11.

SINIF

MATEMATİK
MEB’in 11. Sınıf Matematik Müfredatına Eklediği Yeni Konu

İSTATİSTİK
Konu Anlatımı
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık Ünitesi Ayrı Bir PDF Olarak Sitemizde Yer Almaktadır.

0 %10 etim Öğr eni gramı Y Pro

Yazar Nihat Eminoğlu

Konu anlatımı k tabınız, Akıllı Öğret m S stem 'nde “İnterakt f Z-KİTAP" olarak yer almaktadır: www.ak ll ogret m.com

İncirli Caddesi Santral Çıkmazı No: 27 Kat: 2 Bakırköy / İSTANBUL Tel: 0212 572 20 00 (pbx) Fax: 0212 572 19 49

İnternet üzerinden siparişleriniz için: www.okyanusokulkitap.com

Genel Yayın Yönetmeni Ali Rıza Bayzan Editörler Erdal Şen Halil İbrahim Küçükkaya Ümit Can

/ Dizgi Servisi (A.O.P)

Nesil Matbacılık Tel: 0212 876 38 68

Baskı Cilt

Yardımcı Ders Kitabı Seti’nin Akademik Sistem Tasarımı’nın her hakkı saklı olup tüm hakları Basım Yayın Tic. Ltd. Şti.’ye aittir. Kısmen de olsa alıntı yapılamaz, metin ve soruları aynen veya değiştirilerek elektronik, mekanik, fotokopi ya da başka türlü bir sistemle çoğaltılamaz, depolanamaz.

.........İÇİNDEKİLER 1....................................... ÜNİTE: İSTATİSTİK İstatistik ......................28 ............. 8 ...................

.

.

.

Ýstatistik Ýstatistik .

Buna göre. Maaþ Yýl 2009 2010 2011 A 650 700 780 B 700 780 850 C 720 800 900 Örneðin Bir dersanenin uyguladýðý dört sýnavda dört öðrencinin yaptýðý net sayýsý aþaðýdaki tabloda verilmiþtir. bu tablodaki verileri sütun ve çizgi grafiðiyle gösteriniz. Þekilde 3 yýllýk sütun grafiðiyle verilen küçükbaþ ve büyükbaþ hayvan miktarý dairesel grafikte gösterildiðinde elde edilen sonuç nedir? 8 ~ MATEMATÝK . sýnav 4.Ýstatistik Ýstatistik Araþtýrmalar yapýlmasý. tabloda verilenleri çizgi ve sütun grafiðinde ayrý ayrý gösterelim. Buna göre. Sýnav Öðrenci Ali Murat Hasan Seren 1. sýnav 3. sýnav 60 100 80 65 2. sýnav 70 95 90 75 80 110 120 90 90 75 125 Çözüm Maaþ(TL) 900 850 800 780 720 700 650 BC A 2009 120 C B C B A A 2010 2011 Yýl Çözüm Öðrencinin neti 130 120 110 100 90 80 70 60 1 2 3 4 Hasan Seren Murat Ali 900 850 800 750 700 650 Maaþ(TL) C B A 2009 2010 2011 Yýl Sýnav no Öðrencinin neti 130 120 110 100 90 80 70 60 1 2 3 4 Sýnav no Örneðin Yetiþtirilen hayvan x (10 000) 30 25 15 10 2008 2009 2010 Yýl Büyükbaþ hayvan Küçükbaþ hayvan Örneðin Tabloda üç memurun 3 yýlda maaþlarýndaki deðiþim görülmektedir. verilerin toplanmasý ve toplanan verilerin belli yöntem ve tekniklerle ifade edilmesine istatistik denir.

Baþ 2008 yýlýnda 2009 yýlýnda 2010 yýlýnda 15 bin 25 bin 30 bin +  70 bin K. E) Çarþamba günü 6 saat çalýþmýþtýr. A.50 « ? =  120 « = 150° Büyük baþ Küçük baþ 150° Örnek Soru 2 Bir grupta Ýngilizce. Fransýzca bilenlerin yarýsý olduðuna göre. C. C) Cuma günü perþembe gününden daha çok çalýþmýþtýr. B þýkký doðrudur. B) Bir hafta içerisinde hafta sonu çalýþtýðý süre. Çözüm Toplam: 120 bin 120 bin hayvanýn 50 bini küçükbaþ ise 360° ?  3 360 . D) Pazar günü hiç çalýþmamýþtýr. hafta içi çalýþtýðý süreye eþittir. E þýklarý yanlýþtýr. Buna göre. bu grup bir daire grafiðinde gösterilirse aþaðýdakilerden hangisi doðru olur? Örnek Soru 1 A) Fransýzca Almanca 100° 60° Ýngilizce B) Fransýzca Almanca 120° Çalýþma saati 12 11 10 9 6 Gün 50° Ýngilizce C) Ýngilizce Fransýzca 108° 36° D) Almanca 108° Ýngilizce Fransýzca 200° Þekilde verilen çizgi grafiðinde bir dersane öðretmeninin çalýþtýðý saatler verilmektedir.Ýstatistik Çözüm B.Baþ 10 bin 15 bin 25 bin +  50 bin Pazartesi günü Salý günü Çarþamba günü Perþembe günü Cuma günü Cumartesi günü Pazar günü 9 saat 6 saat 0 saat 9 saat 0 saat 12 saat 12 saat +  48 saat Buna göre. Ýngilizce bilenler Almanca bilenlerin 3 katý. i  3x A  x F  6x E) Fransýzca Almanca 80° 100° Ýngilizce Çözüm 10x kiþi MATEMATÝK ~ 9 . D. aþaðýda verilenlerden hangisi kesinlikle doðrudur? A) Bir haftada toplam 36 saat çalýþmýþtýr. Almanca ve Fransýzca bilenler vardýr.

10 ~ MATEMATÝK . 3. Koordinat düzlemi çizilir ve eksenlere deðiþkenler konulur. Ýlgili deðiþkenlerle ilgili veri çiftleri toplanýr. 4. Serpilme Grafiði Bir tür kalite diyagramýdýr. Ýki farklý sonucun ayný sebepten kaynaklanýp kaynaklanmadýðý görülebilir. Kutu grafiði iskeleti minumum ile maksimum deðerleri arasýnda üzeri ölçekli bir çizgiden oluþur. Ýki menteþe noktalarý arasýndaki uzaklýk çeyrekler açýklýðýný verir. Bütün noktalara uzaklýklarý toplamý en küçük olan doðru çizilir. Böylece gösterim bir kutu ile çeyrekler yani menteþe dýþýndaki veri deðerlerini gösteren býyýklar þekline girmiþtir.  ? = 36° (Almanca bilenler) 360° 10x kiþi ise ? 6x kiþi dir. Örneðin. Türkçe Matematik Bu tablo kullanýlarak aþaðýdaki serpilme grafiði oluþturulur. Mýsýr Ayçiceði 120° 70° Pamuk 90° Soya Buna göre. Serpilme diyagramý 7 kalite kontrol aracýndan birisidir. Cevap C sýnda bir iliþki olup olmadýðýný öðrenmek için sýnýftan rastgele 10 öðrenci seçiyor. Kutu Grafiði Veriler içerisinde medyan. En son olarak medyan kutu üzerindeki ölçeðe göre yerine konur.Ýstatistik 360° 10x kiþi ise Nasýl Oluþturulur? 1. Aralarýnda iliþki bulunan iki deðiþkenin deðerleri diyagramda bir çizgi boyunca uzanacaktýr. Aralarýndaki iliþkinin sebebi görülemese de ilgili iki deðiþkenin arasýnda direk olarak bir iliþki bulunup bulunmadýðýný ve iliþkinin ne derece güçlü olduðu görülebilir. en büyük deðeri üst çeyrektir. Bir öðretmen Matematik ve Türkçe notlarý ara- ? x kiþi dir. Bunun için bu grafiðe kutu ve býyýklar grafiði de denir. Kutunun bu uç noktalarýna menteþe adý verilir. üst çeyrek ve en büyük deðer bulunur. 2. 120° ye 180 ton karþýlýk gelirse 80° ye x ton  60180 . 180 ton ayçiçeði biçen bu çiftçinin kaç ton soya biçmesi beklenir? Çözüm Soya 80° ye karþýlýk gelir.80 2 « « x =  = 120 ton 120 « 3 Bu grafiði yorumladýðýmýzda matematik dersinin notlarý arttýkça Türkçe dersinin de notlarý artmaktadýr. en küçük deðer. alt çeyrek. Öðrenci Hakan Mert Ali Zeynep Mine Ayþe 75 60 65 54 85 72 84 70 60 48 64 50 Elif Hatice Necla Hanife 96 80 100 90 85 75 88 72 Örneðin Bir çiftçinin bir yýl içerisinde ektiði ürünlerin miktarlarýnýn dairesel grafikteki gösterimi aþaðýdaki gibidir. Ýki farklý deðiþken arasýndaki iliþkiyi belirlemek için kullanýlýr. Bu çizgi üzerinde bir kutu çizilir kutunun en küçük deðeri alt çeyrek. Toplanan verilerdeki karþýlýk gelen noktalar iþaretlenir. Karþýlýk gelen deðerler bu çizgiye yaklaþtýkça aralarýndaki iliþkinin güçlendiði anlaþýlýr. Noktalar birbirine yakýn ve bir çizgi boyunca kümelendiklerinden aralarýnda güçlü pozitif bir iliþki vardýr.  ? = 216° (Fransýzca bilenler) 108° (Ýngilizce bilenler) Þýklardaki grafiklere bakýldýðý zaman cevabýn C þýkkýnda olduðu görülür.

32.12.17. Öðrenci sayýsý Erkek 6 5 Kýz Nabýz sayýsý Ayakkabý numarasý 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 105 110 115 Histogram Verileri belirli bir geniþliðe sahip veri gruplarý içine dahil edip bu gruplardaki verilerin sayýlarýnýn kullanýlmasý ile oluþturulan sütün grafiklerine histogram denir.41.13. en küçük deðer çýkartýlýr.41.13. (Veri açýklýðý belirlenirken.33. 3 e yuvarlanýr. 32.16.14.40. Yani gruplarýn geniþliði 3 alýnýr.44.28.) 9 Verileri sýralarsak.38.34 Bu verileri 9 gruplu bir histogramda gösterelim.14.33.15. Nüfus yoðunluðunun yaþ aralýklarýna göre daðýlýmý Bir ailenin 12 ay boyunca kullandýðý elektrik Bir sýnýftaki öðrencilerin not daðýlýmý grafiði Ülkemizde hangi yaþ aralýklarýnýn internet baþýnda ne kadar zaman geçirdikleri ve daha nice örnekler histogram için veri oluþturur.39.40.8(Büyük ve en yakýn tek sayý 3 tür.18. 28.9. ayakkabý numaralarýna bakýlmýþ ve aþaðýdaki ölçümler elde edilmiþtir.39.32.38.42. 15.24.21. verilen grup sayýsýna bölünür ve bölüme en yakýn büyük tek sayý veri grubunun geniþliði olarak alýnýr.18.38.32.41.36.36.12.44 Bu verilere ait 3 grup oluþturarak histogram yapalým.14.15.11.21 8–10 11–13 24.8.) Verileri sýralarsak. en büyük deðerden. 9.44 36–38 39–41 42–44 – Erkek Kýz 56 60 þimdi bunlarý bir histogramda gösterelim.24.14.6 (en yakýn ve büyük tek sayýya yuvarlanýrsa sayý 3 tür.44.42.40. – Veri açýklýðý belirlenir.19.12.21.30.12.40.38.44.11.44. Örneðin Bir doktorun 30 günlük bir zaman diliminde hergün baktýðý hasta sayýsý aþaðýda verilmiþtir. 36.44.10.39.10.13. Örneðin Bir sýnýftaki 16 öðrencinin giydikleri.37.37.24.16.13.21.17.16. Çözüm Veri açýklýðý=En büyük deðer–En küçük deðer=34–8=26 26  = 2.9.16.12. – Histogram çizilir. Çözüm Öncelikle veri açýklýðý hesap edilir. 36.16.Ýstatistik Örneðin Biri erkek biri kýz olan iki kiþinin nabýz sayýlarý ile ilgili aþaðýdaki veriler verilmiþtir.41.15. 39.16.44. Veri açýklýðý = En büyük deðer – En küçük deðer = 44 – 36 = 8 En küçük Alt çeyrek 60 68 Ortanca 66 74 Üst çeyrek 76 80 En büyük 96 115 â = 2. 14–16 17–19 20–22 30. ) – Açýklýk.9. 8. Bir histoðramýn çizilebilmesi için aþaðýdaki yöntemler sýrasýyla izlenir.34 32–34 23–25 26–28 29–31 MATEMATÝK ~ 11 .12.19.

7 O halde.78.84.17.15 Buna göre. ardýþýk verilerin ortalamasýdýr. Medyan (Ortanca) 3.72.24 13–15 16–18 19–21 22–24 MOD (Tepe Deðer) Bir veri dizisinde en çok tekrar eden deðere tepe deðeri (Mod) denir.75. grup sayýsýný 5 alarak histogram oluþturalým. Standart sapma Merkezi Eðilim (Yýðýlma) Ölçüleri Verileri sýralarsak.43.1. 17.15.6 þeklinde verilen bir sayý dizinin modu kaçtýr? Çözüm 3 ve 4 deðerleri en çok tekrar eden ardýþýk iki deðerdir.86.4.70.90.5 tir.2.7 þeklinde verilen bir sayý dizisinin modu kaçtýr? Çözüm En çok tekrar eden 5.20.6.16.50.24.18.20.17.54. 2 Veri daðýlýmýnda en çok tekrar eden ardýþýk ikiden fazla veri.2 Buna göre.24. veri grup sayýsýný 4 alarak histogram oluþturalým. Alt çeyrek. üst çeyrek çeyrekler açýklýðý 3.14.18. Çözüm Veri açýklýðý=En büyük deðer–En küçük deðer=92–43=49 49 Grup geniþliði =  = 9.60.13.20. Örneðin Bir sýnýftaki 15 öðrencinin matematik dersinden aldýklarý notlar aþaðýda verilmiþtir.16. Aritmetik ortalama Merkezi Daðýlým (Yayýlma) Ölçüleri 1.4.16.2.5.16. deðer ise mod bu iki deðerin aritmetik ortalamasýdýr. 3 Bir veri daðýlýmýnda ayný sayýda fakat ardýþýk olmayan birden fazla deðer varsa mod bu deðerlerin herbiridir.92. En kolay hesaplanabilen merkezi eðilim ölçüsüdür. 13.5.7. bu sayý dizisinin modu kaçtýr? Çözüm Mod en sýk tekrarlanan deðerdir.3.3. 5+6+7 Bunlarýn aritmetik ortlamasý:  = 6 dýr.21. 84.5. Ranj (Açýklýk) 2.5.15. Hiç bir iþlem gerektirmez.13.80.21.54. Mod (Tepe deðer) 2.2. 12 ~ MATEMATÝK .21. Örneðin 1. 4 Merkezi Eðilim (Yýðýlma) Ölçüleri 1.3.8 (grup geniþliði 10 olur. eþit sayýda ve diðerlerine göre daha çok tekrar etmiþse bu durumda mod.20.20.2. 7 deðerleridir.24. 1.15. Veri daðýlýmýnda en fazla tekrarlanan deðer ardýþýk iki Örneðin Bir sýnýftaki 25 öðrencinin matematik dersinin sýnavlarýndan aldýklarý.45.2.4.3.5. grup geniþliði 3 tür.84.4.1.13.64. 17.17.4.15.3.6.66 Buna göre.4.6.Ýstatistik Örneðin Bir anketörün bir gün boyunca anket uyguladýðý 20 kiþinin yaþlarý aþaðýdaki gibidir.18.15. 3+4 Modu  = 3.21.20. 6.17.48.18.14.91.4.) 5 Örneðin 3.52. Test Ýstatistikleri Çözüm Veri açýklýðý = En büyük deðer – En küçük deðer = 24 – 13 = 11 11  = 2.5.86. Dolayýsýyla en çok tekrarlanan deðer 2 dir. notlarýn ortalamasý aþaðýdaki gibidir.3.72. 60.3.7.

7 þeklinde verilen bir sayý dizinin modu kaçtýr? Tabloda verilen puan aralýðýndaki öðrenci sayýlarýna ait daðýlýmda mod en çok kiþinin yer aldýðý 15 – 21 aralýðýnýn orta noktasýdýr.6.4. 5. Bu sayý dizisi iki modlu bir dizidir.7. 6 dýr. Gruplandýrýlmýþ daðýlýmlarda mod bulunurken en çok tekrarlanan deðere sahip olan aralýðýn orta noktasý alýnýr.6. Yani. bu derslere ait not daðýlýmlarýnýn modu kaçtýr? Çözüm Matematik dersi için mod 50 dir.3. 6 ve 7 deðerleri ardýþýk olduðundan bunlarýn modu aritmetik ortalamasýdýr. Yani mod 1 – 3 aralýðýnýn ortasýdýr.6. tabloda verilen deðerlerin modu kaçtýr? Çözüm En çok talep 15 kiþi sayýsýyla 64 – 70 aralýðýndadýr.7 þeklinde verilen bir sayý dizinin modu kaçtýr? Çözüm Sayý dizisinde en fazla ve eþit sayýda tekrar eden 3 deðer vardýr. Tabloda verilen ifadelerin modu kaçtýr? MATEMATÝK ~ 13 . Örneðin Bir sýnýftaki öðrencilerin Matematik ve Türkçe derslerinden aldýklarý notlar tabloda verilmiþtir. 90 ve 75 notlarý en fazla ve eþit sayýda alýndýðýndan iki modlu bir dizidir. Buna göre. Ve deðeri de 2 dir.6. Buna göre. Matematik Aldýðý not Kiþi sayýsý 100 80 70 60 50 2 5 4 3 6 100 90 80 75 70 Türkçe Aldýðý not Kiþi sayýsý 2 6 2 6 4 Tabloda bir firmanýn sattýðý ve fiyat aralýðý verilen araçlara.5.3. Buna göre.7. tabloda verilen deðerlerin modu kaçtýr? Çözüm Grup aralýðý olarak verilen daðýlýmlarda mod en yüksek deðere ait grup aralýðýnýn ortasýdýr.6. Aralýk olarak verilenlerde mod hesaplanýrken aralýðýn orta noktasý alýnýr.Ýstatistik Örneðin 2.5. 15+21 mod =  = 18 dir. Yani. 64 – 70 aralýðýnýn orta noktasý 67 dir.3. Dolayýsýyla mod bunlarýn aritmetik ortalamasýdýr. kiþi sayýsý 90 ve 75 notlarýnda vardýr. Daðýlýmýn modu ise 3 ve 6 dýr. 2 Çözüm Sayý dizisinde en fazla ve eþit sayýda tekrar eden 3 ve 6 rakamlarýdýr. Dolayýsýyla mod 3 ve 6 dýr. kiþilerin gösterdikleri talepler verilmiþtir.3. Yani. mod 67 bulunur. Bu daðýlým iki modlu bir daðýlýmdýr. Örneðin Fiyat aralýðý (Bin TL) Kiþi sayýsý 50 – 56 57 – 63 64 – 70 71 – 77 78 – 84 85 – 91 92 – 98 12 10 15 11 9 8 13 Örneðin 1.3.6.4.3.5.5. Türkçe dersi için. Örneðin Puan aralýðý Kiþi sayýsý 1–7 8 – 14 15 – 21 22 – 28 29 – 35 36 – 42 3 5 6 4 2 3 Örneðin Þekildeki grafikte bir yýl içerisinde trafiðe kaydý yapýlan araç sayýsý verilmektedir. Çünkü 50 alan kiþi sayýsý en çoktur.

bu daðýlýmýn modu kaçtýr? Örneðin 10 Çözüm 10 puan alan 6 kiþi 20 puan alan 4 kiþi 30 puan alan 8 kiþi 40 puan alan 6 kiþi 50 puan alan 12 kiþi En çok tekrar eden deðer 50 dir. bu tablodaki daðýlýmýn modu kaçtýr? 14 ~ MATEMATÝK . 70 in üstünde not alanlar geçmiþ. Þekildeki grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin fizik dersinden aldýklarý notlarýn daðýlýmý verilmiþtir.11 ve 8 deðerleridir. Çünkü hepsi en çok ve eþit sayýdadýr. Dolayýsýyla 8 ve 12 bu daðýlýmýn modudur. Tabloda bir mahalledeki aile hekimi sayýsý ve bu hekimlerin her birine baðlý sokak sayýsý verilmiþtir. Bir dizide bütün veriler eþitse bu daðýlýmýn modu yoktur denir. 8 deðeri kesinlikle moddur. grafikte verilen bu daðýlýmýn modu kaçtýr? Çözüm Mod deðeri 10 ve 30 deðerleridir. Þekildeki grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin bir dersten aldýklarý puan daðýlýmý verilmiþtir. 70 ve altýnda not alanlar kalmýþtýr. Burada iki modlu bir daðýlým vardýr. Bu grafikte verilen not daðýlýmýnda tepe deðeri 70 tir. 60 puan alan 10 kiþi 70 puan alan 8 kiþi 80 puan alan 4 kiþi 90 puan alan 6 kiþi Dolayýsýyla mod = 50 dir.11 deðerleri ardýþýk deðerler olduðundan bunlarýn ortalamasý olan 12 mod dur.12.12. Tepe deðerin üstünde not alanlar bu dersten geçeceklerine göre sýnýfta kaç öðrenci bu dersten kalmýþtýr? 3 13 3 12 3 11 2 10 1 9 3 8 Örneðin Aile hekimi sayýsý Hekime baðlý sokak sayýsý Çözüm Mod (tepe deðer) bir puan daðýlýmý grafiðinde grafiðin en yüksek olduðu puandýr. 8 1 0 2 4 10 15 20 25 30 35 40 45 Firma sayýsý Þekildeki grafikte bir sanayi sitesindeki firmalar ve firmalarda çalýþan iþçi sayýlarý verilmiþtir. Buna göre. Buna göre. Burada 13.Ýstatistik Örneðin Çözüm Tabloda mod olmaya aday 13. Örneðin Puan 40 50 60 70 80 90 Kiþi sayýsý 5 5 5 5 5 5 Örneðin Tabloda verilen puan daðýlýmýnýn modu kaçtýr? Çözüm Kiþi sayýsý hepsinde ayný olduðundan burada verilen daðýlýmýn modu yoktur denir. Buna göre. Bu nedenle bu daðýlýma iki modlu daðýlým ya da bimodal daðýlým denir.

terim terim 10  = 5. x1. 81.C basketçilerinin 7 maçta attýklarý sayýlar verilmiþtir. 61. 75. 53. ortanca kaçtýr? Rize ilinin aðustos ayý içerisinde 10 günlük hava sýcaklýklarý aþaðýda verilmiþtir. 2 24. 95. B ve C basketbolcularýna ait veriler küçükten büyüðe doðru sýralandýðýnda. 75 ortanca 77. 30. 33 5. 53.12. 59.. Veri sayýsý tek olduðunda medyanýn bulunuþu: Veri sayýsý n ve n bir tek sayý olsun.25.12. ya da küçükten büyüðe sýralanmasýndan sonra bu verilerin tam ortasýnda yer alan deðere ortanca ya da medyan denir. 23. A x+y+z = 12+11+13 = 36 olur. veriler sýralandýðýnda ortada yer alan iki verinin orta noktasýdýr.65. 96 bulunur.70 7+1 Ortanca  = 4 terimdir.11. 15. 58. Çözüm Medyan (Ortanca) Bir dizide yer alan verilerin büyükten küçüðe. terim 2 Þekilde A.15. 83. 25. 24. ortanca terim kaçtýr? Örneðin Çözüm Terimleri küçükten büyüðe doðru sýraladýðýmýzda. 61. 26.12. 83.45.12.15 x B: 10. 31.10.+xn Ortalama =  þeklinde bulunur. n+1 Ortanca =  .13.12. 69.30. 24. Buna göre.. 96 Buna göre. 65.35. 58. 57. 28.45.Ýstatistik Bu nedenle. 26. 33. 72. 30. 75.35. 81. 73. A: 9. Daha sonra toplam veri sayýsýnýn yarýsýnýn 1 fazlasý alýnýr. xn gibi n tane sayýsýnýn aritmetik ortalamasý.13. 64. 73. 31. 59.. 94. Örneðin Bir öðrencinin 7 sýnavdan aldýðý notlar. 78. terimin ortalamasý = 27 yani ortanca 27 dir.13.. 19 Buna göre. 2 Çözüm A. 54.13 y C: 11. 57. 19.70 olsun. 68. 6.15 z Aritmetik Ortalama Verilerin toplanýp veri sayýsýna bölünmesi ile elde edilen deðerdir. 75. 23.terim 2 26+28 5. 81.30. 30. 70 puan alan 60 puan alan 50 puan alan 40 puan alan 10 kiþi 4 kiþi 8 kiþi 6 kiþi Örneðin Aþaðýda bir futbol takýmýnýn son 25 sezonda attýðý gol sayýlarý verilmiþtir. 58. 65.14. Aritmetik ortalama merkezi eðilim ölçüleri içerisinde en istikrarlý olanýdýr. n MATEMATÝK ~ 15 . Bunun için aþaðýdaki iþlemler yapýlýr. Veriler içerisinde bunlara ait olan deðerlerin ortalamasý ortancayý verir.12. 81. Örneðin Çözüm Veriler küçükten büyüðe yazýlýrsa. x2. 78..65.. 69. ve 6. x+y+z toplamý kaçtýr? 10  + 1 = 6. 49. 64. Öncelikle toplam veri sayýsýnýn yarýsý alýnýr. 77. 69. ortanca kaçtýr? 30 puan alan 4 kiþi  32 kiþi kalmýþtýr. Veri sayýsý çift olduðunda medyanýn bulunmasý: Ortanca.9. 30.B. Yani 35 tir. 54. 94. 28. 58. 49. 69. 2 Veriler küçükten büyüðe doðru sýralandýðýnda.15. 24. 72. 68. Buna göre. 95.10. terim dir. x1+x2+.

Buna göre.Ýstatistik Örneðin Boy (cm) 160 165 170 175 180 185 Kiþi sayýsý 5 6 4 4 6 2 Örneðin Þ ekilde bir sýnýftaki öðrencilerin boylarý verilmiþtir. bu sýnýfýn boy ortalamasý kaçtýr? Þekilde bir sýnýftaki öðrencilerin bir dersten aldýklarý notlar verilmiþtir.. Örneðin Örneðin Puan Aralýðý 35 – 37 38 – 40 41 – 43 44 – 46 47 – 49 Þekildeki histogramda 8 yýla ait ihracat rakamlarý verilmiþtir.15 20 16 ~ MATEMATÝK .25 milyon TL dir. = = 48. 8 Tabloda 20 öðrencinin 70 puanlýk bir sýnavdan aldýklarý puanlar puan aralýðý olarak gösterilmiþtir. Bunu anlamlý sayýya yuvarlarsak sýnýfýn boy ortalamasý 171 cm olur. sýnýfýn not ortalamasý kaçtýr? Çözüm 800 990 680 700 1080 370 Çözüm 10 alan 2 kiþi 20 alan 1 kiþi 30 alan 4 kiþi 35 alan 2 kiþi 60 alan 1 kiþi Notlar toplamý = 20+20+120+70+60 = 290 290 Ortalama =  = 29 olur.1111. bu sýnýfýn puan ortalamasý kaçtýr? Çözüm Puan aralýðý olarak verildiðinde her bir puan aralýðýnýn orta noktasý bulunur ve orta nokta öðrencinin puaný olarak alýnýr. 8 yýllýk ortalama ihracat kaç milyon TL dir? 50 – 52 53 – 55 56 – 58 59 – 61 Kiþi sayýsý 1 2 3 2 3 4 1 3 1 Çözüm 2003 yýlýnda 210 milyon TL 2004 yýlýnda 240 milyon TL 2005 yýlýnda 150 milyon TL 2006 yýlýnda 300 milyon TL 2007 yýlýnda 210 milyon TL 2008 yýlýnda 600 milyon TL 2009 yýlýnda 300 milyon TL 2010 yýlýnda 240 milyon TL +  Toplam ihracat: 2250 milyon TL 2250 Ortalama ihracat =  = 281.. Buna göre. Buna göre. (36x1)+(39x2)+(42x3)+(45x2)+(48x3)+(51x4)+(54x1)+(57x3)+(60x1) Ort.=  =  27 27 = 171. Buna göre. 10 160x5+165x6+170x4+175x4+180x6+185x2 4620 Ort.

+  36 kiþi Çözüm En büyük deðer 70 Toplam 4 12 24 40 40 +  120 Öðrenci A B C D E F G En küçük deðer 35 A Ranj (açýklýk) = 70 – 35 = 35 tir.50. C) Uygulanan sýnavýn zorluk düzeyi orta düzeydir.65. 5 alan 8 kiþidir. D) Sýnýftaki öðrenciler genelde 3 . Ranj (Açýklýk) Verilen dizi de en büyük deðer ile en küçük deðer arasýndaki açýklýk ya da farktýr. Buna göre.55. 3 alan 8 kiþidir. Bir veri grubunda ranj büyüdükçe standart sapma da büyür. =  = 3. E) Sýnýfýn genel baþarý düzeyi yüksektir. 36 Sýnýf ortalamasýnýn üstünde not alan 4 ve 5 alanlardýr.55.45 Bu sayý dizisinin ranjý (açýklýðý) kaçtýr? Çözüm 1 alan 4 kiþidir. üst çeyrek. öðrencilerin öðrenme düzeyleri arasýndaki farklýlýklarýn az olduðunu söyler ve bilen öðrenciyle bilmeyen öðrencinin ayýrt edilemediði bir test olduðunu söyler. Yayýlma ölçüleri ölçümlerin homojen ya da heterojenliðini.4 lenlerden hangisi kesinlikle yanlýþtýr? 0 1 2 3 4 5 Not – A) Sýnýfýn aritmetik ortalamasý 3.70.3 Dolayýsýyla A þýkký doðrudur.65. Bir veri grubunda ranja bakýlarak aþaðýdaki yorumlar yapýlabilir. Aritmetik ortalama 3.50. alt çeyrek.Ýstatistik Sonuç Kutusu Aritmetik ortalama ile aþaðýda verilenler yorumlanabilir.35. Merkezi Daðýlým Ölçüleri (Yayýlma Ölçüleri) Yayýlma ölçüleri ranj(açýklýk). Toplam 18 kiþidirler.3 tür.      Örneðin Soru 1 1 2 1 1 1 2 1 2 0 1 1 2 1 1 1 3 2 0 2 1 1 2 1 4 2 0 1 0 1 1 2 5 1 1 1 1 0 1 1 6 1 1 2 1 1 0 2 7 1 1 1 1 2 2 1 8 0 2 0 1 1 2 1 9 10 2 1 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 120 – Arit. Buna göre. 2 alan 6 kiþidir. aþaðýda veri. Dolayýsýyla B þýkkýda doðrudur. 4 alan 10 kiþidir. Cevap D Tabloda 7 öðrencinin 10 soruluk bir sýnavda sorulara verdiði cevaplarda aldýklarý puanlar verilmektedir. 10 8 6 Öðrenci sayýsý test olduðunu söyler. Bilen öðrenciyle bilmeyen öðrencinin ayýrdedildiði bir Örnek Soru 3 Þekildeki grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin fizik dersinden aldýklarý notlarýn daðýlýmý verilmiþtir. ortalamadan ne kadar uzaklara yayýldýðýný gösterir. B) Sýnýf ortalamasýnýn üstünde not alan 18 kiþi vardýr. – Ranjýn küçük çýkmasý grubun homojen olduðunu. öðrencilerin bu sýnavdan aldýklarý puanlarýn geniþliði kaçtýr? MATEMATÝK ~ 17 . Fakat yoðunluk 3 – 4 arasý deðildir.3 çýktýðýnda sýnavýn zorluk düzeyi orta düzeydir.60. Sýnýfýn genel baþarý düzeyi yüksektir. – Ranjýn büyük çýkmasý grubun homojen olmadýðýný. Örneðin 15 öðrencinin bir sýnavdan aldýðý notlar aþaðýdaki gibidir. – Grubun ortalama baþarý düzeyi – Grubun genel baþarý düzeyi – Grubun yoðunlaþtýðý yer (aðýrlýk merkezi) – Uygulanan testin güçlük düzeyi Deðerli arkadaþlar! Merkezi eðilim ölçülerinden olan aritmetik ortalama verilerin tamamý dikkate alýnarak hesaplandýðýndan mod ve medyana göre daha fazla bilgi verir.4 arasýnda yoðunlaþmýþtýr.40.60.Ort. çeyrekler açýklýðý standart sapma gibi deðerlerdir.45.50. 50. öðrenme düzeyleri arasýndaki farkýn çok olduðunu söyler.

veri sayýsýnýn 1 eksiðine bölünüp karekökü alýnýr.72. Açýklýðýn büyük çýkmasý grubun homojen olmadýðýný ve testin ayýrdediciliðinin iyi olduðunu.120. Alt çeyrek ve üst çeyrek deðerlerin arasýndaki farka çeyrekler açýklýðý denir. bilenle bilmeyenin ayýrdedildiðini söyler. 20 24 26 30 30 40 45 50 54 60 60 75 80 80 80 Buna göre.45. Örneðin Bir þirketin son 13 yýlýna ait hesap edilen cirolarý aþaðýda milyon TL olarak verilmiþtir. aþaðýdaki yöntemler sýrasýyla uygulanýr. açýklýðýný.124. bu daðýlýmýn açýklýðýný.140 Buna göre.84 ve 88 dir.50. 24 30 36 40 45 48 50 56 72 100 120 124 140 en küçük alt deðer çeyrek 38   ortanca  üst çeyrek 110  en büyük deðer  Çeyrekler açýklýðý = 110 – 38 = 72 bulunur.40. Alt grubun ortasýndaki deðere alt çeyrek. Alt grup Üst grup  20 24 26 30 30 40 45 50 54 60 60 75 80 80 80 en küçük deðer Örneðin Bir dersin sýnavýna girmiþ 15 öðrencinin aldýðý puanlar aþaðýdaki gibidir. Verilerin aritmetik ortalamasý bulunur. Grup homejendir.30. üst çeyreðini. Örneðin Fizik dersine giren 5 öðrencinin aldýklarý puanlar: 56. Buna göre.36. Yapýlan test bilen ve bilmeyen öðrenciyi ayýrt etmemiþtir. Öðrenciler arasý farklýlaþma fazladýr. Bulunan toplam.Ýstatistik Çözüm A 11 B 10 C 11 D 11 E 10 F 13 G 12 En büyük deðer 13 En küçük deðer 10 A Ranj (açýklýk) = 13 – 10 = 3 tür. Çözüm Ranj (açýklýk) = En büyük deðer – En küçük deðer sx = (xi – x) 2 n–1 – Standart sapma bulunduktan sonra aþaðýdaki yorumlar yapýlabilir. Yapýlan test bilen ve bilmeyen öðrenciyi ayýrt etmiþtir. bu daðýlýmýn standart sapmasý kaçtýr? 18 ~ MATEMATÝK . Standart Sapma: Büyük çýkan gruplarda.56. Standart sapma uygulanýrken. Grup homejen deðildir. Üst Çeyrek. çeyrekler açýklýðýný bulunuz. bu daðýlýmýn. Çözüm Açýklýk = En büyük deðer – En küçük deðer = 140 – 24 = 116 dýr.60. Alt Çeyrek. Standart sapma bir veri grubundaki verilerin aritmetik ortalamadan ne kadar uzaklaþtýðýnýn ortalama ölçüsünü veren bir deðiþim ölçüsüdür. 2. Öðrenciler arasý farklýlaþma azdýr.72. üst çeyreðini ve çeyrekler aralýðýný bulunuz. Açýklýðýn büyük çýkmasý daðýlýmýn homojen olmadýðýný söyler. Herbir veri ile aritmetik ortalamanýn farkýnýn karesi alýnýr ve bulunan deðerler toplanýr. 1.100. alt çeyreðini. alt çeyreðini. üst grubun ortasýndaki deðere de üst çeyrek denir.48. 24. xi: Her öðrencinin puaný n: Sýnava giren öðrenci sayýsý – x : Aritmetik ortalama sx: Standart sapma = 80 – 20 = 60 týr. 3. Çeyrekler Açýklýðý Standart Sapma Veriler küçükten büyüðe sýralandýðýnda ortanca veri alt grup ve üst grup olmak üzere grubu ikiye ayýrýr.  alt çeyrek  ortanca  üst çeyrek  en büyük deðer  Çeyrekler açýklýðý = 75 – 30 = 45 tir. Standart Sapma: Küçük çýkan gruplarda.

Tabloda bir sýnýftaki öðrencilerin 6 dersten aldýklarý puanlara ait istatistiki bilgiler verilmiþtir. testin uygulandýðý sýnýfta öðrenciler arasýndaki farklýlýk en çoktur.  = 0. testin uygulandýðý sýnýfta öðrenciler arasýndaki farklýlýk en çoktur. Soru sayýlarý farklý olduðunda baþarý oraný aritmetik ortalamanýn soru sayýsýna bölünmesiyle elde edilir.50. MATEMATÝK ~ 19 . Test III..7 30 Bu oranlardan görüldüðü gibi sýnýftaki öðrencilerin en baþarýlý olduklarý ders Matematik. O halde E þýkký yanlýþtýr. düþük olduðu sýnýfta baþarý düþüktür. testin standart sapmasý düþüktür.  = 0.8 50 30 Türkçe dersi baþarý oraný. Test V..  = 0. Buna göre. D) Öðrenciler arasýndaki en az farklýlaþma I.  = 0. Çünkü. Test IV. Dolayýsýyla grup homejendir ve öðrenciler arasý farklýlýklar en azdýr.  = 0. testten elde edilmiþtir.64. Örneðin 6 öðrencinin matematik dersinden aldýklarý notlar: 40. I. öðrencilerin sýnýfta en baþarýlý ve baþarýsýz olduklarý dersler hangileridir? Örnek Soru 4 Çözüm Uygulanan Test Aritmetik ortalama Standart sapma I.75 60 21 Biyoloji dersi baþarý oraný.6 50 45 Kimya dersi baþarý oraný. Cevap E = 200 = 10 2  17 Burada standart sapmanýn büyük çýkmasý grubun homejen olmadýðýný öðrenciler arasýnda farklýlýklarýn olduðu uygulanan testin de bu öðrenciler için ayýrt edici olduðunu göstermiþtir. B) Bu sýnýflara giren öðretmenlerden I.56.6 40 30 Fizik dersi baþarý oraný. bu daðýlýmýn standart sapmasý kaçtýr? Örneðin Dersler Matematik Türkçe Tarih Fizik Kimya Biyoloji Soru sayýsý Aritmetik ortalama Standart sapma Mod Medyan Çözüm 40+50+56+64+68+70 348 Aritmetik ort. =  =  = 58 6 6 Sx = 18 2 +8 2+2 2+6 2+10 2+12 2 = 5 324+64+4+36+100+144 11.70 tir. Ortalamanýn yüksek olduðu sýnýfta baþarý yüksek. Buna göre.5 60 24 Tarih dersi baþarý oraný. =  =  = 72 5 5 Sx = (56 – 72) 2 +(60 – 72) 2 +(72 – 72)2 +(84 – 72) 2 +(88 – 72) 2 4 Çözüm Standart sapmanýn yüksek olduðu yerde öðrenciler arasýndaki farklýlýk en çoktur.68. Tabloda bir okuldaki 5 farklý sýnýfta uygulanan matematik testlerinin aritmetik ortalamalarý ve standart sapmalarý verilmiþtir. C) En yüksek baþarý I.  = 0. testin uygulandýðý bir sýnýfa giren öðretmen en az zorlanýr. Test 70 65 55 62 68 3 5 7 10 6 Dolayýsýyla. 40 Matematik dersi baþarý oraný. aþaðýdakilerden hangisi yanlýþtýr? A) IV. testin uygulandýðý sýnýfta vardýr.Ýstatistik Çözüm 56+60+72+84+88 360 Aritmetik ort. 5 50 60 40 50 60 30 40 30 24 30 45 21 6 4 2 4 6 2 45 35 30 36 50 40 45 40 30 32 50 30 Burada standart sapmanýn büyük çýkmasý grubun homejen olmadýðýný öðrenciler arasýnda farklýlýklarýn olduðu. en baþarýsýz olduklarý ders Türkçe’dir. Buna göre. uygulanan testin de bu öðrenciler için ayýrt edici olduðunu göstermiþtir. Ancak bu soru sayýlarýnýn eþit olduðu durumda geçerlidir. E) I. Test II. Baþarýyý gösteren aritmetik ortalamadýr.

12  = 5 kiþi 8 saat uyuyan 5 kiþidir. Buna göre. = x =  =  = 16 7 7 A marketi için. = x =  =  =18 7 7 C marketi 9+16+13+15+17+19+23 112 – Arit. verilerin. C marketlerinin sattýðý ürün adetlerinin standart sapmasý kaçtýr? Çözüm a) 360 ° 12 kiþi ise 150° ye 5 kiþi karþýlýk geliyorsa Çözüm A marketi 112 – 12+15+24+13+10+20+18 Arit. Deðerler sýralanýrsa: 4. Cuma C. Yani.6. mod = 8 dir.tesi Pazar Örneðin 12 kiþilik bir grubun bir günde kaç saat uyuduklarý yandaki daire grafiðinde verilmiþtir. 7+7 Yani.7. 150.8.ort. A. B.8 Medyan. Perþ. terim sayýsý çift olduðundan ortadaki iki terimin ortalamasýdýr. a) Medyaný kaçtýr? b) Tepe deðeri kaçtýr? c) Aritmetik ortalamasý kaçtýr? d) Standart sapmasý kaçtýr? 12 14 9 15 16 16 24 16 13 13 18 15 10 18 17 20 21 19 18 23 23 Yukarýdaki tabloda üç marketin 1 haftada yaptýðý toplam satýþ adedi gün gün verilmiþtir. 6 saat uyuyan 2 kiþidir.1 = = 12 12 3 C marketi için. Buna göre.8.ort. 3 2 +(16–23)2 = 20 ~ MATEMATÝK .Ýstatistik Örneðin P . en çok tekrar eden 8 olduðundan 8 dir. = x =  = =16 7 7 B marketi 126 – 14+16+16+18+18+21+23 Arit.  = 7 dir.7. 360 7 saat uyuyan 4 kiþidir. sx = (16–9)2 +0+(16–13)2 +(16–15) 2 +(16–17) 2+(16–19) 6 49+9+1+1+9+49 = 6 118 = 6 59  4. 4 saat uyuyan 1 kiþidir.9 6 6 3 150° ? A her 30° ye 1 kiþi karþýlýk gelir.  Dolayýsýyla.7...8. sx = (18–14)2 +(18–16)2 +(18–16) 2 +(18–18) 2 +(18–18) 2+ (18–21)2 +(18–23)2 6 16+4+4+0+0+9+25 = 6 58 = 6 29  3.1 3 c) 4 12 28 40 = 84 – 4+6+6+7+7+7+7+8+8+8+8+8 x =  =  = 7 12 12 d) sx = 9+1+1+1+1+1+1+1 16 2  1.8. B marketi için. sx = (16–12)2 +(16–15) 2 +(16–24) 2 +(16–13) 2+(16–10) 2+ (16–20)2 +(16–18)2 6 16+1+64+9+36+16+4 146 73 = =  4.tesi A Marketi B Marketi C Marketi Salý Çarþ.6. 2 b) = Tepe deðeri.ort.7.

Z puaný x: Öðrencinin ölçme sonucu (puaný) – x : Aritmetik ortalamasý s: Standart sapmasý – x–x Z =  þeklinde hesaplanýr. % 98 inden daha az baþarýlýdýr.Z+50 þeklinde hesaplanýr. Z puaný +1 olan bir öðrenci ise grubun yaklaþýk % 84 ünden baþarýlý. MATEMATÝK ~ 21 . bu öðrencinin hangi dersten en baþarýlý ve hangisinden en baþarýsýz olduðu Z puaný yardýmýyla bulunuz. Z puaný 0 olan bir öðrenci sýnýfý % 50 sinden daha baþarýlý diðer % 50 sinden daha düþük baþarýya sahiptir. Z puaný –2 olan öðrenci grubun % 2 sinden baþarýlý.5 10 Z puaný en büyük olan ders en baþarýlý derstir. Buna göre. T puaný daha büyük olan daha baþarýlýdýr. Z puaný en küçük olan ders en baþarýsýz derstir.0+50  10. % 84 ünden daha az baþarýlýdýr. En çok kullanýlan Z ve T puanlarýdýr. Sonuç olarak Z puaný büyük olan daha baþarýlýdýr. Z puaný T puaný –3 20 10(–3)+50 Örneðin 20 öðrencinin 30 soruluk testte aldýklarý puanlarýn aritmetik ortalamasý 60. Z puaný +2 olan öðrenci ise grubun % 98 inden daha baþarýlý.Ýstatistik Standart Puanlar Bir öðrencinin grup içindeki baþarýsý hakkýnda yorum yapýlmak istendiðinde kullanýlýr. Bu durumda 72 alan bir öðrencinin Z puanýyla sýnýf içerisindeki baþarýsýný yorumlayýnýz. –2 30 10(–2)+50 –1 40 10(–1)+50 0 50 1 60 2 70 3 80   10. T puanýnýn yorumlanmasý: T puanýnýn yorumu ayný Z puanýndaki gibidir.5 10 75 – 70 Kimya Z puaný Z =  = 1 5 90 – 75 Biyoloji Z puaný =  = 1. 2. standart sapmasý 12 dir.3+50 Çözüm Öðrencinin aldýðý not (x) = 72 – Sýnýfýn not ortalamasý (x ) = 60 Standart sapma (s) = 12 – x–x 72–60 O halde z =  =  = 1 dir. 75 – 70 Fizik Z puaný Z =  = 0. Z puaný –1 olan bir öðrenci grubun yaklaþýk olarak % 16 sýndan baþarýlý. Matematik ve Fizik en baþarýsýz derslerdir. T = 10. 3. kimya.1+50 10. En baþarýlý ders geometridir. % 2 sinden daah az baþarýlýdýr.5 10 70 – 60 Geometri Z puaný=  = 2 5 1. Örneðin Ders Matematik Geometri Fizik Kimya Biyoloji Öðrencinin puaný 85 70 75 75 90 Sýnýf ortalamasý 80 60 70 70 75 Standart sapma 10 5 10 5 10 Bir öðrencinin matematik. fizik. % 16 sýndan daha az baþarýlý olduðunu söyler. s 12 Z puanýnýn +1 çýkmasý öðrencinin sýnýfýn yaklaþýk % 84 ünden daha baþarýlý. Çözüm Matematik Z puaný 85 – 80 Z =  = 0. biyoloji ve geometri derslerinden aldýðý notlar bu derslere ait sýnýf ortalamalarý ve standart sapmalarý verilmiþtir. T puaný: T puaný Z puanýnýn özel halidir. % 16 sýndan daha az baþarýlýdýr.2+50 10. s Z puanýnýn yorumlanmasý.

A) –0.yaðýþ D) Para .90 B) –0. Dolayýsýyla doðru cevap A dýr.20 D) 0. Zayýf negatif iliþki (korelasyon): Bir deðiþkenin deðeri artarken diðeri azalýr fakat noktalar daðýnýk haldedir. Ýliþki yok: Ýki deðiþkenin birbiriyle iliþkisi yoktur. D) Paranýn insana bir çok þeyi elde etme gücü verdiði bilinmektedir.baþarý C) Yüksek . Dolayýsýyla korelasyon kat sayýsý 0 dýr.Ýstatistik Korelasyon Deðiþkenler arasýndaki iliþkinin sayýsal deðeridir. Korelasyon +1 e yaklaþtýðýnda yükselir. Cevap A Örnek Soru 6 Aþaðýda verilen ikililer arasýnda hangisinin korelasyon kat sayýsýnýn en düþük olmasý beklenir? A) Zeka . Güçlü pozitif iliþki (korelasyon): Ýki deðiþkenin deðerleri ayný anda artar ve noktalar çizginin yakýnýnda kümeleþir.60 E) 0. Güçlü negatif iliþki (korelasyon): Bir deðiþkenin deðerleri artarken diðeri azalýr ve noktalar çizginin yakýnýnda kümelenmiþtir. –1. Deðiþkenlerden biri artarken diðeri azalýr.40 C) 0. Çözüm Örneðin Saðlýklý beslendikçe hastalýða yakalanma riskinin azalmasý. Cevap E 22 ~ MATEMATÝK . Karmaþýk iliþki (korelasyon): Deðiþkenler arasý bir iliþki görülmekte ama iliþkinin yönü tam olarak tespit edilememektedir. Yani deðiþkenlerin ikisi de artar ya da ikisi de azalýr.güç E) Kilo . Ýki deðiþken arasýnda bir iliþki yoksa korelasyon katsayýsý sýfýrdýr denir. C) Deniz seviyesinden yükseldikçe yaðýþýn da arttýðý görülmektedir. E) Kilosu artan ya da azalan insanlarýn daha zeki olduklarý ya da zekalarýnda bir deðiþme olduðu hakkýnda birþey söylenmez.kalýtým B) Yetenek . Zayýf pozitif iliþki (korelasyon): Ýki deðiþkenin deðerleri de ayný anda artar fakat noktalar daðýnýk haldedir. Buna pozitif korelasyon denir. –1 iliþki artar 0 iliþki artar +1 Sýfýrdan uzaklaþtýkça korelasyon (Ýliþki) artar.00 ile +1.00 arasýnda deðiþken deðer alýr.zekâ Çözüm A) Zeka ile kalýtýmýn birbirini etkilediði ve aralarýnda bir iliþki olduðu kanýtlanmýþtýr.70 Aþaðýda korelasyon katsayýsý verilenlerden hangisinde iliþki en fazladýr? Örnek Soru 5 Örneðin Sigara ve alkol kullandýkça saðlýk problemlerinin artmasý Korelasyon –1 e yaklaþtýðýnda korelasyon yükselir. B) Yetenekli insanlarýn daha baþarýlý olduðu kanýtlanmýþtýr.

......... Standart sapma ile bir sýnýfýn ..... Bir veri grubunda en küçük deðer ile ortancanýn tam ortasýndaki deðere .. denir.. denir..... denir......... 9................... ya da ...... denir......... Bir veri grubunda en büyük ve en küçük deðer arasýndaki farka ............... –1 den +1 e kadar deðer alabilen ifadeye ...z þeklinde hesaplanan deðere ..................... 8....... denir............................... 4........ 6.. belirtilebilir........... Bir veri grubunda en çok tekrarlanan deðere .. denir.............................. MATEMATÝK ~ 23 ................. 5..... 7........................ 10............ 2........................Sýnavlarýn yoðunluðu ve stres arasýndaki iliþkiyi ifade eden korelasyon katsayýsý ...................... Bir veri grubunda alt çeyrek ile üst çeyrek arasýndaki farka ................ denir...... Ýki deðiþken arasýndaki iliþkinin sayýsal deðerine .............. 3... 50 aritmetik ortalama ve 10 standart sapmayla 50+10.............Ýstatistik BOŞLUK DOLDURMA 1.... denir....... dir.......................... Bir veri grubunun tam ortasýndaki deðere .......................................

Hiç çalışmadan bu dersten 75 aldım.Ýstatistik ALIŞTIRMALAR Standart sapma küçük ise Standart sapma büyük ise Öðrenci Grubu Homejen Heterojen Öðrencilerin öðrenme düzeyleri Benzer Farklý Öðrenciler arasýndaki farklýlaþma Az Çok Puanlarýn aritmetik ortalamaya yakýnlýðý Yakýn Uzak Uygulanan testin ayýrtediciliði Düþük Yüksek Bilen öðrenci ile bilmeyen öðrencinin birbirinden ayrýlmasý Ayýrmamýþ Ayýrmýþ O kadar çalıştım ama yine de 75 aldım. 24 ~ MATEMATÝK . Çalıştığım dersten istediğim notu aldım. Ulen bu dersten çakacağız galiba kopyada çekemedim.

Ýstatistik Aritmetik Ortalama Standart Sapma MATEMATÝK ~ 25 .

Bütün öðrencilerin ayný notu aldýðý bir testin standart sapmasý 0 dýr. 26 ~ MATEMATÝK . Veri daðýlýmýnda en çok tekrarlanan deðer ardýþýk iki deðer ise mod bu iki deðerin aritmetik ortalamasýdýr. Standart sapmanýn büyük olmasý testin güvenilirliðinin iyi olduðunu gösterir.Ýstatistik ALIŞTIRMALAR Standart sapmanýn küçük olmasý sýnýfýn homojen olduðunu söyler. Ranjýn sýfýr olduðu bir veri grubunda bütün deðerler aynýdýr. Standart sapmada bütün veriler dikkate alýnýr. Aritmetik ortalama bir veri grubundaki bütün verilerin toplamýnýn veri sayýsýna bölünmesidir. Ýstatistik Medyan bir veri grubunun tam ortasýndaki deðerdir. Mod bir veri grubunda en çok tekrar eden deðerdir. Bir veri grubunda birden fazla mod olabilir. Bütün öðrencilerin ayný notu aldýðý bir grupta mod yoktur. Üst çeyrek ile alt çeyrek arasýndaki farka çeyrekler açýklýðý denir.

48.36 Bu verilere göre ilk beþ soruyu cevaplayýnýz.45.35 E) 27. 32. Verilen grubun veri açýklýðý kaçtýr? A) 20 B) 24 C) 26 D) 27 E) 30 7. Veriler bir histogramda gösterilirse hangisi doðru ALIŞTIRMALAR 20 öðrencinin 50 soruluk bir deneme sýnavýnda yaptýðý netler aþaðýdaki gibidir. bu grubun yaþ ortalamasý kaçtýr? A) 26.32.Ýstatistik 5.36.65 MATEMATÝK ~ 27 . Bu öðrenci grubunun yaptýðý netlerin tepe deðeri (Modu) kaçtýr? A) 30 B) 32 C) 36 D) 40 E) 45 olur? 2.34.26.36.30.24. Not aralýðý 45 – 55 56 – 66 67 – 77 78 – 88 89 – 99 Öðrenci sayýsý 2 5 4 3 1 3. Þekilde verilen not daðýlýmýnýn modu kaçtýr? A) 94 B) 83 C) 72 D) 61 E) 51 Þekildeki grafikte bir gruptaki kiþi sayýsý ve yaþlarý ve4. Verilen grubun ortancasý (Medyaný) kaçtýr? A) 30 B) 32 C) 33 D) 34 E) 35 6.27.40 C) 26.45. Bu veriler 5 gruba ayrýlýrsa grup geniþliði aþaðýdakilerden hangisi olur? A) 3 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8 rilmiþtir.15 B) 25.30.40.55 D) 27.28.36.30. Buna göre. 1.24.42.

C) Öðrenci biyoloji dersinde dersanenin %2 sinden daha az baþarýlýdýr. Buna göre. B. bu derslere ait dersane ortalamasý ve standart sapmalarý verilmiþtir. Buna göre. D) Öðrenci fizik dersinde dersanenin %2 sinden daha az baþarýlýdýr. E) Öðrenci biyoloji dersinde dersanenin %2 sinden daha baþarýlýdýr. B) Öðrenci kimya dersinde dersanenin %16 sýndan daha az baþarýlýdýr. Öðrenci A B C D E T puaný 50 60 65 45 70 Þekilde dairesel bir grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin A. C dersinden geçenlerden 12 fazla ise sýnýf mevcudu kaç kiþidir? B) D C) C D) B E) A A) 21 B) 24 C) 36 D) 40 E) 45 Þekilde 5 öðrencinin bir derse ait T puanlarý verilmiþtir. Aþaðýda grafiði verilen ikililerden hangileri arasýndaki iliþkinin negatif yönlü ve en çok olduðu söylenebilir? 25 27 20 15 22 6 5 5 7 Þekildeki LYS deneme sýnavýna giren bir öðrencinin fizik. A dersinden geçenlerin sayýsý. Fizik Kimya Biyoloji Öðrencinin neti Dersane ortalamasý Standart sapma 10. aþaðýdaki yorumlardan hangisi yanlýþtýr? A) Öðrenci fizik dersinde dersanenin %98 inden daha fazla baþarýlýdýr. 11. kimya ve biyoloji derslerinden yaptýðý netler. en baþarýsýz öðrenci aþaðýdakilerden hangisidir? A) E 28 ~ MATEMATÝK .Ýstatistik 8. 9. C ve D derslerinden geçenlerin yüzdeleri verilmiþtir.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful