11.

SINIF

MATEMATİK
MEB’in 11. Sınıf Matematik Müfredatına Eklediği Yeni Konu

İSTATİSTİK
Konu Anlatımı
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık Ünitesi Ayrı Bir PDF Olarak Sitemizde Yer Almaktadır.

0 %10 etim Öğr eni gramı Y Pro

Yazar Nihat Eminoğlu

Konu anlatımı k tabınız, Akıllı Öğret m S stem 'nde “İnterakt f Z-KİTAP" olarak yer almaktadır: www.ak ll ogret m.com

İncirli Caddesi Santral Çıkmazı No: 27 Kat: 2 Bakırköy / İSTANBUL Tel: 0212 572 20 00 (pbx) Fax: 0212 572 19 49

İnternet üzerinden siparişleriniz için: www.okyanusokulkitap.com

Genel Yayın Yönetmeni Ali Rıza Bayzan Editörler Erdal Şen Halil İbrahim Küçükkaya Ümit Can

/ Dizgi Servisi (A.O.P)

Nesil Matbacılık Tel: 0212 876 38 68

Baskı Cilt

Yardımcı Ders Kitabı Seti’nin Akademik Sistem Tasarımı’nın her hakkı saklı olup tüm hakları Basım Yayın Tic. Ltd. Şti.’ye aittir. Kısmen de olsa alıntı yapılamaz, metin ve soruları aynen veya değiştirilerek elektronik, mekanik, fotokopi ya da başka türlü bir sistemle çoğaltılamaz, depolanamaz.

............... ÜNİTE: İSTATİSTİK İstatistik ....................................................... 8 ..İÇİNDEKİLER 1......28 ........................

.

.

.

Ýstatistik Ýstatistik .

sýnav 60 100 80 65 2. Sýnav Öðrenci Ali Murat Hasan Seren 1.Ýstatistik Ýstatistik Araþtýrmalar yapýlmasý. tabloda verilenleri çizgi ve sütun grafiðinde ayrý ayrý gösterelim. sýnav 4. verilerin toplanmasý ve toplanan verilerin belli yöntem ve tekniklerle ifade edilmesine istatistik denir. Buna göre. sýnav 70 95 90 75 80 110 120 90 90 75 125 Çözüm Maaþ(TL) 900 850 800 780 720 700 650 BC A 2009 120 C B C B A A 2010 2011 Yýl Çözüm Öðrencinin neti 130 120 110 100 90 80 70 60 1 2 3 4 Hasan Seren Murat Ali 900 850 800 750 700 650 Maaþ(TL) C B A 2009 2010 2011 Yýl Sýnav no Öðrencinin neti 130 120 110 100 90 80 70 60 1 2 3 4 Sýnav no Örneðin Yetiþtirilen hayvan x (10 000) 30 25 15 10 2008 2009 2010 Yýl Büyükbaþ hayvan Küçükbaþ hayvan Örneðin Tabloda üç memurun 3 yýlda maaþlarýndaki deðiþim görülmektedir. Buna göre. bu tablodaki verileri sütun ve çizgi grafiðiyle gösteriniz. Maaþ Yýl 2009 2010 2011 A 650 700 780 B 700 780 850 C 720 800 900 Örneðin Bir dersanenin uyguladýðý dört sýnavda dört öðrencinin yaptýðý net sayýsý aþaðýdaki tabloda verilmiþtir. sýnav 3. Þekilde 3 yýllýk sütun grafiðiyle verilen küçükbaþ ve büyükbaþ hayvan miktarý dairesel grafikte gösterildiðinde elde edilen sonuç nedir? 8 ~ MATEMATÝK .

E) Çarþamba günü 6 saat çalýþmýþtýr. D. A. hafta içi çalýþtýðý süreye eþittir. B þýkký doðrudur. E þýklarý yanlýþtýr.Ýstatistik Çözüm B. i  3x A  x F  6x E) Fransýzca Almanca 80° 100° Ýngilizce Çözüm 10x kiþi MATEMATÝK ~ 9 . C. Almanca ve Fransýzca bilenler vardýr. aþaðýda verilenlerden hangisi kesinlikle doðrudur? A) Bir haftada toplam 36 saat çalýþmýþtýr. D) Pazar günü hiç çalýþmamýþtýr. Ýngilizce bilenler Almanca bilenlerin 3 katý. Fransýzca bilenlerin yarýsý olduðuna göre. Buna göre.Baþ 2008 yýlýnda 2009 yýlýnda 2010 yýlýnda 15 bin 25 bin 30 bin +  70 bin K.50 « ? =  120 « = 150° Büyük baþ Küçük baþ 150° Örnek Soru 2 Bir grupta Ýngilizce. Çözüm Toplam: 120 bin 120 bin hayvanýn 50 bini küçükbaþ ise 360° ?  3 360 .Baþ 10 bin 15 bin 25 bin +  50 bin Pazartesi günü Salý günü Çarþamba günü Perþembe günü Cuma günü Cumartesi günü Pazar günü 9 saat 6 saat 0 saat 9 saat 0 saat 12 saat 12 saat +  48 saat Buna göre. B) Bir hafta içerisinde hafta sonu çalýþtýðý süre. C) Cuma günü perþembe gününden daha çok çalýþmýþtýr. bu grup bir daire grafiðinde gösterilirse aþaðýdakilerden hangisi doðru olur? Örnek Soru 1 A) Fransýzca Almanca 100° 60° Ýngilizce B) Fransýzca Almanca 120° Çalýþma saati 12 11 10 9 6 Gün 50° Ýngilizce C) Ýngilizce Fransýzca 108° 36° D) Almanca 108° Ýngilizce Fransýzca 200° Þekilde verilen çizgi grafiðinde bir dersane öðretmeninin çalýþtýðý saatler verilmektedir.

3. Türkçe Matematik Bu tablo kullanýlarak aþaðýdaki serpilme grafiði oluþturulur. Kutunun bu uç noktalarýna menteþe adý verilir. Bu çizgi üzerinde bir kutu çizilir kutunun en küçük deðeri alt çeyrek. alt çeyrek. Cevap C sýnda bir iliþki olup olmadýðýný öðrenmek için sýnýftan rastgele 10 öðrenci seçiyor. üst çeyrek ve en büyük deðer bulunur.Ýstatistik 360° 10x kiþi ise Nasýl Oluþturulur? 1. Noktalar birbirine yakýn ve bir çizgi boyunca kümelendiklerinden aralarýnda güçlü pozitif bir iliþki vardýr. Örneðin. Bir öðretmen Matematik ve Türkçe notlarý ara- ? x kiþi dir. Ýlgili deðiþkenlerle ilgili veri çiftleri toplanýr. Bunun için bu grafiðe kutu ve býyýklar grafiði de denir. Toplanan verilerdeki karþýlýk gelen noktalar iþaretlenir. Ýki menteþe noktalarý arasýndaki uzaklýk çeyrekler açýklýðýný verir. 2. 180 ton ayçiçeði biçen bu çiftçinin kaç ton soya biçmesi beklenir? Çözüm Soya 80° ye karþýlýk gelir. 120° ye 180 ton karþýlýk gelirse 80° ye x ton  60180 . en küçük deðer.  ? = 216° (Fransýzca bilenler) 108° (Ýngilizce bilenler) Þýklardaki grafiklere bakýldýðý zaman cevabýn C þýkkýnda olduðu görülür. Aralarýnda iliþki bulunan iki deðiþkenin deðerleri diyagramda bir çizgi boyunca uzanacaktýr. Karþýlýk gelen deðerler bu çizgiye yaklaþtýkça aralarýndaki iliþkinin güçlendiði anlaþýlýr. Serpilme Grafiði Bir tür kalite diyagramýdýr. Koordinat düzlemi çizilir ve eksenlere deðiþkenler konulur. 10 ~ MATEMATÝK . Kutu grafiði iskeleti minumum ile maksimum deðerleri arasýnda üzeri ölçekli bir çizgiden oluþur. Öðrenci Hakan Mert Ali Zeynep Mine Ayþe 75 60 65 54 85 72 84 70 60 48 64 50 Elif Hatice Necla Hanife 96 80 100 90 85 75 88 72 Örneðin Bir çiftçinin bir yýl içerisinde ektiði ürünlerin miktarlarýnýn dairesel grafikteki gösterimi aþaðýdaki gibidir. Serpilme diyagramý 7 kalite kontrol aracýndan birisidir. En son olarak medyan kutu üzerindeki ölçeðe göre yerine konur. Bütün noktalara uzaklýklarý toplamý en küçük olan doðru çizilir. en büyük deðeri üst çeyrektir. Ýki farklý deðiþken arasýndaki iliþkiyi belirlemek için kullanýlýr. Aralarýndaki iliþkinin sebebi görülemese de ilgili iki deðiþkenin arasýnda direk olarak bir iliþki bulunup bulunmadýðýný ve iliþkinin ne derece güçlü olduðu görülebilir. Kutu Grafiði Veriler içerisinde medyan. Mýsýr Ayçiceði 120° 70° Pamuk 90° Soya Buna göre. 4.80 2 « « x =  = 120 ton 120 « 3 Bu grafiði yorumladýðýmýzda matematik dersinin notlarý arttýkça Türkçe dersinin de notlarý artmaktadýr.  ? = 36° (Almanca bilenler) 360° 10x kiþi ise ? 6x kiþi dir. Böylece gösterim bir kutu ile çeyrekler yani menteþe dýþýndaki veri deðerlerini gösteren býyýklar þekline girmiþtir. Ýki farklý sonucun ayný sebepten kaynaklanýp kaynaklanmadýðý görülebilir.

14.34 Bu verileri 9 gruplu bir histogramda gösterelim.16.12.12.) Verileri sýralarsak.6 (en yakýn ve büyük tek sayýya yuvarlanýrsa sayý 3 tür.38.37.41. ) – Açýklýk.13.12. Örneðin Bir sýnýftaki 16 öðrencinin giydikleri.24.38.9.40.19.36.44. 32. Örneðin Bir doktorun 30 günlük bir zaman diliminde hergün baktýðý hasta sayýsý aþaðýda verilmiþtir.32.17.16.10.42. 39.9. ayakkabý numaralarýna bakýlmýþ ve aþaðýdaki ölçümler elde edilmiþtir.) 9 Verileri sýralarsak. (Veri açýklýðý belirlenirken.38.16. Bir histoðramýn çizilebilmesi için aþaðýdaki yöntemler sýrasýyla izlenir.28.13.39.15. 36.40.12.Ýstatistik Örneðin Biri erkek biri kýz olan iki kiþinin nabýz sayýlarý ile ilgili aþaðýdaki veriler verilmiþtir.32.12.41.21 8–10 11–13 24.21.24.36.37. – Histogram çizilir.18. verilen grup sayýsýna bölünür ve bölüme en yakýn büyük tek sayý veri grubunun geniþliði olarak alýnýr.16.44.40.33. 28. Veri açýklýðý = En büyük deðer – En küçük deðer = 44 – 36 = 8 En küçük Alt çeyrek 60 68 Ortanca 66 74 Üst çeyrek 76 80 En büyük 96 115 â = 2.8(Büyük ve en yakýn tek sayý 3 tür.12.15.14.41. Çözüm Öncelikle veri açýklýðý hesap edilir. 14–16 17–19 20–22 30.10.14.16. Öðrenci sayýsý Erkek 6 5 Kýz Nabýz sayýsý Ayakkabý numarasý 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 105 110 115 Histogram Verileri belirli bir geniþliðe sahip veri gruplarý içine dahil edip bu gruplardaki verilerin sayýlarýnýn kullanýlmasý ile oluþturulan sütün grafiklerine histogram denir. 9.33.14.24.44.13.8.16.13.40.39.18.39. 36. 8.21. Yani gruplarýn geniþliði 3 alýnýr.19. 15.30.15. en küçük deðer çýkartýlýr.11.9. en büyük deðerden.44 Bu verilere ait 3 grup oluþturarak histogram yapalým.21.44 36–38 39–41 42–44 – Erkek Kýz 56 60 þimdi bunlarý bir histogramda gösterelim.38.44.44. Çözüm Veri açýklýðý=En büyük deðer–En küçük deðer=34–8=26 26  = 2. Nüfus yoðunluðunun yaþ aralýklarýna göre daðýlýmý Bir ailenin 12 ay boyunca kullandýðý elektrik Bir sýnýftaki öðrencilerin not daðýlýmý grafiði Ülkemizde hangi yaþ aralýklarýnýn internet baþýnda ne kadar zaman geçirdikleri ve daha nice örnekler histogram için veri oluþturur.42. 3 e yuvarlanýr.17.32.34 32–34 23–25 26–28 29–31 MATEMATÝK ~ 11 .11.44.41. – Veri açýklýðý belirlenir.

45. Medyan (Ortanca) 3.6.5. 3 Bir veri daðýlýmýnda ayný sayýda fakat ardýþýk olmayan birden fazla deðer varsa mod bu deðerlerin herbiridir.24.5 tir.20. 3+4 Modu  = 3.14.75.60.3.14.92.15. Ranj (Açýklýk) 2. 17.2.5.4.17.52.21.20.Ýstatistik Örneðin Bir anketörün bir gün boyunca anket uyguladýðý 20 kiþinin yaþlarý aþaðýdaki gibidir. 5+6+7 Bunlarýn aritmetik ortlamasý:  = 6 dýr.15.4.5.16.5.20. grup sayýsýný 5 alarak histogram oluþturalým.84.20.13. Veri daðýlýmýnda en fazla tekrarlanan deðer ardýþýk iki Örneðin Bir sýnýftaki 25 öðrencinin matematik dersinin sýnavlarýndan aldýklarý.18.7.3.4. Örneðin Bir sýnýftaki 15 öðrencinin matematik dersinden aldýklarý notlar aþaðýda verilmiþtir. 2 Veri daðýlýmýnda en çok tekrar eden ardýþýk ikiden fazla veri.8 (grup geniþliði 10 olur. ardýþýk verilerin ortalamasýdýr. veri grup sayýsýný 4 alarak histogram oluþturalým.66 Buna göre. Test Ýstatistikleri Çözüm Veri açýklýðý = En büyük deðer – En küçük deðer = 24 – 13 = 11 11  = 2. 1.3.90. 13.2.3. 84.20.16.15.6 þeklinde verilen bir sayý dizinin modu kaçtýr? Çözüm 3 ve 4 deðerleri en çok tekrar eden ardýþýk iki deðerdir.6.7 þeklinde verilen bir sayý dizisinin modu kaçtýr? Çözüm En çok tekrar eden 5.7 O halde.80.48.43. Dolayýsýyla en çok tekrarlanan deðer 2 dir.84.17.16.50.86.1.) 5 Örneðin 3. 60. Örneðin 1.24 13–15 16–18 19–21 22–24 MOD (Tepe Deðer) Bir veri dizisinde en çok tekrar eden deðere tepe deðeri (Mod) denir. 6.15. Çözüm Veri açýklýðý=En büyük deðer–En küçük deðer=92–43=49 49 Grup geniþliði =  = 9.5.18.17.2.1.2.6. 4 Merkezi Eðilim (Yýðýlma) Ölçüleri 1. Mod (Tepe deðer) 2. bu sayý dizisinin modu kaçtýr? Çözüm Mod en sýk tekrarlanan deðerdir.13.15 Buna göre. Alt çeyrek.20.70. grup geniþliði 3 tür.2 Buna göre.15.17. Aritmetik ortalama Merkezi Daðýlým (Yayýlma) Ölçüleri 1. deðer ise mod bu iki deðerin aritmetik ortalamasýdýr. 17. Standart sapma Merkezi Eðilim (Yýðýlma) Ölçüleri Verileri sýralarsak.4.91.21.72.64. Hiç bir iþlem gerektirmez.18.24.21.16.13. En kolay hesaplanabilen merkezi eðilim ölçüsüdür.78.3. eþit sayýda ve diðerlerine göre daha çok tekrar etmiþse bu durumda mod. üst çeyrek çeyrekler açýklýðý 3.24.72.4.54.2.21. 12 ~ MATEMATÝK .3.4.5.54. 7 deðerleridir.86.4. notlarýn ortalamasý aþaðýdaki gibidir.7.3.18.

3.6. Yani mod 1 – 3 aralýðýnýn ortasýdýr. Buna göre. Bu sayý dizisi iki modlu bir dizidir.Ýstatistik Örneðin 2.3. Yani.5. Matematik Aldýðý not Kiþi sayýsý 100 80 70 60 50 2 5 4 3 6 100 90 80 75 70 Türkçe Aldýðý not Kiþi sayýsý 2 6 2 6 4 Tabloda bir firmanýn sattýðý ve fiyat aralýðý verilen araçlara. Gruplandýrýlmýþ daðýlýmlarda mod bulunurken en çok tekrarlanan deðere sahip olan aralýðýn orta noktasý alýnýr. Örneðin Puan aralýðý Kiþi sayýsý 1–7 8 – 14 15 – 21 22 – 28 29 – 35 36 – 42 3 5 6 4 2 3 Örneðin Þekildeki grafikte bir yýl içerisinde trafiðe kaydý yapýlan araç sayýsý verilmektedir.6. Yani. Daðýlýmýn modu ise 3 ve 6 dýr.7 þeklinde verilen bir sayý dizinin modu kaçtýr? Çözüm Sayý dizisinde en fazla ve eþit sayýda tekrar eden 3 deðer vardýr. 6 ve 7 deðerleri ardýþýk olduðundan bunlarýn modu aritmetik ortalamasýdýr. Ve deðeri de 2 dir.5.4. mod 67 bulunur. Yani. 90 ve 75 notlarý en fazla ve eþit sayýda alýndýðýndan iki modlu bir dizidir.5.6.6.6.3. 5. 64 – 70 aralýðýnýn orta noktasý 67 dir. bu derslere ait not daðýlýmlarýnýn modu kaçtýr? Çözüm Matematik dersi için mod 50 dir.7. Buna göre. 2 Çözüm Sayý dizisinde en fazla ve eþit sayýda tekrar eden 3 ve 6 rakamlarýdýr. Dolayýsýyla mod bunlarýn aritmetik ortalamasýdýr. kiþilerin gösterdikleri talepler verilmiþtir. Tabloda verilen ifadelerin modu kaçtýr? MATEMATÝK ~ 13 . 15+21 mod =  = 18 dir.6.3.4. Bu daðýlým iki modlu bir daðýlýmdýr. 6 dýr. Buna göre. Çünkü 50 alan kiþi sayýsý en çoktur. Örneðin Bir sýnýftaki öðrencilerin Matematik ve Türkçe derslerinden aldýklarý notlar tabloda verilmiþtir.7 þeklinde verilen bir sayý dizinin modu kaçtýr? Tabloda verilen puan aralýðýndaki öðrenci sayýlarýna ait daðýlýmda mod en çok kiþinin yer aldýðý 15 – 21 aralýðýnýn orta noktasýdýr. Örneðin Fiyat aralýðý (Bin TL) Kiþi sayýsý 50 – 56 57 – 63 64 – 70 71 – 77 78 – 84 85 – 91 92 – 98 12 10 15 11 9 8 13 Örneðin 1.7. kiþi sayýsý 90 ve 75 notlarýnda vardýr. Aralýk olarak verilenlerde mod hesaplanýrken aralýðýn orta noktasý alýnýr. Türkçe dersi için.3. tabloda verilen deðerlerin modu kaçtýr? Çözüm En çok talep 15 kiþi sayýsýyla 64 – 70 aralýðýndadýr. tabloda verilen deðerlerin modu kaçtýr? Çözüm Grup aralýðý olarak verilen daðýlýmlarda mod en yüksek deðere ait grup aralýðýnýn ortasýdýr.3.5. Dolayýsýyla mod 3 ve 6 dýr.

Çünkü hepsi en çok ve eþit sayýdadýr. Örneðin Puan 40 50 60 70 80 90 Kiþi sayýsý 5 5 5 5 5 5 Örneðin Tabloda verilen puan daðýlýmýnýn modu kaçtýr? Çözüm Kiþi sayýsý hepsinde ayný olduðundan burada verilen daðýlýmýn modu yoktur denir. Buna göre. Þekildeki grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin bir dersten aldýklarý puan daðýlýmý verilmiþtir. Bir dizide bütün veriler eþitse bu daðýlýmýn modu yoktur denir. grafikte verilen bu daðýlýmýn modu kaçtýr? Çözüm Mod deðeri 10 ve 30 deðerleridir. Burada iki modlu bir daðýlým vardýr. Tabloda bir mahalledeki aile hekimi sayýsý ve bu hekimlerin her birine baðlý sokak sayýsý verilmiþtir. Tepe deðerin üstünde not alanlar bu dersten geçeceklerine göre sýnýfta kaç öðrenci bu dersten kalmýþtýr? 3 13 3 12 3 11 2 10 1 9 3 8 Örneðin Aile hekimi sayýsý Hekime baðlý sokak sayýsý Çözüm Mod (tepe deðer) bir puan daðýlýmý grafiðinde grafiðin en yüksek olduðu puandýr. Burada 13. 60 puan alan 10 kiþi 70 puan alan 8 kiþi 80 puan alan 4 kiþi 90 puan alan 6 kiþi Dolayýsýyla mod = 50 dir.12. 8 deðeri kesinlikle moddur.Ýstatistik Örneðin Çözüm Tabloda mod olmaya aday 13. 70 ve altýnda not alanlar kalmýþtýr. bu daðýlýmýn modu kaçtýr? Örneðin 10 Çözüm 10 puan alan 6 kiþi 20 puan alan 4 kiþi 30 puan alan 8 kiþi 40 puan alan 6 kiþi 50 puan alan 12 kiþi En çok tekrar eden deðer 50 dir. Buna göre. Buna göre. Bu grafikte verilen not daðýlýmýnda tepe deðeri 70 tir.12. 8 1 0 2 4 10 15 20 25 30 35 40 45 Firma sayýsý Þekildeki grafikte bir sanayi sitesindeki firmalar ve firmalarda çalýþan iþçi sayýlarý verilmiþtir.11 ve 8 deðerleridir. Þekildeki grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin fizik dersinden aldýklarý notlarýn daðýlýmý verilmiþtir.11 deðerleri ardýþýk deðerler olduðundan bunlarýn ortalamasý olan 12 mod dur. Dolayýsýyla 8 ve 12 bu daðýlýmýn modudur. 70 in üstünde not alanlar geçmiþ. Bu nedenle bu daðýlýma iki modlu daðýlým ya da bimodal daðýlým denir. bu tablodaki daðýlýmýn modu kaçtýr? 14 ~ MATEMATÝK .

.30. 54.B. 94. 31. 73. 95. 68.30. 23. Örneðin Bir öðrencinin 7 sýnavdan aldýðý notlar..35. 23.C basketçilerinin 7 maçta attýklarý sayýlar verilmiþtir.13. 65. 2 Veriler küçükten büyüðe doðru sýralandýðýnda. x2. 78. 58.12. Bunun için aþaðýdaki iþlemler yapýlýr. Örneðin Çözüm Veriler küçükten büyüðe yazýlýrsa. 58. 75.14. 75. 33 5.. 28. 6. 64.15. 2 Çözüm A. 53.15 z Aritmetik Ortalama Verilerin toplanýp veri sayýsýna bölünmesi ile elde edilen deðerdir.. Veri sayýsý çift olduðunda medyanýn bulunmasý: Ortanca. n+1 Ortanca =  . 68. 24. 83. 69. 19 Buna göre. ortanca kaçtýr? 30 puan alan 4 kiþi  32 kiþi kalmýþtýr. x1+x2+.. 81.9.15 x B: 10. A x+y+z = 12+11+13 = 36 olur.35. veriler sýralandýðýnda ortada yer alan iki verinin orta noktasýdýr.45. 31.45. Aritmetik ortalama merkezi eðilim ölçüleri içerisinde en istikrarlý olanýdýr.10. 49. 69. 24. Yani 35 tir. 19.25.+xn Ortalama =  þeklinde bulunur. 61. 96 bulunur. 59. 64. 59. 94.11. 75 ortanca 77. x1.12. 30. 33.13 y C: 11. Daha sonra toplam veri sayýsýnýn yarýsýnýn 1 fazlasý alýnýr. 54. 61. 96 Buna göre.12. B ve C basketbolcularýna ait veriler küçükten büyüðe doðru sýralandýðýnda. Çözüm Medyan (Ortanca) Bir dizide yer alan verilerin büyükten küçüðe. 49. 75. 83.13. 25.12. 78. ortanca terim kaçtýr? Örneðin Çözüm Terimleri küçükten büyüðe doðru sýraladýðýmýzda. 65. 70 puan alan 60 puan alan 50 puan alan 40 puan alan 10 kiþi 4 kiþi 8 kiþi 6 kiþi Örneðin Aþaðýda bir futbol takýmýnýn son 25 sezonda attýðý gol sayýlarý verilmiþtir. 72. 58. 30. 72. terim 2 Þekilde A.65. 57. 26. 69. 30. 81. Buna göre.13. 73. 69. 95.15. ya da küçükten büyüðe sýralanmasýndan sonra bu verilerin tam ortasýnda yer alan deðere ortanca ya da medyan denir. 81. 77. Veriler içerisinde bunlara ait olan deðerlerin ortalamasý ortancayý verir. terimin ortalamasý = 27 yani ortanca 27 dir. 26.70 olsun. 30. A: 9. xn gibi n tane sayýsýnýn aritmetik ortalamasý.terim 2 26+28 5. x+y+z toplamý kaçtýr? 10  + 1 = 6.70 7+1 Ortanca  = 4 terimdir. n MATEMATÝK ~ 15 .12. 81. terim terim 10  = 5.10. Öncelikle toplam veri sayýsýnýn yarýsý alýnýr. 24. 57.12. 53.. terim dir. ve 6. ortanca kaçtýr? Rize ilinin aðustos ayý içerisinde 10 günlük hava sýcaklýklarý aþaðýda verilmiþtir. 15.Ýstatistik Bu nedenle. Veri sayýsý tek olduðunda medyanýn bulunuþu: Veri sayýsý n ve n bir tek sayý olsun. Buna göre.65. 58. 2 24. 28.

Buna göre. bu sýnýfýn puan ortalamasý kaçtýr? Çözüm Puan aralýðý olarak verildiðinde her bir puan aralýðýnýn orta noktasý bulunur ve orta nokta öðrencinin puaný olarak alýnýr. = = 48.25 milyon TL dir. bu sýnýfýn boy ortalamasý kaçtýr? Þekilde bir sýnýftaki öðrencilerin bir dersten aldýklarý notlar verilmiþtir.Ýstatistik Örneðin Boy (cm) 160 165 170 175 180 185 Kiþi sayýsý 5 6 4 4 6 2 Örneðin Þ ekilde bir sýnýftaki öðrencilerin boylarý verilmiþtir.=  =  27 27 = 171. (36x1)+(39x2)+(42x3)+(45x2)+(48x3)+(51x4)+(54x1)+(57x3)+(60x1) Ort. Bunu anlamlý sayýya yuvarlarsak sýnýfýn boy ortalamasý 171 cm olur. Buna göre. 10 160x5+165x6+170x4+175x4+180x6+185x2 4620 Ort.1111..15 20 16 ~ MATEMATÝK . Buna göre. sýnýfýn not ortalamasý kaçtýr? Çözüm 800 990 680 700 1080 370 Çözüm 10 alan 2 kiþi 20 alan 1 kiþi 30 alan 4 kiþi 35 alan 2 kiþi 60 alan 1 kiþi Notlar toplamý = 20+20+120+70+60 = 290 290 Ortalama =  = 29 olur. 8 yýllýk ortalama ihracat kaç milyon TL dir? 50 – 52 53 – 55 56 – 58 59 – 61 Kiþi sayýsý 1 2 3 2 3 4 1 3 1 Çözüm 2003 yýlýnda 210 milyon TL 2004 yýlýnda 240 milyon TL 2005 yýlýnda 150 milyon TL 2006 yýlýnda 300 milyon TL 2007 yýlýnda 210 milyon TL 2008 yýlýnda 600 milyon TL 2009 yýlýnda 300 milyon TL 2010 yýlýnda 240 milyon TL +  Toplam ihracat: 2250 milyon TL 2250 Ortalama ihracat =  = 281. Örneðin Örneðin Puan Aralýðý 35 – 37 38 – 40 41 – 43 44 – 46 47 – 49 Þekildeki histogramda 8 yýla ait ihracat rakamlarý verilmiþtir. 8 Tabloda 20 öðrencinin 70 puanlýk bir sýnavdan aldýklarý puanlar puan aralýðý olarak gösterilmiþtir. Buna göre..

Merkezi Daðýlým Ölçüleri (Yayýlma Ölçüleri) Yayýlma ölçüleri ranj(açýklýk).      Örneðin Soru 1 1 2 1 1 1 2 1 2 0 1 1 2 1 1 1 3 2 0 2 1 1 2 1 4 2 0 1 0 1 1 2 5 1 1 1 1 0 1 1 6 1 1 2 1 1 0 2 7 1 1 1 1 2 2 1 8 0 2 0 1 1 2 1 9 10 2 1 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 120 – Arit.50.4 arasýnda yoðunlaþmýþtýr. – Ranjýn büyük çýkmasý grubun homojen olmadýðýný.3 Dolayýsýyla A þýkký doðrudur. 5 alan 8 kiþidir. 2 alan 6 kiþidir.40. öðrencilerin bu sýnavdan aldýklarý puanlarýn geniþliði kaçtýr? MATEMATÝK ~ 17 .60.55.Ýstatistik Sonuç Kutusu Aritmetik ortalama ile aþaðýda verilenler yorumlanabilir. Buna göre. Buna göre. Fakat yoðunluk 3 – 4 arasý deðildir.60. 3 alan 8 kiþidir. Sýnýfýn genel baþarý düzeyi yüksektir.Ort. – Ranjýn küçük çýkmasý grubun homojen olduðunu.50.4 lenlerden hangisi kesinlikle yanlýþtýr? 0 1 2 3 4 5 Not – A) Sýnýfýn aritmetik ortalamasý 3. çeyrekler açýklýðý standart sapma gibi deðerlerdir. 10 8 6 Öðrenci sayýsý test olduðunu söyler. C) Uygulanan sýnavýn zorluk düzeyi orta düzeydir. Cevap D Tabloda 7 öðrencinin 10 soruluk bir sýnavda sorulara verdiði cevaplarda aldýklarý puanlar verilmektedir. 4 alan 10 kiþidir.70. D) Sýnýftaki öðrenciler genelde 3 .65. Bir veri grubunda ranj büyüdükçe standart sapma da büyür.3 çýktýðýnda sýnavýn zorluk düzeyi orta düzeydir. =  = 3. ortalamadan ne kadar uzaklara yayýldýðýný gösterir. +  36 kiþi Çözüm En büyük deðer 70 Toplam 4 12 24 40 40 +  120 Öðrenci A B C D E F G En küçük deðer 35 A Ranj (açýklýk) = 70 – 35 = 35 tir. – Grubun ortalama baþarý düzeyi – Grubun genel baþarý düzeyi – Grubun yoðunlaþtýðý yer (aðýrlýk merkezi) – Uygulanan testin güçlük düzeyi Deðerli arkadaþlar! Merkezi eðilim ölçülerinden olan aritmetik ortalama verilerin tamamý dikkate alýnarak hesaplandýðýndan mod ve medyana göre daha fazla bilgi verir. Örneðin 15 öðrencinin bir sýnavdan aldýðý notlar aþaðýdaki gibidir. Bilen öðrenciyle bilmeyen öðrencinin ayýrdedildiði bir Örnek Soru 3 Þekildeki grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin fizik dersinden aldýklarý notlarýn daðýlýmý verilmiþtir.45.3 tür.65. üst çeyrek. Ranj (Açýklýk) Verilen dizi de en büyük deðer ile en küçük deðer arasýndaki açýklýk ya da farktýr. aþaðýda veri. E) Sýnýfýn genel baþarý düzeyi yüksektir. öðrenme düzeyleri arasýndaki farkýn çok olduðunu söyler. Dolayýsýyla B þýkkýda doðrudur. öðrencilerin öðrenme düzeyleri arasýndaki farklýlýklarýn az olduðunu söyler ve bilen öðrenciyle bilmeyen öðrencinin ayýrt edilemediði bir test olduðunu söyler. Toplam 18 kiþidirler. 50. Yayýlma ölçüleri ölçümlerin homojen ya da heterojenliðini.55. alt çeyrek. Aritmetik ortalama 3. 36 Sýnýf ortalamasýnýn üstünde not alan 4 ve 5 alanlardýr.45 Bu sayý dizisinin ranjý (açýklýðý) kaçtýr? Çözüm 1 alan 4 kiþidir. B) Sýnýf ortalamasýnýn üstünde not alan 18 kiþi vardýr.50.35. Bir veri grubunda ranja bakýlarak aþaðýdaki yorumlar yapýlabilir.

Örneðin Bir þirketin son 13 yýlýna ait hesap edilen cirolarý aþaðýda milyon TL olarak verilmiþtir. veri sayýsýnýn 1 eksiðine bölünüp karekökü alýnýr. Alt çeyrek ve üst çeyrek deðerlerin arasýndaki farka çeyrekler açýklýðý denir. Standart Sapma: Küçük çýkan gruplarda.140 Buna göre. Standart Sapma: Büyük çýkan gruplarda. aþaðýdaki yöntemler sýrasýyla uygulanýr. Örneðin Fizik dersine giren 5 öðrencinin aldýklarý puanlar: 56.30. Çeyrekler Açýklýðý Standart Sapma Veriler küçükten büyüðe sýralandýðýnda ortanca veri alt grup ve üst grup olmak üzere grubu ikiye ayýrýr.48.60. Herbir veri ile aritmetik ortalamanýn farkýnýn karesi alýnýr ve bulunan deðerler toplanýr. bu daðýlýmýn.84 ve 88 dir. 24 30 36 40 45 48 50 56 72 100 120 124 140 en küçük alt deðer çeyrek 38   ortanca  üst çeyrek 110  en büyük deðer  Çeyrekler açýklýðý = 110 – 38 = 72 bulunur. üst çeyreðini. Çözüm Ranj (açýklýk) = En büyük deðer – En küçük deðer sx = (xi – x) 2 n–1 – Standart sapma bulunduktan sonra aþaðýdaki yorumlar yapýlabilir. Verilerin aritmetik ortalamasý bulunur. Alt grup Üst grup  20 24 26 30 30 40 45 50 54 60 60 75 80 80 80 en küçük deðer Örneðin Bir dersin sýnavýna girmiþ 15 öðrencinin aldýðý puanlar aþaðýdaki gibidir.50. Buna göre. Üst Çeyrek. alt çeyreðini.40. xi: Her öðrencinin puaný n: Sýnava giren öðrenci sayýsý – x : Aritmetik ortalama sx: Standart sapma = 80 – 20 = 60 týr. üst çeyreðini ve çeyrekler aralýðýný bulunuz. alt çeyreðini.120. açýklýðýný. Açýklýðýn büyük çýkmasý daðýlýmýn homojen olmadýðýný söyler. Alt Çeyrek. 24.  alt çeyrek  ortanca  üst çeyrek  en büyük deðer  Çeyrekler açýklýðý = 75 – 30 = 45 tir. üst grubun ortasýndaki deðere de üst çeyrek denir.Ýstatistik Çözüm A 11 B 10 C 11 D 11 E 10 F 13 G 12 En büyük deðer 13 En küçük deðer 10 A Ranj (açýklýk) = 13 – 10 = 3 tür. Standart sapma uygulanýrken. Çözüm Açýklýk = En büyük deðer – En küçük deðer = 140 – 24 = 116 dýr.45. bu daðýlýmýn standart sapmasý kaçtýr? 18 ~ MATEMATÝK . çeyrekler açýklýðýný bulunuz.36. Alt grubun ortasýndaki deðere alt çeyrek. bu daðýlýmýn açýklýðýný.56.124. 2. Standart sapma bir veri grubundaki verilerin aritmetik ortalamadan ne kadar uzaklaþtýðýnýn ortalama ölçüsünü veren bir deðiþim ölçüsüdür.72. 3. Açýklýðýn büyük çýkmasý grubun homojen olmadýðýný ve testin ayýrdediciliðinin iyi olduðunu.72. Bulunan toplam. Yapýlan test bilen ve bilmeyen öðrenciyi ayýrt etmiþtir. 1. Grup homejen deðildir. 20 24 26 30 30 40 45 50 54 60 60 75 80 80 80 Buna göre. Grup homejendir. bilenle bilmeyenin ayýrdedildiðini söyler. Öðrenciler arasý farklýlaþma azdýr. Yapýlan test bilen ve bilmeyen öðrenciyi ayýrt etmemiþtir. Öðrenciler arasý farklýlaþma fazladýr.100.

en baþarýsýz olduklarý ders Türkçe’dir.  = 0.. testin standart sapmasý düþüktür. düþük olduðu sýnýfta baþarý düþüktür.8 50 30 Türkçe dersi baþarý oraný. Baþarýyý gösteren aritmetik ortalamadýr. D) Öðrenciler arasýndaki en az farklýlaþma I.. =  =  = 72 5 5 Sx = (56 – 72) 2 +(60 – 72) 2 +(72 – 72)2 +(84 – 72) 2 +(88 – 72) 2 4 Çözüm Standart sapmanýn yüksek olduðu yerde öðrenciler arasýndaki farklýlýk en çoktur. bu daðýlýmýn standart sapmasý kaçtýr? Örneðin Dersler Matematik Türkçe Tarih Fizik Kimya Biyoloji Soru sayýsý Aritmetik ortalama Standart sapma Mod Medyan Çözüm 40+50+56+64+68+70 348 Aritmetik ort. 40 Matematik dersi baþarý oraný. =  =  = 58 6 6 Sx = 18 2 +8 2+2 2+6 2+10 2+12 2 = 5 324+64+4+36+100+144 11.56.50.5 60 24 Tarih dersi baþarý oraný.  = 0. Dolayýsýyla grup homejendir ve öðrenciler arasý farklýlýklar en azdýr. Test V.6 50 45 Kimya dersi baþarý oraný. 5 50 60 40 50 60 30 40 30 24 30 45 21 6 4 2 4 6 2 45 35 30 36 50 40 45 40 30 32 50 30 Burada standart sapmanýn büyük çýkmasý grubun homejen olmadýðýný öðrenciler arasýnda farklýlýklarýn olduðu. uygulanan testin de bu öðrenciler için ayýrt edici olduðunu göstermiþtir. Buna göre. öðrencilerin sýnýfta en baþarýlý ve baþarýsýz olduklarý dersler hangileridir? Örnek Soru 4 Çözüm Uygulanan Test Aritmetik ortalama Standart sapma I. testin uygulandýðý sýnýfta öðrenciler arasýndaki farklýlýk en çoktur.  = 0. Test III. Ortalamanýn yüksek olduðu sýnýfta baþarý yüksek. Buna göre. O halde E þýkký yanlýþtýr. C) En yüksek baþarý I. Ancak bu soru sayýlarýnýn eþit olduðu durumda geçerlidir.64.6 40 30 Fizik dersi baþarý oraný. aþaðýdakilerden hangisi yanlýþtýr? A) IV. Çünkü. Cevap E = 200 = 10 2  17 Burada standart sapmanýn büyük çýkmasý grubun homejen olmadýðýný öðrenciler arasýnda farklýlýklarýn olduðu uygulanan testin de bu öðrenciler için ayýrt edici olduðunu göstermiþtir.  = 0. testin uygulandýðý sýnýfta öðrenciler arasýndaki farklýlýk en çoktur.  = 0.68. Test II. Soru sayýlarý farklý olduðunda baþarý oraný aritmetik ortalamanýn soru sayýsýna bölünmesiyle elde edilir. testten elde edilmiþtir. Örneðin 6 öðrencinin matematik dersinden aldýklarý notlar: 40. MATEMATÝK ~ 19 .7 30 Bu oranlardan görüldüðü gibi sýnýftaki öðrencilerin en baþarýlý olduklarý ders Matematik. Test 70 65 55 62 68 3 5 7 10 6 Dolayýsýyla. Test IV.  = 0.75 60 21 Biyoloji dersi baþarý oraný. Tabloda bir okuldaki 5 farklý sýnýfta uygulanan matematik testlerinin aritmetik ortalamalarý ve standart sapmalarý verilmiþtir. E) I. testin uygulandýðý sýnýfta vardýr.70 tir. I. Tabloda bir sýnýftaki öðrencilerin 6 dersten aldýklarý puanlara ait istatistiki bilgiler verilmiþtir. B) Bu sýnýflara giren öðretmenlerden I. testin uygulandýðý bir sýnýfa giren öðretmen en az zorlanýr. Buna göre.Ýstatistik Çözüm 56+60+72+84+88 360 Aritmetik ort.

Ýstatistik Örneðin P . Yani.7. = x =  =  = 16 7 7 A marketi için.7.1 3 c) 4 12 28 40 = 84 – 4+6+6+7+7+7+7+8+8+8+8+8 x =  =  = 7 12 12 d) sx = 9+1+1+1+1+1+1+1 16 2  1. sx = (16–12)2 +(16–15) 2 +(16–24) 2 +(16–13) 2+(16–10) 2+ (16–20)2 +(16–18)2 6 16+1+64+9+36+16+4 146 73 = =  4..1 = = 12 12 3 C marketi için.8. Cuma C. B marketi için. 4 saat uyuyan 1 kiþidir.8 Medyan. mod = 8 dir.8.ort. 7+7 Yani. B.  = 7 dir.12  = 5 kiþi 8 saat uyuyan 5 kiþidir.8. 150. = x =  =  =18 7 7 C marketi 9+16+13+15+17+19+23 112 – Arit. = x =  = =16 7 7 B marketi 126 – 14+16+16+18+18+21+23 Arit.6. Perþ. 2 b) = Tepe deðeri. 360 7 saat uyuyan 4 kiþidir.tesi A Marketi B Marketi C Marketi Salý Çarþ. a) Medyaný kaçtýr? b) Tepe deðeri kaçtýr? c) Aritmetik ortalamasý kaçtýr? d) Standart sapmasý kaçtýr? 12 14 9 15 16 16 24 16 13 13 18 15 10 18 17 20 21 19 18 23 23 Yukarýdaki tabloda üç marketin 1 haftada yaptýðý toplam satýþ adedi gün gün verilmiþtir.ort.. Buna göre. C marketlerinin sattýðý ürün adetlerinin standart sapmasý kaçtýr? Çözüm a) 360 ° 12 kiþi ise 150° ye 5 kiþi karþýlýk geliyorsa Çözüm A marketi 112 – 12+15+24+13+10+20+18 Arit. Deðerler sýralanýrsa: 4. sx = (18–14)2 +(18–16)2 +(18–16) 2 +(18–18) 2 +(18–18) 2+ (18–21)2 +(18–23)2 6 16+4+4+0+0+9+25 = 6 58 = 6 29  3.  Dolayýsýyla.7. Buna göre.7. terim sayýsý çift olduðundan ortadaki iki terimin ortalamasýdýr.ort. verilerin. A. en çok tekrar eden 8 olduðundan 8 dir. 6 saat uyuyan 2 kiþidir.tesi Pazar Örneðin 12 kiþilik bir grubun bir günde kaç saat uyuduklarý yandaki daire grafiðinde verilmiþtir.8. 3 2 +(16–23)2 = 20 ~ MATEMATÝK .6. sx = (16–9)2 +0+(16–13)2 +(16–15) 2 +(16–17) 2+(16–19) 6 49+9+1+1+9+49 = 6 118 = 6 59  4.9 6 6 3 150° ? A her 30° ye 1 kiþi karþýlýk gelir.

Sonuç olarak Z puaný büyük olan daha baþarýlýdýr.1+50 10. Z puaný +1 olan bir öðrenci ise grubun yaklaþýk % 84 ünden baþarýlý.2+50 10.Z+50 þeklinde hesaplanýr. Örneðin Ders Matematik Geometri Fizik Kimya Biyoloji Öðrencinin puaný 85 70 75 75 90 Sýnýf ortalamasý 80 60 70 70 75 Standart sapma 10 5 10 5 10 Bir öðrencinin matematik. % 98 inden daha az baþarýlýdýr.5 10 75 – 70 Kimya Z puaný Z =  = 1 5 90 – 75 Biyoloji Z puaný =  = 1. bu öðrencinin hangi dersten en baþarýlý ve hangisinden en baþarýsýz olduðu Z puaný yardýmýyla bulunuz. Z puaný en küçük olan ders en baþarýsýz derstir. s 12 Z puanýnýn +1 çýkmasý öðrencinin sýnýfýn yaklaþýk % 84 ünden daha baþarýlý. Z puaný T puaný –3 20 10(–3)+50 Örneðin 20 öðrencinin 30 soruluk testte aldýklarý puanlarýn aritmetik ortalamasý 60. Z puaný –1 olan bir öðrenci grubun yaklaþýk olarak % 16 sýndan baþarýlý. 3. 2. kimya. T puaný: T puaný Z puanýnýn özel halidir. Z puaný x: Öðrencinin ölçme sonucu (puaný) – x : Aritmetik ortalamasý s: Standart sapmasý – x–x Z =  þeklinde hesaplanýr. biyoloji ve geometri derslerinden aldýðý notlar bu derslere ait sýnýf ortalamalarý ve standart sapmalarý verilmiþtir. –2 30 10(–2)+50 –1 40 10(–1)+50 0 50 1 60 2 70 3 80   10.5 10 Z puaný en büyük olan ders en baþarýlý derstir. Z puaný +2 olan öðrenci ise grubun % 98 inden daha baþarýlý. % 84 ünden daha az baþarýlýdýr. Bu durumda 72 alan bir öðrencinin Z puanýyla sýnýf içerisindeki baþarýsýný yorumlayýnýz. Matematik ve Fizik en baþarýsýz derslerdir. fizik. % 16 sýndan daha az baþarýlýdýr. En baþarýlý ders geometridir. Z puaný –2 olan öðrenci grubun % 2 sinden baþarýlý. 75 – 70 Fizik Z puaný Z =  = 0. % 16 sýndan daha az baþarýlý olduðunu söyler. Z puaný 0 olan bir öðrenci sýnýfý % 50 sinden daha baþarýlý diðer % 50 sinden daha düþük baþarýya sahiptir. T puaný daha büyük olan daha baþarýlýdýr.5 10 70 – 60 Geometri Z puaný=  = 2 5 1.3+50 Çözüm Öðrencinin aldýðý not (x) = 72 – Sýnýfýn not ortalamasý (x ) = 60 Standart sapma (s) = 12 – x–x 72–60 O halde z =  =  = 1 dir. standart sapmasý 12 dir. Çözüm Matematik Z puaný 85 – 80 Z =  = 0. En çok kullanýlan Z ve T puanlarýdýr. % 2 sinden daah az baþarýlýdýr. s Z puanýnýn yorumlanmasý. T puanýnýn yorumlanmasý: T puanýnýn yorumu ayný Z puanýndaki gibidir.Ýstatistik Standart Puanlar Bir öðrencinin grup içindeki baþarýsý hakkýnda yorum yapýlmak istendiðinde kullanýlýr. T = 10.0+50  10. Buna göre. MATEMATÝK ~ 21 .

C) Deniz seviyesinden yükseldikçe yaðýþýn da arttýðý görülmektedir. Cevap E 22 ~ MATEMATÝK . Ýki deðiþken arasýnda bir iliþki yoksa korelasyon katsayýsý sýfýrdýr denir.40 C) 0. Korelasyon +1 e yaklaþtýðýnda yükselir. Deðiþkenlerden biri artarken diðeri azalýr. E) Kilosu artan ya da azalan insanlarýn daha zeki olduklarý ya da zekalarýnda bir deðiþme olduðu hakkýnda birþey söylenmez. A) –0.90 B) –0.Ýstatistik Korelasyon Deðiþkenler arasýndaki iliþkinin sayýsal deðeridir. Güçlü pozitif iliþki (korelasyon): Ýki deðiþkenin deðerleri ayný anda artar ve noktalar çizginin yakýnýnda kümeleþir. Zayýf negatif iliþki (korelasyon): Bir deðiþkenin deðeri artarken diðeri azalýr fakat noktalar daðýnýk haldedir. Buna pozitif korelasyon denir.00 ile +1. B) Yetenekli insanlarýn daha baþarýlý olduðu kanýtlanmýþtýr.70 Aþaðýda korelasyon katsayýsý verilenlerden hangisinde iliþki en fazladýr? Örnek Soru 5 Örneðin Sigara ve alkol kullandýkça saðlýk problemlerinin artmasý Korelasyon –1 e yaklaþtýðýnda korelasyon yükselir. –1 iliþki artar 0 iliþki artar +1 Sýfýrdan uzaklaþtýkça korelasyon (Ýliþki) artar.60 E) 0.kalýtým B) Yetenek .güç E) Kilo . Güçlü negatif iliþki (korelasyon): Bir deðiþkenin deðerleri artarken diðeri azalýr ve noktalar çizginin yakýnýnda kümelenmiþtir.yaðýþ D) Para . Yani deðiþkenlerin ikisi de artar ya da ikisi de azalýr. Çözüm Örneðin Saðlýklý beslendikçe hastalýða yakalanma riskinin azalmasý. Dolayýsýyla doðru cevap A dýr.00 arasýnda deðiþken deðer alýr.20 D) 0. –1. Cevap A Örnek Soru 6 Aþaðýda verilen ikililer arasýnda hangisinin korelasyon kat sayýsýnýn en düþük olmasý beklenir? A) Zeka . D) Paranýn insana bir çok þeyi elde etme gücü verdiði bilinmektedir. Dolayýsýyla korelasyon kat sayýsý 0 dýr.zekâ Çözüm A) Zeka ile kalýtýmýn birbirini etkilediði ve aralarýnda bir iliþki olduðu kanýtlanmýþtýr.baþarý C) Yüksek . Karmaþýk iliþki (korelasyon): Deðiþkenler arasý bir iliþki görülmekte ama iliþkinin yönü tam olarak tespit edilememektedir. Ýliþki yok: Ýki deðiþkenin birbiriyle iliþkisi yoktur. Zayýf pozitif iliþki (korelasyon): Ýki deðiþkenin deðerleri de ayný anda artar fakat noktalar daðýnýk haldedir.

. MATEMATÝK ~ 23 ..... 3................. denir....... Bir veri grubunda en çok tekrarlanan deðere ....................... 9..... 5.................... Standart sapma ile bir sýnýfýn .......................... 10. Bir veri grubunun tam ortasýndaki deðere ....... denir......... 4............... denir.......... –1 den +1 e kadar deðer alabilen ifadeye ..................... Bir veri grubunda en küçük deðer ile ortancanýn tam ortasýndaki deðere .......... belirtilebilir... denir......................... denir..................... 50 aritmetik ortalama ve 10 standart sapmayla 50+10....................... Bir veri grubunda alt çeyrek ile üst çeyrek arasýndaki farka ............... denir... Ýki deðiþken arasýndaki iliþkinin sayýsal deðerine .......z þeklinde hesaplanan deðere ........ 8......... denir....Ýstatistik BOŞLUK DOLDURMA 1.. 6.... Bir veri grubunda en büyük ve en küçük deðer arasýndaki farka ...... 2............................................... ya da .... 7...................Sýnavlarýn yoðunluðu ve stres arasýndaki iliþkiyi ifade eden korelasyon katsayýsý .......... denir....... dir..................................

24 ~ MATEMATÝK . Hiç çalışmadan bu dersten 75 aldım.Ýstatistik ALIŞTIRMALAR Standart sapma küçük ise Standart sapma büyük ise Öðrenci Grubu Homejen Heterojen Öðrencilerin öðrenme düzeyleri Benzer Farklý Öðrenciler arasýndaki farklýlaþma Az Çok Puanlarýn aritmetik ortalamaya yakýnlýðý Yakýn Uzak Uygulanan testin ayýrtediciliði Düþük Yüksek Bilen öðrenci ile bilmeyen öðrencinin birbirinden ayrýlmasý Ayýrmamýþ Ayýrmýþ O kadar çalıştım ama yine de 75 aldım. Çalıştığım dersten istediğim notu aldım. Ulen bu dersten çakacağız galiba kopyada çekemedim.

Ýstatistik Aritmetik Ortalama Standart Sapma MATEMATÝK ~ 25 .

Ýstatistik ALIŞTIRMALAR Standart sapmanýn küçük olmasý sýnýfýn homojen olduðunu söyler. Standart sapmada bütün veriler dikkate alýnýr. Mod bir veri grubunda en çok tekrar eden deðerdir. Aritmetik ortalama bir veri grubundaki bütün verilerin toplamýnýn veri sayýsýna bölünmesidir. Bütün öðrencilerin ayný notu aldýðý bir testin standart sapmasý 0 dýr. Standart sapmanýn büyük olmasý testin güvenilirliðinin iyi olduðunu gösterir. Ranjýn sýfýr olduðu bir veri grubunda bütün deðerler aynýdýr. 26 ~ MATEMATÝK . Bütün öðrencilerin ayný notu aldýðý bir grupta mod yoktur. Üst çeyrek ile alt çeyrek arasýndaki farka çeyrekler açýklýðý denir. Ýstatistik Medyan bir veri grubunun tam ortasýndaki deðerdir. Bir veri grubunda birden fazla mod olabilir. Veri daðýlýmýnda en çok tekrarlanan deðer ardýþýk iki deðer ise mod bu iki deðerin aritmetik ortalamasýdýr.

30.42. Veriler bir histogramda gösterilirse hangisi doðru ALIŞTIRMALAR 20 öðrencinin 50 soruluk bir deneme sýnavýnda yaptýðý netler aþaðýdaki gibidir.48.36.30. Verilen grubun veri açýklýðý kaçtýr? A) 20 B) 24 C) 26 D) 27 E) 30 7.55 D) 27.15 B) 25. Not aralýðý 45 – 55 56 – 66 67 – 77 78 – 88 89 – 99 Öðrenci sayýsý 2 5 4 3 1 3.36. 1.Ýstatistik 5.40 C) 26.34.30.36.24.26.45. Verilen grubun ortancasý (Medyaný) kaçtýr? A) 30 B) 32 C) 33 D) 34 E) 35 6.40.28. 32.36 Bu verilere göre ilk beþ soruyu cevaplayýnýz.45. Þekilde verilen not daðýlýmýnýn modu kaçtýr? A) 94 B) 83 C) 72 D) 61 E) 51 Þekildeki grafikte bir gruptaki kiþi sayýsý ve yaþlarý ve4.24. Bu veriler 5 gruba ayrýlýrsa grup geniþliði aþaðýdakilerden hangisi olur? A) 3 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8 rilmiþtir.65 MATEMATÝK ~ 27 . Buna göre.27. bu grubun yaþ ortalamasý kaçtýr? A) 26. Bu öðrenci grubunun yaptýðý netlerin tepe deðeri (Modu) kaçtýr? A) 30 B) 32 C) 36 D) 40 E) 45 olur? 2.35 E) 27.32.

C ve D derslerinden geçenlerin yüzdeleri verilmiþtir. A dersinden geçenlerin sayýsý. bu derslere ait dersane ortalamasý ve standart sapmalarý verilmiþtir. C) Öðrenci biyoloji dersinde dersanenin %2 sinden daha az baþarýlýdýr. C dersinden geçenlerden 12 fazla ise sýnýf mevcudu kaç kiþidir? B) D C) C D) B E) A A) 21 B) 24 C) 36 D) 40 E) 45 Þekilde 5 öðrencinin bir derse ait T puanlarý verilmiþtir.Ýstatistik 8. B. Buna göre. Öðrenci A B C D E T puaný 50 60 65 45 70 Þekilde dairesel bir grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin A. E) Öðrenci biyoloji dersinde dersanenin %2 sinden daha baþarýlýdýr. D) Öðrenci fizik dersinde dersanenin %2 sinden daha az baþarýlýdýr. Buna göre. Aþaðýda grafiði verilen ikililerden hangileri arasýndaki iliþkinin negatif yönlü ve en çok olduðu söylenebilir? 25 27 20 15 22 6 5 5 7 Þekildeki LYS deneme sýnavýna giren bir öðrencinin fizik. 11. kimya ve biyoloji derslerinden yaptýðý netler. aþaðýdaki yorumlardan hangisi yanlýþtýr? A) Öðrenci fizik dersinde dersanenin %98 inden daha fazla baþarýlýdýr. 9. Fizik Kimya Biyoloji Öðrencinin neti Dersane ortalamasý Standart sapma 10. B) Öðrenci kimya dersinde dersanenin %16 sýndan daha az baþarýlýdýr. en baþarýsýz öðrenci aþaðýdakilerden hangisidir? A) E 28 ~ MATEMATÝK .