P. 1
Betonarme Elemanlarda Donatı Düzenleme

Betonarme Elemanlarda Donatı Düzenleme

|Views: 223|Likes:
Yayınlayan: gabrielbekdas

More info:

Published by: gabrielbekdas on Jul 13, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/17/2014

pdf

text

original

BETONARME ELEMANLARDA DONATI DÜZENLEME

Prof. Dr. Melike Altan

Prof. Dr.Nahit Kumbasar

İ.M.O. Seminer Notları 2004

1.GİRİŞ

Betonarme beton ve çelikle oluşturulan bir yapı malzemesidir. Betonun çekme dayanımının basınç dayanımına göre çok düşük olması nedeni ile bu zayıflığın çelik donatı ile giderildiği bilinmektedir. Ancak donatının statik hesabın sonucu olarak elde edilen çekme gerilmelerini taşımanın yanında sargılama, basınç gerilmesi taşıma vb. gibi ayni derecede önemli başka işlevleri de vardır. Yapı elemanları için gerekli olan donatının doğru hesaplanması kadar doğru yerde ve biçimde konması da önem taşır. Yapının dayanımını sağlayan donatı, miktarının yeterliliği ile değil etkin olan donatı miktarının yeterliliği ile belirir. Etkin, yani gerekli yerde, doğru biçimde ve yeterince kenetlenmiş donatı. Betonarme bir elemanda donatı olarak çelik çubuklar, hasır donatılar ve demet donatılar kullanılır. Betonun donatılmasının birçok amacı vardır. • Eğilme ve çekme ile zorlanan yapı elemanlarında donatının görevi çekme kuvvetlerini almaktır. Betonun çekme dayanımı çok düşük olup bu dayanıma göz önüne alınmadığı için betonarme kesit hesabında betonun çekme gerilmelerini alamadığı, çekme kuvvetlerinin donatı tarafından taşındığı kabul edilir. Bu tip yapı elemanlarında donatılar genellikle çekme gerilmelerinin bulunduğu çekme bölgelerine yerleştirilir. Ayrıca kesit hesabının gerektirdiği durumlarda basınç bölgelerine de donatı yerleştirilebilir. (kolonlar, basınç donatılı kirişler) • • Donatı, sıcaklık değişimi, rötre gibi etkilerden oluşan çekme gerilmelerinin taşınması ve çatlak genişliklerinin sınırlı kalmasını sağlamak için de kullanılır. Kolonlarda donatı basınç kuvveti ile zorlanan betonun taşıma kapasitesini arttırır. Narin kolonlarda burkulmaya karşı güvenlik sağlar. Büyük çatlakları önler ve ortaya çıkan eğilme momentlerini karşılar. • • Basınç donatısı olarak betonun sünme ve rötre şekil değiştirmelerini azaltır. Sadece basınç gerilmeleri ile zorlanan ve burkulma tehlikesi olmayan yapı elemanlarında betonun yüksek basınç dayanımı nedeniyle donatının önemi fazla değilse de yüksek basınç gerilmelerine maruz betonarme elemanlarda yarılmalara karşı enine donatı veya fret donatısı kullanılır. Enine donatı betonun göçme şekil değiştirmesinin büyümesini sağlar ve böylece sünekliği artırır.

2

2. f0.40 değerini geçmemelidir.Betonarme bir taşıyıcının en uygun şekilde davranabilmesi için teorik olarak donatının gerilme yörüngelerine paralel olarak yerleştirilmesi gerekirse de bu yörüngelerin değişken olması ve uygulama kolaylıkları nedeniyle donatı doğrultuları gerilme yörüngelerinden sapmaktadır. TS500 ve Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar hakkında Yönetmelik ülkemizde yapılacak betonarme ve öngerilmeli beton yapılar için gerekli konstrüktif kuralları içermektedir.08 0. TABLO 1 TS 708 e Göre Donatı Çeliklerinin Mekanik Özellikleri Çelik sınıfı Minimum akma sınırı fyk .2 (MPa ) 220 420 420 500 500 Minimum çekme dayanımı fsu ( MPa) 340 500 500 550 550 Minimum kopma uzaması εsu 0.05 S220(a) Doğal sertlikte düz yüzeyli beton çeliği S420(a) Doğal sertlikte nervürlü beton çeliği S420(b) Soğukta işlenmiş nervürlü beton çeliği S500(bs) Doğal sertlikte çelik hasır S500(bk) Soğukta işlenmiş çelik hasır Donatı çeliğinin elastisite modülü Es=2x105 MPa dır.2 BETON ÖRTÜ TABAKASI KALINLIĞI (net beton örtüsü) 3 . Kaynak yapılacak doğal sertlikteki donatı çeliklerinde ise TS708 de tanımlanan karbon eşdeğeri %0.GENEL BİLGİLER 2. Betonarme bir taşıyıcıya donatı yerleştirilirken betonarme hesabın yanısıra konstrüktif kurallara da uyulması gerekir. Soğukta işlem görmüş donatı çeliklerine kaynak yapılamaz.18 0.10 0.1 DONATI ÇELİKLERİ Betonarme donatısı olarak kullanılacak çelikler TS708 e uygun olmalıdır. 2.12 0. Çeşitli donatı sınıflarının TS708 de verilen mekanik özelliklerinden bazıları Tablo1 de gösterilmiştir.

ve iki sıra arasındaki net açıklık en az 25mm veya donatı çapı kadar olmalıdır. 2. Donatısı altta bulunan bir yapı elemanı doğrudan doğruya (temel plaklarında olduğu gibi) zemin üzerine yapılacaksa. üst sıradaki çubuk alt sıradakilerle aynı düşey eksen üzerinde sıralanmalı. katkı maddeleri ile korunabilirse de donatının korunması ancak yeterli örtü tabakası kalınlığı ile sağlanabilir. Donatının TS500 de öngörülen minimum beton örtü tabakası (en dış donatının diş yüzü ile beton kenarı arasındaki uzaklık) kalınlıkları Tablo 2 de verilmiştir TABLO2 Beton örtü tabakası kalınlıklar (TS500) Eleman Zeminle doğrudan ilişkide olan elemanlarda Hava koşullarına açık kolon ve kirişlerde Yapı içinde dış etkilere açık olmayan kolon ve kirişlerde Perde duvar ve döşemelerde Kabuk ve katlanmış plaklarda cc ≥ 50mm cc ≥ 25mm cc ≥ 20mm cc ≥ 15mm cc ≥ 15mm Betonlama sırasında beton örtü tabakası kalınlığının korunabilmesi için kalıpla donatı arasına beton takozlar ve iki sıra donatı arasına çelik çubuk parçaları konur veya bu amaçla hazırlanmış plastik elemanlar kullanılabilir. Bu sınırlar bindirmeli eklerin bulunduğu yerde de geçerlidir.3 MİNİMUM DONATI ARALIĞI Aynı sıradaki donatı çubukları arasındaki net aralık donatı çapından. enaz 50mm kalınlığında beton bir tabaka oluşturulmalıdır. Betonarme elemanlar buhar.Betonarme bir elemana yerleştirilecek donatının dış etkilere karşı korunması gerekir. bu etkilere karşı uygun çimento seçimi. 4 . maksimum agrega çapının 4/3 ünden ve 25mm den daha az olamaz. Donatının iki veya daha fazla sıra olarak yerleştirilmesi gereken durumlarda . Elverişsiz çevre koşulları durumunda ve daha fazla yangın güvenliği gerektiren durumlarda bu değerler arttırılmalıdır. su. etkili gazlarla temasta ise beton. zemin türü gözönüne alınarak.

Ayrıca bükülme sırasında donatıda gözle görülemeyen kılcal çatlakların oluşmaması için de büküm yarıçapının belli bir değerden daha az olmaması istenir.4 BÜKÜM YARIÇAPI Fabrikada düz olarak üretilen çelik çubuklar şantiyede projesine uygun olarak bükülür. Büküm yarıçapı ne kadar fazla olursa ortaya çıkacak basınç gerilmeleri de o kadar azalacaktır.Şekil 1 2. dm ≥ 6φ Etriye ve çiroz kancalarında. dm ≥ 6φ Fiyonglarda dm ≥ 12φ. TS500 e göre minimum büküm çapı dm Boyuna donatı kancalarında . (Şekil 1) Bu bölgede basınç gerilmelerinin betonun müsaade edilen basınç gerilmelerini aşmaması gerekir.4 DONATININ GÖSTERİMİ 5 . a ≥ 12φ. c≥ 12φ 2. Büküm noktasında çelikte iki kolda kuvvetlerin doğrultu değiştirmesinden dolayı beton ile donatı arasında ilave basınç kuvvetleri doğar.

1 Çekme donatısının kenetlenmesi Düz kenetlenme Kenetlenme donatının gereksinme duyulmayan noktadan itibaren düz olarak kadar uzatılması ile sağlanır. Kenetlenme boyu kesitteki donatının betonlama sırasındaki konumuna bağlıdır.12fyd/fcd)φ≥ 20φ (1) bağıntısı ile verilmiştir. TS500 de Konum II de bulunan donatı çubuklarının düz kenetlenmesi için gerekli boy lb=( 0.Donatı çubukları betonarme elemanın yatay ve düşey kesitlerinde. sayısı veya aralığı yazılır. Kenetlenme -düz kenetlenme(nervürlü donatıda) -kanca ile kenetlenme (düz veya nervürlü donatıda) -kaynaklı enine donatı ile kenetlenme (hasır çeliklerde) -fiyong ile kenetlenme (düz veya nervürlü donatıda) -mekanik kenetlenme (düz veya nervürlü donatıda) ile yapılabilir. Düz yüzeyli çubuklarda bu boyun iki katı kullanılması öngörülmüşse de düz kenetlenmenin ancak nervürlü çubuklarda yapılabileceği kaydedilmiştir. 6 . kesit şekilleri ve yerleri ile gösterilmelidir. TS500 e göre KONUM I ve KONUM II olmak üzere iki konum mevcuttur.5. Bu gösterilimde donatının bükülmesi ve kancası köşeli olarak çizilir. 2. 2. Bükülmüş bir donatıda boyların ayrı ayrı ve toplam boy olarak yazılması gerekir. Donatılara poz numarası verilirse metraj kolaylaşır. uzunluğu. donatı çapı. konum II de bulunmayan donatılar Konum I de bulunmaktadır. Donatının üstüne. Donatının konumuna göre kenetlenme koşulları Şekil 2 de gösterilmiş olup.5 DONATININ KENETLENMESİ Donatı ve betonun birlikte çalışabilmesi ve kuvvetleri taşıyabilmeleri için donatının betona iyice gömülmesi ve yeterince kenetlenmesi gerekir. Donatı çubuğunun zorlanış şekline bağlı olarak kenetlenme boyu değişmektedir.

Y.H. Tablo3 de donatı ve beton cinsi ve donatının konumuna göre düz kenetlenme boyları donatı çapına bağlı olarak verilmiştir.2 katsayısı ile çarpılarak arttırılmalıdır.4 katsayısı ile arttırılmalıdır. Donatının hesapla bulunan gerekli donatıdan fazla olduğu durumlarda hesaplanan kenetlenme boyları bu oranda azaltılabilir.Y de tanımlanan süneklik düzeyi yüksek çerçeve elemanlarında ve perdelerin kritik yükseklikleri içinde bu azaltma yapılamaz.Şekil 2 Konum I deki donatıların düz kenetlenmesinde bu boy 1. 7 .B. Beton örtüsünün donatı çapından az olduğu veya sıradaki donatı çubukları arasındaki net uzaklığın donatı çapının bir buçuk katından küçük olduğu durumlarda. A.Y. Ancak bu azaltma ile bulunan kenetlenme boyu (1) bağıntısı ile bulunan boyun yarısından ve 20φ den az olamaz. (1) bağıntısı ile hesaplanan kenetlenme boyları 1.

5 ≤ φ <12 8. Donatı yüzeyi Düz yüzeyli veya profilli Boyuna donatı Tek Çift Çift Çift Tek Çift Çift Çift φ (mm) φ < 12 φ < 8.Kanca veya Fiyongla Kenetlenme Donatının ucu bükülerek kanca veya fiyong yapılıyorsa gerekli kenetlenme boyu azaltılabilir.5 8. Nokta kaynaklı hasır donatı için TS500 e göre kenetlenme için gerekli enine çubuk sayısı ve minimum boyutlar verilmiştir.5 ≤ φ <12 8. Öngörülen düzenle laboratuvarda denenmeli ve projede kullanılacak çubuk hesap kuvveti. Dinamik ve çok değişken yüklerin sözkonusu olduğu durumlarda çizelge değerlerine bir çubuk ve 100mm eklenmelidir.2 Basınç donatısının kenetlenmesi Donatı çubuğu bütün yük düzenlemeleri altında basınca çalışıyorsa.5. 2. TS500 de tarif edilen standart kancaların bulunduğu durumlarda kenetlenme boyu (1) formülü ile bulunan değerin 3/4 ü olarak alınabilir Kaynaklı Enine Çubuk İle Kenetlenme Gerekli kenetlenme boyu çubuğa kaynaklanmış enine çubuklar ile sağlanır. kenetlenme boyu (1) bağıntısı ile bulunan kenetlenme boyunun ¾ üne kadar azaltılabilir. Bu tür kenetlenme genellikle nokta kaynaklı hasır çeliklerde kullanılmaktadır. Bu tür kenetlenmenin kullanılabilmesi için özel izin gereklidir.5 ≤ φ <12 φ < 12 φ < 8. kırılma yükünün %70 inin geçmemelidir.5 8. Mekanik kenetlenme özel manşonlarla da sağlanabilir. 8 .5 ≤ φ <12 Konum 2 1 2 1 2 1 2 1 Kaynaklanmış enine donatı sayısı ve kenetlenme boyu 3 enine çubuk ≥ 4 enine çubuk ≥ 4 enine çubuk ≥ 4 enine çubuk ≥ 2 enine çubuk ≥ 3 enine çubuk ≥ 3 enine çubuk ≥ 4 enine çubuk ≥ 350mm 460mm 400mm 500mm 250mm 350mm 350mm 450mm Nervürlü Özel durumlarda kenetlenme donatı ucuna kaynaklanan veya vidalanan plakalarla sağlanabilir. Basınç donatısına kanca yapılmaz.

6 DONATININ EKLENMESİ Donatı olarak kullanılan çelik çubuklar belli bir boyda imal edilirler. Donatı boyunun bu boyu aşması durumunda eklenmesi gerekir.00 metredir.3 Etriyelerin kenetlenmesi Kanca ile kenetlenme Bu tür kenetlenme 1350 ve 900 lik kancalarla sağlanmalıdır. Genellikle donatıların eğilme momentlerinin minimum olduğu bölgelerde eklenmesi uygundur.2. Şekil 3 Şekil 3 Düz Bindirme ile Kenetlenme Deprem ve burulma etkisi altında olan elemanlarda kullanılamaz. Ülkemizde bu boy 12. Kaynaklı Enine Donatı İle Kenetlenme Ancak hasır donatıda uygulanır. 2. Donatı ekleri projesinde gösterildiği yerde ve biçimde olmalıdır. 9 .5.

Demet donatıda ek yapıldığında. ekli donatının 1.25 katı dayanıma sahip olduğu deneylerle kanıtlanmalıdır. aralık bindirme boyunun 1/6 sından ve 100mm den fazla olmamalıdır. bindirme boyunca çapı enaz eklenen donatı çapının 1/3 ü veya φ8 olan sargı (2) 10 .25fyk kadar gerilme taşıyabileceği kanıtlanmalıdır.8alınır. Demetteki herbir çubuk için gerekli bindirme boyu bağıntısından bulunan değerin 1. İki ekin merkezleri arasındaki uzaklık 1. Deneylerle. manşonla bağlanan donatı çubuğu için hem basınç hem çekme altında standartta öngörülen minimum karakteristik akma dayanımının 1.2 katı olmalıdır. Konum I e giren donatılarda (2) bağıntısıyla hesaplanan bindirme boyu 1. Burada “r” aynı kesitte eklenen donatının kesitteki toplam donatıya oranıdır. Kaynakla yapılan eklerde her elli taneden en az beşine çekme deneyi uygulanır.Bindirmeli Ekler: Bindirmeli eklerde donatı çubukları bitişik olarak yerleştirilir.6. 2.1 Çekme Donatısının Eklenmesi Bindirmeli Ekler Çekme donatısının bindirmeli ekleri kancalı veya kancasız yapılabilir.5r bağıntısı ile hesaplanır.5lo ise ek şaşırtılmış sayılır (Şekil 4).4 katı arttırılır. Kancasız durumda bindirme boyu ℓo ℓo = α1ℓb α1=1+0. Birden fazla çubuğa ek yapılması gereken durumlarda ek yerleri şaşırtılmalıdır. Aralık olması gerekli olan durumlarda. Kancalı bindirmeli eklerde bindirme boyu (2) bağıntısı ile hesaplanan boyun 3/4ü olarak alınabilir. Bütün kesiti çekmeye çalışan elemanlarda α1=1. Bindirmeli eklerde. Kaynaklı Ekler: Kaynaklı ekler TS708 e uygun olmalıdır. Manşonlu Ekler: Manşonlu eklerin dayanımının. demetteki tüm donatılar aynı kesitte eklenmemelidir.

Bindirme boyunca sargı donatısı aralığı d/4 den az olmamalıdır.donatısı kullanılır.5 ≤ φ <12 2 1 2 1 2 1 2 1 400mm 500mm 500mm 600mm 300mm 400mm 400mm 400mm Nervürlü Şekil 4 2. Bindirme boyunca enaz 6 sargı donatısı bulunmalı ve sargı donatısı aralığı eleman yüksekliğinin1/4 ünden ve 200mm den fazla olmamalıdır. Bu çubuklar özel manşonlarla eklenmelidir.5 8. Boyuna donatı φ (mm) Konum Kaynaklanmış enine donatı sayısı ve bindirme eki boyu 4 enine çubuk ≥ 5 enine çubuk ≥ 5 enine çubuk ≥ 6 enine çubuk ≥ 3 enine çubuk ≥ 4 enine çubuk ≥ 4 enine çubuk ≥ 5 enine çubuk ≥ Donatı yüzeyi Düz yüzeyli veya profilli Tek Çift Çift Çift Tek Çift Çift Çift φ < 12 φ < 8.6.5 ≤ φ <12 8.2 Basınç Donatısının Eklenmesi Bindirmeli eklerde bindirme boyu (1) bağıntısı ile hesaplanan ℓb boyundan ve 300mm den daha az olamaz. Çapı 30mm den büyük olan donatı çubuklarına bindirmeli ek yapılamaz. Hasır donatının eklenmesinde kesitte bulunan donatı gerekli donatıdan en az %50 fazla ise TS500 de ilgili tabloda verilen değerler kullanılır. 11 .5xgerekli donatı kesit alanı/kesitte bulunan donatı kesit alanı kadar arttırılır.5 8.5 ≤ φ <12 8. Basınç donatısındaki bindirmeli eklerde kanca yapılmamalıdır.5 ≤ φ <12 φ < 12 φ < 8. Aksi halde tablo değerleri (bindirme boyu ve enine çubuk sayısı) 1.

1 DÖŞEMELER Döşemeler iki boyutlu düzlemsel taşıyıcılar olup. bindirmeli eklerde basınç donatısının eklenmesi için verilen kurallar uygulanır. • • • Aynı kesitte boyuna donatının yarısı veya daha azı ekleniyorsa ℓo ≥ 1. yük taşıma şekilleri döşeme kenar oranlarına bağlı olarak değişir. Kısa kenar üzerine yerleştirilecek mesnet donatısı uzunluğu: ≥ lkısa/4 Bir doğrultuda çalışan döşemelerde donatı düzeni Şekil 5 te gösterilmiştir.1. Hiçbir yük birleşiminde kolon boyuna donatısında çekme oluşmuyorsa. φ8/200 (S220).2. φ8/300 (S420) ve φ5/150 (S500) den az olamaz. 3.25ℓb ℓo ≥ 1.50ℓb (temelden çıkan kolon filizlerinde de bu koşula uyulacaktır. Süneklik düzeyi yüksek kolonlarda bu ek boyuncea sargı bölgeleri için öngörülen enine donatı kullanılacaktır.3 Kolon boyuna donatısının bindirmeli ekleri • Kolon boyuna donatısı kolon orta bölgesinde ekleniyorsa ℓo ≥ ℓb olmalıdır. boyuna donatıda kolon alt ucunda yapılacak bindirmeli eklerde: 1.) 2. 3-BETONARME YAPI ELEMANLARI 3. 12 . Uzun kenara paralel doğrultuda ise konstrüktif dağıtma donatısı yerleştirilir. Herhangi bir yük birleşiminde kolon boyuna donatısında çekme oluşuyors a.1. Bir Doğrultuda Çalışan Döşemeler (lbüyük/lküçük≥ 2) Bu Tip döşemelerde yük (kısa kenara paralel mesnetlerden belli bir uzaklıktan sonra) kısa kenar doğrultusunda bir kiriş gibi taşındığı için esas donatı kısa kenara paralel olarak yerleştirilir. 3. Aynı kesitte boyuna donatının yarısından daha fazlası ekleniyorsa olur.6.

60xaçıklık donatısı alanı olmak aralıkları t ≤ 1.Donatı ile İlgili Kurallar: Esas donatı oranları ρ≥ 0.1. sürekli döşemelerde alt donatının 1/3 ü mesnetten mesnede kesilmeden uzatılmalıdır.5h t ≤ 200mm Asd ≥ As/5 td ≤ 300mm Kısa kenar üzerine yerleştirilecek mesnet donatısı: 0.003 S220 ρ≥ 0. Esas donatı aralıkları Dağıtma donatısı alanı Dağıtma donatısı aralığı üzere donatı t ≤ 1.2 İki Doğrultuda Çalışan Kirişli Döşemeler 13 .5h t ≤ 200mm (kısa doğrultuda) t ≤ 250mm (uzun doğrultuda) 3.002 S420. S500 Basit mesnetli döşemelerde alt donatının 1/2 si.

dairesel kolonlarda ise 6∅14 olacaktır. Donatı ile İlgili Kurallar: Iki doğrultuda donatı oranları toplamı: ρx.2.2 KOLONLAR Afet Bölgelerinde Yapılacak yapılar hakkında Yönetmelik Esaslarına göre betonarme çerçevelerin düşey elemanları olan kolonlar Süneklik düzeyi yüksek kolonlar Süneklik düzeyi normal kolonlar Olarak tanımlanmıştır.0035 S420. dikdörtgen kesitli kolonlarda 4∅16 veya 6∅14. perde) arada kiriş olmadan doğrudan doğruya eğilmeye dayanıklı şekilde mesnetlendirilen döşemelerdir.1. Bu döşemelerde donatılar kolon şeridi ve açıklık şeritleri için ayrı ayrı hesaplanarak bu şeritler donatılır.0015 olmak üzere ρx+ρy ≥ 0. Her iki durumda kolon kesme dayanımının hesabı farklı olup. 3. Mesnetlendirildikleri bölgelerde zımbalama dayanımını temin etmek amacıyla tabla/başlık/tabla+başlık yapılabilir. Açıklıkta momentin büyük olduğu doğrultuda donatı alta diğer doğrultudaki donatı ise bu donatının üstüne yerleştirilir.Bu tip döşemelerde yük her iki doğrultuda taşınmaktadır. En az donatı.1. 14 . %4’ünden fazla olmayacaktır. S500 Şekil 5 3.004 S220 ρx+ρy ≥ 0. Donatı ile İlgili Kurallar: Iki doğrultuda çalışan kirişli döşemeler gibidir.3 Kirişsiz Döşemeler Düşey taşıyıcılara (kolon. 3.SÜNEKLİK DÜZEYİ YÜKSEK KOLONLAR Boyuna Donatı Koşulları Kolonlarda boyuna donatı brüt alanı kesitin %1’inden az. konstrüktif kurallar ve minimum değerler aşağıda açıklanmıştır. ρy≥ 0.

Kolon Sarılma Bölgeleri (a) Etriyeli kolonlarda Nd > 0.5 ℓb e ≥ 40 φ (a+b+c) ≥ 1.5 ℓb (a+b+c) ≥ 40 φ c ≥ 12 φ Şekil 6 Enine Donatı Koşulları Süneklik düzeyi yüksek kolonlarda kullanılacak minimum enine donatıya ilişkin koşullar.20 Ac fck olması durumunda sarılma bölgelerindeki minimum toplam enine donatı alanı aşağıda verilen koşulların elverişsiz olanını 15 . (Şekil 10). Katlar arasında kolon kesitinin değişmesi durumunda. boyuna donatının kolon-kiriş birleşim bölgesi içinde düşeye göre eğimi 1/6’dan daha fazla olmayacaktır.Bindirmeli ek yapılan kesitlerde boyuna donatı oranı % 6’yı geçmeyecektir.5 ℓb (a+b) ≥ 40 φ b ≥ 12 φ e ≥ 1. Boyuna Donatının Düzenlenmesi Kolon boyuna donatılarının bindirmeli ekleri için TS-500’de kolon boyuna donatısının bindirmeli ekleri için verilen kurallar geçerlidir. kolon sarılma bölgeler ve kolon orta bölgesi için ayrı ayrı verilmiştir. tanımlanan özel deprem etriyeleri ve özel deprem çirozları kullanılacaktır. b ≥ 6 1 a e c b a e (a+b) ≥ 1. Kesit değişiminin daha fazla olması durumunda veya en üst kat kolonlarında donatı düzeni ve gerekli boylar Şekil 9da gösterilmiştir. Her iki bölgede de ∅8’den küçük çaplı enine donatı kullanılmayacaktır. Tüm kolon boyunca. Yanyana boyuna donatılarda yapılan manşonlu veya kaynaklı eklerin arasındaki boyuna uzaklık 600 mm’den az olmayacaktır. Bindirmeli ek boyunca sarılma bölgeleri için tanımlanan minimum enine donatı kullanılacaktır.

30 s bk [(Ac / Ack ) − 1] ( fck / fywk ) Ash ≥ 0. ρ s ≥ 0.45 [(Ac / Ack ) − 1] ( fck / fywk ) 16 .sağlayacak şekilde hesaplanacaktır. Ash ≥ 0. her iki doğrultu için ayrı ayrı gözönüne alınacaktır (Şekil ).20 Ac fck olması durumunda sarılma bölgelerindeki enine donatının minimum hacımsal oranı aşağıdaki koşulların elverişsiz olanını sağlayacak şekilde hesaplanacaktır.075 s bk ( fck / fywk ) (b) Spiral donatılı kolonlarda Nd> 0. Bu hesapta kolonun çekirdek boyutu bk .

60 ila 0.Şekil 7 kiriş birleşim bölgesinde enine donatılar kuşatılmış ve kuşatılmamış birleşim bölgeleri için Şelil 7 de gösterilmiştir Kolon sarılma bölgesine konulan enine donatı. Dayanım Düzensizliği Katsayısı’nın 0. Boyuna donatı bindirmeli eklerinin kolon alt ucunda yapılması durumunda. Tüm kolon bölgelerinde özel deprem etriyeleri ve özel deprem çirozları kullanılacaktır.12 ( fck / fywk ) (c) Nd ≤ 0. kolon sarılma bölgelerinde yukarıda ile verilen enine donatıların en az 2/3’ü. B1 düzensizlik durumunda.80 arasında değiştiği katta yer alan bütün kolonlar. kolon sarılma bölgeleri ve kolon orta bölgesi için verilmiştir. süneklik düzeyi yüksek kolonlarda bindirmeli ekler için verilen koşulların enine donatı koşulu hariç olmak üzere süneklik düzeyi normal kolonlar için de geçerlidir.20 Ac fck olması durumunda. Enine Donatı Koşulları Kolonlarda kullanılacak minimum enine donatıya ilişkin koşullar. aşağıdaki durumlarda kolon orta bölgesinde de aynen devam ettirilecektir.2 SÜNEKLİK DÜZEYİ NORMAL KOLONLAR Boyuna Donatı Koşulları Boyuna donatının düzenlenmesine ilişkin olarak süneklik düzeyi yüksek kolonlar için belirtilen koşullar. ek boyunca süneklik düzeyi normal kolonlarda sarılma bölgesi için tanımlanan minimum enine donatı kullanılacaktır.2. minimum enine donatı olarak kullanılacaktır. B3 düzensizlik durumunda üst katlardaki perdelerin altta oturtulduğu kolonlar (Ayrıca bu durumda enine donatı. 17 . perde içine kenetlenme boyu kadar uzatılan kolon donatıları boyunca devam ettirilecektir ρ s ≥ 0. 3.

sağ veya sol mesnet kesitlerinde üst ve alt boyuna donatı alanları toplamının en büyüğünün %30’undan daha az olmayacaktır. Süneklik düzeyi normal kolon-kiriş birleşimleri için koşullar süneklik düzeyi yüksek kolon-kiriş birleşimleri için verilen koşullar gibidir. süneklik düzeyi normal olan kolonlar için de geçerlidir. (ρ. kiriş açıklığı boyunca sürekli olarak bulunacaktır. 3.8 f ctd f yd (TS500) ρ≤ 0. Boyuna donatıların kenetlenmesine benzer biçimde. kiriş mesnedindeki alt donatı. kiriş gövdesinin her iki yüzüne.85 ρb (TS500) olmalıdır.ρ’) ≤ ρ max=0.Süneklik düzeyi yüksek kolonlar için tanımlanan sarılma bölgelerinin her birinin uzunluğu. Gövde donatısı çapı 12 mm’den az. kiriş yüksekliği boyunca gövde donatısı konulacaktır. Toplam gövde donatısı alanı.3. Ancak. Yükseklik/açıklık oranı ¼ ten büyükse. SÜNEKLİK DÜZEYİ YÜKSEK KİRİŞLER Boyuna Donatı Koşulları Kiriş mesnetlerinde üstteki çekme donatısının minimum oranı için aşağıda verilen koşula uyulacaktır.001 bw d (TS500 kadar gövde donatısı bulundurulur. üçüncü ve dördüncü derece deprem bölgelerinde bu oran %30’a indirilebilir.3 KİRİŞLER 3. Gövde yüksekliği 600mm den büyük olan kirişlerde en az Asl =0.1. gövde donatılarının 18 . Kirişin alt ve üstünde en az iki donatı çubuğu.02 . Açıklık ve mesnetlerdeki çekme donatısı oranı As bw c ≥ ρ min=0. ρü ≥ fctd / fyd Boyuna donatıların çapı 12 mm’den az olmayacaktır. aynı mesnetteki üst donatının %50’sinden daha az olamaz. Süneklik düzeyi normal olan kolonlarda sarılma bölgesinde enine donatı aralığı kolon orta bölgesinde uygulananın yarısı kadar olacaktır. Birinci ve ikinci derece deprem bölgelerindeki taşıyıcı sistemlerde. aralığı ise 300 mm’den fazla olmayacaktır.

Boyuna Donatının Düzenlenmesi Boyuna donatıların yerleştirilmesi ve kenetlenmesine ilişkin koşullar Şekil-8 de: görülmektedir. donatının akma durumuna ulaşma olasılığı bulunan kritik bölgelerde bindirmeli ek yapılmayacaktır. kolon-kiriş birleşim bölgeleri ve açıklık ortasında alt donatı bölgeleri gibi. bir kesitte ancak birer donatı atlayarak uygulanacak ve birbirine komşu iki ekin merkezleri arasındaki boyuna uzaklık 600 mm’den daha az olmayacaktır.4 ℓb b ≥ 12φ Şekil-8 Enine Donatı Koşulları 19 .kenetlenmesi için de boyuna donatının düzenlenmesi için açıklanan kurallar uygulanacaktır. En büyük mesnet üst donatısının 1/4’ ü (Diğer yerleştirme kuralları için Bkz. TS-500) ≥ ℓb ≥ ℓ b ℓn Komşu açıklık alt donatısı Perde ≥ ℓb ≥ ℓb ≥ 5 0φ Komşu açıklık alt donatısı a b b (a+b) ≥ ℓb a ≥ 0. Bu etriyelerin aralıkları kiriş derinliğinin 1/4’ünü ve 100 mm’yi aşmayacaktır.Boyuna donatıların eklenmesine ilişkin koşullar aşağıda verilmiştir: (a) Kiriş sarılma bölgeleri. (b) Manşonlu ekler veya bindirmeli kaynak ekleri. ek boyunca özel deprem etriyeleri kullanılacaktır. Bu bölgeler dışında bindirmeli eklerin yapılabileceği yerlerde.

etriye aralığının minimum değeri 150mm yerine 200 mm alınabilmektedir. süneklik düzeyi normal olan kirişler için de geçerlidir.4 PERDELER 3. ≤ 50 mm sk hk Kiriş sarılma bölgesi = 2 hk Kiriş sarılma bölgesi = 2 hk Kiriş orta bölgesi (minimum enine donatı TS-500’ e göre) sk ≤ h k / 4 Şekil 9 sk ≤ 8φ (φ = en küçük boyuna donatı çapı) sk ≤ 150 mm 3.2 SÜNEKLİK DÜZEYİ NORMAL KİRİŞLER Boyuna Donatı Koşulları Boyuna donatı ve boyuna donatının düzenlenmesine ilişkin olarak süneklik düzeyi yüksek kirişler için belirtilen koşullar.1 SÜNEKLİK DÜZEYİ YÜKSEK PERDELER 20 .Kiriş mesnetlerinde kolon yüzünden itibaren kiriş derinliğinin iki katı kadar uzunluktaki bölge.) Mesnetlenmenin. Sarılma Bölgesi olarak tanımlanacak ve bu bölge boyunca özel deprem etriyeleri kullanılacaktır. Enine Donatı Koşulları . Sarılma bölgesinde etriye düzeni süneklik düzeyi yüksek kirişler için verilen şekilde olup.3. 3. kiriş alt yüzünden daha yukarıda düzenlendiği durumlarda ve diğer bir kirişe mesnetlenen kirişlerde kesme kuvvetini kiriş üstüne taşıyan askı donatısı düzenlenmelidir.4. Hesapla daha elverişsiz bir değer elde edilmedikçe etriyeler için minimum değerler Şekil -9 da verildiği gibi uygulanır. TS500 e gore enine donatının sağlaması gerekli minimum koşullar: sk ≤ hk / 2 (Vd≥ 3Vcr ise etriye aralığı sk ≤ hk / 4 alınmalıdır.

Perde uç bölgeleri.0 olan perdelerin planda her iki ucunda perde uç bölgeleri oluşturulacaktır (Şekil-10).Perde Uç Bölgeleri ve Kritik Perde Yüksekliği Hw / ℓw > 2. Şekil 10 21 . perdeye birleşen diğer bir perdenin veya perdenin ucunda genişletilmiş bir kesitin içinde de düzenlenebilir.

0015’e indirilebilir. beher metrekare perde yüzünde en az 4 adet özel deprem çirozu ile karşılıklı olarak bağlanacaktır. kolonlarda olduğu gibi etriyeler ve/veya çirozlardan oluşan enine donatılarla sarılacaktır (a) Uç bölgelerinde kullanılacak enine donatının çapı 8 mm’den az olmayacaktır. perdenin tüm kesiti olarak gözönüne alınacaktır. Çirozların çapı. Hw / ℓw ≤ 2. Etriye kollarının ve/veya çirozların arasındaki yatay uzaklık. düşey ve yatay donatıların her biri için. Bu şekilde düzenlenen yatay gövde donatıları.Temel üstünden itibaren kritik perde yüksekliği. perde gövdelerinin her iki yüzündeki donatı ağları. aşağıda verilen koşulların elverişsiz olanını sağlayacak biçimde belirlenecektir. Hcr ≥ ℓw Hcr ≥ Hw / 6 Gövde Donatısı Koşulları Perdenin her iki yüzündeki gövde donatılarının toplam enkesit alanı. Bu donatılar. Perde Uç Bölgelerinde Donatı Koşulları Perde uç bölgelerinin her birinde.002’ye çıkarılacaktır. kolonların sarılma bölgeleri için belirlenen enine donatıların en az 2/3’ü konulacaktır. perde uç bölgelerinin arasında kalan perde gövdesi brüt enkesit alanının 0. kritik perde yüksekliği boyunca perde uç bölgelerine konulacak sargı donatısının belirlenmesinde hesaba katılabilir. aşağıdaki kurallara uyularak. Gövde Donatılarının Düzenlenmesi Perdelerin yatay gövde donatıları düzenlenmesi Şekil-10 da gösterilmiştir. düşey ve yatay toplam gövde donatısı oranlarının herbiri 0. Ancak bu durumda donatı aralığı 300 mm’yi geçmeyecektir. Ancak kritik perde yüksekliği boyunca. Uç bölgeleri dışında. 50 mm’den daha az olmayacaktır. temelin içinde de en az perde kalınlığının iki katı kadar bir yükseklik boyunca devam ettirilecektir. 2ℓw değerini aşmamak üzere. (b) Kritik perde yüksekliği boyunca perde uç bölgelerine. Perde gövdesinde boyuna ve enine donatı aralığı 250 mm’den fazla olmayacaktır. a. Düşey doğrultuda etriye ve/veya çiroz aralığı perde kalınlığının yarısından ve 100 mm’den daha fazla. etriye ve çiroz çapının 25 katından fazla olmayacaktır.0025’inden az olmayacaktır. Ancak kritik perde yüksekliği boyunca bu oran 0.0 olması durumunda perde gövdesi. Perde uç bölgelerinin her birinde düşey donatı miktarı 4∅14’ten az olmayacaktır Perde uç bölgelerindeki düşey donatılar. uç bölgeleri dışındaki beher metrekare perde yüzünde en az 10 adet özel deprem çirozu kullanılacaktır. düşey donatı toplam alanının perde brüt enkesit alanına oranı 0. 22 .14 bağıntısı ile verilen koşulların her ikisinin de sağlandığı binalarda.001’den az olmayacaktır. ABYYHY 7. en az yatay donatının çapı kadar olacaktır.

bağ kirişli perdeleri oluşturan perde parçalarının her biri için de geçerlidir.2. perde uç bölgelerindeki enine donatının çapı ve aralığı. Süneklik düzeyi yüksek perdelerde tanımlanan kritik perde yüksekliği’ne ilişkin olarak verilen tanım ve koşullar hariç olmak üzere.5 ℓb kadar uzatılacaktır. bağ kirişine konulacak özel kesme donatısı. (b) koşulların her ikisinin de sağlanamaması durumunda.4. Çapraz donatı demetlerinde en az dört adet donatı bulunacak ve bu donatılar perde parçalarının içine doğru en az 1. süneklik düzeyi yüksek perdeler için verilen diğer tüm kural ve koşullar.5 bw d fctd (a) yukarıdaki koşulların herhangi birinin sağlanması durumunda. hiçbir zaman perde gövdesindeki yatay donatıdan az olmayacaktır. Bağ kirişlerinin kesme donatısına ilişkin kurallar aşağıda verilmiştir: ℓ n > 3 hk Vd ≤ 1.BAĞ KİRİŞLİ (Boşluklu) PERDELERE İLİŞKİN KURAL ve KOŞULLAR Perdeler için yukarıda verilen tüm kural ve koşullar. aralığı ise çapraz donatı çapının 6 katından ve 100 mm’den daha fazla olmayacaktır 23 .3. 3. Donatı demetleri özel deprem etriyeleri ile sarılacak ve kullanılacak etriyelerin çapı 8 mm’den. Her bir çapraz donatı demetindeki toplam donatı alanı Asd = Vd / (2 fyd sin γ ) bağıntısı ile ile belirlenecektir. perde duvar kalınlığından ve 200 mm’den daha fazla olmayacaktır. geçerliliği deneylerle kanıtlanmış yöntemlerle belirlenecek veya bağ kirişindeki kesme kuvvetini karşılamak üzere çapraz donatılar kullanılacaktır (Şekil-11). düşey yükler ve depremin ortak etkisinden oluşan iç kuvvetlere göre boyutlandırılarak donatılacaktır. 3. SÜNEKLİK DÜZEYİ NORMAL PERDELER Süneklik düzeyi normal perdeler. Ancak. süneklik düzeyi normal olan perdeler için de geçerlidir.4.(c) Kritik perde yüksekliğinin dışında kalan perde uç bölgelerinde düşey doğrultudaki etriye ve/veya çiroz aralığı. bağ kirişlerinin kesme donatısı hesabı süneklik düzeyi yüksek kirişlerin kesme donatısı hesabı gibi yapılacaktır.

002 t≤ 250mm 24 . hesapta gözönüne alınan kesite göre donatı aralığı olmalıdır. ρ≥ 0. Kalınlığı nedeniyle farklı zamanlarda beton dökülmesi zorunlu olan yüksek kiriş ve kalın plakların yatay döküm derzlerinde. çekme donatısının enaz 1/3 ü kadar basınç donatısı bulundurulacaktır. kullanım sırasında oluşacak tasarım kesme kuvvetlerini karşılıyabilecek yeterli sürtünme kesmesi dayanımı oluşturabilecek düşey donatı yerleştirilecektir. Eğilme etkisindeki bütün kesitlerin basınç bölgesinde. Çekme donatısı oranı. temel tabanında bir ızgara oluşturacak biçimde yerleştirilir.5 TEMELLER 3. Donatı çubukları eşit aralıklarla düzenlenebilir. Sürekli ve Radye Temeller Sürekli temeli oluşturan bütün elemanlardaki minimum boyuna ve enine donatı oranları TS500 ün kirişler ve plaklar için öngördüğü oranlar olarak gözönüne alınacaktır.Şekil -11 3. herbir doğrultuda.1 YÜZEYSEL TEMELLER Donatı ile İlgili Koşullar Tekil Temeller Her iki doğrultu için hesapla bulunan donatılar.5.

Y. Bu bölgede. hem de çekme kuvvetlerine çalışacağı gözönünde tutulacaktır. Binanın bulunduğu deprem bölgesine ve zemin gruplarına bağlı olarak.5.B. kazık başlığının altındaki kazık boyunun üstten 1/3’ünde enine donatının çapı 8 mm’den az olmayacaktır. kazık başlığının altındaki kazık boyunun üstten 1/3’ünde boyuna donatı oranı 0. etriye aralığı veya spiral donatı adımı 200 mm’den fazla olmayacak. Zemin ya da taban betonu tarafından sarılan bağ kirişlerinin basınca çalışması durumunda.H. Betonarme prefabrike çakma kazıklarda boyuna donatı oranı 0. burkulma etkisi gözönüne alınmayabilir. Kazıklı Temellere İlişkin Koşullar (A. Bu bölgeye konulacak spiral donatı çapı 8 mm’den az ve spiral adımı 200 mm’den fazla olmayacak. kılıflı ya da kılıfsız yerinde dökme fore kazıklarda.008’den az olamaz.Y.Y.2 h) yüksekliğinde çok katlı olarak düzenlenmesi ve kenet bölgesinde sargı donatısı düzenlenmesi uygun olur. Enine donatı koşulları.3. ayrıca üstten en az iki kazık çapı kadar yükseklikte spiral donatı adımı 100 mm’ye indirilecektir.Y.2 DERİN TEMELLER Derin temeller keson temeller. Bağ kirişlerinin etriye çapı 8 mm’den az ve etriye aralığı 200 mm’den fazla olmayacaktır.1997) Birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde. Temel zemini (A) grubuna giren zeminlerde bağ kirişleri yapılmayabilir veya sayısı azaltılabilir. sürekli temelleri ise kolon veya perde hizalarında birbirlerine bağlayan bağ kirişleri düzenlenecektir. çekme kuvvetinin sadece donatı tarafından taşındığı varsayılacaktır. öngerilmeli prefabrike çakma kazıklarda da aynen uygulanacaktır. 3 metreden az olmamak üzere. Kesit hesabında bağ kirişlerinin hem basınç. TEMEL BAĞ KİRİŞLERİ (A. bağ kirişlerinin sağlaması gereken minimum koşullar Tablo 5’te verilmiştir.BAĞ KİRİŞLERİNE İLİŞKİN MİNİMUM KOŞULLAR KOŞULUN TANIMI Deprem Bölgesi Zemin Grubu (A) 25 Zemin Grubu (B) Zemin Grubu (C) Zemin Grubu (D) . Çekme durumunda ise.B. Birinci ve ikinci derece deprem bölgelerinde. ayrıca üstten en az iki kazık çapı (dikdörtgen kesitli kazıklarda en büyük boyutun iki katı) kadar yükseklikte etriye aralığı ya da spiral donatı adımı 100 mm’ye indirilecektir. Çekme donatısı kazıklar üzerindeki kenet bölgelerinde büyük düşey kuvvetlerle zorlanır. Bu bölgelerde donatı oranı fazla ise donatının (0.H.01’den az olamaz.Y.Y 1997) Betonarme binalarda tekil temelleri veya kazık başlıklarını her iki doğrultuda. kuyu temeller ve kazıklı temellerdir. TABLO 5 .1-0.

Özden. Minimum enkesit boyutu (cm) (**) 3.S. 1992. 26 . 2001.F. Verlag für Bauwesen. 1997. [4].J.TS500/ Şubat 2000. Design and erection of Reinforced Concrete Structures. döşeme kalınlığı 150 mm’den az olmayacaktır. Springer Verlag.Kumbasar Deprem Mühendisliğine Giriş.İ. Bağ kirişinin minimum eksenel kuvveti (*) 2. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı.Celap. l986. N. [9].Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik. 4 1. 1973.Aydoğan Betonarme Elemanların Boyutlandırılması.Z. 2 3. Bewehrung der Stahlbeton Konstruktionen. Sema Matbaacilik. Mir Publishers.Keskinel. [3].C. 1987.S.Celep.V. T. Tablo 5’te bağ kirişleri için verilen yatay yüklere eşit yükleri güvenli biçimde aktarabildiği hesapla gösterilecektir. [10]. [6]. 1993. Bağ kirişleri yerine betonarme döşemeler de kullanılabilir.Wild Stahlbeton Konstruktionen. 4 1.Goldad. F. l977. Birsen Kitabevi. [11].Z. 1986.Aka. 1988. Bau Verlag. [5].Arda Betonarme Yapı Elemanları.R. K.Promislov. 2 3. Sema Matbaacılık. Uran Yayınları.Böhme. M.Kumbasar Betonarme Yapılar. 4 %6 %4 25 25 625 625 4∅14 4∅14 %8 %6 25 25 750 625 4∅16 4∅14 %10 %8 30 25 900 750 4∅16 4∅16 %12 %10 30 25 900 750 4∅18 4∅16 Bağ kirişinin bağlandığı kolon veya perdelerdeki en büyük eksenel kuvvetin yüzdesi olarak (**) Minimum enkesit boyutu. T. Özkardeş Matbaası.Schlaich. M. Leonhardt Vorlesung über Massivbau Band III.Köseoğlu Temeller. [8]. Minimum boyuna donatı (*) 1. bağ kirişinin serbest açıklığının 1/30’undan az olamaz. Beton Kalender. 2 3.Schaeffer Konstruiren im Stahlbetonbau. 2 3. 4 1.1. [2]. [12].K. N. KAYNAKLAR [1]. Bu durumda. D.Altan. 2004.H. Minimum enkesit alanı (cm2) 4. Döşemenin ve içine konulan donatının. [7].

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->