T.C.

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ

SOSYAL GELİŞİM
141EO0006

Ankara, 2011

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmış bireysel öğrenme materyalidir. Millî Eğitim Bakanlığınca ücretsiz olarak verilmiştir. PARA İLE SATILMAZ.

 

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 .................................................................................................... 3 1. SOSYAL GELİŞİM ............................................................................................................. 3 1.1. Tanımı ve Önemi .......................................................................................................... 3 1.2. Sosyal Gelişimle İlgili Kavramlar................................................................................. 4 1.3. 0-12 Yaş Çocuklarında Sosyalleşme Özellikleri........................................................... 6 1.4. Ericson’a (Eriksın) Göre Psiko-Sosyal Gelişim.......................................................... 10 1.5. Ericson’a Göre Psiko-Sosyal Gelişim Evreleri ........................................................... 10 1.6. Maslow’a Göre İhtiyaçlar Hiyerarşisi......................................................................... 12 1.7. Temel Gereksinmeler.................................................................................................. 13 1.7.1. Fizyolojik – Bedensel Gereksinmeler.................................................................. 13 1.7.2. Güvenlikte Olma.................................................................................................. 14 1.7.3. Ait Olma .............................................................................................................. 14 1.7.4. Statü Kazanma ..................................................................................................... 14 1.8. Üst Düzey Gereksinmeler ........................................................................................... 14 1.9. Sosyal Gelişimin Diğer Gelişim Alanları İle İlişkisi .................................................. 14 1.10. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler........................................................................... 15 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 16 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 18 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 .................................................................................................. 20 2. SOSYAL GELİŞİME UYGUN ETKİNLİKLER .............................................................. 20 2.1. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler............................................................................. 20 2.2. Sosyal Gelişime Uygun Araç Gereçler ....................................................................... 22 2.3. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlik Planlama ................................................................. 24 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 30 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 32 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 33 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 35 ÖNERİLEN KAYNAKLAR.................................................................................................. 36 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 37

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 141EO0006 Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Erken Çocuklukta Öğretmen Yardımcısı-Özel Eğitimde Öğretmen Yardımcısı Sosyal Gelişim Öğrenciye sosyal gelişimine uygun bilgilerin verildiği ve sosyal gelişimle ilgili etkinlikleri hazırlama bilgi ve becerilerinin kazandırıldığı öğrenme materyalidir 40/16 Bireyin gelişimi modülünü başarmış olmak Sosyal gelişime uygun etkinlik hazırlamak Genel Amaç Uygun ortam sağlandığında, bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik hazırlayabileceksiniz. MODÜLÜN AMACI Amaçlar 1. Uygun ortam sağlandığında bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik seçebileceksiniz. 2. Uygun ortam sağlandığında bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun araç gereç hazırlayabileceksiniz. EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI Kaynak kitaplar, bilgisayar, fotoğraflar, afiş, broşür, dergiler, uyarıcı pano, duyuru panosu, uyarıcı resimler, teyp, konuya yönelik bilgi CD, VCD, tahta kalemi. Modül içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra verilen ölçme araçları ile kendinizi değerlendireceksiniz. Modül sonunda, kazandığınız bilgi ve becerileri belirlemek amacıyla öğretmeniniz tarafından hazırlanan ölçme aracıyla değerlendirileceksiniz.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

ii

Erken çocukluk kurumları ile özel eğitim kurumlarında uygulanacak eğitim programlarında sosyal gelişime ilişkin bilgilerin öğrenilmesinin önemi büyüktür. bunları yaparken de zaman ve zemini doğru kullanarak sosyal ihtiyaçlarını karşılamasıyla gerçekleşir. Sosyal yaşamda aile ilişkileri. çatışma ve kavgaları içeren düşünce ayrılıkları. gruba katılma. kendisinden beklenen davranışları gösterebilmesi. onun doğumdan başlayarak psiko-sosyal ihtiyaçlarının karşılanması. Sosyal gelişimi tanımaya ilişkin etkinlikler. işbirliği. sosyal yaşamın gereklilikleri öğretilerek yetiştirilmesine bağlıdır. Öğrendiğiniz bilgilerle sosyal uyumunuz. gençlik ve yetişkinlik dönemlerinde bireyin kendisinden beklenen davranışları göstermesi beğenilmeyen davranışları kontrol etmeyi öğrenmesi ve en düşük düzeye indirebilmesi. 1 . Sosyal gelişim.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. konuların öğrenilmesinde sizlere yardımcı olacaktır. toplumda yasaklanan davranışlardan kendisini uzak tutması. arkadaş edinme. Bireyin sosyal bir varlık olarak toplumdaki yerini alması. kabul gören davranışlarını alışkanlık haline getirmesi. kız ve erkek çocuk ilişkileri yer alır. rekabet. iletişim becerileriniz artacaktır. erken çocukluk.

2 .

toplumdaki yaptırımlara karşı duyarlı olabilmesi. Sonuçlarını raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız Erken çocukluk eğitim kurumlarında uygulamalar sırasında çocukta görülen problem durumlarını araştırınız. Konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. ARAŞTIRMA Aşağıdaki araştırma konularından birini seçerek erken çocukluk eğitim kurumunda farklı yaş gruplarında eğitim gören çocuklardan yararlanarak araştırma yapınız. içinde bulunduğu grupla ya da yaşadığı kültürdeki diğer bireylerle geçinebilmesi onlardan biri gibi davranabilmesine sosyal gelişim. SOSYAL GELİŞİM 1. Bunların sosyal gelişime etkileriyle ilgili gözlem yapınız. 3 .  Erken çocukluk döneminde arkadaş edinemeyen ve gruba katılamayan çocukların özellikleri ve yaşanan sorunları araştırıp sonuçları değerlendirerek. Raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Öğrenme faaliyetinde kazandırılacak bilgi ve beceriler doğrultusunda uygun ortam sağlandığında bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik seçebileceksiniz. Sosyal gelişim. Erken çocukluk döneminde çocuklar arasındaki işbirliği ve rekabet ile ilgili gözlem yapınız.1. Özetle. Erken çocukluk döneminde çocuk kavga ve tartışmalarının özellikleri ve yaşanan sorunlarla ilgili gözlem sonuçlarını değerlendiriniz. Sonuçlarını değerlendirip raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. Tanımı ve Önemi Tanımı: Bireyin sosyal uyarıcılara ve grup yaşantısına. Sonuçlarını değerlendirip raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. Erken çocukluk döneminde çocukların kız ve erkek çocuk ilişkileriyle ilgili gözlem yapınız.     1. toplumsal beklentilere uygunluk gösteren kazanılmış davranış yeteneği olarak tanımlanabilir. rapor hazırlayınız. denir.

Diğer gelişim alanlarında olduğu gibi. Sosyalleşme-Sosyalleştirme: Bireyin içinde bulunduğu toplumda geçerli olan kural ve değer yargılarını öğrenmesi. Sosyalleştirmeyse bireye özellikle çocuğa üyesi olduğu topluluğun ya da toplumun töre. düşünüş. toplumun yaşam biçimine kültür denir. Kültür: Bir toplumun duyuş.    4 . Çevreyi kendi bedeninin bir parçası olarak algılar. Çocuğun sosyal gelişimini iyi tanımak gerekir. daha sonra çevresi ile ilgili sosyal bağlar kurarak benlik gelişimini sürdürür. erken çocukluk çağında kazandığı sosyal değerler ve sosyal yaşantılar daha ileri yaşlardaki sosyal gelişimin temelini oluşturur. Çocuğun.Çocukluktan itibaren yeterli ilgi gören birey temel güven duygusunu kazanarak olumlu bir benlik geliştirir. gelenek ve kültürel değerleriyle ölçülerini öğretme ve benimsetme işidir. Önce aile bireyleri. çevrenin etkisine yani öğrenmeye dayanır. 1. düşünceleri ve istekleri olan birey olduğunun farkına varır. beceri gibi özellikler bakımından içinde yaşadığı toplumun beklentileri doğrultusunda gösterdiği olgunluktur.Önemi: Sosyalleşme bireyin toplumun sosyal değerlerini anlamasına. ailenin sosyal değerlerini algılamaya başlaması. Sosyal Olgunluk: Bireyin anlayış. onun sosyalleşmesini sağlar. bu sosyal değerler doğrultusunda kendine uygun davranışlarla uymasına.2. Böylece benliğin ilk temelleri atılmış olur. Çocuğun çevresindeki kişilerle sürekli etkileşim içinde olması. ilgi ve güvenden yoksun olarak yetişen bireyse olumsuz ben kavramı. görenek ve adetlerin tümüne. Çocuğun sosyalleşmesi kalıtımdan çok. duygu tutum. onlarla uyum içinde olmasına sosyalleşme denir. Aksi halde çocuktan gelişim düzeyinin üstünde yapamayacağı davranışları isteyerek. Zamanla kendi bedeninin sınırlarını öğrenir. yaşayış bakımından diğerlerinden ayıran gelenek. kendini tanımaya başlar. İlgi alanları arttıkça kendisinin duyguları. onu uyumsuzlaştırmış veya gelişim düzeyine göre sosyalleşmesini geciktirmiş olabiliriz. bunları kendine göre eleştirmesi ve davranışa dönüştürmeye çalışması sosyalleşmesinin ilk göstergelerdir. geliştirerek büyür. bunları sürekli geliştirerek uygulamasına dayanır. Sosyal Gelişimle İlgili Kavramlar  Benlik: Çocuk dünyaya geldiği ilk aylarda bedeniyle dış dünyayı ayırt edemez. Sevgi.

Resim 1.1: Çocuk büyüdükçe çevresindeki uyarıcılar artar 5 .

-6.2-3 yaşlarında oyun arkadaşlarını çabucak değiştirebilir ve başka bir arkadaşını sevdiğini söyleyebilir. Grup halinde oynamaya 3. Resim 1.Çocuğun artık uzunca bir süre beraber olduğu bir ya da iki arkadaşı vardır.gülümser ve sesler çıkarır. 6 .Bebekliğinin sonuna doğru başka çocuklarla oynaması.Erken çocukluğun sonlarına doğru çocuğun ana-babasına bağlılığı çözülmekte ve dışarıdaki arkadaşlarıyla ilgilendiği görülmektedir.3.1. hem de onun sosyalleşmesi için bir zorunluluktur. aylarda başka çocuklara tepki göstermeye başlar. öğrencinin gruplaşma çağıdır. Gösterdikleri ortak davranış birbirlerini seyretme ve konuşmadır. Diğerleriyle olan ilişkileri.2: Arkadaş edinme  Gruba Katılma: Çocuklar 2 yaşına kadar yalnız oynar. Okul çağı. 0-12 Yaş Çocuklarında Sosyalleşme Özellikleri  Arkadaş Edinme : Bebek 5. taklit. birbirini seyretme ve birbirinin oyuncağını alma davranışı şeklinde görülür.4 yaşında başlar. Bir öğrencinin akran veya oyun gruplarından birine katılması hem çocuk için bir ihtiyaçtır. Oynarken birbirleriyle konuşur ve grup içinden oynamak istediklerini seçerler.oyuncaklarını paylaşması ve arkadaşlarıyla kavga etmesi oldukça sık görülen davranışlardır.Başka bir çocuğu gördüğünde ona doğru atılır ya da çekinir.

Resim 1. karşılaştıkları hayal kırıklığının sonucunu kavgaya bağlarlar.4: Çocuklar öğrendiklerinin büyük bir kısmını taklitle öğrenirler 7 . kavgacılıkla bu duygularını doyurmaya çalışırlar.şiddet gören çocuk kavgayı öğrenir. Ailenin çocuk üzerindeki tutumu çocuğun diğer çocuklarla arkadaşlığının olumlu ya da olumsuz yönlere eğilim göstermesine neden olur. ama kavganın sonundaki küskünlükleri uzun sürmez. Özellikle ilgi merkezi olma. Sevgi dolu bir ailede büyüyen çocuklar çevrelerindeki insanlarla kavga etmeden iletişim kuracaklardır. Şiddetin görüldüğü ailede yetişen çocuklar kavgacı olacaklardır. Sevgi gören çocuk sevmeyi. Resim 1. barışırlar.3: Gruba katılma  Çocuk Kavga ve Tartışmaları: Erken çocukluk çağında çocuklar. Oyun gruplarında sık sık kavga ederler. duygularının başka yollarla doyurulmaması halinde.

Ailede sevgi ve hoşgörüye dayalı bir ortam varsa. Çocuğa içinde yaşadığı toplumun kurallarını ve paylaşmayı öğretmek. büyüdüğünde toplum kurallarına uyan sosyal bir insan olacaktır. Oyunları kısa sürelidir.5: İşbirliği oyunla başlar  Rekabet: İnsanların yapısında doğal yarışçılık duygusu vardır. rekabet kıskançlıkla birlikte daha da belirginleşir. kardeşlerden birine daha fazla ilgi gösteriyorsa. yaştan itibaren çevresinde diğer varlıkların bulunduğunu kabul eder. Çevresiyle iletişim kurması. Bu duygu kıskançlık boyutuna ulaşırsa kişinin kendisine ve çevresine zarar verir. İnsanların birbirleriyle yardımlaşması. az veya çok rekabet görülür. çocuklar arası ayrım ve şiddet varsa kıskançlığı öğrenecektir Aynı cinsten kardeşler arasında. Çevresiyle ilişkileri arttıkça sosyalleşme gelişir. Yetişkinin görevi çocuğa rekabet gerektirmeyen bir ortam sağlamaktır. 3. arkadaşlarının hakkına saygı duyan çocuk. Erken çocuklukta. Ailenin yaşadığı ortam rekabet konusunda çocuk için temel etkendir. Yarışçılık duygusu insanı başarıya götürür. Sahip olduğu şeyleri diğer insanlarla paylaşmaya başlar. kendisinin dışında bir dünyanın varlığını kabul etmesi demektir. işbirliğini gerektirir. Bütün dünyanın onun etrafında döndüğünü zanneder. yaş farkı fazla değilse. dostça yaşaması. Resim 1. eğitimin görevidir. 8 . oynadığı oyunun kurallarına uyan. benmerkezcidir. Anne-baba. çocuk paylaşmayı. İşbirliği: Yaşantısının ilk yıllarında kendini evrenin merkezi zanneden çocuklar.

Kızlar annelerini. Dört yaşından sonra çocukların kız-erkek ayrımı yaparak. 9-11 yaşları arasında kız-erkek arkadaşlığı yeni bir boyut kazanır.Resim 1. Kesinlikle karşı cinsi oyunlarına almazlar. Resim 1. Kızlar oyunlarında erkek arkadaşlarına rol verebileceği gibi erkeklerde oyunlarında kız arkadaşlarına rol verebilirler.7: Kız erkek ilişkisi 9 . erkekler babalarını model alırlar. Kızlar ve erkekler dört yaşına kadar birlikte oynarlar. Bu durum ergenlik çağına kadar devam eder.erkek ayrımı yapmazlar. kızların ve erkeklerin kendi cinsleri arasında oyun grupları kurduğu görülür. Kızlar ve erkekler birbirini asla çekemez ve aşağılar. Bu dönemde kızlar kendi cinsleriyle erkeklerde kendi cinsleriyle arkadaşlık kurarlar. Kendi cinsinin ve karşı cinsin özelliklerini öğrenir. Kızlar erkekleri acımasız ve kaba görürler. Böyle bir ayrım yapmada büyüklerin tavrı ve çocukların ilgileri önemlidir. Oyunlarında kız.6: Rekabeti kıskançlık boyutuna taşımamak gerekir  Kız-Erkek Çocuk İlişkileri: Çocukların arkadaşlarıyla etkileşimi iki yaşından sonra başlar ve cinsiyetle ilgili tavırlar belirir.

Annenin çocuğun ihtiyaçlarını giderirken onu sevmesi. Eğer bir evredeki kriz tam olarak çözümlenemezse birey.okşaması. Ericson’a Göre Psiko-Sosyal Gelişim Evreleri  0-1 Yaş Temel Güvene Karşı Güvensizlik Bu dönem sıfır-bir yaşı kapsar.1. bir çatışma bulunmaktadır.çocukta güven duygusunun temellerini oluşturmaktadır.tüm gelişim dönemleri boyunca devam eder.soğuk davranılan .ilgilenmesi. Yaşamının daha sonraki dönemlerinde de bu kriz çözümleninceye kadar sorun yaratır.Bir yaşına kadar çocuğun ihtiyaçlarının doyurulması.ileride olumlu bir şekilde çözümleninceye kadar. 10 . kendisine ve çevresindeki dünyaya karşı güvensiz olur. Örneğin bebeklik çağı krizi olan güvensizlik. Her dönemde de atlatılması gereken bir kriz .çevresindeki dünyaya güvenir.Bebekler.Bu güvensizlik.Annesinin kendisini sevdiğinden emin olan çocuk.Anne tarafından reddedilen.annesine.ihtiyaçları yerinde ve zamanında karşılanmayan çocuk.çevrelerindeki dünyaya güvenebilecekleri ya da güvenemeyeceklerine ilişkin temel duygular edinirler.büyük ölçüde anneye bağlıdır. psiko-sosyal gelişim kuramını sekiz kritik dönemde toplamıştır.ergenlik çağı krizi olan kimlik karmaşası yetişkinlik dönemlerinde gözlenebilir.kendini sevilmeye değer bulur.sıcaklığını hissettirmesi. kendinden sonraki evre için olumlu temel oluşturur. 1.5. Ericson’a Göre Gelişim Dönemlerinde Geçirilen Karmaşa Karmaşanın Oluştuğu Gelişim Dönemi 0-1 yaş 2-3 yaş 3-6 yaş 7-11 yaş Ergenlik dönemi İlk yetişkinlik dönemi Yetişkinlik dönemi Olgunluk Karmaşa Temel güvene karşı güvensizlik Özerkliğe karşı kuşku ve utanç Girişimciliğe karşı suçluluk Çalışma ve başarılı olmaya karşı aşağılık duygusu Kimliğe karşı kimlik bocalaması Yakınlığa karşı uzaklık Üreticiliğe karşı durgunluk Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk Sağlıklı bir kişilik kazanmak için bir evrenin başarılı olarak atlatılması.4. o döneme takılıp kalır. Ericson’a (Eriksın) Göre Psiko-Sosyal Gelişim Ericson.

soyunması.  7.Buna karşılık sürekli olarak sınırlandırılan. öğrencileri yüreklendirir ve herkesin matematiği öğrenebileceğini. ilkokul öğretmeninin söyledikleri onu engeller. başkalarıyla iletişim kurabilecek kadar konuşurlar. Genellikle çocuklar bu dönemde yürürler. başarılı olabileceğini söyler. problem oluşturan davranışları da artar.giysilerini seçmesi. Bu çocuk cesaretlenir ve matematikte başarılı olur. Aksi takdirde sürekli olarak yaptıkları eleştirilen. beğenilmeyen çocuklar. başarılı olamazsın.aşırı derecede korunan. Daha sonra tüm derslerden başarılı olan bu çocuk matematikte bir türlü başarılı olamaz. artık ortaya çıkardığı ürünlerle başkaları tarafından tanınmak ister. değişik yaşantılarla çocuğun kendisini keşfetmesine imkân sağlanmalıdır.Bu yönde desteklenen çocukların bağımsızlık duygularının temelleri atılmış olur.11 Yaş Çalışma ve Başarılı Olmaya Karşı Aşağılık Duygusu Çocuk bu dönemde tek başına bir şey yapamayacağını sezerek başkalarıyla işbirliği kurmaktan ve birlikte çalışmaktan haz almaya başlamıştır.güçlerini göstermek isterler. yaptıklarının değersizliğine inanarak aşağılık duygusu geliştirilebilir. desteklenmeyen. Yapabilecekleri ve yapamayacakları konusunda ana baba ve çevrelerindeki kişileri test ederler. Başarılarından gurur duyma ve zevk alma duygusu gelişmiştir. 11 . karşılaştığı bazı problemleri çözmesi desteklenmelidir. Girişkenliği cezalandırılan çocuk. Bu dönemin tehlikesi çocukta aşağılık duygusu ve yetersizliğin gelişmesidir. Çocuklar kendi çevrelerini kontrol etmek.çok sıkı kontrol edilen çocuklarda kendi yeteneklerinden şüphelenme. gerek bu dönemde gerekse yaşamın gelecek dönemlerinde yaptıklarının yanlış olduğunu düşünüp suçluluk duyabilir. Çocuğun yapması ve yapmaması gerekenler konusunda bir denge kurularak girişkenlikleri desteklenmelidir.  3-6 Yaş Girişimciliğe Karşı Suçluluk Bu dönem üç yaşından altı yaşına kadar sürer. Önceki dönemde temel güven duygusunu kazanmış çocuklar için. Örnek olay: İlkokul çağlarında bir çocuğa öğretmeni ”Sen sakın matematikle ilgili bir alan seçme. Çocuğun motor ve dil gelişimi düzeyi. Çocuk. Çocukların çabaları desteklendiğinde. Lisede matematik dersinin öğretmeni. daha fazla girişken olmasına olanak verir. Bugün bu çocuk Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden mezun bir inşaat mühendisidir. çalışma ve başarılı olma davranışları gelişir. eşyalarını toplaması . 2-3 Yaş Özerkliğe Karşı Kuşku ve Utanç Bu dönem on ikinci aydan itibaren üç yaşına kadar sürer.kendinden utanma duyguları oluşabilir. onun çevresini daha fazla araştırmasına. Çok sık azarlanan ve engellenen çocukta suçluluk duygusu gelişmektedir. Çocuğun kendi kendine yemek yemesi. Çocukta girişkenlik duygusunun gelişebilmesi için.” der. Çocukta hareketliliğin artmasıyla.giyinmesi. bu dönemde esnek ve çevresini özgürce keşfedebileceği ortamlar sağlanmalıdır.

18.babasından çok. verimli ve yaratıcıdır. onunla sevgi ve saygı temeline dayalı bir dostluk kurmalıdır. mutlu. bir işe yaramama duygusuna kapılabilir ve durgunluk dönemine girebilirler. sevilen ve sayılan kimsedir. Daha önceki dönemlerini başarılı olarak atlatmışsa. aksi bir insan görünümündedir. 1. akran gruplarından etkilenir. Bunlardan yoksun olan bireyler. Birey bu dönemde ya önceki yedi evrenin birikimi sonucu benliğini tam olarak bulmuş. Bu dönemi sağlıklı atlatan kişi güvenli bir şekilde sevgiyi verme ve alma gücüne sahip olur.  18 – 26 Yaş İlk Yetişkinlik Dönemi Yakınlığa Karşı Uzaklık Bu dönem. sağlıklı kişiliğin nasıl oluştuğuyla ilgili derin araştırmalar yapmış ve sağlıklı bir kişiliğin gelişebilmesi için gerekli olan gereksinmelerden meydana gelen. güvenli. Ericson’a göre bu dönemde ergen. Aksi takdirde yaşamın gelecek dönemlerinde de bu kriz çözümleninceye kadar sürecektir. Ya da umutsuz. kendisine güvenen.henüz kimlik kazanma krizini çözümleyememiş kişilerdir. 12 . Öğretmen ve ana.  Olgunluk Dönem Benlik Bütünlüğüne Karşı Umutsuzluk Bu dönem ileri yetişkinlikteki yaşları kapsar. piramit biçiminde bir gereksinmeler hiyerarşisi ortaya koymuştur. Çevreye kayıtsız kalıp mutsuz olabilirler.18 Yaş Ergenlik Dönemi Kimliğe Karşı Kimlik Bocalaması Bu dönem 12. başarılı bir şekilde kimlik çözerse.26 yaşı kapsar. ergene yetişkin gibi davranmalı. hırçın. Örneğin. 12. aranan. karşı cinsten ilişkilerde arkadaşlık ve sevgi ağırlık taşır. ne yapmak istediğine karar veremeyen. Ergenlik döneminde kimliğine kavuşan kişi . kendinden emin bir kişi olarak yaşamını sürdürebilir ve başarılı olur.babalar. topluma etkin uyum sağlayabilen. Ergen ana. artık kimliğini kaybetme korkusuna kapılmaksızın başkalarıyla dostluklar kurabilir .”Ben kimim?” sorusu çok önemli bir hale gelir.18 yaşları kapsar.  Yetişkinlik Dönemi Üreticiliğe Karşı Durgunluk Bu dönem.bir işten diğerine atlayıp bocalayan. uyumsuz.6. orta yetişkinlik yıllarını kapsar. Maslow’a Göre İhtiyaçlar Hiyerarşisi Maslow. birey üretken. Başkalarıyla dostluk ilişkisi kurmada güçlük çeken genç psikolojik bir yalnızlığa sürüklenebilir.çocuk gibi davranan yetişkinler.

1. İnsanlar öncelikle biyolojik dengenin korunabilmesi için gerekli olan yiyecek.7.7. Fizyolojik – Bedensel Gereksinmeler Yaşamın sürdürülmesi için fizyolojik gereksinmelerin karşılanması şarttır. Fizyolojik gereksinimler giderilmediğinde. uykusuzluğu giderme gibi fizyolojik gereksinmelerini karşılamak zorundadır.Maslow’un gereksinmeler hiyerarşisi 1. içecek. uykusuz. Bu nedenle öğrencilerin aç . organizma üzerinde baskı yaparak diğer gereksinmelerin gerçekleşmesini engeller. Temel Gereksinmeler 1. yorgun 13 . barınma.

7. Üst düzey gereksinmeler hiçbir zaman tam olarak karşılanamaz. sosyal gelişimini de etkiler. kendine ve dış dünyaya ilişkin bilgiler edinme. soyut alanlarla ilgilenmeye yönelir. öğretmeni ve arkadaşları tarafından benimsendiğini.4. soğuk olduğu durumlarda .7. başarılı olmalarını sağlayacak ortamları düzenleyerek. olup bitenleri daha iyi anlayabilme gereksinimi duyarlar. onları eleştirmek yerine. kendini gerçekleştirme güdüsü davranışlarını yönlendirmeye başlar.3. Statü Kazanma Fizyolojik. 1. Üst Düzey Gereksinmeler Kişi temel gereksinmeleri karşılandıktan sonra. Çocuğun başarısızlıkları karşısında. onların yeteneklerini ve olumlu davranışlarını ödüllendirmelidir. güdülenmelerini sağlamalıdır. 1. Ait Olma Bireyin içinde yaşadığı topluma ait olduğunu hissetmesi için fizyolojik ve güvenlikte olma gereksinimlerinin giderilmiş olması gerekir.9.8. Zeka ve dil gelişimi bakımından üstün olan kimselerin genellikle sosyal yönden de üstün oldukları kabul edilir ve başkaları ile çabuk etkileşim kurarlar. öğrencilerin güvensizlik hissetmesine neden olur . sürekli daha iyisini elde etmeyi ister. Korku ve kaygı. öğrencilerin birbirleriyle iyi ilişki kurmalarını. Örneğin bir öğrenci. 1. çünkü birey. Öğretmenler. 1. estetik. Birey kendisini bir gruba ait hissettiğinde mutlu olur. Çocuk iyi bir sosyal gelişim gösteremezse. Çevresi ve kendisi hakkında aydınlandıkça daha ince. Kendini gerçekleştirme sürecindeki insanlar. Bu nedenle öğretmen öğrencileriyle tek tek ilgilenirken. Öğretmenin sınıfta uyulması gereken kuralları açıkça duyurması. çevresiyle iletişim kurmakta zorluk çeker ve uyum sağlayamaz. güvenlikte olma ve ait olma ihtiyaçları karşılanan birey. birbirlerini sevmelerini sağlamalıdır. kendi kendine saygı duymayı. sınıfın bir parçası olduğunu bilmek ister. arkadaşlarının ona saygı duymasını ve yeteneklerinin arkadaşları tarafından takdir edilmesini ister.derse katılmalarını beklemek çok gerçekçi olmayacaktır.2. yaratıcılığı ortaya çıkar.olduğu ve sınıf ortamının rahatsız . Sosyal Gelişimin Diğer Gelişim Alanları İle İlişkisi Çocuğun diğer gelişim alanlarındaki problemler. 1. öğrencilerin yeteneklerinin farkına varmalı.7. Güvenlikte Olma Fizyolojik ihtiyaçları yeterli ve zamanında karşılanan birey kendisini güvende hisseder. öğrencinin kendisini güvende hissetmesini sağlar. 14 .

10. aksesuarlar. genellikle sosyal gelişim yönünden de başarılı çocuklardır. kostüm. kendine güvenir. Duygusal tepkilerini kontrol etmeyi öğrenen çocuklar. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler Aşağıda verilen sosyal gelişime uygun etkinlik örnekleriyle öğrendiğiniz bilgileri geliştirebilirsiniz.   Sınıf ortamında sosyal gelişimi destekleyecek “tanışma amaçlı bir drama çalışması” Sınıf ortamında sosyal gelişimle ilgili kavramları anlatan bir etkinlik “benlik. 1. sosyalleştirme. makyaj ve takılarla desteklenmiş oyun haline düştürülebilecek öykü canlandırma Bazı ev eşyalarını tanıtıcı canlandırılabilecek veya kukla teknikleriyle anlatılabilecek oyun etkinliği Çeşitli şapkalar kullanılarak bazı meslekleri tanıtmayı amaçlayan. sosyalleşme. makyaj ve çeşitli ülkelerin müzikleri veya CD’lerini içeren 23 Nisan Bayram etkinlikleri için bir öykü canlandırma Müzik.Fiziksel yönden iyi gelişen çocuk oyunlara ve gruplara girmekten çekinmez . yeni bir kişilik kazandırabilecek drama etkinlikleri          15 . sosyal olgunluk ve kültür ile ilgili drama etkinlikleri” Sınıf ortamında 0–12 yaş çocuklarında sosyalleşme özelliklerini anlatan drama etkinliği Sosyal gelişime uygun davranışları içeren değişik görüşlere ilişkin örnek olay canlandırma Sosyal gelişimin diğer gelişim alanları ile ilişkisini anlatan bir drama etkinliği gerçekleştirme Yaşamın iyileştirilmesinde ve korunmasında sorumluluk alabilme bilincini destekleyici herhangi bir kukla tekniğiyle öykü anlatma Basit dekor ve müzik eşliğinde eşyalar kişiler tarafından seslendirilen tertipdüzen alışkanlığı kazandırmayı destekleyici drama etkinliği Özel giysiler.

resim vb.  Etkinliğinizi uygulayınız. Öneriler  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişimin özelliklerini dikkatli olarak araştırınız.  Çocuk kavga ve tartışmalarını sosyal gelişim açısından inceleyiniz.  Sunumunuzu dikkatli yaratıcı ve estetik olarak hazırlayınız  Raporunuzu hazırlarken istekli dikkatli temiz ve düzenli olunuz.  Sosyal gelişimde çocuk.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Sosyal gelişim özelliklerini dikkate alarak bir etkinlik seçip hazırlayınız.  Sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri belirleyiniz. kavga ve tartışmalarını dikkate alarak araştırınız. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirip arkadaşlarınızla paylaşınız İşlem Basamakları  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini inceleyiniz.  Sosyal gelişimde arkadaş edinmeyi dikkate alarak araştırınız.  Sosyal gelişimde rekabeti dikkate alarak araştırınız.  Etkinliğinizi amacına uygun gerçekleştiriniz.  Sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri araştırınız.  Kız-erkek çocuk ilişkilerini sosyal gelişim açısından inceleyiniz.  Çocukta işbirliğini sosyal gelişim açısından inceleyiniz. Etkinliğinizi sınıf ortamında veya uygun ortamlarda uygulayınız.).  Sosyal gelişimde kız-erkek çocuk ilişkilerini dikkate alarak araştırınız.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından objektif olarak değerlendiriniz.  Çocuk rekabeti sosyal gelişim açısından inceleyiniz.  Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınıza paylaşınız.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından değerlendiriniz.  Sosyal gelişimde işbirliğini dikkate alarak araştırınız.  Çocuğun arkadaş edinmesini sosyal açısından inceleyiniz. 16 .  Uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunuş hazırlayanız(fotoğraf.

Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. 8. Cevaplarınızın hepsi evetse bir sonraki faaliyete geçiniz. 9. 4. Çocukların yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini incelediniz mi? Çocuğun arkadaş edinmesini sosyal açısından incelediniz mi? Çocuk kavga ve tartışmalarını sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Çocukta işbirliğini sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Çocuk rekabeti sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Kız-erkek çocuk ilişkilerini sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik belirlediniz mi? Etkinliğinizi uyguladınız mı? Etkinliğinizi amaca uygunluğu açısından değerlendirdiniz mi? Evet Hayır 2. Gerçekleşme düzeyine göre “Evet/Hayır” seçeneklerinden uygun olan kutucuğu işaretleyiniz. 6. 10. 3. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınızla paylaştınız mı? DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonunda hayır şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz.KONTROL LİSTESİ Aşağıda hazırlanan değerlendirme ölçeğine göre kendinizin ya da arkadaşınızın yaptığı çalışmayı değerlendiriniz. Değerlendirme Ölçütleri 1. Uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunu hazırladınız mı? 11. 7. 17 . 5.

1. 3. dostça yaşaması sosyalleşmenin hangi özelliği içinde yer alır? A) İş birliği B) Gruba katılma C) Arkadaş edinme D) Rekabet Temel güven duygusu hangi yaşlarda kazandırılır? A) 0-1 yaş B) 2-3 yaş C) 3-4. 18 . 6.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgilerle aşağıdaki soruları dikkatlice okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz. Çocuğun sosyalleşmesine etki eden en önemli etmen aşağıdakilerden hangisidir? A) Kalıtım B) Hastalıklar C) Çevre D) Biyolojik faktörler Çocuğun dünyaya geldiği ilk aylarda bedeniyle dış dünyayı ayıramaması aşağıdakilerden hangi kavramla açıklanır? A) Sosyalleşme B) Benlik C) Kültür D) Öğrenme “Kültür” tanımında yer almaması gereken kavram aşağıdakilerden hangisidir? A) Gelenek B) Adet C) Görenek D) Sosyalleşme Çocukların birbirleriyle yardımlaşması.yaş Çok sık azarlanan ve engellen çocuktan hangi duygu gelişir? A) Saldırganlık B) İnatçılık C) Öfke D) Suçluluk 2. 4.yaş D) 4-5. 5. Cevaplarınızı cevap anahtarından kontrol ediniz.

Kimlik bocalaması hangi yaşlarda yoğunlaşır? A) 8.13 yaş C) 12. Cevaplarınızın hepsi doğruysa bir sonraki öğrenme faaliyetine geçebilirsiniz.18 yaş D) 14.7. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı. Yanlış cevapladığınızda sorularla ilgili öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız.19 yaş Sağlıklı kişiliğin oluşmasında derin araştırmalar yapan ve piramit biçimindeki gereksinim hiyerarşisini ortaya koyan kişi kimdir? A) Ericson B) Maslow C) Freud D) Piaget Aşağıdakilerden hangisi Maslow’ un gereksinimler hiyerarşisinde üst düzey gereksinimler arasında yer almaz? A) Merakını giderme B) Estetik. yaratıcılık C) Kendini gerçekleştirme D) Statü kazanma Aşağıdakilerden hangisi yaşamın sürdürülebilmesi için gerekli olan fizyolojik ihtiyaçlar arasında yer almaz? A) Beslenme B) Uyku C) Ait olma D) Giyim 8. 10. 19 .9 yaş B) 11. cevap anahtarıyla karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. 9.

davranışlarının sorumluğunu taşıyabilme Kendinin ve diğerlerinin duygularını tanıma ve kabul edebilme Sosyal iletişim becerilerini geliştirebilme Aile içindeki rolünü oynayabilme Kuralların gerekliliğini anlayabilme Kendi kültürünün geleneklerini fark edebilme Toplum içinde yaşayan birey olarak kendini kabul edebilmesi 20 . Edindiğiniz deneyimleri öğrendiğiniz konularla bütünleştirerek çıkan sonuçları arkadaşlarınızla paylaşınız. gereç ve etkinlik hazırlayabileceksiniz.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Öğrenme faaliyetinde kazandırılacak bilgi ve beceriler doğrultusunda uygun ortam sağlandığında.1. elektronik ortamdan. 2. oyuncakçılardan çocukların sosyal gelişim özelliklerine uygun araç gereçleri araştırıp etkinlik hazırlayınız. ailelerden. kitapçılardan. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler  Sosyal gelişimi destekleyici etkinlikler yoluyla çocuklara kazandırılması amaçlanan beceriler:           Gelişim düzeyine uygun olarak problemleri nasıl çözebileceğini ve nasıl karar alabileceğini öğrenebilme Diğerlerini ve kendini kabul edebilme ve değerli olduğunu anlayabilme Olumlu benlik algısını geliştirebilme Bağımsız davranabilme ve kendi hareketlerinin. SOSYAL GELİŞİME UYGUN ETKİNLİKLER 2. ARAŞTIRMA  Çevrenizde bulunan Erken Çocukluk Eğitim Kurumlarından. sosyal gelişim özelliklerine uygun araç.

       Toplum içinde farklı insanların olduğunu ve bunların birtakım hizmetler sağladıklarını anlayabilme Dünyada farklı kültürlerini ve insanların olduğunu fark edebilme Geçmişteki ve şu andaki toplumları öğrenebilme ve geniş bir çerçeve içinde ilişkilerini anlayabilme Liderlik ve grup ilişkilerini anlayabilme Çevrenin insan yaşamındaki önemini anlama/çevresel problemleri araştırma ve çözümler üretebilme Yeni teknoloji bilgisinin farkına varabilme Sosyal gelişim ile ilgili etkinlikleri planlama ve uygulamada dikkat edilecek özellikler: Sosyal gelişim. bazen birlikte bazen de kendi kendilerine çalışmalarının gerektiğini öğreneceklerdir. okul öncesi yıllarında gerçekleşmektedir. Çocukların olumlu ilişkiler kurabilmesi. etkinliğe nasıl katılacaklarını. Çocuklar bebeklik döneminden itibaren yaşam deneyimleri aracılığıyla kendini tanıma ve kabul etmeyi öğrenirler. çocuğun içinde bulunduğu grupla ya da yaşadığı kültürdeki diğer bireylerle geçinebilmesi. Grup içinde birlikte çalışmayı içeren sosyal becerilerin kazanılması ile çocuklar materyalleri nasıl paylaşacaklarını. kendi aile çevresindeki diğer çocuklar ve yetişkinlerle ilişki kurmayı öğrenmeleri söz konusu olmaktadır. 21 . çoğu zaman da anlaşılması zor ilişkilerle doludur. Sosyal gelişim ile ilgili etkinlikleri planlama ve uygulamada eğitimcilerin dikkat etmeleri gereken özellikler:    Çocukların yaş ve gelişim düzeyine uygun. birçok sosyal beceriyi gerektirmektedir. Çocuğun diğer çocuklarla birlikte yetişkinin ilgisini paylaşması. kendilerini rahat hissedebilecekleri çevresel düzenlemeler yapmak. diğerlerini dinlemeleri gerektiğini. Bu durumda küçük çocukların. içinde bulunduğu toplumun bir üyesi olduğunu kavrayarak aktif. katılımcı ve yaratıcı bir kişilik yapısı kazanması için öncelikle sosyal gelişim yönünden dikkatlice planlanmış etkinliklere ihtiyaç vardır. Çocuk için çevre oldukça karmaşık. Çocukların kendini kabulünü sağlayıcı ve olumlu benlik kavramını geliştirmeye ilişkin destekleyici tavır ve tutumlar benimsemek. onlar gibi davranabilmesidir. Bir grubun üyesi olmayı öğrenmek. Başka çocuklarla ve yetişkinlerle birçok durumda iletişim kurmayı destekleyen ortamlar yaratmak. Bu öğrenme sürecinde ailesi kadar dış çevrenin de çok önemli rolü bulunmaktadır.

Çocukların kendine güvenli ve bağımsız hareket etmeyi öğrenebilecekleri ortamlar düzenlemek.2. Çocukların toplumdaki değişik sosyal rollerin farkına varmalarını ve bu rollerin toplum için önemini anlamlarını sağlamak. Olumlu sosyal iletişimin sağlanabilmesi için çocukların birbirlerini gerçek anlamda tanımalarına olanak veren etkinlikler düzenlemek. Sosyal Gelişime Uygun Araç Gereçler                      Çeşitli toplar Fasulye torbaları Atlama ipleri Çıngıraklar Halat Müzik kutuları Araba ya da kamyon tekerleri Ses çıkartan tahta ve plastik oyuncaklar Çemberler Hareketli oyuncaklar Bez oyuncaklar Boş kutular Diş kaşıma halkaları Büyük renkli küpler Bahçe oyuncakları Büyük tahta çivilerle geçmeli oyuncaklar Jimnastik minderleri Basit bloklar Takıp sökmek için plastik cıvata ve somunlar İtmeli-çekmeli ses çıkartan oyuncaklar Çocuk şiiri ve resimli hayvanlar 22 . Çocukların seçim yapma ve karar verme becerilerini kazanabilmelerine fırsat vermek. 2. Çocuklara bir grubun üyesi olduğunu fark ettirecek ve gruba uyumunu kolaylaştıracak ortamlar hazırlamak. Çocukların sorumluluk duygusunu kazanabilmelerine fırsat vermek.       Çocuklar arasında sosyal etkileşim ortamının oluşmasına olanak veren etkinlikler planlamak.

tef. davul Jimnastik tahtası Boncuklar ve ip Sabunla balonlar yapma 6–8 parçalık basit yap-bozlar İtmeli-çekmeli araçlar Parmak boyası Bağlama oyuncaklar Resimli lottolar Düğmeli-fermuarlı giysileri olan. harf ve sayı oyunları 23 . uçak ve trenler Küçük bebekler Denge tahtası Oyuncak ve gerçek telefonlar Müzik aletler. artık kâğıt ve kumaş parçaları Keskin olmayan makas ve kâğıtlar Stafetler Domino Büyüteç Küçük ev hayvanları Basit resim. çay takımları Büyük kamyon.                                   Boş tahta ve mukavva kutular İp ve tırmanma merdiveni Tahta. zil. bez veya plastik hayvanlar Jimnastik sırası Kum havuzu ve kum oyuncaklar Plastik oyuncak tabak. giydirilecek bebekler Jimnastik kasası Kavram geliştirici oyuncaklar Basit bilmeceler ve tahmin oyunları Öykü kitapları ve masallar El kuklaları Tornetler Yap-boz oyuncakları İp bağlama ve çeşitli kâğıt işler Kolâj çalışması.

yapıştırıcı. çocuklardan el izlerini çizip kesmelerini ve süslemelerini (Kendi fotoğraflarını da yapıştırabilirler.         Küçük bakım istemeyen bitkiler Takmalı çıkarmalı oyuncaklar Geçmeli oyuncakları Büyük bebek arabaları Büyük arabalar Bilgi kartları Halka atma ve top oyunları Tombala Basit kâğıt oyunları 2.  Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler  Arkadaş Edinme: Etkinlik Adı: Arkadaşlık Halkası Amaç: Arkadaşlık ilişkilerini geliştirebilme Materyal: Renkli fon kartonları. artık malzemeler. boya kalemleri Değerlendirme Ölçeği Uygulama: Renkli fon kartonlarına.3.) isteyip bunları pano üzerine yan yana dizerek çocuklarla birlikte arkadaşlık halkası oluşturun ve oluşturulan panoyla ilgili çocukların yorumlarını alın. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlik Planlama Aşağıda verilen sosyal gelişime uygun etkinlik örnekleriyle sosyal gelişim özelliklerine ilişkin değerlendirme kriterlerini karşılaştırabilirsiniz. 24 . makas.

3. meyvesi. 25 . Başkalarına ait malzemeyi kullanabilmek için izin ister.” tümceleriyle bütünün parçaları tamamlatılır.  Gruba Katılma: Evet Hayır Etkinlik Adı: “Ben Bir Ağacım” Amaç: Grupta kendini ifade etmek Materyal: Öğretmenin çocuklarla birlikte fon kartonları kullanarak hazırladığı ağaç bölümleri Uygulama. 7. Sahip olduğu nesneleri arkadaşıyla paylaşır. yaprağı vb. Not: Bu etkinlik ortaya gelen çocuğun başka simgelerle de . Diğerlerine yardımcı olmanın hazzını yaşar. “Ben sınıfın öğrencisiyim.Değerlendirme Ölçütleri Arkadaş Edinmede Aranan Kriterler. Gözlenecek Davranışlar 1. Diğerleri sırası ile onun dalı. Kendi arkadaşını kendi seçer. Arkadaşıyla oynarken zevk alır. olur. Başkalarına oyunun ya da etkinliğin kurallarını açıklar. Diğer çocuklarla etkileşime girerek birlikte oynar. “ “Ben arkadaşımın ……. 10. Gruptan biri ortaya gelir “ Ben bir ağacım. 2. “Çocuklara kim ağaç olmak istiyor?” diye sorulur.. Uzun süreli arkadaşlık ilişkileri kurar.” der. 6. 9.diğerlerinin onu tamamlaması şeklinde olabilir. Arkadaşlarının problemlerini paylaşır. 8. 5. Belirlenen kurallara uyar. 4.

2. Gözlenecek Davranışlar 1. üçüncü gruba liderinin söylediği cümleyi iletmeye çalışırken. Değerlendirme Ölçütleri Çocuk Kavga ve Tartışmaları ile İlgili Kriterler. 5. Yetişkinlerin liderliğindeki grup oyunlarında kurallara uyar. 3. Oyunların kendine özgü kurallarına uyar. 6. Gerektiğinde özür diler. Mantıklı. Oynarken grup arkadaşlarıyla iletişim kurar. Etkinlik sonunda çocuklardan neler hissettikleri konusunda görüş alın. Gözlenecek Davranışlar 1. Evet Hayır 26 . Sırasını bekler. Sık sık kavga eder. ortadaki grubun sürekli parazit sesler çıkarmasını sağlayın. Kendi cinsleri arasında oyun kurar. Evet Hayır 10. 3. 2. Grup etkinliklerinden hoşlanır. ama küskünlükleri uzun sürmez. Kendi duygularını fark eder hakkını savunur. Parazit olan grubu sürekli değiştirin. Küçük gruplarla oynamayı sever.  Çocuk Kavga ve Tartışmaları Etkinlik Adı: Çatışma Amaç: Sosyal olmayan davranışların farkında olma Materyal: Uygulama: Grubu üç sıra halinde dizin.Değerlendirme Ölçütleri Gruba Katılma ile İlgili Kriterler. 9. 4. 7. Birinci grubun. Grup oyununda arkadaşını seyreder. Sosyal olarak kabul görmeyecek davranışlarını kontrol eder. 8. Grup içinde oynamak istediğini seçer. kontrollü ve bağımsız hareket eder. 4.

3. güzel-çirkin. Sıkıntı içinde olan oyun arkadaşlarını rahatlatır. Değerlendirme Ölçütleri İşbirliğinde Aranan Kriterlerler. Başkalarına yardım etmeyi sever. 4. Başkalarının haklarına saygı gösterir. Sözel olan ve sözel olmayan kuralları bilir. 5. 1.  İşbirliği Etkinlik Adı: İşleri Paylaşım Amaç: Sorumluluk alma ve paylaşmanın önemini kavrayabilme Materyal: Alacakları sorumluluklara ilişkin sembollerden oluşan kartlar Uygulama: Önce çocuklarla birlikte iş yapmanın önemi. 10. Evet Hayır 10. 8. Gerektiğinde öğretmeni ile işbirliği yapar. Oynadığı oyunun kurallarına uyar.Bu işlerden sorumlu olacak çocukları seçin ve sorumlu oldukları işleri temsil eden sembolleri seçerek. Sahip olduğu şeyleri arkadaşlarıyla paylaşır. 7. Oyuncaklarını arkadaşları ile paylaşır.Seçtikleri işlerde sorumlulukları paylaşmalarına yardım edin. Doğru-yanlış.yeterliliği ve birlikte yapılması gereken işlerin neler olduğu hakkında sohbet edin.Daha sonra çocuklar arasında sorumluluk değişimi yapabilirsiniz. Arkadaşlarıyla dayanışma içinde sorunları çözer. Başkalarının görüşlerini alır. Çocuk kavga ve tartışmalarda ailenin tutumu gözlenir. 9. iyi-kötü. 6. 9. 7. 2. daha sonra sınıf içinde birlikte uygulanacak işleri belirleyin. Arkadaşlarının hakkına sahip duyar.kendi üzerlerine takmalarını isteyin. Oyuncaklarını paylaşır.5. 27 . 6. Diğer çocukları taklit ederek kurallara uyar. 8. Gözlenecek Davranışlar. haklı-haksız gibi ahlaki kavramları bilir. Oyun içinde sosyal iletişim kurallarını bilir ve uyar.

Yarışma nitelikli oyunların tekrarından zevk duyar.Her defasında gazete parçasını küçültün. Müziği durdurun ve çocukların gazetenin üzerine çıkmalarını isteyin. Yarışma nitelikli oyunlarda karşı tarafı küçümserler. 6. Yarışma nitelikli oyunlarda hırslanır. 2. Rekabet Etkinlik Adı: Gazete ve Dans Amaç: Yarışma duygusunu geliştirme Materyal: Gazete. Yarışma nitelikli oyunları oynar.Son bir kişi kalana kadar tekrar edin. Etkinliklerini gerçekleştirirken yarışçılık duygusu taşır. Yarışma nitelikleri oyunlara ilgi duyar. Gözlenecek Davranışlar 1. Yaşadığı aile ortamı rekabet konusunda etkendir. Değerlendirme Ölçütleri Rekabet de Aranan Kriterler. 9.müzik çalar Uygulama: Erken çocukluğa uygun bir müzik parçası açın. 3. Yarışma nitelikli oyunların sonucunda hoşgörülü davranış gösterir. 4. Kazandığı oyunda sevinme tepkisi verir. 28 . Kendinin ve diğerlerinin duygularını kabul eder.Çocuklardan gazetenin etrafında dans etmelerini isteyin. Evet Hayır 10. 8. 5. 7.

Seçilen kız öğrenci annesini model almıştır. 7. 29 . Aldıkları görev ve sorumlulukları yerine getirirken karşı cinsten yardım alır. Durumlar yaratılır. Bu kız ve bu erkek kimdir? Birbirlerini tanıyorlar mı? Bu karşılaşma anı ile ilgili yorumlar yapılır. 6. Tüm grubun gözleri kapalı bir şekilde oturması sağlanır. Gözlenecek Davranışlar 1. anne-babalarının etkilerini göz önüne alır. 2. Kendi cinsinden memnuniyet duyar. Karşı cins tarafından sosyal olarak kabul görmeyecek davranışlarını kontrol eder. Karşı cinsin görevlerini alır. Fikirler grupça oyunlara dönüştürülür. Değerlendirme Ölçütleri Kız-Erkek Çocuk İlişkilerinde Aranan Kriterler. Gruptan seçilen bir kız ve bir erkek birbirlerine yürür ve merhaba derler. Lider grubun yorumlarının gerçekçilikten düşlere doğru abartılmasını ister. 3. Seçilen kız ya da erkek öğrenci oyunlarında karşı cinse rol verir. Kız-erkek çocuk arkadaşı grubunda yer alan kişilerin adını söyleyebilir. Evet Hayır 4. Sıkıntı içinde olan karşı cinsten oyun arkadaşını rahatlatır. 5. Seçilen erkek öğrenci babasını model almıştır. 10. Kız-Erkek Çocuk İlişkileri Etkinlik Adı: Karşındakini Tanı (Doğaçlama) Amaç: Arkadaş ilişkilerinde birbirlerini tanıma Materyal: Uygulama: Çocuklar bir halka oluşturur. 9. 8. Kız-erkek çocuk arkadaş seçiminde.

 Etkinliği çocuklara uygulayınız. (İşbirliği paylaşma.  Çocukların sosyal gelişim özelliklerine yönelik materyalleri dikkatlice inceleyiniz. Öneriler  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişimin özelliklerini dikkatlice araştırınız.  Uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunuş hazırlayanız(fotoğraf. yaratıcı ve estetik olarak hazırlayınız. İşlem Basamakları  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini inceleyiniz.  Raporunuzu hazırlarken istekli.).  Çocukların sosyal gelişim özelliklerine uygun materyalleri inceleyiniz. 30 .  Çocuğun sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri araştırınız. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirip arkadaşlarınızla paylaşınız.  Etkinlik için uygun araç gereçlerinizi hazırlayınız. Etkinliğinizi Erken Çocukluk Eğitim Kurumlarında çocuklara uygulayınız.  Çocuklara karşı sabırlı ve anlayışlı olunuz.).  Etkinliğin amacını ve uygulama basamağını çocuklara anlatınız.  Sunumunuzu dikkatli. dikkatli.  Çocuğun hangi sosyal gelişim özelliğini taıdığını araştırınız.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından objektif olarak değerlendiriniz.  Araç gerecin çocuğun gelişimine uygun dayanaklı yaratıcı materyallerden oluşmasına dikkat ediniz.  Çocuğun sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri belirleyiniz.resim vb.  Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınıza paylaşınız. kurallara uyma vb. temiz ve düzenli olunuz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Çocuğun sosyal gelişim özelliklerini dikkate alarak bir etkinlik seçip hazırlayınız.  Etkinlik sırasında çocuklarla iletişim kurunuz.  Türkçeyi iyi kullanmaya dikkat ediniz.  Çocuklara karşı güler yüzlü hoşgörülü davranınız.  Çocuklarla olumlu iletişimde bulununuz.  Etkinlik uygulamada amacınızı belirleyiniz.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından değerlendiriniz.

4. 6. Çocukların yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini incelediniz mi? Çocukların sosyal gelişim özelliklerine yönelik materyalleri incelediniz mi? Çocuğun sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikler setçiniz mi? Etkinlik uygulamadaki amacınızı belirlediniz mi? Etkinlik için uygun araç gereç seçtiniz mi? Etkinliğin amacını ve uygulama basamağını çocuklara anlattınız mı? Etkinliği çocuklara uyguladınız mı? Etkinlik sırasında çocuklarla iletişim kurdunuz mu? Etkinliğinizi amaca uygunluğu açısından değerlendirdiniz mi? Evet Hayır 10. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. 2. 5. Değerlendirme Ölçütleri 1. 7. 9. Gerçekleşme düzeyine göre “Evet/Hayır” seçeneklerinden uygun olan kutucuğu işaretleyiniz. 31 . 3. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınızla paylaştınız mı? DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonunda hayır şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz.KONTROL LİSTESİ Aşağıda hazırlanan değerlendirme ölçeğine göre kendinizin ya da arkadaşınızın yaptığı çalışmayı değerlendiriniz. Çocuklara uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunu hazırladınız mı? 11. 8.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgi ve becerileri aşağıdaki soruları cevaplayarak belirleyiniz. Küçük ev hayvanları. 6. ( ) Sosyal gelişim. ( ) Çocukların ilköğretim döneminden itibaren seçim yapma ve karar verme becerilerini kazanabilmelerine fırsat verilmelidir. 4. Basit resim. 32 . Kavram geliştirici oyuncaklar. 8. ( ) Çocuk için çevre oldukça basit. 10. 1. ( ) Olumlu sosyal iletişimin sağlanabilmesi için çocukların birbirlerini gerçek anlamda tanımalarına olanak veren etkinlikler düzenlenmelidir. harf ve sayı oyunlarıdır. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. davranışlarının sorumluğunu taşıyabilme sosyal gelişimi destekleyici etkinlikler yoluyla çocuklara kazandırılması amaçlanan becerilerdendir. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı. 7. çoğu zaman da anlaşılması kolay ilişkilerle doludur. birçok sosyal beceriyi gerektirir. 5. ( ) “Ben Bir Ağacım” etkinliği gruba katılmaya iyi bir örnektir. ( ) Çocuklar 4-6 yaştan itibaren yaşam deneyimleri aracılığıyla kendini tanıma ve kabul etmeyi öğrenirler ( ) Bağımsız davranabilme ve kendi hareketlerinin. onlar gibi davranabilmesidir. çocuğun içinde bulunduğu grupla ya da yaşadığı kültürdeki diğer bireylerle geçinebilmesi. ( ) Bir grubun üyesi olmayı öğrenmek. 9. Yanlış cevaplar verdiyseniz öğrenme faaliyetinin ilgili bölümüne dönerek ilgili bölümü kontrol ediniz. ( ) Sosyal gelişime uygun araç gereçlerden bazıları. modül değerlendirmeye geçiniz. 2. cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 3. ( ) ‘Gazete ve Dans’ etkinliği çocuk kavga ve tartışmalarına iyi bir örnektir. Sorunların (D) Doğru ya da (Y) Yanlış olarak değerlendiriniz. Cevaplarınız doğruysa.

4. 33 . A) 0-12 ayda başlar B) 1-2 yaşında başlar C) 3-4 yaşında başlar D) 5-6 yaşında başlar Çocukların cinsiyetle ilgili tavırları belirlemesi ve kendi cinsiyle karşı cinsin özelliklerini öğrenmesi ne zaman görülmektedir. 3. Cevaplarınızı cevap anahtarından kontrol ediniz. A) Özel yetenek B) Gruba katılma C) Akıl yürütme D) Şarkı besteleme Hangi dönemde çocuğun ana-babasına bağlılığı çözülmekte ve dışarıdaki arkadaşlarıyla ilgilendiği görülmektedir. 6. A) Temel güvene karşı güvensizlik B) Özerkliğe karşı kuşku ve utanç C) Girişimciliğe karşı suçluluk D) Üst düzey gereksinmeler 2. A) Sosyalleştirme B) Kültür C) Sosyal gelişim D) Benlik Aşağıdakilerden hangisi 0-12 yaş çocuklarında sosyalleşme özelliklerinden biridir. A) Bir yaşından sonra B) İki yaşından sonra C) Üç yaşından sonra D) Dört yaşından sonra Aşağıdakilerden hangisi Ericson’a göre psiko-sosyal gelişim evrelerinden biri değildir. ‘Toplumsal beklentilere uygunluk gösteren kazanılmış davranış yeteneği’aşağıdakilerden hangisini açıklar. 5. 1.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgilerle aşağıdaki soruları dikkatlice okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz. A) Erken çocukluğun sonlarına doğru B) İlk 36 ayda C) İlköğretimin sonlarına doğru D) Ergenlik çağı Çocuk grup halinde oynamaya ne zaman başlar.

cevap anahtarı ile karşılaştırınız. A) Birçok sosyal beceriyi B) Özel yetenekleri C) Birçok fiziksel beceriyi D) Espri yeteneğini Aşağıdakilerden hangisi Sosyal Gelişime Uygun Araç Gereçlerden biri değildir. giysilerini seçmesi. A) Güvenlikte Olma B) Statü Kazanma: C) Kimliğe Karşı Kimlik Bocalaması D) Fizyolojik – Bedensel Gereksinmeler Bir grubun üyesi olmayı öğrenmek. eşyalarını toplaması. aşağıdakilerden hangisini gerektirmektedir. A) Temel güvene karşı güvensizlik B) Özerkliğe karşı kuşku ve utanç C) Girişimciliğe karşı suçluluk D) Çalışma ve başarılı olmaya karşı aşağılık duygusu Aşağıdakilerden hangisi Maslow’a Göre Temel Gereksinmelerden biri değildir. giyinmesi. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı. Yanlış cevaplar verdiyseniz öğrenme faaliyetinin ilgili bölümüne dönerek ilgili bölümü kontrol ediniz. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Ericson’a göre Psiko-Sosyal Gelişim Evrelerinin hangisinde çocuğun kendi kendine yemek yemesi. 10. soyunması. Öğrenme faaliyetleri. A) İtmeli-çekmeli araçlar B) Parmak boyası C) Bağlama oyuncaklar D) Bilgisayarda oynanan oyunlar 8. ölçme değerlendirme ve modül değerlendirme bölümlerinde istenen çalışmaları başarı ile tamamladıysanız öğretmeninizle iletişim kurarak diğer modüle geçiniz.7. 9. karşılaştığı bazı problemleri çözmesi desteklenmelidir. 34 .

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYEİ -1’İN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 C B D A A D C B D C ÖĞRENME FAALİYEİ -2’NİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D Y Y D D Y D Y D MODÜL DEĞERLENDİRMENİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 C B A C B D B C A D 35 .

Ankara. İstanbul. M. Ya-Pa. Okul Öncesi Eğitim ile İlgili Uygulamalı Çalışmalar. Belirli Günler ve Haftalar. Nilüfer. (1983). İstanbul. T. Okul Öncesi Eğitimcileri İçin Etkinlik Dünyası Uygulama Kitabı.. (2004). Nimet. Morpa Yay. Alev. (2004). (1999).B. Çocukların Ruh Sağlığı ve Gelişimi: Okul Öncesi Dönem. ONDER. Okul Öncesi Eğitim ve Eğitim Programları. (2001) Okul Öncesinde Eğitiminde Oyun. Nobel Yay.D.D. Basımevi. Mor-Pa Kültür Yay. Neriman. İstanbul. (1966).ÖNERİLEN KAYNAKLAR ÖNERİLEN KAYNAKLAR          ARAL. (2004).E. DALKILIÇ. Epsion. Sami. Okul Öncesi Eğitimde Üniteler. ERKUNT. Ankara. Okul Öncesi ve İlkokullarda Hareket Gelişi. “Okul Öncesi Eğitim ve Sorunları”. İstanbul. Tutibay. Ayten. Nizamettin. KOÇ.. (2003). (2002). ÖZTÜRK. T. İstanbul. DARICA. Nursel Uyar.E. VII. Eğitim Toplantsı.. Ankara. Fatma Gül. 36 . Okul Öncesi Çocukları için Eğitici Drama Uygulamaları. Esin Yayınevi. İstanbul. MENGÜTAY.E.. CİRHİNLİOĞLU.

Nobel Yay.psikiatrivehayat. İREZ.E. Ankara.tr www. Sanat ve Eğitim. Kamil. Gül. Asiye (2004).B. Gelişim ve Öğrenme. (1998). Seniha. (2004). Ankara.Ü. Dilara Sevimay. Doğan. Okul Öncesi Dönemde Beden Eğitimi ve Oyun Öğretimi.. (2003). Şule.com 37 .mediko.Ü. İnsan ve Davranışı. (1975). Basımevi.. Her Yönüyle Çocuğunuz.Öyküleri. ATAMAN. Esin Yayınevi.yıldız. Ayşegül. (2005). Gelişim ve Öğrenme. Rasim. İstanbul. Basımevi.edu. Eğitim Psikolojisi. Hilmi. M. CÜCELOĞLU. Alkım Yay. (1991). İstanbul. Dramatizasyon. İstanbul.. Eğitim Bilimleri Yayınları No: 151. Hasan. KALE. Çocuğunuzun İlk 6 Yılı. İstanbul. BACANLI. A. KARADAĞ. Remzi Kitapevi. (1993). Çocuk Gelişimi ve Eğitimi. Ankara. ÖZER.KAYNAKÇA KAYNAKÇA              AKAY. Ankara. A. Alkım Yayınevi. Nobel Yay. Remzi Kitapevi. Nobel Yay. İnci. Çocuk Gelişimi. (1999). Çocuklarda Psikomotor Gelişim. (1985). SAN. İstanbul.Kostümleri ve Aksesuarları. İstanbul. Anı Yayıncılık Ankara www. Ankara YAVUZER. Gündüz Eğitim ve Yay. ÖZER. (2002). BİLİR.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful