11.

SINIF

MATEMATİK
MEB’in 11. Sınıf Matematik Müfredatına Eklediği Yeni Konu

İSTATİSTİK
Konu Anlatımı
Permütasyon, Kombinasyon, Binom, Olasılık Ünitesi Ayrı Bir PDF Olarak Sitemizde Yer Almaktadır.

0 %10 etim Öğr eni gramı Y Pro

Yazar Nihat Eminoğlu

Konu anlatımı k tabınız, Akıllı Öğret m S stem 'nde “İnterakt f Z-KİTAP" olarak yer almaktadır: www.ak ll ogret m.com

İncirli Caddesi Santral Çıkmazı No: 27 Kat: 2 Bakırköy / İSTANBUL Tel: 0212 572 20 00 (pbx) Fax: 0212 572 19 49

İnternet üzerinden siparişleriniz için: www.okyanusokulkitap.com

Genel Yayın Yönetmeni Ali Rıza Bayzan Editörler Erdal Şen Halil İbrahim Küçükkaya Ümit Can

/ Dizgi Servisi (A.O.P)

Nesil Matbacılık Tel: 0212 876 38 68

Baskı Cilt

Yardımcı Ders Kitabı Seti’nin Akademik Sistem Tasarımı’nın her hakkı saklı olup tüm hakları Basım Yayın Tic. Ltd. Şti.’ye aittir. Kısmen de olsa alıntı yapılamaz, metin ve soruları aynen veya değiştirilerek elektronik, mekanik, fotokopi ya da başka türlü bir sistemle çoğaltılamaz, depolanamaz.

.............................. 8 ..............28 ................ ÜNİTE: İSTATİSTİK İstatistik ...................................İÇİNDEKİLER 1.......

.

.

.

Ýstatistik Ýstatistik .

Ýstatistik Ýstatistik Araþtýrmalar yapýlmasý. Sýnav Öðrenci Ali Murat Hasan Seren 1. Buna göre. sýnav 60 100 80 65 2. Maaþ Yýl 2009 2010 2011 A 650 700 780 B 700 780 850 C 720 800 900 Örneðin Bir dersanenin uyguladýðý dört sýnavda dört öðrencinin yaptýðý net sayýsý aþaðýdaki tabloda verilmiþtir. Buna göre. bu tablodaki verileri sütun ve çizgi grafiðiyle gösteriniz. verilerin toplanmasý ve toplanan verilerin belli yöntem ve tekniklerle ifade edilmesine istatistik denir. sýnav 70 95 90 75 80 110 120 90 90 75 125 Çözüm Maaþ(TL) 900 850 800 780 720 700 650 BC A 2009 120 C B C B A A 2010 2011 Yýl Çözüm Öðrencinin neti 130 120 110 100 90 80 70 60 1 2 3 4 Hasan Seren Murat Ali 900 850 800 750 700 650 Maaþ(TL) C B A 2009 2010 2011 Yýl Sýnav no Öðrencinin neti 130 120 110 100 90 80 70 60 1 2 3 4 Sýnav no Örneðin Yetiþtirilen hayvan x (10 000) 30 25 15 10 2008 2009 2010 Yýl Büyükbaþ hayvan Küçükbaþ hayvan Örneðin Tabloda üç memurun 3 yýlda maaþlarýndaki deðiþim görülmektedir. Þekilde 3 yýllýk sütun grafiðiyle verilen küçükbaþ ve büyükbaþ hayvan miktarý dairesel grafikte gösterildiðinde elde edilen sonuç nedir? 8 ~ MATEMATÝK . sýnav 4. tabloda verilenleri çizgi ve sütun grafiðinde ayrý ayrý gösterelim. sýnav 3.

Ýstatistik Çözüm B. aþaðýda verilenlerden hangisi kesinlikle doðrudur? A) Bir haftada toplam 36 saat çalýþmýþtýr. E) Çarþamba günü 6 saat çalýþmýþtýr. bu grup bir daire grafiðinde gösterilirse aþaðýdakilerden hangisi doðru olur? Örnek Soru 1 A) Fransýzca Almanca 100° 60° Ýngilizce B) Fransýzca Almanca 120° Çalýþma saati 12 11 10 9 6 Gün 50° Ýngilizce C) Ýngilizce Fransýzca 108° 36° D) Almanca 108° Ýngilizce Fransýzca 200° Þekilde verilen çizgi grafiðinde bir dersane öðretmeninin çalýþtýðý saatler verilmektedir. B) Bir hafta içerisinde hafta sonu çalýþtýðý süre. E þýklarý yanlýþtýr. Buna göre. C) Cuma günü perþembe gününden daha çok çalýþmýþtýr.50 « ? =  120 « = 150° Büyük baþ Küçük baþ 150° Örnek Soru 2 Bir grupta Ýngilizce. C. Çözüm Toplam: 120 bin 120 bin hayvanýn 50 bini küçükbaþ ise 360° ?  3 360 . i  3x A  x F  6x E) Fransýzca Almanca 80° 100° Ýngilizce Çözüm 10x kiþi MATEMATÝK ~ 9 .Baþ 2008 yýlýnda 2009 yýlýnda 2010 yýlýnda 15 bin 25 bin 30 bin +  70 bin K. Almanca ve Fransýzca bilenler vardýr. Ýngilizce bilenler Almanca bilenlerin 3 katý. A. D.Baþ 10 bin 15 bin 25 bin +  50 bin Pazartesi günü Salý günü Çarþamba günü Perþembe günü Cuma günü Cumartesi günü Pazar günü 9 saat 6 saat 0 saat 9 saat 0 saat 12 saat 12 saat +  48 saat Buna göre. hafta içi çalýþtýðý süreye eþittir. B þýkký doðrudur. Fransýzca bilenlerin yarýsý olduðuna göre. D) Pazar günü hiç çalýþmamýþtýr.

Ýki farklý sonucun ayný sebepten kaynaklanýp kaynaklanmadýðý görülebilir. Serpilme diyagramý 7 kalite kontrol aracýndan birisidir.  ? = 216° (Fransýzca bilenler) 108° (Ýngilizce bilenler) Þýklardaki grafiklere bakýldýðý zaman cevabýn C þýkkýnda olduðu görülür. Toplanan verilerdeki karþýlýk gelen noktalar iþaretlenir. Aralarýnda iliþki bulunan iki deðiþkenin deðerleri diyagramda bir çizgi boyunca uzanacaktýr. 120° ye 180 ton karþýlýk gelirse 80° ye x ton  60180 . Türkçe Matematik Bu tablo kullanýlarak aþaðýdaki serpilme grafiði oluþturulur. alt çeyrek. Noktalar birbirine yakýn ve bir çizgi boyunca kümelendiklerinden aralarýnda güçlü pozitif bir iliþki vardýr. Ýlgili deðiþkenlerle ilgili veri çiftleri toplanýr. En son olarak medyan kutu üzerindeki ölçeðe göre yerine konur. Kutunun bu uç noktalarýna menteþe adý verilir. Ýki menteþe noktalarý arasýndaki uzaklýk çeyrekler açýklýðýný verir.  ? = 36° (Almanca bilenler) 360° 10x kiþi ise ? 6x kiþi dir. Öðrenci Hakan Mert Ali Zeynep Mine Ayþe 75 60 65 54 85 72 84 70 60 48 64 50 Elif Hatice Necla Hanife 96 80 100 90 85 75 88 72 Örneðin Bir çiftçinin bir yýl içerisinde ektiði ürünlerin miktarlarýnýn dairesel grafikteki gösterimi aþaðýdaki gibidir.80 2 « « x =  = 120 ton 120 « 3 Bu grafiði yorumladýðýmýzda matematik dersinin notlarý arttýkça Türkçe dersinin de notlarý artmaktadýr. en küçük deðer. Kutu Grafiði Veriler içerisinde medyan. Cevap C sýnda bir iliþki olup olmadýðýný öðrenmek için sýnýftan rastgele 10 öðrenci seçiyor. 180 ton ayçiçeði biçen bu çiftçinin kaç ton soya biçmesi beklenir? Çözüm Soya 80° ye karþýlýk gelir. Karþýlýk gelen deðerler bu çizgiye yaklaþtýkça aralarýndaki iliþkinin güçlendiði anlaþýlýr. Örneðin. üst çeyrek ve en büyük deðer bulunur. Bir öðretmen Matematik ve Türkçe notlarý ara- ? x kiþi dir. Bütün noktalara uzaklýklarý toplamý en küçük olan doðru çizilir. en büyük deðeri üst çeyrektir. Kutu grafiði iskeleti minumum ile maksimum deðerleri arasýnda üzeri ölçekli bir çizgiden oluþur. 2. Serpilme Grafiði Bir tür kalite diyagramýdýr. Bunun için bu grafiðe kutu ve býyýklar grafiði de denir. 3. Ýki farklý deðiþken arasýndaki iliþkiyi belirlemek için kullanýlýr. Koordinat düzlemi çizilir ve eksenlere deðiþkenler konulur. Böylece gösterim bir kutu ile çeyrekler yani menteþe dýþýndaki veri deðerlerini gösteren býyýklar þekline girmiþtir. 4.Ýstatistik 360° 10x kiþi ise Nasýl Oluþturulur? 1. Bu çizgi üzerinde bir kutu çizilir kutunun en küçük deðeri alt çeyrek. Mýsýr Ayçiceði 120° 70° Pamuk 90° Soya Buna göre. 10 ~ MATEMATÝK . Aralarýndaki iliþkinin sebebi görülemese de ilgili iki deðiþkenin arasýnda direk olarak bir iliþki bulunup bulunmadýðýný ve iliþkinin ne derece güçlü olduðu görülebilir.

14.Ýstatistik Örneðin Biri erkek biri kýz olan iki kiþinin nabýz sayýlarý ile ilgili aþaðýdaki veriler verilmiþtir. Çözüm Veri açýklýðý=En büyük deðer–En küçük deðer=34–8=26 26  = 2.12. ayakkabý numaralarýna bakýlmýþ ve aþaðýdaki ölçümler elde edilmiþtir.14.36.12. 14–16 17–19 20–22 30.13. 36.15.13.13.16.40.44.17. Nüfus yoðunluðunun yaþ aralýklarýna göre daðýlýmý Bir ailenin 12 ay boyunca kullandýðý elektrik Bir sýnýftaki öðrencilerin not daðýlýmý grafiði Ülkemizde hangi yaþ aralýklarýnýn internet baþýnda ne kadar zaman geçirdikleri ve daha nice örnekler histogram için veri oluþturur.16.33.9. Veri açýklýðý = En büyük deðer – En küçük deðer = 44 – 36 = 8 En küçük Alt çeyrek 60 68 Ortanca 66 74 Üst çeyrek 76 80 En büyük 96 115 â = 2.16.44 Bu verilere ait 3 grup oluþturarak histogram yapalým. 3 e yuvarlanýr. Örneðin Bir doktorun 30 günlük bir zaman diliminde hergün baktýðý hasta sayýsý aþaðýda verilmiþtir.34 Bu verileri 9 gruplu bir histogramda gösterelim.15.13.24.21. – Veri açýklýðý belirlenir.38.36. en büyük deðerden. Yani gruplarýn geniþliði 3 alýnýr.44.19.38.38.16. Bir histoðramýn çizilebilmesi için aþaðýdaki yöntemler sýrasýyla izlenir.8. en küçük deðer çýkartýlýr.10.17. 8.41.9.40.44.21.41. 9.11.9.34 32–34 23–25 26–28 29–31 MATEMATÝK ~ 11 . – Histogram çizilir.12.37. 32.42.40.24. 15.44.12.37.44 36–38 39–41 42–44 – Erkek Kýz 56 60 þimdi bunlarý bir histogramda gösterelim. Öðrenci sayýsý Erkek 6 5 Kýz Nabýz sayýsý Ayakkabý numarasý 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 105 110 115 Histogram Verileri belirli bir geniþliðe sahip veri gruplarý içine dahil edip bu gruplardaki verilerin sayýlarýnýn kullanýlmasý ile oluþturulan sütün grafiklerine histogram denir.8(Büyük ve en yakýn tek sayý 3 tür.39.21 8–10 11–13 24.18.16. 36.) 9 Verileri sýralarsak.38.32. (Veri açýklýðý belirlenirken.39. 28. 39.41.14. Örneðin Bir sýnýftaki 16 öðrencinin giydikleri.42.6 (en yakýn ve büyük tek sayýya yuvarlanýrsa sayý 3 tür.21.40.14.12.44.39.33. Çözüm Öncelikle veri açýklýðý hesap edilir.19.24.) Verileri sýralarsak.16.41.18.11.30.15.28. ) – Açýklýk.10.32.44. verilen grup sayýsýna bölünür ve bölüme en yakýn büyük tek sayý veri grubunun geniþliði olarak alýnýr.12.32.

12 ~ MATEMATÝK . 1.2.4.5.1.4.18. Dolayýsýyla en çok tekrarlanan deðer 2 dir.14.17.6.3.16. grup geniþliði 3 tür.6.75.4.70. Hiç bir iþlem gerektirmez. eþit sayýda ve diðerlerine göre daha çok tekrar etmiþse bu durumda mod.1.17. grup sayýsýný 5 alarak histogram oluþturalým.20.13. 3+4 Modu  = 3.21.18.18.21.Ýstatistik Örneðin Bir anketörün bir gün boyunca anket uyguladýðý 20 kiþinin yaþlarý aþaðýdaki gibidir.66 Buna göre.15.7.4.24.15.3.16.3.15.20.54. Veri daðýlýmýnda en fazla tekrarlanan deðer ardýþýk iki Örneðin Bir sýnýftaki 25 öðrencinin matematik dersinin sýnavlarýndan aldýklarý.5. 17.54.6.2.7 O halde. Örneðin Bir sýnýftaki 15 öðrencinin matematik dersinden aldýklarý notlar aþaðýda verilmiþtir.50.17.18. En kolay hesaplanabilen merkezi eðilim ölçüsüdür. 6.5. bu sayý dizisinin modu kaçtýr? Çözüm Mod en sýk tekrarlanan deðerdir. Standart sapma Merkezi Eðilim (Yýðýlma) Ölçüleri Verileri sýralarsak. Mod (Tepe deðer) 2.3.13.78.2.64.4. 4 Merkezi Eðilim (Yýðýlma) Ölçüleri 1.8 (grup geniþliði 10 olur.16. 3 Bir veri daðýlýmýnda ayný sayýda fakat ardýþýk olmayan birden fazla deðer varsa mod bu deðerlerin herbiridir.45.52. Ranj (Açýklýk) 2. üst çeyrek çeyrekler açýklýðý 3. Örneðin 1.21.20.16.3. 60.7.20. 17.72.15.24.15.84.24. Çözüm Veri açýklýðý=En büyük deðer–En küçük deðer=92–43=49 49 Grup geniþliði =  = 9.2.5.15 Buna göre.3.2.4. 84.2 Buna göre.4.17.7 þeklinde verilen bir sayý dizisinin modu kaçtýr? Çözüm En çok tekrar eden 5. notlarýn ortalamasý aþaðýdaki gibidir.48.60. Medyan (Ortanca) 3.92.43.91.5.14.6 þeklinde verilen bir sayý dizinin modu kaçtýr? Çözüm 3 ve 4 deðerleri en çok tekrar eden ardýþýk iki deðerdir.21. ardýþýk verilerin ortalamasýdýr.5.86.3. 2 Veri daðýlýmýnda en çok tekrar eden ardýþýk ikiden fazla veri. Alt çeyrek.90. 7 deðerleridir.86.24 13–15 16–18 19–21 22–24 MOD (Tepe Deðer) Bir veri dizisinde en çok tekrar eden deðere tepe deðeri (Mod) denir.20.5 tir. Aritmetik ortalama Merkezi Daðýlým (Yayýlma) Ölçüleri 1. Test Ýstatistikleri Çözüm Veri açýklýðý = En büyük deðer – En küçük deðer = 24 – 13 = 11 11  = 2.80. deðer ise mod bu iki deðerin aritmetik ortalamasýdýr. 5+6+7 Bunlarýn aritmetik ortlamasý:  = 6 dýr.13.) 5 Örneðin 3.84.20. 13. veri grup sayýsýný 4 alarak histogram oluþturalým.72.

Bu sayý dizisi iki modlu bir dizidir.6. 6 ve 7 deðerleri ardýþýk olduðundan bunlarýn modu aritmetik ortalamasýdýr.5. kiþilerin gösterdikleri talepler verilmiþtir. Yani.3. 15+21 mod =  = 18 dir. bu derslere ait not daðýlýmlarýnýn modu kaçtýr? Çözüm Matematik dersi için mod 50 dir. 64 – 70 aralýðýnýn orta noktasý 67 dir. Bu daðýlým iki modlu bir daðýlýmdýr. Gruplandýrýlmýþ daðýlýmlarda mod bulunurken en çok tekrarlanan deðere sahip olan aralýðýn orta noktasý alýnýr. 2 Çözüm Sayý dizisinde en fazla ve eþit sayýda tekrar eden 3 ve 6 rakamlarýdýr.6.6. Örneðin Bir sýnýftaki öðrencilerin Matematik ve Türkçe derslerinden aldýklarý notlar tabloda verilmiþtir. Daðýlýmýn modu ise 3 ve 6 dýr.3.7 þeklinde verilen bir sayý dizinin modu kaçtýr? Çözüm Sayý dizisinde en fazla ve eþit sayýda tekrar eden 3 deðer vardýr. Matematik Aldýðý not Kiþi sayýsý 100 80 70 60 50 2 5 4 3 6 100 90 80 75 70 Türkçe Aldýðý not Kiþi sayýsý 2 6 2 6 4 Tabloda bir firmanýn sattýðý ve fiyat aralýðý verilen araçlara. Buna göre. Yani mod 1 – 3 aralýðýnýn ortasýdýr. Yani.3.3.4. Ve deðeri de 2 dir. mod 67 bulunur.7. Yani. Çünkü 50 alan kiþi sayýsý en çoktur. Dolayýsýyla mod 3 ve 6 dýr. Örneðin Fiyat aralýðý (Bin TL) Kiþi sayýsý 50 – 56 57 – 63 64 – 70 71 – 77 78 – 84 85 – 91 92 – 98 12 10 15 11 9 8 13 Örneðin 1.Ýstatistik Örneðin 2. tabloda verilen deðerlerin modu kaçtýr? Çözüm Grup aralýðý olarak verilen daðýlýmlarda mod en yüksek deðere ait grup aralýðýnýn ortasýdýr.5. 90 ve 75 notlarý en fazla ve eþit sayýda alýndýðýndan iki modlu bir dizidir. 5. Buna göre.3. Dolayýsýyla mod bunlarýn aritmetik ortalamasýdýr.5.6. Aralýk olarak verilenlerde mod hesaplanýrken aralýðýn orta noktasý alýnýr.4. Örneðin Puan aralýðý Kiþi sayýsý 1–7 8 – 14 15 – 21 22 – 28 29 – 35 36 – 42 3 5 6 4 2 3 Örneðin Þekildeki grafikte bir yýl içerisinde trafiðe kaydý yapýlan araç sayýsý verilmektedir.6. Buna göre.3. Türkçe dersi için. 6 dýr.7 þeklinde verilen bir sayý dizinin modu kaçtýr? Tabloda verilen puan aralýðýndaki öðrenci sayýlarýna ait daðýlýmda mod en çok kiþinin yer aldýðý 15 – 21 aralýðýnýn orta noktasýdýr. kiþi sayýsý 90 ve 75 notlarýnda vardýr.5.6. Tabloda verilen ifadelerin modu kaçtýr? MATEMATÝK ~ 13 . tabloda verilen deðerlerin modu kaçtýr? Çözüm En çok talep 15 kiþi sayýsýyla 64 – 70 aralýðýndadýr.7.

Çünkü hepsi en çok ve eþit sayýdadýr. Tabloda bir mahalledeki aile hekimi sayýsý ve bu hekimlerin her birine baðlý sokak sayýsý verilmiþtir. 8 deðeri kesinlikle moddur. Buna göre. Burada iki modlu bir daðýlým vardýr. Buna göre. Þekildeki grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin fizik dersinden aldýklarý notlarýn daðýlýmý verilmiþtir. grafikte verilen bu daðýlýmýn modu kaçtýr? Çözüm Mod deðeri 10 ve 30 deðerleridir. Dolayýsýyla 8 ve 12 bu daðýlýmýn modudur. bu daðýlýmýn modu kaçtýr? Örneðin 10 Çözüm 10 puan alan 6 kiþi 20 puan alan 4 kiþi 30 puan alan 8 kiþi 40 puan alan 6 kiþi 50 puan alan 12 kiþi En çok tekrar eden deðer 50 dir. Burada 13. Bu grafikte verilen not daðýlýmýnda tepe deðeri 70 tir. Tepe deðerin üstünde not alanlar bu dersten geçeceklerine göre sýnýfta kaç öðrenci bu dersten kalmýþtýr? 3 13 3 12 3 11 2 10 1 9 3 8 Örneðin Aile hekimi sayýsý Hekime baðlý sokak sayýsý Çözüm Mod (tepe deðer) bir puan daðýlýmý grafiðinde grafiðin en yüksek olduðu puandýr.Ýstatistik Örneðin Çözüm Tabloda mod olmaya aday 13.11 deðerleri ardýþýk deðerler olduðundan bunlarýn ortalamasý olan 12 mod dur. 60 puan alan 10 kiþi 70 puan alan 8 kiþi 80 puan alan 4 kiþi 90 puan alan 6 kiþi Dolayýsýyla mod = 50 dir. 70 in üstünde not alanlar geçmiþ.11 ve 8 deðerleridir. Buna göre.12. Örneðin Puan 40 50 60 70 80 90 Kiþi sayýsý 5 5 5 5 5 5 Örneðin Tabloda verilen puan daðýlýmýnýn modu kaçtýr? Çözüm Kiþi sayýsý hepsinde ayný olduðundan burada verilen daðýlýmýn modu yoktur denir. Bir dizide bütün veriler eþitse bu daðýlýmýn modu yoktur denir. Bu nedenle bu daðýlýma iki modlu daðýlým ya da bimodal daðýlým denir. 70 ve altýnda not alanlar kalmýþtýr. 8 1 0 2 4 10 15 20 25 30 35 40 45 Firma sayýsý Þekildeki grafikte bir sanayi sitesindeki firmalar ve firmalarda çalýþan iþçi sayýlarý verilmiþtir. bu tablodaki daðýlýmýn modu kaçtýr? 14 ~ MATEMATÝK .12. Þekildeki grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin bir dersten aldýklarý puan daðýlýmý verilmiþtir.

45.35. terim 2 Þekilde A.12. 24. A x+y+z = 12+11+13 = 36 olur. x1. 68. 30. 77.terim 2 26+28 5.+xn Ortalama =  þeklinde bulunur. 25. 75 ortanca 77. Veri sayýsý tek olduðunda medyanýn bulunuþu: Veri sayýsý n ve n bir tek sayý olsun. 33 5. 24. ortanca kaçtýr? 30 puan alan 4 kiþi  32 kiþi kalmýþtýr. 57.15 x B: 10. 23. terim terim 10  = 5.Ýstatistik Bu nedenle. 65. A: 9. 53.C basketçilerinin 7 maçta attýklarý sayýlar verilmiþtir. 73. 61.. 2 24. 73.. terim dir. 49. 69. 19 Buna göre. 75. 95. Buna göre. Veri sayýsý çift olduðunda medyanýn bulunmasý: Ortanca. x1+x2+. 59.. 6. 23. n MATEMATÝK ~ 15 .13.65. 53. 19. 26.10.30.15 z Aritmetik Ortalama Verilerin toplanýp veri sayýsýna bölünmesi ile elde edilen deðerdir.13. Yani 35 tir.13 y C: 11.12. x+y+z toplamý kaçtýr? 10  + 1 = 6. 49. 24. 75. 2 Çözüm A..65. 95.70 olsun. Örneðin Çözüm Veriler küçükten büyüðe yazýlýrsa. Buna göre. 58. 33. 31. 96 Buna göre. n+1 Ortanca =  .. 69. 2 Veriler küçükten büyüðe doðru sýralandýðýnda. B ve C basketbolcularýna ait veriler küçükten büyüðe doðru sýralandýðýnda.. Örneðin Bir öðrencinin 7 sýnavdan aldýðý notlar. ortanca terim kaçtýr? Örneðin Çözüm Terimleri küçükten büyüðe doðru sýraladýðýmýzda.12.9. terimin ortalamasý = 27 yani ortanca 27 dir. 28. 68. ya da küçükten büyüðe sýralanmasýndan sonra bu verilerin tam ortasýnda yer alan deðere ortanca ya da medyan denir. 81. 30. ve 6. 59. 28. Bunun için aþaðýdaki iþlemler yapýlýr. 70 puan alan 60 puan alan 50 puan alan 40 puan alan 10 kiþi 4 kiþi 8 kiþi 6 kiþi Örneðin Aþaðýda bir futbol takýmýnýn son 25 sezonda attýðý gol sayýlarý verilmiþtir.10. 54.25. 54. 69. 78. 94.B. 81. 81. 64. x2. 30. 65. 64. 78. Daha sonra toplam veri sayýsýnýn yarýsýnýn 1 fazlasý alýnýr.12.12.13.70 7+1 Ortanca  = 4 terimdir. 58. 30.15. 75.45.35. 94. 31.15. 57. 72. 58. 69.14. ortanca kaçtýr? Rize ilinin aðustos ayý içerisinde 10 günlük hava sýcaklýklarý aþaðýda verilmiþtir. 61. 83.11. Çözüm Medyan (Ortanca) Bir dizide yer alan verilerin büyükten küçüðe. Öncelikle toplam veri sayýsýnýn yarýsý alýnýr. 26. Veriler içerisinde bunlara ait olan deðerlerin ortalamasý ortancayý verir. veriler sýralandýðýnda ortada yer alan iki verinin orta noktasýdýr.12. 58. 96 bulunur. 72. xn gibi n tane sayýsýnýn aritmetik ortalamasý. 83.30. 15. Aritmetik ortalama merkezi eðilim ölçüleri içerisinde en istikrarlý olanýdýr. 81.

=  =  27 27 = 171. = = 48.25 milyon TL dir. 10 160x5+165x6+170x4+175x4+180x6+185x2 4620 Ort. Buna göre. Buna göre.1111.. (36x1)+(39x2)+(42x3)+(45x2)+(48x3)+(51x4)+(54x1)+(57x3)+(60x1) Ort. bu sýnýfýn puan ortalamasý kaçtýr? Çözüm Puan aralýðý olarak verildiðinde her bir puan aralýðýnýn orta noktasý bulunur ve orta nokta öðrencinin puaný olarak alýnýr. sýnýfýn not ortalamasý kaçtýr? Çözüm 800 990 680 700 1080 370 Çözüm 10 alan 2 kiþi 20 alan 1 kiþi 30 alan 4 kiþi 35 alan 2 kiþi 60 alan 1 kiþi Notlar toplamý = 20+20+120+70+60 = 290 290 Ortalama =  = 29 olur.Ýstatistik Örneðin Boy (cm) 160 165 170 175 180 185 Kiþi sayýsý 5 6 4 4 6 2 Örneðin Þ ekilde bir sýnýftaki öðrencilerin boylarý verilmiþtir. Bunu anlamlý sayýya yuvarlarsak sýnýfýn boy ortalamasý 171 cm olur. Örneðin Örneðin Puan Aralýðý 35 – 37 38 – 40 41 – 43 44 – 46 47 – 49 Þekildeki histogramda 8 yýla ait ihracat rakamlarý verilmiþtir.. 8 Tabloda 20 öðrencinin 70 puanlýk bir sýnavdan aldýklarý puanlar puan aralýðý olarak gösterilmiþtir. Buna göre. Buna göre. bu sýnýfýn boy ortalamasý kaçtýr? Þekilde bir sýnýftaki öðrencilerin bir dersten aldýklarý notlar verilmiþtir. 8 yýllýk ortalama ihracat kaç milyon TL dir? 50 – 52 53 – 55 56 – 58 59 – 61 Kiþi sayýsý 1 2 3 2 3 4 1 3 1 Çözüm 2003 yýlýnda 210 milyon TL 2004 yýlýnda 240 milyon TL 2005 yýlýnda 150 milyon TL 2006 yýlýnda 300 milyon TL 2007 yýlýnda 210 milyon TL 2008 yýlýnda 600 milyon TL 2009 yýlýnda 300 milyon TL 2010 yýlýnda 240 milyon TL +  Toplam ihracat: 2250 milyon TL 2250 Ortalama ihracat =  = 281.15 20 16 ~ MATEMATÝK .

50. Dolayýsýyla B þýkkýda doðrudur. =  = 3.60.Ýstatistik Sonuç Kutusu Aritmetik ortalama ile aþaðýda verilenler yorumlanabilir.55. 10 8 6 Öðrenci sayýsý test olduðunu söyler. E) Sýnýfýn genel baþarý düzeyi yüksektir. – Ranjýn küçük çýkmasý grubun homojen olduðunu. D) Sýnýftaki öðrenciler genelde 3 .50.3 Dolayýsýyla A þýkký doðrudur.Ort. Yayýlma ölçüleri ölçümlerin homojen ya da heterojenliðini. 4 alan 10 kiþidir. 50. Cevap D Tabloda 7 öðrencinin 10 soruluk bir sýnavda sorulara verdiði cevaplarda aldýklarý puanlar verilmektedir. Ranj (Açýklýk) Verilen dizi de en büyük deðer ile en küçük deðer arasýndaki açýklýk ya da farktýr. öðrencilerin bu sýnavdan aldýklarý puanlarýn geniþliði kaçtýr? MATEMATÝK ~ 17 . öðrenme düzeyleri arasýndaki farkýn çok olduðunu söyler.50.4 arasýnda yoðunlaþmýþtýr. alt çeyrek. çeyrekler açýklýðý standart sapma gibi deðerlerdir. +  36 kiþi Çözüm En büyük deðer 70 Toplam 4 12 24 40 40 +  120 Öðrenci A B C D E F G En küçük deðer 35 A Ranj (açýklýk) = 70 – 35 = 35 tir. Bir veri grubunda ranja bakýlarak aþaðýdaki yorumlar yapýlabilir. Örneðin 15 öðrencinin bir sýnavdan aldýðý notlar aþaðýdaki gibidir.55. 5 alan 8 kiþidir. öðrencilerin öðrenme düzeyleri arasýndaki farklýlýklarýn az olduðunu söyler ve bilen öðrenciyle bilmeyen öðrencinin ayýrt edilemediði bir test olduðunu söyler.45 Bu sayý dizisinin ranjý (açýklýðý) kaçtýr? Çözüm 1 alan 4 kiþidir.65. Buna göre. Sýnýfýn genel baþarý düzeyi yüksektir. Bir veri grubunda ranj büyüdükçe standart sapma da büyür. C) Uygulanan sýnavýn zorluk düzeyi orta düzeydir. Merkezi Daðýlým Ölçüleri (Yayýlma Ölçüleri) Yayýlma ölçüleri ranj(açýklýk).4 lenlerden hangisi kesinlikle yanlýþtýr? 0 1 2 3 4 5 Not – A) Sýnýfýn aritmetik ortalamasý 3. – Ranjýn büyük çýkmasý grubun homojen olmadýðýný.45. üst çeyrek.40.      Örneðin Soru 1 1 2 1 1 1 2 1 2 0 1 1 2 1 1 1 3 2 0 2 1 1 2 1 4 2 0 1 0 1 1 2 5 1 1 1 1 0 1 1 6 1 1 2 1 1 0 2 7 1 1 1 1 2 2 1 8 0 2 0 1 1 2 1 9 10 2 1 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 120 – Arit. Toplam 18 kiþidirler.3 çýktýðýnda sýnavýn zorluk düzeyi orta düzeydir. 3 alan 8 kiþidir. aþaðýda veri. Bilen öðrenciyle bilmeyen öðrencinin ayýrdedildiði bir Örnek Soru 3 Þekildeki grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin fizik dersinden aldýklarý notlarýn daðýlýmý verilmiþtir.35. Fakat yoðunluk 3 – 4 arasý deðildir. B) Sýnýf ortalamasýnýn üstünde not alan 18 kiþi vardýr.65. – Grubun ortalama baþarý düzeyi – Grubun genel baþarý düzeyi – Grubun yoðunlaþtýðý yer (aðýrlýk merkezi) – Uygulanan testin güçlük düzeyi Deðerli arkadaþlar! Merkezi eðilim ölçülerinden olan aritmetik ortalama verilerin tamamý dikkate alýnarak hesaplandýðýndan mod ve medyana göre daha fazla bilgi verir. Aritmetik ortalama 3.70.60. Buna göre. ortalamadan ne kadar uzaklara yayýldýðýný gösterir. 36 Sýnýf ortalamasýnýn üstünde not alan 4 ve 5 alanlardýr.3 tür. 2 alan 6 kiþidir.

Örneðin Fizik dersine giren 5 öðrencinin aldýklarý puanlar: 56.120. Grup homejen deðildir. bu daðýlýmýn açýklýðýný. Açýklýðýn büyük çýkmasý grubun homojen olmadýðýný ve testin ayýrdediciliðinin iyi olduðunu. 20 24 26 30 30 40 45 50 54 60 60 75 80 80 80 Buna göre. 3. xi: Her öðrencinin puaný n: Sýnava giren öðrenci sayýsý – x : Aritmetik ortalama sx: Standart sapma = 80 – 20 = 60 týr. Açýklýðýn büyük çýkmasý daðýlýmýn homojen olmadýðýný söyler.Ýstatistik Çözüm A 11 B 10 C 11 D 11 E 10 F 13 G 12 En büyük deðer 13 En küçük deðer 10 A Ranj (açýklýk) = 13 – 10 = 3 tür. Çözüm Açýklýk = En büyük deðer – En küçük deðer = 140 – 24 = 116 dýr.60. üst çeyreðini. 24 30 36 40 45 48 50 56 72 100 120 124 140 en küçük alt deðer çeyrek 38   ortanca  üst çeyrek 110  en büyük deðer  Çeyrekler açýklýðý = 110 – 38 = 72 bulunur. bu daðýlýmýn. alt çeyreðini.72. bu daðýlýmýn standart sapmasý kaçtýr? 18 ~ MATEMATÝK . 2. Üst Çeyrek. Standart Sapma: Küçük çýkan gruplarda. üst grubun ortasýndaki deðere de üst çeyrek denir. Standart sapma uygulanýrken. Alt Çeyrek.  alt çeyrek  ortanca  üst çeyrek  en büyük deðer  Çeyrekler açýklýðý = 75 – 30 = 45 tir. alt çeyreðini. Alt grubun ortasýndaki deðere alt çeyrek. üst çeyreðini ve çeyrekler aralýðýný bulunuz.30. Örneðin Bir þirketin son 13 yýlýna ait hesap edilen cirolarý aþaðýda milyon TL olarak verilmiþtir. veri sayýsýnýn 1 eksiðine bölünüp karekökü alýnýr. 1. Grup homejendir. Standart sapma bir veri grubundaki verilerin aritmetik ortalamadan ne kadar uzaklaþtýðýnýn ortalama ölçüsünü veren bir deðiþim ölçüsüdür.72. Yapýlan test bilen ve bilmeyen öðrenciyi ayýrt etmiþtir. Verilerin aritmetik ortalamasý bulunur.50. Çözüm Ranj (açýklýk) = En büyük deðer – En küçük deðer sx = (xi – x) 2 n–1 – Standart sapma bulunduktan sonra aþaðýdaki yorumlar yapýlabilir.56. Yapýlan test bilen ve bilmeyen öðrenciyi ayýrt etmemiþtir.40. Alt grup Üst grup  20 24 26 30 30 40 45 50 54 60 60 75 80 80 80 en küçük deðer Örneðin Bir dersin sýnavýna girmiþ 15 öðrencinin aldýðý puanlar aþaðýdaki gibidir.48.100. bilenle bilmeyenin ayýrdedildiðini söyler. Bulunan toplam. Öðrenciler arasý farklýlaþma azdýr. Çeyrekler Açýklýðý Standart Sapma Veriler küçükten büyüðe sýralandýðýnda ortanca veri alt grup ve üst grup olmak üzere grubu ikiye ayýrýr. açýklýðýný.84 ve 88 dir.36.140 Buna göre. Alt çeyrek ve üst çeyrek deðerlerin arasýndaki farka çeyrekler açýklýðý denir. Herbir veri ile aritmetik ortalamanýn farkýnýn karesi alýnýr ve bulunan deðerler toplanýr. çeyrekler açýklýðýný bulunuz. 24. aþaðýdaki yöntemler sýrasýyla uygulanýr.124. Standart Sapma: Büyük çýkan gruplarda.45. Buna göre. Öðrenciler arasý farklýlaþma fazladýr.

6 40 30 Fizik dersi baþarý oraný. B) Bu sýnýflara giren öðretmenlerden I. I.  = 0. E) I. C) En yüksek baþarý I. testin standart sapmasý düþüktür. Buna göre.  = 0. 40 Matematik dersi baþarý oraný.70 tir.5 60 24 Tarih dersi baþarý oraný.56.50. Çünkü. testin uygulandýðý sýnýfta öðrenciler arasýndaki farklýlýk en çoktur. Test 70 65 55 62 68 3 5 7 10 6 Dolayýsýyla.7 30 Bu oranlardan görüldüðü gibi sýnýftaki öðrencilerin en baþarýlý olduklarý ders Matematik. Örneðin 6 öðrencinin matematik dersinden aldýklarý notlar: 40.. Tabloda bir okuldaki 5 farklý sýnýfta uygulanan matematik testlerinin aritmetik ortalamalarý ve standart sapmalarý verilmiþtir.68. Test III. Buna göre. Test V. Dolayýsýyla grup homejendir ve öðrenciler arasý farklýlýklar en azdýr. MATEMATÝK ~ 19 . Ancak bu soru sayýlarýnýn eþit olduðu durumda geçerlidir. D) Öðrenciler arasýndaki en az farklýlaþma I. uygulanan testin de bu öðrenciler için ayýrt edici olduðunu göstermiþtir. bu daðýlýmýn standart sapmasý kaçtýr? Örneðin Dersler Matematik Türkçe Tarih Fizik Kimya Biyoloji Soru sayýsý Aritmetik ortalama Standart sapma Mod Medyan Çözüm 40+50+56+64+68+70 348 Aritmetik ort. öðrencilerin sýnýfta en baþarýlý ve baþarýsýz olduklarý dersler hangileridir? Örnek Soru 4 Çözüm Uygulanan Test Aritmetik ortalama Standart sapma I.. aþaðýdakilerden hangisi yanlýþtýr? A) IV. testin uygulandýðý bir sýnýfa giren öðretmen en az zorlanýr. =  =  = 72 5 5 Sx = (56 – 72) 2 +(60 – 72) 2 +(72 – 72)2 +(84 – 72) 2 +(88 – 72) 2 4 Çözüm Standart sapmanýn yüksek olduðu yerde öðrenciler arasýndaki farklýlýk en çoktur. düþük olduðu sýnýfta baþarý düþüktür. en baþarýsýz olduklarý ders Türkçe’dir.  = 0.6 50 45 Kimya dersi baþarý oraný.8 50 30 Türkçe dersi baþarý oraný. 5 50 60 40 50 60 30 40 30 24 30 45 21 6 4 2 4 6 2 45 35 30 36 50 40 45 40 30 32 50 30 Burada standart sapmanýn büyük çýkmasý grubun homejen olmadýðýný öðrenciler arasýnda farklýlýklarýn olduðu.  = 0.64. Test II. Ortalamanýn yüksek olduðu sýnýfta baþarý yüksek. testin uygulandýðý sýnýfta vardýr.  = 0. Baþarýyý gösteren aritmetik ortalamadýr. Soru sayýlarý farklý olduðunda baþarý oraný aritmetik ortalamanýn soru sayýsýna bölünmesiyle elde edilir. Test IV. Tabloda bir sýnýftaki öðrencilerin 6 dersten aldýklarý puanlara ait istatistiki bilgiler verilmiþtir. Buna göre. Cevap E = 200 = 10 2  17 Burada standart sapmanýn büyük çýkmasý grubun homejen olmadýðýný öðrenciler arasýnda farklýlýklarýn olduðu uygulanan testin de bu öðrenciler için ayýrt edici olduðunu göstermiþtir.75 60 21 Biyoloji dersi baþarý oraný.Ýstatistik Çözüm 56+60+72+84+88 360 Aritmetik ort.  = 0. testin uygulandýðý sýnýfta öðrenciler arasýndaki farklýlýk en çoktur. =  =  = 58 6 6 Sx = 18 2 +8 2+2 2+6 2+10 2+12 2 = 5 324+64+4+36+100+144 11. O halde E þýkký yanlýþtýr. testten elde edilmiþtir.

B marketi için.ort.8.  = 7 dir.tesi Pazar Örneðin 12 kiþilik bir grubun bir günde kaç saat uyuduklarý yandaki daire grafiðinde verilmiþtir. = x =  =  =18 7 7 C marketi 9+16+13+15+17+19+23 112 – Arit.8. C marketlerinin sattýðý ürün adetlerinin standart sapmasý kaçtýr? Çözüm a) 360 ° 12 kiþi ise 150° ye 5 kiþi karþýlýk geliyorsa Çözüm A marketi 112 – 12+15+24+13+10+20+18 Arit. 150.ort.Ýstatistik Örneðin P .ort. = x =  = =16 7 7 B marketi 126 – 14+16+16+18+18+21+23 Arit.8 Medyan. B. terim sayýsý çift olduðundan ortadaki iki terimin ortalamasýdýr. sx = (18–14)2 +(18–16)2 +(18–16) 2 +(18–18) 2 +(18–18) 2+ (18–21)2 +(18–23)2 6 16+4+4+0+0+9+25 = 6 58 = 6 29  3..1 = = 12 12 3 C marketi için. mod = 8 dir. = x =  =  = 16 7 7 A marketi için. Perþ. 2 b) = Tepe deðeri. 7+7 Yani. Yani. 4 saat uyuyan 1 kiþidir.8.7. Cuma C.  Dolayýsýyla. A.9 6 6 3 150° ? A her 30° ye 1 kiþi karþýlýk gelir. Deðerler sýralanýrsa: 4.6.7. en çok tekrar eden 8 olduðundan 8 dir. Buna göre. 360 7 saat uyuyan 4 kiþidir.tesi A Marketi B Marketi C Marketi Salý Çarþ.12  = 5 kiþi 8 saat uyuyan 5 kiþidir. verilerin.1 3 c) 4 12 28 40 = 84 – 4+6+6+7+7+7+7+8+8+8+8+8 x =  =  = 7 12 12 d) sx = 9+1+1+1+1+1+1+1 16 2  1.7.7.8.6. sx = (16–9)2 +0+(16–13)2 +(16–15) 2 +(16–17) 2+(16–19) 6 49+9+1+1+9+49 = 6 118 = 6 59  4. a) Medyaný kaçtýr? b) Tepe deðeri kaçtýr? c) Aritmetik ortalamasý kaçtýr? d) Standart sapmasý kaçtýr? 12 14 9 15 16 16 24 16 13 13 18 15 10 18 17 20 21 19 18 23 23 Yukarýdaki tabloda üç marketin 1 haftada yaptýðý toplam satýþ adedi gün gün verilmiþtir.. 6 saat uyuyan 2 kiþidir. 3 2 +(16–23)2 = 20 ~ MATEMATÝK . sx = (16–12)2 +(16–15) 2 +(16–24) 2 +(16–13) 2+(16–10) 2+ (16–20)2 +(16–18)2 6 16+1+64+9+36+16+4 146 73 = =  4. Buna göre.

kimya. Çözüm Matematik Z puaný 85 – 80 Z =  = 0. –2 30 10(–2)+50 –1 40 10(–1)+50 0 50 1 60 2 70 3 80   10. Z puaný 0 olan bir öðrenci sýnýfý % 50 sinden daha baþarýlý diðer % 50 sinden daha düþük baþarýya sahiptir.2+50 10. 75 – 70 Fizik Z puaný Z =  = 0. bu öðrencinin hangi dersten en baþarýlý ve hangisinden en baþarýsýz olduðu Z puaný yardýmýyla bulunuz. Z puaný +2 olan öðrenci ise grubun % 98 inden daha baþarýlý.5 10 Z puaný en büyük olan ders en baþarýlý derstir. Z puaný x: Öðrencinin ölçme sonucu (puaný) – x : Aritmetik ortalamasý s: Standart sapmasý – x–x Z =  þeklinde hesaplanýr. Sonuç olarak Z puaný büyük olan daha baþarýlýdýr. 2.Ýstatistik Standart Puanlar Bir öðrencinin grup içindeki baþarýsý hakkýnda yorum yapýlmak istendiðinde kullanýlýr. % 84 ünden daha az baþarýlýdýr. Z puaný en küçük olan ders en baþarýsýz derstir. standart sapmasý 12 dir. En çok kullanýlan Z ve T puanlarýdýr. T puaný: T puaný Z puanýnýn özel halidir.0+50  10. biyoloji ve geometri derslerinden aldýðý notlar bu derslere ait sýnýf ortalamalarý ve standart sapmalarý verilmiþtir. % 16 sýndan daha az baþarýlý olduðunu söyler. Bu durumda 72 alan bir öðrencinin Z puanýyla sýnýf içerisindeki baþarýsýný yorumlayýnýz. En baþarýlý ders geometridir. Örneðin Ders Matematik Geometri Fizik Kimya Biyoloji Öðrencinin puaný 85 70 75 75 90 Sýnýf ortalamasý 80 60 70 70 75 Standart sapma 10 5 10 5 10 Bir öðrencinin matematik. Z puaný –1 olan bir öðrenci grubun yaklaþýk olarak % 16 sýndan baþarýlý. Z puaný T puaný –3 20 10(–3)+50 Örneðin 20 öðrencinin 30 soruluk testte aldýklarý puanlarýn aritmetik ortalamasý 60. T = 10. Buna göre. s Z puanýnýn yorumlanmasý. fizik. s 12 Z puanýnýn +1 çýkmasý öðrencinin sýnýfýn yaklaþýk % 84 ünden daha baþarýlý.5 10 70 – 60 Geometri Z puaný=  = 2 5 1.Z+50 þeklinde hesaplanýr.3+50 Çözüm Öðrencinin aldýðý not (x) = 72 – Sýnýfýn not ortalamasý (x ) = 60 Standart sapma (s) = 12 – x–x 72–60 O halde z =  =  = 1 dir. % 98 inden daha az baþarýlýdýr. Z puaný +1 olan bir öðrenci ise grubun yaklaþýk % 84 ünden baþarýlý. 3. % 2 sinden daah az baþarýlýdýr. T puaný daha büyük olan daha baþarýlýdýr. % 16 sýndan daha az baþarýlýdýr. Z puaný –2 olan öðrenci grubun % 2 sinden baþarýlý.5 10 75 – 70 Kimya Z puaný Z =  = 1 5 90 – 75 Biyoloji Z puaný =  = 1. Matematik ve Fizik en baþarýsýz derslerdir.1+50 10. MATEMATÝK ~ 21 . T puanýnýn yorumlanmasý: T puanýnýn yorumu ayný Z puanýndaki gibidir.

Korelasyon +1 e yaklaþtýðýnda yükselir. B) Yetenekli insanlarýn daha baþarýlý olduðu kanýtlanmýþtýr. Cevap A Örnek Soru 6 Aþaðýda verilen ikililer arasýnda hangisinin korelasyon kat sayýsýnýn en düþük olmasý beklenir? A) Zeka . Ýliþki yok: Ýki deðiþkenin birbiriyle iliþkisi yoktur. Buna pozitif korelasyon denir. –1 iliþki artar 0 iliþki artar +1 Sýfýrdan uzaklaþtýkça korelasyon (Ýliþki) artar.20 D) 0. –1.00 ile +1. A) –0. D) Paranýn insana bir çok þeyi elde etme gücü verdiði bilinmektedir. Ýki deðiþken arasýnda bir iliþki yoksa korelasyon katsayýsý sýfýrdýr denir. Güçlü pozitif iliþki (korelasyon): Ýki deðiþkenin deðerleri ayný anda artar ve noktalar çizginin yakýnýnda kümeleþir.kalýtým B) Yetenek .yaðýþ D) Para .Ýstatistik Korelasyon Deðiþkenler arasýndaki iliþkinin sayýsal deðeridir. Karmaþýk iliþki (korelasyon): Deðiþkenler arasý bir iliþki görülmekte ama iliþkinin yönü tam olarak tespit edilememektedir.00 arasýnda deðiþken deðer alýr. Zayýf pozitif iliþki (korelasyon): Ýki deðiþkenin deðerleri de ayný anda artar fakat noktalar daðýnýk haldedir.90 B) –0.güç E) Kilo .40 C) 0. Zayýf negatif iliþki (korelasyon): Bir deðiþkenin deðeri artarken diðeri azalýr fakat noktalar daðýnýk haldedir. Yani deðiþkenlerin ikisi de artar ya da ikisi de azalýr.zekâ Çözüm A) Zeka ile kalýtýmýn birbirini etkilediði ve aralarýnda bir iliþki olduðu kanýtlanmýþtýr.60 E) 0. E) Kilosu artan ya da azalan insanlarýn daha zeki olduklarý ya da zekalarýnda bir deðiþme olduðu hakkýnda birþey söylenmez. Çözüm Örneðin Saðlýklý beslendikçe hastalýða yakalanma riskinin azalmasý. Deðiþkenlerden biri artarken diðeri azalýr. Dolayýsýyla doðru cevap A dýr. Cevap E 22 ~ MATEMATÝK .baþarý C) Yüksek . C) Deniz seviyesinden yükseldikçe yaðýþýn da arttýðý görülmektedir.70 Aþaðýda korelasyon katsayýsý verilenlerden hangisinde iliþki en fazladýr? Örnek Soru 5 Örneðin Sigara ve alkol kullandýkça saðlýk problemlerinin artmasý Korelasyon –1 e yaklaþtýðýnda korelasyon yükselir. Güçlü negatif iliþki (korelasyon): Bir deðiþkenin deðerleri artarken diðeri azalýr ve noktalar çizginin yakýnýnda kümelenmiþtir. Dolayýsýyla korelasyon kat sayýsý 0 dýr.

............ Standart sapma ile bir sýnýfýn ................. MATEMATÝK ~ 23 ....................Sýnavlarýn yoðunluðu ve stres arasýndaki iliþkiyi ifade eden korelasyon katsayýsý ... 10............ Ýki deðiþken arasýndaki iliþkinin sayýsal deðerine ............... denir.......................... 5. 3................. denir............................... denir......... dir.... Bir veri grubunda alt çeyrek ile üst çeyrek arasýndaki farka ...z þeklinde hesaplanan deðere .................. 6........................................ 2........ denir... 7.. Bir veri grubunda en çok tekrarlanan deðere .......... denir................ denir...........Ýstatistik BOŞLUK DOLDURMA 1............ ya da .............................. 50 aritmetik ortalama ve 10 standart sapmayla 50+10.. Bir veri grubunda en büyük ve en küçük deðer arasýndaki farka . Bir veri grubunda en küçük deðer ile ortancanýn tam ortasýndaki deðere ................... belirtilebilir................ denir............. Bir veri grubunun tam ortasýndaki deðere ........................... 4.......... 8.. denir.......... –1 den +1 e kadar deðer alabilen ifadeye .. 9......

Ulen bu dersten çakacağız galiba kopyada çekemedim. Çalıştığım dersten istediğim notu aldım. 24 ~ MATEMATÝK .Ýstatistik ALIŞTIRMALAR Standart sapma küçük ise Standart sapma büyük ise Öðrenci Grubu Homejen Heterojen Öðrencilerin öðrenme düzeyleri Benzer Farklý Öðrenciler arasýndaki farklýlaþma Az Çok Puanlarýn aritmetik ortalamaya yakýnlýðý Yakýn Uzak Uygulanan testin ayýrtediciliði Düþük Yüksek Bilen öðrenci ile bilmeyen öðrencinin birbirinden ayrýlmasý Ayýrmamýþ Ayýrmýþ O kadar çalıştım ama yine de 75 aldım. Hiç çalışmadan bu dersten 75 aldım.

Ýstatistik Aritmetik Ortalama Standart Sapma MATEMATÝK ~ 25 .

26 ~ MATEMATÝK . Bütün öðrencilerin ayný notu aldýðý bir testin standart sapmasý 0 dýr. Veri daðýlýmýnda en çok tekrarlanan deðer ardýþýk iki deðer ise mod bu iki deðerin aritmetik ortalamasýdýr. Aritmetik ortalama bir veri grubundaki bütün verilerin toplamýnýn veri sayýsýna bölünmesidir. Ýstatistik Medyan bir veri grubunun tam ortasýndaki deðerdir. Bütün öðrencilerin ayný notu aldýðý bir grupta mod yoktur. Standart sapmada bütün veriler dikkate alýnýr.Ýstatistik ALIŞTIRMALAR Standart sapmanýn küçük olmasý sýnýfýn homojen olduðunu söyler. Ranjýn sýfýr olduðu bir veri grubunda bütün deðerler aynýdýr. Standart sapmanýn büyük olmasý testin güvenilirliðinin iyi olduðunu gösterir. Mod bir veri grubunda en çok tekrar eden deðerdir. Bir veri grubunda birden fazla mod olabilir. Üst çeyrek ile alt çeyrek arasýndaki farka çeyrekler açýklýðý denir.

Verilen grubun ortancasý (Medyaný) kaçtýr? A) 30 B) 32 C) 33 D) 34 E) 35 6.36 Bu verilere göre ilk beþ soruyu cevaplayýnýz. Bu veriler 5 gruba ayrýlýrsa grup geniþliði aþaðýdakilerden hangisi olur? A) 3 B) 5 C) 6 D) 7 E) 8 rilmiþtir.42.27.35 E) 27.Ýstatistik 5. 1.48. Bu öðrenci grubunun yaptýðý netlerin tepe deðeri (Modu) kaçtýr? A) 30 B) 32 C) 36 D) 40 E) 45 olur? 2.30.24. Not aralýðý 45 – 55 56 – 66 67 – 77 78 – 88 89 – 99 Öðrenci sayýsý 2 5 4 3 1 3.45.30.26. bu grubun yaþ ortalamasý kaçtýr? A) 26.24.40 C) 26.55 D) 27. Þekilde verilen not daðýlýmýnýn modu kaçtýr? A) 94 B) 83 C) 72 D) 61 E) 51 Þekildeki grafikte bir gruptaki kiþi sayýsý ve yaþlarý ve4.45.15 B) 25.36. 32.36.36.32.28.30. Verilen grubun veri açýklýðý kaçtýr? A) 20 B) 24 C) 26 D) 27 E) 30 7.65 MATEMATÝK ~ 27 . Veriler bir histogramda gösterilirse hangisi doðru ALIŞTIRMALAR 20 öðrencinin 50 soruluk bir deneme sýnavýnda yaptýðý netler aþaðýdaki gibidir. Buna göre.34.40.

Öðrenci A B C D E T puaný 50 60 65 45 70 Þekilde dairesel bir grafikte bir sýnýftaki öðrencilerin A. E) Öðrenci biyoloji dersinde dersanenin %2 sinden daha baþarýlýdýr. Fizik Kimya Biyoloji Öðrencinin neti Dersane ortalamasý Standart sapma 10. 9. C ve D derslerinden geçenlerin yüzdeleri verilmiþtir. kimya ve biyoloji derslerinden yaptýðý netler. A dersinden geçenlerin sayýsý. aþaðýdaki yorumlardan hangisi yanlýþtýr? A) Öðrenci fizik dersinde dersanenin %98 inden daha fazla baþarýlýdýr. 11. D) Öðrenci fizik dersinde dersanenin %2 sinden daha az baþarýlýdýr. Aþaðýda grafiði verilen ikililerden hangileri arasýndaki iliþkinin negatif yönlü ve en çok olduðu söylenebilir? 25 27 20 15 22 6 5 5 7 Þekildeki LYS deneme sýnavýna giren bir öðrencinin fizik. C) Öðrenci biyoloji dersinde dersanenin %2 sinden daha az baþarýlýdýr.Ýstatistik 8. C dersinden geçenlerden 12 fazla ise sýnýf mevcudu kaç kiþidir? B) D C) C D) B E) A A) 21 B) 24 C) 36 D) 40 E) 45 Þekilde 5 öðrencinin bir derse ait T puanlarý verilmiþtir. Buna göre. B. Buna göre. en baþarýsýz öðrenci aþaðýdakilerden hangisidir? A) E 28 ~ MATEMATÝK . B) Öðrenci kimya dersinde dersanenin %16 sýndan daha az baþarýlýdýr. bu derslere ait dersane ortalamasý ve standart sapmalarý verilmiþtir.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful