T.C.

MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI

ÇOCUK GELİŞİMİ VE EĞİTİMİ

SOSYAL GELİŞİM
141EO0006

Ankara, 2011

Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmış bireysel öğrenme materyalidir. Millî Eğitim Bakanlığınca ücretsiz olarak verilmiştir. PARA İLE SATILMAZ.

 

İÇİNDEKİLER
AÇIKLAMALAR ....................................................................................................................ii GİRİŞ ....................................................................................................................................... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 .................................................................................................... 3 1. SOSYAL GELİŞİM ............................................................................................................. 3 1.1. Tanımı ve Önemi .......................................................................................................... 3 1.2. Sosyal Gelişimle İlgili Kavramlar................................................................................. 4 1.3. 0-12 Yaş Çocuklarında Sosyalleşme Özellikleri........................................................... 6 1.4. Ericson’a (Eriksın) Göre Psiko-Sosyal Gelişim.......................................................... 10 1.5. Ericson’a Göre Psiko-Sosyal Gelişim Evreleri ........................................................... 10 1.6. Maslow’a Göre İhtiyaçlar Hiyerarşisi......................................................................... 12 1.7. Temel Gereksinmeler.................................................................................................. 13 1.7.1. Fizyolojik – Bedensel Gereksinmeler.................................................................. 13 1.7.2. Güvenlikte Olma.................................................................................................. 14 1.7.3. Ait Olma .............................................................................................................. 14 1.7.4. Statü Kazanma ..................................................................................................... 14 1.8. Üst Düzey Gereksinmeler ........................................................................................... 14 1.9. Sosyal Gelişimin Diğer Gelişim Alanları İle İlişkisi .................................................. 14 1.10. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler........................................................................... 15 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 16 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 18 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 .................................................................................................. 20 2. SOSYAL GELİŞİME UYGUN ETKİNLİKLER .............................................................. 20 2.1. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler............................................................................. 20 2.2. Sosyal Gelişime Uygun Araç Gereçler ....................................................................... 22 2.3. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlik Planlama ................................................................. 24 UYGULAMA FAALİYETİ .............................................................................................. 30 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME .................................................................................... 32 MODÜL DEĞERLENDİRME .............................................................................................. 33 CEVAP ANAHTARLARI ..................................................................................................... 35 ÖNERİLEN KAYNAKLAR.................................................................................................. 36 KAYNAKÇA ......................................................................................................................... 37

i

AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR
KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI SÜRE ÖN KOŞUL YETERLİK 141EO0006 Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Erken Çocuklukta Öğretmen Yardımcısı-Özel Eğitimde Öğretmen Yardımcısı Sosyal Gelişim Öğrenciye sosyal gelişimine uygun bilgilerin verildiği ve sosyal gelişimle ilgili etkinlikleri hazırlama bilgi ve becerilerinin kazandırıldığı öğrenme materyalidir 40/16 Bireyin gelişimi modülünü başarmış olmak Sosyal gelişime uygun etkinlik hazırlamak Genel Amaç Uygun ortam sağlandığında, bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik hazırlayabileceksiniz. MODÜLÜN AMACI Amaçlar 1. Uygun ortam sağlandığında bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik seçebileceksiniz. 2. Uygun ortam sağlandığında bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun araç gereç hazırlayabileceksiniz. EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI Kaynak kitaplar, bilgisayar, fotoğraflar, afiş, broşür, dergiler, uyarıcı pano, duyuru panosu, uyarıcı resimler, teyp, konuya yönelik bilgi CD, VCD, tahta kalemi. Modül içinde yer alan her öğrenme faaliyetinden sonra verilen ölçme araçları ile kendinizi değerlendireceksiniz. Modül sonunda, kazandığınız bilgi ve becerileri belirlemek amacıyla öğretmeniniz tarafından hazırlanan ölçme aracıyla değerlendirileceksiniz.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME

ii

kız ve erkek çocuk ilişkileri yer alır. Bireyin sosyal bir varlık olarak toplumdaki yerini alması. arkadaş edinme. Öğrendiğiniz bilgilerle sosyal uyumunuz. Sosyal gelişim. erken çocukluk.GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci. çatışma ve kavgaları içeren düşünce ayrılıkları. Sosyal yaşamda aile ilişkileri. işbirliği. kabul gören davranışlarını alışkanlık haline getirmesi. Erken çocukluk kurumları ile özel eğitim kurumlarında uygulanacak eğitim programlarında sosyal gelişime ilişkin bilgilerin öğrenilmesinin önemi büyüktür. 1 . bunları yaparken de zaman ve zemini doğru kullanarak sosyal ihtiyaçlarını karşılamasıyla gerçekleşir. sosyal yaşamın gereklilikleri öğretilerek yetiştirilmesine bağlıdır. konuların öğrenilmesinde sizlere yardımcı olacaktır. toplumda yasaklanan davranışlardan kendisini uzak tutması. gençlik ve yetişkinlik dönemlerinde bireyin kendisinden beklenen davranışları göstermesi beğenilmeyen davranışları kontrol etmeyi öğrenmesi ve en düşük düzeye indirebilmesi. kendisinden beklenen davranışları gösterebilmesi. onun doğumdan başlayarak psiko-sosyal ihtiyaçlarının karşılanması. gruba katılma. rekabet. Sosyal gelişimi tanımaya ilişkin etkinlikler. iletişim becerileriniz artacaktır.

2 .

Sonuçlarını değerlendirip raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. Özetle. Sonuçlarını değerlendirip raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. denir. Konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız. toplumsal beklentilere uygunluk gösteren kazanılmış davranış yeteneği olarak tanımlanabilir. Sonuçlarını raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız Erken çocukluk eğitim kurumlarında uygulamalar sırasında çocukta görülen problem durumlarını araştırınız. Erken çocukluk döneminde çocuk kavga ve tartışmalarının özellikleri ve yaşanan sorunlarla ilgili gözlem sonuçlarını değerlendiriniz. rapor hazırlayınız. Bunların sosyal gelişime etkileriyle ilgili gözlem yapınız. toplumdaki yaptırımlara karşı duyarlı olabilmesi. Erken çocukluk döneminde çocukların kız ve erkek çocuk ilişkileriyle ilgili gözlem yapınız.  Erken çocukluk döneminde arkadaş edinemeyen ve gruba katılamayan çocukların özellikleri ve yaşanan sorunları araştırıp sonuçları değerlendirerek. içinde bulunduğu grupla ya da yaşadığı kültürdeki diğer bireylerle geçinebilmesi onlardan biri gibi davranabilmesine sosyal gelişim.     1.1. SOSYAL GELİŞİM 1. Tanımı ve Önemi Tanımı: Bireyin sosyal uyarıcılara ve grup yaşantısına. Raporlaştırarak konuya ilişkin önerilerinizi sınıfta arkadaşlarınızla paylaşınız.ÖĞRENME FAALİYETİ–1 ÖĞRENME FAALİYETİ–1 AMAÇ Öğrenme faaliyetinde kazandırılacak bilgi ve beceriler doğrultusunda uygun ortam sağlandığında bireyin sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik seçebileceksiniz. 3 . Sosyal gelişim. Erken çocukluk döneminde çocuklar arasındaki işbirliği ve rekabet ile ilgili gözlem yapınız. ARAŞTIRMA Aşağıdaki araştırma konularından birini seçerek erken çocukluk eğitim kurumunda farklı yaş gruplarında eğitim gören çocuklardan yararlanarak araştırma yapınız.

geliştirerek büyür. onu uyumsuzlaştırmış veya gelişim düzeyine göre sosyalleşmesini geciktirmiş olabiliriz. Sosyalleştirmeyse bireye özellikle çocuğa üyesi olduğu topluluğun ya da toplumun töre. bunları kendine göre eleştirmesi ve davranışa dönüştürmeye çalışması sosyalleşmesinin ilk göstergelerdir. düşünceleri ve istekleri olan birey olduğunun farkına varır. Zamanla kendi bedeninin sınırlarını öğrenir. onlarla uyum içinde olmasına sosyalleşme denir. Diğer gelişim alanlarında olduğu gibi. Çocuğun. Böylece benliğin ilk temelleri atılmış olur. bu sosyal değerler doğrultusunda kendine uygun davranışlarla uymasına. Sosyal Gelişimle İlgili Kavramlar  Benlik: Çocuk dünyaya geldiği ilk aylarda bedeniyle dış dünyayı ayırt edemez. 1. gelenek ve kültürel değerleriyle ölçülerini öğretme ve benimsetme işidir. toplumun yaşam biçimine kültür denir. bunları sürekli geliştirerek uygulamasına dayanır. Çocuğun sosyalleşmesi kalıtımdan çok. Önce aile bireyleri. İlgi alanları arttıkça kendisinin duyguları. onun sosyalleşmesini sağlar.Önemi: Sosyalleşme bireyin toplumun sosyal değerlerini anlamasına. Çocuğun çevresindeki kişilerle sürekli etkileşim içinde olması. Aksi halde çocuktan gelişim düzeyinin üstünde yapamayacağı davranışları isteyerek. Çocuğun sosyal gelişimini iyi tanımak gerekir. beceri gibi özellikler bakımından içinde yaşadığı toplumun beklentileri doğrultusunda gösterdiği olgunluktur. duygu tutum. Sosyalleşme-Sosyalleştirme: Bireyin içinde bulunduğu toplumda geçerli olan kural ve değer yargılarını öğrenmesi. ailenin sosyal değerlerini algılamaya başlaması. düşünüş. Sosyal Olgunluk: Bireyin anlayış. Sevgi. görenek ve adetlerin tümüne. çevrenin etkisine yani öğrenmeye dayanır. Kültür: Bir toplumun duyuş. kendini tanımaya başlar. Çevreyi kendi bedeninin bir parçası olarak algılar. ilgi ve güvenden yoksun olarak yetişen bireyse olumsuz ben kavramı.    4 . yaşayış bakımından diğerlerinden ayıran gelenek. daha sonra çevresi ile ilgili sosyal bağlar kurarak benlik gelişimini sürdürür.Çocukluktan itibaren yeterli ilgi gören birey temel güven duygusunu kazanarak olumlu bir benlik geliştirir. erken çocukluk çağında kazandığı sosyal değerler ve sosyal yaşantılar daha ileri yaşlardaki sosyal gelişimin temelini oluşturur.2.

Resim 1.1: Çocuk büyüdükçe çevresindeki uyarıcılar artar 5 .

gülümser ve sesler çıkarır. öğrencinin gruplaşma çağıdır.4 yaşında başlar.Bebekliğinin sonuna doğru başka çocuklarla oynaması. Diğerleriyle olan ilişkileri. Grup halinde oynamaya 3. 6 . 0-12 Yaş Çocuklarında Sosyalleşme Özellikleri  Arkadaş Edinme : Bebek 5.Başka bir çocuğu gördüğünde ona doğru atılır ya da çekinir. taklit.oyuncaklarını paylaşması ve arkadaşlarıyla kavga etmesi oldukça sık görülen davranışlardır. aylarda başka çocuklara tepki göstermeye başlar. birbirini seyretme ve birbirinin oyuncağını alma davranışı şeklinde görülür.3.Erken çocukluğun sonlarına doğru çocuğun ana-babasına bağlılığı çözülmekte ve dışarıdaki arkadaşlarıyla ilgilendiği görülmektedir.2: Arkadaş edinme  Gruba Katılma: Çocuklar 2 yaşına kadar yalnız oynar. Gösterdikleri ortak davranış birbirlerini seyretme ve konuşmadır.-6. Bir öğrencinin akran veya oyun gruplarından birine katılması hem çocuk için bir ihtiyaçtır. Resim 1.1. Okul çağı. Oynarken birbirleriyle konuşur ve grup içinden oynamak istediklerini seçerler.Çocuğun artık uzunca bir süre beraber olduğu bir ya da iki arkadaşı vardır.2-3 yaşlarında oyun arkadaşlarını çabucak değiştirebilir ve başka bir arkadaşını sevdiğini söyleyebilir. hem de onun sosyalleşmesi için bir zorunluluktur.

barışırlar. ama kavganın sonundaki küskünlükleri uzun sürmez. Oyun gruplarında sık sık kavga ederler. duygularının başka yollarla doyurulmaması halinde.şiddet gören çocuk kavgayı öğrenir. Özellikle ilgi merkezi olma. Resim 1. Sevgi dolu bir ailede büyüyen çocuklar çevrelerindeki insanlarla kavga etmeden iletişim kuracaklardır. Sevgi gören çocuk sevmeyi. Şiddetin görüldüğü ailede yetişen çocuklar kavgacı olacaklardır. kavgacılıkla bu duygularını doyurmaya çalışırlar. karşılaştıkları hayal kırıklığının sonucunu kavgaya bağlarlar.Resim 1.4: Çocuklar öğrendiklerinin büyük bir kısmını taklitle öğrenirler 7 . Ailenin çocuk üzerindeki tutumu çocuğun diğer çocuklarla arkadaşlığının olumlu ya da olumsuz yönlere eğilim göstermesine neden olur.3: Gruba katılma  Çocuk Kavga ve Tartışmaları: Erken çocukluk çağında çocuklar.

arkadaşlarının hakkına saygı duyan çocuk.5: İşbirliği oyunla başlar  Rekabet: İnsanların yapısında doğal yarışçılık duygusu vardır. Oyunları kısa sürelidir. Bütün dünyanın onun etrafında döndüğünü zanneder. rekabet kıskançlıkla birlikte daha da belirginleşir. kendisinin dışında bir dünyanın varlığını kabul etmesi demektir. Çevresiyle iletişim kurması. Yarışçılık duygusu insanı başarıya götürür. Bu duygu kıskançlık boyutuna ulaşırsa kişinin kendisine ve çevresine zarar verir. Çocuğa içinde yaşadığı toplumun kurallarını ve paylaşmayı öğretmek. Ailede sevgi ve hoşgörüye dayalı bir ortam varsa. büyüdüğünde toplum kurallarına uyan sosyal bir insan olacaktır. çocuklar arası ayrım ve şiddet varsa kıskançlığı öğrenecektir Aynı cinsten kardeşler arasında. Sahip olduğu şeyleri diğer insanlarla paylaşmaya başlar. oynadığı oyunun kurallarına uyan. dostça yaşaması. Resim 1. az veya çok rekabet görülür. İnsanların birbirleriyle yardımlaşması. benmerkezcidir. eğitimin görevidir. Erken çocuklukta. işbirliğini gerektirir. 8 . Anne-baba. yaş farkı fazla değilse. 3. Ailenin yaşadığı ortam rekabet konusunda çocuk için temel etkendir. Çevresiyle ilişkileri arttıkça sosyalleşme gelişir. kardeşlerden birine daha fazla ilgi gösteriyorsa. yaştan itibaren çevresinde diğer varlıkların bulunduğunu kabul eder. Yetişkinin görevi çocuğa rekabet gerektirmeyen bir ortam sağlamaktır. İşbirliği: Yaşantısının ilk yıllarında kendini evrenin merkezi zanneden çocuklar. çocuk paylaşmayı.

9-11 yaşları arasında kız-erkek arkadaşlığı yeni bir boyut kazanır. Bu dönemde kızlar kendi cinsleriyle erkeklerde kendi cinsleriyle arkadaşlık kurarlar.Resim 1. Bu durum ergenlik çağına kadar devam eder. Kızlar ve erkekler dört yaşına kadar birlikte oynarlar.erkek ayrımı yapmazlar. Böyle bir ayrım yapmada büyüklerin tavrı ve çocukların ilgileri önemlidir. kızların ve erkeklerin kendi cinsleri arasında oyun grupları kurduğu görülür. erkekler babalarını model alırlar. Kızlar oyunlarında erkek arkadaşlarına rol verebileceği gibi erkeklerde oyunlarında kız arkadaşlarına rol verebilirler. Kesinlikle karşı cinsi oyunlarına almazlar. Kızlar annelerini. Dört yaşından sonra çocukların kız-erkek ayrımı yaparak.6: Rekabeti kıskançlık boyutuna taşımamak gerekir  Kız-Erkek Çocuk İlişkileri: Çocukların arkadaşlarıyla etkileşimi iki yaşından sonra başlar ve cinsiyetle ilgili tavırlar belirir. Kızlar erkekleri acımasız ve kaba görürler. Kızlar ve erkekler birbirini asla çekemez ve aşağılar.7: Kız erkek ilişkisi 9 . Oyunlarında kız. Kendi cinsinin ve karşı cinsin özelliklerini öğrenir. Resim 1.

çocukta güven duygusunun temellerini oluşturmaktadır.ihtiyaçları yerinde ve zamanında karşılanmayan çocuk. Her dönemde de atlatılması gereken bir kriz .sıcaklığını hissettirmesi. Örneğin bebeklik çağı krizi olan güvensizlik. 1.Annesinin kendisini sevdiğinden emin olan çocuk.çevresindeki dünyaya güvenir.tüm gelişim dönemleri boyunca devam eder.Annenin çocuğun ihtiyaçlarını giderirken onu sevmesi.ergenlik çağı krizi olan kimlik karmaşası yetişkinlik dönemlerinde gözlenebilir.büyük ölçüde anneye bağlıdır. Ericson’a (Eriksın) Göre Psiko-Sosyal Gelişim Ericson.5.kendini sevilmeye değer bulur. kendinden sonraki evre için olumlu temel oluşturur. kendisine ve çevresindeki dünyaya karşı güvensiz olur. Yaşamının daha sonraki dönemlerinde de bu kriz çözümleninceye kadar sorun yaratır. bir çatışma bulunmaktadır.çevrelerindeki dünyaya güvenebilecekleri ya da güvenemeyeceklerine ilişkin temel duygular edinirler.Bu güvensizlik.soğuk davranılan .ilgilenmesi.Bebekler. 10 . psiko-sosyal gelişim kuramını sekiz kritik dönemde toplamıştır.ileride olumlu bir şekilde çözümleninceye kadar. Ericson’a Göre Gelişim Dönemlerinde Geçirilen Karmaşa Karmaşanın Oluştuğu Gelişim Dönemi 0-1 yaş 2-3 yaş 3-6 yaş 7-11 yaş Ergenlik dönemi İlk yetişkinlik dönemi Yetişkinlik dönemi Olgunluk Karmaşa Temel güvene karşı güvensizlik Özerkliğe karşı kuşku ve utanç Girişimciliğe karşı suçluluk Çalışma ve başarılı olmaya karşı aşağılık duygusu Kimliğe karşı kimlik bocalaması Yakınlığa karşı uzaklık Üreticiliğe karşı durgunluk Benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk Sağlıklı bir kişilik kazanmak için bir evrenin başarılı olarak atlatılması. o döneme takılıp kalır. Ericson’a Göre Psiko-Sosyal Gelişim Evreleri  0-1 Yaş Temel Güvene Karşı Güvensizlik Bu dönem sıfır-bir yaşı kapsar.Bir yaşına kadar çocuğun ihtiyaçlarının doyurulması.4.1.annesine. Eğer bir evredeki kriz tam olarak çözümlenemezse birey.Anne tarafından reddedilen.okşaması.

başarılı olabileceğini söyler. başarılı olamazsın. Çok sık azarlanan ve engellenen çocukta suçluluk duygusu gelişmektedir. çalışma ve başarılı olma davranışları gelişir. başkalarıyla iletişim kurabilecek kadar konuşurlar. Çocukların çabaları desteklendiğinde. Başarılarından gurur duyma ve zevk alma duygusu gelişmiştir. Örnek olay: İlkokul çağlarında bir çocuğa öğretmeni ”Sen sakın matematikle ilgili bir alan seçme. Çocuğun yapması ve yapmaması gerekenler konusunda bir denge kurularak girişkenlikleri desteklenmelidir. Çocukta girişkenlik duygusunun gelişebilmesi için. Çocukta hareketliliğin artmasıyla. ilkokul öğretmeninin söyledikleri onu engeller. Daha sonra tüm derslerden başarılı olan bu çocuk matematikte bir türlü başarılı olamaz. gerek bu dönemde gerekse yaşamın gelecek dönemlerinde yaptıklarının yanlış olduğunu düşünüp suçluluk duyabilir. Lisede matematik dersinin öğretmeni.giyinmesi.Bu yönde desteklenen çocukların bağımsızlık duygularının temelleri atılmış olur.aşırı derecede korunan. Aksi takdirde sürekli olarak yaptıkları eleştirilen. bu dönemde esnek ve çevresini özgürce keşfedebileceği ortamlar sağlanmalıdır.  7. yaptıklarının değersizliğine inanarak aşağılık duygusu geliştirilebilir. Önceki dönemde temel güven duygusunu kazanmış çocuklar için. beğenilmeyen çocuklar. Çocuğun motor ve dil gelişimi düzeyi. 11 . artık ortaya çıkardığı ürünlerle başkaları tarafından tanınmak ister.” der. Çocuklar kendi çevrelerini kontrol etmek.Buna karşılık sürekli olarak sınırlandırılan. Genellikle çocuklar bu dönemde yürürler. Çocuğun kendi kendine yemek yemesi. desteklenmeyen. soyunması.11 Yaş Çalışma ve Başarılı Olmaya Karşı Aşağılık Duygusu Çocuk bu dönemde tek başına bir şey yapamayacağını sezerek başkalarıyla işbirliği kurmaktan ve birlikte çalışmaktan haz almaya başlamıştır.kendinden utanma duyguları oluşabilir. onun çevresini daha fazla araştırmasına. Çocuk. problem oluşturan davranışları da artar. eşyalarını toplaması .güçlerini göstermek isterler. Bu çocuk cesaretlenir ve matematikte başarılı olur.çok sıkı kontrol edilen çocuklarda kendi yeteneklerinden şüphelenme. Bu dönemin tehlikesi çocukta aşağılık duygusu ve yetersizliğin gelişmesidir. öğrencileri yüreklendirir ve herkesin matematiği öğrenebileceğini. 2-3 Yaş Özerkliğe Karşı Kuşku ve Utanç Bu dönem on ikinci aydan itibaren üç yaşına kadar sürer.giysilerini seçmesi.  3-6 Yaş Girişimciliğe Karşı Suçluluk Bu dönem üç yaşından altı yaşına kadar sürer. Yapabilecekleri ve yapamayacakları konusunda ana baba ve çevrelerindeki kişileri test ederler. daha fazla girişken olmasına olanak verir. değişik yaşantılarla çocuğun kendisini keşfetmesine imkân sağlanmalıdır. karşılaştığı bazı problemleri çözmesi desteklenmelidir. Girişkenliği cezalandırılan çocuk. Bugün bu çocuk Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden mezun bir inşaat mühendisidir.

babalar. orta yetişkinlik yıllarını kapsar. 12 . aranan. karşı cinsten ilişkilerde arkadaşlık ve sevgi ağırlık taşır. verimli ve yaratıcıdır. akran gruplarından etkilenir. aksi bir insan görünümündedir. güvenli. Ergenlik döneminde kimliğine kavuşan kişi . Aksi takdirde yaşamın gelecek dönemlerinde de bu kriz çözümleninceye kadar sürecektir. Öğretmen ve ana. Birey bu dönemde ya önceki yedi evrenin birikimi sonucu benliğini tam olarak bulmuş.26 yaşı kapsar. artık kimliğini kaybetme korkusuna kapılmaksızın başkalarıyla dostluklar kurabilir .babasından çok. Bu dönemi sağlıklı atlatan kişi güvenli bir şekilde sevgiyi verme ve alma gücüne sahip olur. Ericson’a göre bu dönemde ergen. kendisine güvenen. uyumsuz. 12. ne yapmak istediğine karar veremeyen. başarılı bir şekilde kimlik çözerse. 18. topluma etkin uyum sağlayabilen. Ergen ana.18 yaşları kapsar. onunla sevgi ve saygı temeline dayalı bir dostluk kurmalıdır. sevilen ve sayılan kimsedir. Örneğin. 1.  Olgunluk Dönem Benlik Bütünlüğüne Karşı Umutsuzluk Bu dönem ileri yetişkinlikteki yaşları kapsar.18 Yaş Ergenlik Dönemi Kimliğe Karşı Kimlik Bocalaması Bu dönem 12. Çevreye kayıtsız kalıp mutsuz olabilirler. Maslow’a Göre İhtiyaçlar Hiyerarşisi Maslow. ergene yetişkin gibi davranmalı.  18 – 26 Yaş İlk Yetişkinlik Dönemi Yakınlığa Karşı Uzaklık Bu dönem. Daha önceki dönemlerini başarılı olarak atlatmışsa. Bunlardan yoksun olan bireyler.”Ben kimim?” sorusu çok önemli bir hale gelir.  Yetişkinlik Dönemi Üreticiliğe Karşı Durgunluk Bu dönem. bir işe yaramama duygusuna kapılabilir ve durgunluk dönemine girebilirler. Başkalarıyla dostluk ilişkisi kurmada güçlük çeken genç psikolojik bir yalnızlığa sürüklenebilir. Ya da umutsuz.henüz kimlik kazanma krizini çözümleyememiş kişilerdir. kendinden emin bir kişi olarak yaşamını sürdürebilir ve başarılı olur. hırçın.bir işten diğerine atlayıp bocalayan. mutlu. piramit biçiminde bir gereksinmeler hiyerarşisi ortaya koymuştur. birey üretken. sağlıklı kişiliğin nasıl oluştuğuyla ilgili derin araştırmalar yapmış ve sağlıklı bir kişiliğin gelişebilmesi için gerekli olan gereksinmelerden meydana gelen.6.çocuk gibi davranan yetişkinler.

barınma. İnsanlar öncelikle biyolojik dengenin korunabilmesi için gerekli olan yiyecek. Fizyolojik – Bedensel Gereksinmeler Yaşamın sürdürülmesi için fizyolojik gereksinmelerin karşılanması şarttır. yorgun 13 . içecek. Temel Gereksinmeler 1.7. Bu nedenle öğrencilerin aç . uykusuz. uykusuzluğu giderme gibi fizyolojik gereksinmelerini karşılamak zorundadır.7.1. Fizyolojik gereksinimler giderilmediğinde. organizma üzerinde baskı yaparak diğer gereksinmelerin gerçekleşmesini engeller.Maslow’un gereksinmeler hiyerarşisi 1.

sürekli daha iyisini elde etmeyi ister.derse katılmalarını beklemek çok gerçekçi olmayacaktır. çünkü birey. Çocuk iyi bir sosyal gelişim gösteremezse. Öğretmenin sınıfta uyulması gereken kuralları açıkça duyurması. 1. Korku ve kaygı.7. kendini gerçekleştirme güdüsü davranışlarını yönlendirmeye başlar. öğrencilerin birbirleriyle iyi ilişki kurmalarını. 1.4. öğrencinin kendisini güvende hissetmesini sağlar. 14 . Üst Düzey Gereksinmeler Kişi temel gereksinmeleri karşılandıktan sonra.7.9. sosyal gelişimini de etkiler. kendine ve dış dünyaya ilişkin bilgiler edinme.2. Statü Kazanma Fizyolojik.7. çevresiyle iletişim kurmakta zorluk çeker ve uyum sağlayamaz. soğuk olduğu durumlarda . birbirlerini sevmelerini sağlamalıdır. Üst düzey gereksinmeler hiçbir zaman tam olarak karşılanamaz. sınıfın bir parçası olduğunu bilmek ister. onların yeteneklerini ve olumlu davranışlarını ödüllendirmelidir.olduğu ve sınıf ortamının rahatsız . Örneğin bir öğrenci. Sosyal Gelişimin Diğer Gelişim Alanları İle İlişkisi Çocuğun diğer gelişim alanlarındaki problemler. 1.8. 1. kendi kendine saygı duymayı. soyut alanlarla ilgilenmeye yönelir. Birey kendisini bir gruba ait hissettiğinde mutlu olur. öğretmeni ve arkadaşları tarafından benimsendiğini. Zeka ve dil gelişimi bakımından üstün olan kimselerin genellikle sosyal yönden de üstün oldukları kabul edilir ve başkaları ile çabuk etkileşim kurarlar. Çocuğun başarısızlıkları karşısında. öğrencilerin yeteneklerinin farkına varmalı. Bu nedenle öğretmen öğrencileriyle tek tek ilgilenirken. Güvenlikte Olma Fizyolojik ihtiyaçları yeterli ve zamanında karşılanan birey kendisini güvende hisseder. yaratıcılığı ortaya çıkar. 1. olup bitenleri daha iyi anlayabilme gereksinimi duyarlar. güdülenmelerini sağlamalıdır. estetik. onları eleştirmek yerine. güvenlikte olma ve ait olma ihtiyaçları karşılanan birey.3. Kendini gerçekleştirme sürecindeki insanlar. öğrencilerin güvensizlik hissetmesine neden olur . başarılı olmalarını sağlayacak ortamları düzenleyerek. Ait Olma Bireyin içinde yaşadığı topluma ait olduğunu hissetmesi için fizyolojik ve güvenlikte olma gereksinimlerinin giderilmiş olması gerekir. Çevresi ve kendisi hakkında aydınlandıkça daha ince. arkadaşlarının ona saygı duymasını ve yeteneklerinin arkadaşları tarafından takdir edilmesini ister. Öğretmenler.

1. kendine güvenir. aksesuarlar.10. makyaj ve çeşitli ülkelerin müzikleri veya CD’lerini içeren 23 Nisan Bayram etkinlikleri için bir öykü canlandırma Müzik. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler Aşağıda verilen sosyal gelişime uygun etkinlik örnekleriyle öğrendiğiniz bilgileri geliştirebilirsiniz. yeni bir kişilik kazandırabilecek drama etkinlikleri          15 .   Sınıf ortamında sosyal gelişimi destekleyecek “tanışma amaçlı bir drama çalışması” Sınıf ortamında sosyal gelişimle ilgili kavramları anlatan bir etkinlik “benlik.Fiziksel yönden iyi gelişen çocuk oyunlara ve gruplara girmekten çekinmez . sosyal olgunluk ve kültür ile ilgili drama etkinlikleri” Sınıf ortamında 0–12 yaş çocuklarında sosyalleşme özelliklerini anlatan drama etkinliği Sosyal gelişime uygun davranışları içeren değişik görüşlere ilişkin örnek olay canlandırma Sosyal gelişimin diğer gelişim alanları ile ilişkisini anlatan bir drama etkinliği gerçekleştirme Yaşamın iyileştirilmesinde ve korunmasında sorumluluk alabilme bilincini destekleyici herhangi bir kukla tekniğiyle öykü anlatma Basit dekor ve müzik eşliğinde eşyalar kişiler tarafından seslendirilen tertipdüzen alışkanlığı kazandırmayı destekleyici drama etkinliği Özel giysiler. sosyalleşme. makyaj ve takılarla desteklenmiş oyun haline düştürülebilecek öykü canlandırma Bazı ev eşyalarını tanıtıcı canlandırılabilecek veya kukla teknikleriyle anlatılabilecek oyun etkinliği Çeşitli şapkalar kullanılarak bazı meslekleri tanıtmayı amaçlayan. genellikle sosyal gelişim yönünden de başarılı çocuklardır. kostüm. sosyalleştirme. Duygusal tepkilerini kontrol etmeyi öğrenen çocuklar.

 Çocukta işbirliğini sosyal gelişim açısından inceleyiniz. 16 .  Kız-erkek çocuk ilişkilerini sosyal gelişim açısından inceleyiniz.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından objektif olarak değerlendiriniz. Öneriler  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişimin özelliklerini dikkatli olarak araştırınız.  Sosyal gelişimde arkadaş edinmeyi dikkate alarak araştırınız.  Çocuk rekabeti sosyal gelişim açısından inceleyiniz.  Çocuğun arkadaş edinmesini sosyal açısından inceleyiniz.  Sunumunuzu dikkatli yaratıcı ve estetik olarak hazırlayınız  Raporunuzu hazırlarken istekli dikkatli temiz ve düzenli olunuz.  Sosyal gelişimde çocuk.). kavga ve tartışmalarını dikkate alarak araştırınız. resim vb.  Sosyal gelişimde işbirliğini dikkate alarak araştırınız. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirip arkadaşlarınızla paylaşınız İşlem Basamakları  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini inceleyiniz.  Etkinliğinizi amacına uygun gerçekleştiriniz.  Sosyal gelişimde rekabeti dikkate alarak araştırınız.  Sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri belirleyiniz.  Çocuk kavga ve tartışmalarını sosyal gelişim açısından inceleyiniz.  Sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri araştırınız.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Sosyal gelişim özelliklerini dikkate alarak bir etkinlik seçip hazırlayınız.  Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınıza paylaşınız.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından değerlendiriniz.  Etkinliğinizi uygulayınız.  Sosyal gelişimde kız-erkek çocuk ilişkilerini dikkate alarak araştırınız.  Uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunuş hazırlayanız(fotoğraf. Etkinliğinizi sınıf ortamında veya uygun ortamlarda uygulayınız.

4. 10. 17 . 8. Uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunu hazırladınız mı? 11. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınızla paylaştınız mı? DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonunda hayır şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. 9. 5. Değerlendirme Ölçütleri 1. 7.KONTROL LİSTESİ Aşağıda hazırlanan değerlendirme ölçeğine göre kendinizin ya da arkadaşınızın yaptığı çalışmayı değerlendiriniz. 3. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz. Cevaplarınızın hepsi evetse bir sonraki faaliyete geçiniz. Çocukların yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini incelediniz mi? Çocuğun arkadaş edinmesini sosyal açısından incelediniz mi? Çocuk kavga ve tartışmalarını sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Çocukta işbirliğini sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Çocuk rekabeti sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Kız-erkek çocuk ilişkilerini sosyal gelişim açısından incelediniz mi? Sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlik belirlediniz mi? Etkinliğinizi uyguladınız mı? Etkinliğinizi amaca uygunluğu açısından değerlendirdiniz mi? Evet Hayır 2. 6. Gerçekleşme düzeyine göre “Evet/Hayır” seçeneklerinden uygun olan kutucuğu işaretleyiniz.

18 . dostça yaşaması sosyalleşmenin hangi özelliği içinde yer alır? A) İş birliği B) Gruba katılma C) Arkadaş edinme D) Rekabet Temel güven duygusu hangi yaşlarda kazandırılır? A) 0-1 yaş B) 2-3 yaş C) 3-4. 6.yaş Çok sık azarlanan ve engellen çocuktan hangi duygu gelişir? A) Saldırganlık B) İnatçılık C) Öfke D) Suçluluk 2. 1.yaş D) 4-5. Cevaplarınızı cevap anahtarından kontrol ediniz. Çocuğun sosyalleşmesine etki eden en önemli etmen aşağıdakilerden hangisidir? A) Kalıtım B) Hastalıklar C) Çevre D) Biyolojik faktörler Çocuğun dünyaya geldiği ilk aylarda bedeniyle dış dünyayı ayıramaması aşağıdakilerden hangi kavramla açıklanır? A) Sosyalleşme B) Benlik C) Kültür D) Öğrenme “Kültür” tanımında yer almaması gereken kavram aşağıdakilerden hangisidir? A) Gelenek B) Adet C) Görenek D) Sosyalleşme Çocukların birbirleriyle yardımlaşması. 3.ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgilerle aşağıdaki soruları dikkatlice okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz. 4. 5.

7. 19 . 9. 10. Cevaplarınızın hepsi doğruysa bir sonraki öğrenme faaliyetine geçebilirsiniz.19 yaş Sağlıklı kişiliğin oluşmasında derin araştırmalar yapan ve piramit biçimindeki gereksinim hiyerarşisini ortaya koyan kişi kimdir? A) Ericson B) Maslow C) Freud D) Piaget Aşağıdakilerden hangisi Maslow’ un gereksinimler hiyerarşisinde üst düzey gereksinimler arasında yer almaz? A) Merakını giderme B) Estetik. Yanlış cevapladığınızda sorularla ilgili öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız. yaratıcılık C) Kendini gerçekleştirme D) Statü kazanma Aşağıdakilerden hangisi yaşamın sürdürülebilmesi için gerekli olan fizyolojik ihtiyaçlar arasında yer almaz? A) Beslenme B) Uyku C) Ait olma D) Giyim 8. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı.13 yaş C) 12. cevap anahtarıyla karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Kimlik bocalaması hangi yaşlarda yoğunlaşır? A) 8.9 yaş B) 11.18 yaş D) 14.

oyuncakçılardan çocukların sosyal gelişim özelliklerine uygun araç gereçleri araştırıp etkinlik hazırlayınız. ARAŞTIRMA  Çevrenizde bulunan Erken Çocukluk Eğitim Kurumlarından. sosyal gelişim özelliklerine uygun araç. davranışlarının sorumluğunu taşıyabilme Kendinin ve diğerlerinin duygularını tanıma ve kabul edebilme Sosyal iletişim becerilerini geliştirebilme Aile içindeki rolünü oynayabilme Kuralların gerekliliğini anlayabilme Kendi kültürünün geleneklerini fark edebilme Toplum içinde yaşayan birey olarak kendini kabul edebilmesi 20 .1. ailelerden. Edindiğiniz deneyimleri öğrendiğiniz konularla bütünleştirerek çıkan sonuçları arkadaşlarınızla paylaşınız. kitapçılardan. 2. elektronik ortamdan. SOSYAL GELİŞİME UYGUN ETKİNLİKLER 2. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler  Sosyal gelişimi destekleyici etkinlikler yoluyla çocuklara kazandırılması amaçlanan beceriler:           Gelişim düzeyine uygun olarak problemleri nasıl çözebileceğini ve nasıl karar alabileceğini öğrenebilme Diğerlerini ve kendini kabul edebilme ve değerli olduğunu anlayabilme Olumlu benlik algısını geliştirebilme Bağımsız davranabilme ve kendi hareketlerinin. gereç ve etkinlik hazırlayabileceksiniz.ÖĞRENME FAALİYETİ–2 ÖĞRENME FAALİYETİ–2 AMAÇ Öğrenme faaliyetinde kazandırılacak bilgi ve beceriler doğrultusunda uygun ortam sağlandığında.

içinde bulunduğu toplumun bir üyesi olduğunu kavrayarak aktif. kendi aile çevresindeki diğer çocuklar ve yetişkinlerle ilişki kurmayı öğrenmeleri söz konusu olmaktadır. Bir grubun üyesi olmayı öğrenmek. Çocukların olumlu ilişkiler kurabilmesi. diğerlerini dinlemeleri gerektiğini. çoğu zaman da anlaşılması zor ilişkilerle doludur. bazen birlikte bazen de kendi kendilerine çalışmalarının gerektiğini öğreneceklerdir. etkinliğe nasıl katılacaklarını. Başka çocuklarla ve yetişkinlerle birçok durumda iletişim kurmayı destekleyen ortamlar yaratmak. birçok sosyal beceriyi gerektirmektedir. Bu durumda küçük çocukların. 21 . onlar gibi davranabilmesidir. Çocuğun diğer çocuklarla birlikte yetişkinin ilgisini paylaşması. okul öncesi yıllarında gerçekleşmektedir. Bu öğrenme sürecinde ailesi kadar dış çevrenin de çok önemli rolü bulunmaktadır. Çocuk için çevre oldukça karmaşık. Çocukların kendini kabulünü sağlayıcı ve olumlu benlik kavramını geliştirmeye ilişkin destekleyici tavır ve tutumlar benimsemek. Çocuklar bebeklik döneminden itibaren yaşam deneyimleri aracılığıyla kendini tanıma ve kabul etmeyi öğrenirler. Sosyal gelişim ile ilgili etkinlikleri planlama ve uygulamada eğitimcilerin dikkat etmeleri gereken özellikler:    Çocukların yaş ve gelişim düzeyine uygun.       Toplum içinde farklı insanların olduğunu ve bunların birtakım hizmetler sağladıklarını anlayabilme Dünyada farklı kültürlerini ve insanların olduğunu fark edebilme Geçmişteki ve şu andaki toplumları öğrenebilme ve geniş bir çerçeve içinde ilişkilerini anlayabilme Liderlik ve grup ilişkilerini anlayabilme Çevrenin insan yaşamındaki önemini anlama/çevresel problemleri araştırma ve çözümler üretebilme Yeni teknoloji bilgisinin farkına varabilme Sosyal gelişim ile ilgili etkinlikleri planlama ve uygulamada dikkat edilecek özellikler: Sosyal gelişim. katılımcı ve yaratıcı bir kişilik yapısı kazanması için öncelikle sosyal gelişim yönünden dikkatlice planlanmış etkinliklere ihtiyaç vardır. çocuğun içinde bulunduğu grupla ya da yaşadığı kültürdeki diğer bireylerle geçinebilmesi. Grup içinde birlikte çalışmayı içeren sosyal becerilerin kazanılması ile çocuklar materyalleri nasıl paylaşacaklarını. kendilerini rahat hissedebilecekleri çevresel düzenlemeler yapmak.

Çocukların kendine güvenli ve bağımsız hareket etmeyi öğrenebilecekleri ortamlar düzenlemek. Çocukların sorumluluk duygusunu kazanabilmelerine fırsat vermek.       Çocuklar arasında sosyal etkileşim ortamının oluşmasına olanak veren etkinlikler planlamak. Olumlu sosyal iletişimin sağlanabilmesi için çocukların birbirlerini gerçek anlamda tanımalarına olanak veren etkinlikler düzenlemek. Sosyal Gelişime Uygun Araç Gereçler                      Çeşitli toplar Fasulye torbaları Atlama ipleri Çıngıraklar Halat Müzik kutuları Araba ya da kamyon tekerleri Ses çıkartan tahta ve plastik oyuncaklar Çemberler Hareketli oyuncaklar Bez oyuncaklar Boş kutular Diş kaşıma halkaları Büyük renkli küpler Bahçe oyuncakları Büyük tahta çivilerle geçmeli oyuncaklar Jimnastik minderleri Basit bloklar Takıp sökmek için plastik cıvata ve somunlar İtmeli-çekmeli ses çıkartan oyuncaklar Çocuk şiiri ve resimli hayvanlar 22 . 2.2. Çocuklara bir grubun üyesi olduğunu fark ettirecek ve gruba uyumunu kolaylaştıracak ortamlar hazırlamak. Çocukların toplumdaki değişik sosyal rollerin farkına varmalarını ve bu rollerin toplum için önemini anlamlarını sağlamak. Çocukların seçim yapma ve karar verme becerilerini kazanabilmelerine fırsat vermek.

harf ve sayı oyunları 23 . zil. uçak ve trenler Küçük bebekler Denge tahtası Oyuncak ve gerçek telefonlar Müzik aletler. artık kâğıt ve kumaş parçaları Keskin olmayan makas ve kâğıtlar Stafetler Domino Büyüteç Küçük ev hayvanları Basit resim. çay takımları Büyük kamyon. bez veya plastik hayvanlar Jimnastik sırası Kum havuzu ve kum oyuncaklar Plastik oyuncak tabak. giydirilecek bebekler Jimnastik kasası Kavram geliştirici oyuncaklar Basit bilmeceler ve tahmin oyunları Öykü kitapları ve masallar El kuklaları Tornetler Yap-boz oyuncakları İp bağlama ve çeşitli kâğıt işler Kolâj çalışması. tef. davul Jimnastik tahtası Boncuklar ve ip Sabunla balonlar yapma 6–8 parçalık basit yap-bozlar İtmeli-çekmeli araçlar Parmak boyası Bağlama oyuncaklar Resimli lottolar Düğmeli-fermuarlı giysileri olan.                                   Boş tahta ve mukavva kutular İp ve tırmanma merdiveni Tahta.

 Sosyal Gelişime Uygun Etkinlikler  Arkadaş Edinme: Etkinlik Adı: Arkadaşlık Halkası Amaç: Arkadaşlık ilişkilerini geliştirebilme Materyal: Renkli fon kartonları.3. Sosyal Gelişime Uygun Etkinlik Planlama Aşağıda verilen sosyal gelişime uygun etkinlik örnekleriyle sosyal gelişim özelliklerine ilişkin değerlendirme kriterlerini karşılaştırabilirsiniz. boya kalemleri Değerlendirme Ölçeği Uygulama: Renkli fon kartonlarına. artık malzemeler.) isteyip bunları pano üzerine yan yana dizerek çocuklarla birlikte arkadaşlık halkası oluşturun ve oluşturulan panoyla ilgili çocukların yorumlarını alın. 24 . yapıştırıcı.         Küçük bakım istemeyen bitkiler Takmalı çıkarmalı oyuncaklar Geçmeli oyuncakları Büyük bebek arabaları Büyük arabalar Bilgi kartları Halka atma ve top oyunları Tombala Basit kâğıt oyunları 2. makas. çocuklardan el izlerini çizip kesmelerini ve süslemelerini (Kendi fotoğraflarını da yapıştırabilirler.

Sahip olduğu nesneleri arkadaşıyla paylaşır. Kendi arkadaşını kendi seçer. yaprağı vb. Arkadaşlarının problemlerini paylaşır.  Gruba Katılma: Evet Hayır Etkinlik Adı: “Ben Bir Ağacım” Amaç: Grupta kendini ifade etmek Materyal: Öğretmenin çocuklarla birlikte fon kartonları kullanarak hazırladığı ağaç bölümleri Uygulama.. 25 . Başkalarına ait malzemeyi kullanabilmek için izin ister. “Ben sınıfın öğrencisiyim. Belirlenen kurallara uyar. 5. Diğerleri sırası ile onun dalı. meyvesi. 6. 10. Gözlenecek Davranışlar 1. Arkadaşıyla oynarken zevk alır. olur. 2. 8. Uzun süreli arkadaşlık ilişkileri kurar. 4. Not: Bu etkinlik ortaya gelen çocuğun başka simgelerle de . 7.” der. “ “Ben arkadaşımın ……. Diğerlerine yardımcı olmanın hazzını yaşar. 3. Başkalarına oyunun ya da etkinliğin kurallarını açıklar.” tümceleriyle bütünün parçaları tamamlatılır. Gruptan biri ortaya gelir “ Ben bir ağacım. “Çocuklara kim ağaç olmak istiyor?” diye sorulur.diğerlerinin onu tamamlaması şeklinde olabilir.Değerlendirme Ölçütleri Arkadaş Edinmede Aranan Kriterler. Diğer çocuklarla etkileşime girerek birlikte oynar. 9.

Birinci grubun. 8. 7. Parazit olan grubu sürekli değiştirin. 4. Yetişkinlerin liderliğindeki grup oyunlarında kurallara uyar. Gözlenecek Davranışlar 1. Kendi duygularını fark eder hakkını savunur. Değerlendirme Ölçütleri Çocuk Kavga ve Tartışmaları ile İlgili Kriterler. 2. Kendi cinsleri arasında oyun kurar. Oyunların kendine özgü kurallarına uyar. 4. Evet Hayır 26 . Küçük gruplarla oynamayı sever.Değerlendirme Ölçütleri Gruba Katılma ile İlgili Kriterler. 9.  Çocuk Kavga ve Tartışmaları Etkinlik Adı: Çatışma Amaç: Sosyal olmayan davranışların farkında olma Materyal: Uygulama: Grubu üç sıra halinde dizin. ama küskünlükleri uzun sürmez. Sırasını bekler. Etkinlik sonunda çocuklardan neler hissettikleri konusunda görüş alın. 3. 5. Oynarken grup arkadaşlarıyla iletişim kurar. Evet Hayır 10. Grup oyununda arkadaşını seyreder. Sosyal olarak kabul görmeyecek davranışlarını kontrol eder. 2. Mantıklı. Grup içinde oynamak istediğini seçer. kontrollü ve bağımsız hareket eder. Gerektiğinde özür diler. Grup etkinliklerinden hoşlanır. üçüncü gruba liderinin söylediği cümleyi iletmeye çalışırken. Sık sık kavga eder. ortadaki grubun sürekli parazit sesler çıkarmasını sağlayın. Gözlenecek Davranışlar 1. 6. 3.

Evet Hayır 10. 8. Arkadaşlarının hakkına sahip duyar.Seçtikleri işlerde sorumlulukları paylaşmalarına yardım edin.yeterliliği ve birlikte yapılması gereken işlerin neler olduğu hakkında sohbet edin. Oyun içinde sosyal iletişim kurallarını bilir ve uyar. 5.5.Bu işlerden sorumlu olacak çocukları seçin ve sorumlu oldukları işleri temsil eden sembolleri seçerek. 4. 8. Çocuk kavga ve tartışmalarda ailenin tutumu gözlenir. Oyuncaklarını arkadaşları ile paylaşır. iyi-kötü. 7. Gözlenecek Davranışlar.kendi üzerlerine takmalarını isteyin. 1. Başkalarının haklarına saygı gösterir. Sözel olan ve sözel olmayan kuralları bilir. Oyuncaklarını paylaşır. haklı-haksız gibi ahlaki kavramları bilir. 3. 9. daha sonra sınıf içinde birlikte uygulanacak işleri belirleyin. 27 . 6. 2.Daha sonra çocuklar arasında sorumluluk değişimi yapabilirsiniz. Oynadığı oyunun kurallarına uyar. Değerlendirme Ölçütleri İşbirliğinde Aranan Kriterlerler. 7. Doğru-yanlış. güzel-çirkin. Arkadaşlarıyla dayanışma içinde sorunları çözer. Sahip olduğu şeyleri arkadaşlarıyla paylaşır. 6. 9. Gerektiğinde öğretmeni ile işbirliği yapar. Sıkıntı içinde olan oyun arkadaşlarını rahatlatır. Başkalarının görüşlerini alır. 10. Diğer çocukları taklit ederek kurallara uyar. Başkalarına yardım etmeyi sever.  İşbirliği Etkinlik Adı: İşleri Paylaşım Amaç: Sorumluluk alma ve paylaşmanın önemini kavrayabilme Materyal: Alacakları sorumluluklara ilişkin sembollerden oluşan kartlar Uygulama: Önce çocuklarla birlikte iş yapmanın önemi.

 Rekabet Etkinlik Adı: Gazete ve Dans Amaç: Yarışma duygusunu geliştirme Materyal: Gazete. 5. 8. 28 . Etkinliklerini gerçekleştirirken yarışçılık duygusu taşır. Gözlenecek Davranışlar 1. Yarışma nitelikli oyunları oynar. Yarışma nitelikli oyunların sonucunda hoşgörülü davranış gösterir. 2. 6. Yarışma nitelikli oyunlarda karşı tarafı küçümserler. Kazandığı oyunda sevinme tepkisi verir. Evet Hayır 10. Yaşadığı aile ortamı rekabet konusunda etkendir. Müziği durdurun ve çocukların gazetenin üzerine çıkmalarını isteyin.Son bir kişi kalana kadar tekrar edin. Yarışma nitelikleri oyunlara ilgi duyar. Yarışma nitelikli oyunların tekrarından zevk duyar.Her defasında gazete parçasını küçültün. Kendinin ve diğerlerinin duygularını kabul eder. 3.müzik çalar Uygulama: Erken çocukluğa uygun bir müzik parçası açın. 4. Yarışma nitelikli oyunlarda hırslanır.Çocuklardan gazetenin etrafında dans etmelerini isteyin. Değerlendirme Ölçütleri Rekabet de Aranan Kriterler. 9. 7.

Lider grubun yorumlarının gerçekçilikten düşlere doğru abartılmasını ister. 9. Sıkıntı içinde olan karşı cinsten oyun arkadaşını rahatlatır. Gruptan seçilen bir kız ve bir erkek birbirlerine yürür ve merhaba derler. Tüm grubun gözleri kapalı bir şekilde oturması sağlanır. Kendi cinsinden memnuniyet duyar. Kız-erkek çocuk arkadaşı grubunda yer alan kişilerin adını söyleyebilir. 6. 2. anne-babalarının etkilerini göz önüne alır. Değerlendirme Ölçütleri Kız-Erkek Çocuk İlişkilerinde Aranan Kriterler. 3. 8. Seçilen erkek öğrenci babasını model almıştır. Kız-Erkek Çocuk İlişkileri Etkinlik Adı: Karşındakini Tanı (Doğaçlama) Amaç: Arkadaş ilişkilerinde birbirlerini tanıma Materyal: Uygulama: Çocuklar bir halka oluşturur. Bu kız ve bu erkek kimdir? Birbirlerini tanıyorlar mı? Bu karşılaşma anı ile ilgili yorumlar yapılır. Seçilen kız öğrenci annesini model almıştır. Seçilen kız ya da erkek öğrenci oyunlarında karşı cinse rol verir. 5. Karşı cins tarafından sosyal olarak kabul görmeyecek davranışlarını kontrol eder. 7. 29 . Fikirler grupça oyunlara dönüştürülür. Kız-erkek çocuk arkadaş seçiminde. 10. Durumlar yaratılır. Gözlenecek Davranışlar 1. Evet Hayır 4. Karşı cinsin görevlerini alır. Aldıkları görev ve sorumlulukları yerine getirirken karşı cinsten yardım alır.

 Çocuklara karşı güler yüzlü hoşgörülü davranınız. yaratıcı ve estetik olarak hazırlayınız.  Etkinlik sırasında çocuklarla iletişim kurunuz.  Çocuklara karşı sabırlı ve anlayışlı olunuz.  Çocuğun hangi sosyal gelişim özelliğini taıdığını araştırınız.  Etkinlik uygulamada amacınızı belirleyiniz. dikkatli.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından değerlendiriniz. Öneriler  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişimin özelliklerini dikkatlice araştırınız. kurallara uyma vb.).  Etkinliği çocuklara uygulayınız.  Çocukların sosyal gelişim özelliklerine yönelik materyalleri dikkatlice inceleyiniz.  Türkçeyi iyi kullanmaya dikkat ediniz.UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ Çocuğun sosyal gelişim özelliklerini dikkate alarak bir etkinlik seçip hazırlayınız. Etkinliğinizi Erken Çocukluk Eğitim Kurumlarında çocuklara uygulayınız.  Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınıza paylaşınız. (İşbirliği paylaşma.  Çocuğun sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri belirleyiniz. temiz ve düzenli olunuz.  Sunumunuzu dikkatli.  Uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunuş hazırlayanız(fotoğraf. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirip arkadaşlarınızla paylaşınız.  Araç gerecin çocuğun gelişimine uygun dayanaklı yaratıcı materyallerden oluşmasına dikkat ediniz.  Çocuğun sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikleri araştırınız.  Çocukların sosyal gelişim özelliklerine uygun materyalleri inceleyiniz.  Etkinliğin amacını ve uygulama basamağını çocuklara anlatınız. İşlem Basamakları  Çocuğun yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini inceleyiniz.  Raporunuzu hazırlarken istekli.).resim vb.  Etkinlik için uygun araç gereçlerinizi hazırlayınız.  Etkinliğinizi amacına uygunluğu açısından objektif olarak değerlendiriniz.  Çocuklarla olumlu iletişimde bulununuz. 30 .

Çocuklara uyguladığınız etkinliği belgelendirerek bir sunu hazırladınız mı? 11. 6. 3. 8. 31 . 4. 9. 2. Kendinizi yeterli görmüyorsanız öğrenme faaliyetini tekrar ediniz.KONTROL LİSTESİ Aşağıda hazırlanan değerlendirme ölçeğine göre kendinizin ya da arkadaşınızın yaptığı çalışmayı değerlendiriniz. Gerçekleşme düzeyine göre “Evet/Hayır” seçeneklerinden uygun olan kutucuğu işaretleyiniz. 5. Etkinliğinizin sonucunu rapor haline getirerek arkadaşlarınızla paylaştınız mı? DEĞERLENDİRME Yaptığınız değerlendirme sonunda hayır şeklindeki cevaplarınızı bir daha gözden geçiriniz. 7. Değerlendirme Ölçütleri 1. Çocukların yaş ve gelişim seviyesine göre sosyal gelişim özelliklerini incelediniz mi? Çocukların sosyal gelişim özelliklerine yönelik materyalleri incelediniz mi? Çocuğun sosyal gelişim özelliklerine uygun etkinlikler setçiniz mi? Etkinlik uygulamadaki amacınızı belirlediniz mi? Etkinlik için uygun araç gereç seçtiniz mi? Etkinliğin amacını ve uygulama basamağını çocuklara anlattınız mı? Etkinliği çocuklara uyguladınız mı? Etkinlik sırasında çocuklarla iletişim kurdunuz mu? Etkinliğinizi amaca uygunluğu açısından değerlendirdiniz mi? Evet Hayır 10.

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME SORULARI Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgi ve becerileri aşağıdaki soruları cevaplayarak belirleyiniz. Sorunların (D) Doğru ya da (Y) Yanlış olarak değerlendiriniz. 32 . çocuğun içinde bulunduğu grupla ya da yaşadığı kültürdeki diğer bireylerle geçinebilmesi. 10. ( ) Çocuklar 4-6 yaştan itibaren yaşam deneyimleri aracılığıyla kendini tanıma ve kabul etmeyi öğrenirler ( ) Bağımsız davranabilme ve kendi hareketlerinin. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. modül değerlendirmeye geçiniz. ( ) Çocukların ilköğretim döneminden itibaren seçim yapma ve karar verme becerilerini kazanabilmelerine fırsat verilmelidir. ( ) Sosyal gelişime uygun araç gereçlerden bazıları. Basit resim. ( ) Olumlu sosyal iletişimin sağlanabilmesi için çocukların birbirlerini gerçek anlamda tanımalarına olanak veren etkinlikler düzenlenmelidir. 5. onlar gibi davranabilmesidir. ( ) “Ben Bir Ağacım” etkinliği gruba katılmaya iyi bir örnektir. 4. Cevaplarınız doğruysa. harf ve sayı oyunlarıdır. ( ) Çocuk için çevre oldukça basit. ( ) ‘Gazete ve Dans’ etkinliği çocuk kavga ve tartışmalarına iyi bir örnektir. cevap anahtarı ile karşılaştırınız. 8. 2. 3. Küçük ev hayvanları. ( ) Sosyal gelişim. ( ) Bir grubun üyesi olmayı öğrenmek. 6. davranışlarının sorumluğunu taşıyabilme sosyal gelişimi destekleyici etkinlikler yoluyla çocuklara kazandırılması amaçlanan becerilerdendir. birçok sosyal beceriyi gerektirir. Yanlış cevaplar verdiyseniz öğrenme faaliyetinin ilgili bölümüne dönerek ilgili bölümü kontrol ediniz. 1. çoğu zaman da anlaşılması kolay ilişkilerle doludur. 9. 7. DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı. Kavram geliştirici oyuncaklar.

A) Temel güvene karşı güvensizlik B) Özerkliğe karşı kuşku ve utanç C) Girişimciliğe karşı suçluluk D) Üst düzey gereksinmeler 2. A) 0-12 ayda başlar B) 1-2 yaşında başlar C) 3-4 yaşında başlar D) 5-6 yaşında başlar Çocukların cinsiyetle ilgili tavırları belirlemesi ve kendi cinsiyle karşı cinsin özelliklerini öğrenmesi ne zaman görülmektedir. Cevaplarınızı cevap anahtarından kontrol ediniz. ‘Toplumsal beklentilere uygunluk gösteren kazanılmış davranış yeteneği’aşağıdakilerden hangisini açıklar. 4. A) Özel yetenek B) Gruba katılma C) Akıl yürütme D) Şarkı besteleme Hangi dönemde çocuğun ana-babasına bağlılığı çözülmekte ve dışarıdaki arkadaşlarıyla ilgilendiği görülmektedir. A) Sosyalleştirme B) Kültür C) Sosyal gelişim D) Benlik Aşağıdakilerden hangisi 0-12 yaş çocuklarında sosyalleşme özelliklerinden biridir. 3. A) Erken çocukluğun sonlarına doğru B) İlk 36 ayda C) İlköğretimin sonlarına doğru D) Ergenlik çağı Çocuk grup halinde oynamaya ne zaman başlar. 33 .MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgilerle aşağıdaki soruları dikkatlice okuyarak doğru seçeneği işaretleyiniz. A) Bir yaşından sonra B) İki yaşından sonra C) Üç yaşından sonra D) Dört yaşından sonra Aşağıdakilerden hangisi Ericson’a göre psiko-sosyal gelişim evrelerinden biri değildir. 6. 1. 5.

DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı. A) İtmeli-çekmeli araçlar B) Parmak boyası C) Bağlama oyuncaklar D) Bilgisayarda oynanan oyunlar 8. ölçme değerlendirme ve modül değerlendirme bölümlerinde istenen çalışmaları başarı ile tamamladıysanız öğretmeninizle iletişim kurarak diğer modüle geçiniz. 34 . aşağıdakilerden hangisini gerektirmektedir. A) Güvenlikte Olma B) Statü Kazanma: C) Kimliğe Karşı Kimlik Bocalaması D) Fizyolojik – Bedensel Gereksinmeler Bir grubun üyesi olmayı öğrenmek. karşılaştığı bazı problemleri çözmesi desteklenmelidir.7. eşyalarını toplaması. A) Temel güvene karşı güvensizlik B) Özerkliğe karşı kuşku ve utanç C) Girişimciliğe karşı suçluluk D) Çalışma ve başarılı olmaya karşı aşağılık duygusu Aşağıdakilerden hangisi Maslow’a Göre Temel Gereksinmelerden biri değildir. A) Birçok sosyal beceriyi B) Özel yetenekleri C) Birçok fiziksel beceriyi D) Espri yeteneğini Aşağıdakilerden hangisi Sosyal Gelişime Uygun Araç Gereçlerden biri değildir. soyunması. Öğrenme faaliyetleri. 10. Yanlış cevaplar verdiyseniz öğrenme faaliyetinin ilgili bölümüne dönerek ilgili bölümü kontrol ediniz. Ericson’a göre Psiko-Sosyal Gelişim Evrelerinin hangisinde çocuğun kendi kendine yemek yemesi. 9. giysilerini seçmesi. giyinmesi. cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz.

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYEİ -1’İN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 C B D A A D C B D C ÖĞRENME FAALİYEİ -2’NİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 D D Y Y D D Y D Y D MODÜL DEĞERLENDİRMENİN CEVAP ANAHTARI 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 C B A C B D B C A D 35 .

İstanbul. Okul Öncesi Eğitim ve Eğitim Programları. (2001) Okul Öncesinde Eğitiminde Oyun. Belirli Günler ve Haftalar. ERKUNT. Nilüfer. İstanbul.ÖNERİLEN KAYNAKLAR ÖNERİLEN KAYNAKLAR          ARAL. DALKILIÇ. Ankara. Ya-Pa. Ankara. İstanbul.E.D. (2002).E. Esin Yayınevi. (2004).. Okul Öncesi ve İlkokullarda Hareket Gelişi. (2003). Epsion. Okul Öncesi Eğitim ile İlgili Uygulamalı Çalışmalar. Nimet.D.B. Nobel Yay. (1966). Okul Öncesi Eğitimde Üniteler. (2004). DARICA. Okul Öncesi Çocukları için Eğitici Drama Uygulamaları. Tutibay.. İstanbul. Basımevi. Mor-Pa Kültür Yay. Ankara. Neriman. İstanbul. VII. Morpa Yay. Fatma Gül. ÖZTÜRK. ONDER. Nursel Uyar. İstanbul. (1983). (1999). Çocukların Ruh Sağlığı ve Gelişimi: Okul Öncesi Dönem. Okul Öncesi Eğitimcileri İçin Etkinlik Dünyası Uygulama Kitabı. Sami.. Ayten. M. (2004). Nizamettin. MENGÜTAY. KOÇ. CİRHİNLİOĞLU. Eğitim Toplantsı. 36 . T. T.E. “Okul Öncesi Eğitim ve Sorunları”.. Alev.

Seniha. Rasim. Her Yönüyle Çocuğunuz. Gelişim ve Öğrenme. Anı Yayıncılık Ankara www. Alkım Yayınevi. Ayşegül. SAN. (2003). Dilara Sevimay.edu. Esin Yayınevi. Ankara YAVUZER.B. (1993). Sanat ve Eğitim. Çocuklarda Psikomotor Gelişim. KALE. Kamil. İstanbul. Basımevi.. Nobel Yay. Alkım Yay. İstanbul.. Nobel Yay.Öyküleri. (1991).E. (1985). Şule.com 37 . A. İstanbul. A. ÖZER.. Remzi Kitapevi. Doğan. Gelişim ve Öğrenme. ÖZER. İstanbul. İstanbul. Çocuğunuzun İlk 6 Yılı. (1998).tr www. Gül. M.Kostümleri ve Aksesuarları. Ankara. İnci. İREZ. Asiye (2004). İstanbul.yıldız.mediko. (2002). Ankara. Çocuk Gelişimi. CÜCELOĞLU. Hasan. (1975).psikiatrivehayat. İnsan ve Davranışı. KARADAĞ.Ü. ATAMAN. Dramatizasyon. Eğitim Bilimleri Yayınları No: 151. Okul Öncesi Dönemde Beden Eğitimi ve Oyun Öğretimi. Gündüz Eğitim ve Yay. Hilmi. Ankara. (2005). Eğitim Psikolojisi. Çocuk Gelişimi ve Eğitimi. Remzi Kitapevi. (2004).Ü. BİLİR. Ankara. Nobel Yay. BACANLI. (1999). Basımevi.KAYNAKÇA KAYNAKÇA              AKAY.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful