T.C.

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ

SOSYAL GELİŞİM
141EO0006

Ankara, 2011

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmış bireysel öğrenme materyalidir. Millî Eğitim Bakanlığınca ücretsiz olarak verilmiştir. PARA İLE SATILMAZ.

 

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 .................................................................................................... 3 1. SOSYAL GELİŞİM ............................................................................................................. 3 1.1. Tanımı ve Önemi .......................................................................................................... 3 1.2. Sosyal Gelişimle İlgili Kavramlar................................................................................. 4 1.3. 0-12 Yaş Çocuklarında Sosyalleşme Özellikleri........................................................... 6 1.4. Ericson’a (Eriksın) Göre Psiko-Sosyal Gelişim.......................................................... 10 1.5. Ericson’a Göre Psiko-Sosyal Gelişim Evreleri ........................................................... 10 1.6. Maslow’a Göre İhtiyaçlar Hiyerarşisi......................................................................... 12 1.7. Temel Gereksinmeler.................................................................................................. 13 1.7.1. Fizyolojik – Bedensel Gereksinmeler.................................................................. 13 1.7.2. Güvenlikte Olma.................................................................................................. 14 1.7.3. Ait Olma .............................................................................................................. 14 1.7.4. Statü Kazanma ..................................................................................................... 14 1.8. Üst Düzey Gereksinmeler ........................................................................................... 14 1.9. Sosyal Gelişimin Diğer Gelişim Alanları İle İlişkisi .................................................. 14 1.10. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler........................................................................... 15 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 16 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 18 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 .................................................................................................. 20 2. SOSYAL GELİŞİME UYGUN ETKİNLİKLER .............................................................. 20 2.1. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler............................................................................. 20 2.2. Sosyal Gelişime Uygun Araç Gereçler ....................................................................... 22 2.3. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlik Planlama ................................................................. 24 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 30 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 32 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 33 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 35 ÖNERİLEN KAYNAKLAR.................................................................................................. 36 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 37

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 141EO0006 Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Erken Çocuklukta Öğretmen Yardımcısı-Özel Eğitimde Öğretmen Yardımcısı Sosyal Gelişim Öğrenciye sosyal gelişimine uygun bilgilerin verildiği ve sosyal gelişimle ilgili etkinlikleri hazırlama bilgi ve becerilerinin kazandırıldığı öğrenme materyalidir 40/16 Bireyin gelişimi modülünü başarmış olmak Sosyal gelişime uygun etkinlik hazırlamak Genel Amaç Uygun ortam sağlandığında, bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik hazırlayabileceksiniz. MODÜLÜN AMACI Amaçlar 1. Uygun ortam sağlandığında bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik seçebileceksiniz. 2. Uygun ortam sağlandığında bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun araç gereç hazırlayabileceksiniz. EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI Kaynak kitaplar, bilgisayar, fotoğraflar, afiş, broşür, dergiler, uyarıcı pano, duyuru panosu, uyarıcı resimler, teyp, konuya yönelik bilgi CD, VCD, tahta kalemi. Modül içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra verilen ölçme araçları ile kendinizi değerlendireceksiniz. Modül sonunda, kazandığınız bilgi ve becerileri belirlemek amacıyla öğretmeniniz tarafından hazırlanan ölçme aracıyla değerlendirileceksiniz.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

ii

rekabet. Sosyal yaşamda aile ilişkileri. bunları yaparken de zaman ve zemini doğru kullanarak sosyal ihtiyaçlarını karşılamasıyla gerçekleşir. 1 . Sosyal gelişimi tanımaya ilişkin etkinlikler. Öğrendiğiniz bilgilerle sosyal uyumunuz. konuların öğrenilmesinde sizlere yardımcı olacaktır. arkadaş edinme. onun doğumdan başlayarak psiko-sosyal ihtiyaçlarının karşılanması.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. çatışma ve kavgaları içeren düşünce ayrılıkları. erken çocukluk. işbirliği. Bireyin sosyal bir varlık olarak toplumdaki yerini alması. gençlik ve yetişkinlik dönemlerinde bireyin kendisinden beklenen davranışları göstermesi beğenilmeyen davranışları kontrol etmeyi öğrenmesi ve en düşük düzeye indirebilmesi. kabul gören davranışlarını alışkanlık haline getirmesi. gruba katılma. sosyal yaşamın gereklilikleri öğretilerek yetiştirilmesine bağlıdır. toplumda yasaklanan davranışlardan kendisini uzak tutması. Erken çocukluk kurumları ile özel eğitim kurumlarında uygulanacak eğitim programlarında sosyal gelişime ilişkin bilgilerin öğrenilmesinin önemi büyüktür. Sosyal gelişim. iletişim becerileriniz artacaktır. kız ve erkek çocuk ilişkileri yer alır. kendisinden beklenen davranışları gösterebilmesi.

2 .

toplumsal beklentilere uygunluk gösteren kazanılmış davranış yeteneği olarak tanımlanabilir. Sonuçlarını değerlendirip raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. Tanımı ve Önemi Tanımı: Bireyin sosyal uyarıcılara ve grup yaşantısına. Sosyal gelişim. Özetle. Erken çocukluk döneminde çocukların kız ve erkek çocuk ilişkileriyle ilgili gözlem yapınız. Bunların sosyal gelişime etkileriyle ilgili gözlem yapınız. toplumdaki yaptırımlara karşı duyarlı olabilmesi.1.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Öğrenme faaliyetinde kazandırılacak bilgi ve beceriler doğrultusunda uygun ortam sağlandığında bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik seçebileceksiniz. Sonuçlarını raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız Erken çocukluk eğitim kurumlarında uygulamalar sırasında çocukta görülen problem durumlarını araştırınız. Sonuçlarını değerlendirip raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. SOSYAL GELİŞİM 1. 3 . denir. Erken çocukluk döneminde çocuk kavga ve tartışmalarının özellikleri ve yaşanan sorunlarla ilgili gözlem sonuçlarını değerlendiriniz. içinde bulunduğu grupla ya da yaşadığı kültürdeki diğer bireylerle geçinebilmesi onlardan biri gibi davranabilmesine sosyal gelişim.     1.  Erken çocukluk döneminde arkadaş edinemeyen ve gruba katılamayan çocukların özellikleri ve yaşanan sorunları araştırıp sonuçları değerlendirerek. Konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. rapor hazırlayınız. ARAŞTIRMA Aşağıdaki araştırma konularından birini seçerek erken çocukluk eğitim kurumunda farklı yaş gruplarında eğitim gören çocuklardan yararlanarak araştırma yapınız. Raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. Erken çocukluk döneminde çocuklar arasındaki işbirliği ve rekabet ile ilgili gözlem yapınız.

Çocuğun sosyalleşmesi kalıtımdan çok. Çevreyi kendi bedeninin bir parçası olarak algılar. Önce aile bireyleri. onu uyumsuzlaştırmış veya gelişim düzeyine göre sosyalleşmesini geciktirmiş olabiliriz. Zamanla kendi bedeninin sınırlarını öğrenir. Çocuğun çevresindeki kişilerle sürekli etkileşim içinde olması. düşünceleri ve istekleri olan birey olduğunun farkına varır. onlarla uyum içinde olmasına sosyalleşme denir. beceri gibi özellikler bakımından içinde yaşadığı toplumun beklentileri doğrultusunda gösterdiği olgunluktur. gelenek ve kültürel değerleriyle ölçülerini öğretme ve benimsetme işidir. bunları sürekli geliştirerek uygulamasına dayanır. Çocuğun. düşünüş. Sevgi. Sosyal Olgunluk: Bireyin anlayış. onun sosyalleşmesini sağlar. toplumun yaşam biçimine kültür denir. İlgi alanları arttıkça kendisinin duyguları. Aksi halde çocuktan gelişim düzeyinin üstünde yapamayacağı davranışları isteyerek. ailenin sosyal değerlerini algılamaya başlaması. erken çocukluk çağında kazandığı sosyal değerler ve sosyal yaşantılar daha ileri yaşlardaki sosyal gelişimin temelini oluşturur. daha sonra çevresi ile ilgili sosyal bağlar kurarak benlik gelişimini sürdürür. duygu tutum. ilgi ve güvenden yoksun olarak yetişen bireyse olumsuz ben kavramı. kendini tanımaya başlar. Diğer gelişim alanlarında olduğu gibi. 1. Sosyal Gelişimle İlgili Kavramlar  Benlik: Çocuk dünyaya geldiği ilk aylarda bedeniyle dış dünyayı ayırt edemez. Sosyalleştirmeyse bireye özellikle çocuğa üyesi olduğu topluluğun ya da toplumun töre. görenek ve adetlerin tümüne. Çocuğun sosyal gelişimini iyi tanımak gerekir. bunları kendine göre eleştirmesi ve davranışa dönüştürmeye çalışması sosyalleşmesinin ilk göstergelerdir.2.Çocukluktan itibaren yeterli ilgi gören birey temel güven duygusunu kazanarak olumlu bir benlik geliştirir. Kültür: Bir toplumun duyuş. bu sosyal değerler doğrultusunda kendine uygun davranışlarla uymasına. Sosyalleşme-Sosyalleştirme: Bireyin içinde bulunduğu toplumda geçerli olan kural ve değer yargılarını öğrenmesi. Böylece benliğin ilk temelleri atılmış olur.    4 . geliştirerek büyür. yaşayış bakımından diğerlerinden ayıran gelenek.Önemi: Sosyalleşme bireyin toplumun sosyal değerlerini anlamasına. çevrenin etkisine yani öğrenmeye dayanır.

1: Çocuk büyüdükçe çevresindeki uyarıcılar artar 5 .Resim 1.

taklit. Grup halinde oynamaya 3.Bebekliğinin sonuna doğru başka çocuklarla oynaması. Gösterdikleri ortak davranış birbirlerini seyretme ve konuşmadır. öğrencinin gruplaşma çağıdır. Bir öğrencinin akran veya oyun gruplarından birine katılması hem çocuk için bir ihtiyaçtır.oyuncaklarını paylaşması ve arkadaşlarıyla kavga etmesi oldukça sık görülen davranışlardır. Diğerleriyle olan ilişkileri. Okul çağı. hem de onun sosyalleşmesi için bir zorunluluktur.Erken çocukluğun sonlarına doğru çocuğun ana-babasına bağlılığı çözülmekte ve dışarıdaki arkadaşlarıyla ilgilendiği görülmektedir.Başka bir çocuğu gördüğünde ona doğru atılır ya da çekinir. Oynarken birbirleriyle konuşur ve grup içinden oynamak istediklerini seçerler.Çocuğun artık uzunca bir süre beraber olduğu bir ya da iki arkadaşı vardır.-6. Resim 1. 0-12 Yaş Çocuklarında Sosyalleşme Özellikleri  Arkadaş Edinme : Bebek 5. aylarda başka çocuklara tepki göstermeye başlar.3.4 yaşında başlar.gülümser ve sesler çıkarır. 6 .1.2-3 yaşlarında oyun arkadaşlarını çabucak değiştirebilir ve başka bir arkadaşını sevdiğini söyleyebilir.2: Arkadaş edinme  Gruba Katılma: Çocuklar 2 yaşına kadar yalnız oynar. birbirini seyretme ve birbirinin oyuncağını alma davranışı şeklinde görülür.

şiddet gören çocuk kavgayı öğrenir. Özellikle ilgi merkezi olma. Ailenin çocuk üzerindeki tutumu çocuğun diğer çocuklarla arkadaşlığının olumlu ya da olumsuz yönlere eğilim göstermesine neden olur.4: Çocuklar öğrendiklerinin büyük bir kısmını taklitle öğrenirler 7 . kavgacılıkla bu duygularını doyurmaya çalışırlar. barışırlar. karşılaştıkları hayal kırıklığının sonucunu kavgaya bağlarlar.3: Gruba katılma  Çocuk Kavga ve Tartışmaları: Erken çocukluk çağında çocuklar. Sevgi dolu bir ailede büyüyen çocuklar çevrelerindeki insanlarla kavga etmeden iletişim kuracaklardır. Resim 1. Şiddetin görüldüğü ailede yetişen çocuklar kavgacı olacaklardır. Oyun gruplarında sık sık kavga ederler. Sevgi gören çocuk sevmeyi. ama kavganın sonundaki küskünlükleri uzun sürmez.Resim 1. duygularının başka yollarla doyurulmaması halinde.

Oyunları kısa sürelidir. Ailede sevgi ve hoşgörüye dayalı bir ortam varsa. Bütün dünyanın onun etrafında döndüğünü zanneder. 3. Çevresiyle iletişim kurması. Sahip olduğu şeyleri diğer insanlarla paylaşmaya başlar. Yarışçılık duygusu insanı başarıya götürür. oynadığı oyunun kurallarına uyan. Çevresiyle ilişkileri arttıkça sosyalleşme gelişir. arkadaşlarının hakkına saygı duyan çocuk. Anne-baba. Bu duygu kıskançlık boyutuna ulaşırsa kişinin kendisine ve çevresine zarar verir. çocuklar arası ayrım ve şiddet varsa kıskançlığı öğrenecektir Aynı cinsten kardeşler arasında. İnsanların birbirleriyle yardımlaşması. büyüdüğünde toplum kurallarına uyan sosyal bir insan olacaktır. kardeşlerden birine daha fazla ilgi gösteriyorsa. Erken çocuklukta. yaştan itibaren çevresinde diğer varlıkların bulunduğunu kabul eder. dostça yaşaması. Resim 1. Çocuğa içinde yaşadığı toplumun kurallarını ve paylaşmayı öğretmek. az veya çok rekabet görülür. Ailenin yaşadığı ortam rekabet konusunda çocuk için temel etkendir. eğitimin görevidir.5: İşbirliği oyunla başlar  Rekabet: İnsanların yapısında doğal yarışçılık duygusu vardır. İşbirliği: Yaşantısının ilk yıllarında kendini evrenin merkezi zanneden çocuklar. çocuk paylaşmayı. işbirliğini gerektirir. 8 . kendisinin dışında bir dünyanın varlığını kabul etmesi demektir. yaş farkı fazla değilse. rekabet kıskançlıkla birlikte daha da belirginleşir. benmerkezcidir. Yetişkinin görevi çocuğa rekabet gerektirmeyen bir ortam sağlamaktır.

kızların ve erkeklerin kendi cinsleri arasında oyun grupları kurduğu görülür. Kızlar ve erkekler birbirini asla çekemez ve aşağılar. Oyunlarında kız. Kızlar erkekleri acımasız ve kaba görürler. Bu dönemde kızlar kendi cinsleriyle erkeklerde kendi cinsleriyle arkadaşlık kurarlar. Dört yaşından sonra çocukların kız-erkek ayrımı yaparak. Kızlar oyunlarında erkek arkadaşlarına rol verebileceği gibi erkeklerde oyunlarında kız arkadaşlarına rol verebilirler. Resim 1. Böyle bir ayrım yapmada büyüklerin tavrı ve çocukların ilgileri önemlidir.Resim 1. Bu durum ergenlik çağına kadar devam eder. 9-11 yaşları arasında kız-erkek arkadaşlığı yeni bir boyut kazanır. Kızlar annelerini.7: Kız erkek ilişkisi 9 .6: Rekabeti kıskançlık boyutuna taşımamak gerekir  Kız-Erkek Çocuk İlişkileri: Çocukların arkadaşlarıyla etkileşimi iki yaşından sonra başlar ve cinsiyetle ilgili tavırlar belirir. Kendi cinsinin ve karşı cinsin özelliklerini öğrenir.erkek ayrımı yapmazlar. Kızlar ve erkekler dört yaşına kadar birlikte oynarlar. Kesinlikle karşı cinsi oyunlarına almazlar. erkekler babalarını model alırlar.

1. Örneğin bebeklik çağı krizi olan güvensizlik.tüm gelişim dönemleri boyunca devam eder. Yaşamının daha sonraki dönemlerinde de bu kriz çözümleninceye kadar sorun yaratır.sıcaklığını hissettirmesi.Bir yaşına kadar çocuğun ihtiyaçlarının doyurulması. kendinden sonraki evre için olumlu temel oluşturur. Ericson’a (Eriksın) Göre Psiko-Sosyal Gelişim Ericson.Bu güvensizlik.ergenlik çağı krizi olan kimlik karmaşası yetişkinlik dönemlerinde gözlenebilir.kendini sevilmeye değer bulur.Anne tarafından reddedilen. o döneme takılıp kalır.Bebekler. Her dönemde de atlatılması gereken bir kriz .annesine.çocukta güven duygusunun temellerini oluşturmaktadır. Ericson’a Göre Psiko-Sosyal Gelişim Evreleri  0-1 Yaş Temel Güvene Karşı Güvensizlik Bu dönem sıfır-bir yaşı kapsar.soğuk davranılan .ilgilenmesi.4. psiko-sosyal gelişim kuramını sekiz kritik dönemde toplamıştır.Annenin çocuğun ihtiyaçlarını giderirken onu sevmesi.5. kendisine ve çevresindeki dünyaya karşı güvensiz olur.Annesinin kendisini sevdiğinden emin olan çocuk. Eğer bir evredeki kriz tam olarak çözümlenemezse birey.ihtiyaçları yerinde ve zamanında karşılanmayan çocuk.büyük ölçüde anneye bağlıdır.çevresindeki dünyaya güvenir.çevrelerindeki dünyaya güvenebilecekleri ya da güvenemeyeceklerine ilişkin temel duygular edinirler. Ericson’a Göre Gelişim Dönemlerinde Geçirilen Karmaşa Karmaşanın Oluştuğu Gelişim Dönemi 0-1 yaş 2-3 yaş 3-6 yaş 7-11 yaş Ergenlik dönemi İlk yetişkinlik dönemi Yetişkinlik dönemi Olgunluk Karmaşa Temel güvene karşı güvensizlik Özerkliğe karşı kuşku ve utanç Girişimciliğe karşı suçluluk Çalışma ve başarılı olmaya karşı aşağılık duygusu Kimliğe karşı kimlik bocalaması Yakınlığa karşı uzaklık Üreticiliğe karşı durgunluk Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk Sağlıklı bir kişilik kazanmak için bir evrenin başarılı olarak atlatılması. bir çatışma bulunmaktadır. 10 .ileride olumlu bir şekilde çözümleninceye kadar.okşaması.1.

Bu dönemin tehlikesi çocukta aşağılık duygusu ve yetersizliğin gelişmesidir. beğenilmeyen çocuklar. problem oluşturan davranışları da artar. onun çevresini daha fazla araştırmasına. Bu çocuk cesaretlenir ve matematikte başarılı olur.kendinden utanma duyguları oluşabilir. ilkokul öğretmeninin söyledikleri onu engeller. Örnek olay: İlkokul çağlarında bir çocuğa öğretmeni ”Sen sakın matematikle ilgili bir alan seçme. soyunması. Çocukların çabaları desteklendiğinde.aşırı derecede korunan.Buna karşılık sürekli olarak sınırlandırılan. daha fazla girişken olmasına olanak verir. Çocuklar kendi çevrelerini kontrol etmek. Çocuğun yapması ve yapmaması gerekenler konusunda bir denge kurularak girişkenlikleri desteklenmelidir. Genellikle çocuklar bu dönemde yürürler.  3-6 Yaş Girişimciliğe Karşı Suçluluk Bu dönem üç yaşından altı yaşına kadar sürer. artık ortaya çıkardığı ürünlerle başkaları tarafından tanınmak ister. değişik yaşantılarla çocuğun kendisini keşfetmesine imkân sağlanmalıdır.Bu yönde desteklenen çocukların bağımsızlık duygularının temelleri atılmış olur. Çocuk. öğrencileri yüreklendirir ve herkesin matematiği öğrenebileceğini.” der. Daha sonra tüm derslerden başarılı olan bu çocuk matematikte bir türlü başarılı olamaz. Yapabilecekleri ve yapamayacakları konusunda ana baba ve çevrelerindeki kişileri test ederler.  7. Aksi takdirde sürekli olarak yaptıkları eleştirilen. Çok sık azarlanan ve engellenen çocukta suçluluk duygusu gelişmektedir. Girişkenliği cezalandırılan çocuk. Çocukta hareketliliğin artmasıyla. yaptıklarının değersizliğine inanarak aşağılık duygusu geliştirilebilir. Önceki dönemde temel güven duygusunu kazanmış çocuklar için. desteklenmeyen.güçlerini göstermek isterler. 11 . çalışma ve başarılı olma davranışları gelişir. 2-3 Yaş Özerkliğe Karşı Kuşku ve Utanç Bu dönem on ikinci aydan itibaren üç yaşına kadar sürer. başarılı olabileceğini söyler. Başarılarından gurur duyma ve zevk alma duygusu gelişmiştir. eşyalarını toplaması .giyinmesi. Lisede matematik dersinin öğretmeni. başkalarıyla iletişim kurabilecek kadar konuşurlar.11 Yaş Çalışma ve Başarılı Olmaya Karşı Aşağılık Duygusu Çocuk bu dönemde tek başına bir şey yapamayacağını sezerek başkalarıyla işbirliği kurmaktan ve birlikte çalışmaktan haz almaya başlamıştır. karşılaştığı bazı problemleri çözmesi desteklenmelidir. başarılı olamazsın. gerek bu dönemde gerekse yaşamın gelecek dönemlerinde yaptıklarının yanlış olduğunu düşünüp suçluluk duyabilir.giysilerini seçmesi. Çocuğun kendi kendine yemek yemesi. Bugün bu çocuk Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden mezun bir inşaat mühendisidir. Çocuğun motor ve dil gelişimi düzeyi. bu dönemde esnek ve çevresini özgürce keşfedebileceği ortamlar sağlanmalıdır.çok sıkı kontrol edilen çocuklarda kendi yeteneklerinden şüphelenme. Çocukta girişkenlik duygusunun gelişebilmesi için.

aranan. bir işe yaramama duygusuna kapılabilir ve durgunluk dönemine girebilirler. sağlıklı kişiliğin nasıl oluştuğuyla ilgili derin araştırmalar yapmış ve sağlıklı bir kişiliğin gelişebilmesi için gerekli olan gereksinmelerden meydana gelen. ergene yetişkin gibi davranmalı.  Yetişkinlik Dönemi Üreticiliğe Karşı Durgunluk Bu dönem. orta yetişkinlik yıllarını kapsar. güvenli.babasından çok.henüz kimlik kazanma krizini çözümleyememiş kişilerdir.çocuk gibi davranan yetişkinler. Ericson’a göre bu dönemde ergen.6. 12. sevilen ve sayılan kimsedir.26 yaşı kapsar. Bu dönemi sağlıklı atlatan kişi güvenli bir şekilde sevgiyi verme ve alma gücüne sahip olur. Daha önceki dönemlerini başarılı olarak atlatmışsa. Ergen ana.bir işten diğerine atlayıp bocalayan. Çevreye kayıtsız kalıp mutsuz olabilirler. Birey bu dönemde ya önceki yedi evrenin birikimi sonucu benliğini tam olarak bulmuş.18 yaşları kapsar. 12 . Ergenlik döneminde kimliğine kavuşan kişi . uyumsuz.”Ben kimim?” sorusu çok önemli bir hale gelir. 1. Bunlardan yoksun olan bireyler. akran gruplarından etkilenir. onunla sevgi ve saygı temeline dayalı bir dostluk kurmalıdır. 18. başarılı bir şekilde kimlik çözerse. mutlu. verimli ve yaratıcıdır. kendinden emin bir kişi olarak yaşamını sürdürebilir ve başarılı olur.  18 – 26 Yaş İlk Yetişkinlik Dönemi Yakınlığa Karşı Uzaklık Bu dönem. Örneğin. Maslow’a Göre İhtiyaçlar Hiyerarşisi Maslow. hırçın.babalar.18 Yaş Ergenlik Dönemi Kimliğe Karşı Kimlik Bocalaması Bu dönem 12. topluma etkin uyum sağlayabilen. Başkalarıyla dostluk ilişkisi kurmada güçlük çeken genç psikolojik bir yalnızlığa sürüklenebilir. artık kimliğini kaybetme korkusuna kapılmaksızın başkalarıyla dostluklar kurabilir . Ya da umutsuz. ne yapmak istediğine karar veremeyen. Aksi takdirde yaşamın gelecek dönemlerinde de bu kriz çözümleninceye kadar sürecektir. kendisine güvenen. aksi bir insan görünümündedir. piramit biçiminde bir gereksinmeler hiyerarşisi ortaya koymuştur.  Olgunluk Dönem Benlik Bütünlüğüne Karşı Umutsuzluk Bu dönem ileri yetişkinlikteki yaşları kapsar. karşı cinsten ilişkilerde arkadaşlık ve sevgi ağırlık taşır. Öğretmen ve ana. birey üretken.

uykusuz. yorgun 13 . İnsanlar öncelikle biyolojik dengenin korunabilmesi için gerekli olan yiyecek. organizma üzerinde baskı yaparak diğer gereksinmelerin gerçekleşmesini engeller.7.7.1. barınma.Maslow’un gereksinmeler hiyerarşisi 1. Fizyolojik gereksinimler giderilmediğinde. Bu nedenle öğrencilerin aç . Fizyolojik – Bedensel Gereksinmeler Yaşamın sürdürülmesi için fizyolojik gereksinmelerin karşılanması şarttır. Temel Gereksinmeler 1. uykusuzluğu giderme gibi fizyolojik gereksinmelerini karşılamak zorundadır. içecek.

7. sınıfın bir parçası olduğunu bilmek ister. birbirlerini sevmelerini sağlamalıdır. öğrencilerin güvensizlik hissetmesine neden olur . öğrencinin kendisini güvende hissetmesini sağlar. çevresiyle iletişim kurmakta zorluk çeker ve uyum sağlayamaz. Çocuk iyi bir sosyal gelişim gösteremezse. Zeka ve dil gelişimi bakımından üstün olan kimselerin genellikle sosyal yönden de üstün oldukları kabul edilir ve başkaları ile çabuk etkileşim kurarlar. Sosyal Gelişimin Diğer Gelişim Alanları İle İlişkisi Çocuğun diğer gelişim alanlarındaki problemler. olup bitenleri daha iyi anlayabilme gereksinimi duyarlar.derse katılmalarını beklemek çok gerçekçi olmayacaktır. Statü Kazanma Fizyolojik.2. Korku ve kaygı.8. soğuk olduğu durumlarda .olduğu ve sınıf ortamının rahatsız . öğrencilerin birbirleriyle iyi ilişki kurmalarını. onları eleştirmek yerine. sosyal gelişimini de etkiler. kendini gerçekleştirme güdüsü davranışlarını yönlendirmeye başlar.4. yaratıcılığı ortaya çıkar. kendi kendine saygı duymayı. Çevresi ve kendisi hakkında aydınlandıkça daha ince. 14 . Ait Olma Bireyin içinde yaşadığı topluma ait olduğunu hissetmesi için fizyolojik ve güvenlikte olma gereksinimlerinin giderilmiş olması gerekir. Üst düzey gereksinmeler hiçbir zaman tam olarak karşılanamaz. Üst Düzey Gereksinmeler Kişi temel gereksinmeleri karşılandıktan sonra. 1. güdülenmelerini sağlamalıdır. Öğretmenin sınıfta uyulması gereken kuralları açıkça duyurması. soyut alanlarla ilgilenmeye yönelir. Çocuğun başarısızlıkları karşısında. kendine ve dış dünyaya ilişkin bilgiler edinme. Örneğin bir öğrenci. Güvenlikte Olma Fizyolojik ihtiyaçları yeterli ve zamanında karşılanan birey kendisini güvende hisseder. çünkü birey. sürekli daha iyisini elde etmeyi ister. 1. Bu nedenle öğretmen öğrencileriyle tek tek ilgilenirken. Öğretmenler. öğrencilerin yeteneklerinin farkına varmalı.9. güvenlikte olma ve ait olma ihtiyaçları karşılanan birey.3. Kendini gerçekleştirme sürecindeki insanlar. 1. onların yeteneklerini ve olumlu davranışlarını ödüllendirmelidir.7. arkadaşlarının ona saygı duymasını ve yeteneklerinin arkadaşları tarafından takdir edilmesini ister. Birey kendisini bir gruba ait hissettiğinde mutlu olur. 1. estetik. öğretmeni ve arkadaşları tarafından benimsendiğini. 1.7. başarılı olmalarını sağlayacak ortamları düzenleyerek.

Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler Aşağıda verilen sosyal gelişime uygun etkinlik örnekleriyle öğrendiğiniz bilgileri geliştirebilirsiniz.Fiziksel yönden iyi gelişen çocuk oyunlara ve gruplara girmekten çekinmez . aksesuarlar. makyaj ve takılarla desteklenmiş oyun haline düştürülebilecek öykü canlandırma Bazı ev eşyalarını tanıtıcı canlandırılabilecek veya kukla teknikleriyle anlatılabilecek oyun etkinliği Çeşitli şapkalar kullanılarak bazı meslekleri tanıtmayı amaçlayan. kostüm. sosyal olgunluk ve kültür ile ilgili drama etkinlikleri” Sınıf ortamında 0–12 yaş çocuklarında sosyalleşme özelliklerini anlatan drama etkinliği Sosyal gelişime uygun davranışları içeren değişik görüşlere ilişkin örnek olay canlandırma Sosyal gelişimin diğer gelişim alanları ile ilişkisini anlatan bir drama etkinliği gerçekleştirme Yaşamın iyileştirilmesinde ve korunmasında sorumluluk alabilme bilincini destekleyici herhangi bir kukla tekniğiyle öykü anlatma Basit dekor ve müzik eşliğinde eşyalar kişiler tarafından seslendirilen tertipdüzen alışkanlığı kazandırmayı destekleyici drama etkinliği Özel giysiler. kendine güvenir. sosyalleştirme.10.   Sınıf ortamında sosyal gelişimi destekleyecek “tanışma amaçlı bir drama çalışması” Sınıf ortamında sosyal gelişimle ilgili kavramları anlatan bir etkinlik “benlik. genellikle sosyal gelişim yönünden de başarılı çocuklardır. 1. yeni bir kişilik kazandırabilecek drama etkinlikleri          15 . makyaj ve çeşitli ülkelerin müzikleri veya CD’lerini içeren 23 Nisan Bayram etkinlikleri için bir öykü canlandırma Müzik. sosyalleşme. Duygusal tepkilerini kontrol etmeyi öğrenen çocuklar.

Öneriler  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişimin özelliklerini dikkatli olarak araştırınız.).  Çocuk kavga ve tartışmalarını sosyal gelişim açısından inceleyiniz. resim vb.  Sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri araştırınız.  Uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunuş hazırlayanız(fotoğraf. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirip arkadaşlarınızla paylaşınız İşlem Basamakları  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini inceleyiniz.  Sosyal gelişimde işbirliğini dikkate alarak araştırınız.  Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınıza paylaşınız.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından değerlendiriniz. 16 .  Sunumunuzu dikkatli yaratıcı ve estetik olarak hazırlayınız  Raporunuzu hazırlarken istekli dikkatli temiz ve düzenli olunuz.  Sosyal gelişimde arkadaş edinmeyi dikkate alarak araştırınız.  Etkinliğinizi amacına uygun gerçekleştiriniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Sosyal gelişim özelliklerini dikkate alarak bir etkinlik seçip hazırlayınız.  Çocuk rekabeti sosyal gelişim açısından inceleyiniz. Etkinliğinizi sınıf ortamında veya uygun ortamlarda uygulayınız.  Sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri belirleyiniz.  Çocuğun arkadaş edinmesini sosyal açısından inceleyiniz.  Sosyal gelişimde çocuk. kavga ve tartışmalarını dikkate alarak araştırınız.  Çocukta işbirliğini sosyal gelişim açısından inceleyiniz.  Sosyal gelişimde kız-erkek çocuk ilişkilerini dikkate alarak araştırınız.  Kız-erkek çocuk ilişkilerini sosyal gelişim açısından inceleyiniz.  Sosyal gelişimde rekabeti dikkate alarak araştırınız.  Etkinliğinizi uygulayınız.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından objektif olarak değerlendiriniz.

3. 6. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. Değerlendirme Ölçütleri 1. 9. 7. Gerçekleşme düzeyine göre “Evet/Hayır” seçeneklerinden uygun olan kutucuğu işaretleyiniz. Uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunu hazırladınız mı? 11. 4. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınızla paylaştınız mı? DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonunda hayır şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. 5.KONTROL LİSTESİ Aşağıda hazırlanan değerlendirme ölçeğine göre kendinizin ya da arkadaşınızın yaptığı çalışmayı değerlendiriniz. Çocukların yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini incelediniz mi? Çocuğun arkadaş edinmesini sosyal açısından incelediniz mi? Çocuk kavga ve tartışmalarını sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Çocukta işbirliğini sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Çocuk rekabeti sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Kız-erkek çocuk ilişkilerini sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik belirlediniz mi? Etkinliğinizi uyguladınız mı? Etkinliğinizi amaca uygunluğu açısından değerlendirdiniz mi? Evet Hayır 2. 8. 17 . Cevaplarınızın hepsi evetse bir sonraki faaliyete geçiniz. 10.

4. Cevaplarınızı cevap anahtarından kontrol ediniz. dostça yaşaması sosyalleşmenin hangi özelliği içinde yer alır? A) İş birliği B) Gruba katılma C) Arkadaş edinme D) Rekabet Temel güven duygusu hangi yaşlarda kazandırılır? A) 0-1 yaş B) 2-3 yaş C) 3-4.yaş D) 4-5. Çocuğun sosyalleşmesine etki eden en önemli etmen aşağıdakilerden hangisidir? A) Kalıtım B) Hastalıklar C) Çevre D) Biyolojik faktörler Çocuğun dünyaya geldiği ilk aylarda bedeniyle dış dünyayı ayıramaması aşağıdakilerden hangi kavramla açıklanır? A) Sosyalleşme B) Benlik C) Kültür D) Öğrenme “Kültür” tanımında yer almaması gereken kavram aşağıdakilerden hangisidir? A) Gelenek B) Adet C) Görenek D) Sosyalleşme Çocukların birbirleriyle yardımlaşması. 5. 18 .ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgilerle aşağıdaki soruları dikkatlice okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz. 1.yaş Çok sık azarlanan ve engellen çocuktan hangi duygu gelişir? A) Saldırganlık B) İnatçılık C) Öfke D) Suçluluk 2. 3. 6.

19 yaş Sağlıklı kişiliğin oluşmasında derin araştırmalar yapan ve piramit biçimindeki gereksinim hiyerarşisini ortaya koyan kişi kimdir? A) Ericson B) Maslow C) Freud D) Piaget Aşağıdakilerden hangisi Maslow’ un gereksinimler hiyerarşisinde üst düzey gereksinimler arasında yer almaz? A) Merakını giderme B) Estetik.18 yaş D) 14. Kimlik bocalaması hangi yaşlarda yoğunlaşır? A) 8. Yanlış cevapladığınızda sorularla ilgili öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız. 19 . cevap anahtarıyla karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. yaratıcılık C) Kendini gerçekleştirme D) Statü kazanma Aşağıdakilerden hangisi yaşamın sürdürülebilmesi için gerekli olan fizyolojik ihtiyaçlar arasında yer almaz? A) Beslenme B) Uyku C) Ait olma D) Giyim 8. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı.9 yaş B) 11. 9. 10. Cevaplarınızın hepsi doğruysa bir sonraki öğrenme faaliyetine geçebilirsiniz.13 yaş C) 12.7.

Edindiğiniz deneyimleri öğrendiğiniz konularla bütünleştirerek çıkan sonuçları arkadaşlarınızla paylaşınız. 2. ARAŞTIRMA  Çevrenizde bulunan Erken Çocukluk Eğitim Kurumlarından. sosyal gelişim özelliklerine uygun araç. SOSYAL GELİŞİME UYGUN ETKİNLİKLER 2. oyuncakçılardan çocukların sosyal gelişim özelliklerine uygun araç gereçleri araştırıp etkinlik hazırlayınız. ailelerden. davranışlarının sorumluğunu taşıyabilme Kendinin ve diğerlerinin duygularını tanıma ve kabul edebilme Sosyal iletişim becerilerini geliştirebilme Aile içindeki rolünü oynayabilme Kuralların gerekliliğini anlayabilme Kendi kültürünün geleneklerini fark edebilme Toplum içinde yaşayan birey olarak kendini kabul edebilmesi 20 . elektronik ortamdan.1. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler  Sosyal gelişimi destekleyici etkinlikler yoluyla çocuklara kazandırılması amaçlanan beceriler:           Gelişim düzeyine uygun olarak problemleri nasıl çözebileceğini ve nasıl karar alabileceğini öğrenebilme Diğerlerini ve kendini kabul edebilme ve değerli olduğunu anlayabilme Olumlu benlik algısını geliştirebilme Bağımsız davranabilme ve kendi hareketlerinin.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Öğrenme faaliyetinde kazandırılacak bilgi ve beceriler doğrultusunda uygun ortam sağlandığında. gereç ve etkinlik hazırlayabileceksiniz. kitapçılardan.

içinde bulunduğu toplumun bir üyesi olduğunu kavrayarak aktif. diğerlerini dinlemeleri gerektiğini. 21 . Çocukların olumlu ilişkiler kurabilmesi. kendi aile çevresindeki diğer çocuklar ve yetişkinlerle ilişki kurmayı öğrenmeleri söz konusu olmaktadır. kendilerini rahat hissedebilecekleri çevresel düzenlemeler yapmak. birçok sosyal beceriyi gerektirmektedir. Bu öğrenme sürecinde ailesi kadar dış çevrenin de çok önemli rolü bulunmaktadır. etkinliğe nasıl katılacaklarını. bazen birlikte bazen de kendi kendilerine çalışmalarının gerektiğini öğreneceklerdir. çocuğun içinde bulunduğu grupla ya da yaşadığı kültürdeki diğer bireylerle geçinebilmesi. Çocuk için çevre oldukça karmaşık. Grup içinde birlikte çalışmayı içeren sosyal becerilerin kazanılması ile çocuklar materyalleri nasıl paylaşacaklarını. çoğu zaman da anlaşılması zor ilişkilerle doludur. Sosyal gelişim ile ilgili etkinlikleri planlama ve uygulamada eğitimcilerin dikkat etmeleri gereken özellikler:    Çocukların yaş ve gelişim düzeyine uygun. Bu durumda küçük çocukların.       Toplum içinde farklı insanların olduğunu ve bunların birtakım hizmetler sağladıklarını anlayabilme Dünyada farklı kültürlerini ve insanların olduğunu fark edebilme Geçmişteki ve şu andaki toplumları öğrenebilme ve geniş bir çerçeve içinde ilişkilerini anlayabilme Liderlik ve grup ilişkilerini anlayabilme Çevrenin insan yaşamındaki önemini anlama/çevresel problemleri araştırma ve çözümler üretebilme Yeni teknoloji bilgisinin farkına varabilme Sosyal gelişim ile ilgili etkinlikleri planlama ve uygulamada dikkat edilecek özellikler: Sosyal gelişim. Başka çocuklarla ve yetişkinlerle birçok durumda iletişim kurmayı destekleyen ortamlar yaratmak. Çocuklar bebeklik döneminden itibaren yaşam deneyimleri aracılığıyla kendini tanıma ve kabul etmeyi öğrenirler. okul öncesi yıllarında gerçekleşmektedir. onlar gibi davranabilmesidir. Bir grubun üyesi olmayı öğrenmek. Çocukların kendini kabulünü sağlayıcı ve olumlu benlik kavramını geliştirmeye ilişkin destekleyici tavır ve tutumlar benimsemek. Çocuğun diğer çocuklarla birlikte yetişkinin ilgisini paylaşması. katılımcı ve yaratıcı bir kişilik yapısı kazanması için öncelikle sosyal gelişim yönünden dikkatlice planlanmış etkinliklere ihtiyaç vardır.

Çocukların seçim yapma ve karar verme becerilerini kazanabilmelerine fırsat vermek.2. Çocuklara bir grubun üyesi olduğunu fark ettirecek ve gruba uyumunu kolaylaştıracak ortamlar hazırlamak. Olumlu sosyal iletişimin sağlanabilmesi için çocukların birbirlerini gerçek anlamda tanımalarına olanak veren etkinlikler düzenlemek. 2. Çocukların toplumdaki değişik sosyal rollerin farkına varmalarını ve bu rollerin toplum için önemini anlamlarını sağlamak. Çocukların kendine güvenli ve bağımsız hareket etmeyi öğrenebilecekleri ortamlar düzenlemek.       Çocuklar arasında sosyal etkileşim ortamının oluşmasına olanak veren etkinlikler planlamak. Sosyal Gelişime Uygun Araç Gereçler                      Çeşitli toplar Fasulye torbaları Atlama ipleri Çıngıraklar Halat Müzik kutuları Araba ya da kamyon tekerleri Ses çıkartan tahta ve plastik oyuncaklar Çemberler Hareketli oyuncaklar Bez oyuncaklar Boş kutular Diş kaşıma halkaları Büyük renkli küpler Bahçe oyuncakları Büyük tahta çivilerle geçmeli oyuncaklar Jimnastik minderleri Basit bloklar Takıp sökmek için plastik cıvata ve somunlar İtmeli-çekmeli ses çıkartan oyuncaklar Çocuk şiiri ve resimli hayvanlar 22 . Çocukların sorumluluk duygusunu kazanabilmelerine fırsat vermek.

                                   Boş tahta ve mukavva kutular İp ve tırmanma merdiveni Tahta. davul Jimnastik tahtası Boncuklar ve ip Sabunla balonlar yapma 6–8 parçalık basit yap-bozlar İtmeli-çekmeli araçlar Parmak boyası Bağlama oyuncaklar Resimli lottolar Düğmeli-fermuarlı giysileri olan. bez veya plastik hayvanlar Jimnastik sırası Kum havuzu ve kum oyuncaklar Plastik oyuncak tabak. zil. artık kâğıt ve kumaş parçaları Keskin olmayan makas ve kâğıtlar Stafetler Domino Büyüteç Küçük ev hayvanları Basit resim. uçak ve trenler Küçük bebekler Denge tahtası Oyuncak ve gerçek telefonlar Müzik aletler. tef. giydirilecek bebekler Jimnastik kasası Kavram geliştirici oyuncaklar Basit bilmeceler ve tahmin oyunları Öykü kitapları ve masallar El kuklaları Tornetler Yap-boz oyuncakları İp bağlama ve çeşitli kâğıt işler Kolâj çalışması. çay takımları Büyük kamyon. harf ve sayı oyunları 23 .

Sosyal Gelişime Uygun Etkinlik Planlama Aşağıda verilen sosyal gelişime uygun etkinlik örnekleriyle sosyal gelişim özelliklerine ilişkin değerlendirme kriterlerini karşılaştırabilirsiniz.         Küçük bakım istemeyen bitkiler Takmalı çıkarmalı oyuncaklar Geçmeli oyuncakları Büyük bebek arabaları Büyük arabalar Bilgi kartları Halka atma ve top oyunları Tombala Basit kâğıt oyunları 2. makas. yapıştırıcı.  Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler  Arkadaş Edinme: Etkinlik Adı: Arkadaşlık Halkası Amaç: Arkadaşlık ilişkilerini geliştirebilme Materyal: Renkli fon kartonları.3. çocuklardan el izlerini çizip kesmelerini ve süslemelerini (Kendi fotoğraflarını da yapıştırabilirler. artık malzemeler. 24 . boya kalemleri Değerlendirme Ölçeği Uygulama: Renkli fon kartonlarına.) isteyip bunları pano üzerine yan yana dizerek çocuklarla birlikte arkadaşlık halkası oluşturun ve oluşturulan panoyla ilgili çocukların yorumlarını alın.

. 2. 3. meyvesi.Değerlendirme Ölçütleri Arkadaş Edinmede Aranan Kriterler. Not: Bu etkinlik ortaya gelen çocuğun başka simgelerle de . Gözlenecek Davranışlar 1. yaprağı vb.diğerlerinin onu tamamlaması şeklinde olabilir. 6. 5. 8.” tümceleriyle bütünün parçaları tamamlatılır. Diğer çocuklarla etkileşime girerek birlikte oynar.  Gruba Katılma: Evet Hayır Etkinlik Adı: “Ben Bir Ağacım” Amaç: Grupta kendini ifade etmek Materyal: Öğretmenin çocuklarla birlikte fon kartonları kullanarak hazırladığı ağaç bölümleri Uygulama. Belirlenen kurallara uyar. Diğerlerine yardımcı olmanın hazzını yaşar. “Ben sınıfın öğrencisiyim. “ “Ben arkadaşımın ……. Uzun süreli arkadaşlık ilişkileri kurar. Kendi arkadaşını kendi seçer. Başkalarına ait malzemeyi kullanabilmek için izin ister. Başkalarına oyunun ya da etkinliğin kurallarını açıklar. 4. Diğerleri sırası ile onun dalı. Sahip olduğu nesneleri arkadaşıyla paylaşır. 7. Arkadaşlarının problemlerini paylaşır. Arkadaşıyla oynarken zevk alır. 9. Gruptan biri ortaya gelir “ Ben bir ağacım. olur. 25 . “Çocuklara kim ağaç olmak istiyor?” diye sorulur. 10.” der.

Değerlendirme Ölçütleri Çocuk Kavga ve Tartışmaları ile İlgili Kriterler. Küçük gruplarla oynamayı sever. Grup etkinliklerinden hoşlanır. Sırasını bekler. 3. 4. Gerektiğinde özür diler. 6. Yetişkinlerin liderliğindeki grup oyunlarında kurallara uyar. üçüncü gruba liderinin söylediği cümleyi iletmeye çalışırken. 9. 5. Parazit olan grubu sürekli değiştirin. Oyunların kendine özgü kurallarına uyar. 2. 4. ortadaki grubun sürekli parazit sesler çıkarmasını sağlayın.  Çocuk Kavga ve Tartışmaları Etkinlik Adı: Çatışma Amaç: Sosyal olmayan davranışların farkında olma Materyal: Uygulama: Grubu üç sıra halinde dizin. Gözlenecek Davranışlar 1. Mantıklı. Birinci grubun. Evet Hayır 26 . 8. Gözlenecek Davranışlar 1. Sosyal olarak kabul görmeyecek davranışlarını kontrol eder. Etkinlik sonunda çocuklardan neler hissettikleri konusunda görüş alın. 2. 3. ama küskünlükleri uzun sürmez. kontrollü ve bağımsız hareket eder. Grup içinde oynamak istediğini seçer. Evet Hayır 10.Değerlendirme Ölçütleri Gruba Katılma ile İlgili Kriterler. Sık sık kavga eder. Oynarken grup arkadaşlarıyla iletişim kurar. Grup oyununda arkadaşını seyreder. Kendi duygularını fark eder hakkını savunur. Kendi cinsleri arasında oyun kurar. 7.

4. 8.kendi üzerlerine takmalarını isteyin. Sözel olan ve sözel olmayan kuralları bilir. 27 . haklı-haksız gibi ahlaki kavramları bilir. Başkalarının haklarına saygı gösterir. 1. Oyuncaklarını paylaşır.  İşbirliği Etkinlik Adı: İşleri Paylaşım Amaç: Sorumluluk alma ve paylaşmanın önemini kavrayabilme Materyal: Alacakları sorumluluklara ilişkin sembollerden oluşan kartlar Uygulama: Önce çocuklarla birlikte iş yapmanın önemi. 7. 7. Arkadaşlarının hakkına sahip duyar.Seçtikleri işlerde sorumlulukları paylaşmalarına yardım edin. Diğer çocukları taklit ederek kurallara uyar. Arkadaşlarıyla dayanışma içinde sorunları çözer. Sahip olduğu şeyleri arkadaşlarıyla paylaşır. Doğru-yanlış. Başkalarına yardım etmeyi sever. daha sonra sınıf içinde birlikte uygulanacak işleri belirleyin. Değerlendirme Ölçütleri İşbirliğinde Aranan Kriterlerler. Gözlenecek Davranışlar. iyi-kötü.5. Çocuk kavga ve tartışmalarda ailenin tutumu gözlenir. Gerektiğinde öğretmeni ile işbirliği yapar. Evet Hayır 10. Oyun içinde sosyal iletişim kurallarını bilir ve uyar.yeterliliği ve birlikte yapılması gereken işlerin neler olduğu hakkında sohbet edin. 8. güzel-çirkin. 3. 2.Bu işlerden sorumlu olacak çocukları seçin ve sorumlu oldukları işleri temsil eden sembolleri seçerek. 9. Sıkıntı içinde olan oyun arkadaşlarını rahatlatır. Başkalarının görüşlerini alır. 9.Daha sonra çocuklar arasında sorumluluk değişimi yapabilirsiniz. 6. Oyuncaklarını arkadaşları ile paylaşır. 10. 5. Oynadığı oyunun kurallarına uyar. 6.

Çocuklardan gazetenin etrafında dans etmelerini isteyin. 7. Değerlendirme Ölçütleri Rekabet de Aranan Kriterler. 9. 6. 4. Yaşadığı aile ortamı rekabet konusunda etkendir. Kazandığı oyunda sevinme tepkisi verir. Etkinliklerini gerçekleştirirken yarışçılık duygusu taşır. 2.müzik çalar Uygulama: Erken çocukluğa uygun bir müzik parçası açın. Evet Hayır 10. Kendinin ve diğerlerinin duygularını kabul eder. Yarışma nitelikli oyunların tekrarından zevk duyar. Müziği durdurun ve çocukların gazetenin üzerine çıkmalarını isteyin. 28 .Son bir kişi kalana kadar tekrar edin. Yarışma nitelikli oyunların sonucunda hoşgörülü davranış gösterir. 3. Yarışma nitelikli oyunlarda hırslanır. Rekabet Etkinlik Adı: Gazete ve Dans Amaç: Yarışma duygusunu geliştirme Materyal: Gazete.Her defasında gazete parçasını küçültün. Gözlenecek Davranışlar 1. 5. Yarışma nitelikli oyunları oynar. Yarışma nitelikli oyunlarda karşı tarafı küçümserler. 8. Yarışma nitelikleri oyunlara ilgi duyar.

Durumlar yaratılır. Kız-erkek çocuk arkadaşı grubunda yer alan kişilerin adını söyleyebilir. Aldıkları görev ve sorumlulukları yerine getirirken karşı cinsten yardım alır. Seçilen kız ya da erkek öğrenci oyunlarında karşı cinse rol verir. Kendi cinsinden memnuniyet duyar. Lider grubun yorumlarının gerçekçilikten düşlere doğru abartılmasını ister. Sıkıntı içinde olan karşı cinsten oyun arkadaşını rahatlatır. Kız-Erkek Çocuk İlişkileri Etkinlik Adı: Karşındakini Tanı (Doğaçlama) Amaç: Arkadaş ilişkilerinde birbirlerini tanıma Materyal: Uygulama: Çocuklar bir halka oluşturur. anne-babalarının etkilerini göz önüne alır. Tüm grubun gözleri kapalı bir şekilde oturması sağlanır. Seçilen kız öğrenci annesini model almıştır. Değerlendirme Ölçütleri Kız-Erkek Çocuk İlişkilerinde Aranan Kriterler. 10. Gözlenecek Davranışlar 1. 6. 3. Fikirler grupça oyunlara dönüştürülür. 29 . Bu kız ve bu erkek kimdir? Birbirlerini tanıyorlar mı? Bu karşılaşma anı ile ilgili yorumlar yapılır. Seçilen erkek öğrenci babasını model almıştır. 7. Karşı cins tarafından sosyal olarak kabul görmeyecek davranışlarını kontrol eder. Evet Hayır 4. 9. Gruptan seçilen bir kız ve bir erkek birbirlerine yürür ve merhaba derler. 5. Karşı cinsin görevlerini alır. Kız-erkek çocuk arkadaş seçiminde. 2. 8.

UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Çocuğun sosyal gelişim özelliklerini dikkate alarak bir etkinlik seçip hazırlayınız.).  Çocuklara karşı sabırlı ve anlayışlı olunuz. yaratıcı ve estetik olarak hazırlayınız.  Çocuğun sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri araştırınız.  Çocukların sosyal gelişim özelliklerine yönelik materyalleri dikkatlice inceleyiniz.  Etkinliği çocuklara uygulayınız.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından objektif olarak değerlendiriniz. kurallara uyma vb.  Çocuklarla olumlu iletişimde bulununuz.  Sunumunuzu dikkatli.  Etkinliğin amacını ve uygulama basamağını çocuklara anlatınız.  Türkçeyi iyi kullanmaya dikkat ediniz. temiz ve düzenli olunuz.). dikkatli.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından değerlendiriniz. Etkinliğinizi Erken Çocukluk Eğitim Kurumlarında çocuklara uygulayınız.  Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınıza paylaşınız. (İşbirliği paylaşma.  Çocuklara karşı güler yüzlü hoşgörülü davranınız.  Raporunuzu hazırlarken istekli.  Çocuğun sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri belirleyiniz.resim vb.  Çocukların sosyal gelişim özelliklerine uygun materyalleri inceleyiniz.  Etkinlik uygulamada amacınızı belirleyiniz. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirip arkadaşlarınızla paylaşınız. İşlem Basamakları  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini inceleyiniz. 30 .  Uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunuş hazırlayanız(fotoğraf.  Araç gerecin çocuğun gelişimine uygun dayanaklı yaratıcı materyallerden oluşmasına dikkat ediniz. Öneriler  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişimin özelliklerini dikkatlice araştırınız.  Çocuğun hangi sosyal gelişim özelliğini taıdığını araştırınız.  Etkinlik sırasında çocuklarla iletişim kurunuz.  Etkinlik için uygun araç gereçlerinizi hazırlayınız.

Çocukların yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini incelediniz mi? Çocukların sosyal gelişim özelliklerine yönelik materyalleri incelediniz mi? Çocuğun sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikler setçiniz mi? Etkinlik uygulamadaki amacınızı belirlediniz mi? Etkinlik için uygun araç gereç seçtiniz mi? Etkinliğin amacını ve uygulama basamağını çocuklara anlattınız mı? Etkinliği çocuklara uyguladınız mı? Etkinlik sırasında çocuklarla iletişim kurdunuz mu? Etkinliğinizi amaca uygunluğu açısından değerlendirdiniz mi? Evet Hayır 10. 8. 3. 6.KONTROL LİSTESİ Aşağıda hazırlanan değerlendirme ölçeğine göre kendinizin ya da arkadaşınızın yaptığı çalışmayı değerlendiriniz. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. 4. 5. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınızla paylaştınız mı? DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonunda hayır şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. Çocuklara uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunu hazırladınız mı? 11. Değerlendirme Ölçütleri 1. 7. Gerçekleşme düzeyine göre “Evet/Hayır” seçeneklerinden uygun olan kutucuğu işaretleyiniz. 31 . 2. 9.

( ) Sosyal gelişim. Küçük ev hayvanları. 8. 1. birçok sosyal beceriyi gerektirir. ( ) Bir grubun üyesi olmayı öğrenmek. onlar gibi davranabilmesidir. 6. Yanlış cevaplar verdiyseniz öğrenme faaliyetinin ilgili bölümüne dönerek ilgili bölümü kontrol ediniz. ( ) ‘Gazete ve Dans’ etkinliği çocuk kavga ve tartışmalarına iyi bir örnektir. ( ) Çocukların ilköğretim döneminden itibaren seçim yapma ve karar verme becerilerini kazanabilmelerine fırsat verilmelidir. 4. 2. Basit resim. 7. 10. 3. ( ) Sosyal gelişime uygun araç gereçlerden bazıları. davranışlarının sorumluğunu taşıyabilme sosyal gelişimi destekleyici etkinlikler yoluyla çocuklara kazandırılması amaçlanan becerilerdendir. 5. 32 . Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. 9. modül değerlendirmeye geçiniz. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı. harf ve sayı oyunlarıdır. ( ) Olumlu sosyal iletişimin sağlanabilmesi için çocukların birbirlerini gerçek anlamda tanımalarına olanak veren etkinlikler düzenlenmelidir. çocuğun içinde bulunduğu grupla ya da yaşadığı kültürdeki diğer bireylerle geçinebilmesi. cevap anahtarı ile karşılaştırınız.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgi ve becerileri aşağıdaki soruları cevaplayarak belirleyiniz. Kavram geliştirici oyuncaklar. Cevaplarınız doğruysa. ( ) “Ben Bir Ağacım” etkinliği gruba katılmaya iyi bir örnektir. ( ) Çocuklar 4-6 yaştan itibaren yaşam deneyimleri aracılığıyla kendini tanıma ve kabul etmeyi öğrenirler ( ) Bağımsız davranabilme ve kendi hareketlerinin. Sorunların (D) Doğru ya da (Y) Yanlış olarak değerlendiriniz. çoğu zaman da anlaşılması kolay ilişkilerle doludur. ( ) Çocuk için çevre oldukça basit.

3. Cevaplarınızı cevap anahtarından kontrol ediniz. A) Sosyalleştirme B) Kültür C) Sosyal gelişim D) Benlik Aşağıdakilerden hangisi 0-12 yaş çocuklarında sosyalleşme özelliklerinden biridir. A) Özel yetenek B) Gruba katılma C) Akıl yürütme D) Şarkı besteleme Hangi dönemde çocuğun ana-babasına bağlılığı çözülmekte ve dışarıdaki arkadaşlarıyla ilgilendiği görülmektedir. A) 0-12 ayda başlar B) 1-2 yaşında başlar C) 3-4 yaşında başlar D) 5-6 yaşında başlar Çocukların cinsiyetle ilgili tavırları belirlemesi ve kendi cinsiyle karşı cinsin özelliklerini öğrenmesi ne zaman görülmektedir. ‘Toplumsal beklentilere uygunluk gösteren kazanılmış davranış yeteneği’aşağıdakilerden hangisini açıklar. 4. A) Temel güvene karşı güvensizlik B) Özerkliğe karşı kuşku ve utanç C) Girişimciliğe karşı suçluluk D) Üst düzey gereksinmeler 2. 5. 1. A) Bir yaşından sonra B) İki yaşından sonra C) Üç yaşından sonra D) Dört yaşından sonra Aşağıdakilerden hangisi Ericson’a göre psiko-sosyal gelişim evrelerinden biri değildir. 33 . A) Erken çocukluğun sonlarına doğru B) İlk 36 ayda C) İlköğretimin sonlarına doğru D) Ergenlik çağı Çocuk grup halinde oynamaya ne zaman başlar.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgilerle aşağıdaki soruları dikkatlice okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz. 6.

cevap anahtarı ile karşılaştırınız. A) Birçok sosyal beceriyi B) Özel yetenekleri C) Birçok fiziksel beceriyi D) Espri yeteneğini Aşağıdakilerden hangisi Sosyal Gelişime Uygun Araç Gereçlerden biri değildir. ölçme değerlendirme ve modül değerlendirme bölümlerinde istenen çalışmaları başarı ile tamamladıysanız öğretmeninizle iletişim kurarak diğer modüle geçiniz. Ericson’a göre Psiko-Sosyal Gelişim Evrelerinin hangisinde çocuğun kendi kendine yemek yemesi. A) Temel güvene karşı güvensizlik B) Özerkliğe karşı kuşku ve utanç C) Girişimciliğe karşı suçluluk D) Çalışma ve başarılı olmaya karşı aşağılık duygusu Aşağıdakilerden hangisi Maslow’a Göre Temel Gereksinmelerden biri değildir. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı.7. Yanlış cevaplar verdiyseniz öğrenme faaliyetinin ilgili bölümüne dönerek ilgili bölümü kontrol ediniz. A) Güvenlikte Olma B) Statü Kazanma: C) Kimliğe Karşı Kimlik Bocalaması D) Fizyolojik – Bedensel Gereksinmeler Bir grubun üyesi olmayı öğrenmek. soyunması. aşağıdakilerden hangisini gerektirmektedir. eşyalarını toplaması. karşılaştığı bazı problemleri çözmesi desteklenmelidir. giyinmesi. 9. A) İtmeli-çekmeli araçlar B) Parmak boyası C) Bağlama oyuncaklar D) Bilgisayarda oynanan oyunlar 8. 10. 34 . Öğrenme faaliyetleri. giysilerini seçmesi. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYEİ -1’İN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 C B D A A D C B D C ÖĞRENME FAALİYEİ -2’NİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D Y Y D D Y D Y D MODÜL DEĞERLENDİRMENİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 C B A C B D B C A D 35 .

ONDER. Mor-Pa Kültür Yay. Sami. Okul Öncesi ve İlkokullarda Hareket Gelişi. KOÇ. Basımevi. İstanbul. VII.. Çocukların Ruh Sağlığı ve Gelişimi: Okul Öncesi Dönem. Nursel Uyar. (2001) Okul Öncesinde Eğitiminde Oyun. (1999). Nobel Yay.ÖNERİLEN KAYNAKLAR ÖNERİLEN KAYNAKLAR          ARAL. Ankara.E. T. (1966). (2004). Nimet. Ayten.. Fatma Gül. CİRHİNLİOĞLU. Tutibay.B. ÖZTÜRK. Esin Yayınevi. 36 . Ya-Pa. Nilüfer.E. İstanbul. İstanbul. T. Okul Öncesi Çocukları için Eğitici Drama Uygulamaları. Eğitim Toplantsı.. ERKUNT. (2003). (2004). (1983). Okul Öncesi Eğitim ile İlgili Uygulamalı Çalışmalar. “Okul Öncesi Eğitim ve Sorunları”. Nizamettin. Neriman.E. DARICA. Okul Öncesi Eğitimcileri İçin Etkinlik Dünyası Uygulama Kitabı. Alev. MENGÜTAY. İstanbul. Epsion.. Morpa Yay. (2004). (2002). M. İstanbul. Ankara. Okul Öncesi Eğitim ve Eğitim Programları. İstanbul.D. Ankara. Belirli Günler ve Haftalar. Okul Öncesi Eğitimde Üniteler. DALKILIÇ.D.

ATAMAN. Nobel Yay. İnsan ve Davranışı. (2003). Remzi Kitapevi. Gül. M. Dilara Sevimay. Basımevi. Remzi Kitapevi.com 37 . KALE. (1985). Sanat ve Eğitim.Kostümleri ve Aksesuarları. İstanbul. (1999)..E. Alkım Yayınevi. Eğitim Psikolojisi.B. İREZ. (2004). Her Yönüyle Çocuğunuz.Ü.psikiatrivehayat. İnci.Öyküleri. Ankara. Ankara. Basımevi. KARADAĞ. Kamil. Çocuk Gelişimi ve Eğitimi. SAN. Hasan. Alkım Yay. (1993). Gündüz Eğitim ve Yay. Esin Yayınevi. BİLİR. Dramatizasyon. Anı Yayıncılık Ankara www. Asiye (2004). Nobel Yay. A. A. İstanbul.yıldız.mediko. (1975). Hilmi.KAYNAKÇA KAYNAKÇA              AKAY. (1991). Nobel Yay. Çocuklarda Psikomotor Gelişim. Seniha. Gelişim ve Öğrenme. İstanbul. Rasim. İstanbul. Ankara YAVUZER.. Okul Öncesi Dönemde Beden Eğitimi ve Oyun Öğretimi. İstanbul. CÜCELOĞLU.Ü. Doğan.edu. (1998). Ayşegül. Şule. Çocuk Gelişimi. Eğitim Bilimleri Yayınları No: 151. Gelişim ve Öğrenme. (2005). BACANLI. Ankara. İstanbul. Ankara. ÖZER..tr www. (2002). Çocuğunuzun İlk 6 Yılı. ÖZER.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful