P. 1
IGUE_Ders Notu-24_Kaldırma araçlarında ISG_SON

IGUE_Ders Notu-24_Kaldırma araçlarında ISG_SON

|Views: 599|Likes:
Yayınlayan: Kübra Hasnalçacı

More info:

Published by: Kübra Hasnalçacı on May 12, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/15/2012

pdf

text

original

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ ERSEM – SÜREKLİ EĞİTİM MERKEZİ İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİM KURUMU (DERS NOTLARI

)

KALDIRMA ARAÇLARINDA ISG

İŞ GÜVENLİĞİ24
KONULAR
24.1 Kaldırma, taşıma, istifleme 24.2 Kaldırma araçlarının sınıflandırılması ve elemanları 24.3 Kaldırma araçlarının güvenli kullanımı 24.4 Kaldırma araçlarında periyodik kontroller 24.5 İlgili mevzuat

KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ

Yrd. Doç. Dr. Şükrü SU
24. KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Bu konuda, işyerlerinde kullanılan kaldırma araçlarını ve bu araçlardan kaynaklanan risklerin, risklerin bertaraf edilmesinin ve bu araçlar için gerekli olan periyodik kontrollerin öğrenilmesi amaçlanmıştır. Amaca yönelik olarak, 1. Kaldırma, taşıma, istifleme gibi işlerde kullanılan kaldırma araçlarının, 2. Kaldırma araçlarının kullanımı sırasında ortaya çıkabilecek risklerin, 3. Bu risklere göre alınması gereken önlemlerin, öğrenilmesi hedeflenmektedir. Kaldırma Araçlarında İş Güvenliğinin Temel Konuları 1. Kaldırma, taşıma, istifleme 2. Kaldırma araçlarının sınıflandırılması ve elemanları 3. Kaldırma araçlarının güvenli kullanımı 4. Kaldırma araçlarında periyodik kontroller 5. İlgili mevzuat 24.1. GİRİŞ İlk insanla başlayan üretim süreci boyunca üretim teknik ve biçimleri de değişmiştir. Taşın ve toprağın işlenmesi, madencilik tekniklerinin geliştirilmesi, ateşin bulunması, giderek buhar gücünden yararlanma olanakları, iş aletlerinin ve üretim araçlarının gelişiminde önemli etkileri olmuştur. Çalışma yaşamındaki gelişmelerin getirdiği sorunların çözümü için yapılan çalışmalar işçi sağlığı ve iş güvenliğinin gelişiminde de temel unsurlar olmuştur. Bu nedenle yapılan işle güvenlik arasında ilişki kurmanın tarihçesi oldukça eski çağlara dayanmaktadır. Yükleri ve malzemeleri yerlerinden kaldırıp bir yerden bir yere taşıyan mekanik, hidrolik, pnömatik ve karma sistemli olabilirler. Kaldırma makineleri günümüzde oldukça önemli ve fonksiyoneldirler. İnşaat, maden, yol yapımı, liman işleri ve fabrikalarda kaldırma işlerinde yaygın olarak kullanılmaktadırlar ve vazgeçilmezdirler. Kaldırma makinelerinin çeşitleri çok fazladır. Bunlardan bazıları şunlardır: a) Vinçler b) Platformlu kaldırma araçları (forkliftler) c) Palangalar, Çıkrıklar d) Asansörler e) Araç Kaldırma Liftleri 24.2.1. Vinçler (Crane) Malzemeleri ve yükleri kaldırmak, bunları, başka bir yöne dönerek veya hareket ederek aktarmak, yerlerini değiştirmek, yüklemek, boşaltmak gibi işler de kullanılan makinelere vinç (crane) denir. Vinçler düşey ve yatay hareketleri sayesinde genel anlamda her türlü yükün yerini değiştirebilen makinelerdir. Çok değişik tip ve özellikte olanları mevcuttur. a) Hareket Kabiliyetlerine Göre Vinçler Sabit Vinçler Bu makineler fabrika, liman, garaj vs, gibi sabit tesislerde, kaldırma, taşıma, depolama işlerinde kullanılan makinelerdir.
İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ

2/44

KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ

Şekil 3: Sabit vinç

Sabit vinçlerde ulaşım bumu, yatayla 20 ile 75 derecelik açı altında, düşey eksen etrafında her iki yöne 180 derece dönebilir. Sabit vinçlerde bum uzunluğu genel olarak 10-60 m arasındadır. Lastik Tekerlekli Vinçler Bu tip vinçler genellikle bir kamyon üzerine monte edildiklerinden, nakil kolaylığı nedeniyle çeşitli işlerde kullanılma özelliğine sahiptirler. Bir işyerinden diğerine kolaylıkla nakledilmeleri, özel römork ve çekiciye ihtiyaç duymamaları, çeşitli aparat kullanarak diğer iş makinelerini çekebilmeleri, hareket halindeyken yürüdüğü yolu bozmamaları avantajlı özellikleridir. Yumuşak arazide çalışamamaları, çok ağır ve devamlı işlerde kullanılamamaları, maliyetlerinin yüksek olması ise dezavantajlı özellikleridir.

Şekil 4: Lastik tekerlekli vinç

Paletli Vinçler Manevra ve yürüyüşleri, vincin güç kaynağından alan bir palet gurubu tarafından sağlanır. Çalışma dönüşlerinin 360 derece oluşları, yumuşak arazilerde lastik tekerlekli vinçlere göre daha verimli oluşları, çok ağır ve devamlı işlerde çalışabilmeleri yönünden tercih edilirler. Hızlarının az oluşları, uzun mesafelere gitmeleri gerektiğinde başka bir araçla nakledilme zorunluluğu, hareket esnasında yol kaplamasını bozmaları ise olumsuz yönleridir.

Şekil 5: Paletli vinç
İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ

3/44

KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ

Ray Üzerinde Hareketli (Köprü) Vinçler Bu vinçlerin kullanılma yerleri genellikle açık fabrikalar, atölyeler, limanlar, maden ocakları gibi çalışma alanlarıdır. Bu vinçlerin köprü altında çalışan tipleri de vardır. Kaldırma kapasiteleri 1–40 ton arasında olup, bum uzunlukları 20 m civarındadır.

Şekil 6: Köprü üzerinde yürüyen vinç

Kule Vinçler Bu vinçlerin çalışma sahaları özellikle yüksekliği fazla olan yerlerdir. Kule yükseklikleri 20-60m arasındadır. Bum uzunlukları 6 m ile 30 m arasında olup, kaldırma kapasiteleri 0,3 ton ile 10 ton arasındadır. Kule vinçlerin dengeli olarak çalışmalarını sağlamak için rüzgar, ivme ve çalışma yükseklikleri göz önünde tutularak, kule bumunun boyu tayin edilir. Bum mümkün olduğunca dik olarak çalıştırılmalıdır.

Şekil 7: Kule vinç

b) Kaldırma Kabiliyetlerine Göre Vinçler Hidrolik-Halatlı Vinçler - Teleskopik Bumlu Vinçler Bumları iç içe girip çıkararak uzayıp kısalan vinçlerdir. Yaklaşık 15–55 ton kapasiteleri vardır.

Şekil 8: Teleskopik bumlu vinçler
İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ

4/44

Kurtarıcılar Esas olarak lastik tekerlekli. Çalışmaları kafes kirişlerinden iki kule arasına gerilmiş halatlar üzerinde hareket eden palangalarla sağlanır.Fabrika Tipi Vinçler Şekil 11: Fabrika tipi (köprülü.Monoray – Zincirli Caraskal Şekil 12: Monoray manuel-zincirli caraskal ve kumandalı-halatlı vinç İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 5/44 . taşıyıcı özelliği olan bir vinç türüdür. dizel motorla çalışan ve bumu şasi ortasına monte edilmiş. Kaldırma. bataklık ve çok yumuşak arazilerde.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ . Şekil 9: Kurtarıcı Halatlı Vinçler Baraj. Şekil 10: Halatlı vinç . temizleme ve kurtarma işlemlerinde kullanılırlar. geniş nehir yatakları. köprü inşaatlarında kullanılan vinçlerdir. taşıma. pergel) vinç .

Gırgır Vinç Şekil 13: Gırgır vinç 24. manevra yetenekleri lastiklilere göre daha fazladır. En çok kullanılan eklentiler: Standart kepçe. Ön eklentilerin çalışmasını sağlayan ve dönüşlere yardımcı olan bir hidrolik donanıma sahiptirler. Şekil 14: Yükleyiciler ve eklentileri Lastik Tekerlekli Yükleyicilerin Özellikleri • Bir işyerinden diğerine başka bir araç gerektirmeksizin kendi imkânlarıyla gidebilirler. çok maksatlı kepçe ve vinç kancasıdır. Aslı traktör olan bu makineleri yükleyici yapan özellikleri eklentileridir. Yükleyiciler lastik tekerlekli veya paletli tip olup. • Paletli Yükleyiciler • Bir işyerinden diğerine gitmeleri başka bir araç olmadan mümkün değildir. %30 dik meyilli arazilerde çalışabilirler. Yeni model yükleyiciler belden kırmalıdır. • Kaplamalı yolları bozmazlar. • Lastikleri alçak taşıma basınçlı olması nedeniyle çok değişik görevler yapabilirler. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 6/44 . taş kum çakıl gibi malzemelerin yığılması. Küçük kapasiteli ve eski model yükleyicilerin ön dingilleri sabit olup arka dingilleri hareketlidir. Bu tür yükleyicilere mafsallı yükleyiciler de denir. • Küçük çaplı kazı işlerinde dozerlerin görevlerini yapabilirler. • Yaklaşık %15 yan. önlerine ya da arkalarına eklenen özel eklentilerin çeşitlerine göre de kendi aralarında da sınıflandırılırlar. Bazı yükleyicilerin hem ön hem de arka dingilleri olabilir. • Hızları ve güçleri bakımından paletli yükleyicilere göre daha üstün hareket yeteneğine sahiptirler. kazılmasında ve yüklenmesinde kullanılan iş makineleridir. Yükleyicilerin önden kazıp önden yükleyen. • Tüm tekerlekleri çekici olduğundan batma tehlikeleri yoktur.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ . • Hızları düşük olup.2. önden kazıp yandan veya arkadan yükleyen tipleri bulunmaktadır.2. Yükleyiciler Satıhların kazılması.

Elektrikli forkliftler şarjlı akümülatörlerle çalıştıkları için çalışma süreleri akümülatörün boşalması ile sınırlıdır. belirli bir mesafeye taşımaya veya taşıyıp istif etmeye yarayan kaldırma ve iletme makinalarıdır. Ekskavatörler yaptıkları işlere göre şöyle sınıflandırılırlar.2. Ekskavatörler Değişik seviyedeki zemini sınırlı miktarda kazmak. benzin (aynı zamanda LPG li) motorlu olarak sınıflandırılırlar. Fabrikalarda. Açık alanlarda ise çalışma sürelerinin sınırsız olması bakımından dizel ve benzin motorlu forkliftler tercih edilirler. limanlarda. sürücü kabini. Hendek kazan küçük tipleri olduğu gibi. Bu platform 360O dönüş yapabilme özelliğine sahiptir. açık ve kapalı kaplama ve düz zeminli işletmelerde kullanılan hareket ve manevra kabiliyeti yüksek iş makinelerdir. Kapalı alanlarda genellikle elektrikli forkliftler tercih edilirler. Şekil 16: Forklift Forkliftler çalışma şekillerine göre elektrik motorlu. çatal kolları vasıtası ile alıp kaldırarak. dizel motorlu. Şekil 15: Ekskavatör 24. Termik motorlu forkliftler ise motora yakıt ikmali yapıldığı sürece çalışırlar.3. • Yaklaşık % 35 yan. sulak ve bataklık alanlarda çalışmaları kolaydır. motor ve öteki donanımları döner bir platform üzerine yerleştirilmiştir. % 60 dik meyilli arazilerde çalışabilirler. Traktör ekskavatör dışında kalan diğer makinelerde ekskavatör. Termik motorlu forkliftlerin aşırı İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 7/44 . Çünkü sessiz çalışırlar termik motorlar gibi egzoz gazı çıkarmazlar. Forkliftler Her hangi bir yükü.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ • Paletlerin zemine temas alanı lastik tekerleklerden daha fazla olduğundan. gevşek malzemeyi ya da kazılmış toprağı bir yere yığmak ya da yüklemek için kullanılan iş makinelerine ekskavatör denir. bir defada 20 tonluk yükleri kaldıran tipleri de mevcuttur.

çatalları aşağı indirilmeli. lastikler. Yuvarlak malzeme. 18. yatık olarak taşınmalı. araç devrilebilir. Güvensiz/dengesiz yükler taşınmamalıdır. takozlamalı ya da bağlanmalıdır. 4. bina giriş ve çıkışlarında ve insanların yanında korna kullanarak uyarıda bulunulmalı. Forklift devrilme konumunda dışarı atlanmamalı. ampermetre göstergesi. 14. 12: Rampalardan çıkarken daima ileri. Forklift başka forkliftlerin çalışma sahasında kullanılmamalıdır. Yükler daima dik kaldırılmalıdır. İnsanlar emniyetli mesafeye uzaklaşmadan yük kaldırılmamalıdır. ızgara vb. sürükleme. Operatörlük eğitimi almış yetkili personel tarafından kullanılmalıdır. gaz tüpü vb. Kaldırma ve Taşıma kapasitesi aşılmamalıdır. kaldırmamalıdır. 19. güvenlik önlemlerine ve tüm uyarı işaretlerine uyulmalı. Direksiyon donanımı. Yükseğe kaldırılmış yükle hareket etmemelidir. 20. Yağ seviyesi. Korunaksız hava. İş öncesinde veya işyerinde alkol veya uyuşturucu kullanılmamalıdır.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ gürültülü çalıştıklarından ve egzoz gazlarından dolayı kapalı ortamlarda uzun süre çalıştırılması istenmez. 10. Kimsenin forkliftin yük veya çatallarının altından geçmesine veya durmasına izin verilmemelidir. Çatalları kapı açmak veya kapatmak için kullanmamalı. 13. el freni çekilmeli ve motor durdurulmalıdır. Foklift çalısmıyorsa servise haber verilmelidir. itme. Akü) Eğer işe başlamada sakıncalı bir durum varsa. manevra yapılmamalıdır. Geçişlerde kapı boyutlarına dikkat edilmelidir. Korna. Birden fazla forklift birlikte çalışacaksa. Kullanma kurallarına. aydınlatma ile ikaz devresi. hidrolik ve Diferansiyel yağ seviyesi. 22. Forklift geri geri kullanılmalıdır. Belirlenen azami hız sınırlarına (Azami hız. En önemli emniyet donanımı forkliftin operatörüdür. geri vites sinyali. Yükün görüş alanını sınırlandırması halinde. levyeleri boşa alınmalı. Yüksek hızlarda ani manevra duruş ve kalkışlar yapılmamalı. Kullanım sırasında baret ve güvenli ayakkabı. 11. Boş: 20km/h) uyulmalıdır. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 8/44 . bir yetkili çalışmalara nezaret etmelidir. Radyatör. hjız düşürülmelidir. koltukta oturulmalı. 5. devirme için kullanmamalı. Forkliftler sadece yük taşımak için dizayn edilmiştir. Rogar kapağı. Aynalar. Vardiya başlangıcında “Operasyon Öncesi Kontroller” yapılmalıdır: (Yük kaldırma sistemi. 3. 2. Forklift operatör kabini ve yük korkuluğu olmadan kullanılmamalı. Kesinlikle ıslak ve yağlı el ve ayakkabılarla kullanılmamalıdır. 21. Forklift başka bir forklifti çekmek veya itmek amacıyla kullanılmamalıdır. istifleme yaparken yangın hidrantları. ışıklar. Kontak anahtarı. sıkıca tutunulmalıdır. bol kıyafetler yerine tek parça tulum giyilir. Çatallarda kimse taşımamalı. 9. inerken de geriye doğru hareket edilir. su hortumu ve boruları ile elektrik kabloları üzerinden geçilmemelidir. çıkış kapıları ve yolları kapatmamalıdır. Forklift yük düzeltme. yüklü:10. Dönüşlerde. 16. Forklift Kullanımında Güvenlik Önlemleri 1. 7. yerler dayanıklı olmalıdır. 15: Forklift park alanına park edilmeli. 8. Eğimli yüzeylerde yük kaldırılmamalı. Frenler. 6. el ve ayaklar forklift asansöründen uzak tutulmalıdır. 17. ilgililere bilgi verilmelidir.

yüzyılda İskoçyalı John Rennie (1761 . sandık ve balya gibi yükleri kaldırmaya yarayan alet. Kren’in eş anlamlısıdır.Köprülü Vinçler . yüzyılda İtalya'da palangalı vinç adı verilen daha kullanışlı bir vinç tasarlandı. yy. Bu vinç tepesinde makara bulunan ve halatlarla sabitlenen bir direkten oluşuyordu. 10. VİNÇ NEDİR? Sözlük anlamı. Çeşit ve türlerine göre sınıflandırma için TS 11063’den yaralanılabilir.jorpor.3. 24.2. nakledilemeyen yüklerin gerektiğinde 360° dönerek muhtelif mesafe ve yüksekliklere (kaldırma-indirme).1821) yapmıştır. ya da motordan sağlanan güçle hareket eden bir tahrik sistemine sahip olmasıdır. yıllarında yazdığı bir kitapta görülür.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ http://www. Daha sonra 15.1. aynı zamanda bir yerden alıp başka bir yere nakletmekte de kullanılır.3. Buhar gücüyle çalışan ilk vinci ise 19. Vinç. Paletli Vinç 4. da vardı. Bu tahrik sistemi ile bir tambura sarılan halat harekete geçirilir. Yaygın olarak endüstriyel işlerde kullanılan vinçler aşağıda tasnif edilmiştir. 5. 24. Sabit Vinç 2. (yükleme-boşaltma) işlerini yapan makinalara verilen genel ad olarak ifade edilebilir.com/AC/Accident09. Ray Üzerinde Hareketli Vinç . ağır sadece cisimleri kaldırmakta değil.htm 24.3. Makaradan geçen başka bir halat yüklere bağlanıyor ve kölelerin çevirdiği ayak değirmeniyle kaldırılıyordu. araçtır.Kule Vinçler İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 9/44 . Lastik Tekerlekli Vinç 3. Vinç insan gücü ile kaldırılamayan. Sınıflandırması Bu makinenin özelliklerinden biri elle. ilk vinç resmi Romalı mimar Vitruvius'un MÖ. Vincin Tarihçesi İlk vinçler MÖ. a) Hareket Kabiliyetlerine Göre Vinçler: 1.

İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 10/44 . Ana kirişler üzerine döşeli raylarda bir vinç arabası hareket eder.3 Elektrikli Vinçler (Krenler) a) Köprülü vinçler (krenler) Bir vinç gabarisi üzerindeki raylarda hareket eden tek veya çift ana kirşiten ibarettir. Hidrolik Kumandalı Vinçler 3.y. Kaldırma ve taşıma amaçlıdır. Yük kaldırma sistemi bu vinç arabasına monte edilmiştir. Mekanik Kumandalı Vinçler 2. Halatlı Vinçler c) Kumanda Sistemlerine Göre Vinçler 1. Hidrolik . Monoray vinçler (krenler): 10 ton kapasite ve 20 m köprü açılığına kadar uygulamalarda düşük ölü ağırlıkları ve ekonomik olması nedeniyle tercih edilmektedir. Elektrik Kumandalı Vinçler 24.Halatlı Vinçler 2.3. Kapalı mekanlarda bazen de açık alanlarda kullanılan köprülü krenlerin kren açıklığı ve kapasitelerine göre iki farklı tipi tercih edilebilmektedir. Hava Kumandalı Vinçler 4.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ b) Kaldırma Kabiliyetlerine Göre Vinçler 1.z koordinatlarında yükü taşıyabilir. Ana kirişler kutu veya kafes tarzda (bazen de özel konstrüksiyon) yapılırlar. x.

Şekil 16. Üzerlerine farklı ekipmanlar monte edilerek. kaldırma yüksekliğini kısıtlamaktadır.Çift kirişli köprülü krenin genel görünüşü.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Şekil 15: Bir monoray köprülü krenin genel görünüşü Monoray viçlerin. Ancak değişik konstrüktif tedbirlerle bu dezavantaj yok edilebilmektedir. Çift kirişli köprülü krenler En çok kullanım alanına sahip krenlerdir. b) Portal Vinçler (krenler) İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 11/44 . çift kirişli vinçlere göre ölü kanca mesafelerinin fazla olması. geniş bir kullanım alanı sunmaktadırlar.

geniş bir kullanım alanı sunmaktadırlar.Yarı portal kren c) Pergel Vinçler Sabit bir merkez etrafında dönen yük koluna sahip krenlerdir. Şekil 17. montaj gibi işlerde kullanılmaktadırlar.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Yaygın kullanım alanına sahiptir. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 12/44 .Portal kren Şekil 18. Üzerlerine farklı ekipmanlar monte edilerek. Atölyelerde boyama.

10) Aşırı Yük Sensörü İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 13/44 .KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Şekil 19. 8) Kaldırma Motoru. 4) Merkezi Tahrik Ünitesi. Köprülü Kren Detayları Şekil 20: Çift kiriş arabalı vinç Şekil 21: Halatlı vinç. Bir pergel vincin genel görünüşü 24. 3) Yağ Banyosu İçinde Redüktör Dişlileri. 5) Halat Baskı Yayı. 7) Tambur Yatağı (yağlama gerektirmez). 6) Sfero Dökümden Halat Kılavuzu. 2) Emniyet Limit Şalteri. 9) Elektromanyetik Disk Fren. 1) Elektrik Kutusu.3.4.

Kullanım alanına göre sabit askılı. şaryo arabalı veya elektrik motoru ile tahrikli yürütme grubu seçenekleri uygulanabilir. Ayrıca 220V ve 440V motor gerilimi seçeneği opsiyonel olarak sunulmaktadır. zincirli vinçler kaldırma teknolojisinin en gelişmiş örneklerindendir. Fan soğutmalı. değişim gerektirmez ve vincin sessiz çalışmasını sağlar. aşırı yük limit switch özellikleri standart olarak mevcuttur. uzun kullanım ömrü ve az enerji tüketimi ile maksimum performans sağlar. İşletme kullanımında minimum bakım ihtiyacı ve elektrik tüketimi ile maksimum performans sağlar. konik rotorlu kaldırma ve yürütme motorları sayesinde ağır yük şartlarında çalışma özelliğine sahiptir. IP55 çalışma sınıfı. kanca alt üst limit switch. 24V veya 48V kumanda enerjisi. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 14/44 . Redüktör dişlilerinin yağı özeldir.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Şekil 22: Halatlı vinç Zincirli Vinçler Zincirli vinç ürünleri. 125 ile 6300 kg arasında 12 ayrı kaldırma kapasitesi.

Zincir Göbeği 10. Fren 4.3. vincin her türlü hareketini sağlamak üzere tasarlanmış üzerinde butonlar bulunan parçadır. Uzaktan Kumanda Modülü Uzaktan kumanda modülü. Askı 2. En basit vinçte ağırlığı kaldırmaya ve indirmeye yarayan yukarı ve aşağı butonları bulunur. Redüktör 8. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 15/44 . Kablolu modül askı halatı ve elektrik kablosu ile panoya bağlanmıştır. Motor 3. Bu modül üzerinde vincin yapısına göre değişen miktarda buton bulunmaktadır. Uzaktan kumanda modülü günümüzde kablolu ve kablosuz olmak üzere iki çeşittir. Elektrik Panosu 5. Kablosuz modül ise elektronik devre ile kumanda panosuna kumanda etmektedir. arabanın hareketini sağlayan iki buton ve yükü kaldırıp indirmeye yarayan iki buton bulunmaktadır. Aşınmaz Kaygan Kaplin 7.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Şekil 23: Zincirli Vinç Zincirli Vinç Parçaları 1.3.5. Zincir Kılavuzu 9. Tüm uzaktan kumanda modülü üzerinde herhangi bir tehlike esnasında sistemin enerjisini kesmek için kilitli emniyet butonu bulunmaktadır. Kanca ve Kanca Bloğu 6. Köprü tipi bir vinçte ise köprünün istenen yöne hareketini sağlayan iki buton. Rulo Sac Taşıma Aparatı Şekil 24: Rulo Sac Taşıma Aparatı Güvenlik Sistemi 24.6. Zincir Kutusu 24.

7. a) Kablolu. kiriş bağlantıları) e) Elektrik ve fren sistemi (enerji sistemi. kaldırma ve yürütme motorları. yürüyüş yolu konstrüksiyonu ve köprü rayları) b) Köprü kirişi veya kirişleri (köprü konstrüksiyonu. b) Kablosuz 24. tel halat. elektrik panoları ve vinç frenleri) İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 16/44 .3. vinç kumanda devreleri. araba tekerlekleri ve kanca) d) Köprü yürüyüş başlıkları (köprü hareket motorları. kablo . halat makaraları. araba rayları) c) Kaldırma ünitesi (şase. köprü tekerlekleri. Köprülü Vinçlerin (Krenlerin) Ana Kısımları a) Köprü yürüyüş yolları (kolonlar.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ (a) (b) Resim 25: Uzaktan kumanda modülü. yürüyüş başlık bağlantıları. redüktörleri.korrniş sistemi. elektrik devreleri. tambur. frekans konvertörleri. redüktörleri.

Kaldırma ve taşıma makinelerinde kazalar. montaj. bu makinelerde güvenlikli bir çalışma için nelere dikkat edilmesi ve nasıl çalışılması gerektiğinin iş güvenliği mevzuatı yönünden incelenecektir. – 437. 4857 Sayılı İş Kanunu’na bağlı olarak yürürlüğe konulmuş olan İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü'nün 373. araba ve kaldırma mekanizması 24.4. yetersiz bakım-kontrol ve kullanım hatalarından meydana gelmektedir. temel sağlık ve güvenlik gereklerini karşılamalıdır. imalat. Ara maddeleri kaldırma makinelerinde alınacak güvenlik önlemlerini kapsamaktadır. KALDIRMA ARAÇLARINDA GÜVENLİK Kaldırma işlemleri nedeniyle tehlike arz eden makinalar.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Şekil 15: Köprülü Vinç (kren) detayları Şekil 16: Köprü. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 17/44 . Burada.

belirtilen üst ve alt noktalar geçildiğinde. kasnaklar. tek raylı.4. etkili ve güvenli bir şekilde kaldıracak ve askıda tutabilecek güçte olacak ve bunların bu yüke dayanıklı ve yeterli yük frenleri bulunacaktır. Madde 383 – İndirilen bir yükün altından sapan halatının çekilmesi içinkumanda vermeden önce işaretçi. raylı. çalışanlar üzerinden geçirmeyeceklerdir. tambur içine sağlam bir şekilde bağlanacak ve halat üzerindeki kaldırma kancaları en aşağı seviyedeo lduklarında.işçilerin güvenliğini sağlayacaktır. yetiştirilmiş manevracılar tarafından verilecek el ve kol işaretlerine göre yapılacaktır. Madde 381 – Yükler dik olarak kaldırılacaktır. gerekli tedbirler alınacaktır. Madde 382 – Kaldırma makinalarının operatörleri. ayaklı köprülü. Madde 380 – Bir kaldırma makinasında birden çok işçi görevli bulunduğu hallerde.karşı. sapanlar. pnömatik. maçunalar. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 18/44 . yetkili teknik bir eleman tarafından üç ayda bir bütünüyle kontrol edilecek ve bir kontrol belgesi düzenlenerek işyerindeki özel dosyasında saklanacaktır.sorumlu bir elemanın gözetiminde yapılacak ve yük sallanmalarına ve yükün kötü durumuna. Madde 378 – Kaldırma makinaları ve araçları her çalışmaya başlamadan önce. kabul edilen en ağır yükün en az 1. özellikle eritilmiş maden potaları veya elektrikli mıknatıslarla taşınan parçaları ve benzeri tehlikeli yükleri. Operatör. seyyar atelye vinçleri ve platformlu kaldırıcı arabalar. Madde 374 – Kaldırma makinalarının çelik halat uçları. Madde 375 – Elektrikle çalışan kaldırma makinalarında. zincirler. Madde 376 – Kaldırma makinaları. operatör tarafından kolayca görülebilecek yerlerde duracaktır. Bunların eğik olarak kaldırılması zorunlu olduğu hallerde manevralar. nitelik ve sargı sayısına uygun olarak yapılacak ve iki yanı gerekli yükseklikte faturalı olacaktır. frenler ve otomatik durdurucular. bağlayıcı. operatör tarafından sesli bir sinyal verilecek ve işçiler tehlikeli bölgeden ayrılıncaya kadar. Madde 379 – Kaldırma makinalarında yüklerin kaldırılmaları. elektrik akımını otomatik olarak kesecek ve tamburun hareketini otomatik şekilde frenleyecek bir tertibat bulunacaktır. motorlu seyyar. her kim tarafından verilirse verilsin. köprülü. Bu gibi yükler taşınmadan önce. elektrikli. dolaşmaları önleyecek gerekli tedbirler alınacaktır. operatörleri tarafından kontrol edilecek ve çelik halatlar. Madde 377 – Elektrik veya basınçlı hava ile çalışan ve yerden kumanda edilen kaldırma makinalarının manevra halatlarında.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ 24. hidrolik zincirli ve halatlı palangalar gibi kaldırmamakinaları ve araçların tamburları. kancalar. kaldıracağı yüke ve kullanılacak halatın çap.1 İş Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü’ne Göre Alınacak Güvenlik Tedbirleri Madde 373 – Normal vinçler ile oklu. kaldırma ve taşıma işleri durdurulacaktır. tambur üzerinde en az iki tam devir yapacak boyda halat sarılı kalmış bulunacaktır. indirilmeleri veya taşınmaları. her dur işaretini daima yerine getirecektir. kaldırma makinası operatörü.5 katını. sapancı veya diğer görevlilerden yalnız birinden işaret alacak ve işaretçi.

Vinç kabin geçitlerinin köprü üzerinde güvenle geçmeleri sağlanamadığı hallerde.vincin ve vinç arabasının üzerinde gidip geldikleri rayların her iki başında ve en az tekerleklerin yarı çapı yüksekliğinde takozlar bulunacak.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Madde 384 – Kaldırma makinalarının yüksüz hareket ettirilmeleri gerektiğinde. köprü ve vinç arabası tekerleklerinde. vinç köprüsünün her iki başına ve köprü geçitlerine dikey vaziyette enaz 40 santimetre genişliğinde sağlam yapılı. serbest tutulacak ve bu yollar. taşıyacakları yükün en az. Madde 392 – Ray üstünde çalışan vinçlerde. Madde 387 – Açık havada çalışan vinçlerin kabinleri kapalı olacak ve bunların operatöre en geniş görüş alanını sağlayacak şekilde yukarı kaldırılabilen sürgülü pencereleri bulunacak ve soğuk havalarda. el ile çalıştırılanlarda 3 katına. mekanik olarak çalışanlarda 4 katına ve erimiş maden veya yakıcı veya aşındırıcı (korozif) maddeler gibi tehlikeli yükleri taşıyanlarda ise. Madde 394 – Ray üstünde çalışan vinçlerde. vinç kabinine ve vinç köprü geçitlerine çıkmayı sağlayan sabit merdivenlerle vinç köprülerin her iki tarafındave köprü boyunca en az 45 santimetre genişliğinde geçit veya sahanlıklar bulunacaktır. bunlar ya doğrudan doğruya yere değdirilecek veya bu iş için yapılmış platformlar üzerine indirilecektir.vinç üzerinden çıkarılacaktır.hiç bir kimsenin yük üzerine binmesine veya boş halat veya kancalara asılmasına izin vermeyecektir. Madde 393 – Tek raylı vinçlerin geçtikleri yollar. yeter bir yükseklikte tutacaklardır. Madde 385 – Operatörler. Madde 388 – Hareket halindeki vinç kabinleri içinde veya vinç arabaları üzerinde. Madde 389 – Kaldırma araçlarının kancalarının güvenlik kat sayısı (taşımagücü). Madde 390 – Açık havada ray üstünde çalışan vinçlerde. yükü askıya alabilecek bir veya birkaç güvenlik bağlantısı bulunacaktır. Mıknatıslar kullanılmadıklarında. yalnız görevli kimseler bulunacak ve vinç operatörleri. mıknatıslar vinç üzerinde asılı olarak yüksekte bırakılmayacak. kaldırma makinalarında bir yük asılı bulunduğu sürece makinalarının başından ayrılmayacaklardır.bağlama yapılacak ve sürgü güvenlikli fren tertibatı bulunacaktır.köprülü ve asma vinçlerin. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 19/44 . uygun el. dinlenme halinde iken. Madde 391 – Tek raylı askılı vinçlerde askı milinin kopması halinde. Madde 386 – Elektrikli mıknatıslı vinç. kol ve ayak koruyucuları bulunacaktır. işaretçiye hareket işaretini vermeden önce. istifçi veya sapancılar.uygun şekilde ısıtılacaktır. çizgilerle açıkça belirtilecektir. 5 katına eşit olacaktır. uygun şekilde korunmuş geçit veya sahanlıklar yapılacaktır. denk veya sapan halatlarını kancalara uygun bir şekilde takacaklar ve operatörler de kancaları.rüzgarın etkisi hesaplanacak ve bunlarda takozlama.

beklenmedik bir anda inmesini önleyebilecek şekildeyapılmış olacaktır. bu köprülerde kollu el frenleri veya pedallı ayak frenleri bulunacaktır. Madde 403 – Vinç köprülerinin hareketlerini kontrol için. ip merdiven veya diğer uygun bir inme aracı bulundurulacaktır. yalnız vinçi durduran ikinci bir ana şalter konulacaktır. yanmaz malzemeden ve açık havada çalışanlarınki de ayrıca dış etkilereda yanıklı malzemeden yapılmış olacaktır. zehirli duman. vincin.iyi ve sağlam bir şekilde tespit edilmiş olacaktır. operatörleri yakıcı ve korozif maddelerin sıçramasına karşı koruyacak tedbirler alınacak ve bunlar. Madde 397 – Raylı vinçlerde kumanda tertibatının ve operatörlerin bulunduğu kabinler.butertibatı çalıştırarak kontrol edeceklerdir. Madde 404 – Asma vinç kaidelerinin tekerleklerinden. Kabinler. Kabinlerde. Madde 401 – 5 ton veya daha fazla yük kaldıran raylı vinçlerde. Arıza halinde vinç operatörünün. tekerlek koruyucularıve bunların yanında vinci tespit için uygun tertibat bulunacaktır. Madde 399 – Raylı vinç kabinleri içinde bulunan ana şalterden başka. operatörün bütün manevra alanını kolaylıkla görmesini sağlayacak ve manevra için tehlikesizce dışarıya sarkabileceği şekilde yapılmış olacaktır. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 20/44 . Madde 398 – Raylı vinçlerin kabin kapılarının sahanlık veya geçit seviyesinden 30 santimetreden daha yüksekte bulunduğu hallerde.kabini güvenlikle terk edebilmesi için. titreşimleri önlemek için.2 elektriklifren veya bir elektrikli ve bir mekanik fren bulundurulacaktır. Madde 400 – Raylı vinçlerin yükseltmeyi sınırlayıcı tertibatı.kum dolu bir kova veya elektrik akımı iletmeyen madde ile doldurulmuş bir yangın söndürme aleti bulundurulacaktır.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Madde 395 – Vinç arabalarının geçit ve sahanlıkları ile bunların altına ve üstüne rastlayacak sabit tesisler arasında 180 santimetreden az açıklık bırakılmayacaktır. Madde 396 – Köprü ayaklı gezer vinçlerin geçtiği yol boyu ve rayların heriki tarafı sürekli olarak serbest tutulacak ve buralar en az 75 santimetre eninde olacaktır. yük kancasını sürekli olarak aydınlatabilecek ve vinç üzerine bağlanmış lambalar bulunacaktır. doğrudan doğruya vinçin kasnağı veya kancası tarafından harekete geçirilecek uygun akım kesme tertibatlı ve yükün.kabindamı üzerine ve geçitten kolay erişilir bir yere veya işyeri tabanının uygun bir yerine. Bu tertibat. fren tesisatına bağlı olarak çalışacak veraylı vinç operatörlerin çalışmaya başlamadan önce ve çalışmanın bitiminde. gaz ve buharlardan en uygun ve etkili şekilde korunacaktır. Kabinler. zararlı uçucu maddelerle. Madde 402 – Açık havada çalışan raylı vinçlerde. kabinde lüzumlu halat. bu kapıların önüne uygun basamaklar yapılacak ve kabinlerde.

bütünkumanda kol ve düğmelerinin stop durumunda olduğunu kontrol edecekler ve elektrik akımının kesildiği hallerde. bir yandan diğerine rahatça gitmeyi sağlayacak bir geçit bulunacaktır. Madde 411 – Raylı vinçler üzerinde herhangi bir onarıma başlamadan önce. bütün kumanda sistemini stop durumuna getirecekler ve bu durumu. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 21/44 . ray makaslarını kontrol edecek ve yüklerin bir kimseye veya herhangi bir engele çarpmayacak bir yükseklikte taşınmasını sağlayacaklardır. tamburun ani olarak dönmesi önlenecektir. durumu bildiren sesli ve ışıklı otomatik bir uyarma tertibatı bulundurulacaktır. bütün kumanda tertibatını stop durumuna ve ana şalterleri de açık duruma getireceklerdir. aynı şekilde gösterilecek ve bunlardan en ağır yükten fazlası kaldırıldığında. çan ve benzerleriyle işaret verecek ve bunlar hareket halinde devamlı olarak çalacaktır. bunun sağlanamadığı hallerde. motorlu seyyar vinçlerin platformları.iki raylı vincin birlikte çalıştırılması halinde. stop durumuna getirilecek. Madde 413 – Raylı vinçlerde yapılan onarımın bitiminde. bütün koruyucuları yerlerine takılacak ve vinç harekete geçirilmeden önce.onarım yapıldığına dair uyarma levhaları konulacaktır. Madde 409 – Raylı vinçlerin onarımında. bütün kumanda tertibatı. tahtadan veya damarlı metal plakadan yapılmış olacak ve buharla çalışan motorlu seyyar vinç kabinlerinin içinde. onarımda kullanılan bütün araç. akım tekrar verilinceye kadar değiştirmeyeceklerdir. yalnız bir işaretci tarafından kumanda verilecek ve vinçlerin hareketlerinde ahengi sağlayacak özel tedbirler alınacaktır. Madde 415 – Vinç operatörlerinin kaymasını önlemek için. Madde 412 – Halat tamburlarının ve millerinin veya motor bobinlerinin sökülmesinden evvel kaldırma halatları. sesi açıkca işitilebilen zil. Vinç üzerine ve uygun yerlere. Madde 406 – Raylı vinçlerde ana şalterleri açmadan önce operatörler. Ancak. kabinlerin içinde veya dışında yazılı olarak belirtilecek ve kollu vinçlerde ayrıca yatıklık ve ok mesafelerine göre kaldırılmasına izin verilen en ağır yükler. Madde 408 – Yüklerin. Aynı ray şebekesi üzerinde başka vinçler çalıştığında. gereç ve malzeme kaldırılmış olacaktır. Madde 414 – Motorlu seyyar vinçlerin kaldıracakları en ağır yükler. her iki vinç operatörüne. yüklerinin önünde gidecek. Madde 407 – Aynı yükü kaldırmak için.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Madde 405 – Vincin veya kaldırılan yükün hareketi esnasında çalışanları uyarmak için operatör. Madde 410 – Vince ait ağır parçaların indirilip kaldırılması için vinç üzerinde ceraskal veya makaraların takılabileceği çelik kollar. bu vinçlerin altına döşemeli biriskele kurulacak veya bir ağ çekilecek ve tekerlekleri içten ve dıştan uygun şekilde takozlanacaktır. raylı vinç operatörleri.halkalar veya benzerleri bulunacaktır. iki ana şalter açılacak ve bunlardan biri. sıkıca bağlanacaktır. tamburlar üzerinden çıkarılacaktır.bunları uygun uzaklıkta durduracak takozlar konulacak veya aynı işi görecek başka tedbirler alınacaktır. vinçlerle asılı olarak taşınmasında görevlendirilen işaretçi veya işçiler. Kabinleri terk etmeden önce.

yükleri bulundukları durumda tutabilecek güçte frenler bulunacaktır. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 22/44 . kaldırılacak en ağır yüke göre. operatörlerin görüşünü azaltmayacaktır. çalışmaların bitimindeveya geçici duraklamalarda vinci frenleyecek. okları uygun mesnetler üzerineyatıracak ve makinaları durduracaklardır. uygun kavrama tertibatlı bulunacaktır.bırakıldığında otomatik olarak kendiliğinden ölü noktaya gelecek tertibatlı olacaktır. adam başına 10 kiloğramı geçmeyecek şekilde yapılmış olacak. yükü askıda tutabilmek için. bir fren tertibatı bulundurulacaktır.vinç şasesini veya vinç okunu herhangi bir yere değmeyecek şekilde ayarlayacak. Madde 420 – Geçme (teleskopik) platform tipli kaldırıcı arabalarda. yük halatını tek kat halinde sarabilecek durumda olacak ve maçunların kumanda kolları. platformlar yere yakın tutulacaktır. devrilmelerini önlemek için. Madde 425 – (Pnömatik) basınçlı hava ile çalışan maçunların kumanda kolları. Madde 419 – Seyyar vinçlerin. platformlu kaldırıcı arabaların ve benzerlerinin tekerlekleri korunacak.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Madde 416 – Motorlu vinçlerle yük kaldırılırken veya vinç yer değiştirirken sesli ve ışıklı uyarma yapılacak ve bunların gece çalışmalarında farları ve arkalarında stop lambaları yakılacak ve kabinler uygun şekilde aydınlatılacaktır. yükselen üst kısmın birdenbire inmesini engelleyecek otomatik sürgülü veya benzeri uygun tertibat bulunacak ve bunlar elektrikle çalıştıklarında. tambur mili üzerine güvenlik mandalının oturacağı dişli bir kasnak veya aynı işi görebilecek otomatik sonsuz bir vida konulacak ve yüklerinin indirilmesini ayar ve kontrol etmek için. durumu bildiren sesli ve otomatik bir uyarma tertibatı bulundurulacaktır. Madde 423 – Buharla çalışan maçunalarda. uygun ve yeterli şekilde topraklanacaktır. Madde 417 – Motorlu vinçler ray üzerinde hareket ettiklerinde. Madde 421 – Kaldırma araç ve makinalarında meydana gelen herhangi bir aksaklık halinde. Madde 424 – Elektrikli maçunların durması halinde. kutusu Madde 426 – El maçunları. Madde 418 – Oklu vinçlerde okların yatıklıklarına ve vinç arabasının durumuna göre. Bunlar yüklü olarak yer değiştirdiklerinde.vinç arabasının veya okun uygun bir yerinde gösterilecek ve bunlardaen ağır yükten fazlası kaldırıldığında. platformun yükselmesini ve inmesini sınırlayacak bir tertibat yüklerin indirilmesini ayarlayan elektrikli veya mekanik bir fren bulunacaktır. işçiler sıcak su veya buharla yanmaya karşı korunacak ve eksoz borularından çıkan buharlar. elektrik akımı geçirmeyen maddelerden yapılmış bulunacaktır. bunlarda kaldıraç kolu bırakıldığında. yükü askıda tutabilecek frenleri olacak ve bunların kumanda kol başlıkları. makaslar görevliler tarafından idare edilecek ve operatörler. Madde 422 – Maçuna tamburlarının boy ve çapları. taşınabilecek en ağır yükler. bunlarda el ile çalışan sesli uyarma tertibatı bulunacak ve bunların elektrikle çalışanları. kaldıraç kolu veya kolları üzerinde yapılacak baskı.

İp halatlar. Madde 429 – Yüklerin kaldırılmasında kullanılan zincirlerde.kaldırma ve bağlama (sapan) zincirlerinin ve kancalarının güvenlik kat sayısı en az 5 olacaktır. uygun kancalara asılacak ve bunların paslanması önlenecek. 37 telli çelik halatlarda % 25. Madde 428 – Tamburlara sarılan veya kasnaklar üzerinden geçen zincirler.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Madde 427 – En ağır yük için. çelik veya benzeri uygun malzemeden yapılmış olacak. Zincirler bu özelliklerini yitirdiklerinde ve boyları % 5 den fazla uzadıklarında ve bakla veya halka kalınlıklarının dörtte birini geçen bir aşınma meydana geldiğinde. demir. yeniden uygun şekilde bağlanacaktır. Madde 435 – Kaldırma araç ve makinalarının alt kısmında bulunan makaraların uygun koruyucuları olacak ve bu makaraların kaymaları önlenecektir. belirli devrelerde yağlanacaktır. halatın 1-3 metresi. güvenlik kat sayıları en az 3 olacaktır. Ancak. telle bağlanmayacak veya civatalarla tutturulmayacaktır. Madde 432 – 6 bükümlü çelik halatların 50 santimetre veya özel çelik halatların 1 metre boyunca dayanımlarını. dövme. Üçgen bükümlü özel çelik halatlarda % 15. kullanılmadıkları zaman. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 23/44 . düğüm ve büküm olmayacak. köşelerle zincirler arası. Madde 436 – Kaldırma araç ve makinalarının yük kancaları. uygun yastıklarla beslenecek ve kırılan bir kaldırma veya bağlama zinciri. Madde 430 – Kaldırma ve bağlama zincirleri. 61 telli çelik halatlarda % 25. 19 telli çelik halatlarda % 20. uygun şekilde kesilecek ve halatın başları. iyi cins kenevirden veya benzeri elyaftan yapılacak ve bunların kopmaya karşı. sert ve kesici köşeli yükler kaldırılırken.aşağıda gösterilen miktarlarda kaybetmiş olanları kullanılmayacaktır. Seal özel çelik halatlarda % 12. kopması ve bağlantının gevşemesi gibi hallerde. yüklerin kurtulup düşmelerini önlemek için. Madde 434 – Kaldırma veya çekme işlerinde kullanılan ip halatlar. dökümhanelerde veya yağ ve greslerin kuru veya benzeri maddeleri zincirler üzerinde toplanabileceği yerlerde. Nuflese özel çelik halatlarda % 20. Madde 431 – Çelik halatların güvenlik kat sayısı 6 dan aşağı olmayacak vehalatların ek yerleri. bunlar kullanılmayacaklardır. ezilmelere ve korozif maddelerin etkilerine karşı korunacaktır. kullanılan zincirler ve sapan zincirleri yağlanmayacaktır.başlık ve bağlantıları halatların kaldıracağı en ağır yüke dayanıklı olacaktır. İp halatlar. ıslak olduklarında kurutulacak. bunlardan güvenlik mandalı veya uygun güvenlik tertibatı bulunacaktır. 7 telli çelik halatlarda % 12. asitlerin veya bunların buharlarının yahut yıpratıcı diğer kimyasal maddelerin bulunduğu yerlerde kullanılmayacak ve saklanmayacaktır.halkaları. Madde 433 – Çelik halatların bağlantı kısımlarında tellerin aşınması. kirli olduklarında yıkanacak ve kuru olarak saklanacaktır.

uygunşekilde korunacaktır. Birden fazla kollu sapanlar kullanıldığında. Madde 446 – Bantlı transportörler ile taşınan malzeme. transportörün harekete geçeceğini bildirmesini sağlıyacak sesli veya ışıklı bir tertibat kurulacaktır. bunlar metal. Madde 449 – Kovalı yatık transportörlerin en az 215 santimetre yüksekliğinde ve transportörü tamamen kapatabilen ve kontrolü. ağaç veya diğer bir maddeden yapılmış uygun ve dayanıklı kaplarla kapatılacak ve miller ve dirsek dişlileri. Madde 442 – Yükleri eğik olarak yükselten transportörlerde hareketin durması halinde. Madde 439 – Transportörlerin çukurda veya yer seviyesinde bulunduğu hallerde. güvenliği sağlayan geçitler yapılacak ve hareket halindeki transportörlerin üstüne çıkmalar önlenecektir. Madde 440 – Çalışanların üstünden geçen transportörlerin altlarına saç levha veya tel kafesten koruyucular konulacaktır. Taşıyıcılarda (Transportör) Alınacak Güvenlik Tedbirleri Madde 438 – Merdaneli. sapan kollarının başları. uygun koruyucular yapılacak ve bunlar. Madde 445 – Bantlı transportörlerden bantların kopmalarına karşı. Madde 448– Şişe. sonsuz vidalı. ağırlıklı transportörlerin dirsekli kısımları ileyerden 150 santimetreden fazla yüksekte bulunan taşıma yollarının yanları. Madde 450 – Merdaneli transportörlerin merdaneleri arasında 15 santimetreden fazla bir açıklık bulunduğunda. bunlar ve boşluklar. güvenli ve kolay erişilir bir yerde bulunacaktır. kovaların boşalmasını sağlayan koruyucuları bulunacak vetesisatın kumanda kolları. Madde 443 – Transportörlerin eriştikleri yerler. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 24/44 . aynı halkaya bağlanacak ve sapan kolları uygun açıklıkta olacaktır.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Madde 437 – Eşit kollu sapanlarla uygun şekilde taşınamayacak yükler için.silindirin iki başından en az 1 metre uzatılacaktır. temizlenmesi ve onarımı için. operatörün kumanda görüş sahası dışında bulunduğu hallerde. kolları eşit boyda olmayan sapanlar kullanılacaktır.parçadüşmelerine karşı uygun şekilde korunacaktır.uygun yükseklikte koruyucular yapılacaktır.kavanoz ve benzerlerinin devrilme veya düşmelerini önlemek için. bu silo ağızlarına malzemeyi geçirecek aralıklı ızgaralar konacak veya uygun korkuluk ve eteklikler yapılacaktır. yüklerin kaymasını ve transportörün geriye doğru boşa çalışmasını önleyecek mekanik bir tertibat bulundurulacaktır. Madde 444 – Merdaneli. pnömatik ve bantlı transportörler ve benzeri taşıyıcıların üzerinden geçmek zorunluluğu bulunan hallerde. operatörün. geçilen yerlerde bulunan silolaraboşaltıldığı hallerde. bir boşaltma tertibatı ile alınarak yer altında olan ve ağızları. tablalı transportörlerin taşıma yüzeylerinin her iki tarafına. Madde 441 – Transportörlerin yükleme ve boşaltma yerleriyle hareket ve germe tertibatının bulunduğu uygun yerlere durdurucu tertibat konulacaktır. ağırlıklı zincirli ve havai zincirli transportörlerle tomruk transportörü. transportör boyunca tehlikeli noktalarda bulunabilecek işçilere. Madde 447 – Bantlı transportörlerin baştaki silindir veya tamburlarına yapışan maddeler el ile temizlenmeyecek.uygun korkuluk ve eteklerle korunacaktır.bunlar uygun bıçaklar veya döner fırçalarla temizlenecektir. üzerinde kırılmaz camlı pencereleri veya takma kapakları bulunan ve bina içinde geçtikleri her katta.

Madde 453 – Pnömatik transportörlerin verici veya emici ağızları. makina ve tesisatın çalışmasını güçleştirmeyecek. kaldıraçlarla veya benzerleri ile hareket ettirilecektir. Madde 452 – Sonsuz vidalı transportörler. halat ve ipler kullanılacak ve işçiler. Bunun sağlanamadığı hallerde. taşınması. eğik düzlemin alt başında ve indirilen kapların önünde durmayacaklardır. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 25/44 . sonsuz vida gibi mekanik veya otomatik bir tertibatla ayar edilecek ve seyyar transportörlere elektrik akımı. Madde 488 – Ağır parçaların boru veya çubuk ve benzeri yuvarlak parçalar üzerinde yürütülerek taşındığı hallerde. varil ve benzeri büyük yuvarlak kaplar. Madde 455 – Pnömatik transportörlere. Madde 490 – Ağır çuval ve torbalar. önceden belirtilen kumanda hareket ve işaretleri kullanılacaktır.aydınlatmayı engellemeyecek.gerilim altındaki bütün kısımlar izole edilecek ve metal kısımlar topraklanacaktır. tozlara karşı tecrit edilmiş olacak ve bunların otomatik yağlama tertibatı.malzemeler el ile verildiği ve besleme ağzının çapı 30 santimetre veya daha büyük olduğu hallerde. istiflenmesi ve depolanmasında genellikle mekanik araçlar kullanılması esastır. Madde 489 – İşyerlerinde malzemeler. İstiflenme ve Depolanmasında Alınacak Güvenlik Tedbirleri Madde 486 – Malzemenin kaldırılması.bunlar el ile itilmeyecek.1 torba eksik konularak istif edilecektir.menteşeli veya kızaklı ve sağlam sürgülü kapaklar bulunacak. Bu kanalların temizlenmesine yarayan menfezlerde.bu kanalların çapına uygun kalınlıkta çelik veya aynı dayanıklılıkta saçtan yapılacaktır. Madde 487 – Fıçı. Kapaklar açılınca transportör otomatik olarak duracaktır.bu oluklar en az 3 milimetre kalınlığında ve kaldırılıp açılabilen aynı malzemeden yapılmış kapaklarla kapatılacaktır. fazla yüklemede otomatik olarak duracaktır.uygun yerlere konmuş bulunacaktır. tıkanıklıklar gidirilmeyecek veya onarım yapılmayacak ve bunların motorları. eğik düzlemlerden indirilirken takozlar. uygun kablolarla verilecek.transportör durdurulmadan ve kumanda tertibatı kilitlenmeden.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Madde 451 – Seyyar transportörlerin eğimleri.Bu kapakların altına metal ızgaralar yerleştirilecektir. kriko. Taşınma. Madde 454 – Pnömatik transportörlerin kanalları. bua ğızlara.çelik veya levhalarla döşenmiş oluklar içine konulacak.buralarda statik elektriğe karşı. Ağır parçaların ekip halinde kaldırıldığı veya taşındığı hallerde. geçitlerde gidiş ve gelişi aksatmayacak ve yangın söndürme tesisatının kullanılma ve çalışmasını engellemeyecek ve devrilmeyecek şekilde ve ağırlıklarına dayanacak taban üzerine ve ancak 3 metre yükseklikte istiflenecektir.dört köşesi çaprazlama olarak ve en çok 5 sırada bir. kaldıraçlar. Malzemenin Kaldırılma.taşıyacakları. topraklamayapılacak veya benzeri tedbirler alınacaktır. kanallardan en az 1 metre uzakta uygun huniler yapılacaktır. sağlamkafeslerde korunacak ve vantilatörlerinin yatakları.

. .Her mobil krende dayanıklı ve temiz olacak şekilde okunulabilir kağıt veya resimli kapasite kartı olmalıdır. 24. uygun ızgaralarla kapatılacaktır. Madde 493 – Kuru maddelerin döküm halinde bulunduğu ve alttaki boşaltma ağzından. Bu açı göstergesi temiz. Madde 494 – Kuru maddelerin döküm halinde bulunduğu silolara işçilerin girmesi gerektiğinde. patlayıcı veya zehirleyici karışımlar meydana getirebilecek nitelikte olduğu hallerde. . . her işçiye.Üzerinde operasyon özelliklerini detaylı bir şekilde gösteren kapasite kartları bulunmalıdır. Madde 498 – Depoların kuru maddeler.yerden yüksekte yapılan raflar üzerine yatay olarak veya az eğik sıralar halinde istiflenecek ve her sıra arasına. . kesilmiş keresteler.Bütün makinalarda teleskobik bomlarda bom boyu göstergesi olmalıdır. Operatör tarafından kolayca kullanılacak şekilde yerleştirilmiş olmalıdır.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Madde 491 – Kızışmayı önlemek ve dengeyi sağlamak için. . . İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 26/44 . ucu sağlam bir yere bağlanmış uygun emniyet kemeri verilecek ve silo ağzında sürekli olarak görevli bir işçi bulundurulacaktır. dayanıklı kazıklarla desteklenecektir. yükleme.Tamir bakım ekipmanları makina üzerinde metal bir kutuya yerleştirilmiş olmalıdır. .1 KRENLERDE EMNİYET BAKIMINDAN GEREKLİ EKİPMANLAR . uygun raf veya sehpalar üzerine veya bunların sağlanamadığı hallerde. Madde 495 – Döküm halinde kuru maddelerin depolandığı siloların sahanlık vesabit dik veya yatık merdivenleri bulunacak ve bunlar uygun korkuluklarla korunacaktır. bunların dengesini bozabilecek nitelikte boşluklar meydana getirilmeyecektir. Madde 492 – Çubuk ve borular.4.Bom duruşları şok absorbsiyonlu olmalıdır. Kapasite kartları aşağıda belirtilmekte olan özellikleri sağlamalıdır.Kolay kullanılabilen bir yangın söndürücüsü olmalıdır.uçları geçitleri kapamayan latalar atılacaktır. Madde 496 – Yanabilen kuru maddelerin döküm halinde depolandığı silolar ateşe dayanıklı maddelerden yapılmış olacak ve bunlarda uygun havalandırma tertibatı bulunacaktır. bu maddelerin mekanik vasıtalar veya el ile alındığı üstü açık siloların üst ağızları. kalaslardan yapılacak bir taban üzerine istiflenecek ve istifin her iki tarafı.Bütün makinalarda düşey düzlemde bomların hareket kabiliyetini gösterir bom açı göstergesi olmalıdır. okunaklı ve işlemler sırasında operatörün 100 ‘lik değişimleri görebilmesini mümkün kılar tarzda olmalıdır.) . boşaltma ve depolama işlerinde ayrıca gerekli özel tedbirler alınacaktır. yığınların dip tarafında.Kabin dışında etkili bir şekilde işitilebilir ikaz sinyali bulunmalıdır. Madde 497 – Kuru maddelerin yığın halinde depolandığı ve bunların el aletleri ile alındığı hallerde.Yakıt tankında otomatik kapanan kapak ve alev önleyici sistem bulunmalıdır. Bom kaldırma sistemi emniyetli durma tertibatları ile donatılmalı (boru patlama valfleri vs.Gece operasyonları için uygun ışıklandırma sistemi olmalıdır.

çalışma hızları veya tekerleklerin iflası etkileri gibi faktörler için açık uyarılar olmalıdır. . aşınma dayanımı. .Kren modeli numarası.. Rutubete karşı fazla duyarlı olduklarından pamuk esaslı elyaf halatlar nadiren kullanılır. Kaldırma makinelerinde elyaf halat ve tel halat olmak üzere iki tip halat kullanılır.ekstra karşı ağırlık ve oranlara etkileri gibi) kapasite kartlarında belirtilmelidir. .Her bom bölümün nasıl teleskoplandığı (mekanik vs. ayrıca sarıldıkları yükleri zedelemezler. makina eğimi. VİNÇ TAŞIMA HALATLARI Vinçlerde yükleri bağlamak.Yükün dönmesinin (yatay düzlemde) etkileri.Operatör kolayca kren kapasitesini görebilmeli ve hesaplayabilmelidir. İmalatçı opsiyonları bir veya daha çok çalışma alanları için kapasite listeleri veya çalışma alanının her kombinasyonu için kapasite listeleri. izin verilen halat çeki kuvveti. .Bütün operasyon radyuslarında ana bom için yükleme oranları.Bom teleskoplama operasyonlarında maksimum izin verilen yükler ve sınırlama şartları veya ön uyarılar 24.Burada yükleme oranları stabiliteden başka yapısal gerilmelerle sınırlıdır.Tambur verileri. zemin şartları. bitkisel elyaflı halatlar ve sentetik elyaflı halatlar olmak üzere iki gruba ayrılır. Elyaf Halatlar Elyaf halat bağları. .Bom bölümlerinin açılma ve kapanmasındaki sıralama ve prosedür . . Bu alanların veya alan kombinasyonlarının kapasite kartındaki eşdeğerleri kapasite kartlarında belirtilmelidir. . .Bu oranlar uygun olmalıdır (stabilite ve gerilme oranları) ve kapasite kartlarında belirtilmelidir.5. Bu halatlar düğüm atmaya. .Palanga sistemini tavsiye edilen parçaları.1. el ile İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 27/44 .) .5.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ . Fakat kopma mukavemetleri düşük olduğundan hafif yükler için elverişlidir. krende opsiyonel ve değişken geometri ekipmanları (mesnetler. bükülebilme özelliklerinden dolayı düğümlenmeye elverişlidir. sisal.Bom-jib kombinasyonunda hesaplama metodu kapasite kartlarında belirtilmelidir. değiken kren yükleri için boyut ve halat tipleri kapasite kartlarında belirtilmelidir.seri numarası ve imalat tarihi kapasite kartlarında belirtilmelidir. yük için gerekli halat taşıma kapasitesi. Ayrıca teleskobik bom bilgileri de operator el kitabında veya bir tabloda olmalı ve aşağıdakileri kapsamalıdır.Bu kart kabine operator koltuğundan kontrol esnasında kolayca görülebilecek şekilde sımsıkı bozulmayacak ve düşmeyecek şekilde takılmış olmalıdır. . bom açıları. 24.Operasyonda rüzgar hızı sınırları kapasite kartlarında belirtilmelidir. a) Bitkisel elyaflı halatlar Kendir. rüzgar. . Zamanla eskiyerek çekme mukavemetinden kaybederler. devrilme ağırlıkları.Çalışma alanı (kartta listelenen kapasiteler için).Simetrik olmayan şekilde monte edilmiş olan bir kren için spesifikasyonlar her doğrultuda gösterilmelidir.Her bom bölümünün maksimum teleskoplama boyu .Müsade edilen kullanımlarda alternatif yükleme oranları. . tutmak ve kaldırarak taşınmasını sağlamak amacıyla halatlar kullanılır. .Sadece mesnetler tam açık olduğunda ve tekerler üzerinde iken uygulanan mesnet açıklığı yükleme oranları temiz bir şekilde olmalıdır. Vinçlerde kullanılan halatlarda.Operasyonlarda alçak sıcaklık limitleri kapasite kartlarında belirtilmelidir.Jib bom oranları kapasite kartlarında belirtilmelidir. dönmeye karşı dayanım ve korozyona karşı dayanım çok önemlidir. bom uzunlukları ve bom tipleri kapasite kartlarında belirtilmelidir. . . yorulma dayanımı.Tekerlek basınçları kapasite kartlarında belirtilmelidir. Elyaf halatlar. halat hızı ve halat makara kapasiteleri kapasite kartlarında belirtilmelidir. . . manila bitkisinden elde edilen elyaflarla yapılırlar.

Halat yapımında ana tel. Ayrıca bu tip halatlar donmazlar ve ıslak halde kolayca eğilebilir. halatın merkezinde. yağ endüstrisi. Mukavemet bakımından diğer elyaflı halatlardan üstündür. 200. Bunun haricinde kordonların sarımı ile kordonu meydana getiren tellerin sarımı aynı yönde ise “düz sarımlı” farklı yönde ise “çapraz sarımlı” halat olarak adlandırılırlar. Standart çelik halatlar. 180. Çapraz Sarımlı Tel Halatlar Düz Sarımlı Tel Halatlar Halat yönü ile demet yönü birbirinin tersi yönde sarılmış Halat yönü ile demetlerin aynı yönde sarıldığı halatlardır.5. dolgu teli. çapına göre haddelenerek veyağuk çekilerek TS normunda verilen so şartlara uygun olarak yap ılır. b) Sentetik Elyaflı Halatlar Naylon ve perlon gibi suni elyaflardan yapılan halatlardır.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ çalışmaya uygunluk gösterdiklerinden genellikle yüklerin tespiti. Vinç endüstrisinde tasarımın başlangıç noktalarından biri çelik halatlar olduğundan çok önemlidir. çıplak tel ve kaplı teller kullanılmaktadır. sola doğru ise büyük " S " harfleri ile gösterilir. balıkçılık. İnce çelik teller bir çekirdek tel etrafına bir veya birkaç katlı olarak sarılarak kordonlar oluşturulmaktadır. 30'dan fazla değişik tipteki çelik tel halatlar madencilik. 220 kgf/mm2 ve özel olarak 250 kgf/mm2 ve 160 kgf/mm2 (1570 N/mm2) 'den 220 kgf/mm2 (2160 N/mm2) 'ye kadarki yükleme kapasitelerinde düzenlenirler. Tel Halat Yapısı Tel halatı meydana getiren teller TS normunda verilen şartlara sahip çelik tellerdir. yük kaldırma kapasitelerine ve halat özü malzemesinin çelik veya fiber oluşuna göre sınıflandırılırlar. Bu halatlar iki tiptir. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 28/44 . Oluşturulan bu kordonlar bir öz (öz. Tel halatlar Tel halat yüksek mukavemetli çapları 0. tramvay. Bugün esas olarak. "Sağ çapraz" halatlar ve "sol halatlar iki tiptir. demetlere destek görevi yapan elyaf veya çelik tel) etrafına sarılması ile de halatlar meydana getirilir. Kordonların sarımı sağa doğru ise “Z” sola doğru ise “S” harfleri ile gösterilirler. sola sarılışlı ise küçük " s " harfleri ile gösterilir. Bu halatlar genellikle konstrüksiyon stillerine. Çürümemeleri ve daha yüksek dayanım göstermeleri en önemli avantajlarıdır. 24.2. Demeti meydana getiren teller sağa sarılışlı ise küçük " z ". Halatlar kordonların sarılış yönlerine göre isim alırlar.4 – 2. bağlanması gibi amaçlar için kullanılır. marina. Çelik teller.4 mm arasında değişen ince çelik tellerden yapılır. gemi ve yat tesisleri gibi alanlarındaki değişik endüstri uygulamaları için tavsiye edilmektedir. Bu halatlardır. orman ürünleri. "Sağ çapraz" halatlar ve "sol çapraz" çapraz" halatlar. genellikle 4 sınıfta 160. halatlar. asansörler imalat firmaları. • Demetlerin halat özü etrafına sarılışı sağa doğru ise büyük " Z ".

b) Halat bağlantı parçaları.3 VİNÇ HALATININ KONTROLÜ İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 29/44 .KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Sağ sarımlı halat çapraz (s/Z) Sol sarımlı halat çapraz (z/S) Sağ sarımlı halat düz (z/Z) Sol sarımlı halat düz (s/S) Tel halat kompozisyonları Temel demet örüm şekilleri (a) (b) (c) Çelik halat ve bağlantı parçaları. c) Gerdirme 44. a) Kilit.5.

Vinç Tertibatının kontrolü Vincin asılı bulunduğu mesnetler ve bu mesnetlerin bağlantıları güvenilir olmalıdır. Yapılan bu kontrolde halatta kırılmaların olup olmadığına bakılır. Yük en az 30 dakika kadar askıda tutularak frenlerde kayma olup olmadığı kontrol edilmelidir. Vinçler için yükün kaldırılacağı en alt ve üst seviyeler geçildiğinde elektrik akımını otomatik olarak kesecek ve tamburun hareketini otomatik şekilde frenleyecek swiçler konularak daha aşağı inmesi veya yükün yukarı çıkması önlenmiş olmalıdır. Halat çapı DIN ölçülerine göre kontrol edilir ve kaldırabileceği azami ağırlığa uygun olup olmadığına bakılır. Bu kontrol halatın özellikle sarılan kısmı veya makarayla (eğer makaralı ise) temas eden kısmında yapılır. Çelik halat uçları. Eğer raylı vinç isi rayların her iki başına en az tekerleklerin yarıçapı yüksekliğinde takozlar bulunmalıdır. Şekil : Kumpasla halat çapı kontrolü ve hasarlı halat Kılavuz kontrolü Halatın tambura düzenli bir şekilde sarılmasını sağlayan kılavuzun görevini yapıp yapmadığı. Vinç Halatlarının test ve kontrollerinde dikkat edilecek genel faktörler Vinç halat tamburlarının kaldıracağı yüke ve kullanılacak halatın çap. tambur üzerinde en az iki tam devir yapacak boyda halat sarılı kalmış olmalıdır. Gereğinden fazla incelmiş veya kırılmalar bulunan halatlar İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü’ne göre kullanımları iptal edilir. nitelik ve sargı sayısına uygun. Vinç frenlerinin bu yüke dayanıklı olması gerekmektedir.5 katı yük kaldırılarak denemeye tabi tutulur. Tek raylı askılı vinç ise askı milinin kopması halinde yükü askıya alabilecek bir veya birkaç güvenlik bağlantısı bulunmalıdır. Ağırlık Kontrolü Vincin kaldırabileceği azami ağırlığının 1. Yük kancası en aşağı seviyede iken tambur üzerinde en az iki tam devir yapacak kadar halatın sarılı olduğu ve halat uçları tambura sağlam bir şekilde bağlanmış olup olmadığı kontrol edilir. iki yanının gerektiği kadar faturalı olduğu kontrol edilir. Vinç güvenli bir şekilde bu yükü kaldırarak askıda tutabilmelidir.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Halatın çapı kumpasla ölçülerek yapılır. vinç kaldırma motoru harekete geçirilerek kontrol edilir. tambur içine çift klemensle ya da başka bir elemanla sağlam bir şekilde bağlanmalı ve halat üzerindeki kaldırma kancaları en aşağı seviyede olduklarında. Şekil : Aşırı yük limit şalteri İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 30/44 .

Halatların Yağlanması Yük altında eğilme ve düzelme esnasında halat telleri arasında bağıl bir hareket oluşur. Aynı nedenle kordon telleri de yapım sırasında gresle iyice yağlanmalıdır. Halatın iyi bir tarzda yağlanmasının halat ömrü üzerinde de büyük bir etkisi vardır. Bu nedenle yapım sırasında elyaf özün yağlama yağı veya vazelin ile emdirilmiş olması gerekir. Zira işletme sırasında halatın içinin yağlanması zordur. Uzun süre yağsız bırakıldığında öz özelliğini kaybeder ve kordonları daha fazla İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 31/44 .5. halatın 1–3 metresi. Elyaf öz asla yağsız bırakılmamalıdır. Halatın iç yağlaması halat ömrünü özellikle etkilemektedir.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Vinçler. Tablo : Çelik halat incelme oranları 24.4. Çelik halatların bağlantı kısımlarında tellerin aşınması kopması ve bağlantının gevşemesi gibi hallerde. kordonlar ve halatlar sık sık yağlanmalıdır. etkili ve güvenli bir şekilde kaldıracak ve askıda tutabilecek güçte olacak ve bunların bu yüke dayanıklı ve yeterli yük frenleri bulunmalıdır. Böylece işletme esnasında kordonlar basınç altında halat yüzeyine doğru yağ verirler.5 katını. Benzer bir hareket halattaki kordon ile öz arasında ve halat ile kasnak arasında da görülür. 6 bükümlü çelik halatların 50 cm veya özel çelik halatların l metre boyunca dayanımlarını tabloda gösterilen miktarlarda kaybetmiş olanlar kullanılmamalıdır. uygun şekilde kesilmeli ve halatın başları yeniden uygun şekilde bağlanmalıdır. Halatın tambura düzenli bir şekilde sarılmasını sağlayan klavuzun görevini yapıp yapmadığı vinç kaldırma motoru harekete geçirilerek kontrol edilmelidir. Çelik halatların güvenlik katsayısı en az 6 olmalıdır. kabul edilen en ağır yükün en az 1. Halat telleri arasındaki sürtünmeyi ve tel paslanmasını azaltmak üzere çelik teller.

fırçalama yöntemiyle. kimyasal bakımdan nötr yağlardır. Bu nedenle asansör halatı imalatçısı en kötü hali göz önüne alarak. Aksi durumlarda yağlayıcı akar ve nem içeri sızarak korozyona sebep olunur. Yetersiz yağlama halatta korozyona neden olabilir. Halat içi yağlamanın yenilenmesi gerektiğinde kolloid grafitli ince sıvı yağlar tercih edilmelidir. Eğer halat yüzeyinde ince gres filmi varsa. Ayrıca hava basıncı uygulayarak da yağlama yapılabilir. asansör tesisine bağlıdır ve değişik yöntemlerle yağlama sağlanır. Orta ağır ve ağır yoğunluktaki yağlayıcılar. 5 Shell Gres F12 Gazolin Sinit 1 Brilube 40 (kayma önleyici) Etkili yağlama sadece çıplak metal temas halinde olacağından. yağın halat içine sızmasına imkan tanınmamalıdır. Nemli halat yağlanmasından kaçınılmalıdır.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ destekleyemez. az seviyede yağlayıcı uygulamalıdır. Aşınma bölgeleri de etkili bir yağlama ile azaltılabilir. İşletmedeki halat. kullanılan halat boyuna ve diğer etkenlere göre seçilir. yağlayıcı uygulanmadan önce halat kuru ve temiz olmalıdır. halatın yağ banyosundan geçirilmesiyle. halat ve özü yeterli miktarda ve kaliteli biçimde yağlamalıdır. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 32/44 . Yağlama halat tellerinin birbiri üzerinde muntazam hareketini sağlayacağından yorulma dayanımı da artar. İç yağlayıcının halatın işletme ömrü boyunca halatı pasa ve aşınmaya karşı koruması nadirdir. Bu yağlarda halatı aşındırıcı parçacıklar ve asit mevcuttur. Yeterli miktarda yağlamayı sağlamak zordur. Ancak kullanılan havanın korozyona sebep olmaması için kuru olması gerekir. Adi Stauffer gresi ve kullanılmış karter yağı yağlamada kullanılmamalıdır. bir fırça ile sıcak uygulanmalı veya yağlayıcı bulunan deri eldivenden halat geçirilmelidir. Uygun yöntem yağın viskozitesine. Yağın halat içine iyice nüfus edebilmesi için bir kasnak üzerinden geçtiği yerde yağlama yapılmalıdır. depolama ve çalışmanın ilk zamanlarında yeterli olabilir ancak daha sonraki zamanlar için halat imalatçısı. yağlamaya gerek yoktur. Bu nedenle zaman zaman halatın yağlanması önerilir. Düzenli ve devamlı kullanılmayan halatlar havanın tesiriyle yağlama kendini özelliğini yitirirler ve nemlenme ile elyaf öz ile teller bozulur. asitsiz ve iyi tutan gresle yağlanmalıdır. Yetersiz yağlamanın halatta sebep olduğu sorunlar : Malzeme kaybına sebep olan korozyon ve pitting teşekkülü Tellerin aşırı korozyondan gevşemesi ve mukavemetinin azalması Kasnak sürtünmesinden oluşan halat dış katlarındaki tellerin aşınması Halat eğilmesi sırasında halat tellerinin birbirine sürtünmesinden oluşan halat iç kat tellerinin aşınması Pitting oluşmasıyla iç tellerde çentik oluşumu Halat Yağları Halatlarının yağlanmasında kullanılan halat yağları. Yağlama yağı ve vazelin elyaf özün katranlanmasına oranla daha iyi sonuçlar verir. kısa halatlarda ise spreyle püskürtülerek uygulanır. Çelik tel halatlara periyodik uygulanan dıştan yağlama. Bu yöntemlerden bazıları ise şunlardır : Hafif yağlar. bu miktar tahrik kabiliyetine ve halat düzenine göre değişir. Sonradan fazla yağlayıcı uzaklaştırmak kolay bir işlem değildir. Yağlarda bitumen ve hidrokarbon bulunmalıdır. Devamlı ve yeterli bir yağlamayı sağlamak için uygun yağ ve gres periyodik olarak uygulanması gerekir. Sık kullanılan halat yağlarından başlıcaları şunlardır : Gargoyle Viscolite Nr. Halat yüzeyinde sert gres veya pislikler fırçalanmalı ve viskozitesi az ılık bir yağ ile yıkanmalı. Yeni alınan halatlara imalat sırasında yapılan yağlama. Yağlayıcı içinde molibden sülfür gibi katı maddeler de bulunmamalıdır.

Halatların aşırı yağlanmasını gidermek için Avrupa'da uygulanan en yaygın yöntem: çok ince kuartz kumu (pudra) ele takılan aşınma eldiveni ile huniden halata yukarıdan dökülür ve el ile yayılır. 19 telli çelik halatlarda % 20. yeniden uygun şekilde bağlanacaktır. aşağıda gösterilen miktarlarda kaybetmiş olanları kullanılmayacaktır. asitlerin veya bunların buharlarının yahut yıpratıcı diğer kimyasal maddelerin bulunduğu yerlerde kullanılmayacak ve saklanmayacaktır.434) Makaraya Koruyucu Kaldırma araç ve makinalarının alt kısmında bulunan makaraların uygun koruyucuları olacak ve bu makaraların kaymaları önlenecektir.435) Kancaya Emniyet Mandalı Kaldırma araç ve makinalarının yük kancaları. (İSG Tüzüğü m.436) İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 33/44 . halkaları. Üçgen bükümlü özel çelik halatlarda % 15. kopması ve bağlantının gevşemesi gibi hallerde. başlık ve bağlantıları halatların kaldıracağı en ağır yüke dayanıklı olacaktır. ıslak olduklarında kurutulacak. İp halatlar.431) Halat Dayanım Miktarı 6 bükümlü çelik halatların 50 santimetre veya özel çelik halatların 1 metre boyunca dayanımlarını. uygun şekilde kesilecek ve halatın başları. çelik veya benzeri uygun malzemeden yapılmış olacak.433) İp Halatlar Kaldırma veya çekme işlerinde kullanılan ip halatlar.5. Seal özel çelik halatlarda % 12. Geride kalan yağlanmış pudra ise tel fırça ile alınır. halatın 1-3 metresi.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ ABD'de keçe tamponlu fitilli yağlama teçhizatı kullanılmaktadır. (İSG Tüzüğü m. Tahrik kasnağı da istenirse solvent ile temizlenebilir. (İSG Tüzüğü m. (İSG Tüzüğü m. 7 telli çelik halatlarda % 12. kirli olduklarında yıkanacak ve kuru olarak saklanacaktır.iyi cins kenevirden veya benzeri elyaftan yapılacak ve bunların kopmaya karşı.432) Halat Başı Çelik halatların bağlantı kısımlarında tellerin aşınması. güvenlik kat sayıları en az 3 olacaktır. bunlardan güvenlik mandalı veya uygun güvenlik tertibatı bulunacaktır. demir. İp halatlar. (İSG Tüzüğü m. Bu yöntemde çok fazla yağın halat üstünde kalması ve yetersiz tahrik sorunu çözülmüştür. Pudra yağı emdiğinde kurur ve halat üstünden dökülür. 61 telli çelik halatlarda % 25. yüklerin kurtulup düşmelerini önlemek için. 24. dövme. 37 telli çelik halatlarda % 25.5 Çelik Halatları İş Sağlığı Ve Güvenliği İle İlişkilendirme Çelik halatların güvenlik kat sayısı 6’dan aşağı olmayacak ve halatların ek yerleri. Özel çelik halatlarda % 20. (İSG Tüzüğü m.

5. (İSG Tüzüğü m.6 Halatların Bakımı Uygulanan bakımın amacı. Halatların bakımında dikkat edilmesi gereken bazı pratik hususlar da söyle sıralanabilir. Uygun halat seçiminin yapılamaması. Ayrıca sistemin düzenliliği ve verimliliğini sağlamak. standartlara uygun seçilmiş ve imal edilmiş halatlara. Standartlar asansörün yağlanması gereken kısım ve parçalarını. Muayene genellikle yakın gelecekte hangi elemanların tamir veya bakıma ihtiyaç duyacağını belirlemek için düzenli aralıklarla gözle ve elle yapılan bakım işlemidir. eşit uzunlukta olup olmadığına. Kordonlarda uzamalar. Aynı zamanda halatların uzunluklarını ayarlamada kullanılan tertibat. kolları eşit boyda olmayan sapanlar kullanılacaktır. ani yükleme. uygun olmayan yağlama. ezilme. Halatlarda oluşan bozulmalar taşınma.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Kollu Sapanlar Eşit kollu sapanlarla uygun şekilde taşınamayacak yükler için. kasnaktaki binmeler sonucu ezilmeler. elektrik akımına maruz kalma gibi durumlar halatın aşınmasına neden olan etmenlerdir [9]. tozlanma.aynı halkaya bağlanacak ve sapan kolları uygun açıklıkta olacaktır. dengeli yüklenmiş olmasına dikkat edilmelidir. sapan kollarının başları. uzun vadede bakıldığında arıza nedeniyle oluşacak daha büyük kayıpları minimuma indirir. ağır. yanlış makara veya tambur çapı seçimi. sistemin performansını ve güvenirliğini sağlamaktır. hafif yük dengesizliği nedeniyle kordonlardaki sarılma İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 34/44 . deformasyon. gerginliklerinin ayarlı olmasına. ani yükün kalkması. yüksek ısıya maruz kalma. halatlarda tellenme. düğümlenme. korozyon veya aşınma. Yine yağlama konusunda da halatların aşırı yağlı ya da tümüyle yağsız olmamasına dikkat edilmelidir. Halatların bakımı ise özellikle koruyucu ve planlı bakım kapsamında yer almakta. halatların servisten alınmaları ise değiştirme türü bakım kapsamına girmektedir. a) Donanım ve elemanlarının yeterli ve uygun bir şekilde sürdürülmesi için düzenlenen koruyucu ve planlı bakım. Kullanım sırasında bölgesel ezilmeler. depolama. Bu amaçla tesislerinde şu bakım yöntemleri uygulanır. Birden fazla kollu sapanlar kullanıldığında. d) Donanımın uzaktan izleme yöntemiyle bilgisayar tarafından sürekli kontrol altında tutulduğu dinamik bakım. yağlama ve ayar işlemleri olup arızaları önler veya geciktirir.437) 24. hatalı sarım. ambalajlama. montaj veya kullanım sırasında oluşabilen arızalardır. kullanım ve bakım safhalarında gerekli itina ve titizliği göstermeleri gerekmektedir. Kullanımdan dolayı veya eskime sonucunda bağlantı yerinde kopuk teller oluşabilir. yapımcı firma tarafından sistemin yönergesinde belirtildiği şekilde ve belirtilen koruyucu yağ çeşidi ile göstermektedir. montaj. rutin temizleme. iletim. ayardan sonra kendiliğinden gevşemeyecek bir yapıda olmalıdır. arızayı önleyecek düzeyde emniyetli çalıştırmak ve işletme kayıplarını en aza indirmek de bakımın amacı içinde yer alır. muayene ve servis hizmetleri uygulanır. Servis hizmetleri de. Koruyucu ve planlı bakım kapsamında bakım ekibince. Bu nedenle muayene işlemleri sırasında halatlarda kopuk tellerin olup olmadığı ve tellerin aşınıp aşınmadıkları kontrol edilmelidir. Her ne kadar muayeneler asansörün kısa süreli olarak hizmet dışı kalması gibi zararlara neden olsa da. Halat gerginliği konusunda halat boylarının uygun. b) Donanım ve elemanlarının yeniden eski çalışma koşullarına dönmesini sağlayan arızadan kaynaklanan bakım. parlama olmamalıdır. Halat kullanıcılarının. ani burulma sonucunda veya aşırı yükün ani kalması sonucunda “kus kafesi” denilen bozulma türü görülebilir. c) Donanım ve elemanlar aşındığında veya güvenli ve uygun çalışma kabiliyetini yitirdiğinde uygulanan değiştirme türü bakım.

) periyodik olarak 3 ayda bir kontrollerini zorunlu kılmıştır. asansör vb. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünün.. forklift. 376 ve 378’nci maddeleri her türlü kaldırma makinalarının (gezer vinç. aşırı halat hızı vb… (b) Kopuk teller Asırı yükün aniden kalkması vb… (c) Kus kafesi (d) Kordonların kayması (e) Bağlantı kopuk teller yerinde (f) Çapta azalma Aşırı aşınma. makara veya tamburlarda kırılma. ani hareket. aşındırıcı maddeler vb. Yüzey aşınması. köprülü vinç. küçük makara çapı. aşırı yükleme vb… (g) Tellerde kopma veya liflenme (h) Halat aşınma yanında (ı) Asırı gerilme Gevsek halata ani yük uygulanması. 24. aşırı titreşim. makaraların düzgün ayarlanmaması. aşırı yüklemeye karsı özde bozulma. içte veya dışta korozyon. Kaldırma Araçlarının Periyodik Kontrolleri 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında 11 Ocak 1974 tarihli ve 14765 Sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü'nce kaldırma makinalarının periyodik kontrolleri zorunlu kılınmıştır. 35/44 İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ . Anlatılan tüm bu halat arızaları Tablo 2’de görülmektedir. caraskal.7. halatların üst üste binmesi nedeniyle halat yassılaşması gibi deformasyonlar oluşabilir. (a) Aşırı aşınma derecede Bağlantılarda düzensizlik.5. yükün ani olarak durdurulması vb… Tablo: Çelik halatların kullanımında oluşan arıza örnekleri. monoray vinç. yivlere sıkışma.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ bozukluğu..

yapısal mekanizması. Yüksüz ve yüklü vincin tüm fonksiyonlarının çalışması kontrol edilir. kaçırma olup olmadığı kontrol edilir. Bütün araç ve vinç fonksiyonları yüksüz kontrol edilir. kabin ve ulaşım yolları.Elektrik Ekipmanının Kontrolü: Akü.Emniyet ve Fren Kontrolü: Bu kontroller vinç mekanizmalarının. kanca. Bilhassa lastik tekerli vinçler destek ayakları üzerinde kendi ağırlığı ile İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 36/44 . sinyal sistemleri. 8. Bu işlem yaklaşık 30 dakika yapilir Frenlerde. 2. pim. halat. 6. dışarıyı ikaz eden ikaz işaretleri kontrol edilir. Bu kontroller uygun zemin seçilerek yapılır. burç gibi yük kaldırma ekipmanları ve bağlantıları detaylarının elle ve gözle kontrolü yapılır. Bu kontrol Türk Standartlarına göre 1.1 x YÜK olmalıdır. bağlantılarında gevşeme olmamalıdır.Fren Sistemlerinin Kontrolü: Mekanik ve elektrikli frenler ile bu frenlerin çalışma mekanizmalarının kontrolü yapılır. elektrikli kumandalar ve sistemlerinin kontrolü yapılır. kavramaların ve frenlerin emniyetli is birliğini kontrol için yapılır. 4. Yük havada asılı iken kontrol edilir. korna. merdivenler bunların muhafaza ve korkulukları.Vinç Mekanizmalarının Kontrolü: Bum. akü bağlantısı. palanga. tambur makarası. bağlantıları. platformlar. Kontrol sonucunda vincin diğer kontrollerde olduğu gibi yapi elemanlarında hasar. kavramalarda kayma.Elle ve Gözle Kontrol: Bu kontroller hem vinç hem de taşıyıcı araç için yapılır. Periyodik kontrolü yapılacak vincin genel görünüşü kontrol edilir. kanca bloğu. 1. aydınlatma.Vinçler Muayene ve Deney Metotları’na göre yapılır. (Kaldırma – Durdurma) ve (indirme – durdurma) fren kontrolleri yapılır. Vincin yapısal eksikliği olup olmadığı.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Periyodik kontroller Türk Standartları TS 10116 Kaldırma ve Taşıma Makinaları . 5.Emniyet Cihazlarının Kontrolü: Elektrikli emniyet cihazları ve sınırlama (limit) sistemlerinin kontrolü yapılır.Yüksüz Kontrol: Vinçlerin ve taşıyıcıların yüksüz durumda iken her hareket mekanizmasının hareket alanlarında vinci çalıştırarak kontrolü yapılır. 7.Genel Kontrol: Dış kontroldür. 3.

Bu ilsem yüklü kontrolde de aynen uygulanır. vinç operatörünün her an görebileceği bir yerde asılı olup olmadığı kontrol edilmelidir. 2.2 Kontrol yükü İsçi sağlığı ve Is Güvenliği Tüzüğü madde 376’ da maksimum (1. maksimum 20 ton yükü en kısa bumla.1. 5. genellikle paletli vinçlerde uygulanacak çözüm şudur: Kontrol yapılacak vincin tüm ataşmanları üzerindeyken kendi ağırlığı kadar yükü (Vincin bum ucundan kancaya kadar gelen donanım ağırlığı. Vinç çeşitlerine göre. Sonuçta. 4. Bu kontrol çok önemlidir.25xYÜK) olarak belirtilmiştir. uygun kaldırma yüksekliği. kanca ağırlığı. Vinç Periyodik Kontrolünde Dikkat Edilecek Unsurlar Vinçlerin testleri.1. bağlantı elemanlarında gevşeme. Seçilecek yüke göre. periyodik kontrolleri ve kaldırma makinelerinde alınacak güvenlik tedbirleri İsçi Sağlığı ve Is Güvenliği Tüzüğünde belirtilmiştir. hasar.Vincin genel güvenliğine ait yazılı bir talimatın vincin uygun bir yerinde okunur şekilde asılı olup olmadığı kontrol edilmelidir. 1. kullanılan aparatlar.3. 24. 9.5. kalıcı sekil değişikliği. uygun bum uzunluğu. uygun bum açısı seçilerek yapılmalıdır. vinç yapısında çatlak. uygun yük mesafesi.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ kontrol edilir.Bir vincin güvenli olarak kaldırabileceği yük miktarını gösterir bilgilerin vincin üzerinde sabit bir plaka üzerinde. hidrolik kaçak ve sızıntı olmamalıdır. Destek ayakları işaretlenerek herhangi bir iç ve diş kaçak olup olmadığı kontrol edilir. vinçlerin ve taşıyıcılarının tüm teknik özellikleri belirlenmelidir. kaldırma kapasitesini bilmiyorsak. tam halat sarımında. Bu sırada bilhassa denge ayakları olan vinçlerde ayaklar açık. 3. Deney yükü yerden 100-200 mm kaldırılır ve en az 10 dakika asılı tutulur. Bunlara ilave olarak aşağıda görülen hususlara dikkat edilmelidir.5xYÜK) değerinde olmalıdır.8. Tanı Eksikliği Olan Vinçlerin Kontrolü: Özelliklerini. 5. basılı ve seçilen yükte 360 0 dönerek ayak liftlerinde iç ve diş kaçak olup olmadığı tekrar kontrol edilir. sapan ve kilitlerin ağırlığı ilave edilmelidir) yaklaşık 3 metre mesafeden kaldırıldığını farz ederek test yapılabilir.Vinç halatı kontrolü: İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 37/44 . gerekli doküman ve bilgilere ulaşamamışsak. Denge ayakları eşit düzleme sahip olacak ve lastikleri yerden kesecek şekilde kaldırılır.Yüklü Kontrol: Uygun zeminde vinçlerin yapı elemanlarının ve kapasitelerinin yeterliliğini kontrol etmek amacıyla yapılır. en yakin mesafeden kaldırabiliriz. Örnek: Toplam ağırlığı: 20 Ton Bum: En kısa bumla Halat sarımı: tam sarım Yüke olan mesafe: 3 metre Sonuçta.Vinçlerin teknik özellikleri ve etiket kontrolü yapılmalıdır. Türk Standartlarında ise (1. uygun halat sarımı.

sabit. c) Kordon arasında açılma veya sıkışma olduğunda. 15.18 mm veya büyükse. halatın değişmesi gerektiğini yazınız. 18. 12. (yağlama) 8. 19. Bum halatı. katmer ve benzeri kusurların olmadığını kontrol ediniz.Tambur ve makaraların yapılarının kaldırılacak yüke uygun olduğunu ve bunların üzerinde halat yivlerinde aşınma.Bum taşıma halatı yapısı ve bağlantılarını kontrol ediniz. olmadığı kontrol edilmelidir. çatlak v. bum taşıyıcı halat ve vinç halatı çap ölçüleri. kirik ve çatlak olup olmadığını kontrol ediniz. çaptaki azalma miktarı 1. pürüzsüz. d) Kanca iç çapını yazınız. 16. denge makaralarının dönüşlerini kontrol ediniz.Kanca ağız açıklığı normal açıklığın % 15’inden fazla açılmış ise kancanın kullanılmaması sağlanmalı ve rapora islenmelidir. 17. .Ağırlık kaldırma deney sonrası kanca ölçülerini. Kullanılan kancanın maksimum yüke uygunluğunu kontrol ediniz. serbest. b) Askı halatlarında bir hatmede.Kancanın yüzeylerinin düzgün.Halat tambur üzerine düzenli sarılmasını sağlayan halat kılavuzunun ve düzenli halat sariminin olduğunu kontrol ediniz.Halat uçlarının tambur üzerine uygun yöntemle bağlanmış olduğunu kontrol ediniz. 11. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 38/44 . Makara ve tamburlardaki aşınma nedeniyle. makara veya tambura sarılı kısımdan ayrı ayrı ölçülerek yazılmalıdır.Kanca kontrolü. 14. denge makarası ve tamburların kullanılan halat çap. boyunca bir kordonda üç veya daha fazla kopuk tel varsa. 9.3 mm veya büyükse ve halatta ezilme.Kanca aksına tespit edilen kanca sapının ve kanca aksının dönüşlerini kontrol ediniz.Bir önceki kontrol raporunda belirtilen kanca ölçü değeri ile kontrol sırasında ölçülen değerleri karsılaştırarak aradaki farkı kontrol ediniz.Halatta korozyona karşı önlem alınmış olduğunu kontrol ediniz.18 mm halat çapına kadar. a) Halat iç kısmında meydana gelen korozyon aşırı miktarda ise. 10. elektrik ark kaynağı zararları oluşması durumunda. . d) Halat kordonlarının iç yüzeylerinde bir haşve boyunca birden fazla kopuk tel varsa. nitelik ve sargı sayısına uygun olarak yapılmış olduğunu ve her iki yanlarının halatın atlamasına izin vermeyecek yükseklikte faturalı olduğunu kontrol ediniz. b) Kanca sapı. 13. yanmalar. vinç çeşidine göre üzerinde bulunan diğer halatlar ve bağlantıları da dolaylı olarak yük kaldırma ile ilgilidir. karıncasız olduğunu.Kanca üzerinde hiçbir şekilde kaynak işleminin yapılmamış olduğunu kontrol ediniz. kullanılan kancanın: a) Tipi.6 mm veya büyükse.Kaldırma makinelerinde kullanılan sabit makara. çaptaki azalma miktarı 2.Kullanılan halatların çaplarının. f) İsi zararları. çaptaki azalma miktarı 1. .32-38 mm halat çapına kadar. yassılaşma ve uzama meydana geldiğinde.b olmadığını. 5. 6. yıpranma. b) Hatvenin bozulması ve kordonun uzaması durumunda.22-28 mm halat çapına kadar. c) Kanca ağız açıklığı. d) Kus kafesi ve düğümlerin oluşması durumunda. 7. vincin kapasite cetvelindeki maksimum ağırlığı kaldırabilecek ölçülerde olup.Aşağıdaki durumlarda: a) Çalışan halatta bir halat hatvesi boyunca altı veya daha fazla kopuk tel varsa. serbest makara. c) Halat bağlantı kenarında birden çok kopuk tel varsa. e) Halat özünün dışarı çıkması durumunda.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ Her ne kadar vinç halatı yükü kaldırsa da.

Destek ayak liftlerinde kaçak tespit edilmiş ise ayakları sabitleyerek (besleyerek) vinç yük testini yapabiliriz. Vinç Operatörünün Seçimi Ve Eğitimi Aşağıdaki şartlara haiz olan kişiler vinç operatörü veya bakımcı olarak görevlendirilebilirler. 28. c) Yük insana ve ekipmanlara çarpabilir.Tekerleklerin eskime. d) Bum parçalanır.1. bulunan eksikler ayrıca belirtilmelidir.Elektrikli vinçlerde topraklama var mı? Kontrol ediniz. yavaş hareket ettirilmelidir. 21. a) 18 yaşını bitirmiş olmak b) Bedensel ve ruhsal yönden uygun olmak c) Vinç operatörü veya bakımcı vincin kullanılışı hakkında eğitilmiş ve vincin ait olduğu tesis yetkililerine bilgisini göstermiş olmak. Periyodik kontrol listesine ve raporuna ayak liftleri kaçakları yazılır.Uzaktan kumanda edilen vinçlerin. b) Vinç denge emniyet limit eviçleri testi yapıldı mı. kırılma olup olmadığı kontrol edilmelidir. d) Kule vinçlerde kule kilidinin seyir halinde kullanmasına dikkat edilmelidir. Çalışırken kilit daima açık mı. kırılma ve çatlama. kaydırma ve aşınma dolayısıyla atlama yapıp yapmadığı kontrol edilmelidir. a) Kule freni çalışıyor mu. d) Kendisini verilen görevi emin şeklinde yerine getirmek. 22. 23.9. sıkıştırma. Vinç Operatörünün Görevleri İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 39/44 . 25.9. 24. elektrik ve hidrolik aksamı kontrol edilmeli tespit edilen eksiklikler.Vinç periyodik kontrolünde zemin ve hava şartlarına dikkat edilmelidir. 24. kopabilir ve kabin üzerine düşebilir. köprü raylarında ve bağlantılarında çatlama. 27. a) Vinç devrilebilir. Yük kaldırılırken halatın ekseni yatay eksene dik doğrultuda olmalıdır. 31. b) Yük salınıma geçtiği anda vinç devrilebilir. kontrol ediniz.Bir vincin periyodik olarak tüm mekanik. arizalar ve tehlikeli durumlar periyodik kontrol listesi ve raporuna yazılmalıdır.Hidrolik veya mekanik destek ayaklarını ve bağlantılarını kontrol ediniz.Araba. Aksi takdirde vinç bir kişim kuvvetlerin etkisi altında kalır.5. kumanda bağlantılarını kontrol ediniz. Zemin. kasılma olup olmadığı kontrol edilmelidir. 32. yüksüz vincin devrilme olasılığı düşünülmelidir.Mekanik parçalarda gevşeme.Yük bir vinç ile daima akülünde (dikey) kaldırılmalıdır. 29.Vincin yüklü veya yüksüz hareketlerinde. 33. 26. 30.Kule vinçlerde vinci periyodik kontrol sonrası terk etmeden kule frenini gevşetip vincin rüzgar yönünde dönüp dönmediğini kontrol ediniz.Vinçler bu yabancı kuvvetleri karşılayacak şekilde tasarlanmamıştır.5. özellikle rüzgara dikkat edilmelidir. Ayni zamanda yük salınıma geçer ve aşağıdaki ciddi kazalara neden olabilir. kontrol ediniz. kontrol ediniz. Aşırı yük testi yapıldı mı? c) Ani elektrik kesilmelerinde yük fren testi yapıldı mı. kontrol ediniz.Bilhassa kule vinçlerde ve çok yükseğe kaldırılacak yüklerde hava şartlarına.Vinç periyodik kontrol listesi ve raporu eksiksiz doldurulmalı.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ 20. vinçlerin çalıştığı yerler ve destek ayaklarını bastığı yerler için emniyetli olmalıdır. 24.

5. 14) Yük momenti sınırını aşacak aşın yükleri bomu geriye çekerek kaldırılmamalıdır. kule vinçlerinde bomu en uzak konumuna getirilmelidir. altı lastik) b) c) d) e) f) g) Emniyet bareti İş elbisesi (rahat hareket edilebilen) Toz gözlüğü (iş durumuna göre) Işık ve ateş gözlüğü (iş durumuna göre) Toz maskesi (iş durumuna göre) Kulak tıkacı (iş durumuna göre) Ayrıca vinç operatörleri. 2) Vinç operatörü işletme emniyetini tehlikeye sokacak eksikliklerin mevcudiyetinde vinci çalıştırmamalıdır. Yer değiştirerek çalışan ve her defasında sökülüp monte edilen vinçlerdeki eksiklikler vinç kontrol defterine kaydedilmelidir.2. 10) Elle bağlanan yüklerde yükü bağlayan veya işveren tarafından görevlendirilen sorumlu işaret vermedikçe vinç operatörü vinci hareket ettirmemelidir. b) Kule vinçlerinde kumanda mahallini terk etmeden önce. vinç operatörlerinin nöbet değiştirmesi halinde nöbeti devralana haber vermelidir. 13) Emniyet sistemleri işletme gereği olarak kullanılmamalıdır. Vinç operatörü ile işaret veren kişi verilecek işaretler konusunda önceden anlaşmış olmalıdır. Bu yükü yüksekten boşaltan aşağı salan veya yükün bir kısmını indiren diğer bütün vinçler için geçerlidir. başka birinin işaretleri ile vinci kullanabilir. mobil vinçlerde bomu ilk pozisyona. 3) Vinç operatörü vinçteki bütün eksiklikleri yetkili amirlerine. Bomun rüzgardan iskele ve inşaatlara çarpma tehlikesi var ise. işverenin tespit ettiği tedbirleri almalıdır.9. 9) Elektromagnet. 8) Vinç operatörü gerektiğinde ikaz işaretleri vermelidir.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ 1) Vinç operatörünün işe başlarken frenlerin ve emniyet tertibatlarının çalışır halde olmasını kontrol etmelidir. kule döndürme sisteminin frenini serbest bırakmalı. 4) Kumanda elemanları ancak kumanda mahallinden kullanılır. 5) Vinç operatörü aşağıdaki maddeleri yerine getirmekle yükümlüdür. kaldırma ve bomu sabitleme frenleri otomatik çalışan vinçlerin yükü insanların üzerinden götürmemelidirler. Şöyle ki. 7) Vinç operatörü vincin bütün hareketlerinde yüke ve boşta yük asma elemanlarına dikkat edemiyorsa. 12) Kaldırma ve bomu hareket ettiren vites kutusunu boşa alarak mekanik vites değiştirme yük altında iken yapılmamalıdır. Vinç Operatörünün Kişisel Koruyucu Malzemeleri a) Emniyet ayakkabısı (ucu demirli. a) Firmalı havalarda ve paydosta rüzgar emniyet tedbirleri alınmalı. Vincin açıkça görünen noksanlıklarına dikkat etmelidir. 11) Yük vinçte asılı olduğu sürece operatör kumanda ekipmanlarını elinin altıda bulundurmalıdır. 24. emme ve sürtünme kuvvetleri ile yükü tutup başka ilave emniyeti olmayan yük asma elemanlarını kullanan. 15) İnşaat malzemesi taşıyan araçlar vincin kaldırma. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 40/44 . b) Kumanda mahallini terk etmeden önce kumanda elemanlarını stop veya boşta çalışma haline getirilmeli ve enerji kesilmelidir. a) Enerjinin kesilmesinden önce tahrik ve kumanda gruplarını stop veya boşta çalışma pozisyonuna getirmelidir. köprülü krenin aşağıda tabloda verilen elemanlarının periyodik kontrollerini yapmalıdır. arabanın hareketi ve yürüme istikametinde cereyan besleme kablolarının hareketine mani olmamalıdır. 6) Açık havada çalışan vinç operatörleri aşağıdaki maddeleri yerine getirmekle yükümlüdür. kanca yukarıya çekmeli.

aşınma Yivlerin aşınması 24. başparmak aşağı işaret.10. ANA KALDIRMA KULLNIMI Kafaya sağ el yumrukla dokun.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ ELEMAN Yataklar Frenler Köprü Yürüme yolu tamponu Yürüme yolu Dişli çarklar Kılavuzlar Kaldırma halatı Kanca bloku Kancalar Aydınlatma Sınır kesiciler Yağlama Mekanik parçalar Aşırı yük göstermesi Raylar Tekerlekler Kontrol ünitesi Kavrama Tambur AKSAKLIK VE KONTROLLER Boşluk. parmaklar kapalı. parmaklar kapalı. eksikliği. uygun olmayan yerleşim Durumu Yağlama eksikliği. eksikliği Kopmuş teller Makara aşınması Doğrusallığı Ampullerin yanık olması Fonksiyonunu gerçeklememesi Raylarda aşırı yağlama. İşaret parmağı aşağı yönlü ve küçük yatay daireler çizer. el küçük yatay daireler çizer. sol el avuç içi dirsekte. kirlilik Boşluklar Sık sık gücün düşmesi Kopma.5. yabancı maddeler Eğilme. aşınma Aşınma Mekanik / elektrik hasardan oluşan hata Boşluk. sonra İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ BUM YÜKSELT Sağ kol yana aç. Daha sonra düzenli sinyaller kullanın. İNDİRME Sağ kol aşağıya doğru genişletilmiş şekildedir. Vinç Çalıştırmada El İşaretleri KALDIRMA Sağ el yukarı ve işaret parmağı yukarı. VİNÇ KANCA KULLAN Sağ el yumruk ve dirsekten yukarı bükük. kırılma. aşınma Fren pabucu aşınması Yürüme yolunun doğrusallığı Boşluk. 41/44 . başparmak BUM AŞAĞI Sağ kol yana açık.

BUM AŞAĞI VE YÜK YUKARI Sağ kol yana açık el açık. frenlerini ve kolları kontrol etmeli. Zorunlu olmadıkça yük bir araç ya da makine üzerinden geçirilmemeli. yön yönünde parmak işareti DUR DUR Sol kol sola açık. GENİŞLEMEK Iki yumruğunu da başparmak işaret ile vücudun önünde dışa doğru. YÖN DEĞİŞTİR Sağ kol sağa açık. BUMU YÜKSELT VE YÜK AŞAĞI Sağ kol yana açık el açık. 2. el ilerleme yönünde hareket eder. el hızla sağ ve sol. yukarı işaret. başparmak aşağı. avuç içi karşıya açık. Operatör vinçle çalışmaya başlamadan önce vincin kumandalarını. Aynı zamanda vinçle kaldırılan ya da indirilen bir yükün altında kimse bulunmamalı. YAVAŞÇA HAREKET ET Bir elle hareket işareti ver. Kule vinçleri yetkili operatör dışında başkası kullanmamalı. Vinçle kaldırılan yükler kesinlikle çalışanlar üzerinden geçirilmemeli. başparmak yukarı.6. ACİL DURDUR Sol kol sola açık. İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 42/44 . parmaklar açık. diğer el işaret hareketini veren elin önünde hareketsiz. İLERLE Sağ kol ileri.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ düzenli işaret kullanın. İŞARETİ GERİ ALMAK Iki yumruğunu da başparmak işaret ile vücudun önünde birbirlerine doğru 24. KULE VİNÇ KULLANIMINDA GÜVENLİK ÖNLEMLERİ 1. Bütün vinçlerin görülecek bir yerinde yük çizelgesi asılı olmalıdır. Bu çizelgede belirlenmiş yük kapasitesi dışında yük kaldırılmamalı 3. 4.

Vinçlerin üzerindeki limit şalter kesinlikle iptal edilmemeli. 7. 22. ilk amirde ilgili bölüme yazılı olarak tebliğ etmelidir. 12. işaretçiden başka kimseden gelen komutları uygulamamalı. Sepetle malzeme alımlarında ve hasır çelik taşınması sırasında kesinlikle dörtlü halatlarla sepete bağlanılması suretiyle çalışma yapılmalı.7. 28. 16. çalışmasını durdurmalı. 21.inşası. Çalışma sisteminde tespit ettiği tehlikeli durum ve davranışları ilk amirine bildirmeli. 26. Vincin her demontajından sonra tekrar kurulduğunda yetkili servis tarafından kontrol edilip kullanılabilir raporu alındıktan sonra çalıştırılacaktır. Vinç ile bir yük daima yatay doğrultuya dik olarak kaldırılmamalı. Ağır yükler kaldırılmadan önce vinç halatları kontrol edilmeli. Bu önlemler alındıktan sonra çalışmaya başlanılmalı. frenleri ve otomatik durdurucuları (swiçhleri) yetkili bir teknik elman tarafından her üç ayda bir bütünüyle kontrol edilerek periyodik kontrol raporu düzenlenmeli. Vinçlerin halatları. 20. 11. 23. 25. Vince inip çıkma merdiveni günlük olarak kontrol edilecektir. kancaları. ASANSÖRLERDE İŞ GÜVENLİĞİ İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü.Yüksek gerilim hatları yakınında vinç ile çalışmak gerekiyorsa gerilim hattı ile en az 5 mt. teknik ve kanuni sorumluluğunu taşıyabilecek nitelik ve ehliyeti bulunduğu Hükümet veya belediyelerce kabul edilen teşekkül veya şahıslara yaptırılacaktır. Asansörlerin imali. deformasyon ve kopukluk varsa halat değiştirilmeli. Bağlantı olarak tünel kalıplarda kaldırma aparatları kullanılmalı. 13. 8.Vincin elektrik ve mekanik arızası durumunda yetkili birimlere haber verecek ve kesinlikle arızaya operatör müdahale etmemeli. Çalışmalar sırasında operatör. aksi takdirde güvensiz ve tehlikeli bir çalışma yapmamalı. bu işlerin fenni. 17. Günlük kontrol formuna kayıtı yapılmalı. 19. 24. Vincin malzeme sepetiyle insan taşınması yapılmamalı. 6. Operatör kabininde tam dolu ve kontrolü yapılmış yangın söndürme cihazı bulundurulmalı.kurulması. yalnızca işaretçiden gelen komutlara uyulmalı. Vinçlerde iş bitiminde ve mesai saatleri içersindeki vincin çalışmadığı zamanlarda vinç burnu serbest salınıma müsait duruma getirilmeli ve yük kancası kabinden10 mt uzaklıkta olmalı. Vinç operatörlerinde bulunan telsizler devamlı şarjları dolu olmalı. Yetkili servis tarafından tutulan formun bir nüshası iş güvenliği departmanında bir nüshası makine grubunda şantiye süresince saklanmalı. Vincin montajı ve demontajı çalışmasına başlanılmadan önce vinç sahası etrafı emniyet şeridiyle çevrelenecek ve saha içinde işçi çalışması olmamalı.asansörlere ait kullanma iznini ve periyodik İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 43/44 . 27. Çalışmalarda tehlike hissettiği anda ilk formen/amirine haber etmeli. Operatör çalışmanın güvenli olduğunu bildiği takdirde çalışmasına devam etmeli. muayene ve bakımı. Vinç yük kancasının emniyet mandalı daima çalışır durumda olmalı. Tünel kalıpların yere yatırılması işleminde yatırma aparatları kullanılmalı. Vinçle çalışmaya başlanılmadan önce fırtına ve rüzgâr hızı kontrol edilecektir. Vincin çalışma bölgesinde çalışmanın güvenli şekilde yapılmasını sağlayacak aydınlatmaların yapılması sağlanmalı. 9. Vinç operatörü en küçük rahatsızlığını dahi doktora bildirmeli. 14. 10. Her işveren. uzaklık olmalı. 24. 18. Madde 25 – İşyerlerinde kullanılacak insan ve yük asansörlerinin.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ 5. bu mümkün olmuyorsa havai enerji tamamen sıfıra getirilmeli. yürürlükteki mevzuatın ve tekniğin öngördüğü şekilde imal ve inşaa edilerek kurulması ve bakımlarının yapılması şarttır. Ancak her kim olursa olsun DUR komutunu uygulamalı. Rüzgâr ölçme sisteminin çalışıp çalışmadığı kontrol edilecek ve eğer rüzgâr hızı türü vinçler için 45–50 km/saat ise vinçle çalışma yapılmamalı. 15. Operatör vinci mesai saatleri içinde bağlı bulunduğu kısım şefine haber vermeden terk etmemeli. Frenlere yavaş basılmalı ve vinç ani olarak durdurulmamalı.

her zaman kilitli bulundurulacak ve ancak sorumlu elemanlar tarafından açılacaktır. Lift ayakları araca uygun kaldırma yerlerine yerleştirilmelidir.taşıyabilecekleri en çok yükü açıkça gösteren levhalar bulundurulacaktır. işin gereği olarak insan taşınması halinde. Araç lifte kaldırılırken altında kimsenin bulunmamasına dikkat edilmelidir İŞ GÜVENLİĞİ UZMANLIK EĞİTİMİ 44/44 . işyerinde bulundurmak ve denetlemeye yetkili makam ve memurların her isteyişinde göstermek zorundadır. Asansör boşluğundan. Parlayıcı ve patlayıcı maddelerin bulunduğu yerlerde. yüksekliği boyunca tamamen kapatılacaktır. 24. her kat kapısına ve kabin içine. ağaç veya kıvılcım çıkarmayan metal veya alaşımlarından yapılmış olacaktır. Asansör makine dairesi veya boşlukları. Araç lifte kaldırılırken dengede olup olmadığına bakılmalıdır. bu asansörlerde de bulunacaktır. kıvılcım tehlikesine karşı. Ancak. hiç bir şekilde halat. insan taşınmaması esastır. Kat kontağı bulunmayan yük asansörlerinde asansörcü bulundurulacaktır. Bina dışında kurulan yük asansörlerinin çerçevesi.8 ARAÇ KALDIRMA LİFTLERİ . görülür bir şekilde konulacaktır.HİDROLİK PLATFORMLAR Lift ayakları araca uygun ve eşit yükseklikte ayarlanmalıdır. Bu yasağı belirten levhalar. Bütün asansör kabinlerinde. Yük asansörlerinde. Bu yerlere girilmesini sağlayacak kapılar.KALDIRMA ARAÇLARINDA İŞ GÜVENLİĞİ muayene raporlarını. insan asansörlerindeki güvenlik koşulları. asansörlerin kabin kızakları ile kapıların çarpan kısımları.asansörün çalışmasına özgü tesis ve tertibattan başka. tabandan en az 3 metre kadar sağlam bir şekilde örtülecek ve ayrıca kapıların bulunduğu cephe. Araç lifte kaldırılırken çok yükseğe kaldırılmamalıdır.geçit olarak kullanılmayacak ve buralara hiç bir şey depo edilmeyecektir.tel ve boru gibi sair malzeme veya tesis geçirilmeyecektir.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->