T.C.

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ

SOSYAL GELİŞİM
141EO0006

Ankara, 2011

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmış bireysel öğrenme materyalidir. Millî Eğitim Bakanlığınca ücretsiz olarak verilmiştir. PARA İLE SATILMAZ.

 

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 .................................................................................................... 3 1. SOSYAL GELİŞİM ............................................................................................................. 3 1.1. Tanımı ve Önemi .......................................................................................................... 3 1.2. Sosyal Gelişimle İlgili Kavramlar................................................................................. 4 1.3. 0-12 Yaş Çocuklarında Sosyalleşme Özellikleri........................................................... 6 1.4. Ericson’a (Eriksın) Göre Psiko-Sosyal Gelişim.......................................................... 10 1.5. Ericson’a Göre Psiko-Sosyal Gelişim Evreleri ........................................................... 10 1.6. Maslow’a Göre İhtiyaçlar Hiyerarşisi......................................................................... 12 1.7. Temel Gereksinmeler.................................................................................................. 13 1.7.1. Fizyolojik – Bedensel Gereksinmeler.................................................................. 13 1.7.2. Güvenlikte Olma.................................................................................................. 14 1.7.3. Ait Olma .............................................................................................................. 14 1.7.4. Statü Kazanma ..................................................................................................... 14 1.8. Üst Düzey Gereksinmeler ........................................................................................... 14 1.9. Sosyal Gelişimin Diğer Gelişim Alanları İle İlişkisi .................................................. 14 1.10. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler........................................................................... 15 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 16 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 18 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 .................................................................................................. 20 2. SOSYAL GELİŞİME UYGUN ETKİNLİKLER .............................................................. 20 2.1. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler............................................................................. 20 2.2. Sosyal Gelişime Uygun Araç Gereçler ....................................................................... 22 2.3. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlik Planlama ................................................................. 24 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 30 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 32 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 33 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 35 ÖNERİLEN KAYNAKLAR.................................................................................................. 36 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 37

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 141EO0006 Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Erken Çocuklukta Öğretmen Yardımcısı-Özel Eğitimde Öğretmen Yardımcısı Sosyal Gelişim Öğrenciye sosyal gelişimine uygun bilgilerin verildiği ve sosyal gelişimle ilgili etkinlikleri hazırlama bilgi ve becerilerinin kazandırıldığı öğrenme materyalidir 40/16 Bireyin gelişimi modülünü başarmış olmak Sosyal gelişime uygun etkinlik hazırlamak Genel Amaç Uygun ortam sağlandığında, bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik hazırlayabileceksiniz. MODÜLÜN AMACI Amaçlar 1. Uygun ortam sağlandığında bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik seçebileceksiniz. 2. Uygun ortam sağlandığında bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun araç gereç hazırlayabileceksiniz. EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI Kaynak kitaplar, bilgisayar, fotoğraflar, afiş, broşür, dergiler, uyarıcı pano, duyuru panosu, uyarıcı resimler, teyp, konuya yönelik bilgi CD, VCD, tahta kalemi. Modül içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra verilen ölçme araçları ile kendinizi değerlendireceksiniz. Modül sonunda, kazandığınız bilgi ve becerileri belirlemek amacıyla öğretmeniniz tarafından hazırlanan ölçme aracıyla değerlendirileceksiniz.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

ii

onun doğumdan başlayarak psiko-sosyal ihtiyaçlarının karşılanması. sosyal yaşamın gereklilikleri öğretilerek yetiştirilmesine bağlıdır. Öğrendiğiniz bilgilerle sosyal uyumunuz. Erken çocukluk kurumları ile özel eğitim kurumlarında uygulanacak eğitim programlarında sosyal gelişime ilişkin bilgilerin öğrenilmesinin önemi büyüktür. arkadaş edinme. çatışma ve kavgaları içeren düşünce ayrılıkları. 1 . kız ve erkek çocuk ilişkileri yer alır. konuların öğrenilmesinde sizlere yardımcı olacaktır. kendisinden beklenen davranışları gösterebilmesi. Sosyal gelişimi tanımaya ilişkin etkinlikler. gençlik ve yetişkinlik dönemlerinde bireyin kendisinden beklenen davranışları göstermesi beğenilmeyen davranışları kontrol etmeyi öğrenmesi ve en düşük düzeye indirebilmesi. erken çocukluk. Sosyal gelişim. rekabet. iletişim becerileriniz artacaktır. toplumda yasaklanan davranışlardan kendisini uzak tutması. gruba katılma. Bireyin sosyal bir varlık olarak toplumdaki yerini alması. işbirliği.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. bunları yaparken de zaman ve zemini doğru kullanarak sosyal ihtiyaçlarını karşılamasıyla gerçekleşir. Sosyal yaşamda aile ilişkileri. kabul gören davranışlarını alışkanlık haline getirmesi.

2 .

Tanımı ve Önemi Tanımı: Bireyin sosyal uyarıcılara ve grup yaşantısına. Bunların sosyal gelişime etkileriyle ilgili gözlem yapınız. Konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. Erken çocukluk döneminde çocukların kız ve erkek çocuk ilişkileriyle ilgili gözlem yapınız.1. SOSYAL GELİŞİM 1. ARAŞTIRMA Aşağıdaki araştırma konularından birini seçerek erken çocukluk eğitim kurumunda farklı yaş gruplarında eğitim gören çocuklardan yararlanarak araştırma yapınız.  Erken çocukluk döneminde arkadaş edinemeyen ve gruba katılamayan çocukların özellikleri ve yaşanan sorunları araştırıp sonuçları değerlendirerek. Sosyal gelişim. Sonuçlarını raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız Erken çocukluk eğitim kurumlarında uygulamalar sırasında çocukta görülen problem durumlarını araştırınız. rapor hazırlayınız. toplumsal beklentilere uygunluk gösteren kazanılmış davranış yeteneği olarak tanımlanabilir. 3 .     1. toplumdaki yaptırımlara karşı duyarlı olabilmesi. Raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. içinde bulunduğu grupla ya da yaşadığı kültürdeki diğer bireylerle geçinebilmesi onlardan biri gibi davranabilmesine sosyal gelişim. Erken çocukluk döneminde çocuk kavga ve tartışmalarının özellikleri ve yaşanan sorunlarla ilgili gözlem sonuçlarını değerlendiriniz. Sonuçlarını değerlendirip raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. denir. Erken çocukluk döneminde çocuklar arasındaki işbirliği ve rekabet ile ilgili gözlem yapınız.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Öğrenme faaliyetinde kazandırılacak bilgi ve beceriler doğrultusunda uygun ortam sağlandığında bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik seçebileceksiniz. Özetle. Sonuçlarını değerlendirip raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız.

1. Zamanla kendi bedeninin sınırlarını öğrenir. Aksi halde çocuktan gelişim düzeyinin üstünde yapamayacağı davranışları isteyerek. duygu tutum. toplumun yaşam biçimine kültür denir. Kültür: Bir toplumun duyuş. görenek ve adetlerin tümüne. Sosyal Gelişimle İlgili Kavramlar  Benlik: Çocuk dünyaya geldiği ilk aylarda bedeniyle dış dünyayı ayırt edemez. bunları sürekli geliştirerek uygulamasına dayanır.    4 . düşünceleri ve istekleri olan birey olduğunun farkına varır. Sosyal Olgunluk: Bireyin anlayış. Çocuğun çevresindeki kişilerle sürekli etkileşim içinde olması. geliştirerek büyür. bu sosyal değerler doğrultusunda kendine uygun davranışlarla uymasına. Sosyalleştirmeyse bireye özellikle çocuğa üyesi olduğu topluluğun ya da toplumun töre. ailenin sosyal değerlerini algılamaya başlaması. daha sonra çevresi ile ilgili sosyal bağlar kurarak benlik gelişimini sürdürür.Çocukluktan itibaren yeterli ilgi gören birey temel güven duygusunu kazanarak olumlu bir benlik geliştirir. Diğer gelişim alanlarında olduğu gibi. çevrenin etkisine yani öğrenmeye dayanır. onu uyumsuzlaştırmış veya gelişim düzeyine göre sosyalleşmesini geciktirmiş olabiliriz. onun sosyalleşmesini sağlar. yaşayış bakımından diğerlerinden ayıran gelenek. kendini tanımaya başlar. Çocuğun. gelenek ve kültürel değerleriyle ölçülerini öğretme ve benimsetme işidir. Çevreyi kendi bedeninin bir parçası olarak algılar. Çocuğun sosyalleşmesi kalıtımdan çok. Önce aile bireyleri. Sosyalleşme-Sosyalleştirme: Bireyin içinde bulunduğu toplumda geçerli olan kural ve değer yargılarını öğrenmesi. Sevgi. İlgi alanları arttıkça kendisinin duyguları.2. düşünüş. erken çocukluk çağında kazandığı sosyal değerler ve sosyal yaşantılar daha ileri yaşlardaki sosyal gelişimin temelini oluşturur. onlarla uyum içinde olmasına sosyalleşme denir. Çocuğun sosyal gelişimini iyi tanımak gerekir. bunları kendine göre eleştirmesi ve davranışa dönüştürmeye çalışması sosyalleşmesinin ilk göstergelerdir. beceri gibi özellikler bakımından içinde yaşadığı toplumun beklentileri doğrultusunda gösterdiği olgunluktur. ilgi ve güvenden yoksun olarak yetişen bireyse olumsuz ben kavramı. Böylece benliğin ilk temelleri atılmış olur.Önemi: Sosyalleşme bireyin toplumun sosyal değerlerini anlamasına.

1: Çocuk büyüdükçe çevresindeki uyarıcılar artar 5 .Resim 1.

Gösterdikleri ortak davranış birbirlerini seyretme ve konuşmadır.-6. Resim 1. Grup halinde oynamaya 3. hem de onun sosyalleşmesi için bir zorunluluktur.1. birbirini seyretme ve birbirinin oyuncağını alma davranışı şeklinde görülür. 0-12 Yaş Çocuklarında Sosyalleşme Özellikleri  Arkadaş Edinme : Bebek 5. Oynarken birbirleriyle konuşur ve grup içinden oynamak istediklerini seçerler.3. Diğerleriyle olan ilişkileri. taklit.2: Arkadaş edinme  Gruba Katılma: Çocuklar 2 yaşına kadar yalnız oynar.2-3 yaşlarında oyun arkadaşlarını çabucak değiştirebilir ve başka bir arkadaşını sevdiğini söyleyebilir.gülümser ve sesler çıkarır.Başka bir çocuğu gördüğünde ona doğru atılır ya da çekinir. 6 . aylarda başka çocuklara tepki göstermeye başlar.Çocuğun artık uzunca bir süre beraber olduğu bir ya da iki arkadaşı vardır. öğrencinin gruplaşma çağıdır.Bebekliğinin sonuna doğru başka çocuklarla oynaması. Okul çağı. Bir öğrencinin akran veya oyun gruplarından birine katılması hem çocuk için bir ihtiyaçtır.Erken çocukluğun sonlarına doğru çocuğun ana-babasına bağlılığı çözülmekte ve dışarıdaki arkadaşlarıyla ilgilendiği görülmektedir.4 yaşında başlar.oyuncaklarını paylaşması ve arkadaşlarıyla kavga etmesi oldukça sık görülen davranışlardır.

Resim 1.şiddet gören çocuk kavgayı öğrenir. kavgacılıkla bu duygularını doyurmaya çalışırlar. Sevgi gören çocuk sevmeyi.4: Çocuklar öğrendiklerinin büyük bir kısmını taklitle öğrenirler 7 . Ailenin çocuk üzerindeki tutumu çocuğun diğer çocuklarla arkadaşlığının olumlu ya da olumsuz yönlere eğilim göstermesine neden olur. Oyun gruplarında sık sık kavga ederler.Resim 1. duygularının başka yollarla doyurulmaması halinde. Özellikle ilgi merkezi olma. Şiddetin görüldüğü ailede yetişen çocuklar kavgacı olacaklardır. ama kavganın sonundaki küskünlükleri uzun sürmez. barışırlar. karşılaştıkları hayal kırıklığının sonucunu kavgaya bağlarlar.3: Gruba katılma  Çocuk Kavga ve Tartışmaları: Erken çocukluk çağında çocuklar. Sevgi dolu bir ailede büyüyen çocuklar çevrelerindeki insanlarla kavga etmeden iletişim kuracaklardır.

Çevresiyle ilişkileri arttıkça sosyalleşme gelişir. 8 . çocuk paylaşmayı. yaş farkı fazla değilse. az veya çok rekabet görülür. Oyunları kısa sürelidir. Erken çocuklukta. kardeşlerden birine daha fazla ilgi gösteriyorsa. rekabet kıskançlıkla birlikte daha da belirginleşir. İşbirliği: Yaşantısının ilk yıllarında kendini evrenin merkezi zanneden çocuklar. Ailenin yaşadığı ortam rekabet konusunda çocuk için temel etkendir. büyüdüğünde toplum kurallarına uyan sosyal bir insan olacaktır. İnsanların birbirleriyle yardımlaşması. kendisinin dışında bir dünyanın varlığını kabul etmesi demektir. Yetişkinin görevi çocuğa rekabet gerektirmeyen bir ortam sağlamaktır. Yarışçılık duygusu insanı başarıya götürür. yaştan itibaren çevresinde diğer varlıkların bulunduğunu kabul eder. dostça yaşaması. benmerkezcidir.5: İşbirliği oyunla başlar  Rekabet: İnsanların yapısında doğal yarışçılık duygusu vardır. Resim 1. işbirliğini gerektirir. Bu duygu kıskançlık boyutuna ulaşırsa kişinin kendisine ve çevresine zarar verir. Sahip olduğu şeyleri diğer insanlarla paylaşmaya başlar. Anne-baba. Bütün dünyanın onun etrafında döndüğünü zanneder. arkadaşlarının hakkına saygı duyan çocuk. çocuklar arası ayrım ve şiddet varsa kıskançlığı öğrenecektir Aynı cinsten kardeşler arasında. Ailede sevgi ve hoşgörüye dayalı bir ortam varsa. 3. Çevresiyle iletişim kurması. oynadığı oyunun kurallarına uyan. eğitimin görevidir. Çocuğa içinde yaşadığı toplumun kurallarını ve paylaşmayı öğretmek.

Oyunlarında kız. Kızlar ve erkekler birbirini asla çekemez ve aşağılar. Resim 1.7: Kız erkek ilişkisi 9 . Kızlar oyunlarında erkek arkadaşlarına rol verebileceği gibi erkeklerde oyunlarında kız arkadaşlarına rol verebilirler. 9-11 yaşları arasında kız-erkek arkadaşlığı yeni bir boyut kazanır. Kesinlikle karşı cinsi oyunlarına almazlar. Böyle bir ayrım yapmada büyüklerin tavrı ve çocukların ilgileri önemlidir. Kızlar annelerini. kızların ve erkeklerin kendi cinsleri arasında oyun grupları kurduğu görülür.Resim 1. Bu dönemde kızlar kendi cinsleriyle erkeklerde kendi cinsleriyle arkadaşlık kurarlar. erkekler babalarını model alırlar. Kızlar erkekleri acımasız ve kaba görürler. Dört yaşından sonra çocukların kız-erkek ayrımı yaparak. Kızlar ve erkekler dört yaşına kadar birlikte oynarlar. Kendi cinsinin ve karşı cinsin özelliklerini öğrenir.6: Rekabeti kıskançlık boyutuna taşımamak gerekir  Kız-Erkek Çocuk İlişkileri: Çocukların arkadaşlarıyla etkileşimi iki yaşından sonra başlar ve cinsiyetle ilgili tavırlar belirir.erkek ayrımı yapmazlar. Bu durum ergenlik çağına kadar devam eder.

kendini sevilmeye değer bulur. Ericson’a Göre Psiko-Sosyal Gelişim Evreleri  0-1 Yaş Temel Güvene Karşı Güvensizlik Bu dönem sıfır-bir yaşı kapsar.çocukta güven duygusunun temellerini oluşturmaktadır. Örneğin bebeklik çağı krizi olan güvensizlik. 10 .ihtiyaçları yerinde ve zamanında karşılanmayan çocuk.Bir yaşına kadar çocuğun ihtiyaçlarının doyurulması.ilgilenmesi.tüm gelişim dönemleri boyunca devam eder.çevresindeki dünyaya güvenir. 1.okşaması.çevrelerindeki dünyaya güvenebilecekleri ya da güvenemeyeceklerine ilişkin temel duygular edinirler.soğuk davranılan .annesine. kendinden sonraki evre için olumlu temel oluşturur.Annenin çocuğun ihtiyaçlarını giderirken onu sevmesi.Bebekler.sıcaklığını hissettirmesi. o döneme takılıp kalır. Ericson’a (Eriksın) Göre Psiko-Sosyal Gelişim Ericson.Annesinin kendisini sevdiğinden emin olan çocuk.5. Her dönemde de atlatılması gereken bir kriz . Ericson’a Göre Gelişim Dönemlerinde Geçirilen Karmaşa Karmaşanın Oluştuğu Gelişim Dönemi 0-1 yaş 2-3 yaş 3-6 yaş 7-11 yaş Ergenlik dönemi İlk yetişkinlik dönemi Yetişkinlik dönemi Olgunluk Karmaşa Temel güvene karşı güvensizlik Özerkliğe karşı kuşku ve utanç Girişimciliğe karşı suçluluk Çalışma ve başarılı olmaya karşı aşağılık duygusu Kimliğe karşı kimlik bocalaması Yakınlığa karşı uzaklık Üreticiliğe karşı durgunluk Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk Sağlıklı bir kişilik kazanmak için bir evrenin başarılı olarak atlatılması.ergenlik çağı krizi olan kimlik karmaşası yetişkinlik dönemlerinde gözlenebilir.Anne tarafından reddedilen.ileride olumlu bir şekilde çözümleninceye kadar.Bu güvensizlik. Eğer bir evredeki kriz tam olarak çözümlenemezse birey. bir çatışma bulunmaktadır.1. psiko-sosyal gelişim kuramını sekiz kritik dönemde toplamıştır.4. kendisine ve çevresindeki dünyaya karşı güvensiz olur. Yaşamının daha sonraki dönemlerinde de bu kriz çözümleninceye kadar sorun yaratır.büyük ölçüde anneye bağlıdır.

öğrencileri yüreklendirir ve herkesin matematiği öğrenebileceğini. beğenilmeyen çocuklar. desteklenmeyen. Örnek olay: İlkokul çağlarında bir çocuğa öğretmeni ”Sen sakın matematikle ilgili bir alan seçme. onun çevresini daha fazla araştırmasına. Çocuğun yapması ve yapmaması gerekenler konusunda bir denge kurularak girişkenlikleri desteklenmelidir. Lisede matematik dersinin öğretmeni. Çocuk. başarılı olamazsın. Bugün bu çocuk Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden mezun bir inşaat mühendisidir. Çocuğun kendi kendine yemek yemesi.” der.11 Yaş Çalışma ve Başarılı Olmaya Karşı Aşağılık Duygusu Çocuk bu dönemde tek başına bir şey yapamayacağını sezerek başkalarıyla işbirliği kurmaktan ve birlikte çalışmaktan haz almaya başlamıştır.çok sıkı kontrol edilen çocuklarda kendi yeteneklerinden şüphelenme.giyinmesi.kendinden utanma duyguları oluşabilir. Çocuklar kendi çevrelerini kontrol etmek. eşyalarını toplaması . bu dönemde esnek ve çevresini özgürce keşfedebileceği ortamlar sağlanmalıdır. yaptıklarının değersizliğine inanarak aşağılık duygusu geliştirilebilir. problem oluşturan davranışları da artar. Çocuğun motor ve dil gelişimi düzeyi. soyunması. Yapabilecekleri ve yapamayacakları konusunda ana baba ve çevrelerindeki kişileri test ederler.Buna karşılık sürekli olarak sınırlandırılan. 2-3 Yaş Özerkliğe Karşı Kuşku ve Utanç Bu dönem on ikinci aydan itibaren üç yaşına kadar sürer. karşılaştığı bazı problemleri çözmesi desteklenmelidir. 11 . Genellikle çocuklar bu dönemde yürürler.  3-6 Yaş Girişimciliğe Karşı Suçluluk Bu dönem üç yaşından altı yaşına kadar sürer. Başarılarından gurur duyma ve zevk alma duygusu gelişmiştir. çalışma ve başarılı olma davranışları gelişir. değişik yaşantılarla çocuğun kendisini keşfetmesine imkân sağlanmalıdır. ilkokul öğretmeninin söyledikleri onu engeller. artık ortaya çıkardığı ürünlerle başkaları tarafından tanınmak ister.  7. Girişkenliği cezalandırılan çocuk. Çocukların çabaları desteklendiğinde. Aksi takdirde sürekli olarak yaptıkları eleştirilen. Bu çocuk cesaretlenir ve matematikte başarılı olur. Çocukta hareketliliğin artmasıyla. başkalarıyla iletişim kurabilecek kadar konuşurlar. Çocukta girişkenlik duygusunun gelişebilmesi için. Önceki dönemde temel güven duygusunu kazanmış çocuklar için. daha fazla girişken olmasına olanak verir. gerek bu dönemde gerekse yaşamın gelecek dönemlerinde yaptıklarının yanlış olduğunu düşünüp suçluluk duyabilir. Çok sık azarlanan ve engellenen çocukta suçluluk duygusu gelişmektedir.aşırı derecede korunan.Bu yönde desteklenen çocukların bağımsızlık duygularının temelleri atılmış olur. başarılı olabileceğini söyler.giysilerini seçmesi.güçlerini göstermek isterler. Daha sonra tüm derslerden başarılı olan bu çocuk matematikte bir türlü başarılı olamaz. Bu dönemin tehlikesi çocukta aşağılık duygusu ve yetersizliğin gelişmesidir.

 Olgunluk Dönem Benlik Bütünlüğüne Karşı Umutsuzluk Bu dönem ileri yetişkinlikteki yaşları kapsar. mutlu. Ya da umutsuz.bir işten diğerine atlayıp bocalayan. piramit biçiminde bir gereksinmeler hiyerarşisi ortaya koymuştur. Ergen ana.18 Yaş Ergenlik Dönemi Kimliğe Karşı Kimlik Bocalaması Bu dönem 12. bir işe yaramama duygusuna kapılabilir ve durgunluk dönemine girebilirler. uyumsuz. artık kimliğini kaybetme korkusuna kapılmaksızın başkalarıyla dostluklar kurabilir . 18. hırçın. Bunlardan yoksun olan bireyler. ergene yetişkin gibi davranmalı.  18 – 26 Yaş İlk Yetişkinlik Dönemi Yakınlığa Karşı Uzaklık Bu dönem.26 yaşı kapsar.  Yetişkinlik Dönemi Üreticiliğe Karşı Durgunluk Bu dönem. sevilen ve sayılan kimsedir.çocuk gibi davranan yetişkinler. 12. Başkalarıyla dostluk ilişkisi kurmada güçlük çeken genç psikolojik bir yalnızlığa sürüklenebilir. aksi bir insan görünümündedir. onunla sevgi ve saygı temeline dayalı bir dostluk kurmalıdır. verimli ve yaratıcıdır. Maslow’a Göre İhtiyaçlar Hiyerarşisi Maslow.18 yaşları kapsar. Ericson’a göre bu dönemde ergen.”Ben kimim?” sorusu çok önemli bir hale gelir. sağlıklı kişiliğin nasıl oluştuğuyla ilgili derin araştırmalar yapmış ve sağlıklı bir kişiliğin gelişebilmesi için gerekli olan gereksinmelerden meydana gelen. Aksi takdirde yaşamın gelecek dönemlerinde de bu kriz çözümleninceye kadar sürecektir. orta yetişkinlik yıllarını kapsar. topluma etkin uyum sağlayabilen. karşı cinsten ilişkilerde arkadaşlık ve sevgi ağırlık taşır. akran gruplarından etkilenir. ne yapmak istediğine karar veremeyen. birey üretken. aranan.henüz kimlik kazanma krizini çözümleyememiş kişilerdir.babasından çok. 12 . Bu dönemi sağlıklı atlatan kişi güvenli bir şekilde sevgiyi verme ve alma gücüne sahip olur. Çevreye kayıtsız kalıp mutsuz olabilirler.6. Daha önceki dönemlerini başarılı olarak atlatmışsa. Ergenlik döneminde kimliğine kavuşan kişi . güvenli. başarılı bir şekilde kimlik çözerse. kendisine güvenen.babalar. Birey bu dönemde ya önceki yedi evrenin birikimi sonucu benliğini tam olarak bulmuş. Öğretmen ve ana. 1. Örneğin. kendinden emin bir kişi olarak yaşamını sürdürebilir ve başarılı olur.

Fizyolojik – Bedensel Gereksinmeler Yaşamın sürdürülmesi için fizyolojik gereksinmelerin karşılanması şarttır.7. içecek. barınma. yorgun 13 . Fizyolojik gereksinimler giderilmediğinde. organizma üzerinde baskı yaparak diğer gereksinmelerin gerçekleşmesini engeller. Temel Gereksinmeler 1. İnsanlar öncelikle biyolojik dengenin korunabilmesi için gerekli olan yiyecek. uykusuzluğu giderme gibi fizyolojik gereksinmelerini karşılamak zorundadır. uykusuz.1.Maslow’un gereksinmeler hiyerarşisi 1. Bu nedenle öğrencilerin aç .7.

Güvenlikte Olma Fizyolojik ihtiyaçları yeterli ve zamanında karşılanan birey kendisini güvende hisseder. Korku ve kaygı. Kendini gerçekleştirme sürecindeki insanlar. olup bitenleri daha iyi anlayabilme gereksinimi duyarlar.7. öğrencinin kendisini güvende hissetmesini sağlar. estetik.7. Bu nedenle öğretmen öğrencileriyle tek tek ilgilenirken. 1. birbirlerini sevmelerini sağlamalıdır.olduğu ve sınıf ortamının rahatsız . 1. 1. kendine ve dış dünyaya ilişkin bilgiler edinme. 1. Statü Kazanma Fizyolojik. Birey kendisini bir gruba ait hissettiğinde mutlu olur. Zeka ve dil gelişimi bakımından üstün olan kimselerin genellikle sosyal yönden de üstün oldukları kabul edilir ve başkaları ile çabuk etkileşim kurarlar. Üst Düzey Gereksinmeler Kişi temel gereksinmeleri karşılandıktan sonra. öğrencilerin birbirleriyle iyi ilişki kurmalarını. Örneğin bir öğrenci. öğretmeni ve arkadaşları tarafından benimsendiğini. Üst düzey gereksinmeler hiçbir zaman tam olarak karşılanamaz. güvenlikte olma ve ait olma ihtiyaçları karşılanan birey. başarılı olmalarını sağlayacak ortamları düzenleyerek. Ait Olma Bireyin içinde yaşadığı topluma ait olduğunu hissetmesi için fizyolojik ve güvenlikte olma gereksinimlerinin giderilmiş olması gerekir. öğrencilerin yeteneklerinin farkına varmalı. kendi kendine saygı duymayı. kendini gerçekleştirme güdüsü davranışlarını yönlendirmeye başlar. öğrencilerin güvensizlik hissetmesine neden olur . güdülenmelerini sağlamalıdır. Çocuğun başarısızlıkları karşısında. soyut alanlarla ilgilenmeye yönelir. onları eleştirmek yerine.7. çünkü birey. soğuk olduğu durumlarda . yaratıcılığı ortaya çıkar. sürekli daha iyisini elde etmeyi ister. Öğretmenin sınıfta uyulması gereken kuralları açıkça duyurması.4.derse katılmalarını beklemek çok gerçekçi olmayacaktır.9. Çocuk iyi bir sosyal gelişim gösteremezse. 1. çevresiyle iletişim kurmakta zorluk çeker ve uyum sağlayamaz.3. Çevresi ve kendisi hakkında aydınlandıkça daha ince. arkadaşlarının ona saygı duymasını ve yeteneklerinin arkadaşları tarafından takdir edilmesini ister. Sosyal Gelişimin Diğer Gelişim Alanları İle İlişkisi Çocuğun diğer gelişim alanlarındaki problemler. onların yeteneklerini ve olumlu davranışlarını ödüllendirmelidir. 14 . sosyal gelişimini de etkiler.2.8. sınıfın bir parçası olduğunu bilmek ister. Öğretmenler.

sosyalleştirme. makyaj ve takılarla desteklenmiş oyun haline düştürülebilecek öykü canlandırma Bazı ev eşyalarını tanıtıcı canlandırılabilecek veya kukla teknikleriyle anlatılabilecek oyun etkinliği Çeşitli şapkalar kullanılarak bazı meslekleri tanıtmayı amaçlayan.Fiziksel yönden iyi gelişen çocuk oyunlara ve gruplara girmekten çekinmez . Duygusal tepkilerini kontrol etmeyi öğrenen çocuklar.   Sınıf ortamında sosyal gelişimi destekleyecek “tanışma amaçlı bir drama çalışması” Sınıf ortamında sosyal gelişimle ilgili kavramları anlatan bir etkinlik “benlik. sosyal olgunluk ve kültür ile ilgili drama etkinlikleri” Sınıf ortamında 0–12 yaş çocuklarında sosyalleşme özelliklerini anlatan drama etkinliği Sosyal gelişime uygun davranışları içeren değişik görüşlere ilişkin örnek olay canlandırma Sosyal gelişimin diğer gelişim alanları ile ilişkisini anlatan bir drama etkinliği gerçekleştirme Yaşamın iyileştirilmesinde ve korunmasında sorumluluk alabilme bilincini destekleyici herhangi bir kukla tekniğiyle öykü anlatma Basit dekor ve müzik eşliğinde eşyalar kişiler tarafından seslendirilen tertipdüzen alışkanlığı kazandırmayı destekleyici drama etkinliği Özel giysiler. yeni bir kişilik kazandırabilecek drama etkinlikleri          15 . genellikle sosyal gelişim yönünden de başarılı çocuklardır. makyaj ve çeşitli ülkelerin müzikleri veya CD’lerini içeren 23 Nisan Bayram etkinlikleri için bir öykü canlandırma Müzik.10. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler Aşağıda verilen sosyal gelişime uygun etkinlik örnekleriyle öğrendiğiniz bilgileri geliştirebilirsiniz. aksesuarlar. kendine güvenir. 1. sosyalleşme. kostüm.

 Sosyal gelişimde rekabeti dikkate alarak araştırınız.  Sosyal gelişimde işbirliğini dikkate alarak araştırınız. Etkinliğinizi sınıf ortamında veya uygun ortamlarda uygulayınız.  Çocuğun arkadaş edinmesini sosyal açısından inceleyiniz.  Çocukta işbirliğini sosyal gelişim açısından inceleyiniz.  Etkinliğinizi amacına uygun gerçekleştiriniz.  Çocuk rekabeti sosyal gelişim açısından inceleyiniz.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından objektif olarak değerlendiriniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Sosyal gelişim özelliklerini dikkate alarak bir etkinlik seçip hazırlayınız.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından değerlendiriniz. kavga ve tartışmalarını dikkate alarak araştırınız.).  Sosyal gelişimde çocuk.  Çocuk kavga ve tartışmalarını sosyal gelişim açısından inceleyiniz. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirip arkadaşlarınızla paylaşınız İşlem Basamakları  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini inceleyiniz.  Etkinliğinizi uygulayınız.  Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınıza paylaşınız. Öneriler  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişimin özelliklerini dikkatli olarak araştırınız. 16 .  Sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri araştırınız. resim vb.  Kız-erkek çocuk ilişkilerini sosyal gelişim açısından inceleyiniz.  Sosyal gelişimde kız-erkek çocuk ilişkilerini dikkate alarak araştırınız.  Sunumunuzu dikkatli yaratıcı ve estetik olarak hazırlayınız  Raporunuzu hazırlarken istekli dikkatli temiz ve düzenli olunuz.  Uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunuş hazırlayanız(fotoğraf.  Sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri belirleyiniz.  Sosyal gelişimde arkadaş edinmeyi dikkate alarak araştırınız.

5. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. 9. Gerçekleşme düzeyine göre “Evet/Hayır” seçeneklerinden uygun olan kutucuğu işaretleyiniz. Değerlendirme Ölçütleri 1. 10. Cevaplarınızın hepsi evetse bir sonraki faaliyete geçiniz. 3. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınızla paylaştınız mı? DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonunda hayır şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. 7. Uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunu hazırladınız mı? 11.KONTROL LİSTESİ Aşağıda hazırlanan değerlendirme ölçeğine göre kendinizin ya da arkadaşınızın yaptığı çalışmayı değerlendiriniz. 8. 17 . Çocukların yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini incelediniz mi? Çocuğun arkadaş edinmesini sosyal açısından incelediniz mi? Çocuk kavga ve tartışmalarını sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Çocukta işbirliğini sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Çocuk rekabeti sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Kız-erkek çocuk ilişkilerini sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik belirlediniz mi? Etkinliğinizi uyguladınız mı? Etkinliğinizi amaca uygunluğu açısından değerlendirdiniz mi? Evet Hayır 2. 6. 4.

3.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgilerle aşağıdaki soruları dikkatlice okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz.yaş Çok sık azarlanan ve engellen çocuktan hangi duygu gelişir? A) Saldırganlık B) İnatçılık C) Öfke D) Suçluluk 2. 4. Çocuğun sosyalleşmesine etki eden en önemli etmen aşağıdakilerden hangisidir? A) Kalıtım B) Hastalıklar C) Çevre D) Biyolojik faktörler Çocuğun dünyaya geldiği ilk aylarda bedeniyle dış dünyayı ayıramaması aşağıdakilerden hangi kavramla açıklanır? A) Sosyalleşme B) Benlik C) Kültür D) Öğrenme “Kültür” tanımında yer almaması gereken kavram aşağıdakilerden hangisidir? A) Gelenek B) Adet C) Görenek D) Sosyalleşme Çocukların birbirleriyle yardımlaşması. 1. 18 .yaş D) 4-5. Cevaplarınızı cevap anahtarından kontrol ediniz. dostça yaşaması sosyalleşmenin hangi özelliği içinde yer alır? A) İş birliği B) Gruba katılma C) Arkadaş edinme D) Rekabet Temel güven duygusu hangi yaşlarda kazandırılır? A) 0-1 yaş B) 2-3 yaş C) 3-4. 6. 5.

Yanlış cevapladığınızda sorularla ilgili öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız. Cevaplarınızın hepsi doğruysa bir sonraki öğrenme faaliyetine geçebilirsiniz. 19 .7.18 yaş D) 14.9 yaş B) 11. 9. 10. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı. yaratıcılık C) Kendini gerçekleştirme D) Statü kazanma Aşağıdakilerden hangisi yaşamın sürdürülebilmesi için gerekli olan fizyolojik ihtiyaçlar arasında yer almaz? A) Beslenme B) Uyku C) Ait olma D) Giyim 8.13 yaş C) 12. Kimlik bocalaması hangi yaşlarda yoğunlaşır? A) 8. cevap anahtarıyla karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz.19 yaş Sağlıklı kişiliğin oluşmasında derin araştırmalar yapan ve piramit biçimindeki gereksinim hiyerarşisini ortaya koyan kişi kimdir? A) Ericson B) Maslow C) Freud D) Piaget Aşağıdakilerden hangisi Maslow’ un gereksinimler hiyerarşisinde üst düzey gereksinimler arasında yer almaz? A) Merakını giderme B) Estetik.

ailelerden. davranışlarının sorumluğunu taşıyabilme Kendinin ve diğerlerinin duygularını tanıma ve kabul edebilme Sosyal iletişim becerilerini geliştirebilme Aile içindeki rolünü oynayabilme Kuralların gerekliliğini anlayabilme Kendi kültürünün geleneklerini fark edebilme Toplum içinde yaşayan birey olarak kendini kabul edebilmesi 20 . sosyal gelişim özelliklerine uygun araç. 2.1. Edindiğiniz deneyimleri öğrendiğiniz konularla bütünleştirerek çıkan sonuçları arkadaşlarınızla paylaşınız. elektronik ortamdan. oyuncakçılardan çocukların sosyal gelişim özelliklerine uygun araç gereçleri araştırıp etkinlik hazırlayınız. gereç ve etkinlik hazırlayabileceksiniz. SOSYAL GELİŞİME UYGUN ETKİNLİKLER 2. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler  Sosyal gelişimi destekleyici etkinlikler yoluyla çocuklara kazandırılması amaçlanan beceriler:           Gelişim düzeyine uygun olarak problemleri nasıl çözebileceğini ve nasıl karar alabileceğini öğrenebilme Diğerlerini ve kendini kabul edebilme ve değerli olduğunu anlayabilme Olumlu benlik algısını geliştirebilme Bağımsız davranabilme ve kendi hareketlerinin. ARAŞTIRMA  Çevrenizde bulunan Erken Çocukluk Eğitim Kurumlarından.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Öğrenme faaliyetinde kazandırılacak bilgi ve beceriler doğrultusunda uygun ortam sağlandığında. kitapçılardan.

etkinliğe nasıl katılacaklarını. içinde bulunduğu toplumun bir üyesi olduğunu kavrayarak aktif.       Toplum içinde farklı insanların olduğunu ve bunların birtakım hizmetler sağladıklarını anlayabilme Dünyada farklı kültürlerini ve insanların olduğunu fark edebilme Geçmişteki ve şu andaki toplumları öğrenebilme ve geniş bir çerçeve içinde ilişkilerini anlayabilme Liderlik ve grup ilişkilerini anlayabilme Çevrenin insan yaşamındaki önemini anlama/çevresel problemleri araştırma ve çözümler üretebilme Yeni teknoloji bilgisinin farkına varabilme Sosyal gelişim ile ilgili etkinlikleri planlama ve uygulamada dikkat edilecek özellikler: Sosyal gelişim. Bu durumda küçük çocukların. kendilerini rahat hissedebilecekleri çevresel düzenlemeler yapmak. Çocuklar bebeklik döneminden itibaren yaşam deneyimleri aracılığıyla kendini tanıma ve kabul etmeyi öğrenirler. Çocuk için çevre oldukça karmaşık. Bu öğrenme sürecinde ailesi kadar dış çevrenin de çok önemli rolü bulunmaktadır. çocuğun içinde bulunduğu grupla ya da yaşadığı kültürdeki diğer bireylerle geçinebilmesi. birçok sosyal beceriyi gerektirmektedir. kendi aile çevresindeki diğer çocuklar ve yetişkinlerle ilişki kurmayı öğrenmeleri söz konusu olmaktadır. Grup içinde birlikte çalışmayı içeren sosyal becerilerin kazanılması ile çocuklar materyalleri nasıl paylaşacaklarını. Sosyal gelişim ile ilgili etkinlikleri planlama ve uygulamada eğitimcilerin dikkat etmeleri gereken özellikler:    Çocukların yaş ve gelişim düzeyine uygun. okul öncesi yıllarında gerçekleşmektedir. Çocukların olumlu ilişkiler kurabilmesi. onlar gibi davranabilmesidir. Başka çocuklarla ve yetişkinlerle birçok durumda iletişim kurmayı destekleyen ortamlar yaratmak. 21 . katılımcı ve yaratıcı bir kişilik yapısı kazanması için öncelikle sosyal gelişim yönünden dikkatlice planlanmış etkinliklere ihtiyaç vardır. Bir grubun üyesi olmayı öğrenmek. diğerlerini dinlemeleri gerektiğini. Çocuğun diğer çocuklarla birlikte yetişkinin ilgisini paylaşması. çoğu zaman da anlaşılması zor ilişkilerle doludur. Çocukların kendini kabulünü sağlayıcı ve olumlu benlik kavramını geliştirmeye ilişkin destekleyici tavır ve tutumlar benimsemek. bazen birlikte bazen de kendi kendilerine çalışmalarının gerektiğini öğreneceklerdir.

Olumlu sosyal iletişimin sağlanabilmesi için çocukların birbirlerini gerçek anlamda tanımalarına olanak veren etkinlikler düzenlemek. Sosyal Gelişime Uygun Araç Gereçler                      Çeşitli toplar Fasulye torbaları Atlama ipleri Çıngıraklar Halat Müzik kutuları Araba ya da kamyon tekerleri Ses çıkartan tahta ve plastik oyuncaklar Çemberler Hareketli oyuncaklar Bez oyuncaklar Boş kutular Diş kaşıma halkaları Büyük renkli küpler Bahçe oyuncakları Büyük tahta çivilerle geçmeli oyuncaklar Jimnastik minderleri Basit bloklar Takıp sökmek için plastik cıvata ve somunlar İtmeli-çekmeli ses çıkartan oyuncaklar Çocuk şiiri ve resimli hayvanlar 22 . Çocukların toplumdaki değişik sosyal rollerin farkına varmalarını ve bu rollerin toplum için önemini anlamlarını sağlamak. Çocukların kendine güvenli ve bağımsız hareket etmeyi öğrenebilecekleri ortamlar düzenlemek.2. Çocuklara bir grubun üyesi olduğunu fark ettirecek ve gruba uyumunu kolaylaştıracak ortamlar hazırlamak. 2.       Çocuklar arasında sosyal etkileşim ortamının oluşmasına olanak veren etkinlikler planlamak. Çocukların seçim yapma ve karar verme becerilerini kazanabilmelerine fırsat vermek. Çocukların sorumluluk duygusunu kazanabilmelerine fırsat vermek.

giydirilecek bebekler Jimnastik kasası Kavram geliştirici oyuncaklar Basit bilmeceler ve tahmin oyunları Öykü kitapları ve masallar El kuklaları Tornetler Yap-boz oyuncakları İp bağlama ve çeşitli kâğıt işler Kolâj çalışması. çay takımları Büyük kamyon.                                   Boş tahta ve mukavva kutular İp ve tırmanma merdiveni Tahta. harf ve sayı oyunları 23 . davul Jimnastik tahtası Boncuklar ve ip Sabunla balonlar yapma 6–8 parçalık basit yap-bozlar İtmeli-çekmeli araçlar Parmak boyası Bağlama oyuncaklar Resimli lottolar Düğmeli-fermuarlı giysileri olan. zil. tef. uçak ve trenler Küçük bebekler Denge tahtası Oyuncak ve gerçek telefonlar Müzik aletler. bez veya plastik hayvanlar Jimnastik sırası Kum havuzu ve kum oyuncaklar Plastik oyuncak tabak. artık kâğıt ve kumaş parçaları Keskin olmayan makas ve kâğıtlar Stafetler Domino Büyüteç Küçük ev hayvanları Basit resim.

) isteyip bunları pano üzerine yan yana dizerek çocuklarla birlikte arkadaşlık halkası oluşturun ve oluşturulan panoyla ilgili çocukların yorumlarını alın. 24 . artık malzemeler.         Küçük bakım istemeyen bitkiler Takmalı çıkarmalı oyuncaklar Geçmeli oyuncakları Büyük bebek arabaları Büyük arabalar Bilgi kartları Halka atma ve top oyunları Tombala Basit kâğıt oyunları 2. makas. yapıştırıcı. çocuklardan el izlerini çizip kesmelerini ve süslemelerini (Kendi fotoğraflarını da yapıştırabilirler.3. boya kalemleri Değerlendirme Ölçeği Uygulama: Renkli fon kartonlarına.  Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler  Arkadaş Edinme: Etkinlik Adı: Arkadaşlık Halkası Amaç: Arkadaşlık ilişkilerini geliştirebilme Materyal: Renkli fon kartonları. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlik Planlama Aşağıda verilen sosyal gelişime uygun etkinlik örnekleriyle sosyal gelişim özelliklerine ilişkin değerlendirme kriterlerini karşılaştırabilirsiniz.

” der. Uzun süreli arkadaşlık ilişkileri kurar. Diğer çocuklarla etkileşime girerek birlikte oynar. Diğerlerine yardımcı olmanın hazzını yaşar. Gruptan biri ortaya gelir “ Ben bir ağacım. olur. Sahip olduğu nesneleri arkadaşıyla paylaşır. Not: Bu etkinlik ortaya gelen çocuğun başka simgelerle de . “ “Ben arkadaşımın ……. Başkalarına ait malzemeyi kullanabilmek için izin ister. meyvesi. Arkadaşlarının problemlerini paylaşır. 7. 10. 2.diğerlerinin onu tamamlaması şeklinde olabilir.  Gruba Katılma: Evet Hayır Etkinlik Adı: “Ben Bir Ağacım” Amaç: Grupta kendini ifade etmek Materyal: Öğretmenin çocuklarla birlikte fon kartonları kullanarak hazırladığı ağaç bölümleri Uygulama. 25 . 3.Değerlendirme Ölçütleri Arkadaş Edinmede Aranan Kriterler.. 4. Belirlenen kurallara uyar. 9. Başkalarına oyunun ya da etkinliğin kurallarını açıklar. 6. yaprağı vb.” tümceleriyle bütünün parçaları tamamlatılır. Gözlenecek Davranışlar 1. “Ben sınıfın öğrencisiyim. 8. Kendi arkadaşını kendi seçer. “Çocuklara kim ağaç olmak istiyor?” diye sorulur. Diğerleri sırası ile onun dalı. 5. Arkadaşıyla oynarken zevk alır.

Küçük gruplarla oynamayı sever. ortadaki grubun sürekli parazit sesler çıkarmasını sağlayın. 3. Gözlenecek Davranışlar 1. Sık sık kavga eder. Sosyal olarak kabul görmeyecek davranışlarını kontrol eder. Mantıklı. üçüncü gruba liderinin söylediği cümleyi iletmeye çalışırken. 5. Gözlenecek Davranışlar 1. ama küskünlükleri uzun sürmez. kontrollü ve bağımsız hareket eder. Etkinlik sonunda çocuklardan neler hissettikleri konusunda görüş alın. Grup oyununda arkadaşını seyreder. 4. 6. Grup içinde oynamak istediğini seçer. Yetişkinlerin liderliğindeki grup oyunlarında kurallara uyar.  Çocuk Kavga ve Tartışmaları Etkinlik Adı: Çatışma Amaç: Sosyal olmayan davranışların farkında olma Materyal: Uygulama: Grubu üç sıra halinde dizin.Değerlendirme Ölçütleri Gruba Katılma ile İlgili Kriterler. Değerlendirme Ölçütleri Çocuk Kavga ve Tartışmaları ile İlgili Kriterler. 2. 8. Evet Hayır 26 . 7. 3. Parazit olan grubu sürekli değiştirin. Oynarken grup arkadaşlarıyla iletişim kurar. Kendi duygularını fark eder hakkını savunur. 4. 9. Kendi cinsleri arasında oyun kurar. Oyunların kendine özgü kurallarına uyar. Evet Hayır 10. Gerektiğinde özür diler. Birinci grubun. Sırasını bekler. Grup etkinliklerinden hoşlanır. 2.

Gözlenecek Davranışlar.5. Doğru-yanlış. Evet Hayır 10.kendi üzerlerine takmalarını isteyin. Çocuk kavga ve tartışmalarda ailenin tutumu gözlenir. 9. Değerlendirme Ölçütleri İşbirliğinde Aranan Kriterlerler. Sıkıntı içinde olan oyun arkadaşlarını rahatlatır.  İşbirliği Etkinlik Adı: İşleri Paylaşım Amaç: Sorumluluk alma ve paylaşmanın önemini kavrayabilme Materyal: Alacakları sorumluluklara ilişkin sembollerden oluşan kartlar Uygulama: Önce çocuklarla birlikte iş yapmanın önemi. Oyuncaklarını paylaşır. Diğer çocukları taklit ederek kurallara uyar. 6. Arkadaşlarıyla dayanışma içinde sorunları çözer.Daha sonra çocuklar arasında sorumluluk değişimi yapabilirsiniz. Sözel olan ve sözel olmayan kuralları bilir.Bu işlerden sorumlu olacak çocukları seçin ve sorumlu oldukları işleri temsil eden sembolleri seçerek. 9. 6. 8.yeterliliği ve birlikte yapılması gereken işlerin neler olduğu hakkında sohbet edin. Oyuncaklarını arkadaşları ile paylaşır. Başkalarının haklarına saygı gösterir.Seçtikleri işlerde sorumlulukları paylaşmalarına yardım edin. Başkalarına yardım etmeyi sever. 27 . güzel-çirkin. 8. 4. Sahip olduğu şeyleri arkadaşlarıyla paylaşır. 2. haklı-haksız gibi ahlaki kavramları bilir. daha sonra sınıf içinde birlikte uygulanacak işleri belirleyin. Arkadaşlarının hakkına sahip duyar. 1. iyi-kötü. Oyun içinde sosyal iletişim kurallarını bilir ve uyar. 5. 7. Gerektiğinde öğretmeni ile işbirliği yapar. 3. 7. 10. Oynadığı oyunun kurallarına uyar. Başkalarının görüşlerini alır.

Yarışma nitelikli oyunların sonucunda hoşgörülü davranış gösterir. 7. Değerlendirme Ölçütleri Rekabet de Aranan Kriterler. Yarışma nitelikli oyunları oynar. Yarışma nitelikli oyunlarda hırslanır. 5. Yarışma nitelikleri oyunlara ilgi duyar. Evet Hayır 10. 8. Gözlenecek Davranışlar 1. 28 . Müziği durdurun ve çocukların gazetenin üzerine çıkmalarını isteyin. Yarışma nitelikli oyunların tekrarından zevk duyar.Her defasında gazete parçasını küçültün. Kendinin ve diğerlerinin duygularını kabul eder. Etkinliklerini gerçekleştirirken yarışçılık duygusu taşır.müzik çalar Uygulama: Erken çocukluğa uygun bir müzik parçası açın. 3. 2.Çocuklardan gazetenin etrafında dans etmelerini isteyin. Yarışma nitelikli oyunlarda karşı tarafı küçümserler. 9. Rekabet Etkinlik Adı: Gazete ve Dans Amaç: Yarışma duygusunu geliştirme Materyal: Gazete.Son bir kişi kalana kadar tekrar edin. 6. 4. Kazandığı oyunda sevinme tepkisi verir. Yaşadığı aile ortamı rekabet konusunda etkendir.

Aldıkları görev ve sorumlulukları yerine getirirken karşı cinsten yardım alır. Durumlar yaratılır. Bu kız ve bu erkek kimdir? Birbirlerini tanıyorlar mı? Bu karşılaşma anı ile ilgili yorumlar yapılır. Kız-erkek çocuk arkadaşı grubunda yer alan kişilerin adını söyleyebilir. 9. Evet Hayır 4. Sıkıntı içinde olan karşı cinsten oyun arkadaşını rahatlatır. Kız-erkek çocuk arkadaş seçiminde. 8. Seçilen kız öğrenci annesini model almıştır. 6. Tüm grubun gözleri kapalı bir şekilde oturması sağlanır. 10. 3. Seçilen kız ya da erkek öğrenci oyunlarında karşı cinse rol verir. 7. Kız-Erkek Çocuk İlişkileri Etkinlik Adı: Karşındakini Tanı (Doğaçlama) Amaç: Arkadaş ilişkilerinde birbirlerini tanıma Materyal: Uygulama: Çocuklar bir halka oluşturur. Seçilen erkek öğrenci babasını model almıştır. 5. 29 . Lider grubun yorumlarının gerçekçilikten düşlere doğru abartılmasını ister. 2. anne-babalarının etkilerini göz önüne alır. Kendi cinsinden memnuniyet duyar. Karşı cinsin görevlerini alır. Karşı cins tarafından sosyal olarak kabul görmeyecek davranışlarını kontrol eder. Fikirler grupça oyunlara dönüştürülür. Değerlendirme Ölçütleri Kız-Erkek Çocuk İlişkilerinde Aranan Kriterler. Gözlenecek Davranışlar 1. Gruptan seçilen bir kız ve bir erkek birbirlerine yürür ve merhaba derler.

 Etkinlik uygulamada amacınızı belirleyiniz.  Çocuklara karşı sabırlı ve anlayışlı olunuz.  Çocuklarla olumlu iletişimde bulununuz.  Uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunuş hazırlayanız(fotoğraf.  Raporunuzu hazırlarken istekli. Etkinliğinizi Erken Çocukluk Eğitim Kurumlarında çocuklara uygulayınız. Öneriler  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişimin özelliklerini dikkatlice araştırınız.  Çocuğun hangi sosyal gelişim özelliğini taıdığını araştırınız.). kurallara uyma vb.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından objektif olarak değerlendiriniz.  Etkinliği çocuklara uygulayınız.  Türkçeyi iyi kullanmaya dikkat ediniz.  Etkinliğin amacını ve uygulama basamağını çocuklara anlatınız.  Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınıza paylaşınız.  Etkinlik için uygun araç gereçlerinizi hazırlayınız.  Çocukların sosyal gelişim özelliklerine uygun materyalleri inceleyiniz.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından değerlendiriniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Çocuğun sosyal gelişim özelliklerini dikkate alarak bir etkinlik seçip hazırlayınız.  Çocuklara karşı güler yüzlü hoşgörülü davranınız. temiz ve düzenli olunuz.  Etkinlik sırasında çocuklarla iletişim kurunuz. İşlem Basamakları  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini inceleyiniz. yaratıcı ve estetik olarak hazırlayınız. dikkatli. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirip arkadaşlarınızla paylaşınız.resim vb.  Sunumunuzu dikkatli.  Çocuğun sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri araştırınız.  Araç gerecin çocuğun gelişimine uygun dayanaklı yaratıcı materyallerden oluşmasına dikkat ediniz. (İşbirliği paylaşma.).  Çocukların sosyal gelişim özelliklerine yönelik materyalleri dikkatlice inceleyiniz.  Çocuğun sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri belirleyiniz. 30 .

Gerçekleşme düzeyine göre “Evet/Hayır” seçeneklerinden uygun olan kutucuğu işaretleyiniz. 31 . Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınızla paylaştınız mı? DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonunda hayır şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. 6. Çocukların yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini incelediniz mi? Çocukların sosyal gelişim özelliklerine yönelik materyalleri incelediniz mi? Çocuğun sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikler setçiniz mi? Etkinlik uygulamadaki amacınızı belirlediniz mi? Etkinlik için uygun araç gereç seçtiniz mi? Etkinliğin amacını ve uygulama basamağını çocuklara anlattınız mı? Etkinliği çocuklara uyguladınız mı? Etkinlik sırasında çocuklarla iletişim kurdunuz mu? Etkinliğinizi amaca uygunluğu açısından değerlendirdiniz mi? Evet Hayır 10. 8. 5. 9. 4. 3. Değerlendirme Ölçütleri 1. 7. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. 2.KONTROL LİSTESİ Aşağıda hazırlanan değerlendirme ölçeğine göre kendinizin ya da arkadaşınızın yaptığı çalışmayı değerlendiriniz. Çocuklara uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunu hazırladınız mı? 11.

Cevaplarınız doğruysa. ( ) “Ben Bir Ağacım” etkinliği gruba katılmaya iyi bir örnektir. 10. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. 4. 32 . ( ) Çocukların ilköğretim döneminden itibaren seçim yapma ve karar verme becerilerini kazanabilmelerine fırsat verilmelidir. cevap anahtarı ile karşılaştırınız. davranışlarının sorumluğunu taşıyabilme sosyal gelişimi destekleyici etkinlikler yoluyla çocuklara kazandırılması amaçlanan becerilerdendir. ( ) Bir grubun üyesi olmayı öğrenmek. ( ) ‘Gazete ve Dans’ etkinliği çocuk kavga ve tartışmalarına iyi bir örnektir. 1. Kavram geliştirici oyuncaklar. çoğu zaman da anlaşılması kolay ilişkilerle doludur. 7. 6. harf ve sayı oyunlarıdır. birçok sosyal beceriyi gerektirir. ( ) Sosyal gelişim. 8. ( ) Çocuk için çevre oldukça basit. 2. 5. çocuğun içinde bulunduğu grupla ya da yaşadığı kültürdeki diğer bireylerle geçinebilmesi. Yanlış cevaplar verdiyseniz öğrenme faaliyetinin ilgili bölümüne dönerek ilgili bölümü kontrol ediniz. Basit resim. modül değerlendirmeye geçiniz.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgi ve becerileri aşağıdaki soruları cevaplayarak belirleyiniz. Sorunların (D) Doğru ya da (Y) Yanlış olarak değerlendiriniz. ( ) Olumlu sosyal iletişimin sağlanabilmesi için çocukların birbirlerini gerçek anlamda tanımalarına olanak veren etkinlikler düzenlenmelidir. ( ) Sosyal gelişime uygun araç gereçlerden bazıları. ( ) Çocuklar 4-6 yaştan itibaren yaşam deneyimleri aracılığıyla kendini tanıma ve kabul etmeyi öğrenirler ( ) Bağımsız davranabilme ve kendi hareketlerinin. 9. onlar gibi davranabilmesidir. Küçük ev hayvanları. 3.

‘Toplumsal beklentilere uygunluk gösteren kazanılmış davranış yeteneği’aşağıdakilerden hangisini açıklar.MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgilerle aşağıdaki soruları dikkatlice okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz. A) Temel güvene karşı güvensizlik B) Özerkliğe karşı kuşku ve utanç C) Girişimciliğe karşı suçluluk D) Üst düzey gereksinmeler 2. A) Erken çocukluğun sonlarına doğru B) İlk 36 ayda C) İlköğretimin sonlarına doğru D) Ergenlik çağı Çocuk grup halinde oynamaya ne zaman başlar. Cevaplarınızı cevap anahtarından kontrol ediniz. 3. A) 0-12 ayda başlar B) 1-2 yaşında başlar C) 3-4 yaşında başlar D) 5-6 yaşında başlar Çocukların cinsiyetle ilgili tavırları belirlemesi ve kendi cinsiyle karşı cinsin özelliklerini öğrenmesi ne zaman görülmektedir. A) Sosyalleştirme B) Kültür C) Sosyal gelişim D) Benlik Aşağıdakilerden hangisi 0-12 yaş çocuklarında sosyalleşme özelliklerinden biridir. 5. 33 . 1. 4. A) Özel yetenek B) Gruba katılma C) Akıl yürütme D) Şarkı besteleme Hangi dönemde çocuğun ana-babasına bağlılığı çözülmekte ve dışarıdaki arkadaşlarıyla ilgilendiği görülmektedir. A) Bir yaşından sonra B) İki yaşından sonra C) Üç yaşından sonra D) Dört yaşından sonra Aşağıdakilerden hangisi Ericson’a göre psiko-sosyal gelişim evrelerinden biri değildir. 6.

karşılaştığı bazı problemleri çözmesi desteklenmelidir.7. aşağıdakilerden hangisini gerektirmektedir. 9. cevap anahtarı ile karşılaştırınız. A) Temel güvene karşı güvensizlik B) Özerkliğe karşı kuşku ve utanç C) Girişimciliğe karşı suçluluk D) Çalışma ve başarılı olmaya karşı aşağılık duygusu Aşağıdakilerden hangisi Maslow’a Göre Temel Gereksinmelerden biri değildir. A) Birçok sosyal beceriyi B) Özel yetenekleri C) Birçok fiziksel beceriyi D) Espri yeteneğini Aşağıdakilerden hangisi Sosyal Gelişime Uygun Araç Gereçlerden biri değildir. Öğrenme faaliyetleri. 10. 34 . DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı. giyinmesi. A) Güvenlikte Olma B) Statü Kazanma: C) Kimliğe Karşı Kimlik Bocalaması D) Fizyolojik – Bedensel Gereksinmeler Bir grubun üyesi olmayı öğrenmek. A) İtmeli-çekmeli araçlar B) Parmak boyası C) Bağlama oyuncaklar D) Bilgisayarda oynanan oyunlar 8. eşyalarını toplaması. Yanlış cevaplar verdiyseniz öğrenme faaliyetinin ilgili bölümüne dönerek ilgili bölümü kontrol ediniz. ölçme değerlendirme ve modül değerlendirme bölümlerinde istenen çalışmaları başarı ile tamamladıysanız öğretmeninizle iletişim kurarak diğer modüle geçiniz. Ericson’a göre Psiko-Sosyal Gelişim Evrelerinin hangisinde çocuğun kendi kendine yemek yemesi. giysilerini seçmesi. soyunması. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYEİ -1’İN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 C B D A A D C B D C ÖĞRENME FAALİYEİ -2’NİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D Y Y D D Y D Y D MODÜL DEĞERLENDİRMENİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 C B A C B D B C A D 35 .

Ankara. Esin Yayınevi. Okul Öncesi Çocukları için Eğitici Drama Uygulamaları.D.. (2004). (2002). Nursel Uyar.D. Eğitim Toplantsı. (1966). İstanbul. Okul Öncesi Eğitim ile İlgili Uygulamalı Çalışmalar. T. T. DALKILIÇ.. KOÇ. 36 . Basımevi. Ya-Pa. ÖZTÜRK. Sami. Tutibay.B. Nilüfer. (1999).E. VII.. Alev. M. İstanbul. (2003). (1983). İstanbul. MENGÜTAY. Nizamettin. Ankara. Mor-Pa Kültür Yay. (2004). Belirli Günler ve Haftalar. İstanbul. Okul Öncesi Eğitimcileri İçin Etkinlik Dünyası Uygulama Kitabı.E. CİRHİNLİOĞLU. (2004). Neriman.ÖNERİLEN KAYNAKLAR ÖNERİLEN KAYNAKLAR          ARAL. “Okul Öncesi Eğitim ve Sorunları”.E. Okul Öncesi Eğitim ve Eğitim Programları. Nimet. Okul Öncesi Eğitimde Üniteler. Fatma Gül. İstanbul. Çocukların Ruh Sağlığı ve Gelişimi: Okul Öncesi Dönem. Ankara. Epsion.. İstanbul. ONDER. DARICA. ERKUNT. (2001) Okul Öncesinde Eğitiminde Oyun. Ayten. Okul Öncesi ve İlkokullarda Hareket Gelişi. Nobel Yay. Morpa Yay.

(1998). Gelişim ve Öğrenme. Rasim.Ü. BİLİR. ÖZER. Asiye (2004). ÖZER. Gül. İREZ. Hasan.Öyküleri... Dramatizasyon. Çocuk Gelişimi ve Eğitimi. Ankara. (2004).edu. Remzi Kitapevi. Ankara. İstanbul. M. Okul Öncesi Dönemde Beden Eğitimi ve Oyun Öğretimi. (1991). (1985). BACANLI. (2003). Nobel Yay. ATAMAN. Seniha. Eğitim Psikolojisi. (1999). İstanbul. Alkım Yayınevi. Doğan. Çocuğunuzun İlk 6 Yılı. Eğitim Bilimleri Yayınları No: 151. Şule.com 37 .KAYNAKÇA KAYNAKÇA              AKAY. CÜCELOĞLU. Gündüz Eğitim ve Yay. Remzi Kitapevi. (2005). Çocuklarda Psikomotor Gelişim. İstanbul. İstanbul. Kamil. KARADAĞ. Anı Yayıncılık Ankara www. İstanbul.Kostümleri ve Aksesuarları. Basımevi. Alkım Yay. Basımevi.. Gelişim ve Öğrenme. SAN. (1993). (2002). (1975). A. İstanbul. İnsan ve Davranışı. Nobel Yay.B.E. Nobel Yay.Ü. Sanat ve Eğitim. Ankara YAVUZER.tr www.mediko.yıldız. Ankara. Ankara. Hilmi. Çocuk Gelişimi. Esin Yayınevi. İnci. Ayşegül. A.psikiatrivehayat. Dilara Sevimay. KALE. Her Yönüyle Çocuğunuz.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful