P. 1
TS_EN_13108-1

TS_EN_13108-1

|Views: 75|Likes:
Yayınlayan: naimgll9236

More info:

Published by: naimgll9236 on May 10, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/10/2012

pdf

text

original

TÜRK STANDARDI

TURKISH STANDARD

TS EN 13108-1
Aralık 2008

ICS 93.080.20

BİTÜMLÜ KARIŞIMLAR - MALZEME ÖZELLİKLERİ BÖLÜM 1: ASFALT BETONU Bituminous mixtures - Material specifications - Part 1: Asphalt Concrete

TS EN 13108-1 (2008) standardı, EN 13108-1 (2006) standardı ile birebir aynı olup, Avrupa Standardizasyon Komitesi’nin (CEN, rue de Stassart 36 B-1050 Brussels) izniyle basılmıştır. Avrupa Standardlarının herhangi bir şekilde ve herhangi bir yolla tüm kullanım hakları Avrupa Standardizasyon Komitesi (CEN) ve üye ülkelerine aittir. TSE kanalıyla CEN’den yazılı izin alınmaksızın çoğaltılamaz.

TÜRK STANDARDLARI ENSTİTÜSÜ Necatibey Caddesi No.112 Bakanlıklar/ANKARA

Bugünkü teknik ve uygulamaya dayanılarak hazırlanmış olan bu standardın, zamanla ortaya çıkacak gelişme ve değişikliklere uydurulması mümkün olduğundan ilgililerin yayınları izlemelerini ve standardın uygulanmasında karşılaştıkları aksaklıkları Enstitümüze iletmelerini rica ederiz. Bu standardı oluşturan İhtisas Grubu üyesi değerli uzmanların emeklerini; tasarılar üzerinde görüşlerini bildirmek suretiyle yardımcı olan bilim, kamu ve özel sektör kuruluşları ile kişilerin değerli katkılarını şükranla anarız.

Kalite Sistem Belgesi İmalât ve hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren kuruluşların sistemlerini TS EN ISO 9000 Kalite Standardlarına uygun olarak kurmaları durumunda TSE tarafından verilen belgedir.

Türk Standardlarına Uygunluk Markası (TSE Markası) TSE Markası, üzerine veya ambalâjına konulduğu malların veya hizmetin ilgili Türk Standardına uygun olduğunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çıktığında Türk Standardları Enstitüsü’nün garantisi altında olduğunu ifade eder.

TSEK
Kalite Uygunluk Markası (TSEK Markası) TSEK Markası, üzerine veya ambalâjına konulduğu malların veya hizmetin henüz Türk Standardı olmadığından ilgili milletlerarası veya diğer ülkelerin standardlarına veya Enstitü tarafından kabul edilen teknik özelliklere uygun olduğunu ve mamulle veya hizmetle ilgili bir problem ortaya çıktığında Türk Standardları Enstitüsü’nün garantisi altında olduğunu ifade eder.

DİKKAT!
TS işareti ve yanında yer alan sayı tek başına iken (TS 4600 gibi), mamulün Türk Standardına uygun üretildiğine dair üreticinin beyanını ifade eder. Türk Standardları Enstitüsü tarafından herhangi bir garanti söz konusu değildir. Standardlar ve standardizasyon konusunda daha geniş bilgi Enstitümüzden sağlanabilir. TÜRK STANDARDLARININ YAYIN HAKLARI SAKLIDIR.

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

Ön söz
− Bu standard, CEN tarafından kabul edilen EN 13108-1: 2006 standardı esas alınarak TSE İnşaat İhtisas Grubu’nca hazırlanmış ve TSE Teknik Kurulu’nun 18 Aralık 2008 tarihli toplantısında Türk Standardı olarak kabul edilerek yayımına karar verilmiştir. Bu standardda kullanılan bazı kelime ve/veya ifadeler patent haklarına konu olabilir. Böyle bir patent hakkının belirlenmesi durumunda TSE sorumlu tutulamaz.

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

İçindekiler
Giriş .......................................................................................................................................................... 1 Kapsam .................................................................................................................................................... 1 Atıf yapılan standard ve/veya dokümanlar........................................................................................... 1 Terimler ve tarifleri ile semboller ve kısaltmalar.................................................................................. 2 3.1 Terimler ve tarifleri.............................................................................................................................. 2 3.2 Sembol ve kısaltmalar ........................................................................................................................ 4 4 Bileşen malzemelere ilişkin gerekler .................................................................................................... 4 4.1 Genel.................................................................................................................................................. 4 4.2 Bağlayıcı............................................................................................................................................. 4 4.3 Agregalar............................................................................................................................................ 5 4.4 Geri kazanılacak asfalt....................................................................................................................... 5 4.5 Katkılar ............................................................................................................................................... 6 5 Karışım gerekleri..................................................................................................................................... 6 5.1 Ampirik veya temel gerekler............................................................................................................... 6 5.2 Genel gerekler.................................................................................................................................... 6 5.3 Ampirik gerekler ............................................................................................................................... 10 5.4 Temel gerekler ................................................................................................................................. 15 6 Uygunluk değerlendirilmesi................................................................................................................. 17 7 Mamulün tanıtımı .................................................................................................................................. 17 Ek A Geri kazanılmış asfalt içeren karışımın bağlayıcısının penetrasyon ve yumuşama noktasının hesaplanması ................................................................................................................................................. 19 Ek ZA (Bilgi için) Bu standard ile “EU Construction Products Directive (89/106/EEC)”in temel gerekleri arasındaki ilişki.............................................................................................................................. 20 0 1 2 3

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

Bitümlü karışımlar - Malzeme özellikleri - Bölüm 1: Asfalt betonu 0 Giriş

Bu standardın temel amacı, asfalt betonunun temel ve performansa dayalı özelliklerinin belirlenmesidir. Ancak, Avrupa’da bu karışım tipi için temel özelliklere ilişkin bilgi ve deneyimler arasında farklılıklar bulunması nedeniyle, tek başına temel özelliklerin esas alındığı yaklaşımın seçilmesi mümkün olmamıştır. Bu nedenle, bu standard, asfalt betonunun iki şekilde tanımlanmasını sağlamaktadır: − İlk veya ampirik yaklaşımda, asfalt betonu, performansla ilişkili deneylere dayalı ilave gerekler ile birlikte karışımı oluşturan bileşen malzemelerinin bileşim formülü ve bu malzemelere ilişkin gerekler esas alınarak tanımlanır. Bu gerekler, Madde 5.2 ve Madde 5.3’te verilmiştir. − İkinci veya temel yaklaşımda, asfalt betonu, büyük ölçüde serbestlik sağlayan, karışım bileşimi ve bileşen malzemelerin sınırlandırılmış formülü ile bağlantılı olan performansa dayalı gerekler esas alınarak tanımlanır. Bu gerekler, Madde 5.2 ve Madde 5.4’te verilmiştir.. Kullanıcılar, performansa dayalı deneyler üzerinde deneyim kazandığında, standard olarak temel yaklaşımın daha fazla kullanılması öngörülmektedir. Asfalt betonu, yüzey, binder, düzeltme ve temel tabakalarında kullanılmaktadır.

1

Kapsam

Bu standard, yollar, havaalanları ve trafiğe açık diğer alanlarda kullanılan asfalt betonu karışım grubuna ait karışımlar için gerekleri kapsar. Not - Bu standard kullanılarak elde edilen karışım özellikleri, bilinen gereklere tabi karışımın uygunluk beyanında veya bu gereklerin bilinir hale getirilmesinde kullanılabilir. Bu standard karışımı oluşturan bileşen malzemelerin seçimine ilişkin gerekleri de içerir. Bu standard, EN 13108-20:2005 ve EN 13108-21:2006 ile bağlantılı olarak kullanılacak şekilde tasarlanmıştır. EN 14023 kapsamında olmayan, kimyasal olarak modifiye edilmiş bağlayıcılarla oluşturulan asfalt betonu karışımları, bu standard kapsamında değildir.

2

Atıf yapılan standard ve/veya dokümanlar

Bu standardda tarih belirtilerek veya belirtilmeksizin diğer standard ve/veya diğer dokümanlara atıf yapılmaktadır. Bu atıflar metin içinde uygun yerlerde belirtilmiş ve aşağıda liste halinde verilmiştir. Tarih belirtilen atıflarda daha sonra yapılan tadil veya revizyonlar atıf yapılan bu standardda da tadil veya revizyon yapılması şartı ile uygulanır. Atıf yapılan standardın ve/veya dokümanın tarihinin belirtilmemesi halinde en son baskısı kullanılır. EN, ISO, IEC vb. No EN 1097-6 Adı TS No1) (İngilizce) Tests for mechanical and TS EN 1097-6 physical properties of aggregates - Part 6: Determination of particle density and water absorption Bitumen and bituminous binders - TS EN 1426* Determination of needle penetration Bitumen and bituminous binders - TS EN 1427* Determination of softening point Ring and ball method Adı (Türkçe) Agregaların mekanik ve fiziksel özellikleri için deneyler - Bölüm 6: Tane yoğunluğu ve su emme oranının tayini Bitümler ve bitümlü bağlayıcılar - İğne batma derinliği tayini Bitümler ve bitümlü bağlayıcılar - Yumuşama noktası tayini Halka ve bilye metodu

EN 1426 EN 1427

1) TSE Notu: Atıf yapılan standardların TS numarası ve Türkçe adı 3. ve 4. kolonda verilmiştir. * işaretli olanlar bu standardın basıldığı tarihte İngilizce metin olarak yayımlanmış olan Türk Standardlarıdır. 1

ICS 93.080.20 EN, ISO, IEC vb. No EN 12591 EN 12697-3

TÜRK STANDARDI Adı (İngilizce) Bitumen and bituminous binders - Specifications for paving grade bitumens Bituminous mixtures - Test methods for hot mix asphalt Part 3: Bitumen recovery: Rotary evaporator Bituminous mixtures - Test methods for hot mix asphalt Part 4: Bitumen recovery: Fractionating column Bituminous mixtures - Test methods for hot mix asphalt Part 13: Temperature measurement Aggregates for bituminous mixtures and surface treatments for roads, airfields and other trafficked areas Bituminous mixtures - Material specifications - Part 4: Hot Rolled Asphalt Bituminous mixtures - Material specifications - Part 8: Reclaimed asphalt Bituminous mixtures - Material specifications - Part 20: Type Testing Bituminous mixtures - Material specifications - Part 21: Factory Production Control Fire classification of construction products and building elements Part 1: Classification using test data from reaction to fire tests Bitumen and bituminous binders - Specifications for hard paving grade bitumens Bitumen and bituminous binders - Specifications for polymer modified bitumens Test sieves - Metal wire cloth, perforated metal plate and electroformed sheet - Nominal sizes of openings TS No TS 1081 EN 12591 TS EN 12697-3*

TS EN 13108-1/Aralık 2008 Adı (Türkçe) Bitümler ve bitümlü bağlayıcılarKaplama sınıfı bitümlerÖzellikler Bitümlü karışımlar - Sıcak asfalt karışımları için deney yöntemleri - Bölüm 3: Bitüm geri kazanılması: Döner buharlaştırıcı yöntemi Bitümlü karışımlar-Sıcak asfalt karışımları için deney yöntemleri-Bölüm 4: Bitümün geri kazanılması: Damıtma kolonu yöntemi Bitümlü karışımlar-Sıcak asfalt karışımları için deney metotları Bölüm 13: Sıcaklığın ölçülmesi Yollar, havaalanları ve trafiğe açık diğer alanlardaki bitümlü karışımlar ve yüzey uygulamalarında kullanılan agregalar Bitümlü karışımlar - Malzeme özellikleri - Bölüm 4: Sıcak silindirlenen asfalt Bitümlü karışımlar - Malzeme özellikleri - Bölüm 8: Tekrar kullanılan asfalt Bitümlü karışımlar- Malzeme özellikleri - Bölüm 20: Tip deneyleri Bitümlü karışımlar- Malzeme özellikleri - Bölüm 21: Fabrika imalat kontrolü Yapı mamulleri ve yapı elemanları, yangın sınıflandırması - Bölüm 1: Yangın karşısındaki davranış deneylerinden elde edilen veriler kullanılarak sınıflandırma Bitümler ve bitümlü bağlayıcılar - Sert döşeme tipi bitümler Özellikler Bitüm ve bitümlü bağlayıcılar Polimer modifiye bitüm şartnameleri için genel esaslar Deney elekleri - Metal tel örgülü elekler, delikli metal plakalar, elektrokimyasal şekillendirilmiş levhalar - Göz ve delik açıklıklarının anma büyüklükleri

EN 12697-4

TS EN 12697-4*

EN 12697-13

TS EN 1269713 TS EN 13043

EN 13043

EN 13108-4:2005 EN 13108-8 EN 13108-20: 2005 EN 1310821:2006 EN 13501-1

TS EN 13108-4: 2006* TS EN 13108-8* TS EN 1310820:2008 TS EN 1310821:2008 TS EN 13501-1*

prEN 13924 EN 14023 ISO 565

TS EN 13924* TS EN 14023 TS 1225 ISO 565

3

Terimler ve tarifleri ile semboller ve kısaltmalar

3.1 Terimler ve tarifleri
Bu standardın amacı bakımından aşağıdaki terimler ve tarifleri uygulanır.

2

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

3.1.1 Üstyapı
Üzerinden trafik geçen, bir veya daha çok tabakadan oluşan yapı.

3.1.2 Katman
Tek bir işlemle serilen bir üstyapı elemanı.

3.1.3 Tabaka
Tek bir malzeme kullanılarak yapılan taşıyıcı bir üstyapı elemanı. Tabaka bir veya daha fazla katmanlar halinde serilebilir.

3.1.4 Yüzey (Aşınma) tabakası
Üstyapının trafik etkilerine doğrudan maruz kalan en üst tabakası.

3.1.5 Binder tabakası
Üstyapının temel ile aşınma tabakası arasında kalan tabakası.

3.1.6 Düzeltme tabakası
Mevcut tabaka veya yüzeyin üzerine, sabit kalınlıkta bir tabaka sermek amacıyla gerekli profilin sağlanması için değişik kalınlıklarda uygulanan tabaka.

3.1.7 Temel tabakası
Üstyapının taşıyıcı ana elemanı. Temel, bir veya daha çok tabakalar halinde, “üst temel”, “alt temel” vb. olarak serilebilir.

3.1.8 Asfalt betonu
Yapısal iç kilitlenmeyi sağlayacak şekilde içerisinde sürekli veya kesikli derecelenmiş agrega taneleri bulunduran asfalt.

3.1.9 Karışım formülü
Tek bir karışımın, hedef bileşim olarak belirlenen bileşimi. Not - Hedef bileşim, iki yolla belirlenebilir (Madde 3.1.10 ve Madde 3.1.11).

3.1.10 Tasarlanan hedef bileşim
Bileşen malzemeler, tane büyüklüğü dağılım (gradasyon) eğrisi ve karışıma ilave edilen bitüm yüzdesi kullanılarak ifade edilen karışım formülü. Not Bu formül, genellikle laboratuvar karışım dizaynı ve doğrulamasının sonucunda elde edilir.

3.1.11 Mamulün hedef bileşimi
Bileşen malzemeler ve analiz neticesinde bulunacak tane büyüklüğü dağılım zarfının orta nokta eğrisi ve çözünen bağlayıcı içeriği kullanılarak ifade edilen karışım formülü. Not Bu formül, genellikle imalat doğrulamasının sonucunda elde edilir.

3.1.12 Katkı
Karışımın mekanik özelliklerini, işlenebilirliğini veya rengini etkileyen inorganik veya organik lifler veya polimerler gibi karışıma az miktarlarda ilave edilebilen bileşen malzeme.

3.1.13 Performansa dayalı gerek
Performansın tahmin edilmesinde ve başlangıç performans tahmin ilişkilerinde kullanılan temel mühendislik özelliğine (rijitlik, yorulma özellikleri gibi) ilişkin gerek.

3.1.14 Performansla ilişkili gerek
Performans tahmininde kullanılan temel mühendislik özelliği ile korelasyon kurularak bulunan bir özelliğe (tekerlek izi derinliği, Marshall özellikleri gibi) ilişkin gerek.

3.1.15 Ampirik şartlar
Performansla ilişkili gerekler ile karışım bileşimi ve bileşen malzemeleriyle ilgili gereklerin bir kombinasyonu. 3

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

3.1.16 Temel şartlar
Performansa dayalı gerekler ile karışım bileşimi ve bileşen malzemelerin sınırlandırılmış gereklerinin bir kombinasyonu. Bu şartlar ampirik şartlara göre daha fazla serbestlik sağlar. Not Uygulamada, bazı özellikler performansla ilişkilidir.

3.2 Sembol ve kısaltmalar
AC D : Asfalt betonu : Karışımda kullanılan agrega için üst elek göz açıklığı (mm)

4

Bileşen malzemelere ilişkin gerekler

4.1 Genel
Sadece uygunluğu tespit edilmiş bileşen malzemeleri kullanılmalıdır. Uygunluk aşağıdakilerden bir veya birkaçına göre tespit edilir: − Avrupa standardı, − Avrupa Teknik Onayı, − Asfaltta geçmişte başarıyla kullanıldığı kanıtlanmış malzeme özellikleri. Malzemelerin uygunluğu için bir kanıt gösterilmelidir. Bu kanıt, araştırmadan ve uygulamadan elde edilen kanıtların birleşimine dayalı olabilir. Not - Avrupa asfalt endüstrisinde inorganik veya organik lifler ile pigment ve parafinler gibi katkılar, Avrupa Standardında ve Avrupa Teknik Onayında yer almadığı halde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu standard bu katkı malzemelerinin kullanımına izin vermektedir.

4.2 Bağlayıcı
4.2.1 Genel
Ampirik ve temel şartlara göre belirlenmiş karışımlarda bağlayıcı olarak, kaplama sınıfı bitüm, modifiye bitüm veya sert sınıflı bitüm kullanılmalıdır. Kaplama sınıfı bitüm EN 12591’e, modifiye bitüm EN 14023’e ve sert sınıflı bitüm prEN 13924’e uygun olmalıdır. Ampirik şartlara göre belirlenmiş karışımlarda bağlayıcı, Madde 4.2.2’ e uygun olmalıdır. EN 13108-4:2005 Ek B’ye uygun olan doğal asfalt, bağlayıcı olarak karışıma ilave edilebilir.

4.2.2 Ampirik şartlara göre belirlenmiş karışımlarda kullanılan bağlayıcı 4.2.2.1 Bağlayıcı seçimi
Bitüm sınıfı, tipi ve modifiye bitüm sınıfı ve miktarı ile doğal asfaltın kategorisi belirtildiği gibi olmalıdır. Kaplama sınıfı bitüm kullanılması halinde, 20/30 ve 330/430 sınıfları ile bu sınıflar arasında kalan bir bağlayıcı sınıfı seçilir. Sert sınıflı bitüm kullanılması halinde, 10/20 ve 15/25 sınıflı bağlayıcılardan biri seçilir. Not 1 - Çok farklı iklim şartları, trafik yükleri ve kullanılan malzemeler vb. durumlarda, bölgesel şartlara uygun bağlayıcı seçimi gerekebilir. Modifiye bitüm ampirik şartlar kapsamına girmeyen özelliklerin iyileştirilmesinde kullanıldığında, ilave kanıt gereklidir. Bu ilave kanıt, modifiye bitümün, karışımın istenilen fonksiyonel özelliklerinin iyileştirilmesine uygun olduğunun, EN 12697 serisinde bulunan standardların kullanılması suretiyle yapılan inceleme sonucu elde edilmelidir. Bu kanıt daha önceden yapılmış olan araştırmalara dayalı olabilir. Not 2 - EN 14023 bir sınıflandırma sistemidir ve sadece modifiye bitüme özgüdür. Modifiye bitüm özellikleri fonksiyonel esaslı değildir ve fonksiyonel davranışın gösterilmesi için, bu fonksiyonel özelliklerin ampirik asfalt özellikleriyle birleştirilmesi mümkün olmamıştır. Gerekli olan kanıt, normalde, ilgili özelliklere tam uygunluk gösteren modifiye bitümle teşkil edilmiş benzer bir karışım üzerinde yapılan tip deneyleri ile elde edilir. Bitüm sınıfı, modifiye bitümün tipi ve sınıfı, sert bitüm sınıfı ve doğal asfalt miktarı ve kategorisi seçilebilir.

4

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

4.2.2.2 Geri kazanılmış asfalt içeren karışımlarla oluşturulan yüzey tabakaları
Yeni karışımda, kaplama sınıfı bitüm kullanılmış geri kazanılacak asfalttan kütlece % 10’dan fazla kullanılması durumunda ve yeni karışıma kaplama sınıfı bitüm ilave edildiğinde, oluşan nihai bitümün sınıfı seçilir. Seçilen bitüm, aşağıdaki gereğe uygun olmalıdır: − Nihai karışımdaki bağlayıcının penetrasyon değeri veya yumuşama noktası, ilave edilen bağlayıcı ile eski asfalttan geri kazanılan bağlayıcının penetrasyon değeri veya yumuşama noktasından hesaplanır. Bu penetrasyon değeri veya yumuşama noktası, seçilen bağlayıcı sınıfının penetrasyon değeri veya yumuşama noktası gereklerini sağlamalıdır. Hesaplama Ek A’ya göre yapılır. Penetrasyon veya yumuşama noktası gereğinden biri seçilmelidir.

4.2.2.3 Geri kazanılmış asfalt içeren karışımlarla oluşturulan düzeltme, binder ve temel tabakaları
Yeni karışımda, kaplama sınıfı bitüm kullanılmış olan geri kazanılacak asfalttan kütlece % 20’den fazla kullanılması durumunda ve yeni karışıma kaplama sınıfı bitüm ilave edildiğinde, oluşan nihai bitümün sınıfı seçilir. Seçilen bitüm, aşağıdaki gereğe uygun olmalıdır: − Nihai karışımdaki bağlayıcının penetrasyon değeri veya yumuşama noktası, ilave edilen bağlayıcı ile eski asfalttan geri kazanılan bağlayıcının penetrasyon değeri veya yumuşama noktasından hesaplanır. Bu penetrasyon değeri veya yumuşama noktası, seçilen bağlayıcı sınıfının penetrasyon değeri veya yumuşama noktası gereklerini sağlamalıdır. Hesaplama Ek A’ya göre yapılır. Penetrasyon veya yumuşama noktası gereğinden biri seçilmelidir.

4.3 Agregalar
4.3.1 İri agrega
Tasarlanan kullanıma uygun iri agrega, EN 13043’e uygun olmalıdır.

4.3.2 İnce agrega
Tasarlanan kullanıma uygun ince agrega, EN 13043’e uygun olmalıdır. Temel şartlara göre belirlenen karışımlarda, köşelilik özelliği dikkate alınmaz.

4.3.3 Karışık (tüvenan) agrega
Tasarlanan kullanıma uygun karışık agrega, EN 13043’e uygun olmalıdır.

4.3.4 İlave edilen filler
Tasarlanan kullanıma uygun filler agregası, EN 13043’e uygun olmalıdır. İlave edilecek filler miktarı belirtildiği kadar olmalıdır. Temel şartlara göre belirlenmiş karışımlarda, rijitlik özellikleri dikkate alınmaz. Not 1 - Filler çimento ve sönmüş kireç gibi malzemeler içerir. Not 2 - Madde 4.3.1 ila Madde 4.3.4’te kullanılan “tasarlanan kullanıma uygun” ifadesi, bir dizi şarta bağlı olarak gereklerin ve belirli bir kategorinin seçimi anlamına gelir. Bu şartlar; trafik yoğunluğunu, iklim şartlarını, karışımın kullanıldığı tabakanın yapımını ve ekonomik hususları içerir.

4.4 Geri kazanılacak asfalt
Eski asfaltın kullanımı ve miktarı ile geri kazanılmış veya kazanılacak olan asfalta ilişkin karışım grubu, belirtildiği gibi olmalıdır. EN 13108-8’e göre beyan edilen geri kazanılacak asfaltın özellikleri, tasarlanan kullanıma uygun belirtilmiş gerekleri sağlamalıdır. Not - “Tasarlanan kullanıma uygun” ifadesi, bir dizi şarta bağlı olarak gereklerin ve belirli bir kategorinin seçimi anlamına gelir. Bu şartlar; trafik yoğunluğunu, iklim şartlarını, karışımın kullanıldığı tabakanın yapımını ve ekonomik hususları içerir. Geri kazanılacak asfaltta kullanılmış olan agregaya ait üst elek göz açıklığı D, yeni karışımda kullanılan agregaya ait üst elek göz açıklığı D’den büyük olmamalıdır. Geri kazanılacak asfaltta kullanılmış olan agreganın özellikleri, karışımda kullanılan agrega için belirtilen gerekleri sağlamalıdır. 5

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

4.5 Katkılar
Tüm katkıların yapısı ve özellikleri beyan edilmelidir. Bu katkılar, Madde 4,1’de verilen özelliklere uygun olmalıdır.

5

Karışım gerekleri

5.1 Ampirik veya temel gerekler
5.1.1 Hedef bileşimin beyan edilmesi
Karışım formülü beyan edilmeli ve belgelenmelidir.

5.1.2 Ampirik gerekler
Hedef bileşim karışımı Madde 5.2’den seçilen genel gerekler ile Madde 5.3’ten seçilen ampirik gereklere uygun olmalıdır.

5.1.3 Temel gerekler
Hedef bileşim karışımı Madde 5.2’den seçilen genel gerekler ile Madde 5.4’ten seçilen temel gereklere uygun olmalıdır.

5.2 Genel gerekler
5.2.1 Bileşim ve tane büyüklüğü dağılımı 5.2.1.1 Bileşim
Tane büyüklüğü dağılımı toplam agreganın kütlece yüzdesi olarak ifade edilmelidir. Bağlayıcı ve katkı içeriği toplam karışımın kütlece yüzdesi olarak ifade edilir. Elekten geçen malzemenin yüzdesi, 0,063 mm’lik elekten geçen kısım hariç, % 1 doğrulukla verilmelidir. Bağlayıcı içeriği, 0,063 mm’lik elekten geçen malzeme yüzdesi ve katkı içeriği % 0,1 doğrulukla verilmelidir

5.2.1.2 Tane büyüklüğü dağılımı
Kullanılacak elekler, EN 13043’e göre temel elek serisi + seri 1 veya temel elek serisi + seri 2’den biri olmalıdır. Tane büyüklüğü dağılımı ilişkin gerekler, 1,4 D, D, 2 mm ve 0,063 mm’lik eleklerden geçen malzeme yüzdeleri için seçilen en büyük ve en küçük değerler olarak ifade edilmelidir. Seri 1 ve Seri 2’de belirtilen elek göz açıklıklarının kombinasyonuna izin verilmez. Göz açıklığı D ve D ile 2 mm arasında kalan elekler, aşağıda verilen elek serilerinden seçilmelidir: − Temel elek serisi + Seri 1: 4 mm; 5,6 mm; 8 mm; 11,2 mm; 16 mm; 22,4 mm; 31,5 mm, − Temel elek serisi + Seri 2: 4 mm; 6,3 mm; 8 mm; 10 mm; 12,5 mm; 14 mm; 16 mm; 20 mm; 31,5 mm. Çizelge 1 ve Çizelge 2’de asfalt betonu için tane büyüklüğü dağılımı sınırları belirtilmiştir. Seçilen tane büyüklüğü dağılımı zarfında D, 2 mm ve 0,063 mm’lik eleklerden geçen malzeme yüzdeleri, Çizelge 1 veya Çizelge 2’de gösterilen en küçük ve en büyük değerleri aşmamalıdır. Çizelge 1 - Hedef bileşim için tane büyüklüğü dağılımı sınırları - Temel elek serisi + Seri 1
D Elek göz açıklığı mm 1,4 Da D 2 0,063
a

4

5(5,6)

8

11(11,2) Elekten geçen Kütlece % 100 90-100 10-60 2,0-12,0

16

22(22,4)

32(31,5)

100 90-100 50-85 5,0-17,0

100 90-100 15-72 2,0-15,0

100 90-100 10-72 2,0-13,0

100 90-100 10-50b 0-12,0

100 90-100 10-50b 0-11,0

100 90-100 10-50 0-11,0

b

1,4 D olarak hesaplanan elek göz açıklığı, ISO 565/R 20 elek serisinde verilen elek göz açıklıklarından herhangi birine karşılık gelmiyor ise, seri içinde bir sonraki en yakın elek göz açıklığı kullanılmalıdır. Hava alanlarındaki uygulamalarda 2 mm’lik elekten geçen malzeme yüzdesi en fazla % 60’a kadar artırılabilir

6

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

Çizelge 2 - Hedef bileşimin tane büyüklüğü dağılımı sınırları - Temel elek serisi + Seri 2
D Elek göz açıklığı mm 1,4 Da D 2 0.063
a

4

6(6,3)

8

10

12(12,5) Elekten geçen Kütlece % 100 90-100 10-55 2,0-12,0

14

16

20

32(31,6)

100 90-100 50-85 5,0-17,0

100 90-100 15-72 2,0-15,0

100 90-100 10-72 2,0-13,0

100 90-100 10-60 2,0-12,0

100 90-100 10-50b 0-12,0

100 90-100 10-50b 0-12,0

100 90-100 10-50b 0-11,0

100 90-100 10-50 0-11,0

b

1,4 D olarak hesaplanan elek göz açıklığı, temel elek serisi + seri 2’de verilen elek göz açıklıklarından herhangi birine karşılık gelmiyor ise, seri içinde bir sonraki en yakın elek göz açıklığı kullanılmalıdır. Hava alanlarındaki uygulamalarda 2 mm’lik elekten geçen malzeme yüzdesi en fazla % 60’a kadar artırılabilir

5.2.2 Boşluk içeriği
EN 13108-20:2005 Madde 6.5’e göre hazırlanan numunelerin boşluk içeriği, Çizelge 3 ve Çizelge 4’te verilen boşluk içeriği kategorilerinden seçilen en yüksek ve en düşük değerler arasında olmalıdır. Deney numunelerinin sıkışma derecesi, EN 13108-20:2005 Çizelge C.1’den seçilmelidir. Boşluk içeriği, EN 13108-20:2005 Madde D.2’ye göre tayin edilmelidir. Çizelge 3 - En yüksek boşluk içeriği, Ven yüksek
En yüksek boşluk içeriği % 2,0 2,5 3,0 3,5 4,0 4,5 5,0 5,5 6,0 7,0 8,0 9,0 10,0 11,0 12,0 13,0 14,0 Şart aranmaz Kategori Ven yüksek Ven yüksek 2,0 Ven yüksek 2,5 Ven yüksek 3,0 Ven yüksek 3,5 Ven yüksek 4,0 Ven yüksek 4,5 Ven yüksek 5,0 Ven yüksek 5,5 Ven yüksek 6,0 Ven yüksek 7,0 Ven yüksek 8,0 Ven yüksek 9,0 Ven yüksek 10,0 Ven yüksek 11,0 Ven yüksek 12,0 Ven yüksek 13,0 Ven yüksek 14,0 Ven yüksek NR

Çizelge 4 - En düşük boşluk içeriği, Ven düşük
En düşük boşluk içeriği % 0,5 1,0 1,5 2,0 2,5 3,0 3,5 4,0 4,5 5,0 5,5 6,0 Şart aranmaz Kategori V en düşük Ven düşük0,5 Ven düşük1,0 Ven düşük1,5 Ven düşük2,0 Ven düşük2,5 Ven düşük3,0 Ven düşük3,5 Ven düşük4,0 Ven düşük4,5 Ven düşük 5,0 Ven düşük5,5 Ven düşük6,0 Ven düşük NR

7

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

5.2.3 Kaplanma ve yeknesaklık (homojenlik)
Karıştırıcıdan çıkan malzeme, agregası bağlayıcı ile tamamen kaplanmış görünümde olmalı ve içinde ince agrega topakları bulunmamalıdır.

5.2.4 Suya hassasiyet
EN 13108-20:2005 Madde 6.5’e göre hazırlanmış numunelerin suya hassasiyeti Çizelge 5’te verilen dolaylı çekme dayanımı oranı ITSR, kategorisinden seçilmelidir. Deney numunelerinin sıkışma derecesi, EN 13108-20:2005 Çizelge C.1’den seçilmelidir. Suya hassasiyet, EN 13108-20:2005 Madde D.3’e göre tayin edilmelidir. Çizelge 5 - En düşük dolaylı çekme dayanımı oranı, ITSR En düşük dolaylı çekme dayanımı oranı % 90 80 70 60 Şart aranmaz Kategori ITSR ITSR90 ITSR80 ITSR70 ITSR60 ITSRNR

5.2.5 Çivili lastik aşındırmasına karşı direnç
EN 13108-20:2005 Madde 6.5’e göre hazırlanan numunelerin çivili lastik aşındırmasına karşı direnci, Çizelge 6’da verilen kategorilerden seçilmelidir. Deney numunelerinin sıkışma derecesi, EN 13108-20:2005 Çizelge C.1’den seçilmelidir. Çivili lastik aşındırmasına karşı direnç, EN 13108-20:2005 Madde D.4’e göre tayin edilmelidir. Çizelge 6 - En yüksek aşınma değeri, AbrA En yüksek aşınma değeri mL 20 24 28 32 36 40 45 50 55 60 Şart aranmaz Kategori AbrA AbrA20 AbrA24 AbrA28 AbrA32 AbrA36 AbrA40 AbrA45 AbrA50 AbrA55 AbrA60 AbrANR

5.2.6 Kalıcı deformasyona karşı direnç
EN 13108-20:2005 Madde 6.5’e göre hazırlanmış numunelerin kalıcı deformasyona karşı direnci, Çizelge 7, Çizelge 8 veya Çizelge 9’da verilen kategorilerden seçilmelidir. Deney numunelerinin sıkışma derecesi, EN 13108-20:2005 Çizelge C.1’den seçilmelidir. Üst ve alt sınırlar arasında seçilen aralık, sıkışma derecesi esas alındığında % 2, boşluk içeriği esas alındığında ise % 3 olmalıdır. Numunelerin boşluk içeriği, EN 13108-20:2005 Madde D.2’ye göre belirtilmelidir. Tekerlek izi derinliği olarak kalıcı deformasyona karşı direnç, EN 13108-20:2005 Madde D.6’ya göre tayin edilmelidir.

8

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

Çizelge 7 - Kalıcı deformasyona karşı direnç, büyük boyutlu cihaza; En yüksek yüzdece tekerlek izi derinliği, P En yüksek yüzdece tekerlek izi derinliği % 5,0 7,5 10,0 15,0 20,0 Şart aranmaz a Tasarım dingil yükü < 13 ton Kategori,P P5 P7,5 P10 P15 P20 PNR

Çizelge 8 - Kalıcı deformasyona karşı direnç, küçük boyutlu cihaz, havada şartlandırma B yöntemi En yüksek tekerlek izi eğimi, WTSHAVA En büyük tekerlek izi eğimi mm/1000 yük devri 0,03 0,05 0,07 0,10 0,15 0,30 0,40 0,50 0,60 0,80 1,00 Şart aranmaz Kategori WTSHAVA WTSHAVA0,03 WTSHAVA0,05 WTSHAVA0,07 WTSHAVA0,10 WTSHAVA0,15 WTSHAVA0,30 WTSHAVA0,40 WTSHAVA0,50 WTSHAVA0,60 WTSHAVA0,80 WTSHAVA1,00 WTSHAVANR

Çizelge 9 - Kalıcı deformasyona karşı direnç, küçük boyutlu cihaz, havada şartlandırma B işlemia En yüksek yüzdece tekerlek izi derinliği, PDRHAVA En yüksek yüzdece tekerlek izi derinliği % 1,0 1,5 2,0 3,0 5,0 7,0 9,0 Şart aranmaz a Tasarım dingil yükü < 13 ton Kategori PDRHAVA PDRHAVA1,0 PDRHAVA1,5 PDRHAVA2,0 PDRHAVA3,0 PDRHAVA5,0 PDRHAVA7,0 PDRHAVA9,0 PDRHAVANR

5.2.7 Yangına tepki
İmalatçı, yangına tepki için bir Avrupa sınıfını beyan ederse (mevzuat gereklere tabi olunduğu durum gibi), asfalt betonu, EN 13501-1’e göre deneye tabi tutulmalı ve sınıflandırılmalıdır .

5.2.8 Hava alanlarındaki uygulamalar için akaryakıta karşı direnç
EN 13108-20:2005 Madde 6.5’e göre hazırlanmış numunelerin akaryakıta karşı direnci, iyi, orta, zayıf veya şart aranmaz kategorilerinden seçilmelidir. Deney numunelerinin sıkışma derecesi EN 13108-20:2005 Çizelge C.1’den seçilmelidir. Akaryakıta karşı direnç, EN 13108-20:2005 Madde D.11’e göre tayin edilmelidir.

9

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

5.2.9 Hava alanlarındaki uygulamalar için buz çözücü sıvılara karşı direnç
EN 13108-20:2005 Madde 6.5’e göre hazırlanmış numunelerin buz çözücü sıvılara karşı direnci, Çizelge 10’da verilen kategorilerden seçilmelidir. Deney numunelerinin sıkışma derecesi, EN 13108-20:2005 Çizelge C.1’den seçilmelidir. Buz çözücü sıvılara karşı direnç, EN 13108-20:2005 Madde D.12’ye göre tayin edilmelidir. Çizelge 10 - Kalıcı dayanım, β En düşük kalıcı dayanım % 100 85 70 55 Şart aranmaz Kategori β β 100 β 85 β 70 β 55 ΒNR

5.2.10 Karışımın sıcaklığı
Kaplama sınıfı bitümler kullanıldığında, EN 12697-13’e göre ölçülen karışım sıcaklığı Çizelge 11’de verilen sınırlar içinde olmalıdır. En yüksek sıcaklık, asfalt plentinin içinde herhangi bir yerdeki sıcaklık, en düşük sıcaklık ise plentten çıkış sıcaklığıdır. Çizelge 11 - Karışımın sıcaklık limitleri Kaplama sınıfı bağlayıcı 20/30 30/45 35/50, 40/60 50/70, 70/100 100/150, 160/220 250/330, 330/430 Sıcaklık ºC 160 - 200 155 -195 150 -190 140 -180 130 -170 120 -160

Modifiye bitüm, sert sınıflı bitüm veya katkıların kullanılması halinde farklı sıcaklık limitleri uygulanabilir. Bu sıcaklık değerleri CE işareti belgesi üzerinde belirtilmeli ve beyan edilmelidir.

5.2.11 Dayanıklılık
Bu standardın gereklerine göre imal edilen asfalt betonunun, makul bir hizmet ömrü boyunca dayanıklı olduğu kabul edilebilir. Not Bu standard kapsamında makul hizmet ömrü, asfalt betonunun hizmet performansının, beyan edilen performans özellikleriyle uyumlu bir seviyede kaldığı süreçtir.

5.3 Ampirik gerekler
5.3.1 Bileşim, tane büyüklüğü dağılımı, bağlayıcı içeriği ve katkılar 5.3.1.1 Genel
Hedef bileşimin tane büyüklüğü dağılımı, Madde 5.3.1.2’ye uygun olmalıdır. Hedef bileşimin bağlayıcı içeriği, Madde 5.3.1.3’e uygun olmalıdır. Hedef bileşimin katkı içeriği, Madde 5.3.1.4’e uygun olmalıdır. İçinde modifiye bitüm ve/veya modifiye edici katkıların kullanıldığı karışımdan elde edilmiş eski asfaltların kullanılması ve/veya yeni imal edilen karışımın kendisinin modifiye bitüm veya modifiye edici katkılar içermesi durumunda, müşteri ile imalatçı arasında aksi mutabakat sağlanmadığı sürece, eski asfaltın kullanım miktarı, yüzey tabakaları için toplam karışımın kütlece % 10’undan, düzeltme, binder ve temel tabakaları için ise % 20’sinden fazla olmamalıdır. Müşteri ile imalatçı arasında bir mutabakat yapılması halinde, bu mutabakat, ulusal mevzuatla ilgili gereklerle çelişmemelidir. 10

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

5.3.1.2 Tane büyüklüğü dağılımı
Hedef bileşimin tane büyüklüğü dağılım gerekleri, 1,4 D, D, tipik bir iri elek, 2 mm, tipik bir ince elek ve 0,063 mm göz açıklıklı eleklerden geçen malzeme yüzdelerinin en yüksek ve en düşük değerlerinin seçilmesiyle oluşturulan tane büyüklüğü dağılımı zarfı olarak ifade edilmelidir. Tane büyüklüğü dağılım zarfı, Çizelge 1 veya Çizelge 2’de verilen limitler arasında (limit değerler dahil) olmalıdır. Bu gereklere ilaveten, tane büyüklüğü dağılımı zarfı, göz açıklığı D ve 2 mm arasında seçilen bir elek ile göz açıklığı 2 mm ve 0,063 mm elekler arasında seçilen bir diğer ince elekten geçen malzeme yüzdesini içerebilir. İnce elek, 1 mm, 0,5 mm, 0,25 mm ve 0,125 mm göz açıklıklı elekler arasından seçilmelidir. Karışımın hedef bileşimi, bu tane büyüklüğü dağılım zarfı içinde olmalıdır. Tane büyüklüğü dağılımı zarfında her bir elek göz açıklığı için en yüksek ve en düşük değer aralıkları, Çizelge 12’de verilen sınırlar arasında (sınır değerler dahil) kalacak şekilde tek bir değer olarak seçilmelidir. Çizelge 1 veya Çizelge 2’nin gereklerine uygun bir hedef tane büyüklüğü dağılımı belirlendiğinde, Çizelge 12’de verilen en düşük değerler aralığı şartı aranmaz. Çizelge 12 - Seçilen tane büyüklüğü dağılımı zarfında en yüksek ve en düşük değer aralıkları Değer aralıkları Kütlece % 10 D Tipik iri elek 10-30a Göz açıklığı D ve 2 mm arasında seçilen bir elek 10-30a 2 5-25a Tipik ince elek 4-25a Göz açıklığı 2 mm ve 0,063 mm arasında seçilen bir elek 4-25a 0,063 2-12a a Seçilecek değer en yüksek ve en düşük değerler arasında (sınır değerler dahil) olmalıdır. Elek göz açıklığı mm

5.3.1.3 Bağlayıcı içeriği
Hedef bileşimin en düşük bağlayıcı içeriği, Çizelge 13’te verilen kategorilerden seçilmelidir. Gerekli bağlayıcı içeriği aşağıdaki katsayıyla çarpılarak düzeltilmelidir.
α =
2 , 650

ρd

Burada; ρd : Agreganın, EN 1097-6’ya göre tayin edilen ortalama tane yoğunluğu, Mg/m3 (ton/m3) tür. Not - Geri kazanılmış asfalt ve doğal asfalt kullanılıyorsa, bağlayıcı içeriği bunların içindeki bağlayıcıyı da içerir.

11

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

Çizelge 13 - En düşük bağlayıcı içeriği, Ben düşük En düşük bağlayıcı içeriği % 3,0 3,2 3,4 3,6 3,8 4,0 4,2 4,4 4,6 4,8 5,0 5,2 5,4 5,6 5,8 6,0 6,2 6,4 6,6 6,8 7,0 7,2 7,4 7,6 7,8 8,0 Kategori Ben düşük Ben düşük 3,0 Ben düşük 3,2 Ben düşük 3,4 Ben düşük 3,6 Ben düşük 3,8 Ben düşük 4,0 Ben düşük 4,2 Ben düşük4,4 Ben düşük 4,6 Ben düşük 4,8 Ben düşük 5,0 Ben düşük 5,2 Ben düşük 5,4 Ben düşük 5,6 Ben düşük 5,8 Ben düşük 6,0 Ben düşük 6,2 Ben düşük 6,4 Ben düşük 6,6 Ben düşük 6,8 Ben düşük 7,0 Ben düşük 7,2 Ben düşük 7,4 Ben düşük 7,6 Ben düşük 7,8 Ben düşük 8,0

5.3.1.4 Katkılar Katkılar için gerekler, her katkı bileşeninin tipine ve miktarına bağlı olarak ifade edilmelidir.

5.3.2 Hava alanlarındaki uygulamalar için Marshall değerleri
EN 13108-20:2005 Madde 6.5’e göre hazırlanmış numunelerin Marshall stabilitesi, Marshall akma değeri ve Marshall oranı sırasıyla, Çizelge 14, Çizelge 15, Çizelge 16 ve Çizelge 17’de verilen kategorilerden seçilmelidir. En düşük ve en yüksek Marshall akma değeri seçilebilir. Bu iki değer aralığı en az 2 olmalıdır. Marshall değerleri, EN 13108-20:2005 Madde D.10’a göre tayin edilmelidir. Çizelge 14 - En düşük Marshall stabilitesi, Sen düşük En düşük Marshall stabilitesi kN 12,5 10,0 7,5 5,0 2,5 Şart aranmaz Çizelge 15 - En yüksek Marshall stabilitesi, Sen yüksek En yüksek Marshall stabilitesi kN 15,0 12,5 10,0 7,5 Şart aranmaz 12 Kategori Sen yüksek Sen yüksek 15,0 Sen yüksek 12,5 Sen yüksek 10,0 Sen yüksek 7,5 Sen yüksek NR Kategori Sen düşük Sen düşük 12,5 Sen düşük 10,0 Sen düşük 7,5 Sen düşük 5,0 Sen düşük 2,5 Sen düşük NR

ICS 93.080.20 Çizelge 16 - Marshall akma değeri, F Marshall akma değeri mm 1 1,5 2 3 4 5 8 Şart aranmaz

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

Kategori F F1 F1,5 F2 F3 F4 F5 F8 FNR

Çizelge 17 - En düşük Marshall oranı, Qen düşük En düşük Marshall oranı kN/mm 4,0 3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 Şart aranmaz Kategori Qen düşük Qen düşük 4,0 Qen düşük 3,5 Qen düşük 3,0 Qen düşük 2,5 Qen düşük 2,0 Qen düşük 1,5 Qen düşük 1,0 Qen düşük NR

5.3.3 Bitümle dolu boşluk
EN 13108-20:2005 Madde 6.5’e göre hazırlanmış numunelerin en düşük ve en yüksek bitümle dolu boşluk yüzdesi Çizelge 18 ve Çizelge 19’daki kategorilerden seçilmelidir. Bitümle dolu boşluk yüzdesi, EN 13108-20:2005 Madde D.2’e göre tayin edilmelidir. Çizelge 18 - En düşük bitümle dolu boşluk yüzdesi, VFBen düşük En düşük bitümle dolu boşluk yüzdesi % 50 55 60 65 70 72 75 78 Şart aranmaz Kategori VFBen düşük VFBen düşük 50 VFBen düşük 55 VFBen düşük 60 VFBen düşük 65 VFBen düşük 70 VFBen düşük 72 VFBen düşük 75 VFBen düşük 78 VFBen düşük NR

13

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

Çizelge 19 - En yüksek bitümle dolu boşluk yüzdesi, VFBen yüksek En yüksek bitümle dolu boşluk yüzdesi % 50 53 56 59 62 65 68 71 74 77 80 83 86 89 93 97 Şart aranmaz Kategori VFBen yüksek VFBen yüksek 50 VFBen yüksek 53 VFBen yüksek 56 VFBen yüksek 59 VFBen yüksek 62 VFBen yüksek 65 VFBen yüksek 68 VFBen yüksek 71 VFBen yüksek 74 VFBen yüksek 77 VFBen yüksek 80 VFBen yüksek 83 VFBen yüksek 86 VFBen yüksek 89 VFBen yüksek 93 VFBen yüksek 97 VFBen yüksek NR

5.3.4 Mineral agregalar arası boşluk
EN 13108-20:2005 Madde 6.5’e göre hazırlanmış numunelerin mineral agregalar arası en düşük boşluk yüzdesi Çizelge 20’de verilen kategorilerden seçilmelidir. Mineral agregalar arası boşluk, Madde 5.2.1’e göre hazırlanan numuneler üzerinde EN 13108-20:2005 Madde D.2’ye göre yapılan deneyle tayin edilir. Çizelge 20 - Mineral agregalar arası en düşük boşluk yüzdesi, VMAen düşük Mineral agregalar arası en düşük boşluk % 8 10 12 14 16 18 Şart aranmaz Kategori VMAen düşük VMAen düşük 8 VMAen düşük 10 VMAen düşük 12 VMAen düşük 14 VMAen düşük 16 VMAen düşük 18 VMAen düşük NR

5.3.5 Yoğurmalı sıkıştırıcının 10 devrinden sonraki boşluk içeriği
Yoğurmalı sıkıştırıcının 10 devrinden sonraki en düşük boşluk içeriği, Çizelge 21’deki kategorilerden seçilmelidir. 10 devirden sonraki en düşük boşluk içeriği, EN 13108-20:2005 Madde D.2’ye göre tayin edilmelidir. Çizelge 21 - 10 devirden sonraki en düşük boşluk içeriği, V10Gen düşük 10 devirden sonraki en düşük boşluk içeriği % 14,0 11,0 9,0 Şart aranmaz Kategori V10Gen düşük V10Gen düşük 14,0 V10Gen düşük 11,0 V10Gen düşük 9,0 V10Gen düşük NR

14

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

5.3.6 Aşırı sınırlandırma
Karışımlara ilişkin özelliklerin iki farklı yaklaşımla sınırlandırılmasını önlemek için, aşağıda belirtilen gereklerin kombinasyonunun bu standardın gereklerine uygun olmadığı kabul edilir: − Temel gereklerle ampirik gereklerin kombinasyonu (Madde 5.1), − Bitümle dolu boşluk (Madde 5.3.3), mineral agregalar arası boşluk (Madde 5.3.4), 10 devirden sonraki boşluk içeriği (Madde 5.3.5) gerekleri ile kalıcı deformasyona karşı direnç gereklerinin kombinasyonu, − Hava alanları uygulamalarında kullanılan Marshall değeri (Madde 5.3.2) ile kalıcı deformasyona karşı direnç gereklerinin (Madde 5.2.6) kombinasyonu.

5.4 Temel gerekler
5.4.1 Bileşim, tane büyüklüğü dağılımı ve bağlayıcı içeriği 5.4.1.1 Tane büyüklüğü dağılımı
Hedef bileşimde tane büyüklüğü dağılımı, Madde 5.2.1.2’ye uygun olmalıdır. Not - Temel gereklerin uygulanması durumunda, bileşimin belirtilmesinde aşırı kuralcı olmayan bir yöntem kullanılmış olur.

5.4.1.2 Bağlayıcı içeriği
En düşük bağlayıcı içeriği, % 3,0 olmalıdır.

5.4.2 Rijitlik
EN 13108-20:2005 Madde 6.5’e göre hazırlanan numunelerin rijitlik değeri, Çizelge 22 ve Çizelge 23’teki kategorilerden seçilen en yüksek ve en düşük değerlere uygun olmalıdır. Deney numunelerinin sıkışma derecesi, EN 13108-20:2005 Çizelge C.1’den seçilmelidir. Seçilen alt ve üst sınır aralığı, sıkışma derecesinde % 2, boşluk içeriğinde % 3 olmalıdır. Numunelerin boşluk içeriği, EN 13108-20:2005 Madde D.2’ye göre belirlenmelidir. Rijitlik, EN 13108-20:2005 Madde D.8’e göre tayin edilmelidir. Çizelge 22 - En düşük rijitlik, Sen düşük En düşük rijitlik MPa 21000 17000 14000 11000 9000 7000 5500 4500 3600 2800 2200 1800 1500 Şart aranmaz Kategori Sen düşük Sen düşük 21000 Sen düşük 17000 Sen düşük 14000 Sen düşük 11000 Sen düşük 9000 Sen düşük 7000 Sen düşük 5500 Sen düşük 4500 Sen düşük 3600 Sen düşük 2800 Sen düşük 2200 Sen düşük 1800 Sen düşük 1500 Sen düşük NR

15

ICS 93.080.20 Çizelge 23 - En yüksek rijitlik, Sen yüksek En yüksek rijitlik MPa 30000 25000 21000 17000 14000 11000 9000 7000 Şart aranmaz

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

Kategori Sen yüksek Sen yüksek 30000 Sen yüksek 25000 Sen yüksek 21000 Sen yüksek 17000 Sen yüksek 14000 Sen yüksek 11000 Sen yüksek 9000 Sen yüksek 7000 Sen yüksek NR

5.4.3 Üç eksenli basınç deneyinde kalıcı deformasyona karşı direnç
EN 13108-20:2005 Madde 6.5’e göre hazırlanan numunelerin kalıcı deformasyona karşı direnci, Çizelge 24’te verilen kategorilerden seçilen en yüksek değerlere uygun olmalıdır. Deney numunelerinin sıkışma derecesi, EN 13108-20:2005 Çizelge C.1’den seçilmelidir. Seçilen alt ve üst sınır aralığı, sıkışma derecesinde % 2, boşluk içeriğinde % 3 olmalıdır. Numunelerin boşluk içeriği, EN 13108-20:2005 Madde D.2’ye göre belirlenmelidir. Üç eksenli basınç deneyinde sünme oranı fc, kalıcı deformasyona karşı direnç, EN 13108-20:2005 Madde D.7’ye göre tayin edilmelidir. Çizelge 24 - En yüksek sünme oranı, fc en yüksek Sünme oranı, fc µm/m/n 0,2 0,4 0,6 0,8 1,0 1,2 1,4 1,6 2 4 6 8 10 12 14 16 Şart aranmaz Kategori fc en yüksek fc en yüksek 0,2 fc en yüksek 0,4 fc en yüksek 0,6 fc en yüksek 0,8 fc en yüksek 1,0 fc en yüksek 1,2 fc en yüksek 1,4 fc en yüksek 1,6 fc en yüksek 2 fc en yüksek 4 fc en yüksek 6 fc en yüksek 8 fc en yüksek 10 fc en yüksek 12 fc en yüksek 14 fc en yüksek 16 fc en yüksek NR

5.4.4 Yorulmaya karşı direnç
EN 13108-20:2005 Madde 6.5’e göre hazırlanan numunelerin yorulmaya karşı direnci, Çizelge 25’te verilen kategorilerden seçilmelidir. Deney numunelerinin sıkışma derecesi, EN 13108-20:2005 Çizelge C.1’den seçilmelidir. Seçilen alt ve üst sınır aralığı, sıkışma derecesinde % 2, boşluk içeriğinde % 3 olmalıdır. Numunelerin boşluk içeriği, EN 13108-20:2005 Madde D.2’ye göre belirlenmelidir. Yorulmaya karşı direnç, EN 13108-20:2005 Madde D.9’a göre tayin edilmelidir. 16

ICS 93.080.20 Çizelge 25 - Yorulmaya karşı direnç, ε6 Yorulmaya karşı direnç Mikro birim şekil değiştirme 310 260 220 190 160 130 115 100 90 80 70 60 50 Şart aranmaz

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

Kategori

ε6 ε6-310 ε6-260 ε6-220 ε6-190 ε6-160

(6-130 (6-115 (6-100 (6-90 (6-80 (6-70 (6-60 (6-50 (6-NR

5.4.5 Aşırı sınırlandırma
Karışımlara ilişkin özelliklerin iki farklı yaklaşımla sınırlandırılmasını önlemek için, aşağıda belirtilen gereklerin kombinasyonunun bu standardın gereklerine uygun olmadığı kabul edilir: − Temel gereklerle ampirik gereklerin kombinasyonu (Madde 5.1), − Madde 5.2.6’da (ayrıca Madde 5.3.6) belirtilen kalıcı deformasyona karşı direnç gerekleriyle, Madde 5.4.3’te belirtilen gereklerin kombinasyonu.

6

Uygunluk değerlendirilmesi
EN 13108-20:2005‘e göre yapılan başlangıç tip deneyleri,

Asfalt betonunun bu standarddaki gereklere ve beyan değerlerine (sınıflar da dahil) uygunluğu aşağıdakiler kullanılarak gösterilmelidir:

Numunelerin hazırlanma yöntemi, EN 13108-20:2005 Madde 6.5.2, Madde 6.5.3a veya Madde 6.5.3b’den seçilmelidir. − EN 13108-21:2006’ya göre mamul değerlendirmesi de dâhil imalatçı tarafından yapılan fabrika imalat kontrolü. Tip deneylerinin amacı bakımından, asfalt betonu, EN 13108-20:2005’de tarif edildiği gibi, mamul grupları şeklinde gruplandırılabilir. Seçilen bir özelliğin veya özelliklerin, mamul grubun içinde kalan tüm karışımlar için ortak olduğu kabul edilir.

7
− − −

Mamulün tanıtımı
İmalatçı ve karışım plenti, Karışımın tanıtım kodu, Karışımın kısa gösterilişi: surf/base/bin binder

Mamulün tanıtımına ilişkin olarak, sevk ve teslim belgesinde en az aşağıdaki bilgiler bulunmalıdır:

AC D Burada; AC D surf base bin binder dir. ÖRNEK

: Asfalt betonu, : En büyük elek göz açıklığı, : Yüzey tabakası, : Temel tabakası, : Binder tabakası, : Kullanılan bağlayıcının kısa gösterilişi AC16 surf 70/100 17

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

En büyük agrega tane büyüklüğü 16 mm olan 70/100 penetrasyonlu bitümle hazırlanan yüzey tabakası asfalt betonu. − Bu standarda uygunluğun gösterilmesinde tüm ayrıntıların nasıl elde edileceği, − Her bir katkıya ilişkin ayrıntılar (Madde 5.3.1.4), − Hava alanı uygulamalarında özel kullanım için gerekli olması halinde, Madde 5.2.8 ve Madde 5.2.9’a uygunluğa ilişkin ayrıntılar. Not - Mevzuat gereği yapılan işaretleme ile ilgili bilgiler mamulle birlikte verilmelidir (CE işareti ve etiketi için Madde ZA.3). Ancak, hava alanı uygulamalarına ilişkin belirli özellikler gibi, mevzuat gereği işaretlemenin zorunlu bir bölümünü oluşturmayan özelliklere ilişkin bilgiler, alternatif yöntemler kullanılarak, müşteri mutabakatı ile sevk deposunda bulundurulur.

18

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

Ek A Geri kazanılmış asfalt içeren karışımın bağlayıcısının penetrasyon ve yumuşama noktasının hesaplanması
A.1 Genel
Bu hesaplamalar, sadece geri kazanılacak asfaltta kullanılmış olan ve ilave edilerek kullanılacak bağlayıcının kaplama sınıfı bitüm olması halinde uygulanmalıdır.

A.2 Bir karışımda bağlayıcı penetrasyonunun hesaplanması
Hesaplamada aşağıda belirtilen eşitlik kullanılır: a lg pen1 + b lg pen2 = (a + b) lg penkarışım (A.1)

Burada; penkarışım : Geri kazanılmış asfalt içeren karışımın hesaplanmış penetrasyonu, pen1 : Geri kazanılmış asfalttan gelen bağlayıcının penetrasyonu, pen2 : İlave edilen bağlayıcının penetrasyonu, a ve b : Karışımdaki geri kazanılmış asfalttan gelen bağlayıcı (a) ile ilave edilen bağlayıcının (b) kütlece oranı, a + b =1 dir. ÖRNEK pen1 = 20; pen2 = 90; a = 0,25 ve b = 0,75 0,25 lg 20 + 0,75 lg 90 = lg penkarışım lg penkarışım = 1,79094; penkarışım = 62 Deneyler için, karışımlardan bağlayıcının geri kazanılması işlemi, EN 12697-3 veya EN 12697-4’e uygun olmalıdır. İlave edilen bağlayıcı ile geri kazanılmış asfaltan gelen bağlayıcının penetrasyonları EN 1426’a göre tayin edilmelidir.

A.3 Bir karışımın bağlayıcısının yumuşama noktasının hesaplanması
Hesaplamada aşağıda belirtilen eşitlik kullanılır: TR&Bkarışım = a x TR&B1+ b x TR&B2 Burada; TR&Bkarışım TR&B1 TR&B2 a ve b (A.2)

: Geri kazanılmış asfalt içeren karışımın hesaplanan yumuşama noktası : Geri kazanılmış asfalttan gelen bağlayıcının yumuşama noktası : İlave edilen bağlayıcının yumuşama noktası : Karışımdaki geri kazanılmış asfalttan gelen bağlayıcı (a) ile ilave edilen bağlayıcının (b) kütlece oranı, a + b =1 dir.

Örnek: TR&B1= 62 ºC; T R&B2= 48 ºC; a = 0,25 ve b = 0,75 TR&Bkarışım = 0,25 x 62 + 0,75 x 48 = 51,5 ºC İlave edilen bağlayıcı ile geri kazanılmış asfalttan gelen bağlayıcının yumuşama noktaları EN 1427’ye göre tayin edilmelidir.

19

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

Ek ZA (Bilgi için) Bu standard ile “EU Construction Products Directive (89/106/EEC)2)”in temel gerekleri arasındaki ilişki
ZA.1 Kapsam ve ilgili özellikler
Bu standard, Avrupa Komisyonu ve Avrupa Serbest Ticaret Birliği’nin M/124 nolu “Yol Yapı Mamulleri” talimatına göre CEN tarafından hazırlanmıştır. Bu standardın, bu ekte gösterilen maddeleri, “EU Construction Products Directive (89/106/EEC)” çerçevesinde verilen M/124 nolu talimatın gereklerini sağlamaktadır. Bu maddelere uygunluk, bu ek kapsamında olan asfalt betonunun, burada gösterilen, tasarlanan kullanımlarına uygun olduğu varsayımını sağlar. CE işareti ile birlikte verilen bilgilere başvurulmalıdır. Uyarı: Tasarlanan kullanıma uygunluğu etkilemeyen diğer şartnameler ve Avrupa Birliğinin diğer direktifleri, bu standard kapsamına giren asfalt betonuna uygulanabilir. Not 1- Bu standard kapsamındaki tehlikeli maddelerle ilgili özel madde hükümlerine ek olarak, standard kapsamında olan mamullere uygulanabilecek diğer şartlar da olabilir (örnek olarak; uyarlanmış Avrupa yasaları ve millî kanunlar, tüzükler ve kararnameler). “EU Construction Products Directive” hükümlerini yerine getirmek için, uygulandığı yerde ve zamanda, bu şartların da sağlanması gerekli olabilir. Not 2 - Tehlikeli maddelerle ilgili Avrupa hükümleri ve millî hükümlere ilişkin bilgilendirici veri tabanı, EUROPA internet sitesinin “Construction” sayfasından elde edilebilir (Bu sayfaya http://europa.eu.int/comm/enterprise/construction/internal/dangsub/dangmain.htm adresinden ulaşılabilir). Bu ekte, Çizelge ZA.1’de belirtilen kullanımlar için tasarlanmış olan asfalt betonuna ait CE işaretleme kuralları belirlenmiş ve bunlara uygulanabilen ilgili maddeler gösterilmiştir. Bu ekin kapsamı, Çizelge ZA.1a ve Çizelge ZA.1b vasıtasıyla tarif edilmiştir.

2) TSE Notu: Bu direktif, T.C. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından “Yapı Malzemeleri Yönetmeliği” adı altında yayımlanmıştır. 20

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

Çizelge ZA.1a - Ampirik şartlar için temel özelliklere ilişkin ilgili maddeler
Mamul: Tasarlanan kullanım: Temel özellikler Bağlayıcının agrega ile adezyonu Bu standardın kapsamına giren asfalt betonu Yangına tepki mevzuatlarına tabi olan veya olmayan yollar veya trafiğe açık diğer alanlarda , yüzey, binder, düzeltme ve temel tabakaları için Bu ve diğer Avrupa standardında/standardlarında verilen gerekler Madde 5.2.2 Boşluk içeriği Madde 5.3.1.3 Bağlayıcı içeriği Madde 5.2.4 Suya hassasiyet Madde 5.2.10 Karışımın sıcaklığı Madde 5.2.1.2, Madde 5.3.1.2 Tane büyüklüğü dağılımı Madde 5.3.1.3 Bağlayıcı içeriği Madde 5.2.2 Boşluk içeriği Madde 5.2.10 Karışımın sıcaklığı Madde 5.2.1.2, Madde 5.3.1.2 Tane büyüklüğü dağılımı Madde 5.3.1.3 Bağlayıcı içeriği Madde 5.2.2 Boşluk içeriği Madde 5.3.3 Bitümle dolu boşluk Madde 5.3.4 Mineral agregalar arası boşluk Madde 5.2.10 Karışımın sıcaklığı Madde 5.3.2 Havaalanlarındaki uygulamalar için Marshall değerleri Madde 5.2.6 Kalıcı deformasyona karşı direnç Madde 5.2.2 Boşluk içeriği Madde 5.2.10 Karışımın sıcaklığı Madde 5.3.1.3 Bağlayıcı içeriği Madde 5.2.1.2, Madde 5.3.1.2 Tane büyüklüğü dağılımı Madde 5.3.1.3 Bağlayıcı içeriği Madde 5.2.2 Boşluk içeriği Madde 5.2.1.2, Madde 5.3.1.2 Tane büyüklüğü dağılımı Madde 5.3.1.3 Bağlayıcı içeriği Madde 5.2.5 Çivili lastik aşındırmasına karşı direnç Madde 5.2.7 Yukarıdaki nota bakınız Yukarda belirtilen gereklerin hepsi dayanıklılıkla ilişkilidir. Seviye ve/veya sınıflar Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Avrupa Sınıfları Yok Yok “y” ppm’den az “x” maddesi Notlar Kategoriler Kategoriler Kategoriler Alt sınır değerleri Değerler (%) Kategoriler Kategoriler Alt sınır değerler Değerler (%) Kategoriler Kategoriler Kategoriler Kategoriler Alt sınır değerler Kategoriler Kategoriler Kategoriler Alt sınır değerleri Kategoriler Değerler (%) Kategoriler Kategoriler Değerler (%) Kategoriler Kategoriler

Rijitlik

Kalıcı deformasyona karşı direnç

Yorulmaya karşı direnç

Kayma direnci

Aşınmaya karşı direnç

Yangına tepki

a

Tehlikeli maddeler Yaşlanmaya, hava tesirlerine, oksidasyona, aşınmaya, sökülmeye, kimyasallara, çivili lastik aşındırmasına, soyulmaya ve diğer ilgili faktörlere karşı yukarıdaki özelliklerin kalıcılığı
a

Sadece yangına tepki mevzuatlarına tabi kullanımlar için tasarlanan asfalt betonunda.

Not- İmalatçı kategori veya alt sınır parametreleri yerine gerçek değerleri beyan etmek isteyebilir.

21

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

Çizelge ZA.1b - Temel şartlar için temel özelliklere ilişkin ilgili maddeler
Mamul: Tasarlanan kullanım: Temel özellikler Bağlayıcının agrega ile adezyonu Rijitlik Bu standardın kapsamına giren asfalt betonu Yangına tepki mevzuatlarına tabi olan veya olmayan yollar veya trafiğe açık diğer alanlarda , yüzey, binder, düzeltme ve temel tabakaları için Bu ve diğer Avrupa standardında/standardlarında verilen gerekler Madde 5.2.2 Boşluk içeriği Madde 5.2.4 Suya hassasiyet Madde 5.2.10 Karışımın sıcaklığı Madde 5.2.1.2 Madde 5.4.1.2 Madde 5.2.2 Madde 5.2.10 Madde 5.4.2 Madde 5.2.1.2 Madde 5.4.1.2 Madde 5.2.2 Madde 5.2.10 Madde 5.2.6 Madde 5.4.3 Tane büyüklüğü dağılımı Bağlayıcı içeriği Boşluk içeriği Karışımın sıcaklığı Rijitlik Tane büyüklüğü dağılımı Bağlayıcı içeriği Boşluk içeriği Karışımın sıcaklığı Kalıcı deformasyona karşı direnç Üç eksenli basınç deneyinde kalıcı deformasyona karşı direnç Seviye ve/veya sınıflar Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Yok Avrupa Sınıfları Yok Yok “y” ppm’den az “x” maddesi Notlar Kategoriler Kategoriler Alt sınır değerleri Değerler (%) Kategoriler Kategoriler Alt sınır değerler Kategoriler Değerler (%) Kategoriler Kategoriler Alt sınır değerler Kategoriler Kategoriler Kategoriler Alt sınır değerleri Kategoriler Değerler (%) Kategoriler Kategoriler Değerler (%) Kategoriler Kategoriler

Kalıcı deformasyona karşı direnç

Yorulmaya karşı direnç

Madde 5.2.2 Boşluk içeriği Madde 5.2.10 Karışımın sıcaklığı Madde 5.4.4 Yorulmaya karşı direnç Madde 5.2.1.2 Tane büyüklüğü dağılımı Madde 5.4.1.2 Bağlayıcı içeriği Madde 5.2.2 Boşluk içeriği Madde 5.2.1.2 Tane büyüklüğü dağılımı Madde 5.4.1.2 Bağlayıcı içeriği Madde 5.2.5 Çivili lastik aşındırmasına karşı direnç Madde 5.2.7 Yukarıdaki nota bakınız Yukarda belirtilen gereklerin hepsi dayanıklılıkla ilişkilidir.

Kayma direnci

Aşınmaya karşı direnç

Yangına tepki

a

Tehlikeli maddeler Yaşlanmaya, hava tesirlerine, oksidasyona, aşınmaya, sökülmeye, kimyasallara, çivili lastik aşındırmasına, soyulmaya ve diğer ilgili faktörlere karşı yukarıdaki özelliklerin kalıcılığı
a

Sadece yangına tepki mevzuatlarına tabi kullanımlar için tasarlanan asfalt betonunda.

Not- İmalatçı kategori veya alt sınır parametreleri yerine gerçek değerleri beyan etmek isteyebilir.

Temel özelliklere uygunluğun sağlanması için, gereklerin kombinasyonu sağlanmalıdır. Bununla birlikte, bu standardda verilen gereklerin hepsi birleştirilemez (Madde 5.3.4 ve Madde 5.3.6). Deney yöntemleri ve deney şartlarında bir seçim söz konusu olduğunda, uygulanan şartlar CE işareti ile birlikte açıkça belirtilmelidir. Belirli bir özellikle ilgili gerek, mamulün tasarlanan kullanımı için o özellikle ilgili hiçbir yasal şartın bulunmadığı üye ülkelerde uygulanmaz. Bu durumda, mamulünü bu üye ülkelerde pazarlamak isteyen imalatçının, mamulünün bu özellikle ilgili performansını belirleme veya beyan etme yükümlülüğü yoktur. Bu mamulde, CE işareti (Madde ZA.3) ile birlikte “performans belirlenmedi” (NPD) tercihi, bilgi olarak verilebilir. Bununla birlikte, özellikle ilgili alt sınır seviye varsa, “performans belirlenmedi” tercihi kullanılamayabilir.

ZA.2 Asfalt betonunun uygunluk teyit işlemi/işlemleri
ZA.2.1 Uygunluk teyit sistemi/sistemleri
Çizelge ZA.1’de gösterilen asfalt betonunun, 98/601/EEC sayılı AB Komisyon kararına uygun ve “Yol yapı mamulleri” talimatı Ek 3’te verildiği gibi olan uygunluk teyit sistemi, tasarlanan kullanım/kullanımlar ve ilgili seviye/seviyeler veya sınıf/sınıflar için Çizelge ZA.2 ’de gösterilmiştir. 22

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

Çizelge ZA.2 - Uygunluk teyit sistemi/sistemleri Tasarlanan kullanım/kullanımlar Yollar ve trafiğe açık diğer alanlar Yangına tepki ile ilgili mevzuatlara tabi kullanımlar Seviye/seviyeler veya sınıf/sınıflar (yangına tepki) Bitümlü karışımlar 2+ Uygunluk teyit sistemi/sistemleri

Mamul/mamuller

(Afl, Bfl, Cfl)a 1e --------(Afl, Bfl, Cfl)b 3f -------Afl, Dfl, Efl, Ffl 4g veya CWFTd a Yangına tepki performansı, imalat sırasında değişime duyarlı olan malzemeler (genel olarak, bu malzemeler, yangın geciktiriciler gibi maddeler kullanılarak kimyasal değişime maruz kalan veya bileşimlerinde yapılan değişikler sonucunda yangına tepki performansı değişebilen malzemelerdir).
b c

Yangına tepki performansı, imalat işlemi sırasında değişime duyarlı olmayan malzemeler. 96/603 sayılı AB Komisyon kararına göre, yangına tepki bakımından deneye tabi tutulması gerekmeyen Sınıf A malzemeler. CWFT: İlave deney yapılmadan yangına tepki performansı bakımından ”yeterli kabul edilen” şeklinde sınıflandırılan mamul (yayınlanmış AB Komisyon kararına göre). Sistem 1: 89/106/EEC sayılı AB Direktifi (CPD), Ek III.2.(i)’ye bakılmalıdır. Numuneler, denetleme niteliğinde deneye tabi tutulmadan. Sistem 3: 89/106/EEC sayılı AB Direktifi (CPD), Ek III.2.(ii), ikinci ihtimale bakılmalıdır. Sistem 4: 89/106/EEC sayılı AB Direktifi (CPD), Ek III.2.(ii), üçüncü ihtimale bakılmalıdır.

d

e

f g

Çizelge ZA.1’deki asfalt betonunun uygunluk teyidi, bu standard veya diğer Avrupa standardındaki maddelerin (Çizelge ZA.3a’da gösterilen) uygulanması neticesinde ortaya çıkan ve Çizelge ZA.3a’da gösterilen uygunluk değerlendirme işlemleri esas alınarak yapılmalıdır. Çizelge ZA.3a - Sistem 2+ kapsamındaki asfalt betonu için uygunluk değerlendirmesinde görev bölümü Görevler Fabrika imalat kontrolü (FPC) Başlangıç tip deneyleri İmalatçının görevleri Onaylanmış yetkili laboratuvar tarafından yapılan başlangıç tip deneyleri Fabrikanın ve FPC’nin başlangıç muayenesi esas alınarak belgelendirilmesi Görevin kapsamı Çizelge ZA.1’deki ilgili bütün özelliklere ilişkin parametreler Çizelge ZA.1’deki bütün özellikler Yangına tepki (sadece yangına tepki ile ilgili mevzuatlara tabi olan yerlerde tasarlanan kullanım için) Çizelge ZA.1’deki ilgili bütün özelliklere ilişkin parametreler Uygulanacak uygunluk değerlendirmesi EN 1310821:2006 EN 1310820:2005 Madde 5.2.7

Onaylanmış yetkili kuruluşun görevleri

FPC’nin

EN 1310821:2006 Ek B

23

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

Çizelge ZA.3b - Sistem 1 kapsamındaki asfalt betonu için uygunluk değerlendirmesinde görev bölümü

Görevler

Görevin kapsamı

Uygulanacak uygunluk değerlendirmesi

İmalatçının görevleri

Fabrika imalat kontrolü (FPC) İmalat plentinden alınan numunelerin deneye tabi tutulması İmalatçı tarafından yapılan başlangıç tip deneyleri Başlangıç tip deneyleri Fabrikanın ve FPC’nin başlangıç muayenesi FPC’nin sürekli gözetimi, değerlendirilmesi ve onaylanması

Çizelge ZA.1’deki ilgili bütün özelliklere ilişkin parametreler Çizelge ZA.1’deki bütün özellikler Yangına tepki hariç Çizelge ZA.1’deki bütün özellikler Yangına tepki Çizelge ZA.1’deki ilgili bütün özelliklere ilişkin parametreler Çizelge ZA.1’deki ilgili bütün özelliklere ilişkin parametreler

EN 13108-21:2006 EN 13108-20:2005 EN 13108-20:2005 Madde 5.2.7 EN 13108-21:2006 Ek B EN 13108-21:2006 Ek B

Mamul belgelendirme kuruluşunun görevleri

ZA.2.2 EC uygunluk belgesi ve uygunluk beyanı
(Sistem 1 kapsamındaki mamuller için): Bu ekte verilenlere uygunluk sağlandığında, belgelendirme kuruluşu, imalatçıya CE işaretini iliştirme yetkisini veren uygunluk belgesini (EC uygunluk belgesi) hazırlamalıdır. Bu belgede, aşağıda verilenler bulunmalıdır: − − − − − − − Belgelendirme kuruluşunun adı ve adresi ile tanıtım numarası, İmalatçının veya EEA (Avrupa Ekonomik Alanı) sınırları içerisinde bulunan yetkili temsilcisinin adı ve adresi ile imalatın yapıldığı yer, Mamulün tanıtımı (tip, tarif, kullanım,...), Mamulün tabi olacağı hükümler (bir başka deyişle bu standardın Ek ZA bölümü) Mamulün kullanımında uygulanması muhtemel özel şartlar (örneğin, belirli şartlar altındaki kullanımla ilgili hükümler), Belgenin, varsa geçerlilik süresi ve şartları Belgeyi imzalamaya yetkili şahsın adı ve görevi.

İlaveten, imalatçı, aşağıda verilenleri içeren bir uygunluk beyanını (EC uygunluk beyanı) hazırlamalıdır: − İmalatçının veya EEA sınırları içerisinde bulunan yetkili temsilcisinin adı ve adresi, − Belgelendirme kuruluşunun adı ve adresi, − Mamulün tanıtımı (tip, tarif, kullanım,...) ve CE işareti ile birlikte verilen bilgilerin bir nüshası, − Mamulün tabi olacağı hükümler (bir başka deyişle bu standardın Ek ZA bölümü), − Mamulün kullanımında uygulanması muhtemel özel şartlar (örneğin, belirli şartlar altındaki kullanımla ilgili hükümler), − Beyan ile birlikte verilen EC uygunluk belgesinin numarası, − İmalatçı veya yetkili temsilcisi adına beyanı imzalamaya yetkili şahsın adı ve görevi. (Sistem 2 kapsamındaki mamuller için): Bu ekte verilenlere uygunluk sağlandığında ve onaylanmış yetkili kuruluş aşağıda belirtilen belgeyi hazırladığında, imalatçı veya EEA sınırları içerisinde bulunan temsilcisi, imalatçıya CE işaretini iliştirme yetkisini veren uygunluk beyanını hazırlamalı ve bu beyanı muhafaza etmelidir. Bu beyanda, aşağıda verilenler bulunmalıdır: Bu belgede, aşağıda verilenler bulunmalıdır: − İmalatçının veya EEA sınırları içerisinde bulunan yetkili temsilcisinin adı ve adresi, − Mamulün tanıtımı (tip, tarif, kullanım,...) ve CE işareti ile birlikte verilen bilgilerin bir nüshası, − Mamulün tabi olacağı hükümler (bir başka deyişle bu standardın Ek ZA bölümü), 24

ICS 93.080.20 − − −

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

Mamulün kullanımında uygulanması muhtemel özel şartlar (örneğin, belirli şartlar altındaki kullanımla ilgili hükümler), Fabrika imalat kontrol belgesi ile birlikte verilen EC uygunluk belgesinin numarası, İmalatçı veya yetkili temsilcisi adına beyanı imzalamaya yetkili şahsın adı ve görevi.

Uygunluk beyanı ile birlikte, onaylanmış yetkili muayene kuruluşu tarafından hazırlanan ve yukarıda verilen bilgilere ilave olarak aşağıdaki bilgileri ihtiva etmesi gereken bir fabrika imalat kontrol belgesi bulunmalıdır: − − − − Onaylanmış yetkili kuruluşun adı ve adresi, Fabrika imalat kontrol belgesinin numarası, Belgenin, varsa geçerlilik süresi ve şartları, Belgeyi imzalamaya yetkili şahsın adı ve görevi.

Yukarıda bahsedilen uygunluk beyanı ve belgesi, mamulün kullanılacağı üye ülkenin resmi dilinde veya dillerinde yazılmış olmalıdır.

ZA.3 CE işareti ve etiketi
CE işaretinin iliştirilmesinden, imalatçı veya EEA sınırları içerisinde bulunan yetkili temsilcisi sorumludur. İliştirilecek CE işaret sembolü, 93/68/EC sayılı AB Direktifine uygun olmalı ve mamul ile birlikte verilen sevk ve teslim belgesi gibi ticari belgeler üzerinde bulunmalıdır: Aşağıdaki bilgiler CE işaret sembolü ile birlikte verilmelidir: − Belgelendirme kuruluşunun tanıtım numarası, − İmalatçının adı veya tanıtıcı işareti ve kayıtlı adresi, − İşaretin iliştirildiği yılın son iki rakamı, − EC uygunluk belgesinin veya fabrika imalat kontrol belgesinin numarası (ilgili olanı), − Bu standarda atıf (TS EN 13108-1 şeklinde), − Mamulün tanıtımı: tip adı, malzeme, boyutlar, ... ve tasarlanan kullanım, − Çizelge ZA.1a veya Çizelge ZA.1b’deki "Not"larda gösterildiği gibi her temel özellik için beyan edilecek değerler ve ilgili olduğunda seviye veya sınıf, − Alternatif olarak, tek başına veya yukarıda belirtildiği gibi beyan değeri ile birlikte standard gösterim veya gösterimler, − İlgili olduğunda özellikler için "performans belirlenmedi" ibaresi. “Performans belirlenmedi” (NPD) tercihi, özellikle ilgili alt sınır seviye varsa, kullanılamayabilir. Bir başka ifadeyle, NPD tercihi, verilmiş tasarlanan kullanım için özelliğin, mamulün sevk edileceği üye ülkede mevzuat gereklerine tabi olmadığı zamanda ve yerde kullanılabilir. Mamul, etiket, ambalaj ve/veya mamulle birlikte verilen ticari belgelerde verilmesi gereken bilgilere ilişkin örnekler, Şekil ZA.1a ve Şekil ZA.1b’de gösterilmiştir. Şekil ZA.1c sevk ve teslim belgesi için kısaltılmış bir CE işaretlemesi örneğini gösterir. Not 1- Bu örnek, mamulün sevk edileceği ülkenin millî mevzuatlarındaki gereklerin, imalatçı tarafından CE işaretleme bilgisine konulması gerektiği prensibine dayanır.

25

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

93/68/EEC sayılı AB Direktifinde verilen "CE" sembolünden oluşan CE uygunluk işareti

01234 ….. Şirketi, 06100, Ankara/Türkiye 06 01234-CPD-00234
TS EN 13108-1 Yollar ve diğer trafiğe açık alanlar için asfalt betonu AC 16 surf 70/100 Euro asfalt plenti S24 Genel gerekler + Ampirik gerekler Boşluk içeriği* − − En yüksek En düşük Ven yüksek 7,0 (% 7,0) Ven düşük 2,0 (% 2,0) VFBen düşük 60 (% 60) VFBen yüksek 83 (% 83) VMAen düşük 14 (% 14) V10Gen düşük 9 (% 9,0) ITSR90 (% 90) AbrA40 (40 mL) Avrupa sınıfı Cfl** 140 C - 180 C 22,4 mm’lik elek 16 mm’lik elek 11,2 mm’lik elek 5,6 mm’lik elek 2 mm’lik elek 0,500 mm’lik elek 0,250 mm’lik elek 0,063 mm’lik elek Bağlayıcı içeriği Marshall değerleri* Pen % 100 % 95 % 88 % 62 % 40 % 33 % 22 % 5,8
o o

Belgelendirme kuruluşunun tanıtım numarası İmalatçının adı veya tanıtıcı işareti ve kayıtlı adresi İşaretin iliştirildiği yılın son iki rakamı Belge numarası Bu standardın numarası Mamulün tanımı Standard kısa gösteriliş İmalat plentinin adı Karışımın tanıtım kodu ve Çizelge ZA.1a ile uyumlu olarak mevzuat gereklerine tabi özelliklerle ilgili bilgiler. Ancak, imalatçı bu standarda belirtilen kategori ve sınıfa ilave olarak gerçek performans değerini beyan etmek isteyebilir.

En düşük bitümle dolu boşluk * En yüksek bitümle dolu boşluk* Mineral agregalar arası boşluk* 10 devirden sonra boşluk içeriği Suya hassasiyet* Çivili lastik aşındırmasına karşı direnç* Yangına tepki Karışımın sıcaklığı Tane büyüklüğü dağılımı (% geçen)

Ben düşük 6,0 (% 6,0) Sen düşük10 (10,0 kN) (15,0 KN) F4 (4 mm) Qen düşük 2,5 (2,5 kN/mm)
yüksek 15

Kalıcı deformasyona karşı direnç* Büyük boyutlu cihaz: Yüzdece tekerlek izi derinliği P5 (% 5,0) Küçük boyutlu cihaz: Tekerlek izi eğimi WTSHAVA 10,0 (10 mm) Küçük boyutlu cihaz: Yüzdece tekerlek izi derinliği, PRDHAVA 9,0 (% 9)

* EN 13108-20:2005’e göre seçilmiş standard deney şartlarının belirtilmesi

Şekil ZA.1a - Genel gerekler + ampirik gerekler için CE işaretleme bilgilerine örnek

26

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

93/68/EEC sayılı AB Direktifinde verilen "CE" sembolünden oluşan CE uygunluk işareti

01234 ….. Şirketi, 06100, Ankara/Türkiye 06 01234-CPD-00234
TS EN 13108-1 Yollar ve diğer trafiğe açık alanlar için asfalt betonu AC 16 surf 70/100 Euro asfalt plenti S24 Genel gerekler + Temel gerekler Boşluk içeriği* − − En yüksek En düşük Ven yüksek 7,0 (% 7,0) Ven düşük 2 (% 2,0) ITSR90 (% 90) AbrA40 (40 mL) Avrupa sınıfı Cfl** 140 C - 180 C 22,4 mm’lik elek 16 mm’lik elek 11,2 mm’lik elek 5,6 mm’lik elek 2 mm’lik elek 0,500 mm’lik elek 0,250 mm’lik elek 0,063 mm’lik elek Bağlayıcı içeriği Rijitlik En düşük En yüksek Sen düşük1800 (1800MPa) Sen yüksek 9000 (9000MPa) % 100 % 95 % 88 % 62 % 40 % 33 % 22 % 5,8
o o

Belgelendirme kuruluşunun tanıtım numarası İmalatçının adı veya tanıtıcı işareti ve kayıtlı adresi İşaretin iliştirildiği yılın son iki rakamı Belge numarası Bu standardın numarası Mamulün tanımı Standard kısa gösteriliş İmalat plentinin adı Karışımın tanıtım kodu ve Çizelge ZA.1a ile uyumlu olarak mevzuat gereklerine tabi özelliklerle ilgili bilgiler. Ancak, imalatçı bu standarda belirtilen kategori ve sınıfa ilave olarak gerçek performans değerini beyan etmek isteyebilir.

Suya hassasiyet* Çivili lastik aşındırmasına karşı direnç* Yangına tepki Karışımın sıcaklığı Tane büyüklüğü dağılımı (% geçen)

Ben düşük 6,0 (% 6,0)

Kalıcı deformasyona karşı direnç* Büyük boyutlu cihaz: Yüzdece tekerlek izi derinliği P5 (% 5,0) Küçük boyutlu cihaz: Tekerlek izi eğimi WTSHAVA 10,0 (10 mm) Küçük boyutlu cihaz: Yüzdece tekerlek izi derinliği, PRDHAVA 9,0 (% 9)

* EN 13108-20:2005’e göre seçilmiş standard deney şartlarının belirtilmesi

Şekil ZA.1b - Genel gerekler + temel gerekler için CE işaretleme bilgilerine örnek

27

ICS 93.080.20

TÜRK STANDARDI

TS EN 13108-1/Aralık 2008

Tehlikeli maddelerle ilgili olarak yukarıda verilen gerekli herhangi özel bilgiye ek olarak, mamul ile birlikte, gerekli olduğu zaman ve yerde ve uygun şekilde, tehlikeli maddelerle ilgili olarak uyulduğu iddia edilen diğer kanunlar listesi, bu hükümler tarafından gerekli görülen herhangi diğer bilgi ile birlikte verilmelidir. Not - Millî mevzuat ile uyumlu Avrupa kanunlarından bahsedilmesine gerek yoktur.

93/68/EEC sayılı AB Direktifinde verilen "CE" sembolünden oluşan CE uygunluk işareti

….. Şirketi, 06100, Ankara/Türkiye 06

İmalatçının adı veya tanıtıcı işareti ve kayıtlı adresi İşaretin iliştirildiği yılın son iki rakamı

TS EN 13108-1 Yollar ve diğer trafiğe açık alanlar için asfalt betonu AC 16 surf 70/100 Euro asfalt plenti S24

Bu standardın numarası Mamulün tanımı Standard kısa gösteriliş İmalat plentinin adı Karışımın tanıtım kodu

Şekil ZA.1c - Sevk ve teslim belgesi için kısaltılmış CE işaretleme bilgileri

28

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->