, dehet iinde kalan SosyalDevrimci ve Menevik liderler, korunmak iin Boleviklere sndlar, nk bakentte Kornilov'u bozguna uratabilecek bir tek gerek g olduuna inanyorlard: Bolevikler. Ama ynlar Kornilov isyann ezmek iin harekete geiren Bolevikler, Kerenski hkmetine kar mcadeleden de vazgemediler. Kerenski hkmetini, Menevikleri ve Sosyal-Devrimcileri kitlelere tehir ettiler; onlarn btn politikalarnn gerekte Kornilov'un kar-devrimci komplosuna yardm etmekte olduunu gsterdiler. Bu tedbirlerin sonucu Kornilov isyan bastrld. General Krimov intihar etti. Kornilov ve yardaklar Denikin ve Lukomski tutuklandlar (ama ksa zaman sonra Kerenski tarafndan serbest brakldlar). Kornilov isyannn bozguna uratlmas bir anda devrim ile kardevrim arasndaki gler dengesini ortaya koydu. Generallerden ve Kadet Partisinden, burjuvazinin alarna taklp kalan Meneviklere ve

Halk Kitapl

Sayfa: 217 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Sosyal-Devrimcilere varncaya kadar btn kar-devrim kampnn lme mahkum olduunu gsterdi. Savan dayanlmaz ykn srncemede brakma politikasn ve uzayan savan sebep olduu iktisadi kargaann, Meneviklerin ve Sosyal-Devrimcilerin ynlar zerindeki etkisini tamamen ykm olduu aa kt. Kornilov isyannn yenilgisi ayrca, Bolevik Partinin devrimin tayin edici gc haline geldiini ve kar-devrimin her bir teebbsn boa karabileceini gsterdi. Partimiz henz hkmet partisi deildi, fakat Kornilov gnlerinde gerekten hkmet eden bir gm gibi davrand, nk talimatlar iiler ve askerler tarafndan duraksamadan yerine getiriliyordu. Son olarak, Kornilov isyannn bastrlmas, grnte l Sovyetlerin gerekte ok byk bir devrimci direni gc barndrdn gsterdi. Kornilov birliklerinin yolunu kesen onlarn gcn kranlarn Sovyetler ve Sovyetlerin Devrim Komiteleri olduuna hi phe yoktu. Kornilov eylemine kar mcadele, bitkisel hayat yaayan i ve Asker Temsilcileri Sovyetlerine canllk getirdi, onlar uzlama politikasnn etkisinden kurtard, devrimci mcadelenin ak yoluna getirdi ve Bolevik Partiye yneltti. Boleviklerin Sovyetlerdeki etkisi her zamankinden daha da glendi. Boleviklerin etkisi krda da hzla artmaya balad. Kornilov isyan geni kyl kitlelerine, iftlik sahipleri ve generaller Bolevikleri ve Sovyetleri ezmeyi baard takdirde srann kylle geleceini gsterdi. Onun iin yoksul kylln geni kitleleri Boleviklerin etrafnda daha sk toplanmaya balad. Yalpalamalar Nisan-Austos 1917 dneminde devrimin gelimesini yavalatm olan orta kyllere gelince, Kornilov'un bozgunundan sonra onlar da kesin olarak Boleviklere ynelmeye yoksul kyllkle birlemeye baladlar. Geni kyl kitleleri ancak Bolevik Partinin onlar savatan kurtarabileceini, ancak bu partinin iftlik sahiplerini devirebileceini ve topraklar kyllere vermeye hazr olduunu gittike daha fazla anladlar. Eyll ve Ekim 1917'de kyllerin toprak igali olaylarnda ok byk bir art grld. iftlik topraklarn izinsiz olarak srmek genel bir karaktere brnd. Devrim iin ayaklanm olan kylleri imdi artk ne gzel szler, ne de cezalandrma seferleri durdurabilirdi. Devrim dalgas ykseliyordu. Bunu Sovyetlerin canlanmas ve yenilenmesi, Boleviklemesi

Halk Kitapl

Sayfa: 218 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

dnemi izledi. Temsilcilerini yeniden seen fabrikalar, atlyeler ve askeri birlikler, Menevik ve Sosyal-Devrimcilerin yerine Bolevik Parti temsilcilerini Sovyetlere yolladlar. Kornilov zerinde zaferin ertesi gn, 31 Austos'ta Petrograd Sovyeti, Boleviklerin politikasndan yana olduunu ilan etti. Petrograd Sovyetinin aydze bakanlndaki eski Menevik-Sosyal-Devrimci Prezidyumu istifa ederek Boleviklere yer at. 5 Eyll'de Moskova i Temsilcileri Sovyeti Boleviklere geti. Moskova Sovyetinin Sosyal-Devrimci Menevik Prezidyumu da istifa ederek Boleviklere yolat. Bu, baarl bir ayaklanma iin zorunlu belli bal nkoullarn imdiden olgunlam olduuna iaretti.

Tm ktidar Sovyetlere! iar tekrar gndeme geldi.


Fakat bu artk eski, iktidarn Menevik-Sosyal-Devrimci Sovyetlere devri iar deildi. imdi bu artk, lkede tm iktidarn Bolevikler nderliindeki Sovyetlere devredilmesi amacyla Sovyetleri Geici Hkmete kar ayaklanmaya aran bir iard. Uzlac partilerde zlme balad. Devrimci Kyllerin basksyla Sosyal-Devrimci Partide bir sol kanat olutu; Sol Sosyal-Devrimciler olarak bilinen bu grup, burjuvaziyle uzlama politikasna honutsuzluunu dile getirmeye balad. Menevikler arasnda da, Enternasyonalistler diye adlandrlan ve Boleviklere meyleden bir Sollar grubu ortaya kt. Anaristlere gelince, onlarn nfuzu itibaryla zaten nemsiz olan grubu kesin olarak zlp grupuklara dald. Bunlarn bir ksm adi sululara, hrszlara ve provokatrlere, yani toplumun tortusuna kartlar. Bir ksm, ilkesel mlkszletiriciler olup kylleri ve kasaballar soymaya giritiler, ii kulplerinin lokallerini ve paralarn soydular. Dierleri ise aka kar-devrimcilerin kampna getiler, burjuvaziye adice hizmet ederek kendi rahatlarna baktlar. Bunlarn hepsi her trl devlet iktidarna, zellikle iilerin ve kyllerin devrimci iktidarna karydlar, nk devrimci iktidarn halk soymalarna ve kamu mlklerini yamalamalarna izin vermeyeceini biliyorlard. Kornilov darbesinin ezilmesinden sonra, Menevikler ve SosyalDevrimciler, devrimin kabaran dalgasn zayflatmak iin bir teebbs daha yaptlar. Bu amala 12 Eyll 1917de Sosyalist partilerin, uzlac Sovyetlerin, sendikalarn, Zemstvolarn, ticaret ve sanayi evrelerinin ve askeri birliklerin temsilcilerinin katld bir Tm-Rusya Demokratik

Halk Kitapl

Sayfa: 219 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Konferans topladlar. Konferans, n Parlamento olarak bilinen bir Geici Cumhuriyet ras kurdu. Uzlaclar, n Parlamentonun yardmyla devrimi durdurup, lkeyi Sovyet devrimi yolundan burjuvaanayasal gelime yoluna, burjuva parlamentarizmi yoluna saptrabilmeyi umuyorlard. Ancak bu, siyasi mflislerin, devrim arkn geri dndrme yolundaki umutsuz bir abasyd. Fiyaskoyla sonulanmas kanlmazd, nitekim yle oldu. iler Predparlamente (n Parlamento'ya) predbannik (n hamam) diyerek uzlaclarn parlamenter abalaryla alay ediyorlard. Bolevik Parti Merkez Komitesi, n Parlamento'yu boykot etmeye karar verdi. Ne var ki, Kamenev ve Teodorovi gibi kiilerin bulunduu n Parlamento'nun Bolevik fraksiyonu, n Parlamento'yu terketmek istemedi. Fakat Parti Merkez Komitesi onlar buna mecbur etti. Partiyi ayaklanma hazrlklarndan saptrmaya alan Kamenev ve Zinovyev, n Parlamento'ya katlmak isteinde direttiler. Tm-Rusya Demokratik Konferansnn Bolevik fraksiyonunun bir toplantsnda konuan Stalin yolda, n Parlamento'ya katlmaya iddetle kar kt. n Parlamento'yu bir Kornilov ucubesi diye adlandrd. Lenin ve Stalin, n Parlamento'ya ok ksa bir sre iin de olsa katlmann nemli bir hata olaca kansndaydlar, nk byle bir katlm, kitlelerde, n Parlamento emeki halk iin sanki gerekten bireyler yapabilecekmi gibi sahte hayaller uyandrabilirdi. Bolevikler ayn zamanda, ounlukta olacaklarn umduklar II. Sovyet Kongresinin toplanmas iin youn hazrlk yapyorlard. TmRusya Merkez Yrtme Komitesi'ndeki Meneviklerin ve SosyalDevrimcilerin tm oyunlarna ramen, Bolevik Sovyetlerin basks altnda, II. Tm-Rusya Sovyet Kongresi, 1917 Ekim'inin ikinci yars iin toplantya arld. 6- PETERSBURG'DA EKM AYAKLANMASI VE GEC HKMET'N TUTUKLANMASI. II. SOVYET KONGRES VE SOVYET HKMETNN KURULMASI. II. SOVYET KONGRESNN BARI VE TOPRAK KONUSUNDAK KARARNAMELER. SOSYALST DEVRMN ZAFER. SOSYALST DEVRMN ZAFERE ULAMASININ NEDENLER. Bolevikler, ayaklanma iin yolun hazrlklara giritiler. Lenin, her iki bakentte de -Moskova ve Petrograd- i ve Asker Temsilcileri

Halk Kitapl

Sayfa: 220 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Sovyetlerinde ounluk salam olan Boleviklerin, devlet iktidarn kendi ellerine alabileceklerini ve almalar gerektiini syledi. Katedilen yolu gzden geiren Lenin, Halkn ounluunun bizden yana olduunu vurgulad. Merkez Komitesine ve Bolevik rgtlere yaz ve mektuplarnda Lenin, ayaklanmann baarsn salamak iin ordu birliklerinin, donanmann ve Kzl Muhafzlarn ne ekilde kullanlmas, Petrograd'daki hangi kilit noktalarn ele geirilmesi gerektiini vs. gsteren somut bir ayaklanma plan kard. 7 Ekim'de Lenin Finlandiya'dan gizlice Petrograd'a geldi. 10 Ekim 1917'de yaplan Parti Merkez Komitesinin tarihi toplantsnda birka gn iinde silahl ayaklanmann balatlmas karar alnd. Lenin tarafndan hazrlanan, Parti Merkez Komitesinin tarihi kararnda yle deniliyordu:

Merkez Komitesi, gerek Rus devriminin uluslararas durumunun (sosyalist dnya devriminin btn Avrupa'da gelitiinin kesin bir ifadesi olan Alman donanmasndaki ayaklanma; emperyalistlerin savurduklar, Rusya'daki devrimi boazlama tehdidi), gerek askeri durumunun (Rus burjuvazisi ile Kerenski ve reksnn Petrograd' Almanlara teslim etmek iin verdiklerine phe olmayan karar) ve proletarya partisinin Sovyetlerde ounluu ele geirmi olmasnn, -tm bunlarn, kyl ayaklanmasyla ve halkn Partimize olan gveninin artmas olgusuyla (Moskova'daki seimler) bant iinde ve son olarak, ikinci bir Kornilov darbesinin apak hazrlanmas (birliklerin Petrograd'dan ekilmesi, Petrograd civarna Kazaklarn ylmas, Minsk'in Kazaklar tarafndan kuatlmas vb.) btn bunlarn, silahl ayaklanmay gndeme getirdiini tespit eder.
Bu yzden Merkez Komitesi, silahl bir ayaklanmann kanlmaz olduunu ve tamamen olgunlatn saptar ve btn Parti rgtlerini buna gre hareket etmeye ve btn pratik meseleleri (Kuzey Blgesi Sovyetleri Kongresi, birliklerin Petrograd'dan ekilmesi, taraftarlarmzn Moskova ve Minsk'teki eylemleri vb.) bu bak asyla tartmaya ve karara balamaya arr. (Lenin, Seme Eserler, cilt 6; s. 307.) Merkez Komitesinin iki yesi, Kamenev ile Zinovyev, bu tarihi kararn aleyhinde sz aldlar ve oy kullandlar. Menevikler gibi onlar da bir burjuva parlamenter cumhuriyetin hayalini kuruyor ve ii snfnn bir sosyalist devrimi gerekletirecek gce sahip olmadn, iktidar

Halk Kitapl

Sayfa: 221 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

devralmak iin henz olgunlamadn ne srerek ona iftiralar yadryorlard. Bu toplantda Troki dorudan karar aleyhinde oy kullanmadysa da, ayaklanmann baarya ulama ansn hie indirecek ve abalar boa karacak bir deiiklik nerdi. Ayaklanmay, II. Sovyet Kongresi toplanmadan nce balatmamay nerdi -bu, ayaklanmay geciktirmek, tarihini aklamak ve Geici Hkmet'i ayaklanmadan haberdar etmek anlamna gelen bir neriydi. Bolevik Parti Merkez Komitesi, ayaklanmay yerinde rgtlemek zere Donetz Havzasna, Urallara, Helsingfors'a, Kronstadt'a, Gney-Bat Cephesine ve dier yerlere temsilciler yollad. Voroilov, Molotov, Cerjinski, Orkonikidze, Kirov, Kaganovi, Kuybiev, Frunze, Yaroslavski yoldalar ve dierleri, ayaklanmay tarada ynetmek zere Parti tarafndan zel olarak grevlendirildiler. Jdanov yolda Urallarda adrinsk'teki silahl kuvvetler iinde alma yrtt. Merkez Komitesi temsilcileri, taradaki Bolevik rgtlerin yneticilerine ayaklanma plann etraflca anlattlar ve rgtleri Petrograd'daki ayaklanmay desteklemek zere teyakkuz durumuna getirdiler. Parti Merkez Komitesinin talimat zerine Petrograd Sovyetinde Devrimci Askeri Komite kuruldu, bu Komite, ayaklanmann legal karargah haline geldi. Bu arada kar-devrimciler de tm hzla g biriktiriyordu. Ordudaki subaylar, Subaylar Birlii adyla bilinen kar-devrimci bir rgt kurdular. Kar-devrimciler, hcum taburlar tekil etmek zere her yerde karargahlar kuruyorlard. Ekim sonunda kar-devrimin emrinde 43 hcum taburu bulunmaktayd. zel St. George Hac valyeleri taburlar kuruldu. Kerenski Hkmeti, hkmetin Petrograd'dan Moskova'ya nakledilmesi sorununu ortaya att. Bundan da, ehirdeki ayaklanmay nlemek amacyla Petrograd' Almanlara teslim etmeye hazrland anlalyordu. Petrograd ii ve askerlerinin protestolar, Geici Hkmet'i Petrograd'da kalmaya mecbur etti. 16 Ekim'de Parti Merkez Komitesinin bir geniletilmi oturumu yapld. Bu toplantda, ayaklanmay ynetmek zere, banda Stalin yoldan bulunduu bir Parti Merkezi seildi. Bu Parti Merkezi, Petrograd Sovyeti Devrimci Askeri Komitesinin ynetici ekirdeiydi ve pratikte tm ayaklanmay o ynetti. Merkez Komitesi oturumunda teslimiyeti Zinovyev ile Kamenev

Halk Kitapl

Sayfa: 222 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ayaklanmay yeniden kar ktlar. Red yant alnca da, basnda aktan ayaklanmaya ve Partiye kar tavr alacak kadar ileri gittiler. 18 Ekim'de Menevik gazetesi Novaya Jiznde (Yeni Yaam), Kamenev ve Zinovyev'in, Boleviklerin bir ayaklanma iin hazrlk yapt, kendilerinin ise bunu bir macera olarak grdkleri eklinde bir aklamas kt. Bylece Kamenev ve Zinovyev, Merkez Komitesinin ayaklanmaya ilikin kararn dmana ifa ettiler ve birka gne kadar giriilecek bir ayaklanmann planlandn aa vurdular. Bu ihanetti. Lenin bu bantda unlar yazd: Kamenev ve Zinovyev silahl ayaklanma konusunda Parti Merkez Komitesinin ald karar Rodzyanko ve Kerenski'ye ifa etmilerdir. Lenin Merkez Komitesi'nde, Zinovyev ve Kamenev'i Partiden ihra etme sorununu ortaya att. Hainlerce uyarlm olan devrim dmanlar derhal ayaklanmay nlemek ve devrimin ynetici kadrosunu, Bolevik Partiyi yoketmek iin tedbirler aldlar. Geici Hkmet'in dzenledii bir gizli oturumda, Boleviklere kar mcadele etmek iin alnacak tedbirler kararlatrld. 19 Ekim'de Geici Hkmet Petrograd'a cepheden alelacele birlik ard. Sokaklarda devriyeler kol geziyordu. Kar-devrim, zellikle Moskova'da byk g toplamay baard. Geici Hkmet u plan hazrlamt: II. Sovyet Kongresinin alndan bir gn nce Smolny'ye Bolevik Merkez Komitesi karargahna- saldrarak buras igal edilecek ve Bolevik ynetici merkez yokedilecekti. Bu amala Petrograd'a, Hkmet'in sadakatine inand birlikler yld. Ne var ki, Geici Hkmet'in gnleri ve hatta saatleri artk saylyd. Artk hibir g, sosyalist devrimin muzaffer yryn durduramazd. 21 Ekim'de Bolevikler, btn devrimci ordu birliklerine Devrimci Askeri Komite komiserleri gnderdiler. Ayaklanmadan nceki gnlerde, ordu birliklerinde, iletmelerde ve fabrikalarda eylem iin enerjik hazrlklar yapld. Sava gemilerine -Aurora kruvazr ve Zarya Svobodi (zgrlk afa)- de kesin talimat verildi. Petrograd Sovyetinin bir toplantsnda bir bbrlenmek krizine tutulan Troki, ayaklanma tarihini, Boleviklerin silahl ayaklanmay balatmay kararlatrdklar gn dmana ifa etti. Parti Merkez Komitesi, Kerenski Hkmetinin ayaklanmay baarsz klmasna meydan vermemek iin, ayaklanmay tespit edilen tarihten nce II. Sovyet Kongresinin alndan bir gn nce balatma ve srdrme karar ald. Kerenski, 24 Ekim (6 Kasm) sabahnn erken saatlerinde,

Halk Kitapl

Sayfa: 223 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Bolevik Parti merkez organ Raboi Putun (i Yolu) kapatlmas, gazetenin yazileri merkezine ve Boleviklerin matbaasna zrhl aralarn gnderilmesi iin emir vererek saldrsn balatt. Ama daha saat sabahn 10'u olmadan, Stalin yoldan talimat zerine Kzl Muhafzlarla devrimci askerler zrhl aralar pskrttler, matbaay ve Raboi Putun yazileri merkezini takviyeli bir kordon altna aldlar. Saat 11'e doru Raboi Put, Geici Hkmet'in devrilmesi arsyla kt. Ayn srada, Partinin ayaklanma Merkezinin talimat zerinde, devrimci askerlerden ve Kzl Muhafzlardan oluan mfrezeler derhal Smolny'ye gnderildi. Ayaklanma balamt. 24 Ekim gecesi Lenin Smolny'ye gelerek ayaklanmann ynetimini bizzat stlendi. Tm gece boyunca devrimci ordu birlikleri ve Kzl Muhafz mfrezeleri durmadan Smolny'ye akn etti. Bolevikler onlar, Geici Hkmetin mevzilendii Klk Saray kuatmak zere ehrin merkezine yolladlar. 25 Ekim'de (7 Kasm) Kzl Muhafzlar ve devrimci birlikler garlar, postaneyi, telgrafhaneyi, Bakanlklar ve Devlet Bankas'n igal ettiler. n Parlamento datld. Petrograd Sovyetinin ve Bolevik Merkez Komitesinin karargah olan Smolny, btn sava emirlerinin oradan kt devrimin karargah haline geldi. Petrograd iileri bu gnlerde, Bolevik Partinin nderlii altnda iyi bir eitimden gemi olduklarn gsterdiler. Boleviklerin almalar sayesinde ayaklanmaya hazrlanm olan devrimci ordu birlikleri, sava emirlerini harfiyen yerine getirdiler ve Kzl Muhafzlarla omuz omuza arptlar. Donanma da ordudan geri kalmad. Kronstadt, Bolevik Partinin bir kalesiydi ve orada Geici Hkmet'in otoritesi oktandr tannmyordu. Aurora kruvazr 25 Ekim'de, Klk Saraya ynelik toplarnn grlemesiyle yeni bir an, Byk Sosyalist Devrim ann baladn mjdeledi. 25 Ekim'de (7 Kasm) Boleviklerin, Rusya Yurttalarna ars yaynland. Bu arda, burjuva Geici Hkmet'in devrildii ve devlet iktidarnn Sovyetlerin eline getii bildiriliyordu. Geici Hkmet, askeri okul rencilerinin ve hcum taburlarnn koruduu Klk Saraya snmt. 25 Ekim'i 26'ya balayan gece

Halk Kitapl

Sayfa: 224 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

devrimci iiler, askerler ve bahriyeliler Klk Saray hcumla ele geirdiler ve Geici Hkmet'i tutukladlar. Silahl ayaklanma Petrograd'da baarya ulamt. II. Tm-Rusya Sovyet Kongresi, 25 Ekim (7 Kasm) 1917'de akam saat 10.45'te, Petrograd'daki muzaffer ayaklanmann tam istim ilerledii ve bakentte iktidarn fiilen Petrograd Sovyetinin eline getii bir srada, Smolny'de ald. Bolevikler kongrede ezici ounluk saladlar. Artk devirlerinin kapanm olduunu gren Menevikler, Bund'cular ve sa SosyalDevrimciler, almalara hibir ekilde katlmayacaklarn bildirerek kongreyi terkettiler. Sovyet Kongresinde okunan bir demelerinde, Ekim Devrimini bir askeri komplo olarak adlandryorlard. Kongre Menevikleri ve Sosyal-Devrimcileri mahkum etti ve onlarn ayrlmasna zlmek bir yana, hainlerin ekilmesi sayesinde kongre gerekten devrimci bir ii ve asker temsilcileri kongresi haline geldii iin bunu memnunlukla karladn vurgulad. Kongre adna, tm iktidarn Sovyetlere getii ilan edildi. II. Sovyet Kongresinin arsnda yle deniyordu:

i, asker ve kyllerin byk ounluunun iradesine, iilerin ve garnizonun Petrograd'da gerekletirilmi olan muzaffer ayaklanmasna dayanan Kongre, iktidar kendi eline alr.
26 Ekim (8 Kasm) 1917 gecesi II. Sovyet Kongresi Bar zerine Kararname'yi kabul etti. Kongre, sava yrten lkelere, bar grmelerinin yaplabilmesi iin derhal en az ay sreli bir atekes imzalanmas arsnda bulundu. Kongre, btn savaan lkelerin hkmetlerine ve halklarna aryla ayn zamanda, insanln en ileri ulusunun ve bu savata yeralan en byk devletlerin: ngiltere, Fransa ve Almanya'nn snf bilinli iilerine de arda bulunuyordu. Bu iileri bar davasn ve ayn zamanda emeki ve smrlen kitlelerin her trl klelik ve smrden kurtuluu davasn baaryla sonuna kadar gtrmeye yardm etmeye aryordu. Ayn gece II. Sovyet Kongresi, iftlik sahiplerinin toprak mlkiyetinin hibir tazminat denmeksizin derhal kaldrldn bildiren Toprak zerine Kararname'yi kabul etti. Bu toprak kararnamesi, 242 yerel kyl semen grevinden derlenmi bir kyl semen grevini kendine temel alyordu. Bu semen grevi uyarnca, toprakta zel mlkiyet ilelebet kaldrlacak ve yerine toprakta kamu veya devlet

Halk Kitapl

Sayfa: 225 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

mlkiyeti getirilecekti. iftlik sahiplerine, taca ve manastrlara ait topraklar, bedava kullanmalar iin tm emekilere devredilecekti. Bu kararnameyle kyllk, Ekim Sosyalist Devriminden, daha nce iftlik sahiplerine, burjuvaziye, arn hanedanna, manastrlara ve kiliseye ait 150 milyon desiyatinden fazla yeni toprak elde etti. Bundan baka kyller, iftlik sahiplerine ylda 500 milyon altn rubleye varan kira demekten de kurtuldular. Btn yeralt zenginlikleri (petrol, kmr, cevherler vb.), ormanlar ve sular halkn mlkiyetine geti. Nihayet, II. Tm-Rusya Sovyet Kongresinde, ilk Sovyet Hkmeti, Halk Komiserleri Konseyi kuruldu. Halk Komiserleri Konseyi yalnzca Boleviklerden meydana geliyordu. lk Halk Komiserleri Konseyi'nin Bakanlna Lenin seildi. Bylece, tarihi II. Sovyet Kongresinin almalar sona erdi. Kongre delegeleri, Sovyetlerin Petrograd'daki zaferinin mutusunu yaymak ve Sovyet iktidarnn btn lkeye yaylmasn salamak iin geldikleri yerlere geri dndler. ktidar lkenin her yerinde hemen Sovyetlerin eline gemedi. Petrograd'da Sovyet Hkmeti kurulduu halde, Moskova'da daha birka gn inatl ve iddetli sokak arpmalar oldu. iktidarn Moskova Sovyetinin eline gemesini nlemek iin kar-devrimci Menevik ve Sosyal-Devrimci partiler, Beyaz Muhafzlarla ve askeri okul rencileriyle birlikte iilere ve askerlere kar silahl mcadeleye giritiler. Asileri bozguna uratmak ve Moskova'da Sovyet iktidarn kurmak birka gn ald. Bizzat Petrograd'n iinde ve civarndaki baz ilelerde kardevrimciler, daha devrimin zaferinden sonraki ilk gnlerde, Sovyet iktidarn devirme teebbslerine giritiler. 10 Kasm 1917'de, ayaklanma srasnda Petrograd'dan Kuzey Cephesi blgesine kaan Kerenski, birka Kazak birliini biraraya getirdi ve onlar General Kraznov'un komutasnda Petrograd zerine yrtt. 11 Kasm 1917'de Petrograd'da, banda Sosyal-Devrimcilerin bulunduu Devrimi ve Anavatan Kurtarma Komitesi adl kar-devrimci rgt tarafndan askeri okul rencilerinin isyan rgtlendi. Fakat isyanclar kolaylkla bastrld. Bir gn iinde, 11 Kasm akamna kadar, askeri okul rencilerinin isyan bahriyeliler ve Kzl Muhafzlar tarafndan tasfiye edildi, ve 13 Kasm'da General Kraznov, Pulkova tepeleri yaknnda bozguna uratld. Lenin, Ekim ayaklanmas gnlerinde olduu gibi, bu anti-Sovyet isyann

Halk Kitapl

Sayfa: 226 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

bastrlmasn bizzat ynetti. Lenin'in eilmez kararll ve zafere olan soukkanl gveni kitleleri coturdu ve kaynatrd. Dman ezilmiti. Kraznov esir alnd ve Sovyet iktidarna kar mcadeleyi durduracana dair eref sz verdi. Bu eref sz zerine serbest brakld. Fakat Kraznov, sonradan grlecei zere, general szne ihanet etti. Kerenski ise, kadn klnda bilinmeyen bir ynde kamay baard. Mohilev'de bulunan Ordu Genel Kararghnda, Bakomutan General Duhonin de isyana kalkt. Sovyet hkmeti ona Alman Ordu Komutanl ile derhal atekes grmelerine balama direktifi verdiinde, Hkmetin direktifine uymay reddetti. Bunun zerine Sovyet Hkmetinin emriyle grevinden alnd. Kar-devrimci Genel Karargh datld ve Duhonin, ona kar ayaklanan askerler tarafndan ldrld. Parti iinde ad km baz oportnistler de (Kamenev, Zinovyev, Rykov, lyapnikov ve bakalar) Sovyet iktidarna kar bir k yaptlar. Ekim Devrimi tarafndan henz devrilmi olan Meneviklerin ve Sosyal-Devrimcilerin de dahil olaca bir tm-Sosyalist Hkmet kurulmasn talep ettiler. 15 Kasm 1917'de Bolevik Parti Merkez Komitesi, bu kar-devrimci partilerle anlamay reddeden ve Kamenev ve Zinovyev'i devrimin grev krclar ilan eden bir karar kabul etti. 17 Kasm'da, Partinin politikasyla hemfikir olmayan Kamenev, Zinovyev, Rykov ve Milyutin, Merkez Komitesinden istifa ettiklerini akladlar. Ayn gn, 17 Kasm'da, Nogin, kendi adna ve Halk Komiserleri Konseyi yeleri olan Rykov, V. Milyutin, Teodorovi, A. lyapnikov, D. Ryazanov, Yurenev ve Larin adna, Parti Merkez Komitesinin politikasyla hemfikir olmadklar ve szkonusu kiilerin Halk Komiserleri Konseyi'nden istifa ettii aklamasn yapt. Bu bir avu korkan firar, Ekim Devriminin dmanlar arasnda bir bayram havas yaratt. Tm burjuvazi ve onun uaklar, azlar kulaklarnda, Bolevizmin kn ilan ettiler ve Bolevik Partinin sonunun yakn olduuna dair kehanetlerde bulundular. Ama bu bir avu kaak yznden Parti bir an bile sarslmad. Parti Merkez Komitesi bunlar devrim kaaklar ve burjuvazinin su ortaklar olarak damgalad ve iine bakt.

Sol Sosyal-Devrimciler ise, Boleviklere hi kukusuz sempati duyan kyl kitleleri zerindeki nfuzlarn srdrmek isteiyle, Boleviklerle aray bozmamaya ve imdilik onlarla birleik cepheyi srdrmeye karar verdiler. Kasm 1917'de yaplan kyl Sovyetleri Kongresi, Ekim Sosyalist Devriminin btn kazanmlarn benimsedi ve Sovyet Hkmetinin kararnamelerini onaylad. Sol SosyalDevrimcilerle bir anlamaya varld ve birka sol Sosyal-Devrimci Halk Kitapl Sayfa: 227 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

(Kolegayev, Spiridonova, Proyan ve Steinberg) Halk komiserleri Konseyi'ne dahil edildi. Fakat bu anlama ancak Brest-Litovsk barnn imzalanmasna ve Yoksul Kyl Komitelerinin kurulmasna kadar srd. Kyller arasnda derin bir blnmenin ortaya kt bu sralarda, Kulaklarn karlarn gittike daha ok temsil eden Sol SosyalDevrimciler, Boleviklere kar bir isyan kkrttlar ve Sovyet Hkmeti tarafndan bozguna uratldlar. Ekim 1917'den Ocak-ubat 1918'e kadarki ksa zaman diliminde Sovyet devrimi tm lkeye yayld. Sovyet iktidar dev lkenin topraklar zerine yle byk bir hzla yayld ki, Lenin bunu Sovyet iktidarnn zafer yry olarak adlandrd. Byk Ekim Sosyalist Devrimi zafere ulamt. Rusya'da Sosyalist Devrimin bu nispeten kolay zaferinin bir dizi nedeni arasndan u bellibal nedenler ne karlmaldr: 1) Ekim Devrimi, Rus burjuvazisi gibi grece zayf, kt bir ekilde rgtlenmi ve siyasi bakmdan olduka tecrbesiz bir dmanla kar karyayd. ktisadi bakmdan hala zayf ve tamamen hkmet ihalelerine baml olan Rus burjuvazisi, durumdan bir k yolu bulabilmek iin zorunlu olan ne siyasi bamszla ne de yeterli inisiyatife sahipti. rnein, ne Fransz burjuvazisinin sahip olduu byk apl siyasi tertip ve siyasi hilekarlk alanndaki engin tecrbeye, ne de ngiliz burjuvazisinin sahip olduu geni kapsaml kurnazca uzlamalar yapma geleneine sahipti. Daha dn arla anlama yoluna gitmi, fakat ubat Devrimiyle ar devrilip kendisi iktidara gelince, esasta menfur arn politikasn srdrmekten daha iyi birey akl edememiti. Sava lkenin gcn am ve halk ile orduyu tam bir bitkinlie drm olduu halde, Rus burjuvazisi tpk ar gibi zafere kadar savatan yanayd. Kyllk toprakszlktan ve iftlik sahiplerinin boyunduruu altnda mahvolurken, burjuvazi tpk ar gibi byk toprak mlkiyetini znde olduu gibi brakmaya kararlyd. i snf karsnda politikaya gelince, Rus burjuvazisi, ii snfna olan nefretinde ar bile geiyordu, nk fabrika sahiplerinin boyunduruunu yalnz korumak ve glendirmek deil, ayn zamanda kitlesel lokavtlarla katlanlmaz hale getirmeye abalyordu. Halkn, arn politikasyla burjuvazinin politikas arasnda hibir zsel fark grmemesi ve ara olan nefretini bu defa burjuvazinin Geici Hkmet'ine yneltmesinde alacak birey yoktu. Uzlac partiler, Sosyal-Devrimciler ve Menevikler, halk zerinde belli bir etkiye sahip olduklar srece, burjuvazi bunlar bir siper

Halk Kitapl

Sayfa: 228 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

olarak kullanabilir ve iktidarn koruyabilirdi. Fakat Menevikler ve Sosyal-Devrimciler kendilerini emperyalist burjuvazinin ajanlar olarak tehir edip halk zerindeki etkilerini bylece kaybettikten sonra, burjuvazi ve onun Geici Hkmet'i dayanaksz kalmt. 2) Ekim Devriminin banda, Rusya ii snf gibi devrimci bir snf, mcadele iinde eliklemi, ksa zaman iinde iki devrim geirmi ve nc devrimin balamasna kadar bar, toprak, zgrlk ve sosyalizm uruna mcadelede halka nderliini kabul ettirmi bir snf bulunuyordu. Eer Ekim Devriminin Rusya ii snf gibi bir nderi, halkn gvenini kazanm bir nderi olmasayd, bir ii-kyl ittifak da olmazd, ve bu ittifak olmadan Ekim Devrimi zafere ulaamazd. 3) Rusya ii snfnn devrimde, kyl nfusun muazzam ounlu!unu kapsayan yoksul kyllk gibi ciddiye alnmas gereken bir mttefiki vard. Hi kukusuz birka onyllk normal gelime tecrbesiyle karlatrlabilecek olan sekiz ay devrimin tecrbesi, kylln emeki kitleleri zerinde iz brakmadan geip gitmemiti. Bu zaman iinde, Rusya'daki btn partileri pratikte snamak; ne Kadetlerin, ne de Sosyal-Devrimcilerin ve Meneviklerin iftlik sahipleriyle ciddi bir ekilde bozumaya veya kyller iin kendi kanlarn aktmaya niyetli olmadklarna; Rusya'da iftlik sahipleriyle hibir ba olmayp, bilakis, kyllerin ihtiyalarn tatmin etmek iin iftlik sahiplerini yere almaya hazr sadece bir tek partinin, Bolevik Partinin bulunduuna kanaat getirmek imkanna sahip oldular. Bu, proletaryann yoksul kyllkle ittifaknn gerek temelini oluturdu. Uzun sre bocalayp, ancak Ekim ayaklanmasnn arifesinde yoksul kylle katlarak yzn tm yreiyle devrime eviren orta kyllerin tavrn belirleyen de ii snfnn yoksul kyllkle ittifaknn varl oldu. Tantlamaya gerek yok ki, bu ittifak olmadan Ekim Devrimi zafere ulaamazd. 4) i snfnn banda, Bolevik parti gibi siyasi mcadelelerde denenmi ve snanm bir parti bulunuyordu. Ancak Bolevik Parti gibi bir parti, tayin edici taarruzda halka nderlik edecek kadar cesur ve hedefe giden yolda tm ve her trl engele taklmayacak kadar temkinli bir parti ancak byle bir parti, bar uruna genel-demokratik hareket, iftlik sahiplerinin topraklarn ele geirmek uruna kyl-demokratik hareketi, ezilen halklarn ulusal hak eitlii uruna ulusal kurtulu hareketi ve proletaryann burjuvaziyi devirmek, proletarya diktatrln kurmak uruna sosyalist hareketi gibi bu kadar farkl devrimci hareketleri bir ortak devrimci akmda bu denli ustaca kaynatrabilirdi.

Halk Kitapl

Sayfa: 229 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Hi kukusuz, bu farkl trden devrimci akmlarn bir gl devrim selinde birletirilmesi, Rusya'da kapitalizmin kaderini tayin etti. 5) Ekim Devrimi, emperyalist savan hala tam istim ilerledii, ileri gelen burjuva devletlerin iki dman kampa blnd, birbirleriyle savamaktan ve birbirlerini zayflatmaktan, Rusya'nn ilerine etkili bir ekilde karmak ve aktif olarak devrime kar kmak imkanna sahip olamadklar bir srada balad. Bu, hi kukusuz, Ekim Devriminin zaferini kolaylatrd.

7 - BOLEVK PARTNIN SOVYET KTDARINI SALAMLATIRMA MCADELES. BREST-LTOVSK BARII. VII. PART KONGRES Sovyet iktidarn salamlatrmak iin eski burjuva devlet aygt paralanmal, yklmal ve onun yerine yeni Sovyet devlet aygt yaratlmalyd. Bundan baka, toplumun zmrelere blnmesinin kalntlarn ve ulusal bask rejimini yoketmek, kilisenin ayncalk1ann ortadan kaldrmak, kar-devrimci basn ve legal ve illegal her trl kar-devrimci, rgt tasfiye etmek, burjuva Kurucu Meclis'i datmak gerekiyordu. Son olarak, topra milliletirdikten sonra, tm byk sanayii de milliletirmek ve ardndan Sovyet iktidarnn salamlatrlmasn hereyden fazla baltalayan sava halinden kmak, sava sona erdirmek gerekiyordu. Btn bu tedbirler, 1917 sonundan 1918 ortasna kadarki birka ay iinde yrrle kondu. Sosyal-Devrimciler ve Menevikler tarafndan tezgahlanan eski Bakanlk memurlarnn sabotajlar krld ve tasfiye edildi. Bakanlklar kaldrld ve yerine Sovyet ynetim organlar ve gerekli Halk Komiserlikleri kuruldu. lke sanayiini ynetmek iin Milli Ekonomi Yksek Konseyi kuruldu. Kar-devrimle ve sabotajla mcadele etmek iin, banda Feliks Cerjinski'nin bulunduu Tm-Rusya Olaanst Komisyonu (eka) kuruldu. Kzl Ordu ve Donanmann kurulmas hakknda bir kararname karld. Seimleri esas itibariyle Ekim Devriminden nce yaplan ve II. Sovyet Kongresinin bar, toprak ve iktidarn Sovyetlere gemesi zerine kararnamelerini tanmay reddeden Kurucu Meclis lvedildi. Feodalizmin kalntlarna, zmreler sistemine ve toplumsal hayatn

Halk Kitapl

Sayfa: 230 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

her alannda hukuki eitsizlie son vermek iin, zmreleri kaldran, milliyete ya da dine dayal kstlamalar kaldran, kiliseyi devletten ve okulu kiliseden ayran, kadnlarn hak eitliini ve Rusya'daki btn milliyetlerin hak eitliini tanyan kararnameler karld. Sovyet Hkmetinin Rusya Halklarnn Haklar Bildirisi diye bilinen zel bir kararnamesi, Rusya halklarnn zgrce gelime ve tam hak eitliinin yasa olduu saptand. Burjuvazinin iktisadi gcn zayflatmak ve yeni Sovyet iktisadn rgtlemek iin, ncelikle yeni Sovyet sanayiini rgtlemek iin, bankalar, demiryollar, d ticaret, ticaret filosu ve btn kollaryla tm byk sanayi milliletirildi: kmr, maden, petrol, kimya sanayii, makine yapm, tekstil, eker sanayii vb. lkemizi, mali bakmdan yabanc kapitalistlerden bamsz klmak ve onlarn smrsnden kurtarmak iin, ar ve Geici Hkmet tarafndan imzalanm d borlar feshedildi. lkemiz halklar, fetih savann srdrlmesi iin alnm olan ve lkemizi yabanc sermayeye balayan borlar demeyi reddetti. Bu ve benzeri tedbirler, burjuvazinin, iftlik sahiplerinin, gerici devlet memurlarnn ve kar-devrimci partilerin gcn temelinden budad ve lkede Sovyet iktidarn byk lde salamlatrd. Fakat Rusya, Almanya ve Avusturya ile sava halinde olduu srece, Sovyet iktidarnn durumu tam salam saylamazd. Sovyet iktidarn kesin salamlatrmak iin, savaa son vermek gerekiyordu. Bu yzden Parti, daha Ekim Devriminin zaferinin ilk gnlerinden itibaren, bar uruna mcadeleyi gelitirdi. Sovyet Hkmeti, sava yrten tm halklara ve onlarn hkmetlerine, derhal adil, demokratik bir barn salanmas iin grmelere balamalar arsnda bulundu. Fakat Mttefikler, ngiltere ve Fransa, Sovyet Hkmetinin bu teklifini reddettiler. Bu red yant karsnda Sovyet Hkmeti, Sovyetlerin arzusuna uygun olarak Almanya ve Avusturya ile grmelere balama karar ald. Grmeler 3 Aralk'ta Brest-Litovsk'ta balad. 5 Aralk'ta bir atekes imzaland. Grmeler lkenin iktisadi knt iinde olduu, genel sava yorgunluunun hakim olduu, birliklerimizin siperleri terkettii ve cephenin dalmakta olduu bir srada yapld. Grmeler srasnda Alman emperyalistlerinin eski arlk imparatorluunun byk blmlerini ele geirmek ve Polonya'y, Ukrayna'y ve Baltk lkelerini Almanya'ya

Halk Kitapl

Sayfa: 231 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


baml lkelere dntrmek istedii aa kt.

J. V. STALN

Bu artlar altnda sava srdrmek, daha yeni domu olan Sovyet Cumhuriyetinin varln tehlikeye atmak olurdu. i snf ve kyllk, Sovyet iktidarn glendirmek ve lkeyi dman saldrsna kar koruyabilecek yeni bir orduyu, Kzl Orduyu yaratmak iin zaman kazanmak amacyla, ar bar artlarn kabul etmek ve zamann en tehlikeli yamacs olan Alman emperyalizmi nnde geri ekilmek zorunluluu ile kar karyayd. Menevikler ve Sosyal-Devrimcilerden, en katksz Beyaz Muhafzlara kadar btn kar-devrimciler, bar anlamas imzalanmasna kar lgnca bir kampanya yrttler. Politikalar akt: Bar grmelerini akim klmak, bir Alman taarruzunu provoke etmek ve bylece hala zayf olan Sovyet iktidarn ve iilerin ve kyllerin kazanmlarn tehlikeye sokmak istiyorlard. Bu uursuz tertiplerinde mttefikleri, Troki ve onun su orta Buharin'di. Buharin, Radek ve Pyatakov ile birlikte, Partiye dman olan fakat kendini Sol Komnistler ad altnda gizleyen bir grubu ynetiyordu. Troki ve Sol Komnistler grubu, Parti iinde Lenin'e kar iddetli bir mcadeleye girierek savan srdrlmesini talep ettiler. Bu kiiler besbelli Alman emperyalistlerine ve lke iindeki kardevrimcilere hizmet ediyorlard, nk henz bir orduya sahip olmayan gen Sovyet Cumhuriyetini Alman emperyalizminin darbelerine maruz brakmaya alyorlard. Bu, aslnda sol provokasyon politikasyd. gevezelikle ustaca maskelenmi bir

10 ubat 1918'de Brest-Litovsk'taki bar grmeleri kesildi. Lenin ve Stalin, Parti Merkez Komitesi adna, barn imzalanmas iin srar ettikleri halde, Brest-Litovsk'taki Sovyet delegasyonunun banda bulunan Troki, Bolevik Partinin kesin direktiflerini haince inedi. Sovyet Cumhuriyetinin, Almanya'nn teklif ettii artlarla bar anlamas imzalamay reddettiini aklad, ve ayn zamanda Almanlara, Sovyet Cumhuriyetinin savaamayacan ve orduyu terhis etmeye devam edeceini bildirdi. Bu canavarca bir iti. Alman emperyalistleri, Sovyet lkesinin karlarna ihanet eden birinden bundan daha fazlasn isteyemezlerdi. Alman Hkmeti atekesi bozdu ve taarruza geti. Eski ordumuzun kalntlar Alman birliklerinin bastrna dayanamadlar ve dalmaya baladlar. Almanlar hzla ilerleyerek ok byk alanlar igal

Halk Kitapl

Sayfa: 232 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ettiler ve Petrograd' tehdit ettiler. Alman emperyalizmi, Sovyet iktidarn ykmak ve lkemizi kendi smrgesi haline getirmek amacyla Sovyet lkesini istila etti. Eski, dalmakta olan arlk ordusu, Alman emperyalizminin silahl gruhuna kar duramad ve onun darbeleri altnda srekli geriledi. Fakat Alman emperyalistlerinin silahl mdahalesi, lkede muazzam bir devrimci kabara neden oldu. Parti ve Sovyet Hkmetinin Sosyalist anavatan tehlikede! arsna ii snf, Kzl Ordu alaylar tekilini hzlandrarak cevap verdi. Yeni ordunun, devrimci halk ordusunun gen birlikleri, diine kadar silahlanm Alman yamaclarnn saldrsn kahramanca geri pskrttler. Narva'da ve Pskov'da Alman istilaclar kesin bir direnile karlatlar. Petrograd zerine ilerleyileri durduruldu. Alman emperyalizminin kuvvetlerinin geri pskrtld gn olan 23 ubat, gen Kzl Ordunun doum gn oldu. 18 ubat 1918'de Parti Merkez Komitesi, Lenin'in, Alman Hkmetine derhal bir bar imzalanmasn teklif eden bir telgraf ekilmesi nerisini kabul etti. Fakat Almanlar, kendilerine daha elverili bar artlar salamak iin taarruza devam ettiler ve Alman Hkmeti ancak 22 ubat'ta bar anlamas imzalamaya hazr olduunu belirtti. Bar artlar imdi, ilkinden ok daha ard. Lenin, Stalin ve SverdIov, bar imzalanmasndan yana bir karar alnmas iin Merkez Komitesinde, Troki, Buharin ve dier Trokistlere kar kararl bir mcadele vermek zorunda kaldlar. Lenin, Buharin ve Troki'nin aslnda Alman emperyalistlerine aka yardm edip Almanya'daki devrimin byme ve gelimesine engel olduunu bildirdi. (Lenin, Tm Eserler, cilt XXII, s. 307, Rusa.) 23 ubat'ta Merkez Komitesi, Alman Komutanlnn artlarn kabul etmeye ve bar anlamas imzalamaya karar verdi. Troki ve Buharin'in ihaneti, Sovyet Cumhuriyetine pahalya maloldu. Polonya dnda Letonya ve Estonya da Almanya'nn eline geti; Ukrayna, Sovyet Cumhuriyetinden koparld ve Alman devletinin bir vasaline dntrld. Sovyet Cumhuriyeti Almanlara tazminat demek zorunda kald. Bu arada Sol Komnistler Lenin'e kar mcadelelerini srdryorlar ve ihanet batana gittike daha derin batyorlard. Ynetimi geici olarak Sol Komnistlerin (Buharin, Ossinski, Yakovleva, Stukov ve Mantsev) eline gemi olan Parti Moskova Blge Brosu, Partiyi blmeye ynelik bir karar, Merkez Komitesine gvensizlik karar ald. Bro, Parti iinde bir blnmenin pek yakn bir gelecekte

Halk Kitapl

Sayfa: 233 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

neredeyse kanlmaz olacan dndn bildirdi. Sol Komnistler, kararlarnda anti-Sovyet bir tutum taknacak kadar ileri gittiler. Uluslararas devrimin karlar dorultusunda, imdi sadece biimsel bir hale gelmi olan Sovyet iktidarnn olas yokoluuna rza gstermeyi amaca uygun buluyoruz diyorlard. Lenin bu karar garip ve canavarca diye damgalad. O zamanlar Troki'nin ve Sol Komnistlerin bu Parti dman tavrnn gerek nedeni henz parti tarafndan iyi kavranmamt. Fakat ksa sre nce grlen anti-Sovyet Saclar ve Trokistler Bloku davas (1938 ba), Buharin ve onun ban ektii Sol Komnistler grubunun o sralarda Troki ve Sol Sosyal-Devrimcilerle birlikte Sovyet Hkmetine kar gizli bir komplo hazrladn aa kard. Buharin, Troki ve su ortaklar, imdi ortaya kt gibi, nlerine Brest-Litovsk barn ykma, V. 1. Lenin'i, J. V. Stalin'i ve Y.M. Sverdlov'u tutuklayp ldrme ve Buharinciler, Trokistler ve Sol Sosyal-Devrimcilerden meydana gelen yeni bir hkmet kurma hedefini koymulard. Bu gizli kar-devrimci komplonun tezgahlanmasyla ayn srada, Sol Komnistler grubu Troki'nin destei ile Bolevik Partiye kar ak bir saldrya giriti. Onu blmeye ve saflarn datmaya alt. Fakat bu ciddi dnemete Parti, Lenin, Stalin ve Sverdlov'un etrafnda topland ve btn dier sorunlarda olduu gibi bar sorununda da Merkez Komitesini destekledi.

Sol Komnistler grubu bylece tecrit edildi ve yenilgiye


uratld. Bar sorunu zerine nihai karar almak zere VII. Parti Kongresi toplantya arld. VII. Parti Kongresi 6 Mart 1918'de ald. Bu, Partimiz iktidar ele geirdikten sonra yaplan ilk Parti Kongresiydi. Kongreye 145,000 Parti yesini temsilen, 46's karar oyuna ve 58'i sadece istiari oya sahip l04 delege katld. Aslnda Partinin o zamanki ye says 270,000'den az deildi. Kongrenin acil olarak toplanmas yznden rgtlerin birounun delege gnderecek zamana, ve Alman igali altndaki rgtlerin delege gnderme imkanna sahip olmamalar, bu farka yolat. Brest-Litovsk bar zerine raporunda Lenin bu Parti Kongresinde unlar syledi: ... inde bir Sol muhalefetin meydana gelmesinden dolay Partimizin u srada geirmekte olduu vahim kriz, Rus Devriminin bandan geen en nemli krizlerden biridir. (Lenin, Seme Eserler, cilt 7, s. 297.)

Halk Kitapl

Sayfa: 234 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Brest-Litovsk Bar konusunda Lenin tarafndan nerilen karar tasars, 12'ye kar 30 oyla benimsendi. Drt kii ekimser kald. Lenin, bu kararn kabulnn ertesi gnnde Uursuz Bir Bar makalesinde unlar yazyordu: Bar artlar dayanlmayacak kadar ar. Buna ramen tarih hakl karacaktr... rgtlenmek, rgtlenmek ve yine rgtlenmek iin almaya balayalm. Btn glklere ramen gelecek bizimdir. (Lenin, Tm Eserler cilt XXII, s. 288, Rusa.) Parti Kongresinin kararnda, emperyalist devletlerin Sovyet Cumhuriyetine kar askeri eylemlerinin gelecekte de kanlmaz olduu ve bu yzden Parti Kongresinin, kendi disiplinini ve iilerin ve kyllerin disiplinini kuvvetlendirmek iin; kitleleri sosyalist lkeyi fedakarca savunmaya hazrlamak, Kzl Orduyu rgtlemek ve tm nfusu genel askeri eitimden geirmek iin en enerjik ve kararl tedbirleri almay Partinin ba grevi sayd vurgulanyordu. Parti Kongresi, Lenin'in Brest-Litovsk Bar sorunundaki izgisinin doruluunu onaylayarak, Troki ve Buharin'in tutumunu mahkum etti ve yenilgiye uratlm olan Sol Komnistlerin blc faaliyetlerini bizzat kongrede de srdrme abalarn knad. Brest-Litovsk Barnn imzalanmas Partiye, Sovyet iktidarn salamlatrmak ve lkenin iktisadi hayatn dzene sokmak iin zaman kazandrd. Bar anlamasnn imzalanmas, emperyalist kamp iindeki atmalardan (Avusturya ve Almanya'nn Antant'a kar sregiden savandan) yararlanarak dman glerini datmay, Sovyet iktisadi sistemini rgtlemeyi ve bir Kzl Ordu yaratmay mmkn kld. Bar anlamasnn imzalanmas, proletaryaya, kyll mttefik olarak tutma ve isava dneminde Beyaz Muhafz generalleri yenilgiye uratmak iin g biriktirme imkan verdi. Ekim Devrimi dneminde Lenin Bolevik Partiye, gerekli koullar var olduunda korkusuzca ve kararllkla saldrmay retmiti. BrestLitovsk Bar dneminde Lenin Partiye, dmann gcnn bizim gcmz besbelli at bir anda, dmana kar tm enerjiyle yeniden saldrya gemeye hazrlanmak zere dzenli bir ekilde geri ekilmeyi retti. Tarih, Lenin'in izgisinin doruluunu tam olarak kantlamtr. VII. Parti Kongresinde Partinin adnn ve Parti Programnn deitirilmesi kararlatrld. Partinin ad bundan byle Rusya Komnist

Halk Kitapl

Sayfa: 235 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Partisi (Bolevik) -R.K.P.(B)- oldu: Lenin, bu ad Partinin hedefine, yani Komnizmin gerekletirilmesine tam olarak uyduu iin, Partimize Komnist Partisi ad verilmesini nerdi. Yeni Parti Programn kaleme almak zere, Lenin, Stalin ve dierlerinin mensup olduu zel bir komisyon seildi, Lenin tarafndan hazrlanm olan taslak, programa temel olarak alnd. Bylece VII. Parti Kongresi, muazzam tarihi neme sahip bir grev baard: Parti saflar iinde gizlenmi olan dman, Sol Komnistleri ve Trokistleri yenilgiye uratt; lkeyi emperyalist savatan karmay baard; bar ve nefes alma zaman salad; Kzl Ordu'yu rgtlemek iin Partiye zaman kazandrd; ve Partiye, ulusal ekonomiye sosyalist dzen getirme grevini verdi.

8 - SOSYALZMN NASININ LK ADIMLARI ZERNE LENN'N PLANI. YOKSUL KYL KOMTELER VE KULAKLARIN DZGNLENMES. SOL SOSYALDEVRMCLERN SYANI VE SYANIN BASTIRILMASI. V. SOVYET KONGRES VE R.S.F.S.C. ANAYASASININ KABUL. Bar anlamas imzalayp, bylece bir soluklanma molas kazanan Sovyet Hkmeti, sosyalist ina almalarna giriti. Lenin 1917 Kasm' ile 1918 ubat' arasndaki dnemi, sermayeye kar Kzl Muhafz hcumu dnemi diye adlandrd.1918 ylnn ilk yars iinde, Sovyet Hkmeti, burjuvazinin iktisadi gcn krmay; ulusal ekonominin kumanda mevkilerini (fabrikalar, iletmeleri, bankalar, demiryollarn, d ticareti, ticaret filosunu vb.) kendi elinde toplamay; burjuva devlet iktidar aygtn paralamay ve kar-devrimin Sovyet iktidarn ilk devirme denemelerini muzaffer bir ekilde ezmeyi baard. Ama tm bunlar hibir ekilde yeterli deildi. lerlemek iin, eski dzeni ykmaktan yenisini ina etmeye geilmeliydi. Bu nedenle, 1918 baharnda, yeni sosyalist ina aamasna -mlkszletiricilerin mlkszletirilmesinden, kazanlan zaferlerin rgtsel bakmdan pekitirilmesine, Sovyet iktisadnn inasna gei balad. Lenin, soluklanma molasndan, sosyalist iktisadi sistemin temelini atmaya balamak iin en geni lde yararlanmay zorunlu gryordu. Boleviklerin, retimi yeni bir tarzda rgtlemeyi ve ynetmeyi renmeleri gerekiyordu. Lenin, Bolevik Partinin Rusya'y ikna ettiini

Halk Kitapl

Sayfa: 236 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

yazyordu; Bolevik Parti Rusya'y zenginlerden kurtarp halka vermiti, imdi de Boleviklerin Rusya'y ynetmeyi renmeleri gerekiyor, diye yazyordu. Lenin bu aamada ba grevin, lke ekonomisinin rettii hereyin hesabn tutmak ve tm rnlerin datmn denetlemek olduu grndeydi. lkenin ekonomik sisteminde kk-burjuva unsurlar ar basyordu. ehir ve krdaki milyonlarca kk mlk sahibi, kapitalizmin beslenme alanyd. Bu kk mlk sahipleri ne i disiplini ne de kamu disiplini tanyorlard; ne devlet muhasebesine ne de denetimine boyun eiyorlard. Bu zor dnemde zellikle tehlikeli olan, kk-burjuva speklasyon ve vurgunculuk dalgas, kk mlk sahiplerinin ve tccarlarn halkn skntsndan kar salamasyd. Parti, retimde geveklie, sanayide alma disiplininin yokluuna kar etin bir mcadele balatt. Kitleler yeni alma taleplerine ancak yava yava alyorlard. Bundan dolay, alma disiplini uruna mcadele, bu dnemde giderek merkezi grev haline geldi. Lenin, sanayide sosyalist yarmay gelitirme, para bana cret sistemini balatma, eitilie kar mcadele etme, devletten mmkn olduu kadar fazla koparmak isteyenlere kar, aylaklara ve vurgunculara kar eitim ve ikna yntemlerinin yansra cebir yntemleri de kullanma gerekliliine iaret etti. Yeni disiplinini -i disiplininin, yoldaa ilikiler disiplininin, Sovyet disiplininin- emeki milyonlarn gnlk, pratik almalar iinde evrimlenecek birey olduu, bu iin tm bir tarihi a alaca grndeydi. (Lenin, Seme Eserler, cilt 7, s. 403/404.) Sosyalist inann tm bu sorunlar, yeni sosyalist retim ilikilerinin yaratlmas sorunu, Lenin tarafndan, nl eseri Sovyet Hkmetinin En Yakn Grevlerinde ele alnd. Sosyal-Devrimciler ve Meneviklerle ortak hareket eden Sol Komnistler, bu sorunlarda da Lenin'e kar mcadele ettiler. Buharin, Ossinski ve dierleri, i disiplinine, iletmelerde tek kii ynetimine, sanayide burjuva uzmanlarnn altrlmasna ve rantabilite ilkesinin uygulanmasna kar ktlar. Bu politikann burjuva artlarna geri dn olduunu iddia ederek Lenin'e kara aldlar. Ayn zamanda Sol Komnistler, Rusya'da sosyalist inann ve sosyalizmin zaferinin imkansz olduu yolundaki Trokist grleri propaganda ettiler.

Sol Komnistlerin sol gevezelikleri, disipline kar kan ve devletin iktisadi hayat dzenlemesine, muhasebe ve kontrole dman Halk Kitapl Sayfa: 237 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

olan Kulaklar, aylaklar ve vurguncular savunmalarn kamufle etmeye yaryordu. Yeni Sovyet sanayiinin rgtlenme sorunlarn zen Parti, bundan sonra, bu srada yoksul kyller ile Kulaklar arasnda iddetli mcadelelere sahne olan krn sorunlarna el att. Kulaklar glenmekte ve iftlik sahiplerinin elinden alnm olan topraklara el koymaktaydlar. Yoksul kyllerin yardma ihtiyac vard. Kulaklar, proleter devlet iktidarna kar mcadelelerinde, ona sabit fiyatlarla tahl satmay reddediyorlard. Sovyet devletini a brakarak onu Sosyalist tedbirleri uygulamadan kaldrmaya zorlamak istiyorlard. Parti nne kardevrimci Kulaklar ezme grevini koydu. Yoksul kylleri rgtlemek ve rn fazlasn saklamakta olan Kulaklara kar mcadelenin baarsn salamak amacyla, krlk alanlara sanayi iilerinden kurulu blkler gnderme kampanyas balatld.

i yoldalar!, diye yazyordu Lenin, devrimin kritik bir durumda olduunu unutmayn. Unutmayn ki, devrimi yalnz siz kurtarabilirsiniz, bakas deil. Seilmi, siyasi bakmdan ileri, sosyalizm davasna sadk, rvete ve yamaya itibar etmeyen ve Kulaklara, vurgunculara, apulculara, rvetilere ve dzen bozuculara kar demir bir g yaratabilecek yetenekle onbinlerce iiye ihtiyacmz var. (Lenin, Tm Eserler, cilt XXIII, s. 32.) Ekmek iin mcadele, sosyalizm iin mcadeledir dedi Lenin, ve kra ii gnderme kampanyas bu iar altnda yrd. Yaynlanan bir dizi kararnameyle, beslenme sektrnde bir diktatrlk kuruldu ve sabit fiyatlarla tahl alm iin Halk ae Komiserlii organlarna olaanst yetkiler tannd.
11 Haziran 1918 kararnamesiyle Yoksul Kyl Komiteleri kuruldu. Bu komiteler Kulaklara kar mcadelede, msadere edilmi topraklarn yeniden datmnda ve tarm analarnn datmnda, Kulaklardan yiyecek fazlalarnn toplanmasnda, ii snf merkezlerine ve Kzl Orduya gda maddeleri tedarikinde nemli bir rol oynadlar. 50 milyon hektar Kulak arazisi, yoksul ve orta kyllerin eline geti. Kulaklarn retim aralarnn nemli bir ksmna yoksul kyllk yararna el koyuldu. Yoksul Kyl Komitelerinin kurulmas, sosyalist devrimin krdaki geliiminde daha ileri bir aama idi. Bu komiteler proletarya diktatrlnn kydeki ssyd. Kzl Orduya kyllerden asker salanmas da, byk lde Yoksul Kyl Komiteleri sayesinde baarld.

Halk Kitapl

Sayfa: 238 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Kye proleterlerin gnderilmesi ve Yoksul Kyl Komitelerinin rgtlenmesi, krda Sovyet iktidarn salamlatrd ve orta kyllerin Sovyet iktidar safna kazanlmasnda ok byk siyasi rol oynad. 1918 yl sonunda, grevlerini yerine getirdiklerinde, Yoksul Kyl Komiteleri, Kyl Sovyetleriyle birletirildi ve bylece varlklar son buldu. 4 Temmuz 1918'de V. Sovyet Kongresi ald. Kongrede Sol Sosyal-Devrimciler Kulaklar savunarak Lenin'e kar iddetli bir saldrya getiler. Kulaklara kar mcadelenin durdurulmasn ve yiyecek tedariki iin kylere ii blkleri gndermekten vazgeilmesini talep ettiler. Sol Sosyal-Devrimciler, kendi izgilerinin kongre ounluunun sert direniiyle karlatn grnce, Moskova'da bir isyan balattlar ve Tryohsvyatitelski Sokan igal ederek buradan Kremlin'i topa tuttular. Bu lgnca macera, Bolevikler tarafndan birka saat iinde bastrld. Sol Sosyal-Devrimciler lkenin bir dizi yerinde isyan teebbsnde bulundular, fakat bu isyanlar her yerde hzla ezildi. imdi Anti-Sovyet Saclar ve Trokistler Blokuna kar davada tespit edildii gibi, Sol Sosyal-Devrimcilerin isyan Buharin ve Troki'nin bilgisi ve rzasyla balatlmt ve Buharincilerin, Trokistlerin ve Sol Sosyal-Devrimcilerin Sovyet iktidarna kar giritikleri temel kar-devrimci komplonun bir parasyd. Yine bu srada, daha sonra Troki'nin ajan olacak Blumkin adl bir Sol Sosyal-Devrimci, Alman Eliliine girdi ve Almanya ile bir sava provoke etmek amacyla, Moskova'daki Alman Elisi Mirbach' katletti. Fakat Sovyet Hkmeti savan nne gemeyi ve kar-devrimcilerin provokasyonunu boa karmay baard. V. Sovyet Kongresi, ilk Sovyet Anayasasn, Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti Anayasasn kabul etti.

Halk Kitapl

Sayfa: 239 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

KISA ZET
1917 ubat ile Ekimi arasndaki sekiz ayda Bolevik Parti son derece g bir grevi yerine getirdi: ii snfnn ounluunu ve Sovyetlerde ounluu kazand ve milyonlarca kyly sosyalist devrimden yana ekti. Bu kitleleri kk-burjuva partilerin (SosyalDevrimcilerin, Meneviklerin ve Anaristlerin) etkisinden kurtard, bu partilerin emekilerin karlarna kar ynelen siyasetini adm adm tehir etti. Bolevik Parti, cephede ve cephe gerisinde muazzam bir siyasi alma gelitirerek kitleleri Ekim Sosyalist Devrimine hazrlad. Partinin bu dnemdeki tarihinde tayin edici nemdeki olaylar, Lenin'in yurtdndaki srgnden dn, Lenin'in Nisan Tezleri, Partinin Nisan Konferans ve VI. Parti Kongresi idi. Partinin kararlar, ii snfna bir g kayna oldu ve ona zafer inanc alad; iiler bu kararlarda, devrimin en nemli sorunlarna yant buldular. Nisan Konferans, Partiyi burjuva-Demokratik devrimden sosyalist devrime gei mcadelesine yneltti. VI. Parti Kongresi, Partiyi burjuvaziye ve Geici Hkmet'e kar silahl bir ayaklanmaya yneltti. Uzlac Sosyal-Devrimci ve Menevik partiler, Anaristler ve komnist olmayan dier partiler, gelime devirlerini tamamladlar: Bunlarn hepsi, daha Ekim Devriminden nce burjuva partileri haline geldiler ve kapitalist sistemin korunmas ve btnl iin mcadele ettiler. Bolevik Parti, kitlelerin burjuvaziyi devirme ve Sovyet iktidarn kurma mcadelesini yneten tek partiydi.

Halk Kitapl

Sayfa: 240 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Ayn zamanda Bolevikler, Parti iindeki teslimiyetilerin (Zinovyev, Kamenev. Rykov. Buharin, Troki ve Pyatakov) Partiyi sosyalist devrim yolundan saptrma abalarn yenilgiye urattlar. Bolevik Partinin nderlii altnda ii snf. yoksul kyllerle ittifak halinde, askerlerin ve bahriyelilerin desteini alarak burjuvazinin iktidarn devirdi, Sovyet iktidarn kurdu, yeni tipte bir devlet, sosyalist Sovyet devletini kurdu, iftlik sahiplerinin toprak mlkiyetini ortadan kaldrd, topra kullanmalar iin kyllere devretti, lkede btn topraklar milliletirdi, kapitalistleri mlkszletirdi, Rusya'nn savatan ekilmesini baard ve bar salad, ok gerekli olan bir soluklanma molas elde etti ve bylece sosyalist inay gelitirmek iin nkoullar yaratt. Ekim Sosyalist Devrimi kapitalizmi ezdi, burjuvaziyi retim aralarndan yoksun brakt ve fabrikalar, iletmeleri, topra, demiryollarn ve bankalar tm halkn mlkiyetine, toplumsal mlkiyete dntrd. Proletarya diktatrln kurdu ve koskoca bir devletin ynetimini ii snfnn eline teslim ederek onu hakim snf kld. Bylece Ekim Sosyalist Devrimi insanlk tarihinde yeni bir aa, proleter devrimleri an at.

Halk Kitapl

Sayfa: 241 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

SEKZNC BLM YABANCI ASKER MDAHALE VE SAVA DNEMNDE BOLEVK PART (1918 1920)
1 - YABANCI ASKER MDAHALENN BALANGICI. SAVAIN LK DNEM. Savan Batda btn iddetiyle devam ettii bir zamanda, Brest-Litovsk Barnn yaplmas ve Sovyet iktidarnn ald bir dizi devrimci, iktisadi tedbir sonucu Sovyet iktidarnn salamlamas, Batl emperyalistler, zellikle Antant lkeleri emperyalistleri arasnda derin bir panik yaratt. Antant emperyalistleri, Almanya ile Rusya arasnda bar yaplmasnn, Almanya'nn askeri durumunu kolaylatrabileceinden ve buna paralel olarak Antant ordularnn durumunu gletirebileceinden korktular. Dahas, Rusya ile Almanya arasndaki barn, btn lkelerdeki ve btn cephelerdeki bar arzusunu krkleyeceinden ve savan gayelerini boa karacandan, emperyalistlerin amalarn suya dreceinden korktular. Son olarak da, koskoca bir lkenin topraklan zerinde bir Sovyet iktidarnn var olmasnn ve onun, lkede burjuvazinin iktidarnn devrilmesinden sonra kazand baarlarn, Batnn iileri ve askerleri iin bulac bir rnek olabileceinden korktular; uzayan savatan derin memnuniyetsizlik duyan iilerin ve

Halk Kitapl

Sayfa: 242 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

askerlerin, Ruslarn rneini izleyip, snglerini kendi efendilerine, kendilerini ezenlere evirebileceklerinden korktular. Bundan dolay Antant hkmetleri, Sovyet Hkmetini devirmek ve lkede burjuva dzenini yeniden kuracak, Almanlarla bar anlamasn iptal edecek ve Almanya ve Avusturya'ya kar yeniden askeri cephe aacak bir burjuva iktidar kurmak amacyla, Rusya'ya silahl mdahalede bulunmaya karar verdiler. Antant emperyalistleri Sovyet Hkmetinin rk olduuna inandklarndan ve dmanlarnn biraz abasyla onun ksa zamanda dmesinin kanlmaz olduundan phe etmediklerinden, bu meum teebbse kolayca sarldlar. Sovyet iktidarnn baarlar ve salamlamas, devrik snflar, yani iftlik sahipleri ve kapitalistler arasnda; yenik partilerin, yani Kadetlerin, Meneviklerin, Sosyal-devrimcilerin, Anaristlerin ve her trden burjuva milliyetilerinin saflarnda ve Beyaz Muhafz generaller, Kazak subaylar vb. arasnda daha da byk panik yaratt. Ekim Devriminin zaferinin ilk gnlerinden itibaren btn bu dman unsurlar, Rusya'da bir Sovyet iktidarna yer olmadn, bunun yklmaya mahkum olduunu, birka hafta ya da bir veya iki veya en fazla ay iinde devrileceini avazlar kt kadar haykrmaya koyuldular. Fakat Sovyet iktidar, dmanlarnn btn beddualarna ramen varolmaya ve g kazanmaya devam ettike, onun Rusya iindeki dmanlar, onun zannettiklerinden ok daha gl olduunu ve onu devirmenin btn kar-devrim gleri asndan byk abalar ve iddetli bir mcadeleyi gerektireceini kabul etmeye mecbur kaldlar. Bu yzden, geni lde kar-devrimci ayaklanma faaliyetlerine girimeye, kar-devrim glerini seferber etmeye, askeri kadrolar toplamaya ve zellikle Kazak ve Kulak blgelerinde isyanlar rgtlemeye karar verdiler. Bylece daha 1918'in ilk yarsnda, Sovyet iktidarn devirmeye hazr iki belirgin g biimlendi: yabanc Antant emperyalistleri ve ierdeki kar-devrimciler. Bu glerden hibiri, tek bana Sovyet iktidarn devirme abasna giriebilmek iin gerekli n artlara sahip deildi. Rusya'da kar-devrim, Sovyet iktidarna kar bir ayaklanma balatmaya yeterli, esas olarak kazaklarn st snflarndan ve Kulaklardan derlenmi belirli bir askeri kadroya ve insan gcne sahipti. Fakat ne paras, ne de silah vard. Yabanc emperyalistlerin ise paras ve silah vard, fakat mdahale amac iin yeterli sayda birlik ayramyorlard. Yalnzca, bu

Halk Kitapl

Sayfa: 243 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

birliklere Almanya ve Avusturya ile savata muhta olduklar iin deil, fakat ayn zamanda bunlar Sovyet iktidarna kar bir savata tam gvenilir olmayabileceklerinden tr bunu yapamyorlard. Sovyet iktidarna kar mcadelenin artlar, i ve dtaki bu iki anti-Sovyet gcn birlemesini zorunlu klyordu. Ve bu birleme 1918'in ilk yarsnda gerekletirildi. Sovyet iktidarna kar, onun i dmanlarnn kar-devrimci ayaklanmalaryla desteklenen yabanc askeri mdahale, ite byle balad. Bylece Rusya'da soluklanma molas sona erdi ve isava balad, yani Rusya uluslarnn ii ve kyllerinin, Sovyet iktidarnn d ve i dmanlarna kar sava balad. ngiltere, Fransa, Japonya ve Amerika'nn emperyalistleri, askeri mdahaleye, bu mdahale Rusya'ya kar bir sava, hem de en kt trden bir sava olmasna ramen, sava ilan etmeksizin baladlar. Bu uygar apulcular gizlice ve sinsice Rusya kylarna yaklatlar ve Rusya topraklarna asker kardlar. ngiltere ve Fransa, Kuzey Rusyaya asker kardlar, Arhangelsk ve Murmansk' igal ettiler, oradaki Beyaz Muhafz ayaklanmasn desteklediler, Sovyet iktidarn devirdiler ve bir Beyaz Muhafz Kuzey Rusya Hkmeti kurdular. Japonlar Vladivostok'a asker kardlar, ky blgesini ilhak ettiler, Sovyetleri dattlar ve daha sonra burjuva dzenini restore edecek olan Beyaz Muhafz asilerini desteklediler. Kuzey Kafkasya'da General Kornilov, General Alekseyev ve General Denikin, ngiliz ve Franszlarn destei ile Beyaz Muhafz Gnll Ordusunu kurdular, Kazak st snflarn ayaklandrdlar ve Sovyetlere kar sefer atlar. Don boyunda General Kraznov ve General Mamontov, Alman emperyalistlerinin gizli destei ile (Almanlar, Almanya ile Rusya arasndaki bar anlamas yznden onlar aka desteklemekten ekiniyorlard), Don Kazaklarn ayaklandrdlar, Don blgesini igal ettiler ve Sovyetlere kar sefer atlar. Orta Volga blgesinde ve Sibirya'da, ngiliz ve Franszlarn entrikalar sonucu ekoslovak Kolordusunun ayaklanmas tezghland. Sava esirlerinden meydana gelen bu kolordu Sibirya ve Uzak Dou

Halk Kitapl

Sayfa: 244 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

zerinden yurtlarna dnmek iin Sovyet Hkmetinden izin almt. Fakat bunlar yolda, Sosyal-Devrimciler ve ngilizlerle Franszlar tarafndan Sovyet iktidarna kar bir isyan iin kullanldlar. Kolordunun isyan, Volga blgesindeki ve Sibirya'daki Kulaklar ile SosyalDevrimcilerin etkisi altndaki Votkinsk ve jevsk'teki iletmelerin iilerinin isyan iin bir iaret oldu. Volga blgesinde bir Samara Beyaz MuhafzSosyal-Devrimci hkmeti, Omsk'ta da bir Sibirya Beyaz Muhafz hkmeti kuruldu. Almanya, bu ngiliz-Fransz-Japon-Amerikan bloku mdahalesinde rol almad; alamazd da, nk btn dier sebepler bir yana, bu blokla sava halinde idi. Fakat buna ve Rusya ile Almanya arasnda imzalanan bar anlamasna ramen, hibir Bolevik, Kayzer Wilhelm hkmetinin de, Sovyet Rusya'nn ngiliz-Fransz-Japon-Amerikan istilaclar kadar kudurgan bir dman olduundan phe etmiyordu. Ve gerekten de Alman emperyalistleri, Sovyet Rusya'y tecrit etmek, zayflatmak ve yoketmek iin ellerinden geleni yaptlar. Ukrayna Rada's ile yaptklar bir anlama uyarnca Ukrayna'y Sovyet Rusya'dan kopardlar, Rada'nn istei zerine birliklerini Ukrayna'ya soktular ve Sovyet Rusya ile her tr bant srdrmeyi yasaklayarak, Ukrayna halkn insafszca saymaya ve ezmeye baladlar. Trans-Kafkasya'y Sovyet Rusya'dan kopardlar; Grc ve Azeri milliyetilerinin istei zerine buraya Alman ve Trk birlikleri gnderdiler ve Bak ile Tiflis'te istedikleri gibi at koturmaya baladlar. Don boyunda Sovyet iktidarna kar bir isyan kartm olan General Kraznov'a, aka olmamakla birlikte, bol miktarda silah ve erzak saladlar. Bylece Sovyet Rusya, en nemli yiyecek, hammadde ve yakt kaynaklarndan yoksun kald. O dnemde Sovyet Rusya'da artlar ard. Ekmek ktt. Et ktt. iler alktan kvranyordu. Moskova ve Petrograd iilerine iki gnde bir 60 gram ekmek veriliyordu. Hi ekmek datlmad gnler de oluyordu. Hammadde ve yakt yokluundan, fabrikalar durmutu veya durmak zereydi. Fakat ii snf inancn yitirmedi. Bolevik Parti inancn yitirmedi. O dnemin inanlmaz glkleri ve bunlara kar cann diine takarak verilen mcadele, ii snfnn barnda tad enerjinin ne kadar tkenmez ve Bolevik Partinin otorite gcnn ne kadar muazzam olduunu gsterdi. Parti, lkeyi askeri kamp ilan etti ve iktisadi, kltrel ve siyasi yaamn sava dzenine gre ayarlad. Sovyet Hkmeti Sosyalist anavatan tehlikede! dedi ve btn halk onu savunmaya ard. Lenin, Herey cephe iin! iarn att ve yzbinlerce ii ve kyl gnll

Halk Kitapl

Sayfa: 245 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

olarak Kzl Orduya katlarak cepheye hareket etti. Partinin ve Komnist Genlik Birlii'nin tm yelerinin aa-yukar yars cepheye gitti. Parti, halk, yabanc mdahale birliklerinin istilasna kar, devrim tarafndan alaa edilmi smrc snflarn isyanlarna kar anavatan savana seferber etti. Lenin tarafndan rgtlenen i-Kyl Savunma Konseyi, cepheye takviye, yiyecek, giyecek ve silah ikmalini ynetiyordu. Gnlllk sisteminin yerine zorunlu askerlik hizmetinin konulmas, Kzl Orduya yzbinlerce yeni asker katt ve ksa zamanda gcn bir milyonun stne kartt. lkemiz zor durumda bulunmasna ve gen Kzl Ordunun henz salamlamam olmasna ramen, alnan savunma tedbirleri ksa zamanda ilk meyvelerini verdi. General Kraznov, zaptn garanti grd ariin'den pskrtld ve Don'un te yakasna atld. General Denikin'in harekt-Kuzey Kafkasya'daki kk bir alanda snrlandrld. General Kornilov Kzl Orduya kar savarken ldrld. ekoslovaklar ve Beyaz Muhafz-Sosyal-Devrimci eteleri Kazan, Simbirsk ve Samara'dan atldlar ve Urallara srldler. Yaroslavl'da Beyaz Muhafz Savinkov tarafndan ynetilen ve Moskova'daki ngiliz misyonunun ba Lockhart tarafndan rgtlenen isyan bastrld ve Lockhart tutukland. Uritski yolda ve Volodarski yolda ldren ve Lenin'e kar canice bir suikast teebbsnde bulunan SosyalDevrimciler, Boleviklere kar uyguladklar Beyaz terre misilleme olarak bir Kzl terre maruz brakldlar ve Merkezi Rusya'nn az biraz nemli tm noktalarnda yokedildiler. Gen Kzl Ordu, sava iinde olgunlat ve elikleti. Komnist Komiserlerin almas Kzl Ordunun salamlatrlmas ve siyasi eitimi ile disiplinin ve savama gcnn artrlmasnda tayin edici bir rol oynad. Fakat Bolevik Partisi bunlarn, Kzl Ordunun tayin edici baarlar deil, yalnzca ilk baarlar olduunu biliyordu. Yeni ve ok daha ciddi savalarn olacan ve lkenin, kaybettii yiyecek, hammadde ve yakt blgelerini, ancak dmanla uzun ve inat bir mcadeleden sonra geri alabileceini biliyordu. Bu yzden Bolevikler uzun sreli bir sava iin youn hazrlklara giritiler ve btn lkeyi cephenin hizmetine koymaya karar verdiler. Sovyet Hkmeti, Sava Komnizmni yrrle koydu. Orduyu ve tarmsal nfusu donatacak mallar toplamak iin, byk sanayiin yansra orta ve kk sanayii de denetim altna ald. Tahl ticaretine devlet tekeli koydu, zel tahl ticaretini yasaklad ve teslimat

Halk Kitapl

Sayfa: 246 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ykmlln getirdi. Buna gre, ordunun ve iilerin beslenmesi iin tahl depolayabilmek amacyla, kyllerin elindeki btn retim fazlas kaydediliyor ve bunlar devlet tarafndan sabit fiyatla satn alnyordu. Son olarak btn snflara genel alma hizmeti ykmll getirildi. Burjuvaziye fiziki almay zorunlu klarak ve bylece iilerin cephe iin daha byk nem tayan dier grevlere ayrlmasn salayarak, Parti, almayana ekmek de yok ilkesini pratikte uygulamaya koyuyordu. lke savunmasnn olaanst zor koullarnca zorunlu klnan ve geici karakterdeki btn bu tedbirler sistemine Sava Komnizmi deniyordu. lke, Sovyet iktidarnn i ve d dmanlarna kar uzun ve zahmetli bir isavaa hazrlanyordu. 1918 sonuna kadar ordunun gcnn katna karlmas ve bu ordunun donatmnn salanmas gerekiyordu. O gnlerde Lenin yle dedi:

Bahara kadar bir milyon kiilik ordumuz olmasna karar vermitik; imdi milyonluk bir orduya ihtiyacmz var. Bunu elde edebiliriz. Ve elde edeceiz.
2 - ALMANYA'NIN ASKER YENLGS. ALMANYA'DA DEVRM. III. ENTERNASYONAL'N KURULMASI. VIII. PART KONGRES. Sovyet lkesi yabanc mdahaleye kar yeni mcadelelere hazrlanrken, Batda, savaan lkelerin cephe gerisinde ve sava cephelerinde tayin edici olaylar meydana geliyordu. Almanya ve Avusturya, savan penesinde ve yiyecek bunalm iinde bouluyordu. ngiltere, Fransa ve Birleik Devletler srekli olarak yeni yeni yedekleri devreye sokarken, Almanya ve Avusturya son clz stoklarn tketiyordu. Durum yleydi ki, ar bitkin dm bulunan Almanya ve Avusturya, yenilginin eiindeydiler. Bu arada Almanya ve Avusturya halklar, felaketli ve sonu gelmez savaa kar, kendilerini bitkinlik ve ala srklenmi olan emperyalist hkmetlerine kar fkeyle dolup tayorlard. Ekim Devriminin yansra, gerek daha Brest-Litovsk Barndan nce cephede Sovyet askerlerinin Avusturya ve Alman askerleri ile kardelemesinin, gerek daha sonra Sovyet Rusya ile savan gerekten son bulmasnn ve onunla bar yaplmasnn da muazzam bir devrimci etkisi oldu. Halkn kendi emperyalist hkmetini devirecek bu menfur savaa son

Halk Kitapl

Sayfa: 247 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

verdii Rusya rneinin, Avusturya ve Alman iileri iin somut bir ders olmamas mmkn deildi. Dou Cephesinde mevzilenmi olup BrestLitovsk Barndan sonra Bat Cephesine nakledilen Alman askerlerinin, Sovyet askerleriyle kardelemelerinin ve Sovyet askerlerinin kendilerini savatan nasl kurtardklarnn hikyeleriyle o cephedeki Alman ordusunun moralini kertememeleri mmkn deildi. Avusturya ordusunda ayn sebeplerden zlme daha da nce balamt. Btn bunlar Alman askerleri arasndaki bar arzusunu daha da artrd; eski sava glerini kaybettiler ve Antant ordularnn iddetli saldrlar karsnda gerilemeye baladlar. Kasm 1918'de Almanya'da bir devrim patlak verdi ve Wilhelm ile hkmeti devrildi. Almanya yenilgiyi kabul etmek ve bar istemek zorunda kald. Bylelikle Almanya bir rpda, birinci snf bir devletten ikinci snf bir devlet durumuna dt. Bu gelimenin, Sovyet devletinin durumu asndan baz olumsuz yanlar vard, nk Sovyet iktidarna kar mdahaleyi rgtlemi bulunan Antant lkelerini Avrupa ve Asya'da hakim g haline getiriyor ve onlara Sovyet lkesine daha aktif olarak mdahale etme, onu ablukaya alma ve Sovyet iktidarnn boynundaki kemendi daha da daraltma imkann veriyordu. Nitekim daha sonra greceimiz gibi, tam da bu oldu. te yandan bu durumun, olumsuz yan ar basan, Sovyet Rusya'nn durumunu temelde iyiletiren olumlu yanlar da vard. Bir kere Sovyet Hkmeti, artk gaddar Brest-Litovsk Barn feshetme, tazminat demeyi doldurma ve Estonya, Letonya, Byelo-Rusya, Litvanya, Ukrayna ve Kafkasya'nn Alman emperyalizminin boyunduruundan kurtulmas iin ak bir siyasi ve askeri mcadele balatma imkn elde ediyordu. kinci olarak -ve esas mesele de buydu-, Avrupa'nn ortasnda, Almanya'da Cumhuriyeti bir rejimin varl ve i ve Asker Temsilcileri Konseylerinin ortaya kmas, Avrupa lkelerini mutlaka devrimciletirecekti ve gerekten devrimciletirdi de; bunun ise Rusya'da Sovyet iktidarnn durumunu glendirmemesi mmkn deildi. Ne var ki Almanya'daki devrim sosyalist deil, bir burjuva devrimiydi, ve Konseyler burjuva parlamentosunun itaatkar bir aracyd, nk Konseylerde arlk, Rus Menevikleri trnden uzlatrclar olan Sosyal-Demokratlardayd. Bu aslnda Alman devriminin zayfln da aklar. Onun gerekte ne kadar zayf olduu, rnein, Alman Beyaz Muhafzlarnn Rosa Luxemburg ve Karl Liebknecht gibi sekin devrimcileri hibir ceza grmeksizin katletmelerine gz yummasnda grlmektedir. Ama yine de bu bir devrimdi; Vilhelm devrilmiti. iiler zincirlerini krmlard, ve tek bana bu bile, Bat'da devrimi

Halk Kitapl

Sayfa: 248 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

zincirlerinden boandracak ve btn Avrupa lkelerinde devrimin kabarmasna yol aacakt. Avrupa'da devrim dalgas ykselmeye balad. Avusturya'da devrimci hareket geliti. Macaristan'da Sovyet Cumhuriyeti ilan edildi. Ykselen devrim dalgasyla Komnist Partileri ortaya ktlar. Komnist Partilerin birlemesi iin, III. Enternasyonal'in, Komnist Enternasyonal'in kurulmas iin gerek bir temel ortaya kt. Lenin'in nderliinde Boleviklerin giriimiyle 1919 Martnda Moskova'da yaplan eitli lkelerin Komnist Partilerinin I. Kongresi, Komnist Enternasyonal'i kurdu. Abluka ve emperyalist basklar, birok delegenin Moskova'ya ulamasn engellediyse de, Avrupa ve Amerika'nn en nemli lkeleri bu I. Kongre'de temsil edildiler. Kongrenin almalar Lenin'in nderlii altnda yrd. Burjuva demokrasisi ve proletarya diktatrl zerine raporunda Lenin, emekiler iin gerek demokrasi olarak Sovyet iktidarnn nemini gsterdi. Kongre, uluslararas proletaryay, tm dnyada proletarya diktatrl ve Sovyetlerin zaferi uruna kararl mcadeleye aran bir Manifesto kararlatrd. Kongre, Komintern Yrtme Komitesi'ni (KEYK), III., Komnist Enternasyonal'in cra Organn kurdu. Bylece, yeni tipte bir uluslararas devrimci proleter rgt kurulmu oldu -Komnist Enternasyonal, Marksist-Leninist Enternasyonal. eliik unsurlarn att bir durumda -bir yanda, Antant lkelerinin Sovyet iktidarna kar gerici bloku daha glenirken, te yanda Avrupa'da, zellikle yenilmi lkelerde ykselen devrim dalgas, Sovyet lkesinin durumunu byk lde kolaylatryordu- Mart 1919'da Partimizin VIII. Parti Kongresi topland. Kongreye, 313,766 Parti yesini temsilen karar oyuna sahip 301 delege ile, istiari oya sahip 102 delege katld. Parti Kongresini a konumasnda Lenin, Bolevik Partinin en yetenekli rgtleyicilerinden biri olan ve Kongre arifesinde len Y. M. Sverdlov'un ansna sayg ile and. Parti Kongresi yeni Parti Programn kabul etti. Programda, kapitalizmin ve onun en st aamas olan emperyalizmin bir karakterizasyonu yaplr. ki devlet sistemi, burjuva-demokratik sistemle Sovyet sistemi karlatrlr. Sosyalizm uruna mcadelede Partinin

Halk Kitapl

Sayfa: 249 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

somut grevleri ayrntl bir biimde belirtilir: burjuvazinin mlkszletirilmesini tamamlamak; lkenin iktisadi hayatn yekpare sosyalist plana gre ynetmek; sendikalar ulusal ekonominin rgtlenmesine ekmek; sosyalist i disiplini; iktisadi alanda, Sovyet organlarnn denetimi altnda burjuva uzmanlardan yararlanmak; orta kyl yava yava ve planl olarak sosyalist ina almasna ekmek. Parti Kongresi, Lenin'in bu programa, kapitalizmin en st aamas olarak emperyalizmin bir tanmnn yansra, II. Parti Kongresinde kabul edilen eski programda yer alan sanayi kapitalizmi ve kk meta retimi tarifelerinin de dahil edilmesi yolundaki nerisini kabul etti. Lenin, programda iktisadi sistemimizin karmaklnn dikkate alnmasn ve orta kyllerin temsil ettii kk meta retimi de dahil olmak zere lkede farkl iktisadi biimlerin var olduuna iaret edilmesini gerekli gryordu. Bu yzden Lenin, programn tartlmas srasnda, kapitalizme, kk meta retimine, orta kyl ekonomisine ilikin maddelerin programdan karlmasn neren Buharin'in antiBolevik grlerini iddetle mahkm etti. Buharin'in grleri, Sovyet lkesini ina almasnda orta kylln rolnn Menevik-Trokist yadsnmas anlamna geliyordu. Bundan baka Buharin, kyllerin kk meta retiminin Kulak unsurlar dourup besledii gereinin de stn rtyordu. Lenin, Buharin ve Pyatakov'un ulusal sorundaki anti-Bolevik grlerini de rtt. Bunlar uluslarn kendi kaderini tayin hakk zerine maddenin programa alnmasna kar ktlar; proleter devrimin zaferine, eitli milliyetlerden proleterlerin birliine gya ket vuraca bahanesiyle uluslarn hak eitlii iarna kar ktlar. Lenin, Buharin ve Pyatakov'un bu son derece zararl, emperyalist ve oven grlerini ykt. VIII. Parti Kongresinin almalarnda, orta kylle kar tavr sorunu nemli bir yer tuttu. nl Toprak kararnamesinin etkisini gstermesi sonucunda ky gittike orta kyl bir karaktere brnyordu. Orta kyller imdi kyl nfusun ounluunu oluturuyordu. Burjuvazi ile proletarya arasnda bocalayan orta kylln ruh hali ve davranlar, isavan ve sosyalist inann kaderi bakmndan byk neme sahipti. savan sonucu, pekok bakmdan, orta kylln bocalamalar sonunda hangi tarafta karar klacana, hangi snfn onun desteini kazanmay bileceine balyd proletarya m, burjuvazi mi. 1918 yaznda ekoslovaklarn, Beyaz Muhafzlarn, Kulaklarn, SosyalDevrimcilerin ve Meneviklerin Volga blgesinde Sovyet iktidarn devirebilmeleri, orta kylln nemli bir kesimi tarafndan desteklendikleri iin mmkn olmutu. Ayn ey Kulaklarn Merkezi

Halk Kitapl

Sayfa: 250 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Rusya'da kard isyanlar iin de doruydu. Fakat 1918 sonbaharndan itibaren orta kyl kitlesinin ruh halinde Sovyet iktidar lehine bir deiiklik olmaya balad. Kyllk, Beyazlarn zaferinin, beraberinde iftlik sahiplerinin iktidarnn restorasyonunu getirdiini; kyllerin topraklarnn ellerinden alnmasn, kyllerin soyulmasn, krbalanmasn ve ikenceye tabi tutulmasn getirdiini grd. Kulaklar ezen Yoksul Kyl Komitelerinin faaliyetleri de kylln tavrndaki deiiklie katkda bulundu. Buna uygun olarak, : 1918 Kasmnda Lenin u iar att:

Kulaklara kar mcadeleden bir an bile vazgemeden ve ayn zamanda yalnzca yoksul kyllere salam bir biimde gvenerek, orta kylyle bir anlamaya varmay renin. (Lenin, Tm Eserler, cilt XXIII, s. 376.)
Elbette orta kyllk bocalamaktan hepten vazgemedi, fakat Sovyet Hkmetine daha yaknlat ve onu daha salam bir biimde desteklemeye balad. VIII. Parti Kongresinde ortaya konulan orta kylle ilikin politika bunu pekok bakmdan kolaylatrd. VIII. Parti Kongresi, Partinin orta kyllere ilikin politikasnda bir dnm noktas oldu. Lenin'in raporu ve Parti Kongresinin kararlar, bu sorunda yeni Parti izgisini tespit etti. Parti rgtlerinin ve btn Komnistlerin, orta kyll Kulaklardan kesinlikle ayrt edip ayrmasn, orta kyln skntlaryla yakndan ilgilenip onu ii snfnn tarafna kazanmasn talep etti. Orta kyllerin geriliine kar asla cebir nlemleriyle, iddet uygulamalaryla deil, ikna yntemleriyle mcadele edilmeliydi. Bu nedenle Parti Kongresi, krda sosyalist tedbirlerin (komnlerin ve tarmsal artellerin kurulmas) hi cebir uygulamas olmakszn gerekletirilmesi talimatn verdi. Orta kyllerin hayati karlarn etkileyen her durumda, onunla pratik bir anlamaya varlmal, sosyalist dnmleri gerekletirme yntemlerinin seiminde tavizler verilmesi bilinmeliydi. Parti Kongresi, ittifakta nderlik rol proletaryada olmak zere, orta kyllkle bir salam ittifak politikas izlenmesini talep etti. Lenin tarafndan VIII. Parti Kongresinde ilan edilen yeni orta kyl politikas, proletaryadan, onun yoksul kylle dayanmasn, orta kyllkle salam ittifak srdrmesini ve Kulaklara kar mcadele etmesini talep ediyordu. VIII. Parti Kongresine kadar Parti, genelde, orta kyll tarafszlatrma politikas gtmt. Bu, Partinin, orta kyly Kulan safna, bir btn olarak burjuvazinin safna gememeye ikna etmeye alt anlamna gelir. Ama artk bu yeterli deildi. VIII. Parti

Halk Kitapl

Sayfa: 251 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Kongresi, orta kylln tarafszlatrlmas politikasndan, Beyaz Muhafz kar-devrimine ve yabanc mdahalesine kar mcadele etme ve sosyalizmi baaryla ina amacyla, onunla salam ittifak politikasna geti. Parti Kongresinin, kylln byk ktlesi karsnda, orta kyller karsnda benimsedii izgi, d mdahaleye ve onun Beyaz Muhafz uaklarna kar isavan baaryla sonulanmasnda tayin edici bir rol oynad. 1919 sonbaharnda, Sovyet iktidar ile Denikin arasnda bir seim yapmak szkonusu olduunda, kyller Sovyetleri desteklediler, ve proletarya diktatrl en tehlikeli dmann yenebildi. Kzl Ordunun inas sorunlar, Parti Kongresinin almalar iinde zel bir yer tuttu. Parti Kongresinde ortaya Askeri Muhalefet ad verilen ey kt. Bu Askeri Muhalefet, artk dalm olan Sol Komnistler grubunun eski yelerinin byk bir ksmn kapsyordu. Fakat bunlardan baka, imdiye kadar hibir muhalefete katlmam olan, fakat Troki'nin ordu ilerini ynetiinden memnun olmayan bir ksm Parti iileri de buna dahildi. Ordudan gelen delegelerin ounluu Troki'ye aka dmand; onlar, Troki'nin, bazlar isavata bize aktan ihanet etmekte olan eski arlk ordusundan kalma askeri uzmanlara tapmasndan ve ordudaki eski Bolevik kadrolara kar kstah ve dmanca tavrndan holanmyorlard. Parti Kongresinde, Troki'nin, kendilerinden holanmad, cephede askeri fonksiyoner olarak bulunan bir dizi sorumlu Komnisti kuruna dizdirmeye kalktna dair pratik rnekler sunuldu. Bu, dorudan doruya dmana hizmet etmekti. Bu yoldalarn hayatn kurtarmak iin Merkez Komitesinin mdahalesi ve askerlerin protestosu gerekmiti. Ama Askeri Muhalefet, Partinin askeri siyasetinin Troki tarafndan arptlmasna kar mcadele iinde, askeri inann bir dizi sorununda yanl grler savunuyordu. Lenin ve Stalin, Askeri Muhalefete, gerillacln kalntlarnn savunduklar ve dzenli bir Kzl Ordu kurulmasna, eski ordunun askeri uzmanlarndan yararlanlmasna ve hibir ordunun onsuz gerek bir ordu olamayaca demir disipline kar koyduklar iin, iddetle kar ktlar. Askeri Muhalefete kar kan Stalin yolda, en sk disiplin ruhuna sahip dzenli bir ordu yaratlmasna talep etti.

Ya sk disiplinli, - esas olarak kyllerden oluan gerek bir ii-kyl ordusu yaratrz ve Cumhuriyeti savunuruz, ya da yok oluruz, dedi Stalin yolda. Askeri Muhalefetin birok nerisini reddeden Parti Kongresi, Halk Kitapl Sayfa: 252 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ayn zamanda merkezi askeri kurumlarn almalarn iyiletirilmesini ve orduda Komnistlerin rolnn glendirilmesini talep ederek Trokiye bir darbe indirdi. Parti Kongresinde atanan Askeri Komisyonun almalar sonucunda askeri sorunda Kongrenin oybirliiyle karar almas mmkn oldu. Parti Kongresinin askeri soruna ilikin kararlar, Kzl Ordunun glendirilmesine ve onun Partiye daha da yaknlatrlmasna gtrd. Parti Kongresinde ayrca Parti ve Sovyet inas sorunlar, Partinin Sovyetlerin almasndaki nder rol tartld. Bu sorun zerine tartmada Parti Kongresi, Partinin Sovyetlerin almasndaki nder roln yadsyan oportnist Sapronov-Ossinski grubunun grlerini reddetti. Son olarak parti Kongresi, Partiye byk lde yeni ye aknn dikkate alarak, Partinin sosyal bileiminin iyiletirilmesine ilikin bir karar ald ve ye kaydnn yenilenmesini kararlatrd. Bu, parti saflarndaki ilk temizlii balatt. 3 - MDAHALENN GELMES, SOVYET LKESNN ABLUKAYA ALINMASI. KOLAK'IN HAREKATI VE YENLGS. DENKN'N HAREKATI VE YENLGS. AYLIK BR ARA. IX. PART KONGRES. Antant devletleri, Almanya ve Avusturya'y yendikten sonra, Sovyet lkesine kar byk askeri kuvvetler salmaya karar verdiler. Almanya'nn yenilgisinden ve Alman birliklerinin Ukrayna ve Kafkasya'y boaltmasndan sonra, Almanlarn yerini, donanmalarn Karadeniz'e gnderen ve Odessa ile Trans-Kafkasya'ya asker kartan ngilizler ve Franszlar ald. Antant mdahalecilerinin gaddarl igal edilmi blgelerde yle hayvani boyutlara ulat ki, ii ve kylleri toplu halde kuruna dizmekten ekinmediler. En sonunda, Trkistan'n igalinden sonra Mdahaleciler kstahlkta o kadar ileri gittiler ki aralarnda aumyan, Fioletov, Caparidze, Maligin, Azizbekov, Koraganov yoldalarn da bulunduu 26 nde gelen Baku'lu Boleviki Hazar tesine kardlar ve Sosyal-Devrimcilerin yardmyla alaka kuruna dizdiler. Mdahaleciler ksa sre sonra Rusya'ya abluka ilan ettiler. Btn deniz yollar ve d dnya ile dier haberleme hatlar kesildi.

Halk Kitapl

Sayfa: 253 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Bylece Sovyet lkesi hemen her yandan embere alnd. Antant o srada esas umudunu, Sibirya'da Omsk'taki kuklas Amiral Kolak'a balamt. Kolak, Rusya'nn Yce Hkmdar ilan edildi ve lkedeki btn kar-devrimci kuvvetler onun komutas altna girdiler. Bylece Dou Cephesi esas cephe haline geldi. Byk bir ordu toplayan Kolak, 1919 ilkbaharnda neredeyse Volga'ya kadar yaklat. Bolevik kuvvetlerinin en iyileri onun zerine gnderildi; Komnist Genlik Birlii yeleri ve iiler seferber edildiler. Nisan 1919'da Kzl Ordu Kolak' ar bir yenilgiye uratt. Ksa sre sonra Kolak ordusu tm cephe boyunca geri ekilmeye balad. Kzl Ordu'nun Dou Cephesindeki saldr operasyonlar tam istim ilerlerken, Troki pheli bir plan nerdi: lerleyii Urallara ulamadan durdurmak, Kolak ordusunu kovalamay brakmak ve birlikleri Dou Cephesinden Gney Cephesine nakletmek. Parti Merkez Komitesi, Urallarn ve Sibirya'nn Kolak'n elinde braklmamas gerektiini, nk onun orada, Japonlarn ve ngilizlerin yardmyla yaralarn sarabileceini ve tekrar ayaklar zerine dikilebileceini gayet iyi kavradndan, bu plan reddetti ve ilerlemeye devam edilmesi direktifini verdi. Bu direktifle hemfikir olmayan Troki istifa etti. Merkez Komitesi bu istifay reddetti ve ayn zamanda, ona derhal Dou Cephesindeki operasyonlarn ynetimine katlmaktan kanmasn emretti. Kzl Ordu Kolak'a kar taarruzunu daha da byk bir enerjiyle srdrd; onu birok yenilgiye daha uratt ve Urallar ve Sibirya'y Beyazlardan temizledi, bunda Kzl Ordu, Beyazlar cephe gerisinde ortaya kan gl bir partizan hareketi tarafndan desteklendi. 1919 yaznda emperyalistler, Kuzey-Batdaki (Baltk lkelerindeki ve Petrograd dolaylarndaki) kar-devrimcileri yneten General Yudeni'e, Petrograd'a saldrarak Kzl Ordunun dikkatini Dou Cephesinden kaydrma grevini verdiler. Petrograd yaknndaki iki kalenin garnizonlar, eski subaylarn kar-devrimci kkrtmalarnn etkisiyle, Sovyet iktidarna kar isyan etti. Ayn zamanda Cephe Karargahnda kar-devrimci bir komplo ortaya karld. Dman Petrograd' tehdit ediyordu. Fakat Sovyet Hkmeti tarafndan alnan tedbirlerle asi kaleler iilerin ve bahriyelilerin destei sayesinde Beyazlardan temizlendi, Yudeni'in birlikleri yenilgiye uratld ve Yudeni Estonya snrnn tesine atld. Yudeni'in Petrograd nlerindeki yenilgisi, Kolak'a kar mcadeleyi kolaylatrd. 1919 sonunda Kolak'n ordusu tamamen

Halk Kitapl

Sayfa: 254 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

bozguna uratld. Kolak'n kendisi esir alnd ve rkutsk'ta Devrim Komitesi'nin karar uyarnca kuruna dizildi. Bylece Kolak'n ii bitirildi. O sralalar Sibiryallar Kolak hakknda u arky sylyorlard: niformas ngiliz, Fransa'dan apoletleri, Ttn Japon Sibirya hkmdar niforma parampara, Apoletler toz-duman, Ttn de yle, Bitti ii hkmdarn. Kolak'n, kendine beslenen umutlar boa kardn gren mdahaleciler, Sovyet Cumhuriyetine kar saldr planlarn deitirdiler. Odessa'ya kartlm olan birliklerin geri ekilmesi gerekti, nk Sovyet Cumhuriyeti'nin ordularyla temasa gelen mdahalecilerin askerlerine devrimci ruh bulam ve emperyalist efendilerine kar isyana balamlard. rnein, Odessa'da Fransz bahriyelileri Andr Marty nderliinde ayakland. Bundan dolay, Kolak'n yenilmesinden sonra Antant devletleri dikkatlerini, Kornilov'un hempas ve Gnll Ordusunun rgtleyicisi General Denikin zerinde topladlar. O srada Denikin gneyde, Kuban blgesinde Sovyet iktidarna kar operasyon halindeydi. Antant devletleri, onun ordusuna bol miktarda silah, cephane ve dier malzeme temin ettiler ve onu Sovyet iktidarna kar kuzeye srdler. Bu kez Gney Cephesi esas cephe haline geldi. Denikin, Sovyet iktidarna kar esas harektna, 1919 yaznda balad. Troki Gney Cephesindeki almay dezorganize etmiti ve birliklerimiz yenilgi stne yenilgi alyordu. Ekim, ortasna kadar Beyazlar Ukrayna'nn tamamn ele geirdiler, Orel'i zaptettiler ve ordumuzun fiek, tfek ve makineli tfek ikmalini yapan Tula nlerine kadar geldiler. Moskova'ya yaklatlar. Sovyet Cumhuriyetinin durumu son derece vahim bir hale geldi. Parti tehlike ann ald ve halk direnmeye ard. Lenin, Herkes Denikin'e kar sava iin! iarn att. Boleviklerden ilham alan iiler ve kyller, dman ezmek iin btn glerini topladlar.

Halk Kitapl

Sayfa: 255 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Denikin'i bozguna uratma kampanyasn rgtlemek zere Merkez Komitesi, Stalin, Voroilov, Orkonikidze ve Budyonni yoldalar Gney Cephesine gnderdi. Troki, Kzl Ordunun gneydeki operasyonlarnn ynetiminden uzaklatrld. Stalin yoldan cepheye varmasndan nce, Gney Cephesi Komutanl, Troki'yle birlikte, Denikin'e esas darbeyi ariin'den hareketle Don stepleri zerinden Novorossisk ynnde vurmay ngren bir plan hazrlamt; bu blgede Kzl Ordu, yolsuz arazide ilerlemek ve o srada byk lde Beyaz Muhafzlarn etkisi altnda bulunan Kazaklarn yaad blgelerden gemek zorunda kalacakt. Stalin yolda bu plan ar bir ekilde eletirdi ve Merkez Komitesine, Denikin'i bozguna uratmak iin kendi plann sundu. Bu plana gre esas darbe Harkov-Donetz HavzasRostov zerinden vuracakt. Bu plan, birliklerimizin halkn ak desteine sahip olduu ii ve kyl blgelerinden geerek, Denikin'e kar hzla ilerlemesini salayacakt. Ayrca bu blgede varolan youn demiryolu ebekesi, ordularmzn btn ihtiyalarnn dzenli bir ekilde ikmalini salayacakt. Son olarak bu plan, Donetz Havzasn kurtarma ve lkemize yakt salama olana verecekti. Parti Merkez Komitesi, Stalin yoldan plann kabul etti. 1919 Ekiminin ikinci yarsnda, Denikin, iddetli bir direniten sonra, Orel ve Voronej civarndaki tayin edici arpmalarda Kzl Ordu tarafndan yenilgiye uratld. Denikin hzla geri ekilmeye balad ve kuvvetlerimiz tarafndan kovalanarak gneye kat. 1920 banda btn Ukrayna ve Kuzey Kafkasya, Beyazlardan temizlenmiti. Gney Cephesindeki tayin edici arpmalar srasnda emperyalistler, kuvvetlerimizi gneyden baka tarafa kaydrmak ve bylece Denikin ordusunun durumunu iyiletirmek iin Yudeni'in kolordusunu tekrar Petrograd'a saldrttlar. Beyazlar Petrograd'n kaplarna kadar yaklat. Kahraman Petrograd proletaryas, devrimin birinci ehrini kanyla ve canyla savundu. Komnistler, her zaman olduu gibi en n saftaydlar. iddetli arpmalardan sonra Beyazlar yenilgiye uratld ve yine snrlarmzn tesine, Estonya'ya srldler. Bylece Denikin'in de ii bitirildi. Kolak ve Denikin'in yenilgilerini ksa bir soluklanma dnemi izledi. Emperyalistler, Beyaz Muhafz ordularnn ezildiini, mdahalenin baarszla uradn ve Sovyet iktidarnn tm lkede durumunu salamlatrdn, Bat Avrupa'da ise iilerin Sovyet Cumhuriyetine yaplan askeri mdahaleye kar fkelerinin arttn

Halk Kitapl

Sayfa: 256 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

grnce, Sovyet devletine kar tutumlarn deitirmeye baladlar. Ocak 1920'de ngiltere, Fransa ve talya, Sovyet Rusya'ya kar ablukay kaldrmaya karar verdiler. Bununla mdahale duvarnda son derece nemli bir gedik ald. Elbette ki bu, Sovyet lkesinin mdahalesinin ve isavan iini bitirdii anlamna gelmiyordu. Emperyalist Polonya tarafndan bir saldr tehlikesi hala mevcuttu. Mdahaleciler henz Uzak Doudan, Kafkasya'dan ve Krm'dan kesin olarak atlmamlard. Fakat Sovyet Rusya geici olarak bir soluklanma molas elde etmi ve iktisadi inaya daha fazla kuvvet ayrabilmiti. Parti ekonomik sorunlarla urama imkn bulmutu. sava srasnda fabrika ve iletmelerin kapanmas yznden, birok kalifiye ii sanayiden ayrlmt. Parti imdi onlar, kendi mesleklerinde almak zere sanayie dndrecek tedbirler ald. Birka bin Komnist, vahim bir durumda olan demiryollarnn yeniden inasnda grevlendirildi. Bu yaplmadka sanayiin balca kollarnn restorasyonu almas ciddi olarak yrtlemezdi. Yiyecek ikmalinin rgtlenmesi geniletildi ve iyiletirildi. Rusyann elektriklendirilmesi iin bir plan hazrlanmaya baland. Be milyon kadar Kzl Ordu askeri hala silah altndayd ve sava tehlikesi yznden imdilik terhis edilemiyordu. Bu yzden, Kzl Ordunun bir ksm, iktisadi ina alannda kullanlmak zere Emek Ordular'na dntrld. i-Kyl Savunma Konseyi, Emek ve Savunma Konseyi'ne (STO) dntrld. Onu desteklemek zere Devlet Planlama Komisyonu (Gosplan) kuruldu. 1920 Martnn sonunda IX. Parti Kongresi toplandnda durum buydu. Parti Kongresinde, 611,978 Parti yesini temsilen, karar oyuna sahip 554 delege hazr bulundu. tiari oya sahip delegelerin says 162 idi. Parti Kongresi, lkenin ulam ve sanayi alanlarndaki acil grevlerini tespit etti ve sendikalarn iktisadi inaya katlma zorunluluuna zellikle dikkat ekti. Parti Kongresi, ilk planda demiryollar, yakt sanayii ve demirelik sanayinin kalkndrlmasn ngren yekpare iktisadi plana zel bir nem verdi. Bu plann z, Lenin'in gelecek on ya da yirmi yl iin byk bir program diye vurgulad, tm ulusal ekonominin elektrifikasyonu projesiydi. Bu, Rusya'nn Elektrifikasyonu iin Devlet Komisyonu'nun (GOELRO), bugn oktan alm olan nl plannn temelini oluturdu. Parti Kongresi, sanayideki direktrlerin tek kii ynetimine ve

Halk Kitapl

Sayfa: 257 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kiisel sorumluluk tamasna kar kan ve sanayiin ynetiminde snrsz bir grup ynetimini ve sorumsuzluu savunan parti dman Demokratik Merkeziyetilik grubunun grlerini reddetti. Bu parti dman grupta ba rol Sapronov, Ossinski, ve V. Smirnov oynuyordu. Bunlar, parti Kongresinde Rykov ve Tomski tarafndan desteklendiler. 4 - POLONYA SOYLULARININ SOVYET RUSYA'YA SALDIRISI. GENERAL VRANGEL'N HAREKATI. POLONYA PLANININ BAARISIZLII. VRANGEL'N BOZGUNU. MDAHALENN SONU. Kolak ve Denikin'in hezimete uratlmasna ramen, Sovyet Cumhuriyeti'nin, Kuzey Blgesi, Trkistan, Sibirya. Don Blgesi, Ukrayna ve dier yerleri Beyazlardan ve mdahalecilerden kurtarp topraklarn srekli geniletmesine ramen, Antant Rusya'ya kar ablukay kaldrmak zorunda kalmasna ramen, Antant devletleri Sovyet iktidarnn zaptedilemez olduu ve galip geldii dncesini hali kabullenmek istemiyorlard. Bu yzden, Sovyet Rusya'ya kar bir mdahale teebbsnde daha bulunmaya karar verdiler. Bu kez mdahaleciler bir yandan kar-devrimci bir burjuva milliyetisi, Polonya devletinin fiilen ba olan Pilsudskiden ve dier yandan da Krm'da Denikin ordusunun kalntlarn biraraya getirmi olan ve oradan Donetz Havzasn ve Ukrayna'y tehdit eden General Vrangel'den yararlanmaya karar verdiler. Lenin'in ifade ettii gibi, soylular Polonya's ve Vrangel, uluslararas emperyalizmin Sovyet Rusya'y bomaya kalkan iki koluydu. Polonyallarn plan, Dinyeper'in batsndaki Sovyet Ukrayna'y ve Sovyet Byelo-Rusya'y ilhak etmek, bu blgelerde Polonyal soylularn iktidarn restore etmek, Polonya devletinin snrlarn denizden denize, Danzig'den Odessa'ya uzanacak biiminde geniletmek ve kendilerine yaplan yardmn karl olarak, Vrangel'in Kzl Orduyu ezmesine ve Sovyet Rusya'da iftlik sahiplerinin ve kapitalistlerin iktidarn restore etmesine yardm etmekti. Bu plan Antant devletleri tarafndan onayland. Sovyet Hkmetinin, bar korumak ve sava nlemek amacyla Polonya ile grmeler balatma giriimleri tamamen sonusuz kald. Pilsudski bar lafn bile duymak istemiyordu. Sava yapmak istiyordu. Kolak ve Denikin'e kar arpmalarda yorgun

Halk Kitapl

Sayfa: 258 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


dm Kzl Ordunun, Polonya dayanamayacan hesaplyordu.

J. V. STALN
kuvvetlerinin saldrsna

Ksa soluklanma molas son bulmutu. Nisan 1920'de Polonya birlikleri Sovyet Ukrayna'nn topraklarna girdiler ve Kiev'i igal ettiler. Ayn srada Vrangel taarruza geti ve Donetz Havzasn tehdit etti. Polonya birliklerinin saldrsna yant olarak Kzl Ordu, tm cephe boyunca kar taarruza geti. Kiev'i kurtardktan ve Polonya soylularn Ukrayna ve Byelo-Rusya'dan srp attktan sonra Gney Cephesinden Kzl birlikler taarruzlarnn momentiyle Galiya'da Lvov kaplarna dayanrken, Bat Cephesindeki ktalar Varovaya yaklatlar. Polonya soylularnn ordular kesin yenilgiyle yzyzeydiler. Fakat, Troki'nin ve onun Kzl Ordu Genel Kararghndaki yandalarnn pheli hareketleri baary suya drd. Troki ve Tuhaevski'nin hatalar yznden, Kzl birliklerin Bat Cephesindeki, Varova zerine taarruzlar tamamen dzensiz bir biimde geliti: Birliklere ele geirdikleri mevzileri tahkim etme imkn verilmedi; ihtiyat ve cephane ok geride kalrken, nc mfrezeler ok ileri srld. Sonu olarak, nc mfrezeler cephanesiz ve ihtiyatsz kald, cephe usuz-bucaksz yayld ve bu yzden cephenin yarlmas kolaylat. Tm bunlardan tr, kk bir Polonya kuvveti Bat Cephemizi bir noktada yardnda, birliklerimizin cephane ikmal hatt kesildi ve geri ekilmeye zorlandlar. Lvov kaplarna dayanan ve Polonyallar sktran Gney Cephesi birliklerine gelince, Devrimci Sava Konseyi'nin kt nl efi Troki, bu birliklerin Lvov'u zaptetmesini yasaklad. Gney Cephesindeki temel g olan Svari Ordusunu, gya Bat cephesine yardm etmek zere ta kuzey-douya nakletme emrini verdi, oysa Bat Cephesine en iyi ve aslnda tek mmkn yardm yolunun Lvov'u zaptetmek olduunu grmek g deildi. Fakat Svari Ordusunun Gney Cephesinden ekilmesi, Lvov'dan ayrlmas, aslnda, Gney Cephesindeki kuvvetlerimizin de geri ekilmesi anlamna geliyordu. Bylece Troki tarafndan verilen bu bozguncu emirle Gney Cephesindeki birliklerimiz anlalmaz ve asla hakedilmemi bir biimde, Polonya soylularn sevindiren, geri ekilmeye zorland. Bu, aslnda dorudan bir yardmd -ama bizim Bat Cephemize deil, Polonya soylularna ve Antant'a bir yardm. Birka gn sonra Polonya birliklerinin taarruzu durduruldu, ve birliklerimiz Polonyallara kar yeni bir kar-taarruzun hazrlklarna baladlar. Fakat sava srdrecek gc kalmayan ve bir Kzl kar-

Halk Kitapl

Sayfa: 259 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

taarruz ihtimalinden telaa kaplan Polonya, Dinyeper'in batsndaki Ukrayna topraklar ve Byelo-Rusya zerindeki hak iddialarndan vazgeti ve Rusya ile bar yapmay tercih etti. 20 Ekim 1920'da Riga'da Polonya ile bar anlamas imzaland. Bu anlamaya gre, Polonya, Galiya'y Byelo-Rusya'nn bir ksmn alkoyuyordu. Polonya ile bar anlamasndan sonra Sovyet Cumhuriyeti, Vrangelin iini bitirmeye karar verdi. Vrangel ngilizler ve Franszlardan son model silahlar, zrhl aralar, tanklar, uaklar ve cephane almt. Esas olarak subaylardan oluan vurucu Beyaz Muhafz alaylarna sahipti. Fakat Vrangel, Kuban'a ve Don Blgesine kard birlikleri desteklemek zere azok nemli sayda kyly ve Kaza harekete geirmeyi baaramad. Fakat Vrangel buna ramen, Donetz Havzasnn kaplarna dayanmak kmr blgemizi tehdit etti. O srada Kzl Ordu ok yorgun olduundan, Sovyet Hkmetinin durumu daha da zorlamt. Kzl Ordu erleri, Vrangel'in birliklerine kar taarruza geer ve ayn zamanda Vrangel'e yardm eden Mahno'nun anarist etelerini ezerken ei grlmedik g artlar altnda ilerlemek zorunda kaldlar. Fakat teknik malzeme stnl Vrangel'de olmasna ramen, Kzl Ordu tanka sahip olmamasna ramen, Kzl Ordu Vrangel'i Krm yarmadasna srd ve orada sktrd. Kasm 1920'de Kzl Kuvvetler Perekop mstahkem mevkiini zaptettiler, Krm'a geldiler, Vrangel'in kuvvetlerini ezdiler ve yarmaday Beyaz Muhafzlardan ve mdahalecilerden kurtardlar. Krm, Sovyet topra oldu. Polonya'nn byk g planlarnn baarszla uramas ve Vrangel'in yenilgisiyle, mdahale dnemi son buldu. 1920'nin sonuna doru Trans-Kafkasya'nn Azerbaycan'da burjuva milliyeti Musavvatlarn, Grcistan'da, Menevik milliyetilerin ve Ermenistan'da Tanaklarn boyunduruundan kurtarld. Sovyet iktidar, Azerbaycan, Ermenistan ve Grcistan'da zafere ulat. Bu henz mdahalenin tamamen son bulmas anlamna gelmiyordu. Uzak Dou'daki Japon mdahalesi 1922'ye kadar srd. Ayrca, yeni mdahale tertipleme teebbsleri yapld (1921'de douda Ataman Semyonov ve Baron Ungern, Karelya'da Fin Beyaz Muhafzlar). Fakat Sovyet lkesinin ba dmanlar, esas mdahale kuvvetleri, 1920 sonunda yklmlard. Yabanc mdahalecilerin ve Rus Beyaz Sovyetlere kar sava, Sovyetlerin zaferiyle son buldu. korudu. Muhafzlarnn

Sovyet Cumhuriyeti devlet bamszln ve zgrln

Halk Kitapl

Sayfa: 260 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


Bu, Sovyet iktidarnn tarihi zaferi oldu.

J. V. STALN

Bu, yabanc askeri mdahalenin ve isavan sonu oldu.

5 - SOVYET CUMHURYET, NGLZ - FRANSIZ - JAPON POLONYA MDAHALES LE RUSYA'DA BURJUVAZ VE FTLK SAHPLERNN BEYAZ MUHAFIZ KARI-DEVRMNN BRLEK KUVVETLERN NASIL VE NN YEND? Mdahale dneminin nde gelen Avrupa ve Amerika gazete ve dergilerini inceleyecek olursak, Sovyet iktidarnn kazanlabileceine inanan bir tek sekin asker ya da sivil yazar veya askeri uzman bulunmadn kolaylkla grebiliriz. Tam tersine, btn lkelerin ve milletlerin btn sekin yazarlar, askeri uzmanlar ve devrim tarihileri, btn bilgin geinenler, Sovyet iktidarnn gnlerinin sayl ve yenilgisinin kanlmaz olduunu ilan etmekte ittifak halindeydiler. Bunlar, mdahalenin zaferine olan kesin inanlarn, Sovyet Rusya'nn henz rgtl bir ordusu olmamasna ve Kzl Orduyu ate altnda yaratmak zorunda olmasna karlk, mdahalecilerin ve Beyaz Muhafzlarn elinde azok hazr bir ordu bulunmasna dayandryorlard. Ayrca bunlar, kesin inanlarm, askeri kadrolarn byk ounluunun kar-devrim kampna gemesi nedeniyle Kzl Ordunun deneyimli kadrolara sahip olmamasna karlk, mdahalecilerin ve Beyaz Muhafzlarn byle kadrolara sahip olmasna dayandryorlard. Bundan da te, kesin inanlarn, Rusya'nn sava sanayiinin gerilii yznden Kzl Ordunun silah ve cephane sknts ekmesi, elde bulunanlarn kt kalitede olmas, ayrca Rusya abluka ile her yandan smsk sarldndan, dardan malzeme salayamamas olgusuna dayandryorlard. Mdahalecilerin ve Beyaz Muhafzlarn ordusu ise bol miktarda birinci snf silah, cephane ve malzeme ile donatlmt ve donatlmaya devam edecekti. Son olarak da, kesin inanlarn, mdahalecilerin ve Beyaz Muhafzlarn ordusunun Rusya'nn en zengin yiyecek reten blgelerini igal altnda tutmasna karlk, Kzl Ordunun byle blgelere sahip olmamas ve yiyecek sknts ekmesi gereine dayandryorlard. Ve Kzl Ordunun btn bu elverisiz artlarn ve yetersizliklerin skntsn ektii de bir gerekti.

Halk Kitapl

Sayfa: 261 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Bu bakmdan -ama yalnz bu bakmdan- mdahaleci baylar tamamen haklydlar. O halde, Kzl Ordunun bylesine ciddi eksiklikleri olmasna ramen, byle eksiklikleri olmayan mdahalecilerin ve Beyaz Muhafzlarn ordusunu yenmesi nasl aklanr? 1 - Kzl Ordu galip geldi, nk Kzl Ordunun urunda arpt Sovyet Hkmetinin politikas doru bir politikayd, halkn karlarna cevap veren bir politikayd; nk halk bu politikann doru bir politika olduunu, kendi politikas olduunu anlam ve kavramt ve onu sonuna kadar destekliyordu. Bolevikler, yanl bir politika, halk tarafndan desteklenmeyen bir politika uruna dven bir ordunun galip gelemeyeceini biliyorlard. Mdahalecilerin ve Beyaz Muhafzlarn ordusu byle bir orduydu. Hereyi vard; tecrbeli komutanlar ve birinci snf silahlar, cephanesi, giyim eyas ve erzak. Tek eyi eksikti: Rusya halklarnn destei ve sempatisi; zira Rusya halklar mdahalecilerin ve Beyaz Muhafz hkmdarlarn halk dman politikasn desteklemek istemiyordu ve destekleyemezdi. Ve bunun iin mdahalecilerin ve Beyaz Muhafzlarn ordusu yenilgiye urad. 2 Kzl Ordu galip geldi, nk halkna sonuna kadar bal ve sadkt, bu nedenle de halk onu kendi ordusu olarak sevdi ve destekledi. Kzl Ordu halkn evladdr ve kendi halkna, bir evladn anasna bal olduu gibi sadk kald srece, halknn desteini kazanacak ve galip gelmesi kanlmaz olacaktr. Kendi halkna kar gelen bir ordu ama mutlaka yenilecektir. 3 Kzl Ordu galip geldi, nk Sovyet iktidar btn cephe gerisini, btn lkeyi, cephenin ihtiyalarnn hizmetine sokmay baard. Cepheyi her tarzda destekleyecek gl bir cephe gerisi olmazsa, bir ordu yenilmeye mahkmdur. Bolevikler bunu biliyorlard ve tam da bu nedenle lkeyi, cepheye silah, cephane, giyecek, erzak ve takviye salayan bir askeri kampa evirdiler. 4 Kzl Ordu galip geldi, nk: a) Kzl Ordu askerleri savan hedeflerini ve grevlerini anlamlard ve bunlarn doruluunun bilincindeydiler; b) savan hedef ve grevlerinin doruluunun bilincinde olmalar, disiplin ve savama yeteneklerini glendirdi; c) bundan dolay Kzl Ordu sava boyunca dmana kar her yerde emsalsiz bir fedakrlk ve esiz bir kitle kahramanl gsterdi. 5 - Kzl Ordu galip geldi, nk onun cephe gerisindeki ve

Halk Kitapl

Sayfa: 262 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

cephedeki ynetici ekirdei, dayanma ve disiplin iinde birlemi, devrimci ruhu salam, ortak dava iin her fedakrl stlenmeye hazr, milyonlar rgtleme ve onlar en aprak durumlarda doru olarak ynetme yetenei esiz olan Bolevik Partiydi.

Ancak Parti'nin uyankl ve sk disiplini sayesinde, diyordu Lenin, ancak Parti'nin otoritesinin btn hkmet daire ve kurumlarn birletirmesi, Merkez Komitesi'nin att iarn onlarca, yzlerce, binlerce ve nihayet milyonlarca insan tarafndan tek adammasna izlenmesi, emsalsiz fedakarlklarn yaplmas sayesindedir ki bu mucize gerekleebildi. Ancak bunlar sayesindedir ki, Antant emperyalistlerinin ve btn dnya emperyalistlerinin iki, , hatta drt kez tekrarlanan seferlerine ramen zafere ulamamz mmkn oldu. (Lenin, Seme Eserler, cilt 8, S. 84.)
6 Kzl Ordu galip geldi nk: a) Saflarndan Frunze, Voroilov, Budyonni ve daha baka biroklar gibi yeni tipte askeri nderler yetitirmeyi bildi; b) saflarnda Kotovski, apayev, Lazo ors, Parhomenko ve daha biroklar gibi yetenekli halk kahramanlar arpt; c) Kzl Ordunun siyasi eitimi Lenin, Stalin, Molotov, Kalinin, Sverdlov, Kaganovi, Orkonikidze, Kirov, Kuybiev, Mikoyan, Jdanov, Andereyev, Petrovski, Yaroslayski, Cerjinski, Sadenko, Mehlis, Kruov, vemik, kiryatov ve dierleri gibi kimselerin elindeydi; d) Kzl Ordu, almalaryla saflar pekitiren, askerlerin disiplin ruhunu ve sava cesaretini gelitiren, bir yandan baz komutanlarn haince faaliyetlerini enerjik biimde, hzla ve ylmakszn bastrrken, dier yandan Sovyet iktidarna bamllklarn kantlam ve Kzl Ordu birliklerini sk bir ekilde ynetebilen Partili veya Partisiz komutanlarn otorite ve nlerini cesaretle ve kararllkla destekleyen, stn rgtleyiciler ve ajitatrler olarak alan askeri komiserlere sahipti.

Askeri komiserler olmazd, diyordu Lenin.

olmasayd,

Kzl

Ordumuz

7 - Kzl Ordu galip geldi, nk Beyaz Ordularn gerisinde, Kolak, Denikin, Kraznov, Vrangel'in cephe gerisinde, iileri ve kylleri mdahalecilere ve Beyaz Muhafzlara kar ayaklandran, Sovyet iktidar dmanlarnn cephe gerisini gvenliksiz klan ve bylece Kzl Ordunun ilerleyiini kolaylatran Partili ve Partisiz sekin Bolevikler gizli olarak alyorlard. Beyaz Muhafzlarn ve mdahalecilerin cephe gerisini gvenliksiz klan Ukrayna, Sibirya, Uzak Dou, Urallar, Byelo-Rusya ve

Halk Kitapl

Sayfa: 263 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


Volga blgesi partizanlarnn, bulunduunu herkes bilmektedir. Kzl Orduya

J. V. STALN
esiz hizmetlerde

8 Kzl Ordu galip geldi, nk Sovyet Cumhuriyeti, Beyaz Muhafz kar-devrimine ve d mdahaleye kar mcadelesinde yalnz deildi; nk Sovyet iktidarnn mcadelesi ve baarlar, btn dnya proleterlerinin sempati ve desteine sahipti. Emperyalistler Sovyet Cumhuriyetini mdahale ve abluka ile bomaya abalarken, emperyalist lkelerin iileri Sovyetlerin yannda yer aldlar ve ona yardm ettiler. Onlarn Sovyet Cumhuriyetine dman lkelerin kapitalistlerine kar mcadelesi, emperyalistleri sonunda mdahaleden vazgemeye zorlad. ngiltere, Fransa ve mdahaleye katlan dier devletlerin iileri grevler rgtlediler, mdahalecilere ve Beyaz Muhafz generallerine gnderilen sava malzemelerini yklemeyi reddettiler ve Rusya'dan Elinizi ekin! iar altnda Eylem Komiteleri kurdular.

Uluslararas burjuvazi bize elini kaldrr kaldrmaz, bu eli kendi iileri tutuyor, diyordu Lenin. (Lenin, Tm Eserler, cilt XXV, s. 405, Rusa.)

Halk Kitapl

Sayfa: 264 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

KISA ZET
Ekim Devrimi tarafndan alaa edilen iftlik sahipleri ve kapitalistler Beyaz Muhafz generallerle bir olup kendi yurtlarnn karlarna kar Antant lkelerinin hkmetleriyle birleerek, Sovyet lkesi zerine ortak bir askeri saldr yapmak ve Sovyet iktidarn devirmek zere anlatlar. Bu temelde, Rusya'nn kenar blgelerinde Antant askeri mdahalesi ve Beyaz Muhafz isyanlar tertiplendi, bylece Rusya'nn yiyecek ve hammadde kaynaklaryla balar kesildi. Almanya'nn askeri yenilgisi ve Avrupa'daki iki emperyalist koalisyon arasndaki savan son bulmas, Antant'n glenmesine ve mdahalenin yozlamasna ve Sovyet Rusya iin yeni glkler yaratt. te yandan, Almanya'daki devrim ve dier Avrupa lkelerinde balayan devrimci hareket, Sovyet iktidar iin elverili uluslararas artlar yaratt ve Sovyet Cumhuriyetinin durumunu kolaylatrd. Bolevik Parti, ii ve kylleri yabanc istilaclara ve burjuva ve iftlik sahibi Beyaz Muhafzlara kar anavatan sava iin harekete geirdi. Sovyet Cumhuriyeti ve onun Kzl Ordusu, Antant kuklalarn Kolak', Yudeni'i, Denikin'i, Kraznov'u ve Vrangel'i- birbiri ardsra yendi, Antant'n dier bir kuklasn, Pilsudski'yi, Ukrayna ve ByeloRusya'dan srp att ve bylece d mdahale glerini yenip, onlar Sovyet lkesinin dna srd. Bylece uluslararas sermayenin sosyalizm lkesine ilk silahl saldrs tam bir fiyaskoyla son buldu. Devrim tarafndan ezilmi olan partiler, Sosyal-Devrimciler, Menevikler, Anaristler ve milliyetiler, mdahale dneminde Beyaz Muhafz generallerini ve istilaclar desteklediler; Sovyet Cumhuriyetine kar, kardevrimci komplolar tezghladlar ve Sovyet iktidarnn temsilcilerine kar terre bavurdular. Ekim Devriminden nce ii snf iinde belli bir etkiye sahip olan bu partiler, isava srasnda kitlelerin gznde tamamen kar-devrimciler olarak aa ktlar. sava ve mdahale dnemi, Sovyet Rusya'da bu partilerin siyasi kne ve Komnist Partisinin kesin zaferine tank oldu.

Halk Kitapl

Sayfa: 265 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

DOKUZUNCU BLM

BARIIL EKONOMK RESTORASYON ALIMASINA GE DNEMNDE BOLEVK PARTS (1921 1925)

1 - DI MDAHALENN VE SAVAIN TASFYESNDEN SONRA SOVYET CUMHURYET. RESTORASYON DNEMNN GLKLER. Sovyet Cumhuriyeti, savaa son verdikten sonra, barl iktisadi ina almasna giriti. Savan at yaralar sarmak gerekiyordu. lkenin yklan iktisadi hayatn restore etmek, sanayii, demiryollarn ve tarm dzene sokmak gerekiyordu. Ne var ki, barl inaya gei olaanst g artlar altnda gerekletirilmek zorunda kalnd. savata zafer kolay elde edilmemiti. lke, drt yl sren emperyalist sava ve yl sren d mdahaleye kar savala harabeye dnmt. 1920 ylnda toplam tarm retimi, sava ncesi retimin ancak yars kadard. Ve bu sava ncesi seviye, arlk Rusya'snn zavall krnn seviyesiydi. Daha da kts, 1920'de birok ilde iyi rn elde edilemedi. Tarm ok kt bir durumdayd.

Halk Kitapl

Sayfa: 266 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Tamamen bozulan sanayiin durumu daha da ktyd. Byk sanayi retimi 1920 ylnda, sava ncesi retimin yedide birinin biraz zerindeydi. Fabrika ve iletmelerin ou almaz durumdayd; madenler ve kmr ocaklar yklm ve su basknna uramt. En iler as olan, demir ve elik sanayiinin durumuydu. 1921 ylnn tmnde toplam pik demir retimi sadece 116,300 ton, yani sava ncesi retimin aa yukar yzde 3' kadard. Yakt ktl vard. Ulam tamamen bozulmutu. lkenin metal ve tekstil stoklar hemen hemen tkenmiti. Ekmek, ya, et, ayakkab, giyecek, kibrit, tuz, gazya ve sabun gibi temel ihtiya maddelerinde mthi bir ktlk vard. Sava srd mddete, halk tm bu yokluk ve ktla dayanyor, hatta btn bunlarn farknda bile olmuyordu. Ama sava sona erdikten sonra halk birden bu yokluk ve ktln katlanlmazln hissetti ve derhal giderilmesini istemeye balad. Kyller arasnda honutsuzluk bagsterdi. savan atei iinde, ii snf ile kyllk arasnda bir askeri, siyasi ittifak ortaya km ve salamlamt. Bu ittifak belirli bir temele dayanyordu: Kyl Sovyet iktidarndan toprak ve iftlik sahiplerine ve Kulaklara kar korunma elde ediyordu, iiler ise teslim ykmll sayesinde kyllkten besin maddeleri elde ediyordu. Ama bu temel imdi artk yeterli deildi. Sovyet devleti, teslim ykmll sayesinde kyllerin tm rn fazlasn lke savunmasnn ihtiyalar iin toplamak zorunda kalmt. Teslim ykmll olmasayd, Sava Komnizmi siyaseti olmasayd, isavata zafer elde etmek imkansz olurdu. Sava Komnizmi siyaseti, sava tarafndan, d mdahale tarafndan dayatlmt. Sava yapld srece, kyller teslim ykmlln kabullenmi ve mal yetersizliine aldrmamlard; ama sava sona erdii ve iftlik sahiplerinin geri dnmesi tehlikesi ortadan kalkt zaman, kyller, btn rn fazlalarnn ellerinden alnmas, teslim ykmll sisteminden yaknmaya ve yeterli miktarda mal talep etmeye baladlar. Tm Sava Komnizmi sistemi, Lenin'in belirttii gibi, kyllerin karlaryla atmaya balamt. Honutsuzluk havas ii snfn da etkiledi. Proletarya, isavan ana ykn tam, Beyaz Muhafzlarn ve yabanc ordulara kar, iktisadi bozukluun ve ktln felaketlerine kar kahramanca ve fedakarca savamt. En iyi, en snf bilinli, en fedakar ve en disiplinli iiler sosyalist cokuyla esinlenmilerdi. Ama byk iktisadi bozukluk,

Halk Kitapl

Sayfa: 267 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ii snf zerinde de etkisini gstermiti. ler durumda olan birka fabrika ve iletme bile srekli alamyordu. iler geimlerini salamak iin gelip geici ilerle uramak akmak yapmak ve yiyecek iin kylerde kk mbadelelere girimek zorunda kalyorlard (anta ticareti). Proletarya diktatrlnn snf temeli zayflamaya balyordu; ii snf paralanyor, bir ksm kylere gidiyor, ii olmaktan kyor, deklase hale geliyordu. Alk ve yorgunluk yznden, iilerin bir ksmnda honutsuzluk belirtileri grlmeye balyordu. Parti, lkenin iktisadi hayatn etkileyen btn problemlere ilikin yeni bir siyaset, yeni duruma uygun bir izgi saptama sorunuyla kar karyayd. Parti, iktisadi ina problemlerine ilikin byle bir siyasi izgi saptama almasna giriti. Ama snf dmanlar uyumuyordu. G iktisadi durumdan, kyllerin honutsuzluundan yararlanmaya alyordu. Sibirya'da, Ukrayna'da ve Tambov ilinde (Antonov isyan), Beyaz Muhafzlarn ve Sosyal-Devrimcilerin tertipledii Kulak isyanlar bagsterdi. Her trden kar-devrimci unsurlarn -Menevikler, Sosyal-Devrimciler, Anaristler, Beyaz Muhafzlar, burjuva milliyetileri- faaliyeti canland. Dman, Sovyet iktidarna kar yeni mcadele taktikleri benimsedi. Sovyetleri destekleme klna brnerek, eski iflas etmi Kahrolsun Sovyetler! iarn bir kenara brakp yeni bir iar kullanmaya balad: Komnistlerin olmad Sovyetler iin! Snf dmannn yeni taktiinin arpc bir rnei, Kronstadt'taki kar-devrimci ayaklanmayd. Bu ayaklanma 1921 Martnda, X. Parti Kongresinden bir hafta nce balad. Ayaklanmann banda, SosyalDevrimcilerle, Meneviklerle ve yabanc devletlerin temsilcileriyle ibirlii halinde olan Beyaz Muhafzlar bulunuyordu. Kapitalistlerin ve iftlik sahiplerinin iktidarn ve mlkiyetini restore etme abalarn asiler ilk bata bir Sovyet yaftas ardna saklamaya altlar. Komnistlerin olmad Sovyetler! iarn attlar. Kar-devrimciler, szmona Sovyetik iarlarla kk-burjuva kitlelerin honutsuzluundan yararlanarak Sovyet iktidarn devirmeye altlar. Kronstadt ayaklanmasnn patlak vermesini kolaylatran iki neden vard: sava gemilerinin mrettebatnn bileiminin ktlemesi ve Kronstadttaki Bolevik rgtn gszl. Ekim Devrimine katlan eski bahriyelilerin neredeyse tm, cephede, Kzl Ordu saflarnda kahramanca arpmaktayd. Bunlarn yerine donanmaya yeni, devrim iinde eliklememi ikmal erleri gelmiti. Bunlar, kyllerin teslim

Halk Kitapl

Sayfa: 268 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ykmllne kar honutsuzluunu dile getiren tamamen bilinsiz bir kyl kitlesiydiler. O dnemdeki Kronstadt Bolevik rgt ise, cepheye gidenler yznden bir hayli zayflamt. Btn bunlar, SosyalDevrimcilerin, Meneviklerin ve Beyaz Muhafzlarn Kronstadt'a szp kenti ele geirmelerini mmkn kld. Asiler ok nemli bir kaleyi, filoyu ve ok miktarda silah ve cephaneyi ele geirdiler. Uluslararas kar-devrim bir zafer kazand. Ama dman vaktinden evvel sevindi. Ayaklanma Sovyet birlikleri tarafndan abucak bastrld. Parti, Kronstadt asilerinin stne en sekin evlatlarn, Voroilov yoldan nderliinde X. Parti Kongresi delegelerini gnderdi. Kzl Ordu erleri ince bir buz tabakas zerinde Kronstadt'a yrdler; buz tabakas birok yerde krld ve birok Kzl Ordu eri boularak ld. Kronstadt'n g zaptedilir kalelerinin cepheden taarruzla alnmas gerekiyordu. Zaferi kazanan taraf devrime ballk, yiitlik ve Sovyet iktidar uruna lmeye hazr olanlard. Kronstadt kalesi, Kzl birliklerin cepheden taarruzuyla alnd. Kronstadt ayaklanmas tasfiye edildi.

2 - PARTDE SENDKALAR ZERNE TARTIMA. X. PART KONGRES. MUHALEFETN YENLGS. YEN EKONOMK POLTKA'YA (NEP) GE Parti Merkez Komitesi, onun Leninist ounluu, sava sona erdikten ve lke barl iktisadi inaya getikten sonra, savan ve ablukann rn olan kat Sava Komnizmi rejimini srdrmek iin bir neden kalmad konusunda akt. Merkez Komitesi, artk teslim ykmll sistemine ihtiya kalmadn, bu sistem yerine kyllere rn fazlasnn byk ksmn istedikleri gibi kullanma imkan vermek iin bir ayni vergi sisteminin geirilmesi gerektiini gryordu. Merkez Komitesi, byle bir tedbirini tarm canlandrma, sanayiin gelimesi iin gerekli olan tahl retimini ve sanayi bitkileri retimini artrma, meta dolamn canlandrma, ehirlere yiyecek ikmalini dzenleme ve ii-kyl ittifak iin yeni bir temel, iktisadi bir temel yaratma imkan salayacan gryordu. Merkez Komitesi, birinci ve en nemli grevin sanayii canlandrmak olduu konusunda da akt; ama Merkez Komitesi, ii snf ve onun sendikalarn iin iine ekmeksizin sanayiin canlandrlamayacan, ii snfnn ise bu iin iine, iktisadi

Halk Kitapl

Sayfa: 269 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

bozukluun, halk iin, tpk d mdahale ve abluka kadar tehlikeli bir dman olduuna ikna edildiinde ekilebileceini; Parti ve sendikalarn ii snf ile ilikilerde, cephede gerekten gerekli olduu gibi askeri emirler deil, ikna aralar ve yntemleri uyguladnda bu grevi yerine getirebilecek durumda olacan dnyordu. Ama btn Parti yeleri Merkez Komitesi gibi dnmyordu. Muhalif grupuklar -Trokistler, i Muhalefeti, Sol Komnistler, Demokratik Merkeziyetiler vb.- tam bir aknlk iinde bulunuyor ve barl iktisadi inaya geie ilikin glkler karsnda yalpalyorlard. Parti iinde eski Menevik, eski Sosyal-Devrimci, eski Bundcu, eski Borotbistk ve Rusya'nn kenar blgelerinden gelen her trl yarmilliyeti az deildi. Bunlarn byk ounluu, u ya da bu muhalefet grubuna mensuptu. Bunlar gerek Marksist olmadklarndan, iktisadi gelime yasalarn bilmediklerinden ve Leninist bir Parti eitiminden gemediklerinden, muhalif grupuklarn aknln ve yalpalamalarn iddetlendirmekten baka birey yapmadlar. Bazlar bu Sava Komnizmi rejimini gevetmeye gerek olmadn, tam tersine, vidalarn daha da sktrlmas gerektiini dnyordu. Bazlarysa Parti ve devletin ekonominin restorasyonuna karmamas, bu iin tamamen sendikalara braklmas gerektii kansndayd. Partideki baz gruplar arasnda byle bir kargaa ortamnda, Partiyi bir tartma amaya zorlamak isteyen anlamazlk kartmaktan holanan kiilerin, u ya da bu muhalif nderlerin kaca akt. Nitekim yle de oldu. Tartma, sendikalar o srada parti politikasnn ba sorunu olmamasna ramen, sendikalarn roI sorununda balad. Lenin'e kar, Merkez Komitesinin Leninist ounluuna kar tartmay ve mcadeleyi balatan, Troki oldu. Durumu daha da arlatrmak amacyla o, 1920 Kasmnn balarnda toplanan V. TmRusya Sendikalar Konferans Komnist fraksiyonunun oturumunda, vidalar sktrma ve sendikalar sarsma gibi sakncal bir iarla ortaya kt. Troki, sendikalarn bir an nce devletletirilmesi talebini ykseltti. i snfyla ilikilerde ikna yntemine karyd; sendikalara askeri yntemin getirilmesinden yanayd. Troki, sendikalarda demokrasinin yaygnlatrlmasna ve sendika organlarnn seimle gelmesi ilkesine karyd. Trokistler, ii snf rgtlerinin faaliyetinin onsuz dnlemeyecei ikna ynteminin yerine, plak cebir yntemini, kumanda etme yntemini neriyorlard. Sendikalarn ynetimine

Halk Kitapl

Sayfa: 270 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

geldikleri her yerde Trokistler bu politikalaryla, sendikalarn iine atma, blnme ve zlmeyi tadlar. Trokistler politikalaryla, Partisiz ii kitlesini Partiye kar kkrtmaya, ii snfn blmeye altlar. Sendikalar zerine Parti tartmas aslnda, sendika sorununu ok ok aan bir anlama sahipti. Sonralar Rusya Komnist Partisi (Bolevik) Merkez Komitesi Plenumunun (17 Ocak 1925 tarihli) kararnda belirtildii zere, atma konusu aslnda, Sava Komnizmine kar kan kylle kar tavr, Partisiz ii kitlesine kar tavr, genel olarak, isavan sona ermek zere olduu bir dnemde Partinin kitlelere yaklamnn ne olacayd. (SBKP [B] Kararlar, Blm I, s. 651, Rusa.) Trokinin peinden dier Parti dman gruplar sahneye kt: i Muhalefeti (lyapnikov, Medvedyev, Kollontai ve dierleri), Demokratik Merkeziyetiler (Sapronov, Drobnis, Boguslavski, Ossinski, V.Smirnov ve dierleri), Sol Komnistler (Buharln, Preobrajenski).

i Muhalefeti, tm ulusal ekonomini ynetiminin bir TmRusya reticileri Kongresine verilmesini neren bir iar att. Bunlar Partinin roln sfra indirgemek istiyor ve iktisadi inada proletarya diktatrlnn nemini inkar ediyordu. i Muhalefeti, sendikalarla Sovyet devletini ve Komnist Partisini kar karya koyuyordu. i snfnn en st rgtlenme biiminin, Parti deil sendikalar olduunu iddia ediyordu. i Muhalefeti aslnda anarko-sendikalist, parti dman bir gruptu. Demokratik Merkeziyetilik. grubu (DeMeciler), hizipler ve gruplamalar iin tam zgrlk: talep ediyorlard. Tpk Trokistler gibi, Demokratik Merkeziyetiler de Partinin Sovyetlerdeki ve sendikalardaki nder roln ortadan kaldrmaya alyorlard. Lenin, Demokratik Merkeziyetilerden grltc rtkanlar hizibi olarak szediyor, platformlarnn ise Sosyal-Devrimci-Menevik bir platform olduunu sylyordu.
Troki, Lenin'e ve Partiye kar mcadelesinde Buharinden destek buldu. Buharin, Preobrajenski, Serebryakov ve Sokolnikov'la birlikte bir tampon grup kurdu. Bu grup, btn hizipilerin en kts olan Trokistleri savunuyor ve onlarn nnde bir kalkan vazifesi gryordu. Lenin, Buharin'in davrann, ideolojik sefilliin zirvesi olarak adlandrd. Ksa sre sonra Buharin'ciler Lenin'e kar aka Trokistlerle birletiler.

Halk Kitapl

Sayfa: 271 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Lenin ve Leninistler, ana darbelerini, Parti dman gruplamalarn ana gc olarak Trokistler zerinde younlatrdlar. Sendikalar askeri rgtlerle kartrdklarndan dolay Trokistleri mahkum ettiler, ve askeri rgtlerin yntemlerinin sendikalar iine tanamayacan onlara kantladlar. Muhalif gruplarn platformlarna bir kar-arlk olarak Lenin ve Leninistler, kendi platformlarn ortaya koydular. Bu platformda sendikalar bir ynetim okulu, bir Management okulu, bir komnizm okulu olduuna iaret ediliyordu. Sendikalar tm almalarn ikna yntemi zerine ina etmeliydi. Sendikalar ancak bu koulla btn iileri iktisadi bozuklua kar mcadele iin harekete geirecek, onlar sosyalist ina ii iine ekecek durumda olacaklard. Muhalif gruplamalarla mcadele iinde Parti rgtleri Lenin'in etrafnda toplandlar. Mcadele, Moskova'da zellikle keskin bir karaktere brnd. Muhalefet, esas glerini burada toplam ve nne bakent rgtn ele geirme hedefini koymutu. Ne var ki, Moskova Bolevikleri, hizipilerin bu tertiplerini kararllkla geri evirdi. Ukrayna Parti rgtlerinde de iddetli bir mcadele patlak verdi. O sralar Ukrayna Komnist Partisi (Bolevik) Merkez Komitesi Sekreteri olan Molotov yoldan nderliindeki Ukraynal Bolevikler, Trokistleri ve lyapnikov'cular yenilgiye urattlar. Ukrayna Komnist Partisi, Lenin'in Partisinin sadk bir destei olarak kald. Baku'de muhalefeti bozguna uratan ise, Orkonikidze yoldat. Orta Asya'da Parti dman gruplamalara kar mcadeleye, L. Kaganovi yolda nderlik ediyordu. Partinin btn nemli yerel rgtleri, Lenin'in platformunu onaylad. 8 Mart 1921'de X. Parti Kongresi ald. Kongrede, 732,521 Parti yesini temsilen, karar oyuna sahip 694 delege hazr bulundu. stiari oya sahip delege says 296 idi. Parti Kongresi, sendikalar zerine tartmann sonularn toparlad ve Lenin'in platformunu ezici bir ounlukla onaylad. Kongreyi a konumasnda Lenin, bu tartmann izin verilemeyecek bir lks olduunu syledi. Dmanlarn Parti ii mcadele ve Komnist Partisi saflarnda bir blnme zerine speklasyon yaptklarna iaret etti. Hizipi gruplarn varlnn Bolevik Partisi ve proletarya diktatrl iin ne kadar byk bir tehlike oluturduunu kavrayan X. Parti Kongresi, Partinin birlii sorununa zel bir dikkat gsterdi. Bu soruna ilikin raporu Lenin sundu. Parti Kongresi, btn muhalif gruplamalar mahkum etti ve bunlarn aslnda proleter devrimin snf dmanlarna yardm ettiini vurgulad.

Halk Kitapl

Sayfa: 272 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Parti Kongresi, btn hizipi gruplarn derhal datlmas direktifini verdi ve btn parti rgtlerine, hibir hizipi davrana izin verilmemesine smsk uyma grevi verdi, Parti Kongresi kararnn yerine getirilmemesi ise kaytsz-artsz ve derhal Partiden ihrac gerektiriyordu. Parti Kongresi, merkez Komitesine, Merkez Komitesi yeleri tarafndan disiplin ihlali halinde ya da hizipilii yeniden canlandrmas veya ho grmesi halinde, onlara, Merkez Komitesinden ve Partiden ihra da dahil btn disiplin cezalarn uygulama yetkisi verdi. Btn bu kararlar, Lenin tarafndan hazrlanan ve Parti Kongresi tarafndan onaylanan Partinin Birlii zerine zel bir kararda biraraya getirildi. Bu kararda Parti Kongresi, btn Parti yelerinin dikkatini, bir dizi nedenle lkenin kk-burjuva nfusu iindeki yalpalamann artt X. Parti Kongresi dnemi gibi bir zamanda, parti saflarnn birlik ve dayanmasnn, proletaryann ncsnn irade birliinin zellikle gerekli olduu ekti.

Oysa, deniyordu kararda, daha sendikalar zerine genel Parti tartmasndan nce bile, Parti iinde fraksiyonculuun, yani kendi platformuna sahip ve belli bir dereceye kadar kendi iine kapanmaya ve kendi grup disiplinini yaratmaya alan gruplarn ortaya kmasnn baz iaretlerine rastlanyordu. Btn snf bilinli iiler, her trl hizipiliin ktln ve izin verilemezliini aka kavramaldr, nk pratikte hizipilik kanlmaz olarak ekip almasn zayflatr ve hkmet partisine engel atan Parti dmanlarnn, (Parti iindeki) ihtilf derinletirmek ve ondan kar-devrimin amalar iin yararlanmak zere yeniden gl abalara girimelerine yol aar.
Parti Kongresi kararda devamla unlar sylyordu:

Tutarl komnist izgiden her tr sapmadan proletaryann dmanlarnn yararlanmas, kendini en ak ekilde, burjuva kar-devrimin ve dnyann btn lkelerindeki Beyaz Muhafzlarn, srf Rusya'daki proletarya diktatrln ykmak uruna bir Sovyet dzeni iarn bile kabul etmeye hazr olduklarn ilan ettikleri, Sosyal-devrimcilerin ve genel olarak btn burjuva kar-devrimin, Kronstadt'ta, Rusya'daki Sovyet Hkmetine kar bir ayaklanma iin gya bir Sovyet iktidar adna ayaklanma iarn bavurduu Kronstadt ayaklanmas rneinde gstermitir. Bylesi olgular, Beyaz Halk Kitapl Sayfa: 273 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Muhafzlarn, srf Rusya'da proleter devrimin kalesini zayflatmak ve devirmek amacyla, kolayca Komnist klna, hatta Komnistlerden daha sol kimseler klna brnebileceini tamamen kantlamaktadr. Kronstadt ayaklanmas arifesinde Petrograd'da datlan Menevik bildirileri de, ayn ekilde, Meneviklerin bir yandan ayaklanmaya kar olduklarn ve Sovyet iktidarn -ne ki gya kk dzeltmeleri olan bir Sovyet iktidarn- desteklediklerini sylerken, aslnda Kronstadt asilerini, Sosyal-Devrimcileri ve Beyaz Muhafzlar fiilen kkrtmak ve desteklemek iin Rusya Komnist Partisi iindeki anlamazlklardan nasl yararlandklarn gstermitir. Karar, Partinin propaganda almasnda, proletarya diktatrlnn baarsnn temel art olan Parti birlii ve proletaryann ncsnn irade birlii bakmndan hizipiliin zararlarn ve tehlikesini btn ayrntlaryla aklamas gerektiine iaret etti. te yandan, deniyordu Parti Kongresi kararnda, Parti, propaganda almasnda Sovyet iktidarnn dmanlarnn en son taktik yntemlerinin zelliini de aklamaldr.

Bu dmanlar, deniyordu kararda, ak Beyaz Muhafz bayra altnda bir kar-devrimin umutsuzluunu kavradktan sonra, imdi tm abalarn Rusya Komnist Partisi iindeki anlamazlklardan yararlanarak ve iktidar, Sovyet iktidarn grnte en yakndan onaylayan siyasi gruplamalara teslim ederek kar-devrimi u ya da bu ekilde gelitirmeye harcamaktadrlar. SBKP(B) Kararlar, Blm I, s. 373/74, Rusa.)
Karar devamla, Partinin, propagandasnda kar-devrimin, devrimci diktatrl zayflatmak ve ykmak ve bylece kar-devrimin, kapitalistlerin ve iftlik sahiplerinin tam zaferine giden yolu amak iin, en devrimci Partiye en yakn duran kk-burjuva gruplamalarn desteklemi olduu gemi devrimlerin deneyimlerini de yorumlamas gerektiini belirtiyordu.

Partinin Birlii zerine karara yakndan bal bir baka karar da yine Lenin tarafndan hazrlanan ve Parti Kongresi tarafndan onaylanan Partimizdeki Sendikalist ve Anarist Sapma zerine karard. Bu kararda X. Parti Kongresi i Muhalefetini mahkum ediyordu. Parti Kongresi, anarko-sendikalist sapmann fikirlerinin propagandasnn Komnist Partisi yeliiyle badamadn aklyor ve Partiyi bu Halk Kitapl Sayfa: 274 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


sapmaya kar kararl mcadeleye aryordu.

J. V. STALN

X. Parti Kongresi, teslim ykmll sisteminden ayni vergiye geie ilikin, Yeni Ekonomik Politika'ya (NEP) geie ilikin son derece nemli bir karar ald. Sava Komnizminden NEP'e bu dnte, Lenin'in politikasnn aklll ve ileri grll tm byklyle ortaya kt. Parti Kongresi kararnda, teslim ykmll yerine ayni verginin geirilmesinden sz ediliyordu. Besin maddelerindeki ayni vergi, teslim ykmll temelindeki vergiden daha azd. Vergi tutar her yl ilkbahar ekiminden nce aklanacakt. Vergi deme sresi kesin olarak tespit ediliyordu. Vergi tutar ktktan sonra geriye kalan btn rn kylnn zgr tasarrufuna braklyor, bu rn fazlasyla zgr ticaret yapmas garantileniyordu. Lenin, raporunda, ticaret zgrlnn ilk bata lkede kapitalizmin belli lde canlanmasna yol aacan syledi. zel ticareti serbest brakmak ve zel mteebbislerin kk iletmeler amasna izin vermek gerekecekti. Ama bunda endie edilecek birey yoktu. Lenin, belli bir ticaret zgrlnn kyller iin iktisadi bir drt olacan, onlarn emek retkenliini ykselteceini ve tarmn hzla kalknmasna yol aacan; bu temel zerinde devlet sanayiin restore edilip zel sermayenin yerinden edileceini, g topladktan ve kaynak biriktirdikten sonra gl bir sanayi -sosyalizmin iktisadi temeli- yaratlabilecei ve ondan sonra nihai taarruza geip lkede kapitalizmin kalntlarnn ortadan kaldrlabileceini dnyordu. Sava Komnizmi, ehir ve krdaki kapitalist unsurlarn kalesini basknla, cepheden saldryla ele geirme teebbsyd. Parti, bu taarruzda gereinden fazla ileri gitmi ve ssyle balarnn kopmas tehlikesiyle kar karya kalmt. imdi Lenin, biraz geri gitmeyi, bir sre iin kendi cephe gerisi iine doru geri ekilmeyi, kuvvet topladktan sonra yeniden saldrya gemek zere kaleye cepheden saldrdan, daha yava olan kalenin kuatlmasna gemeyi neriyordu. Trokistler ve dier muhalifler, NEP'in ricattan baka birey olmadn iddia ediyorlard. Bu yorum kendi amalarna uygundu, nk onlarn izgisi kapitalizmi restore etme izgisiydi. Bu, NEPin son derece zararl, anti-Leninist bir yorumuydu. Gerekten de, NEP'in yrrle konmasndan topu topu bir yl sonra Lenin, XI. Parti Kongresinde, geri ekilmenin sona erdiini aklayp, zel sermayeye kar taarruza hazrlann iarn att. (Lenin, Tm Eserler, cilt XXVII, s. 213, Rusa.)

Halk Kitapl

Sayfa: 275 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Kt Marksistler ve Bolevik politikasnn sorunlarnda tam bir kara cahil olan muhalifler, ne NEP'in zn ne de NEP'in balangcnda giriilen geri ekilmenin karakterini anlayamyorlard. NEP'in z zerine daha yukarda sz edilmiti. Geri ekilmenin karakterine gelince, geri ekilmeden geri ekilmeye fark vardr. Partilerin ya da ordularn, bir yenilgiye urad iin geri ekilmesi gereken zamanlar olabilir. Byle durumlarda, ordu ya da parti, kendi varln ve kadrolarn yeni savalar iin korumak amacyla geri ekilir. NEP'in yrrle konduu srada Lenin'in nerdii geri ekilme, byle bir geri ekilme deildi, nk Parti, yenilgiye ve bozguna uramak yle dursun, bilakis tam tersine bizzat kendisi, isava srasnda mdahalecileri ve Beyaz Muhafzlar bozguna uratmt. Ne var ki, muzaffer bir parti ya da ordunun, gerisinde yeterince gl bir s kurmadan taarruzunda ok ileri gittii zamanlar da olur. Bu, ciddi bir tehlike yaratr. Byle durumlarda, ssyle ban koparmamak iin, tecrbeli bir parti ya da ordu, btn ihtiyalarn salamak ve sonra daha kararl ve baardan emin bir ekilde saldrya gemek zere biraz geri ekilmeyi, ssne daha fazla yaklamay ve ssyle daha salam balar kurmay gerekli bulur. Lenin'in Yeni Ekonomik Politika ile gerekletirdii geri ekilme, bu trden geici bir geri ekilmeydi. NEP'in yrrle konmasn gerektiren nedenler hakknda Komnist Enternasyonal IV. Kongresine sunduu raporda Lenin aka, ktisadi taarruzumuzda ok ileri gittik, ardmzda yeterince gl bir s brakmadk diyordu; bu yzden, geici olarak emin cephe gerisine geri ekilmek zorunlu olmutu. Muhalefetin talihsizlii, NEP alandaki geri ekiliin bu zelliini, bilgisizlii yznden ne o zaman ne de mrnn son gnlerine kadar kavramam olmasyd. X. Parti Kongresinin Yeni Ekonomik Politika zerine karar, sosyalizmin inas iin ii snf ile kylln sosyalizmin inas iin salam iktisadi ittifakn gvenceledi. Parti Kongresinin ald bir baka karar, milli mesele zerine karar da bu temel greve hizmet ediyordu. Ulusal soruna ilikin raporu Stalin yolda verdi. Ulusal boyunduruu ortadan kaldrdk dedi Stalin yolda, ama bu yeterli deildir. Grev, gemiin kt mirasn, eskiden ezilen halklarn iktisadi, siyasi, kltrel geriliini ortadan kaldrmakt. Bu bakmdan Merkezi Rusya'ya yetiebilmeleri iin bu halklara yardm etmek gerekiyordu. Stalin yolda devamla ulusal sorunda Parti dman iki sapmaya deindi: Byk g ovenizmi (Byk-Rus ovenizmi) ve yerel milliyetilik. Parti Kongresi, bu iki sapmay da Komnizme ve proleter

Halk Kitapl

Sayfa: 276 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

enternasyonalizmine zararl ve tehlikeli olarak mahkum etti. Ama burada Parti Kongresi, ana darbeyi, ba tehlike olarak byk g zihniyetine, yani milliyetler karsnda Byk Rus ovenlerinin arlk ynetimi altnda Rus olmayan halklara kar taknd trden bir tavrn artklarna, kalntlarna yneltti. 3 - NEP'N LK SONULARI. XI. PART KONGRES. SOVYET SOSYALST CUMHURYETLER BRLNN KURULUU. LENIN'N HASTALII. LENN'N KOOPERATF PLANI. XII. PART KONGRES. Yeni Ekonomik Politika'nn uygulanmas, Parti iindeki frdnd unsurlarn direniiyle karlat. Direni iki taraftan gelmekteydi. Bir tarafta, NEP'in Ekim Devriminin kazanmlarndan vazgeme, kapitalizme geri dn ve Sovyet iktidarnn sonu olduunu kantlamaya alan sol rtkanlar, Lominadze, atskin ve dierleri gibi siyasi ucubeler faaliyet gsteriyordu. Siyasi bilgisizliklerinden ve iktisadi gelime yasalar konusundaki cahilliklerinden dolay bu kiiler Partinin politikasn anlamyor, panikliyor ve drt bir yana umutsuzluk, hayal krkl yayyorlard. Dier tarafta, Troki, Radek, Zinovyev, Sokolnikov, Kamenev, lyapnikov, Buharin, Rykov ve dierleri ayarndaki aktan teslimiyetiler faaliyet gsteriyordu. Bunlar lkemizde sosyalist gelimenin mmkn olduuna inanmyor, kapitalizmin hereye kadir gcne tapyorlard: Sovyet lkesinde kapitalizmin pozisyonlarn salamlatrma abas iinde, gerek yerli, gerekse yabanc zel sermayeye geni ayrcalklar verilmesini, Sovyet iktidarnn iktisadi alandaki birok kumanda tepesinin -imtiyazlar temelinde ya da zel sermayenin de katlaca karma anonim irketler temelinde- zel sermayeye devredilmesini talep ediyorlard. Her iki grup da Marksizme, Leninizme yabancyd. dlekleri ve teslimiyetileri iddetle knayan Parti, her iki grubu da tehir ve tecrit etti. Parti politikasna kar byle bir direniin varl, Partinin istikrarsz unsurlardan temizlenmesi zorunluluunu bir kez daha gzler nne serdi. Bu bantda Merkez Komitesi, 1921 ylnda bir Parti temizliini rgtleyerek Partinin salamlamas dorultusunda byk bir i baard. Temizlik, Partisizlerin de katld, ak toplantlarda yapld. Lenin, Partinin ... dzenbazlardan, brokratlamlardan, drst olmayanlardan, istikrarsz komnistlerden ve d grnlerini

Halk Kitapl

Sayfa: 277 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

deitiren, ama kalben Menevik kalan Meneviklerden temelli temizlenmesini tledi. (Lenin, Seme Eserler, cilt 9, s. 271.) Bu temizlik sonunda, toplam yaklak 170,000 kii ya da tm Parti yelerinin aa-yukar yzde 25'i Partiden ihra edildi. Temizlik, Partiyi byk lde salamlatrd, sosyal bileimini iyiletirdi, kitlelerin Partiye gvenini pekitirdi ve partinin otoritesini artrd. Parti ok daha kaynam ve ok daha disiplinli bir hale geldi. Yeni Ekonomik, Politika'nn doruluu daha ilk ylnda kantland. Yeni Ekonomik Politika'ya gei, iilerin ve kyllerin yeni bir temel zerinde ittifakn nemli lde salamlatrd. Proletarya diktatrlnn iktidar ve gc daha da artt. Kulak ekiyal neredeyse tamamen tasfiye edildi. Teslim ykmll kaldrldktan sonra, orta kyller Kulak etelerine kar mcadelede Sovyet Hkmetine yardm ettiler. Sovyet Hkmeti iktisadi alandaki btn kumanda tepelerini elinde tuttu: alr sanayi, ulam aralar, bankalar, toprak, i ticaret, d ticaret. Parti, iktisadi cephede iyileme ynnde kesin bir dn salad. Tarm hemen gelimeye balad. Sanayi ve demiryollar ilk baarlarn elde ettiler. ktisadi alanda, hala ok yava, ama emin admlarla ilerleyen bir canlanma grld. iler ve kyller Partinin doru yolda olduunu hissettiler ve grdler. 1922 Martnda XI. Parti Kongresi topland. Bu kongrede, 532,000 Parti yesini temsilen karar oyuna sahip 522 delege hazr bulundu. Bu say bir nceki kongredekinden azd. stiari oya sahip delege says 165 idi. ye saysndaki azalmann aklamas, balam olan Parti saflarnn temizliiydi. Kongrede Parti, Yeni Ekonomik Politika'nn ilk ylnn sonularn toparlad. Bu sonular Lenin'e Parti Kongresinde u aklamay yapma izni verdi:

Bir yldr geri ekilmekteyiz. imdi Parti adna buna bir dur demeliyiz. Geri ekilmeden umulan gaye elde edilmitir. Bu dnem artk sona ermek zeredir ya da sona ermitir. imdi nmze baka bir gaye koyuyoruz: glerimizi yeniden gruplandrmak. (Lenin, Seme Eserler, cilt 9, s. 336.)
Lenin, Yeni Ekonomik Politika'nn kapitalizm ile sosyalizm arasnda lgnca bir mcadele, bir lm-kalm mcadelesi anlamna geldiini syledi. Kim -kimi?, sorun buydu. Zafer kazanmak iin, ii snf ile kyllk arasndaki, sosyalist sanayi ile kyl tarm arasndaki ba, kentle ky arasndaki meta deiimi ok ynl gelitirilerek

Halk Kitapl

Sayfa: 278 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

salamlatrlmalyd. Bu amala yneticilik ve ticaret yapabilme sanatnn renilmesi gerekiyordu. Bu dnemde ticaret, Partinin nnde duran grevler zincirinin ana halkasyd. Bu grevi zmeden, kentle ky arasndaki meta deiimini gelitirmek, iilerin ve kyllerin iktisadi ittifakn glendirmek, tarm kalkndrmak ve sanayii iinde bulunduu bozuk durumdan karmak imkanszd. Sovyet ticareti o srada hala bir hayli geriydi. Ticaret aygt ok yetersizdi; Komnistler henz ticaret sanatn renmemilerdi; dmann, yani Nepilerin iyzn anlamam, ona kar nasl mcadele edeceklerini renmemilerdi. zel tccarlar, Nepiler, Sovyet ticaretinin gelimemiliinden yararlanarak, tekstil rnlerinin ve geni lde talep edilen dier mallarn ticaretini ele geirmilerdi. Devlet ve kooperatif ticaretinin rgtlenmesi muazzam nem kazand. XI. Parti Kongresinden sonra. iktisadi alandaki alma ok daha byk bir abayla srdrld. Son hasadn kt sonularnn etkileri baaryla giderildi. Kyl tarmnn restorasyonu hzl ilerlemeler kaydetti. Demiryollar daha iyi almaya balad. Yeniden almaya balayan fabrika ve iletmelerin says gittike artt. Ekim 1922'de, Sovyet Cumhuriyeti byk bir zaferi kutlad: Mdahalecilerin elinde kalan son Sovyet topra olan Vladivostok, Kzl Ordu ve Uzak DouIu partizanlar tarafndan Japon mdahalecilerinden kurtarld. Sovyet lkesinin tm topraklarnn mdahalecilerden temizlenmi olduu ve sosyalizmin inas ve lke savunmasnn grevlerinin, Sovyet lkesi halklarnn birliinin daha da pekitirilmesini gerektirdii bu durumda, Sovyet cumhuriyetlerini yekpare bir devlet birlii iinde birletirme sorunu gndeme geldi. Sosyalizmi ina almas iin, btn halk glerini birletirmek gerekiyordu. Gl bir lke savunmas rgtlemek gerekiyordu. lkemizdeki btn milliyetlerin ok-ynl gelimesini salama almak gerekiyordu. Bu amala, btn Sovyet lkesi halklarnn birbirine daha da yaknlatrlmas zorunluydu. Aralk 1922'de I. Tm-Birlik Sovyet kongresi yapld. Bu Kongrede, Lenin ve Stalin'in nerisi zerine, Sovyet halklarnn gnll bir devlet birlii, yani Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birlii (SSCB) kuruldu. SSCB, ilk bata Rusya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti (RSFSC), Trans-Kafkasya Sosyalist Federatif Sovyet Cumhuriyeti (TSPSC) Ukrayna Sosyalist Sovyet Cumhuriyeti (USSC) ve ByeloRusya Sosyalist Sovyet Cumhuriyeti'nden (BSSC) oluuyordu. Ksa sre

Halk Kitapl

Sayfa: 279 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

sonra orta Asya'da bamsz Birlik Sovyet Cumhuriyeti zbek, Trkmen ve Tacik Cumhuriyetleri oluturuldu. imdi btn bu cumhuriyetler gnlllk ve eitlik temelinde bir Sovyet devletleri birliinde, SSCB'de birleiyor ve btn cumhuriyetlerin Sovyetler Birlii'nden serbeste ayrlabilme haklar korunuyordu. Sosyalist Sovyet Cumhuriyetleri Birlii'nin kurulmas, Sovyet iktidarnn salamlatrlmas ve Bolevik Partinin milli mesele konusundaki Lenin-Stalin'ci politikasnn byk bir zafer kazanmas demekti. Kasm 1922'de Lenin, Moskova Sovyeti plenumunda yapt konumada, Sovyet iktidarnn be yllk varln gzden geirdi ve NEP Rusyas'nn Sosyalist Rusya olacana dair kesin inancn belirtti. Bu, Lenin'in lkeye yapt son konumasyd. Ayn yln sonbaharnda Parti byk bir talihsizlie urad: Lenin ar ekilde hastaland. Tm Parti ve btn emekiler, Lenin'in hastaln sanki kendi hastalklarym gibi yaadlar. Herkes sevgili Lenin'in hayat zerine titredi. Lenin ise hastal srasnda bile almalarndan geri kalmad. Hastal bir hayli ilerledii bir zamanda bile, bir dizi ok nemli makale yazd. Lenin, bu son makalelerinde, yaplan almay gzden geirdi ve kyllerin sosyalist ina davasna kazanlmas yoluyla lkemizde sosyalizmin ina edilmesi plann tasarlad. Bu planda Lenin, sosyalizmi ina ortak almasna kylln ekilmesine ilikin kooperatif plann gelitirdi. Genelde kooperatiflerde, zelde de tarm kooperatiflerinde Lenin, milyonlarca kyl iin, kk bireysel tarmdan byk apl kooperatifsel retim birliklerine -kollektif iftliklere- geiin eriilebilir ve kavranabilir yolunu gryordu. Lenin, lkemizde tarmn gelimesinin, kyllerin kooperatifler yoluyla sosyalist inaya ekilmesi, tarma kollektivizm ilkelerinin, nce srm alannda, daha sonra da tarmsal rnlerin retimi alannda yava yava sokulmas yolunu izlemesi gerektiine iaret etti. Lenin, proletarya diktatrl alannda, ii snfnn kyllkle ittifak temeli zerinde, proletaryann kyllk karsndaki nder rolnn gvenceye alnmas artlarnda, sosyalist bir sanayiin varl artlarnda, doru drst rgtlenmi, milyonlarca kyly kapsayan bir retim kooperatifleri sisteminin, lkemizde onun yardmyla tam sosyalist toplumun kurulabilecei ara olduunu sylyordu. 1923 Nisannda, XII. Parti Kongresi yapld. Bu Kongre, Boleviklerin iktidar ele geirmesinden sonra Lenin'in katlamad ilk. kongreydi. Kongrede 386,000 Parti yesini temsilen karar oyuna sahip 408 delege hazr bulundu. Bu say bir nceki kongredekinden daha azd.

Halk Kitapl

Sayfa: 280 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Burada, nemli oranda Parti yesinin Partiden ihracna yolaan Parti saflarnn sregiden temizlenmesinin etkileri grlyordu. stiari oya sahip delegelerin says 417 idi. XII. Parti Kongresi, kararlarnda, Lenin'in son makale ve mektuplarnda yapt tavsiyeleri kendine klavuz edindi. Parti Kongresi, Yeni Ekonomik Politika'y sosyalist pozisyonlardan geri ekilme, bu pozisyonlar kapitalizme teslim etme olarak anlayanlar, lkenin kapitalist klelie geri dnmesini nerenleri iddetle knad. Parti Kongresinde bu trden neriler, Troki'nin yandalar Radek ve Krassin tarafndan getirilmiti. Bu kiiler, kendimizi yabanc kapitalistlerin merhametine teslim etmemizi, Sovyet devleti asndan hayati nem tayan sanayi kollarn onlara kapitlasyonla vermemizi nerdiler. arlk hkmetinin Ekim Devrimi tarafndan feshedilen borlarn dememizi teklif ettiler. Parti, bu teslimiyeti nerileri ihanet olarak damgalad. mtiyaz tanma politikasndan yararlanmaktan vazgemedi, ama ancak Sovyet devletinin yararna olduu sanayi kollarnda ve yine Sovyet devletinin yararna olduu lde. Buharin ve Sokolnikov, daha Kongreden nce, d ticaret tekelinin tasfiye edilmesini nermilerdi. Bu neri de, Yeni Ekonomik Politikann, Sovyet iktidarnn pozisyonlarnn kapitalizme teslim edilmesi anlamna geldii dncesinin sonucuydu. Lenin, Buharin'i, vurguncularn, Nepilerin ve Kulaklarn savunucusu olarak niteledi. XII. Parti Kongresi, d ticaret tekelinin dokunulmazlna indirilen darbelere iddetle kar koydu. Parti Kongresi ayn zamanda Troki'nin ok kt sonulara yol aabilecek bir kyl politikasn Partiye kabul ettirme teebbslerini geri pskrtt ve lkede kk kyl tarmnn hakimiyetinin grmezlikten gelinemeyecek bir husus olduunu belirtti. Parti Kongresi, ar sanayi dahil olmak zere sanayiin gelimesinin, kyl kitlelerinin karlarna aykr ekilde deil, bilakis onlarla smsk ba iinde, tm emeki nfusun karlar dorultusunda yrmesi gerektiini aklad. Bu kararlar, sanayii kyl ekonomisini smrme yoluyla ina etmeyi neren ve aslnda proletarya ile kylln ittifak politikasn kabul etmeyen Troki'ye bir cevapt. Troki ayn zamanda, Putilov letmeleri, Bryansk letmeleri ve dierleri gibi lke savunmas bakmndan nem tayan byk iletmelerin, gya kr getirmedii gerekesiyle kapatlmalarn nerdi. Parti Kongresi, Troki'nin nerilerini iddetle reddetti.

Halk Kitapl

Sayfa: 281 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

XII. Parti Kongresi, Lenin'in yazl olarak gnderdii neri zerine, Parti Merkez Kontrol Komisyonu ile i-Kyl Mfettiliini birletirdi. Bu birleik organa, Partimizin birliini koruma, Parti ve devlet disiplinini glendirme ve Sovyet devlet aygtn her bakmdan mkemmelletirme nemli grevleri verildi. Parti Kongresi, ulusal soruna byk dikkat gsterdi. Bu konuda raportr, Stalin yoldat. Stalin yolda, ulusal sorundaki politikamzn uluslararas nemini vurgulad. Batdaki ve Doudaki ezilen halklar, Sovyetler Birlii'nde, milli meselenin zl ve milli basknn tasfiye ediliinin imtisal rneini gryorlard. Stalin yolda, Sovyetler Birlii halklar arasndaki iktisadi ve kltrel eitsizlii tasfiye etmek iin enerjik tedbirler alnmas gerektiine iaret etti. Partiyi, milli meseledeki sapmalara: Byk-Rus ovenizmine ve yerel burjuva milliyetiliine kar kararl bir mcadeleye ard. Milliyeti sapmalarn tayclar ve onlarn ulusal aznlklar karsndaki byk g politikas, kongrede tehir edildi. O sralar. Milliyeti sapmann Grc temsilcileri, Mdivani ve dierleri, Partiye kar kyorlard. Bu kiiler, Trans-Kafkasya Federasyonu'nun kurulmasna, Trans-Kafkasya halklar arasndaki dostluun gelitirilmesine karydlar. Bu sapmalarn tayclar, Grcistan'da yaayan dier milliyetlere kar tam anlamyla byk g ovenistleri gibi davranyorlard. Grc olmayan herkesi, zellikle Ermenileri Tiflis'ten kitle halinde srdler; Grc olmayanlarla evlenen Grc kadnlarn Grcistan vatandaln kaybedeceine dair bir yasa kardlar. Milliyeti sapmann Grc temsilcileri, Troki, Radek, Buharin, Skripnik ve Rakovski tarafndan destekleniyordu. Parti Kongresinden ksa sre sonra, ulusal sorun zerine ulusal cumhuriyetlerden fonksiyonerlerin katld zel bir konferans topland. Bu konferansta, bir grup Tatar burjuva milliyetisi -Sultan Galiyev ve dierleri- ve bir grup zbek milliyeti sapmacs -Feyzullah Hocayev ve dierleri tehir edildi. XII. Parti Kongresi, Yeni Ekonomik Politika'nn iki ylnn sonularn gzden geirdi. Bunlar, ok mit verici sonulard ve nihai zafere olan gveni artyorlard.

Partimiz salamln ve birliini korumutur, en byk dnemelerden birinde snav baaryla vermitir ve zaferle ilerlemektedir, dedi Stalin yolda Parti Kongresinde.

Halk Kitapl

Sayfa: 282 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

4 - EKONOMK RESTORASYONDA KARILAILAN GLKLERE KARI MCADELE. TROKSTLER LENNN HASTALIINDAN YARARLANARAK FAALYETLERN ARTIRIYORLAR. YEN PART TARTIMASI. TROKSTLERN YENLGS. LENNN LM. LENN SEFERBERL. XIII. PART KONGRES. Ulusal ekonomiyi restore etme mcadelesinin daha ilk yllarnda nemli baarlar elde edildi. 1924 yl balangcnda btn alanlarda bir ilerleme gzlemleniyordu. Ekili alanlar 1921'den bu yana bir hayli artmt ve kyl tarm durmadan geliiyordu. Sosyalist sanayi byyp genilemekteydi. i snf sayca bir hayli artmt. cretler artmt. iler ve kyller iin hayat, 1920 ve 1921 yllarna oranla kolaylam ve dzelmiti. Ne var ki, henz almam olan iktisadi bozukluun etkileri hala hissediliyordu. Sanayi hala sava ncesi seviyenin altndayd ve sanayideki byme, lkenin talebini karlamaktan ok uzakt. 1923 sonuna doru aa yukar bir milyon isiz vard; nk ulusal ekonominin yava bymesi, henz isizlii emme imkan sunmuyordu. Ticaretin gelimesi duraklamadayd, bu Nepilerin ve ticaret rgtlerimizdeki Nepi unsurlarn lkeye zorla dayatt mamul madde fiyatlarnn ar yksek olmasnn bir sonucuydu. Bundan dolay Sovyet rublesi iddetle dalgalanmaya ve deeri dmeye balad. Tm bunlar, ii ve kyllerin durumunun dzelmesini engelliyordu. 1923 sonbaharnda, Sovyet iktidar tarafndan gdlen fiyat politikasnn sanayi ve ticaret rgtlerimiz tarafndan ihlal edilmesi yznden, iktisadi glkler biraz daha arlat. Mamul maddelerin fiyatlaryla tarm rnlerinin fiyatlar arasnda byk bir uurum vard. Tahl fiyatlar dkt, buna karlk mamul maddelerin fiyatlar haddinden fazla yksekti. Sanayiin ynetim masraflar ok yksekti, ve bu, mallar pahallandryordu. Kylln satt tahl karl elde ettii parann deeri hzla dyordu. O sralar Yksek Ekonomi Konseyi'nde bulunan Trokist Pyatakov'un, szmona sanayii gelitirmek amacyla, btn idarecilere, mamul maddelerin satndan mmkn olan en yksek kr elde etmeleri ve fiyatlar azamiye ykseltmeleri yolunda caniyane talimatlar vermesi, ileri daha da ktletirdi. Aslnda bu Nepi iar ancak sanayiin temelinin daralmasna ve sanayiin altn oymaya yolaabilirdi. Bu koullar altnda mamul madde satn almak, kyller iin avantajszd, ve kyller bu tr maddeleri satn almay braktlar. Bunun sonucunda, sanayiin zarar grd bir sat krizi dodu. cretlerin denmesinde glkler ortaya kt. Bu da iiler arasnda honutsuzluk

Halk Kitapl

Sayfa: 283 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

yaratt. Baz fabrikalardaki en geri iiler iyerlerini terkettiler. Parti Merkez Komitesi, btn bu glkleri ve eksiklikleri bertaraf etmenin yollarn gsterdi. Sat krizini amak iin tedbirler alnd. Kitle tketim mallarnn fiyatlarnda indirim yapld. Bir para reformu yaplmasna ve salam, istikrarl bir para birimine, ernovets'e geilmesi kararlatrld. cretlerin dzenli bir ekilde denmesi saland. Ticaretin Sovyet ve kooperatif organlar vastasyla gelitirilmesi ve zel tccar ve vurguncularn ticarette devreden karlmas iin tedbirler saptand. Herkesin kollar svayp ie koyulmas gerekiyordu. Partiye sadk herkes byle dnyor ve byle davranyordu. Ama Trokistler byle davranmadlar. Ar hastal yznden almalara katlamaz durumda olan Lenin'in yokluundan yararlanarak, Partiye ve Parti nderliine kar yeni bir saldr balattlar. Partiyi paralamak ve Parti nderliini yoketmek iin uygun zamann gelmi olduu zannna kapldlar. Partiye kar mcadelelerinde, mmkn olan hereyi bir silah olarak kullandlar: gerek 1923 sonbaharnda devrimin Almanya ve Bulgaristan'daki yenilgisi, gerek lke iindeki iktisadi glkler, gerekse de Lenin'in hastal, Troki, Bolevik Partiye kar saldrsn, Partinin nderinin hasta yatana baland bir srada, Sovyet devletinin tam da bu g annda balatt. Parti iindeki btn anti-Leninist unsurlar etrafnda toplad ve Partiye, parti nderliine ve Parti politikasna kar ynelen, muhalif bir platform zktrd. Platforma 46 Muhalifin Aklamas ad verildi. Leninist Partiye kar mcadelede tm muhalif gruplamalar Trokistler, Demokratik Merkeziyetiler, Sol Komnistlerin ve i Muhalefetinin kalntlar- birletiler. Aklamalarnda, ciddi bir iktisadi kriz doaca ve Sovyet iktidarnn yklaca kehanetinde bulundular ve bu durumdan tek k yolu olarak hiziplere ve gruplamalara zgrlk talep ettiler. Bu, X. Parti Kongresinin Lenin'in nerisi zerine yasaklad hiziplerin restore edilmesi uruna mcadeleydi. Trokistler, tarmn veya sanayiin gelitirilmesi, meta dolamnn gelitirilmesi ya da emekilerin durumunun iyiletirilmesi iin bir tek somut neride bulunmadlar. Bu, onlar ilgilendirmiyordu bile. 0nlar ilgilendiren tek ey, Lenin'in yokluundan yararlanarak Parti iindeki hizipleri restore etmek ve Partiyi temellerinden silkelemek, Merkez Komitesini sarsmakt. 46'lar Platformunun hemen ardndan, Troki'nin, Parti kadrolarna amur atan ve Partiye bir dizi yeni, iftira niteliindeki sulamalarda bulunan bir mektubu devreye sokuldu. Bu mektupta

Halk Kitapl

Sayfa: 284 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Troki, Partinin daha nce ondan defalarca dinledii eski Menevik teraneleri yineliyordu. Trokistler, hereyden nce Parti aygtna ullanyorlard. Partinin gl bir aygta sahip olmadan yaayamayacan ve alamayacan biliyorlard. Muhalefet, bu aygt sarsmaya ve ykmaya, Parti yelerini Parti aygtna ve genlii eski Parti kadrolarna kar karmaya alt. Troki'nin mektubu, renci genlie, Partinin Trokizme kar verdii mcadelenin gemiini bilmeyen gen Parti yelerine yaranmaya alyordu. renci genlii kazanmak iin Troki, onlardan Partinin en emin barometresi olarak szederek ve ayn solukta eski Leninist kuan yozlatn iddia ederek onlar pohpohluyordu. II. Enternasyonal'in yozlam nderlerini antrarak, eski Bolevik kuan da ayn yolda olduunu iren bir ekilde ima ediyordu. Troki, Partinin yozlamas hakkndaki bu yaygarasyla, aslnda kendi yozlamasn ve Parti dman tertiplerini rtbas etmeye alyordu. Muhaliflerin iki belgesi de, yani gerek 46'lar Platformu gerek Troki'nin mektubu, Trokistler tarafndan reyonlara, hcrelere gnderilip Parti yelerinin tartmasna sunuldu. Partiyi bir tartma amaya meydan okudular. Bylece Trokistler, tpk X. Parti Kongresinden nce sendikalar tartmas srasnda olduu gibi, Partiyi imdi de genel bir Parti tartmas amaya zorladlar. Parti, lkenin iktisadi hayatna ilikin ok daha nemli meselelerle megul bulunmasna ramen, bu meydan okumay kabullendi ve tartma at. Tartma tm Partiyi sard. Mcadele son derece sert bir biime brnd. Moskova'daki mcadele zellikle sert bir biim ald. Trokistlerin gz hereyden nce bakent rgtn ele geirmekteydi. Ama tartmann Trokistlere hibir yarar olmad. Onlara sadece yzkaras ve aalama getirdi. Trokistler gerek Moskova'da, gerekse Sovyetler Birlii'nin her yerinde hezimete uratldlar. Sadece niversite ve devlet dairelerindeki hcrelerin kk bir ksm, Trokistler lehinde oy kulland. Ocak 1924'te XII. Parti Konferans topland. Konferans, Stalin yoldan, tartmann sonularn toparlayan raporunu dinledi. Trokist muhalefeti mahkum etti ve Partinin burada Marksizmden bir kkburjuva sapmas ile kar karya olduunu aklad. Konferansn

Halk Kitapl

Sayfa: 285 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kararlar daha sonra XIII. Parti Kongresi ve Komintern V. Kongresi tarafndan onayland. Uluslararas komnist proletarya, Trokizme kar mcadelesinde Bolevik Partiyi destekledi. Ne var ki Trokistler ykc faaliyetlerini durdurmadlar. 1924 sonbaharnda Troki, Ekim Dersleri makalesini yaynlad. Bu makalede Leninizmin yerine Trokizmi geirmeye kalkt. Bu makale batan sona, Partimize ve onun nderi Lenin'e kar aka iftiradan baka birey deildi. Komnizmin ve Sovyet iktidarnn btn dmanlar bu iftiranameye sarldlar. Bolevizmin kahramanlklarla dolu tarihine bu iftiray Parti fkeyle karlad, Stalin yolda, Troki'nin Leninizmin yerine Trokizmi geirme abasn red ve mahkum etti. Konumalarnda. ideolojik akm olarak Trokizmi mezara gmmenin, Partinin grevi olduunu belirtti. Trokizmin ideolojik olarak yenilmesinde ve Leninizmin savunulmasnda, Stalin yoldan 1924 ylnda yaynlanan teorik eseri Leninizmin Temelleri zerine nemli bir rol oynad. Bu yaz, Leninizmin ustaca bir aklamas ve gl bir teorik gerekelendirilmesidir. Bu eser, o zaman olduu gibi bugn de, btn dnyadaki Bolevikleri Marksist-Leninist teorinin keskin silahyla silahlandrmaktadr. Trokizme kar mcadelelerde Stalin yolda, Partiyi Merkez Komitesi etrafnda birletirdi ve lkemizde sosyalizmin zaferi uruna mcadeleyi srdrmek zere seferber etti. Stalin yolda, sosyalizme doru muzaffer bir ekilde ilerlemenin salanmas iin, Trokizmin ideolojik bakmndan mutlaka ezilmesi gerektiini kantlad. Trokizme kar mcadelenin toparlarken Stalin yolda yle diyordu: bu dneminin sonularn

Trokizm yenilgiye uratlmadka, NEP artlar altnda zafere ulamak, bugnn Rusya'sn sosyalist bir Rusya'ya dntrmek imkanszdr.
Ne var ki, Partinin Leninist politikasnn baarlar, Partinin ve ii snfnn zerine ken byk bir felaketle glgelendi. 21 Ocak 1924'te Moskova yaknlarndaki Gorki'de, nderimiz ve retmenimiz, Bolevik Partinin yaratcs Lenin ld. Btn dnyada ii snf, Lenin'in lmn en ac bir kayp olarak karlad. Lenin'in cenaze treninin yapld gn, uluslararas proletarya be dakika i brakt. Demiryollar, iletmeler, fabrikalar tamamen durdu. Lenin topraa verilirken, btn dnyann emekileri, babalar ve retmenleri, en iyi dostlar ve

Halk Kitapl

Sayfa: 286 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

savunucular iin duyduklar byk znt iinde ona sayglarn sundular. Lenin'in lmn, Sovyetler Birlii ii snf, Leninist Parti etrafnda daha da salam bir ekilde birleerek yantlad. O yasl gnlerde, her snf bilinli ii, Lenin'in vasiyetinin uygulaycs olan Komnist Partisi karsndaki tavrn anmsad. Parti Merkez Komitesine Partisiz iilerden, Partiye alnmalarn rica eden binlerce ve onbinlerce aklama geldi. Merkez Komitesi, ileri iilerin bu hareketini benimsedi ve ileri iilerin kitle halinde Parti saflarna alnacan aklad, Lenin Seferberlii ilan etti. Onbinlerce ii Partiye girdi; bunlar, Partinin davas, Lenin'in davas uruna canlarn vermeye hazr kimselerdi. Ksa zamanda 240,000'i akn ii Bolevik Parti saflarna katld. i snfnn en ileri, en snf bilinli ve en devrimci, en yiit ve en disiplinli kesimi Partiye girdi. Buna Lenin Seferberlii ad verildi. Lenin'in lm, Partimizin ii snf kitlelerine ne kadar yakn olduunu ve iilerin Leninist Partiyi ne kadar sevdiklerini gsterdi. Stalin yolda, Lenin iin yas tutulan gnlerde, SSCB II. Sovyet Kongresi'nde, Parti adna u and iti:

Biz komnistler zel trden insanlarz. Biz zel bir maddeden biimlendirilmiiz. Biz, byk proleter stratejisyenin, Lenin yoldan ordusunu oluturanlarz. Bu orduya mensup olmaktan daha byk bir onur yoktur. Lenin yoldan kurucusu olduu ve nderi olduu Partinin yesi olmaktan daha byk bir ad yoktur...
Lenin yolda bizlerden ayrldnda, bize Parti yesi olma yce adn yksekte tutmay ve onun arln korumay vasiyet etti. Sana yemin ederiz ki Lenin yolda, senin bu buyruunu onurla yerine getireceiz!... Lenin yolda bizlerden ayrldnda, Partinin birliini gzbebeimiz gibi korumamz vasiyet etti. Sana yemin ederiz ki Lenin yolda, bu buyruunu da onurla yerine getireceiz!... Lenin yolda bizlerden ayrldnda, bize proletarya diktatrln korumay ve pekitirmeyi vasiyet etti. Sana yemin ederiz ki Lenin yolda, senin bu buyruunu da onurla yerine getirmek iin hibir abadan saknmayacaz!... Lenin yolda bizlerden ayrldnda, bize btn gcmzle ii kyl ittifakn pekitirmemizi vasiyet etti. Sana

Halk Kitapl

Sayfa: 287 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

yemin ederiz ki Lenin yolda, senin bu buyruunu da onurla yerine getireceiz!... Lenin yolda yorulmadan lkemizin halklar arasndaki gnll ittifakn gerekliliinden, onlarn Cumhuriyetler Birlii erevesi iinde kardee elele hareket etmelerinden szetti. Lenin yolda bizlerden ayrldnda, bize Cumhuriyetler Birlii'ni pekitirmeyi ve geniletmeyi vasiyet etti. Sana yemin ederiz ki Lenin yolda, senin bu buyruunu da onurla yerine getireceiz!... Lenin yolda, Kzl Ordunun glendirilmesi ve yetkinletirilmesinin, Partimizin en nemli grevlerinden biri olduuna tekrar tekrar dikkat ekti... O halde, Kzl Ordumuzu ve Kzl Donanmamz glendirmek iin hibir abadan kanmayacamza yemin edelim yoldalar!... Lenin yolda bizlerden ayrldnda, bize Komnist Enternasyonalin ilkelerine bal kalmay vasiyet etti. Sana yemin ederiz ki Lenin yolda, tm dnya emekilerinin birliini, Komnist Enternasyonal'i pekitirmek ve gelitirmek iin canmz saknmayacaz! Bu, Bolevik Partinin, ans yzyllar boyu yaayacak olan nderi Lenin'e verdii szd. Mays 1924'te XIII. Parti Kongresi yapld. Parti Kongresinde, 735,881 Parti yesini temsilen, karar oyuna sahip 748 delege hazr bulundu. Bir nceki Parti Kongresine kyasla Parti yelerinin saysndaki gl artn aklamas, Lenin Seferberlii srasnda yaklak olarak 250,000 yeni yenin Partiye kabul edilmi olmasyd. stiari oya sahip delegelerin says 416 idi. Parti Kongresi, Marksizmden bir kk-burjuva sapmas, Leninizmin bir revizyonu olarak niteledii Trokist muhalefetin platformunu oybirliiyle mahkum etti ve XIII. Parti Konferansnn Parti nas zerine ve Tartmann Sonular zerine kararlarn onaylad. Kentle ky arasndaki ba glendirme grevinden yola karak Parti Kongresi, sanayiin, ilk planda da hafif sanayiin daha da geniletilmesi talimatn verdi, ama ayn zamanda da demir-elik sanayiinin hzla gelitirilmesi zorunluluunu vurgulad. Parti Kongresi, Ticaret Halk Komiserliinin kurulmasn onaylad ve ticaret kurulularna, pazar denetimleri altna alma ve ticaret alanndan zel sermayeyi koyma grevi verdi.

Halk Kitapl

Sayfa: 288 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Parti Kongresi, kyllere verilen ucuz devlet kredisini geniletme ve tefecileri kyden koymay grev olarak saptad. Krda almann ba grevini Parti Kongresi, kyller arasndaki kooperatifleme hareketini azami lde gelitirme iaryla tespit etti. Son olarak Parti Kongresi, Lenin Seferberlii'nin muazzam nemine iaret etti ve Partinin dikkatini, gen parti yelerini, zellikle Lenin Seferberlii srasnda Partiye girenleri, Leninizmin temelleri konusunda eitmek iin daha fazla aba harcama zorunluluuna ekti.

5 - RESTORASYON DNEMNN SONUNA DORU SOVYETLER BRL. LKEMZDE SOSYALST NA VE SOSYALZMN ZAFER SORUNU. ZINOVYEV-KAMENEVN YEN MUHALEFET. XV. PART KONGRES. LKENIN SOSYALST SANAYLEME POLTKASI. Drt yl akn bit sredir Bolevik parti ve ii snf, Yeni Ekonomik Politika izgisinde byk bir gayretle almaktayd. Ekonominin restorasyonu dorultusundaki kahramanca alma tamamlanmak zereydi. Sovyetler Birlii'nin iktisadi ve siyasi gc gittike artyordu. Bu arada uluslararas durumda bir deiiklik olmutu. Kapitalizm, kitlelerin emperyalist savatan sonraki ilk devrimci atlmlarna dayanabilmiti. Almanya,. talya, Bulgaristan, Polonya ve bir dizi dier lkede devrimci hareket bastrlmt. Bunda burjuvaziye, uzlac sosyal-demokrat partilerin nderleri yardm etmiti. Devrim dalgasnda geici bir gerileme meydana gelmiti. Bat Avrupa'da kapitalizm geici, ksmi bit istikrara kavumu, onun pozisyonlarnda ksmi bir salamlama grlmt. Ama kapitalizmin istikrara kavumas, kapitalist toplumu yiyip bitiren temel elimeleri ortadan kaldrmamt. Tam tersine: kapitalizmin ksmi istikrara kavumas, iilerle kapitalistler, emperyalizm ile smrge uluslar arasndaki, ve eitli lkelerin emperyalist gruplar arasndaki elimeleri daha da iddetlendirdi. Kapitalizmin istikrara kavumas, kapitalist lkelerdeki elimelerde yeni bir patlamay, yeni krizleri hazrlyordu. Kapitalizmin istikrara kavumasna paralel olarak, Sovyetler Birlii de istikrara kavutu. Ama bu iki istikrara kavuma, birbirinden temelden farklyd. Kapitalist istikrar, kapitalizmin yeni bir krizinin

Halk Kitapl

Sayfa: 289 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

habercisiydi. Sovyetler Birlii'ndeki istikrar ise sosyalizm lkesinin iktisadi ve siyasi gcnn daha da artmas anlamna geliyordu. Devrimin Bat'daki yenilgisine ramen Sovyetler Birlii'nin uluslararas durumu -daha yava bir tempoyla da olsa- gittike salamlayordu. Sovyetler Birlii, 1922 ylnda, talya'nn Cenova kentindeki uluslararas iktisat konferansna davet edilmiti. Bu konferansta, kapitalist lkelerdeki devrimin yenilgisinden cesaret alan emperyalist hkmetler, Sovyet Cumhuriyetine, bu kez diplomatik yoldan yeni bir bask yapmak istediler. Emperyalistler, Sovyet Cumhuriyeti'nden kstaha taleplerde bulundular. Ekim Devrimi tarafndan milliletirilen fabrika ve iletmelerin yabanc kapitalistlere geri verilmesini ve arlk hkmetinin tm borlarnn denmesini talep ettiler. Bu koullar altnda emperyalist devletler, Sovyet devletine baz nemsiz krediler vermeyi vaat ettiler. Sovyetler Birlii bu talepleri reddetti. Cenova Konferans hibir sonu vermedi. ngiltere Dileri Bakan Lord Curzon'n, yeni bir mdahale tehdidi tayan 1923'teki ltimatomu da layk olduu ekilde geri evrildi. Sovyet Hkmetinin gcn iskandil edip onun salamlna kanaat getiren kapitalist devletler, lkemizle birbiri ardna yeniden diplomatik ilikiler kurmaya baladlar. 1924 yl iinde ngiltere, Fransa, Japonya ve talya ile diplomatik ilikiler yeniden kuruldu. Sovyetler Birlii'nin uzun bir soluklanma molas, bir bar dnemi elde etmeyi baard akt. lke iinde de durum deimiti. Bolevik Parti nderliindeki iilerin ve kyllerin fedakarca abalar, meyvesini veriyordu. Ulusal ekonomide hzl bir byme gzlemleniyordu. 1924/1925 mali ylnda tarmsal retim, sava ncesi seviyeye yaklat, sava ncesi dzeyin yzde 87'sine ulat. 1925'te SSCB'nin byk sanayi retimi, sava ncesi retimin drtte ne ulat. 1924-1925 mali ylnda Sovyetler Birlii, yeni inaatlara 385 milyon ruble yatrabiliyordu. lkenin elektrifikasyonu plan baaryla ilerliyordu. Sosyalizmin ulusal ekonomideki kumanda mevkileri salamlayordu. Sanayi ve ticaret alanlarnda zel sermayeye kar mcadelede nemli baarlar kazanlmt. ktisadi ilerleme, iilerin ve kyllerin durumunun daha da

Halk Kitapl

Sayfa: 290 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

iyilemesini beraberinde getiriyordu. i snf hzla byyordu. cretler artt. Emek retkenlii ykseldi. Kyllerin maddi durumu bir hayli dzeldi. 1924-1925 ylnda ii-kyl devleti, iktisadi bakmdan zayf kylle yardm iin yaklak 290 milyon ruble ayrabiliyordu. ilerin ve kyllerin durumunun iyilemesi nedeniyle kitlelerin siyasi faaliyeti byk oranda artt. Proletarya diktatrl salamlat. Bolevik Partinin otoritesi ve nfuzu artt. Ulusal ekonominin restorasyonu tamamlanmak zereydi. Ne var ki, Sovyetler lkesi iin, sosyalizmin inas lkesi iin, ekonominin basit bir restorasyonu, sava ncesi seviyeye sadece ulalmas yeterli de~ildi. Sava ncesi seviye, geri kalm bir lkenin seviyesiydi. lerleme, bu seviyenin ok daha tesine gemeliydi. Sovyet devletinin elde ettii uzun soluklanma sresi, bu gelime imkann gvence allna alyordu. Ama burada amirane bir ekilde perspektifler sorunu, gelimemizin, inamzn karakteri sorunu, Sovyetler Birlii'nde sosyalizmin kaderi sorunu nmze kyordu. Sovyetler Birlii'nde iktisadi gelime hangi ynde srdrlmeliydi, sosyalizm ynnde mi, yoksa baka bir ynde mi? Sosyalist iktisad kurmal mydk ve kurabilirmiydik, yoksa nasibimiz, baka, kapitalist bir iktisat iin zemin hazrlamak myd? Sovyetler Birlii'nde sosyalist bir iktisat kurmak genelde mmkn myd, ve eer mmknse, kapitalist lkelerdeki devrimin gecikmesi halinde kapitalizmin istikrara kavumas halinde onu kurmak mmkn myd? lkede sosyalizmin glerini her bakmdan glendirdii ve artrd halde, geici bir sre ayn zamanda kapitalizmin belli bir gelimesini de beraberinde getiren Yeni Ekonomik Politika izgisiyle sosyalist iktisad kurmak mmkn myd? Sosyalist iktisat nasl ina edilecekti, inaya nereden balanacakt? Restorasyon dneminin sonuna doru btn bu sorunlar Partinin karsna artk teorik sorunlar olarak deil, bilakis pratiin sorunlar, gnbegnlk iktisadi ina almasnn sorunlar olarak kt. Sanayi ve tarmn inasnda alan Parti fonksiyonerlerimizin yansra btn halkn da eseri ne yne evireceini, sosyalizm ynne mi, kapitalizm ynne mi evireceini bilmesi iin, btn bu sorulara ak ve berrak cevaplar verilmesi gerekiyordu. Bu sorulara berrak cevap verilmedike, tm pratik ina almamz, perspektifsiz bir alma, kr bir alma olacak, bouna bir alma olacakt. Tm bu sorulara Parti berrak ve kesin cevaplar verdi.

Halk Kitapl

Sayfa: 291 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Evet, diye cevap verdi Parti, lkemizde sosyalist iktisat kurulabilir ve kurulmaldr, nk sosyalist iktisad, tam sosyalist toplumu kurmak iin gerekli hereye sahibiz. Ekim 1917'de ii snf kapitalizmi siyasi bakmdan yendi, kendi siyasi diktatrln kurdu. O zamandan bu yana Sovyet Hkmeti, kapitalizmin iktisadi gcn krmak ve sosyalist iktisadn kurulmas iin gerekli artlar yaratmak zere btn tedbirleri ald. Bu tedbirler unlard: Kapitalistlerin ve iftlik sahiplerinin mlkszletirilmesi; topran, fabrikalarn, iletmelerin, demiryollarnn ve bankalarn halkn ortak mlkiyetine geirilmesi; Yeni Ekonomik Politika'nn uygulanmas; sosyalist devlet sanayiin inas; Lenin'in kooperatif plannn gerekletirilmesi. imdi ba grev, tm lkede yeni, sosyalist bir iktisadn inas yolunda ilerlemek ve bylece kapitalizme iktisadi bakmdan da ldrc darbeyi indirmekti. Tm pratik almamz, btn eylemlerimiz bu ba grevin yerine getirilmesinin ihtiyalarna tabi klnmalyd. i snf bunu yapabilirdi ve yapacakt. Bu muhteem grevin yerine getirilmesine lkenin sanayiletirilmesiyle balanmalyd. lkenin sosyalist sanayiletirilmesi - bu, sosyalist iktisadn inasn tam yol harekete geirmek iin kavranmas gereken esas halkayd. Ne Batda devrimin gecikmesi ve ne de dier lkelerde kapitalizmin ksmi istikrar, sosyalizme doru ilerleyiimizi durduramazd. Yeni Ekonomik Politika bu grevi ancak kolaylatrabilirdi, nk o Parti tarafndan tam da iktisadmzn sosyalist temelinin inasn kolaylatrmak iin yrrle konmutu. lkemizde sosyalist inann zaferine ilikin soruya Partinin verdii cevap buydu. Ama Parti, tek lkede sosyalizmin zaferi probleminin bununla bitmediini biliyordu. Sovyetler Birlii'nde sosyalizmin kuruluu, insanlk tarihindeki, en byk dnm noktas, SSCB ii snf ve kyllerinin dnya apnda tarihi neme sahip bir zaferi olacakt. Ama bu yine de SSCB'nin bir i iiydi ve sosyalizmin zaferi probleminin sadece bir ksmn oluturuyordu. Problemin br ksmn, sorunun uluslararas yan oluturuyordu. Tek lkede sosyalizmin zaferi nermesini gerekelendirirken, Stalin yolda tekrar tekrar, bu sorunun iki ynnn, i ynnn ve uluslararas ynnn birbirinden ayrdedilmesi gerektiine iaret etti. Sorunun i yn bakmndan, yani lke iindeki snflarn karlkl ilikileri bakmndan, Sovyetler Birlii'nin ii snf ve kyll, kendi burjuvazisini iktisadi bakmdan tamamen yenilgiye uratlabilir ve tam sosyalist toplumu kurabilirdi. Ama sorunun bir de uluslararas yn, yani d ilikiler alan; Sovyetler Birlii ile kapitalist lkeler arasndaki, Sovyet halk ile, Sovyet sisteminden nefret eden ve Sovyetler Birlii'ne yeniden silahl mdahalede bulunmak, SSCB'nde kapitalizmi restore

Halk Kitapl

Sayfa: 292 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

etme abalarna yeniden girimek iin frsat kollayan uluslararas burjuvazi arasndaki ilikiler alan vard. Ve SSCB imdilik tek sosyalizm lkesi olduu, ama dier lkeler hala kapitalist kald iin, Sovyetler Birlii'nin kapitalist kuatmas srmekte ve bu da kapitalist mdahale tehlikesini ortaya karmaktayd. Bu kapitalist kuatma varolduu srece, kapitalist mdahale tehlikesinin ortadan kalkmayaca akt. Sovyet halk tek bana, kendi gcyle bu d tehlikeyi, SSCB'ne kapitalist mdahale tehlikesini ortadan kaldrabilir miydi? Hayr, kaldramazd, nk kapitalist mdahale tehlikesini ortadan kaldrmak iin, kapitalist kuatmay ortadan kaldrmak gerekirdi, ve kapitalist kuatmay ortadan kaldrmak ise ancak en azndan bir lkede muzaffer proleter devrimin bir sonucu olarak mmknd. Bundan kan sonu uydu: Kapitalist iktisat sisteminin ortadan kaldrlmas ve sosyalist iktisat sisteminin kurulmasnda ifadesini bulan SSCB'nde sosyalizmin zaferi, buna ramen, yabanc silahl mdahale tehlikesi, kapitalizmi restore etme teebbsleri tehlikesi ortadan kaldrmak ise ancak en azndan birka lkede muzaffer proleter devrimin bir sonucu olarak mmknd. Bundan kan sonu uydu: Kapitalist iktisat sisteminin ortadan kaldrlmas ve sosyalist iktisat sisteminin kurulmasnda ifadesini bulan SSCB'nde sosyalizmin zaferi, buna ramen, yabanc silahl mdahale tehlikesi, kapitalizmi restore etme teebbsleri tehlikesi ortadan kalkmadka, sosyalizm lkesi bu tehlikeye kar bir garantiye hala sahip olmadka, nihai zafer olarak grlemezdi. Yabanc kapitalist mdahale tehlikesini ortadan kaldrmak iin, kapitalist kuatmay kaldrmak gerekiyordu. Elbette Sovyet halk ve onun Kzl Ordusu, Sovyet iktidar doru bir politika izledii srece, 1918-1920'deki kapitalist mdahaleyi nasl geri pskrttyse, yeni bir yabanc kapitalist mdahaleyi de yle geri pskrtmeyi bilecekti. Ama bu, yeni kapitalist mdahaleler tehlikesinin ortadan kalkt anlamna gelmiyordu. lk mdahalenin yenilgisi, yeni bir mdahale tehlikesini ortadan kaldrmyordu, nk mdahale tehlikesinin kayna olan kapitalist kuatma varolmaya devam ediyordu. Yeni bir mdahalenin yenilgisi de, kapitalist kuatma varolmaya devam ettike, mdahale tehlikesini ortadan kaldrmayacakt. Bundan u sonu kyordu ki, kapitalist lkelerde proleter devrimin zaferi, SSCB emekileri iin canalc bir sorundu. lkemizde sosyalizmin zaferi sorununda partinin taknd tavr buydu. Merkez Komitesi, bu tavrn yaklaan XIV. Parti Konferansnda

Halk Kitapl

Sayfa: 293 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

tartlmasn, Partinin tavr olarak, btn Parti yeleri iin balayc bir Parti yasas olarak onaylanmasn ve kabul edilmesini istedi. Partinin bu tavr, muhalifleri bir yldrm gibi arpt, nk hereyden nce, Parti bu izgiye somut-pratik bir karakter veriyor, onu lkenin sosyalist sanayiletirilmesi pratik planyla birletiriyor ve onun bir Parti yasas biimine, XIV. Parti Konferansnn btn Parti yeleri iin balayc bir karar biimine brndrlmesini talep ediyordu. Trokistler Partinin taknd tavra kar ktlar ve onun karsna, Marksizmle sadece alay etmek iin Marksist bir teori denebilecek olan, ve Sovyetler Birlii'nde sosyalist inann zaferinin mmkn olduunu yadsyan Menevik srekli devrim teorisi ni kardlar. Buharin'ciler Partinin taknd tavra dorudan kar kmaya cesaret edemediler. Fakat buna ramen onun karsna sinsice kendi burjuvazisinin bar iinde sosyalizme geii teorisini, yeni Zenginlein! iaryla tamamladklar bu teoricii karmaya baladlar. Buharincilerin iddialar, sosyalizmin zaferinin burjuvazinin tasfiye edilmesi deil, bilakis beslenip zenginletirilmesi anlamna geldiine kyordu. Zinovyev ve Kamenev geri bir kez, Sovyetler Birlii'nde sosyalizmin zaferinin, lkenin teknik-ekonomik gerilii yznden imkansz olduu aklamasyla ortaya kma cretini gsterdiler, fakat sonra hemen ortalktan svmak zorunda kaldlar. XIV. Parti Konferans (Nisan 1925), ak ve gizli muhaliflerin btn bu teslimiyeti teorilerini mahkum etti, Partinin SSCB'nde sosyalizmin zaferi uruna almak dorultusundaki tavrn onaylad ve buna uygun bir karar ald. Keye skan Zinovyev ve Kamenev, bu karar lehine oy vermeyi tercih ettiler. Ama Parti, onlarn mcadeleyi sadece ertelediini, XIV. Parti Kongresinde Partiyle muharebe etmeye karar verdiklerini biliyordu. Leningrad'da taraftar topluyor ve szde Yeni Muhalefeti kuruyorlard. Aralk 1925'te XIV. Parti Kongresi ald. Parti Kongresi, gergin bir Parti ii ortamda yapld. Partinin kuruluundan beri, Leningrad gibi en byk Parti merkezlerinden birinin tm delegasyonunun, Merkez Komitesine kar kmaya koyulmas grlmemiti.

Halk Kitapl

Sayfa: 294 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Parti Kongresinde, 634,000 Parti yesini ve 445,000 aday yeyi temsilen, karar oyuna sahip 665 delege ve istiari oya sahip 641 delege hazr bulundu. Bu bir nceki Parti Kongresinden biraz azd. Burada, Parti dman unsurlarn szd niversite ve devlet dairelerindeki P hcrelerinde yaplan ksmi temizliin sonular etkili oluyordu. Merkez Komitesinin siyasi raporunu Stalin yolda sundu. Sovyetler Birlii'nin siyasi ve iktisadi gcnn bymesinin berrak bir resmini izdi. Gerek sanayi gerekse tarm, Sovyet iktisat sisteminin stnl sayesinde, olduka ksa bir srede restore edilmiti ve sava ncesi seviyeye yaklamaktayd. Bu baarlara ramen Stalin yolda, bu baarlar lkemizin hala geri bir lke, bir tarm lkesi olarak kald gereini ortadan kaldrmadndan, bunlarla yetinilmemesini talep etti. Toplam retimin te ikisini tarm salyordu, sanayi ise sadece te birini. Partinin nnde, dedi Stalin yolda, tm kapsamyla, lkemizi kapitalist lkelerden iktisaden bamsz bir sanayi lkesine dntrme sorunu duruyor. Bu yaplabilir ve yaplmaldr. Partinin merkezi grevi, lkenin sosyalist sanayiletirilmesi, sosyalizmin zaferi uruna mcadele olacakt.

lkemiz bir tarm lkesinden, ihtiya duyduu makineleri kendi abalaryla retebilecek durumda olan bir sanayi lkesine dntrmek -genel izgimizin z, temeli budur, dedi Stalin yolda.
lkenin sanayilemesi. lkenin iktisadi bamszln gvence altna alacak, savunma gcn artracak ve SSCB 'nde sosyalizmin zaferi iin gerekli nkoullar yaratacakt. Partinin genel izgisine Zinovyevciler kar ktlar. Stalin'in sosyalist sanayiletirme planna kar Zinovyev'ci Sokolnikov. o srada emperyalist canavarlar arasnda revata olan bir burjuva plann kard. Bu plana gre, SSCB esas olarak hammadde ve gda maddesi retip bunlar darya ihra eden, kendisinin retmedii ve retmemesi gereken makineleri dardan ithal eden bir tarm lkesi olarak kalmalyd. 1925'teki artlarda bu, SSCB'nin sanayii bakmdan gelimi yabanc lkeler tarafndan iktisaden kleletirilmesi iin, kapitalist lkelerin emperyalist canavarlar yararna SSCB'nin sanayiinin geriliini ebediletirmek iin bir plandan baka birey deildi. Bu plan kabul etmek, lkemizi kapitalist dnyann zavall bir tarm uzantsna evirmek, bizi kuatan kapitalist dnya karsnda lkemizi savunmaszla ve aresizlie mahkum etmek ve, sonunda, Sovyetler Birlii'nde sosyalizm davasn mezara gmmek anlamna gelecekti.

Halk Kitapl

Sayfa: 295 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Parti Kongresi, Zinovyev'cilerin iktisadi plann, Sovyetler Birliini kleletirme plan olarak mahkum etti.

Yeni Muhalefete, devlet sanayimizin gya sosyalist sanayi olmad iddias (Lenin'e ramen!), ya da orta kylnn sosyalist inada ii snfnn gya mttefiki olamayaca iddias (yine Lenin'e ramen!) gibi klarn da bir yardm dokunmad.
Parti Kongresi, Yeni Muhalefetin bu klarn anti-Leninist olarak mahkum etti. Stalin yolda, Yeni Muhalefetin Trokist-Menevik zn tehir etti. Zinovyev ve Kamenev'in, Lenin'in amanszca mcadele ettii Parti dmanlaryla ayn eski teraneyi ardklarn gsterdi. Zinovyevcilerin, sadece kt bir ekilde maskelenmi Trokistler olduklar akt. Stalin yolda, Partinin en nemli grevinin, sosyalizmin inas almasnda ii snfnn orta kyllerle salam ittifak olduunu vurgulad. Kyl sorununda o sralar Partide mevcut olan ve bu ittifak iin bir tehlike oluturan iki sapmaya iaret etti. Birinci sapma, Kulak tehlikesini olduundan az grmek ve kmsemek, ikincisi ise Kulak nnde panie, korkuya kaplmak ve orta kyllerin roln kmsemekti. Hangi sapmann daha kt olduu sorusuna Stalin yolda u yant verdi: Her ikisi de, gerek birinci gerekse ikinci sapma, 'birbirinden ktdr, ve eer bu sapmalar etrafa yaylrsa, bunlar Partiyi databilir ve yokedebilir. Ne mutlu ki, Partimiz iinde hem birinci hem de ikinci sapmay bertaraf edebilecek gler vardr. Gerekten de Parti, hem sol, hem sa sapmay paralayp bertaraf etti. ktisadi ina zerine tartmann sonularn toparlayan XIV. Parti Kongresi, muhaliflerin teslimiyet planlarn oybirliiyle reddederek u nl karar ald:

ktisadi ina alannda Parti Kongresi, lkemizin, proletarya diktatrl lkesinin 'tam sosyalist toplumun kuruluu iin gerekli hereye' sahip olduundan (Lenin) hareket etmektedir. Parti Kongresi, SSCB'nde sosyalist inann zaferi iin mcadelenin, Partimizin temel grevi olduu grndedir.
XIV. Parti Kongresi, yeni Parti Tzn kabul etti. XIV. Parti Kongresinden bu yana Partimiz kendisine, Sovyetler Birlii Komnist Partisi (Bolevik)-SBKP (B) demektedir.

Halk Kitapl

Sayfa: 296 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Parti Kongresinde yenilen Zinovyevciler, Partiye boyun emediler. XIV. Parti Kongresinin kararlarna kar bir mcadele balattlar. Parti Kongresinden hemen soma Zinovyev, ynetici grubu Zinovyev, Zalutski, Bakayev, Yevdokimov, Kuklin, Safaroy ve dier ikiyzller tarafndan Partinin Leninist Merkez Komitesine kar nefret ruhuyla eitilmi olan Gen Komnistler Birlii Leningrad l Komitesinin bir toplantsn yapt. Bu toplantda Leningrad l Komitesi, Gen Komnistler Birlii Leningrad l Komitesi, Sovyetler Birlii Leninist Gen Komnistler Birlii'nin tarihinde grlmemi bir karar ald: XIV. Parti Kongresinin kararlarna uymay reddetti. Ama Leningrad Gen Komnistler Birlii'nin Zinovyev'ci ynetici grubu, Leningrad Gen Komnistler Birlii kitlesinin dncelerini kesinlikle yanstmyordu. Bu yzden kolayca yenilgiye uratldlar, ve ksa sre sonra Leningrad komnist genlik rgt, Gen Komnistler Birlii'nde layk olduu yerini yeniden ald. XIV. Parti Kongresinin sonuna doru, Kongre delegelerinden bir grup -Molotov, Kirov, Voroilov, Kalinin, Andreyev ve dier yoldalarLeningrad'a gnderildiler. Leningrad Parti rgt yelerine, temsilciliklerini sahtekarca yntemlerle elde etmi olan Leningrad delegasyonunun Parti Kongresinde taknd tutumunun caniyane, antiBolevik karakterini kavratmak gerekiyordu. Parti Kongresi zerine raporlarn sunulduu toplantlar bir hayli frtnal geti. Leningrad Parti rgt bir olaanst konferansa arld. Leningrad Parti yelerinin ezici ktlesi (yzde 97'den fazlas) XIV. Parti Kongresinin kararlarn tamamen ve btnyle onaylad ve Parti dman Zinovyev'ci Yeni Muhalefeti mahkum etti. Zinovyev'ciler daha o zamanlardan ordusuz generallere benziyorlard. Leningrad Bolevikleri, Lenin-Stalin'in Partisinin n saflarnda kaldlar. XIV. Parti Kongresinin almalarnn sonularn toparlarken Stalin yolda yle yazyordu:

SBKP XIV. Parti Kongresinin tarihi nemi, Yeni Muhalefet'in hatalarn ta kkne kadar aa karmay bilmesi, onun inanszln ve sulu gzll tamamen hakir grp, sosyalizm uruna mcadelenin yolunu ak-seik izmesi, Partiye zafer perspektifi vermesi ve bylece proletaryay sosyalist inann zaferine sarslmaz inanla silahlandrmasnda yatar. (Stalin, Leninizmin Sorunlar, Moskova 1945, s. 168.) Halk Kitapl Sayfa: 297 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

KISA ZET
Barl ekonomik restorasyon almasna gei yllar, Bolevik Parti tarihindeki en nemli dnemlerden biri oldu. Parti, gergin bir durumda, Sava Komnizmi politikasndan Yeni Ekonomik Politika'ya ok g olan geii gerekletirmeyi bildi. Parti, yeni iktisadi temel zerinde ii-kyl ittifakn kuvvetlendirdi. Sosyalist Sovyet Cumhuriyetleri Birlii kuruldu. Yeni Ekonomik Politika yoluyla lke ekonomisinin restorasyonunda tayin edici baarlar elde edildi. Sovyetler Birlii, ulusal ekonominin gelimesinde ekonomik restorasyon dneminden baaryla kt ve yeni bir dneme, lkenin sanayiletirilmesi dnemine girdi. savatan barl sosyalist inaya gei, zellikle ilk balarda, beraberinde byk glkler getirdi. Bolevizm dmanlar, SBKP (B) saflarndaki Parti dman unsurlar, btn bu dnem boyunca Leninist Partiye kar lgnca bir mcadele verdiler. Bu Parti dman unsurlarn banda Troki duruyordu. Bu mcadelede onun yardaklar, Kamenev, Zinovyev, Buharin'di. Lenin'in lmnden sonra muhalifler, Bolevik Parti saflar iine fesat sokmaya, Partiyi blmeye, ona Sovyetler Birlii'nde sosyalizmin zaferine inanszlk bulatrmaya niyetlendiler. Aslnda Trokistler, Sovyetler Birliinde yeni burjuvazinin bir siyasi rgtn, baka bir partiyi -kapitalist restorasyonun partisini- kurmaya alyorlard. Parti, Lenin'in bayra altnda, Leninist Merkez Komitesinin, Stalin yoldan etrafnda birleti ve hem Trokistleri, hem de onlarn Leningrad'daki yeni dostlarn -Zinovyev-Kamenev'in Yeni Muhalefet'inibozguna uratt. Glenen Bolevik Parti, lkeyi tarihinde yeni bir aamaya, sosyalist sanayileme aamasna getirdi.

Halk Kitapl

Sayfa: 298 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ONUNCU BLM

LKENN SOSYALST SANAYLEMES MCADELESNDE BOLEVK PARTS (1926 - 1929)

1 - SOSYALST SANAYLEME DNEMNDEK GLKLER VE ONLARI AMA MCADELES. PART DMANI TROKSTLER VE ZNOVYEVSTLER BLOKUNUN KURULUU. BLOKUN ANTSOVYET EYLEMLER. BLOKUN YENLGYE URATILMASI. XIV. Parti Kongresinden sonra Parti, Sovyet iktidarnn lkenin sosyalist sanayilemesine ynelik genel izgisini gerekletirmek iin enerjik bir mcadele balatt. Restorasyon dneminde grev, hereyden nce tarm canlandrmak, tarmdan hammadde ve gda maddeleri elde edip sanayii restore etmek, varolan iletme ve fabrikalar iler hale getirmekti. Sovyet Hkmeti bu grevleri olduka kolaylkla baard. Ama restorasyon dneminin byk kusuru vard: Birincisi, bu dnemde iletme ve fabrikalar eskiydi ve eski, geri bir teknik donatma sahipti; ksa sre sonra ilemez duruma gelebilirlerdi. imdi grev, bunlar modern teknik temelinde donatmakt.

Halk Kitapl

Sayfa: 299 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kincisi, restorasyon dneminde sanayi ok dar bir temele dayanyordu; lke iin mutlaka gerekli olan makine yapm fabrikalarndan yoksundu. Bu fabrikalardan yzlercesi kurulmalyd, nk onlar olmadan, hibir lke gerekten sanayilemi saylamaz. imdi grev, bu fabrikalar kurmak ve modern teknik aralarla donatmakt. ncs, bu dnemde gelitirilen ve iler hale getirilen sanayi arlkl olarak hafif sanayi idi. Ama bir noktadan sonra, lkenin, ancak gelimi bir ar sanayiin karlayabilecei baka birtakm ihtiyalarn bir yana brakalm, bizzat hafif sanayiin de daha fazla gelimesi, ar sanayiin zayfl yznden engelleniyordu. imdi grev, arlk merkezini ar sanayie kaydrmakt. Btn bu yeni grevler, sosyalist sanayileme politikasyla zlecekti. arlk Rusya'snda olmayan bir dizi yeni sanayi kolunu ina etmek, makine, takm tezgahlar, otomobil, kimya ve demir-elik fabrikalar kurmak, enerji santralleri iin motor ve makine aksam retimini rgtlemek, maden ve kmr karmn artrmak gerekiyordu, nk Sovyetler Birlii'nde sosyalizmin zaferinin karlar bunlar gerektiriyordu. Yeni bir savunma sanayii yaratmak, yeni top, mermi, uak, tank ve makineli tfek fabrikalar kurmak gerekliydi, nk kapitalist kuatma koullar altnda Sovyetler Birlii'nin savunmasnn karlar bunlar gerektiriyordu. Milyonlarca kk, bireysel kyl iftliklerinin byk-apl retim yapan kollektif iftliklere dnmesini salamak iin traktr fabrikalar ve modern tarm makineleri atelyeleri kurmak, tarm bu aralarla donatmak gerekiyordu, nk krda sosyalizmin zaferinin karlar bunlar gerektiriyordu. Sanayileme politikas tm bunlar getirecekti, nk lkenin sosyalist sanayilemesinin anlam buydu. Elbette byle byk bir ina almas milyarlarca rublelik yatrmlar gerektirecekti. D borlara bel balamak szkonusu olamazd, nk kapitalist lkeler bor vermeyi reddediyordu. Dardan yardm grmeksizin, kendi kaynaklarmza dayanarak almak zorundaydk. Ama o sralar yoksul bir lkeydik. Ba glklerden biri buydu.

Halk Kitapl

Sayfa: 300 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Kapitalist lkeler ar sanayilerini, d kaynaklardan akan paralarla ina ediyorlard: smrgeleri yama ederek, yenik halklardan tazminat kopararak, baka lkelerden bor alarak, Sovyetler Birlii, ilkesel olarak, sanayileme iin kaynak bulmak zere smrgeleri ya da yenik uluslar yama etmek gibi alaka yollara bavuramazd. D borlanmaya gelince, kapitalist lkeler bor vermeyi reddettiklerinden, bu yol da SSCB'ne kapalyd. Kaynak, lke iinden bulunmak zorundayd. Ve Sovyetler Birlii'nde bu kaynak bulundu. Sovyetler Birlii'nde, herhangi bir kapitalist lkede bulunamayacak trden birikim kaynaklar ortaya karld. Sovyet devleti, Ekim Sosyalist Devriminin kapitalistlerin ve iftlik sahiplerinin elinden ald btn fabrikalar ve araziler, btn ulam aralar, bankalar, i ve d ticaret zerinde tasarruf ediyordu. Devlet fabrika ve iletmelerinin, ulam aralarnn, ticaretin ve bankalarn kazanlar, imdi artk asalak kapitalistler snfnn cebine gitmiyor, bilakis sanayiin daha da gelitirilmesi iin harcanyordu. Sovyet iktidar, halk her yl salt faiz olarak yz milyonlarca altn ruble demek zorunda brakan arlk borlarn feshetmiti. iftlik sahiplerinin toprak zerindeki mlkiyetini ortadan kaldrarak Sovyet iktidar kyll her yl iftlik sahiplerine kira olarak aa yukar 500 milyon altn ruble demekten kurtarmt. Tm bu ykten kurtulan kyllk, yeni, gl bir sanayi ina etmekte devlete yardm edebildi. Traktr ve dier tarm makineleri elde etmekte kyllerin hayati kar vard. Btn bu gelir kaynaklar, Sovyet devletinin tasarrufunda bulunuyordu. Bu kaynaklardan ar sanayiin kurulmas iin yz milyonlarca ve milyarlarca ruble elde edilebilirdi. Gerekli olan, iktisadi bir yaklam, mali fonlarn tam bir tutumluluk iinde harcanmas, retimin rasyonalizasyonu, retim maliyetinin kslmas, retken olmayan harcamalara son verilmesi vb. idi. Sovyet iktidarnn tuttuu yol da bu oldu. Tasarruf rejimi sayesinde, yeni inaatlar iin her geen yl gittike daha byk kaynaklar biriktirildi. Dinyeper Hidroelektrik Santral, Trkistan-Sibirya Demiryolu, Stalingrad Traktr Fabrikas, takm tezgh fabrikalar, AMO (ZIS) Otomobil Fabrikas gibi dev tesislerin inaatna balamak mmkn oldu. 1926/27'de sanayie bir milyar ruble civarnda yatrlmken, yl sonra be milyar ruble civarnda yatrmak mmkn oldu.

Halk Kitapl

Sayfa: 301 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


Sanayileme hzla ilerliyordu.

J. V. STALN

Sovyetler Birlii'nin sosyalist iktisadnn glenmesinde kapitalist lkeler, kapitalist sistemin varl iin bir tehdit gryorlard. Bu yzden emperyalist hkmetler, Sovyetler Birlii zerinde yeni bir bask yapmak, lkede kafa karkl yaratmak, Sovyetler Birlii'nin sanayilemesini boa karmak ya da en azndan engellemek iin her trl tedbire bavurdular. Mays 1927de, hkmet etmekte olan ngiliz Muhafazakarlar (Diehards, kei inatllar) ngilteredeki Sovyet ticari kuruluu Arcos'a kar provokasyon niteliinden bir baskn dzenlediler. 26 Mays 1927'de ngiliz Muhafazakar Hkmeti, SSCB ile diplomatik ve ticari ilikilerini kestiini ilan etti. 7 Haziran 1927'de Varova'da Sovyetler Birlii Elisi Voykoy yolda, Polonya uyruuna gemi bir Rus Beyaz Muhafz tarafndan katledildi. Ayn sralarda, Sovyetler Birlii topraklar zerinde ngiliz casuslar ve ykc ajanlar Leningrad'daki bir parti kulbne bomba attlar, bazlar ar olmak zere 30 kadar insan yaraland. 1927 yaznda Berlin, Pekin, anghay ve Tientsin'deki Sovyet Bykeliliklerine ve ticaret temsilciliklerine neredeyse ezamanl saldrlar oldu. Btn bunlar, Sovyet Hkmetinin karsna ek glkler kard. Ama Sovyetler Birlii baskya boyun emedi ve emperyalistlerle onlarn ajanlarnn provokasyonlarn kolayca geri pskrtt. Trokistlerin ve dier muhaliflerin ykc faaliyetlerinin Partinin ve Sovyet devletinin karsna kard glkler de daha az deildi. Stalin yolda o sralar, Sovyet iktidarna kar Chamberlain'den Troki'ye kadar uzanan bir tr birleik cephe kurulmaktadr demekle haklyd. XIV. Parti Kongresinin kararlarna ve muhalefetin sadakat beyanna ramen, muhalifler silahlar brakm deillerdi. Tam tersine, Partiyi kundaklama ve blme abalarn younlatrdlar. 1926 yaznda, Trokistler ve Zinovyevciler bir Parti dman blokta birleip, btn yenik muhalefet gruplarnn kalntlarn bu blok etrafnda topladlar ve Parti Tzn ve hizip kurmay yasaklayan Parti kongrelerinin kararlarn kabaca ihlal ederek gizli anti-Leninist partilerinin temelini kurdular. Parti Merkez Komitesi, kt nl Menevik Austos Bloku'nun bir kopyas olan bu Parti dman blok datlmadka bu iin

Halk Kitapl

Sayfa: 302 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

onun yandalar asndan kt bir sona varabilecei uyarsnda bulundu. Ama blok yandalar tertiplerinden vazgemediler. O yln sonbaharnda, XV. Parti Konferans arifesinde, Moskova, Leningrad ve dier kentlerdeki fabrika Parti toplantlarnda bir k yapp, Partiye yeni bir tartma dayatmaya kalktlar. Parti yelerine, harcalem Trokist-Menevik anti-Leninist platformun bir kopyas olan platformlarn sundular. Parti yeleri, muhaliflere sert bir karlk verdiler, hatta baz yerlerde toplantlardan attlar. Merkez Komitesi, blok yandalarn, Partinin onlarn ykc faaliyetlerinin artk daha fazla ho gremeyecei konusunda yeniden uyard. Muhalifler, Merkez Komitesine, altnda Troki, Zinovyev, Kamenev ve Sokolnikov'un imzalar bulunan, iinde kendi hizipi faaliyetini mahkum ettii ve bundan byle Partiye sadk kalacana sz verdii bir aklama sundu. Buna ramen blok gerekte varln srdrd, ve yandalar illegal Parti dman faaliyetlerini durdurmadlar. Anti-Leninist partilerini derip atmaya devam ettiler, illegal bir matbaa kurdular, yandalarndan ye aidat toplamaya baladlar ve platformlarn yaygnlatrdlar. Trokistlerin ve Zinovyevcilerin bu davran karsnda XV. Parti Konferans (Kasm 1926) ve Komnist Enternasyonal Yrtme Komitesi Geniletilmi Plenumu (Aralk 1926), Trokistler ve Zinovyevciler bloku sorununu tartt ve aldklar kararlarda blok yandalarn, platformlarnda dorudan Menevik pozisyonlara dm blcler olarak damgaladlar. Ama bu da blok yandalarnn akllarn balarna getirmedi. 1927'de, tam ngiliz Muhafazakrlarnn Sovyetler Birlii ile diplomatik ve ticari ilikileri kestikleri srada, Partiye kar saldrlarn yeniden iddetlendirdiler. 83'ler Platformu ad altnda yeni bir anti-Leninist platform kotardlar, bu platformu Parti yeleri arasnda yaydlar ve Merkez Komitesinden yeni bir genel Parti tartmas talep ettiler. Bu platform, btn muhalif platformlar iinde en yalanc ve en ikiyzl olanyd. Lafta, yani platformlarnda, Trokistler ve Zinovyevciler Parti kararlarna riayet edilmesine kar hibir itiraz getirmiyorlar ve Partiye sadakatten yana olduklarn aklyorlard, gerekte ise Parti kararlarn en kaba ekilde ihlal ediyor ve Parti ve onun Merkez Komitesi karsnda her trl sadakatle alay ediyorlard.

Halk Kitapl

Sayfa: 303 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Lafta, yani platformlarnda, Partinin birliine kar hibir itiraz getirmiyorlar ve blnmeye kar kyorlard, gerekte ise Partinin birliini en kaba ekilde ihlal ediyor, blnmeye doru rota tutuyor ve daha imdiden, anti-Sovyet, kar-devrimci bir parti haline gelmek iin btn zelliklere sahip olan kendi ayr, illegal-anti-Leninist partilerini kurmu bulunuyorlard. Lafta, yani platformlarnda, sanayileme politikasndan yana olduklarn aklyor ve hatta Merkez Komitesini, sanayilemeyi yeterince hzl yrtmemekle suluyorlard, gerekte ise Partinin Sovyetler Birlii'nde sosyalizmin zaferine ilikin kararna kara alyor, sosyalist sanayileme politikasyla alay ediyor, bir dizi iletmenin kapitlasyonlar eklinde yabanclara verilmesini talep ediyor ve btn umutlarn, SSCB'ndeki bu yabanc kapitalist imtiyazlara balyorlard. Lafta, yani platformlarnda, kyl iletmelerinin kollektifletirilmesi hareketinden yana olduklarn aklyor ve hatta Merkez Komitesini, kollektifletirmeyi yeterince hzl bir tempoda yrtmemekle suluyorlard, gerekte ise kylleri sosyalist ina almasna ekme politikasyla alay ediyor, ii snf ile kyllk arasnda zm imkansz atmalarin kanlmazl dncesini vaaz ediyor, umutlarn krdaki kltrl kiraclara, yani Kulaklara balyorlard. Bu, muhalefetin btn yalanc platformlar arasnda en yalancsyd. Partiyi aldatna hedefini gdyordu. Merkez Komitesi derhal bir genel tartma amay reddetti ve muhaliflere, bir genel tartmann ancak Parti Tz uyarnca, yani Parti Kongresinde iki ay nce alabileceini bildirdi. Ekim 1927'de, yani XV. Parti Kongresinden iki ay nce, Parti Merkez Komitesi genel Parti tartmasn at. Tartma toplantlar balad. Tartmann sonular Trokistler ve Zinovyevciler bloku iin acnacaktan da te oldu: 724,000 Parti yesi, Merkez Komitesinin politikas lehinde; 4,000 ya da yzde 1'den daha az Parti yesi de Trokistler ve Zinovyevciler bloku lehinde oy kulland. Parti dman blok hezimete uratld. Bylece Parti, ezici ounluu itibariyle, blokun platformunu oybirliiyle reddetti. Yargsna, blok yandalarnn bizzat bavurduu Partinin aka ifade edilen iradesi buydu. Ama bu ders de blok yandalarnn akln bana getirmedi. Partinin iradesine boyun eecekleri yerde, Partinin iradesini boa karmaya karar verdiler. Daha tartma sona ermeden, kendilerini

Halk Kitapl

Sayfa: 304 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

yzkzartc bir yenilginin beklediini grerek Partiye ve Sovyet Hkmetine kar daha keskin mcadele biimlerine bavurmaya karar verdiler. Moskova ve Leningradda ak bir protesto gsterisi yapmay kararlatrdlar. Gsteri gn olarak setikleri 7 Kasm, her yl Sovyetler Birlii emekilerinin btn lkede devrimci halk yryleri yapt Ekim Devriminin yldnmyd. Yani Trokistler ve Zinovyevciler, paralel bir gsteri yapmaya hazrlanyorlard. Ama beklenecei gibi, blok yandalar sokaa bir avu uzantlar dnda kimseyi karmadlar. Bu uzantlar ve onlarn elebalar genel gsteriler karsnda ezildiler, sokaklardan sprlp atldlar. imdi artk Trokistlerin ve Zinovyevcilerin anti-Sovyet bataa batm olduklarna hi phe kalmamt. Genel Parti tartmas srasnda Merkez Komitesine kar Partiye bavurmulard; imdi ise, dzenledikleri clz gsteriyle, Partiye ve Sovyet devletine kar dman snflara bavurma yolunu tutmulard. Bolevik Partiyi kundaklamay kendilerine hedef edindiklerine gre, ii ister istemez Sovyet devletini kundaklamaya kadar vardrmak zorundaydlar, nk Sovyetler Birlii'nde Bolevik Parti ile devlet birbirinden ayrlmaz. Bylece Trokistler ve Zinovyevciler blokunun elebalar, kendilerini Parti dna karm olurlar, nk anti-Sovyet bataa saplanan kiilere Bolevik Parti saflarnda daha fazla tahamml etmek imkanszd. 14 Kasm 1927'de, Merkez Komitesi ve Merkez Kontrol Komisyonu'nun birleik oturumu, Troki ile Zinovyev'i Partiden ihra etti.

2 - SOSYALST SANAYLEMENN BAARILARI. TARIMIN GER KALMASI. XV. PART KONGRES. TARIMDA KOLLEKTFLETRME POLTKASI. TROKSTLER VE ZNOVYEVCLER BLOKUNUN EZLMES. SYAS KYZLLK. Daha 1927 yl sonuna doru, sosyalist sanayileme politikasnn tayin edici baarlar grlmeye balyordu. Yeni Ekonomik Politika koullar altnda sanayileme, ksa srede nemli bir kalknma hareketine sebebiyet vermiti. Sanayi ve bir btn olarak tarm (kereste sanayii ve balklk dahil) gayrisafi toplam retim itibariyle sava ncesi seviyeye sadece erimekle kalmam, hatta amt. Sanayiin ulusal ekonomi iindeki pay yzde 42'ye ykselmi ve sava ncesi seviyeye ulamt. Sosyalist sanayi sektr, zel sektr aleyhine hzla geliti ve

Halk Kitapl

Sayfa: 305 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

1924/25'te yzde 81'den, 1926/27'de yzde 86'ya ykseldi; zel sektrn pay ise ayn dnem iinde yzde 19'dan yzde 14' e dt. Bu, Sovyetler Birlii'nde sanayilemenin gayet belirgin sosyalist bir karakter tad; Sovyetler Birlii sanayiinin, sosyalist retim sisteminin zaferine doru ilerledii; sanayi alannda Kim-kimi? sorusunun imdiden sosyalizm lehine cevapland anlamna geliyordu. Ticaret alanndan zel tccarlarn karlmas da ayn hzla geliti. zel tccarn perakende ticaretteki pay 1924/25'te yzde 42'den, 1926/27'de yzde 32'ye dt; toptanc ticaretin ise szn bile etmiyoruz, ki orada zel tccarn pay ayn dnem iinde yzde 9'dan yzde 5'e gerilemiti. Byk lekli sosyalist sanayiin gelimesi daha da hzl bir tempoda oldu; restorasyon dneminden sonraki ilk yl olan 1927'de, nceki yla oranla retim art yzde 18'e vard. Bu, en ileri kapitalist lkelerin byk lekli sanayiinin bile eriemedii, rekor bir artt. Ama tarm, zellikle de tahl retimi, farkl bir tablo sunuyordu. Geri bir btn olarak tarm, sava ncesi seviyeyi amt ama en nemli dalnn -hububat tarmnn- toplam retimi sava ncesi seviyenin ancak yzde 91'iydi; mahsuln pazarlanabilir ksm, yani kentlerin ihtiyacn karlamak zere sata sunulan miktar ise sava ncesi dzeyin yzde 37'sine bile varmyordu. stelik btn belirtiler, pazarlanabilir tahl miktarnn daha da dmesi tehlikesine iaret ediyordu. Bu, 1918'de balayan, krda pazar iin retim yapan byk iftliklerin kk iftliklere, kk iftliklerin de cce iftliklere ufalanmas srecinin hala, devam ettii; bu kk ve cce kyl iftliklerinin, pazar iin ok az miktarda tahl salayan yar-doal ekonomiye dnt; 1927 dnemindeki tahl tarmnn, sava ncesi tahl tarmnn biraz altnda tahl retmesine ramen, yine de kentlere sava ncesi tahl tarmnn satabildii tahl miktarnn te birinden biraz fazla tahl satabildii anlamna geliyordu. Hi kuku yok ki, tahl tarmnn bu durumu devam ederse, Sovyetler Birlii ordusu ve kentleri kronik bir alk durumuyla karlaacakt. Tahl tarmndaki bu krizi, ister istemez, hayvanclktaki bir kriz izleyecekti. Bu durumdan kurtulmann tek yolu, traktr ve tarm makinalaryla alacak ve pazarlanabilir tahl fazlasnda birka misli bir arta yol aacak olan tarmda byk lekli retime gemekti. lkenin

Halk Kitapl

Sayfa: 306 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

nnde iki yol vard: ya kapitalist byk lekli retime gemek, ki bu, kyl kitlelerinin mahvolmas, ii snf ile kyllk arasndaki ittifakn kmesi, Kulaklarn glendirilmesi ve sosyalizmin krda yenilmesi anlamna gelecekti; ya da kk kyl iftliklerini byk sosyalist iftliklerde, kollektif iftliklerde birletirme yolunu tutmak, ki bu, tahl retiminin hzla ilerlemesi ve pazarlanabilir tahl fazlasnn hzla artmas iin traktrlerin ve dier modern makinelerin kullanlmasn mmkn klacakt. Bolevik Partinin ve Sovyet devletinin ancak ikinci yolu, yani tarm kollektif iftilik yoluyla gelitirme yolunu tutabilecek olduu anlalrdr. Bu konuda, Lenin'in kk kyl tarmndan byk lekli, kooperatiflemi, kollektif tarma gemenin gerekliliini belirten u uyarlar, Partiye yol gsteriyordu: a) Kk iftliklerle yoksulluktan kurtulu yoktur. (Lenin, Seme Eserler, cilt 8, s. 204.) b) zgr topraklar zerinde zgr yurttalar olarak olsa da eskisi gibi kk iftliklerde bzp kalrsak, yine de kanlmaz ykmla karlaacaz. (Lenin, Tm Eserler, cilt XX, s. 417, Rusa.) c) Kyl tarm eer daha geliebilirse, onun salam bir temelde [bir st gelime aamasna -N.] gemesini de salamamz gerekir, [bir st gelime aamasna-N] gei ama en krsz ve en geri, kk dank kyl iftliklerinin, tedrici bir birleme sreci ile byk lekli kollektif iftlikler halinde rgtlenmesinden ibarettir. (Lenin, Tm Eserler, cilt XXVI, s. 371.) d) Ancak kyllere topra toplumsal, kollektif, ortaklaa, artel biiminde ilemenin stn yanlarn pratikte gstermeyi baarrsak, ancak kyllere kooperatif ya da artel tarm yoluyla yardm etmeyi baarrsak, ancak o zaman devlet iktidarn elinde bulunduran ii snf, kyllere, hakl olduunu gerekten tantlayabilir ve milyonlarca kyly salam bir ekilde ve gerekten kendi yanna ekebilir. (Lenin, Seme Eserler, cilt 8, s. 207.) XV. Parti Kongresinden nce durum buydu. XV. Parti Kongresi, 2 Aralk 1927de ald. Parti Kongresinde

Halk Kitapl

Sayfa: 307 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

887,233 Parti yesini ve 348,957 aday yeyi temsilen, karar oyuna sahip 898 delege ve istiari oya sahip 771 delege hazr bulundu. Hesap verme raporunda sanayilemenin baarlarna ve sosyalist sanayiin hzla bymesine deinen Stalin yolda, Partinin nne u grevi koydu:

Halk ekonomisinin btn kollarnda, hem kentte hem kyde sosyalist kumanda tepelerimizi geniletmek ve salamlatrmak ve ulusal ekonomideki kapitalist unsurlar tasfiye etmeye ynelik bir rota izlemek.
Tarm ile sanayii karlatrlp, -modern teknik aralarn kullanlmasn engelleyen tarmn danklndan ileri gelen- tarmn geriliine, zellikle de tahl tarmnn geriliine iaret eden Stalin yolda, tarmn bu kt durumunun tm halk ekonomisi iin tehdit edici bir durum yarattn vurgulad.

k yolu nerededir diye sordu Stalin yolda. k yolu, diye yantlad Stalin yolda. kk, dank kyl iftliklerinin, topran ortaklaa ilenmesi esasna dayanan geni birleik iftliklere gemesinde; modern, daha ileri bir teknik temelinde topran kollektif ilenmesine geite yatmaktadr. k yolu, kk ve cce kyl iftliklerini tedricen ama yolundan amakszn, zorla deil, rnek gstererek ve ikna yoluyla, topra toplumsal, ortaklaa, kollektif bir ekilde; tarm makineleri ve traktrler ile youn tarm bilimsel yntemleri kullanlarak ileyen byk lekli iftlikler halinde birletirmektir. Baka bir k yolu yoktur.
XV. Parti Kongresi, tarmda kollektifletirmeyi ok ynl gelitirme zerine bir karar ald. Kongre, kollektif iftlikler ve Sovyet iftlikleri ann yaygnlatrlmas ve salamlatrlmas iin bir plan benimsedi ve tarmda kollektifletirme mcadelesinde kullanlacak yntemlere ilikin ak talimatlar tespit etti. Kongre ayn zamanda u direktifi verdi:

Kulaklara kar taarruzu daha da gelitirmek ve krda kapitalizmin gelimesini kstlayacak, kyl tarmn sosyalizm ynne dorultacak bir dizi yeni tedbirler almak. (SBKP [B]'nin Kararlar, Blm II, s. 260, Rusa.).
Son olarak Kongre, halk ekonomisinde plan ilkesini salamlatrmaktan yola karak ve sosyalizmin tm iktisadi cephe

Halk Kitapl

Sayfa: 308 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

boyunca kapitalist unsurlara kar sistematik taarruzunu rgtlemek amacyla, halk ekonomisinin Birinci Be Yllk Plan'n hazrlama yolunda ilgili organlara talimat verdi. Kongre, sosyalist ina sorunlarnn ele alnmasndan sonra, Trokistler ve Zinovyevciler blokunun tasfiyesi sorununu tartmaya geti. Kongre, muhalefetin Leninizmden ideolojik olarak koptuunu, Menevik bir gruba yozlatn, uluslararas ve yerli burjuvaziye teslimiyet yolunu tuttuunu, objektif olarak proletarya diktatrl rejimine kar kar-devrimin bir aletine dntn saptad. (Ayn yerde, s. 232.) Kongre, Parti ile muhalefet arasndaki gr ayrlklarnn programatik gr ayrlklarna dntn, Trokist muhalefetin antiSovyet mcadele yolunu tuttuunu saptad. Bu nedenle XV. Parti Kongresi, Trokist muhalefete mensup olmann ve onun grlerini propaganda etmenin Bolevik Parti saflarnda kalmayla badamaz olduunu aklad. Kongre, Merkez Komitesi ve Merkez Kontrol Komisyonu'nun birleik oturumunun Troki ve Zinovyev'i Partiden ihra kararn onaylad ve Trokistler ve Zinovyevciler blokunun Radek, Preobrajenski, Rakovski, Pyatakov, Serebryakov, . Smirnov, Kamenev, Sarkis, Safarov, Lifschitz, Mdivani, Smilga gibi btn aktif yelerini ve tm Demokratik Merkeziyetilik grubunu (Sapronov, V. Smirnov, Boguslavski, Drobnis ve dierlerini) Partiden ihra etmeye karar verdi. deolojik olarak hezimete uratlan ve rgtsel olarak ezilen Trokistler ve Zinovyevciler blokunun yandalar, halk iindeki nfuzlarnn son krntlarn da yitirdiler. Partiden ihra edilen anti-Leninistler, XV. Parti Kongresinden bir sre sonra, Trokizmden koptuklarna ilikin ve tekrar Partiye alnmalarn isteyen aklamalar yapmaya baladlar. Elbette Parti o sralar henz, Troki, Rakovski, Radek, Krestinski, Sokolnikov ve dierlerinin, uzun zamandan beri halk dmanlar yabanc casusluk servisleri tarafndan angaje edilmi casuslar olduunu; Kamenev, Zinovyev, Pyatakov ve dierlerinin, Sovyetler Birlii'nin kapitalist lkelerdeki dmanlaryla Sovyet halkna kar ibirlii yapmak zere balar kurduklarn bilemezdi. Ama Parti, en kritik anlarda Lenin'e ve Lenin'in Partisine tekrar tekrar kar km olan bu insanlardan her trl alakln beklenebilecei konusunda yeterince deneyim sahibi olmutu. Bu yzden Parti, ihra edilenlerin dilekelerine kar pheci davrand.

Halk Kitapl

Sayfa: 309 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Dileke sahiplerinin itenliklerini bir ilk snavdan geirmek amacyla, Partiye yeniden alnma artlar olarak u talepleri ileri srd: a) Trokizmi anti-Bolevik ve anti-Sovyet bir ideoloji olarak aka mahkm etmek; b) Parti politikasn tek doru politika olarak tanmak; c) Partinin ve onun organlarnn kararlarna kaytsz-artsz boyun emek; d) Partinin belirli bir sre zarfnda dileke sahiplerini inceleyip, bu srenin bitiminde, incelemenin sonularna gre, ihra edilenlerden her birini tekrar Partiye alma sorununu ayr ayr ele alaca bir snavdan geirilmeyi taahht etmek. Parti, ihra edilenlerin bu noktalar alenen kabul etmesinin her halkrda Partinin yararna olacan dnd, nk bu, TrokistZinovyevist saflarn birliini datacak, onlarn maneviyatn kracak, Parti politikasnn doruluunu ve Partinin gcn bir kez daha gsterecek ve Partiye, dileke sahipleri samimi iseler, eski Parti iilerini yeniden saflarna kazanma imkan; eer samimi deillerse, onlar halkn gznde artk yanl yola sapm kimseler olarak deil, ilkesiz mevki dknleri, ii snfn aldatanlar ve iflah olmaz ikiyzller olarak tehir etme imkan verecekti. hra edilenlerin ou, Parti tarafndan ileri srlen Partiye [geri] alnma artlarn kabul ettiler ve bunu basnda akladlar. Onlara merhametli davranmak isteyen ve tekrar Partinin ve ii snfnn neferleri olma imknndan yoksun klmak istemeyen Parti, onlar tekrar saflarna ald. Ancak zamanla, Trokistler ve Zinovyevciler blokunun ba eken yldzlarnn aklamalarnn, birka istisna dnda, batan sona sahte ve ikiyzl aklamalar olduu anlald. Bu beyefendilerin, daha dilekelerini vermeden nce, kendi grlerini halkn nnde savunmaya hazr bir siyasi akm olmaktan kp, Parti ve ii snf saflarnda kalabildikleri ve ii snfna ve onun Partisine sinsice zarar verme frsatna sahip olduklar srece, kamuoyu nnde kendi grlerinin son kalntlarn da ayaklar altna almaya, Partinin kendilerine yabanc olan grlerini vmeye ve bukalemun gibi her renge girmeye hazr ilkesiz bir mevki dknleri etesi olduu anlald. Trokist-Zinovyevist politikaclarn birer siyasi dzenbaz, siyasi

Halk Kitapl

Sayfa: 310 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


sahtekar olduu anlald.

J. V. STALN

Siyasi sahtekarlar, genellikle yalan-dolanla ie balar ve karanlk faaliyetlerini, halk. ii snfn ve ii snfnn partisini aldatarak srdrrler. Ama siyasi sahtekarlar sadece birer hilekr olarak grlemez. Siyasi sahtekarlar, halkn gvenini oktan kaybetmi, olduklar iin, aldatmayla, bukalemun gibi renk deitirmeyle, hileyle, her vastayla bir kez daha halkn gvenini elde etmeye alarak, siyasi mevkilerini yeniden kazanmak peinde koan ahlaksz bir mevki dknleri etesidir. Siyasi sahtekarlar, her yerde, hatta caniler, toplumun tortusu, halkn can dmanlar arasnda bile destek aramaya hazr olan ahlaksz bir mevki dknleri etesidir; yeter ki, uygun bir zamanda yeniden siyaset sahnesinde grnebilsinler ve onlarn yneticileri olarak halkn tepesine kabilsinler. Trokist-Zinovyevist politikaclarn ite tam da bylesi siyasi sahtekarlar olduu anlald. 3 - KULAKLARA KARI TAARRUZ. PART ALEYHTARI BUHARN-RYKOV GRUBU. BRNC BE YILLIK PLANIN KABUL. SOSYALST YARIMA. KOLLEKTF TARIMA YNELK KTLE HAREKETNN BALAMASI. Trokist-Zinovyevist blokunu Parti politikasna, sosyalizmin inasna ve kollektifletirmeye kar ajitasyonu, yine ayn ekilde Buharincilerin, kollektif iftliklerin hibir ie yaramayaca, kendiliklerinden sosyalizme geecekleri iin Kulaklara dokunmamak gerektii; burjuvazinin zenginlemesinin sosyalizm iin bir tehlike tekil etmedii ajitasyonu -tm bu ajitasyon, lkedeki kapitalist unsurlar, zellikle Kulaklar arasnda byk bir yank buldu. Kulaklar, basnda kan demelerden, artk yalnz olmadklarn, Troki, Zinovyev, Kamenev, Buharin, Rykov ve dierlerinin kendilerini savunduunu ve himaye ettiini biliyorlard. Elbette bu, Kulaklarn Sovyet Hkmetinin politikasna kar direnme azmini kuvvetlendirecekti. Ve gerekten de, Kulaklarn direnii her geen gn iddetlendi. Byk miktarda biriktirdikleri tahl fazlalarn Sovyet devletine satmay kitleler halinde reddettiler. Kollektif iftileri ve devletin tahl silolarn kundaklamaya baladlar. Parti pek iyi biliyordu ki: Kulaklarn direnii krlmad srece, Kulaklar kyllerin gz nnde ak mcadeleyle bozguna uratlmad srece ii snf ve Kzl Ordu gda sknts ekecek ve

Halk Kitapl

Sayfa: 311 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kyller arasndaki kollektifletirme hareketi bir kitle hareketi karakterine brnemeyecekti. XV. Parti Kongresinin direktifleri uyarnca Parti, Kulaklara kar kesin taarruza geti. Bu taarruz iinde Parti, salam bir ekilde yoksul kylle dayan, orta kyl ile ittifak kuvvetlendir ve Kulaklara kar kararl bir mcadele balat iarn gerekletirdi. Kulaklarn tahl fazlalarn devlete sabit fiyattan satmay reddetmelerine yant olarak Parti ve Hkmet, Kulaklara kar bir dizi olaanst tedbir uygulad, Ceza Kanunnamesinin 107. Maddesini uygulamaya koydu -buna gre, Kulaklarn ve vurguncularn tahl fazlasna, bunlar sabit fiyattan devlete satmay reddettikleri takdirde mahkeme yoluyla el koyulabiliyordu-, ve yoksul kyllere bir dizi ayrcalklar tand; bu ayrcalklar sayesinde Kulaklarn el konulan tahlnn yzde 25'i yoksul kyllere devredildi. Olaanst tedbirler etkisini gsterdi: Yoksul ve orta kyller Kulaklara kar kararl mcadeleye katldlar, Kulaklar tecrit edildi, Kulaklarn ve vurguncularn direnii krld. 1928 yl sonlarnda Sovyet devleti, artk yeterli tahl stoklarna sahipti, ve kollektif iftlik hareketi daha emin admlarla ilerlemeye balad. Ayn yl, Donetz Havzasndaki ahti reyononda, burjuva uzmanlardan oluan byk bir sabotaj rgt ortaya karld. ahti sabotrleri, madenin eski sahipleri olan Rus ve yabanc kapitalistlerle ve ayn zamanda yabanc bir askeri casusluk rgtyle sk iliki iinde bulunuyorlard. Amalar, sosyalist sanayiin gelimesini engellemek ve Sovyetler Birlii'nde kapitalizmin restorasyonunu kolaylatrmakt. Sabotrler, kmr retimini drmek iin madenleri kasten kt ynetmiler, makineleri ve havalandrma cihazlarn bozmular, ocaklarda, fabrikalarda ve enerji santrallerinde kmelere, patlamalara ve yangnlara yolamlard. ilerin maddi durumunun iyiletirilmesini kasten ksteklemiler ve i emniyetine ilikin Sovyet yasalarn ihlal etmilerdi. Sabotrlerden hesap soruldu. Mahkeme kendilerine hakettikleri cezay verdi. Parti Merkez Komitesi, btn Parti rgtlerini, ahti Davasndan gerekli sonular karmaya ard. Stalin yolda, Bolevik idarecilerin gelecekte eski burjuva uzmanlar evresindeki sabotrler tarafndan aldatlmamalar iin, retim tekniinde kendilerinin uzmanlamas gerektiine, ii snf saflarndan gelen yeni teknik kadrolar yetitirilmesinin hzlandrlmas gerektiine iaret etti. Merkez Komitesinin karar uyarnca, yksek teknik okullarda

Halk Kitapl

Sayfa: 312 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

gen uzmanlarn yetitirilmesi iyiletirildi. Binlerce Parti yesi, Komsomol yesi ve ii snf davasna sadk Partisizler tahsil yapmaya seferber edildi. Partinin Kulaklara kar taarruza gemesinden nce, Parti Trokistler ve Zinovyevciler blokunun tasfiyesiyle urat srada, Buharin-Rykov grubu pek ortalkta grnmyor, Parti dman glerin yedek kuvveti olarak bekliyor, Trokistleri aktan aa desteklemeye karar vermiyor, hatta bazen Partiyle birlikte Trokistlere kar kyordu. Fakat Parti Kulaklara kar taarruza geip onlara kar olaanst tedbirler uygulamaya koyunca, Buharin-Rykov grubu yzndeki maskeyi atp Parti politikasna aka kar kt. Buharin-Rykov grubunun Kulak ruhu ahlanp, bu grubun yandalar Kulaklar artk aktan aa savunmaya koyuldular. Olaanst tedbirlerin kaldrlmasn talep edip, safdilleri aksi takdirde tarmn gerilemeye balayaca ile korkuttular, hatta bu srecin balam olduunu iddia ettiler. Tarmsal rgtlenmenin daha st biimleri olan kollektif iftliklerin ve Sovyet iftliklerinin gelimesini deil, Kulak tarmnn gerilemesini gren Buharin-Rykov grubu, Kulak tarmnn gerilemesini tarmn gerilemesi olarak gsterdi. Kendilerine teorik bir dayanak salamak iin, gln snf mcadelesinin snmesi teorisini uydurdular ve bu teoriye dayanarak, sosyalizmin kapitalist unsurlara kar elde ettii her zaferle snf mcadelesinin gittike yatacan, snf mcadelesinin yaknda tamamen sneceini ve snf dmannn btn mevzilerini direnisiz terk edeceini, bu nedenle Kulaklara kar bir taarruza girimeye gerek olmadn iddia ettiler. Bylece kendilerinin, Kulaklarn sosyalizme barl geii hurda burjuva teorisini tazelediler ve Leninizmin, snf dmannn direniinin, snf dmannn ayaklar altndaki toprak kaydka, sosyalizm daha fazla baarlar kazandka gittike daha keskin biimlere brnecei ve snf mcadelesinin, ancak snf dmannn yokedilmesinden sonra snebilecei yolundaki nl tezini inediler. Buharin-Rykov grubunun, Trokistler ve Zinovyevciler blokundan sadece biim itibariyle farkl sa oportnist bir grup olduunu anlamak zor deildi. Trokistler ve Zinovyevciler, teslimiyeti niteliklerini, srekli devrime ilikin sol devrimci arlatanca lafazanlkla maskelemek iin belli olanaklara sahipti, oysa Partinin Kulaklara kar taarruza gemesi bantsnda Partiye kar tavr alan Buharin-Rykov grubu, teslimiyeti ehresinin rtme imkanna sahip deildi, ve lkemizdeki gerici gleri, zellikle Kulaklar aktan aa, baka bir kla veya maskeye brnmeksizin savunmak zorunda kald.

Halk Kitapl

Sayfa: 313 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Parti, Buharin-Rykov grubunun Partiye kar ortak mcadele etmek zere er ge Trokistler ve Zinovyevciler blokunun kalmalaryla elele vereceini anlad. Buharin-Rykov grubu, politik klarnn yansra, yanda toplamak iin rgtsel almada yrtt. Buharin vastasyla, Slepkov, Maretski, Eichenwald, Goldenberg gibi burjuva genlerini; Tomski vastasyla, Melnianski, Dogadov ve dierleri gibi sendikalarn brokratlam zirvelerini; Rykov vastasyla, A. Simirnov, Eismont, V. Schmidt ve dierleri gibi Sovyet aygtndaki demoralize olmu yksek fonksiyonerleri biraraya getirdiler. Grup, siyasi bakmdan demoralize olmu ve teslimiyeti duygularn gizlemeyen kimselere ok ekici geldi. Bu sralarda Buharin-Rykov grubu, Moskova Parti rgtnn o zamanki yneticilerinden (Uglanov, Kotov, Uhanov, Ryutin, Yagoda, Polonski ve dierleri) destek buldu. Saclarn bir kesimi kendilerini gizlemeye devam ettiler, Parti izgisine aktan kar kmadlar. Moskova Parti basnnn stunlarnda ve Parti toplantlarnda, Kulaklara tavizler verilmesi gerektii, Kulaklardan alnan ar vergilerin amaca uygun olmad, sanayilemenin halkn belini bkt ve ar sanayinin inasnn zamansz olduu vaaz edildi. Uglanov, Dinyeper Hidroelekrik santralinin inasna kar kt ve mali kaynaklarn ar sanayiden hafif sanayie yneltilmesini istedi. Uglanov ve dier sa teslimiyetiler, Moskova'nn bir pamuklu ehri olduunu ve yle kalacan, Moskova'da makine tesisleri kurmann bir gerei olmadn iddia ettiler. Moskova Parti rgt, Uglanov ve yandalarnn maskesini indirdi, onlara son bir uyarda bulundu ve Parti Merkez Komitesi etrafnda daha da sk birleti. Stalin yolda, SBKP (8) Moskova Komitesinin 1928 plenumunda, iki cepheli mcadele zorunluluunu ve atein sa sapma zerine younlatrlmas gerektiini belirtti. Saclarn, Kulaklarn Parti iindeki ajanlar olduunu syledi.

Partimizde sa sapmann bir zaferi, kapitalizmin glerini zincirlerinden boandracak, proletaryann devrimci mevzilerini zayflatacak ve lkemizde kapitalizmin restorasyonu ansn artracaktr, dedi Stalin yolda. (Leninizmin Sorunlar, s. 223.)
1929 yl balarnda, sa teslimiyetiler grubunun temsilcisi olarak Buharin'in, Kamenev araclyla Trokistlerle iliki kurduu ve onlarla Partiye kar ortak mcadele iin anlamak zere grmeler yapt anlald. Merkez Komitesi, sa teslimiyetilerin bu caniyane faaliyetini tehir etti ve meselenin Buharin, Rykov, Tomski ve dierleri

Halk Kitapl

Sayfa: 314 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

asndan kt bir son alabilecei uyarsn yapt. Ama sa teslimiyetiler dolap evirmekten vazgemediler. Merkez Komitesi toplantsna, bir deklarasyon biiminde, yeni bir Parti dman platform ne srdler. Merkez Komitesi bu platformu mahkum etti. Onlar bir kez daha uyard, Trokistler ve Zinovyevciler blokunun bana gelenleri anmsatt. Buna ramen Buharin-Rykov grubu Parti dman faaliyetine devam etti. Rykov, Tomski ve Buharin, bu yolla Partiyi yldracaklarn umarak Merkez Komitesine istifalarn verdiler. Merkez Komitesi bu sabotrce istifa politikasn mahkum etti. Sonunda, Merkez Komitesi'nin Kasm 1929 plenumu, sa oportnistlerin grlerinin propagandasnn Parti yeliiyle badamaz olduunu ilan etti; teslimiyetilerin elebas ve nderi olarak Buharin'in Merkez Komitesi Siyasi Brosu'ndan ihra edilmesini kararlatrd ve Rykov, Tomski ve sa muhalefetin dier yelerine ar ihtar cezas verdi. lerin ktye dndn gren sa teslimiyetilerin elebalar, kendi hatalarn ve Partinin siyasi izgisinin doruluunu kabul ettikleri aklamalar yaynladlar. Sa teslimiyetiler, kadrolarn yokedilmekten korumak iin, geici olarak geri ekilme karar aldlar. Bylece Partinin sa teslimiyetilere kar mcadelesinin birinci aamas sona erdi. Parti iindeki yeni gr ayrlklar, Sovyetler Birlii'nin d dmanlarnn gznden kamad. Parti iindeki yeni anlamazlklarn Partinin zayflamasnn bir belirtisi olduu dncesiyle, Sovyetler Birlii'ni bir savan iine sokmak ve lkenin henz pekitirilmemi olan sanayilemesini ksteklemek iin yeni bir abaya giritiler. 1929 yaznda emperyalistler, in ile Sovyetler Birlii arasnda bir atma karttlar, (Sovyetler Birlii'ne ait olan) in Dou Demiryolu'nu ele geirmeleri iin inli militaristleri ve Uzak dou snrlarmza saldrmalar iin inli Beyaz Muhafz birliklerini tahrik ettiler. Ama inli militaristlerin bu saldrs abucak tasfiye edildi; Kzl Ordu tarafndan yenilgiye uratlan militaristler geri ekildiler, Manurya makamlaryla bir bar anlamas imzalanarak atmaya son verildi. Sovyetler Birlii'nin bar politikas, hereye ramen, d dmanlarn tertiplerine ve Parti iindeki anlamazlklara ramen, bir kez daha zafer kazand. Bundan hemen sonra, Sovyetler Birlii ile ngiltere arasnda, ngiliz Muhafazakarlar tarafndan kesilmi olan diplomatik ve ticari ilikiler yeniden kuruldu.

Halk Kitapl

Sayfa: 315 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Parti, bir yandan i ve d dmanlarn saldrlarn baaryla geri pskrtrken, ayn zamanda ar sanayiin inasn gelitirmek, sosyalist yarmay rgtlemek, Sovyet iftlikleri ve kollektif iftlikler kurmak ve nihayet halk ekonomisinin Birinci Be Yllk Plannn kabul edilmesi ve gerekletirilmesi iin gerekli nkoullar yaratmak dorultusunda byk eyler baaryordu. Nisan 1929'da XVI. Parti Konferans topland. Konferans gndeminin esas maddesi, Birinci Be Yllk Pland. Konferans, Be Yllk Plann, sa teslimiyetilerin savunduu minimal varyantn reddetti ve btn artlarda balayc olmak zere optimal varyantn kabul etti. Parti bylece, sosyalizmin inas iin nl Birinci Be Yllk Plan kabul etmi oldu. Be Yllk Plan'da, 1928-1933 dneminde ulusal ekonomiye yaplacak sermaye yatrmlarnn hacmi, 64,6 milyar ruble olarak saptanyordu. Bu miktardan 19,5 milyar ruble, elektrifikasyon da dahil sanayie, 10 milyar ruble ulatrmaya ve 23,2 milyar ruble de tarma yatrlacakt. Bu, Sovyetler Birlii sanayiini ve tarmn modern teknik aralarla donatma yolunda dev bir pland.

Be Yllk Plann temel grevi, diyordu Stalin yolda, lkemizde sadece tm sanayii deil, ulatrma ve tarm da sosyalizm temeli zerinde yeniden donatabilecek ve reorganize edebilecek bir sanayi yaratmakt.
Bu plan, muazzam boyutlarna ramen, Bolevikler iin artc ve badndrc birey deildi. Onu sanayilemenin ve kollektiflemenin tm gelime seyri hazrlamt. Onu iileri ve kylleri daha nceden sarm olan ve ifadesini sosyalist yarma'da bulan emek cokunluu hazrlamt. XVI. Parti Konferans, tm emekileri sosyalist yarmay daha da gelitirmeye aran bir ar kararlatrd. Sosyalist yarma, performansa ilikin ve ie kar yeni tavra ilikin ayan hayret rnekler sundu. iler ve kollektif iftiler, birok fabrikada, kollektif iftlikte ve Sovyet iftliinde, daha yksek hedefler koyan kar-planlar hazrladlar. Yiit alma rnekleri verdiler. Parti ve Hkmet tarafndan hazrlanan sosyalist ina planlarn sadece gerekletirmekle kalmadlar; plan hedeflerini atlar. e kar tavr deimiti. , kapitalizm altnda yle olduu mecburiyet ve angaryadan,

Halk Kitapl

Sayfa: 316 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

artk bir onur ve haysiyet meselesine, bir yiitlik ve kahramanlk meselesine dnt. (Stalin.) Tm lkede yeni, muazzam bir sanayi inas gerekleiyordu. Dinyeper Hidroelektrik santralinin inas tam hz ilerliyordu. Donetz Havzasnda, Kramatorsk ve Gorlovka Demir-elik letmelerinin inas, Lugansk Lokomotif Fabrikasn tensik almalar balamt. Yeni maden ocaklar ve yksek frnlar alyordu. Urallarda, Urallar Makine Yapm Fabrikas, Berezniki ve Solikamsk'ta kimya kombinalar kurulmaktayd. Magnitogorsk demir ve elik iletmelerinin inasna balanmt. Moskova ve Gorki'de byk otomobil fabrikalarnn inas tam hzla ilerliyor; Don zerindeki Rostov'da dev traktr fabrikalar, bierdver fabrikalar ve dev bir tarm aralar fabrikas ina ediliyordu. Sovyetler Birlii'nin ikinci kmr ss olan Kuznetsk Havzas geniletiliyordu. Bozkrn ortasnda, Stalingrad'da on bir ay iinde byk bir traktr fabrikas ykseldi. Dinyeper Hidroelektrik Santrali ve Stalingrad Traktr Fabrikasnn inas srasnda iiler emek retkenliinde dnya rekorlar krdlar. Tarih, bylesine dev lde bir snai ina faaliyetine, byle bir yeni inaat evkine, ii snfnn milyonluk kitlelerinin byle bir emek kahramanlna imdiye kadar hi ahit olmamt. Sosyalist yarma temelinde, ii snfn hakiki bir emek cokunluu sard. Bu defa kyller iilerin gerisinde kalmadlar. Emek cokunluu, krda kollektif iftliklerini ina eden kyl kitlelerini de sard. Kyl kitleleri kesin olarak kollektif iftilie ynelmeye baladlar. Bunda, traktrler ve dier makinelerle donatlm devlet iftliklerinin ve Makine-Traktr stasyonlarnn byk pay vard. Kyller byk kalabalklar halinde devlet iftliklerine ve Makine-Traktr stasyonlarna, traktr ve dier tarm aralarnn ileyiini seyretmeye geliyor, onlarn ileyiine hayranlk duyuyor ve hemen kollektif iftlie girme kararna varyorlard. Her biri kendi bana iledii kk., cce iftliinde, blnm ve dalm, ie yarar herhangi bir aletten ve eki gcnden yoksun, ilenmemi geni toprak paralarn srme imkan olmayan, iftliklerini iyiletirme midine sahip olmayan, yoksulluk altnda ezilen, tecrit edilmi ve kendi hallerine braklm olan kyller nihayet bir kar yol buldular, daha iyi bir yaama giden yolu buldular; bu yolu, kendi kk iftliklerini kooperatif iletmeler, kollektif iftlikler halinde birletirmede; her bir sert topra, ilenmemi topra srebilen traktrlerde; devlet tarafndan ara, para, insan ve tavsiyeler eklinde salanan yardmlarda; Sovyet Hkmetinin Kulaklara kar ksa bir sre nce kazand, milyonlarca kyly sevince garkeden zafer sayesinde

Halk Kitapl

Sayfa: 317 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


Kulak boyunduruundan kurtulma frsatnda buldular.

J. V. STALN

Bu temel zerinde, zellikle 1929'un sonlarna doru glenen ve sosyalist sanayimizde bile rastlanmam bir byme temposu gsteren, kollektif tarma ynelik kitle hareketi balad ve geliti. 1928 ylnda kollektif iftliklerin ekim alan 1,390,000 hektar, 1929 ylnda 4,262,000 hektard. 1930'da ise kollektif iftlikler 15 milyon hektar alan ilemeyi planlyordu.

Kabul etmek gerekir ki, diyordu Stalin yolda, Byk Dnm Yl (1929) adl makalesinde, kollektif iftliklerin byme temposuna ilikin olarak, bylesine mthi bir kalknma temposu, genelde olaanst kalknma hzyla n salan sosyalize edilmi byk lekli sanayimizde bile grlmemitir.
Bu, kollektif iftlik hareketinin gelimesinde bir dnm noktasyd. Bu, kollektif tarma ynelik kitle hareketinin balangcyd.

imdiki kollektif iftlik hareketinde yeni olan nedir?, diye soruyordu Stalin yolda Byk Dnm Yl makalesinde, ve yle yant veriyordu: imdiki kollektif iftlik hareketinde yeni ve tayin edici olan, kyllerin eskiden olduu gibi tek tek gruplar halinde deil, koca koca kyler, nahiyeler, reyonlar ve hatta kazalar halinde kollektif iftliklere katlyor olmasdr. Ama bu ne anlama gelir? Bu u anlama gelir ki, orta kyl kollektif iftliklere girmitir. Ve bu da, Sovyet iktidarnn en nemli kazanmn oluturan, tarmn kalknmasndaki kkl dnmn temelidir.
Bu, genel kollektifletirme temeli zerinde, snf olarak Kulaklarn tasfiye edilmesi grevinin olgunlamakta olduu, ya da halihazrda olgunlam olduu anlamna geliyordu.

Halk Kitapl

Sayfa: 318 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

KISA ZET
lkenin sosyalist sanayilemesi uruna mcadelede Parti 19261929 yllarnda muazzam i ve d glkleri at. Partinin ve ii snfnn abalar, sosyalist sanayileme politikasnn zaferiyle sonuland. Sanayilemenin en g grevlerinden biri, ar sanayiin inas iin kaynak birikimi grevi esas olarak zld. Tm ulusal ekonomiyi yeniden donatr durumda olacak bir ar sanayiin temelleri atld. Sosyalist inann Birinci Be Yllk Plan kabul edildi. Yeni fabrikalarn, Sovyet iftliklerinin ve kollektif iftliklerin kurulmas muazzam boyutlar ald. Sosyalizme doru bu ilerleyie, lke iindeki snf mcadelesinin ve Parti-ii mcadelenin keskinlemesi elik etti. Bu mcadelenin en nemli sonular unlard: Kulaklarn direniinin bastrlmas, TrokistZinovyevist teslimiyetiler blokunun anti-Sovyet bir blok olarak tehiri, sa teslimiyetilerin Kulaklarn ajanlar olarak tehiri, Trokistlerin Partiden kovulmas, Trokistlerin ve sa oportnistlerin grlerinin SBKP(B) yeliiyle badamaz ilan edilmesi. Bolevik Parti tarafndan ideolojik yenilgiye uratlan ve ii snf iindeki btn desteini kaybeden Trokistler, siyasi bir akm olmaktan kp, ilkesiz, mevki dkn bir siyasi sahtekarlar birliine, bir siyasi hilekarlar etesine dntler. Parti, ar sanayiin temelini attktan sonra, ii snfn ve kyll Sovyetler Birlii'nde sosyalist dnmn Birinci Be Yllk Plann gerekletirmeye seferber etti. Tm lkede milyonlarca emekinin sosyalist yarmas geliti, dev bir emek cokunluu ortaya kt, yeni bir i disiplini olutu. Bu dnem, sosyalizmin sanayide muazzam baarlarn, tarmda ilk ciddi baarlarn, orta kyllerin kollektif iftliklere ynelmesini ve kollektif tarma ynelik kitle hareketinin balamasn sinyalize eden byk dnm ylyla son buldu.

Halk Kitapl

Sayfa: 319 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ONBRNC BLM

TARIMIN KOLLEKTFLETRLMES URUNA MCADELEDE BOLEVK PART (1930 - 1934)

1 - 1930-1934 YILLARINDA ULUSLARARASI DURUM. KAPTALST LKELERDE KTSAD KRZ. MANURYA'NIN JAPONYA TARAFINDAN LHAK EDLMES. ALMANYA'DA FAZMN KTDARA GELMES. K SAVA MHRAKI. Sovyetler Birlii lkenin sosyalist sanayilemesinde byk baarlar elde eder ve sanayiini hzla gelitirirken, 1929 sonunda kapitalist lkelerde ei grlmemi ykclkta bir dnya iktisadi krizi bagsterdi ve bunu izleyen yl iinde durum gittike ktleti. Sanayi krizi tarm kriziyle iie geti ve bu, kapitalist lkelerin durumunu daha da ktletirdi. Dnya iktisadi krizinin yl iinde (1930-1933) Sovyetler Birlii'nde sanayi retimi iki mislinden fazla artar ve 1933'e 1929 yl seviyesine oranla yzde 201'i bulurken, Birleik Devletlerin sanayi retimi 1933 sonunda 1929 yl seviyesinin yzde 65ine, ngiltere'ninki yzde 86'sna, Almanya'nnki yzde 66'sna ve Fransa'nnki yzde 77'sine dmt.

Halk Kitapl

Sayfa: 320 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Bu durum, sosyalist iktisat sisteminin kapitalist iktisat sistemine stnln bir kez daha gsterdi. Sosyalizm lkesinin, dnyann iktisadi krizlerden zgr biricik lkesi olduunu gsterdi. Dnya iktisadi krizi sonucunda, 24 milyon isiz ala, yoksullua, sefalete mahkum oldu. Tarm krizi milyonlarca ve on milyonlarca kyly zdraba srkledi. Dnya iktisadi krizi, emperyalist devletler arasndaki elimeleri, muzaffer lkelerle yenilmi lkeler, emperyalist devletlerle smrge ve baml lkeler arasndaki, iilerle kapitalistler, kyllerle iftlik sahipleri arasndaki elimeleri daha da iddetlendirdi. Stalin yolda XVI. Parti Kongresine Faaliyet Raporunda, burjuvazinin iktisadi krizden bir k yolu arayacan -bir yandan faist diktatrlk kurmak, yani kapitalizmin en gerici, en oven, en emperyalist unsurlarnn diktatrln kurmak yoluyla ii snfn ezerek, te yandan da, savunmas zayf olan lkelerin srtndan smrgelerin ve nfuz alanlarnn yeniden paylalmas uruna sava zincirlerinden boandrarak bir k yolu arayacana iaret etti. Nitekim yle de oldu. 1932'de Japonya'dan gelen sava tehlikesi artt. ktisadi kriz yznden Avrupa devletlerinin ve ABD'nin tamamen i sorunlarla uratn gren Japon emperyalistleri, frsattan yararlanarak savunmas zayf olan in'e bask yapmaya, in 'i boyunduruk altna alp ona tahakkm etmeyi denemeye karar verdiler. in'e sava ilan etmeden ve kendi tezgahladklar mahalli olaylar hayaszca istismar ederek Japon emperyalistleri birliklerini sinsice Manurya'ya soktular. Japon askerleri tm Manurya'y igal ederek, Kuzey in'i ilhak etmek ve Sovyetler Birlii'ne saldrmak iin kendilerine uygun mevziler hazrladlar. Japonya, elini serbest tutmak iin Milletler Cemiyeti'nden ekildi ve youn ekilde silahlanmaya balad. Bu, ABD, ngiltere ve Fransa'y Uzak Dou'daki donanmalarn glendirmeye itti. Japonya besbelli in'i boyunduruk altna almak, Avrupa ve Amerika'nn emperyalist glerini in'den atmak istiyordu. Bu lkeler buna, silahlanmalarn artrarak cevap verdiler. Fakat Japonya nne baka bir hedef daha koymutu -Sovyet Uzak Dousunu ele geirmek. Elbette Sovyetler Birlii bu tehlikeyi grmezlikten gelemezdi ve Uzak Dou Blgesinin savunma gcn youn bir ekilde glendirmeye balad. Bylece Uzak Douda faistlemi Japon emperyalistlerinin

Halk Kitapl

Sayfa: 321 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


tezgahlaryla ilk sava mihrak ortaya kt.

J. V. STALN

ktisadi kriz kapitalizmin elimelerini sadece Uzak Douda iddetlendirmedi, Avrupa'da da iddetlendirdi. Uzayp giden sanayi ve tarm krizi, muazzam isizlik ve mlksz snflarn gittike artan yarnndan gvensizlii, iilerin ve kyllerin honutsuzluunu krkledi. Honutsuzluk, ii snfnn devrimci nefretine dnmeye balad. Honutsuzluk, zellikle Almanya'da, savan, ngiliz ve Fransz galiplere denen sava tazminatlarnn ve iktisadi krizin lkeyi iktisaden kerttii, iilerin sadece kendi burjuvazisinin deil, bilakis yabanc, ngiliz ve Fransz burjuvazisinin de boyunduruu altnda ezildii Almanya'da artt. Faistlerin iktidara gemesinden nceki son Reichstag seimlerinde Almanya Komnist Partisinin alt milyon oy almas da bunun ak ispatyd. Alman burjuvazisi, Almanya'da meydanda kalm burjuva-demokratik zgrlklerin kendine kt bir oyun oynayabileceini, ii snfnn bu zgrlklerden devrimci hareketi yaygnlatrmak iin yararlanabileceini grd. Bundan dolay, Almanya'da burjuvazinin iktidarn muhafaza edebilmek iin tek yol olduu sonucuna vard -burjuva zgrlkleri yoketmek, parlamentoyu (Reichstag) tamamen devre d brakmak, ii snfn sindirebilecek ve intikamc duygularn egemenlii altndaki kk-burjuva kitleler iinde kendine bir temel bulabilecek terrist bir burjuva-milliyeti diktatrlk kurmak. Ve bylece, halk yanltmak iin kendisine Nasyonal-Sosyalist Parti adn veren faist partiyi iktidara ard. Bunu yaparken, faist partinin, birincisi, emperyalist burjuvazinin en gerici, ii snfna en dman kesimini temsil ettiini, ikinci olarak da, milliyeti dncelere saplanm kk-burjuvazinin milyonluk kitlelerini peinden srkleyebilecek en ar intikam partisi olduunu biliyordu. Bunda ona, ii snf hainleri, uzlamac politikalaryla faizmin yolunu dzleyen Alman Sosyal-Demokrasisinin liderleri yardmc oldular. 1933 ylnda Alman faistlerinin iktidara gemesinde tayin edici olan hususlar bunlard. Almanya'daki olaylar tahlil ederken Stalin yolda XVII. Parti Kongresine Faaliyet Raporunda unlar syledi:

Almanya'da faizmin zaferi, sadece ii snfnn zayflnn bir belirtisi ve faizme yol aan Sosyal-Demokrat Partinin ii snfna ihanetinin sonucu olarak grlmemelidir; bu, ayn zamanda, burjuvazinin zayflnn bir belirtisi, burjuvazinin iktidarn eski parlamentarizm ve burjuva demokrasisi yntemleriyle srdremeyecek durumda Halk Kitapl Sayfa: 322 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

olduunun, dolaysyla i politikada terrist ynetim yntemlerine bavurmak zorunda kaldnn belirtisidir. (Stalin, Leninizmin Sorunlar, s. 450.) Alman faistleri i politikalarna, Reichstag' kundaklayarak, ii snfn gaddarca ezecek, ii snf rgtlerini ykarak ve burjuvademokratik zgrlkleri kaldrarak; d politikalarna da, Milletler Cemiyeti'nden ekilerek, Avrupa devletlerinin snrlarnn Almanya lehine zorla deitirilmesi iin aka sava hazrl yaparak damgalarn vurdular. Bylece Alman faistlerinin tezghlaryla Avrupa'nn ortasnda ikinci sava mihrak ortaya kt. Elbette ki Sovyetler Birlii, bu ciddi olguyu grmezlikten gelemezdi. Batdaki olaylarn gelimesini dikkatle izlemeye ve lkenin Bat snrndaki savunma gcn glendirmeye balad.

2. - KULAK UNSURLARI KISITLAMA POLTKASINDAN, SINIF OLARAK KULAKLARI TASFYE ETME POLTKASINA GE. KOLLEKTF FTLK HAREKET KONUSUNDAK PART POLTKASININ ARPITILMASINA KARI MCADELE. KAPTALST UNSURLARA KARI TM CEPHE BOYUNCA TAARRUZ. XVI. PART KONGRES. 1929 ve 1930 yllarnda kyllerin kitleler halinde kollektif iftliklere katlmas, Parti ve Hkmetin bundan nceki btn almalarnn sonucuydu. Seri halde traktr ve tarm makineleri retmeye balayan sosyalist sanayiin gelimesi; 1928 ve 1929 yllarndaki tahl satn alma kampanyas srasnda Kulaklara kar kesin mcadele; kylleri kollektif iftilie altran tarm kooperatiflerinin oalmas; ilk kollektif iftliklerin ve Sovyet iftliklerinin baarl deneyimleri -tm bunlar, tam kollektiflemeye geiin, koca koca kylerin, reyonlarn ve kazalarn kyllerinin kollektif iftliklere girmesinin yolunu hazrlad. Tam kollektiflemeye gei, kylln byk ounluunun basite ve barl ekilde kollektif iftliklere girmesi biiminde deil, kyllerin Kulaklara kar kitle mcadelesi biiminde oldu. Tam kollektifleme, kyn civarndaki btn topraklarn kollektif iftliin eline gemesi demekti: fakat bu topraklarn byk bir ksm Kulaklarn elinde

Halk Kitapl

Sayfa: 323 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

olduundan, kyller Kulaklar bu topraklardan kovdular, Kulak mlkszletirmeleri yaptlar, ellerinden hayvanlarn ve makinelerini aldlar ve Sovyet iktidarndan, Kulaklarn tutuklanmasn ve baka yere iskan edilmesini istediler. Bundan dolay tam kollektifleme, Kulaklarn tasfiye edilmesi demekti. Bu da, tam kollektifleme temelinde kulak1ann snf olarak tasfiye edilmesi politikasyd. Bu sralarda Sovyetler Birlii'nde Kulaklar yok etmek, direnilerini krmak, onlar snf olarak tasfiye etmek ve onun retimi yerine kollektif iftliklerin ve devlet iftliklerinin retimini geirmek iin gerekli maddi temel artk mevcuttu. 1927'de Kulaklar hala 600 milyon puddan fazla tahl retiyorlard, bunun aa yukar 130 milyon pud kadar satlkt. Kollektif iftlikler ve devlet iftlikleri ise 1927'de sadece 35 milyon pud tahl sata karabilmilerdi. 1929 ylnda, Bolevik Partinin Sovyet iftliklerini ve kollektif iftlikleri gelitirme konusundaki kararl politikas sayesinde ve kra traktr ve tarm makineleri salayan sosyalist sanayiin baarlar sayesinde, kollektif iftlikler ve Sovyet iftlikleri nemli bir g haline geldi. 1929 ylnda kollektif iftlikler ve Sovyet iftlikleri 400 milyon pud tahl yetitirdiler, bunun 130 milyon puddan fazlas satlkt. Bu, Kulaklarn 1927'de pazarlad miktardan fazlayd. Ve 1930'da, kollektif iftliklerin ve Sovyet iftliklerinin pazar iin 400 milyon pud tahl retmeleri planland ve bu miktar gerekten de retildi. Bu miktar, 1927'de Kulaklarn pazarladndan ok daha fazlayd. Bylece, lkenin iktisadi hayatnda snf glerindeki deiiklik ve Kulaklarn tahl retimi yerine, kollektif iftliklerin ve Sovyet iftliklerinin retimini geirmek iin gerekli maddi temelin varl, Bolevik Partiye, Kulaklar kstlama politikasndan yeni bir politikaya, tam kollektifleme temelinde Kulaklar snf olarak tasfiye etme politikasna geme imkn verdi. Sovyet iktidar 1929 ylna kadar Kulaklar kstlama politikas izlemiti. Kulaklara yksek vergiler koymu, tahllarn devlete sabit fiyatla satmasn talep etmi; toprak kiralama yasasyla, Kulaklarn kullanabilecei topra belirli bir miktarla snrlam; bireysel kyl iftliklerinde cretli emek kullanmna ilikin yasayla, Kulak iftliklerinin bykln snrlamt. Fakat henz Kulaklar tasfiye etme politikas gtmyordu, nk toprak kiralama ve cretli emek konusundaki yasalar, Kulaklarn varlna izin veriyordu ve Kulak mlkszletirmelerinin yasaklanmas bu ynde belirli bir garanti

Halk Kitapl

Sayfa: 324 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

veriyordu. Bu politika, Kulaklarn bymesini kstekliyor, bu kstlamalarn basksna dayanamayan baz Kulak kesimleri iten ekiliyor ve ykma uruyordu. Fakat bu politika, snf olarak Kulaklarn iktisadi temellerini yoketmiyor, Kulaklar tasfiye etmiyordu. Bu, Kulaklar tasfiye politikas deil, onlar kstlama politikasyd. Bu politika, kollektif iftlikler ve Sovyet iftlikleri zayf olduu ve Kulaklarn yetitirdii tahl yetitiremedii srece, belirli bir zamana kadar gerekliydi. 1929 ylnn sonunda Sovyet iktidar, kollektif iftliklerin ve Sovyet iftliklerinin gelimesine bal olarak ani bir deiiklik yapt ve bu politikay terketti. Snf olarak Kulaklar tasfiye etme, yok etme politikasna geti. Toprak kiralama ve cretli emek zerine yasalar kaldrarak, Kulaklar hem topraktan hem de cretli iilerden yoksun brakt. Kulaklar mlkszletirme yasan kaldrd. Kyllerin Kulaklarn hayvanlarn, makinelerini ve dier iftlik mallarn kollektif iftlikler yararna el koymalarna izin verdi. Kulaklar mlkszletirildi. Mlkszletirme tpk 1918 ylnda sanayi alanndaki kapitalistlerin mlkszletirilmesi gibi oldu, u farkla ki, Kulaklarn retim aralar devlete deil, kollektif iftliklerde birlemi kyllerin eline geti. Bu, olaanst derin bir devrimdi, toplumun eski bir nitel durumdan yeni bir nitel duruma sray, sonular bakmndan Ekim 1917 devrimiyle eit bir devrimdi. Bu devrimin ayrt edici zellii udur ki o, tepeden, devlet iktidarnn inisiyatifi ile ve tabann, Kulak boyunduruuna kar ve kollektif iftliklerde zgrlk iinde yaamak iin mcadele eden milyonluk kyl kitlelerinin dorudan desteiyle yaplmtr. Bu devrim bir vurula sosyalist inann temel meselesini zd: a) lkemizdeki smrc snflarn en kalabal olan Kulak snfn, kapitalizmin restorasyonunun ana dayanan tasfiye etti. b) lkemizdeki en kalabalk emeki snf olan kyl snfn, kapitalizmi douran bireysel tarm yolundan, toplumsallatrlm, kollektif, sosyalist tarm yoluna soktu. c) Mili ekonominin en geni ve en canalc, ama ayn zamanda en geri alan olan tarmda Sovyet iktidarna sosyalist bir temel salad. Bylece, lkede kapitalizmin restorasyonunun son kaynaklar yok edildi ve ayn zamanda sosyalist iktisadn kurulmas iin zorunlu, yeni, tayin edici artlar yaratld.

Halk Kitapl

Sayfa: 325 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Stalin yolda 1929 ylnda snf olarak Kulaklar tasfiye etme politikasn gerekelendirip, kyllerin tam kollektiflemeye ynelik kitle hareketinin sonularn saptarken yle yazyordu:

'Kutsal zel mlkiyet ilkesi', Sovyetler Birlii'nde kapitalizmin restorasyonunun ryasn gren tm lkelerin kapitalistlerinin bu son umudu yklmakta ve yok olmaktadr. Salt topra kapitalizm iin gbreleme malzemesi olarak grdkleri kyller, ok vlen 'zel mlkiyet' bayran kitleler halinde terkediyor, kollektivizm yolunu, sosyalizm yolunu tutuyorlar. Kapitalizmin restorasyonunun son umudu da yklyor.
Snf olarak Kulaklar tasfiye etme politikas, SBKP Merkez Komitesinin Kollektifleme Hz ve Kollektif iftliklerin Gelimesine Yardmc Olmak in Devletin Alaca Tedbirler zerine 5 Ocak 1930'da ald tarihi kararda ifadesini buluyordu. Karar, Sovyetler Birlii'nin eitli blgelerindeki koullarn eitliliini olduu gibi, eitli blgelerin kollektiflemeye eitsiz derecede hazr olduunu da tamamen hesaba katyordu. Farkl kollektifleme hzlar tespit edildi. SBKP (B) Merkez Komitesi, Sovyetler Birlii blgelerini kollektifleme hz bakmndan gruba ayrd. lk gruba, kollektifletirmeye en hazrlkl ve daha fazla traktre, daha fazla Sovyet iftliklerine ve daha nceki tahl tedarik kampanyalar srasnda Kulaklara kar mcadelede daha ok tecrbeye sahip en nemli tahl blgeleri dahil edildi: Kuzey Kafkasya (Kuban, Don, Terek), Orta Volga ve Aa Volga blgeleri. Tahl blgelerinin bu grubu iin Merkez Komitesi, kollektifletirmenin, 1931 ilkbaharnda esas itibariyle tamamlanmas direktifini verdi. Tahl blgelerinin ikinci grubu, Ukrayna, Merkezi Kara Topraklar Blgesi, Sibirya, Urallar, Kazakistan ve dierleri, kollektifletirmeyi 1932 ilkbaharna kadar esas olarak tamamlayacaklard. Dier blge, alan ve cumhuriyetler (Moskova Blgesi, TransKafkasya, orta Asya Cumhuriyetleri vb.) kollektifletirmeyi Be Yllk Plann sonuna, yani 1933'e kadar uzatabileceklerdi. Parti Merkez Komitesi, kollektifletirmenin hzlandn gznnde tutarak, traktr, bierdver, traktrle ekilen makineler vb. reten fabrikalarn inasn daha da hzlandrmay gerekli grd. Ayn zamanda Merkez Komitesi, kollektif iftlik hareketinin bugnk

Halk Kitapl

Sayfa: 326 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

aamasnda, atn eki gcn nemsememe eilimleriyle, atlarn dncesizce elden kartlmas ve satlmas eilimleriyle kesin olarak mcadele edilmesini talep etti. Kollektif iftliklere verilen krediler 1929/30 ylnda iki katna (500 milyon rubleye) karld. Kollektif iftliklerin topraklarnn llmesi izilmesinin devlet hesabna yaplmas talimat verildi. ve snrlarnn

Kararda, u ok nemli talimat da yeralyordu: Bugnk aamada kollektif iftlik hareketinin ba biimi, sadece esas retim aralarnn kollektifletirildii tarmsal artel olacakt. Merkez Komitesi, Parti rgtlerine u ciddi uyary yapt: Kollektif iftlik hareketini tepeden, 'emirname'lerle zorlamak iin hibir aba gsterilmemelidir; bu abalar, kollektif iftliklerin rgtlenmesinde gerek sosyalist yarmann yerine sahte kollektifletirmenin gemesi tehlikesini tar. (SBKP(B) Kararlar, Blm 2, s. 662, Rusa.) Merkez Komitesinin bu karar, Partinin krdaki yeni politikasnn nasl uygulanacan akla kavuturdu. Kulaklarn tasfiye edilmesi ve tam kollektifleme politikas temelinde, gl bir kollektif iftlik hareketi geliti. Koca koca kylerin ve reyonlarn kylleri kollektif iftliklere girip, Kulaklar savurup attlar ve kendilerini Kulak boyunduruundan kurtardlar. Ama bir sre sonra kollektiflemenin muazzam baarlar yannda Parti iilerinin pratik almasnda baz yetersizlikler, kollektif iftliklerin gelimesi konusundaki Parti politikasn arptma vakalar grld. Merkez Komitesinin, kollektifletirmenin baarlaryla kendinden gemeye kar uyarlarna ramen, birok Parti iisi, yer ve zaman koullarn, kyllerin kollektif iftliklere katlmaya ne derecede hazrlkl olduklarn hesaba katmadan kollektifletirme hzn suni olarak zorlamaya balad. Kollektif iftliklerin inasnda gnlllk ilkesinin ihlal edildii grld. Bir dizi reyonda gnlllk yerine, kar koyanlarn Kulak mlkszletirmesine tabi tutulaca, seim hakkndan yoksun braklaca tehditleriyle kollektif iftliklere katlma mecburiyeti geirildi. Bir dizi reyonda, hazrlk almas yapmak ve Partinin kollektifletirme konusundaki politikasnn temel ilkelerin sabrla aklamak yerine, brokrata tepeden inme emirlerle gya kurulmu kollektif iftlikler hakknda abartlm, doru olmayan rakamlar dayatld;

Halk Kitapl

Sayfa: 327 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


kollektifletirme yzdesi yapay olarak iirildi.

J. V. STALN

Kollektif iftlik hareketinin en nemli halkasnn, sadece esas retim aralarnn toplumsallatrld tarmsal artel olduu yolundaki Merkez Komitesi direktifine ramen, bir dizi yerde arteli atlayp derhal komne geme dorultusunda burnu dikine giden abalar oldu; konutlar, kendi ihtiyac iin beslenen samal inekler, kkba hayvanlar, kmes hayvanlar vb. de kollektifletirildi. Baz blgelerin ynetici fonksiyonerleri, kollektifletirmenin ilk baarlarndan sarholua kaplarak, Merkez Komitesinin kollektifletirme hzna ve vadesine ilikin ak direktiflerini ihlal ettiler. iirilmi rakamlar peinde koan Moskova Blgesi, fonksiyonerlerine, kollektifletirmenin 1930 ilkbaharnda tamamlanmasn sylediler, hlbuki bunun iin (1932 sonuna kadar) en azndan yllar vard. Trans-Kafkasya'da ve Orta Asya'da daha da kaba ihlal olaylar grld. Kulaklar ve yardaklar, bu arlklardan provokatif amalar iin yararlanarak, tarmsal arteller yerine komnler kurulmas, konutlarn, kkba hayvanlarn ve kmes hayvanlarnn derhal kollektifletirilmesi nerileriyle ortaya ktlar. Ayn zamanda kyllere, hayvanlarnn nasl olsa ellerinden alnaca dolmasn yutturarak, kollektif iftliklere girmeden nce onlar hayvanlarn kesmeye kkrtyorlard. Snf dman, kollektifletirme srecinde mahalli rgtlerin iledii arlklar ve yanllarn kylleri fkelendirecei ve Sovyet iktidarna kar isyanlara yol aacan bekliyordu. Parti rgtlerinin iledikleri hatalarn ve snf dmannn ak provokasyon edimlerinin sonucu olarak 1930 ubatnn ikinci yarsnda, kollektifletirmenin kuku gtrmez genel baarlarna ramen, bir dizi reyonda kyllerde ciddi bir honutsuzluun tehlikeli belirtileri grlmeye baland. urada burada Kulaklar ve ajanlar, kylleri dorudan antiSovyet eylemlere kkrtmay bile baardlar. Parti izgisinin kollektifletirmeyi tehlikeye sokacak ekilde ihlal edildiine dair bir dizi alarm sinyali alan Merkez Komitesi, ii tekrar yoluna koymaya ve Parti kadrolarn ilenen hatalar mmkn olduunca abuk dzeltme yoluna getirmeye balad. 2 Mart 1930'da, Merkez Komitesinin kararyla, Stalin yoldan Baardan Ba Dnmesine Tutulmak makalesi yaynland. Bu makale, kollektifletirmenin baarlarna kaplp kaba hatalar yapan, Parti izgisinden sapan, kylleri kollektif iftlikler yoluna sokmak iin onlar zerinde idari tedbir uygulamaya alan herkese bir ihtard. Makalede, kollektif iftliklerin kuruluunda gnlllk ilkesi srarla vurgulanyor ve kollektifletirmenin

Halk Kitapl

Sayfa: 328 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

hz ve yntemlerinin belirlenmesinde Sovyetler Birlii'nin farkl blgelerinde artlarn eitliliini gznnde tutma zorunluluuna iaret ediliyordu. Stalin yolda, kollektif iftlik hareketinin en nemli halkasnn, sadece esas retim aralarnn -her eyden nce tahl tarmndatoplumsallatrld, evlerin civarndaki topraklarn, konutlarn, st veren ineklerin bir ksmnn, kk iftlik hayvanlarnn, kmes hayvanlarnn vb. ise toplumsallatrlmad tarmsal artel olduunu anmsatyordu. Stalin yoldan yazs, siyasi bakmdan ok nemliydi. Parti rgtlerine hatalarn dzeltmelerinde yardmc oldu ve Parti politikasnn ihlalinden, kylleri Sovyet iktidarna kar kkrtmak iin yararlanmay uman Sovyet iktidarnn dmanlarna ar bir darbe indirdi. Geni kyl ynlar, Bolevik Partinin izgisinin tek tek yerlerde ilenen budalaca sol arlklarla hibir ortak yan olmadn grdler. Bu yaz, kyl kitlelerini rahatlatt. Stalin yoldan yazsyla balatlan, arlklar ve hatalar dzeltme almasn sonuna kadar gtrmek iin, Sovyetler Birlii Komnist Partisi (Bolevik) Merkez Komitesi, bu hatalara bir darbe daha indirmeye karar verdi ve 15 Mart 1930'da, Kollektif iftlik Hareketinde Parti izgisinin arptlmasna Kar Mcadele nlemleri zerine karar yaynland. Bu karar, ilenen hatalarn ayrntl bir tahlilini yapyordu; hatalar, Partinin Leninci-Stalinci izgisinden sapmann bir sonucuydu, Parti direktiflerini aka ihlal etmenin sonucuydu. Merkez Komitesi, bu sol ihlallerin dorudan snf dmanna yaradna iaret etti. Merkez Komitesi u talimat verdi: Parti izgisinin arptlmasna kar kararl bir mcadele vermeyi bilmeyen veya vermek istemeyen fonksiyonerler mevkilerinden alnacak ve yerlerine bakalar getirilecektir. (SBKP(B) Kararlar, Blm 2, s. 663, Rusa.) Merkez Komitesi, baz blge ve alanlarndaki (Moskova Blgesi, Kafkasya) Parti rgtlerinin politik hatalar yapm ve hatalarn dzeltmeyi beceremeyen yneticilerini gelitirdi. 3 Nisan 1930'da, Stalin yoldan Kollektif Kyl Yoldalara Cevap makalesi yaynland. Makalede, kyl sorunundaki hatalarn kkenlerine ve kollektif tarm hareketindeki ba hatalara iaret edildi: orta kylye yanl muamele yaplmas, kollektif iftliklerin kurulmasnda Leninist gnlllk ilkesinin ihlali, Sovyetler Birlii'nin farkl blgelerinde

Halk Kitapl

Sayfa: 329 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

koullarn eitliliini hesaba katma Leninist ilkesinin ihlali, arteli atlayp derhal komne geme. Tm bu nlemler sayesinde Parti, bir dizi reyonda yerel Parti fonksiyonerleri tarafndan ilenen arlklar bertaraf etti. Baar sarholuuna kaplp parti izgisinden hzla ayrlan nemli miktardaki Parti kadrosunu zamannda doru yola getirmek iin, Merkez Komitesinin ok byk salamlk gstermesi, cereyana gs gerebilmesi gerekti. Parti, kollektif iftlik hareketinde parti izgisinin arptlmasna son vermeyi baard. Bu pekitirildi. temel zerinde, kollektif iftlik hareketinin baarlar

Bu temel zerinde, kollektif iftlik hareketinde yeni ve gl bir ilerleme iin zemin hazrland. Partinin snf olarak Kulaklar tasfiye etme politikasna geiine kadar, kapitalist unsurlara kar onlar tasfiye etme gayesiyle arlkl olarak kentte, sanayi alannda ciddi bir taarruz yrtld. Tarm, kr, sanayii, kentin gerisinde kald. Bundan dolay taarruz, sadece mevzii bir karakter tayordu, kapsaml, genel karakterli deildi. Krn geriliinin gittike gemite kald ama imdi kylln Kulaklar tasfiye etme uruna mcadelesi tm aklyla ortaya kp, Parti Kulaklar tasfiye etme politikasna getiinde, kapitalist unsurlara kar taarruz genel bir karakter kazand, mevzii taarruz, tm cephe boyunca taarruza dnt. XVI. Parti Kongresi toplandnda, kapitalist unsurlara kar genel taarruz tm cephe boyunca ilerliyordu. XVI. Parti Kongresi, 26 Haziran 1930'da topland. Kongrede, 1,260,874 Parti yesini ve 711,609 aday yeyi temsilen, karar oyuna sahip 1,268 delege ve istiari oya sahip 891 delege hazr bulundu. XVI. Parti Kongresi, Parti tarihine, Sosyalizmin tm cephe boyunca tam gelimi taarruzu; Kulaklarn snf olarak tasfiye edilmesi ve tam kollektifletirmenin gerekletirilmesi kongresi (Stalin) olarak gemitir. Merkez Komitesi siyasi raporunda Stalin yolda, sosyalist taarruzu gelitirmede Bolevik Partinin hangi byk zaferler kazandn gsterdi. Sosyalist sanayileme alannda sanayiin tm lke ekonomisinin brt retimindeki pay, tarmn payn amt. 1929-30 mali ylnda

Halk Kitapl

Sayfa: 330 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

sanayiin tm lke ekonomisinin brt retimindeki pay yzde 53'ten az deildi, tarmn pay ise yzde 47 civarndayd. 1926/27de XV. Parti Kongresi topland srada tm sanayiin brt retimi sava ncesi dzeyin toplam sadece yzde 102,5'iydi, XVI. Parti Kongresi srasnda, 1929/30 ylnda ise sava ncesi dzeyin yzde 180'ine ulamt. Ar sanayi -retim aralarnn retimi, makine yapm- gittike glendi.

... lkemizin bir tarm lkesinden bir sanayi lkesine dnmesinin arifesindeyiz, dedi Stalin yolda tm Parti Kongresinin iddetli alklar arasnda.
Stalin yolda, sanayiin yksek gelime hzn, sanayiin gelime dzeyi ile kartrmamak gerektiini de anlatt. Sosyalist sanayiin grlmemi gelime hzna ramen, gelime dzeyi bakmndan ileri kapitalist lkelerden ok geriydik. Sovyetler Birliinde elektriklendirmedeki muazzam baarlara ramen, elektrik enerjisi konusunda durum buydu. Metalde de durum byleydi. 1929/30 ylnda Sovyetler Birlii'nde 5,5 milyon ton pik demir retilmesi planlanmt; 1929'da Almanya'nn pik demir retimi ise 13,4 milyon ton, Fransa'nnki 10,45 milyon tondu. Teknik ve ekonomik alanlardaki geriliimizi mmkn olduunca abuk yenmek iin, sanayimizin gelime hzn daha da artrmak ve sosyalist sanayiin gelime hzn drmeye alan oportnistlere kar en kararl ekilde mcadele etmek gerekiyordu.

Sanayimizin gelime hzn yavalatma gerekliliinden szedenler, sosyalizm dmanlardr, snf dmanlarmzn ajanlardr, diyordu Stalin yolda. (Leninizmin Sorunlar, Moskova 1938, s. 512.)
Birinci Be Yllk Plannn ilk yl program baaryla tamamlanp plann da tesine geilince, kitleler arasnda u iar ortaya kt: Be yllk plan drt ylda tamamla! nde gelen bir dizi sanayi kolunda (petrol, yer kmr (turba), genel makine yapm, tarm makineleri, elektrik malzemesi), planlarn uygulamada ylesine baarlydlar ki, bu alanlarda Be Yllk Plan iki buuk ya da ylda tamamlanabildi. Bylece Be Yllk Plan Drt Ylda Tamamla iarnn tamamen gerekletirilebilir olduu ispatland ve bundan phe edenlerin oportnizmi aa karld. XVI. Parti Kongresi, Parti Merkez Komitesini, Sosyalist inada

Halk Kitapl

Sayfa: 331 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

canl Bolevik temponun devamn ve Be Yllk Plann drt ylda tamamlanmasn salamakla grevlendirdi. XVI. Parti Kongresi toplandnda, Sovyetler Birlii tarmnn gelimesinde ok byk bir deiiklik olmutu. Geni kyl kitleleri sosyalizme ynelmiti. 1 Mays 193O'da, tahl yetitiren en nemli blgelerde kollektifletirme, kyl hanelerinin yzde 4O-50'sini kapsyordu. (Oysa 1928 ilkbaharnda bu oran yzde 2-3 idi.) Kollektif iftliklerin ekim alan 36 milyon hektara ulat. Bylece, Merkez Komitesinin 5 Ocak 1930 tarihli kararnda saptanan geniletilmi program (30 milyon hektar) tamamlanm, hatta alm oluyordu. Kollektif iftliklerin be yllk gelime program, iki yl iinde, ngrlenin bir buuk kat fazlasyla gerekletirildi. Kollektif iftliklerin pazarlad rn miktar, ylda krk mislinden fazla artt. Daha 1930'da, btn lkede pazarlanan tahln yarsndan fazlas, kollektif iftliklerden -Sovyet iftlikleri buna dahil deilgeliyordu. Bu, bu andan itibaren tarmn kaderini artk bireysel kyl iftliklerinin deil, kollektif iftliklerin ve Sovyet iftliklerinin tayin edecei anlamna geliyordu. Kyllerin kitleler halinde kollektif iftliklere katlmalarna kadar, Sovyet iktidar esas olarak sosyalist sanayie dayanyordu. Bu anda itibaren ise, tarmn hzla genileyen sosyalist kesimine, yani kollektif iftliklere ve Sovyet iftliklerine de dayanmaya balad. Kollektif kyllk, XVI. Parti Kongresinin kararlarndan birinde dendii gibi, Sovyet iktidarnn gerek ve salam dayana haline geldi.

3 - ULUSAL EKONOMNN BTN KOLLARINI YENDEN KURMA POLTKASI. TEKNN NEM. KOLLEKTF FTLK HAREKETNN DAHA DA YAYILMASI. MAKNETRAKTR STASYONLARININ SYAS UBELER. BE YILLIK PLANIN DRT YILDA TAMAMLANMASININ SONULARI. SOSYALZMN TM CEPHE BOYUNCA ZAFER. XVII. PART KONGRES. Ar sanayiin, zellikle de makine yapm sanayiinin kurulmasndan ve salamlatrlmasndan ve bu sanayiin hzla gelitiinin grlmesinden sonra, Partinin grevi ulusal ekonominin

Halk Kitapl

Sayfa: 332 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

btn kollarn modern bir biimde yeniden kurmakt. Yakt sanayiine, metalurji sanayiine, hafif sanayie, gda sanayiine, kereste sanayiine, silah sanayiine, ulatrma ana ve tarma modern teknik ve modem makineler salamak gerekliydi. Tarm rnlerine ve mamul maddelere duyulan talep ok byk lde arttndan, ulusal ekonominin btn kollarnda retim iki ya da misline karmak gerekiyordu. Fakat artan talep eski aletlerle karlanamayacandan, fabrikalara, Sovyet iftliklerine ve kollektif iftliklere yeterli miktarda modern tehizat salamak zorunluydu. Milli ekonominin balca kollarn yeniden kurmadan, lkenin ve iktisadi sistemin yeni ve gittike artan taleplerini tatmin etmek imknszd. Bu sanayi kollarn yeniden kurmadan, sosyalizmin tm cephe boyunca taarruzunu tamamlamak imknszd, nk kent ve krdaki kapitalist unsurlarla savamak ve onlar yenmek, sadece emein ve mlkiyetin yeni bir biimde rgtlenmesine deil, ayn zamanda yeni bir teknie, kendi tekniimizin stnlne de balyd. Sanayii yeniden kurmadan, teknik ve iktisadi bakmdan ileri kapitalist lkelere yetimek ve onlar gemek imknszd. nk Sovyetler Birlii, sanayiin gelime hz bakmndan kapitalist lkeleri geri brakt halde, sanayiin gelime dzeyi ve retilen miktar bakmndan bu lkelerden ok geriydi. Bu lkelere yetiebilmemiz iin, retimin btn dallarnn yeni teknikle donatlmas, en modern bir biimde yeniden kurulmas gerekiyordu. Bu yzden teknoloji meselesi tayin edici nem kazand. Makine yapm sanayimiz modern tehizat retebilecek durumda olduundan, balca engel modern makinelerin ve takm tezghlarnn yetersizlii deil, idarecilerin teknie kar yanl tutumlar, yeniden ina dneminde tekniin nemini azmsamalar, kmsemeleriydi. darecilere gre, teknik sorunlar uzmanlarn iiydi, ikincil nemdeydi, burjuva uzmanlara braklacak ikincil bir meseleydi; Komnist idareciler retimin teknik yanna karmamal, daha nemli eylerle, yani retimin genel ynetimiyle megul olmalydlar. Bylece Komnist idareciler kendilerini genel ynetim grevine, ktlar imzalamaya verirken, burjuva uzmanlara retimde istedikleri gibi at oynatma olana verildi. Tantlamaya gerek yok ki, byle bir tutumla, genel ynetimin yozlaarak idarecilik oyununa, ksr bir kat imzalamaya, bo yere

Halk Kitapl

Sayfa: 333 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


katlarla uramaya dnmesi kanlmazd.

J. V. STALN

Eer Komnist idareciler teknik sorunlar hor grme tutumlarnda diretselerdi, ileri kapitalist lkeleri gememiz bir yana, bu lkelere yetimemizin bile imknsz olaca akt. Bu tutum, zellikle sanayii yeniden ina dneminde lkemizi gerilie mahkm edecek gelime hzmz yavalattk: Aslnda teknik meseleler karsndaki bu tavr, Komnist idarecilerin bir kesiminin, retim sorumluluunu uzmanlara terkederek rahat etmek amacyla sanayiin gelime hzn yavalatmak, drmek ynndeki gizli istekleri iin bir rt, bir maske idi. Komnist idarecilerin dikkatlerini teknik sorunlara evirmelerini, teknie eilmelerini salamak gerekiyordu; bu idarecilere, Bolevik idarecilerin modern teknii iyice renmelerinin hayati nem tadn, aksi halde lkemizin gerilie ve durgunlua mahkm olmas tehlikesinin doacan gstermek gerekiyordu. Bu sorun zlmeden daha fazla ilerlemek imknszd. ubat 1931'deki Sanayi darecileri Birinci Konferansnda Stalin yoldan yapt konuma, bu adan byk nem tayordu.

Bazen, tempoyu biraz olsun yavalatmak, hareketi biraz frenlemek mmkn deil midir? diye soruluyor. Hayr yoldalar, mmkn deildir.! Tempo yavalatlmamaldr!.. Tempoyu gevetmek geri kalmak demektir. Ve geride kalanlar yenilirler. Ama biz yenilmek istemiyoruz. Hayr, biz yenilmeyi reddediyoruz!
Eski Rusya'nn tarihi, geri kalmann, geriliin sebep olduu ei grlmemi yenilgilerin tarihidir. Mool hanlarna yenildi. Trk beylerine yenildi. sve'in feodal aalarna yenildi. Polonya-Litvanya pan'larna yenildi. ngiliz ve Fransz kapitalistlerine yenildi. Japon feodal beylerine yenildi. Herkese yenildi -nk geriydi... leri lkelerden elli ya da yz yl gerideyiz. Bu mesafeyi on ylda kapamalyz. Ya bunu yaparz, ya da unufak oluruz... leri kapitalist lkelerle aramzdaki mesafeyi en fazla on ylda kapamalyz. Bunun iin gerekli btn 'nesnel' imknlara sahibiz. Tek eksiimiz, bu imknlar deerlendirme yeteneidir. Bu da bize baldr. Sadece bize! Bu imknlardan yararlanmay renmenin zaman gelmitir. retimle ilgilenmeme gibi berbat bir politikaya son vermenin zaman

Halk Kitapl

Sayfa: 334 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

gelmitir. Zamana uygun yeni bir politikay, hereyle ilgilenme politikasn benimsemenin zaman gelmitir. Eer bir fabrika idarecisiyseniz, fabrikann btn ilerine karn, hereyiyle ilgilenin, hibir eyi gzden karmayn, renin, tekrar renin. Bolevikler teknii iyice renmelidir. Boleviklerin kendilerinin birer uzman olma zaman gelmitir. Sanayii yeniden kurma dneminde hereyi teknik belirler. (Stalin, Leninizmin Sorunlar, Moskova 945, s. 346-.-348.) Stalin yoldan konumasnn tarihi nemi uradayd ki o, Komnist idarecilerin teknii hor gren tutumlarna son verdi, teknik sorunlara eilmelerini salad, Boleviklerin teknii iyice renme mcadelelerinde yeni bir r at, bylece ekonomiyi yeniden ina almalarnn ilerlemesine yardmc oldu. Bu andan itibaren, teknik bilgi burjuva uzmanlarn tekelinde olmaktan kt ve Bolevik idareciler iin hayati nemi olan bir mesele haline geldi; uzman kelimesi itibar zedeleyici bir sfat olmaktan kt ve teknii renen Bolevikler iin erefli bir nvan oldu. Bu andan itibaren, teknii kullanmada ustalk kazanm ve sanayii ynetme yeteneine sahip binlerce Kzl uzmann ortaya kmas kanlmazd ve gerekten de byle oldu. Yeni bir Sovyet teknik aydnlar zmresi dodu. Bu aydnlar ii snfndan ve kyllerden geliyordu ve imdi sanayiin idaresinde ana gc bunlar oluturmaktadr. Btn bunlarn ekonomiyi yeniden kurma kolaylatrmas kanlmazd ve gerekten de kolaylatrd. almasn

Yeniden ina almas, sanayi ve ulatrma ile snrl kalmad. Tarmda daha da hzla ilerledi. Bu anlalrdr da: Tarm, ekonominin dier dallarnda daha az makinelemiti ve bu alanda modern makine ihtiyac dierlerinden daha fazlayd. Kollektif iftliklerin says aydan aya, haftadan haftaya artt, dolaysyla binlerce traktr ve dier tarm makineleri talebi de devaml artt iin, modern tarm makinelerinin retiminin artrlmas acil bir zorunluluktu. 1931 yl, kollektif iftlik hareketinin daha da ilerlemesine tank oldu. Tahl yetitiren en nemli blgelerde, kyl iftliklerinin yzde 80'inden fazlas kollektif iftliklerde birlemiti. Bu blgelerde tam kollektifletirme esas olarak baarlmt. kinci derecede nemli tahl blgelerinde ve sanayi bitkileri yetitirilen reyonlarda, kyl iftliklerinin yzde 50'sinden fazlas kollektifletirilmiti. 200,000 kollektif iftlik ve

Halk Kitapl

Sayfa: 335 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

4,000 Sovyet iftlii, toplam ekim alannn te ikisini iliyordu, bireysel kyller ise topran ancak te birini iliyordu. Bu, krda sosyalizmin byk bir zaferiydi. Fakat kollektif iftlik hareketinin ilerlemesi ilk bata derinlemesine deil, genilemesine oldu: Kollektif iftlikler sayca artyor ve btn blgelere yaylyordu; ancak, kollektif iftliklerin almasnda ya da burada alanlarn yeteneklerinde bu gelimeye uygun bir ilerleme grlmyordu. Buna sebep de kollektif iftliklerdeki ynetici kadro ve eitilmi personel artnn, bu iftliklerin saysal artna ayak uyduramamasyd. Sonu olarak, kollektif iftlikler zayf kalyor, yeni kollektif iftliklerin almas her zaman tatmin edici olmuyordu. Bu iftlikler iin vazgeilmez olan okumu kimselerin (muhasebecilerin, iktisat idarecilerinin, sekreterlerin vb.) yokluu ve byk apl kollektif iletmeleri idarede kyllerin tecrbesiz oluu da kollektif iftliklerin gelimesini engelliyordu. Kollektif iftiler, dnn bireysel kylleriydi; kk topraklar ilemede tecrbeleri vard, fakat byk, kollektif iftlikleri idare etmede hi tecrbeleri yoktu. Bu tecrbe birgnde edinilemezdi. Bundan dolay kollektif iftlik almalarnn ilk aamalarnda nemli kusurlar grlyordu. Kollektif iftliklerde alma hala kt rgtlenmi bir durumdayd; alma disiplini gevekti. Birok kollektif iftlikte gelir, allan ign saysna gre deil, ailede beslenmesi gerekenlerin saysna gre datlyordu. ou zaman, gevek alanlarn ok alan drst kollektif iftilerden daha byk pay aldklar grlyordu. Kollektif iftliklerin ynetimindeki bu kusurlar, yelerin alma evkini kryordu. in en youn olduu srada iftilerin almaya gelmedii, mahsuln bir ksmnn biilmesinin k karlarna kald, ekinin dikkatsizce biilerek ok miktarda tahln ziyan edildii sk sk grlyordu. Makine ve atlar iin, genel olarak da btn alma iin kiisel sorumluluun yokluu, kollektif iftlikleri zayflatyor, gelirlerini azaltyordu. Eski Kulaklarn ve dalkavuklarnn kollektif iftliklere szmay baardklar ve nemli grevler elde ettikleri yerlerde durum zellikle ktyd. Mlkszletirilmi Kulaklarn tannmadklar blgelere giderek, kastl olarak almalar kundaklamak ve zarar vermek amacyla kollektif iftliklere girdikleri sk sk grlyordu. Parti ve Sovyet fonksiyonerlerinin uyank olmayndan faydalanan Kulaklarn, bazen kendi blgelerindeki kollektif iftliklere bile girdikleri grlyordu. Eski Kulaklarn kollektif iftliklere kolayca szabilmesinin sebebi, taktiklerini

Halk Kitapl

Sayfa: 336 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kkten deitirmi olmalaryd. nceleri Kulaklar, kollektif iftliklere aka kar kyor, aktivistlere, nde gelen kollektif iftilere zulmediyor, onlar alaka ldryor, evlerini ve ambarlarn yakyorlard. Bu yntemlerle kylleri sindireceklerini, onlar kollektif iftliklere katlmaktan alkoyacaklarn sanyorlard. Kollektif iftliklere kar ak mcadelenin baarl olmadn grnce, taktik deitirdiler. Ksa namlulu iftelerini bir yana braktlar; bir sinei bile incitmeyen masum, zararsz insanlar rolne brndler. Sadk Sovyet taraftarlar gibi grnmeye baladlar. Bir kez kollektif iftliklere girdikten sonra da gizli kundaklama faaliyetiyle byk zararlar verdiler. Kollektif iftliklerin dzenini ierden bozmaya, alma disiplinini kundaklamaya, hasat hesaplarnda ve yaplan ilerin kaytlarnda karklk yaratmaya altlar. Kollektif iftliklerin atlarn ldrmek iin atlara kastl olarak saka, uyuz ve dier hastalklar alamak, ihmalkarlk yoluyla ve baka yntemlerle atlar sakatlamak da aalk planlarna dahildi ve bunda baarl da oluyorlard. Traktr ve iftlik makinelerine de zarar veriyorlard. Kulaklar kollektif iftileri aldatmay ve hibir ceza grmeden kundaklama faaliyetlerini srdrmeyi baaryorlard, nk kollektif iftlikler hala zayft ve iftliklerde alanlar tecrbesizdi. Kulaklarn sabotaj faaliyetlerine son vermek ve kollektif iftliklerin glendirilmesi almasn kolaylatrmak iin, kollektif iftliklere personel, tavsiye ve nderlik konularnda derhal etkili yardmlarda bulunmak gerekiyordu. Bolevik Parti bu yardma hazrd. Ocak 1933'te Parti Merkez Komitesi, kollektif iftliklere makine ve traktr salayan istasyonlarda siyasi ubeler kurulmas kararn ald. 17,000 kadar Parti yesi, bu siyasi ubelerde almak ve kollektif iftliklere yardm etmek iin krlk alanlara yolland. Bu yardm ok etkili oldu. Makina-Traktr stasyonlar Siyasi ubeleri, iki yl iinde (1933 ve 1934) aktif bir kollektif iftiler kitlesi yaratmak, kollektif iftliklerin almasndaki kusurlar dzeltmek, kollektif iftlikleri salamlatrmak ve bunlar, dman Kulaklardan ve ykclardan temizlemek iin ok ey yaptlar. iftlikleri Siyasi ubeler grevlerini baaryla yerine getirdiler. Kollektif rgtsel-iktisadi bakmdan glendirdiler, usta personel

Halk Kitapl

Sayfa: 337 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

yetitirdiler, idareyi dzelttiler ve kollektif iftlik yelerinin politik bilin dzeyini ykselttiler. Kollektif iftliklerin nc ileri Birinci Kongresi (ubat 1933) ve Stalin yoldan bu kongrede yapt konuma, kollektif iftileri kollektif iftlikleri glendirme almasna tevik etmede ok etkili oldu. Krlk alanlardaki eski, kollektifletirme ncesi sistemle, yeni kollektif iftlik sistemini karlatran Stalin yolda yle dedi:

Eski sistemde kyller dank bir biimde, dedelerinden kalma eski yntemlerle alyor, modas gemi aletler kullanyorlard; iftlik sahipleri ve kapitalistler, Kulaklar ve vurguncular iin alyorlard; yoksulluk iinde yaayp bakalarn zenginletiriyorlard. Yeni kollektif tarm sisteminde ise kyller birbirlerine yardm ederek, traktr ve tarm makineleri gibi modern aletler kullanarak, ortaklaa, kendileri iin ve kendi kollektif iftlikleri iin alyorlar; kapitalistler ve iftlik sahipleri, Kulaklar ve vurguncular olmadan yayorlar; refah ve kltr dzeylerini gnden gne ykseltmek amacyla alyorlar.
Stalin yolda bu konumasnda, kollektif iftlik yolunu semekle kyllerin neler kazandklarn anlatt. Bolevik Parti, milyonlarca yoksul kylye, kollektif iftliklere katlmalar ve Kulaklara klelikten kurtulmalar iin yardm etmiti. Milyonlarca yoksul kyl, kollektif iftliklere katlarak ve en iyi topraklarda en iyi retim aletlerine kavuacak yoksulluktan kurtulmu, kollektif iftiler olarak orta kyller dzeyine ulam, maddi bakmdan gvenlie kavumulard. Bu, kollektif iftliklerin gelimesinde ilk adm, ilk baaryd. Stalin yolda, bundan sonraki admn kollektif iftilerin (hem eski yoksul kyllerin, hem de eski orta kyllerin) dzeyini daha da ykseltmek, btn kollektif iftileri refaha kavuturmak ve btn kollektif iftlikleri Bolevikletirmek olduunu syledi.

Kollektif iftilerin refaha kavumas iin imdi bir tek ey gereklidir, o da kollektif iftliklerde bilinli bir biimde almak, traktrlerle makinelerden ve koum hayvanlarndan verimli bir ekilde yararlanmak, topra verimli bir ekilde ilemek ve kollektif iftlik mallarna iyi bakmaktr.
Stalin yoldan konumas milyonlarca kollektif ifti zerinde derin bir etki yapt ve kollektif iftlikler iin pratik bir eylem program oldu.

Halk Kitapl

Sayfa: 338 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

1934 ylnn sonunda kollektif iftlikler salam ve yenilmez bir g haline gelmilerdi. Sovyetler Birlii'ndeki btn kyl ailelerinin drtte n, btn ekim alannn da yzde 90'n kapsyorlard. 1934 ylnda Sovyet tarmnda 281,000 traktr ve 32,000 bierdver kullanlyordu. Ayn yln ilkbahar hasad, 1933 ylndakinden 15-20 gn, 1932 ylndakinden 30-40 gn daha nce bitirilmi, devlete tahl teslim etme plan ise 1932'dekinden ay daha nce yerine getirilmiti. Bylece, Partinin ve ii-kyl devletinin byk yardmlar sayesinde kollektif iftlikler iki yl iinde salamlamt. Kollektif iftlik sisteminin bu kesin zaferi ve bununla birlikte gelien tarm sayesinde, Sovyet Hkmeti, ekmek ve btn dier rnlerin vesikayla satn kaldrd ve gda maddelerinin serbeste satna izin verdi. Makine-Traktr stasyonlar Siyasi ubelerinin geici amalarn gerekletirmi olmalarndan dolay, Merkez Komitesi bunlar bulunduklar yerin blgesel Parti Komiteleriyle birletirerek olaan Parti organlarna dntrmeye karar verdi. Hem tarm, hem de sanayi alanndaki btn bu baarlar, Be Yllk Plann baarl bir ekilde tamamlanmasyla mmkn oldu. 1933 yl banda, Birinci Be Yllk Plann vaktinden nce, drt yl ayda gerekletirildii ortaya kmt. Bu, Sovyetler Birlii ii snf ve kyllnn yeni bir r aan dev zaferiydi. Parti Merkez Komitesinin ve Merkez Kontrol Komisyonunun Ocak 1933'teki ortak plenumuna raporunda Stalin yolda, Birinci Be Yllk Plann sonularn toparlad. Rapor, Birinci Be Yllk Plann gerekletirildii dnemde Partinin ve Sovyet Hkmetinin u ana sonular elde ettiini ortaya koyuyordu: a) Sovyetler Birlii bir tarm lkesi olmaktan km, bir sanayi lkesi olmutu, nk sanayi retiminin lkenin tm retimine oran yzde 70'e kmt. b) Sosyalist iktisat sistemi sanayi alannda kapitalist unsurlar tasfiye etmi, sanayide tek iktisadi sistem haline gelmiti. c) Sosyalist iktisat sistemi, tarm alannda Kulaklar snf olarak tasfiye etmi ve tarmda hakim g haline gelmiti.

Halk Kitapl

Sayfa: 339 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

d) Kollektif iftlik sistemi krda yoksullua ve ktla son vermi, on milyonlarca yoksul kyl maddi gvenlie kavumutu. e) Sanayide sosyalist sistem isizlie son vermi, baz kollarda sekiz saatlik ignn devam ettirmi, iletmelerin byk ounluunda yedi saatlik ignn, sala zararl iyerlerinde de alt saatlik ignn getirmiti. f) Sosyalizmin ulusal ekonominin btn kollarndaki zaferi, insann insan tarafndan smrlmesine son vermiti. Birinci Be Yllk Plann baarlarnn toplam ve z uydu: i ve kyller smrden tamamen kurtulmu, Sovyetler Birlii'nin BTN emekilerine mreffeh ve kltrl bir hayat yolu almt. Ocak 1934'te XVII. Parti Kongresi topland. Kongrede, 1.874.488 Parti yesini ve 935,298 aday yeyi temsilen, karar oyuna sahip 1,225 delege ve istiari oya sahip 736 delege hazr bulundu. Kongre, Partinin son kongreden bu yana yapt almalar gzden geirdi, Sosyalizmin, ekonomi ve kltrn btn dallarnda elde ettii tayin edici baarlara iaret etti ve Partinin genel izgisinin tm izgi boyunca zafere ulatn saptad. XVII. Parti Kongresi, tarihe Galipler Kongresi olarak geti. Merkez Komitesinin faaliyetleri konusunda rapor sunan Stalin yolda, rapor dneminde Sovyetler Birlii'nde meydana gelen temel deiiklikleri aklad.

Bu dnemde Sovyetler Birlii kkl bir ekilde deimi, gerilik ve Ortaa kabuunu stnden atmtr. Sovyetler Birlii bir tarm lkesi olmaktan km, bir sanayi lkesi haline gelmitir. Bir bireysel kk-kyl tarm lkesi olmaktan km, byk lekli, kollektif, makinelemi tarm lkesi haline gelmitir. Cahil, okuryazarl olmayan ve kltrsz bir lke olmaktan km, btn milliyetlerin kendi dillerinde eitildii, geni bir yksek, orta ve ilkokullar ann kaplad okur-yazarl olan ve kltrl bir lke haline gelmitir- daha dorusu gelmektedir. (Stalin, Leninizmin Sorunlar, s. 459.)
Bu srada sosyalist sanayi artk lke sanayinin yzde 99'unu tekil ediyordu. Sosyalist tarm, kollektif iftlikler ve Sovyet iftlikleri, toplam ekim alannn yaklak yzde 90'n kapsyordu. Ticaret alannda kapitalist unsurlar tamamen devreden karlmt.

Halk Kitapl

Sayfa: 340 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Yeni Ekonomik Politika'nn kabul edildii srada Lenin, lkemizde be sosyo-ekonomik formasyonun unsurlarnn bulunduunu sylemiti. Bunlardan ilki, byk lde bir doal ekonomi biimi olan, yani ticaretin hemen hemen hi girmedii ataerkil ekonomiydi. kinci formasyon, kyl iftliklerinin ounluunun, yani tarm rnleri satan kyl iftliklerinin ve zanaatkarlarn temsil ettii kk meta retimiydi. NEP'in ilk yllarnda bu formasyon, nfusun ounluunu kapsyordu. nc formasyon, NEP'in ilk dneminde canlanmaya balayan zel kapitalizmdi. Drdncs, esas olarak imtiyazlar biiminde grlen devlet kapitalizmiydi. Devlet kapitalizmi fazla gelimi deildi. Beinci formasyon ise sosyalizmdi. Bu formasyona, hala gsz olan sosyalist sanayi, NEP'in balangcnda iktisadi bakmdan fazla nem tamayan Sovyet iftlikleri ve kollektif iftlikler, yine o srada gsz olan devlet ve kooperatif ticareti dahildi. Lenin, btn bu formasyonlar iinde sosyalist formasyonun stnlk salamas gerektiini sylemiti. Yeni Ekonomik Politika, sosyalist ekonomi biimlerinin tam zaferini salamak amacyla tasarlanmt. XVII. Parti Kongresi toplandnda, artk bu amaca eriilmiti.

Birinci, nc ve drdnc sosyo-ekonomik formasyonlarn artk mevcut olmadklarn syleyebiliriz, dedi Stalin yolda; ikinci sosyo-ekonomik formasyon ise, tali bir duruma drlmtr. Beinci sosyo-ekonomik formasyon, yani sosyalist formasyon, bugn rakipsiz bir hakimiyet kazanmtr, btn ulusal ekonomiye kumanda eden tek g haline gelmitir. (Stalin, Leninizmin Sorunlar, s. 461.)
Stalin yoldan raporunda, ideolojik ve siyasi nderlik sorunlarna nemli bir yer veriliyordu. Stalin yolda, Parti dmanlarnn, her eit oportnistlerin ve milliyeti sapmaclarn geri yenilmi olduu, ama bunlarn ideolojilerinin kalntlarnn tek tek Parti yelerinin kafasnda yaamaya devam ettii ve sk sk su yzne kt konusunda uyard. Kapitalizmin iktisadi hayatta ve zellikle insanlarn zihinlerindeki kalntlar, yenilgiye uratlan anti-Leninist gruplarn ideolojilerinin canlanmas iin elverili bir toprakt. nsanlarn bilinci, iinde yaadklar iktisadi artlara nazaran daha yava deiir. Bundan dolay, kapitalizm iktisadi alanda yokedilmesine ramen, burjuva dncelerin kalntlar insanlarn zihinlerinde yaamaya devam ediyordu ve edecekti. Ayn zamanda u da aklda tutulmalyd. Ona kar daima tetikte olmamz gereken evremizdeki kapitalist dnya,

Halk Kitapl

Sayfa: 341 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kapitalizmin kalntlarn canlandrmak ve beslemek iin alyordu. Stalin yolda, ulusal sorunda, insanlarn zihinlerindeki kapitalizm kalntlarnn zellikle direndii zerinde durdu. Bolevik Parti, hem Byk-Rus ovenizmi sapmasna, hem de yerel milliyetilik sapmasna kar, iki cephede savayordu. Baz cumhuriyetlerde (Ukrayna, ByeloRusya vb.) Parti rgtleri yerel milliyetilie kar mcadeleyi gevetmiler ve bunun dman kuvvetlerle, d mdahale kuvvetleriyle birleip devlet iin bir tehlike halini alacak lde gelimesine izin vermilerdi. Ulusal sorunda hangi sapmann esas tehlike olduu sorusuna Stalin yolda yle cevap verdi:

Esas tehlike, ona kar mcadele etmeyi braktmz ve bylelikle byyerek devlet iin bir tehlike haline gelmesine izin verdiimiz sapmadr.
Stalin yolda, Partiye, ideolojik-siyasi almay glendirme, dman snflarn ve Leninizme dman akmlarn ideolojileri ile ideolojik kalntlarn sistemli bir ekilde tehir etme arsnda bulundu. Stalin yolda raporunda devamla, sadece doru kararlar almann, tedbirlerin baarsn salamayacan belirtti. Baar salamak iin, ynetici organlarn kararlarn uygulama yeteneine sahip insanlar doru yere yerletirmek, ve bu kararlarn uygulanmasn denetlemeyi rgtlemekti. Bu rgtsel tedbirler alnmazsa, kararlarn kat zerinde kalmas, pratik hayattan kopuk kalmas tehlikesi vard. Stalin yolda burada Lenin'in u nl nermesine dayand: rgtsel almada en nemli nokta, kiilerin seimi ve uygulamann denetlenmesidir. Stalin yoldaa gre pratik almamzdaki en byk kusur, alnan kararlar ile rgtlerin bu kararlar uygulama ve uygulamay denetleme almas arasndaki uurumdu. XVII. Parti Kongresi, Parti ve Hkmet kararlarnn uygulanmasn daha iyi denetlemek amacyla, SBKP (B) Merkez Komitesine bal bir Parti Kontrol Komisyonu ve Sovyetler Birlii Halk Komiserleri Konseyi'ne bal bir Sovyet Kontrol Komisyonu kurdu. Bu komisyonlar, XII. Parti Kongresi tarafndan kurulan ve grevlerini tamamlam bulunan Merkezi Kontrol Komisyonu ile i-Kyl MfettiIii'nin yerini aldlar. Stalin yolda bu yeni aamada Partinin rgtsel grevlerini yle tespit etti: 1) rgtsel almamz, partinin siyasi izgisinin ihtiyalarna uygun olmaldr.

Halk Kitapl

Sayfa: 342 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

2) rgtsel nderlik, siyasi nderlik dzeyine ykseltilmelidir. 3) rgtsel nderlik, Partinin siyasi iarlarn ve kararlarn gelitirme grevini tam olarak yerine getirecek gte olmaldr. Raporunun sonunda Stalin yolda, Partiye u uyarda bulundu: Sosyalizm, hakl olarak vnebileceimiz byk baarlar kazanmtr, fakat bunlarn bamz dndrmesine, bizi kibirlendirmesine, uyutmasna izin vermemeliyiz.

Partiyi uyuuklua kaptrmamal, aksine uyankln artrmalyz; ninniyle uyutmamal, eyleme hazr tutmalyz; silahszlandrmamal, tersine silahlandrmalyz; terhis etmemeli, tersine kinci Be Yllk Plann gerekletirilmesi iin daima seferberlik halinde tutmalyz. (Leninizmin Sorunlar, s. 505.)
XVII. Parti Kongresi, ulusal ekonominin gelimesi iin kinci Be Yllk Plan konusunda Molotov ve Kuybiev yoldalarn sunduu raporlar dinledi. kinci Be Yllk Plann grevleri, Birinci Be Yllk Plannkinden daha da muazzamd. kinci Be Yllk Plan dneminin sonunda, yani 1937'de, sanayi retimi sava ncesinin hemen hemen sekiz katna karlacakt. Sanayiin btn kollarndaki yatrmlar, Birinci Be Yllk Plandaki 64 milyar rubleye karlk, kinci Be Yllk Planda 133 milyar ruble olacakt. kinci Be Yllk Plan, tarmn makinelemesini esas olarak tamamlayacakt. Traktr gcnn tm, 1932'deki 2,25 milyon beygir gcnden, 1937'de 8 milyon beygir gcne karlacakt. Plan, bilimsel tarm yntemlerinin (ekinlerin doru srayla ekilmesi, seilmi tohumlarn kullanlmas, topran sonbaharda srlmesi vb.) geni apta uygulanmasn ngryordu. Ulatrma ve haberleme aralarnn yeni teknikle batan inas iin dev bir plan hazrlanmt. kinci Be Yllk Plan, ii ve kyllerin maddi ve kltrel seviyelerini daha da ykseltecek geni apta bir program da kapsyordu. XVII. Parti Kongresi, rgt meselelerine byk nem verdi ve Kaganovi yoldan sunduu bir rapora ilikin olarak Parti ve Sovyetlerin almalar hakknda kararlar ald. Parti politikas milyonlarca ii ve kylnn tecrbeleriyle snanp Partinin genel izgisi zafere ulatndan, rgtlenme sorunu imdi daha da byk bir nem kazanmt. kinci Be Yllk Plann yeni ve karmak grevlerinin

Halk Kitapl

Sayfa: 343 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

gerekletirilmesi, btn alanlarda daha da yksek kaliteli bir almay gerektiriyordu.

kinci Be Yllk Plann ba grevleri -kapitalist unsurlar tamamen ortadan kaldrmak, iktisadi hayattaki ve insanlarn zihinlerindeki kapitalizm kalntlarn yok etmek, btn ulusal ekonomiyi modern teknik temelinde yeniden kurma almasn tamamlamak, yeni iletmeleri ve yeni teknik donatm kullanmay renmek, tarm makineletirmek ve verimini artrmak-, deniyordu rgtsel sorunlar hakknda kongrenin ald kararda, bizi btn alanlarda ve hereyden nce pratik rgtsel nderlik alanndaki almann iyiletirilmesi meselesiyle nemle ve acil olarak kar karya brakmaktadr, (SBKP [B] Kararlar, Blm 2, s. 591, Rusa.)
XVII. Parti Kongresi, yeni Parti Tzn kabul etti. Yeni tzn eski tzkten ayrld ilk nokta; bir giri blm eklenmi olmasyd. Bu giri blmnde Komnist Partisinin ksa bir tanm yaplyor, proletaryann mcadelesindeki rol ve proletarya diktatrl aygt iindeki yeri aklanyordu. Yeni tzk, Parti yelerinin grevlerini ayrntlaryla sralyordu. Yeni yelerin kabul iin daha sk kurallar ve sempatizan gruplaryla ilgili bir madde kabul edildi. Yeni tzkte, Partinin rgtsel yaps daha ayrntl bir ekilde ele alnyor; XVII. Parti Kongresinden bu yana temel rgtler olarak anlan eski Parti hcrelerine ilikin maddeler yeniden formle ediliyor. Parti-ii demokrasi ve Parti disiplini konusundaki maddeler de yeniden formle ediliyor.

4 - BUHARNCLERN YOZLAARAK SYAS SAHTEKARLAR HALNE GELMES. TROKST SAHTEKARLARIN YOZLAARAK KATLLER VE CASUSLARDAN OLUAN BR BEYAZ MUHAFIZ ETES HALN ALMASI. S.M. KROV'UN ALAKA LDRLMES. BOLEVK UYANIKLIIN ARTIRILMASI N PARTNN ALDII TEDBRLER. Sosyalizmin lkemizdeki baarlar sadece Partinin, iilerin ve kollektif iftilerin deil, ayn zamanda Sovyet aydnlarnn ve Sovyetler Birlii'nin btn drst vatandalarnn da bir sevin kaynayd. Fakat bu baarlar, yenilgiye uratlm smrc snflarn

Halk Kitapl

Sayfa: 344 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kalntlarn sevindirmedi, aksine, zaman getike onlar daha da fkelendirdi. Bu baarlar, yenilgiye uratlm snflarn anak yalayclarn, yani Buharincilerin ve Trokistlerin zavall kalntlarn da fkelendiriyordu. Bu beyler, iilerin ve kollektif iftilerin kazanmlarn deerlendirirken, btn bu kazanmlar gnlden alklayan halkn karlarna deil, hayatn gerekleriyle btn balarn koparm kendi alak ve rk hiziplerinin karlarna dayanyorlard. Sosyalizm lkemizdeki baarlar, Parti politikasnn zaferi ve kendi politikalarnn iflas demek olduundan, bu beyler, ak gerekleri itiraf edip ortak davaya katlacaklarna, kendi baarszlk ve iflaslarnn intikamn Partiden ve halktan almaya baladlar. ilerin ve kollektif iftilerin davasn kundaklamaya, kirli iler evirmeye, kmr ocaklarn uurmaya, fabrikalarda yangn karmaya, kollektif iftliklerde ve Sovyet iftliklerinde tahribat yapmaya baladlar. Btn bunlarn amac, iilerin ve kollektif iftliklerin baarlarn yoketmek ve halkta Sovyet Hkmetine kar honutsuzluk yaratmakt. Gerekte btn bu faaliyetlerini srdrrken, bu faaliyetleri gizleyerek kendi kk gruplarn aa kmaktan ve yklmaktan korumak amacyla, Partiye balym gibi grnyorlar, Partiyi devaml vyorlar ve Partiye gitgide daha fazla yaltaklanyorlard. XVII. Parti Kongresinde Buharin, Rykov ve Tomski, pimanlklarn ifade eden konumalar yaparak Partiyi vdler, Partinin kazanmlarn gklere kardlar. Fakat Kongre bu konumalarda bir samimiyetsizlik ve ikiyzllk sezdi; nk Partinin yelerinden bekledii, onu vmesi ve kazanmlarn gklere karmas deil, sosyalizm cephesinde sorumlu bir ekilde almaktr. Ve uzun zamandr Buharinciler byle bir almann hibir belirtisini gstermemilerdi. Parti, bu beylerin bo laflarnn, aslnda Kongre dndaki yandalarna ikiyzllk konusunda ders vermek ve silahlarn brakmalar iin arda bulunmak amacyla sylenmi olduunu anlad. XVII. Parti Kongresinde Trokistler -Zinovyev ve Kamenev- de konuarak, kusurlarndan dolay kendilerini alabildiine suladlar, Partiyi yine ayn derecede byk laflarla vdler. Fakat Kongre, onlarn hem kendilerini iren ekilde yermelerinde, hem de Partiyi mide bulandrc ekilde vmelerinde, rahatsz ve kirli vicdanlarn saklama abas grd. Bununla birlikte Parti, bu beylerin kongrede bktrc konumalar yaptklar srada Kirov yolda alaka ldrmeyi tertiplediklerini henz bilmiyor, bundan kukulanmyordu.

Halk Kitapl

Sayfa: 345 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

1 Aralk 1934'te Kirov yolda Leningrad'da Smolny'de tabancayla alaka katledildi. Katil sust yakaland ve Leningrad'daki Sovyet aleyhtar Zinovyevcilerden oluan kar-devrimci bir yeralt grubunun yesi olduu ortaya kt. Partinin sevgilisi, ii snfnn sevgilisi Kirov yoldan katledilmesi halk ok etkiledi; lkede derin bir znt ve fke yaratt. Soruturma sonucu, Leningrad'da 1933/34 yllarnda gizli bir kar-devrimci terrist grubun kurulduu, bu gruba katlanlarn Zinovyev muhalefetinin eski yeleri olduu, balarnda da szmona Leningrad Merkezi diye bireyin bulunduu renildi. Bu grubun amac Komnist Partisi liderlerini ldrmekti. Kirov yolda ilk kurban olarak seilmiti. Bu kar-devrimci grubun yelerinin ifadelerinden, yabanc kapitalist devletlerin temsilcileriyle balar olduu, onlardan para aldklar ortaya kt. Bu rgtn aa kartlan yeleri, Sovyetler Birlii Yksek Mahkemesi Askeri Heyeti tarafndan en ar cezaya, kuruna dizilmeye mahkum edildiler. Bundan biraz sonra, Moskova Merkezi adnda bir gizli kardevrimci rgtn daha varl ortaya kt. n soruturmada ve durumada, Zinovyev, Kamenev, Yevdokimov ve bu rgtn dier liderlerinin, taraftarlarna terrist dnceyi alamada ve Parti Merkez Komitesi ile Sovyet Hkmeti yelerinin ldrlmesi iin tertipler hazrlanmasnda oynadklar alaka rol aa kt. Bu insanlar ylesine bir ikiyzlle ve alakla saplanmlard ki, S.M. Kirov'un katlini rgtleyen ve kkrtanlardan biri olan ve katili elini abuk tutmaya zorlayan Zinovyev, Kirov'un lmnden sonra ondan vg ile bahseden bir anma makalesi yazm, bunun yaynlanmas iin srar etmiti. Zinovyevciler mahkemede vicdan azab ekiyormu gibi yaptlar, ama ikiyzllklerinden vazgemediler. Troki ile balarn gizlediler. Kendilerini Trokistlerle beraber faist casusluk tekilatlarna sattklarn gizlediler. Casusluklarn ve ykc faaliyetlerini gizlediler. Buharincilerle balarn ve faizmin kiralk adamlarndan kurulu bir birleik TrokistBuharinci etenin varln gizlediler. Sonradan anlaldna gre, Kirov yoldan katli bu birleik Trokist-Buharinci etenin iiydi.

Halk Kitapl

Sayfa: 346 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Daha o zaman, yani 1935'te, Zinovyev grubunun gizli bir Beyaz Muhafz rgt olduu ve yelerinin Beyaz Muhafzlar gibi muamele grmeleri gerektii anlalmt. Bir yl sonra, Kirov'un lmn fiilen, gerekten ve dorudan doruya hazrlayanlarn, Troki, Zinovyev, Kamenev ve su ortaklar olduu renildi. Bu kiiler, Merkez Komitesinin dier yelerinin de ldrlmesi iin hazrlk yapmlard. Zinovyev, Kamenev, Bakayev, Yevdokimov, Pikel, .N. Smirnov, Mrakovski, Ter-Vaganyan, Reingold ve dierleri mahkemeye sevkedildiler. Bunlar ak delillerle kar karya braklnca, sadece Kirov'u deil, btn dier Parti ve Hkmet yneticilerini de ldrmek iin hazrlk yaptklarn ak durumada herkesin nnde itirafa mecbur kaldlar. Daha sonraki soruturmalarda, bu alaklarn casusluk faaliyetlerinde bulunduklar ve ykc faaliyetleri rgtledikleri tespit edildi. Bu adamlarn Partiye sadakatlerini ifade ederek byk bir ikiyzllkle gizledikleri korkun ahlaki ve siyasi dknlkleri, iren ihanetleri, 1936'da Moskova'da yaplan mahkemede ortaya kt. Bu katil ve casus etesinin elebas ve tahrikisi, hain Troki idi. Troki'nin kar-devrimci talimatlarn yrtmekle grevli yardmclar ve ajanlar, Zinovyev, Kamenev ve onlarn Trokist artlaryd. Bu adamlar, emperyalist lkelerin saldrs halinde Sovyetler Birlii'nin yenilgisini salamak iin alyorlard; ii-kyl devletine kar bozguncu faaliyette bulunuyorlard; Alman ve Japon faistlerinin aalk aletleri ve ajanlar haline gelmilerdi. Kirov yoldan alaka katline karanlarn yarglanmasndan Parti rgtlerinin karmas gereken en nemli ders, kendi siyasi krlklerine ve siyasi vurdumduymazlklarna son vermek, uyanklklarn ve btn Parti yelerinin uyankln artrmakt. Parti Merkez Komitesi, Kirov yoldan alaka katledilmesi bantsnda Parti rgtlerine yollad genelgede u direktifleri veriyordu:

a) Biz glendike dmann ehlileecei ve zararszlaaca yanl varsaymndan kan oportnist rahatla son vermeliyiz. Bu varsaym tam bir safsatadr. Dmanlarmzn yava yava sosyalizme yaklaaca ve sonunda hakiki sosyalistler haline gelecei yolunda herkese garanti veren sa sapmann yeniden ortaya kmasdr. Bolevikler kazandklar baarlarla yetinmezler, nbette uyumamaldrlar. Bizim rahatla deil, uyankla, gerek Halk Kitapl Sayfa: 347 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

devrimci Bolevik uyankla ihtiyacmz vardr. Dmanlarmzn, durumlar umutsuzlat lde, Sovyet iktidaryla mcadelede yenilgiye mahkm olanlarn son are olarak bavurduklar ar yollara o kadar sk sarlacaklarn hatrlayalm. Bunu hatrlayalm ve uyank olalm. b) Parti tarihinin Parti yelerine retilmesini, Partimiz tarihindeki btn Parti aleyhtar gruplarn, bu gruplarn Parti izgisiyle mcadele yntemlerinin, taktiklerinin ve daha da nemlisi, Partimizin bu Parti aleyhtar gruplarla mcadelede kulland ve bu gruplarn yenilmesini, yokedilmesini salayan taktik ve yntemlerin incelenmesini gerektii ekilde baarmalyz. Parti yeleri, Partinin sadece Kadetlerle, SosyalDevrimcilerle, Meneviklerle ve Anaristlerle deil, ayn zamanda Trokistlerle, 'Demokratik Merkeziyetilere, 'i Muhalefeti'yle, Zinovyevcilerle, Sa sapmaclarla, sac-solcu ucubelerle ve benzerleriyle nasl savatn, onlar nasl yendiini bilmelidir. Parti yelerinin devrimci uyankln tam olarak salamann en nemli ve vazgeilmez bir yolunun, Parti tarihinin bilinmesi ve anlalmas olduu asla unutulmamaldr. Bu dnemin ok nemli olaylarndan biri de, 1933'ten itibaren Parti saflarnn tesadf ve yabanc unsurlardan temizlenmesi, zellikle Kirov yoldan alaka katlinden sonra Parti ye kaytlarnn dikkatle tahkiki ve eski Parti kartlarnn yenilenmesiydi. Parti ye kaytlarnn tahkikine balanmadan nce, birok Parti rgtnde Parti kartlar konusunda sorumsuzluk ve ihmalkrlk hkm sryordu. Baz rgtlerde, Komnistlerin kaydedilmesinde kesinlikle caiz olmayan tam bir kaos ortaya kmt. Bu tahamml edilmez durumdan, dmanlar kendi kt emelleri iin yararlanyor, ellerindeki Parti kartn casusluk, ykclk vb. iin bir maske olarak kullanyorlard. Parti rgtlerindeki birok ynetici, yeni ye kayd ve Parti kartlarnn verilmesi gibi ilemleri nemsiz mevkilerdeki kiilere, ou zaman da gvene layk olup olmadklar denenmemi Parti yelerine brakmt. Parti kartlarnn kayd, korunmas ve verilmesi hakknda 13 Mays 1935'te btn rgtlere yollanan genelgede, Merkez Komitesi, Parti ye kaytlarnn dikkatle tahkiki ve kendi evimiz olan partide Bolevik dzenin yerletirilmesi iin btn rgtlere talimat verdi. Parti ye kaytlarnn tahkiki, siyasi bakmdan byk nem tayordu. 25 Aralk 1935'te yaplan Parti Merkez Komitesi plenumu, Parti ye kaytlarnn tahkikinden elde edilen sonular hakknda u karar

Halk Kitapl

Sayfa: 348 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ald: Bu tahkikat, SBKP(B) saflarn salamlatrmada ok nemli bir rgtsel ve siyasi tedbir olmutu. Parti ye kaytlarnn tahkiki ve Parti kartlarnn yenilenmesi tamamlandktan sonra, Partiye tekrar yeni ye alnmaya baland. Bu konuya ilikin olarak SBKP(B) Merkez Komitesi, yeni yelerin Partiye toptan alnmamasn, Sosyalizm mcadelesinin eitli cephelerinde snavdan gemi, zellikle iiler ve ayrca kyller ve aktif aydnlar iinden seilmi gerekten ileri ve ii snfnn davasna gerekten bal insanlarn, lkemizin en sekin insanlarnn mutlaka tek tek Partiye alnmalarn istedi. Partiye ye kayd yeniden balarken, Merkez Komitesi, Parti rgtlerine, dman unsurlarn SBKP (B) saflarna szma abalarnda srar edeceklerini akldan karmamalar talimatn verdi:

Bolevik uyankl en yksek dereceye karmak, Leninist Partinin bayran yksekte tutmak ve Parti saflarn yabanc, dman ve tesadf unsurlarn szmasna kar korumak, her Parti rgtnn grevidir. (SBKP (B) Merkez Komitesinin Karar, 29 EylI1936, Pravda, No. 270, 1936.)
Bolevik Parti, saflarn temizleyip salamlatrmak, Parti dmanlarn yokederek ve Parti izgisinden sapmalarla ylmadan savaarak, her zamankinden sk bir ekilde Merkez Komitesinin etrafnda topland. Parti ve Sovyet lkesi, Merkez Komitesinin nderliinde, imdi yeni bir aamaya, snfsz sosyalist toplumun inasnn tamamlanmas aamasna giriyordu.

Halk Kitapl

Sayfa: 349 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

KISA ZET
1930-1934 dneminde Bolevik Parti, iktidar kazanma mcadelesinden sonra proleter devrimin en zor tarihi sorununu, yani milyonlarca kk mlk sahibi kylye kollektif iftilik yolunu, sosyalizm yolunu benimsetme sorununu zd. Smrc snflarn en kalabal olan kulaklarn tasfiye edilmesiyle ve kyllerin ounluunun kollektif tarm benimsemesiyle, kapitalizmin lkedeki son kkleri de yokedildi; sosyalizm tarmda tam zafer kazand; krda Sovyet iktidar tamamen salamlatrld. rgtsel karakterde baz glkler altedildikten sonra, kollektif iftlikler iyice salamlat ve refah yoluna girdi. Birinci Be Yllk Plan unlar salad: lkemizde, birinci snf bir sosyalist ar sanayi ve makinelemi kollektif tarm biiminde, sosyalist bir iktisadi sistemin sarslmaz temelleri atld; isizlie son verildi; insann insan tarafndan smrlmesi ortadan kaldrld; ve emeki halkmzn maddi ve kltrel dzeyinin devaml gelimesi iin artlar yaratld. Bu muazzam kazanmlar, ii snf, kollektif iftiler ve genel olarak lkemizin emeki halk tarafndan, Partinin ve Hkmetin cesur, devrimci ve akll politikas sayesinde gerekletirildi. Sovyetler Birlii'nin gcn kundaklamak ve krmak iin uraan evremizdeki kapitalist dnya, Sovyetler Birlii iinde katil, ykc ve casus eteleri rgtlemek iin iki misli enerjiyle alt. Kapitalist kuatmann bu dmanca faaliyetleri, Almanya'da ve Japonya'da faizmin iktidara gelmesiyle daha da younlat. Faizm, Trokistlerin ve Zinovyevcilerin ahsnda, casusluk, sabotaj, terr ve ykclk eylemleri yapmaya ve kapitalizmi restore etmek iin Sovyetler Birlii'nin yenilgisi iin almaya hazr sadk hizmetkrlar buldu. Sovyet Hkmeti bu halk dmanlarna ve vatan hainlerine kar amansz davrand ve bu soysuzlar demirden bir yumrukla cezalandrd.

Halk Kitapl

Sayfa: 350 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ONKNC BLM

SOSYALST TOPLUMUN NASINI TAMAMLAMA MCADELESNDE BOLEVK PART. YEN ANAYASANIN KABUL. (1935 - 1937)

1 - 1935-1937 YILLARINDA ULUSLARARASI DURUM. KTSAD KRZN GEC OLARAK HAFFLEMES. YEN BR KTSAD KRZN BALAMASI. TALYA'NIN HABESTAN'I LHAKI. SPANYA'DA ALMAN VE TALYAN MDAHALES. JAPONYA'NIN MERKEZ N' STLA ETMES. KNC EMPERYALST SAVAIN BALAMASI. Kapitalist lkelerde 1929 ylnn ikinci yarsnda patlak veren iktisadi kriz, 1933 ylnn sonuna kadar devam etti. Daha sonra sanayideki d durdu. Krizi bir durgunluk dnemi ve arkasndan belirli bir canlanma, belirli bir ykseli izledi. Ancak bu ykseli, yeni ve daha yksek dzeyde bir sanayi gelime getirir nitelikte deildi. Dnya kapitalist sanayii 1929 dzeyine bile ulaamad, 1937 ortalarnda, bu dzeyin ancak yzde 95-96'sna eriebildi. Ve daha 1937'nin ikinci

Halk Kitapl

Sayfa: 351 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

yarsnda, hereyden nce Amerika Birleik Devletleri'ni etkileyen yeni bir iktisadi kriz balad. 1937 sonunda ABD'de, isizlerin says tekrar 10 milyonu buldu. ngiltere'de isizlik hzla artmaya balad. Bylelikle kapitalist lkeler, henz bir ncekinin yaralarn sarmadan yeni bir iktisadi krizle karlatlar. Sonu, gerek emperyalist lkeler arasndaki, gerekse proletarya ile burjuvazi arasndaki elimenin daha da keskinlemesi oldu. Dolaysyla, saldrgan devletler, iktisadi kriz sonucu ieride uradklar kayplar, savunmas zayf baka lkelerin srtndan karlama abalarn bir kat daha artrdlar. nde gelen iki saldrgan devlet, Almanya ve Japonya'ya, bu defa bir ncs, talya da katld. 1935'te faist talya Habeistan'a saldrd ve onu boyunduruk altna ald. talya bunu herhangi bir sebep ya da devletler hukukuna uygun bir gereke gstermeksizin yapt. Habeistan'a, sava ilan etmeden, faist modaya uygun olarak bir haydut gibi saldrd. Bu saldr, sadece Habeistan'a deil, ayn zamanda ngiltereye, onun Avrupa'dan Hindistan'a ve genel olarak Asya'ya uzanan deniz yollarna da indirilmi bir darbeydi. ngilterenin, talyann Habeistan'a yerlemesini nlemek iin harcad abalar sonusuz kald. Daha sonra talya, serbeste hareket edebilmek amacyla Milletler Cemiyeti'nden ekildi ve youn bir silahlanmaya giriti. Bylelikle, Avrupa ile Asya arasndaki en ksa deniz yolu zerinde yeni bir sava dm atlm oldu. Faist Almanya, Versay Bar Anlamasn tekyanl bir tasarrufla yrtt ve Avrupa haritasnn zorla deitirilmesi iin bir plan hazrlad. Alman faistleri, komu devletleri boyunduruk altna almay ya da en azndan bu devletlerin Almanlarla meskn blgelerini ilhak etmeyi amaladklarn gizlemediler. Bu plana gre nce Avusturya ele geirilecek, sonra ekoslovakya ve belki de daha sonra -Almanya'ya komu ve Almanlarla meskn bir blgeye sahip olan- Polonya, daha sonra da ... eh bakalm, greceiz. 1936 yaznda Almanya ve talyann spanya Cumhuriyeti'ne kar askeri mdahalesi balad. spanyol faistlerini desteklemek bahanesiyle, talya ve Almanya, spanyol topraklar zerine, yani Fransa'nn gerisine st kapal biimde asker karma ve donanmalarn spanyol karasularna -gneyde Balear adalarna ve Cebelitark evresine, batda Atlantik Okyanusuna, kuzeyde de Biskay krfezinesokma imkn buldular. 1938 banda Alman faistleri Avusturya'y ilhak

Halk Kitapl

Sayfa: 352 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

ettiler, bylelikle orta Tuna boylarna yerletiler ve- Avrupa'nn gneyine, Adriyatik denizine doru yayldlar. Alman ve talyan faistleri spanyaya mdahalelerini genilettiler ve ayn zamanda dnyaya spanyada Kzllar ile savatklarn ve baka bir niyetleri olmadn ilan ettiler. Ama bu, saf kimseleri kandrmak iin hazrlanm kaba ve s bir tertipti, nk aslnda onlar, ngiltere ve Fransa'nn Asya ve Afrika'daki geni smrgeleri ile deniz ulamlarn keserek, bu lkelere darbeler indirmekteydiler. Avusturya'nn ilhakna gelince, bu olay, Almanya'nn birinci Emperyalist Savata kaybettii topraklar geri almak suretiyle milli karlarn koruma abasnn bir paras, Versay anlamasna kar giritii bir mcadele olarak kesinlikle gsterilemezdi. Avusturya ne savatan nce, ne de savatan sonra Almanya'nn bir paras olmamt. Avusturya'nn zorla Almanya'ya katlmas, emperyalist toprak ilhaknn arpc bir rneiydi. Bu olay, faist Almanya'nn Avrupa ktasnn bats zerinde hakim duruma gelme planlar konusunda hi kukuya yer brakmyor. Bu, hereyden nce Fransa'nn ve ngilterenin karlarna indirilmi bir darbeydi. Bylelikle, Avrupa'nn gneyinde, Avusturya ve Adriyatik blgesinde ve Avrupa'nn en batsnda, spanya ve ky sular blgesinde yeni sava dmleri atlm oluyordu. 1937'de Japon faist militaristleri Pekin'i ele geirdiler, merkezi in'e girdiler ve anghay' igal ettiler. Birka yl nce Manurya'nn Japonya tarafndan istila edilmesi gibi, merkezi in'in istilas da, allm Japon yntemiyle, haydutluk usulleriyle, bizzat Japonlarn tezgahladklar eitli yerel olaylarnn alaka istismar edilmesiyle ve btn uluslararas kurallarn, anlamalarn, szlemelerin vb. inenmesiyle gerekletirildi. Tientsin ve anghay'n ilhak, dev in pazarnn anahtarn Japonya'nn eline verdi. Japonya anghay'a ve Tientsin'e sahip olduu srece, merkezi in'de byk yatrmlar bulunan ngiltereyi ve ABD'ni, istedii an buradan atabilir. Elbette ki, in halknn ve ordusunun Japon istilaclarna kar kahramanca mcadelesi, in'deki byk milli canlan, in'in dev insan gc kaynaklar ve geni topraklar, nihayet in Milli Hkmetinin kurulu mcadelesini sonuna kadar, istilaclar in topraklarndan tam olarak sklp atlncaya kadar srdrme azmi -tm bunlar, Japon emperyalistleri iin in'de istikbal olmadn ve hibir zaman da olamayacan hibir pheye yer brakmayacak ekilde gsteriyor.

Halk Kitapl

Sayfa: 353 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Ancak, bugn iin Japonya'nn, in ticaretinin anahtarn elinde tuttuu, ve in'e kar yrtt savan, ngiltere ve ABD'nin karlarna indirilmi ok ar bir darbe olduu bir gerektir. Bylece, Pasifik'te, in blgesinde bir sava dm daha atlmtr. Tm bu olgular, ikinci emperyalist savan hlihazrda fiilen balam olduunu gsteriyor. Bu sava herhangi bir sava ilan olmakszn sinsice balamtr. Devletler ve halklar, hemen hi farkedilmeksizin ikinci emperyalist savan yrngesine girmilerdir. Dnyann eitli yerlerinde sava balatanlar, saldrgan devlettir, Almanya, talya ve Japonya'nn faist hakim evreleridir. Bu sava Cebelitark'tan anghay'a kadar uzanan ok geni bir alan zerinde cereyan etmektedir. Sava daha imdiden, 500 milyondan fazla insan yrngesine sokmutur. Son tahlilde bu sava, ngiltere, Fransa ve ABD'nin kapitalist karlarna kar yrtlmektedir, nk amac, saldrgan lkeler lehine ve demokratik diye adlandrlan lkeler aleyhine olarak, dnyann ve nfuz blgelerinin yeniden paylamdr. kinci emperyalist savan bir ayrt edici zellii, savan u ana kadar saldrgan devletler tarafndan yrtlmesi ve yaygnlatrlmas karsnda, savan aslnda hedef ald dier devletlerin, demokratik devletlerin, sava kendilerini ilgilendirmezmi gibi davranmalar, savaa ellerini bulatrmak istememeleri, geri durmalar, barseverlikleriyle bbrlenmeleri, faist saldrganlar azarlamalar ve ... direnmeye hazrlandklarn ileri srerken kendi mevzilerini adm adm saldrganlara teslim etmeleridir. Grld gibi bu sava, tekyanl ve olduka garip bir karakter tamaktadr. Ama bu durum, bu savan, savunmas zayf Habeistan, spanya ve in halklar aleyhine yrtlen zalimane bir ilhak sava olmasn nlememektedir. Savan bu tekyanl karakterini demokratik devletlerin askeri ya da iktisadi zaafna balamak yanl olur. Demokratik devletler, elbette ki, faist devletlerden daha gldrler. Gelien dnya savann tekyanl karakteri, demokratik devletlerin faist devletlere kar bir birleik cephesinin bulunmamasndan ileri gelmektedir. Elbette, bu demokratik diye adlandrlan devletler, faist devletlerin arlklarn tasvip etmemekte ve bu devletlerin glenmesinden korkmaktadrlar. Ama Avrupa'daki ii snf hareketinden ve Asya'daki milli kurtulu hareketinden daha da ok korkmakta ve faizmi bu tehlikeli hareketlere kar fevkalde bir panzehir saymaktadrlar. Bunun iin demokratik devletlerin hkmet evreleri, zellikle ngiltere'nin Muhafazakr

Halk Kitapl

Sayfa: 354 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

hkmet evreleri, kendini beenmi faist yneticileri yattrma politikasyla -arla kamama- yetiniyorlar ve ayn zamanda onlara, ii snf hareketine ve ulusal kurtulu hareketlerine kar izledikleri gerici bask politikasn tam olarak anladklarn esas olarak desteklediklerini sezdiriyorlar. Bu adan ngiltere'nin hkmet evreleri, arlk ynetimi srasnda arlk politikasnn arlklarndan korkmakla birlikte, halktan daha da ok korkan ve bu yzden ar yattrma ve dolaysyla arlkla halka kar anlama politikasna bavuran Rus liberal-monarist burjuvazisiyle aa-yukar ayn politikay izlemektedir. Bilindii gibi, bu ikili politika, Rus liberal-monarist burjuvazisine pahalya malolmutur. ngiltere'nin hkmet evrelerinin ve onlarn Fransa ve ABD'deki dostlarnn da tarihin cezalandrmasndan kaamayacaklarn kabul etmek gerekir. Aktr ki, Sovyetler Birlii, uluslararas durumdaki bu dne gzlerini kapayp, meum olaylara seyirci kalamazd. Saldrganlar tarafndan balatlan herhangi bir sava, ne kadar kk olursa olsun, barsever lkelere bir tehdit tekil eder. Hissettirmeden uluslar ve 500 milyondan fazla insan sarm olan ikinci emperyalist savan, btn uluslar ve ilk planda da Sovyetler Birlii iin en ciddi bir tehlike tekil etmesi kanlmazdr. Bu durum, Almanya, talya ve Japonya tarafndan Anti-Komnist Blokun kurulmasyla ak bir biimde ortaya konmutur. Bu yzden lkemiz, bir yandan bar politikas izlerken, dier yandan da snrlarmzn savunmasn glendirmeye ve Kzl Ordunun ve Kzl Donanmann sava gcn artrmak iin alt. 1934 sonlarna doru Sovyetler Birlii Milletler Cemiyeti'ne katld. Bunu yaparken, Cemiyet'in, btn zaaflarna ramen yine de saldrganlarn tehir edilebilecei bir yer olabileceinin ve ne kadar gsz olursa olsun, belli bir bar arac olarak, savan arac olarak, savan patlak vermesini nleyebileceinin bilincindeydi. Sovyetler Birlii, byle zamanlarda, Milletler Cemiyeti kadar gsz bir uluslararas rgtn bile ihmal edilmemesi gerektiini dnyordu. Mays 1935'te, Fransa ile Sovyetler Birlii arasnda, saldrganlarn muhtemel bir taarruzuna kar bir yardmlama anlamas imzaland. Ayn sralarda. ekoslovakya ile de benzer bir anlama imzaland. Mart 1936'da Sovyetler Birlii, Moolistan Halk Cumhuriyeti ile bir karlkl yardmlama anlamas ve Austos 1937'de in Cumhuriyeti ile bir karlkl saldrmazlk pakt imzalad.

Halk Kitapl

Sayfa: 355 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

2 - S0VYETLER BRLNDE SANAY VE TARIMIN DAHA DA GELMES. KNC BE YILLIK PLANIN ZAMANINDAN NCE GEREKLETRLMES. TARIMIN YENDEN NASI VE KOLLEKTFLETRMENN TAMAMLANMASI. KADROLARIN NEM. STAHANOV HAREKET. YKSELEN REFAH DZEY. YKSELEN KLTR DZEY. SOVYET DEVRMNN GC. 1930-1933 iktisadi krizinden yl sonra kapitalist lkelerde yeni bir iktisadi kriz balarken, Sovyetler Birlii'nde tm bu dnem boyunca sanayi srekli bir gelime gsterdi. 1937'nin ortalarnda; bir btn olarak kapitalist dnyann sanayii 1929 yl dzeyinin yzde 95-96'sna ancak ulaabilmi ve 1937'nin ikinci yarsnda yeni bir krizin sanclarna yakalanmken, Sovyetler Birlii sanayii btn alanlarda gelimesini srdrerek 1937 ylnn sonunda 1929 yl retiminin yzde 428'ine, sava ncesi seviyenin ise yedi mislinden fazlaya ulat. Bu baarlar, dorudan doruya, Partinin ve Hkmetin srarla izledii yeniden ina politikasnn bir sonucuydu. Bu baarlar sayesinde, sanayi iin ikinci Be Yllk Plan zamanndan nce gerekletirildi. Plan, 1 Nisan 1937'de, yani drt yl aylk bir sre sonunda gerekletirildi. Bu, sosyalizmin muazzam bir zaferiydi. Tarm alanndaki gelime de aa yukar ayn oldu. Tm kltrlerin toplam ekim alan 1913'te (sava ncesinde) 105 milyon hektar iken, 1937'de, 137 milyon hektara ykseldi. Tahl retimi 1913'te 4,8 milyar puddan 1937'de 6,8 milyar puda; ilenmemi pamuk retimi 44 milyon puddan 154 milyon puda; keten elyaf retimi 19 milyon puddan 31 milyon puda; eker pancar retimi 654 milyon puddan 1,311 milyar puda ve yal tohum retimin 129 milyon puddan 306 milyon puda ykseldi. Belirtmek gerekir ki, 1937 ylnda (Sovyet iftlikleri hari) yalnz kollektif iftlikler, pazara 1,7 milyar pudu akn tahl fazlas arzettiler. Bu miktar, 1913 ylnda byk toprak sahiplerinin, Kulaklarn ve kyllerin pazara arzettikleri miktardan en az 400 milyon pud daha fazlayd. Sadece bir tek tarm dal, hayvanclk, sava ncesi dzeyin gerisinde kald ve daha yava bir gelime gsterdi. Tarmda kollektifletirmeye gelince, onun tamamlanm olduu sylenebilir. 1937'de, 18,5 milyon kyl hanesi, yani tm kyl hanelerinin

Halk Kitapl

Sayfa: 356 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

yzde 93' kollektif iftliklerde bulunuyordu. Kollektif iftliklerin tahl ekim alanlar ise tm kyllerin tahl ekim alannn yzde 99'unu oluturuyordu. Tarmn yeniden inasnn ve tarm alannda geni lde traktr ve makine kullanlmasnn meyveleri imdi alnyordu. Sanayiin ve tarmn yeniden inasnn tamamlanmasnn bir sonucu olarak. milli ekonomi imdi bol miktarda birinci snf teknie kavumutu. Sanayi, tarm, ulatrma a ve ordu, byk miktarda yeni teknik donatma, makinelere ve takm tezghlarna, traktrlere ve tarm makinelerine, lokomotiflere ve buharl gemilere, tanklara ve toplara, uak1ara ve sava gemilerine kavutu. Btn bu teknik malzemeyi kullanmak ve bunlardan mmkn olan en byk yarar salamak iin, yzbinlerce eitilmi elemana ihtiya vard. Bunlar olmakszn, teknik alanda usta1am yeterli sayda insan olmakszn, teknik malzemenin l ve ie yaramaz bir demir yn haline gelmesi tehlikesi vard. Bu ciddi bir tehlikeydi, nk teknikten yararlanabilecek, teknii tam olarak kullanabilecek kadrolarn saysndaki art, tekniin ilerlemesine ayak uyduramyordu ve hatta ok gerisinde kalyordu. Sanayi idarecilerimizin nemli bir ksmnn bu tehlikeyi grememeleri ve tekniin ii kendi kendine greceine inanmalar, meseleyi daha da karmak bir hale getiriyordu. Daha nce tekniin nemini azmsayan ve kmseyen ayn kimseler, imdi ona ar nem vermeye ve onu bir feti olarak grmeye baladlar. Bunlar, teknii kullanmasn bilen insanlar olmadan, tekniin l birey olduunu gremiyorlard. Teknii yksek lde retken klmak iin, teknii kullanmasn bilen insanlara ihtiya olduunu gremiyorlard. Bylece, teknii kullanmasn bilen kadrolar sorunu, en nemli sorun haline geldi. Teknii abartan ve dolaysyla eitilmi insanlarn, kadrolarn nemini azmsayan idarecilerin dikkatini, tekniin renilmesine ve teknikte ustalamaya, teknikten en mkemmel ekilde yararlanmasn bilen ok sayda kadronun yetitirilmesi iin mmkn olan hereyin yaplmasna ynelmek gerekiyordu. Daha nceleri, yeniden ina dneminin balarnda, lkemiz teknik imknlar ktl iindeyken, Parti, yeniden ina dneminde teknik hereyi belirler iarn onaya atmt; imdi, teknik imknlarn bol olduu yeniden inann esas olarak tamamland ve lkenin byk bir kadro sknts ektii srada, Partinin yeni bir iar, dikkatleri teknikten ok insana, teknii tam olarak kullanabilecek kadrolara eken bir iar ortaya atmas zorunlu hale geldi.

Halk Kitapl

Sayfa: 357 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Stalin yoldan 1935 Maysnda Kzl Ordu Akademileri mezunlarna hitaben yapt konuma, bu bakmdan byk nem tayordu. Stalin yolda unlar sylemiti:

nceleri, 'Teknik hereyi belirler' diyorduk. Bu iar, teknik imkan ktlna son vermemize ve halkmzn birinci snf teknik imkanlarla donanmas iin btn faaliyet alanlarnda geni bir teknik temel yaratmamza yardmc oldu. Bu ok iyi bireydir. Ama yeterli deildir, hi yeterli delildir. Teknii harekete geirmek ve ondan tam olarak yararlanmak iin, teknii kullanmasn bilen kimselere, bu teknikten sanatn btn kurallarna uygun olarak yararlanmasn bilen kadrolara ihtiyacmz vardr. Teknii kullanmasn bilen insanlarn emrinde teknik, mucizeler yaratabilir ve yaratmaldr. Birinci snf fabrikalarmzda ve atlyelerimizde, Sovyet iftliklerimizde ve kollektif iftliklerimizde ve Kzl Ordumuz'da bu teknie hakim yeterince kadromuz olsayd, lkemiz bugnknden kat, drt kat daha iyi sonular elde ederdi. imdi, insanlara, kadrolara, teknii kullanmasn bilen iilere arlk verilmesi, bu nedenle zorunludur. Geride kalm bir dnemin, teknik imkan yokluunun skntsn ektiimiz bir dnemin yansmas olan 'teknik hereyi belirler' iarnn yerine, imdi yeni bir iarn, 'kadrolar hereyi belirler' iarnn konulmas, bunun iin zorunludur. imdi asl mesele budur...
Dnyann sahip olduu btn zenginlikler iinde en deerli ve en belirleyici olann insanlar, kadrolar olduunu anlamann zaman gelmitir. Anlalmaldr ki, bugnk anlarda 'kadrolar hereyi belirler'. Eer sanayide, tarmda, ulatrmada ve orduda iyi nitelikte ve ok sayda kadrolara sahip olursak, lkemiz yenilmez olacaktr. Eer byle kadrolara sahip deilsek, ayakla duramayz. Artk nde gelen grev, emek retkenliini daha da artrmak amacyla teknik kadrolarn eitimini hzlandrmak ve yeni tekniin kullanlmasnda hzla ustalamak oluyordu. Bu kadrolarn oalmasnn, insanlarmzn yeni tekniklerin kullanlmasnda ustalamann ve emek retkenliinin daha da artnn en parlak rnei, Stahanov hareketi idi. Bu hareket, Donetz Havzasnda, takmr sanayiinde dodu ve geliti, sanayiin dier dallarna srad, demiryollarna ve daha sonra da tarm alanna yayld. Bu harekete, Donetz Havzasnda Tsentralnaya rmino Kmr Ocanda alan

Halk Kitapl

Sayfa: 358 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kmr iisi Aleksey Stahanov'un adna izafeten, Stahanov hareketi denildi. Stahanov'dan nce Nikita zotov, kmr karmnda o zamana kadar grlmemi rekorlar krmt. 31 Austos 1935'te bir tek vardiyada 102 ton kmr karan ve bylece ortalama retimi yzde 1,300 geen Stahanov'un rnei, emek retkenliinde yeni bir ilerleme salamak, retim standartlarn ykseltmek yolunda iilerin ve kollektif iftilerin kitle hareketinin temelini att. Otomobil sanayiinde Bussygin, ayakkab sanayiinde Smetanin, demiryollarnda Krivonos, kereste sanayiinde Mussinski, tekstil sanayiinde Yevdokiya ve Maria Vinogradova, tarmda Maria Demenko, Maria Gnatyenko, P. Angelina, Polagutin, Kolessov, Kovardak, Borin -Stahanov hareketinin ilk nclerinin adlaryd. Bu kiileri, daha nceki nclerin emek retkenliini aan btn bir ncler ordusu izledi. 1935 Kasmnda Kremlin'de yaplan Sovyetler Birlii Birinci Stahanovcular Konferans ve Stalin yoldan burada yapt konuma, Stahanov hareketine byk bir hz kazandrd.

Stahanov hareketi, diyordu Stalin yolda konumasnda, sosyalist yarmada yeni bir dalgann, sosyalist yarmann yeni ve daha yksek bir aamasnn ifadesidir... Gemite, yl kadar nce, sosyalist yarmann ilk dneminde, sosyalist yarma ile modern teknik arasnda zorunlu bir balant yoktu. Hatta, aslnda o zamanlar, hemen hi modern tekniimiz yoktu. te yandan, sosyalist yarmann bugnk aamas, Stahanov hareketi, zorunlu olarak modern teknikle balantldr. Yeni ve daha yksek bir teknik olmadan, Stahanov hareketi dnlemezdi. Stahanov, Bussygin, Smetanin, Krivonos, Vinogradova yoldalar ve daha biroklar gibi, bu teknie tamamen hakim olmu ve onu ilerletmi olan yeni insanlarla, kadn ve erkek iilerle karkaryayz. yl kadar nce, byle insanlarmz hi yoktu ya da yok denecek kadar azd... Stahanov hareketinin nemi, eski teknik standartlar yetersiz olduktan iin ykan, birok durumda ileri kapitalist lkelerin emek retkenliini aan ve bylelikle, lkemizde sosyalizmin daha da salamlamasnn pratik temelini, lkemizi btn lkeler iinde en mreffeh olan haline getirme imkann yaratan bir hareket olmasnda yatar.
Stalin yolda, Stahanovcularn alma yntemlerini anlatarak ve Stahanov hareketinin lkenin gelecei asndan byk nemini belirterek, szlerine yle devam etti:

Halk Kitapl

Sayfa: 359 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Stahanovcu yoldalarmza yakndan bir bakn. Stahanovcular ne eit insanlardr? Onlar esas olarak gen ya da orta yal, kltrl ve teknik bilgiye sahip, almada dikkat ve zen rnekleri veren, almada zaman unsurunun deerini bilen ve sadece dakikalar deil, saniyeleri de saymasn renmi olan erkek ve kadn emekilerdir. ou teknik alanda asgari eitim grmtr ve teknik eitimlerini devam ettirmektedir. Bunlar, baz mhendislerde, teknisyenlerde ve idarecilerde grlen tutuculuk ve ataletten kurtulmulardr; eskimi teknik standartlar ykp yeni ve daha yksek standartlar yaratarak cesaretle ilerliyorlar; sanayimizin yneticileri tarafndan hazrlanan projelerde ve iktisadi planlarda verimli deiiklikler yapyorlar; mhendislerin ve teknisyenlerin sylediklerini sk sk tamamlayp dzeltiyorlar, onlara retiyor ve onlar ileriye itiyorlar, nk bunlar, yaptklar iin tekniinde tam olarak ustalk kazanm ve teknikten azami fayday salayabilen insanlardr. Bugn Stahanovcular sayca azdr, ama yarn saylarnn bunun on katna kacandan kim phe edebilir? Stahanovcularn sanayimize yenilik getirenler olduu, Stahanov hareketinin sanayimizin geleceini temsil ettii, ii snfnn kltr ve teknik dzeyinin ykseliinin tohumunu iinde tad, bize sosyalizmden komnizme gei ve kafa ve kol emei arasndaki ayrmn ortadan kaldrlmas iin zorunlu olan yksek emek retkenliini salayacak tek yolu at aikr deil midir?
Stahanov hareketinin yaygnlamas ve kinci Be Yllk Plann zamanndan nce tamamlanmas, emeki halkn refah ve kltr dzeyinde yeni bir ykseliin artlarn yaratt. kinci Be Yllk Plan dneminde, iilerin ve hizmetlilerin gerek cretleri iki mislinden fazla artt. denen cretler toplam, 1933'e 34 milyar rubleden, 1937'de 81 milyar rubleye kt. Ayn dnemde, devlet sosyal sigorta fonu, 4,6 milyar rubleden 5,6 milyar rubleye ykseldi. Yalnz 1937'de, iilerin ve hizmetlilerin devlet sigortasna, yaam artlarnn dzeltilmesine ve kltrel ihtiyalarn tatminine, sanatoryumlara, salk evlerine, dinlenme evlerine ve salk hizmetlerine yaklak 10 milyar ruble harcand. Krlk alanlarda, kollektif iftlik sistemi artk kesin olarak salamlatrlmt. Kollektif iftlik rnek ileri kinci Kongresinin 1935 ubatnda kabul ettii Tarmsal Arteller Ynetmenlii'nin ve kollektif

Halk Kitapl

Sayfa: 360 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

iftliklere iledikleri topraklarn sresiz kullanm hakknn verilmesinin, bu gelimeye byk katks oldu. Kollektif iftlik sisteminin salamlatrlmas, kr nfusu iinde yoksullua ve gvensizlie son verdi. nceleri, yl kadar nce, kollektif iftiler ign birimi bana bir ya da iki kilogram tahl alrken, imdi tahl yetitiren blgelerde kollektif iftilerin ounluu, dier baz rnlerin ve para gelirinin yansra, 5 ila 12 kilogram ve birou da ign birimi bana 20 kilogram tahl alyorlard. imdi, tahl yetitiren blgelerde, yllk gelir olarak 500 ili 1500 pud tahl; pamuk, eker pancar, keten, bykba hayvan, zm, turungiller ve meyve ve sebze yetitiren blgelerde ise yllk gelir olarak onbinlerce ruble elde eden milyonlarca kollektif ifti ailesi vard. Kollektif iftlikler refaha kavumulard. Kk yllk mahsuller iin yaplm eski depolama yerleri artk hane halknn ihtiyalarnn onda birini bile karlamaz olduundan, bir kollektif ifti ailesinin en nemli meselesi, imdi yeni silolar ve depolar ina etmek olmutu. Halkn refah dzeyinin ykselmesi karsnda Hkmet, krtajn yasaklanmas zerine bir yasa kard ve ayn zamanda doumevlerinin, ocuk yuvalarnn, st merkezlerinin ve anaokullarnn inas iin geni bir program kabul etti. 1935'te bu tedbirler iin 875 milyon ayrlmken, 1936'da bu miktar 2, 714 milyar ruble oldu. Kalabalk ailelere nemli miktarda karlksz yardm verilmesini salayan bir yasa karld. Yalnz 1937'de bu yasayla 1 milyar rublenin zerinde karlksz yardm yapld. Genel eitim mecburiyetinin kabul edilmesi ve yeni okullarn inasyla halk kltrel bakmdan hzla kalknd. Btn lkede ok sayda okul yapld. lk ve ortaokullardaki rencilerin says 1914'te 8 milyondan, 1936/37 renim ylnda 28 milyona ykseldi. niversite rencilerinin says ayn dnemde, 112,000den 542,000'e ykseldi. Bu gerek bir kltr devrimiydi. Kitlelerin refah ve kltr dzeyinin ykselmesi, Sovyet devrimimizin gcnn, kudretinin ve yenilmezliinin bir yansmasyd. Gemiteki devrimler yenilgiye uradlar, nk halka zgrlk verirken, halkn maddi ve kltrel durumunda ciddi bir dzelme salayamadlar. Bu devrimlerin ba zaaf buradayd. Bizim devrimimiz, btn teki devrimlerden, halk yalnz arlktan ve kapitalizmden kurtarmakla kalmayp onun refah ve kltr dzeyinde de kkl bir ilerleme salam olmasyla ayrlr. Devrimimizin gc ve yenilmezlii burada yatar.

Proleter devrimimiz, dedi Stalin yolda, Sovyetler Birlii Birinci Stahanovcular Konferansnda, halka sadece Halk Kitapl Sayfa: 361 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

siyasi sonular deil, ayn zamanda maddi sonular da sunabilmi olan dnyadaki tek devrimdir. Btn ii devrimleri iinde, iktidar ele geirmeyi baaran yalnz bir tane tanyoruz. Bu, Paris Komn'dr. Ama bu iktidar uzun srmedi. Evet, bu devrim kapitalizmin zincirlerini paralamaya giriti ama bu zincirleri kracak zaman bulamad; devrimin maddi kazanmlarn halka gsterecek zaman ise hi bulamad. Bizim devrimimiz, kapitalizmin zincirlerini paralayp halka zgrlk getirmekle kalmayan, ayn zamanda halk iin mreffeh bir hayatn maddi artlarn da yaratan tek devrimdir. Devrimimizin gc ve yenilmezlii ite burada yatar.

3 - VIII. SOVYET KONGRESI. SSCB'NN YEN ANAYASASININ KABUL. 1935 ubatnda Sosyalist Sovyet Cumhuriyetleri Birlii VII. Sovyet Kongresi, 1924'te kabul edilmi olan SSCB Anayasasn deitirme karar ald. 1924'te kabul edilmi olan ilk Sovyet Anayasasndan bu yana Sovyetler Birlii'nin yaamnda meydana gelen byk deiiklikler, bir anayasa deiikliini zorunlu klyordu. Bu dnemde Sovyetler Birlii'nde snf gleri arasndaki karlkl iliki tamamen deimiti; yeni bir sosyalist sanayi yaratlm, Kulaklar ezilmi, kollektif iftlik sistemi zafer kazanm ve Sovyet toplumunun temeli olarak, milli ekonominin her alannda retim aralar zerinde sosyalist mlkiyet kurulmutu. Sosyalizmin zaferi, seim sisteminin daha da demokratikletirilmesi ve genel, eit ve gizli oya dayanan dorudan seim sisteminin kabul edilmesini mmkn kld. SSCB'nin yeni Anayasas, Stalin yoldan bakanlnda, bu amala kurulan bir Anayasa Komisyonu tarafndan kaleme alnd. Taslak be buuk ay sreyle btn lkede tartld. Bundan sonra da Olaanst VIII. Sovyet Kongresine sunuldu. SSCB'nin yeni Anayasa tasarsn onaylamak ya da reddetmek zere zel olarak toplantya arlan VIII. Sovyet Kongresi, 1936 Kasmnda topland. Kongreye yeni anayasa tasla zerinde bir rapor sunan Stalin yolda, Sovyetler Birlii'nde 1924 Anayasasndan bu yana meydana gelen balca deiiklikleri sayd.

Halk Kitapl

Sayfa: 362 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

1924 Anayasas NEP'in ilk dneminde hazrlanmt. O sralar Sovyet Hkmeti henz sosyalizmin yansra kapitalizmin de gelimesine izin vermek zorundayd. O sralar Sovyet iktidarnn hedefi, iki sistem, kapitalist sistemle sosyalist sistem arasndaki yarma sresince, sosyalizmin iktisadi alanda kapitalizm zerindeki zaferini rgtlemeyi salamakt. Kim-kimi? sorusu henz zlm deildi. Eski ve yetersiz teknik donatm ile sanayi, sava ncesi retim dzeyine bile ulaamamt. Tarmn durumu daha da ktyd. Usuz-bucaksz uzanan kk-kyl iftlikleri okyanusunda, Sovyet iftlikleri ve kollektif iftlikler kk adalar gibiydiler. O sralar Kulaklarn tasfiyesi deil, yalnzca kstlanmas szkonusu olabilirdi. Sosyalist sektr, ticaretin ancak yzde 50'sini kapsyordu. Sovyetler Birlii'nin 1936'daki grnm ise tamamen deiikti. lkenin iktisadi hayat tamamen deimiti. Kapitalist unsurlar btnyle tasfiyeye uram, sosyalist sistem iktisadi hayatn btn alanlarnda zafer kazanmt. imdi, retimi sava ncesi dzeyin yedi katna karm ve zel sanayii tamamyla silip atm olan gl bir sosyalist sanayi vard. Modern makinelerle donatlm ve dnyada en byk lekli tarmsal retimin yapld kollektif iftlikler ve Sovyet iftlikleri biimindeki mekanize sosyalist iftlik, tarmda zafer kazanmt. 1936 ylna gelindiinde, snf olarak Kulaklar tamamen tasfiye edilmiti ve kk kyller artk lkenin iktisadi hayatnda nemli bir rol oynamyordu. Ticaret tamamen devletin ve kooperatiflerin elinde toplanmt. nsann insan tarafndan smrlmesine ebediyen son verilmiti. retim aralar zerinde sosyalist kamu mlkiyeti, yeni sosyalist sistemin dokunulmaz temeli olarak iktisadi hayatn btn dallarnda salam bir biimde yerlemiti. Yeni sosyalist toplumda iktisadi krizler, yoksulluk, isizlik ve ktlk ebediyen ortadan kalkmt. Sovyet toplumunun btn yeleri iin mreffeh ve kltrl bir yaamn artlar yaratlmt. Bu duruma uygun olarak, dedi Stalin yolda raporunda, Sovyetler Birlii nfusunun snf yaps da deimitir. iftlik sahipleri snf ve eski byk emperyalist burjuvazi, daha isava dneminde tasfiye edilmiti. Sosyalizmin inas dnemi sresince btn smrc unsurlar, kapitalistler, tccarlar, Kulaklar ve vurguncular tasfiye edilmiti. Sadece, tasfiye edilen smrc snflarn nemsiz kalntlar vard ve bunlarn tam olarak ortadan kaldrlmas da ok yakn bir gelecekte gerekleecekti. Sovyetler Birlii emekileri -iiler, kyller ve aydnlarSosyalizmin inas dneminde derin bir deiim geirmilerdi.

Halk Kitapl

Sayfa: 363 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

i snf, artk kapitalizmde olduu gibi retim aralarndan yoksun ve smrlen bir snf deildi. i snf kapitalizme son vermi, retim aralarn kapitalistlerin elinden alm ve bunlar kamu mlk haline getirmiti. i snf, artk eski dar anlamyla proletarya olmaktan kmt. Devlet iktidarna sahip olan Sovyetler Birlii proletaryas tamamen yeni bir snf haline gelmiti. Smrden kurtulmu, kapitalist iktisadi sistemi ykm ve retim aralar zerinde sosyalist mlkiyeti kurmu olan bir ii snf haline gelmiti. Bu yzden, insanlk tarihinin daha nce benzerini grmedii bir ii snfyd. Sovyetler Birlii kylsnn durumundaki deime de daha az deildi. Gemite, ilkel teknik malzeme kullanan ve kendi kk topra zerinde tecrit edilmi ve dank bir ekilde alan yirmi milyon kk ve orta-kyl ailesi vard. Bunlar, iftlik sahipleri, Kulaklar, tccarlar, vurguncular, tefeciler vb. tarafndan smrlyorlard. imdi Sovyetler Birlii'nde tamamen yeni bir kyllk ortaya kmt. Artk kyllerini smren iftlik sahipleri, Kulaklar, tccarlar ve tefeciler kalmamt. Kyl hanelerinin byk ounluu, zel mlkiyet esasna dayal kollektif almadan doan retim aralar zerinde kollektif mlkiyet esasna, dayal kollektif iftliklere katlmt. Bu, yeni tip bir kyllk, her trl smrden kurtulmu bir kyllkt. Bu, insanlk tarihinin daha nce benzerini grmedii bir kyllkt. Sovyetler Birlii'nde aydnlar da deiime uramt. Genel olarak tamamen yeni bir aydnlar zmresi haline gelmiti. Aydnlarn ounluu, ii ve kyllerin saflarndan geliyordu. Bunlar, eski aydnlar zmresi gibi kapitalizme deil, sosyalizme hizmet ediyorlard. Aydnlar, sosyalist toplumun eit bir yesi haline gelmilerdi. Bu aydnlar, iilerle ve kyllerle birlikte yeni, sosyalist bir toplum ina ediyorlard. Bu, halkn hizmetinde olan ve her trl smrden kurtulmu olan yeni tip bir aydnlar zmresiydi. Bu, insanlk tarihini daha nce benzerini grmedii bir aydnlar zmresiydi. Bylelikle, Sovyetler Birlii emekilerini birbirinden ayran eski snf farklar silinmekteydi, eski snflarn iine kapankl ortadan kalkyordu. iler, kyller ve aydnlar, arasndaki iktisadi ve siyasi elimeler gitgide zayflyor ve ortadan siliniyordu. Toplumun manevi ve siyasi birliinin temeli yaratlmt. Sovyetler Birlii'nin yaamndaki bu derin deiiklikler, Sovyetler Birlii'nde sosyalizmin bu kesin zaferi, SSCB'nin yeni Anayasa'sna yansd.

Halk Kitapl

Sayfa: 364 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Yeni Anayasaya gre Sovyet toplumu, iki dost snftan, iilerden ve kyllerden meydana gelmitir; bu ikisi arasndaki snf farkllklar devam etmektedir. Sosyalist Sovyet Cumhuriyetleri Birlii, iilerin ve kyllerin sosyalist devletidir. SSCB'nin siyasi temelini, iftlik sahiplerinin ve kapitalistlerin iktidarnn devrilmesi ve proletarya diktatrlnn kurulmasnn bir sonucu olarak gelimi ve glenmi olan Emeki Temsilcileri Sovyetleri oluturur. SSCB'nde btn iktidar, Emeki Temsilcileri tarafndan temsil edilen kent ve ky emeki halkna aittir. Sovyetleri

SSCB'nde en yksek devlet iktidar organ, SSCB Yksek Sovyeti'dir. Eit haklara sahip iki Meclisten, Birlik Sovyeti ile Milliyetler Sovyetinden meydana gelen SSCB Yksek Sovyeti, SSCB vatandalar tarafndan drt yl sreyle, genel, eit, dorudan ve gizli oya dayanan seimle seilir. Btn Emeki Temsilcileri Sovyetleri iin yaplan seimler gibi, SSCB Yksek Sovyeti iin yaplan seim de geneldir. Bu rk ya da milliyet, din, renim dzeyi, doum yeri, sosyal kken, mlkiyet durumu ya da gemiteki eylemler dikkate alnmakszn, akl hastalar ve mahkemece kamu haklarndan yoksun braklma cezasna arptrlm kimseler dnda, 18 yan doldurmu btn SSCB yurttalarnn, temsilcilerin seiminde oy kullanmaya ve seimlerde aday olmaya haklar olduu anlamna gelir. Temsilci seimleri eittir. Bu, her yurttan bir oyu olmas ve btn yurttalarn seimlere eit haklarla katlmas demektir. Temsilci seimleri dorudandr. Bu, kent ve ky Emeki Temsilcileri Sovyetlerinden SSCB Yksek Sovyeti'ne kadar btn Emeki Temsilcileri Sovyetlerinin yurttalar tarafndan tek dereceli seimle seilmesi demektir. SSCB Yksek Sovyeti, iki Meclisin birleik oturumunda Yksek Sovyet Prezidyumunu ve SSCB Halk Komiserleri Konseyi'ni seer. SSCB'nin dayand iktisadi temel, sosyalist ekonomi sistemi ve retim aralar zerinde sosyalist mlkiyettir. SSCB'nde sosyalizmin Herkesten yeteneine gre, herkese emeine gre ilkesi gerekletirilmitir. Btn Sovyet vatandalarna alma hakk, dinlenme ve tatil

Halk Kitapl

Sayfa: 365 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

hakk, eitim grme hakk, yallk, hastalk ve sakatlk durumunda bakm hakk salanmtr. Kadnlar yaamn btn alanlarnda erkeklerle eit haklara sahiptir. Milliyetine ya da rkna baklmakszn tm Sovyet yurttalarnn eitlii, deitirilmesi mmkn olmayan bir yasadr. Btn vatandalara vicdan zgrl ve dine kar propaganda zgrl tannmtr. Sosyalist toplumu glendirmek iin, Anayasa, sz, basn, toplant ve gsteri zgrlklerini, dernek kurma, kii dokunulmazl, konut dokunulmazl ve haberlemenin gizlilii, emeki halkn karlarn savunduklar iin veya bilimsel faaliyetlerinden tr veya ulusal kurtulu mcadelelerinden dolay baskya urayan yabanc devlet yurttalarnn SSCB'ne snma haklarn garanti altna alr. Yeni Anayasa btn Sovyet vatandalarna ciddi ykmllkler de ykler: Yasalara riayet, alma disiplinini koruma, kamu grevlerini drstlkle yerine getirme, sosyalist toplumun kurallarna sayg gsterme, sosyalist kamu mlkiyetini koruma ve glendirme ve sosyalist anavatan savunma ykmll.

Anavatan savunmak btn SSCB vatandalarnn kutsal grevidir.


Vatandalarn eitli dernekler kurma hakkna ilikin olarak, Anayasa maddelerinden birinde unlar belirtilmektedir:

i snfnn ve emeki halkn dier kesimlerinin saflarndaki en aktif ve en yksek siyasi bilince sahip yurttalar, sosyalist sistemi glendirme ve gelitirme mcadelesinde emeki halkn ncs olan ve emeki halkn btn rgtlerinin, hem kamu ve hem de devlet rgtlerinin ynetici ekirdeini temsil eden Sovyetler Birlii Komnist partisi (Bolevik)'te birleirler.
SSCB'nin yeni Anayasa tasla VIII. Sovyet Kongresi tarafndan oybirliiyle onayland ve kabul edildi. Bylelikle Sovyet lkesi yeni bir Anayasa, sosyalizmin ve iilerle kyllerin demokrasinin zaferini somutlatran bir Anayasa kazanm oldu. Anayasa bu yolla, SSCB'nin yeni bir gelime aamasna, sosyalist toplumun inasnn tamamlanmas ve toplum yaamnn yol gsterici ilkesinin Herkesten yeteneine gre, herkese ihtiyacna gre

Halk Kitapl

Sayfa: 366 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

eklindeki komnist ilke olaca komnist topluma tedricen gei aamasna girmi olduunu belirtiyor ve yeni bir a aan bu olguya yasal bir nitelik kazandryordu. 4 - BUHARNC-TROKST CASUSLAR, YIKICILAR VE VATAN HANLER ETESNN KALINTILARININ TASFYES. SSCB YKSEK SOVYET SEM N HAZIRLIKLAR. PARTNN ZLEYECE YOL OLARAK, GEN PART- DEMOKRAS. SSCB YKSEK SOVYET SEMLER. 1937 ylnda, Buharinci-Trokist etenin iledii canice sularla ilgili yeni gerekler gnna kt. Pyatakov, Radek ve dierlerinin mahkemesi; Tuhaevksi, Yakir ve dierlerinin mahkemesi ve nihayet Buharin, Rykov, Krestinski, Rosengoltz ve dierlerinin mahkemesi, Buharincilerin ve Trokistlerin uzun sreden beri bir Saclar ve Trokistler Bloku eklinde alan bir halk dmanlar etesi halinde birlemi olduklarn gsterdi. Durumalar, bu insan sprntlerinin, Troki, Zinovyev ve Kamenev gibi halk dmanlaryla birlikte, Ekim Sosyalist Devriminin ilk gnlerinden beri Lenin'e, Partiye ve Sovyet devletine kar bir komplo iinde bulunduunu ortaya koydu. 1918 balarnda Brest-Litovsk Barm baltalamaya ynelik sinsi abalar; Lenin'e kar giriilen komplo ve 1918 ilkbaharnda Lenin, Stalin ve Sverdlov'un tutuklanmalar ve ldrlmeleri iin Sol Sosyal-Devrimcilerle yaplan gizli ittifak; 1918 yaznda Lenin'in yaralanmasna yolaan alaka suikast; 1918 yaznda Sol Sosyal-Devrimcilerin isyan; 1921'de Lenin'in nderliini kundaklamak ve ykmak amacyla Parti iindeki gr ayrlklarn kastl olarak derinletirilmesi; Lenin'in hastal srasnda ve lmnden sonra Parti nderliini devirme giriimleri; devlet srlarnn dmanlara verilmesi ve yabanc casusluk rgtlerine bilgi salanmas; Kirov'un alaka ldrlmesi; ykclk ve saptrma faaliyetleri ve sabotajlar; Menjinski, Kuybiev ve Gorki'nin haince ldrlmeleri -20 yllk bir dnem iinde yaplan btn bunlarn ve benzer hainliklerin, burjuva devletlerin casusluk rgtlerinin emirleriyle, Troki, Zinovyev, Kamenev, Buharin, Rykov ve uaklarnn katlm ya da dorudan ynetimi ile ilendii meydana kt. Durumalar, Trokist-Buharinci canilerin, efendilerinin, yani yabanc devletlerin casusluk rgtlerinin arzusuna uygun olarak, Partiyi ve Sovyet devletini ykmaya, lkenin savunma gcn kundaklamaya, yabanc askeri mdahaleye yardmc olmaya, Kzl Ordu'nun yenilgisini

Halk Kitapl

Sayfa: 367 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

hazrlamaya, . SSCB'ni paralamaya, Sovyet Ky Blgesini Japonya'ya, Sovyet Byelo-Rusya'sn Polonya'ya, Sovyet Ukrayna'sn Almanya'ya vermeye, iilerin ve kollektif kyllerin kazanmlarn ykmaya ve SSCB'nde kapitalist klelii restore etmeye altklarn gn na kard. Aslnda bir sinek kadar bile gl olmayan bu Beyaz Muhafz cceler, yle grlyor ki, lkenin efendileri olduklar ve gerekten Ukrayna'y, Byelo-Rusya'y ve Ky Blgesini satabilecek ya da verebilecek gte olduklar zehabna kaplmlard. Bu Beyaz Muhafz haarat, Sovyet lkesinin efendisinin Sovyet halk olduunu ve Rykovlarn, Buharinlerin, Zinovyevlerin ve Kamenevlerin hepsinin, Sovyet devletinin geici hizmetlileri olduklarn ve devletin istedii anda onlar bir sprnt gibi grevlerinden atabilecek gte olduunu unuttular. Bu aalk faist uaklar, Sovyet halknn parman yle bir kmldatarak bunlarn hepsini silip sprebileceini unuttular. Sovyet mahkemesi, dizilmeye mahkm etti. Buharinci-Trokist canileri kuruna

ileri Halk Komiserlii, hkmleri infaz etti. Sovyet halk, Buharinci-Trokist etenin imhasn onaylad ve gndeme devam etti. Gndemdeki grev, SSCB Yksek Sovyeti hazrlanmak ve bu seimleri rgtl bir ekilde yapmakt. seimlerine

Parti, btn gcn seim hazrlklarna verdi. Parti, yeni SSCB Anayasasnn yrrle girmesinin, lkenin siyasi yaamnda bir dnm noktas olduunu dnyordu. Bu dnm noktas, seim sisteminin tam olarak demokratikletirilmesi, snrl oy hakk yerine genel oy hakknn, tam eit olmayan seimler yerine eit seimlere, ok dereceli seimler yerine tek dereceli seimlerin ve ak oy yerine gizli oy esasnn konmas anlamna geliyordu. Yeni Anayasann kabulnden nce, din adamlarnn, eski Beyaz Muhafzlarn, eski Kulaklarn ve toplumsal yararl bir alma yapmayanlarn oy haklar kstlanmt. Yeni Anayasa, temsilci seimlerini genelletirerek, bu kategorilere giren yurttalarn oy hakk zerindeki kstlamalar kaldrd. Daha nce, kentli ve kyl nfusun temsil esaslarndaki farklardan tr, temsilci seimleri eit olmuyordu. Oysa imdi,

Halk Kitapl

Sayfa: 368 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

seimlerin eitliini kstlama zorunluluu ortadan kalkm ve btn yurttalara eitlik esas zerinde seimlere katlma hakk tannmt. Daha nce, Sovyet iktidarnn orta ve yksek dereceli organlarnn seimleri ok dereceli idi. Oysa imdi, yeni Anayasada kent ve ky Sovyetlerinden Yksek Sovyet'e kadar btn Sovyetler iin yaplacak seimlerin tek dereceli olmas esas kabul ediliyordu. Daha nce, Sovyet temsilcileri seimleri ak oyla yaplyordu ve adaylara deil, aday listelerine oy veriliyordu. Oysa imdi, temsilcilerin seimi gizli oyla yaplacakt ve her seim blgesinde aday listelerine deil adaylara oy verilecekti. Bu, lkenin siyasi yaamnda kesin bir dnm noktasyd. Yeni seim sisteminin, halkn siyasi faaliyetinin artmasna, ynlarn Sovyet iktidar organlarnn halka kar sorumluluklarnn oalmasna yol amas kanlmazd ve nitekim yle oldu. lkenin siyasi hayatndaki bu dnm noktasna tam olarak hazrlkl olabilmek iin, itici gcn Parti olmas ve yaplacak seimlerde Partinin nder rolnn tam olarak salanmas gerekiyordu. Fakat, bunun gerekletirilmesi, ancak bizzat Parti rgtlerinin gnlk almalarnda tam olarak demokratikletirilmeleriyle; Parti Tznn emrettii gibi, Parti-ii yaantda demokratik merkeziyetilik ilkelerini tam olarak uygulamalaryla; Partinin btn organlarnn seim yoluyla ibana gelmesiyle; Partide eletiri ve zeletirinin tam olarak gelitirilmesiyle; Parti organlarnn Parti kitlesine kar sorumluluunun tam olmasyla ve bizzat Parti kitlesinin tam aktif hale gelmesiyle mmkn olabilirdi. 1937 ubatnn sonlarnda yaplan Merkez Komitesi Plenumunda Jdanov yoldan, Parti rgtlerinin SSCB Yksek Sovyeti seimlerine hazrlanmas konusunda sunduu rapor, baz Parti rgtlerinin, seim ilkesi yerine kooptasyon usuln uygulayarak, adaylar yerine aday listelerine oy vererek, gizli oy yerine ak oy esasn getirerek gnlk almalarnda Parti Tzn ve demokratik merkeziyetilik ilkelerini sistematik olarak inediklerini ortaya koydu. Byle uygulamalarn hakim olduu rgtlerin, Yksek Sovyet seimlerinde grevlerini tam olarak yerine getiremeyecekleri akt. Hereyden nce, Parti rgtlerinde bu tr anti-demokratik uygulamalara son vermek ve Parti almasn geni demokratik esaslar zerinde yeniden rgtlemek zorunluydu. Bunun iin, Jdanov yoldan raporunu dinledikten sonra, Merkez Komitesi plenumu unlar kararlatrd:

Halk Kitapl

Sayfa: 369 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

a) Parti almasn, Parti Tznn ngrd Parti-ii demokrasi ilkelerinin tam ve koulsuz olarak uygulanmas temeli zerinde yeniden rgtlemek.
b) Parti Tznn ngrd gibi, Parti Komiteleri iin kooptasyon uygulamasna son vermek ve Parti rgtlerinin ynetici organlarnn seim yoluyla i bana gelmesi ilkesini yeniden hakim klmak. c) Parti organlar iin yaplan seimlerde aday listelerine oy verilmesini yasaklamak; seimlerde adaylara oy verilmesine ve btn Parti yelerinin, adaylara kar kma ve onlar eletirme snrsz hakkna sahip olmak. d) Parti organlar iin yaplan seimlerde kapal (gizli) oy esasn kabul etmek. e) En alt seviyedeki Parti rgtlerinin Parti Komitelerinden, Blge ve Alt Blge Komitelerine ve milli blgelerdeki Komnist Partilerinin Merkez Komitelerine kadar btn Parti rgtlerinde, Parti organlarnn seilmesi; btn seimlerin en ge 20 Mays tarihine kadar tamamlanmas. f) Btn Parti rgtlerinin, Parti organlarnn hizmet sreleri bakmndan Parti Tznn ngrd kurallara sk skya uymas; yani: En alt seviyedeki Parti rgtlerinde ylda bir; mntka ve ehir rgtlerinde yine ylda bir; alt blge, blge ve cumhuriyet rgtlerinde 18 ayda bir seim yaplmas. g) Temel Parti rgtlerinin, Parti Komitelerini genel fabrika toplantlarnda semesi sistemine sk skya bal kalmalarn salamak ve genel fabrika toplantlarnn yerine delege toplantlarnn geirilmesine izin vermemek. h) Baz Parti rgtlerinde grlen, genel toplantlar kaldrma ve bunun yerine blm toplantlar ve delege konferanslarnn geirilmesine izin vermemek. Bylece Parti, yaklaan seimler iin hazrlklara balad. Merkez Komitesinin bu karar ok byk siyasi nem tayordu. Bu kararn nemi, SSCB Yksek Sovyeti seimleri iin Partinin at kampanyay balatmasndan ibaret deildi; bu karar, ayn zamanda ve ncelikle, Parti rgtlerinin almalarnn yeniden rgtlemelerine, Partiii demokrasi ilkelerini uygulamalarna ve Yksek Sovyet seimlerine tam olarak hazrlanmalarna yardmc oluyordu.

Halk Kitapl

Sayfa: 370 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Seim kampanyasn gelitirirken Parti, Komnistler ve Partisiz ynlar arasnda bir seim bloku kurulmas fikrini seim politikasnn ke ta yapmaya karar verdi. Parti, seim blgelerinde Partisizlerle ortak adaylar gstermeye karar vererek, Partisizlerle ynlarla ittifak halinde, blok halinde seimlere girdi. Bu, burjuva lkelerinde yaplan seimlerde grlmemi ve tamamen imkansz olan bireydi. Ama, birbirine dman snflarn artk mevcut olmad ve nfusun btn kesimlerinin manevi ve siyasi birliinin tartlmaz bir gerek olduu lkemizde, Komnistlerle Partisizlerin bir seim bloku kurmalar gayet doald. 7 Aralk 1937'de Parti Merkez Komitesi, semenlere hitaben bir bildiri yaynlad. Bildiride yle deniyordu:

12 Aralk 1937'de, sosyalist Anayasamz gereince, Sovyetler Birlii'nin emeki halk, SSCB Yksek Sovyeti'ne temsilcilerini seecektir. Bolevik Parti seimlere, Partisiz iilerle, kyllerle, memurlarla ve aydnlarla blok halinde, ittifak halinde girmektedir... Bolevik Parti, kendini Partisizlerden ayr tutmamakta, aksine seimlere Partisizlerle blok halinde, ittifak halinde, ii ve memur sendikalaryla, Gen Komnistler Birlii ve Partisizlerin dier rgt ve kurulularyla blok halinde girmektedir. Dolaysyla, temsilci adaylar, Komnistlerin ve Partisizlerin ortak adaylar olacaktr; nasl her Komnist temsilci, Partisizlerin de temsilcisi olacaksa, her Partisiz temsilci de ayn zamanda Komnistlerin temsilcisi olacaktr.
Merkez Komitesi'nin bildirisi, semenlere yaplan u aryla sona eriyordu:

Sovyetler Birlii Komnist Partisi (Bolevik) Merkez Komitesi, btn komnistleri ve sempatizanlar, Partisiz adaylara, tpk komnist adaylara oy veriyormuasna oy vermeye arr.
Sovyetler Birlii Komnist Partisi (Bolevik) Merkez Komitesi, tm Partisiz semenleri, Komnist adaylara, tpk Partisiz adaylara oy veriyormuasna oy vermeye arr. Sovyetler Birlii Komnist Partisi (Bolevik) Merkez Komitesi, btn semenleri, birlik Sovyeti'ne ve Milliyetler Sovyeti'ne girecek temsilcileri semek zere 12 Aralk 1937'de yekvcut olarak sandk bana gitmeye arr.

Halk Kitapl

Sayfa: 371 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Sovyet devletinin yce organna temsilci seme erefini ve hakkn kullanmayan bir tek semen olmamaldr. Yksek Sovyet seimlerine istisnasz btn semenlerin katlmasn salamay yurttalk grevi saymayan bir tek aktif vatanda olmamaldr. 12 Aralk 1937, SSCB'ni btn milliyetlerden emeki halknn, Lenin'in ve Stalin'in muzaffer bayra etrafnda birliini kutlayan byk bir bayram olmaldr. 11 Aralk 1937'de, seimlerin arifesinde, Stalin yolda aday gsterildii blgenin semenlerine hitap etti ve SSCB Yksek Sovyeti'ne seilecek delegelerin, halkn setii kimselerin nasl olmas gerektiini anlatt. Stalin yolda yle dedi:

Semenler, halk temsilcilerinin kendilerine verilen grevi yerine getirecek yetenekte olmasn; almalarnda siyasi dar grller seviyesine dmemesini; siyasi grevlerinde Lenin'i rnek almasn; kamu grevlerinde Lenin gibi ak ve kesin olmalarn; mcadelede Lenin gibi acmasz olmasn; ortalk karmaya baladnda ve u ya da bu tr bir tehlike ufukta grndnde, Lenin gibi her trl panikten ve panik belirtisinden uzak olmasn, lehteki ve aleyhteki btn unsurlarn kapsaml bir ekilde tespit edilip tartlmasn gerektiren karmak sorunlar hakknda karar almada, Lenin gibi akll ve kesin davranmasn; Lenin gibi namuslu ve drst olmasn; halkn Lenin gibi sevmesini talep etmelidirler.
SSCB Yksek Sovyeti seimleri 12 Aralk gn byk cokunluk iinde yapld. Bu olay, seimin tesinde bireydi. O gn Sovyet halknn zaferini kutlayan byk bir bayram, SSCB halklarnn byk dostluunu ortaya koyan bir olayd. 94 milyon semenin 91 milyondan fazlas ya da yzde 96,8'i oy kulland. Seime katlanlarn 89,844,000'i ya da yzde 98,6'sl, Komnistler ve Partisizler blokunun adaylarna oy verdiler. Sadece 632,000 kii, ya da semenlerin yzde birinden daha az, Komnistler ve Partisizler blokunun adaylarna kar oy verdiler. Komnistler ve Partisizler blokunun istisnasz btn adaylar seildiler. Bylece 90 milyon kii oybirliiyle SSCB'nde sosyalizmin zaferini onaylad. Bu, Komnistler ve Partisizler blokunun nemli bir zaferiydi.

Halk Kitapl

Sayfa: 372 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


Bu, Bolevik Partinin bir zaferiydi.

J. V. STALN

Bu, Molotov yoldan, Ekim Devriminin 20. yldnmnde yapt tarihi konumada szn ettii, Sovyet halknn manevi ve siyasi birliinin parlak bir kantyd.

Halk Kitapl

Sayfa: 373 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

SONULAR

Bolevik Partisinin katettii tarihi yoldan karlacak temel sonular nelerdir? Sovyetler Birlii Komnist Partisi (Bolevik) tarihi bize ne retiyor? 1) Parti tarihi bize hereyden nce, proletaryann devrimci bir partisi, oportnizmden arnm, uzlamaclara ve teslimiyetilere kar uzlamaz, burjuvaziye ve onun devlet iktidarna kar tutumunda devrimci bir parti olmakszn, proleter devrimin ve proletarya diktatrlnn zaferinin imkansz olduunu retiyor. Parti tarihi bize, proletaryay byle bir partiden yoksun brakmann, onu devrimci nderlikten yoksun brakmak demek olduunu; onu devrimci nderlikten yoksun brakmann ise proleter devrim davasn ykmak anlamna geldiini retiyor. Parti tarihi bize, i bar artlarnda yetimi, oportnistlerin dmen suyundan giden, sosyal reformlar hayaliyle yaayan ve sosyal devrimden d kopan Bat Avrupa tipi allagelmi sosyal-demokrat partilerin byle bir parti olamayacan retiyor. Parti tarihi bize, sadece yeni tipte bir partinin, Marksist-Leninist bir partinin, bir sosyal devrim partisinin, proletaryay burjuvaziye kar

Halk Kitapl

Sayfa: 374 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

tayin edici savalara hazrlayabilecek ve proleter devrimin zaferini rgtleyebilecek bir partinin byle bir parti olabileceini retiyor. SSCB'deki Bolevik Parti, byle bir partidir. Devrim ncesi dnemde, diyor Stalin yolda, azok barl gelime dneminde, II. Enternasyonal Partilerinin ii hareketinde egemen g olduu ve parlamenter mcadele biimlerinin temel biimler olarak grld bu koullarda parti, sonralar ak devrimci sava koullar altnda kazand ciddi ve tayin edici neme sahip deildi ve olamazd da. eitli saldrlara kar II. Enternasyonali savunmak iin Kautsky, II. Enternasyonal partilerinin sava arac deil, bir bar arac olduklarn, tam da bu yzden sava srasnda, proletaryann devrimci eylemleri dneminde; herhangi ciddi bireye giriecek durumda olmadklarn syledi. Bu tamamyla dorudur. Ama bu ne demektir? Bu demektir ki, II. Enternasyonal partileri, proletaryann devrimci mcadelesi iin ie yaramazdr; iileri iktidara gtren, proletaryann militan partileri deil, parlamento seimleri ve parlamenter mcadele iin dzenlenmi bir seim aygtdr. Aslnda, II. Enternasyonal oportnistlerinin egemenlikleri dneminde proletaryann asl siyasi rgtnn parti deil de parlamento fraksiyonu olduu olgusu da bununla aklanr. Partinin bu dnemde gerekte parlamento fraksiyonunun bir eklentisi ve ona hizmet etmekle ykml bir e olduu iyi bilinir. Kantlamaya gerek yoktur ki, bylesi koullar altnda ve byle bir partinin ynetimi altnda proletaryay devrime hazrlamak szkonusu bile olamazd. Ama yeni dnemin gelip atmasyla durum temelden deiti. Yeni dnem, snflarn aktan atmas dnemidir; proletaryann devrimci eylemler dnemi, proleter devrim dnemi, glerin emperyalizmi devirmeye, iktidarn proletarya tarafndan ele geirilmesine dorudan hazrlanmas dnemidir. Bu dnem, proletaryann nne yeni grevler koyar: tm parti almasn yeni, devrimci bir tarzda yeniden rgtlemek, iileri iktidar uruna devrimci mcadele ruhuyla eitmek, yedekleri yetitirmek ve yaknlatrmak, komu lkelerin proleterleriyle ittifak kurmak, smrgelerdeki ve baml lkelerdeki kurtulu hareketiyle salam balar kurmak vs. vb. Bu yeni grevlerin, parlamentarizmin barl koullarnda eitilmi olan eski sosyal-demokrat partilerin gleriyle zlebileceini sanmak, kendini onmaz bir aresizlie,

Halk Kitapl

Sayfa: 375 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

kanlmaz bir yenilgiye mahkum etmek demektir. stesinden gelinecek bylesi grevlerin olduu yerde eski partileri bata tutmaya devam etmek, tamamen silahsz durumda kalmak demektir. Kantlamaya gerek yoktur ki, proletarya byle bir duruma raz olamazd. Yeni bir partinin, militan bir partinin, devrimci bir partinin, proletaryaya iktidar uruna mcadelede nderlik edecek kadar cesur, devrimci durumun aprak koullar iinde yolunu armayacak kadar deneyimli, hedefe giden yolda tehlikeli engellerden saknacak kadar esnek bir partinin zorunluluu buradan gelir. Byle bir parti olmakszn, emperyalizmi devirmek, proletarya diktatrln kurmak dnlemez bile. Bu yeni parti, Leninizmin partisidir. (Stalin, Leninizmin Sorunlar, s. 74/75.) 2) Parti tarihi bize ayrca, ii snf partisinin, ii snf hareketinin ileri teorisine, Marksist-Leninist teoriye iyice hakim olmadka, snfnn nderi roln, proleter devrimin rgtleyicisi ve nderi roln oynayamayacan retiyor. Marksist-Leninist teorinin gc, bu teorinin Partiye her durumda doru yn bulma, olaylarn i balantsn anlama, bunlarn ak ynn nceden grme ve sadece bugn nasl ve hangi ynde gelitiklerini deil, gelecekte nasl ve hangi ynde gelieceklerini de grme imkn salamasnda yatar. Ancak Marksist-Leninist teoriye iyice hakim olmu bir parti gvenle ilerleyebilir ve ii snfn ileriye gtrebilir. Ve tersine -Marksist-Leninist teoriye iyice hakim olmayan bir parti ise el yordamyla ilerlemek zorunda kalr, eylemlerinde gvensiz hale gelir ve ii snfn ileriye gtremez. Marksist-Leninist teoriye iyice hakim olmak iin Marx'n, Engels'in ve Lenin'in eserlerinden soyutlanm sonu ve nermeleri dikkatle ezberlemenin, uygun dtnde bunlar nakletmeyi renmenin ve byle ezberlenmi olan sonu ve nermelerin her yerde geerli olacan umarak, bununla yetinmenin yeterli olaca sanlabilir. Ama Marksist-Leninist teoriye byle bir yaklam tamamyla yanltr. Marksist-Leninist teoriyi bir dogmalar yn, bir fetvalar listesi, bir iman simgesi olarak, Marksistleri de basmakalp bilgiler, dogmaclar olarak grmemek gerekir. Marksist-Leninist teori, sosyal gelimenin, ii snf

Halk Kitapl

Sayfa: 376 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

hareketinin, proleter devrimin, komnist toplumun inasnn bilimidir. Ve bir bilim olarak, hareketsiz durmaz ve duramaz; geliir ve kendini mkemmelletirir. Aktr ki, gelimesi iinde yeni tecrbelerle ve yeni bilgilerle mutlaka zenginleir; baz nermeleri ve sonular da, zamann ak iinde mutlaka deiir; yeni tarihi artlara tekabl eden yeni nermeler ve sonular mutlaka bunlarn yerini alr. Marksist-Leninist teoriye hakim olmak, hibir ekilde, onun btn formllerini ve nermelerini ezberlemek ve her kelimesine balanp kalmak anlamna gelmez. Marksist-Leninist teoriye hakim olmak iin, hereyden nce, onun lafzyla zn birbirinden ayrmay renmeliyiz. Marksist- Leninist teoriye hakim olmak, bu teoriyi zmlemek ve onu, proletaryann snf mcadelesinin deien artlarnda devrimci hareketin pratik sorunlarnn zmnde kullanmay renmek demektir. Marksist-Leninist teoriye hakim olmak, bu teoriyi devrimci hareketin yeni tecrbeleriyle, yeni nerme ve sonularyla zenginletirmek demektir; eskimi nermelerini ve sonularn, yeni tarihi artlara tekabl eden yenileriyle, teorinin zne uygun olarak deitirmekte tereddt etmeksizin onu gelitirebilmek ve ilerletebilmek demektir. Marksist-Leninist teori bir dogma deil, bir eylem klavuzudur. kinci Rus Devrimine (ubat 1917) kadar btn lkelerin Marksistleri, parlamenter demokratik cumhuriyetin, kapitalizmden sosyalizme gei dneminde toplum iin en uygun siyasi rgtlenme olduunu dnyorlard. Geri Marx daha yetmili yllarda, proletarya diktatrl iin en elverili biimin parlamenter cumhuriyet deil, Paris Komn rneinde bir siyasi rgtlenme olduunu belirtmiti. Ama ne yazk ki Marx, yazlarnda bu nermeyi fazla gelitirmemiti ve bu nerme unutulmutu. Ayrca, Engels'in 1891'de Erfurt Program taslan eletirirken ileri srd, demokratik cumhuriyetin proletarya diktatrl iin zgl biim olduu eklindeki kesin beyan, Marksistlerin demokratik cumhuriyeti proletarya diktatrlnn siyasi biimi olarak grmeye devam ettikleri konusunda hibir pheye yer brakmyordu. Engels'in bu tezi daha sonra, Lenin dahil btn Marksistlerin yol gsterici ilkesi haline geldi. Ancak 1905 Rus Devrimi ve zellikle 1917 ubat Devrimi, toplumun siyasi rgtlenmesinin yeni bir biimini, i ve Kyl Temsilcileri Sovyetlerini ortaya kard. Rusya'daki iki devrim tecrbesinin incelenmesine dayanarak Lenin, Marksist teoriden yola karak, proletarya diktatrl iin en iyi siyasi biimin, parlamenter demokratik cumhuriyet deil, bir Sovyetler cumhuriyeti

Halk Kitapl

Sayfa: 377 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

olduu sonucuna vard. Buradan hareketle Lenin, Nisan 1917'de, burjuva devriminden sosyalist devrime gei dnemi srasnda, proletarya diktatrl iin en elverili biim olarak bir Sovyet Cumhuriyeti iarn ortaya att. Btn lkelerin oportnistleri parlamenter cumhuriyete sarldlar ve Lenin'i Marksizmden ayrlmak ve demokrasiyi ykmakla suladlar. Ama, elbette ki, Marksist teoriyi derinliine kavram olan gerek Marksist, oportnistler deil, Lenin'di. nk Lenin, Marksist teoriyi yeni tecrbelerle zenginletirerek ilerletiyordu. Oysa oportnistler Marksizmi geriye itiyorlard ve nermelerinden birini bir dogma haline getiriyorlard. Eer Lenin Marksizmin lafz altnda ezilip kalsayd ve Marksizmin eski, Engels tarafndan formle edilen bir nermesini, yeni tarihi artlara uygun bir nermeyle, Sovyetler cumhuriyetine ilikin yeni nermeyle deitirmek cesaretini gstermeseydi, Partimize, devrimimize ve Marksizme ne olurdu? Parti karanlkta el yordamyla yrmek zorunda kalr, Sovyetler dalrd; Sovyet iktidarmz olmazd ve Marksist teori byk bir baarszlkla karlard. Proletarya kaybeder, proletaryann dmanlar kazanrd. Emperyalizm ncesi kapitalizmi incelemeleri sonucunda Engels ve Marx, sosyalist devrimin tek lkede zafere ulaamayaca, ancak uygar lkelerin tmnde ya da ounda ayn zamanda indirilecek bir darbeyle zafere ulalabilecei sonucuna varmlard. Bu, 19. yzyln ortalarnda oluyordu. Bu sonu, daha sonra btn Marksistlerin yol gsterici ilkesi haline geldi. Ancak, 20. yzyln banda, emperyalizm ncesi kapitalizm, emperyalist kapitalizm haline; ilerleyen kapitalizm, ryen kapitalizm haline geldi. Emperyalist kapitalizmi incelemesi sonucunda Lenin, Marksist teoriye dayanarak, Engels ve Marx'n eski formlnn artk yeni tarihi artlara uymad ve sosyalist devrimin tek lkede zafere ulamasnn mmkn olduu sonucuna vard. Btn lkelerin oportnistleri, Engels ve Marx'n eski formlne sarldlar ve Lenin'i Marksizmden ayrlmakla suladlar. Ama elbette ki, Marksist teoriyi derinlemesine kavram olan gerek Marksist, oportnistler deil, Lenin'di. nk Lenin, Marksist teoriyi yeni tecrbelerle zenginletirerek ilerletiyordu, oysa oportnistler onu geri itiyorlar ve onu mumyalatryorlard. Eer Lenin Marksizmin lafz altnda ezilip kalsayd ve Marksizmin eskiden varm olduu sonulardan birini terkedip, yerine sosyalizmin tek lkede zafere ulamasnn mmkn olduunu gsteren yeni bir sonucu, yeni tarihi artlara uygun bir sonucu koymak iin gerekli teorik cesareti gstermeseydi, Partimize, devrimimize ve Marksizme ne

Halk Kitapl

Sayfa: 378 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

olurdu? Parti karanlkta el yordamyla yrmek zorunda kalr, proleter devrimi nderlikten yoksun braklr ve Marksist teori rmeye balard. Proletarya kaybeder, proletaryann dmanlar kazanrd. Oportnizm her zaman, Marksist teorinin veya onun nermelerinden ve varm olduu sonulardan herhangi birinin dorudan doruya inkr demek deildir. Oportnizm, bazen, Marksizmin ilerlemesini nleyecek eskimi nermelerine sk skya sarlma ve onlar birer dogma haline getirme teebbsnde ifadesini bulur. Abartm olmaktan korkmakszn denilebilir ki, Engels'in lmnden bu yana, Marksist teoriyi ilerleten ve onu proletaryann snf mcadelesinin yeni artlarnda yeni tecrbelerle zenginletiren Marksistler, sadece usta teorisyen Lenin ve Lenin'den sonra, Stalin ve Lenin'in dier takipileri olmulardr. Ve Lenin ve Leninistler, Marksist teoriyi ilerletmi olduklar iin, ite tam bu sebepten dolay, Leninizm Marksizmin daha da gelitirilmesidir; proletaryann snf mcadelesinin yeni artlarnn Marksizmi, emperyalizm ve proleter devrimleri ann Marksizmi, sosyalizmin yeryznn altda birinde zafere ulat an Marksizmidir. nder kadrolar Marksist teoriyi kavram olmasayd, bu teoriyi bir eylem klavuzu olarak almasayd, Marksist teoriyi proletaryann snf mcadelesinin yeni tecrbesiyle zenginletirerek onu ilerletmeyi renmeseydi, Bolevik Parti Ekim 1917'de zafer kazanamazd. Amerikan ii snf hareketini ynetme iini yklenen Amerika'daki Alman Marksistlerini eletirirken, Engels yle yazyordu: Almanlar, ellerindeki teoriyi Amerikan ynlarn harekete geirebilecek bir kaldra olarak kullanmay bilmiyorlar; ou hallerde bizzat kendileri teoriyi anlamyorlar ve onu doktriner ve dogmatik bir biimde, ezberlenmesi gereken ve bu takdirde her ihtiyaca cevap verecek birey olarak ele alyorlar. Onlar iin teori, bir eylem klavuzu deil, bir dogmadr. (Sorge'ye Mektup, 29 Kasm 1886, Marx-Engels, Seme Mektuplar, Moskova 1934, s.357.) Nisan 1917'de, devrimci hareketin ilerledii ve sosyalist devrime geii zorlad bir srada, proletaryann ve kyllerin devrimci demokratik diktatrl eklindeki eski formle hala, sk skya sarlan Kamenev'i ve baz eski Bolevikleri eletirirken, Lenin yle yazyordu: Marx ve Engels her zaman, bizim retimiz bir dogma deil, bir eylem klavuzudur derler ve, tarihi srecin

Halk Kitapl

Sayfa: 379 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

herbir aamasnn somut iktisadi ve siyasi artlarnda zorunlu olarak deiiklie urayan genel grevlerin tespitinden ibaret kalan 'formllerin' ezberlenmesi ve anlamadan tekrarlanmasyla hakl olarak alay ederlerdi... Bir Marksistin, gerek hayat, somut gerekleri gznne almas ve dne ait bir teoriye sarlmaya devam etmemesi gerektii yolundaki tartlmaz doruyu kavramak nemlidir... (Lenin-Stalin, 1917 Yl, s. 24 ve 26.) 3) Parti tarihi bunlardan baka bize, ii snf saflarnda faaliyet gsteren ve ii snfnn geri kesimlerini burjuvazinin kollarna iterek ii snfnn birliini bozan kk-burjuva partileri ezilmedii takdirde, proleter devrimin zafere ulamasnn imkansz olduunu retir. Partimizin tarihi, kk-burjuva partilere, Sosyal-Devrimcilere, Meneviklere, Anaristlere ve milliyetilere kar mcadele ve bu partilerin kesin olarak yenilgiye uratlmas tarihidir. Eer bu partiler yenilgiye uratlmam ve ii snf saflarndan srlp atlmam olsalard, ii snfnn birlii salanamazd. Ve eer ii snfnn birlii salanmasayd, proleter devrimin zaferini salamak imkansz olurdu. lk bata kapitalizmin muhafazasndan ve Ekim Devriminden sonra ise kapitalizmin restorasyonundan yana olan bu partiler tam olarak yenilgiye uratlmam olsayd, proletarya diktatrln korumak, d askeri mdahaleyi altetmek ve sosyalizmi kurmak mmkn olmazd. Halk aldatmak iin hepsi de kendilerine devrimci ve sosyalist ss veren kk-burjuva partilerinin, Sosyal-Devrimcilerin, Meneviklerin, Anaristlerin ve milliyetilerin, daha Ekim Sosyalist Devriminden nce kar-devrimci partiler haline gelmeleri ve daha sonra yabanc burjuva casusluk rgtlerinin ajanlar; casuslardan, ykclardan, saptrmaclardan, katillerden ve vatan hainlerinden meydana gelen bir ete halini almalar bir rastlant saylamaz. Sosyal devrim anda proletaryann birlii, der Lenin, ancak Marksizmin tam devrimci partisiyle ve ancak btn dier partilere kar verilen amansz bir mcadeleyle salanabilir. (Lenin, Tm Eserler, cilt XX n, s. 62.) 4) Parti tarihi bunlardan baka bize, ii snf partisinin, kendi saflarndaki oportnistlere kar uzlamaz bir mcadele vermezse, kendi iindeki teslimiyetileri ezmezse, kendi saflarnn birliini ve disiplinini koruyamayacan; ne proleter devrimin rgtleyicisi ve nderi roln, ne de yeni sosyalist toplumun kurucusu roln oynayamayacan retiyor.

Halk Kitapl

Sayfa: 380 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Partimizin i yaantsnn gelime tarihi, Parti iindeki oportnist gruplara -Ekonomistlere, Meneviklere, Trokistlere, Buharincilere ve milliyeti saldrlara kar mcadele ve bu gruplarn tam bir yenilgiye uratlmas tarihidir. Parti tarihi bize, btn bu teslimiyeti gruplarn aslnda, partimiz iinde Menevizmin ajanlar, onun tortusu, onun srdrcleri olduklarn retir. Bunlar tpk Menevikler gibi, partide ve ii snf saflarnda burjuva nfuzunun aralaryd. Bunun iin, Partideki bu gruplarn tasfiyesi mcadelesi, Menevizmin tasfiyesi mcadelesinin srdrlmesiydi. Eer Ekonomistleri ve Menevikleri altetmeseydik, Partiyi ina edemez ve ii snfn proleter devrime gtremezdik. Eer Trokistleri ve Buharincileri altetmeseydik, sosyalizmin kuruluu iin gerekli artlar yerine getiremezdik. Her trden ve renkten milliyeti sapmalarn temsilcilerini altetmeseydik, halk enternasyonalizm ruhuyla eitemez, SSCB halklar arasndaki byk dostluk bayran koruyamaz ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birlii'ni kuramazdk. Baz kimseler, Boleviklerin, Parti iindeki oportnist unsurlara kar mcadeleye ok fazla zaman harcadklarn, bunlarn nemini abarttklarn dnebilirler. Ama bu tamamen yanltr. Saflarmzdaki oportnizm, salkl bir organizmadaki lser gibidir ve asla hogryle karlanmamaldr. Parti, ii snfnn nc mfrezesi, ileri kalesi ve genel kurmaydr. i snfnn ynetici kurmaynda, phecilere, oportnistlere, teslimiyetilere ve hainlere yer yoktur. Burjuvaziye kar bir lm-kalm sava verildii srada, kendi kurmaynda, kendi kalesi iinde teslimiyetiler ve hainler varsa, ii snf cepheden ve cephe gerisinden iki ate arasnda kalacaktr. Byle bir mcadelenin ancak yenilgiyle sonulanaca aktr. Bir kaleyi zaptetmenin en kolay yolu, onu ieriden teslim almaktr. Zafer kazanmak iin, ii snfnn partisi, ii snfnn ynetici kurmay, ileri kalesi, nce teslimiyetilerden, kaaklardan, grev krclarndan ve hainlerden temizlenmelidir. Lenin'e ve Partiye kar mcadele eden Trokistlerin, Buharincilerin ve milliyeti sapmalarn temsilcilerinin sonunun, tpk Menevik ve Sosyal-Devrimci partilerinki gibi olmas, faist casusluk rgtlerinin ajanlar, casuslar, ykclar, katiller, saptrmaclar ve vatan hainleri haline gelmeleri bir rastlant saylamaz. Saflarmzda reformistler, Menevikler olduu srece, diyordu Lenin, proleter devriminde zafer kazanmak, bu zaferi muhafaza etmek imkanszdr. Bu, ilke olarak son

Halk Kitapl

Sayfa: 381 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

derece aktr ve hem Rusya'nn, hem de Macaristan'n deneyimleriyle kesin bir ekilde dorulanmtr... Rusya'da, birok kere ortaya kan zor durumlar, eer Menevikler, reformistler ve kk-burjuva demokratlar Partimizde kalm olsalard, mutlaka Sovyet rejiminin devrilmesiyle sonulanrd... (Lenin, Tm Eserler, cilt XXV, s. 462/63, Rusa.) Eer Partimiz i birliini ve saflarnn esiz birliini salayabildiyse, bu hereyden nce oportnizm pisliinden kendini zamannda arndrmas, saflarndan tasfiyecileri ve Menevikleri kovmay bilmesinden trdr. Proletarya partilerinin gelime ve glenme yolu, saflarn oportnistlerden ve sosyal-ovenlerden, sosyalyurtseverlerden ve sosyal-pasifistlerden arndrmaktan geer. Parti, kendini oportnist unsurlardan arndrarak glenir: (Stalin, Leninizmin Sorunlar, s. 84/85.) 5) Parti tarihi bundan bize, baarlarndan ba dnen, kendini byk gren, almasndaki kusurlar grmezlikten gelmeye balayan ve hatalarn kabullenmekten ve onlar zamannda itenlikle ve drste dzeltmekten korkan bir partinin, ii snfna nderlik roln oynayamayacan retiyor. Bir parti, eletiri ve zeletiriden korkmazsa, almasndaki hata ve kusurlar, rtbas etmezse, parti almasndaki hatalardan ders kararak kadrolarn eitirse ve hatalarn zamannda dzeltmeyi bilirse, yenilmez bir parti haline gelir. Bir parti, hatalarn gizlerse, sancl meseleleri rtbas ederse, herey yolundaym gibi davranarak eksiklerinin stn rterse, eletiri ve zeletiriye tahamml gstermezse, kendini beenmilie ve gurura kaplrsa ve ilk baarlaryla yetinirse, mahvolur. Bir siyasi partinin hatalar karsndaki tavr, der Lenin, bu partinin ciddiyetinin ve kendi snfna ve emeki ynlara kar ykmllklerini gerekte nasl yerine getirdiinin en nemli ve gvenilir kstaslarndan biridir. Bir hatay itenlikle kabul etmek, onun nedenlerini tespit etmek, ona yolaan artlar tahlil etmek ve onu dzeltmenin yollarn titizlikle snamak -ite ciddi bir partinin zellikleri bunlardr; grevlerini yerine getirmenin, yani snf ve sonra da ynlar eitmenin yolu budur. (Lenin, 'Sol' Komnizm -Bir ocukluk Hastal, Moskova 1940, s. 40.)

Halk Kitapl

Sayfa: 382 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi


Ve devamla:

J. V. STALN

Bugne kadar btn devrimci partiler, gurura kapldklar, glerinin nerede yattn gremedikleri ve zaaflarn ortaya koymaktan korktuklar iin mahvoldular. Ama biz yklmayz, nk biz zaaflarmz ortaya koymaktan korkmuyoruz ve onlar altetmesini reneceiz. (Lenin, Tm Eserler, cilt XXVII, s. 260/61, Rusa.) 6) Nihayet, Parti tarihi bize, ii snf partisinin, ynlarla geni balar yoksa, bu balar srekli olarak glendirmezse, ynlarn sesine kulak vermeyi ve onlarn acil ihtiyalarn kavramay bilmezse, sadece ynlar eitmeye deil, ynlardan renmeye de hazr deilse, milyonlarca iiye ve tm emekilere nderlik etme yeteneine sahip gerek bir yn partisi olamayacan retiyor. Lenin'in dedii gibi, bir parti, ancak en geni emeki ynlaryla, zellikle proleter, ama ayn zamanda proleter olmayan emeki ynlarla da balar kurmay, yakn temas halinde olmay ve onlarla bir lde kaynamay baarrsa yenilmez hale gelir. (Lenin, 'Sol' Komnizm - Bir ocukluk Hastal, s. 9.) Bir parti, kendini dar parti kabuuna hapsederse, ynlardan koparsa ve brokratik pasta rtlmesine izin verirse mahvolur. Geni halk ynlaryla balarn koruduklar srece, diyor Stalin yolda, Bolevikleri hibir gcn altedemeyeceini kural sayabiliriz. Ve tersine, Bolevikler ynlardan koptuklar ve ynlarla balarn yitirdikleri an, brokratik pasla rtldkleri an, btn kuvvetlerini kaybedecek ve sfra ineceklerdir. Eski Yunan mitolojisinde Anteus adl nl bir kahraman vardr. Efsaneye gre, Anteus, denizler tanrs Poseidon ve yeryz tanras Gea'nn oluydu. Kendisini douran, emziren ve yetitiren anasna ok balyd. Anteus'un altedemedii tek kahraman yoktu. Herkes onu yenilmez sayyordu. Onun gc nerede yatyordu? Onun gc, bir dte ne zaman hasm tarafndan sktrlrsa, yere, onu douran ve besleyen anaya dokunmasnda ve ondan yeni g almasnda yatyordu. Ama Anteus'un bir zayf yan vard: u veya bu ekilde yerle bann koparlmas tehlikesi. Dmanlar bu zaafndan yararlanarak Anteus'u altetti. Bu, Herkld. Herkl, Anteus'u nasl altetti? Onu kaldrp havada tuttu, yere dokunmasn nledi ve bylece onu havada bodu.

Halk Kitapl

Sayfa: 383 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Kanmca, Bolevikler bize, Yunan mitolojisinin kahraman Anteus'u anmsatyorlar. Onlar da, Anteus gibi, kendilerini douran, emziren ve yetitiren anayla, yani ynlarla balarn srdrdkleri iin gldrler. Ve analaryla, halkla balarn srdrdkleri srece, yenilmez kalmak iin her imkna sahiptirler. Bolevik nderliin yenilmezliinin anahtar burada yatyor. (Stalin, Parti almasndaki Eksiklikler, Moskova 1937, s. 45.) Bolevik Partinin katetmi olduu tarihi yoldan karlacak temel dersler bunlardr.

SON

Halk Kitapl

Sayfa: 384 / 385

ESERLER/Cilt:15 - SBKP Tarihi

J. V. STALN

Halk Kitapl

Sayfa: 385 / 385