T.C.

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ

SOSYAL GELİŞİM
141EO0006

Ankara, 2011

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmış bireysel öğrenme materyalidir. Millî Eğitim Bakanlığınca ücretsiz olarak verilmiştir. PARA İLE SATILMAZ.

 

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 .................................................................................................... 3 1. SOSYAL GELİŞİM ............................................................................................................. 3 1.1. Tanımı ve Önemi .......................................................................................................... 3 1.2. Sosyal Gelişimle İlgili Kavramlar................................................................................. 4 1.3. 0-12 Yaş Çocuklarında Sosyalleşme Özellikleri........................................................... 6 1.4. Ericson’a (Eriksın) Göre Psiko-Sosyal Gelişim.......................................................... 10 1.5. Ericson’a Göre Psiko-Sosyal Gelişim Evreleri ........................................................... 10 1.6. Maslow’a Göre İhtiyaçlar Hiyerarşisi......................................................................... 12 1.7. Temel Gereksinmeler.................................................................................................. 13 1.7.1. Fizyolojik – Bedensel Gereksinmeler.................................................................. 13 1.7.2. Güvenlikte Olma.................................................................................................. 14 1.7.3. Ait Olma .............................................................................................................. 14 1.7.4. Statü Kazanma ..................................................................................................... 14 1.8. Üst Düzey Gereksinmeler ........................................................................................... 14 1.9. Sosyal Gelişimin Diğer Gelişim Alanları İle İlişkisi .................................................. 14 1.10. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler........................................................................... 15 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 16 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 18 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 .................................................................................................. 20 2. SOSYAL GELİŞİME UYGUN ETKİNLİKLER .............................................................. 20 2.1. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler............................................................................. 20 2.2. Sosyal Gelişime Uygun Araç Gereçler ....................................................................... 22 2.3. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlik Planlama ................................................................. 24 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 30 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 32 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 33 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 35 ÖNERİLEN KAYNAKLAR.................................................................................................. 36 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 37

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 141EO0006 Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Erken Çocuklukta Öğretmen Yardımcısı-Özel Eğitimde Öğretmen Yardımcısı Sosyal Gelişim Öğrenciye sosyal gelişimine uygun bilgilerin verildiği ve sosyal gelişimle ilgili etkinlikleri hazırlama bilgi ve becerilerinin kazandırıldığı öğrenme materyalidir 40/16 Bireyin gelişimi modülünü başarmış olmak Sosyal gelişime uygun etkinlik hazırlamak Genel Amaç Uygun ortam sağlandığında, bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik hazırlayabileceksiniz. MODÜLÜN AMACI Amaçlar 1. Uygun ortam sağlandığında bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik seçebileceksiniz. 2. Uygun ortam sağlandığında bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun araç gereç hazırlayabileceksiniz. EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI Kaynak kitaplar, bilgisayar, fotoğraflar, afiş, broşür, dergiler, uyarıcı pano, duyuru panosu, uyarıcı resimler, teyp, konuya yönelik bilgi CD, VCD, tahta kalemi. Modül içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra verilen ölçme araçları ile kendinizi değerlendireceksiniz. Modül sonunda, kazandığınız bilgi ve becerileri belirlemek amacıyla öğretmeniniz tarafından hazırlanan ölçme aracıyla değerlendirileceksiniz.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

ii

konuların öğrenilmesinde sizlere yardımcı olacaktır. Öğrendiğiniz bilgilerle sosyal uyumunuz. 1 . toplumda yasaklanan davranışlardan kendisini uzak tutması. bunları yaparken de zaman ve zemini doğru kullanarak sosyal ihtiyaçlarını karşılamasıyla gerçekleşir. Bireyin sosyal bir varlık olarak toplumdaki yerini alması. Erken çocukluk kurumları ile özel eğitim kurumlarında uygulanacak eğitim programlarında sosyal gelişime ilişkin bilgilerin öğrenilmesinin önemi büyüktür. rekabet. sosyal yaşamın gereklilikleri öğretilerek yetiştirilmesine bağlıdır. işbirliği. çatışma ve kavgaları içeren düşünce ayrılıkları. kabul gören davranışlarını alışkanlık haline getirmesi. iletişim becerileriniz artacaktır. Sosyal gelişim. Sosyal gelişimi tanımaya ilişkin etkinlikler. gençlik ve yetişkinlik dönemlerinde bireyin kendisinden beklenen davranışları göstermesi beğenilmeyen davranışları kontrol etmeyi öğrenmesi ve en düşük düzeye indirebilmesi. erken çocukluk.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. kız ve erkek çocuk ilişkileri yer alır. kendisinden beklenen davranışları gösterebilmesi. gruba katılma. onun doğumdan başlayarak psiko-sosyal ihtiyaçlarının karşılanması. Sosyal yaşamda aile ilişkileri. arkadaş edinme.

2 .

Erken çocukluk döneminde çocuklar arasındaki işbirliği ve rekabet ile ilgili gözlem yapınız. toplumsal beklentilere uygunluk gösteren kazanılmış davranış yeteneği olarak tanımlanabilir. denir. toplumdaki yaptırımlara karşı duyarlı olabilmesi. Erken çocukluk döneminde çocukların kız ve erkek çocuk ilişkileriyle ilgili gözlem yapınız.     1. içinde bulunduğu grupla ya da yaşadığı kültürdeki diğer bireylerle geçinebilmesi onlardan biri gibi davranabilmesine sosyal gelişim. Sonuçlarını değerlendirip raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Öğrenme faaliyetinde kazandırılacak bilgi ve beceriler doğrultusunda uygun ortam sağlandığında bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik seçebileceksiniz. Raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. Bunların sosyal gelişime etkileriyle ilgili gözlem yapınız. Konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. Sonuçlarını raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız Erken çocukluk eğitim kurumlarında uygulamalar sırasında çocukta görülen problem durumlarını araştırınız. Erken çocukluk döneminde çocuk kavga ve tartışmalarının özellikleri ve yaşanan sorunlarla ilgili gözlem sonuçlarını değerlendiriniz. Özetle. ARAŞTIRMA Aşağıdaki araştırma konularından birini seçerek erken çocukluk eğitim kurumunda farklı yaş gruplarında eğitim gören çocuklardan yararlanarak araştırma yapınız.  Erken çocukluk döneminde arkadaş edinemeyen ve gruba katılamayan çocukların özellikleri ve yaşanan sorunları araştırıp sonuçları değerlendirerek. Sonuçlarını değerlendirip raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. 3 . Tanımı ve Önemi Tanımı: Bireyin sosyal uyarıcılara ve grup yaşantısına. SOSYAL GELİŞİM 1. rapor hazırlayınız. Sosyal gelişim.1.

Aksi halde çocuktan gelişim düzeyinin üstünde yapamayacağı davranışları isteyerek. Çocuğun sosyalleşmesi kalıtımdan çok. Çevreyi kendi bedeninin bir parçası olarak algılar. kendini tanımaya başlar. Çocuğun çevresindeki kişilerle sürekli etkileşim içinde olması. Sosyal Gelişimle İlgili Kavramlar  Benlik: Çocuk dünyaya geldiği ilk aylarda bedeniyle dış dünyayı ayırt edemez. bunları kendine göre eleştirmesi ve davranışa dönüştürmeye çalışması sosyalleşmesinin ilk göstergelerdir. onun sosyalleşmesini sağlar. duygu tutum. beceri gibi özellikler bakımından içinde yaşadığı toplumun beklentileri doğrultusunda gösterdiği olgunluktur. ailenin sosyal değerlerini algılamaya başlaması. Sosyalleşme-Sosyalleştirme: Bireyin içinde bulunduğu toplumda geçerli olan kural ve değer yargılarını öğrenmesi. daha sonra çevresi ile ilgili sosyal bağlar kurarak benlik gelişimini sürdürür. Sosyalleştirmeyse bireye özellikle çocuğa üyesi olduğu topluluğun ya da toplumun töre. onu uyumsuzlaştırmış veya gelişim düzeyine göre sosyalleşmesini geciktirmiş olabiliriz. erken çocukluk çağında kazandığı sosyal değerler ve sosyal yaşantılar daha ileri yaşlardaki sosyal gelişimin temelini oluşturur. ilgi ve güvenden yoksun olarak yetişen bireyse olumsuz ben kavramı. görenek ve adetlerin tümüne. Böylece benliğin ilk temelleri atılmış olur. düşünüş. İlgi alanları arttıkça kendisinin duyguları. düşünceleri ve istekleri olan birey olduğunun farkına varır. 1. onlarla uyum içinde olmasına sosyalleşme denir. Çocuğun sosyal gelişimini iyi tanımak gerekir. gelenek ve kültürel değerleriyle ölçülerini öğretme ve benimsetme işidir. Çocuğun. çevrenin etkisine yani öğrenmeye dayanır. Sevgi. Önce aile bireyleri. geliştirerek büyür. Sosyal Olgunluk: Bireyin anlayış. Zamanla kendi bedeninin sınırlarını öğrenir.Çocukluktan itibaren yeterli ilgi gören birey temel güven duygusunu kazanarak olumlu bir benlik geliştirir. yaşayış bakımından diğerlerinden ayıran gelenek. bu sosyal değerler doğrultusunda kendine uygun davranışlarla uymasına.2. Kültür: Bir toplumun duyuş.Önemi: Sosyalleşme bireyin toplumun sosyal değerlerini anlamasına.    4 . toplumun yaşam biçimine kültür denir. Diğer gelişim alanlarında olduğu gibi. bunları sürekli geliştirerek uygulamasına dayanır.

Resim 1.1: Çocuk büyüdükçe çevresindeki uyarıcılar artar 5 .

0-12 Yaş Çocuklarında Sosyalleşme Özellikleri  Arkadaş Edinme : Bebek 5.Başka bir çocuğu gördüğünde ona doğru atılır ya da çekinir.Bebekliğinin sonuna doğru başka çocuklarla oynaması.4 yaşında başlar. taklit.1. öğrencinin gruplaşma çağıdır. Okul çağı. Resim 1. Gösterdikleri ortak davranış birbirlerini seyretme ve konuşmadır.Erken çocukluğun sonlarına doğru çocuğun ana-babasına bağlılığı çözülmekte ve dışarıdaki arkadaşlarıyla ilgilendiği görülmektedir.2-3 yaşlarında oyun arkadaşlarını çabucak değiştirebilir ve başka bir arkadaşını sevdiğini söyleyebilir. birbirini seyretme ve birbirinin oyuncağını alma davranışı şeklinde görülür. hem de onun sosyalleşmesi için bir zorunluluktur. aylarda başka çocuklara tepki göstermeye başlar. 6 . Diğerleriyle olan ilişkileri. Bir öğrencinin akran veya oyun gruplarından birine katılması hem çocuk için bir ihtiyaçtır.oyuncaklarını paylaşması ve arkadaşlarıyla kavga etmesi oldukça sık görülen davranışlardır. Grup halinde oynamaya 3.2: Arkadaş edinme  Gruba Katılma: Çocuklar 2 yaşına kadar yalnız oynar.gülümser ve sesler çıkarır.3.Çocuğun artık uzunca bir süre beraber olduğu bir ya da iki arkadaşı vardır.-6. Oynarken birbirleriyle konuşur ve grup içinden oynamak istediklerini seçerler.

Sevgi dolu bir ailede büyüyen çocuklar çevrelerindeki insanlarla kavga etmeden iletişim kuracaklardır. Sevgi gören çocuk sevmeyi.4: Çocuklar öğrendiklerinin büyük bir kısmını taklitle öğrenirler 7 . barışırlar. Şiddetin görüldüğü ailede yetişen çocuklar kavgacı olacaklardır.3: Gruba katılma  Çocuk Kavga ve Tartışmaları: Erken çocukluk çağında çocuklar. Özellikle ilgi merkezi olma. ama kavganın sonundaki küskünlükleri uzun sürmez. Ailenin çocuk üzerindeki tutumu çocuğun diğer çocuklarla arkadaşlığının olumlu ya da olumsuz yönlere eğilim göstermesine neden olur.şiddet gören çocuk kavgayı öğrenir. karşılaştıkları hayal kırıklığının sonucunu kavgaya bağlarlar. duygularının başka yollarla doyurulmaması halinde. Resim 1. Oyun gruplarında sık sık kavga ederler.Resim 1. kavgacılıkla bu duygularını doyurmaya çalışırlar.

Ailenin yaşadığı ortam rekabet konusunda çocuk için temel etkendir. rekabet kıskançlıkla birlikte daha da belirginleşir. Bu duygu kıskançlık boyutuna ulaşırsa kişinin kendisine ve çevresine zarar verir. arkadaşlarının hakkına saygı duyan çocuk. kendisinin dışında bir dünyanın varlığını kabul etmesi demektir. Anne-baba. az veya çok rekabet görülür. benmerkezcidir. işbirliğini gerektirir. yaş farkı fazla değilse. Erken çocuklukta. Yetişkinin görevi çocuğa rekabet gerektirmeyen bir ortam sağlamaktır. oynadığı oyunun kurallarına uyan. Ailede sevgi ve hoşgörüye dayalı bir ortam varsa. Çevresiyle ilişkileri arttıkça sosyalleşme gelişir. çocuk paylaşmayı.5: İşbirliği oyunla başlar  Rekabet: İnsanların yapısında doğal yarışçılık duygusu vardır. Resim 1. çocuklar arası ayrım ve şiddet varsa kıskançlığı öğrenecektir Aynı cinsten kardeşler arasında. Çocuğa içinde yaşadığı toplumun kurallarını ve paylaşmayı öğretmek. Çevresiyle iletişim kurması. Yarışçılık duygusu insanı başarıya götürür. 3. kardeşlerden birine daha fazla ilgi gösteriyorsa. dostça yaşaması. 8 . İnsanların birbirleriyle yardımlaşması. İşbirliği: Yaşantısının ilk yıllarında kendini evrenin merkezi zanneden çocuklar. Bütün dünyanın onun etrafında döndüğünü zanneder. Oyunları kısa sürelidir. eğitimin görevidir. Sahip olduğu şeyleri diğer insanlarla paylaşmaya başlar. yaştan itibaren çevresinde diğer varlıkların bulunduğunu kabul eder. büyüdüğünde toplum kurallarına uyan sosyal bir insan olacaktır.

Dört yaşından sonra çocukların kız-erkek ayrımı yaparak. Resim 1. Kızlar annelerini. Oyunlarında kız. Kendi cinsinin ve karşı cinsin özelliklerini öğrenir.erkek ayrımı yapmazlar. Kesinlikle karşı cinsi oyunlarına almazlar. 9-11 yaşları arasında kız-erkek arkadaşlığı yeni bir boyut kazanır.7: Kız erkek ilişkisi 9 . Kızlar erkekleri acımasız ve kaba görürler.6: Rekabeti kıskançlık boyutuna taşımamak gerekir  Kız-Erkek Çocuk İlişkileri: Çocukların arkadaşlarıyla etkileşimi iki yaşından sonra başlar ve cinsiyetle ilgili tavırlar belirir.Resim 1. Bu dönemde kızlar kendi cinsleriyle erkeklerde kendi cinsleriyle arkadaşlık kurarlar. erkekler babalarını model alırlar. Kızlar ve erkekler dört yaşına kadar birlikte oynarlar. Bu durum ergenlik çağına kadar devam eder. Kızlar oyunlarında erkek arkadaşlarına rol verebileceği gibi erkeklerde oyunlarında kız arkadaşlarına rol verebilirler. kızların ve erkeklerin kendi cinsleri arasında oyun grupları kurduğu görülür. Böyle bir ayrım yapmada büyüklerin tavrı ve çocukların ilgileri önemlidir. Kızlar ve erkekler birbirini asla çekemez ve aşağılar.

Ericson’a (Eriksın) Göre Psiko-Sosyal Gelişim Ericson.soğuk davranılan .Annesinin kendisini sevdiğinden emin olan çocuk.Annenin çocuğun ihtiyaçlarını giderirken onu sevmesi.annesine.kendini sevilmeye değer bulur.çocukta güven duygusunun temellerini oluşturmaktadır.ihtiyaçları yerinde ve zamanında karşılanmayan çocuk.Bebekler.ergenlik çağı krizi olan kimlik karmaşası yetişkinlik dönemlerinde gözlenebilir.ileride olumlu bir şekilde çözümleninceye kadar. Ericson’a Göre Psiko-Sosyal Gelişim Evreleri  0-1 Yaş Temel Güvene Karşı Güvensizlik Bu dönem sıfır-bir yaşı kapsar. o döneme takılıp kalır. psiko-sosyal gelişim kuramını sekiz kritik dönemde toplamıştır. 10 .Bir yaşına kadar çocuğun ihtiyaçlarının doyurulması. Örneğin bebeklik çağı krizi olan güvensizlik.Bu güvensizlik. 1. Eğer bir evredeki kriz tam olarak çözümlenemezse birey. kendisine ve çevresindeki dünyaya karşı güvensiz olur.4.çevrelerindeki dünyaya güvenebilecekleri ya da güvenemeyeceklerine ilişkin temel duygular edinirler.çevresindeki dünyaya güvenir. Ericson’a Göre Gelişim Dönemlerinde Geçirilen Karmaşa Karmaşanın Oluştuğu Gelişim Dönemi 0-1 yaş 2-3 yaş 3-6 yaş 7-11 yaş Ergenlik dönemi İlk yetişkinlik dönemi Yetişkinlik dönemi Olgunluk Karmaşa Temel güvene karşı güvensizlik Özerkliğe karşı kuşku ve utanç Girişimciliğe karşı suçluluk Çalışma ve başarılı olmaya karşı aşağılık duygusu Kimliğe karşı kimlik bocalaması Yakınlığa karşı uzaklık Üreticiliğe karşı durgunluk Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk Sağlıklı bir kişilik kazanmak için bir evrenin başarılı olarak atlatılması.1. Her dönemde de atlatılması gereken bir kriz .5.büyük ölçüde anneye bağlıdır.Anne tarafından reddedilen.tüm gelişim dönemleri boyunca devam eder. Yaşamının daha sonraki dönemlerinde de bu kriz çözümleninceye kadar sorun yaratır.ilgilenmesi.sıcaklığını hissettirmesi. bir çatışma bulunmaktadır. kendinden sonraki evre için olumlu temel oluşturur.okşaması.

çalışma ve başarılı olma davranışları gelişir. Başarılarından gurur duyma ve zevk alma duygusu gelişmiştir. Çocuğun yapması ve yapmaması gerekenler konusunda bir denge kurularak girişkenlikleri desteklenmelidir. yaptıklarının değersizliğine inanarak aşağılık duygusu geliştirilebilir. daha fazla girişken olmasına olanak verir. Bugün bu çocuk Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden mezun bir inşaat mühendisidir.kendinden utanma duyguları oluşabilir. Çocukların çabaları desteklendiğinde. Yapabilecekleri ve yapamayacakları konusunda ana baba ve çevrelerindeki kişileri test ederler. Girişkenliği cezalandırılan çocuk.çok sıkı kontrol edilen çocuklarda kendi yeteneklerinden şüphelenme. Çok sık azarlanan ve engellenen çocukta suçluluk duygusu gelişmektedir.güçlerini göstermek isterler. 11 . başarılı olabileceğini söyler.Buna karşılık sürekli olarak sınırlandırılan. gerek bu dönemde gerekse yaşamın gelecek dönemlerinde yaptıklarının yanlış olduğunu düşünüp suçluluk duyabilir. Genellikle çocuklar bu dönemde yürürler. eşyalarını toplaması . başarılı olamazsın.giyinmesi. onun çevresini daha fazla araştırmasına. öğrencileri yüreklendirir ve herkesin matematiği öğrenebileceğini. Çocukta hareketliliğin artmasıyla. değişik yaşantılarla çocuğun kendisini keşfetmesine imkân sağlanmalıdır. Lisede matematik dersinin öğretmeni.11 Yaş Çalışma ve Başarılı Olmaya Karşı Aşağılık Duygusu Çocuk bu dönemde tek başına bir şey yapamayacağını sezerek başkalarıyla işbirliği kurmaktan ve birlikte çalışmaktan haz almaya başlamıştır.Bu yönde desteklenen çocukların bağımsızlık duygularının temelleri atılmış olur. Aksi takdirde sürekli olarak yaptıkları eleştirilen. Çocuğun motor ve dil gelişimi düzeyi. Çocukta girişkenlik duygusunun gelişebilmesi için. ilkokul öğretmeninin söyledikleri onu engeller. beğenilmeyen çocuklar. 2-3 Yaş Özerkliğe Karşı Kuşku ve Utanç Bu dönem on ikinci aydan itibaren üç yaşına kadar sürer.  3-6 Yaş Girişimciliğe Karşı Suçluluk Bu dönem üç yaşından altı yaşına kadar sürer.  7. Çocuk. desteklenmeyen. Çocuklar kendi çevrelerini kontrol etmek. Bu çocuk cesaretlenir ve matematikte başarılı olur. başkalarıyla iletişim kurabilecek kadar konuşurlar. Örnek olay: İlkokul çağlarında bir çocuğa öğretmeni ”Sen sakın matematikle ilgili bir alan seçme. karşılaştığı bazı problemleri çözmesi desteklenmelidir. artık ortaya çıkardığı ürünlerle başkaları tarafından tanınmak ister. Daha sonra tüm derslerden başarılı olan bu çocuk matematikte bir türlü başarılı olamaz.” der.giysilerini seçmesi. problem oluşturan davranışları da artar.aşırı derecede korunan. Çocuğun kendi kendine yemek yemesi. soyunması. bu dönemde esnek ve çevresini özgürce keşfedebileceği ortamlar sağlanmalıdır. Bu dönemin tehlikesi çocukta aşağılık duygusu ve yetersizliğin gelişmesidir. Önceki dönemde temel güven duygusunu kazanmış çocuklar için.

Bu dönemi sağlıklı atlatan kişi güvenli bir şekilde sevgiyi verme ve alma gücüne sahip olur. artık kimliğini kaybetme korkusuna kapılmaksızın başkalarıyla dostluklar kurabilir . Birey bu dönemde ya önceki yedi evrenin birikimi sonucu benliğini tam olarak bulmuş. Ergen ana. kendisine güvenen. Örneğin.bir işten diğerine atlayıp bocalayan. Öğretmen ve ana. Ericson’a göre bu dönemde ergen.  Olgunluk Dönem Benlik Bütünlüğüne Karşı Umutsuzluk Bu dönem ileri yetişkinlikteki yaşları kapsar. orta yetişkinlik yıllarını kapsar.6.26 yaşı kapsar. Daha önceki dönemlerini başarılı olarak atlatmışsa.babalar. Aksi takdirde yaşamın gelecek dönemlerinde de bu kriz çözümleninceye kadar sürecektir. Ya da umutsuz. 12. ne yapmak istediğine karar veremeyen.”Ben kimim?” sorusu çok önemli bir hale gelir. onunla sevgi ve saygı temeline dayalı bir dostluk kurmalıdır. akran gruplarından etkilenir. uyumsuz. kendinden emin bir kişi olarak yaşamını sürdürebilir ve başarılı olur. sağlıklı kişiliğin nasıl oluştuğuyla ilgili derin araştırmalar yapmış ve sağlıklı bir kişiliğin gelişebilmesi için gerekli olan gereksinmelerden meydana gelen. piramit biçiminde bir gereksinmeler hiyerarşisi ortaya koymuştur. sevilen ve sayılan kimsedir.  18 – 26 Yaş İlk Yetişkinlik Dönemi Yakınlığa Karşı Uzaklık Bu dönem. Maslow’a Göre İhtiyaçlar Hiyerarşisi Maslow.çocuk gibi davranan yetişkinler. Başkalarıyla dostluk ilişkisi kurmada güçlük çeken genç psikolojik bir yalnızlığa sürüklenebilir. topluma etkin uyum sağlayabilen. Ergenlik döneminde kimliğine kavuşan kişi . Çevreye kayıtsız kalıp mutsuz olabilirler. bir işe yaramama duygusuna kapılabilir ve durgunluk dönemine girebilirler. hırçın. 12 . verimli ve yaratıcıdır.henüz kimlik kazanma krizini çözümleyememiş kişilerdir.18 Yaş Ergenlik Dönemi Kimliğe Karşı Kimlik Bocalaması Bu dönem 12. aksi bir insan görünümündedir. 18.18 yaşları kapsar. başarılı bir şekilde kimlik çözerse. güvenli.babasından çok. karşı cinsten ilişkilerde arkadaşlık ve sevgi ağırlık taşır. aranan.  Yetişkinlik Dönemi Üreticiliğe Karşı Durgunluk Bu dönem. Bunlardan yoksun olan bireyler. mutlu. ergene yetişkin gibi davranmalı. 1. birey üretken.

Fizyolojik gereksinimler giderilmediğinde. barınma.7. uykusuzluğu giderme gibi fizyolojik gereksinmelerini karşılamak zorundadır. Bu nedenle öğrencilerin aç . uykusuz. İnsanlar öncelikle biyolojik dengenin korunabilmesi için gerekli olan yiyecek.Maslow’un gereksinmeler hiyerarşisi 1. Fizyolojik – Bedensel Gereksinmeler Yaşamın sürdürülmesi için fizyolojik gereksinmelerin karşılanması şarttır. içecek.1. organizma üzerinde baskı yaparak diğer gereksinmelerin gerçekleşmesini engeller. Temel Gereksinmeler 1.7. yorgun 13 .

Güvenlikte Olma Fizyolojik ihtiyaçları yeterli ve zamanında karşılanan birey kendisini güvende hisseder. 1. çünkü birey. öğrencilerin güvensizlik hissetmesine neden olur . 1. onların yeteneklerini ve olumlu davranışlarını ödüllendirmelidir. Statü Kazanma Fizyolojik. yaratıcılığı ortaya çıkar. Çevresi ve kendisi hakkında aydınlandıkça daha ince.olduğu ve sınıf ortamının rahatsız . Korku ve kaygı. öğretmeni ve arkadaşları tarafından benimsendiğini. 1. Çocuğun başarısızlıkları karşısında. Kendini gerçekleştirme sürecindeki insanlar.3. onları eleştirmek yerine. 1.7. soyut alanlarla ilgilenmeye yönelir. kendi kendine saygı duymayı. olup bitenleri daha iyi anlayabilme gereksinimi duyarlar. Bu nedenle öğretmen öğrencileriyle tek tek ilgilenirken. Birey kendisini bir gruba ait hissettiğinde mutlu olur.4. birbirlerini sevmelerini sağlamalıdır. Ait Olma Bireyin içinde yaşadığı topluma ait olduğunu hissetmesi için fizyolojik ve güvenlikte olma gereksinimlerinin giderilmiş olması gerekir. Öğretmenin sınıfta uyulması gereken kuralları açıkça duyurması. Zeka ve dil gelişimi bakımından üstün olan kimselerin genellikle sosyal yönden de üstün oldukları kabul edilir ve başkaları ile çabuk etkileşim kurarlar. başarılı olmalarını sağlayacak ortamları düzenleyerek. Örneğin bir öğrenci.7. güvenlikte olma ve ait olma ihtiyaçları karşılanan birey. sınıfın bir parçası olduğunu bilmek ister.2. kendine ve dış dünyaya ilişkin bilgiler edinme. Üst düzey gereksinmeler hiçbir zaman tam olarak karşılanamaz. 1. 14 . arkadaşlarının ona saygı duymasını ve yeteneklerinin arkadaşları tarafından takdir edilmesini ister. güdülenmelerini sağlamalıdır. öğrencilerin yeteneklerinin farkına varmalı. Sosyal Gelişimin Diğer Gelişim Alanları İle İlişkisi Çocuğun diğer gelişim alanlarındaki problemler. çevresiyle iletişim kurmakta zorluk çeker ve uyum sağlayamaz.8.7. sosyal gelişimini de etkiler. estetik. Öğretmenler. kendini gerçekleştirme güdüsü davranışlarını yönlendirmeye başlar. soğuk olduğu durumlarda .derse katılmalarını beklemek çok gerçekçi olmayacaktır. Üst Düzey Gereksinmeler Kişi temel gereksinmeleri karşılandıktan sonra. sürekli daha iyisini elde etmeyi ister. öğrencilerin birbirleriyle iyi ilişki kurmalarını. öğrencinin kendisini güvende hissetmesini sağlar. Çocuk iyi bir sosyal gelişim gösteremezse.9.

sosyalleştirme. makyaj ve takılarla desteklenmiş oyun haline düştürülebilecek öykü canlandırma Bazı ev eşyalarını tanıtıcı canlandırılabilecek veya kukla teknikleriyle anlatılabilecek oyun etkinliği Çeşitli şapkalar kullanılarak bazı meslekleri tanıtmayı amaçlayan. genellikle sosyal gelişim yönünden de başarılı çocuklardır.   Sınıf ortamında sosyal gelişimi destekleyecek “tanışma amaçlı bir drama çalışması” Sınıf ortamında sosyal gelişimle ilgili kavramları anlatan bir etkinlik “benlik. sosyal olgunluk ve kültür ile ilgili drama etkinlikleri” Sınıf ortamında 0–12 yaş çocuklarında sosyalleşme özelliklerini anlatan drama etkinliği Sosyal gelişime uygun davranışları içeren değişik görüşlere ilişkin örnek olay canlandırma Sosyal gelişimin diğer gelişim alanları ile ilişkisini anlatan bir drama etkinliği gerçekleştirme Yaşamın iyileştirilmesinde ve korunmasında sorumluluk alabilme bilincini destekleyici herhangi bir kukla tekniğiyle öykü anlatma Basit dekor ve müzik eşliğinde eşyalar kişiler tarafından seslendirilen tertipdüzen alışkanlığı kazandırmayı destekleyici drama etkinliği Özel giysiler. kendine güvenir. sosyalleşme.Fiziksel yönden iyi gelişen çocuk oyunlara ve gruplara girmekten çekinmez . Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler Aşağıda verilen sosyal gelişime uygun etkinlik örnekleriyle öğrendiğiniz bilgileri geliştirebilirsiniz. aksesuarlar. 1. yeni bir kişilik kazandırabilecek drama etkinlikleri          15 .10. Duygusal tepkilerini kontrol etmeyi öğrenen çocuklar. kostüm. makyaj ve çeşitli ülkelerin müzikleri veya CD’lerini içeren 23 Nisan Bayram etkinlikleri için bir öykü canlandırma Müzik.

 Çocukta işbirliğini sosyal gelişim açısından inceleyiniz. kavga ve tartışmalarını dikkate alarak araştırınız.  Etkinliğinizi amacına uygun gerçekleştiriniz.  Çocuk rekabeti sosyal gelişim açısından inceleyiniz.  Sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri araştırınız.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından objektif olarak değerlendiriniz.  Çocuk kavga ve tartışmalarını sosyal gelişim açısından inceleyiniz.  Sosyal gelişimde işbirliğini dikkate alarak araştırınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Sosyal gelişim özelliklerini dikkate alarak bir etkinlik seçip hazırlayınız.  Sunumunuzu dikkatli yaratıcı ve estetik olarak hazırlayınız  Raporunuzu hazırlarken istekli dikkatli temiz ve düzenli olunuz. Etkinliğinizi sınıf ortamında veya uygun ortamlarda uygulayınız. 16 .  Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınıza paylaşınız.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından değerlendiriniz.  Sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri belirleyiniz. Öneriler  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişimin özelliklerini dikkatli olarak araştırınız.  Çocuğun arkadaş edinmesini sosyal açısından inceleyiniz.).  Uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunuş hazırlayanız(fotoğraf. resim vb.  Sosyal gelişimde arkadaş edinmeyi dikkate alarak araştırınız.  Sosyal gelişimde rekabeti dikkate alarak araştırınız.  Etkinliğinizi uygulayınız. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirip arkadaşlarınızla paylaşınız İşlem Basamakları  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini inceleyiniz.  Sosyal gelişimde kız-erkek çocuk ilişkilerini dikkate alarak araştırınız.  Kız-erkek çocuk ilişkilerini sosyal gelişim açısından inceleyiniz.  Sosyal gelişimde çocuk.

KONTROL LİSTESİ Aşağıda hazırlanan değerlendirme ölçeğine göre kendinizin ya da arkadaşınızın yaptığı çalışmayı değerlendiriniz. 3. Değerlendirme Ölçütleri 1. Cevaplarınızın hepsi evetse bir sonraki faaliyete geçiniz. 8. 6. 5. 17 . Çocukların yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini incelediniz mi? Çocuğun arkadaş edinmesini sosyal açısından incelediniz mi? Çocuk kavga ve tartışmalarını sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Çocukta işbirliğini sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Çocuk rekabeti sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Kız-erkek çocuk ilişkilerini sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik belirlediniz mi? Etkinliğinizi uyguladınız mı? Etkinliğinizi amaca uygunluğu açısından değerlendirdiniz mi? Evet Hayır 2. Gerçekleşme düzeyine göre “Evet/Hayır” seçeneklerinden uygun olan kutucuğu işaretleyiniz. 9. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınızla paylaştınız mı? DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonunda hayır şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. 4. 10. 7. Uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunu hazırladınız mı? 11. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgilerle aşağıdaki soruları dikkatlice okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz. 4. Çocuğun sosyalleşmesine etki eden en önemli etmen aşağıdakilerden hangisidir? A) Kalıtım B) Hastalıklar C) Çevre D) Biyolojik faktörler Çocuğun dünyaya geldiği ilk aylarda bedeniyle dış dünyayı ayıramaması aşağıdakilerden hangi kavramla açıklanır? A) Sosyalleşme B) Benlik C) Kültür D) Öğrenme “Kültür” tanımında yer almaması gereken kavram aşağıdakilerden hangisidir? A) Gelenek B) Adet C) Görenek D) Sosyalleşme Çocukların birbirleriyle yardımlaşması. 3. 18 . 1.yaş D) 4-5. 5. dostça yaşaması sosyalleşmenin hangi özelliği içinde yer alır? A) İş birliği B) Gruba katılma C) Arkadaş edinme D) Rekabet Temel güven duygusu hangi yaşlarda kazandırılır? A) 0-1 yaş B) 2-3 yaş C) 3-4.yaş Çok sık azarlanan ve engellen çocuktan hangi duygu gelişir? A) Saldırganlık B) İnatçılık C) Öfke D) Suçluluk 2. 6. Cevaplarınızı cevap anahtarından kontrol ediniz.

DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı.19 yaş Sağlıklı kişiliğin oluşmasında derin araştırmalar yapan ve piramit biçimindeki gereksinim hiyerarşisini ortaya koyan kişi kimdir? A) Ericson B) Maslow C) Freud D) Piaget Aşağıdakilerden hangisi Maslow’ un gereksinimler hiyerarşisinde üst düzey gereksinimler arasında yer almaz? A) Merakını giderme B) Estetik. Kimlik bocalaması hangi yaşlarda yoğunlaşır? A) 8.13 yaş C) 12.18 yaş D) 14. Cevaplarınızın hepsi doğruysa bir sonraki öğrenme faaliyetine geçebilirsiniz. 10. Yanlış cevapladığınızda sorularla ilgili öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız.9 yaş B) 11.7. 9. yaratıcılık C) Kendini gerçekleştirme D) Statü kazanma Aşağıdakilerden hangisi yaşamın sürdürülebilmesi için gerekli olan fizyolojik ihtiyaçlar arasında yer almaz? A) Beslenme B) Uyku C) Ait olma D) Giyim 8. cevap anahtarıyla karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. 19 .

ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Öğrenme faaliyetinde kazandırılacak bilgi ve beceriler doğrultusunda uygun ortam sağlandığında.1. sosyal gelişim özelliklerine uygun araç. kitapçılardan. 2. gereç ve etkinlik hazırlayabileceksiniz. oyuncakçılardan çocukların sosyal gelişim özelliklerine uygun araç gereçleri araştırıp etkinlik hazırlayınız. ARAŞTIRMA  Çevrenizde bulunan Erken Çocukluk Eğitim Kurumlarından. davranışlarının sorumluğunu taşıyabilme Kendinin ve diğerlerinin duygularını tanıma ve kabul edebilme Sosyal iletişim becerilerini geliştirebilme Aile içindeki rolünü oynayabilme Kuralların gerekliliğini anlayabilme Kendi kültürünün geleneklerini fark edebilme Toplum içinde yaşayan birey olarak kendini kabul edebilmesi 20 . Edindiğiniz deneyimleri öğrendiğiniz konularla bütünleştirerek çıkan sonuçları arkadaşlarınızla paylaşınız. SOSYAL GELİŞİME UYGUN ETKİNLİKLER 2. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler  Sosyal gelişimi destekleyici etkinlikler yoluyla çocuklara kazandırılması amaçlanan beceriler:           Gelişim düzeyine uygun olarak problemleri nasıl çözebileceğini ve nasıl karar alabileceğini öğrenebilme Diğerlerini ve kendini kabul edebilme ve değerli olduğunu anlayabilme Olumlu benlik algısını geliştirebilme Bağımsız davranabilme ve kendi hareketlerinin. ailelerden. elektronik ortamdan.

bazen birlikte bazen de kendi kendilerine çalışmalarının gerektiğini öğreneceklerdir.       Toplum içinde farklı insanların olduğunu ve bunların birtakım hizmetler sağladıklarını anlayabilme Dünyada farklı kültürlerini ve insanların olduğunu fark edebilme Geçmişteki ve şu andaki toplumları öğrenebilme ve geniş bir çerçeve içinde ilişkilerini anlayabilme Liderlik ve grup ilişkilerini anlayabilme Çevrenin insan yaşamındaki önemini anlama/çevresel problemleri araştırma ve çözümler üretebilme Yeni teknoloji bilgisinin farkına varabilme Sosyal gelişim ile ilgili etkinlikleri planlama ve uygulamada dikkat edilecek özellikler: Sosyal gelişim. Bu durumda küçük çocukların. Başka çocuklarla ve yetişkinlerle birçok durumda iletişim kurmayı destekleyen ortamlar yaratmak. Çocuklar bebeklik döneminden itibaren yaşam deneyimleri aracılığıyla kendini tanıma ve kabul etmeyi öğrenirler. kendi aile çevresindeki diğer çocuklar ve yetişkinlerle ilişki kurmayı öğrenmeleri söz konusu olmaktadır. Çocukların kendini kabulünü sağlayıcı ve olumlu benlik kavramını geliştirmeye ilişkin destekleyici tavır ve tutumlar benimsemek. onlar gibi davranabilmesidir. Çocuğun diğer çocuklarla birlikte yetişkinin ilgisini paylaşması. kendilerini rahat hissedebilecekleri çevresel düzenlemeler yapmak. Çocuk için çevre oldukça karmaşık. çocuğun içinde bulunduğu grupla ya da yaşadığı kültürdeki diğer bireylerle geçinebilmesi. Bu öğrenme sürecinde ailesi kadar dış çevrenin de çok önemli rolü bulunmaktadır. Sosyal gelişim ile ilgili etkinlikleri planlama ve uygulamada eğitimcilerin dikkat etmeleri gereken özellikler:    Çocukların yaş ve gelişim düzeyine uygun. okul öncesi yıllarında gerçekleşmektedir. içinde bulunduğu toplumun bir üyesi olduğunu kavrayarak aktif. diğerlerini dinlemeleri gerektiğini. birçok sosyal beceriyi gerektirmektedir. Grup içinde birlikte çalışmayı içeren sosyal becerilerin kazanılması ile çocuklar materyalleri nasıl paylaşacaklarını. çoğu zaman da anlaşılması zor ilişkilerle doludur. Çocukların olumlu ilişkiler kurabilmesi. etkinliğe nasıl katılacaklarını. 21 . Bir grubun üyesi olmayı öğrenmek. katılımcı ve yaratıcı bir kişilik yapısı kazanması için öncelikle sosyal gelişim yönünden dikkatlice planlanmış etkinliklere ihtiyaç vardır.

Çocukların sorumluluk duygusunu kazanabilmelerine fırsat vermek. Çocukların seçim yapma ve karar verme becerilerini kazanabilmelerine fırsat vermek. Çocukların toplumdaki değişik sosyal rollerin farkına varmalarını ve bu rollerin toplum için önemini anlamlarını sağlamak. Çocukların kendine güvenli ve bağımsız hareket etmeyi öğrenebilecekleri ortamlar düzenlemek.2. Çocuklara bir grubun üyesi olduğunu fark ettirecek ve gruba uyumunu kolaylaştıracak ortamlar hazırlamak. Olumlu sosyal iletişimin sağlanabilmesi için çocukların birbirlerini gerçek anlamda tanımalarına olanak veren etkinlikler düzenlemek.       Çocuklar arasında sosyal etkileşim ortamının oluşmasına olanak veren etkinlikler planlamak. 2. Sosyal Gelişime Uygun Araç Gereçler                      Çeşitli toplar Fasulye torbaları Atlama ipleri Çıngıraklar Halat Müzik kutuları Araba ya da kamyon tekerleri Ses çıkartan tahta ve plastik oyuncaklar Çemberler Hareketli oyuncaklar Bez oyuncaklar Boş kutular Diş kaşıma halkaları Büyük renkli küpler Bahçe oyuncakları Büyük tahta çivilerle geçmeli oyuncaklar Jimnastik minderleri Basit bloklar Takıp sökmek için plastik cıvata ve somunlar İtmeli-çekmeli ses çıkartan oyuncaklar Çocuk şiiri ve resimli hayvanlar 22 .

                                   Boş tahta ve mukavva kutular İp ve tırmanma merdiveni Tahta. davul Jimnastik tahtası Boncuklar ve ip Sabunla balonlar yapma 6–8 parçalık basit yap-bozlar İtmeli-çekmeli araçlar Parmak boyası Bağlama oyuncaklar Resimli lottolar Düğmeli-fermuarlı giysileri olan. artık kâğıt ve kumaş parçaları Keskin olmayan makas ve kâğıtlar Stafetler Domino Büyüteç Küçük ev hayvanları Basit resim. tef. çay takımları Büyük kamyon. giydirilecek bebekler Jimnastik kasası Kavram geliştirici oyuncaklar Basit bilmeceler ve tahmin oyunları Öykü kitapları ve masallar El kuklaları Tornetler Yap-boz oyuncakları İp bağlama ve çeşitli kâğıt işler Kolâj çalışması. bez veya plastik hayvanlar Jimnastik sırası Kum havuzu ve kum oyuncaklar Plastik oyuncak tabak. harf ve sayı oyunları 23 . uçak ve trenler Küçük bebekler Denge tahtası Oyuncak ve gerçek telefonlar Müzik aletler. zil.

3.  Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler  Arkadaş Edinme: Etkinlik Adı: Arkadaşlık Halkası Amaç: Arkadaşlık ilişkilerini geliştirebilme Materyal: Renkli fon kartonları. boya kalemleri Değerlendirme Ölçeği Uygulama: Renkli fon kartonlarına. çocuklardan el izlerini çizip kesmelerini ve süslemelerini (Kendi fotoğraflarını da yapıştırabilirler. artık malzemeler. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlik Planlama Aşağıda verilen sosyal gelişime uygun etkinlik örnekleriyle sosyal gelişim özelliklerine ilişkin değerlendirme kriterlerini karşılaştırabilirsiniz. makas.         Küçük bakım istemeyen bitkiler Takmalı çıkarmalı oyuncaklar Geçmeli oyuncakları Büyük bebek arabaları Büyük arabalar Bilgi kartları Halka atma ve top oyunları Tombala Basit kâğıt oyunları 2. yapıştırıcı. 24 .) isteyip bunları pano üzerine yan yana dizerek çocuklarla birlikte arkadaşlık halkası oluşturun ve oluşturulan panoyla ilgili çocukların yorumlarını alın.

3. Belirlenen kurallara uyar. “Ben sınıfın öğrencisiyim. Sahip olduğu nesneleri arkadaşıyla paylaşır. Diğer çocuklarla etkileşime girerek birlikte oynar. Arkadaşlarının problemlerini paylaşır. Uzun süreli arkadaşlık ilişkileri kurar. Diğerlerine yardımcı olmanın hazzını yaşar. yaprağı vb.diğerlerinin onu tamamlaması şeklinde olabilir. 6. 25 . olur. Arkadaşıyla oynarken zevk alır. 8. Kendi arkadaşını kendi seçer. Gözlenecek Davranışlar 1. “Çocuklara kim ağaç olmak istiyor?” diye sorulur. “ “Ben arkadaşımın …….Değerlendirme Ölçütleri Arkadaş Edinmede Aranan Kriterler.  Gruba Katılma: Evet Hayır Etkinlik Adı: “Ben Bir Ağacım” Amaç: Grupta kendini ifade etmek Materyal: Öğretmenin çocuklarla birlikte fon kartonları kullanarak hazırladığı ağaç bölümleri Uygulama.” tümceleriyle bütünün parçaları tamamlatılır. 7. Başkalarına oyunun ya da etkinliğin kurallarını açıklar. 4. Gruptan biri ortaya gelir “ Ben bir ağacım. 9. 2.. 5. 10. Başkalarına ait malzemeyi kullanabilmek için izin ister.” der. Not: Bu etkinlik ortaya gelen çocuğun başka simgelerle de . Diğerleri sırası ile onun dalı. meyvesi.

2. 5.Değerlendirme Ölçütleri Gruba Katılma ile İlgili Kriterler. Grup oyununda arkadaşını seyreder. Birinci grubun. Grup etkinliklerinden hoşlanır. Evet Hayır 26 . 6. üçüncü gruba liderinin söylediği cümleyi iletmeye çalışırken. Sırasını bekler. Gerektiğinde özür diler. 9. Küçük gruplarla oynamayı sever. Gözlenecek Davranışlar 1. 3. ama küskünlükleri uzun sürmez. 4. 8. 3. Oyunların kendine özgü kurallarına uyar. Parazit olan grubu sürekli değiştirin.  Çocuk Kavga ve Tartışmaları Etkinlik Adı: Çatışma Amaç: Sosyal olmayan davranışların farkında olma Materyal: Uygulama: Grubu üç sıra halinde dizin. 4. ortadaki grubun sürekli parazit sesler çıkarmasını sağlayın. Grup içinde oynamak istediğini seçer. Yetişkinlerin liderliğindeki grup oyunlarında kurallara uyar. Kendi cinsleri arasında oyun kurar. 2. kontrollü ve bağımsız hareket eder. Kendi duygularını fark eder hakkını savunur. Değerlendirme Ölçütleri Çocuk Kavga ve Tartışmaları ile İlgili Kriterler. Sık sık kavga eder. Oynarken grup arkadaşlarıyla iletişim kurar. Etkinlik sonunda çocuklardan neler hissettikleri konusunda görüş alın. Mantıklı. Gözlenecek Davranışlar 1. 7. Sosyal olarak kabul görmeyecek davranışlarını kontrol eder. Evet Hayır 10.

haklı-haksız gibi ahlaki kavramları bilir. 6. Oynadığı oyunun kurallarına uyar. 10. Sözel olan ve sözel olmayan kuralları bilir. Sahip olduğu şeyleri arkadaşlarıyla paylaşır. Arkadaşlarıyla dayanışma içinde sorunları çözer. 9.  İşbirliği Etkinlik Adı: İşleri Paylaşım Amaç: Sorumluluk alma ve paylaşmanın önemini kavrayabilme Materyal: Alacakları sorumluluklara ilişkin sembollerden oluşan kartlar Uygulama: Önce çocuklarla birlikte iş yapmanın önemi. güzel-çirkin. 3. Arkadaşlarının hakkına sahip duyar. 4. 6. Doğru-yanlış.kendi üzerlerine takmalarını isteyin. iyi-kötü. 9. 2. 1. Başkalarına yardım etmeyi sever.yeterliliği ve birlikte yapılması gereken işlerin neler olduğu hakkında sohbet edin. Evet Hayır 10. 7. Başkalarının haklarına saygı gösterir. 27 . Oyuncaklarını arkadaşları ile paylaşır. Değerlendirme Ölçütleri İşbirliğinde Aranan Kriterlerler. 5. 8.Daha sonra çocuklar arasında sorumluluk değişimi yapabilirsiniz. 8. Gerektiğinde öğretmeni ile işbirliği yapar. Oyun içinde sosyal iletişim kurallarını bilir ve uyar. Çocuk kavga ve tartışmalarda ailenin tutumu gözlenir.Bu işlerden sorumlu olacak çocukları seçin ve sorumlu oldukları işleri temsil eden sembolleri seçerek. Sıkıntı içinde olan oyun arkadaşlarını rahatlatır. Oyuncaklarını paylaşır. Diğer çocukları taklit ederek kurallara uyar. 7.5. daha sonra sınıf içinde birlikte uygulanacak işleri belirleyin. Başkalarının görüşlerini alır.Seçtikleri işlerde sorumlulukları paylaşmalarına yardım edin. Gözlenecek Davranışlar.

Çocuklardan gazetenin etrafında dans etmelerini isteyin. 2. 3. Evet Hayır 10. 4. Yarışma nitelikli oyunlarda hırslanır. Rekabet Etkinlik Adı: Gazete ve Dans Amaç: Yarışma duygusunu geliştirme Materyal: Gazete. 8. Kazandığı oyunda sevinme tepkisi verir. 28 .müzik çalar Uygulama: Erken çocukluğa uygun bir müzik parçası açın. Yarışma nitelikli oyunların sonucunda hoşgörülü davranış gösterir. Gözlenecek Davranışlar 1. 6. Etkinliklerini gerçekleştirirken yarışçılık duygusu taşır.Her defasında gazete parçasını küçültün. 9. Yarışma nitelikleri oyunlara ilgi duyar. Yarışma nitelikli oyunların tekrarından zevk duyar. 7. Yarışma nitelikli oyunlarda karşı tarafı küçümserler. Yarışma nitelikli oyunları oynar. Yaşadığı aile ortamı rekabet konusunda etkendir.Son bir kişi kalana kadar tekrar edin. Değerlendirme Ölçütleri Rekabet de Aranan Kriterler. Kendinin ve diğerlerinin duygularını kabul eder. 5. Müziği durdurun ve çocukların gazetenin üzerine çıkmalarını isteyin.

Lider grubun yorumlarının gerçekçilikten düşlere doğru abartılmasını ister. Bu kız ve bu erkek kimdir? Birbirlerini tanıyorlar mı? Bu karşılaşma anı ile ilgili yorumlar yapılır. Kız-erkek çocuk arkadaşı grubunda yer alan kişilerin adını söyleyebilir. 6. Gözlenecek Davranışlar 1. Kız-Erkek Çocuk İlişkileri Etkinlik Adı: Karşındakini Tanı (Doğaçlama) Amaç: Arkadaş ilişkilerinde birbirlerini tanıma Materyal: Uygulama: Çocuklar bir halka oluşturur. Tüm grubun gözleri kapalı bir şekilde oturması sağlanır. Karşı cinsin görevlerini alır. Karşı cins tarafından sosyal olarak kabul görmeyecek davranışlarını kontrol eder. Fikirler grupça oyunlara dönüştürülür. Sıkıntı içinde olan karşı cinsten oyun arkadaşını rahatlatır. 7. 3. Gruptan seçilen bir kız ve bir erkek birbirlerine yürür ve merhaba derler. Değerlendirme Ölçütleri Kız-Erkek Çocuk İlişkilerinde Aranan Kriterler. Kendi cinsinden memnuniyet duyar. Durumlar yaratılır. 10. 5. Kız-erkek çocuk arkadaş seçiminde. 2. Seçilen kız ya da erkek öğrenci oyunlarında karşı cinse rol verir. Seçilen kız öğrenci annesini model almıştır. 29 . anne-babalarının etkilerini göz önüne alır. 8. 9. Evet Hayır 4. Seçilen erkek öğrenci babasını model almıştır. Aldıkları görev ve sorumlulukları yerine getirirken karşı cinsten yardım alır.

 Etkinlik sırasında çocuklarla iletişim kurunuz. Öneriler  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişimin özelliklerini dikkatlice araştırınız. Etkinliğinizi Erken Çocukluk Eğitim Kurumlarında çocuklara uygulayınız.  Çocuğun hangi sosyal gelişim özelliğini taıdığını araştırınız.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından değerlendiriniz.  Araç gerecin çocuğun gelişimine uygun dayanaklı yaratıcı materyallerden oluşmasına dikkat ediniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Çocuğun sosyal gelişim özelliklerini dikkate alarak bir etkinlik seçip hazırlayınız.  Etkinliği çocuklara uygulayınız.  Uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunuş hazırlayanız(fotoğraf. İşlem Basamakları  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini inceleyiniz.  Türkçeyi iyi kullanmaya dikkat ediniz.).  Raporunuzu hazırlarken istekli. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirip arkadaşlarınızla paylaşınız. yaratıcı ve estetik olarak hazırlayınız.  Çocuklara karşı sabırlı ve anlayışlı olunuz. temiz ve düzenli olunuz.).  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından objektif olarak değerlendiriniz.  Etkinlik için uygun araç gereçlerinizi hazırlayınız. (İşbirliği paylaşma.  Sunumunuzu dikkatli.  Çocuğun sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri araştırınız. dikkatli.  Çocuklarla olumlu iletişimde bulununuz.  Çocukların sosyal gelişim özelliklerine uygun materyalleri inceleyiniz.  Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınıza paylaşınız.  Çocukların sosyal gelişim özelliklerine yönelik materyalleri dikkatlice inceleyiniz.  Etkinlik uygulamada amacınızı belirleyiniz.  Çocuklara karşı güler yüzlü hoşgörülü davranınız.resim vb.  Etkinliğin amacını ve uygulama basamağını çocuklara anlatınız. 30 . kurallara uyma vb.  Çocuğun sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri belirleyiniz.

Çocukların yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini incelediniz mi? Çocukların sosyal gelişim özelliklerine yönelik materyalleri incelediniz mi? Çocuğun sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikler setçiniz mi? Etkinlik uygulamadaki amacınızı belirlediniz mi? Etkinlik için uygun araç gereç seçtiniz mi? Etkinliğin amacını ve uygulama basamağını çocuklara anlattınız mı? Etkinliği çocuklara uyguladınız mı? Etkinlik sırasında çocuklarla iletişim kurdunuz mu? Etkinliğinizi amaca uygunluğu açısından değerlendirdiniz mi? Evet Hayır 10. 9. Çocuklara uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunu hazırladınız mı? 11. 3. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınızla paylaştınız mı? DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonunda hayır şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. 6. 4. Gerçekleşme düzeyine göre “Evet/Hayır” seçeneklerinden uygun olan kutucuğu işaretleyiniz. Değerlendirme Ölçütleri 1. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. 7. 8. 31 . 5.KONTROL LİSTESİ Aşağıda hazırlanan değerlendirme ölçeğine göre kendinizin ya da arkadaşınızın yaptığı çalışmayı değerlendiriniz. 2.

( ) Sosyal gelişim. harf ve sayı oyunlarıdır. modül değerlendirmeye geçiniz. Yanlış cevaplar verdiyseniz öğrenme faaliyetinin ilgili bölümüne dönerek ilgili bölümü kontrol ediniz. Kavram geliştirici oyuncaklar. ( ) Sosyal gelişime uygun araç gereçlerden bazıları. Küçük ev hayvanları. ( ) Çocuk için çevre oldukça basit. Sorunların (D) Doğru ya da (Y) Yanlış olarak değerlendiriniz. ( ) ‘Gazete ve Dans’ etkinliği çocuk kavga ve tartışmalarına iyi bir örnektir. 7. 6. 3. davranışlarının sorumluğunu taşıyabilme sosyal gelişimi destekleyici etkinlikler yoluyla çocuklara kazandırılması amaçlanan becerilerdendir. 1. 10. cevap anahtarı ile karşılaştırınız. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. onlar gibi davranabilmesidir. 9. birçok sosyal beceriyi gerektirir. ( ) Olumlu sosyal iletişimin sağlanabilmesi için çocukların birbirlerini gerçek anlamda tanımalarına olanak veren etkinlikler düzenlenmelidir.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgi ve becerileri aşağıdaki soruları cevaplayarak belirleyiniz. çocuğun içinde bulunduğu grupla ya da yaşadığı kültürdeki diğer bireylerle geçinebilmesi. ( ) Çocuklar 4-6 yaştan itibaren yaşam deneyimleri aracılığıyla kendini tanıma ve kabul etmeyi öğrenirler ( ) Bağımsız davranabilme ve kendi hareketlerinin. 5. çoğu zaman da anlaşılması kolay ilişkilerle doludur. ( ) “Ben Bir Ağacım” etkinliği gruba katılmaya iyi bir örnektir. 2. 8. ( ) Bir grubun üyesi olmayı öğrenmek. 4. Basit resim. ( ) Çocukların ilköğretim döneminden itibaren seçim yapma ve karar verme becerilerini kazanabilmelerine fırsat verilmelidir. 32 . Cevaplarınız doğruysa.

3. 6. A) Sosyalleştirme B) Kültür C) Sosyal gelişim D) Benlik Aşağıdakilerden hangisi 0-12 yaş çocuklarında sosyalleşme özelliklerinden biridir.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgilerle aşağıdaki soruları dikkatlice okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz. A) Erken çocukluğun sonlarına doğru B) İlk 36 ayda C) İlköğretimin sonlarına doğru D) Ergenlik çağı Çocuk grup halinde oynamaya ne zaman başlar. A) Bir yaşından sonra B) İki yaşından sonra C) Üç yaşından sonra D) Dört yaşından sonra Aşağıdakilerden hangisi Ericson’a göre psiko-sosyal gelişim evrelerinden biri değildir. A) 0-12 ayda başlar B) 1-2 yaşında başlar C) 3-4 yaşında başlar D) 5-6 yaşında başlar Çocukların cinsiyetle ilgili tavırları belirlemesi ve kendi cinsiyle karşı cinsin özelliklerini öğrenmesi ne zaman görülmektedir. A) Temel güvene karşı güvensizlik B) Özerkliğe karşı kuşku ve utanç C) Girişimciliğe karşı suçluluk D) Üst düzey gereksinmeler 2. ‘Toplumsal beklentilere uygunluk gösteren kazanılmış davranış yeteneği’aşağıdakilerden hangisini açıklar. 5. Cevaplarınızı cevap anahtarından kontrol ediniz. 4. 33 . A) Özel yetenek B) Gruba katılma C) Akıl yürütme D) Şarkı besteleme Hangi dönemde çocuğun ana-babasına bağlılığı çözülmekte ve dışarıdaki arkadaşlarıyla ilgilendiği görülmektedir. 1.

A) Temel güvene karşı güvensizlik B) Özerkliğe karşı kuşku ve utanç C) Girişimciliğe karşı suçluluk D) Çalışma ve başarılı olmaya karşı aşağılık duygusu Aşağıdakilerden hangisi Maslow’a Göre Temel Gereksinmelerden biri değildir. A) Güvenlikte Olma B) Statü Kazanma: C) Kimliğe Karşı Kimlik Bocalaması D) Fizyolojik – Bedensel Gereksinmeler Bir grubun üyesi olmayı öğrenmek.7. ölçme değerlendirme ve modül değerlendirme bölümlerinde istenen çalışmaları başarı ile tamamladıysanız öğretmeninizle iletişim kurarak diğer modüle geçiniz. A) İtmeli-çekmeli araçlar B) Parmak boyası C) Bağlama oyuncaklar D) Bilgisayarda oynanan oyunlar 8. soyunması. giysilerini seçmesi. Ericson’a göre Psiko-Sosyal Gelişim Evrelerinin hangisinde çocuğun kendi kendine yemek yemesi. eşyalarını toplaması. Yanlış cevaplar verdiyseniz öğrenme faaliyetinin ilgili bölümüne dönerek ilgili bölümü kontrol ediniz. cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 9. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı. aşağıdakilerden hangisini gerektirmektedir. giyinmesi. Öğrenme faaliyetleri. karşılaştığı bazı problemleri çözmesi desteklenmelidir. 10. 34 . A) Birçok sosyal beceriyi B) Özel yetenekleri C) Birçok fiziksel beceriyi D) Espri yeteneğini Aşağıdakilerden hangisi Sosyal Gelişime Uygun Araç Gereçlerden biri değildir.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYEİ -1’İN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 C B D A A D C B D C ÖĞRENME FAALİYEİ -2’NİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D Y Y D D Y D Y D MODÜL DEĞERLENDİRMENİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 C B A C B D B C A D 35 .

M. (2004). (2002). İstanbul. Nursel Uyar. İstanbul. Nilüfer. (1999). ÖZTÜRK. Nimet. Mor-Pa Kültür Yay.B.. (2001) Okul Öncesinde Eğitiminde Oyun. Ankara. DARICA. Okul Öncesi Eğitim ile İlgili Uygulamalı Çalışmalar. CİRHİNLİOĞLU.D. Ankara. Okul Öncesi Eğitim ve Eğitim Programları. VII.E. (2004). İstanbul. Tutibay. İstanbul. DALKILIÇ. (2003).. Ya-Pa. Ankara. T. (2004). Epsion. 36 . ERKUNT. KOÇ. Alev. T. Okul Öncesi ve İlkokullarda Hareket Gelişi. (1966). Neriman.D.E. Sami. MENGÜTAY. Morpa Yay. Okul Öncesi Çocukları için Eğitici Drama Uygulamaları. Çocukların Ruh Sağlığı ve Gelişimi: Okul Öncesi Dönem.. Ayten.. İstanbul. Nobel Yay. (1983). İstanbul. Belirli Günler ve Haftalar. Eğitim Toplantsı. “Okul Öncesi Eğitim ve Sorunları”. Okul Öncesi Eğitimde Üniteler.ÖNERİLEN KAYNAKLAR ÖNERİLEN KAYNAKLAR          ARAL. Okul Öncesi Eğitimcileri İçin Etkinlik Dünyası Uygulama Kitabı. Fatma Gül. Nizamettin. ONDER. Basımevi. Esin Yayınevi.E.

Hilmi. İstanbul. SAN.tr www. Ankara. Rasim. Seniha. Anı Yayıncılık Ankara www. İstanbul. Alkım Yayınevi. Hasan. Gelişim ve Öğrenme. (1993). Basımevi. Remzi Kitapevi. (1975). Ankara. İnci.yıldız. Her Yönüyle Çocuğunuz. Asiye (2004).com 37 . İstanbul. Nobel Yay. Ankara. Çocuk Gelişimi. Eğitim Bilimleri Yayınları No: 151. İstanbul. KARADAĞ. (1998). İstanbul. Nobel Yay. M. A. İnsan ve Davranışı. ÖZER. ATAMAN. Ayşegül.Kostümleri ve Aksesuarları. (2004).E. ÖZER. Çocuklarda Psikomotor Gelişim. A. Remzi Kitapevi.psikiatrivehayat.Öyküleri. Ankara YAVUZER. Şule. Gül. Gelişim ve Öğrenme. Esin Yayınevi. Dilara Sevimay. Ankara. Doğan.Ü. KALE. (1985). Kamil. (2005). Basımevi. (1999). Çocuk Gelişimi ve Eğitimi. BACANLI. Nobel Yay. BİLİR. Alkım Yay.B. CÜCELOĞLU. Gündüz Eğitim ve Yay.. Dramatizasyon. Okul Öncesi Dönemde Beden Eğitimi ve Oyun Öğretimi. Çocuğunuzun İlk 6 Yılı. Sanat ve Eğitim. İstanbul..KAYNAKÇA KAYNAKÇA              AKAY.. Eğitim Psikolojisi.Ü. İREZ. (1991).mediko.edu. (2003). (2002).