11.

SINIF

MATEMATİK
MEB’in 11. Sınıf Matematik Müfredatına Eklediği Yeni Konu

İSTATİSTİK
Konu Anlatımı
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık Ünitesi Ayrı Bir PDF Olarak Sitemizde Yer Almaktadır.

0 %10 etim Öğr eni gramı Y Pro

Yazar Nihat Eminoğlu

Konu anlatımı k tabınız, Akıllı Öğret m S stem 'nde “İnterakt f Z-KİTAP" olarak yer almaktadır: www.ak ll ogret m.com

İncirli Caddesi Santral Çıkmazı No: 27 Kat: 2 Bakırköy / İSTANBUL Tel: 0212 572 20 00 (pbx) Fax: 0212 572 19 49

İnternet üzerinden siparişleriniz için: www.okyanusokulkitap.com

Genel Yayın Yönetmeni Ali Rıza Bayzan Editörler Erdal Şen Halil İbrahim Küçükkaya Ümit Can

/ Dizgi Servisi (A.O.P)

Nesil Matbacılık Tel: 0212 876 38 68

Baskı Cilt

Yardımcı Ders Kitabı Seti’nin Akademik Sistem Tasarımı’nın her hakkı saklı olup tüm hakları Basım Yayın Tic. Ltd. Şti.’ye aittir. Kısmen de olsa alıntı yapılamaz, metin ve soruları aynen veya değiştirilerek elektronik, mekanik, fotokopi ya da başka türlü bir sistemle çoğaltılamaz, depolanamaz.

.................. 8 ..........28 .............................................İÇİNDEKİLER 1................... ÜNİTE: İSTATİSTİK İstatistik ..........

.

.

.

Ýstatistik Ýstatistik .

Maaþ Yýl 2009 2010 2011 A 650 700 780 B 700 780 850 C 720 800 900 Örneðin Bir dersanenin uyguladýðý dört sýnavda dört öðrencinin yaptýðý net sayýsý aþaðýdaki tabloda verilmiþtir. sýnav 4. Sýnav Öðrenci Ali Murat Hasan Seren 1.Ýstatistik Ýstatistik Araþtýrmalar yapýlmasý. verilerin toplanmasý ve toplanan verilerin belli yöntem ve tekniklerle ifade edilmesine istatistik denir. sýnav 3. Þekilde 3 yýllýk sütun grafiðiyle verilen küçükbaþ ve büyükbaþ hayvan miktarý dairesel grafikte gösterildiðinde elde edilen sonuç nedir? 8 ~ MATEMATÝK . sýnav 60 100 80 65 2. Buna göre. bu tablodaki verileri sütun ve çizgi grafiðiyle gösteriniz. Buna göre. tabloda verilenleri çizgi ve sütun grafiðinde ayrý ayrý gösterelim. sýnav 70 95 90 75 80 110 120 90 90 75 125 Çözüm Maaþ(TL) 900 850 800 780 720 700 650 BC A 2009 120 C B C B A A 2010 2011 Yýl Çözüm Öðrencinin neti 130 120 110 100 90 80 70 60 1 2 3 4 Hasan Seren Murat Ali 900 850 800 750 700 650 Maaþ(TL) C B A 2009 2010 2011 Yýl Sýnav no Öðrencinin neti 130 120 110 100 90 80 70 60 1 2 3 4 Sýnav no Örneðin Yetiþtirilen hayvan x (10 000) 30 25 15 10 2008 2009 2010 Yýl Büyükbaþ hayvan Küçükbaþ hayvan Örneðin Tabloda üç memurun 3 yýlda maaþlarýndaki deðiþim görülmektedir.

C) Cuma günü perþembe gününden daha çok çalýþmýþtýr. E) Çarþamba günü 6 saat çalýþmýþtýr.Baþ 10 bin 15 bin 25 bin +  50 bin Pazartesi günü Salý günü Çarþamba günü Perþembe günü Cuma günü Cumartesi günü Pazar günü 9 saat 6 saat 0 saat 9 saat 0 saat 12 saat 12 saat +  48 saat Buna göre.50 « ? =  120 « = 150° Büyük baþ Küçük baþ 150° Örnek Soru 2 Bir grupta Ýngilizce. Çözüm Toplam: 120 bin 120 bin hayvanýn 50 bini küçükbaþ ise 360° ?  3 360 . D) Pazar günü hiç çalýþmamýþtýr. Fransýzca bilenlerin yarýsý olduðuna göre. D. aþaðýda verilenlerden hangisi kesinlikle doðrudur? A) Bir haftada toplam 36 saat çalýþmýþtýr. A. Ýngilizce bilenler Almanca bilenlerin 3 katý. B þýkký doðrudur. E þýklarý yanlýþtýr. Buna göre. hafta içi çalýþtýðý süreye eþittir.Baþ 2008 yýlýnda 2009 yýlýnda 2010 yýlýnda 15 bin 25 bin 30 bin +  70 bin K. Almanca ve Fransýzca bilenler vardýr. C.Ýstatistik Çözüm B. i  3x A  x F  6x E) Fransýzca Almanca 80° 100° Ýngilizce Çözüm 10x kiþi MATEMATÝK ~ 9 . B) Bir hafta içerisinde hafta sonu çalýþtýðý süre. bu grup bir daire grafiðinde gösterilirse aþaðýdakilerden hangisi doðru olur? Örnek Soru 1 A) Fransýzca Almanca 100° 60° Ýngilizce B) Fransýzca Almanca 120° Çalýþma saati 12 11 10 9 6 Gün 50° Ýngilizce C) Ýngilizce Fransýzca 108° 36° D) Almanca 108° Ýngilizce Fransýzca 200° Þekilde verilen çizgi grafiðinde bir dersane öðretmeninin çalýþtýðý saatler verilmektedir.

üst çeyrek ve en büyük deðer bulunur. Karþýlýk gelen deðerler bu çizgiye yaklaþtýkça aralarýndaki iliþkinin güçlendiði anlaþýlýr. Türkçe Matematik Bu tablo kullanýlarak aþaðýdaki serpilme grafiði oluþturulur. Noktalar birbirine yakýn ve bir çizgi boyunca kümelendiklerinden aralarýnda güçlü pozitif bir iliþki vardýr. Örneðin.80 2 « « x =  = 120 ton 120 « 3 Bu grafiði yorumladýðýmýzda matematik dersinin notlarý arttýkça Türkçe dersinin de notlarý artmaktadýr. Bunun için bu grafiðe kutu ve býyýklar grafiði de denir. Cevap C sýnda bir iliþki olup olmadýðýný öðrenmek için sýnýftan rastgele 10 öðrenci seçiyor. en büyük deðeri üst çeyrektir. Kutu grafiði iskeleti minumum ile maksimum deðerleri arasýnda üzeri ölçekli bir çizgiden oluþur. Koordinat düzlemi çizilir ve eksenlere deðiþkenler konulur. Kutu Grafiði Veriler içerisinde medyan. Serpilme Grafiði Bir tür kalite diyagramýdýr. 120° ye 180 ton karþýlýk gelirse 80° ye x ton  60180 . Böylece gösterim bir kutu ile çeyrekler yani menteþe dýþýndaki veri deðerlerini gösteren býyýklar þekline girmiþtir.  ? = 216° (Fransýzca bilenler) 108° (Ýngilizce bilenler) Þýklardaki grafiklere bakýldýðý zaman cevabýn C þýkkýnda olduðu görülür. Ýki farklý deðiþken arasýndaki iliþkiyi belirlemek için kullanýlýr. Serpilme diyagramý 7 kalite kontrol aracýndan birisidir.  ? = 36° (Almanca bilenler) 360° 10x kiþi ise ? 6x kiþi dir. 180 ton ayçiçeði biçen bu çiftçinin kaç ton soya biçmesi beklenir? Çözüm Soya 80° ye karþýlýk gelir. En son olarak medyan kutu üzerindeki ölçeðe göre yerine konur. Ýlgili deðiþkenlerle ilgili veri çiftleri toplanýr. Aralarýnda iliþki bulunan iki deðiþkenin deðerleri diyagramda bir çizgi boyunca uzanacaktýr. Mýsýr Ayçiceði 120° 70° Pamuk 90° Soya Buna göre. Öðrenci Hakan Mert Ali Zeynep Mine Ayþe 75 60 65 54 85 72 84 70 60 48 64 50 Elif Hatice Necla Hanife 96 80 100 90 85 75 88 72 Örneðin Bir çiftçinin bir yýl içerisinde ektiði ürünlerin miktarlarýnýn dairesel grafikteki gösterimi aþaðýdaki gibidir. Bir öðretmen Matematik ve Türkçe notlarý ara- ? x kiþi dir. Ýki menteþe noktalarý arasýndaki uzaklýk çeyrekler açýklýðýný verir. Bu çizgi üzerinde bir kutu çizilir kutunun en küçük deðeri alt çeyrek. Aralarýndaki iliþkinin sebebi görülemese de ilgili iki deðiþkenin arasýnda direk olarak bir iliþki bulunup bulunmadýðýný ve iliþkinin ne derece güçlü olduðu görülebilir.Ýstatistik 360° 10x kiþi ise Nasýl Oluþturulur? 1. Bütün noktalara uzaklýklarý toplamý en küçük olan doðru çizilir. Ýki farklý sonucun ayný sebepten kaynaklanýp kaynaklanmadýðý görülebilir. 4. 3. alt çeyrek. en küçük deðer. Kutunun bu uç noktalarýna menteþe adý verilir. 10 ~ MATEMATÝK . 2. Toplanan verilerdeki karþýlýk gelen noktalar iþaretlenir.

15.40.17.) Verileri sýralarsak.41.16.12. Yani gruplarýn geniþliði 3 alýnýr.13.38. en küçük deðer çýkartýlýr.24.42.18. 36.15. ) – Açýklýk.44.44. Çözüm Veri açýklýðý=En büyük deðer–En küçük deðer=34–8=26 26  = 2. – Veri açýklýðý belirlenir.10.44. 3 e yuvarlanýr.36. – Histogram çizilir.34 32–34 23–25 26–28 29–31 MATEMATÝK ~ 11 .10.34 Bu verileri 9 gruplu bir histogramda gösterelim.11. 32. 39. 15.) 9 Verileri sýralarsak.16.21. 36.33.21. verilen grup sayýsýna bölünür ve bölüme en yakýn büyük tek sayý veri grubunun geniþliði olarak alýnýr. 28.32. 8. Çözüm Öncelikle veri açýklýðý hesap edilir.44.14.24.8(Büyük ve en yakýn tek sayý 3 tür.24.15.14.11.16.9. 9.37.12.12.33.39.17.21 8–10 11–13 24.Ýstatistik Örneðin Biri erkek biri kýz olan iki kiþinin nabýz sayýlarý ile ilgili aþaðýdaki veriler verilmiþtir.14. ayakkabý numaralarýna bakýlmýþ ve aþaðýdaki ölçümler elde edilmiþtir.39.41.44.18.13. Öðrenci sayýsý Erkek 6 5 Kýz Nabýz sayýsý Ayakkabý numarasý 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 105 110 115 Histogram Verileri belirli bir geniþliðe sahip veri gruplarý içine dahil edip bu gruplardaki verilerin sayýlarýnýn kullanýlmasý ile oluþturulan sütün grafiklerine histogram denir. Nüfus yoðunluðunun yaþ aralýklarýna göre daðýlýmý Bir ailenin 12 ay boyunca kullandýðý elektrik Bir sýnýftaki öðrencilerin not daðýlýmý grafiði Ülkemizde hangi yaþ aralýklarýnýn internet baþýnda ne kadar zaman geçirdikleri ve daha nice örnekler histogram için veri oluþturur.16. Örneðin Bir doktorun 30 günlük bir zaman diliminde hergün baktýðý hasta sayýsý aþaðýda verilmiþtir.40.32.8.12.39.44 36–38 39–41 42–44 – Erkek Kýz 56 60 þimdi bunlarý bir histogramda gösterelim.6 (en yakýn ve büyük tek sayýya yuvarlanýrsa sayý 3 tür.16.42.37.16.13.32.38.38.38. Bir histoðramýn çizilebilmesi için aþaðýdaki yöntemler sýrasýyla izlenir.28.41.30.36.19.44.14.9.41.40. (Veri açýklýðý belirlenirken. 14–16 17–19 20–22 30.40.44 Bu verilere ait 3 grup oluþturarak histogram yapalým. Veri açýklýðý = En büyük deðer – En küçük deðer = 44 – 36 = 8 En küçük Alt çeyrek 60 68 Ortanca 66 74 Üst çeyrek 76 80 En büyük 96 115 â = 2. Örneðin Bir sýnýftaki 16 öðrencinin giydikleri.12.13.21.12. en büyük deðerden.19.9.

6.3.24.3.2.Ýstatistik Örneðin Bir anketörün bir gün boyunca anket uyguladýðý 20 kiþinin yaþlarý aþaðýdaki gibidir.5.7.4.16.13.75. 12 ~ MATEMATÝK .3.2 Buna göre.1.91. veri grup sayýsýný 4 alarak histogram oluþturalým.24.54.20. grup geniþliði 3 tür.18. notlarýn ortalamasý aþaðýdaki gibidir.16. Veri daðýlýmýnda en fazla tekrarlanan deðer ardýþýk iki Örneðin Bir sýnýftaki 25 öðrencinin matematik dersinin sýnavlarýndan aldýklarý. üst çeyrek çeyrekler açýklýðý 3.13.24 13–15 16–18 19–21 22–24 MOD (Tepe Deðer) Bir veri dizisinde en çok tekrar eden deðere tepe deðeri (Mod) denir.60.6.8 (grup geniþliði 10 olur.92. Ranj (Açýklýk) 2. Hiç bir iþlem gerektirmez.3. 1. eþit sayýda ve diðerlerine göre daha çok tekrar etmiþse bu durumda mod.54.3. grup sayýsýný 5 alarak histogram oluþturalým. 3 Bir veri daðýlýmýnda ayný sayýda fakat ardýþýk olmayan birden fazla deðer varsa mod bu deðerlerin herbiridir.72.4.15 Buna göre. bu sayý dizisinin modu kaçtýr? Çözüm Mod en sýk tekrarlanan deðerdir.90.4.52. 13.86.18.21.4.18. 17.3.5. 5+6+7 Bunlarýn aritmetik ortlamasý:  = 6 dýr.15. ardýþýk verilerin ortalamasýdýr. Test Ýstatistikleri Çözüm Veri açýklýðý = En büyük deðer – En küçük deðer = 24 – 13 = 11 11  = 2.72.84.1.6. 2 Veri daðýlýmýnda en çok tekrar eden ardýþýk ikiden fazla veri. Örneðin 1.78. 6. Mod (Tepe deðer) 2.7 O halde. Alt çeyrek.2.64.18.3.2.15.5.2. deðer ise mod bu iki deðerin aritmetik ortalamasýdýr.66 Buna göre.20. 3+4 Modu  = 3.20.7 þeklinde verilen bir sayý dizisinin modu kaçtýr? Çözüm En çok tekrar eden 5.4.45.4.84.50.17. 7 deðerleridir.17. 17.80.15.15. Çözüm Veri açýklýðý=En büyük deðer–En küçük deðer=92–43=49 49 Grup geniþliði =  = 9.5 tir.6 þeklinde verilen bir sayý dizinin modu kaçtýr? Çözüm 3 ve 4 deðerleri en çok tekrar eden ardýþýk iki deðerdir.86. Örneðin Bir sýnýftaki 15 öðrencinin matematik dersinden aldýklarý notlar aþaðýda verilmiþtir.15.20. Medyan (Ortanca) 3.43.21.48.2.16. Dolayýsýyla en çok tekrarlanan deðer 2 dir. Standart sapma Merkezi Eðilim (Yýðýlma) Ölçüleri Verileri sýralarsak.24.14.70. 4 Merkezi Eðilim (Yýðýlma) Ölçüleri 1.20.5.21.14.5.4.) 5 Örneðin 3.17.7. En kolay hesaplanabilen merkezi eðilim ölçüsüdür.13.16.17. 60.20. 84. Aritmetik ortalama Merkezi Daðýlým (Yayýlma) Ölçüleri 1.5.21.

Türkçe dersi için.Ýstatistik Örneðin 2.6. 64 – 70 aralýðýnýn orta noktasý 67 dir.3.6. Yani. Çünkü 50 alan kiþi sayýsý en çoktur. Yani mod 1 – 3 aralýðýnýn ortasýdýr. 5.5. 6 dýr. 6 ve 7 deðerleri ardýþýk olduðundan bunlarýn modu aritmetik ortalamasýdýr.6. Aralýk olarak verilenlerde mod hesaplanýrken aralýðýn orta noktasý alýnýr. Buna göre. 2 Çözüm Sayý dizisinde en fazla ve eþit sayýda tekrar eden 3 ve 6 rakamlarýdýr.6.6.7 þeklinde verilen bir sayý dizinin modu kaçtýr? Çözüm Sayý dizisinde en fazla ve eþit sayýda tekrar eden 3 deðer vardýr.7 þeklinde verilen bir sayý dizinin modu kaçtýr? Tabloda verilen puan aralýðýndaki öðrenci sayýlarýna ait daðýlýmda mod en çok kiþinin yer aldýðý 15 – 21 aralýðýnýn orta noktasýdýr.5.5. Yani. Buna göre. Matematik Aldýðý not Kiþi sayýsý 100 80 70 60 50 2 5 4 3 6 100 90 80 75 70 Türkçe Aldýðý not Kiþi sayýsý 2 6 2 6 4 Tabloda bir firmanýn sattýðý ve fiyat aralýðý verilen araçlara. Daðýlýmýn modu ise 3 ve 6 dýr.3.3. kiþi sayýsý 90 ve 75 notlarýnda vardýr.6.5. tabloda verilen deðerlerin modu kaçtýr? Çözüm En çok talep 15 kiþi sayýsýyla 64 – 70 aralýðýndadýr.7. tabloda verilen deðerlerin modu kaçtýr? Çözüm Grup aralýðý olarak verilen daðýlýmlarda mod en yüksek deðere ait grup aralýðýnýn ortasýdýr. mod 67 bulunur. Ve deðeri de 2 dir. kiþilerin gösterdikleri talepler verilmiþtir.3. Gruplandýrýlmýþ daðýlýmlarda mod bulunurken en çok tekrarlanan deðere sahip olan aralýðýn orta noktasý alýnýr. Bu daðýlým iki modlu bir daðýlýmdýr. Örneðin Bir sýnýftaki öðrencilerin Matematik ve Türkçe derslerinden aldýklarý notlar tabloda verilmiþtir.3.4. Dolayýsýyla mod bunlarýn aritmetik ortalamasýdýr. Tabloda verilen ifadelerin modu kaçtýr? MATEMATÝK ~ 13 . Dolayýsýyla mod 3 ve 6 dýr. 15+21 mod =  = 18 dir. bu derslere ait not daðýlýmlarýnýn modu kaçtýr? Çözüm Matematik dersi için mod 50 dir. 90 ve 75 notlarý en fazla ve eþit sayýda alýndýðýndan iki modlu bir dizidir. Yani. Bu sayý dizisi iki modlu bir dizidir. Örneðin Fiyat aralýðý (Bin TL) Kiþi sayýsý 50 – 56 57 – 63 64 – 70 71 – 77 78 – 84 85 – 91 92 – 98 12 10 15 11 9 8 13 Örneðin 1. Örneðin Puan aralýðý Kiþi sayýsý 1–7 8 – 14 15 – 21 22 – 28 29 – 35 36 – 42 3 5 6 4 2 3 Örneðin Þekildeki grafikte bir yýl içerisinde trafiðe kaydý yapýlan araç sayýsý verilmektedir.3.7.4. Buna göre.

Dolayýsýyla 8 ve 12 bu daðýlýmýn modudur. 8 deðeri kesinlikle moddur. Çünkü hepsi en çok ve eþit sayýdadýr. Bu grafikte verilen not daðýlýmýnda tepe deðeri 70 tir. Buna göre. 60 puan alan 10 kiþi 70 puan alan 8 kiþi 80 puan alan 4 kiþi 90 puan alan 6 kiþi Dolayýsýyla mod = 50 dir. bu daðýlýmýn modu kaçtýr? Örneðin 10 Çözüm 10 puan alan 6 kiþi 20 puan alan 4 kiþi 30 puan alan 8 kiþi 40 puan alan 6 kiþi 50 puan alan 12 kiþi En çok tekrar eden deðer 50 dir. Bu nedenle bu daðýlýma iki modlu daðýlým ya da bimodal daðýlým denir. Bir dizide bütün veriler eþitse bu daðýlýmýn modu yoktur denir. Örneðin Puan 40 50 60 70 80 90 Kiþi sayýsý 5 5 5 5 5 5 Örneðin Tabloda verilen puan daðýlýmýnýn modu kaçtýr? Çözüm Kiþi sayýsý hepsinde ayný olduðundan burada verilen daðýlýmýn modu yoktur denir. 70 in üstünde not alanlar geçmiþ. Burada 13.Ýstatistik Örneðin Çözüm Tabloda mod olmaya aday 13. Tepe deðerin üstünde not alanlar bu dersten geçeceklerine göre sýnýfta kaç öðrenci bu dersten kalmýþtýr? 3 13 3 12 3 11 2 10 1 9 3 8 Örneðin Aile hekimi sayýsý Hekime baðlý sokak sayýsý Çözüm Mod (tepe deðer) bir puan daðýlýmý grafiðinde grafiðin en yüksek olduðu puandýr. grafikte verilen bu daðýlýmýn modu kaçtýr? Çözüm Mod deðeri 10 ve 30 deðerleridir.11 ve 8 deðerleridir. bu tablodaki daðýlýmýn modu kaçtýr? 14 ~ MATEMATÝK . Tabloda bir mahalledeki aile hekimi sayýsý ve bu hekimlerin her birine baðlý sokak sayýsý verilmiþtir. 70 ve altýnda not alanlar kalmýþtýr. Þekildeki grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin fizik dersinden aldýklarý notlarýn daðýlýmý verilmiþtir. Þekildeki grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin bir dersten aldýklarý puan daðýlýmý verilmiþtir. 8 1 0 2 4 10 15 20 25 30 35 40 45 Firma sayýsý Þekildeki grafikte bir sanayi sitesindeki firmalar ve firmalarda çalýþan iþçi sayýlarý verilmiþtir. Buna göre.11 deðerleri ardýþýk deðerler olduðundan bunlarýn ortalamasý olan 12 mod dur.12. Buna göre. Burada iki modlu bir daðýlým vardýr.12.

Örneðin Bir öðrencinin 7 sýnavdan aldýðý notlar. 65. Aritmetik ortalama merkezi eðilim ölçüleri içerisinde en istikrarlý olanýdýr. 30. 61. 31.12. 53. Bunun için aþaðýdaki iþlemler yapýlýr. 33 5.15 z Aritmetik Ortalama Verilerin toplanýp veri sayýsýna bölünmesi ile elde edilen deðerdir.15 x B: 10. 2 Veriler küçükten büyüðe doðru sýralandýðýnda. 69. 28. 49.B.12. ve 6. 75.13. 83.13.25. Öncelikle toplam veri sayýsýnýn yarýsý alýnýr. n MATEMATÝK ~ 15 . 77. A x+y+z = 12+11+13 = 36 olur. 19.35. 2 Çözüm A. 57. 64.12. 19 Buna göre. 95. 6. 69. 70 puan alan 60 puan alan 50 puan alan 40 puan alan 10 kiþi 4 kiþi 8 kiþi 6 kiþi Örneðin Aþaðýda bir futbol takýmýnýn son 25 sezonda attýðý gol sayýlarý verilmiþtir. 75. 31.30. Daha sonra toplam veri sayýsýnýn yarýsýnýn 1 fazlasý alýnýr. 78. 81. 58. 28. 15. 95. 58.13. 69.10.15. ya da küçükten büyüðe sýralanmasýndan sonra bu verilerin tam ortasýnda yer alan deðere ortanca ya da medyan denir.11. 81. 30. 30... 24. 54. 23. Buna göre.14. 94.15.. 2 24. x1+x2+. 68. 75 ortanca 77.70 7+1 Ortanca  = 4 terimdir. B ve C basketbolcularýna ait veriler küçükten büyüðe doðru sýralandýðýnda.12.. 53. 78. 73. terim dir. 58. 68. Buna göre.45. A: 9.9. Veriler içerisinde bunlara ait olan deðerlerin ortalamasý ortancayý verir. ortanca terim kaçtýr? Örneðin Çözüm Terimleri küçükten büyüðe doðru sýraladýðýmýzda..terim 2 26+28 5. x2. xn gibi n tane sayýsýnýn aritmetik ortalamasý. 23. 26. 64.13 y C: 11. 96 Buna göre.C basketçilerinin 7 maçta attýklarý sayýlar verilmiþtir. veriler sýralandýðýnda ortada yer alan iki verinin orta noktasýdýr. 26. terim terim 10  = 5. 59. 49. 33. Veri sayýsý çift olduðunda medyanýn bulunmasý: Ortanca. 24. ortanca kaçtýr? 30 puan alan 4 kiþi  32 kiþi kalmýþtýr. 83. 58. n+1 Ortanca =  . 73. 69. 94.Ýstatistik Bu nedenle. 59. ortanca kaçtýr? Rize ilinin aðustos ayý içerisinde 10 günlük hava sýcaklýklarý aþaðýda verilmiþtir. 61. 57. 96 bulunur.30. 30. 65.12.45.10. terimin ortalamasý = 27 yani ortanca 27 dir. 72. Yani 35 tir. terim 2 Þekilde A. 81.70 olsun. 75. 25. Veri sayýsý tek olduðunda medyanýn bulunuþu: Veri sayýsý n ve n bir tek sayý olsun. 81..65.+xn Ortalama =  þeklinde bulunur. 24.12.65. x+y+z toplamý kaçtýr? 10  + 1 = 6.35. 72. Çözüm Medyan (Ortanca) Bir dizide yer alan verilerin büyükten küçüðe. 54. Örneðin Çözüm Veriler küçükten büyüðe yazýlýrsa. x1.

10 160x5+165x6+170x4+175x4+180x6+185x2 4620 Ort. Buna göre. 8 Tabloda 20 öðrencinin 70 puanlýk bir sýnavdan aldýklarý puanlar puan aralýðý olarak gösterilmiþtir.25 milyon TL dir. sýnýfýn not ortalamasý kaçtýr? Çözüm 800 990 680 700 1080 370 Çözüm 10 alan 2 kiþi 20 alan 1 kiþi 30 alan 4 kiþi 35 alan 2 kiþi 60 alan 1 kiþi Notlar toplamý = 20+20+120+70+60 = 290 290 Ortalama =  = 29 olur. Buna göre. 8 yýllýk ortalama ihracat kaç milyon TL dir? 50 – 52 53 – 55 56 – 58 59 – 61 Kiþi sayýsý 1 2 3 2 3 4 1 3 1 Çözüm 2003 yýlýnda 210 milyon TL 2004 yýlýnda 240 milyon TL 2005 yýlýnda 150 milyon TL 2006 yýlýnda 300 milyon TL 2007 yýlýnda 210 milyon TL 2008 yýlýnda 600 milyon TL 2009 yýlýnda 300 milyon TL 2010 yýlýnda 240 milyon TL +  Toplam ihracat: 2250 milyon TL 2250 Ortalama ihracat =  = 281. (36x1)+(39x2)+(42x3)+(45x2)+(48x3)+(51x4)+(54x1)+(57x3)+(60x1) Ort. Bunu anlamlý sayýya yuvarlarsak sýnýfýn boy ortalamasý 171 cm olur.=  =  27 27 = 171..1111.Ýstatistik Örneðin Boy (cm) 160 165 170 175 180 185 Kiþi sayýsý 5 6 4 4 6 2 Örneðin Þ ekilde bir sýnýftaki öðrencilerin boylarý verilmiþtir.15 20 16 ~ MATEMATÝK . Örneðin Örneðin Puan Aralýðý 35 – 37 38 – 40 41 – 43 44 – 46 47 – 49 Þekildeki histogramda 8 yýla ait ihracat rakamlarý verilmiþtir. Buna göre.. bu sýnýfýn boy ortalamasý kaçtýr? Þekilde bir sýnýftaki öðrencilerin bir dersten aldýklarý notlar verilmiþtir. = = 48. Buna göre. bu sýnýfýn puan ortalamasý kaçtýr? Çözüm Puan aralýðý olarak verildiðinde her bir puan aralýðýnýn orta noktasý bulunur ve orta nokta öðrencinin puaný olarak alýnýr.

50. üst çeyrek. – Ranjýn büyük çýkmasý grubun homojen olmadýðýný. Buna göre. – Ranjýn küçük çýkmasý grubun homojen olduðunu.3 tür. Bilen öðrenciyle bilmeyen öðrencinin ayýrdedildiði bir Örnek Soru 3 Þekildeki grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin fizik dersinden aldýklarý notlarýn daðýlýmý verilmiþtir. Merkezi Daðýlým Ölçüleri (Yayýlma Ölçüleri) Yayýlma ölçüleri ranj(açýklýk). C) Uygulanan sýnavýn zorluk düzeyi orta düzeydir. =  = 3. aþaðýda veri. 36 Sýnýf ortalamasýnýn üstünde not alan 4 ve 5 alanlardýr. 2 alan 6 kiþidir.Ýstatistik Sonuç Kutusu Aritmetik ortalama ile aþaðýda verilenler yorumlanabilir. alt çeyrek.45 Bu sayý dizisinin ranjý (açýklýðý) kaçtýr? Çözüm 1 alan 4 kiþidir. Toplam 18 kiþidirler. D) Sýnýftaki öðrenciler genelde 3 . Örneðin 15 öðrencinin bir sýnavdan aldýðý notlar aþaðýdaki gibidir.3 Dolayýsýyla A þýkký doðrudur. 5 alan 8 kiþidir. Bir veri grubunda ranja bakýlarak aþaðýdaki yorumlar yapýlabilir. çeyrekler açýklýðý standart sapma gibi deðerlerdir. Cevap D Tabloda 7 öðrencinin 10 soruluk bir sýnavda sorulara verdiði cevaplarda aldýklarý puanlar verilmektedir.60.65. 10 8 6 Öðrenci sayýsý test olduðunu söyler.50.      Örneðin Soru 1 1 2 1 1 1 2 1 2 0 1 1 2 1 1 1 3 2 0 2 1 1 2 1 4 2 0 1 0 1 1 2 5 1 1 1 1 0 1 1 6 1 1 2 1 1 0 2 7 1 1 1 1 2 2 1 8 0 2 0 1 1 2 1 9 10 2 1 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 120 – Arit. Fakat yoðunluk 3 – 4 arasý deðildir. – Grubun ortalama baþarý düzeyi – Grubun genel baþarý düzeyi – Grubun yoðunlaþtýðý yer (aðýrlýk merkezi) – Uygulanan testin güçlük düzeyi Deðerli arkadaþlar! Merkezi eðilim ölçülerinden olan aritmetik ortalama verilerin tamamý dikkate alýnarak hesaplandýðýndan mod ve medyana göre daha fazla bilgi verir.45.35.70.4 arasýnda yoðunlaþmýþtýr. Sýnýfýn genel baþarý düzeyi yüksektir. Dolayýsýyla B þýkkýda doðrudur.55. Bir veri grubunda ranj büyüdükçe standart sapma da büyür.40. 3 alan 8 kiþidir. B) Sýnýf ortalamasýnýn üstünde not alan 18 kiþi vardýr. 4 alan 10 kiþidir.65.3 çýktýðýnda sýnavýn zorluk düzeyi orta düzeydir. Yayýlma ölçüleri ölçümlerin homojen ya da heterojenliðini.60. +  36 kiþi Çözüm En büyük deðer 70 Toplam 4 12 24 40 40 +  120 Öðrenci A B C D E F G En küçük deðer 35 A Ranj (açýklýk) = 70 – 35 = 35 tir.Ort.4 lenlerden hangisi kesinlikle yanlýþtýr? 0 1 2 3 4 5 Not – A) Sýnýfýn aritmetik ortalamasý 3. E) Sýnýfýn genel baþarý düzeyi yüksektir. öðrencilerin öðrenme düzeyleri arasýndaki farklýlýklarýn az olduðunu söyler ve bilen öðrenciyle bilmeyen öðrencinin ayýrt edilemediði bir test olduðunu söyler. öðrenme düzeyleri arasýndaki farkýn çok olduðunu söyler.55. Aritmetik ortalama 3.50. Ranj (Açýklýk) Verilen dizi de en büyük deðer ile en küçük deðer arasýndaki açýklýk ya da farktýr. Buna göre. 50. öðrencilerin bu sýnavdan aldýklarý puanlarýn geniþliði kaçtýr? MATEMATÝK ~ 17 . ortalamadan ne kadar uzaklara yayýldýðýný gösterir.

Verilerin aritmetik ortalamasý bulunur. aþaðýdaki yöntemler sýrasýyla uygulanýr.100. Standart Sapma: Büyük çýkan gruplarda.72. bu daðýlýmýn. üst çeyreðini. alt çeyreðini. Standart sapma uygulanýrken.120. 2. Açýklýðýn büyük çýkmasý daðýlýmýn homojen olmadýðýný söyler. Üst Çeyrek. 20 24 26 30 30 40 45 50 54 60 60 75 80 80 80 Buna göre. Çeyrekler Açýklýðý Standart Sapma Veriler küçükten büyüðe sýralandýðýnda ortanca veri alt grup ve üst grup olmak üzere grubu ikiye ayýrýr.60. üst grubun ortasýndaki deðere de üst çeyrek denir. bilenle bilmeyenin ayýrdedildiðini söyler. Alt çeyrek ve üst çeyrek deðerlerin arasýndaki farka çeyrekler açýklýðý denir. Standart sapma bir veri grubundaki verilerin aritmetik ortalamadan ne kadar uzaklaþtýðýnýn ortalama ölçüsünü veren bir deðiþim ölçüsüdür. Buna göre.48.36. 1. Örneðin Bir þirketin son 13 yýlýna ait hesap edilen cirolarý aþaðýda milyon TL olarak verilmiþtir. Açýklýðýn büyük çýkmasý grubun homojen olmadýðýný ve testin ayýrdediciliðinin iyi olduðunu. Alt Çeyrek. Bulunan toplam. Öðrenciler arasý farklýlaþma azdýr. xi: Her öðrencinin puaný n: Sýnava giren öðrenci sayýsý – x : Aritmetik ortalama sx: Standart sapma = 80 – 20 = 60 týr. Öðrenciler arasý farklýlaþma fazladýr.56. 3. Standart Sapma: Küçük çýkan gruplarda. Grup homejendir. Herbir veri ile aritmetik ortalamanýn farkýnýn karesi alýnýr ve bulunan deðerler toplanýr. Grup homejen deðildir.45. bu daðýlýmýn standart sapmasý kaçtýr? 18 ~ MATEMATÝK . Çözüm Açýklýk = En büyük deðer – En küçük deðer = 140 – 24 = 116 dýr. 24 30 36 40 45 48 50 56 72 100 120 124 140 en küçük alt deðer çeyrek 38   ortanca  üst çeyrek 110  en büyük deðer  Çeyrekler açýklýðý = 110 – 38 = 72 bulunur. veri sayýsýnýn 1 eksiðine bölünüp karekökü alýnýr.50.84 ve 88 dir.30.  alt çeyrek  ortanca  üst çeyrek  en büyük deðer  Çeyrekler açýklýðý = 75 – 30 = 45 tir. çeyrekler açýklýðýný bulunuz.140 Buna göre. Yapýlan test bilen ve bilmeyen öðrenciyi ayýrt etmiþtir. üst çeyreðini ve çeyrekler aralýðýný bulunuz. bu daðýlýmýn açýklýðýný. 24. açýklýðýný. alt çeyreðini. Çözüm Ranj (açýklýk) = En büyük deðer – En küçük deðer sx = (xi – x) 2 n–1 – Standart sapma bulunduktan sonra aþaðýdaki yorumlar yapýlabilir.124. Örneðin Fizik dersine giren 5 öðrencinin aldýklarý puanlar: 56.72.40. Alt grubun ortasýndaki deðere alt çeyrek.Ýstatistik Çözüm A 11 B 10 C 11 D 11 E 10 F 13 G 12 En büyük deðer 13 En küçük deðer 10 A Ranj (açýklýk) = 13 – 10 = 3 tür. Yapýlan test bilen ve bilmeyen öðrenciyi ayýrt etmemiþtir. Alt grup Üst grup  20 24 26 30 30 40 45 50 54 60 60 75 80 80 80 en küçük deðer Örneðin Bir dersin sýnavýna girmiþ 15 öðrencinin aldýðý puanlar aþaðýdaki gibidir.

. Test III. en baþarýsýz olduklarý ders Türkçe’dir. Çünkü. Örneðin 6 öðrencinin matematik dersinden aldýklarý notlar: 40. Ortalamanýn yüksek olduðu sýnýfta baþarý yüksek. Test 70 65 55 62 68 3 5 7 10 6 Dolayýsýyla.  = 0. Baþarýyý gösteren aritmetik ortalamadýr.  = 0. O halde E þýkký yanlýþtýr.  = 0. I.. 40 Matematik dersi baþarý oraný. Dolayýsýyla grup homejendir ve öðrenciler arasý farklýlýklar en azdýr. =  =  = 58 6 6 Sx = 18 2 +8 2+2 2+6 2+10 2+12 2 = 5 324+64+4+36+100+144 11. Ancak bu soru sayýlarýnýn eþit olduðu durumda geçerlidir. =  =  = 72 5 5 Sx = (56 – 72) 2 +(60 – 72) 2 +(72 – 72)2 +(84 – 72) 2 +(88 – 72) 2 4 Çözüm Standart sapmanýn yüksek olduðu yerde öðrenciler arasýndaki farklýlýk en çoktur.Ýstatistik Çözüm 56+60+72+84+88 360 Aritmetik ort. Soru sayýlarý farklý olduðunda baþarý oraný aritmetik ortalamanýn soru sayýsýna bölünmesiyle elde edilir. E) I. bu daðýlýmýn standart sapmasý kaçtýr? Örneðin Dersler Matematik Türkçe Tarih Fizik Kimya Biyoloji Soru sayýsý Aritmetik ortalama Standart sapma Mod Medyan Çözüm 40+50+56+64+68+70 348 Aritmetik ort. testten elde edilmiþtir.56.  = 0. D) Öðrenciler arasýndaki en az farklýlaþma I.68. Tabloda bir okuldaki 5 farklý sýnýfta uygulanan matematik testlerinin aritmetik ortalamalarý ve standart sapmalarý verilmiþtir. Buna göre.7 30 Bu oranlardan görüldüðü gibi sýnýftaki öðrencilerin en baþarýlý olduklarý ders Matematik. C) En yüksek baþarý I.70 tir.6 50 45 Kimya dersi baþarý oraný. Buna göre. testin standart sapmasý düþüktür. Tabloda bir sýnýftaki öðrencilerin 6 dersten aldýklarý puanlara ait istatistiki bilgiler verilmiþtir. öðrencilerin sýnýfta en baþarýlý ve baþarýsýz olduklarý dersler hangileridir? Örnek Soru 4 Çözüm Uygulanan Test Aritmetik ortalama Standart sapma I. testin uygulandýðý sýnýfta vardýr. B) Bu sýnýflara giren öðretmenlerden I. uygulanan testin de bu öðrenciler için ayýrt edici olduðunu göstermiþtir. Cevap E = 200 = 10 2  17 Burada standart sapmanýn büyük çýkmasý grubun homejen olmadýðýný öðrenciler arasýnda farklýlýklarýn olduðu uygulanan testin de bu öðrenciler için ayýrt edici olduðunu göstermiþtir.  = 0. aþaðýdakilerden hangisi yanlýþtýr? A) IV.  = 0. testin uygulandýðý bir sýnýfa giren öðretmen en az zorlanýr. testin uygulandýðý sýnýfta öðrenciler arasýndaki farklýlýk en çoktur. Test II. Test IV. testin uygulandýðý sýnýfta öðrenciler arasýndaki farklýlýk en çoktur. 5 50 60 40 50 60 30 40 30 24 30 45 21 6 4 2 4 6 2 45 35 30 36 50 40 45 40 30 32 50 30 Burada standart sapmanýn büyük çýkmasý grubun homejen olmadýðýný öðrenciler arasýnda farklýlýklarýn olduðu.75 60 21 Biyoloji dersi baþarý oraný.50. MATEMATÝK ~ 19 .64. Buna göre. düþük olduðu sýnýfta baþarý düþüktür. Test V.5 60 24 Tarih dersi baþarý oraný.8 50 30 Türkçe dersi baþarý oraný.6 40 30 Fizik dersi baþarý oraný.

en çok tekrar eden 8 olduðundan 8 dir. Yani. sx = (16–9)2 +0+(16–13)2 +(16–15) 2 +(16–17) 2+(16–19) 6 49+9+1+1+9+49 = 6 118 = 6 59  4. 7+7 Yani. = x =  = =16 7 7 B marketi 126 – 14+16+16+18+18+21+23 Arit.8 Medyan. Perþ.Ýstatistik Örneðin P . B marketi için.8.8. = x =  =  =18 7 7 C marketi 9+16+13+15+17+19+23 112 – Arit. Cuma C.  Dolayýsýyla. mod = 8 dir. a) Medyaný kaçtýr? b) Tepe deðeri kaçtýr? c) Aritmetik ortalamasý kaçtýr? d) Standart sapmasý kaçtýr? 12 14 9 15 16 16 24 16 13 13 18 15 10 18 17 20 21 19 18 23 23 Yukarýdaki tabloda üç marketin 1 haftada yaptýðý toplam satýþ adedi gün gün verilmiþtir. 2 b) = Tepe deðeri. C marketlerinin sattýðý ürün adetlerinin standart sapmasý kaçtýr? Çözüm a) 360 ° 12 kiþi ise 150° ye 5 kiþi karþýlýk geliyorsa Çözüm A marketi 112 – 12+15+24+13+10+20+18 Arit.tesi A Marketi B Marketi C Marketi Salý Çarþ. Buna göre. sx = (18–14)2 +(18–16)2 +(18–16) 2 +(18–18) 2 +(18–18) 2+ (18–21)2 +(18–23)2 6 16+4+4+0+0+9+25 = 6 58 = 6 29  3. 6 saat uyuyan 2 kiþidir..tesi Pazar Örneðin 12 kiþilik bir grubun bir günde kaç saat uyuduklarý yandaki daire grafiðinde verilmiþtir.ort.7.7.1 = = 12 12 3 C marketi için. 4 saat uyuyan 1 kiþidir. Buna göre.9 6 6 3 150° ? A her 30° ye 1 kiþi karþýlýk gelir.8. verilerin. sx = (16–12)2 +(16–15) 2 +(16–24) 2 +(16–13) 2+(16–10) 2+ (16–20)2 +(16–18)2 6 16+1+64+9+36+16+4 146 73 = =  4.6.1 3 c) 4 12 28 40 = 84 – 4+6+6+7+7+7+7+8+8+8+8+8 x =  =  = 7 12 12 d) sx = 9+1+1+1+1+1+1+1 16 2  1.7.. 360 7 saat uyuyan 4 kiþidir.  = 7 dir.12  = 5 kiþi 8 saat uyuyan 5 kiþidir.7.8. A. terim sayýsý çift olduðundan ortadaki iki terimin ortalamasýdýr. Deðerler sýralanýrsa: 4.ort.6. 3 2 +(16–23)2 = 20 ~ MATEMATÝK . = x =  =  = 16 7 7 A marketi için. 150. B.ort.

5 10 70 – 60 Geometri Z puaný=  = 2 5 1. T puaný: T puaný Z puanýnýn özel halidir. 3. biyoloji ve geometri derslerinden aldýðý notlar bu derslere ait sýnýf ortalamalarý ve standart sapmalarý verilmiþtir. Z puaný +1 olan bir öðrenci ise grubun yaklaþýk % 84 ünden baþarýlý.1+50 10. bu öðrencinin hangi dersten en baþarýlý ve hangisinden en baþarýsýz olduðu Z puaný yardýmýyla bulunuz. Z puaný +2 olan öðrenci ise grubun % 98 inden daha baþarýlý. Z puaný x: Öðrencinin ölçme sonucu (puaný) – x : Aritmetik ortalamasý s: Standart sapmasý – x–x Z =  þeklinde hesaplanýr. Z puaný 0 olan bir öðrenci sýnýfý % 50 sinden daha baþarýlý diðer % 50 sinden daha düþük baþarýya sahiptir. Z puaný T puaný –3 20 10(–3)+50 Örneðin 20 öðrencinin 30 soruluk testte aldýklarý puanlarýn aritmetik ortalamasý 60. Matematik ve Fizik en baþarýsýz derslerdir.5 10 Z puaný en büyük olan ders en baþarýlý derstir. Çözüm Matematik Z puaný 85 – 80 Z =  = 0. % 84 ünden daha az baþarýlýdýr. Örneðin Ders Matematik Geometri Fizik Kimya Biyoloji Öðrencinin puaný 85 70 75 75 90 Sýnýf ortalamasý 80 60 70 70 75 Standart sapma 10 5 10 5 10 Bir öðrencinin matematik.2+50 10. % 2 sinden daah az baþarýlýdýr. s 12 Z puanýnýn +1 çýkmasý öðrencinin sýnýfýn yaklaþýk % 84 ünden daha baþarýlý.0+50  10. MATEMATÝK ~ 21 . En çok kullanýlan Z ve T puanlarýdýr.Z+50 þeklinde hesaplanýr. standart sapmasý 12 dir. % 98 inden daha az baþarýlýdýr. fizik. Z puaný –2 olan öðrenci grubun % 2 sinden baþarýlý.Ýstatistik Standart Puanlar Bir öðrencinin grup içindeki baþarýsý hakkýnda yorum yapýlmak istendiðinde kullanýlýr. 2. % 16 sýndan daha az baþarýlý olduðunu söyler. T puanýnýn yorumlanmasý: T puanýnýn yorumu ayný Z puanýndaki gibidir.5 10 75 – 70 Kimya Z puaný Z =  = 1 5 90 – 75 Biyoloji Z puaný =  = 1. kimya. % 16 sýndan daha az baþarýlýdýr. T puaný daha büyük olan daha baþarýlýdýr.3+50 Çözüm Öðrencinin aldýðý not (x) = 72 – Sýnýfýn not ortalamasý (x ) = 60 Standart sapma (s) = 12 – x–x 72–60 O halde z =  =  = 1 dir. Bu durumda 72 alan bir öðrencinin Z puanýyla sýnýf içerisindeki baþarýsýný yorumlayýnýz. T = 10. –2 30 10(–2)+50 –1 40 10(–1)+50 0 50 1 60 2 70 3 80   10. En baþarýlý ders geometridir. Z puaný en küçük olan ders en baþarýsýz derstir. s Z puanýnýn yorumlanmasý. Z puaný –1 olan bir öðrenci grubun yaklaþýk olarak % 16 sýndan baþarýlý. Buna göre. Sonuç olarak Z puaný büyük olan daha baþarýlýdýr. 75 – 70 Fizik Z puaný Z =  = 0.

Güçlü negatif iliþki (korelasyon): Bir deðiþkenin deðerleri artarken diðeri azalýr ve noktalar çizginin yakýnýnda kümelenmiþtir. Çözüm Örneðin Saðlýklý beslendikçe hastalýða yakalanma riskinin azalmasý.zekâ Çözüm A) Zeka ile kalýtýmýn birbirini etkilediði ve aralarýnda bir iliþki olduðu kanýtlanmýþtýr. Zayýf negatif iliþki (korelasyon): Bir deðiþkenin deðeri artarken diðeri azalýr fakat noktalar daðýnýk haldedir. Buna pozitif korelasyon denir.kalýtým B) Yetenek . Cevap A Örnek Soru 6 Aþaðýda verilen ikililer arasýnda hangisinin korelasyon kat sayýsýnýn en düþük olmasý beklenir? A) Zeka . Güçlü pozitif iliþki (korelasyon): Ýki deðiþkenin deðerleri ayný anda artar ve noktalar çizginin yakýnýnda kümeleþir. B) Yetenekli insanlarýn daha baþarýlý olduðu kanýtlanmýþtýr.40 C) 0. D) Paranýn insana bir çok þeyi elde etme gücü verdiði bilinmektedir. Deðiþkenlerden biri artarken diðeri azalýr. Ýliþki yok: Ýki deðiþkenin birbiriyle iliþkisi yoktur. –1 iliþki artar 0 iliþki artar +1 Sýfýrdan uzaklaþtýkça korelasyon (Ýliþki) artar. E) Kilosu artan ya da azalan insanlarýn daha zeki olduklarý ya da zekalarýnda bir deðiþme olduðu hakkýnda birþey söylenmez. A) –0. Korelasyon +1 e yaklaþtýðýnda yükselir. Dolayýsýyla doðru cevap A dýr.00 ile +1.baþarý C) Yüksek . Dolayýsýyla korelasyon kat sayýsý 0 dýr. Zayýf pozitif iliþki (korelasyon): Ýki deðiþkenin deðerleri de ayný anda artar fakat noktalar daðýnýk haldedir.yaðýþ D) Para . C) Deniz seviyesinden yükseldikçe yaðýþýn da arttýðý görülmektedir.70 Aþaðýda korelasyon katsayýsý verilenlerden hangisinde iliþki en fazladýr? Örnek Soru 5 Örneðin Sigara ve alkol kullandýkça saðlýk problemlerinin artmasý Korelasyon –1 e yaklaþtýðýnda korelasyon yükselir. Ýki deðiþken arasýnda bir iliþki yoksa korelasyon katsayýsý sýfýrdýr denir.00 arasýnda deðiþken deðer alýr.90 B) –0. Karmaþýk iliþki (korelasyon): Deðiþkenler arasý bir iliþki görülmekte ama iliþkinin yönü tam olarak tespit edilememektedir.60 E) 0.güç E) Kilo . –1. Yani deðiþkenlerin ikisi de artar ya da ikisi de azalýr.Ýstatistik Korelasyon Deðiþkenler arasýndaki iliþkinin sayýsal deðeridir. Cevap E 22 ~ MATEMATÝK .20 D) 0.

............ 7.................. Bir veri grubunda en büyük ve en küçük deðer arasýndaki farka ..................... Bir veri grubunun tam ortasýndaki deðere ... denir.. 9.... denir...................... 4..................................... 8..... 5... denir.... –1 den +1 e kadar deðer alabilen ifadeye ............... Bir veri grubunda en küçük deðer ile ortancanýn tam ortasýndaki deðere ...............................................Sýnavlarýn yoðunluðu ve stres arasýndaki iliþkiyi ifade eden korelasyon katsayýsý .........................Ýstatistik BOŞLUK DOLDURMA 1..... denir..................... Ýki deðiþken arasýndaki iliþkinin sayýsal deðerine .......... 2...... denir.. 50 aritmetik ortalama ve 10 standart sapmayla 50+10........... ya da .... Standart sapma ile bir sýnýfýn ....................... 3... 10.................... dir.............. denir....... MATEMATÝK ~ 23 .... 6.................. denir.z þeklinde hesaplanan deðere ................. belirtilebilir.... denir.................... Bir veri grubunda alt çeyrek ile üst çeyrek arasýndaki farka ............ Bir veri grubunda en çok tekrarlanan deðere ........

Ýstatistik ALIŞTIRMALAR Standart sapma küçük ise Standart sapma büyük ise Öðrenci Grubu Homejen Heterojen Öðrencilerin öðrenme düzeyleri Benzer Farklý Öðrenciler arasýndaki farklýlaþma Az Çok Puanlarýn aritmetik ortalamaya yakýnlýðý Yakýn Uzak Uygulanan testin ayýrtediciliði Düþük Yüksek Bilen öðrenci ile bilmeyen öðrencinin birbirinden ayrýlmasý Ayýrmamýþ Ayýrmýþ O kadar çalıştım ama yine de 75 aldım. Ulen bu dersten çakacağız galiba kopyada çekemedim. Hiç çalışmadan bu dersten 75 aldım. 24 ~ MATEMATÝK . Çalıştığım dersten istediğim notu aldım.

Ýstatistik Aritmetik Ortalama Standart Sapma MATEMATÝK ~ 25 .

Aritmetik ortalama bir veri grubundaki bütün verilerin toplamýnýn veri sayýsýna bölünmesidir. Mod bir veri grubunda en çok tekrar eden deðerdir. Bütün öðrencilerin ayný notu aldýðý bir testin standart sapmasý 0 dýr. Ýstatistik Medyan bir veri grubunun tam ortasýndaki deðerdir. Standart sapmanýn büyük olmasý testin güvenilirliðinin iyi olduðunu gösterir. Bütün öðrencilerin ayný notu aldýðý bir grupta mod yoktur.Ýstatistik ALIŞTIRMALAR Standart sapmanýn küçük olmasý sýnýfýn homojen olduðunu söyler. Ranjýn sýfýr olduðu bir veri grubunda bütün deðerler aynýdýr. Veri daðýlýmýnda en çok tekrarlanan deðer ardýþýk iki deðer ise mod bu iki deðerin aritmetik ortalamasýdýr. Bir veri grubunda birden fazla mod olabilir. Üst çeyrek ile alt çeyrek arasýndaki farka çeyrekler açýklýðý denir. Standart sapmada bütün veriler dikkate alýnýr. 26 ~ MATEMATÝK .

30.30. 1.34. Bu öðrenci grubunun yaptýðý netlerin tepe deðeri (Modu) kaçtýr? A) 30 B) 32 C) 36 D) 40 E) 45 olur? 2.48.36 Bu verilere göre ilk beþ soruyu cevaplayýnýz. Not aralýðý 45 – 55 56 – 66 67 – 77 78 – 88 89 – 99 Öðrenci sayýsý 2 5 4 3 1 3. Verilen grubun veri açýklýðý kaçtýr? A) 20 B) 24 C) 26 D) 27 E) 30 7.42. Bu veriler 5 gruba ayrýlýrsa grup geniþliði aþaðýdakilerden hangisi olur? A) 3 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8 rilmiþtir.28. Verilen grubun ortancasý (Medyaný) kaçtýr? A) 30 B) 32 C) 33 D) 34 E) 35 6.55 D) 27.30.35 E) 27. Veriler bir histogramda gösterilirse hangisi doðru ALIŞTIRMALAR 20 öðrencinin 50 soruluk bir deneme sýnavýnda yaptýðý netler aþaðýdaki gibidir.24. Buna göre. bu grubun yaþ ortalamasý kaçtýr? A) 26.45. 32.36.15 B) 25.36.40 C) 26.Ýstatistik 5.45.65 MATEMATÝK ~ 27 .40.32.27.24.26. Þekilde verilen not daðýlýmýnýn modu kaçtýr? A) 94 B) 83 C) 72 D) 61 E) 51 Þekildeki grafikte bir gruptaki kiþi sayýsý ve yaþlarý ve4.36.

bu derslere ait dersane ortalamasý ve standart sapmalarý verilmiþtir. 11. C ve D derslerinden geçenlerin yüzdeleri verilmiþtir. Öðrenci A B C D E T puaný 50 60 65 45 70 Þekilde dairesel bir grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin A. Fizik Kimya Biyoloji Öðrencinin neti Dersane ortalamasý Standart sapma 10. 9. E) Öðrenci biyoloji dersinde dersanenin %2 sinden daha baþarýlýdýr. kimya ve biyoloji derslerinden yaptýðý netler. C) Öðrenci biyoloji dersinde dersanenin %2 sinden daha az baþarýlýdýr. A dersinden geçenlerin sayýsý. B) Öðrenci kimya dersinde dersanenin %16 sýndan daha az baþarýlýdýr. B. D) Öðrenci fizik dersinde dersanenin %2 sinden daha az baþarýlýdýr. Buna göre. en baþarýsýz öðrenci aþaðýdakilerden hangisidir? A) E 28 ~ MATEMATÝK . aþaðýdaki yorumlardan hangisi yanlýþtýr? A) Öðrenci fizik dersinde dersanenin %98 inden daha fazla baþarýlýdýr. Buna göre. Aþaðýda grafiði verilen ikililerden hangileri arasýndaki iliþkinin negatif yönlü ve en çok olduðu söylenebilir? 25 27 20 15 22 6 5 5 7 Þekildeki LYS deneme sýnavýna giren bir öðrencinin fizik. C dersinden geçenlerden 12 fazla ise sýnýf mevcudu kaç kiþidir? B) D C) C D) B E) A A) 21 B) 24 C) 36 D) 40 E) 45 Þekilde 5 öðrencinin bir derse ait T puanlarý verilmiþtir.Ýstatistik 8.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful