11.

SINIF

MATEMATİK
MEB’in 11. Sınıf Matematik Müfredatına Eklediği Yeni Konu

İSTATİSTİK
Konu Anlatımı
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık Ünitesi Ayrı Bir PDF Olarak Sitemizde Yer Almaktadır.

0 %10 etim Öğr eni gramı Y Pro

Yazar Nihat Eminoğlu

Konu anlatımı k tabınız, Akıllı Öğret m S stem 'nde “İnterakt f Z-KİTAP" olarak yer almaktadır: www.ak ll ogret m.com

İncirli Caddesi Santral Çıkmazı No: 27 Kat: 2 Bakırköy / İSTANBUL Tel: 0212 572 20 00 (pbx) Fax: 0212 572 19 49

İnternet üzerinden siparişleriniz için: www.okyanusokulkitap.com

Genel Yayın Yönetmeni Ali Rıza Bayzan Editörler Erdal Şen Halil İbrahim Küçükkaya Ümit Can

/ Dizgi Servisi (A.O.P)

Nesil Matbacılık Tel: 0212 876 38 68

Baskı Cilt

Yardımcı Ders Kitabı Seti’nin Akademik Sistem Tasarımı’nın her hakkı saklı olup tüm hakları Basım Yayın Tic. Ltd. Şti.’ye aittir. Kısmen de olsa alıntı yapılamaz, metin ve soruları aynen veya değiştirilerek elektronik, mekanik, fotokopi ya da başka türlü bir sistemle çoğaltılamaz, depolanamaz.

.....................28 ........................................................................ ÜNİTE: İSTATİSTİK İstatistik .İÇİNDEKİLER 1...... 8 ..

.

.

.

Ýstatistik Ýstatistik .

Ýstatistik Ýstatistik Araþtýrmalar yapýlmasý. Buna göre. Þekilde 3 yýllýk sütun grafiðiyle verilen küçükbaþ ve büyükbaþ hayvan miktarý dairesel grafikte gösterildiðinde elde edilen sonuç nedir? 8 ~ MATEMATÝK . sýnav 60 100 80 65 2. verilerin toplanmasý ve toplanan verilerin belli yöntem ve tekniklerle ifade edilmesine istatistik denir. Sýnav Öðrenci Ali Murat Hasan Seren 1. tabloda verilenleri çizgi ve sütun grafiðinde ayrý ayrý gösterelim. sýnav 70 95 90 75 80 110 120 90 90 75 125 Çözüm Maaþ(TL) 900 850 800 780 720 700 650 BC A 2009 120 C B C B A A 2010 2011 Yýl Çözüm Öðrencinin neti 130 120 110 100 90 80 70 60 1 2 3 4 Hasan Seren Murat Ali 900 850 800 750 700 650 Maaþ(TL) C B A 2009 2010 2011 Yýl Sýnav no Öðrencinin neti 130 120 110 100 90 80 70 60 1 2 3 4 Sýnav no Örneðin Yetiþtirilen hayvan x (10 000) 30 25 15 10 2008 2009 2010 Yýl Büyükbaþ hayvan Küçükbaþ hayvan Örneðin Tabloda üç memurun 3 yýlda maaþlarýndaki deðiþim görülmektedir. sýnav 3. sýnav 4. bu tablodaki verileri sütun ve çizgi grafiðiyle gösteriniz. Buna göre. Maaþ Yýl 2009 2010 2011 A 650 700 780 B 700 780 850 C 720 800 900 Örneðin Bir dersanenin uyguladýðý dört sýnavda dört öðrencinin yaptýðý net sayýsý aþaðýdaki tabloda verilmiþtir.

A. E) Çarþamba günü 6 saat çalýþmýþtýr.Baþ 10 bin 15 bin 25 bin +  50 bin Pazartesi günü Salý günü Çarþamba günü Perþembe günü Cuma günü Cumartesi günü Pazar günü 9 saat 6 saat 0 saat 9 saat 0 saat 12 saat 12 saat +  48 saat Buna göre.Baþ 2008 yýlýnda 2009 yýlýnda 2010 yýlýnda 15 bin 25 bin 30 bin +  70 bin K. i  3x A  x F  6x E) Fransýzca Almanca 80° 100° Ýngilizce Çözüm 10x kiþi MATEMATÝK ~ 9 . Çözüm Toplam: 120 bin 120 bin hayvanýn 50 bini küçükbaþ ise 360° ?  3 360 . Almanca ve Fransýzca bilenler vardýr. aþaðýda verilenlerden hangisi kesinlikle doðrudur? A) Bir haftada toplam 36 saat çalýþmýþtýr. C) Cuma günü perþembe gününden daha çok çalýþmýþtýr. B) Bir hafta içerisinde hafta sonu çalýþtýðý süre. D. C. B þýkký doðrudur. hafta içi çalýþtýðý süreye eþittir.50 « ? =  120 « = 150° Büyük baþ Küçük baþ 150° Örnek Soru 2 Bir grupta Ýngilizce.Ýstatistik Çözüm B. bu grup bir daire grafiðinde gösterilirse aþaðýdakilerden hangisi doðru olur? Örnek Soru 1 A) Fransýzca Almanca 100° 60° Ýngilizce B) Fransýzca Almanca 120° Çalýþma saati 12 11 10 9 6 Gün 50° Ýngilizce C) Ýngilizce Fransýzca 108° 36° D) Almanca 108° Ýngilizce Fransýzca 200° Þekilde verilen çizgi grafiðinde bir dersane öðretmeninin çalýþtýðý saatler verilmektedir. Buna göre. E þýklarý yanlýþtýr. Fransýzca bilenlerin yarýsý olduðuna göre. Ýngilizce bilenler Almanca bilenlerin 3 katý. D) Pazar günü hiç çalýþmamýþtýr.

Ýlgili deðiþkenlerle ilgili veri çiftleri toplanýr. Serpilme Grafiði Bir tür kalite diyagramýdýr. Kutu grafiði iskeleti minumum ile maksimum deðerleri arasýnda üzeri ölçekli bir çizgiden oluþur. 120° ye 180 ton karþýlýk gelirse 80° ye x ton  60180 . Ýki farklý deðiþken arasýndaki iliþkiyi belirlemek için kullanýlýr. Karþýlýk gelen deðerler bu çizgiye yaklaþtýkça aralarýndaki iliþkinin güçlendiði anlaþýlýr. Mýsýr Ayçiceði 120° 70° Pamuk 90° Soya Buna göre. en küçük deðer. Noktalar birbirine yakýn ve bir çizgi boyunca kümelendiklerinden aralarýnda güçlü pozitif bir iliþki vardýr. Böylece gösterim bir kutu ile çeyrekler yani menteþe dýþýndaki veri deðerlerini gösteren býyýklar þekline girmiþtir.  ? = 36° (Almanca bilenler) 360° 10x kiþi ise ? 6x kiþi dir. Aralarýndaki iliþkinin sebebi görülemese de ilgili iki deðiþkenin arasýnda direk olarak bir iliþki bulunup bulunmadýðýný ve iliþkinin ne derece güçlü olduðu görülebilir. Kutu Grafiði Veriler içerisinde medyan. Bir öðretmen Matematik ve Türkçe notlarý ara- ? x kiþi dir. Koordinat düzlemi çizilir ve eksenlere deðiþkenler konulur. Cevap C sýnda bir iliþki olup olmadýðýný öðrenmek için sýnýftan rastgele 10 öðrenci seçiyor. 180 ton ayçiçeði biçen bu çiftçinin kaç ton soya biçmesi beklenir? Çözüm Soya 80° ye karþýlýk gelir. 2. Serpilme diyagramý 7 kalite kontrol aracýndan birisidir. Toplanan verilerdeki karþýlýk gelen noktalar iþaretlenir. Ýki farklý sonucun ayný sebepten kaynaklanýp kaynaklanmadýðý görülebilir. alt çeyrek. Türkçe Matematik Bu tablo kullanýlarak aþaðýdaki serpilme grafiði oluþturulur. En son olarak medyan kutu üzerindeki ölçeðe göre yerine konur. Bu çizgi üzerinde bir kutu çizilir kutunun en küçük deðeri alt çeyrek. Öðrenci Hakan Mert Ali Zeynep Mine Ayþe 75 60 65 54 85 72 84 70 60 48 64 50 Elif Hatice Necla Hanife 96 80 100 90 85 75 88 72 Örneðin Bir çiftçinin bir yýl içerisinde ektiði ürünlerin miktarlarýnýn dairesel grafikteki gösterimi aþaðýdaki gibidir. en büyük deðeri üst çeyrektir. 10 ~ MATEMATÝK . üst çeyrek ve en büyük deðer bulunur. 3. Bunun için bu grafiðe kutu ve býyýklar grafiði de denir. Bütün noktalara uzaklýklarý toplamý en küçük olan doðru çizilir. 4. Aralarýnda iliþki bulunan iki deðiþkenin deðerleri diyagramda bir çizgi boyunca uzanacaktýr. Örneðin.Ýstatistik 360° 10x kiþi ise Nasýl Oluþturulur? 1.80 2 « « x =  = 120 ton 120 « 3 Bu grafiði yorumladýðýmýzda matematik dersinin notlarý arttýkça Türkçe dersinin de notlarý artmaktadýr. Kutunun bu uç noktalarýna menteþe adý verilir. Ýki menteþe noktalarý arasýndaki uzaklýk çeyrekler açýklýðýný verir.  ? = 216° (Fransýzca bilenler) 108° (Ýngilizce bilenler) Þýklardaki grafiklere bakýldýðý zaman cevabýn C þýkkýnda olduðu görülür.

16.Ýstatistik Örneðin Biri erkek biri kýz olan iki kiþinin nabýz sayýlarý ile ilgili aþaðýdaki veriler verilmiþtir.36.15.37. 3 e yuvarlanýr.40.) Verileri sýralarsak.12. Örneðin Bir sýnýftaki 16 öðrencinin giydikleri.44 36–38 39–41 42–44 – Erkek Kýz 56 60 þimdi bunlarý bir histogramda gösterelim.40.11.21. en küçük deðer çýkartýlýr.16. Öðrenci sayýsý Erkek 6 5 Kýz Nabýz sayýsý Ayakkabý numarasý 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 105 110 115 Histogram Verileri belirli bir geniþliðe sahip veri gruplarý içine dahil edip bu gruplardaki verilerin sayýlarýnýn kullanýlmasý ile oluþturulan sütün grafiklerine histogram denir.40.) 9 Verileri sýralarsak.38.44 Bu verilere ait 3 grup oluþturarak histogram yapalým.12.39.12.16.10.39.11.24.13. ) – Açýklýk.28.42.21.13.24.34 32–34 23–25 26–28 29–31 MATEMATÝK ~ 11 . 15. 8.9.14. 39.38.12.41.19. Yani gruplarýn geniþliði 3 alýnýr.42. 36. ayakkabý numaralarýna bakýlmýþ ve aþaðýdaki ölçümler elde edilmiþtir.33. verilen grup sayýsýna bölünür ve bölüme en yakýn büyük tek sayý veri grubunun geniþliði olarak alýnýr. Nüfus yoðunluðunun yaþ aralýklarýna göre daðýlýmý Bir ailenin 12 ay boyunca kullandýðý elektrik Bir sýnýftaki öðrencilerin not daðýlýmý grafiði Ülkemizde hangi yaþ aralýklarýnýn internet baþýnda ne kadar zaman geçirdikleri ve daha nice örnekler histogram için veri oluþturur. 32.13. 14–16 17–19 20–22 30.40.41.36.16.8.33.15. (Veri açýklýðý belirlenirken.32. Veri açýklýðý = En büyük deðer – En küçük deðer = 44 – 36 = 8 En küçük Alt çeyrek 60 68 Ortanca 66 74 Üst çeyrek 76 80 En büyük 96 115 â = 2.9.14. Bir histoðramýn çizilebilmesi için aþaðýdaki yöntemler sýrasýyla izlenir.38.8(Büyük ve en yakýn tek sayý 3 tür.9. en büyük deðerden.6 (en yakýn ve büyük tek sayýya yuvarlanýrsa sayý 3 tür.10.39.44.44.41. Çözüm Veri açýklýðý=En büyük deðer–En küçük deðer=34–8=26 26  = 2.44.13.44. – Veri açýklýðý belirlenir.12. Örneðin Bir doktorun 30 günlük bir zaman diliminde hergün baktýðý hasta sayýsý aþaðýda verilmiþtir. 28.16.41.18.30.38.12.32. Çözüm Öncelikle veri açýklýðý hesap edilir.44. 9.21 8–10 11–13 24.17.17. – Histogram çizilir.44.34 Bu verileri 9 gruplu bir histogramda gösterelim.18.24.16.21.19.37.32.15. 36.14.14.

13.14.13.15. Aritmetik ortalama Merkezi Daðýlým (Yayýlma) Ölçüleri 1. Veri daðýlýmýnda en fazla tekrarlanan deðer ardýþýk iki Örneðin Bir sýnýftaki 25 öðrencinin matematik dersinin sýnavlarýndan aldýklarý.20.66 Buna göre.54. 84.7. 4 Merkezi Eðilim (Yýðýlma) Ölçüleri 1. grup geniþliði 3 tür. 2 Veri daðýlýmýnda en çok tekrar eden ardýþýk ikiden fazla veri.15. 3 Bir veri daðýlýmýnda ayný sayýda fakat ardýþýk olmayan birden fazla deðer varsa mod bu deðerlerin herbiridir.Ýstatistik Örneðin Bir anketörün bir gün boyunca anket uyguladýðý 20 kiþinin yaþlarý aþaðýdaki gibidir.21. 5+6+7 Bunlarýn aritmetik ortlamasý:  = 6 dýr. 1.1.20.4. ardýþýk verilerin ortalamasýdýr.5. Örneðin Bir sýnýftaki 15 öðrencinin matematik dersinden aldýklarý notlar aþaðýda verilmiþtir.50.4. eþit sayýda ve diðerlerine göre daha çok tekrar etmiþse bu durumda mod.3. 17.17.5.6.5. Medyan (Ortanca) 3. 6.16.24.52.20.6. Mod (Tepe deðer) 2.4.7.18.75.15.1.4.2 Buna göre. Test Ýstatistikleri Çözüm Veri açýklýðý = En büyük deðer – En küçük deðer = 24 – 13 = 11 11  = 2.80. Hiç bir iþlem gerektirmez. Standart sapma Merkezi Eðilim (Yýðýlma) Ölçüleri Verileri sýralarsak.84. deðer ise mod bu iki deðerin aritmetik ortalamasýdýr.17. 3+4 Modu  = 3. 13.15.7 þeklinde verilen bir sayý dizisinin modu kaçtýr? Çözüm En çok tekrar eden 5.14.17.91. 12 ~ MATEMATÝK .17.2.2.21.90.2.3.78. üst çeyrek çeyrekler açýklýðý 3.3.24 13–15 16–18 19–21 22–24 MOD (Tepe Deðer) Bir veri dizisinde en çok tekrar eden deðere tepe deðeri (Mod) denir.72.6.92.16.18. grup sayýsýný 5 alarak histogram oluþturalým. 7 deðerleridir. Ranj (Açýklýk) 2.20.2.18.64.18. Örneðin 1.) 5 Örneðin 3. Dolayýsýyla en çok tekrarlanan deðer 2 dir.5.24.24. notlarýn ortalamasý aþaðýdaki gibidir. bu sayý dizisinin modu kaçtýr? Çözüm Mod en sýk tekrarlanan deðerdir.5.86.84.16.3.5 tir. En kolay hesaplanabilen merkezi eðilim ölçüsüdür.4. Çözüm Veri açýklýðý=En büyük deðer–En küçük deðer=92–43=49 49 Grup geniþliði =  = 9. 17.16.4.6 þeklinde verilen bir sayý dizinin modu kaçtýr? Çözüm 3 ve 4 deðerleri en çok tekrar eden ardýþýk iki deðerdir.15 Buna göre.45.20.3.70.54. veri grup sayýsýný 4 alarak histogram oluþturalým.3. Alt çeyrek.2.48.86.60.5.21.21.20.4.8 (grup geniþliði 10 olur.13.72.43.7 O halde.15. 60.3.

2 Çözüm Sayý dizisinde en fazla ve eþit sayýda tekrar eden 3 ve 6 rakamlarýdýr. 6 ve 7 deðerleri ardýþýk olduðundan bunlarýn modu aritmetik ortalamasýdýr. Dolayýsýyla mod 3 ve 6 dýr.6. Gruplandýrýlmýþ daðýlýmlarda mod bulunurken en çok tekrarlanan deðere sahip olan aralýðýn orta noktasý alýnýr. Türkçe dersi için.6.7 þeklinde verilen bir sayý dizinin modu kaçtýr? Çözüm Sayý dizisinde en fazla ve eþit sayýda tekrar eden 3 deðer vardýr. Örneðin Puan aralýðý Kiþi sayýsý 1–7 8 – 14 15 – 21 22 – 28 29 – 35 36 – 42 3 5 6 4 2 3 Örneðin Þekildeki grafikte bir yýl içerisinde trafiðe kaydý yapýlan araç sayýsý verilmektedir.3. mod 67 bulunur.3.7. Buna göre. Bu daðýlým iki modlu bir daðýlýmdýr. tabloda verilen deðerlerin modu kaçtýr? Çözüm En çok talep 15 kiþi sayýsýyla 64 – 70 aralýðýndadýr. Dolayýsýyla mod bunlarýn aritmetik ortalamasýdýr.6. Ve deðeri de 2 dir. Yani mod 1 – 3 aralýðýnýn ortasýdýr.3. Yani.5. Aralýk olarak verilenlerde mod hesaplanýrken aralýðýn orta noktasý alýnýr. Örneðin Fiyat aralýðý (Bin TL) Kiþi sayýsý 50 – 56 57 – 63 64 – 70 71 – 77 78 – 84 85 – 91 92 – 98 12 10 15 11 9 8 13 Örneðin 1.7 þeklinde verilen bir sayý dizinin modu kaçtýr? Tabloda verilen puan aralýðýndaki öðrenci sayýlarýna ait daðýlýmda mod en çok kiþinin yer aldýðý 15 – 21 aralýðýnýn orta noktasýdýr.3. kiþilerin gösterdikleri talepler verilmiþtir. Buna göre. Daðýlýmýn modu ise 3 ve 6 dýr. 5.6.5.5. Örneðin Bir sýnýftaki öðrencilerin Matematik ve Türkçe derslerinden aldýklarý notlar tabloda verilmiþtir.6.3. Yani. Buna göre.3. kiþi sayýsý 90 ve 75 notlarýnda vardýr.7.6.5. bu derslere ait not daðýlýmlarýnýn modu kaçtýr? Çözüm Matematik dersi için mod 50 dir. Çünkü 50 alan kiþi sayýsý en çoktur. 64 – 70 aralýðýnýn orta noktasý 67 dir. Yani.Ýstatistik Örneðin 2. Tabloda verilen ifadelerin modu kaçtýr? MATEMATÝK ~ 13 . 90 ve 75 notlarý en fazla ve eþit sayýda alýndýðýndan iki modlu bir dizidir. tabloda verilen deðerlerin modu kaçtýr? Çözüm Grup aralýðý olarak verilen daðýlýmlarda mod en yüksek deðere ait grup aralýðýnýn ortasýdýr. 15+21 mod =  = 18 dir. Matematik Aldýðý not Kiþi sayýsý 100 80 70 60 50 2 5 4 3 6 100 90 80 75 70 Türkçe Aldýðý not Kiþi sayýsý 2 6 2 6 4 Tabloda bir firmanýn sattýðý ve fiyat aralýðý verilen araçlara.4. Bu sayý dizisi iki modlu bir dizidir. 6 dýr.4.

Burada iki modlu bir daðýlým vardýr. Örneðin Puan 40 50 60 70 80 90 Kiþi sayýsý 5 5 5 5 5 5 Örneðin Tabloda verilen puan daðýlýmýnýn modu kaçtýr? Çözüm Kiþi sayýsý hepsinde ayný olduðundan burada verilen daðýlýmýn modu yoktur denir. 60 puan alan 10 kiþi 70 puan alan 8 kiþi 80 puan alan 4 kiþi 90 puan alan 6 kiþi Dolayýsýyla mod = 50 dir.12. Çünkü hepsi en çok ve eþit sayýdadýr. bu tablodaki daðýlýmýn modu kaçtýr? 14 ~ MATEMATÝK . Buna göre.12. Buna göre. Burada 13. Bu grafikte verilen not daðýlýmýnda tepe deðeri 70 tir.Ýstatistik Örneðin Çözüm Tabloda mod olmaya aday 13. Bu nedenle bu daðýlýma iki modlu daðýlým ya da bimodal daðýlým denir. Tabloda bir mahalledeki aile hekimi sayýsý ve bu hekimlerin her birine baðlý sokak sayýsý verilmiþtir. Buna göre.11 ve 8 deðerleridir. Dolayýsýyla 8 ve 12 bu daðýlýmýn modudur. grafikte verilen bu daðýlýmýn modu kaçtýr? Çözüm Mod deðeri 10 ve 30 deðerleridir. 8 deðeri kesinlikle moddur. Bir dizide bütün veriler eþitse bu daðýlýmýn modu yoktur denir. bu daðýlýmýn modu kaçtýr? Örneðin 10 Çözüm 10 puan alan 6 kiþi 20 puan alan 4 kiþi 30 puan alan 8 kiþi 40 puan alan 6 kiþi 50 puan alan 12 kiþi En çok tekrar eden deðer 50 dir. Tepe deðerin üstünde not alanlar bu dersten geçeceklerine göre sýnýfta kaç öðrenci bu dersten kalmýþtýr? 3 13 3 12 3 11 2 10 1 9 3 8 Örneðin Aile hekimi sayýsý Hekime baðlý sokak sayýsý Çözüm Mod (tepe deðer) bir puan daðýlýmý grafiðinde grafiðin en yüksek olduðu puandýr. 70 ve altýnda not alanlar kalmýþtýr. Þekildeki grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin fizik dersinden aldýklarý notlarýn daðýlýmý verilmiþtir. 70 in üstünde not alanlar geçmiþ. 8 1 0 2 4 10 15 20 25 30 35 40 45 Firma sayýsý Þekildeki grafikte bir sanayi sitesindeki firmalar ve firmalarda çalýþan iþçi sayýlarý verilmiþtir. Þekildeki grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin bir dersten aldýklarý puan daðýlýmý verilmiþtir.11 deðerleri ardýþýk deðerler olduðundan bunlarýn ortalamasý olan 12 mod dur.

57.. 96 bulunur. x1+x2+. 19. 95.11. 24. 24. 75 ortanca 77.B. 75. Daha sonra toplam veri sayýsýnýn yarýsýnýn 1 fazlasý alýnýr. 30. 72.13. 49. x+y+z toplamý kaçtýr? 10  + 1 = 6. 30.15. 96 Buna göre.9. 33.65. Bunun için aþaðýdaki iþlemler yapýlýr. n MATEMATÝK ~ 15 . x1. 33 5. 61. ortanca kaçtýr? Rize ilinin aðustos ayý içerisinde 10 günlük hava sýcaklýklarý aþaðýda verilmiþtir. 69. n+1 Ortanca =  . ya da küçükten büyüðe sýralanmasýndan sonra bu verilerin tam ortasýnda yer alan deðere ortanca ya da medyan denir. 23.35. 28. 95.10. 31.30.10. 19 Buna göre. 31. 54.70 7+1 Ortanca  = 4 terimdir.30.14. 78. A x+y+z = 12+11+13 = 36 olur.Ýstatistik Bu nedenle.12. 6.65.12. ve 6. Yani 35 tir. xn gibi n tane sayýsýnýn aritmetik ortalamasý. 25. 81. Veri sayýsý tek olduðunda medyanýn bulunuþu: Veri sayýsý n ve n bir tek sayý olsun. 75.12. 2 24. 24. terimin ortalamasý = 27 yani ortanca 27 dir.45. 57. 58. 15. 83..13 y C: 11. Veri sayýsý çift olduðunda medyanýn bulunmasý: Ortanca. Çözüm Medyan (Ortanca) Bir dizide yer alan verilerin büyükten küçüðe. 53. 81. 26. 58. 2 Veriler küçükten büyüðe doðru sýralandýðýnda. Öncelikle toplam veri sayýsýnýn yarýsý alýnýr. 81. terim terim 10  = 5..35. 61. 68.45.C basketçilerinin 7 maçta attýklarý sayýlar verilmiþtir. 58. Örneðin Çözüm Veriler küçükten büyüðe yazýlýrsa.12. B ve C basketbolcularýna ait veriler küçükten büyüðe doðru sýralandýðýnda. 69. 77.. x2. 65. terim dir. 58.12. Örneðin Bir öðrencinin 7 sýnavdan aldýðý notlar. 26. 49. 69. 64. 53. 81.15 z Aritmetik Ortalama Verilerin toplanýp veri sayýsýna bölünmesi ile elde edilen deðerdir.15. 54. Aritmetik ortalama merkezi eðilim ölçüleri içerisinde en istikrarlý olanýdýr.13. 94. 70 puan alan 60 puan alan 50 puan alan 40 puan alan 10 kiþi 4 kiþi 8 kiþi 6 kiþi Örneðin Aþaðýda bir futbol takýmýnýn son 25 sezonda attýðý gol sayýlarý verilmiþtir. 72. 23. 94.15 x B: 10.terim 2 26+28 5. Buna göre. 28. veriler sýralandýðýnda ortada yer alan iki verinin orta noktasýdýr. 78.. terim 2 Þekilde A. A: 9.25. 68. 83. 2 Çözüm A. Buna göre.12.13..+xn Ortalama =  þeklinde bulunur. 73. ortanca kaçtýr? 30 puan alan 4 kiþi  32 kiþi kalmýþtýr. 73. 59. 64. 30. Veriler içerisinde bunlara ait olan deðerlerin ortalamasý ortancayý verir. 69.70 olsun. 59. 30. 75. ortanca terim kaçtýr? Örneðin Çözüm Terimleri küçükten büyüðe doðru sýraladýðýmýzda. 65.

8 Tabloda 20 öðrencinin 70 puanlýk bir sýnavdan aldýklarý puanlar puan aralýðý olarak gösterilmiþtir.Ýstatistik Örneðin Boy (cm) 160 165 170 175 180 185 Kiþi sayýsý 5 6 4 4 6 2 Örneðin Þ ekilde bir sýnýftaki öðrencilerin boylarý verilmiþtir. Örneðin Örneðin Puan Aralýðý 35 – 37 38 – 40 41 – 43 44 – 46 47 – 49 Þekildeki histogramda 8 yýla ait ihracat rakamlarý verilmiþtir. Buna göre. Bunu anlamlý sayýya yuvarlarsak sýnýfýn boy ortalamasý 171 cm olur. 8 yýllýk ortalama ihracat kaç milyon TL dir? 50 – 52 53 – 55 56 – 58 59 – 61 Kiþi sayýsý 1 2 3 2 3 4 1 3 1 Çözüm 2003 yýlýnda 210 milyon TL 2004 yýlýnda 240 milyon TL 2005 yýlýnda 150 milyon TL 2006 yýlýnda 300 milyon TL 2007 yýlýnda 210 milyon TL 2008 yýlýnda 600 milyon TL 2009 yýlýnda 300 milyon TL 2010 yýlýnda 240 milyon TL +  Toplam ihracat: 2250 milyon TL 2250 Ortalama ihracat =  = 281. sýnýfýn not ortalamasý kaçtýr? Çözüm 800 990 680 700 1080 370 Çözüm 10 alan 2 kiþi 20 alan 1 kiþi 30 alan 4 kiþi 35 alan 2 kiþi 60 alan 1 kiþi Notlar toplamý = 20+20+120+70+60 = 290 290 Ortalama =  = 29 olur. = = 48.25 milyon TL dir. Buna göre. bu sýnýfýn boy ortalamasý kaçtýr? Þekilde bir sýnýftaki öðrencilerin bir dersten aldýklarý notlar verilmiþtir...1111. (36x1)+(39x2)+(42x3)+(45x2)+(48x3)+(51x4)+(54x1)+(57x3)+(60x1) Ort. bu sýnýfýn puan ortalamasý kaçtýr? Çözüm Puan aralýðý olarak verildiðinde her bir puan aralýðýnýn orta noktasý bulunur ve orta nokta öðrencinin puaný olarak alýnýr. Buna göre. 10 160x5+165x6+170x4+175x4+180x6+185x2 4620 Ort.=  =  27 27 = 171.15 20 16 ~ MATEMATÝK . Buna göre.

50.4 lenlerden hangisi kesinlikle yanlýþtýr? 0 1 2 3 4 5 Not – A) Sýnýfýn aritmetik ortalamasý 3.55. Buna göre. – Ranjýn büyük çýkmasý grubun homojen olmadýðýný.40. D) Sýnýftaki öðrenciler genelde 3 .3 Dolayýsýyla A þýkký doðrudur. Cevap D Tabloda 7 öðrencinin 10 soruluk bir sýnavda sorulara verdiði cevaplarda aldýklarý puanlar verilmektedir. öðrencilerin bu sýnavdan aldýklarý puanlarýn geniþliði kaçtýr? MATEMATÝK ~ 17 . +  36 kiþi Çözüm En büyük deðer 70 Toplam 4 12 24 40 40 +  120 Öðrenci A B C D E F G En küçük deðer 35 A Ranj (açýklýk) = 70 – 35 = 35 tir. C) Uygulanan sýnavýn zorluk düzeyi orta düzeydir. Dolayýsýyla B þýkkýda doðrudur. =  = 3. E) Sýnýfýn genel baþarý düzeyi yüksektir. Örneðin 15 öðrencinin bir sýnavdan aldýðý notlar aþaðýdaki gibidir. Bilen öðrenciyle bilmeyen öðrencinin ayýrdedildiði bir Örnek Soru 3 Þekildeki grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin fizik dersinden aldýklarý notlarýn daðýlýmý verilmiþtir.50. 10 8 6 Öðrenci sayýsý test olduðunu söyler. 36 Sýnýf ortalamasýnýn üstünde not alan 4 ve 5 alanlardýr. Ranj (Açýklýk) Verilen dizi de en büyük deðer ile en küçük deðer arasýndaki açýklýk ya da farktýr. Bir veri grubunda ranja bakýlarak aþaðýdaki yorumlar yapýlabilir.70.45. 3 alan 8 kiþidir. Yayýlma ölçüleri ölçümlerin homojen ya da heterojenliðini.Ýstatistik Sonuç Kutusu Aritmetik ortalama ile aþaðýda verilenler yorumlanabilir.3 çýktýðýnda sýnavýn zorluk düzeyi orta düzeydir. aþaðýda veri. alt çeyrek.60.3 tür. 4 alan 10 kiþidir.45 Bu sayý dizisinin ranjý (açýklýðý) kaçtýr? Çözüm 1 alan 4 kiþidir. – Grubun ortalama baþarý düzeyi – Grubun genel baþarý düzeyi – Grubun yoðunlaþtýðý yer (aðýrlýk merkezi) – Uygulanan testin güçlük düzeyi Deðerli arkadaþlar! Merkezi eðilim ölçülerinden olan aritmetik ortalama verilerin tamamý dikkate alýnarak hesaplandýðýndan mod ve medyana göre daha fazla bilgi verir. Bir veri grubunda ranj büyüdükçe standart sapma da büyür.50.35. öðrenme düzeyleri arasýndaki farkýn çok olduðunu söyler.50. 5 alan 8 kiþidir. çeyrekler açýklýðý standart sapma gibi deðerlerdir.60. Buna göre. Toplam 18 kiþidirler.65. – Ranjýn küçük çýkmasý grubun homojen olduðunu.4 arasýnda yoðunlaþmýþtýr. öðrencilerin öðrenme düzeyleri arasýndaki farklýlýklarýn az olduðunu söyler ve bilen öðrenciyle bilmeyen öðrencinin ayýrt edilemediði bir test olduðunu söyler.55. Aritmetik ortalama 3. ortalamadan ne kadar uzaklara yayýldýðýný gösterir. üst çeyrek.      Örneðin Soru 1 1 2 1 1 1 2 1 2 0 1 1 2 1 1 1 3 2 0 2 1 1 2 1 4 2 0 1 0 1 1 2 5 1 1 1 1 0 1 1 6 1 1 2 1 1 0 2 7 1 1 1 1 2 2 1 8 0 2 0 1 1 2 1 9 10 2 1 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 120 – Arit. B) Sýnýf ortalamasýnýn üstünde not alan 18 kiþi vardýr.65. Fakat yoðunluk 3 – 4 arasý deðildir. Merkezi Daðýlým Ölçüleri (Yayýlma Ölçüleri) Yayýlma ölçüleri ranj(açýklýk). Sýnýfýn genel baþarý düzeyi yüksektir.Ort. 2 alan 6 kiþidir.

alt çeyreðini. Çeyrekler Açýklýðý Standart Sapma Veriler küçükten büyüðe sýralandýðýnda ortanca veri alt grup ve üst grup olmak üzere grubu ikiye ayýrýr. Alt grubun ortasýndaki deðere alt çeyrek. Çözüm Açýklýk = En büyük deðer – En küçük deðer = 140 – 24 = 116 dýr. alt çeyreðini.124. veri sayýsýnýn 1 eksiðine bölünüp karekökü alýnýr. 24 30 36 40 45 48 50 56 72 100 120 124 140 en küçük alt deðer çeyrek 38   ortanca  üst çeyrek 110  en büyük deðer  Çeyrekler açýklýðý = 110 – 38 = 72 bulunur.120. Standart sapma bir veri grubundaki verilerin aritmetik ortalamadan ne kadar uzaklaþtýðýnýn ortalama ölçüsünü veren bir deðiþim ölçüsüdür.100. Örneðin Bir þirketin son 13 yýlýna ait hesap edilen cirolarý aþaðýda milyon TL olarak verilmiþtir.140 Buna göre.  alt çeyrek  ortanca  üst çeyrek  en büyük deðer  Çeyrekler açýklýðý = 75 – 30 = 45 tir. 3. Alt çeyrek ve üst çeyrek deðerlerin arasýndaki farka çeyrekler açýklýðý denir. 1.50. Bulunan toplam. Grup homejendir. çeyrekler açýklýðýný bulunuz. Örneðin Fizik dersine giren 5 öðrencinin aldýklarý puanlar: 56. açýklýðýný. Alt Çeyrek. 20 24 26 30 30 40 45 50 54 60 60 75 80 80 80 Buna göre. aþaðýdaki yöntemler sýrasýyla uygulanýr. bu daðýlýmýn.72. üst çeyreðini ve çeyrekler aralýðýný bulunuz. Grup homejen deðildir. 24. Açýklýðýn büyük çýkmasý daðýlýmýn homojen olmadýðýný söyler.40.84 ve 88 dir. Standart Sapma: Büyük çýkan gruplarda. Yapýlan test bilen ve bilmeyen öðrenciyi ayýrt etmemiþtir.60. Standart sapma uygulanýrken. xi: Her öðrencinin puaný n: Sýnava giren öðrenci sayýsý – x : Aritmetik ortalama sx: Standart sapma = 80 – 20 = 60 týr. bilenle bilmeyenin ayýrdedildiðini söyler. bu daðýlýmýn açýklýðýný. bu daðýlýmýn standart sapmasý kaçtýr? 18 ~ MATEMATÝK . Verilerin aritmetik ortalamasý bulunur.30. Yapýlan test bilen ve bilmeyen öðrenciyi ayýrt etmiþtir. üst çeyreðini. Buna göre. Alt grup Üst grup  20 24 26 30 30 40 45 50 54 60 60 75 80 80 80 en küçük deðer Örneðin Bir dersin sýnavýna girmiþ 15 öðrencinin aldýðý puanlar aþaðýdaki gibidir. Açýklýðýn büyük çýkmasý grubun homojen olmadýðýný ve testin ayýrdediciliðinin iyi olduðunu.72.56. Üst Çeyrek. üst grubun ortasýndaki deðere de üst çeyrek denir.45. Öðrenciler arasý farklýlaþma azdýr. Öðrenciler arasý farklýlaþma fazladýr. Herbir veri ile aritmetik ortalamanýn farkýnýn karesi alýnýr ve bulunan deðerler toplanýr.36. 2. Çözüm Ranj (açýklýk) = En büyük deðer – En küçük deðer sx = (xi – x) 2 n–1 – Standart sapma bulunduktan sonra aþaðýdaki yorumlar yapýlabilir. Standart Sapma: Küçük çýkan gruplarda.Ýstatistik Çözüm A 11 B 10 C 11 D 11 E 10 F 13 G 12 En büyük deðer 13 En küçük deðer 10 A Ranj (açýklýk) = 13 – 10 = 3 tür.48.

6 50 45 Kimya dersi baþarý oraný. B) Bu sýnýflara giren öðretmenlerden I. I. uygulanan testin de bu öðrenciler için ayýrt edici olduðunu göstermiþtir. bu daðýlýmýn standart sapmasý kaçtýr? Örneðin Dersler Matematik Türkçe Tarih Fizik Kimya Biyoloji Soru sayýsý Aritmetik ortalama Standart sapma Mod Medyan Çözüm 40+50+56+64+68+70 348 Aritmetik ort.56. en baþarýsýz olduklarý ders Türkçe’dir. Tabloda bir sýnýftaki öðrencilerin 6 dersten aldýklarý puanlara ait istatistiki bilgiler verilmiþtir..70 tir.7 30 Bu oranlardan görüldüðü gibi sýnýftaki öðrencilerin en baþarýlý olduklarý ders Matematik.64.  = 0. Buna göre.75 60 21 Biyoloji dersi baþarý oraný.  = 0. Baþarýyý gösteren aritmetik ortalamadýr.8 50 30 Türkçe dersi baþarý oraný. aþaðýdakilerden hangisi yanlýþtýr? A) IV.50. Buna göre. Test IV. Test III. =  =  = 58 6 6 Sx = 18 2 +8 2+2 2+6 2+10 2+12 2 = 5 324+64+4+36+100+144 11.  = 0. Ancak bu soru sayýlarýnýn eþit olduðu durumda geçerlidir. Test 70 65 55 62 68 3 5 7 10 6 Dolayýsýyla. Dolayýsýyla grup homejendir ve öðrenciler arasý farklýlýklar en azdýr. testin standart sapmasý düþüktür. testin uygulandýðý sýnýfta öðrenciler arasýndaki farklýlýk en çoktur..  = 0. MATEMATÝK ~ 19 . Test V. Buna göre. testin uygulandýðý bir sýnýfa giren öðretmen en az zorlanýr.5 60 24 Tarih dersi baþarý oraný. Çünkü. Ortalamanýn yüksek olduðu sýnýfta baþarý yüksek.  = 0. 40 Matematik dersi baþarý oraný. D) Öðrenciler arasýndaki en az farklýlaþma I. testten elde edilmiþtir.68. Tabloda bir okuldaki 5 farklý sýnýfta uygulanan matematik testlerinin aritmetik ortalamalarý ve standart sapmalarý verilmiþtir.Ýstatistik Çözüm 56+60+72+84+88 360 Aritmetik ort. O halde E þýkký yanlýþtýr. düþük olduðu sýnýfta baþarý düþüktür. Soru sayýlarý farklý olduðunda baþarý oraný aritmetik ortalamanýn soru sayýsýna bölünmesiyle elde edilir. testin uygulandýðý sýnýfta öðrenciler arasýndaki farklýlýk en çoktur.  = 0. öðrencilerin sýnýfta en baþarýlý ve baþarýsýz olduklarý dersler hangileridir? Örnek Soru 4 Çözüm Uygulanan Test Aritmetik ortalama Standart sapma I. Cevap E = 200 = 10 2  17 Burada standart sapmanýn büyük çýkmasý grubun homejen olmadýðýný öðrenciler arasýnda farklýlýklarýn olduðu uygulanan testin de bu öðrenciler için ayýrt edici olduðunu göstermiþtir. Test II. Örneðin 6 öðrencinin matematik dersinden aldýklarý notlar: 40. testin uygulandýðý sýnýfta vardýr. =  =  = 72 5 5 Sx = (56 – 72) 2 +(60 – 72) 2 +(72 – 72)2 +(84 – 72) 2 +(88 – 72) 2 4 Çözüm Standart sapmanýn yüksek olduðu yerde öðrenciler arasýndaki farklýlýk en çoktur. C) En yüksek baþarý I. E) I.6 40 30 Fizik dersi baþarý oraný. 5 50 60 40 50 60 30 40 30 24 30 45 21 6 4 2 4 6 2 45 35 30 36 50 40 45 40 30 32 50 30 Burada standart sapmanýn büyük çýkmasý grubun homejen olmadýðýný öðrenciler arasýnda farklýlýklarýn olduðu.

 Dolayýsýyla.Ýstatistik Örneðin P .ort. verilerin. 360 7 saat uyuyan 4 kiþidir. terim sayýsý çift olduðundan ortadaki iki terimin ortalamasýdýr.1 3 c) 4 12 28 40 = 84 – 4+6+6+7+7+7+7+8+8+8+8+8 x =  =  = 7 12 12 d) sx = 9+1+1+1+1+1+1+1 16 2  1. sx = (18–14)2 +(18–16)2 +(18–16) 2 +(18–18) 2 +(18–18) 2+ (18–21)2 +(18–23)2 6 16+4+4+0+0+9+25 = 6 58 = 6 29  3.7. Yani. 150.ort.6. Buna göre.. Deðerler sýralanýrsa: 4. 4 saat uyuyan 1 kiþidir.1 = = 12 12 3 C marketi için. B.6. Cuma C. = x =  = =16 7 7 B marketi 126 – 14+16+16+18+18+21+23 Arit.7. Perþ.7. 6 saat uyuyan 2 kiþidir.ort. 2 b) = Tepe deðeri. C marketlerinin sattýðý ürün adetlerinin standart sapmasý kaçtýr? Çözüm a) 360 ° 12 kiþi ise 150° ye 5 kiþi karþýlýk geliyorsa Çözüm A marketi 112 – 12+15+24+13+10+20+18 Arit. a) Medyaný kaçtýr? b) Tepe deðeri kaçtýr? c) Aritmetik ortalamasý kaçtýr? d) Standart sapmasý kaçtýr? 12 14 9 15 16 16 24 16 13 13 18 15 10 18 17 20 21 19 18 23 23 Yukarýdaki tabloda üç marketin 1 haftada yaptýðý toplam satýþ adedi gün gün verilmiþtir. sx = (16–12)2 +(16–15) 2 +(16–24) 2 +(16–13) 2+(16–10) 2+ (16–20)2 +(16–18)2 6 16+1+64+9+36+16+4 146 73 = =  4.tesi Pazar Örneðin 12 kiþilik bir grubun bir günde kaç saat uyuduklarý yandaki daire grafiðinde verilmiþtir.tesi A Marketi B Marketi C Marketi Salý Çarþ. mod = 8 dir. 3 2 +(16–23)2 = 20 ~ MATEMATÝK .8 Medyan.8.8.8.7.9 6 6 3 150° ? A her 30° ye 1 kiþi karþýlýk gelir. 7+7 Yani. sx = (16–9)2 +0+(16–13)2 +(16–15) 2 +(16–17) 2+(16–19) 6 49+9+1+1+9+49 = 6 118 = 6 59  4.12  = 5 kiþi 8 saat uyuyan 5 kiþidir.. = x =  =  = 16 7 7 A marketi için.8. B marketi için.  = 7 dir. A. en çok tekrar eden 8 olduðundan 8 dir. = x =  =  =18 7 7 C marketi 9+16+13+15+17+19+23 112 – Arit. Buna göre.

T puaný: T puaný Z puanýnýn özel halidir. T puaný daha büyük olan daha baþarýlýdýr. biyoloji ve geometri derslerinden aldýðý notlar bu derslere ait sýnýf ortalamalarý ve standart sapmalarý verilmiþtir. Z puaný +2 olan öðrenci ise grubun % 98 inden daha baþarýlý. Çözüm Matematik Z puaný 85 – 80 Z =  = 0. –2 30 10(–2)+50 –1 40 10(–1)+50 0 50 1 60 2 70 3 80   10. 2.0+50  10.5 10 70 – 60 Geometri Z puaný=  = 2 5 1. s Z puanýnýn yorumlanmasý. Z puaný +1 olan bir öðrenci ise grubun yaklaþýk % 84 ünden baþarýlý. % 84 ünden daha az baþarýlýdýr. T = 10. s 12 Z puanýnýn +1 çýkmasý öðrencinin sýnýfýn yaklaþýk % 84 ünden daha baþarýlý. Buna göre. 3. En çok kullanýlan Z ve T puanlarýdýr. Z puaný en küçük olan ders en baþarýsýz derstir. MATEMATÝK ~ 21 . kimya. Z puaný T puaný –3 20 10(–3)+50 Örneðin 20 öðrencinin 30 soruluk testte aldýklarý puanlarýn aritmetik ortalamasý 60. Z puaný –1 olan bir öðrenci grubun yaklaþýk olarak % 16 sýndan baþarýlý.Z+50 þeklinde hesaplanýr. % 16 sýndan daha az baþarýlý olduðunu söyler.2+50 10.5 10 Z puaný en büyük olan ders en baþarýlý derstir. Matematik ve Fizik en baþarýsýz derslerdir. standart sapmasý 12 dir. 75 – 70 Fizik Z puaný Z =  = 0.3+50 Çözüm Öðrencinin aldýðý not (x) = 72 – Sýnýfýn not ortalamasý (x ) = 60 Standart sapma (s) = 12 – x–x 72–60 O halde z =  =  = 1 dir.5 10 75 – 70 Kimya Z puaný Z =  = 1 5 90 – 75 Biyoloji Z puaný =  = 1. fizik. % 16 sýndan daha az baþarýlýdýr. bu öðrencinin hangi dersten en baþarýlý ve hangisinden en baþarýsýz olduðu Z puaný yardýmýyla bulunuz. Bu durumda 72 alan bir öðrencinin Z puanýyla sýnýf içerisindeki baþarýsýný yorumlayýnýz. Z puaný –2 olan öðrenci grubun % 2 sinden baþarýlý. Z puaný 0 olan bir öðrenci sýnýfý % 50 sinden daha baþarýlý diðer % 50 sinden daha düþük baþarýya sahiptir. En baþarýlý ders geometridir. Örneðin Ders Matematik Geometri Fizik Kimya Biyoloji Öðrencinin puaný 85 70 75 75 90 Sýnýf ortalamasý 80 60 70 70 75 Standart sapma 10 5 10 5 10 Bir öðrencinin matematik.Ýstatistik Standart Puanlar Bir öðrencinin grup içindeki baþarýsý hakkýnda yorum yapýlmak istendiðinde kullanýlýr. % 2 sinden daah az baþarýlýdýr. % 98 inden daha az baþarýlýdýr.1+50 10. Z puaný x: Öðrencinin ölçme sonucu (puaný) – x : Aritmetik ortalamasý s: Standart sapmasý – x–x Z =  þeklinde hesaplanýr. Sonuç olarak Z puaný büyük olan daha baþarýlýdýr. T puanýnýn yorumlanmasý: T puanýnýn yorumu ayný Z puanýndaki gibidir.

Ýki deðiþken arasýnda bir iliþki yoksa korelasyon katsayýsý sýfýrdýr denir.kalýtým B) Yetenek . A) –0. Güçlü negatif iliþki (korelasyon): Bir deðiþkenin deðerleri artarken diðeri azalýr ve noktalar çizginin yakýnýnda kümelenmiþtir.20 D) 0.00 ile +1.40 C) 0. –1 iliþki artar 0 iliþki artar +1 Sýfýrdan uzaklaþtýkça korelasyon (Ýliþki) artar. Dolayýsýyla korelasyon kat sayýsý 0 dýr. Cevap A Örnek Soru 6 Aþaðýda verilen ikililer arasýnda hangisinin korelasyon kat sayýsýnýn en düþük olmasý beklenir? A) Zeka . Korelasyon +1 e yaklaþtýðýnda yükselir. D) Paranýn insana bir çok þeyi elde etme gücü verdiði bilinmektedir.güç E) Kilo . Buna pozitif korelasyon denir.Ýstatistik Korelasyon Deðiþkenler arasýndaki iliþkinin sayýsal deðeridir. Dolayýsýyla doðru cevap A dýr. Ýliþki yok: Ýki deðiþkenin birbiriyle iliþkisi yoktur. C) Deniz seviyesinden yükseldikçe yaðýþýn da arttýðý görülmektedir.90 B) –0. –1. Çözüm Örneðin Saðlýklý beslendikçe hastalýða yakalanma riskinin azalmasý.70 Aþaðýda korelasyon katsayýsý verilenlerden hangisinde iliþki en fazladýr? Örnek Soru 5 Örneðin Sigara ve alkol kullandýkça saðlýk problemlerinin artmasý Korelasyon –1 e yaklaþtýðýnda korelasyon yükselir.baþarý C) Yüksek . Yani deðiþkenlerin ikisi de artar ya da ikisi de azalýr.60 E) 0. Zayýf pozitif iliþki (korelasyon): Ýki deðiþkenin deðerleri de ayný anda artar fakat noktalar daðýnýk haldedir. B) Yetenekli insanlarýn daha baþarýlý olduðu kanýtlanmýþtýr. Güçlü pozitif iliþki (korelasyon): Ýki deðiþkenin deðerleri ayný anda artar ve noktalar çizginin yakýnýnda kümeleþir. E) Kilosu artan ya da azalan insanlarýn daha zeki olduklarý ya da zekalarýnda bir deðiþme olduðu hakkýnda birþey söylenmez.00 arasýnda deðiþken deðer alýr. Karmaþýk iliþki (korelasyon): Deðiþkenler arasý bir iliþki görülmekte ama iliþkinin yönü tam olarak tespit edilememektedir.yaðýþ D) Para . Deðiþkenlerden biri artarken diðeri azalýr. Cevap E 22 ~ MATEMATÝK .zekâ Çözüm A) Zeka ile kalýtýmýn birbirini etkilediði ve aralarýnda bir iliþki olduðu kanýtlanmýþtýr. Zayýf negatif iliþki (korelasyon): Bir deðiþkenin deðeri artarken diðeri azalýr fakat noktalar daðýnýk haldedir.

....................... dir........... 7........ MATEMATÝK ~ 23 ... Ýki deðiþken arasýndaki iliþkinin sayýsal deðerine ....... denir................................... Standart sapma ile bir sýnýfýn ........................ 50 aritmetik ortalama ve 10 standart sapmayla 50+10.. belirtilebilir.......... 6...... 9....z þeklinde hesaplanan deðere .................... ya da ................... 4. Bir veri grubunda en çok tekrarlanan deðere ..... Bir veri grubunun tam ortasýndaki deðere ............... 8.........Sýnavlarýn yoðunluðu ve stres arasýndaki iliþkiyi ifade eden korelasyon katsayýsý .............. Bir veri grubunda en büyük ve en küçük deðer arasýndaki farka ........ denir..... denir............ 5...... denir.. denir...................................................... 3........... –1 den +1 e kadar deðer alabilen ifadeye . denir.. 10............................ Bir veri grubunda alt çeyrek ile üst çeyrek arasýndaki farka .. Bir veri grubunda en küçük deðer ile ortancanýn tam ortasýndaki deðere ..Ýstatistik BOŞLUK DOLDURMA 1...... 2.............. denir......................................................... denir..

24 ~ MATEMATÝK . Hiç çalışmadan bu dersten 75 aldım. Çalıştığım dersten istediğim notu aldım.Ýstatistik ALIŞTIRMALAR Standart sapma küçük ise Standart sapma büyük ise Öðrenci Grubu Homejen Heterojen Öðrencilerin öðrenme düzeyleri Benzer Farklý Öðrenciler arasýndaki farklýlaþma Az Çok Puanlarýn aritmetik ortalamaya yakýnlýðý Yakýn Uzak Uygulanan testin ayýrtediciliði Düþük Yüksek Bilen öðrenci ile bilmeyen öðrencinin birbirinden ayrýlmasý Ayýrmamýþ Ayýrmýþ O kadar çalıştım ama yine de 75 aldım. Ulen bu dersten çakacağız galiba kopyada çekemedim.

Ýstatistik Aritmetik Ortalama Standart Sapma MATEMATÝK ~ 25 .

Ranjýn sýfýr olduðu bir veri grubunda bütün deðerler aynýdýr. Bütün öðrencilerin ayný notu aldýðý bir grupta mod yoktur. Ýstatistik Medyan bir veri grubunun tam ortasýndaki deðerdir. Standart sapmada bütün veriler dikkate alýnýr. Bir veri grubunda birden fazla mod olabilir. Veri daðýlýmýnda en çok tekrarlanan deðer ardýþýk iki deðer ise mod bu iki deðerin aritmetik ortalamasýdýr. Mod bir veri grubunda en çok tekrar eden deðerdir.Ýstatistik ALIŞTIRMALAR Standart sapmanýn küçük olmasý sýnýfýn homojen olduðunu söyler. Aritmetik ortalama bir veri grubundaki bütün verilerin toplamýnýn veri sayýsýna bölünmesidir. Üst çeyrek ile alt çeyrek arasýndaki farka çeyrekler açýklýðý denir. Standart sapmanýn büyük olmasý testin güvenilirliðinin iyi olduðunu gösterir. 26 ~ MATEMATÝK . Bütün öðrencilerin ayný notu aldýðý bir testin standart sapmasý 0 dýr.

36. Bu veriler 5 gruba ayrýlýrsa grup geniþliði aþaðýdakilerden hangisi olur? A) 3 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8 rilmiþtir.30.24.35 E) 27.30. Þekilde verilen not daðýlýmýnýn modu kaçtýr? A) 94 B) 83 C) 72 D) 61 E) 51 Þekildeki grafikte bir gruptaki kiþi sayýsý ve yaþlarý ve4.28.42. Verilen grubun ortancasý (Medyaný) kaçtýr? A) 30 B) 32 C) 33 D) 34 E) 35 6. Not aralýðý 45 – 55 56 – 66 67 – 77 78 – 88 89 – 99 Öðrenci sayýsý 2 5 4 3 1 3.48. 32.45.55 D) 27.36.36 Bu verilere göre ilk beþ soruyu cevaplayýnýz.36.Ýstatistik 5. bu grubun yaþ ortalamasý kaçtýr? A) 26.32.24.15 B) 25.40 C) 26.45. Bu öðrenci grubunun yaptýðý netlerin tepe deðeri (Modu) kaçtýr? A) 30 B) 32 C) 36 D) 40 E) 45 olur? 2. Veriler bir histogramda gösterilirse hangisi doðru ALIŞTIRMALAR 20 öðrencinin 50 soruluk bir deneme sýnavýnda yaptýðý netler aþaðýdaki gibidir.65 MATEMATÝK ~ 27 .27.30. 1.40.34. Buna göre. Verilen grubun veri açýklýðý kaçtýr? A) 20 B) 24 C) 26 D) 27 E) 30 7.26.

A dersinden geçenlerin sayýsý. kimya ve biyoloji derslerinden yaptýðý netler. E) Öðrenci biyoloji dersinde dersanenin %2 sinden daha baþarýlýdýr. Buna göre. Aþaðýda grafiði verilen ikililerden hangileri arasýndaki iliþkinin negatif yönlü ve en çok olduðu söylenebilir? 25 27 20 15 22 6 5 5 7 Þekildeki LYS deneme sýnavýna giren bir öðrencinin fizik. bu derslere ait dersane ortalamasý ve standart sapmalarý verilmiþtir. B. en baþarýsýz öðrenci aþaðýdakilerden hangisidir? A) E 28 ~ MATEMATÝK . Fizik Kimya Biyoloji Öðrencinin neti Dersane ortalamasý Standart sapma 10. C dersinden geçenlerden 12 fazla ise sýnýf mevcudu kaç kiþidir? B) D C) C D) B E) A A) 21 B) 24 C) 36 D) 40 E) 45 Þekilde 5 öðrencinin bir derse ait T puanlarý verilmiþtir. C) Öðrenci biyoloji dersinde dersanenin %2 sinden daha az baþarýlýdýr. Buna göre. B) Öðrenci kimya dersinde dersanenin %16 sýndan daha az baþarýlýdýr. C ve D derslerinden geçenlerin yüzdeleri verilmiþtir. D) Öðrenci fizik dersinde dersanenin %2 sinden daha az baþarýlýdýr. aþaðýdaki yorumlardan hangisi yanlýþtýr? A) Öðrenci fizik dersinde dersanenin %98 inden daha fazla baþarýlýdýr. Öðrenci A B C D E T puaný 50 60 65 45 70 Þekilde dairesel bir grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin A. 9.Ýstatistik 8. 11.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful