ESKİŞEHİR VALİLİĞİ İL ÇEVRE VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ

2004 YILI ESKİŞEHİR İL ÇEVRE DURUM RAPORU

ESKİŞEHİR-2005

İÇİNDEKİLER Sayfa A. COĞRAFİ KAPSAM.............................................................................................. 1

B. DOĞAL KAYNAKLAR......................................................................................... 7 C. HAVA (ATMOSFER VE İKLİM )....................................................................... D. SU............................................................................................................................. E. TOPRAK VE ARAZİ KULLANIMI................................................................... F. FLORA-FAUNA VE HASSAS YÖRELER........................................................ G. TURİZM.................................................................................................................. 35 67 118 125 174

H. TARIM VE HAYVANCILIK ................................................................................ 185 I. MADENCİLİK ....................................................................................................... 196

J. ENERJİ..................................................................................................................... 203 K. SANAYİ VE TEKNOLOJİ ..................................................................................... 206 L. ALTYAPI, ULAŞIM VE HABERLEŞME.......................................................... 225 M. YERLEŞİM ALANLARI VE NÜFUS.................................................................... 234 N. ATIKLAR.................................................................................................................. 252 O. GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM.................................................................................... 261 P. AFETLER................................................................................................................. 268 R. SAĞLIK VE ÇEVRE............................................................................................... 276 S. ÇEVRE EĞİTİMİ.................................................................................................... 288 T. ÇEVRE YÖNETİMİ VE PLANLAMA.................................................................. 292

(A). COĞRAFİK KAPSAM A.1. GİRİŞ Eski dönemlerden beri yerleşme bölgesi içinde yer alan Eskişehir, tarihi ve kültür mirası zengin bir ildir. Şehrin tarihi, Anadolu’da ilk siyasi birliği kuran Hitit İmparatorluğuna dayanır. Daha sonra Frigya Krallığı egemenliğine girmiştir. Ardından Lidya, M.Ö. VI. yüzyılda Pars İmparatorluğu topraklarına katılmıştır. İlkçağ ve Bizans zamanındaki ilk adı Dorylaion’dur. M.S. 1. yy.’da bölge tümüyle bir Roma ülkesi haline getirilmiş, Roma İmparatorluğunun parçalanmasıyla bölge Bizans İmparatorluğunun eline geçmiştir. 1071 Malazgirt zaferinden sonra Selçuklu Kutalmışoğlu 1. Süleyman Şah’ın Başkomutanlığındaki Türk Orduları bu toprakları fethettiler. 1. Haçlı Savaşlarıyla 1175 yılında tekrar Bizanslılara geçen Eskişehir 1176 seferinden sonra Selçuklu egemenliğine girmiş ve Sultanönü adını almıştır. Kayı boyunun Söğüt yöresine yerleştirilmesinden sonra, Osmangazi zamanında bugünkü Eskişehir İlini kapsayan alan Osmanlıların eline geçti (1286). Orhan Gazi zamanında yapılan devlet teşkilatında Eskişehir, bir kaza olarak düzenlendi ve Sultanönü Sancağına bağlandı. 1. Murat devrinde Germiyan kazasının Osmanlı topraklarına katılması üzerine Anadolu Beylerbeyine bağlandı. 1402 Ankara Savaşı bozgunundan sonraki dağılma devrinde de Osmanlı egemenliğinin devam ettiği şehirlerden biri olarak kaldı. XVIII. yy.’dan itibaren Eskişehir, Kütahya Sancağına bağlandı. 1768 yılından itibaren Kırım’dan ve Rumeli’den göç eden Türkler tarafından iskan edilmeye başlandı. XIX yüzyılın ikinci yarısından itibaren demiryolu kavşak noktası halini almasıyla büyük değer kazanan şehre 1891 yılında getirilen göçmenler yerleştirilerek kurulan köylere Selimiye, Hayriye , Hamidiye adları verildi. 1892 yılında Sancak Merkezi, hemen sonra da ikinci sınıf vilayet haline getirilen Eskişehir 1. Dünya Savaşında bağımsız mutasarrıflık ve Milli Mücadelede batı cephesinin önemli üstlerinden biri oldu. 20 Temmuz 1921 yılında Yunan işgaline uğradı. 2 Eylül 1922 yılında kurtarıldı. Cumhuriyetin ilanından sonra 1925 yılında kendi adını taşıyan vilayetin merkezi oldu. A.2 İL VE İLÇE SINIRLARI Eskişehir İlinin İlçeleri; 1. Merkez 2. Alpu 3. Beylikova 4. Çifteler 5. Günyüzü 6. Han 7. İnönü 8. Mahmudiye 9. Mihalıççık 10. Sarıcakaya 11. Seyitgazi 12. Mihalgazi 13. Sivrihisar

-1-

ŞEKİL A.1 İlimiz İl ve İlçe Sınırları Haritası

-2-

A.3 İLİN COĞRAFİ DURUMU Eskişehir İli, İç Anadolu Bölgesinin Kuzeybatısında 29-32 derece doğu boylamları, 3940 derece kuzey enlemleri arasında yer alır. Kuzeyinde Bolu, doğusunda Ankara, güneyinde Konya-Afyon, batısında Kütahya-Bilecik illeri bulunmaktadır. Yüzölçümü 13.652 km²’dir. A.4 İLİN TOPOGRAFYASI VE JEOMORFOLOJİK DURUMU Bölge topografik yapısını, neoteknotik dönemde kazanmış olup, yapısal jeolojinin kontrolünde gelişmiştir. Doğu-batı gidişli fayların etkisiyle, aynı yönde uzanan doruklar ve çöküntü ovalar oluşmuştur. Eskişehir-İnönü ovaları en tipik örnektir. Bölgedeki yükseltiler, kuzeyde Panet Tepe (960m), Arapöldü T. (1047m), Umurlarbayırı T. (1008 m), Dede T. (1115 m), güneyde Büyükdülüçe T. (1008 m), Çengel T. (942 m), Bozyamaç T. (869 m), Yıldız T. (941 m), Taşlı T.(944 m)’den oluşur. Bölgenin en büyük akarsuyu Sakarya Nehrinin bir kolu olan Porsuk Çayı’dır. Uzunluğu 460 km’dir. Bölgeye güneybatıdan girip, doğudan çıkmaktadır. A.5 JEOLOJİK YAPI VE STRATİGRAFİ Bölgenin en yaşlı birimleri Triyas yaşlı metamorfik şist mermer ile ofiyolitik melanj oluşturur. Bu iki birim arasındaki dokanak teknotiktir. Bu birimler üzerine açısal diskordansla Eosen yaşlı konglomera, Marn, kiltaşı, kireçtaşı, Miyosen yaşlı andezit, konglomera, kilmarn, tüf ve kireçtaşı ile Pliyosen yaşlı kil, tüf ve bozalt serisi gelmekte, bölgenin en genç birimleri olarak alüvyonlar bütün birimleri örtmektedir. Bölgenin stratigrafik kesiti verilmiştir. Kayaçların litolojik özellikleri ise şöyledir : A.5.1 Metamorfizma ve Mağmatizma A.5.1.1 Metamorfik şist-mermer Genellikle glokofan şist, muskovit şist ve kristalize kireçtaşı ardalanmasından oluşur. Bu birimler teknotik olarak ofiyolitik melanj ile dokanaklıdır. Genç karasal çökeller tarafından örtülen metamorfik çok kıvrımlı, kırıklı ve çatlaklı bir yapıya sahiptirler. Bu kayaçlar içinde fosile rastlanılmamıştır. Yaygın olarak Keskin, Alınca, Emirce ve Mamuca köyleri ile Muttalip Köyü kuzeyinde geniş alanda yüzeylenmektedir.

-3-

ŞEKİL A.2 İlimizin Jeolojik Yapısı

-4-

kumtaşı. Assilina sp. Kireçtaşlarında bol miktarda Nummulites fosili bulunur. Bu birimler içinde . Bunların üzerine kiltaşı. marn. • • • • • • Nummulites of. kendinden yaşlı birimlere ait çakılları içermektedir.1. Karacaşehir köyü etrafı. marn.5. Ayrıca. kireçtaşı gelmektedir.1. aglomera ve bazaktlardan oluşan bu volkanik kayaçlar. globulus leymerie Nummulites sp. kireçtaşı ile temsil edilmektedir. Alueolina sp. kireçtaşı bloklarından oluşan birim.5 Pliyosen Bazalt ve tüflerden oluşan bu kayaçlar SE’den Kızılinler. kireçtaşı.2 Ofiyolotik Melanj Serpantinit. kiltaşı. bölgenin SW’da gözlenmektedir. Teknotik olaylar sonucu kayaç içinde oluşan silis ve karbonat yerleşmiştir. Globorotalia sp.1. Büyükdülüce tepe ve Güneydoğu Mamuca köyü dolaylarında gözlenir. A. Karagözler köyü güneyi ve Mamuca köyü güneybatısında da görülmektedir. Dağküplü köyleri ile Ahiler köyü güneyinde geniş alanda yüzeylenmektedir. olup.5.5.6 Plyistosen Konglomera. A. tüf seviyeleri gelir.3 Eosen Konglomera. Bu birimler şist. bu nedenle Eosen yaşı verilmiştir. andezitik tüf. mermer tüf.4 Miyosen Andezit. kumtaşı ve yer yer killi kireçtaşı tabakalarından oluşur.A. Peridotit ve Gabrolar sivri tepeler oluştururlar. Ilıca. Karacaşehir köyleri civarında yüzeylenmektedir.5. Üste doğru kiltaşı. -5- . Konglomeralar gevşek tutturulmuş olup. kuzeyde Atalantekke. A. tüf ve kireçtaşlarından örtülmektedir. radyolarit. radyolarit ve granit çakıllarından oluşan konglomera ile başlar.5. serpantin ve radyolaritten türemiştir. Operculina sp.1. Eosen serileri üzerine açısal uyumsuzlukla gelir.1. Radyolarit ve çamurtaşları kırıklı ve kıvrımlı yapılar gösterirler. Bulunan fosillerin cinsleri. çakılları mermer. Tabanda kırmızı şarabi renkte konglomera ve kumtaşı yer alır. konglomera. Birim Eosen ve Miyosen çökelleri üzerine dik şevler oluşturur. Volkanitler. A.

Paracamelus sp. A.• • • • • • • • Canis sp.5 km izlenmiştir..5.Turizm Müdürlüğü Verileri (1998-2004) -6- . Eskişehir içinden geçen eğim atımlı normal fay NE-SW yönlü olup. Rhinocerotidae Paleoxodon sp. genellikle doğrultuları doğu-batıolan fay sistemleri bölgede graben havzasını oluşturmaktadır.Karacaşehir hattı.Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü Verileri (1998-2004) 3.Eskişehir Valiliği Brifingi 2. Karakaya T.Taşlı Tepe hattı Meşelik T.Mamuca güneyi hattı Kızılinler .. şehir içinde yaklaşık 1.Konyalıoğlu çiftliği mevkii hattı Büyükdülücü T.2 Teknotik ve Paleocoğrafya Bölgede. Vulpes sp. dere yataklarında gevşek tutturulmuş çakıl ve kum tanelerinden oluşur. ait fosiller bulunmuştur. Neojen sonlarında gelişen Tansiyon Kuvvetlerinin etkisi altında Eskişehir’in kuzey ve güneyinden geçen. KAYNAKÇA 1. Eskişehir’in kuzeyinden geçen düşey fay sistemleri metamorfik kayaçlar üzerinde teknotik deformasyonlar meydana getirmiştir. Eskişehir’e yaklaştıkça SE’ye dönmekte ve daha sonra tekrar E-W yönünü izlemektedir. . boyunca izlenmektedir.Tahsinbey çiftliği mevkii hattı . Güney bloğu düşen ve kuzey bloğu yükselen bu fay güneydoğuya eğilimlidir. alınca güneyi ve Muttalip köyü kuzeyi boyunca görülmektedir. Bölgede birbirine yaklaşık paralel olarak izlenen düşey faylar Eskişehir güneyinde . Elephantidae sp. En genç birimler ise aktüel alüvyonlar olup.Karacaşehir . Bu faylar genellikle E-W yönünde olup. Matacervoceras Gazelle sp. Bu fayları . triyas sonunda başlayan kuzey-güney yönlü sıkışmalar sonucunda doğu-batı yönlü ters fay sistemleri gelişmiştir. Şehir içindeki sıcak su kaynakları bu faya bağlı olarak çıkmaktadır. Keskin.

S. Beyköy Hidroelektirk Santrali 1999 yılında işletmeye açılmış olup.10 m. Yenice Beyköy H. Yıllık ortalama güneş ışınları şiddeti.1. İlde iki ana trafo bulunmaktadır.884. yılda 122 milyon kwh elektrik enerjisi üretilecektir.64 km². Su Gücü Eskişehir ulusal interkonnekte sistemi içerisinde önemli bir konumdadır. Orman işletmeleri ve kereste fabrikalarından temin edilmektedir.E.S.2. Sakarya Nehri üzerine kurulmuş olan Yenice H.26 cal/cm²-dk’ dır. depolama hacmi 57.000 m³’tür.E. B.5 Rüzgar Yıllık ortalama rüzgar hızı 2. 1939-1990 yılları arası (52 yıllık) ortalama değeri 6. Üretilen kömür sanayi kuruluşlarında ve konutlarda yakacak olarak tüketilmektedir. -7- . Başlıca hidroelektrik santrallerinden biri olan Gökçekaya H.60 milyon m³ olup.6 Biyokütle Yakacak olarak kullanılan odunun miktarı 50 933 Ster’dir. ve barajı ilimiz sınırları içerisinde yer almaktadır.1. Toplam üretimi 87 milyon kwh’dir.’nin ise türbün gücü 5. B. yüksekliği 41.E.1.1.46 saattir. DOĞAL KAYNAKLAR B. B. Yıllık tüketilen güneş miktarı ile ilgili ölçüm yapılmamaktadır. 1968-1990 yılları arası (23) ortalama değeri 238. Güneş Yıllık ortalama güneşlenme süresi.(B).7 m/s dir. ENERJİ KAYNAKLARI B.15 kw’dir. depolama hacmi 910 milyon m³ olup.3 Kömür Mihalıççık İlçesi Koyunağılı ve Beyköy civarında iki ocak vardır.1. yılda 562 milyon kwh elektrik enerjisi üretilmektedir.1.S’i 1999 yılında işletmeye açılmış olup.7 Petrol Eskişehir İli sınırları içinde petrol rezervi bulunmamaktadır.1. santralle ilgili çalışmalar sürmektedir. B. göl alanı 3. göl alanı 20 km².1. B.1. B. Sakarya nehri üzerine kurulmuş olan bu barajın yüksekliği 158 m. Eskişehir’in kömür rezervi 14.4 Doğalgaz İl sınırları içinde doğalgaz rezervi bulunmamaktadır.

Bu nedenle hazne kayalarda yüksek bir hidrostatik basınç beklenmektedir. Miyosen yaşlı andezit. Farklı bileşimdeki kayaçların içinde süzülerek bu kayaçlardan erittikleri mineralleri de beraberlerinde taşıyarak iyon bakımından zenginleştirirler. bazalt ile Kuvaterner yaşlı alüvyonlar olup. Örtükaya : Eskişehir ve yöresinde akışkanı haznekayada tutan ve ısı kaybını önleyen geçirimsiz kayalar olarak Triyas yaşlı metamorfik şistler. B. Beslenme Porsuk Çayı ve horstlar boyunca olmaktadır. az yükseltili ve eş topografik kotlarla bulunur.8. Eskişehir ve yöresindeki sıcaksu kaynaklarının beslenme alanı. konglomera. İnceleme alanında ofiyolitlerin görülmediğinden hazne kaya kalınlığı bilinmemektedir. Horstlarda başlıca ofiyolitli melanj ve metamorfik kayalar mostra vermektedir. İnceleme alanında bulunan sıcaksu kaynaklarının beslenme alanı çok geniş bir sahayı içine almaktadır. tüf. kuvaterner taşlı konglomera. sahanın hidrojeolojik koşullarına bağlıdır.8. Bunlar başlıca. Miyosen yaşlı andezit. Bu kayalardan en önemlisi ofiyolotik melanjdır. Pliyosen yaşlı tüf. haznekaya. şistler içindeki mermer bantları. doğuda ise Ankara’ya kadar uzanmaktadır. Isıtıcı : İnceleme alanında jeotermik gradyan ısıtıcı rolü oynamaktadır.3 Sıcaksu Kaynaklarının Kökeni ve Oluşumu Yüzeyden derinlere doğru süzülen meteorik sular su kapsama ve iletme özelliği olan (akifer) kayaçlarda toplanarak çeşitli derinliklerde bulunan rezervuarları oluştururlar. örtükaya ve beslenme gibi faktörlerin bulunması sahayı olumlu kılmaktadır.2 Jeotermal Enerji Potansiyeli Bölgedeki jeotermal alanın beslenmesi. Örtü kayanın yaklaşık kalınlığı 100-370 m arasında bulunmaktadır.1.1. Eosen yaşlı konglomera. kil. Isınan sular basıncın etkisi ile -8- .B. Beslenme : Geniş bir beslenme alanına sahip Eskişehir ve yöresindeki kaynakları derinlerde ısınarak graben kenarlardaki ana faylarla yükselmektedir. çatlaklar ve faylar nedeni ile ikincil temeli gözeneklik ve geçirimlilik kazanmıştır. Yüzeyden derinlere doğru oluşan bu hareket esnasında sular jeotermik gradiyan ile ısınırlar. Eosen’e ait kumlu ve kireçtaşı seviyeleri.1. marn ve alüvyonlar bulunmaktadır. Bu sahaya ait su taksim çizgileri kuzey ve güneyde belirli olmakla birlikte batıda Bozüyük.8 Jeotermal Sahalar B. bölgede sıcaksular için tali akiferi oluştururlar. marn.8. marn. Haznekaya : Eskişehir jeotermal alanında akışkanın yeraltında birikebileceği geçirimli kayalar bulunmaktadır. Bu sahada örtü kayaya ait litolojiler içinde sıcaksuların da yuvalandığı kayalar mevcuttur. kiltaşı. konglomera. kireçtaşı. bu yükselme sırasında da çeşitli derinliklerden soğuk su karışımı sürmektedir.1 Jeotermal Yapı Eskişehir jeotermal alanında jeotermal enerji oluşumunu sağlayan ısıtıcı. Ofiyolotik melanj alanda teknotik olaylar sonucu gelişen eklem takımları. bölgede yüksek jeotermal gradyan ile ısınan meteorik sular graben sistemlerine bağlı olarak yüzeye çıkmaktadır. Ofiyolitli melanja ait kırık sistemleri ile şistler içindeki mermer ve kuvarsit bantları (Ek:1) akifer nitelikli olup su tutma ve iletme özelliği taşırlar.1. B.

1. tulumba.8. Eskişehir’in güneybatısında ve Eskişehir’e 45 km mesafede bulunur. B. kırık ve çatlaklar aracılığı ile yeryüzüne çıkar ve mineralize sıcaksu kaynakları oluştururlar. Ayrıca Eskişehir içinde fay zonuna yakın yerlerde alüvyon içinde açılan keson kuyulardan az da olsa sıcaksu alınmaktadır. kuyu. fay zonları.1. tulumba ve sığ sondajlar şeklinde bu sıcaksular alınmaktadır. Pınarbaşı Ilıca Kaynağı İnönü İlçesi’nin güneybatısında fay boyunca yüzlek vermektedir. keson kuyular. tali akifer olan Neojen’e ait kireçtaşı seviyelerinden alınmaktadır.8. Hasırca. Neojen’e ait tüf. Ancak şistler içinde bulunan mermer ve kuvarsitli seviyeler tali akifer nitelikli. Atatürk caddesi ve civarında doğal kaynak. Bu zonların geçirgen olmayan bir örtü tabakası ile örtülü olması durumunda jeotermal alanlar veya sıcaksu havzaları oluşmaktadır.hareket ederek.1. sıcaklıkları 26-40°C arasında değişen. Kızılay Ilıca Kaynağı. glokofan şistler ise örtü niteliktedir.5°C arasında değişmektedir. Köprübaşı. Eosen’e ait konglomera ve kumtaşı seviyeleri ile. tüflü birimler örtü niteliktedir.1. ve kireçtaşı ise örtü kayaç ve tali akifer özellikleri gösterirler. yukarıda bahsedilen bir dizi kaynağa ilaveten. Sıcaklığı 29°C dir. Bölgemizde Neojen yaşlı killi. Kızılinler Kaynağı. Ana kaynak olarak Hamamyolu Caddesi üzerinde Çarşı Camii kaynağı olmak üzere irili ufaklı kaynaklar belirlenmiştir. Metamorfik şistler sıcaksular için akifer özelliği taşımazlar.5. boşluklu zonlar sunar. B. yapay sıcaksu kaynakları ile derinlikleri 80 m’yi geçmeyen sıcaksu sondajları bulunur. Kızılinler Köyü’ne girişte kaplıcanın kaptajında bulunur. Yörede bulunan metamorfik şistler.8. -9- . Sıcaklığı 38°C dir. çakma boru şeklinde. Eskişehir içinde yapılan sığ nitelikli sıcaksu sondajları ile elde edilen sıcaksular. marn. B. Hamamyolu Caddesi .1 Çıkış Yerleri ve Sıcaklıkları Eskişehir içindeki kaynakların sıcaklıkları 26-44.8.2 Debileri Eskişehir içindeki sıcaksu kaynakları. Eskişehir yöresindeki sıcaksu kaynakları graben sistemine bağlı fayların oluşturduğu yüksek ısı akışına bağlı olarak gelişirler.5 Sıcaksu Kaynakları B. keson. buna mukabil mikaşist. Eskişehir’de. İnceleme alanında bulunan ofiyolitli melanj.4 Sıcaksu İçeren Formasyonların Akifer Özelllikleri Eskişehir ve yöresinde bulunan sıcaksu kaynaklarının akifer kayacı ofiyolitli melanjdır (Ek:1).5. Sıcaklığı 26°C dir. sıcaksuların geçtiği terlerde bol kırıklı .

Bu su İstanbul Tıp Fakültesi Hidroklimatoloji sınıflamasına göre oligometalik alkali ve toprak alkali.8 lt/sn dir. HCO3 › SO4 › Cl şeklindedir. kokusuz ve tortusuzdur. Bu kuyuya ait suyun sıcaklığı 29°C ve debisi 0.67 mg/lt dir.4 lt/sn dir. 50 lt/sn’dir.95 mg/lt dir. İstanbul Tıp Fakültesi Hidroklimatoloji sınıflamasına göre oligometalik alkali ve toprak alkali.Hamamyolu Caddesi üzerindeki Çarşı Camii kaynağı debisi. Toplam mineralizasyon 404. Kızılay Ilıca kaynağının sıcaklığı 29°C . Alman Kaplıcalar Birliği sınıflamasına göre “Mineralce Fakir Sıcaksular” (Akroterm) sınıfına girmektedir. . Pınarbaşı Ilıca sıcaksu kaynağının . keson kuyu ve sıcaksu elde etmek amacıyla açılan sığ sıcaksu kuyularının debileri 0.8 lt/sn dir. Kızılinler kaynağı 0. Eskişehir içinde yapılan sıcaksu arama amaçlı sığ sondajlardan birinden alınan sıcaksu numunesi tüm özellikleri ile Eskişehir içindeki ana kaynaklarda bulunan sıcaksuya benzemektedir. Yörede bulunan tulumba. bikarbonatlı termal sular grubunda olduğu görülmektedir. Ca › Mg › Na .3 Sıcaksu Kaynaklarının Fizikokimyasal Özellikleri Eskişehir ve yöresine ait sıcaksu kaynakları renksiz. debisi 5. debisi 60 lt/sn dir. İnönü Pınarbaşı ılıca kaynağının debisi 60 lt/sn dir. Suyun kimyasal bileşiminin karakteristik formülü : Na › Ca › Mg .36 lt/sn dir. Toplam mineralizasyon 405. Toplam mineralizasyon 455. Toplam mineralizasyon 846. sıcaklığı 38°C ve debisi 0.10 - .92 mg/lt dir. Kızılinler sıcaksu kaynağının . bikarbonatlı termal sular grubunda olduğu görülmektedir.İstanbul Tıp Fakültesi Hidroklimatoloji sınıflamasına göre oligometalik alkali ve toprak alkali.5. Alman Kaplıcalar Birliği sınıflamasına göre “Mineralce Fakir Sıcaksular” (Akroterm) sınıfına girmektedir.36 lt/sn lik bir debiye sahiptir. HCO3 › SO4 › Cl şeklindedir. Mg › Ca › Na . HCO3 › SO4 › Cl şeklindedir. bikarbonatlı termal sular grubunda olduğu görülmektedir. Hasırca Kızılay sıcaksu kaynağına ait debi ise 5.3 ile 5 lt/sn arasında değişmektedir. Eskişehir içi ana kaynağın sıcaklığı 44.1.8. Alman Kaplıcalar Birliği sınıflamasına göre “Mineralce fakir sıcaksular” (Akroterm) sınıfına girmektedir.5°C ve debisi 50 lt/sn dir. Suyun kimyasal bileşiminin karakteristik formülleri : Ca › Mg › Na . sıcaklığı 26°C . B.12 mg/lt dir. HCO3 › SO4 › Cl şeklindedir. Hasırca.

8. Ardıç gibi ağaçlar yetişmektedir.505 hektar tarım arazisi bulunmaktadır. Gürgen. asit ürik fazlalığı idrarla atılabilir. Sarıçam. bikarbonatlı termal sular grubunda olduğu görülmektedir.Alman Kaplıcalar Birliği sınıflamasına göre “Mineralce Fakir Sıcaksular” (Akroterm) sınıfına girmektedir. Flora Fauna bölümünde ayrıntılı bilgiler verilecektir. İlimizde 582. Meşe.1. Ayrıca sıcaksu kaynaklarının sıcaklıkları yeraltı su tablasının yükseldiği yağışlı mevsimlerde değişmektedir. B. İnönü. şişmanlık gibi hastalıklarda kanda birikmiş unsurları bu arada şeker ve yağlar temizlenebilir. karaciğer ve safra yolları üzerinde zayıf da olsa olumlu bir tesir gösterirler ve diürezi arttırarak kandaki bazı maddelerin idrar yolları ile temizlenmesini sağlarlar. İstanbul Tıp Fakültesi Hidroklimatoloji sınıflamasına göre oligometalik alkali ve toprak alkali. Hasırca sıcaksu kaynağının sıcaklığının değişmemesinden. Bu da Eskişehir içi sıcaksu kaynaklarının alüvyondaki yeraltısuları ile karıştığını göstermektedir. Kavak. Kızılinler) sıcaksuları içme kürü şeklinde kullanıldığında hafif alkali tesir. Bu da kaynağın soğuksu ile beslendiğini. dolayısıyla karıştığını göstermektedir. Karaçam. Porsuk Çayı ile beslenen alüvyon örtüsü altında bulunan fay boyunca yayılarak sıcaklıkları değişik sıcaksu kaynaklarını oluştururlar.8 mg/lt dir. Kızılinler sıcaksu kaynağının mevsimlere göre değişmesi kaynağın yeraltısuyundan etkilendiğini göstermektedir. Eskişehir içindeki sıcaksu kaynakları. Bu kürlere kaplıca uygulamaları da katılırsa diabet. bu kaynağın yeraltısuyundan etkilenmediği anlaşılmaktadır. . B. Mevcut ormanların mülkiyeti devlete aittir.2 Çayır ve Mera Çayır ve mera arazisi ilimizin toplam arazisinin % 24’ünü teşkil etmektedir.11 - . Toplam mineralizasyon 576.2. Sedir. Yoğun asit ortamda oluşan böbrek taşlarının büyümesine engel olmak. Ormanların kapladıkları alan 360. Kayın.1 Ormanlar İlimizin toplam arazisinin % 26. B.2.1. Pınarbaşı kaynağının sıcaklığı yağışlara bağlı olarak değişmektedir.2. B.8. B. Kızılçam.3 Sulak Alanlar Sivrihisar İlçesi sınırları içinde Sakarya nehri üzerinde Balıkdamı Sulak Alanı yer almaktadır. ph’ı alkaliye dönüştürmek içinde kullanılabilir.2 BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK B.3 ’ini orman alanları teşkil etmektedir.6 Sıcaksuların Yeraltısuları ile İlişkileri Eskişehir ve yöresindeki sıcaksular soğuk yeraltı ve yüzeysuları ile karışmaktadır.7 Sıcaksuların Şifa Özellikleri Eskişehir ve yöresindeki (Hasırca.204 hektardır. Dış tatbiklerin metabolizmayı kamçılayıcı etkisi yanında sıcaklıklarına bağlı olarak spazmolitik etkilerden de faydalanılabilir.

ılıman bölgedekiler tropik bölgedekilere oranla daha verimlidir. geçiş alanlarında.3 TOPRAK Eskişehir İlinde tespit edilen 8 adet toprak grubu vardır.1 Alüvyal Topraklar (92. Tabiat Anıtı. yukarı arazilerden yıkanan kireçce zengindir. Volkanik bölgeler ile.36 ile kahverengi orman toprakları ve % 12.3.624 ha) Dik eğimlerin eteklerinde yer çekimi. Arid iklimlerdeki alüvyal ovalarında yüksek taban suyunun varlığında değişik derecede tuzluluk. Tabiatı Koruma Alanları ve Diğer Hassas Yöreler İlimiz sınırları içinde milli park. İnce bünyeli ve taban suyu azdır.2 Kolüvyal Topraklar (3. Bunlarda üst toprak alt toprağa belirsiz olarak geçiş yapar. Buna karşılık değişik özellikte katlar görülür. % 26. tarım alanlarının % 6. Ana materyal derecelenmemiş veya kötü derecelenmiştir. Alt toprakta hafif seyreden bir indirgenme olayı hüküm sürer.8 ile en fazla kahverengi topraklar. Alüvyal topraklar.2. B. B. Mineral bileşimleri.2.Yüzey nemli ve organik maddece zengindir. Çoğu. İklime bağlı olarak bütün bitkilerin yetiştirilebildiği verimi yüksek her türlü kültür bitkisinin yetişmesine uygun topraklardır.3. akarsu havzasının özelliklerine.6 Milli Parklar. B. Yüzey nemli ve organik yüksek olanlarda düşey geçirgenlik azdır. Bu toprakların profilinde herizonlaşma hiç yok yada çok az belirgindir. Yağışın veya akışın yoğunluğuna ve eğim derecesine göre değişik parça büyüklüklerini eğimler ve vadi ağızlarında bulunanlar çoğunlukla az topraklı olup kaba taş ve molozları içerirler.4 Flora* B. tabiatı koruma alanları ve tabiat parkı yoktur. Buna göre % 44. deltalar ve kıyı düzlüklerinde oluşurlar.501 ha alüvyal toprağı bulunmakta olup. erozyon ve birikme devirlerine bağlı olup heterojendir. B.2. genellikle yeni tortul depozitler üzerindeki (A) C profili topraklardır. Eskişehir İli büyük toprakları ve bazı arazi tiplerinin genel karakterleri şunlardır.B. jeolojisine.501 ha) Akarsular tarafından askıda taşınarak depolanmış. bünyesine ve bulundukları bölgeler yahut evrim devrelerine göre sınıflandırılırlar.70 ile kalkersiz kahverengi orman toprakları bulunmaktadır. Tabiat Parkları. yüzey akışı ve aynı derelerin taşınarak eğimlerin eteklerinde vadi ağızlarında biriktirilmiş genç (A) C topraklarınınkine benzer. akarsu düzlükleri yan derelerin yüksek arazilerden vadi tabanlarına. Kaba bünyeliler iyi drene olduklarından yüzey katları çabuk kurur. Yüzey akış . Alüvyal topraklar.78 lik bölümünü kapsamaktadır. sodiklik veya her ikisi birden görülebilir. toprak kayması. Eskişehir’de 95.5 Fauna* * Flora ve Fauna bölümünde anlatılacaktır.12 - .

4 Kahverengi Topraklar (611. B. toprak katmanlarında ard arda gelen yükseltgenme ve indirgenmelere yol açar. Dolayısıyla mavi.3. Yapı granüler veya yuvarlak görseli bloktur. Uzun süre yaş kesimlerinde otlatma yapılabilir. Bu araziler il genelinde 611.3.3 Hidromorfik Alüvyal (16. tedrici olarak soluk kahve grimsi renkteki çok kireçli ana maddeye geçiş yapar. Bu topraklarda derinlik fazla ise de gleyleşmiş katlar kök bölgesini sınırlandırırlar. Ara sıra taşkına maruz kalırlarsa da eğim ve bünye nedeniyle drenajları iyidir.hızının azaldığı oranda parçaların çapları küllenmekte ve hatta alüvyal toprak parça büyüklüğüne eşit olmaktadır. Tarım altına alınanlar sulandığında iyi verim verirler. Profilleri A(B)C şeklinde olup horizonlar birbirine tedricen geçiş yapar. saz. Koyu kahverengi ve dağılgandır. B horizonunun rengi açık kahverengi ile kırmızı arasında değişir.856 ha’lık bir alan kaplamaktadır. Eskişehir toprağının % 0. renk gri kahve veya kahverengidir.856 ha) Bu topraklar sık sık taşkınlara uğrayan yüksek taban suyuna ve gleyleşmiş profile sahip alüvyal toprakları diğer alüvyal topraklardan ayırmak için hidromorfik alüvyol topraklar denmiştir. Bunlarda eğim tek tip olup metaryalin geldiği yöne doğru atmaktadır. Tuzluluk ve sodiklik gibi sorunları yoktur. .8) bir alan kaplamaktadır. Özel bir iklime sahip değildirler. Üzerlerindeki doğal bitki örtüsü iklime bağlıdır. B. B horizonu açık kahverengiden koyu kahverengiye kadar değişen renklerde ve kaba yuvarlak köşeli blok yapıdadır. Oluşumlarında kalsifikasyon rol oynar.Erozyona uğrayanlarda yüksek baz satürasyonu ve yalnız AC horizonu görülür. Reaksiyonu A horizonundaki gibidir. Drenajları iyidir. B. taban suyu yüksek ve alt katmanları yaştır. Bu horizon. Taban suyundaki alçalıp yükselmeler. Reaksiyonu genellikle kalevi bazen de nötrdür. A horizonu çok gelişmiş olduğundan iyice belirgindir.787 ha) Kahverengi orman toprakları kireçce zengin ana madde üzerinde oluşur. Horizonun aşağı kısımlarında CaCO bulunur. Kahverengi topraklarda bütün profil kireçlidir. Çok az miktarda kil birikimi olabilir. bu nedenle profillerinde çok miktarda kalsiyum bulunur. kamış ve sulak yerlerde yetişen bitkilerdir. pH nötr veya kalevidir.494 ha) Değişik ana maddelerden oluşan ABC profili zonal topraklardır. Etkili toprak oluşum sistemleri kalsifikasyon ve birazda podzollaşmadır. pas lekeleri görülür.13 - .5 Kahverengi Tarım Toprakları (359. gri. Topografyaları düz ve çukur.26 sı (3. Gözenekli ve granüller bir yapıya sahiptir. B horizonunun altında genellikle sertleşmiş kireç birikimi katı ve bunun altında da jips periyotlarla kimyasal ve biyolojik etkinlikler yavaştır.3.624 ha) kolüvyal topraklardır. Bu araziler il genelinde 16. Doğal bitki örtüsü çayır mera otları.494 ha’lık (% 44. Kahverengi orman toprakları genellikle geniş yapraklı orman örtüsü altında oluşur. A horizonu 10-20 cm kalınlıkta belirgin gözenekli yapıda ve orta derecede organik maddeye sahiptir.

Alt toprakta kalevilik olduğu kadar kireçtaşı üzerinde de oluşabilir. (% 0. (%26.298. % 21.187 ha) A(B)C profili topraklardır. (B) horizonu zayıf oluşmuştur. Doğal bitki örtüsü ot ve ot-çalı karışımıdır.70’i orta derinliktedir. Eskişehir’de diğer araziler toplam 79.187 ha’lık (% 12.3.46) B.616 ha) A(B)C profilli topraklardır. Doğal drenajları iyidir. % 24.307 ha’dır. Doğal bitki örtüsü uzunca otlar ve çalılardır.925 hektar arazide şiddetli erozyon ve 565. B horizonu daha ağır bünyeli.576 ha’lık (% 5. A horizonu tipik olarak kırmızımsı kahverengi veya kırmızımsı yumuşak kıvamlıdır.17) alanı kaplamaktadır. 280.3. %19’u çok dik ve % 3. Doğal drenajları iyidir.33’ü) sığ ve çok sığ topraklardan oluşmuştur. B horizonu dahil solum 1/10 seyreltik HCl damlatıldığında köpürme göstermez.36) B.82) alanı ve su satıhları 2. toplam 19. Kahverengi veya koyu kahverengi granüler veya yuvarlak köşeli blok yapıdadır.14 - .43) alan kaplamaktadır. A horizonu iyi oluşmuştur ve gözenekli bir yapısı vardır.Çoğunlukla orman ve otlak olarak kullanılırlar. Beyazımsı renkli olan bu horizon yumuşak veya çimentolaşmış olabilir. grimsi kahverengi. Eskişehir İli topraklarının % 10.809 hektar arazide orta derecede. % 16. Buna karşılık il topraklarının büyük bir kısmı (% 65. daha ağır bünyeli ve oldukça sıkıdır.8 Kalkersiz Kahverengi Topraklar (19. Tarıma alınmış arazilerin verimi iyidir.307 ha) Solum’un rengi hariç hemen hemen diğer bütün özellikleri kahverengi toprakların aynı veya benzerdir. İlimizde 258. Kırmızımsı kahverengi topraklar çeşitli ana maddeler üzerinde oluşur. (B) horizonunda kil birikimi yok veya çok azdır.1’i düz.616 ha’lık (% 1. daha sert kahverengi veya kırmızımsı kahverengidir.7 Kırmızı Kahverengi Topraklar (6. Toplam olarak il topraklarının % 27. Genellikle yıkanma mecbur olup üst toprak alt toprağa nazaran daha asidik bir karakteredir.44’ü derin ve orta derindir. yumuşak kıvamda veya biraz sıktır. % 16.3. Eskişehir İlinde.74’ü derin. İldeki toplam alanı 359.7’si sarp olarak belirtilmiştir. B horizonu kırmızı veya kırmızımsı kahverengi. B.023 hektar arazinin % 15. Bu araziler il genelinde 173.6 Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları (173.70) bir alan kaplamaktadır. . Horizon sınırları geçişli ve tedricidir. A horizonu kahverengi.2’si hafif eğimli.613 hektar arazide çok şiddetli su erozyonuna maruz bulunmaktadır.9’u dik.787 hektardır. Kireçsiz kahverengi orman toprakları yaprağını döken orman örtüsü altında oluşur. Kırmızı kahverengi topraklar Eskişehir ilinde toplam alanları 6. Derin ve orta derin toprakların hakim olduğu bu gibi yerlerde tarıma kısıtlayıcı faktörler yoktur. İlimizde etüdü yapılan 1. B horizonunun altında kalsiyum karbonat birikme horizonu bulunur.3 ha’lık (% 0.1’i orta eğimli .

2005 yılından sonra kapasitenin 5500 lt/sn’ye çıkarılması planlanmıştır.1 İçme Suyu Kaynakları ve Barajlar B.Eskişehir’de 76. Eskişehir ve Alpu ovalarının sulanması. Depolama Hacmi Aktif Göl Hacmi Göl Drenaj Alanı : Beton ağırlık : 894. 3700 lt/sn su verebilme kapasitesine sahip arıtma tesislerinde. Arıtıldıktan sonra şehre içme ve kullanma suyu amacıyla verilen su aynı noktada Porsuk Çayından temin edilmektedir.1’de verilmiştir. Eskişehir İlinin içme ve kullanma suyu.15 - .483 hektar arazide çoraklık mevcut olup. Maks.35 m. Talveg den Yüksekliği : 49. Porsuk Çayının Eskişehir İl merkezine girişinde yer alan Karacaşehir Regülatörü öncesinde Eskişehir’in içme ve kullanma suyunu temin etmek amacıyla İller Bankası tarafından su alma tesisleri. klasik arıtma tesisleri ve dağıtım tesisleri inşaatı 1989 yılında tamamlanmıştır. Eskişehir İli DSİ III. Eskişehir İlinin içme ve kullanma suyu teminidir. Porsuk Barajı ve gölünün başlıca karakteristik özellikleri şunlardır: Tipi Kret Kotu Temelden Yüksekliği Maksimum Su Kotu Maks.9 oranında mikrobik arıtımı yapılmaktadır.7 km² .20 m.60 m. Ayrıca su dağıtan sakalar belediyece denetim altındadır. Bölge Barajları Tablo B.000 m³. abcEskişehir İlinin taşkından korunması. . Gövde Hacmi : 224.418 hektar arazide yaşlık ve 45.1.70 m.70 m.133 hektarı işlenen tarım arazisi ve çoraklık tespit edilen 19.4. Porsuk Barajı başlıca üç amaç için inşa edilmiştir. B. Kalabak suyu ultraviyole arıtma cihazından geçirilerek % 99.4. 1990 lı yıllarda ortalama 700-800 lt/sn olarak arıtılıp şehre verilmektedir. : 525000x10³m : 446000x10³m :5018 km².435 hektar arazide işlenen tarım arazisidir. B. Normal Su Kotu : 882.2 Barajlar Porsuk Baraj Gölü Eskişehir’in 25 km batısında yer alan Porsuk Barajı.1. yaşlık tespit edilen arazilerin 26. Kret Uzunluğu : 258 m. Depolama Alanı : 27. 1966 yılında yapımına başlanmış ve 1972 yılında tamamlanmıştır. inşaatı 1935 yılında bir Fransız firmasınca yapılan Kalabak membaa sularından sağlamaktadır.4. 12 lt/sn civarında debisi olan bu su sakalarla şehre dağıtılmaktadır. : 885. Ölü Göl Hacmi :19000x10³m³ Porsuk Havzası haritası Şekil 1’de. : 64.4 SU KAYNAKLARI B.1 İçme Suyu Kaynakları Eskişehir İli içme suyunu.

. 1949 yılında yapılmıştır. Su taşkınlarını ve gelecekte içme suyu ihtiyacını karşılamak amacıyla 1972 yılında yükseltilmiştir.00 hm³’tür.Gökçekaya Barajı : İlin kuzeydoğusunda ve Sakarya Nehri üzerindedir. Baraj gölünde balık üretilmekte. Çevresi kuş cenneti görünümündedir.16 - . Porsuk Barajı: İl merkezinin güneybatısında Porsuk Çayı üzerindedir. Depolama hacmi 910 milyon m³ dür. DSİ’ye ait dinlenme tesisleri vardır. Arkasında topladığı su miktarı 525. su ve çevresi mesire yeri haline getirilmiştir. Ormanlarla kaplı bölüm mesire yeridir. Bu baraj gövde dolgu tipinin beton kemer olması dolayısıyla tip olarak Türkiye’de ilk olarak yapılmıştır.

17 - . Sulama sahası 7025 ha’dır. Toplam depolama hacmi 1. .Çatören Barajı : Şehrin güneybatısında Sakarya Nehrinin kollarından olan Seydisuyu deresi üzerindedir. Kaymaz Barajı : Şehrin güneydoğusunda Sakarya Nehrinin kollarından olan Sarısu deresi üzerindedir.43hm³ olup.00 hm³’tür. Toplam depolama hacmi 47. sulama sahası 420 ha’dır. Sulama amaçlı olarak inşaa edilmiştir. Sulama amaçlı olarak inşaa edilmiştir.

Kunduzlar Barajı : Şehrin güneybatısında Sakarya Nehrinin kollarından olan Seydisuyu Deresi üzerindedir. Gölde balık üretilmektedir. Çevresi mesire yeridir. Musaözü Barajı : Şehrin güneydoğusunda Porsuk Çayının kollarından Mollaoğlu Deresi üzerindedir. Eskişehir’e 27 km uzaklıktadır.Sulama sahası 400 ha’dır . Sulama sahası 3788 ha’dır. Sulama amaçlı olarak inşaa edilmiştir.18 - .55 hm³’tür. Toplam depolama hacmi 22. Toplam depolama hacmi 1.00 hm³’tür.

. Baraj yeri her ne kadar Bilecik sınırları içerisinde ise de yaylası Eskişehir’dedir.2 Yeraltı Su Kaynakları Eskişehir İli yeraltı suyu potansiyeli ve kullanım envanteri Tablo B.60 hm³. Dodurga (Darıdere) Barajı : Porsuk çayının kollarından Sarısu Deresi üzerinde inşa edilmiştir. 1999 yılında enerji eldesi için faaliyete geçirilmiştir. yıllık üretimi 122 GWh’dir.19 - .2’de verilmiştir. Toplam depolama hacmi 57. İnönü İlçe arazisini sulaması ve Sarısu Deresi’nin taşkınlarını önleme amacını taşımaktadır.Yenice Barajı : İl merkezinin kuzeyinde Sakarya Nehri üzerindedir.4. B.

1 Porsuk Havzası Su Kalite Gözlem Çalışmaları Bulduru Haritası 20 .ŞEKİL B.

30 5.00 654.25 273.50 2.20 21.10 34.103.55 525.00 1060.00 57.00 45.30 1026.00 1.37 1.76 804.10 32.00 562.10 793.70 3.45 29.00 69.00 903.10 37.70 33.60 1038.11 894.76 19. 10 792.00 0.14 130. Bölge Müdürlüğü 2004 21 .50 28. E= Enerji.00 46.00 60.00 24.00 557. DSİ III.00 84.50 245.00 49. Yılı Bitiş Akarsu SAFHASI Yılı Adı YER! GÖVDE DOLGU İli DOLGU HACMİ TESİS KRET m3 P P m NORMAL SU AMACI FAYDASI KOTUNDA NORMA Depolama Sulama Temelden Talvegden Göl Alanı ENERJİ L SU Hacmi Sahası Güç Yıl Üretim m m m hm3 Km2 ha MVV GWh YÜKSEKLİĞİ P P P P BEYKÖY HES ÇATÖREN GÖK.Bolge Müdürlüğü Barajları ve Hidroelektrik Santralları (*) S=Sulama.60 796.00 987.00 30.60 71. T= Taşkın İ= İçme kullanma ve sanayi suyu TESİSİN ADI İNŞAATIN Başl.64 0.50 982.10 45.00 1.43 E S E S S S S+T+İ E S E E S S 7025 420 3788 400 26970 11 760 3260 3350 15 278 38 242 194 - 87 562 122 276.00 388.64 6.80 - Mollaoğ Eskişehir Porsuk Sakarya Porsuk Sakarya Sakarya Eskişehir Eskişehir BEYLİKOVA 1995 DEPOLAMATES GÜRSÖĞÜT KARGI A.20 899.ÇEKAYA KAYMAZ KUNDUZLAR MUSAÖZÜ PORSUK YENİCE 1986 1983 1967 1975 1976 1965 1966 1985 2000 1987 1972 1977 1983 1969 1972 2000 işletme İşletme işletme işletme işletme işletme işletme işletme inşaat inşaat inşaat inşaat Proje Sakarya Harami Sakarya Çayırlık Yönek Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Toprak Beton Kemer Toprak Toprak Toprak Beton Ağırlık Toprak 499000 650000 216000 375000 244000 223500 1798000 Nehir santralıdır 1039.00 115.50 64.50 42.50 23.30 47.76 43.14 100.KUZFINDIK GÖKPINAR 2003 2003 1995 Toprak+ Eskişehir 5919400 Kaya Eskişehir Eskişehir Kaya Kaya 5955000 2290000 Kocadere Eskişehir Gökpınar Eskişehir Toprak 1084000 Toprak 700000 Tabloda Eskişehir ili sınırları dahilinde olanlar hazırlanmıştır.00 19.1 DSİ III.43 27.00 158.00 910.65 890.00 1057.46 1028.50 392.00 28.00 649.00 4.70 41.20 2.35 276.04 20.43 22.10 2.TABLO B.

60 15.60 1078.40 865.791 0. Eskişeh.50 36.65 0.66 24.00 1.00 801.12 S 997. DEREYALAK ERENKÖY I H AN KOY KANLIPINAR KARAÖREN KAYI III KELKAYA KESKiN KOÇAŞ ÖMERKÖY SAZAK YAP1LDAK YÜK.60 31.600 0.04 S P P P P ha 50 76 150 838 140 113 150 171 .50 M3 P P 126 000 409000 395000 3 484 000 585 000 350000 601000 692000 700000 730000 831 000 402000 7760000 375000 1 300 000 130000 822000 490000 186 000 459 000 598 600 344000 2 102 000 420 082 810000 1833000 2030000 235350 22 . T= Taşkın kontrol AMACI SULAMA MIN. Yağıcak D.70 1086.80 19.43 0.509 0. Eskişeh.613 0. Eskişeh.00 11. Yılı Yılı SAFHASI YERİ Akarsu Adı İli Eskişeh.15 20.15 16.55 21.85 868. Eskişeh.00 19.50 36.734 0.20 1267.50 27.50 1 235.00 26. Sarısungur Hamam D.10 0.50 12. Eskişeh.20 8.635 0.016 0. Kocadere Damlalı D.00 1106.00 0.55 22.00 1050. Eskiköy D.06 27.00 1061. Bevlik A.508 0.08 S 888. Homojen 71 000 Homojen 112 000 Homojen 95 000 Homojen 510 000 Homojen 144 000 Homojen 111 000 Homojen 183 000 Homojen 1 07 000 Homojen 109 000 Zonlu 55 000 Homojen 360 000 Homojen 40 000 Homojen 920 000 Kargir 14 000 Zonlu 261 000 Homojen 62 000 Zonlu 151 000 Zonlu 41 000 Homojen 99 000 Homojen 200 700 Kava 207 600 Homojen 116 000 Zonlu 556 000 Homojen 42 000 208850 Zonlu Zonlu 460850 Homojen 204000 Homojen 160310 SU Depolama Göl KOTU Hacmi Alanı m hm3 km2 1130.80 35.322 0.66 890.60 1070. Okçuözü D.00 30. Eskişeh. Eskişeh.60 998.60 0. Eskişeh.DSİ III.00 1249. Eskişeh.50 Talvegden m 20. Eskişeh.890 0. GÖVDE GÖVDE DOLGU DOLGU TİPİ HACMİ m3 P P TESİS KRET KOTU m 1 132.15 1051.451 0.60 873.70 813.840 0.71 S 1104. Yapılcak D.30 878.20 1 250.93 S 995.95 837.20 1000..379 0.00 873.00 1095.75 878.90 1040.20 27. Değirrmen Tıngır D. Eskişeh.80 0.370 0.07 S 1087. AKTİF (*) SAHASI SU KOTU KAPASİTE (Bürüt) U U TESİSİN ADI İNŞAATIN Başlam Bitiş .850 0.228 0.03 S 816.25 20.80 0.00 856.154 0. Delikçam D. Eskişeh.20 15.00 1107.95 4.70 0.400 0.90 879.60 15.023 0.20 986.40 1071.20 22.60 27.00 18.12 S 1116.00 970. Bayırköy D.80 1207.50 28.12 0.540 0.90 24.70 24.25 846.024 S 1 063 .03 S 1134. Kel kaya D.11 S 875.25 20.11 S 1096. Eskişeh.500 0.30 867.80 20.21 S 870.80 23.00 827. Eskişeh.Derebovu Ilgın D.30 17.156 0.36 S 1075.90 0.70 1099.390 0.13 1221.75 2.20 22. Alispınar D.450 0.50 1077..90 15.20 0. SÖĞÜT DAĞCI FETHİYE SEKIÖREN ÜÇÇAM YAYIKLI(Koş AKKÖPRÜ OKÇU GÜLPINAR YARIKÇI 1986 1991 1984 1986 1987 1989 1991 1983 1977 1970 1991 1985 1990 1986 1985 1955 1989 1969 1986 2001 1993 1997 1992 2001 1988 1994 1985 1994 1990 1991 1994 1985 1978 1971 1995 1986 1998 1990 1989 1956 1993 1971 1988 işletme iletme işletme işletme işletme İşletme işletme Işjetme işletme İşletme isletme işletme işletme İşletme işletme isletme işletme işletme işletme inşaat inşaat inşaat inşaat inşaat Proje Proje Planlama Planlama Ilgaz D.10 0.14 S 876. Üççam D.80 1..720 0. Eskişeh.60 19.00 24.00 987. Eskişeh.03 S 1245.50 19.60 1067.30 952.15 1089.13 S 104900 0.08 S 1069. Bölge Müdürlüğü Göletleri (Eskişehir İlinde İşletmede ve İnşaat Halinde olan) (*)S= Sulama . Eskişeh. Okçu D.50 24.50 23.20 0.19 S+T 865.16 S 826.85 1 125.13 S 1121.84 S 876. Kartal D.07 S 1219.00 15.50 18.00 0. Eskişeh.90 990.50 27. Eskişeh.162 0.60 8 18.50 820.00 30.16 S 994.85 30. Koşmat D.66 28.00 2.17 S 798. Eskişeh. Eskişeh.00 1118. Söğütbaşı Karanlık D.55 26.40 0.85 870.451 0.50 1111. Çağsak D. Pazarçayı Manastır D. Eskişeh.32 S 967.06 25. Karaöz D. Eskişeh.00 861. Eskişeh.50 25.70 1123.120 154 167 84 1112 117 390 42 220 144 74 97 88 39 480 100 135 287 364 57 m 1122.00 0.00 9.00 0.90 0.50 793. Eskişeh. Eskişeh.50 2.50 0.79 26.75 1 137.23 S 844.06 S 1264.00 NORMAL NORMAL SU KOTUNDA ASLANBEYL1 AYVALI 1 BEYLİK ÇATMAPINAR ÇUKURHISAR.25 17. KARTAL YÜK.00 YÜKSEKLİĞİ Temelden m 22.20 1.40 996.750 0.60 44.00 19. Eskişeh.50 21.

8041 16.0112 0.2069 4.2657 7.0406 0.2665 0.0000 2.4354 1.1157 3.2000 21.1551 6.4537 15.2 Yeraltısuyu Potansiyeli ve Kullanım Envanteri İŞLETME REZERVİ hm³/Yıl TAHSİS EDİLEN SU MİKTARI BELGELİ Sulama DSİ İçme-Kul.3975 218.9000 5.5146 1.0000 4.4357 0.2000 20.4000 20.7800 14.Bölge Müdürlüğü 2003 23 .0000 100.3794 8.2588 1 2 3 4 5 6 7 a) Alpu b) Beylikova c) Mihalıççık Batısı ESK. 26.1000 509.9990 40.2881 1.7606 13.0000 22.1089 2. ve Top.4007 0.6107 SIRA NO İLİ OVA ADI ve ÜNİTELERİ Toplam Çekilen 16.9126 0.2345 24.0030 2.5337 8.0020 0.9146 4.8041 9.4400 10.5000 DSİ III.0350 0.6000 2.1000 2.2464 0. Su Koop Sulama San.0032 1.0000 2.2952 2.0200 10.0000 7.0000 51.7985 81.2964 1.4098 2.TABLO B.0000 50.8729 1.9658 1.0000 11.0000 94.5770 0.0000 19.1773 5.3134 54.0000 21.1000 2.6640 .0000 8.3794 0.5681 17.0000 8.6000 97.6619 6.5000 8.5000 4.4273 0.1412 4. ve İNÖNÜ OVALARI a) Eskişehir güneyi ESKİŞEHİR b) Eskişehir Kuzeyi c) İnönü (Sarısu ) Ovası GÜNYÜZÜ ESKİŞEHİR Günyüzü güneyi AŞAĞI PORSUK BİÇER ESKİŞEHİR a) Sivrihisar kuzeyi YUKARI SAKARYA HAVZASI 1) Sarısu 2) Seyitgazi 3) Kırka 4) Han-Bardakçı ESKİŞEHİR 5) Sivrihisar-Aliken 6) Mahmudiye-Çifteler-Kaymaz 7) Sivrihisar güneyi (Kaldırım-Göktepe) 8) Sivrihisar güneyi (Aydınlı-Çeltik-Yunak) 9) Emirdağ ESKİŞEHİR ORTA SAKARYA(Mihalgazi-Sarıcakaya) ESKİŞEHİR KÜTAHYA-PORSUK ESKİŞEHİR İLİ TOPLAMI ESKİŞEHİR 36.0000 8.0462 0.2665 7.0000 1.8690 1.3895 0.6515 47.0871 6.4324 10.7200 11.2238 0.8448 3.0000 1.0000 25.

nin burada yaptığı ölçümlere göre yıllık ortalama debisi 27 m³/sn dir.4. Sakarya başı kaynakları önce Bardakçı Suyu. Kuzeyde akışına devam eder ve sağda Ankara Çayını alır.3 Akarsular İlde gelişmiş bir akarsu ağı mevcut olup. B. Bu noktada ilin kuzeydoğu köşesinde Sakarya üzerinde yapılan Sarıyer Barajı Gölünün eski yatağını eksen alarak geniş alana yayılmıştır. bunun dışında tamamen kurudur. Kuzeyde Beylikköprü’den itibaren Ankara hudutları içine kalır ve burada soldan en önemli kolu olan Porsuk’u alır. soldan Kuşbaşı yine sağdan Kızıl dereleri aldıktan sonra Sarıcakaya’ya ait Düzköyün kuzeyinde sınır durumu biter ve Sarıcakaya İlçesi ve toprakları içinden akmaya devam eder.3. Sağdan Çatakköyü batısından Bilecik İline girer. Buralarda yağış ve kar erimeleri esnasında su mevcut olup. soldan Güllük.4. yaz ayları ve sonbahar başında su kaynaklarının kurumaları ile akış yok olur. Sarıyer Barajı mevkiinde soldan İn Deresi’ni sağdan Girmir Suyu’nu alır. Sarıyer Barajı mevkiinde yükselti 500 m’ye iner.3. Burada Sarıyer Barajı’ndan sonra 50 km mansapta Gökçekaya Barajı ve hidroelektrik santrali inşa edilmiştir. Köprübaşı köyleri civarında yer alan Alikan Pınarlarının sularını toplayan kanalı alır ve tekrar güneydoğuya Buzluca köyüne doğru yönelir. İlin güney-doğu köşesinde kuzeye döndüğü noktada 750 m’ye ancak inebilmiştir.4.1 Geçici Akarsular Topografyanın şekillenmesinde asıl rolü oynayan seller bilhassa düzlükleri çevreleyen dağ ve yayla gibi yükseltilerin eteklerinde ve üzerinde sayısız denecek kadar çoktur.B.7 m3/sn dir. Sağdan Nallıhan. Sakarya Irmağının başlangıcı olan “Sakarya Başı” kaynaklarının denizden yükseltisi 850-900 arasındadır. Akış barajdan sonra batıya yönelir ve ili terk ettiği noktada da 250 m’ye inmiş olur. Sakarya : Çifteler İlçesinin takriben 4-5 km güney-doğusunda yer alan “Sakarya Başı” adı verilen yerden çıkar. Bu mevkide Seydipınar yakınında Sakarya tekrar iki ilin arasında sınır olur. Aktaş Köprü’den sonra sağdan Sadıroğlu. Uzunluğu 824 km. Bu kaynaklar suni bir gölette toplanıp bir hidroelektrik tirbününü çevirdikten sonra Sakarya Nehri başlamış olur. toplam debisi de 3600 lt/sn’dir. Aktaş Köprü’de DSİ. Birbirine yakın beş kaynağı olup. İl içinde yer alan Sakarya’nın belli kolları : P P P P P P 24 . Baraj gölüne sağdan karışan diğer bir kolda Aladağ Çayı’dır. Çok sayıda kola sahip olup içlerinden en önemlisi Porsuk’tur. Seydisu ve biraz doğuda Sarısu ile birleşerek güney-doğuya doğru akışa geçerek Dedemözü Deresi’nde alır. Sarıyer Barajı’ndan sonra akışı batıya dönen Sakarya burada dar derin boğazların içinden akar ve yine il sınırı durumuna girer. B. sıcaklıkları 19. Sağdan Ankara İlinden Çıralıözü ve Ilıcaözü derelerini.5OC ile 25OC arasında değişmektedir. bunlarda geçici ve daimi akarsular olmak üzere iki bölümde incelenmektedir. Konya İlinde yer alan Akgöl’ün ayağı olan Gölpınar Deresi’ni de sağdan alarak İlin güneydoğu köşesinde Çakmak Köyü yakınında sağdan bir dere aldıktan sonra Eskişehir-Ankara arasında aynı zamanda il sınırı olur ve kuzeye döner. DSİ. sağdan Yanlışlar. Özellikle ilkbahar sonu. soldan Sivrihisar dağlarından inen Çardaközü suyunu alır ve biraz kuzeyde Kavuncu Köprüsü’ne ulaşır. tarafından yapılan ölçümlere göre yıllık ortalama debisi 9.2 Daimi Akarsular Türkiye’nin en önemli akarsularından olan Sakarya Eskişehir’de bulunmaktadır. Nadiren çok zayıf debili pınar ve kaynak suları ile beslendiklerinden yıl içinde daha uzun süre su bulundururlar.

Buradan takriben kuşuçuşu 16 km doğuda İl sınırını terk eder ve sınırın 6 km doğusundaki “Kıran Harman Köyü”nün 2 km kuzey-doğusundan da Sakarya’ya karışır. Feyezanları ilkbaharda mart ayları civarında görülür. suyun sıcaklığı 22. İl merkezinden sonra Sakarya’ya karışıncaya kadar Porsuk’a katılan kollar kısa . Yıllık ortalama akıttığı su miktarı ise 300. 25 . Zaiyat % 85’dir. Bunlardan ilki . Nitekim şehri geçtikten sonra soldan Şeker Fabrikası Çiftliğinden Keskin-Muttalip derelerini alır Sakarya’ya kavuşmadan önce İlören kuzeyinden sağdan Sivrihsar dağları içinden gelen Pürtek Çayını da alır. Porsuk Çayı : Porsuk Çayı başlıca iki koldan meydana gelir. Bunun kuzeye devamı “Porsuk suyu” ismini alır.000. Eskişehir’in 8 km güneybatısında yer alan orman fidanlığından sonra eğimi hayli azalır ve bu durum Sakarya’ya karışıncaya kadar devam eder.5 °C ve kaynak kısmında debisinin de 100 lt/sn olduğu tahmin edilmektedir.5 km kuzey-doğusundan satha çıkar. Kütahya ovasına girmeden önce Porsuk Çiftliği yakınlarında Koca Dağ dibindeki pınar sularını aldıktan sonra debisi artar. Bardakçı Suyu ve İhsaniye Suları : Bu akarsu Çifteler İlçesinin güney-batı köşesindeki Akdere Köyü’nün Keçi Çayı mevkiinden ve Seyitgazi İlçesinin Bardakçı Köyü civarından çıkan kaynakları ile meydana gelir. Toplam uzunluğu 107 km .“Porsuk Suyu” dur. Porsuk çayı Eskişehir İl merkezine güney-batıdan sokulur ve batı yönünden girer. Bunların birkaçı hariç tamamı ovanın kuzey ve güneyindeki yükseltilerden inen geçici sulardır. Ortalama debisi 10 m³/sn dir. Çıkışından itibaren umumiyetle dar ve eğimli bir vadi içinden akan Porsuk Çayı İl içinde önce soldan Kunduzlar Çayını sonradan Kargın Deresi’ni alır. debisi zayıf ve önemsizdir. Bu iki kol Kütahya merkezinin 3 km kuzey-doğusunda (Çukur Ovada) birleşirler ve buradan itibaren de yine “Porsuk Çayı” adı altında akarlar. Porsuk Çayı Eskişehir İli sınırlarına İncesu Köyü’nün kuzey batısında yer alan Kalburcu Çiftlikleri mevkiinde dahil olur. Sakarya’ya ulaşmadan önce Çifteler ile merkezinin doğusunda Ilıcabaşı Suyu ile birleşip Ilıcabaşı İhsaniye Köyü’nün 1.Sarısu : Mahmudiye İlçesinde doğan bu akarsu Çifteler İlçesinin Saithalimpaşa köyünün güneydoğusunda Sakarya ile birleşir. yine Kütahya İlinin batısından gelen Yoncalı ılıcalarının da fazla sularını alan ve Eskişehir’in “Porsuk Çayı” ismi ile geçen koludur.000 m³/sn dir. Bu bilhassa aşırı sulamaların neticesidir. debisi 38 m³/sn dir. Altıbaş ovasındaki sazlığa inerler ve burada toplanarak Gölsuyunu meydana getirirler. Sakaryabaşı yakınında Kınalıtepe Köprüsü’nde ise debisi 15 lt/sn olarak ölçülmüştür. Bardakçı ve İhsaniye sularını toplayan drenaj alanı 1200 km² ve toplam boyları 42 km dir. Yaz aylarında bazen akışın tamamen durmasına sebep Porsuk’un Kunduzlar kolundan sonra kurulmuş olan Porsuk barajıdır. Feyezanı Mart ayı civarında görülmekte ve kar sularını bunda büyük rolü olmaktadır. Bu kolu meydana getiren sular Murat dağından. Yaz aylarında sulamaların da etkisi ile akış tamamen durmaktadır. Diğeri ise . Daha önce şehrin batısında Ertuğrulgazi Mahallesi yakınında soldan Sarısuyu alarak batı-doğu yönünde şehrin ortasından akmaya devam eder. Seydisu : Seyitgazi İlçesi Kırka Bucağı civarında çeşitli yönlerden derelerin toplanması ile meydana gelir ve Kumarcı Adası civarında Sakarya’ya karışır. Porsuk Çayı’nda şehir içinde yapılan ölçmelere göre maksimum debi (1961 taşkınında) 2000 m³/sn olarak ölçülmüştür.

4’te Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünce inşaatı bitirilip hizmete açılan göletler verilmiştir. Kargın Deresi ile bu kol taşkınlarla Porsuk’a külliyetli su getirirler. 26 . Sarısu : Kütahya İlinin merkez ilçesine bağlı Dodurga Köyü yakınından ve Eskişehir İli İnönü Bucağını batısında sıcaksu kaynaklarından meydana gelir. Tablo B.3’te Eskişehir İli DSİ III. doğuya akar.4. Demirci ve Ortaklar köyleri yakınından geçtikten sonra İlören Köyü’nün kuzeyinde Porsuk’a karışır. Kunduz Çayı : İnönü Bucağının güneyindeki dağlık yöreden çıkarak çeşitli derelerle birleşip en sonra Kunduzlar çayı ismini alır ve Kütahya İl hududu yakınında Nedimbey Çiftliği mevkiinde Porsuk Çayına soldan karışır. Taydeposu ve Gökçekısık istasyonları arasında sağdan Porsuk’a karışır. Bu kolun üzerinde Musaözü Köyü yakınlarında sulama ve selleri önleme amacıyla bir baraj yapılmıştır. Mollaoğlu Köyü içinden geçerek Kızılinler Köyü’nün güneyinden Porsuk Çayına karışır.Porsuk Çayına İl içerisinde karışan kollar . Sarısu Ovasını aşar ve Eskişehir İl merkezinin batısında yer alan Ertuğrulgazi Mahallesi’nin yanında soldan Porsuk’a karışır. Halen sebep olduğu taşkınları önlemek ve sulamada faydalanılmak üzere yapılan inşaat ile Porsuk Çayı göl sahasına derive edilmiştir.5 km kuzeyinde de Ilıca suyu sağdan Porsuk’a karışır. Bu su üzerinde taşkınları önleme ve sulama tesisleri yapmak gayesiyle Dodurga Barajı yapılmıştır. Uluçayır köyünün güneyinde buna yine Türkmendağı eteklerinden gelen yayla suyu deresi soldan. kalabak dereleri birleşerek Ilıcasuyunu meydana getirirler.4 Göller ve Göletler Tablo B. B. Bölge Göletleri. Eskişehir İl hududunu geçtikten sonra Kargın ismini alır. Ilıca Suyu : Türkmendağı eteklerinden gelen yayla. Mollaoğlu Deresi : Eskişehir merkez ilçesine bağlı Nemli Köyü yakınlarından çıkar. bu köyün 1. Mülk Köyü’nün doğusunda kuzeye döner ve Pürtek Çayı adını alır. Pürtek Çayı : Sivrihisar İlçe merkezinin kuzeybatısında Sivrihisar Dağları yer alan “Karaburhan”Deresi adı ile başlar. Kargın Deresi : Kütahya merkez kazasına bağlı Sabuncupınar Bucağı civarından gelen derelerin birleşmesi ile meydana gelir.

Bölge Göletleri TESİSİN ADI Aslanbeyli Beylik Çukurhisar Dereyalak Hanköy Kanlıpınar Karaören Kelkaya Koçaş Sazak Ömerköy Yukarı Kartal Yukarı Söğüt Çatmapınar Erenköy Kayı-III Keskin (75.00 16.000 820 000 765 000 940 000 P P 1 Günyüzü 1.00 17.260 127 27 . Beylik d.00 16. Sögütbaşı d.50 16.Göleti 5 Günyüzü Mercan Göleti 6 Mihalıcçık-Ahırköy Göleti 7 Mihalıcçık-Sazak Göleti 8 Sivrihisar-Bahçecik Göleti 9 Mihalıççık-Üçbaşlı Göleti 10 Merkez-Emircioğlu Göleti 11 Günyüzü 2.910 1400 Sedde Yüksekliği (mt) 15.00 20.600.680 1. Kelkaya d.904 1. Damlalı d.660 1.Beylikova-Kızılcaören 14 Beylikova – Özdenk Göleti Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü 2004 Göl Aynası Alanı (dk) 120 125 48 145 158 287 125 304.220 1.381 2.Göleti 2 Sivrihisar-Oğlakçı Göleti 3 İnönü Tutluca 1. Yapılcak d.352.125 2. Yıl) Yapıldak DSİ III Bölge Müdürlüğü 2004 YERİ Akarsu Adı Ilgaz d.000 262.177 1.000 540. Göleti 12 Esk.000 1. Kocadere Kartal d.Göleti 4 İnönü Tutluca 2.317 2.390 776.Beylikova-Halilbağı 13 Eks.480 122 1.927. Dereboyu Karanlık Bayırköy Karaöz Yağıcak İli Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir İlçesi Seyitgazi Alpu Merkez İnönü Han Merkez Kırka Alpu Sivrihisar Mihalıççık Mihalıççık Merkez Seyitgazi Çifteler Merkez Mihalıççık Merkez Seyitgazi TABLO B.00 17.368 2.50 12.700 92.520 200 230 104 103.75 22.50 Bürüt Su Toplam Hacmi (m3) 490.00 20.150.096 2.800 2.060 765.900 876.TABLO B. Delikçam d. A.4 Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü’ne Ait Sulama Göletleri Bilgi Cetveli S.264.3 Eskişehir İli DSİ III.No Göletin Adı Yapım Yılı 1975-1976 1976 1977-1978 1977-1978 1979-1981 1980-1981 1983-1984 1986-1988 1987-1988 1990-1991 1992-1994 2002 2003 2004 Yapım Amacı Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulanacak Saha (dk) 1. Çağşak d.00 26. Değirmendere Tıngır d.200 700 1.500 1.50 26.00 25. Ilgın d.90 13.

İ.473 16.75 8.İ.İ.00 7.No Yapım Yılı 1984 1989 1990 1990 1992 1992 1997 1998 1998 1998 2000 2000 2000 2001 2002 2002 2002 2002 2002 2002 2002 2002 2003 Yapım Amacı H.315 14.00 8.035 5 781 6 638 3.İ.İ.00 8.İ.00 7. H.50 7. H. H.970 8.000 11. Beylikova-İkipınar 1.00 Bürüt Su Toplam Hacmi (m3) P P Göl Aynası Alanı (m2) P P 1 2 3 4 5 6 7 Çifteler-Belpınarı 3 adet Beylikova-İkipınar 2.800 16. H.00 3.İ.00 7.00 5.İ.S. H.İ.00 2.S.538 4. H.İ.50 7.İ. H. H. H.5.4 Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü’ne Ait H.İ.TABLO B.00 8.S.950 13.800 18. H.550 3.İ.1 Sanayi Madenleri B.5 MİNERAL KAYNAKLARI B.50 7.592 1.50 4.776 11. H.S.00 4.814 20.300 4.S.İ.İ.S.60 6.İ.S.197 3917 5119 7545 16348 15410 6928 13850 16543 5500 11.İ.S.S.50 7.465 8 Mihalıççık-Çalkaya 9 Han-Pecene 10 Seyitgazi-Sarıcailyas 11 Alpu-Işıkören 12 Sivrihisar-İstiklalbağı 13 Sivrihisar-Mülk 14 Merkez-Karapazar 15 Mıhallıçcık-Tatarcık 16 Mihallıçcık-Çardak 17 Seyitgazi-Kırka I 18 Seyitgazi-Kırka II 19 Seyitgazi-Kırka III 20 Seyitgazi-Kırka IV 21 Merkez-Demirli 22 Mahmudiye-Balçıkhisar 23 Sivrihisar-Dinek Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü 2004 B. H. H.S H.00 4. H.S. H.500 5.360 8. H.775 6.S. Göletleri Göletin Adı S.İ. H.000 2.500 7.00 6.687 6.000 6760 4.S.S.S.S.İ.350 24. Sedde Yüksekliği (mt) 6.İ.5.S.S.700 9.İ.S.S.000 67.S.İ.330 16.S.600 16. Kırka Göletleri 3 adet Han-Ağlarca 2 adet Günyüzü-Kuzören Günyüzü -Ayvalı 19. H.1 Endüstriyel Hammaddeler Hammadde Adı ALÇI TAŞI ASBEST İlçe Sivrihisar Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Bucak-Köy Merkez-Biçer Merkez-Kavacık Yarımca-Sulukara Merkez-Kavak Merkez-Belen Merkez-Sorgun Beylikahır-Balçıkhisar Merkez-Beyköy Mevkii Uludere Kınıkderesi Gökdere İncirli 28 .00 6.S.00 6.1. H.975 4.735 4.00 5. H.İ.İ.930 12.750 6.S.500 18.500 7. H.

Kuzey Delikkaya .Kayı Alpu-Karatokat Alpu-Margı Alpu-Musaözü Alpu-Sepetçi Alpu-Yürükkartal Beylikahır-Akköprü Merkez-Kayı Merkez-Gündüzler Merkez-Süpren Merkez-Karacakaya Merkez-Orhaniye Gümele-Laçin Merkez-Avlamış Merkez-Sazak 29 Türkmen Babadağ Taşhöyük Killiktepe Kızılardıç Taşhöyük Söğütçük Esk.Madenin Adı U U U İlçe U U Bucak-Köy U U Mevkii Mihalıççık BARİT BAZALT BORAT DOLAMİT KAOLİN KİL KUVARS LÜLETAŞI MANYEZİT MERMER MİKA OPAL TALK MerkezMihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Seyitgazi Merkez Sivrihisar Seyitgazi Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sarıcakaya Mihalıççık Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Sarıcakaya Sivrihisar Çifteler Merkez Merkez Mihalıççık Çardak/Lütfiye Merkez-Dağcı Merkez-Hacılar Merkez-Sazak Merkez-Seki Merkez-Tatarcık Kırka-Kayı Merkez-Karadat Kırka Merkez-Gündüzler Başören İncik Merkez-Ahırözü Merkez-Çukurören Merkez-Sazak Merkez Merkez Merkez-Ahırözü Merkez-Yarıkçı Merkez-Söğütçük Alpu-Başören Alpu-İmişehir Alpu-Karatokat Alpu-Söğütçük Merkez-Margı Merkez-Gökçeoğlu Merkez-Gündüzler Merkez-Sepetçi Alpu-Başören Alpu-İmişehir Alpu-Gökçekısık Alpu-Gündüzler.

B.5.2 Metalik Madenler Madenin Adı ALTIN ANTİMUAN BAKIR İlçe Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Sivrihisar Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Bucak-Köy Bümele-Mayıslar Gümele Sarıköy Merkez-Ömerköy Karacaşehir K. Gündüzler Gümele-Mayıslar Kaymaz-Karakaya Alpu-Ağaçhisar Alpu-Ciceros Beylikahır-İkipınar Merkez-Bahçekuyu Merkez-Dağcı Merkez-Sarıköy Merkez-Yağarslan Kaymaz-Kızılcaören Merkez-Elçik Merkez-Hortu Merkez-Kızılcameşe Gümele Alpu-Dereköy Alpu-Başören Gümele-Laçin Gümele-Mayıslar Merkez-Gökçekısık Merkez-Gündüzler Merkez-Margı Merkez-Sazak Merkez-Sepetçi Beylikahır-Emircik Merkez-Bahtiyar Merkez-Dağcı Merkez-Lütfiye Merkez-Kavak Günyüzü-Beşköprü Kaymaz Merkez-Dumluca Merkez-Dümrek Merkez-Mecidiye Merkez-Bahçeçik Kaymaz-Karakaya Merkez-Kayı Alpu-Rıfkiye Merkez-Gündüzler Merkez-Kızılcaviran Merkez-Kayı Yarımca-Danışment Mevkii Büyükyatak K.Değirmendere Karacagünü Buzluk deresi Hıdır deresi Köçekoğlu deresi Bozan çiftliği Kızıltepe Üçgüz Karakaya Alaca DEMİR KALAY KROM Göktepesi KURŞUN MANGANEZ Obrucak Karadere 30 .

5.Madenin Adı Mihalıççık U U MANGANEZ VOLFRAM İlçe Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Seyitgazi Sivrihisar Sivrihisar Merkez U U Bucak-Köy Çukurören Merkez-Güneş Merkez-Hacılar Merkez-Kavak Merkez-Belen Merkez-Çukurören Merkez-Arapören Merkez-Dümrek Merkez-Karadat Mayıslar U U U Mevkii Zortaş Kirazlıyayla Karalar B.3 Enerji Madenleri Hammaddenin Adı Bitümlü Şist TERMAL SU KÖMÜR MADEN SUYU İlçe Bucak-Köy Mevkii URANYUM TORTUM Sivrihisar Merkez-Zeyköy Sivrihisar Günyüzü-Hamakarahisar Sivrihisar Merkez-Zeyköy Merkez Alpu-Uyuzhamam Merkez Gümele-Laçin Merkez Taşköprü-Ilıca Mihalıççık Merkez-Sarıköy Mihalıççık Merkez-Sazak Mihalıççık Merkez-Yarıkçı Sivrihisar Merkez-Babadat Sivrihisar Merkez-Yörme Sivrihisar Kaymaz-Karakaya Mihalıççık-Sivrihisar-Beylikahır Ilıcahamam 31 .

BÖLGE MÜD.Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler SIRA NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 SIRA NO FAALİYET YERİ Muttalıp Köyü Yörük Ören Keskin Köyü Yörük Yayla FAALİYET SAHİBİ ZAĞUTOĞLU HAFRİYAT NAKLİYAT TİC.Ş.Ş. LTD. VE TİC A.Ş. VE TİC. ŞTİ. BÖLGE MÜD.LTD. Stabilize Malzeme Ocağı ADNAN TUZLU Kum Ocağı KARAYOLLARI 4. SAN.B. Kırma Eleme Tesisi FAALİYET SAHİBİ ÜÇELLER NAK. BÖLGE MÜD. Kum Ocağı MEHMET KUŞ Kum Ocağı KÖKTEN İNŞ. Sivrihisar.5. Toprak Ocağı UYGUNLAR İNŞ. ŞTİ.Ş.ŞTİ Alçı taşıOcağı M.Karadat Emircioğlu Köyü 27 Sivrihisar .Kum Ocağı DADAŞ KUM HAF. LTD. ŞTİ. Mıcırtaşı Ocağı ALİ ÖZTÜRK Mıcır Taş Ocağı İSA ÇAKIR Kalsit Ocağı LEVENT TOPRAK Toprak Ocağı ÖZER TOPRAK GIDA OTOMOTİV SAN. A. Kum Ocağı ZAĞUTOĞLU HAFRİYAT NAKLİYAT TİC. TARIK GÜRLER Stabilize Ocağı GÜVENSOY SU-TAŞ-KUM SAN. Kum Ocağı SALİH ERTÜRK Kum Ocağı ÜÇERLER HAFRİYAT İNŞ. TİC. Satabilize Malzeme Ocağı KOÇKAYA İNŞAAT A.TİC. Taş Ocağı AKTAŞ KÖMÜR VE MADEN SAN. Alçı taşı Ocağı SAKARYA MOZAİK A. LTD.Kum Ocağı NEF'İ ARDA Tuğla Ocağı RAMAZAN UĞURLULAR Kum Ocağı LEVENT TOPRAK Toprak Ocağı MUSTAFA ÖZALP Kum Ocağı SEFEROĞLU İNŞ. Kum Ocağı ve Kırma Eleme KARAYOLLARI 4.VE TİC. TİC. Toprak Ocağı NİYAZİ ÇETİN Kum Ocağı HASAN BASRİ UĞURLULAR Kum Ocağı AKDEMİR KİREMİT VE TUĞLA FAB. Kum Ocağı İNÖNÜ BELEDİYESİ Taş Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi) SELKA MAD. Karayolu Kapukaya Köyü 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 32 . Şti. A. Mermer Ocağı RAMAZAN ATICI Kum Ocağı BAŞAK KİREMİT-TUĞLA SAN. LTD.Ş. İNŞ. Kil ocağı Sivrihisar-Yunusemre Mah. ŞTİ. Kum Ocağı ZEKİ KASAP Kum Ocağı KARAYOLLARI 4. LTD.Ank.4.Ş. Sepiyolit Ocağı ve Kırma Öğütme Tesisi FİKRET İPEK Kum Ocağı ESBETON A.Ş Mıcırtaşı Ocağı AKYÜZ MADENCİLİK LTD.MAK.Kurşunlu Muttalıp Köyü 28 MEHMET TANIR Kum Ocağı KORAL MADENCİLİK A. VE TİC. LTD.Oğlakçı Köyü ve Ballıhisar Yolu Muttalıp Beldesi Merkez Yörük Karacaören Köyü Karadat Köyü Sivrihisar Merkez Danışment köyü Sivrihisar İstiklalbağı Köyü İnönü Oklubalı Köyü Ballık Mevki Merkez Musaözü Köyü Merkez Musaözü Köyü Seyitgazi İdrisyayla Köyü Merkez Danişment Köyü Muttalıp Köyü Merkez Karagözler Köyü MERKEZ Karagözler Köyü Merkez Muttalıp Beldesi Karadere ve Tilkini mevkii Merkez Zincirlikuyu Kızılinler Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Muttalıp Köyü Muttalıp Köyü Muttalıp Köyü Kapukaya Köyü İmişehir Köyü Sakarıkaraören Esk. LTD .ŞTİ. SAN. Kum Çakıl Ocağı ÖZUĞUR YEM MERMER SAN. TİC. Kalker Ocağı FAALİYET YERİ 23 24 25 26 Alpu – Osmaniye Alpu – Osmaniye Günyüzü-Kayakent Sivrihisar. Kırma Tesisi UZMAN MADENCİLİK TİC.

Kum ve Çakıl Ocağı KARADENİZ MOZ.SAN. YEDEK Sivrihisar-Babadat PAR. LTD. TİC.Ş.LTD. Kum ve Çakıl Ocağı BEYLİKOVA BEL.A. Köyü KILIÇOĞLU TOPRAK SAN VE TİC.MAK. TİC.Ş.VE SAN. MİNAREL DOLGU . ÇİLEM MAD.Ş.LTD Muttalıp. Kum ve Çakıl Ocağı SİVRİHİSAR BEL. Kalsit Ocağı ALAADDİN ARPACI Feldspat Maden Ocağı ZEKİYE ÖNCÜL Dolomit Sepiolit Madeni ALARKO CARRİER Ariyet Ocağı AHMET KIZILBÜK Manyezit Madeni OHL ASLİM ALARKO MUSTAFA KALAYCI ETİ MADEN İŞL. A.Ş.TUR. Kum-Çakıl Ocağı ETİ MADEN İŞL.NAK. TİC.A.Ş. Kum ve Çakıl Ocağı BEYLİKOVA BEL.TİC. TAAHHÜT TİC.ŞTİ.NAK.VESA.LTD.TİC. HAF.ŞTİ Stabilize Malzeme Ocağı DOLSAN DOLGU MADEN SAN. Kum Ocağı DOLSAN DOLGU MADEN SAN.SAN. KEMAL ÖLÇÜ ÇUKURCA TÜZEL KİŞİLİĞİ Taş Ocağı ŞÜKRANLI TÜZEL KİŞİLİĞİ Taş Ocağı ABS ALÇI VE BLOK SAN A.TİC. Keskin Köyü Toprak Ocağı Ilgazlar İnşaat A. Keskin Köyü Taş Ocağı ILGAZLAR İNŞAAT A.LTD.STİ. Mıcır Taş Ocağı GÜVENSOY SU TAŞ KUM VE TİC.ŞTİ.ŞTİ. A.LTD. MÜŞ.HAF. Taş Ocağı BAYRAKTAR NAK. SAN VE TİC LTD. BŞK.ŞTİ.Ş.LTD. A.Ş.SAN. BŞK.Çavuşdan mevkii PAR-SA İŞ MAK. Kil Ocağı ABDULLAH ALEMDAR Mıcır Taş Ocağı DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Taş ve Kil ocağı ÖNCÜ MADENCİLİK MÜH. Kalsit Ocağı AEM SAN.SIRA NO 22 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 SIRA NO FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ SEFEROĞLU İNŞ.SAN. ÇETİN PAŞALAR MADENCİLİK TİC. TİC.A. Sivrihisar-Çaykoz köyü Sivrihisarİstiklalbağı köyü BeylikovaEmircik Köyü 44 LÜTFÜ İKİPINAR Manyezit Kili Ocağı GÜNEŞ KUM NAK. Taş Ocağı Merkez Kireç Köyü 69 Muttalıp Köyü 70 Mıhallıççık –Çukurören Kesteldere Mevkii SivrihisarBöğürtlen Köyü Karapazar Köyü 71 Mahmudiye 72 Mihalıçcık-Dağcı Köyü Merkez-Yukarı Kalabak Köyü Merkez-MuttalıpKöyarkası Bayıraltı Mevkii Merkez-Gümele Köyü.Ş. ŞTİ.TİC. A.Ş.VE TİC. Kil Ocağı KILIÇOĞLU TOPRAK SAN.ŞTİ. Mozaik taşı Ocağı BALCI MADENCİLİK SAN.NAK.VE SAN.İŞL. ŞTİ. Alçıtaşı Madeni İşl. LTD. Toprak Ocağı AHMET REFİK ZAYIF Kum Ocağı HASAN BASRİ UĞURLULAR Stabilize Dolgu Malzemesi EMİNE AYDINLI Taş ocağı ALİ İHSAN ÇETİN Volkanik Tüf Ocağı ÇİLEM MAD.Kırka yolu mevkii İnönü-Dereyalak Köyü Gölyeri mevkii Seyitgazi Çukurca Köyü Seyitgazi Şükranlı Köyü Sivrihisar Hüdavendigar Köyü Merkez İlçe Kanlıpınar Köyü Sivrihisar Dinek Köyü Beylikova Yukarı Dudaş Köyü Merkez İlçe Karaçay Köyü Merkez İlçe Sepetçi Köyü Mihalıççık Biçer Köyü Alpu Gökçeoğlu Köyü Seyitgazi Göknebi Köyü Keçeliözüdere Seyitgazi Kırka Lepçek Deresi 73 Muttalıp Köyü MıhallıççıkÇukurören Köyü Muttalıp Köyü Mahmudiye Yenimahalle Mehmet beyderesi MERKEZ Zincirlikuyu Köyü Merkez Muttalıp beldesi Bayıraltı mevkii Merkez Karapazar köyü taşlıyatak mevkii Beylikova-Okçu Köyü 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 Sivrihisar-Kurtşey Köyü MerkezZAĞUTOĞLU HAF.TİC.Ş.BŞK.LTD.İNŞ. TİC. Kum ve Çakıl Ocağı Yörük Karacaören Sivrihisar 33 .

Ş. LTD. NAK. TİC. LTD ŞTİ.MAD. SAN. LTD. LTD.DSİ III.000 18.000 Toplam 30.TİC.İNŞTAAH.VETİC. Ocağı Merkez ilçe Sevinç Köyü Merkez İlçe Demirli Köyü İnönü Oklubalı Köyü Mihalıççık Ahırköy Okçudere Mevkiii Mihalıççık Ahırköy Akçaağıltepe Mevkii Merkez İlçe Beyazaltın Köyü Sivrihisar Dürmek Beldesi Sivrihisar Böğürtlen Köyü Seyitgazi Aşağısöğüt Köyü ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 Eskişehir Yöresindeki Önemli Hammaddelerin Adları Hammadde adı MANYEZİT MERMER BORAKS KROM LÜLETAŞI Görünür Muhtemel Mümkün 35 mil.Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünü Verileri (1998-2004) 34 . LTD.VE TUĞ SAN.000 sandık (toplam) KAYNAKÇA : 1. m³ 2. Kalker Ocağı ESAN ECZACIBAŞI END. Mıcırtaşı Ocağı UYSAL HAZIR BETON ÜRET. Bentonit Ocağı SERKAY ASFALT SAN.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 kayıtları.Ş. A. Kil Ocağı SEBAD TOPRAK SAN. A. TİC.000 600.Ş Sağdıkbağı Kum Ocağı GÜNYÜZÜ MERMER KUM SAN. Beylikova Kum ve Çakıl Ocağı HERİŞ SER VE TURZ. MAD.696. SAN A.Ş. Bölge Müdürlüğü Verileri (1998-2004) 2. TİC.200. İNŞ. ŞTİ.SIRA NO 65 67 68 92 93 94 95 96 97 98 SIRA NO FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ MAKİMSAN ASFALT TAAH. ŞTİ. Kil Ocağı HATİPOĞLU GÜNEŞ KİR. ŞTİ.Ş. 3.000 950 1.000 5 milyon m³ 30 milyon m³ 520. TEM.120. ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı KEMAL AKTAŞ Lületaşı Ocağı KARTAL YAPI İNŞ. SivrihisarPAZ.487. Talk Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı Merkez İlçe Muttalip Beldesi Merkez İlçe Muttalıp Beldesi Merkez İlçe Muttalıp Beldesi Sakarı Ilıca İlçesi Taşköprü Köyü Mihalıççık Biçer Köyü Mihalıççık Sazak Köyü Mihalıççık Yunusemre Köyü 89 90 91 99 100 101 102 103 104 AK MICIR İNŞ. Kil Ocağı ARBİL MAD. Yörük Karacaören SAN .209. Taş Ocağı ETİ MADEN İŞLETMELERİ Geçirimsiz Malz.000 1.A.050 1.VESA.000 12. ÖZEN PETROL ÜRN. SAN. TİC.Ş. MOZ.A. SAN. ŞTİ. HAM. A.

Yıllık ortalama rüzgar hızı 2.1 Rüzgar Hakim rüzgar yönü aylara göre şu şekildedir.1 İKLİM VE HAVA Eskişehir.6 W 5 24.8 SSW 4 27.(1949-1990) Aylar Rüzgar hızı (m/sn) Rüzgar yönü 1 21 SSW 2 24.5 11 2.2 NW N : Kuzey S : Güney Yıllık en kuvvetli rüzgar Temmuz ayında NW (Kuzeybatı) ve N (Kuzey) yönlerinden 27.8 12 2.0 9 1. (1949-1990 yılları). 2004 yılına ait ortalama rüzgar hızı aylara göre şu şekildedir.(C).8 8 3.1.7 7 2.7 NNE 9 20. C.0 6 1. kar yağışlı. Genellikle Eskişehir’de kışlar parçalı bulutlu.0 2 2.5 NW 3 26.0 5 1.1.0 7 1.1 9 2.7 SSW 11 24.9 5 2. denize olan uzaklığı gibi nedenlerden dolayı kara iklimi özelliğine sahiptir.5 NW 7 27.6 6 2. HAVA (ATMOSFER VE İKLİM) C. Aylar Ortalama rüzgar hızı m/sn 1 3.9 4 2.1 Doğal Değişkenler C. yeryüzü şekilleri. yükseltileri. 2004 yılı ortalama fırtınalı gün sayısı Aylar Gün sayısı 1 1.1. 35 .7 2 3 3 2. Bir taraftan da Ege ve Marmara bölgelerine yakın olması nedeniyle bu bölgeler ikliminin etkilerini taşımaktadır. Aylar Yön 1 E 2 E 3 W 4 W 5 W 6 W 7 W 8 W 9 W 10 W 11 E 12 E E : Doğu W : Batı Yıllık hakim rüzgar yönü batı yönündedir.5 SW 10 20.7 m/sn dir.4 WNW 6 25. coğrafi şartları.6 NNW 8 20.0 8 3.3 10 1. baharlar orta derecede yağışlı ve yazlar ise az bulutlu ve açık geçer.6 m/sn hızla eser.4 SW 12 25.0 3 1.0 10 11 12 2004 yılı yıllık toplam ortalama fırtınalı gün sayısı 13’dir.5 Aylara göre en kuvvetli rüzgar hızı ve yönü şu şekildedir.0 4 2.

0 2 11.0 11 13.1 2 925.0 10 3.0 5 15.0 6 20.9 12 930. GRAFİK C.0 4 13.7 3 928.0 923.2 928.0 9 11.Basınç (milibar) (1933-1990) Ort.1 927.4 2004 yılı yıllık ortalama yerel basınç ise 925.2004 yılı ortalama kuvvetli rüzgar gün sayısı Aylar Gün sayısı 1 9.1.3 milibardır.BASINÇ (milibar) Ort.1.2 Basınç 2004 yılı yıllık ortalama yerel basınç Aylar Ort. 36 .0 12 6.8 6 925.9 5 922. C.0 8 17.1 7 923.Basınç (milibar) 1 919.Basınç(milibar)2004 AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 2004 yılı en yüksek basınç Aylar Basınç (milibar 1 930 2 934 3 939 4 934 5 928 6 929 7 930 8 929 9 933 10 932 11 935 12 937 2004 yılında en yüksek yıllık mahalli basınç Mart ayında 939 milibar olarak tespit edilmiştir.1 Ortalama Mahalli Basınç 935 930 925 920 915 910 905 900 895 890 O C A ŞU K BA T M AR N T İS A M N AY H AZ IS İR TE AN M AĞ MU Z U ST O EY S LÜ L EK İM KA S AR IM AL IK ORT.5 4 923.0 3 12.0 7 16.0 Yıllık toplam 146 gün kuvvetli rüzgarlı geçmektedir.4 8 9 10 11 926.

1.3 Yıllık En Düşük Mahalli Basınç 930 En Düşük Yerel Bası nç (mb) (1933-1990) En Düşük Yerel Bası nç (mb) (2004) EN DÜŞÜK YEREL BASINÇ (mb) 920 910 900 890 880 870 T AY IS İS A O C AZ İR M EK ŞU US EY KA M TE M AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 C.(%) nem 1 77 2 66 3 53 4 55 5 54 6 52 7 44 8 51 9 48 10 59 11 67 12 75 Yıllık ortalama nisbi nem % 58 dir. AĞ H 37 AR M N AL IK L TO S AK İM N BA AR LÜ SI M T AN UZ .2 Yıllık En Yüksek Mahalli Basınç 950 EN YÜKSEK BASINÇ (milibar) 945 940 935 930 925 920 915 M AY IS H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S EY LÜ L C AK ŞU BA T AR T N İS AN AR AL IK KA SI M EK İM En Yüksek Basınç (milibar) En Yüksek Basınç (milibar) (2004) O M AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 Aylara göre 2004 yılı en düşük mahalli basınç ise: Aylar Basınç (milibar) 1 896 2 912 3 916 4 913 5 915 6 918 7 918 8 920 9 921 10 925 11 917 12 916 En düşük yıllık mahalli basınç 896 mb Ocak ayında tespit edilmiştir.1.GRAFİK C. Grafik C.3 Nem 2004 yılı yıllık ortalama nisbi nem (%) Aylar Nisbi ort.

4 Yıllık Ortalama Bağıl Nem 90 ORTALAMA BAĞIL NEM % 80 70 60 50 40 30 20 10 0 İR AN M M U AĞ Z US TO S EY LÜ L EK İM KA SI M AR AL IK AK ŞU BA T M AR T N İS AN AY IS C Ortalama Bağıl Nem % (19291990) Ortalama Bağıl Nem (2004) O M H AZ Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 2004 yılı en düşük nisbi nem (%) Aylar Nisbi nem Min.5 Yıllık En Düşük Bağıl Nem 60 50 40 30 20 10 0 M AY IS H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S KA SI M T EK İM AR AL IK O C AK ŞU BA T İS AN EY LÜ L M AR EN DÜŞÜK BAĞIL NEM % TE AYLAR En Düşük Bağıl Nem % (1929-1990) En Düşük Bağıl Nem (2004) N AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 En yüksek nem olarak meteorolojide % 100 oranı vardır. Aylık ortalamalar incelendiğinde Haziran Eylül ayları arasında ortalama nemin en az olduğu Ocak ayının ise % 49 ile en nemli ay olduğu görülmektedir. 1 49 2 9 3 7 4 8 5 14 6 8 7 8 8 8 9 5 10 12 11 18 12 34 GRAFİK C.GRAFİKC. 38 .

8 5.1 11 5 26.10 25 11 -7.4 2 12 12. en sıcak ay Temmuz ayıdır.3 29 9 0.sıcaklık -0.2 27 9 33.2004) 35.7 1.2 13 10 -0.01.6 6 228.7 °C dır.0 11 0 12 0 GRAFİK C.7 10 182.07.Yıllık ortalama sıcaklık 10.8 26 6 4.3 7 4 -8.5 8 265. 2004 Yılı En Yüksek Sıcaklık ve Günü Aylar En yüksek sıcaklık°C Gün 1 11.6 17.4 Sıcaklık 2004 yılı ortalama sıcaklık (°C) Aylar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Ort.1.0 18 8 9.8 1 En yüksek sıcaklık Temmuz ayında (11.4 (°C) En soğuk ay Ocak.2 olarak ölçülmüştür 2004 Yılı En Düşük Sıcaklık ve Tarihi Aylar En sıcaklık°C Gün ve Yıl 1 düşük -18.3 1.6 14.1 24 2 -18.4 2 7 8.7 20.5 12.0 28 4 29.2 21 10 27.1 olarak ölçülmüştür C. (mm) 1 Buharlaşma 0 2 0 3 0 4 0 5 194.4 9 245.C.5.6 Yıllık Ortalama Buharlaşma YILLIK ORTALAMA BUHARLAŞMA (mm) 350 300 250 200 150 100 50 0 AY IS H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S KA SI M AR T Ü L M N İS AN C AK BA T EY L EK İ AL I K Yıllık Ortalama Buharlaşma(mm) (1962-1990) Yıllık Ortalama Buharlaşma (2004) ŞU O M AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 39 AR M .0 18.8 23 12 -9. Buharlaşma 2004 Yılı Ortalama Buharlaşma (mm) Aylar Ort.6 17 11 25.1.4 24 6 31.2004) -18.1 5.1.5 28 3 24.4 9.0 5 5 0.2 17 En düşük sıcaklık Ocak ayında (24.4 14 7 35.1.8 7 328.0 15 3 -9.8 21.4 16 2 20.2 11 8 34.

0 8 7. 2004 yılı yağışlı gün sayısı Aylar Yağışlı sayısı 1 gün 21 2 7 3 9 4 11 5 8 6 7 7 0 8 2 9 0 10 6 11 9 12 10 25 GRAFİK C.9 12 8.Yağmur 2004 yılı aylık ortalama toplam yağış (mm) (kg/m²) Aylar Ort.1.9 5 22.3 9 0.8 GRAFİK C.0 8 4.2 7 0.6.3 5 6.C.6.8 11 15.YAĞIŞ (mm) 40 30 20 10 0 Ort. Yağış 1 56.7 Yıllık Ortalama Yağış 60 50 ORT.1 2 3.0 11 8.7 4 15.3 3 17.2 6 12.4 6 27.2 2004 yılı günlük en çok yağış miktarı Aylar Ort.8 Yağışlı Gün Sayısı 20 YAĞIŞLI GÜN SAYISI 15 Yağı şlı Gün Sayı sı Yağı şlı Gün Sayı sı (2004) 10 5 0 U Z R T YI S AN YL Ü L Kİ M AK IM K AS N S T Zİ R A N İS R AL IK A BA O C TO A A M M M M U Ğ U S Ş H A TE AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 A 40 E E AR M AL I K .1943 tarihinde 53.1.3 4 40.1. Yağışlar C.Yağış (mm) (1929-1990) Ort. Yağış(mm) 1 9.0 10 5.10.9 9 0 10 4.1.6 2 8.1 12 26.min.Yağış (mm) (2004) KA SI M AY IS EK İM Ü L C AK AR T N İS AN BA T H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S ŞU EY L M O AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 Bir gün içerisinde en fazla yağış 16.7 mm olarak ölçülmüştür.1.8 3 11.5 7 0.

Dolu.2 4 5. Yıllık ortalama toplam 31gün kar yağışlı geçmektedir.0 12 18.2 Kar.C.0 8 0.0 10 3.1.3 5 0.5 gün donlu geçmektedir.10 Kar Yağışlı Gün Sayısı ORT.0 6 0.0 9 0.1 ve daha düşük olduğu günler) 51 yıllık ölçüm sonucuna göre aşağıdaki gibidir.6.0 7 0. Yıllık ortalama toplam 96. Aylar Donlu gün sayısı 1 23.9 Donlu Gün Sayısı DONLU GÜN SAYISI 25 20 15 10 5 0 O C A Ş K U B A T M A R T N İS A N M A H YIS A Zİ R TE AN M A MU Ğ Z U S TO S E YL Ü L E K İM K A S I A M R A LI K donlu gün sayısı AYLAR Devlet Meteoroloji işleri Genel Müdürlüğü 2004 2004 yılı kar yağışlı gün sayısı Aylar Kar yağışlı sayısı 1 gün 15 2 8 3 2 4 5 6 7 8 9 10 11 5 12 1 En fazla kar yağışı Ocak ayındadır.KAR YAĞIŞLI GÜNLER 16 14 12 10 8 6 4 2 0 Ort.1. GRAFİK C.8 3 17.Kar Yağışlı Günler (2004) M AY IS H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 41 M AR AL IK T AK ŞU BA T N İS AN M AR EY LÜ EK İM L KA SI O C .1 En fazla donlu geçen gün sayısı Ocak ayındadır.7 11 10. Sis ve Kırağı Donlu gün sayısı (minimum sıcaklığın –0. GRAFİK C.1 2 18.Kar Yağışlı Günler Sayısı (1951-1990) Ort.

Kar örtüsü (cm) 1 14 2 11 3 1 4 5 6 7 8 9 10 11 6 12 GRAFİK C. Yıllık ortalama toplam 35 gün kar örtülü geçmektedir GRAFİK C.12 En Yüksek Kar Örtüsü 35 EN YÜKSEK KAR ÖRTÜSÜ (cm) 30 25 20 15 10 5 0 M AY IS H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S EK İM M T AK ŞU BA T İS AN M AR EY LÜ KA SI AR AL O C IK L AR AL I K En Yüksek Kar Örtüsü (cm)(1929-1990) En Yüksek Kar Örtüsü (cm) (2004) N AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 42 .11 Kar Örtülü Gün Sayısı 16 KAR ÖRTÜLÜ GÜNLER SAYISI 14 12 10 8 6 4 2 0 Kar Örtülü Gün sayısı (1928-1990) Kar Örtülü Gün Sayısı (2004) S H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S KA SI M Ü L M N İS AN BA T M AR T O C AK M AY I ŞU EY L EK İ AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 2004 yılı en yüksek kar örtüsü (cm) ölçüm sonuçları Aylar En Yük.2004 yılı Ortalama Kar Örtülü Gün Sayısı Aylar Kar örtülü sayısı 1 gün 13 2 13 3 1 4 5 6 7 8 9 10 11 8 12 En fazla kar örtülü ay Ocak ve Şubat aylarıdır.

13 Ortalama Yağış 55 50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 AN S Z T L AK AN IS U BA AR LÜ O İM SI AY ST EK İS İR ŞU EY KA O M M AZ AR M N AL M C IK M T ORT.8 4 36. Yazlar sıcak ve kurak. C. Etkileri ise tarımda verim düşüklüğü ve yerleşim alanlarının da zarar görülmesidir.2 mm’dir. 1 ilçe.8 5 53. AĞ H U 43 . yağış şiddetinin düzensizliği ve dere yataklarının yetersizliğidir. Yağış (mm) 1 39. 17 adet köy. 7 mahalle ve 4788 hektar arazi taşkından korunmuş. Porsuk Barajı 1971 yılında yükseltilerek.7 Seller Eskişehir’de 1963-1964 ve 1968 yıllarında büyük bir sel yaşanmıştır. barajdan olabilecek taşkın böylece önlenmiştir. Nedenleri bitki örtüsünün zayıflığı.1. Sarıcakaya’ya ait meteorolojik bilgiler aşağıdadır.0 10 27.8 Kuraklık Eskişehir İlinde sert bir karasal iklim görülmektedir.3 8 9.1.4 11 30.6 6 30. Uygulaması yapılan Küçük Su İşleri Tesisleri .1.0 GRAFİKC.1.9 9 13. 5628 hektar bataklık arazi kurutulmuş bulunmaktadır.10 Mikroklima İlimiz Sarıcakaya İlçesi (225 m) mikroklima özelliği göstermektedir. Eskişehir İl sınırları içinde 1992 yılı sonuna kadar 158 adet taşkın koruma ve kurutma etüdü yapılmıştır. YAĞIŞ (mm) ORT.1. YAĞIŞ TE AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 Yıllık ortalama toplam yağış 372.7 3 41.1. Aylık ortalama yağış 16 yıllık ölçüm sonuçlarına göre : Aylar Aylık ort.0 12 44.6 2 33. Bu etütlerin 76 adedinin uygulanması yapılmış olup geriye kalan 82 adedi uzun vadeli uygulama programı taslaklarında yer almaktadır. Gece ve gündüz arasındaki ısı farkı fazladır. C. kışlar ise sert ve yağışlı geçer.C.2 7 12.

3 8 25. Sıcaklık (°C) 1 5.9 6 23.Aylık ortalama sıcaklık 7 yıllık ölçüm sonuçlarına göre : Aylar Ort.6 4 14.15 Donlu Gün Sayısı DONLU GÜN SAYISI 10 8 6 4 2 0 O C ŞU AK BA M T AR N T İS A M N AY H AZ IS İ TE RA M N AĞ M U UZ ST O EY S LÜ L EK İ KA M S AR IM AL IK donlu gün sayısı AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 Ortalama nisbi nem (%) 8 yıllık ölçüm sonuçlarına göre : Aylar Ort. Nisbi Nem (%) 1 72 2 68 3 61 4 57 5 60 6 57 7 56 8 58 9 60 10 70 11 70 12 72 Yıllık ortalama nisbi nem % 63 tür.2 9 22.0 10 15.2 7 25.2 12 6.4 2 5. 44 .9 11 10. Sıcaklık(°C) 1 7. SICAKLIK -10 AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 Aylar Ort.3 3 8.0 Yıllık ortalama sıcaklık 15.6 2 9.1 5 - 6 - KA SI M AR AL IK O CA K ŞU BA T M AR T Nİ SA N -5 7 - 8 - 9 - 10 - 11 3.1 5 18.1°C dir. GRAFİK C. GRAFİK C.6 Yıllık ortalama toplam 33.1 3 6.1 gün donlu geçmektedir.1 12 6.14 Ortalama Sıcaklık 30 ORT. SICAKLIK (°C) 25 20 15 10 5 0 M AY HA IS Zİ RA N TE M M AĞ UZ US TO S EY LÜ L EK İM ORT.5 4 0.

5 8/82 6 38. tarım topraklarının kaybını ve yeşil alan yokluğunu getirmektedir. Bu bölgelerde de düzenli bir yapılaşma söz konusu olmayıp özellikle yeşil alana yer vermeyen bitişik nizama yer verilmektedir. Büyükşehir Belediyesi çözüm olarak uydu kentler oluşturmaktadır. En düşük sıcaklık ve tarihi 8 yıllık ölçüm sonuçlarına göre : Aylar En düşük Sıc.0 17/82 7 7.8 26/87 2 -13.0 4/80 En yüksek Sıc. NİSBİ NEM (%) 70 60 50 40 30 20 10 N Z S IS LÜ A İM U O M K N T ST M R EK A B İS C SI Y A EY Zİ A A LI A R A A K T L O R T .2 18/82 3 30.5 10/82 4 34 10/82 5 38. Ancak şehirleşmenin daha sağlıklı olabilmesi için izinsiz yapılaşmaya karşı kesin önlemler alınmalı ve sıkı A Ğ 45 A R .5 11/86 En düşük sıcaklık 22. Bu düzensiz kentleşme beraberinde altyapı yetersizliğini.2 16/83 9 6.1985 tarihinde –13 olarak tespit edilmiştir.5 7/84 11 24.0 22/85 3 -8. Yapay Etmenler C.1980 de tespit edilmiştir.2 28/86 12 -6. C.1.5 8/84 7 42.5 1/81 5 1. Öncelikle şehir merkezi ve şehrin büyüme yönü verimli tarım toprakları üzerinde olmuştur.1.G R A F İ K C .5 17/86 10 35.2.0 12/80 8 40.5 3/82 8 10.5 1/81 6 8.1 6 O r ta la m a N is b i N e m S a y ısı 80 ORT.2 4/80 12 22. Plansız Kentleşme Eskişehir İli düz bir ova üzerine yayılmıştır. Halen her yıl yüzlerce hektar tarım toprağı ya şehirleşmeye yada sanayileşmeye açılmaktadır. N İS B İ N E M ŞU M M O M N U A K TE H AY LAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 En yüksek sıcaklık ve tarihi 8 yıllık ölçüm sonuçlarına göre : Aylar 1 2 25.0 30/86 10 0.1.(°C) 20.0 31/87 11 -3.2.(°C) Günü ve Yılı 1 -7.0 °C ile 12.2.8 1/85 9 37.07.0 1/85 4 -0.8 Günü ve Yılı 18/82 En yüksek sıcaklık 42.

temiz ve kaliteli yakıta dönüşüm planlarının hazırlanması ve kararlı bir şekilde uygulanması ilk defa Mahalli Çevre Kurulunun 20.06.93 m²’dir.12. sobalı evlerde SOMA+18 Lavvar ve kok kömürü kullanılması tavsiye edilmiştir. Raporun sonucunda kaloriferli binalarda ithal taş kömürü. Bu nedenle Mahalli Çevre Kurulunun 02.1. Eskişehir’in dış göç oranının 1990 nüfusu içindeki payı ‰ 80.513’e ulaşılmıştır. : 6000 ( -500) kcal/kg : % 1 + (% 0. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji İşleri Genel Müdürlüğünün 11. (2000 yılı nüfus sayımına göre) C. İl merkezinin zamanla büyüyüp gelişmesi sonucu yerleşim alanı içinde kalan büyük endüstri kuruluşları da teknolojilerinin eski olması ve kullandıkları yakıt nedeniyle hava kirliliğinin artmasına sebep olmuştur. İl Çevre Müdürlüğü. ülkemizde kömür çeşitleri ile ithal edilebilecek kömürleri her yönüyle incelemiş. 06.588’e ve 2004 yılı sonu itibarı ile 106.denetimler yapılmalıdır. Eskişehir Çimento Fabrikası ve Eskişehir Şeker Fabrikası’ndan seçilen konusunda uzman kişilerden oluşturulan komisyon.1.2.1995 tarih ve 12 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararının devamı niteliğindeki 19. 2001 yılı sonu itibarı ile 76.1) : % 12-22 + (% 1) : % 10 + ( % 1) (satışa sunulan) (kuru bazda) (kuru bazda) (satışa sunulan) 46 . Toplam kentsel yeşil alan yüzölçümü 258. Isınmada Kullanılan Yakıtlar Şehrimiz için temiz hava planlarının yapılması.1998 tarih ve 5 nolu. 20. araştırmış ve bir “Kömür Komisyon Raporu” hazırlamıştır. Eskişehir’deki hızlı sanayi gelişiminin ardından artan iş imkanları ve yükselen hayat standardı ili göç veren bir il olmaktan çok göç alan bir il konumuna getirmiştir.2. Sağlık Müdürlüğü. iç göç oranı ise ‰ 91’dir. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi.838’e . kent merkezinde kişi başına düşen yeşil alan miktarı ise 5.2000 tarih ve 770-4508/18791 sayılı yazıları ekinde belirtilen daha önce hava kirliliği yaşamış illerde alınan tedbirlerin devamına ilişkin görüşleri doğrultusunda şehir merkezinde geçmiş yıllarda olduğu gibi .1995 tarih ve 12 nolu kararından sonra gerçekleşmiştir. C.02. 2002 yılı sonu itibarı ile 91. Ayrıca Mahalli Çevre Kurulu Kararları ile doğalgaz projesi tamamlanmış konutlarda da doğalgaz kullanımına geçilmesi için değişik tarihleri kapsayan süreler verilmiş ve genelinde doğalgaz kullanan abone sayısı 2000 yılı sonu itibariyle ile 65. Osmangazi Üniversitesi Maden Mühendisliği Bölümü.09.2.1999 tarih ve 3 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararları ile de aynı yakıt programı ve alınan tedbirlere devam edilmiş ve şehir merkezinde hava kirliliği Dünya Sağlık Örgütünce belirlenen hedef değerlerin altına indirilmiştir. Yeşil Alanlar Eskişehir İli içindeki yeşil alanların toplamı 3.501 m²’dir. Anadolu Üniversitesi Çevre Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi.106’ya .2 ha olup. a) Alt Isıl Değeri (min) Toplam Kükürt Değeri (max) Uçucu Madde Toplam Nem (max) özelliklerini taşıyan ithal kömürlerin.625.02.07.1994 tarih ve 10 nolu kararı ile 11 büyük kuruluşa doğalgaza geçme zorunluluğu getirilmiştir.3.

Keskin. bu özellikleri taşımayan kömürlerin satılmasına ve kullanılmasına izin verilmemesine karar verilmiş ve uygulanmıştır. kurum ve kuruluşların bağlı bulundukları meslek kuruluşlarından alınmış Ticaret Sicil Kaydı Belgesi. d) Kömür satışı yapan kişi.Mahalli Çevre Kurulu Kararı’na uygun kömür satacağına dair noter tasdikli taahhütname istenmesine. . . yenileme işleminde Eylül ayının baz alınmasına.Kömür satışı yapmak isteyen kişi.5 kükürt içeren kalorifer yakıtı (Tüpraş 615-Kalorifer Yakıtı) kullanılmasına. Mamuca ve Kanlıpınar köylerinde de aynı yakıt programının uygulanmasına.2004 tarih ve 05 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile şehir merkezinde geçmiş yıllarda olduğu gibi bundan sonraki yıllarda da. Yukarısöğütönü. . % 1. Aşağıçağlan. (a) ve (b) bentlerinde belirlenen özelliklerin dışında yakıtların satılmasının ve kullanılmasının yasaklanmasına. Satış İzin Belgelerinin yenilenmesi sırasında. Aşağısöğütönü.Alt Isıl Değeri (min) Toplam Kükürt Değeri (max) Nem (max) Tane Boyu 18 mm altı (max) Tane Boyu 50 mm üstü (max) Tane Boyu 100 mm üstü : 4500 ( -500) kcal/kg (satışa sunulan) :%1 (satışa sunulan) : % 20 (satışa sunulan) : % 10 : % 20 : % 0.9 (max) : %12-28+(%1) : % 10 (max) : %14 (max)(+%1 tolerans) :18-150 mm (18 mm altı 150 mm üstü için max %10 tolerans) özelliklerini taşıyan ithal kömürlerin. Alt Isıl Değeri (min) Toplam Kükürt Değeri (max) Nem (max) Tane Boyu 18 mm altı (max) : 4500 ( -500) kcal/kg :%1 : % 20 : 18-150 mm (18 mm altı 150 mm üstü için max %10 tolerans) Alt Isıl Değeri (orjinalde) Kükürt (kuru bazda) Uçucu madde (kuru bazda) Toplam Nem (orjinalde) Kül (kuru bazda) Boyut özelliklerini taşıyan yerli kömürlerin satılmasına ve kullanılmasına .05. b) Konutlarda ve sanayide % 1. Yukarıçağlan. 47 . : 6200 ( -200) kcal/kg : % 0. Kozkaya. Karacaşehir. kurum.5 dan fazla kükürt içeren sıvı yakıtların kullanılmamasına. 26.0 özelliklerini taşıyan Soma + 18 Lavvar Linyit kömürlerinin satılmasına ve kullanılmasına.Taahhütnamede kurul kararına uygun kömür satmadığının tespit edilmesi halinde Satış İzin Belgesinin ve Ruhsatının iptal edileceğine dair hususların yer almasına. kuruluş ve işletmelerin Satış İzin Belgelerinin Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nca izin süresi sonunda yenilenmesine. c) Bu özellikleri taşımayan katı ve sıvı yakıtların satılması ve kullanılması sonucu hava kalitesinin olumsuz etkilenmesine neden olan Muttalip Beldesi.Yukarıdaki hususlara uymayan veya yerine getirmeyen kömür satışı yapan yerlerin Satış İzin Belgelerinin yenilenmemesine veya iptal edilmesine. . Emirceoğlu.

n) Yakma dönemi öncesi soba ve kaloriferlere ait baca temizliklerinin yaptırılmasına. l) İşletme ve konutlarda kullanılan Stokerli (cebri yüklemeli fanlı) sistemlerin T.11. denetlemenin etkili uygulanması. gerektiğinde 24 saat esasına göre denetim ekibine İl Çevre ve Orman Müdürlüğü elemanlarının da katılmasına.S. j) Büyükşehir Belediyesi Meclisince kömür satışı yapan yerlerin bir araya toplanmasına ilişkin aldığı karar doğrultusunda kömür satışı yapan kişi. g) Kömür satışı yapan kişi.07.E ‘den Yeterlilik Belgesi almış firmalarca üretilmiş olması. ı) İl Defterdarlığı Vergi Kontrol Ekiplerince kömür taşıyan araçların kontrol noktalarında denetlenmelerine. f) İlimizde ısınma amaçlı soba ve kazanlarda kullanılmasında izin verilen kaliteli kömürlerin temini. kurum ve kuruluşlarca yükleme ve boşaltma sırasında gürültü ve toz emisyonu kirliliğine sebebiyet verilmeyecek önlemlerin alınmasına. bunlarla ilgili bilgilerin Kömür Dağıtım Komisyonu Başkanlığınca aylık olarak Valiliğe bildirilmesine.2004 tarihine kadar satılmasına ve bu tarihten sonra torbalanmış kömür dışında açıkta kömür satışına izin verilmemesine. bu kömürlerin analizlerinin yaptırılarak kurul kararına uygun olmadığı tespit edilenlerin köy ilköğretim okullarına gönderilerek ısınmada kullanılmasına. kaçak kömür kullanılmasının önüne geçilmesi. kömürlerin taşınması. Tepebaşı Belediye Başkanlığı ve Odunpazarı Belediye Başkanlığı Zabıtaları ile İl Emniyet ve İl Sağlık Müdürlüğü’nce denetim ekibi oluşturularak.1984 tarih ve 18580 sayılı Resmi Gazete’de yayımlarak yürürlüğe giren “Mevcut Binalarda Isı Yalıtım ve Yakıt Tasarrufu Sağlanması ve Hava Kirliliğinin Azaltılmasına Dair Yönetmeliği’nin uygulanmasına. i) Denetimler sırasında kurul kararlarına uygun olmadığı şüphe edilen katı ve sıvı yakıtların Büyükşehir Belediyesi Kömür Dağıtım Deposunda yed-i emine alınmasına. k) Geçmiş yıllarda Çevre Bakanlığı’nca izin verilen sanayi tesisleri hariç (Çimento ve Kireç Fabrikaları) petrokokun yasaklılık halinin devamına. faaliyetleri sırasında yarattığı olumsuzlukların giderilmesine yönelik tedbirleri alamamış ve sağlık koruma bandı gözetilmeden verilmiş ruhsatlı yerlerin hafta sonu çalışma izinlerinin Büyükşehir Belediyesi’nce yeniden gözden geçirilmesine. 48 . bu sistemi kullanan binaların bacalarına filitre takılması. doldurulması ve boşaltılması sırasında kömür kaybını ve bu işlemlerde oluşacak tozumayı önlemek açısından ithal ve yerli kömürlerin Mahalli Çevre Kurulu Kararının mahrukatçılara tebliğinden itibaren torba kömür olarak mal siparişi yapmalarına ve ellerinde bulunan açık kömürelerin 15.e) Konut bölgeleri içerisinde kalmış. h) Şehir merkezine giriş ve çıkış yollarında 24 saat esasına göre Büyükşehir Belediye Başkanlığı. kurum ve kuruluşlara toplu olarak yer temini konusunda Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı’nca yapılan çalışmaların sonuçlandırılmasına. bu sistemlerin non-stop yanmasının sağlanması ve 10-18 mm çapında fındık tabir edilen torbalanmış kömürlerin kullanılmasına. m)14 Haziran 2000 tarihinde yürürlüğe giren “TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları Standardı” ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın 19. kömür üreticisi ve satıcısının bilinmesi. o) Kış sezonu boyunca kalorifer kazanlarının ilk yakış saatlerinin 06:30’a kadar tamamlanmasına. şehir içinde kömür satışı yapan yerlerin İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ekiplerince denetimlerinin yapılmasına. kömürlerin açıkta satışının önlenmesi. belirtilen özellikler dışında kömür getirip. standart ve yönetmeliğe uymayan yeni binalara oturma izni verilmemesine. şehre merkezine sokmak isteyen araç sahiplerinin Valiliğe bildirilmesine.

2. 49 .1989 tarih ve 12 sayılı İl Umumi Hıfzısıhha Kurulu kararında belirtilen kademe planı uygulamalarına geçilmesine.2.729 adedi ölçüme tabii olup. Bu araçlardan 102. fenni muayenelerde ve trafik kontrollerinde egzoz ölçümlerinin yaptırılıp yaptırılmadığına bakılması önemli rol oynamıştır. kamu kuruluşlarına ait araçların. 2872 sayılı Çevre Kanunu ve Türk Ceza kanununa göre işlem yapılmasına. Endüstriyel Emisyonlar Eskişehir’de endüstriyel hava kirliliği . karar verilmiştir. Ölçüm yaptırmayan araçların tespiti ve ölçümlerinin yapılması amacıyla 16. baca gazlarından kaynaklanan genel kirleticiler ile sanayinin türü ve şekline göre organik ve inorganik diğer kirleticilerden kaynaklamaktadır. ş) Alınan kararlara uygun olmayan katı ve sıvı yakıt satışı yapan ve yakanlarla kararlara uymayanlara 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu.1. sınıflama ve ambalajlama tesislerinin meskun mahal dışında kurulmasına. egzoz gazlarından kaynaklanan emisyonların kontrol altında tutulması amacıyla 2000 yılında da İlimizde egzoz gazı ölçümleri Vakfımız Temsilciliği ile yapılan protokol doğrultusunda 2 ayrı istasyonda ve ilçelerde de seyyar ekip tarafından devam edilmektedir. p) Hava emisyonları ölçümlerinde ani artışların tespitinde ve uyarı kademe sınırlarına ulaşılması durumunda 10.) egzoz emisyon ölçümü zorunluluğu getirilmesi ve takibinin yapılması önemli ölçüde katkı sağlamıştır. r) İlimiz hudutlarında çıkarılan yerli kömürlere uygunluk ve satış izni belgesinin İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’nce verilmesine. Trafikten Kaynaklanan Emisyonlar İlimizde egzoz gazı ölçümlerine Makine Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi ile Vakıf Başkanlığı arasında yapılan protokolle 14.5. fenni muayene istasyonlarında emisyon pulu olmayan veya ölçüm süresi geçmiş araçların fenni muayenelerinin yapılmaması uygulamasına başlanmıştır. konutlarda 20 ºC’den yukarı olmayacak şekilde yakılmasına. 2000 yılından sonra ölçüm yaptıran araç sayısının artmasında.1.11.4.1’de verilmiştir. C. taksi vs. İl genelinde motorlu araç sayısı 137.12.261 adettir. Eskişehir’de endüstriyel emisyon kirliliğini önleyebilmek veya minimum seviyeye indirebilmek için Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri uyarınca sanayi kuruluşlarına tebligat yapılarak emisyon izni almaları istenmiştir.1994 tarihinde başlanmıştır. dolmuş.2000 tarih ve 10 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile trafik denetimlerinde emisyon pulu olmayan araçlara yasal işlem yapılarak ölçümlerin en yakın ölçüm istasyonunda yaptırılması. Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile emisyon izni verilmesi uygun bulunan kuruluşlar Tablo C.ö) Dış ortam sıcaklığı 15 ºC’nin altında olduğu günlerde kalorifer ve sobaların iş yerlerinde iç ortam sıcaklığı 18 ºC. Ayrıca toplu taşıma araçlarına (Halk ve Belediye Otobüsleri. s) Kömür paketleme.11. Baca gazı ölçüm sonuçları standartlara uygun kuruluşlara İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’nce emisyon izni verilmektedir. Mart 2000 tarihi itibariyle Sivrihisar Demir Bakır ve Arabacılar Odası ile yapılan protokol doğrultusunda Sivrihisar İlçesinde de egzoz gazı ölçümleri yapılmaya başlanılmıştır. C.

09. A.1997/78 10.09.1997/79 10.12.06.08.1993/1 16. Ford Otomotiv San.Ş.07.Ş 1.2000/5 29. Ltd. A.03. Esyem Yem San.1999/5 27. A.Ltd. A.Ş.A.1 Emisyon İzni Alan Kuruluşlar S.Tic A.Şti. Km MÇK TARİH VE NOSU 16.1997/84 08.Ş.1997/81 10. A.07.1998/1(ÇB) 28.08. Hisarlar Makine San.09.09.1998/2(ÇB) 19.A. ve Tic.Şti Esk.San.1999/8 (ÇB) 02.07.2000/7 26.09. Özge Gıda San. İstanbul Seramik San.Tic.11. A.1997/83 10.2000/2 18. Şti.Ş Por-Vit San.02.Ş. Toprak Seniteri ve İzolatör San.1996/54 14.05.TABLO C. Tic.08. Deniz Döküm San.1999 06. Tam Gıda San.2000/4 (ÇB) 29. ve Tic A.Tic A.Tic. Tic. Tic.1998 14.12. Ltd.07. ve Tesis İmalatı San. Jamak Jant ve Makina İmalatı San.1995/38 17.2000/5 31.1998/2 09. Tic. Tic.A.1998 14.Ş Tüprag Metal Madencilik San.1996/54 17.01. ve Tic.02. Özsan Döküm San Güven Döküm San Emek İnşaat İthalat ve ihracat Ltd Şti Yılmaz Döküm San.A.12.1993/1 16.Şeker Fab.1999/8 30.11.Ş Yalçın Mobilya Öz İnşaat San.Ş.Ş.Ltd Şti Arıkan Kirko ve Makine San.1995/41 17. ADRESİ OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB Yarımca Köyü OSB OSB OSB Esk-Bursa Yolu OSB OSB Esk-Ank Yolu Baksan Sanayi Sitesi Baksan Sanayi Sitesi Baksan Sanayi Sitesi Baksan Sanayi Sitesi Sivrihisar-Babadat Baksan Sanayi Sitesi Çukurhisar Beylikova Keskin Köyü Sivrihisar Caddesi No:26 İnönü Muttalıp Çevre Yolu Terminal Karşısı Muttalip Mevkii Muttalip Yolu Üzeri Mahmudiye OSB OSB OSB OSB Muttalip OSB Çukurhisar Yolu Üzeri Baksan Sanayi Sitesi OSB OSB OSB Çifteler OSB OSB OSB OSB OSB Kütahya Yolu 5.02.03.A.10. ve Tic. Tic. Turmet Madencilik ve İnş.02.Ş.09. Köy-Tür Tavukçuluk San.06. Şahlan Kabin Makina San Tic.Tic.07.Yem Fab. Heriş Döküm San.Tic.03.ve Tic A.2000/7 (ÇB) 37.1993/2 25.1999/7 30. A.1997/80 10. Ltd.09. A. A.1999/3 04.Ş Esbeton Çimento Yan Ürünleri A.Müh.09. Toprak Kağıt A.2000/9 50 . Şti. Atışkan Yapı ve Endüstriyel Alçı Ürünleri A.Ş.07. Tic.Ş Demircanlar Yağ San.1995/41 17. Et ve Balık Ürünleri A.A.02.1998/87 28.Ş Dersan Deri San.10. İzolasyon Müesesesi KÖY-TUR Tav.Ş.09. Ltd.04.A.Ş.Ş Kesikbaşlar Döküm San. Tic.09.1995/15 09.Ş.11.Ş. A.2000/7 31. Şti Tarhan İnş.Ltd.Ş. Şti. Dekor Orman Ürünleri San.1995/34 18. Ambalaj Tes. Üstüner Madencilik Kimya San.09.06. A.1999/7 30.10.02.Ş Çıldırlar Kurşun Ltd Şti Alpes Endüstriyel Elek.1999/6 (ÇB) 30.1999/6 (ÇB) 27.Ltd.1999/8 30.Ş. Şti.NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 KURULUŞUN ADI Doğruöz Giyim Sanayi Oğuzlar Yem Sanayi Sarar Giyim Tekstil Pınar Emaye Isı Gereçleri San. A.07.1999/4 30. Akyıldız Madencilik Yükseliş Makine San.ve Tic. Tic.11. Özge Gıda San.1993/1 16.06. San. San.04.Hava İkmal Bakım Merkezi TEI Tusaş Motor San. ESEN Mak. Kesimhane Tesisi Peyman Kuruyemiş ve Gıda San. ve Tic.1995/13 20.ve Hayvancılık Tic.1997/82 10.San.1998/6(ÇB) 14.1998(ÇB) 28.Ş Çağlayan Mak.Ş.04. Esk-Çimento Fab.1998/1 19. Ertan Döküm Makina San.Tic.1994/2 20.Ş.1997/72 10.Ş.San.10.1994/2 25. A.Ş.

İncenatör Tesisi Esçelik Isı Cihazları San. ve Tic.2001/05 31.2003 20.02. ve Tic. Burhanlar İnş.Ş.0.Ltd.Şti. Erden Gıda San. Tic. Özçancı Emaye Isı MamülleriSan. Doruk Ev Gereçleri San.Ltd.Ltd.01.Ş.Ür.Ür.2003 20.2001/09 11.11. Eskim Kimya San.Ş.09. Gıda San.2001/09 11. A. A.Ş.Ş.(Sanayi Karşısı) MÇK TARİH VE NOSU 16. ve Tic. Ltd. A.2001/11 16.10. İzocam San.04.2000/10 05.02.2001/11 29. A.Ürün.Şti.Ş.04. Birlik Sünger Kim.2002/8 28.09.Tic.S.Şti.2001/03(ÇB) 22.2001/10(ÇB) 26. A.Ş. Turan Tarım Makinaları San.Ş Kudret Metal İzabe Sanayi İşletmesi Tic. A.2003 20.2002/8 31.03.07.A.2001/09(ÇB) 26. A.2001/08 04. Basaş Ambalaj ve Yalıtım San.2002/01 17.Ş. Karacan Otomotiv Petrol Ürn.04.2001/03 22.2001/05 04.2002/7 28. Akyürek kardeşler Pet. Şti. ve Tic.05.08. Çelikoğlu Ulus Nakliyat Ltd. Tic. Ltd. Selka Hazır Beton San.2000/11 22.Şti. A.2002/12 25.A.11. 71 Evler Mah.2003 20. Murat Döküm Atölyesi Kısacıklar Tavukçuluk Gıda ve İht.2002/12 25. A.05.2002/04 17.12.10.02. A.03.42002/04 22.Ş Esco Emaye Döküm San.2003 94 95 96 97 98 99 100 101 Sarar Otomotiv San. Kumsan Asfalt Plent Tesisi Mert Toprak Mamülleri Gençler Petrol Aksa İnşaat Elektrik Gıda San. Camiş Ambalaj San.02. İlhanlar Gıda Tavukçuluk Ltd.Tic. ve Tic. Tic.Şti. Ltd.San. Esel Enerji Üretim San.08.Ş.Ş. (Taş Ocağı) Anadolu Tarım ve Hayvan Ltd.2001/03(ÇB) 19.Ş. Şti Paşabahçe Cam San.09.2001/10 29.05. ve Tic.01.02. ADRESİ Muttalip OSB OSB OSB (emisyon ön izni) Muttalip OSB OSB OSB OSB İnönü OSB OSB Baksan Sanayi Sitesi Baksan Sanayi Sitesi OSB Baksan Sanayi Sitesi Bursa Yolu OSB Ahmet Kanatlı Cad.Ş. Şti.Ltd.Ş.Tic.Şti. Yol Ayrımı OSB Kırka OSB Çifteler Sivrihisar Ankara yolu Emko Sanayi Sitesi Kütahya Caddesi No:204 Bursa Yolu 10.03. Tic.2001/04 31.04.12.2002/05 28. San.Tic.A.Tic.Sa. ve Tic.11.2001/08 11.01. A. OSB OSB OSB Kütahya Caddesi Eskişehir Çevre Yolu Küth.Ş.2001/04 (ÇB) 19. Espol Sünger ve Kimya San.10. Gürka Otom.07.Tic Morgaz Petrol Ürünleri Sarıoğlu Tavukçuluk Emzet Akaryakıt Morgaz Petrol Ürünleri Şirintepe Muttalıp 3 Km Muttalıp 1Km Sivrihisar 20.06. A. Şti. Ltd. Şti.Tic. Akyürek kardeşler Pet.Ltd.2003 22. Cad.2002/10 31. Kümbet Akpınar Köyü OSB 8.NO 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 KURULUŞUN ADI Prestij Mak. Terracco Yapı Malz.03.Ş.2001/08 04.09. Selka Betonica San.03. Döküm San.04.Ş.Şti.Tic.2001/10(ÇB) 26. Tülomsaş Lokomotif ve Motor San.03. Botel Bobin Teli ve Kablo San.12.2002/7 24. ve Tic.10.2002/6 24. Şan Döküm Sanayi Koldaş Döküm Atölyesi Aspen Yapı Sistemleri San.2003 20.Km Karagözler Mevkii OSB Alpu Yolu Gökçeoğlu Köyü Aşağısöğütönü Tunalı Mah.03.2003 20.2003 51 .12.05.09.2002/10 25.12.09.2003 20.2001/05 (ÇB) 31. Orkun Giyim San. A. ESKAR Et Ürn.Pet.San.2002/12 22. A.01. Ltd. Şti.Tic. ve Tic.2001/04 19.Tic.2001/04 19.Ür.Ş. Yeni Otogar yanı TFOŞ Trafik Araç Gereç Bahar Petrol San.2002/12 25.Şti Akyürek kardeşler Pet. Arçelik A. Ford Otomotiv San. ve San.Ş.2003 22.10.2003 20.2003 20. Eti Bor A. A.Md. Gündodu Mah.02.

2004 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü-2004 TABLO C. 13.2003 24.2 1996-2004 Yıllarında Emisyon Ölçümü Yapılan Araç Sayıları YILLAR ÖLÇÜLEN ARAÇ SAYISI ÖZEL TOPLAM 1996 32333 33849 1997 37555 39036 1998 29783 31110 1999 37651 38766 2000 41748 43262 2001 41011 42240 2002 45157 46230 2003 43568 44565 2004 40851 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 RESMİ 1516 1481 1327 1115 1514 1229 1055 997 CEZALI ÖLÇÜLEN 2306 6580 2084 10430 12082 11924 4080 - 52 . Cad.05.2004/08 08.2003 18.2003 21. San. Tic.2003 19.Böl. Tic.Ş.12.Tic. Bursa Gaz ve Petrol Tic A. A.2004 (ÇB) 09.2003 22.06.06. Aygaz A.09.02.Böl.San. Shell Petrol Savuran Petrol Emzet Akaryakıt Sarıoğlu Tavukçuluk Altınaylar Yapı ve Mikronize San.Söğütönü Köyü Seyitgazi Caddesi MÇK TARİH VE NOSU 18. Teksan San Sit. Konveyör Beyaz Eşya ve Oto Yan.04.10.2003 22. Nak.San.Ş. A.10.San.02. Otosar Otomotiv Turizm San. Böl. Özaltın Toprak Bahar Petrol Ürünleri ADRESİ Porsuk Şubesi Atatürk Bulvarı Muttalıp Yolu 5 Km Şirintepe Karapazar Köyü Gündüzler mevkii Kütahya Yolu Org.2003 21. ve Tic. A.2004/05 08.2003 20. Org. Karacan Otomotiv Petrol Ürün San.Ş AGİÇ Petrol Ürn.10.05.2004/09 05.Ş Esk Dolum Tesisleri Serdar Döner Maden Öğütme Tesisi Muzaffer Kızıldağ Kalsit Öğütme Güçlü Hazır Beton San. Şti.05.Ş. 12. San.2004/05(ÇB) 26.2004/04 26. Org.12. Şti.2003 21. Tic. Doruk Ev Gereçleri Ltd.NO 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 KURULUŞUN ADI Köksal Petrol Otogaz İstasyonu Bursa Gaz ve San.2004/10 15. Cd.12.2003 21. İnş. Gıda San.Tic Bursa Gaz Ticaret Eskişehir Şb. A.Tic. Otosar Otomotiv Turizm San. Baksan San. Böl.2003 11. Çukurhisar San.11.2004/09 06. Apsen Yapı Sistem Karacan Otomotiv Dörtel Akaryakıt Tarımsal Porsuk Seramik Ürn. Ltd.12.2004/05 26. Şti. A.2003 20.2003 27. Çukurhisar Mevkii Org. Dev Beton Çimento San.10. Böl.S.Cad Alpu Yolu 1’ıncı km Ankara Karayolu 8’inci km Borsa Cad No:29 A.09. Standart Çimento JMS Jant Makin San.Söğütönü Köyü Muttalıp Kanlıpınar Köyü Muttalip Mevkii Org San Böl 7.09.Tic.04. Tic.2003 22.2004/08 06.10.08.11. A. Sit. San.2003 22. Girişi İnönü Şarhöyük Mah. Tic.05.Ş.05.10. Ltd.04.Ş.2003 22. ve Tic.2003 22. Oto.

(µg/m³) MAX ORT MİN 107 50 23 97 73 71 27 23 23 46 48 73 141 151 50 36 28 18 21 21 22 27 34 48 67 21 20 18 16 19 19 19 19 19 20 29 İl Çevreve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Tablo değerleri ve grafiklerden de görüleceği gibi alınan kararlar ile İlimizde hava kirliliği tamamen giderilmiş ve kirlilik dünya standartlarının altına çekilmiştir. azot oksitler (NOX) ve ozondur. B B B B Kükürtdioksit (SO2) suda ve dolayısıyla vücut sıvısında büyük ölçüde çözünebilen gaz olması nedeniyle insan sağlığı açısından önemlilik arz eder. TABLO C.17’de 1992-2004 Dönemi kış sezonu SO2 ortalama değerleri. Ölçüm sonuçları bu istasyonlardan elde edilen değerlerin ortalaması şeklinde verilmiştir.3’de . Kükürtdioksit Konsantrasyonu ve Duman Hava kirlenmesine sebep olan gaz kirleticiler.Grafik C. Eskişehir’de 2004 yıllına ait Hava Kirliliği aylık ölçüm sonuçları Tablo C. hidrokarbonlar. Grafik C.2.C. Uzun Vadeli Sınır Değeri (UVS) 150 mg/m³’dür. B B İlimizde hava kirliliği ölçümleri iki ayrı istasyonda yapılmaktadır. kükürtdioksit (SO2) için Kısa Vadeli Sınır Değeri (KVS) 400. hidrojen sülfür (H2S). (µg/m³) MAX ORT MİN 75 44 27 88 70 89 75 73 43 52 54 72 86 94 57 53 54 52 45 33 36 42 52 58 69 29 36 32 36 25 25 27 31 42 34 50 PM KONS. Gaz halindeki kirleticilerin en önemlileri karbonmonoksit (CO). Bu nedenle hava kirliliğinde en önemli kriterlerden biri olarak kabul edilmektedir.18’de de 1992-2004 Dönemi kış sezonu PM ortalama değerleri verilmiştir. HAVA KİRLETİCİ GAZLAR VE KAYNAKLARI C. 53 .3 2004 Yılı SO2 ve PM Ölçüm Değerleri B B AYLAR OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK SO2 KONS. Bu istasyonlar Sağlık Müdürlüğü ve Sağlık Meslek Lisesi’nde bulunmaktadır.1. normal sıcaklık ve basınç altında gaz formunda bulunan maddeler ile katı ve sıvı halde bulunan maddelerin buharlarından ileri gelir. kükürtoksitler.2. B B Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’ne göre.

UVS 150 100 50 0 1992-1993 1993-1994 1994-1995 1995-1996 1996-1997 1997-1998 1998-1999 1999-2000 2000-2001 2001-2002 2002-2003 2003-2004 2004-2005 YILLAR B İl Çevre ve Orman Müdürlüğü-2004 54 .GRAFİK C. 18 1992-2004 Yılları Kış Sezonu PM Ortalamaları 350 300 KVS 250 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART PM µg\m³ 200 KIŞ AYLARI ORT.

OCAK ŞUBAT MART UVS 150 100 50 0 1992-1993 1993-1994 1994-1995 1995-1996 1996-1997 1997-1998 1998-1999 1999-2000 2000-2001 2001-2002 2002-2003 2003-2004 2004-2005 YILLAR B 55 .17 1992-2004 Yılları Kış Sezonu SO2 Değerlendirmesi 500 450 KVS 400 350 300 250 200 EKİM KASIM ARALIK SO2 µg\m³ KIŞ AYLARI ORT.GRAFİK C.

19 1990-2004 Yılları Arası Ortalama SO2 -PM Grafiği 350 300 250 KİRLİLİK µg/m³ 200 171 150 181 193 167 174 SO2 PM UVS 126 100 50 37 52 59 60 69 51 45 55 44 46 46 44 50 44 37 39 39 44 49 36 35 50 43 42 0 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 56 .GRAFİK C.

. partikül maddelerin etkileri... aerosol ve spray olarak sınıflara ayrılır......C.. Hava kirlenmesinde önemli yer tutan partiküler madde boyutları 0... Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliği Kontrol Yönetmeliğine göre.. UVS 68 MAX SO2 µg/m³ ORT SO2 µg/m³ 73 79 37 114 103 23 MİN. kış sezonu ortalaması sınır değerleri ... Partikül Madde Emisyonları Partikül halindeki kirleticiler menşelerine ve dane boyutlarına göre ince tozlar...01-100µ arasında değişmektedir. kimyasal buhar. gibi pek çok açıdan önem taşır... aşılmaması gereken kış sezonu ortalaması UVS Sınır değerleri ile mukayese edilir. arıtılmaları.. Partikül maddelerin boyutları.. SO2 µg/m³ 88 39 42 70 40 53 49 32 62 46 35 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART AYLAR 57 .................. 250 µg/m³ Havada asılı partikül madde ..2... atmosferik olaylarda oynadığı rol vb.20 2000-2001 Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 KONSANTRASYON µg/m³ KVS KIŞ AYLARI ORT. Kış aylarında... binaların ısıtılmasıyla ortaya çıkabilen hava kirlenmelerine yol açan hava kirleticiler için Ekim-Mart ayları arasında yerleşim bölgelerinde yapılan ölçümlerin ortalamaları... kimyasal dumanlar.... Uzun Vadeli Sınır Değeri 150 µg/m³’tür.. yanma dumanları. Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliği Kontrol Yönetmeliğine göre Partikül madde için Kısa Vadeli Sınır Değeri (KVS) 300.20’de verilmiştir. Kış Sezonu Ortalaması Sınır Değerleri: Kükürtdioksit .2...........4 ve Grafik C..4 2000-2001 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi B B B B AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX SO2 µg/m³ 68 103 73 79 114 88 B B ORT SO2 µg/m³ 42 70 53 49 62 46 B B MİN... 200 µg/m³ Eskişehir İli 2000-2001 Dönemi Kış Sezonu SO2 değerlendirilmesi Tablo C..... Tablo C. SO2 µg/m³ 23 40 37 32 39 35 B B İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Grafik C......

B B Tablo C.6 ve Grafik C. 5 2000-2001 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX. SO2 µg/m³ 27 33 29 31 25 22 B B İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 58 .21 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 KONSANTRASYON µg/m³ KVS KIŞ AYLARI ORT. 175 MAX PM µg/m³ ORT PM µg/m³ MİN.5 ve Grafik C. PM µg/m³ 94 93 95 UVS 85 96 50 30 31 44 21 46 25 54 76 33 38 25 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 2001-2002 Dönemi Kış Sezonu SO2 değerlendirilmesi Tablo C.21’de verilmiştir.2000-2001 dönemi kış sezonu PM değerlendirilmesi Tablo C.22’de verilmiştir. 6 2001-2002 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi B B AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX SO2 µg/m³ 86 70 107 126 92 99 B B ORT SO2 µg/m³ 44 48 62 60 54 47 B B MİN. PM µg/m³ 85 175 94 93 95 76 ORT PM µg/m³ 50 96 44 46 54 38 MİN PM µg/m³ 30 31 21 25 33 25 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Grafik C. Tablo C.

UVS 86 4427 EKİM 70 4833 KASIM 107 62 29 ARALIK 126 60 31 OCAK 99 47 22 MART MAX SO2 µg/m³ ORT SO2 µg/m³ MİN.22 2001-2002 Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 KONSANTARASYON ug/m KVS KIŞ AYLARI ORT.Grafik C. PM µg/m³ 108 88 130 185 103 110 ORT PM µg/m³ 47 47 54 53 51 43 MİN PM µg/m³ 20 28 23 25 24 22 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 59 . SO2 µg/m³ 92 54 25 ŞUBAT AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 2000-2001 dönemi kış sezonu PM değerlendirilmesi Tablo C.23’de verilmiştir. Tablo C. 7 2001-2002 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX.7 ve Grafik C.

24 2002-2003 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi KONSANTRASYON µg/m³ 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART 75 38 20 116 54 23 KVS KIŞ AYLARI ORT. 8 2002-2003 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi AYLAR MAX SO2 µg/m³ ORT SO2 µg/m³ MİN. PM µg/m³ İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Tablo C. S02 µg/m³ MAX S02 µg/m³ AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 60 .Grafik C.23 2001-20002 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi 350 KONSANTRASYON µg/m³ 300 250 200 150 100 50 0 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART AYLAR 108 KVS KIŞ AYLARI ORT. 185 UVS 130 54 23 53 25 47 20 88 47 28 103 51 24 110 43 22 MAX PM µg/m³ ORT PM µg/m³ MİN. SO2 µg/m³ EKİM 75 38 20 KASIM 116 54 23 ARALIK 119 66 30 OCAK 114 60 25 ŞUBAT 96 54 30 MART 152 58 32 B B B B B B B B İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Grafik C. UVS 119 66 30 114 60 25 96 54 30 58 32 152 MİN S02 µg/m³ ORT.

PM µg/m³ 20 30 23 22 20 20 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Grafik C.25 2002-2003 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi KONSANTRASYON µg/m³ 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART 20 143 51 70 30 23 KVS KIŞ AYLARI ORT.Tablo C. 10 2003-2004 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi B B AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX SO2 µg/m³ 73 112 92 74 88 70 B B ORT SO2 µg/m³ 37 72 46 44 57 53 B B MİN. 186 MİN PM µg/m³ ORT. 9 2002-2003 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX PM µg/m³ 143 186 149 131 90 95 ORT PM µg/m³ 51 70 60 49 32 36 MİN. PM µg/m³ MAX PM µg/m³ 131 90 95 20 36 49 UVS 149 60 22 2032 AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Tablo C. SO2 µg/m³ 25 33 25 27 29 36 B B İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 61 .

UVS 92 46 27 44 74 29 88 57 36 53 70 ORT.Grafik C.26 2003-2004 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi KONSANTRASYON µg/m³ 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART 73 25 37 33 112 72 25 KVS MİN S02 µg/m³ KIŞ AYLARI ORT. PM µg/m³ 20 20 22 23 21 20 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 62 . S02 µg/m³ MAX S02 µg/m³ AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Tablo C.11 2003-2004 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX PM µg/m³ 75 198 116 107 97 73 ORT PM µg/m³ 36 85 52 50 50 36 MİN.

duman vb. atmosferik özelliklerin oluşturduğu kimyasal reaksiyonların en önemlileri ise fotokimyasal olaylardır ki. En önemli kaynakları ulaşım ve yakma işlemleridir. Çeşitli kaynaklardan meydana gelen kirlilik maddeleri toz.3 ATMOSFERİK KİRLİLİK C.3.4 Nitrojen Oksit Emisyonları İlimizde doğalgaz kullanımına 1995 yılından sonra göreceli olarak geçilmiş olup 2004 yılında ısınma ve sanayi amaçlı toplam 187.089.26 2003-2004 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi KONSANTRASYON µg/m³ 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 KVS KIŞ AYLARI ORT.2. Kolay fark edilmeyişi ve kaynaklandığı yerde iyi dağılmayışı önemli bir özelliğidir ve zehirlidir. bunlardan özellikle floroklorokarbonlar.2. karbon monoksit.447 m3 doğalgaz kullanılmıştır. kükürtdioksit. olarak havaya geçerler. Atmosferdeki bu kirleticiler. kül. azot oksitler. sis. P P B B C. kirletici kaynaklarından atmosfere doğrudan verilen kirleticiler ve bu kirleticilerle. Atmosfere kirletici kaynaklarından yayılan kirleticiler. PM µg/m³ MAX PM µg/m³ 107 97 21 50 20 36 73 UVS 75 20 36 20 85 22 116 23 52 50 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 C.5 Hidrokarbon ve Kurşun Emisyonları Kurşun emisyonlarını il genelinde 2 adet izabe tesisi ile 18 adedi faal olmak üzere toplam 35 adet döküm tesisi bulunmakta ve 2 adet fabrikada kupal ocağı ile döküm yapılmaktadır. is. ancak NOx ‘le ilgili bu dönem içinde ölçüm yapılmamıştır. C.Ozon Tabakasının İncelmesinin Etkileri.5 aylık atmosferik yarılanma ömrüne sahiptir. güneşten gelen zararlı UV (ultraviole) ışınlarına karşı 63 . Bu kirleticilerle. C.1. atmosferik özellikler arasındaki kimyasal olaylar sonucu oluşan kirleticiler olmak üzere iki şekilde bulunurlar. buhar. 198 MİN PM µg/m³ ORT.3 Karbonmonoksit Emisyonları Renksiz kokusuz ve tatsız karbonmonoksit gazı normal şartlarda kimyasal olarak inerttir ve ortalama 2.2. hidrokarbonlar asılı vaziyette bulunan katı partüküllerdir.Grafik C.

bitkiler ve balıklar üzerindeki etkilerine bağlı olarak bu unsurların kullanılması sonucunda uzun vadede insan bünyesinde asidik depolanmaya neden olur. C. endüstriyel faaliyetler sonucu oluşan asit nemidir.1 Doğal Çevreye Etkisi C.1 Su Üzerindeki Etkileri Partiküler maddelerin önemli bir rolü kar ve yağmurun oluşumu için çekirdek (nüve) görevi yapmalarıdır. ağır metaller. Asit yağmurlarının insanlar üzerindeki dolaylı etkileri yüzey ve içme suları. duman vs) üzerine yapışır. SO2 havada 2-4 gün süreyle kalır. C. SO2 havanın nemi ile H2SO3 sülfüroz asit oluşturur. toprak.1. Bu fonksiyonu gören partiküler <0. Bu partiküllerin direkt olarak solunması bu asidik yapıların doğrudan akciğerlere kadar gitmesine neden olmaktadır. Bu asidik yapıdaki tozlar ve gazlar nemli ve sıcak akciğer alveollerinde kimyasal olarak kana geçebilirler. kurum. Sonuçta oluşan nitrik ve sülfürik asit diğer partiküller (toz. SO2 B B B B B B B B B B B B B B SO2 + ½ O2 SO3 + H2O B B B B B B B B SO3 ve nem ile H2SO4 B B B B B B B B oluşturur. kadmiyum ya da alüminyum gibi zehirli maddelerle tepkimeye girebilmekte ve normal koşullar altında çözünmez sayılan bu maddeler. yer altı suları.1 µ boyutundadır. hayvan ve insana ulaşıp toksik etkiler yaratmaktadır. is. Ağaç köklerinin besin toplama yeteneğinin bozulmasının sorumlusu da gene asitleşme sonucunda toprakta harekete geçen alüminyumdur.Asit Yağmurlarının Etkileri Fosil kökenli yakıtların ısınma ve sanayide kullanılması sonucu atmosfere atılan baca gazları içinde bulunan SO2 ve NOx ler meteorolojik olaylar sonucu kimyasal değişmelere uğrayarak seyreltik sülfirik asit ve nitrik asit olarak yağmurlarla birlikte yeryüzüne dönmektedir. asidik nemle tepkimenin sonucunda. İlimizde ozon tabakasının incelmesine yol açacak üretim yapan faaliyet bulunmamakta olup CFC gazları ile ilgili sağlıklı bilgi mevcut değildir.3. B B B B Asitleşmenin çevre üzerinde dolaylı olmakla birlikte yine çok önemli etkilerinden biri de. Bu oluşumun (asit yağmuru) kirlenmede önemi büyüktür.4. besin zinciri ya da içme suyu yoluyla bitki. Toprağa ya da göl yataklarına inmiş civa.yeryüzüne koruyan ozon tabakasında büyük tahribata yol açmaktadır. SO2 suda çözünür (20°C’de 113 lt). Asidik zerrecikler genellikle sülfürdioksit ve nitrikoksitlerin atmosferdeki yayılması ile oluşur. 64 . SO2 havadan iki kere daha ağırdır.2.4.4 HAVA KİRLETİCİLERİN ÇEVREYE OLAN ETKİLERİ C. SO3 hemen reaksiyon verdiğinden havada serbest olarak uzun süre kalamaz. İlimizde asit yağmurlarının etkileri hakkında sağlıklı bir veri bulunmamaktadır. bu nedenle kirlenme değerlendirilmesinde önem taşır.

3 Flora ve Fauna Üzerindeki Etkisi Partiküler maddelerin bitkilere etkisi konusunda bilgiler yeterli değildir.01 ppm de 1 yıl kadar sürede ortaya çıkar. Bu çerçevede belirtildiği gibi. Bunun en önemli özelliği kurşundur. azotoksit. SO2’nin etkisi nem ile ve şiddetli ışıkta artar. 0. Azot bileşikleri ise bitkilerin özümseyeceği miktardan fazla olduğu zaman toprağın asitleşmesinde rol oynamaktadır. Başlıca duyarlı türler alfalfa. Bitkiler büyüme mevsimlerinde SO2’ye daha duyarlıdır. Partiküler maddelerin etkisi esas olarak solunum sistemi tıkamaları. yalnız yağmur değil. yağmur ve kar içinde çözünmüş halde yeryüzüne taşınırlar. B B B B Ayrıca bitki cinsine göre duyarlılık değişir. sülfatları ve organik bileşikleri olarak verilir.4 İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkisi Partiküler maddelerin insan sağlığına çoğu solunum sistemi yoluyla olmak üzere çeşitli zararlı etkileri vardır. C. Bunların yeryüzüne geri dönüşleri kuru ve yaş asit depolanması sonucu olur. 1-2 µ arası partiküller hava kesecikleri ve bronşlarda tutulabilir. Etkilerin ortaya çıkmasında maruz kalma süresinin önemi vardır. Bu etki zehirli partiküler maddelerle bulaşmış bitkilerin yenilmesi ile oluşur. çam ve elma ağaçlarıdır. Kuru depolamada ise atmosferdeki partiküllerin ve gazların yeryüzüne taşınması esnasında yağmur veya kar bulunmaz. 0.3 ppm) kronik etki benzer zarara yol açar. oksitleri olarak.4. sülfürik asit (H2SO4) ve nitrik asit (HNO3) gibi kirletici maddelerin oluşumuna sebebiyet verirler. SO3. 2 ile 7 gün arasında havada asılı kalabilen bu kirleticiler.1. diğer bütün yağış biçimleri de asidik olabilmektedir Asit yağmuru toprağın kimyasal yapısını ve biyolojik koşullarını etkilemektedir. pamuk. Tozlar yaprak gözeneklerini tıkar.1. Kükürtoksitlerin bitkilere olan etkisi akut veya kronik olabilir. konutlarda ısınma amaçlı olarak kullanılan fosil yakıtlar. Partiküler maddelerin hayvanlara olan etkisi daha çok dolaylı yoldan olmaktadır. Çocuklarda kanda 0. NOX gibi gazlar yağışla birleşip asit meydana getirebilmekte ve bunların yeryüzüne yağması ile asit yağmurları oluşmaktadır. Çimento endüstrisinden kaynaklanan tozların nemle birleşerek bitki dokularının gelişimini engellediği saptanmıştır. motorlu taşıtlardan çıkan egzoz gazları ve fosil yakıtlara dayalı olarak enerji üreten termik santraller. atmosferdeki su partikülleri ve diğer bileşenlerle tepkimeye girerek sülfüroz asit (HSO). zaman zaman çok uzaklara taşınabilmekte. Kurşun kan üretimini engeller. Toprağın asitleşmesine en çok katkıda bulunan maddeler. Akut etki yapraklarda hücre bozunması ile ortaya çıkar (8 saate 0. sinir sistemi ve idrar yollarını tahrip eder.1 µ arasında partiküler maddeler solunum sistemlerinde birikebilir.8-1. atmosferde çeşitli kimyasal ve fiziksel reaksiyonlara uğrayarak.2 Toprak Üzerine Etkileri Endüstriyel faaliyetler.1.C. fasulye.01-0. atmosferde birikme sonucu toprağa geçen kükürt bileşikleridir. toprağın zayıflamasına ve zirai verimin düşmesine neden olmaktadır.4. Toprağın yapısında bulunan kalsiyum. Kurşun etkisi akut veya 65 . ayrıca ışığı engelleyerek fotosenteze mani olurlar. Çeşitli yanma olayları sonucu havaya karışan SO2. bu faaliyetleri sonucu havayı kirletmekte ve kükürtdioksit. Bazı partiküler maddeler zehirli maddeleri taşırken bazılarının kendisi zehirli maddeyi oluşturur. sis içinde aerosol şeklinde bulunurlar. Kurşun atmosfere element halde. solunum sisteminin kendi kendini temizlemesine engel olmaları şeklinde veya zehirli ve kanserojen yapıları nedeni iledir. magnezyum gibi elementleri yıkayarak taban suyuna taşımakta. Yaş depolamada atmosferde oluşan bütün ürünler. partikül madde ve hidrokarbon yaymaktadır. Hayvanlara zararları konusunda bilgiler sınırlıdır.4.0 µg/l kurşun enzim faaliyetlerini engeller. B B B B B B B B B B B B C.

SO2 partiküler maddelerle birlikte olduğunda solunum sisteminde daha uzun süreler kaldığı için çok daha tehlikelidir.2 Yapay Çevreye (Görüntü Kirliliği Üzerine) Etkileri Metallere etki korozif yapıdaki partiküler maddelerin doğrudan etkisi ile oluşur. Yapı elemanları kirlenme ve aşınma ile etkilenir. bakır gibi pek çok metalin korozyonu hızlanır. Partiküler maddelerin bazıları. H2SO4 tekstil ürünlerin (pamuk. B B B B B B B B B B 20 ppm’e kadar etkiler akuttur.4. çinko. Ayrıca partiküler maddeler korozyon nüvesi oluşturabilir. B B KAYNAKÇA : 1-Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğün Verileri (1929-2004) 2-Sağlık Müdürlüğü Verileri (1990-2004) 3-İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1993-2004) 66 . Demir. özellikle biyolojik partiküller alerjiye neden olurlar. şeklinde partiküler maddelerden etkilenir. Kağıtlar SO2’yi absorblayarak sararır ve kırılgan hale geçer. C.kronik olabilir. Yapı malzemeleri özellikle kireç ve mermer CaCO3 + H2SO4 B B B B B B CaSO4 + CO2 + H2O B B B B B B B B B B reaksiyonu ile aşınır. Deri de aynı şekilde etkilenir. Bu etki rutubetin artması ile artar. Tekstil ürünleri kirlenme. rayon. Sülfürik asit korozyonu en önemli etkiyi oluşturur. naylon) yapısını bozar ve mukavemetini azaltır. hatta 400-500 ppm kısa sürede öldürücü olabilir. erozyon vb. SO2 ve H2SO4 ile SO4 tuzları solunum sistemini mukozayı tahriş ederek etkiler ve bronşit ve astım gibi kronik hastalıkların oluşumuna yol açar.

Suyun sertlikleri 67 . kanallardaki sulama suyundan süzülme ve formasyondan yanal beslenim şeklinde olmaktadır. Akiferin beslenimi yağıştan süzülme. B B B B B B B B İnönü Ovası : Yeraltısuyu yönünden en önemli akifer alüvyonlardır. özgül debileri İse 0. Kalınlığı 5-95 m arasında değişir. sulama ve içme suyu olarak kullanılmaktadır. B B B B Eskişehir . Kuyu verimleri 10-24 l/s özgül verimleri ise 0. ikinci derecede önemli akifer ise Sarısuyun eski alüvyonlarıdır.5 x 106 m3/yıl emniyetli yeraltısuyu rezervi mevcuttur. Sondajlardaki yeraltısuyu verimi 10-80 l/s arasında değişmektedir.1. yüzeysel akıştan süzülme ile Porsuk Çayı ve sulama kanallarından olmaktadır.5-4.7-8. pH 6. sulama ve içme suyu olarak kullanılmaktadır.62-7. Ovada 3.8 arasında değişmekte olup genellikle bazik karakterdedirler.5 x 106 m3/yıl’dır. Ovadaki yeraltısuyu sanayi.75 l/s/m arasındadır. P P P P P P P P Ovada açılan sondajlardan alınan yer altı suyu örneklerinin kimyasal analiz sonuçlarına göre C2 S1 ve C3 S1 sulama suyu sınıfına girdikleri belirlenmiştir. Ovadaki yeraltısuyu sanayi. Akiferin beslenimi yağıştan süzülme.5 x 106 m3/yıl yeraltısuyu rezervi belirlenmesine rağmen bazı alt drenaj havzalarındaki tuzluluk problemleri nedeniyle 169 x l06 m3/yıl emniyetli yeraltısuyu rezervi alınabileceği belirlenmiştir.01-9. kullanma. Alüvyon kalınlığı 5. Ovadaki yer altı suları çoğunlukla sanayi suyu. yüzeysel akıştan süzülme. sulama suyu ve bazen de içme suyu olarak kullanılmaktadır.5 I/s/m civarındadır. Akiferin beslenimi yağıştan süzülme. Havzada yeraltısuyu arama ve işletme amacıyla değişik tarihlerde yüzlerce sondaj açılmıştır. kullanma.Alpu Ovası : Ovada yeraltısuyu taşıyan önemli akiferler Porsuk Çayı vadi yatağına bağlı olarak gelişen alüvyonlar ile neojen yaşlı kireçtaşı ve çakıltaşlarıdır. P P P P P P P P Açılan sondajlardan alınan yeraltısuyu örneklerinin kimyasal analiz sonuçlarına göre yeraltısuları C2 S1 ve C3 S1 sulama suyu sınıfında oldukları belirlenmiştir. Kalınlıkları 10-30 m arasında değişir. P P P P P P P P Ovada açılan sondajlardan alınan yeraltısuyu örneklerinin kimyasal analiz sonuçlarına göre yeraltısulan C2 S1 sulama suyu sınıfına girdikleri belirlenmiştir.5-20 1/s/m’dir.1 SU KAYNAKLARININ KULLANIMI D. Havzada 545. Ovada açılan sondaj kuyularının derinlikleri 30-300 m arasında olup verimleri 10-60 l/s arasında değişmektedir.00 l/s/m arasında değişir. kullanma suyu.5 x 106 m3/yıl yeraltı suyu rezervi hesaplanmış olup 86 x l06 m3/yıl yer altı suyu yıllık emniyetli rezerv belirlenmiştir. B B B B B B B B Y ukarı Sakarya Havzası : Havzadaki akifer birimler alüvyon. Bu değer jipsli sahalarda 5000-10000 mikromho/cm olabilmektedir.5 x 106 m3/yıl yeraltısuyu rezervi belirlenmiş olup emniyetli rezerv 2. Kalınlığı 30-50 m arasındadır. Ovada 132. Özgül verimleri ise 0. özgül debi alüvyon için 0. Sularda kalsiyum bikarbonat tuzu hakimdir. Havzanın beslenimi yağıştan süzülme ve yüzeysel akıştan süzülme şeklindedir. Ovada açılan sondaj kuyularının derinlikleri 11-230 m arasında değişmektedir. P P P P P P P P Ovada açılan sondaj kuyularından alınan su örneklerinin kimyasal analiz sonuçlarına göre .1 Yeraltı Suları Eskişehir Ovası : Ovada yeraltısuyu temin edilen akifer formasyon alüvyondur. neojen yaşlı silisli kireçtaşları ile konglomeralar ve mesozoyik yaşlı kristalize kireçtaşları ile ofiyolitlerdir. yüzeysel akıştan süzülme ile olmaktadır. Ovada açılan sondaj kuyularının derinlikleri 11-250 m arasında olup verimleri 10-50 1/s'dir. Elektriki geçirgenlik değerleri genellikle 500-1200 mikromho/cm civarındadır. Ovada 56 x 106 m3/yıl yeraltısuyu rezervi belirlenmiş olup 33.D) SU D.40 m arasında değişir.

Elektriki iletkenlik değerleri 280-l000 mikromho/cm arasında değişkenlik gösterirler.25 0.C3 S1 sulama suyu sınıfındadırlar.50 FS° arasında değişmektedir.4 5. Ovadaki yeraltısuları tarımsal amaçlı sulama suyu.87 3. DSİ III.C3 S1 sınıfı sulama suyu olup jipsli bölgelerde C3 S3 . D.75 1.3 arasında değişir.62 4. 1. 4.8 53 Vişnelik 2964-A Hv.1. pH’lar 7.10¯³ 3.1 Hidrolik Katsayılar Kuyu No Kuyu Adı Su Veren Formasyonlar Alüvyon Alüvyon Alüvyon Eski Alüvyon Kalker Alüvyon Konglomera Eski Alüvyon Alüvyon Alüvyon Alüvyon. 2. Pliokuaterner yaşlı terasların iletkenlik katsayısı 100-360 m³/gün/m arasındadır. Sarısu ile Porsuk çayının birleştikleri alanda ve Porsuk çayı boyunca açılmış kuyularda iletkenlik katsayısı için ortalama değer 1000 m³/gün/m alınabilir. içme suyu ve kullanma suyu olarak kullanılmaktadır. Genellikle bazik sulardır. Havzadaki yeraltısuları genellikle C2 S1 .1 Yeraltısuyu Taşıyan Formasyonların Hidrolik Özellikleri Eskişehir İnönü Ovasında açılan sondaj kuyularından mevcut pompalama deneyleri ile kıymetlendirilenler Tablo D.10¯² Özgül Debi lt/sn/m 4.C4 S4 sınıfı olabilmektedir. Yeraltısuyu beslenimi yağıştan süzülme ve yüzeysel akıştan süzülme yoluyla olmaktadır.1’de verilmiştir. Tablo D. P P P P Ovadaki alınan su örneklerinin kimyasal özellikleri şöyledir. İnönü ovasında esas akiferi. Alüvyonların iletkenlik katsayısı 158-1692 m³/gün/m arasında değişmektedir.Bölge Müdürlüğü 2004 68 . neojen yaşlı konglomera ile kireçtaşlarıdır.7 3. B B B B B B B B B B B B B B B B Günyüzü Ovası : Ovada akifer olan birimler alüvyon. C2 S1 .0-8.25 3. Ovada 4.Konglomera Eski Alüvyon Alüvyon Eski Alüvyon Akifer Kalınlığı 77 4343 17 38 13 12 100 18 3 10 49 44 44 65 İletkenlik Katsayısı m³/gün/m 158 500 600 110 60 300 70 360 150 1340 1692 100 560 220 Depolama Katsayısı 1. Eskişehir ovasında .07 1. teşkil eden alüvyonların ortalama iletkenlik katsayısı 300 m³/gün/m yalnız 5586 No’lu Turgutlar kuyusunda geçilen kalkerin 60 m³/gün/m ve İnönü ovasının tabanını teşkil eden konglomeraların da iletkenlik katsayısı 5-70 m³/gün/m arasında değişmektedir. içme suyu olarak kullanılmaktadır.8 1.33 0. 3.5 x 106 m3/yıl’dır. İkmal 3184 Karacahöyük 5007 Sağır Dilsiz Okulu 5586 Turgutlar 5587-C Satılmış 5590/A Kandilli 8049 Kanalyanı 8071 61 Evler 16670 DSİ Bahçesi 17025 Sümerbank 17147 Sağır Dilsiz Okulu 17148 17301 Sigorta Hast.Sularda kalsiyum-magnezyum bikarbonat tuzları hakimdir.42 12.genellikle 18 .1. Ovada açılan sondaj kuyularından 10-55 l/s yeraltısuyu alınabilmektedir.64 0.54 0. B B B B B B B B Ovadaki yeraltısuları sulama ve kullanma suyu.

Eskişehir Sulaması.1.1.2 Jeotermal Kaynaklar D. İçme ve Kullanma Suyu Amaçlı Kullanımlar b.Porsuk Çayı membalarından biri durumunda olan Kokar (Beşkarış) Çayı üzerinde inşa edilmekte olan Beşkarış Barajı vasıtası ile Altıntaş Ovası 1. 69 .2.Porsuk Barajından alınan su Porsuk Çayı Eskişehir girişinde yer alan Karacaşehir Regülatörü vasıtası ile Eskişehir ve Alpu ovalarında yaklaşık 17500 ha alanda sulama yapılmaktadır. a.2.3 Akarsular Eskişehir İlinde bulunan başlıca akarsular Tablo D. 2000’li yıllarda Kütahya İli’nin su ihtiyacı yaklaşık 750 lt/sn olarak hesaplanmaktadır.3. b.Eskişehir Beylikova’da inşaatları devam eden depolama tesisinde Porsuk Çayı’nın kış suları toplanarak sulama mevsiminde bu tesis vasıtası ile toplam 11000 ha arazi sulanması planlanmaktadır. Kütahya İli İçme ve Kullanma Suyu Temini Kütahya İlinin yaklaşık 20 km güneydoğusunda yer alan Porsuk Kaynakları.merhalede yaklaşık 8000 ha sulanabilecektir.Porsuk Çayı üzerindeki Ağaçköy Regülatöründen cazibe ile Kütahya Ovasında yaklaşık 1700 ha alanda sulama yapılmaktadır a. İnşaat Halinde olan Sulama Projeleri a.2. Porsuk kaynaklarından elde edilebilecek maksimum su 500 lt/sn olmakta ve bunun üzerindeki ihtiyaçların Porsuk Çayı’nın kendisinden temin edilmesi planlanmaktadır. a. Beylikova Depolama Tesisi ve Sulaması.3.1. 1987 yılında İller Bankası tarafından kaptaja alınmıştır. a-Sulama suyu amaçlı kullanımlar b-İçme ve kullanma suyu amaçlı kullanımlar c-Endüstriyel su temini amaçlı kullanımlar d-Rekreasyon ve balıkçılık amaçlı kullanımlar e-Evsel ve endüstriyel atıklar için alıcı ortam amaçlı kullanımlar a.Kütahya Beşkarış Barajı ve Altıntaş Sulaması. Mevcut Sulamalar a.2.2’de verilmiştir.1.2. D.1990’lı yıllarda 450-500 lt/sn olarak alınan su.1. Kütahya İline doğrudan içme ve kullanma suyu olarak verilmektedir. Planlama ve Proje Safhasında Olan Sulama Projeleri a. a.1.1.D.1 Porsuk Havzasında Akarsu Kullanımları Porsuk Çayı’da ve önemli yan kollarında akarsu kullanımları başlıca şu amaçlarla yapılmaktadır. Kütahya Altıntaş Sulaması: Porsuk Çayını oluşturan diğer bir kol olan Kocaçay (Murat Çayı) üzerine kurulması planlanan Akçaköy Barajı vasıtası ile Altıntaş Ovasında yaklaşık 9000 ha alanda ilave bir sulama yapılabilecektir.Kütahya Sulaması.3.1.1.1.

2.TABLO D.22 2. Başlıca Akarsular Toplam Uzunluğu (Km) 627 255 46 44 70 18 60 40 İl Sınırları İçindeki Uzunluğu (Km) 400 225 46 44 70 18 40 40 Toplam Uzunluğa Oranı(%) % 64 % 88 % 100 % 100 % 100 % 100 % 67 % 100 *Debisi (m³/sn) 98.34 2.37 0. Akarsuyun İle girdiği ve İlden çıktığı mevkilerin adı olarak belirtilmiştir *Debi değerler yıllık ortalama değerleridir.38 0.25 1.00 3. 70 .83 İl Sınırları İçindeki Başlangıç ve Bitiş Noktaları Çifteler Sakarbaşı Alpagut İncesu Kıranharman Kandilli - Akarsuyun Adı SAKARYA NEHRİ PORSUK ÇAYI BARDAKÇI DERESİ SARISU DERESİ SEYDİ SUYU ÇARDAKÖZÜ DERESİ SARISU DERESİ PÜRTEK ÇAYI DSİ III.57 5.Bölge Müdürlüğü 2003 Kolu Olduğu Akarsu Sakarya Nehri Sakarya Nehri Sakarya Nehri Sakarya Nehri Sakarya Nehri Porsuk Çayı Porsuk Çayı Başlangıç ve bitiş noktaları.

Eskişehir İli’nin içme ve kullanma suyunu temin etmek amacıyla İller Bankası tarafından su alma tesisleri . Ham suyun Porsuk Nehri’nden tesise pompalanması.b. Arıtıldıktan sonra şehre içme ve kullanma amacıyla verilen su aynı noktada Porsuk Çayı’ndan temin edilmektedir. TS 266. Eskişehir İli İçme ve Kullanma Suyu Temini Eskişehir İli’nin içme ve kullanma suyu için gerekli ham su ihtiyacı.05 mg/lt yi geçmeyecek Alüminyum (Al) 0.6 JTU yu geçmeyecek Demir (Fe) 0. Temas tankında suyun 20 dakika dinlendirilmesi için alıkonulması.1. Durultma çıkışında klor tatbiki. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Avrupa Standartlarında belirlenen limitlere ve sözleşmede öngörülen özel şartlara uygun olarak tesisi terk edeceği şeklinde projelendirilmiştir. demir ve manganezin giderilmesi için potasyum permanganat. Ham suyun dezenfeksiyon ve oksidasyon amacıyla klorlanması. Filtrelenmiş suyun dezenfeksiyon amacı ile temas tankına girmeden . 71 . Hızlı kum filtreleri ile filtrasyon. Kimyasal işlem görmüş suyun düz tabanlı durultma tanklarında durultulması. tat ve koku kontrolü için toz aktif karbon durultucuların girişine dozlanacaktır.15 mg/lt yi geçmeyecek Tat ve Koku İtiraz edilmeyecek derecede Koliform Organizmalar (MNP/100 ml)yok c. Alüminyum Sülfat tatbiki ile polyelektrolit ilavesi arasında 5 dakikalık reaksiyon süresi temin edilmiştir. Sülfürik asit ile pH ayarlanması. klasik arıtma tesisleri ve dağıtım tesisleri inşaatı 1989 yılında tamamlanmıştır.2. Seyitömer Termik Santrali Su Temini (Enne Barajı) Porsuk çayının önemli kollarından biri olan Felent Çayı üzerinde DSİ tarafından inşa edilmiş olan Enne Barajı Seyitömer Termik Santrali’nin soğutma ve kullanma suyu ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Porsuk Çayı’nın Eskişehir İl merkezine girişinde yer alan Karacaşehir Regülatörü öncesinden karşılanmaktadır. 3700 l/s su verebilme kapasitesine sahip arıtma tesislerinde 1990’lı yıllarda ortalama 700800 l/s olarak arıtılıp şehre verilmiştir. Ayrıca ileride gerek duyulursa. Arıtılmış Su Kalitesi : pH 7+0. Yeteri kadar karıştırma temin ederek Alüminyum Sülfat tatbiki ve bunu takiben flokların kararlılığını arttırmak için polyelektrolit ilavesi. 2005 yılından sonra kapasitenin 5500 lt/sn’ye çıkarılması planlanmıştır.2 Renk 5 Hazen birimini geçmeyecek Bulanıklık 0.1 mg/lt yi geçmeyecek Manganez (Mn) 0. Arıtma tesisleri Porsuk Nehrinden alınan suyun arıtılarak. Endüstriyel Amaçlı Su Kullanımları c. Temiz su arıtma tesislerinde ham suya şu işlemler uygulanmaktadır.

Porsuk Çayını Besleyen Yan Dereler Eskişehir bölümünde Porsuk Çayı’nı besleyen yan dereler. 72 .3.2. d. e. Uluçayır ve Esenkara derelerine ait 1997-1998 yılları yan dereler ölçüm sonuçları ve ortalama değerlerine göre su sınıfları Tablo D. Porsuk Baraj çıkışı ile içme suyu arıtma tesisleri arasında Porsuk Çayı’na karışan Kargın. Eskişehir Şeker Fabrikası Su Temini Eskişehir Şeker Fabrikası. Rekreasyon ve Balıkçılık Amaçlı Su Kullanımları Kütahya ve Eskişehir’de Porsuk Havzası içinde yer alan birçok göletlerde rekreasyon ve balıkçılık faaliyetleri yürütülmektedir. Kunduzlu Dere.4’de . D. Uluçayır Deresi ve Musaözü Barajı çıkışı olan Musaözü Deresidir. Endüstriyel ve Evsel Atıklar için Alıcı Ortam Amaçlı Kullanımlar Porsuk Çayının endüstriyel ve evsel atıklar için alıcı ortam olarak kullanımı suyun kalitesini önemli ölçüde değiştirmektedir. Porsuk Baraj Rezervuarı’na kuzeyden karışmaktadır. Eskişehir bölümünde yer alan bu yan dereler genelde küçük debili ve temiz akarsular olduklarından 1990 yılından itibaren bu akarsuların büyük bir bölümü “Su Kalite Gözlem Programı”ndan çıkarılmış bulunmaktadır.c.5’te verilmiştir. Porsuk Barajı ile Eskişehir arasında Kargın (Sabuncupınar) Deresi.2. 2004 yılı ortalama değerlere göre su kalite sınıfları ise Tablo D. İnönü’den gelip Eskişehir içinden Porsuk Çayı’na karışan Sarısu Deresi.3 ve Tablo D. şeker pancarı yıkama sularının büyük kısmını doğrudan Porsuk Çayı’ndan karşılamaktadır.1. Buradan da görüldüğü gibi Kargın Uluçayır dereleri 2. Eskişehir sonrasında ise Sarısungur (Mamuca) Deresi ve Sivrihisar’ı geçtikten sonra Pürtek Çayı’dır.sınıf sular olurken Esenkara Deresi’nde aşırı kirlilik gözlenmektedir.

73

TABLO D.4

74

TABLO D.5 Porsuk Çayı Eskişehir Bölümünü Yan Derelerinin 2004 Yılları Ortalama Değerlerinin Sulama Suyu Kriterlerine Göre Sınıflandırılması

İstasyon

Kargın Deresi 646 6,37 0,26 -0,7 0,21 0,49 400 0,06 C2S1 1,99 0,1 1,31 8 8,14 11,8

Uluçayır S Deresi II 536 I I I I I 10,54 0,39 -0,93 0,19 0,59 S

Esenkara Deresi S II I I I I I II I C2S1 II IV I I V I I .

Sağ Ana Kanal Şehir Çık. 591 9,97 0,39 -1,49 0,37 1,06 367 0,1 C2S1 4,34 0,32 3 6 8,4 17 S II I I I I I II I II I I I I I I

Sol Ana Kanal Şehir Çık. 591 10,18 0,4 -1,49 0,35 0,99 359 0,1 C2S1 5,4 0,45 3,2 17 8,2 14,5 S II I I I I I II II II II I I I I I

Parametre EC(25C) umhos/cm Değ.%Na SAR RSC meg/l Klorür(Cl)meg/l Sülfat(SO4)meg/l Top.Tuz mg/l Bor(B)mg/l SulamaS.Sınıfı Nitrat(NO3)mg/l Amon.(NH4)mg/l BOD5 mg/l Askı.Katı M.mg/l pH Sıcaklık C S=Su Sınıflaması I=Çok iyi

II 589 I 11,54 I 0,43 I -1,55 I 0,41 I 0,43 II 344 I 0,1 II

II 333 I 0,14

II C2S1 I I I I I I 0,62 0,09 2,35 6 8,1 10,5

I 41,5 I 0,15 I 1,25 I 79 I 7,9 I 11,8

NOT: 7 Ocak 1991 tarih ve 20748 sayılı Resmi Gazetede verilen kriterlere göre düzenlenmiştir. V= Uygun Değil (Zararlı)

II = İyi

III = Kullanılabilir

IV = İhtiyatla kullanılabilir.

75

D.1.3.3.Porsuk Baraj Çıkışı İle Eskişehir İçme ve Kullanma Suyu Alım Noktası Arasındaki Su Kalite Değerlendirmeleri
Porsuk baraj çıkışında Tablo D.6’daki ölçüm değerleri ve Tablo D.7’da su kalite sınıfları incelendiğinde amonyak azotu ve COD 2. sınıf, orto-fosfat açısından açısından 3. sınıf, diğer parametreler açısından 1. Sınıf su olduğu görülür. Daha sonra yan derelerin ilavesiyle orto-fosfat açısından Esenkara istasyonunda 2. sınıf su durumuna gelmektedir. Porsuk Çayı üzerinde bulunan 13 gözlem istasyonlarının amonyak azotu (NH3-N), nitrit azotu (NO2-N), nitrat azotu (NO3-N) ve orto fosfat (o-PO4) parametrelerinin ortalama değerleri Grafik D.1’de ve aynı gözlem istasyonlarındaki BOD5 (biyokimyasal oksijen değeri) ve COD (kimyasal oksijen değeri) parametrelerinin ortalama değerleri Grafik D.2 verilmiştir. Porsuk Çayı Baraj çıkışı gözlem istasyonuna ait amonyak azotu (NH3-N), nitrit azotu (NO2-N), nitrat azotu (NO3-N) ve orto fosfat (o-PO4) parametrelerinin zamana göre değişimi Grafik D.3 ve aynı parametrelerin Esenkara istasyonunda zamana göre değişimi Grafik D.4 verilmiştir. Baraj çıkışı ile Eskişehir içme ve kullanma suyu alım noktası arasında endüstriyel ve evsel nitelikli kirletici kaynak bulunmamaktadır.

76

TABLO D.6 2004 Yılı Porsuk Çayı İstasyonları Ölçüm Değerleri
İSTASYONLAR PARAMETRELER Debi Sıcaklık pH E.İletkenlik (25 C) T.Çözünmüş Katılar A.Katılar T.Alkalinite Fenolftalein Alkalinite Klorür Amonyak Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Çözünmüş Oksijen Organik Madde BOİ KOİ T.Sertlik Orto-Fosfat Sülfat Demir Mangan Sodyum Potasyum Kalsiyum Magnezyum T.Koliform Fekal Streptokok Esh.Koliform Krom Bakır Kurşun Arsenik Çinko Civa Kadmiyum Bor Fenol Florür SİMGE Q T pH EC TDS SS M-Al P-Al Cl NH3-N NO2-N NO3-N DO pV BOD5 COD TH o-PO4 SO4 Fe Mn Na K Ca Mg T-Colı F-Strp E-Colı Cr Cu Pb As Zn Hg Cd B Fen F BİRİMİ m3/sn C µmho/cm mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l PORSUK ÇAYI BARAJ ÇIKIŞI n Min. Ort. Maks. 4 1,000 3,075 6,500 4 6,00 8,75 11,5 4 8,20 8,26 8,45 4 554,00 573 596 4 334,00 346 365 4 3,00 5 8 4 235,00 247,38 260,5 4 0 4,50 18 4 11,80 13,28 14,7 4 0,500 1,026 1,56 4 0 0,01 0,028 4 0 0,17 0,38 4 8,60 9,62 10,7 4 2,12 2,47 2,76 4 2,60 2,46 3,78 3 10 25,11 49,84 4 257,50 278,75 298 4 0,34 0,74 1,14 4 46,80 51,23 60,66 4 0 0,09 0,25 4 0,01 0,07 0,112 4 16,10 16,81 17,89 4 4 4 4,88 4 36 49 58 4 33 38 40,7 4 2 22,50 50 4 0 0,50 2 4 0 0,75 2 0 PORSUK ÇAYI ESENKARA n Min. Ort. 12 3,700 8,07 12 3,500 8,79 12 8,000 8,12 12 537 580,83 12 325,000 353,33 12 7,000 12,75 12 235,000 251,50 11 0 2,36 12 11,30 13,50 12 0,150 0,41 12 0,016 0,05 12 0,63 1,02 12 7,30 9,25 12 2,28 2,65 12 2,60 3,29 12 10 22,81 12 268 285,50 12 0,040 0,67 12 27,800 46,40 12 0,080 0,18 12 0,010 0,08 12 11,500 15,20 12 3 4,13 12 42 50,17 12 32 38,91 12 90,000 890,83 12 9,000 46,08 12 23,000 10,83 1 0 0 Maks. 10,500 12,000 8,300 617,000 376,000 20,000 287,50 15 18,86 0,767 0,102 2,32 11,40 3,12 4,48 47,30 298,50 1,080 56,600 0,330 0,150 18,070 5 62 41 3000,000 200,000 400,000 0 PORSUK ÇAYI BENZİNLİK n Min. Ort. 4 0,53 2,895 4 4,5 8,88 4 7,8 8,00 4 541 583 4 331 360 4 5 72 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 0 0 12,1 0 0,024 0,63 7,8 2,44 2,1 15 266,5 0,1 38 0,11 0,06 11,5 3,9 42,6 34,6 5000 100 2000 3,13 14,26 0,303 0,04 1,02 9,78 2,74 2,93 33,11 285 0,59 46,73 0,42 0,11 13,05 4 50 39 8750 825 3275 Maks. 5,400 13 8,20 601 381 243 12,5 18,43 0,604 0,06 1,25 11,32 2,96 3,92 73,7 300,5 0,95 55,2 1,14 0,229 16,24 4,88 60 42,3 11000 1400 4100

4 1

0 0,10

0,18 0,10

0,25 0,1

12 10

0 0,100

0,17 0,25

0,260 0,500

4 0

0,08 0

0 0

0,31 0

DSİ III. Bölge Müdürlüğü-2004

77

TABLO D.6 2004 Yılı Porsuk Çayı İstasyonları Ölçüm Değerleri
İSTASYONLAR PARAMETRELER Debi Sıcaklık pH Elektriksel İletkenlik (25 C) Toplam Çözünmüş Katılar Askıdaki Katılar Bulanıklılık Toplam Alkalinite Fenolftalein Alkalinite Klorür Amonyak Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Çözünmüş Oksijen Organik Madde Biyolojik Oksijen İhtiyacı Kimyasal Oksijen İhtiyacı Toplam Sertlik Orto-Fosfat Sülfat Demir Mangan Sodyum Potasyum Kalsiyum Magnezyum Toplam Koliform Fekal Streptokok Esh.Koliform Krom Kurşun Bor Fenol Florür SİMGE Q T pH EC TDS SS Turb M-Al P-Al Cl NH3-N NO2-N NO3-N DO pV BOD5 COD TH o-PO4 SO4 Fe Mn Na K Ca Mg T-Colı F-Strp E-Colı Cr Pb B Fen F BİRİMİ m3/sn C µmho/cm mg/l mg/l NTU mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l PORSUK Ç. ATATÜRK CAD.KÖP. n Min. Ort. Maks. 4 1,35 3,289 8 4 4,5 9,6 14 4 7,8 8,0 8,1 4 588 622 622 4 363 383 412 4 7 30 70 4 4 252,5 268,25 290 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 13,5 0,112 0,02 1,24 6,9 2,28 1,9 26 289,5 0,36 40 0,1 0,06 12,94 2,68 47,4 37,9 4000 400 500 15,94 4,466 0,042 1,56 9,635 2,38 2,6525 42,7825 306,63 0,6 46 0,39 0,0865 15,1875 3,815 53,95 41,7575 8750 550 2825 18,4 1,18 0,086 1,88 11,64 2,6 3,21 74,6 330 0,87 50,2 0,83 0,13 20,29 4,88 69,6 45 23000 900 8000 POR. Ç.ESKŞEKER FAB.ÖNCE. n 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 Min. 2,2 4,5 8 586 381 8 253,5 13,5 0,24 0,022 1,41 6,6 2,32 1,96 26 292 0,42 40 0,1 0,08 12,94 3,17 49 35 Ort. 3,488 10,1 8,1 629 394 26 268,63 15,91 0,58 0,052 1,69 8,88 2,57 3,26 51,57 308,25 0,65 46,40 0,31 0,10 15,55 4,01 56,85 40,37 Maks. 6,700 15 8,15 674 424 64 291 19,1 1,43 0,106 2,08 10,5 2,92 3,98 78,3 335 0,85 50 0,75 0,13 20,29 4,88 76,4 43,1 POR. Ç.ESKŞEKER FAB SON. n 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 Min. 2,155 7 7,8 598 370 16 255 13,8 0,332 0,033 0,11 3,2 3,6 4,8 38,64 294 0 38 0,18 0,1 14,38 3,41 48,4 38,2 Ort. 3,451 14,6 8,0 694 545 66 290,00 23,14 3,26 0,665 2,21 6,47 24,66 10,25 317,31 322,75 0,19 52,10 0,73 0,25 18,51 11,37 59,40 42,36 Maks. 6,300 19 8,15 842 982 136 339,5 40,3 11,6 1,88 5,6 9,77 86,4 15,7 195,6 347 0,39 59 1,26 0,61 21,65 31,69 73,6 45,2

DSİ III. Bölge Müdürlüğü-2004

78

73 243.8 16.95 10.25 6.20125 0.50 44.67 5.397 1.5 7.07 5.38 49.38 3.02 0.4 18.61 419.63 363.051 0.5 17.66 76 12.8 Ort.25 71.13 93. 4.60 43.1475 21.7 4.52 0.001 0 1.36 57.09 0.483 13.2 7 7.65 8.5 2.4 357. Maks.Koliform Krom Bakır Kurşun Kadmiyum Bor Fenol Florür SİMGE Q T pH EC TDS SS Turb M-Al P-Al Cl NH3-N NO2-N NO3-N DO pV BOD5 COD TH o-PO4 SO4 Fe Mn Na K Ca Mg T-Colı F-Strp E-Colı Cr Cu Pb Cd B Fen F BİRİMİ m3/sn C µmho/cm mg/l mg/l NTU mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l PORSUK Ç.20 53.81 90 48.12 0.3 858 508 40 328.36 0.161 0.10 3.7 909 531 83 341. 4 2.18 0.2 351.1825 1.031 0 0.7 17 82 114.4 67.32 7.5 14.425 25.100 7.7 358.12 5.39 71.5 23.63 70 0.5 1.2 762 635 111 307 PORSUK ÇAYI ŞEKER ÇİFTLİĞİ n Min.7 21.6 405000 1200000 32250 120000 84000 160000 DSİ III.10 8.46 55 47.3 78 328.81 12.6 3. 5.15 40.470 12. Ort.05 60.995 21.033 0.15 53.5 44 355 542.40 340.3 4.8 679 462 55 284 Maks.36 64.26 16.33 1.022 0.1 19.23 31 293.94 59.9 0.6 32.200 17 7.41 4.PİS SU AR.2 0. 3.600 7.9 6.5 7.27 0.5 597 369 13 257.7 366.33 90 2.3 0.E.4 74.88 4.96 53.239 0.5 321 341 0.7 141. 4.88 7.9325 45. n 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 3 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 Min.17 0.54 123.6 21.68 69.07 0.49 0.98 3 0.312 1.6275 1.5 145 14.815 460.51 22.5 8.1 14.05 0.500 4 7.425 9. 2.6 2004 Yılı Porsuk Çayı İstasyonları Ölçüm Değerleri İSTASYONLAR PARAMETRELER Debi Sıcaklık pH Elektriksel İletkenlik (25 C) Toplam Çözünmüş Katılar Askıdaki Katılar Bulanıklılık Toplam Alkalinite Fenolftalein Alkalinite Klorür Amonyak Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Çözünmüş Oksijen Organik Madde Biyolojik Oksijen İhtiyacı Kimyasal Oksijen İhtiyacı Toplam Sertlik Orto-Fosfat Sülfat DemirMangan Sodyum Potasyum Kalsiyum Magnezyum Toplam Koliform Fekal Streptokok Esh.Ö.5 0 42 0.27 47.17 3.5 4 7.2 7.84 0 3.9 1007 570 155 366 59.26 80 8.4 7.16 68 53.33 Maks.265 0.4 7.6 0.5 3.41 49.80 51. Bölge Müdürlüğü-2004 79 .5 0.04 141.TABLO D. 6.4 41.2 0.06 79.9 3.2 0.5 35 4.198 41.00 21.62 26.4 0.07 2.8 8 4 860 1021 1283 4 489 592 783 4 30 302 760 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 280 39.2 36 60000 1000 6000 Ort.92 3.5 n 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 PORSUK ÇAYI ALPU Min.2 2.01 76.04 30.

8 13.207 40.35 50.5 16 7.9 PORSUK ÇAYI BEYLİKOVA n Min.3 26.30 3.5 7. Ort. Bölge Müdürlüğü-2004 80 .2 8.7 965 571 36 329 35.4 92 0.6 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 15 7.2 2.5 7.7 831 494 23 326 33.14 4.75 6.75 12.5 7.6 35.62 5.00 2.27 72 0.1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 14.3 339.80 59.85 5.844 0.8 5.5 31.25 44.2 421 3.5 1.14 36.Koliform Krom Civa Kadmiyum Bor Fenol Florür SİMGE Q T pH EC TDS SS Turb M-Al P-Al Cl NH3-N NO2-N NO3-N DO pV BOD5 COD TH o-PO4 SO4 Fe Mn Na K Ca Mg T-Colı F-Strp E-Colı Cr Hg Cd B Fen F BİRİMİ m3/sn C µmho/cm mg/l mg/l NTU mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l n 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 1 2 2 2 2 2 2 PORSUK ÇAYI YEŞİLDON Min.45 0.9 354 2.9 3.089 0.8 856 502 97 329.9 881 510 171 332.13 2.54 111.5 52.87 66 48.30 55.50 4.6 32.6675 0. 4.5 17.36 37.9 47.7 813 481 59 323.6 29.15 2.30 1.6 3.5 4.4 5.008 0. 2 5.6 3 0.2 2.32 39.43 9.6 799 459 38 317 29.TABLO D.25 30.8 136 4.05 4.75 1.58 5.50 4.006 0.88 42.24 72 0.27 0.08 38.045 0.003 0 2.6 77 378.62 0 0 1.88 55.503 0.6 4.47 85 0.1 2.1 6.90 2.28 45.87 58.5 40.16 63.6 137.8 996 619 190 350 68.5 DSİ III.137 46 7.6 15 7.22 57.27 0.2 5.6 13.50 3.16 0.9 0.755 0.4 16 7.37 3. Maks.4 48.171 0.5 3.16 1.08 0.225 5.07 72 58.05 32.9 2 8.32 0.61 0.06 2 3.75 17.60 400.485 0.755 72 0.24 45.4 364 3.75 0. Ort.027 0.5 47.715 0.5 422.62 27. Maks.5 7.18 51.3 96.35 61.6 52.5 4.7 806 470 49 320.36 0.95 83.23 37.70 18 7. Maks.6 64 PORSUK ÇAYI YUNUSEMRE n Min.60 144.6 34. Ort.8 981 595 113 339.006 0 2.6 4.9 16.9 53.97 65.5 4.5 4.875 60.9 15.8 45.6 346.6 2004 Yılı Porsuk Çayı İstasyonları Ölçüm Değerleri İSTASYONLAR PARAMETRELER Debi Sıcaklık pH Elektriksel İletkenlik (25 C) Toplam Çözünmüş Katılar Askıdaki Katılar Bulanıklılık Toplam Alkalinite Fenolftalein Alkalinite Klorür Amonyak Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Çözünmüş Oksijen Organik Madde Biyolojik Oksijen İhtiyacı Kimyasal Oksijen İhtiyacı Toplam Sertlik Orto-Fosfat Sülfat Demir Mangan Sodyum Potasyum Kalsiyum Magnezyum Toplam Koliform Fekal Streptokok Esh. 2 4.25 6.53 60 55.30 392.

000 7567.3 75 1.340 65.000 BİRİMİ m3/sn C µmho/cm mg/l mg/l NTU mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l Maks.5 1.991 21 8 1019 631 290 152 371.TABLO D.5 12. 4.6 174.264 3.2 67.16 57.62 37.750 4 100 171.8 48 10000 100 400 3.72 78 58.400 0.08 12.833 4 962 1002 4 594 612.5 0 74.510 32.74 97 3.9 3.000 1.218 4 5.805 371.5 52. Bölge Müdürlüğü 2004 81 .7 1000000 20000 80000 0.32 0.5 53 333.943 87.363 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 0 0 0 0 0 0 0 4 0 0 0.843 11.33 0.45 4.92 0.72 400 2.14 0.750 4 322.250 4 0 4 58.25 4.5 6.755 14. Ort.3 69.500 22725. 4 3.6 2004 Yılı Porsuk Çayı İstasyonları Ölçüm Değerleri İSTASYONLAR PARAMETRELER SİMGE Debi Q Sıcaklık T pH pH Elektriksel İletkenlik (25 C) EC Toplam Çözünmüş Katılar TDS Askıdaki Katılar SS Bulanıklılık Turb Toplam Alkalinite M-Al Fenolftalein Alkalinite P-Al Klorür Cl NH3Amonyak Azotu N NO2Nitrit Azotu N NO3Nitrat Azotu N Çözünmüş Oksijen DO Organik Madde pV Biyolojik Oksijen İhtiyacı BOD5 Kimyasal Oksijen İhtiyacı COD Toplam Sertlik TH Orto-Fosfat o-PO4 Sülfat SO4 Demir Fe Mangan Mn Sodyum Na Potasyum K Kalsiyum Ca Magnezyum Mg Toplam Koliform T-Colı Fekal Streptokok F-Strp Esh.49 77.5 338.7 7.122 1.62 0.Koliform E-Colı Krom Cr Bakır Cu Kurşun Pb Arsenik As Çinko Zn Civa Hg Kadmiyum Cd Bor B Fenol Fen Florür F PORSUK ÇAYI SAZILAR n Min.965 300000.358 6.240 0.745 62.48 DSİ III.017 0 5.21 20.71 7.150 2.850 51.750 4 85 115.111 0.625 4 7.000 101.

Arıtma Öncesi Şeker Çiftliği Cad. Sınıf 1 : Yüksek kaliteli su Sınıf 2 : Az kirlenmiş su Sınıf 3 : Kirli su Sınıf 4 : Çok kirlenmiş su 1 2 3 4 2 2 2 3 2 2 4 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 3 3 4 2 2 2 2 4 4 4 1 1 1 1 4 4 4 Biyokimyasal Oksijen Değeri (mg/l) Kimyasal Oksijen Değeri (mg/l) Amonyak Azotu (mg/l) Nitrat Azotu (mg/l) Orto-Fosfat (mg/l) DO 1 1 1 1 1 2 2 3 SEMBOL pH 1 TDS 1 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 1 1 1 1 Porsuk Baraj Çık. Şeker Fb.7 Porsuk Çayı Eskişehir Bölümü 2000 . Esenkara Benzinlik Atatürk Şeker Fb.TABLO D. Öncesi 82 .Köp. Sonrası Esk.2003 Yılları Ortalama Değerlerine Göre Su Kalite Sınıfları BAZ İSTASYONLAR PARAMETRELER pH Toplam Çözünmüş Katılar (mg/l) Çözünmüş Oksijen (mg/l) BOD5 1 COD 2 NH3-N 2 NO3-N 1 o-PO4 3 DSİ III Bölge Müdürlüğü 2003 NOT: 1997-1998 Yılları ortalama ölçüm değerleri 4 Eylül 1988 tarih ve 19919 sayılı resmi gazetede tablo 1 de verilen Kıta İçi Su Kaynaklarının Sınıflarına göre kalite kriterleri esas alınarak değerlendirilmiştir.

E R Ö F N B . NO2-N. . ER E KE FA B. JÇ I BKIŞ A I R K BA RA ES EN K EA GÖZLEM İSTASYONLARI GÖZLEM İSTASYONLARI BOD5 NH3-N COD NO2-N NO3-N o-PO4 DSİ III BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ-2004 83 Y .NO3-N ve o-PO4 2004 Yıllı Ortalama Değerlerinin Değişim Grafiği i 12 350 10 300 250 200 COD 150 100 50 BOD5 o-PO4 NH3-N 8 mg/l mg/l 6 4 2 0 A TA İN TÜA Lİ K RTA K T C. E FA K B. NO3-N EY BE Lİ K Y O Lİ V K A O Y V U A NU Y SE U N M U RE SE M RE .1 Porsuk Çayı NH3-N. C ŞE . K K.A R RI I TM TM . N .Ö ŞE N K Ş .S N ES ES . Ü KR ÖK P.2.Porsuk Çayı BOD5 VE COD 2004 Yılı Ortalama Değerleri Değişim Grafiğ GRAFİK D.K K Ö ER Ş .A .GRAFİK D.Ö A N Ö . R F SN B . ŞE ŞE K K ER E R Çİ Ç FT İF T . EŞ Y İL EŞ DO İL D N O B N A A LP LPU U JÇ 0 A BE RA N ZİB NE LN İK Z A SRA EN NO2-N SA SA ZI LA R ZI L A R IK . .

NO3-N ve o-PO4 Değerlerinin Zamana Göre Değişimi 2. NO2-N.5 2 1.5 0 MRT HZR EYL KSM MRT HZR EYL MRT HZR EYL ARL MRT HZR EYL ARL MRT HZR EYL ARL AYLAR 2001 2000 2004 2003 2002 NH3-N NO2-N NO3-N o-PO4 84 .5 mg/l 1 0.Porsuk Çayı Baraj Çıkışı 2000-2004 Yılı NH3-N.3.GRAFİK D.

8 0.Porsuk Çayı Esenkara 2000-2003 Yılı NH3-N.6 0.4.2 1 mg/l 0. 2000 YAZ SONB. YAZ SONB.2 0 KIŞ İLKB. YAZ SONB. KIŞ İLKB. NO2-N. YAZ SONB.4 1.4 0.GRAFİK D. NO3-N VE o-PO4 ' ın Zamana Göre Değişimi 1. KIŞ İLKB. MEVSİMLER NO3-N o-PO4 2003 NH3-N NO2-N 85 .6 1. KIŞ İLKB.

Kurtşeyh. siyanür giderme gibi) fabrikanın hemen önünden Porsuk Çayına vermekteydi. Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünce inşa edilen göletler Tablo D. Göller . 86 . 22. D. D. Üretimi yılda 3.2. Sıvı atık miktarı 2500 m³/gün’dür.1. Bu tesis Sümer Holding A.Göletler ve Rezervuarları Eskişehir İli DSİ III.1 Yer Altı Suyu ve Kirlilik Yer altı sularından tarım alanlarının sulanması ve sanayi kuruluşları ile yerleşim birimlerinin su ihtiyaçları karşılanmaktadır. D.1996 yılında Sarar Giyim ve Tekstil Sanayi tarafından satın alınmış olup.3. Yeşilköy ve Ahiler. Uzun yıllar Eskişehir merkezinin evsel atık sularının foseptiklerde toplanması ve Eskşehir katı atık depolama sahasından yer altı sularına olabilecek olumsuzluklarla ilgili Anadolu ve Osmangazi Üniversitelerince araştırma faaliyetleri devam etmektedir. Bu işlemlerle atıksu kanalizasyona verilme standartlarına indirilmesi öngörülmektedir.5 saat. D.1’de verilmiştir.3 SU KAYNAKLARININ KİRLİLİĞİ VE ÇEVREYE ETKİLERİ D.000 m² basma+terbiye ve boyama işlemidir.’ne bağlı Eskişehir Basma Sanayi İşletmesi iken 28. Sivrihisar ilçesi AşağıKepen.3.2. Kanalizasyon işlemi tamamlandıktan sonra yine aynı işlemlerden geçirilerek kanalizasyon sistemine vermektedir.2.02.9’da verilmiştir. Sıvı atıkları. D. Kaldırım Köyleri hudutları dahilinde yer altı düdenleri mevcuttur.1.2.2 Akarsularda Kirlilik Porsuk Çayı Eskişehir bölümü numune alma noktaları ve yan kol girişleri arasındaki mesafeleri Şekil D.3. içme ve kullanma suyunu şehir şebekesinden temin etmektedir.DOĞAL DRENAJ SİSTEMLERİ Drenaj sistemleri ile ilgili yeterli bilgi edinilememiştir. Gökdere.1.3.1 Eskişehir’deki Kirletici Kaynaklar D.5 Deniz İlimizin denize kıyısı bulunmamaktadır. SARAR Giyim Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.1.8’de.D.1.3. 3 vardiya halinde çalışmaktadır. Bölge Göletleri Tablo D. Proses. Fabrikanın atıksu miktarı 100 m³/gün’dür. faaliyetlerine devam etmektedir.4. D.Ş.2 Tülomsaş Eskişehir Lokomotif Fabrikası Atıkları Fabrika 1993 yılına kadar atıklarını belirli ameliyelerden geçirdikten sonra (Yağ tutma.600. ön çöktürme ve pH ayarlaması işleme tabi tutulduktan sonra belediye şehir kanalizasyonuna verilmektedir.

60 22.60 20.508 0. A.50 490000 1111.032 S 74 510000 1000.40 20.20 876.80 1.156 0.00 822000 TESİSİN ADI ASLANBEYLİ BEYLİK ÇUKURHİSAR DEREYALAK HANKÖY KANLIPINAR KARAÖREN KELKAYA KOÇAŞ SAZAK ÖMERKÖY YUKARI KARTAL YUKARI SÖĞÜT ÇATMAPINAR ERENKÖY KAYI III KESKİN 75.70 18.16 S 220 Minimum Aktif su kotu kapasite (Göletler) m m³ 1122.Bölge Müdürlüğü 2004 87 .06 22.00 0. Beylik d.750 0.613 0.00 1264.20 23.66 865.10 0.30 1087.70 700000 1086.00 0.60 1300000 987.75 11.15 30. Yağıcak D.25 15.07 S 150 360000 846.85 130000 1250.25 1096.90 0.30 20.00 22.032 S 42 261000 1267.TABLO D.15 24.30 26.15 15.40 692000 865.15 876.08 S 84 14000 998.14 S 171 109000 878.20 7760000 1125.11 S 120 55000 1099. Kelkaya d.451 0.25 17.12 0.70 15. DSİ III.70 22.19 S+T 167 920000 890.390 0.00 1.60 1130.66 23.60 24.50 1049.50 826.66 19.60 888.8 Eskişehir İli DSİ III Bölge Göletleri S= Sulama T=Taşkın kontrol Gövde Dolu Tipi Homojen Homojen Toprak Homojen Homojen Homojen Zonlu Homojent Kargir Homojen Zonlu Toprak Homojen Homojen Homojen Homojen Homojen Zonlu Maksadı Dolgu Hacmi Tesis Yüksekliği Normal Normal su kotunda Sulama Kret sahası Temelden Tagvelden Su Kotu Depolama Göl Kotu (brüt) Hacmi Alanı m m m m ha m³ Hm³ km² 71000 1132.60 875.93 S 1112 151000 1137.00 16.00 0. Karaöz D.16 S 390 41000 996.60 28.20 27.20 995.90 997.60 402000 986. Yıl YAPILDAK Safhası İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme Akarsu Adı Ilgaz d. Çağsak d.60 0.00 0. Kocadere Kartal d. Damlalı d.50 9.00 24. Delikçam d.95 730000 856.653 0.50 0.08 S 113 107000 1089.10 0.95 4.162 0.90 26.Dereboyu Karanlık D. Söğütbaşı d.024 S 50 95000 878. Değirmendere Tıngır d.13 S 140 111000 1051.540 0.016 0. Ilgın d.20 8.20 375000 818.228 0.79 12.20 994.90 395000 868.890 0.00 126000 870.13 S 144 99000 1123.80 0.60 601000 837.70 0.00 1134.90 15. Bayırköy D.154 0.400 0.55 21.55 25.90 585000 1040.00 27.370 0.55 1069.80 844.227 S 154 40000 867.25 20.450 0.65 0.12 S 150 144000 879. Yapılcak d.85 3484000 1050.40 27.840 0.06 S 117 62000 827.80 17.791 0.00 831000 873.00 350000 1178.20 31.90 0.00 18.50 186000 990.06 1121.84 S 838 183000 1071.

904 1.900 876.TABLO D.50 7.000 103.50 26.060 Göl Aynası Alanı 120 000 Yapıldığı Yıl 1975-1976 Göletin Adı Günyüzü I Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü 2004 88 .00 6.00 Maksimum Göl Hacmi m³ 490.içme suyu Hay.700 92.352.50 7.473 16.000 765.500 7.520 200 000 230 000 104.700 9.9 Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünce İnşa Edilen Göletler İlçesi Amacı Sulama Günyüzü Oğlakçı Tutluca I Tutluca II.814 20.00 3.220 1.150.000 940.içme suyu Hay.735 1976-1977 1977-1978 1977-1978 1979-1980 1980-1981 1983-1984 1986-1988 1987-1988 1990-1991 1992-1994 2001-2002 2002-2003 2004 1984 1989 1990 1990 1992 1992 1997 Kret Yüksekliği m 15.00 20.800 16.00 765.000 820.390 776.50 6.içme suyu 16.00 16.50 12.600.90 13.204.00 17.360 8.00 17.00 25.00 26. Mercan Yağrı Yaylası Ahırköy Sazak Bahçeçik Üçbaşlı Emirceoğlu Günyüzü II Halilbağı Kızılcaören Özdenk Belpınar 3 Ad İkipınar II İkipınar I Kırka Göletleri 3 Ad Ağlarca 2 Ad Kuzören Ayvalı Sivrihisar İnönü Günyüzü Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Mihalıççık Merkez Beylikova Beylikova Beylikova Çifteler Beylikova Beylikova Seyitgazi Han Günyüzü Günyüzü Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Hay.000 1.000 540.içme suyu Hay.000 67.260 217.içme suyu Hay.330 16.660 1.75 22.600 16.000 125 000 48 000 145.500 7.içme suyu Hay.50 4.350 24.927.000 11.000 158 000 287 000 125 000 304.50 18.000 262.00 20.000 19.970 8.680 1.75 8.içme suyu Hay.

içme Hay.638 3.00 6.00 Maksimum Göl Hacmi m³ 18.içme Hay.000 3.348 15.500 5.928 5.içme suyu suyu suyu suyu suyu suyu suyu suyu suyu suyu 5.00 8.776 11.850 16.637 2.975 Yapıldığı Yıl 1998 Göletin Adı Çalkaya Hay.760 4.içme Hay.917 5.465 1998 1998 2000 2000 2000 2001 2002 2002 2002 2002 2002 Kret Yüksekliği m 5.60 6.775 6.içme suyu 2003 Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü 2004 89 .içme Hay.içme Hay.00 8.içme Hay.00 2.00 8.950 Göl Aynası Alanı 4.000 11.600 6.500 16.içme Hay.035 5.545 16.9 DEVAMI İlçesi Amacı Hay.50 7.543 3.00 13.00 6.00 4.500 4.550 1.300 4.TABLO D.00 4.538 4.410 6.içme Hay.119 7.781 6.315 14.00 7.750 6.içme Hay.197 13.00 7.592 1.930 12.içme suyu Dinek Sivrihisar Hay.00 7.50 7.içme suyu Mihallıççık Peçene Sarıcailyas Işıkören İstiklalbağı Mülk Karapazar Demirli Balçıkhisar Tatarçık Çardak Kırka 4 Ad Han Seyitgazi Alpu Sivrihisar Sivrihisar Merkez Merkez Mahmudiye Mihalıççık Mihalıççık Seyitgazi Hay.

DSİ III.Bölge Müdürlüğü 1997-1998 90 .

İşletme masrafları arıtmadan çıkan ürünlerin satılmasıyla sağlanmaktadır. Ayrıca pancar yıkama atıklarının arıtım üniteleri daha da geliştirilerek kapalı sistem olarak çalışması ve elde edilen suyun geri kullanılması planlanmaktadır. D.1. 91 .1. Yeterli arıtma yapıldıktan sonra atıksular Porsuk Çayına verilmektedir.700. İspirto Fabrikası bütün yıl çalışmaktadır.6 ay devam etmektedir.2. potasyum sülfat şeklinde tutulur. 66-68 kuru maddeli 65-70 ton konsantre slempe elde edilmektedir.3.12.3 Eskişehir Şeker Fabrikası Atıkları Eskişehir Şeker Fabrikası şeker pancarından beyaz şeker.D.2.3. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı Kuruluşa ait fabrika ve atölyelerin atık su miktarı 50 m³/gün’dür. Toplam şeker üretimi Toplam melas üretimi Toplam alkol üretimi : 132 ton : 50.1.6 Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi Atıkları Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi 31 000 000 m²’lik toplam alana genişletilmesi planlanmış olup.1. Fakat 1993 yılında ispirto fabrikası atıkları (şilempe atıkları) için bir arıtma sistemi devreye sokulmuştur. Şilempedeki organik yükü büyük bir oranda azaltarak Porsuk Çayına vermektedir. Manipilasyon kademelerinden birine 150 kg sülfürik asit verilerek potasyum. melas ve ispirto üretmektedir. Fabrika soğutma suyunu 400 m³/saat Porsuk Çayı’ndan çekmektedir. D. 207 adet kuruluş faaliyet göstermektedir.1993 yılına kadar sadece pancar yıkama ünitesinden gelen atıklar belirli bir işleme tabi tutularak (atık su havuzlara alınıyor. parçalama ve oksidasyon işleminden geçiriliyor) Porsuk’a verilmekteydi. Birkaç kez geçici tedbirler alındıysa da bunlardan bir verim alınamamıştır. Porsuk Çayına verilen atıklar pancar yıkama ünitesinden ve ispirto fabrikasından gelmektedir.2000 tarihi itibariyle faaliyetine son verilmiştir.) veya gübre olarak (gübre olarak kullanılacaksa içindeki potasyumun ayrılmasına gerek yoktur. D. İspirto Fabrikasından gelen atıklar genelde hiçbir işleme tabi tutulmadan Porsuk Çayına verilmekteydi. Diğer su ihtiyacını açmış oldukları derin kuyulardan sağlamaktadırlar.3.4 Eskişehir Belediye Mezbahası Atıkları Eskişehir Belediye Mezbahasının Tarım İl Müdürlüğünce Tarım ve Köy İşleri Bakanlığından çalışma izni bulunmadığından dolayı 31. Montajı Türk Şeker tarafından gerçekleştirilmiştir.5 Eskişehir 1. Arıtma tesislerinden çıkan ürün değerlendirilmektedir.1999 yılı kampanya dönemi sonu itibariyle .000 lt (12 ay) Kampanya Ağustos ayında başlamaktadır. Arıtım tesislerinde günde yaklaşık 150 ton buhar kullanılarak 7-8 kuru maddeli 600 ton seyreltik şlempe işlenmektedir.) kullanılabilir.2. Konsantre şlempe hayvan yemi olarak (potasyumun ayrılması gereklidir. Elde edilen potasyum sülfat gübre olarak kullanılır.2. Arıtım tesisleri projesi Fransız Swenson firması tarafından yapılmıştır.3. Şeker Fabrikasının atıksu miktarı 6000 m³/gün’dür.145 ton : 9.

3.2. D.000 m ³ atıksu arıtma kapasitesine sahiptir. Şehir Kanalizasyon Arıtım Tesisleri tamamlandıktan sonra Büyükşehir Belediyesiyle yapılan protokol gereği tüm fabrikaların atıkları tek bir kanaldan istenilen limitlere düşürülüp kanalizasyona verilmektedir.Ş.9 DanoneSa Tikveşli Süt Ürünleri San. D. Kimya Kauçuk Plastik San.1980 tarihinde üretime geçmiştir. Beylikova İlçesinde faaliyet göstermektedir.2. Daha önce atıklar Şeker Çiftliği mevkiinden Porsuk Çayına 3 ayrı kanaldan verilmekteydi. Atık suları Porsuk Çayı’na deşarj edilmektedir.2.3.1 Kaplıcalardan Gelen Atıklar Kaplıcalardan gelen atıklar kanalizasyona verilmektedir. Makine İmalat San Tekstil Dokuma ve Hazır Giyim San.Faaliyetini süt toplama merkezi olarak sürdürmektedir. Tic.Ş.8 Güven Süt San. 2003 yılı sonu itibarı kapanmıştır. Fabrika atıkları için arıtma üniteleri vardır.Ş.2.1.Sektörel Dağılım Madencilik Gıda Sanayi Orman Ürünleri Kağıt Mobilya San. Eskişehir’in Beylikova İlçesinde faaliyetini sürdürmektedir.1. Günde 500-700 adet kuzu derisi işlemektedir (boyama işlemi dahil). tesiste mevcut olan kimyasal arıtma tesisi yeni tesis inşaat alanı içersinde kalmıştır. Metal San. A. Arıtmadan çıkan sıvı atıklar 150 m³/gün debiyle Porsuk’a verilmektedir. 7 kuruluş 20 kuruluş 24 kuruluş 32 kuruluş 16 kuruluş 44 kuruluş 48 kuruluş 16 kuruluş Organize Sanayi Bölgesinde fabrikaların arıtma tesisleri (Arçelik A. günde 75. Eskişehir Atıksu Arıtma tesisleri inşaatı ESKİ tarafından Temmuz 1993 de başlatılmış ve 1998 yılında tamamlanarak faaliyete geçmiştir.1.2 Eskişehir Belediyesi Kanalizasyon Atıkları Eskişehir Belediyesi kanalizasyon sisteminin büyük bir kısmı tamamlanmıştır.İmalatı süt ve süt ürünleri olup. 2002 yılında kapasite artırımı nedeniyle ÇED yönetmeliğine göre Bakanlığımızca ÇED gerekli değildir kararı verilerek inşaa faaliyetleri başlamış ve yeni kapasiteye göre arıtma tesisi planlanmıştır.2 Evsel Atıklar D.3. Suyunu yüzeysel bir kuyudan (6 m derinlik) temin etmektedir. Atıksu Arıtma Tesisinde şu üniteler bulunmaktadır : 92 .Kimyasal arıtma tesisinde arıtılan günlük 35 m³ su Porsuk Çayı’na verilmektedir.2.7 Dersan Deri İşleme Sanayi Eskişehir’in Beylikova İlçesinde faaliyetini sürdürmektedir. Aktif Çamur Sistemi ile arıtma prensibine dayanmakta olup.3.2. D. Taş ve Toprağa Dayalı İmalat San.2.3. A.2. D. hariç) yoktur. D.3.

11’de verilmiştir.2. sınıf su (çok kirlenmiş su) durumuna gelmektedir.sınıf olan su kalitesi yan derelerin katılımıyla Esenkara istasyonunda bir miktar iyileşme göstermekle birlikte 2. Sazılar istasyonuna kadar az bir düşüş görülmekle birlikte yine çok yüksek bir değerle Sakarya’ya karışmaktadır.Ön Çökeltme Havuzları 6.Çamur Koyulaştırıcı (Ön Çamur Koyulaştırıcı) 13.2. özellikle Porsuk Çayı Eskişehir girişinde Karacaşehir Regülatör ile sağ ve sol ana kanallar vasıtası ile Eskişehir ve Alpu ovaları sulanmaktadır.Kum ve Yağ Tutucular 5.3. Ölçüm değerleri (min-ort-maks) Tablo D. D. Aynı şekilde Baraj çıkışından . Bu kanalların 2004 yılı sulama suyu kriterlerine göre ölçüm değerleri Tablo D.2. NitratAzotu ve Orto-Fosfat değişimi (Baraj çıkışından Sazlılar istasyonuna kadar) Grafik D. Porsuk Çayı 2004 yılı ortalama değerlerine göre BOD5 ve COD değişimi (Baraj çıkışından Sazılar istasyonuna kadar) Grafik D.1’de verilmiştir.Çamur ve Sirkülasyonu Pompa İstasyonu 9. Nitrit-azotu ve özellikle nitrat azotunda Şeker Çiftliği istasyonundan sonra denitrifikasyondan dolayı düşüş görülmektedir.3.6 verilmiştir.Ön Çamur Pompa İstasyonu 11. 93 . Grafik incelendiğinde amonyak azotu ve orto fosfat değerlerinde Şeker Çiftliği istasyonunda büyük bir artış görülmektedir. sınıf su (çok kirlenmiş su) durumundadır.3 Sulama Kanallarına Verilen Atıklar Porsuk Çayı Eskişehir girişinde Karacaşehir Regülatörü ile sağ ve sol ana kanallar vasıtasıyla Eskişehir ve Alpu Ovaları sulanmaktadır. Bu sulama kanallarının Eskişehir içinden geçen bölümlerde.İç Kaldırma İstasyonu 3. Şeker Fabrikası sonrası 3. Organize Sanayi atıklarının karışmasıyla yoğun bir şekilde kirlenmiş olup. Nitrik-Azotu. Sazılar istasyonunda da 5. Baz alınan parametreler açısından Porsuk Çayı Eskişehir bölümü su kalite değerlendirilmesi Tablo D.2.2 de verilmiştir.4 Eskişehir Bölümü Su Kalite Değerlendirilmeleri 2004 yılında Porsuk Çayı Baraj Çıkışından Sazılar istasyonuna kadar 13 örnekleme noktasından örnekler alınarak incelenmiştir. sınıf su durumunu sürdürmektedir. Bu sulama kanallarının Eskişehir içinden geçen bölümleri özellikle evsel nitelikli açık atık kanalları olarak çalışmaktadır. Porsuk Çayı 2004 yılı ortalama değerlerine göre Amonyak azotu. 5. Su bu durumunu Sakarya Nehrine karışmadan önceki istasyon olan Sazılar istasyonuna kadar sürdürmektedir.1.Otomatik Taraklama 4.Çamur Koyulaştırma Havuzu 14.Biyolojik Çamur Koyulaştırma (Yüzdürerek Ayırma)Havuzu 12.Çamur Susuzlandırma Ünitesi D.Havalandırma Havuzları 7.Son Çökeltme Havuzu 8.10’de verilmiştir. Bu tablo incelendiğinde Porsuk Baraj çıkışında 2.Isı İle Sindirme Kimya Kazanı (Biyogaz Üretim Ünitesi) 15.El Taraklama 2. sınıf olan su kalitesi Şeker Çiftliği istasyonunda belediye kanalizasyonu.Fazla Çamur Pompa İstasyonu 10.

10) de verilmiştir. Alınan numuneler Eskişehir Şeker Fabrikasının kampanya dönemine denk gelmediğinden atıklardaki BOI5 yüklerinin tamamının evsel nitelikli atıklardan geldiği görülmektedir. Porsuk Çayı gözlem istasyonlarında E-coli. Sınıf (iyi) olan su kalitesi.Benzinlik istasyonuna kadar düşük olan değerler Şeker Çiftliğinde birden artmakta ve en yüksek değere ulaşmaktadır.11’de verilmiştir. Sazılar istasyonuna kadar tedricen bir azalma görülmüştür. T-coli patojenlerin zamana göre değişimi Grafik D. Porsuk Çayı Porsuk Baraj Çıkışı istasyonundan Sazılar istasyonuna kadar sulama suyu kriterlerine göre değerlendirilmesi Tablo D. 94 .9. Sazılar istasyonuna kadar suyun kendi kendini temizleme özelliğinden dolayı bir düşüş göstermektedir. bulunan bu BOD5 yükü (25 843 x 1000)g/gün/54 g/gün = 478 574 kişilik bir nüfusun yüküdür. Grafikler incelendiğinde Şeker Çiftliği istasyonunda bütün değerlerde ani bir artış gözlenmiştir. Evsel atıklar için kişi başına düşen BOD5 yükü = 54 g/kapasite-gün olarak kabul edilirse. 500 000 x 54 g/gün = 27 000 000 g/gün = 27 000 kg/gün BOD5 yükü olması gerekmektedir. Sınıf (zararlı-uygun değil) durumuna geçmektedir ve bu durumunu Sazılar istasyonuna kadar sürdürmektedir.7 de verilmiştir.8.6.5. Benzinlik istasyonunda askıda katı maddeler açısından 5. Porsuk Çayı Baraj çıkışı. D. Yük BOD5 yükü : 25 843 kg/gün = 25 999 kg/gün 156 kg/gün Azot yükü : 3 720 kg/gün = 3 822 kg/gün 102 kg/gün o-PO4 yükü : 1 153 kg/gün = 1 179 kg/gün 26 kg/gün Teorik olarak. Porsuk Çayı Eskişehir bölümü 2004 yılı ortalama BOD5 yükü Grafik D. Eskişehir’den gelen yük= Şeker Çiftliği İst. Esenkara. Azot ve Orto-Fosfat yükünde Yeşildon istasyonunda gerek küçük yerleşim alanlarından gerekse sulama kanallarından taşınan kirlilik dolayısıyla az miktar bir artış gözlenmiştir. Eskişehir’den gelen yük Benzinlik ve Şeker Çiftliği istasyonları arasındaki yük farkı (2004 yılı ortalama değerlerine göre ) alınarak hesaplanırsa. Tablo incelendiğinde Benzinlik istasyonuna kadar sulama suyu açısından 2. Benzinlik ve Sazılar istasyonlarında 2004 yılı mikrobiyolojik değerlerin zamana göre değişimi Grafik (D.11 de verilmiştir. Şehrin nüfusunun 1997-1998 yılı itibariyle 500 000 civarında olduğu göz önüne alınırsa . ortalama Azot yükü Grafik D. D. Yük – Benzinlik İst. ortalama orta fosfat yükü Grafik D.

5 PORSUK ÇAYI 2004 YILI ORTALAMA BOD5 YÜKÜ DEĞİŞİMİ 60000 56329. ESK. ŞEKER ÇİFT.2 50000 BOD5 Yükü( kg/gün ) 40000 30000 26536.7 11662 10000 653.1 732.6 GÖZLEM İSTASYONLARI 95 .1 982.6 14399. ŞEKER FB.9 21337.ARITMA ÖN.6 0 BARAJ ÇIK.8 20578.9 753.GRAFİK D.SN.4 20000 12301.4 750. ESENKARA BENZİNLİK ATATÜRK C.KÖP.ÖN. ŞEKER FB. ALPU YEŞİLDON BEYLİKOVA YUNUSEMRE SAZILAR 2293.

ŞEKER FB. ŞEKER FB.0 1500. ALPU YEŞİLDON BEYLİKOVA YUNUSEMRE SAZILAR BARAJ ÇIKIŞI AZOT YÜKÜ (kg/gün) 1829.KÖP.ÖN.0 3500.0 3000.0 1000.0 500.3 1028.0 0.8 695.9 588.8 321.0 4500.0 4000.GRAFİK D.2 1673.5 1200.0 2000.2 2085.2 2209.8 2500.ARITMA ÖN.7 GÖZLEM İSTASYONLARI 96 .7 339. ESK.SN. ŞEKER ÇİFT.0 ESENKARA BENZİNLİK ATATÜRK C.6 Porsuk Çayı 2004 Yılı Ortalama Azot Yükü Değişimi (NH3-N+NO2N+N03N) 4443.8 699.0 2007.

6 170.3 2000 o-PO4 YÜKÜ (kg/gün) 1593. ESENKARA BENZİNLİK ATATÜRK C.5 56.ÖN.7 1500 1185.2 1000 790. ŞEKER FAB.ÇIK.9 147.KÖP. ŞEKER ÇİFT.GRAFİK D.ARITMA ÖN. ŞEKER FAB.1 707 500 GÖZLEM İSTASYONLARI 97 .7 81 1598. ESK.6 0 BAR.SON.7 Porsuk Çayı 2004 Yılı Ortalama o-PO4 Yükü Değişimleri 2500 2285.7 467 196. ALPU YEŞİLDON BEYLİKOVA YUNUSEMRE SAZILAR 195.

E.Coli ve Debinin Zamana Göre Değişimi 16 14 200 12 SAYI / 100 ml 150 10 DEBİ ( l/s ) 8 100 6 4 50 2 0 MRT 2000 HZR EYL KSM 2001 T-COLI MRT HZR EYL MRT HZR EYL AYLAR DEBİ ARL 2003 MRT HZR EYL ARL 2004 MRT HZR EYL ARL 0 2002 E-COLI 98 .8 Porsuk Çayı Baraj Çıkışı 2000 .250 GRAFİK D.2004 Yılı T-Coli.

GRAFİK D.9 Porsuk Çayı Esenkara 2000 .2004 Yılı T-Coli. E-Coli ve Debinin Zamana Göre Değişimi 6000 20 18 5000 16 14 12 3000 10 8 2000 6 4 2 0 KIŞ 2000 İLKB YAZ SONB KIŞ 2001 İLKB YAZ SONB KIŞ 2002 T-COLI İLKB YAZ SONB KIŞ İLKB YAZ SONB KIŞ AYLAR 2003 2004 E-COLI DEBİ İLKB YAZ SONB 0 4000 SAYI/100ml 1000 99 DEBİ ( l/s ) .

Porsuk Çayı Benzinlik İstasyonu T-Coli E-Coli ve Debinin Zamana Göre Değişimi 16000 16 14000 14 12000 12 10000 SAYI/100 ml 10 DEBİ ( l/s ) 8000 8 6000 6 4000 4 2000 2 0 ŞBT 2000 MYS AĞS KSM ŞBT 2001 MYS AĞS KSM ŞBT 2002 AYLAR T-COLI E-COLI DEBİ MYS AĞS KSM ŞBT MYS AĞS KSM ŞBT 2004 MYS AĞS KSM 2003 0 100 .GRAFİK D.10.

Coliform.11 2000-20003 Yılları T. Ks AYLAR Tcoli E Coli Debi 101 . Ks Şb My Hz. Ks Şb My Hz. Ks Şb My Hz.1000000 GRAFİK D. E-Coliform ve Debinin Zamana Göre Değişimi 100000 10000 TveECOLİ 100 ml /adet DEBİ m3/s 1000 100 10 1 Şb My Hz.

Ort.4 2 587 591 595 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 343 6 6 255 0 12.3 2.36 8.45 0.1 2 16.3 9.75 1.50 0.10 2.07 SAĞ SAHİL SULAMA ŞEHİR ÇIKIŞI n Min.045 1.2 312 1.150 5.67 48.5 12. Mak.5 2 8 8.25 12.20 18.64 47.5 14.08 7.048 1.2 2 0 0.25 7 13 0.475 6.2 0.000 3.56 1.25 0.2 26.06 52.000 17.85 294.25 259.215 0.4 0.04 0. 2 4.5 256 0 12.8 0.79 7.218 0.2 2.5 0.08 4.2 0.5 17.52 2.66 3.8 20 289 0.2 102 .22 7.25 0.82 3 23.TABLO D-10 2004 Yılı Porsuk Çayı Eskişehir Sulama Kanalları Ölçüm Değerleri İSTASYONLAR PARAMETRELER Debi Sıcaklık pH E.9 3.7 286 0.05 47. 2 2.Koliform Fekal Streptokok Esh.006 367 6 5.Koliform Krom Bakır Kurşun Arsenik Çinko Civa Kadmiyum Bor Fenol Florür SOL SAHİL SULAMA ŞEHİR ÇIKIŞI n Min. Mak.10 0.5 1. Çözünmüş Katılar Askıdaki Katılar Bulanıklılık Toplam Alkalinite Fenolftalein Alkalinite Klorür Amonyak Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Çözünmüş Oksijen Organik Madde BOİ KOİ Toplam Sertlik Orto-Fosfat Sülfat Demir Mangan Sodyum Potasyum Kalsiyum Magnezyum T.9 3.5 14 13.17 10.5 4.1 28 303.87 50. İletkenlik (25 C) T.7 2 585 591 597 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 353 5 3.80 2.5 2 8 8.10 300.475 0.46 48.10 0.8 4.289 0.65 0 0 380 7 7 262.20 8.35 8.002 359 17 14.085 1.4 2.3 0. Ort.04 0.8 0.85 0 0 374 28 22 256 8.5 0.33 0.00 255.35 0.50 14.8 2 14.98 9.8 0.038 0.07 1.02 SİMGE Q T pH EC TDS SS Turb M-Al P-Al Cl NH3-N NO2-N NO3-N DO pV BOD5 COD TH o-PO4 SO4 Fe Mn Na K Ca Mg T-Colı F-Strp E-Colı Cr Cu Pb As Zn Hg Cd B Fen F BİRİMİ m3/sn C mho/cm mg/l mg/l NTU mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l 2 0 0.

59 II 592 II C3S1 S III II I I I I III III I III IV V I I S Köprü.44 I -1. II 679 I 10.46 I 0.51 III 55 I 7.3 S II 581 I I I I I I II I I I I I 10.93 I 72 I 8 Benzinlik Atatürk C.75 1.62 I 0.Arıtma Şeker S Önce.42 I 0.88 I 0.2 Esenkara S II 583 I 8.37 I 0.TABLO D. V = Uygun değil (Zararlı ) 103 .33 2.4 I 0.66 I -3.5 0.38 I -1.22 I 1.31 I 2.29 13 8.6 I 1.47 I 1.19 II C2S1 I 4.6 I 0.18 C2S1 0.38 I -1.96 0.72 I 4.57 I 0.38 0. Esk. II 694 I 10.39 I 2.9 I 141. II 622 I 9.9 I 9.%Na SAR RSC meg/l Klorür(Cl)meg/l Sülfat(SO4)meg/l Top.37 0.53 3.2 0.34 I -1.45 I 0.4 0.17 C2S1 4. IV = İhtiyatla kullanılabilir.63 I 0.71 III 12.97 II 394 II C2S1 Şeker Fb.09 II 10.02 II 7.91 I 0.96 II 383 I II C2S1 S Sonra.39 -1.4 0.(NH4)mg/l BOD5 mg/l Askı.4 I 14.96 II 360 I 0.45 I 0.11 Porsuk Çayı Eskişehir Bölümünün 2004 Yılları Ortalama Değerlerinin Sulama Suyu Kriterlerine Göre Sınıflandırılması İstasyon Parametre Porsuk Baraj Çıkışı 11.19 II 55 I 7.08 I 12.61 I 2.99 II 5.6 I 10.Tuz mg/l Bor(B)mg/l SulamaS.51 I 0.6 I 12.Sınıfı Nitrat(NO3)mg/l Amon.2 I 83.83 II 4.44 -1.Katı M. II 629 I 9.75 I 3. S=Su Sınıflaması III = I=Çok iyi II = İyi Kullanılabilir.1 NOT: 7 Ocak 1991 tarih ve 20748 sayılı Resmi Gazetede verilen kriterlere göre düzenlenmiştir.8 I 8.88 1.45 I -1.67 I 0.65 I 1. Şeker Fb.09 II 545 II C2S1 EC(25C) umhos/cm 573 Değ.65 V 30 I 8.26 II 26 I 8.49 I 0.1 I 14.76 8.73 III 302 I 7.06 346 0.46 5 8.02 III 462 II C2S1 S Çiftliği II 1021 I 21.mg/l pH II 353 I 6.93 I 0.8 Sıcaklık C I 8. S Önce.02 I 1.

55 1.76 I I I I 0.65 15.95 III 113 I I 7.12 -3.65 531 Yeşildon S Beylikova Yunusemre Sazılar S III 856 II 19.27 I I I I 1. S=Su Sınıflaması IV = İhtiyatla V= Uygun değil I=Çok iyi II = İyi III = Kullanılabilir.%Na SAR RSC meg/l Klorür(Cl)meg/l Sülfat(SO4)meg/l Top. kullanılabilir.64 III C3S1 I II II 6.8 16.56 53.55 III I C3S1 1.82 S III II I I I I III I III II I II V I I III 806 II 18.34 III 470 I II 595 I III 502 I III 613 I 0.31 6.67 13.5 III 981 II 21.8 12.11 Porsuk Çayı Eskişehir Bölümünün 2004 Yılları Ortalama Değerlerinin Sulama Suyu Kriterlerine Göre Sınıflandırılması İstasyon Parametre EC(25C) umhos/cm Değ.75 16 V 172 I I 7.6 I I I I 1 -3.4 C3S1 0.34 0.47 2.5 II 5.44 III 32.Tuz mg/l Bor(B)mg/l SulamaS.Sınıfı Nitrat(NO3)mg/l Amon.31 S III 1001 II I I I I 27.82 1.85 1.96 1.14 2.81 1.58 5.02 4 32 II 3.5 II 42.26 1.(NH4)mg/l BOD5 mg/l Askı.37 III 27. (Zararlı) 104 .mg/l pH Sıcaklık C Alpu S 909 21.6 NOT: 7 Ocak 1991 tarih ve 20748 sayılı Resmi Gazetede verilen kriterlere göre düzenlenmiştir.8 1.09 -2.Katı M.03 1.2 III I C3S1 0 III I I C3S1 0.13 83 7.72 -2.5 1.25 V 97 I I 7.TABLO D.48 -3.05 V 49 I I 7.

17 Yerinde 422 0.24 CO MgO2/l Yerinde Çöz.014 189 40 0 36 110 336 191 2285 168 17 534 336 541 784 12 0. Madde Mg/l 338 Klorür İyonu MgCl¯/l 0.02 Nitrat Azotu MgNO3/l 0.322 205 70 55 36 22 311 251 2725 131 24 593 464 604 958 218 0.Sonrası Yerinde 8.12 2003 Yılı Porsuk Çayı Eskişehir Bölümü Analiz Sonuçları Parametre Regülatör Köprüsü Sıcaklık ºC Yerinde pH 8.19 Sülfat İyonu MgSO4/l 0 Amonyum Azotu MgNH4/l 0 Nitrit Azotu MgNO2/l 0.037 0.TABLO D.6 BOİ Mg/l 2 İNORGANİK PARAMETRELER Kadmiyum µg/l 0 Kurşun µg/l 22 Bakır µg/l 46 Top Krom µg/l 149 Krom µg/l 81 Nikel µg/l 314 Çinko µg/l 0 Siyanur µg/l 8 Florür µg/l 587 Serbest Klorur µg/l 146 Demir µg/l 99 Mangan µg/l 208 Bor µg/l 146 Aluminyum µg/l 0 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2003 Birim Hasanbey Köprüsü Yerinde 8.57 50 0 0.351 1.045 Beylikova San.204 43 40 0 46 62 306 159 2080 84 12 387 580 743 994 216 0.Org.305 0.049 1.02 Yerinde 392 0.059 Alpu Yeşildoğan Yerinde 7.7 Top Fosfor Mg/l 2.32 ORGANİK PARAMETRELER KOİ Mg/l 42.54 0 0 0.069 105 .56 Yerinde 430 0.07 0.Tes.585 0.63 104 0 0.

3. Bu değer göz önüne alındığında.Ş. Porsuk Baraj Gölünde amonyak-azotu Tablo D.13.1.Eskişehir İlinin taşkından korunması b.Eskişehir İlinin içme ve kullanma suyu teminidir. . İncelemeler Baraj gölüne gelen kirletici yükün en büyük bölümünün Kütahya pis su arıtma tesislerinden geldiğini göstermektedir. Pis su arıtma tesislerinin acilen tam kapasite çalışması baraja gelen fosfor yükünün denetlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.3. Porsuk Baraj Gölü Eskişehir’in 25 km batısında yer alan Porsuk Barajı.’nin bor türevleri üretiminde bulunan işletmesi mevcuttur. 1966 yılında yapımına başlanmış ve 1972 yılında tamamlanmıştır. klorofil-a Tablo D. 106 . toplam fosfat-fosforu Tablo D. 2000-2002 yıllarında yapılan trofik sınıflama çalışmalarında Porsuk Baraj Gölünün Hipertrofik özelliğini koruduğu görülmektedir. Göller.Eskişehir ve Alpu ovalarının sulanması c. Bor üretimi nedenı ile oluşan borlu sular. Değişik dönemlere ait baraj gölünden alınan su örneklerinin analiz neticelerinden baraj gölü çıkışındaki bor konsantrasyonu 3750-7056 µg/lt değerleri arasında değiştiği anlaşılmaktadır.3. Bu durumda baraja giren fosfor ve azot yüklerinin mutlaka denetlenmesi gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır. % 2 mezotrofik % 37 ötrofik % 61 hipertrofik olduğu tespit edilmiştir. a.16 değerleri ve ortalama değerleri gösterilmiştir. % 21 ötrofik % 79 hipertrofik olduğu tespit edilmiştir.3. bor madeninin çıkarıldığı ocaklar ve civardaki kayaçlardan yağışlı dönemlerde çözünen bor baraj gölünde bor konsantrasyonunun artmasına sebep olmaktadır. nitrat-azotu Tablo D.3.15. Aynı şekilde 2000-2002 yılları arasında ölçülen ortalama fosfat değerleri 186 mg/m³ olarak bulunmuştur. Göletler ve Rezervuarlarda Kirlilik D. Bu değer trofik sıralamada toplam fosfor için kullanılan olasılık dağılım tablosunda yerine konulduğunda . Barajdan Seydi suyuna yapılan boşaltımlar nedenıyle Seydi suyu kenarındaki tarım alanlarının sulanmasında olumsuzluk yaratmaktadır. Porsuk Barajı başlıca üç amaç için inşa edilmiştir. 2000-2002 yıllarında.3.23 mg/m³ bulunmuştur.D. Porsuk Baraj Rezervuarında 2000-2002 yılları arasında ölçülen ortalama klorofil-a değerleri 44.2 Çatören Barajı Göleti İlimiz Seyitgazi İlçesi Kırka Beldesi dünyanın ve ülkemizin en önemli bor rezerv sahalarından olup beldede Eti Bor A.14. D.

3 Kunduzlar Baraj Göleti Çatören barajı ile aynı bölgede olup bor üretiminden kaynaklanan bor kirliliği yaşamamakla birlikte yağışlı dönemlerde kayaçlardan çözünen bor konsantrasyonları ile göletteki bor konsantrasyonları artmaktadır.D.3. 107 .3.3.3. Sakarya nehri üzerindeki Gökçekaya ve Yenice barajlarının kirlilik yüklerini tutmakla beraber zaman zaman barajda biriken atık yükleri nedenıyle bu iki barajda olumsuz etkilenmektedir. D.4 Sarıyer Baraj Göleti Porsuk çayından taşınan kirlilik yükleri yanında Ankara ilinden gelen evsel ve endüstriyel kirlilik yükleri ile kirlenmektedir.

3 0.8 0.57 507.115 0.390 0.27 0.52 108 .550 0.31 0.85 0.15 0.655 0.35 0.15 0.53 0.2 0.15 0.543 0.8 0.3 0.486 0.9 1.3 0.160 0.98 0.413 0.9 0.4 0. Numune cinsi HAZİRAN 2000 Kompozit Yüzey Orta Dip MAYIS 2001 Kompozit Yüzey Orta Dip EKİM 2001 Kompozit Yüzey Orta Dip TEMMUZ 2002 Kompozit Yüzey Orta Dip Komp.05 0.179 0.257 0.903 0.57 562.86 550.71 0.008 0.25 0.8 0.3 2.85 1.45 0.15 0.55 0.Ortalama ORTALAMA DEĞERLER GENEL ORTALAMA DSİ III.483 1.2 0.34 1.6 1.2 0.5 1.2 0.00 160.00 390.02 639.8 2 0.2 1.25 0.440 1.57 178.7 0.36 353.TABLO D.463 0.03 1.45 0.25 0.14 522.15 0.667 1.86 485.1 0.34 0.14 1252.4 1.15 0.00 1010.25 1 1.71 178.2 1.75 1.41 0.653 0.3 0.113 0.376 0.354 0.55 0.05 1.6 1 0.215 0.179 0.39 2.183 0.00 778.484 1.803 0.51 0.86 300.010 0.57 1185.87 0.363 0.562 1.626 0.57 0.4 1.570 0.35 1 0.614 0.92 1.33 0.05 0.518 0.3 0.25 0.370 0.1 0.230 0.186 0.742 0.5 1 0.693 0.5 0.85 0.252 0.00 440.74 0.05 0.9 0.14 1257.168 0.6 1.257 0.640 Ortalama mg/mküp 542.41 0.203 0.71 484.46 0.748 TARİH A C E G J L N Ortalama mg/lt 0.05 0.15 0.718 0.13 Porsuk Baraj Gölü 2000-2002 Amonyak Azotu (Nh3-N) Dağılım Tablosu Gözlem İst.315 0.610 1.25 0.3 0.15 0.4 0.507 1.6 1.300 0.285 0.29 1412.523 0.62 0.318 0.15 0.15 0.36 0.765 1.66 0.7 0.779 1.2 0.2 0.03 0.1 0.05 0.54 0.5 0.44 0.2 0.545 0.42 0.745 1.2 0.95 0.348 1.Bölge Müdürlüğü 2003 Yüzey Ortalama Orta Ortalama Dip Ortalama 0.

43 0.69 162.603 0.1 0.19 0.18 0.48 398.18 0.399 0.191 90.62 0.18 0.081 81.145 0.2 0.230 0.38 0.19 0 0.02 0 0.18 0.55 0.86 0.19 0 0.19 0 0 0 0.086 85.093 0.15 0.1 0 0 0 0 G 0 0 1.148 0.55 0.130 0.19 0.19 0.2 0.19 L 0.081 81.35 0.29 0.15 0.2 0.1 0.153 152.2 1.18 0.2 0 0.054 54.1 0.218 0.1 0.433 0.19 0.Ortalama Yüzey Ortalama Orta Ortalama Dip Ortalama A 0 0.138 0.100 0.18 0.00 0. Numune cinsi Kompozit Yüzey Orta Dip Kompozit Yüzey Orta Dip Kompozit Yüzey Orta Dip Kompozit Yüzey Orta Dip Komp.71 0.057 57.113 112.095 0.570 570.121 121.243 242.065 0.180 0.86 0.090 0.19 0.455 0.08 0.19 0.310 0.71 0.241 J 0 0 0.757 757.2 1.21 0.083 0.193 0.173 0.29 0.35 0.43 0.43 0.00 0.55 0.162 0.9 0.35 0.43 0.86 0.19 0.100 0.00 0.19 0.TABLO D.36 0.18 0 0.18 0 0.19 0 0 0.19 0.18 0.343 342.230 0.89 0.148 0.2 0.19 0.14 Porsuk Baraj Gölü 2000-2002 Nitrat Azotu (No3-N) Dağılım Tablosu TARİH Gözlem İst.081 81.98 HAZİRAN 2000 MAYIS 2001 EKİM 2001 TEMMUZ 2002 0.144 144.140 0.14 0.14 190.21 0.070 0.145 ORTALAMA DEĞERLER GENEL ORTALAMA DSİ III Bölge Müdürlüğü 2003 109 .21 0 0 0 0 0.14 0.21 0.2 0.15 0.238 C 0.42 0 0 0 0 0 0.18 0 0.1 0.00 0.226 E 0.06 0.2 0.89 0 0.147 Ortalama Ortalama mg/lt mg/mküp 0.098 0.15 0.21 0.045 0.18 0.19 0.144 144.135 0.137 0.057 0.17 0.108 108.148 N 0 0 0.114 114.593 0.19 0.2 0 0.

71 205.17 0.17 0.22 0.19 0.21 0.27 0.05 0.198 0.02 0.123 0.65 0.28 0.04 0.319 0.183 N 0.198 J 0.02 0.056 0.18 0.43 190.223 0.068 0.2 0.21 0.21 0.06 0.43 0.2 0.058 0.P Dağılım Tablosu TARİH Gözlem İst.29 186.43 122.34 0.05 0.18 0.148 0.16 0.15 0.1 0.29 0.186 0.03 0.301 0.04 0.04 0.22 0.TABLO D.14 0.148 0.15 Porsuk Baraj Gölü 2000 .17 0.23 0.29 110 .86 340 140 34 136 300 127 106.03 0.075 0.463 0.106 0.05 0.17 0.3 0.05 0.57 185.179 C 0.32 0.08 0.27 0.21 L 0.268 0.075 0.14 0.23 0.137 0.1 0.04 0.233 Ortalama mg/l 0.2 0.71 212.21 0.14 0.21 0.277 0.19 0.86 318.159 0.29 301.315 0.29 0.31 0.153 0.03 0.03 0.3 0.07 0.04 0.08 0.28 0.213 0.22 0.23 0.32 0.27 0.05 0.206 0.2001 .24 0.03 0.31 0.278 0.16 0.57 194. Numune cinsi Haziran 2000 Kompozit Yüzey Orta Dip Mayıs 2001 Kompozit Yüzey Orta Dip Ekim 2001 Kompozit Yüzey Orta Dip Temmuz 2002 Kompozit Yüzey Orta Dip Kompozit Yüzey Orta Dip GENEL ORTALAMA DSİ III Bölge Müdürlüğü 2003 A 0.43 131.09 0.24 0.86 192.71 38.127 0.217 E 0.11 0.27 0.54 0.21 0.09 0.22 0.07 0.18 0.083 0.21 0.29 0.193 0.19 0.3 0.22 0.17 0.31 0.034 0.32 0.1 0.136 0.01 0.03 0.14 320.093 0.31 0.07 0.24 0.16 0.05 0.283 0.2002 Toplam Po4 .078 0.194 0.33 0.19 0.06 0.22 0.039 0.31 0.248 0.135 0.32 0.36 0.21 0.186 Ortalama mg/m3 P P 55.24 0.388 0.07 0.23 0.12 0.131 0.05 0.18 0.03 0.21 0.64 G 0.23 0.14 0.2 0.13 0.

85 50.23 Ortalama mg/m3 P P 62.37 45.83 34.37 44.51 44.99 43.33 49.9 12.13 45.27 49.28 44.28 44.18 15.TABLO D.92 45.08 42.95 46.32 22.2 41.43 48.82 35.6 43.37 44.72 E 60. 111 .19 44.6 10.54 L 85.2001 .18 G 64.08 42.32 22.62 52.A Dağılım Tablosu TARİH AY HAZİRAN MAYIS EKİM YIL 2000 2001 2001 Gözlem İst.16 Porsuk Baraj Gölü 2000 .23 TEMMUZ 2002 " DSİ III Bölge Müdürlüğü 2003 ORTALAMA mg/m3 P NOT: Temmuz 2002 tarihinde 7 istasyondan numune alınmıştır.94 mikrog/l 62.59 P Ortalama C 43.41 J 61. Numune cinsi Kompozit " " A 44.78 37.18 45.99 43.04 38.67 45.98 34.97 42.2002 Klorofil .72 N 76.

1997-1998 yılında geçmiş yıllara göre oldukça azalmış olmakla beraber 2002 yılı sonu itibarıyla tekrar artış görülmüştür. bu tip göllerde biyolojik ve kimyasal dengenin bozulduğu ve parçalanmış maddelerin göl tabanı ve kıyı bölgelerde birikmesi nedeniyle bataklaşma sürecinin başladığı gözlenmektedir. P P 2000-2002 yıllarında yapılan trofik sınıflama çalışmalarında Porsuk Baraj Gölünün Hipertrofik özelliğini koruduğu görülmektedir. Bu yüzden arıtma tesislerinin tam kapasite çalışması sağlanmalıdır. D. Fosfor yükünün çok büyük kısmının Kütahya Pis Su Arıtma Tesislerinden geldiği yapılan çalışmalarda da gözlenmiştir.4. Kütahya nüfus projeksiyonunun artması Porsuk kaynaklarının 2000’li yıllardan itibaren yetmeyeceğini göstermektedir. Bundan dolayı Porsuk Çayının Kütahya girişinde temiz olan su kalitesinin korunması ve Porsuk Çayı membasına doğru kirletici sanayi kuruluşlarına izin verilmemelidir.4. 112 . STRATEJİ VE POLİTİKALARI D. % 21 ötrofik % 79 hipertrofik olduğu tespit edilmiştir. Hipertrofik göllerin özelliklerine bakıldığında. Fosfor yükünde Beşdeğirmen istasyonunda da bir artış görülmektedir.2 Porsuk Baraj Gölünün Bugünkü Durumu ve Geleceği Porsuk Baraj Gölü 2000-2002 Yılı Trofik yapısı Baraj gölü 2000-2002 yılları ortalamalarına göre Klorofil-A (44.D. Bu durumda baraja giren fosfor ve azot yüklerinin mutlaka denetlenmesi gerekliliği kendiliğinden ortaya çıkmaktadır.1 Kütahya İçme ve Kullanma Suyu Açısından Kütahya içme ve kullanma suyunu Porsuk kaynaklarından almaktadır. Şeker Fabrikası atıklarının kesinlikle kanalizasyona veya Porsuğa verilmesi önlenmelidir. Porsuk Baraj Gölü Eskişehir ili içme ve kullanma suyu kaynağı olduğundan bu durumun ortadan kaldırılması için acilen önlem alınmalıdır.4 Denizlerde Kirlilik İlimizin deniz ile kıyısı bulunmamaktadır. Bu sebepten Beşdeğirmen istasyonundan önce Porsuğa karışan Güvez deresinin gerek Seyitömer Termik Santralından gelen atıklar gerekse evsel atıklar açısından devamlı kontrolünün yapılması gerekmektedir. Kütahya Tügsaş Gübre fabrikalarından gelen azot yükü. Bilindiği gibi gölde azot yüklerinin artması ötrofikasyonu hızlandırıcı rol oynamaktadır.4 SU VE KIYI YÖNETİMİ. Fosfor parametresi baz alındığında(186mg/m 3 ) % 2 mezotrofik % 37 ötrofik % 61 hipertrofik olduğu tespit edilmiştir.23mg/m3) parametresi baz alındığında. Bunun için ötrofikasyon da en Önemli parametre olan fosfor yükünün girişinin azaltılması gerekmektedir. Bu nedenle bu ilimizde Porsuk Çayından su alınması alternatif olarak görülmektedir. D. Porsuk kaynakları temiz olduğundan sadece gaz klorlama işlemi yapılarak şehre içme suyu olarak verilmektedir.3.

Elektriksel İletkenlik.640 (imho/cm değerleri arasında pH değerleri 7 9 arasında değişim gostermektedir. çözünmüş madde ve pH. elektriksel iletkenlik. Cyanophyceae (Mavİ-yeşil algler) türlerinin çoğu zararlıdır.Sıcaklık değerleri 25°C ile 7°C arasında değişmekte olup İlkbahar ve sonbahar aylarında karışım gözlenmektedir. Yalnızca Temmuz 2002 yılı verilerinin.12.Burada daha kalıcı tedbirlerin alınması gerekmektedir.Ayrıca porselen atıklarından ileri gelen askıda katı madde yükünün kontrol edilerek Porsuk Baraj Gölü'nde birikmesi önlenmelidir. yüzey. Anabaena. Yaz aylarında yüzeyden dibe sıcaklık tabakaları oluşmaktadır. dip örneklerinde mikrobiyolojik analizler ile ilk 5m. Bu toksik maddeler insan ve diğer hayvanlar tarafından alındığında sindirim sistemi rahatsızlıklarına yol açabilmektedirler. Kompozit. Temmuz 2002’de 5 istasyondan numune alınmıştır. Çözünmüş Madde ve pH Ölçümleri: Gölde tüm istasyonlar ve yüzeyden derinliğe olan değişimler gözlendiğinde Çözümüş oksijen sığ istasyonlarda 8m.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan "Kıtaiçi Su Kaynaklarına Göre Kalite Kriterlerine göre inceleyecek olursak. Chlorophyceae (Yeşil algler) türlerinden Ankistrodesmus ve Ulothrix gibi türler ise temiz suların göstergesidirler. Potasyumpermanganat v.Alg popülasyonu aşırı ölçüde arttıkça güneş ışınlarının derindeki canlılara ulaşmasını engellerler. içime uygun sularda olması gereken maksimum değer 500 olduğundan dolayı. çözünmüş oksijen. Bu tür algler ayrıca suda tat ve koku problemlerine yol açabilmektedirler. Yeşil alglerden Spirogyra lar aşırı çoğaldıklarında müsülanjlı flamentleri bazı balıkların solungaçlarını tıkayarak balıkların boğularak ölmelerine sebep olabirler. Baraj Gölünde Su Kalite Değerlendirmeleri: Haziran 2000 Mayıs 2001 ve Ekim 2001’de Porsuk Baraj gölünde 7 gözlem istasyonundan. Plate-count (toplam koloni sayımı) değerleri TS 266' ya göre değerlendirildiğinde. Bu olay ise balık popülasyonunun azalmasına sebep olur. Phytoplankton (Bitkisel Algler) Çeşitleri ve Sayımları: Plankton organizmaları. Yüzey. elektrik iletkenliği (Konduktivite) 25 °C de 420 . Yüzeyden derinliğe doğru bilgisayarlı profil analiz aletiyle tarama yapılmış. Kompozit örnekler yüzeyden ilk 5m. toplam koliform ve E. bulanıklık ölçümleri yapılmıştır. derinlikten hortum kullanılarak alınmıştır. 113 . Algler (Phytoplanktonlar) fotosentez yoluyla atmosferden suya geçen karbondioksiti kullanarak oksijen ve organik maddeye dönüştürürler. den alınan plankton örneklerinde sayım ve tür tayini yapılmıştır. Çözünmüş Oksijen. Kompozit örneklerde ilave olarak klorofila deneyi de yapılmıştır. dip olarak su numuneleri alınmış ve laboratuvar da kimyasal analizleri yapılmıştır. maksimum değerden az olduğu gözlenmektedir. Microcystis. orta.coli açısından 1. Bakteriyolojik Analizler: Gölü. Aphanizomenon gibi türler Porsuk Baraj gölünde bulunmaktadırlar. derin istasyonlarda 10 m den sonra sıfırlanmaktadır.sınıf su kalitesine sahip olduğu gözlenmektedir. mevsimlere göre suyun kimyasal ve fiziksel yapısındaki değişikliklere bağlı olarak çeşit ve tür sayıları bakımından farklılıklar gösterirler. gölün suyu plate-count değeri bakımından içime uygun değildir. orta. tüm isyonlann ortalama değerleri ve 31. Ölen mavi yeşil alglerden atılan hücresel polipeptitler bakır iyonlarıyla ve diğer alg öldürücüler {Bakırsülfat.b) ile birlikte toksik kompanentler oluştururlar. Bu tür alglerin en önemli zararları suda toksik madde üretmelerinden kaynaklanmaktadır.

Balıkların temel besin maddeleri oldukları için önem taşırlar. üzerinde önemle durulması ve araştırılması gereken hususlardan biridir. Porsuk Baraj Gölünün ömrünün uzamasına ve Eskişehir arıtma tesislerine daha kaliteli bir ham su girişine sebep olacaktır. Nitzschia ise kirli suların göstergesidir.4. Eskişehir Karacaşehir regülatörü vasıtası ile sağ ve sol ana kanallara verilen iyi kalitedeki sulama suyu bu kanalların şehir içi bölümlerinde özellikle evsel nitelikli atıklar ile kirletilmektedir.4. sınıf (ihtiyatla kullanılabilir) durumdadır. Mevcut depolardan da cazibe ile şehir şebekesine dağıtılmaktadır. Eskişehir Karacaşehir mevkiinde bulunan içme suyu arıtma tesisleri. içme ve kullanma suyu ham su kaynağı olan göl sularını ne şekilde ve ne kadar etkileyebileceği konusu. Kütahya şehir çıkışından Porsuk Baraj rezervuarına kadar olan bölümde su oldukça kirli olduğundan sulama suyu kriterleri açısından kullanılmaz durumdadır. Yapılmakta olan şehir içi kanalizasyon şebekesinin tamamlanması ile bu durum büyük ölçüde ortadan kalkmış olacaktır. Bitkisel Planktonlardan daha büyük boyutlardadırlar. D.}. Ciliata lardan Carcheslum polypinum Oligochaeta ve Nematoda lara ait üyeler. Trachelomonas ve Dinobryon gibi türler ise arıtma tesislerinde filtrelerin tıkanması gibi problemlere sebep olurlar. Sulama Suyu Değerlendirmeleri Açısından Kütahya bölümünde özellikle Porsuk membasından Kütahya şehir girişine kadar olan bölümde su kalitesi sulama açısından oldukça iyi durumdadır. Crustaceae lerden Copepoda (Metanauplius. Kütahya bölümünde kalıcı ve daha ciddi tedbirlerin alınması ile bu olumsuz durumlar ortadan kalkacak. 114 . Tesise giren akım 32 000 m³/gün dür. Porsuk Baraj Göl çalışmalarında görülen yoğun alg popülasyonu ve tespit edilmiş olan zararlı alg türlerinin varlığı.. Eskişehir bölümünde ise Porsuk Barajı ile Esenkara istasyonu arasında sulama kriterlerine göre iyi durumdadır. Zooplankton (Hayvansal planktonlar): Zooplanktonlar plankton canlıların hayvansal formlarıdır. Porsuk Baraj gölünde görülen bazı zooplankton çeşitleri. Fragilarla.Diaptomus sp. klorlama işlemlerinden geçirdikten sonra depolara basmaktadır. Arıtma tesisi civarında ve Sazova’da açılan derin yeraltı suyu kuyularından içme ve kullanma suyuna özellikle yaz aylarında su kalitesini iyileştirmek amacıyla takviye yapılmaktadır.3. Monogononta [ardan Rotifera (Keratella) . Bosmina). Karacaşehir Regülatörden sonra aldığı suyu filtrasyon.Cyclops sp. D. Esenkara istasyonunda askıda katı madde parametresi açısından 4. Cladocera (Daphnia. Eskişehir İçme ve Kullanma Suyu Açısından Eskişehir içme ve kullanma suyunu Porsuk Çayı’ndan temin etmektedir.4.Diatomeae (Silisli algler) den Cyclotella temiz suların göstergesidir. Porsuk Çayından arıtmaya giren su Porsuk Barajının kapalı olduğu kış aylarında temiz olmasına karşın Barajın açık olduğu yaz aylarında (sulama mevsiminde) amonyak azotu açısından kirlilik göstermektedir. çöktürme. pH ayarlama.

Bölge Müdürlüğü Verileri (1987-2003) 2. Bunların haricinde sürekli gelişme gösteren Eskişehir Organize Sanayi Bölgesinde mevcut ve kurulmakta olan tüm ve kuruluşların atık arıtım prosesleri çok iyi izlenmeli ve denetim altında tutulmalıdır. D.Özellikle Eskişehir Şeker Fabrikası pancar yıkama tesislerinden gelen kirlilik yükünün azaltılması ve Eskişehir atık kanalizasyon sisteminin sebep olduğu yoğun kirlenmeler Eskişehir Belediyesi atıksu arıtma tesislerinin tam kapasite ile çalışması ile Porsuk Çayının kirlilik yükü önemli ölçüde azaltacaktır.Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü Verileri (1998-2004) 115 . KAYNAKÇA : 1.5 SU KAYNAKLARINDA KİRLİLİK ETKENLERİ Bu bölüm alt başlıklarına ait mevcut bilgiler Tarım ve Hayvancılık ile Çevre Yönetimi ve Planlama başlıkları altında verilmektedir.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1998-2004) 3.DSİ III.

batıda 250 m’nin altına düşer.6’sı tuzsuz.2’si ise çok tuzludur. ayrı bir görünüme sahiptir. Sakarya Vadisi sarp kısmı incelmiş. Sakarya’nın Seyitgazi’den Porsuk’unda Eskişehir’den batıda kalan çevresi. % 2. 2.(E). % 2. batıya doğrudan yükselerek İç Batı Anadolu eşiğinin dağınık. Sarısu vadisi boyunca batıya doğru uzanan Eskişehir ovasıdır. büyük bir kısmı İç Anadolu’nun Yukarı Sakarya Bölümünde yer alır. Bu dağların metamorfik sişt ve mermerleşmiş kireç taşından oluşmuş bir ekseni vardır. geniş yüzü doğuya dönük bir yarımada gibi İl topraklarını kuşatır. İl topraklarında Sündiken Dağları ile kuzeydeki Köroğlu dağlarının uzantıları arasında kalan Sakarya Vadisi. Yaylalar eski kıvrımlı temelin görünmediği kesimlerde 4.6-7. TOPRAK VE ARAZİ KULLANIMI E.3’ü asit.70 ile kalkersiz kahverengi orman toprakları bulunmaktadır. 116 .5’den büyük) reaksiyona sahiptir. Dağlar ve ovalar arasında dik vadi yamaçlarının yardığı hafif dalgalı yaylalar bulunur. Yarımada ortasında Sakarya’ya ters yönde (Batı-Doğu) akan Porsuk Çayı vadisi geçer. zamanın 2. % 91. Buna göre % 48. Güneybatıda Bayat yaylası yer alır. Doğuda Sarıyer baraj gölünün kapladığı bu vadi. Eskişehir İlinde tespit edilen 8 adet toprak grubu vardır. Başlıca düzlükler ise Porsuk Çayı ile Sakarya Vadisinin yukarı çığırı çevresinde yayılır.7’si kum bünyeye sahiptir. Toprak Reaksiyonu : Tarım topraklarının % 0.4’ü tın.9’u killi tın. (pH 6. Bu durum bitki besin bitki besin maddeleri kapsamında de kendini göstermektedir. Sivrihisar kütlesi Güneydoğu-Kuzeybatı doğrultusunda uzanır. yaygın tepelik alanına katılır.1 GENEL TOPRAK YAPISI Eskişehir İli.36 ile kahverengi orman toprakları ve %12. % 47. Toprak Bünyesi : Saturasyon yüzdesine göre yapılan sınıflandırmada tarım topraklarının % 48.5’den düşük). yarısına ait Neojen göl tortuları ile kaplanmıştır. Kendine has bir mikroklimanın oluşmasına neden olur. değişik özelliklere sahip toprakların oluşumuna neden olmuştur. bu dağılım ilde tarım için uygun toprak bünyesi varlığını göstermektedir. Toprak Tuzluluğu ( % Total Tuz) : İşlemeli tarım uygulanan toprakların % 97. Bu düzlük yer yer tepelik bir görünüm arz eder.5).5’i alkali (pH 7. Bu kesimde Kütahya sınırı üzerinde Türkmen Dağı yükselir. İl arazisinde orta derecede yüksek fakat yapı bakımından çeşitli dağlar görülür. % 26. Batıda Bozdağ ile devam eden Sündiken Dağları vardır. İlin değişik topografyası.8 ile en fazla kahverengi topraklar.2’si nötr (pH 6. Porsuk ile Sakarya’nın yukarı kısmı arasında da Sivrihisar kütlesi yer alır.9’u kil ve % 0. En önemli düzlüğü Porsuk Çayı boyunca doğuya. % 8. düzlük Sakarya’nın yukarı çığrı yükseltisi kuzeybatı güneydoğu yönünde azalır.2’si hafif tuzlu ve % 0. iklimi ve jeolojik yapı farklılıkları ile vejetasyondaki çeşitlilik.

2 TOPRAK KİRLİLİĞİ Genel anlamda toprak kirliliği. İl topraklarının azotlu gübrelerle yağışlar ve erozyon sebep olmaktadır.862 316. % 22. % 36’sı az kireçli. Bu değerlendirmeye göre fosfor eksikliği gösteren toprakların fosforlu gübrelerle takviye edilmesi gerekmektedir.5’inde ise çok yüksek fosfor varlığı tespit edilmiştir.00 E. topraklarda fazla miktarda potasyum birikmesine neden olmaktadır. Bunun yanı sıra doğada su ve hava ile olumsuz etkileşimi de söz konusudur. 117 .Toprakta Kireç (CaCO3) : İl topraklarının % 5.2’sinde potasyum orta. % 13.18 92.516 98. TABLO E.9’u fazla kireçli ve % 19. % 16.77 7. Analiz sonuçlarının ortalamasına göre . % 38. toprakların fiziksel. Görüldüğü gibi il topraklarının potasyum seviyesi umumiyetle yeterli olmakla birlikte az miktarda potaslı gübreye ihtiyaç duyulmaktadır. İnsan aktivitelerine göre kirleticiler 4 sınıfta gruplandırılabilirler.365.7’sinde fosfor çok az.1’in de organik madde çok az. verimde devamlılık ve artış için gereklidir. İl topraklarının % 2.23 100.168 557.15 42.2’si az kireçli.1’i ise çok fazla kireçlidir.1 İlimiz Topraklarının Derinlik Bakımından Durumları Derinlik (cm) Derin (90 +) Orta Derin (50-90) Sığ (20-50) Çok sığ ( 0-20 ) TOPLAM Diğerleri GENEL TOPLAM Tarım İl Müdürlüğü 2004 Alan (Hektar) 146.7’sinde orta.266. % 30.1’inde potasyum az.5’inde yüksek ve % 13. % 1. % 1.8’inde iyi ve 4.6’sında az. % 22. Fosfor : Bitkiler tarafından alınabilir fosfor tayinlerinde (Olsen Metoduna göre) tarım topraklarının % 19.8’inde ise fazla miktarda potasyum tespit edilmiştir. kaliteli ve yüksek ürün verme kabiliyetlerini yitirmeleri şeklinde tanımlanabilir.248 % 10.8’i kireçli. gübrelenmesi gerekmektedir.9’unda yeter ve % 94.986 1. sağlıklı. Potasyum : Ülkemizin jeolojik yapısı ve iklim durumu. Azot noksanlığına Organik miktarını artırıcı önlemlere başvurulması.732 1. topraklarının % 13. % 10.500 227.74 16.6’sında ise yeter düzeydedir.7’sinde orta. Organik Madde : Tarım topraklarının büyük bir kısmı organik madde yönünden fakir durumdadır. kimyasal ve biyolojik etkenlerle doğal yapılarından uzaklaşarak beklenen doğal.70 23.

Klorlanmış bileşikleri içeren atıkların yakılması.2. 118 . Tuzlaştırıcı maddeler 3.1 Kimyasal Kirlenme E.05 Fabrikanın batı yönü.05 Kapıkaya (Domates) % 5 canlı gerisi kuru 17 1.1 Atmosferik Kirlenme Yarımca Köyünde faaliyette bulunan Çıldırlar Kurşun İzabe Tesisinin bacasından çıkan atıkların Yarımca Köyü çevresi ile Sarıcakaya ve Mihalgazi İlçelerinde üretilen kültür bitkilerine tesir ve zararlarını tespit etmek amacıyla 18.58 Mayıslar Mevki(Domates)%10 canlı gerisi tamamen yanık 11 1. Sakarya vadisinde bulunan Sarıcakaya ve Mihalgazi ilçeleri ile bağlı köylerinde yapılan incelemede bazı domates bahçelerinin tamamen kuruduğu. Ağır metaller. Tarımsal aktiviteler .05 Sarıcakaya merkez (Domates) 9 1.yol kenarı (kabak) 30 0. kabak.1. Pestisidler.05 Laçin-Sağlıklı bahçe (Domates) 10 1.58 İğdir sağlıklı bahçe (Domates) 6 1. salatalık. Endüstriyel aktiviteler .05 Ilıca köyü (Domates) %40-50 sağlıklı bahçe Tarım İl Müdürlüğü 2004 Fabrikanın bulunduğu Yarımca köyü ve yakınındaki Tandır köyünde üretilen bitkilerin sağlıklı ve verimli olduğu görülmüştür. fasulye fasulye.0 Fabrikadan 300 m güney (Meşe sağlıklı) 2 0.53 Yarımca köyü içi (Sağlıklı)domates bahçesi 8 0.0 Fabrikadan 500 m kuzeybatı (Meşe sağlıklı) 17 0.09. Enerji kullanımı . bazılarının kısmen kuruduğu.58 Mihalgazi (Domates)%50-60 hasta 12 1. Maden atıkları.0 Fabrikadan 500 m güneydoğu 9 0. Ticari gübreler/ahır gübreleri.köy imamının ekili bahçesi (fasulye) 33 1. PAC’ler.2 Bitki Örneği Analiz Tablosu Pb Cd AÇIKLAMALAR (ppm) (ppm) 497 1. Yarımca köyü ve Sakarya vadisi arasında orta konumda bulunan Dağküplü köyünde de bahçelerde herhangi bir problemin olmadığı tespit edilmiştir. yakınında bulunan diğer domates bahçesinde ise bitkilerin büyük oranda sağlıklı olduğu ve üretime devam edildiği gözlenmiştir. ağır metaller ve korozif maddelerle yapılan arazi dolguları E. meşe) örnekleri alınarak kurşun (Pb++) ve Kadmiyum (Cd++) analizleri yapılmak üzere Orman Toprak Laboratuar Müdürlüğüne gönderilmiştir.53 Tandır köyü. Asidik korozif maddeler. TABLO E. Kimyasal atık depoları 4.58 Mayıslar mevkii(2) (Domates) bitkiler tamamen kurumuş 1 1. Sağlıklı (Domates bahçesi) 4 0.53 Dağküplü-Mayıslar 4 km (Domates) 18 1. dioksinler ve ilgili maddeler.53 Dağküplü Mevkii-Mayıslar arası 4 km (salatalık) 3 0. Şehirsel. Kentsel çöpler. PCB’ler. Radyonükleidler 2.1. evsel ve ticari aktiviteler .1998 tarihinde muhtelif yerlerden 18 adet toprak ve 17 adet çeşitli bitki (Domates.05 Fabrikaya 50 m güneybatı Meşe yaprağı(Sağlıklı) 59 0. Analiz sonuçları aşağıda verilmiştir.0 Yarımca Köyü içi.2.

Işık Mah. Bu sonuçtan mevcut kurumaların kurşun varlığı ile irtibatlı olmadığı ortaya çıkmaktadır. bitki vejetasyonunun son dönemleri olması yanında iklim açısından da ekstrem bir yıl yaşanmış olması da etkili olmuştur. Seyitgazi İlçesi Kırka Beldesi’nde 24. değerler 1.76 ppm arasında değişmektedir. muhtemelen Kırka Bor cevheri işletme faaliyetlerine bağlı olarak yüksek bor içermekte. İlkbaharda yağışları fazla olması sebebiyle sebzelerde Fusarium ssp.97 2. yağış sularının etkilediği tarlaların daha yüksek oranlarda Bor içerdiği görülmektedir.76 4. su altında kalmayan tarla”nın nispeten düşük bor içermesi.02. “Kırka çıkışı.01-1. Muhtelif yerlerden alınan 18 adet toprak örneğinden sadece fabrikaya 50 m uzaklıktan alınan örnekte 114 ppm kurşun bulunmuş diğer örneklerde kurşun ve kadmiyuma rastlanmamıştır. Ağır metaller gurubunda bulunan kurşun ve kadmiyumun yayılmasında mesafe faktörünün önemli olduğu. özellikle İlimizde hakim rüzgar yönünü de dikkate alındığında Yarımca köyünde bulunan kurşun fabrikasının bacasından çıkan atıkların Sakarya vadisine ulaşması ve oradaki bitkisel üretimi olumsuz yönde etkilemesi pek mümkün görülmemektedir. Çok yıllık bir bitki olan sağlıklı meşe ağaçlarında 497 ppm kurşun ve 1.0-1.27 ile 4. Alternaria ve Mildiyö gibi mantari hastalıkların yoğun olarak ortaya çıkması ile bitkilerin olumsuz yönde etkilenmesine.3 Analiz Sonuçları Örneğin Alındığı Yer Kırka futbol sahası Mustafa Ok bahçe Top.14 1. kadmiyum sınır değerleri ise 5-10 ppm olduğu. Bor üst değerinin biraz daha yukarılarda olduğunu göstermektedir. son veriler.27 1. Kırka Kırka çıkışı ilk tarla Kırka çıkışı ikinci tarla Kırka çıkışı su altında kalmayan tarla Kırka çıkışı son 1 tarla İl Çevre Müdürlüğü 2000 Bor (ppm) 1. Örnekler. Bitkilerdeki kurşunun toksitite sınırının 2035 ppm. Işık Mah. Bununla ilgili sağlıklı yorumlar 119 .5 ppm arası tespit edilen Bor değerleri “yüksek” ve pek çok bitkiler için de “toksik” olarak yorumlanmakla birlikte.00 ppm’dir. Alınan 17 adet bitki örneği analiz sonuçları incelendiğinde tamamen veya kısmen kurumuş domates bitkilerinde en fazla 18 ppm kurşun bulunmasına rağmen sağlıklı ve verimli domates bitkilerinde 30 ppm gibi daha yüksek oranda kurşun bulunduğu tespit edilmiştir. satürasyon ekstraktında) 1. yazın son aylarında ise hava sıcaklığının normalin üzerinde seyretmesi neticesinde Evapotransprasyonun (topraktan buharlaşma ve bitkilerde terleme ile su kaybı) artması ile bitkiler su düzeni bakımından strese girmiş ve neticede kurumalar artmıştır. kadmiyum sınır değerleri ise 0.99 Genelde topraklarda (Karmin metoduna göre . . Kırka Kamil Çelik bahçe Top. Yapılan literatür taramalarına göre topraktaki kurşun sınır değerleri 2-200 ppm.Ancak Sarıcakaya şartlarında domatesin vejetasyon süresinin ortalama 180 gün olduğu da dikkate alınarak meydana gelen bu kurumaların .49 2. ancak bitki türlerine göre toksitite sınırlarının farklılık gösterdiği de belirtilmektedir.65 4. Seyhan sok. TABLO E.05 ppm kadmiyum bulunduğu bitki örneği analiz tablosunda görülmektedir.1999 günü meydana gelen yoğun yağış sonucu oluşan Borlu suların tarım alanlarına etkilerinin belirlenmesi ile ilgili alınarak gönderilen toprak örneklerinin analiz sonuçları aşağıda verilmiştir.

sınıf.8’i ova ve %51. Geriye kalan araziler kıraç ve taban arazi olup.1.2. ülke geneline oranla makineleşme ve modernleşme dikkati çeken boyuttadır.996 Ha Ha Ha Ha 120 .2 Atıklardan Kirlenme Seyitgazi ve Doğançayır sulama birliklerince Seydi suyundaki bor yüklerinin tarım alanlarına olumsuz etkileri nedeniyle şikayetler oluşmuş.2 Mikrobiyal Kirlenme Bu konu ile ilgili yeterli bigi edinilememiştir.5 hektar (% 7) tarıma elverişsiz arazi ve 3 420 hektar su yüzeyleri (% 0.6’sı 501-1000 dekar arasındadır. % 6.3. Tipik bir karasal iklime sahip olan Eskişehir’de Sarıcakaya ve kısmen de Mihalıççık İlçeleri hariç tutulacak olursa genelde yıllık yağış 400 mm’nin altında olup. 336 939 hektar çayır-mer’a arazisi (% 26) .3 ARAZİ E.3. 564 563 hektar (% 42) tarım alanına sahip olan Eskişehir İlinde .6.% 8.1’i 0-25 dekar. sınıf. daha öncesine ait değerlerinin de bilinmesine ihtiyaç olduğu E.1. Sulanabilir arazilerde her yıl ekim yapılmaktadır. % 55’ide 5. % 25.851 : 360. % 17.5’i ise 1000 dekardan büyüktür.1 Arazi Sınıfları Eskişehir İl arazisinin %21. % 36’sı 2. % 6’sı yayla. Eskişehir’deki tarımsal faaliyet.1. 352 139 hektar (% 25) orman ve fundalık arazi.2.8’i 201-500 dekar. Bir mikroklima bölgesi olan Sarıcakaya ve Mihalgazi İlçelerinde ilimiz ve çevre illerin ihtiyacını karşılayabilecek düzeyde sebzecilik ve seracılık yapılabilmektedir.8’i dalgalıdır. E. ancak tarım topraklarındaki değişim ve ürün bazında Köy Hizmetleri 14’ncü Bölge Müdürlüğü Toprak Su Araştırma Laboratuarı ve Üniversiteler tarfından yapılan araştırmalar sonuçlanmamıştır.505 : 325. ülkenin en temel bitkisel besin maddeleri üretiminde küçümsenmeyecek bir yer tutarken.1’i 51-100 dekar. E.3. Toprak İskan Müdürlüğünün. İşletmelerin % 2.4’ü 101-200 dekar. 98 512.7 ve 8. “Nadas-Ekim” münavebe sistemi uygulanmakta ve her yıl 194 890 ha’ı nadasa bırakılmaktadır. daha çok serin iklimde tahıl (Buğday..2 Kullanım Durumu Tarım arazisi Çayır-Mera Ormanlık-Fundalık Diğer : 582. 1981 Köy Envanter Etüdüne göre Eskişehir’de işletmelerin % 3. % 30. % 31. sınıf arazilerdir.4’ü 26-50 dekar.3.1 Arazi Varlığı E.8’i dağlık.204 : 96.2) bulunmaktadır. ve 4. Arazi kabiliyeti yönünden ildeki arazilerin % 9’u 1. E. Arpa) ile Şeker Pancarı tarımı yapılmaktadır.yapılabilmesi için tarlanın açıktır.

935 312.2 24.6’da verilmiştir.28 0.74 4.118 12.1 21.2 Arazi Problemleri İldeki arazilerin eğim durumu Tablo E.505 % 88.43 1.035 14.712 3.013 176.0 121 .520 49.18 2.787 2.0 3.0 % 58.3.18 1.31 100.75 1.5 Eskişehir İli Arazileri Eğim Durumu EĞİM Düz Eğimli Hafif Eğimli Orta Eğimli Dik Eğimli Çok Dik Eğimli Sarp Eğimli TOPLAM Tarım İl Müdürlüğü 2004 EĞİM % 0-2 2-6 6-12 12-20 20-30 30+ ALAN HEKTAR 196.1 16. problemli sahalar Tablo E.53 66.08 30.552 283.0 E.023 % 15. TABLO E.4’de Eskişehir İlinde Arazi Kullanımı verilmiştir.23 2.5’te. TABLO E.1 Arazinin Kullanma Durumu 7% 26% 43% Tarım Arazisi Çayır-Mera Ormanlık-Fundalık Diğer 24% Tarım İl Müdürlüğü 2004 Tablo E.5 0.72 1.84 1.885 582.298.9 19.909 246.332 16.7 100.4 Eskişehir İlinde Arazi Kullanımı Kullanım Nedeni Hububat Yemeklik Baklagil Endüstri Bitkileri Yağlı Tohum Yumrulu Bitkiler Yem Bitkileri Toplam Tarla Bitkileri Nadas Kullanılmayan Tarım Arazisi Bağ-Bahçe-Zeytinlik Genel Toplam Tarım İl Müdürlüğü 2004 Alan (Ha) 342.498 8.888 385.096 1.ŞEKİL E.008 209.65 2.100 8.15 2.91 100.

Ziraat Müh. arazide orta derecede.372 6. Çoraklık : İlimizde 45. 283.Tarım İl Müdürlüğü Verileri (2004) 2.483 254.228 Ha.033.228 1.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 122 .492 Ha. sınıf arazilerde toplam olarak 10. Sınıflardaki) Tarım İl Müdürlüğü 2004 ALAN (Ha) 76. Ancak. Su Erozyonu : İlimizde 254.0 - KAYNAKÇA : 1. Çoraklık problemi olan sahaların 33.671 681 890 3.489 hektar arazide çoraklık problemi vardır.6 27. ilimizde taşlık önemli bir problem değildir.761 hektarı tuzlu.416 hektar arazide yaşlık problemi vardır.4 14.Alkali TOPLAM Orta Derece Şiddetli SU EROZYONU Çok Şiddetli TOPLAM TAŞLILIK (II-III-IV.6 Eskişehir İlinde Problemli Sahalar PROBLEMLİ SAHALAR YAŞLIK Hafif Tuzlu Tuzlu Alkali ÇORAKLIK Hafif Tuzlu-Alkali Tuzlu.756 Ha.0 24.9 100. 890 hektarı hafif tuzlu-alkali ve 3.427 % 73. İlimizde işlemeli tarıma uygun II-III ve IV.9 1. Odası Verileri (2000) 3.779 hektarı tuzlu-alkalidir.476 10.756 495. 6. arazide şiddetli ve 495.3 100.9 8.6 47.418 33. Taşlılık : Toprağın kullanılmasını sınırlandıran başlı başına bir etkendir.779 45.492 283. TABLO E. arazide çok şiddetli derecede su erozyonu problemi vardır. 681 hektarı alkali.5 1.Yaşlık : İlimizde 76.427 hektar taşlı arazi mevcuttur.372 hektarı hafif tuzlu.

0 20100. Bununla beraber % 26’i ormanlarla kaplıdır.139.0 0.0 HEKTAR 8 19718.1 EKOSİSTEM TİPLERİ F.0 7.1. Porsuk Çayını takip ederek Doğu-Batı istikametine uzayan sırtlar yan dere havzalarına derin yarıntılar yaratmıştır. Batı genelde Kuzey-Güney istikamettedir. Ayrışmasından az taşlı derin toprak meydana gelmiştir. bazalt iyi toprak veren ve mikaşistik yapıdaki arazide orman için ideal yetişme muhitidir. granit yeşil kayaçlar bulunmaktadır. Geriye kalanı bataklık ormanları olup.1 Eskişehir İli Ormanlarının İşletme Müdürlükleri İtibariyle Kapladıkları Alan Durumu ESKİŞEHİR İLİ DAHİLİNDEKİ ORMANLARIN KAPLADIĞI ALANLAR SAHALAR BALTALIK NORMAL BOZUK HEKTAR 6 17056.0 18733. İlimiz ormanları ormanların devamlılık prensibini bozmayacak şekilde piyasa ihtiyaçları da dikkate alınarak işletilmektedir.1.5 HEKTAR HEKTAR 1 2 4 Eskişehir 81437.0 Toplam 150173.561.1. % 9’i sarıçam.1 Ormanların Ekolojik Yapısı İlimiz İç Anadolu Bölgesi hudutları içinde yer aldığından karasal iklim hüküm sürmektedir. tüflü. 123 .0 TOPLAM HEKTAR 16 188811. İlimizdeki toprak oluşumu neojen devrimde meydana gelmiş mermer ve granit intüzyonlarına tesadüf edilmektedir.00 207 207. Koru ormanları yaş sınıfları metoduna göre işletilmektedir. Mihalıççık. bazalt. Büyükyayla ve Kalabak’tır.0 1677.0 8.(F) FLORA-FAUNA VE HASSAS YÖRELER F.0 352.5 Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü 2004 ENERJİ ORMANI TESİSİ HEKTAR 12 0. Bölge içerisinde yer yer kalkerli.1. Seyitgazi. Üretimle birlikte büyük çapta ağaçlandırma ve gençleştirme faaliyetleri de Orman Bölge Müdürlüğünce yürütülmektedir.907. separtin üzerinde orman yetişme şartları açısından iyi toprak değildir. Bunlardan granit. Önemli ormanlık yöreleri Çatacık. F.0 Çatacık 35338.5 137680.0 31448. marnlı.0 İlimiz koru ormanlarının % 78’ü karaçam. Eskişehir kuzeyinde ve güneyinde dik yüksek eğimli engebeli arazi yapısına rağmen ovalık kısımda meyil %1-2’ye kadar düşmektedir. Sarıcakaya.2 İlin Orman Envanteri İlimiz Orta Anadolu Bölgesinin karakteristik bitki örtüsü olan zonu içerisinde yer almaktadır.173. Normal baltalıklarda Baltalık işletme sınıfına göre işletilmektedir.ab 10 15. % 6’ü kızılçamdır. bunun da tamamı meşe cinsidir.1 ORMANLAR F.0 32833.00 0.0 BAĞLI KURULUŞUN ADI KORU NORMAL BOZUK GENÇLİK a.5 30.5 79609. İlin Ormanlık alanlarının saha itibariyle dağılımı aşağıdaki gibidir.5 83718.5 Mihalıççık 33398.173. TABLO F.5 73399. Tüflü ve marnlı.0 52364. Rakım 200-1600 m arasında değişmektedir.0 12546.ab.1.

0 552.057 Mülkiyet Biçimi Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Eskişehir İli Dahilindeki Koru.655 14.5 MİHALIÇÇIK 84.641 1.501. Orman Amenajman Planlarının öngördüğü yıllık kesim (eta) miktarına bağlı kalınarak ve sürdürülebilir ormancılık esasları dikkate alınarak Orman Bölge Müdürlüğünce yapılan üretim miktarları Tablo F.5 ESKİŞEHİR 191.15 5.23 22.3 İlin Ormanlık Alanlarının Nitelik İtibariyle Dağılımı İşletmesi ÇATACIK ESKİŞEHİR MİHALIÇÇIK TOPLAM Koru Ormanı (Ha) 68171 154836.0 1.972.03 Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü 2004 Ormanlık alanlar yer yer taşlık ve kayalık alanları da kapsamaktadır.5 421.111. Arazi meyili ortalama % 40-60 arasındadır.849.0 Ormanlık alan % si 50 3 13 25 Genel Alan (Ha) 161. Eskişehir İli içindeki prodüktif ormanların ağaç türlerine göre dağılımı Tablo F. TABLO F.573 486. Baltalık ve Muhafaza Ormanlarında bozuk ve verimli toplam olarak 358.053.590 25.5 64846 287853.16 20.412.2 İlin Ormanlık Alanlarının Saha İtibariyle Dağılımı Ormanlık Alan (Ha) ÇATACIK 82.610. TABLO F.946.179 886.321.5 637.5 Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü 2004 İşletmesi Orman İçi Açıklık Alan (Ha) 79.5 % si 1.059 412.37 Baltalık Ormanı (Ha) 14223 36774 20100 224097 % si 0.5 1.770.5’te verilmiştir.919.73 3.450. 124 .375.5 Hektar Devlet Ormanı ve ayrıca 1253 Hektar Köy Tüzel Kişiliğine ait Kravdan Serisi Özel Orman bulunmaktadır.350 1.4’te verilmiştir.4 Eskişehir İli Dahilindeki Koru Ormanlarının Ağaç Türlerine Göre Dağılımı Ağaç Türü Karaçam Kızılçam Sarıçam Kayın Kavak Meşe Ardıç Sedir TOPLAM Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü 2004 Serveti m³ 11.TABLO F.951.394.5 İlin Ormanlık alanlarının nitelik itibariyle dağılımı aşağıdaki gibidir.09 96 10.951.316.800.5 TOPLAM 358.0 6213.

323 m³ Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü 2004 F.851 Hektar mera alanı mevcut olup Çayır.TABLO F.968 m³ 13. Rekreasyon sahaları da insanları dinlenme ve eğlenme yeridir.4.1.1. Özellikle orman köylülerinin iş sahaları olan ormanlardan yapılan üretim karşılığı kendilerine nakit olarak ödenmektedir.2. Ormanlar bol oksijen ürettiğinden insan sağlığına müspet etki yapar.1. 125 .798 m³ 483. İlimizde bu tip sahalar mevcut olup rekreasyon ihtiyacını karşılayacak mahiyettedir.1.3 Orman Varlığının Yararları Ormanların iklim üzerine olan etkisi müspet yöndedir ve iklimi ılımanlaştırır. F.1 Çayır ve Meraların Varlığı İlimizde toplam 325. F.1.Orman Kadastro ve Mülkiyet Konuları Eskişehir ili dahilinde 2004 yılı sonuna kadar orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar görülmediğinden tarım alanlarına dönüştürülen toplam alan 9016 hektardır.5 Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğünce 2004 Yılında Yapılan Üretim Miktarı ÜRÜNCİNSİ Eskişehir Çatacık Mihlıççık TOPLAM MİKTARI 24.Meralarda ayrıntılı bir botanik kompozisyon araştırması yapılmamasına rağmen 4342 Sayılı Mera Kanunu Kapsamında yürütülen çalışmalar sırasında tespit edilen bitki türleri aşağıya çıkarılmıştır. Toprak ve rüzgar erozyonunu önleyerek verimli toprakların taşınmasına mani olur.557 m³ 9.2 ÇAYIR VE MERALAR F.1. Ağaçlandırma çalışmalarında da mevsimlik işçiler çalışmaktadır.

*** Eskişehir İli karayosunları üzerine bir araştırma yapılmıştır.7’te verilmiştir. Eskişehir İl sınırları içinde düzenlenen çok sayıdaki floristik amaçlı gezilerde Tablo F.3.4.Yüksek Kaliteli Buğdaygil Bitkileri U U Yüksek Kaliteli U Baklagil Bitkileri Sarı çiçekli gazal boynuzu Sarı çiçekli yonca Şerbetçi otu yoncası Yonca Korunga Ak üçgül Kırmızı Üçgül Agropyron cristatum Agropyron deserterum Agropyron elangatum Agropyron intermedium Agrostis palustus Alopekurus peretensis Bromus erektus Dactylis glomereata Elymus junecus Feştuca arundinacea Festuca pratensis Lolium multiforum Lolium perenne Phleum pratense Poa pratensis Otlak ayrığı Kır ayrığı Y. tilki kuyruğu Dik brom Domuz ayrığı Adi otlak arpası Kamışsı yumak Çayır yumağı İtalyan çimi İngiliz cimi Ç. Tablo F. F.kelp kuyruğu Çayır salkım otu Lotus coniculatus Medicago falkata Medicago lupilina Madjkago sativa Onobrychis sativa Trifolium repens Trifolium pratense Düşük Kaliteli Mera Bitkileri Cnodon dactylon Köpek dişi Festuca ovina Koyun yumağı Thymus squarrosus Kır kekiği Artemisia fragrans Kır yavşanı U İlimizde mera kadastro çalışmaları devam etmektedir.2 Türler ve Populasyonlar Balıkdamı Florası Tablo F.2.8’da verilen liken türlerine rastlanmıştır.2 Kullanım Amaçları ve Yararları Tarım ve hayvancılık kenti hüviyetinde olan ilimiz genelinde meraların korunması zorunlu olup Seyitgazi ilçesi Aslanbeyli köyündeki örnek mera ıslah çalışması meraların hayvancılık sektörü için önemini vurgulamaktadır.2.13 bölümünde anlatılmaktadır.1 Habitat ve Topluluklar F.1. 17 cinse ait 20 takson saptanmıştır. F. F.2.**** 126 .1.2 FLORA F.9’de Eskişehir İli Karayosunları verilmiştir. SULAK ALANLAR Sulak alanlar ile ilgili konular F. 9 familya.1.otlak ayrığı Mavi ayrık Bataklık tavus otu Ç.

) Karst. (**) Orta derecede önemli. (y) Az Önemli Bitkinin Adı Yaygınlık Zehirli Zehirlilik Organikler Alerji Etkisi Gymnospermae Cuppressacae Thuja Chamaecyparis Cupressus Cupressus Juniperus orientalis L.) G. baccata standishii.ssp.) Link.Greene sempervirens L. griffithii Mc. lavsoniana(A.6 Eskişehir’de Yetişen Ağaç ve Çalılar Yaygınlık Zehirlilik ağır Zehirlenmeye neden olmamış.pallasiana nigra Arn. orientalis (L. (+ +) Zehirli fakat ölüme ve Polen Alerji etkisi : (yyy) Önemli . (yy) Orta derecede önemli . Rich. *** * * ** * y yy Ginkgoaceae Ginkgo bilabo L. Clelland nigra Arn. ** * Tohum +++ y 127 . (*)Az önemli : (+ + +) Ölüme neden olmuş . libani A.pallasiana var pyramidata sylvestris L.L.TABLO F. atlantica (Endl.) Car.Murr) Parl arizonia E. brutia Ten. pungens Engelm. * Pinaceae Abies Cedrus Cedrus Cedrus Picea Picea Picea Pinus Pinus Pinus Pinus Pinus Taxaceae Taxus Taxus bormülleriana Matıf. deodara (Roxb. (+) deri ile temasta dermatisis ve tahriş oluşturabilir.ssp. abies(L. * *** * ** * ** * * * *** * ** yy y y y y y baccata L. oxycedrus L. : (***)Önemli .Don.

) Öz meyve ++ tunbergii vulgaris L.Bitkinin Adı Angiospermae Aceraceae Acer negundo L. * * * yy yy Bignoniaceae Campsis Catalpa radicans Semm. avellana L. Acer palmetum L.) Gaertn. Yaygınlık Zehirli Zehirlilik organikler Alerji etkisi *** * *** * Anacardiaceae Cotinus Rhus coggyria Scop. avellana L. * Araliaceae Hadera Berberidaceae Berberis Berberis Betulaceae Alnus Betula Corylus helix L.) Gaeritn pendula Roth. Acer tataricum L. bignonioides Walt * * Buddleiaceae Buddleia Buxaceae Buxus Buxus davidii Franch. Acer pseudoplatanus L. * * 128 . pendula Roth. * * * yy yy Betulaceae Alnus Betula Corylus glutinosa (L. ** longifolia Boiss sempervirens L. ** (Bütün org. * * Aquifoliaceae İlex aquifolium L. ** ** glutinosa (L. coriaria L.

* Hippocastanaceae Aesculus hypocastanum L. Orientalis (L. Var aurea Sweek albus blake orbicalatus lantana L. orentalis L. * * ** ** ** ** * * * * yy alata L. nigra L.D.robur * * * * * yy y yyy yyy yyy Hamamelidaceae Liquidambar orientalis Mill.) Kıze. tinus L. * Cornaceae Cornus Cornus Cornus alba L. subsp. ** * Fagaceae Carpinus Fagus Querqus Querqus Querqus betulus L. * * * Eleagnaceae Eleagnus Hippophae angustifolia L. robur L.C. nigra L. ithaburencis Decne. opulus L. var. cerris L. alternifolia mas L. * ** Cistaceae Cistus laurifolius L. rhamnoides L.Bitkinin Adı Yaygınlık Zehirli organlar zehirlilik Alerji etkisi Caprifoliaceae Lonicera Lonicera Sambucus Sambucus Symphoricarpus Symphoricarpus Viburnum Viburnum Viburnum Weigela Celastraceae Euonymus Euonymus japonica Aureoreticulata perilclymenum L. japonica L. y 129 . florida (Bunge) A.

** Malvaceae Hibiscus Mimosaceae Albizzia syriacus L. * Loranthaceae Viscum album L. vulgare L. aurantiaca aquifolium (Prush)Natt alba L.Bitkinin Adı Yaygınlık Zehirli organlar Zehirlilik Alerji etkisi Juglanddaceae Jugland Lauraceae Laurus Legiminosae Colueta Genista Laburnum Liliaceae Yucca regia L. * yy nobilis L. vulgare L. officinale L. *** juliprissin Durraz * Moraceae Ficus Maclura Mahonia Morus Morus Morus Oleaceae Forsythia Fraxinus Jasminum Ligustrum Ligustrum Syringa Papilionaceae Cercis carica L. Iydia Bois anagiyroides * * ** filamentosa L. Cv. ** ** * * * * * *** * ** *** *** yy yy yy Yaprak. * 130 . * arborescens L. giraldiana Lingelsh excelsior L. japonicum Thunb. Pendula nigra L.meyve yy siliquastrum L. alba L.

eleyi cerasifera Ehrh. vanhouttei Zabel. canica L. frutioca L.çiçek Meyva. spina-christii Mill communis L. coccinea Roemer. ** yy Polygonaceae Polygonum baldschuanium Punicaceae Punica Ranunculaceae Clematis Rhamnaceae Paliurus Rosaceae Amigdalus Cotoneaster Cotoneaster Crataegus Chaenomeles Kerria Malus x Prunus Prunus x Pyracantha Pyracantha Rosa Rosa x Rubus Spiraea Salicaceae Populus granatum L.çiçek Tohum ++ ++ ++ 131 . alba L. pseudoacacia L. horizantalis Decne. * * *** * * * * * * * * ** * ** ** * ** *** Her tarafı + Meyva. crenulata L. domestica L. japonica japonica pendula Loud sinensis (Sims.) DC. oxycantha L. * viticella L. speciosa (Sweet9 Nakai japonica DC. sp. watereri Exell. Yaygınlık Zehirli Organlar *** * ** *** *** * * Zehirlilik Alerji etkisi Bütün organlar ++ yy Tohum ++ Platanaceae Platanus orientalis L. ideus L. laburnum L.Bitkinin Adı Gleditschia Amorpha Cytisus Robinia Sophora Sophora Wistaria triacanthos L.

matsudana Koidz.) Swingle.Bitkinin Adı Populus Populus Populus x Salix Salix Salix Salix Salix nigra L. ** *** Simarroubaceae Ailanthus altissima (Mill. Yaygınlık *** * *** ** ** * * * Zehirli Organlar Zehirlilik Alerji Etkisi y y Sapindaceae Koelreuteria paniculata ** Saxfragaceae Philedelphus Ribes coronarius L.nigra tremula L. Subsp. petraeum Wolf. elaeagnos Scop. * * Ulmaceae Ulmus glabra Huds. Tortuosa Rehd. * Vitaceae Parthenocissus quinquefolia Graebn. * * 132 . Var. Parthenocissus tricuspidata Planch. caprea L. *** Tiliaceae Tilia Tilia rubra DC. canadensis alba L. *** Tamaricaceae Tamarix gallica L. tomentosa Moench. babylonica L.

var corniculatus Lotus corniculatus L. And sm. and Spach Neslia apiculata Fisch.TABLO F. Polygonaceae Rumex crispus Rumex dentatus Rech Chenopodiaceae Chenopodium urbicum Chenopodium album Salicornia europaea Clusiaceae Hypericum origanifolium Hypericum perforatum Malvecae Althaea officinalis Rutaceae Haplophyllum myritifolium Fabaceaea (Leguminosae) Astragalus oxytropifolius Astragalus scholerianus Lathyrus palustris Lathyrus digitatus Trifolium nigrescens Fabaceaea (Leguminosae) Trifolium caudatum Trifolium arvense Melillotus officinalis Medicago minima Lotus corniculatus L. Ex torrey and Gray Boreava orientalis Jaub.var alpinus Ser. Alyssum linifolium Alyssum dasycarpum Alyssum desertorum Alyssum pateri nyar.7 BALIKDAMI FLORASI Ranunculaceae Consalida orientalis Consalide hellespontica Adonis flammea Ranunculus constantinapolitanus Ranunculus trichophyllus Ceratocephalus falcatus Papaveraceae Glaucium haussknechtii Papaver rhoeas Hypecoum pprocumbens Hypcoum imberbe sibth. Brassicaceaea (Cruciferae) Eruca sativa miller Crambe orientalis Conringia orientalis Conringia planissiliqua Cardiria draba Isatis glaucua Aucer ex Boiss Thlaspi perfoliatum Thlaspi alliaceum Hymenolobus procumbens Nutt. Draba muralis Erophila verna Rorippa sylvestre Matthiola tricuspidata Chorispora syriaca Boiss Sisymbrium altissimum Descurainia sophia Camelina rumelica Resedaceae Reseda lutea Cistaceae Helianthemum nummularium Cooode and cullen Caryophylllaceae Minuartia erythrosepala Cerastium anomalum Dianthus giganteus Gypsophila perfoliata Silene italica Illecepraceae Paronychia argyroloba Stapf.var tenuifolius Onobrychis gracilis besser Alhagi pseudalhagi Rosaceae Potentilla reptans Lythraceae Lythrium salicaria 133 Polygalaceae Polygala vulgaris . Lotus corniculatus L.

ssp. scordium Teucrium scordium L. camus Typhaceae Typha anqustifolia Juncaceae Juncus maritimus Cyperaceae Cyperus longus Poaceae (Gramineae) Aegilops cylindrica Secale cereale Hordeum distichon Avena clauda Helictotrichon compressum Koeleria cristata Polypogon monspeliensis Alopecurus myosuroides Phleum alpinum Phleum pratense Phleum bertolonii Catabrosa aquatica Phragmites australis . ssp. ssp.Apiaceae (Umbelliferae) Turgenia latifolia Dipsacacaeae Scabiosa holoeuca Scabiosa argentea Pterocephalus plumosus Asteraceae (Compositae) Pulicaria dysenterira Anthemis tinctoria Anthemis austriaca Achillea wilhelmsii Cirsium lappaceum Carduus nutans Centaurea virgata Centaurea iberica Trev. pinetorum G. ex Sprengel Centaurea urvillei Centaurea depressa Xearanthemum inapertum Tragopogon aerous Leontodon hispidus Campanulaceae Asyneuma isauricum Asynema lobeliodies Convolvulaceae Convolvulus lineatus Boraginaceae Lithospermum officinale Onosma tauricim Pallas ex Willd Anchusa azurea Anchusa stylosa Anchusa arvensis Scrophulariaceae Veronica bozakmanii Veronica hispidula Veronica anagallis-aquatica Globulariaceae Globularia orientalis Lamiaceae (Labiatae) Teucrium scordium L. scordioides Scutelleria orientalis Lamium amplexicaule Lamium purpureum Wiedemannia orientalis Sideritis lycia Stachys cretia Acinos rotundifolius Thymus leucostomus Mentha pulegium Salvia wiedemannii Salvia frigida 134 Plumbaginaceae Plumbago europaea Acantholimon acerosum Acantholimon ulicinum Plantaginaceae Plantago lanceolata Santalaceae Thesium compressum Urticaceae Urtica dioca Parietaria judiica Salicaceae Salix alba Rubiaceae Asperula tenella Galium tricornutu Alismataceae Alisma gramineum Liliaceae Allium paniculatum Gagea peduncularis Gagea villosa Orchidaceae Orchis mascula L.

stillicidiorum (Vahl. cerinelloides Poelt C.) Vezda Cetraria chlorophylla (Willd. calcerea (L. C. Cladonia cariosa (Ach. Asp. Griseovirens (Turn et Borr.) Schrad. Candelariella aurella (Hoffm. et Poelt. Fulgensia schistidii (Anzi)Poelt.) Mong. Can reflexa (Nyl. velana (Massal. hofmannii (Ach) Flagey Bacidia bagliettoana(Massal. saxicola (Hoffm. Caloplaca aurantia (Pers. scruposus (Schreb.et Denot)Jatta Bryyoria capillaris (Ach) Bordo et Hawksw B.8 Eskişehir İli Likenleri Acarospora cervina (Pers. cinerea (L.) Mudd Asp.) Almb.) Nordin.fuscescens(Gyeln9 Brodo et Hawksw Buellia epipolia (Ach.) Magnusson. C. C. Dermatocarpon miniatum (L. boulyi (zahlbr.) Norm. C. Evernia prunastri (l.physodes (L.) Koerb A. Hypogymnia farinacia Zopf. floiacea (Huds. ferruginea (Hudson)Th. Catapyrenium lachneum (Ach.) Hellb.Fr. İslandica (L. decipiens (Arnold)Jatta. C. C. Can.) Fr. C. macrospora (Hep) Bagl.) Ach.TABLO F. Bu. Cl.) Vain.) Müll. tubulosa (Schaer)Hav. Can.) Massal. chlorophaea (Flk. Cl. Aspicilia caesiocinerea (Nyl.) Nrom.) Mann. H. fimbriata (L. flavorubescens (Hudson)Laundon C.) Massal.furcata (Huds. insularis Poelt. holocarpa (Hoffm) Wade C.) Lynge. Can. lactea (Massal.) Zahlbr. C. Punctata (Hoffm. Cet. Anaptychia ciliaris (L. rangiformis Hoffm.) Link.) Ach.)Dalla Torre et Sarnth K. Asp.ex Mallor)Amold Asp.) Zahlbr.ex Hedw) Th. 135 .) Willd.) Du Rietz. Cl. Sant. Xanthostigma (Pers) Lettau. Coralliza (Nyl. coniochraea (Flk. cerina (Ehrht. C.) Lettau.) Ach. Hypocenomyce scalaris (ach)Choisy.laminisorediata Hawksw.) R. flavovirescens(Wulf.) Krempeld. H. Catinaria atropurpurrea (Schaer. C. Cl. A. Steiner et Poelt. H. setifera Meresch ex Ras.Arg. D. Clauzadea immersa (Web. Collema tenax (Sw. Vitellina (Ehrht. Bu.) Nyl.) Koerb.)Spreng.ex Sommerf)Spreng Cl.) M.Fr. Dimilaena oreina (Ach.)Hafellner et Bellemere Coelucaulon aculeatum (Schreb.ex Sommerf)Spreng Cl. contorta (Hoffrım.

Ph.) Coppins et James Umbilicaria polyphylla (l.) Nyl. turneri (Sm. T.) Zahlbr. Physconia distorta (With. Fr.) DC.) Massal L. sulcata Tayl.TABLO F. pulla Ach. P. P. Ph.) Choisy.) Ach. R. P. Fr.8 DEVAMI Lecania fuscella (Schaer.) Fürnrohr Ph. ex Humb. saligna (Schrad. subaurifera Nyl. var ceratea Var.) Arnold Sarcogyne regularis Koerb. Letharia vulpina(L. O. V.Fr.) Th. Rh.) Massal.) Th. P. Lecidella achristotera(Nyl)Hertel et Leuck Lec. saxatilis (L. P. biziana (Massal.) Nyl. Physcia adscendens (Fr. L. Riparum Ras. P. Rhizoplaca peltata (DC. Var.) Ach.) Peltigera rufescens (Hudson) Choisy et Werner. stigmatea (Ach. Fr. Per. carpiana (L.) P. James Tephromela atra (Hudson) Hafellner Toninia caeruleonigricans (Light. polytropa (hoffm. pokoryni (Koerb.) Hasselr. L. Phy. Xanthoria candelaria (L. taractia Krempelh. polymorpha (Ach.) Fr. fraxinea (L.) Th. Ph. P.) Oliv. Culb Pseudevernia furfurracea (L.) Steir Squamarina cartilaginea (With. neglecta sensu Vain.) Clauzade et Roux Rihizocarpen geographicum (L.) Hue Mycocalicium parietium (Ach. muscigena (Ach. X parietina (L.) Ocrolechia parella (L. tenella (Scoh. Lepraria incana (L.) W. Ph. loxodes Nyl.) Moberg. furfurcea Ramalina calicaris (L.) Duby.) Poelt Ky Platismatia glauca (L. R. umbrina (Ehrth. L. L. stellaris (L.) Vain L. P.) Hertel. muralis (Schreb. campestris (Schaer) Mue. hagenii (Ach.) Ach. X. Parmelia acetabulum(Neck. P. pollinaria (Westr. R. P. L.) Ach. 136 . conspersa (Ehrht. R.) Ach. glabratula (Lamy) Nyl.)Ach. L. L. elaochoma (Ach.) Lett.) Leucuk. crenulata (Dicks. aipolia (Ehrh. exasperata De Not.) Koerb. Fr. L.) Poelt Ky Phy.) Moberg.) Baumg. farinacea (L. tiliacea (Hoffm) Ach. L. tinctina Mah et Gill Parmeliopsis ambigua (Wulf. P. P.) Szat.) Szat. Orbicularis (Neck.) Zopf. chlarotera Nyl. capitata (Ach.) zahlbr. Lecanora agardhiana Ach. Ex Schaer. egelantula (Zahlbr.) Ach. soredians Nyl.) DC. Trapeliopsis flexuosa (Fr. enteroxantha (Nyl. ex Ach.) Th.) Hook.) Rabenh. elegans (Link. expallens Ach. L. Lec.) Laund. Solenopsora candicans (Dicks. Culb. Amara (Ach. P.) Rabenh. Wirth Rinodina exigua (Ach.) Th. candida (Web. Phaeophyscia nigricans (Flk. P. varia (Hoffm) Ach. dubia (Hoffm. Pha.) Ach.

ssp hirsuta (Vent) W. Pinus silvestris altı.Tablo F. 1100m *D . pallassiana altı.) Schwager Eskişehir : Çifteler. Eskişehir : Alpu.pallasiana altı. Quercus ssp. 1250 m POTTIACEAE Tartula inermis (Brid. Eskişehir : Kırka. 1300 m 137 . Pinus silvestris altı. Çatacık. KuzeyKuzeydoğu. Batı . 1150 m * Cinclidotus riparius (Brid. pinus nigra ssp. 850 m T. Kuzeybatı. Batı. Eskişehir : Merkez karacaşehir Köyü. . Kuzey. Karasu Mevkii. .250m BRYACEAE * Bryum pallescens Schleich. pallassiana altı.) Arnott Eskişehir : Sarıcakaya. Juniperus oxycedrus ssp oxycedrus altı. Eskişehir : Çifteler. pallassiana. Çatacık. 800 m Pterygoneurum ovatum (Hedw. Kuzey. ruralis (Hew. tauricum Sap. Pinus nigra ssp. Crylus ssp. Pinus nigra ssp. 1600 m Ceratodon purpureus (Hew. 1300 m DICRANACEAE * Dicranum scoparium Hedw. Eskişehir : Alpu. Pinus nigra ssp. 850 m *T. Eskişehir : Alpu. Mayer Et Scherb. Büyükyayla Köyü. Küplü köyü. çatacıkAsarlık Tepe. Alpu-Gökçekaya yolu Şoförler Çeşmesi. Kuzey. Laevipila (Brid. Pinus nigra ssp.ex Schwager. Eskişehir : Sarıcakaya.) Gaerten. Ilıca Köyü. Ilıca Köyü. pallassiana altı.) Dix.Kramer. Kuzey.) Brid.9 ESKİŞEHİR İLİ KARAYOSUNLARI RYOPSIDA POLYTRICHACEAE *Polytrichum juniperinum Hedw. Eskişehir : Alpu.) Mont. Alpagut köyü.

Pinus nigra spp.altı.1250 m BRACHYTHECIACEAE * Homalothecium sericeum (Hew.) B. 850 m * Drepanocladus aduncus (Hew.) Spruce Eskişehir : Alpu. Kuzeybatı. Alpu-Gökçeada yolu Şoförler Çeşmesi.& S Eskişehir : Çifteler. pallasiana. Ilıca Köyü.altında ve Quercus ssp. Kuzeybatı.) Warnst. Pinus silvestris altı. 1530 m Amblystegium riparium (Hedw. Pinus silvestris altı. 1300 m AMBLYSTEGIACEAE Cratoneuron filicinum (Hew. KuzeyKuzeydoğu.. Alpu-Gökçekaya yolu Şoförler Çeşmesi. Kuzey. Crylus ssp. altı. pallasiana. ile birlikte. Eskişehir : Çifteler. 850 m Grimmia orbicularis Bruch ex Wils.) Schimp. Pinus nigra ssp. Juniperus ssp. Eskişehir : Alpu. kökleri üzerinde. Büyükyayla Köyü. 1130 m 138 . Başara Köyü. 1050 m ORTHOTRICHACEAE Hedwigia ciliata (Hew. Graminae ssp.) P. Çatacık.) Limpr. Pinus nigra ssp. 1150 m PLAGIOTHECIACEAE Hypnum cupressiforme Hew.. Çatacık.pallasiana Quercus ssp. Kadıkuyusu Köyü. Pinusnigra ssp. Çatacık.. Quercus sp. Aydulum. Eskişehir : Kırka. Kuzeybatı. Eskişehir : Alpu. pallasiana.) B. 1300 m * Rhynchostegiella curviseta (Brid. Eskişehir : Merkez Karacaşehir Köyü. Batı. Batı. Juniperus ssp.. 1150 m * Eurhynchium striatum (Hew.&G. Quercus ssp. Eskişehir : Çifteler.S. Eskişehir : Alpu. Phragmites ssp. altı. Eskişehir : Alpu. 800 m Eskişehir : Çifteler. altı. Kuzeydoğu. ve Quercus ssp.Crylus ssp. Beauv.) Schimp.GRIMMIACEAE * Schistidium apocarpum (Hedw.

1 Karasal Türler ve Populasyonları İlimizde faunayı memeliler ve kuşlar olarak tasnife tabii tuttuğumuzda memeliler ve kuşları karada yaşayanlar olarak ayırt edebiliriz. Miktarları oldukça fazladır. Kurt. Çil. Kırsal alanda ve ormanlarda rastlamak mümkündür. sanayinin gelişmesi. Sarıcakaya ormanlarda av koruma ve üretme sahasında olup. Çakal ve Yaban Domuzu gibi memelilerin yaşam ortamları ormanlar olup. Kirpi gibi memelilere azda olsa rastlanmaktadır. Bıldırcın. Sayıları vasatın altındadır. Çullukgillerden . Kakım. Kuşlar : Ördekgillerden . Sakarmeke. Sansar türlerine sıkça rastlanır. Sülüngillerden . Çulluk. F. Nesli tükenmek üzeredir. Bağırtlak. Güvercingillerden . Karatavukgillerden . Yağmurkuşugillerden . Karabaş martı. sıkça rastlanmaktadır. Sincap.3. Çöltavuğugillerden . Gümüşi yağmurcun. Sutavuğu.3. Kılkuyruk. Gelincik. Yeşilbaş. Tahtalı.F. Geyik (Sığın) : Mihallıççık. Çatacık.3.2.1 Habitat ve Topluluklar F. Bu yaşam ortamındaki memelileri şöyle sıralayabiliriz. Karatavuk. Martıgillerden . Üveyik. Boz kaz. suların ve toprağın kirlenmesi hatta havanın kirlenmesi neticesi bazı türler ekstrem ve yok olma neticesine gelmiştir. yapılan gözlemlerde sayılarının 450 civarında olduğu tahmin edilmektedir. yaban hayvanlarının yaşama ortamları bozulmuş. Yukarıda belirtilen durum İlimiz içinde geçerli olup. Döğüşken.3 FAUNA F. toprak ve su kirlenmesini hızlandırmış. 139 . Sakarca. Ormanlarda ve kırsal alanlarda kısmen sulak ve bataklık sahalarda bulunmaktadır. Memelilerin yaşama ortamı ormanlar olup kısmen sazlık ve step bitki örtüsü ile kaplı yerleşim alanlarına uzak mıntıkalarda yaşamlarını devam ettirmektedirler. türler ve topluluklarda zamanla eksilme olmuştur. Sutavuğugillerden . Ayı (Ursus aretos) : Sayıları oldukça azdır. Tavşan (lepus europeus) : Sayıları oldukça fazladır. nüfusun artması.2 Türler ve Populasyonları İnsanoğlu var olduğu günden beri doğaya müdahale ederek çehresini değiştirmiş. Çamur kuşu.

1 Kürklü Hayvanlar Ayı. Sansar. F.3.2 Nesli Tehlike Altında Olan ve Olması Muhtemel Evcil ve Yaban Hayvanlar Bu konuda elde mevcut sağlıklı bilgi bulunmamaktadır.3. Turna bulunmaktadır. Diğer türlerde Gökçekaya. Tavşan.896. Yayın Balığı bulunmaktadır.1. Orman içi akarsuların yüksek kesimlerinde alabalıklar tabii olarak yetişmektedir.3. Bıyıklı balık. Bu akarsuların aşağı kısımlarında Sazan. F. F.3.3. Sarıyar Barajı su toplama havzasında. ayrıca DSİ’nin göletlerinde yetişmektedir.3. 171 köpeğe parazit aşısı yapılmış 75 adet köpek kısırlaştırılmıştır.3.2 Aquatik Türler ve Populasyonları Sayıları azalmakta. Populasyonları oldukça azalmıştır. İl genelinde 2002 yılında 426 köpeğe kuduz.3 Hayvan Yaşam Hakları F. Kara Avcılığı Kanununa ve Merkez Av Komisyonu kararlarına aykırı olarak gece göz alıcı ışıklarla yapılan bilinçsiz avlanma ile tavşan populasyonu giderek azalmaktadır.3.2.1 Evcil Hayvanlar F. Bunlar suni olarak ta üretilmektedir. sıkça rastlanmamaktadır. Kefal bol miktarda üretilmektedir.3.F.3 Hayvan Hakları İhlalleri Bern Sözleşmesine.3.2.2. F.000 TL idari para cezası uygulanmıştır. gölet ve barajlarda balık türleri mevcut olup sırası ile yüksek rakımlı orman içi akarsularda Alabalık türleri yaşamaktadır.1 Sahipli Hayvanlar İl düzeyinde sahipli hayvanlarla ilgili sağlıklı bir bilgi olmamakla birlikte ev içi ve bahçelerde köpek ve kedi besleme ve sevgisi giderek artmaktadır.3.2 Balıklar İlimiz dahilindeki akarsular. F. Tilki. Ayrıca göl ve göletlerde Sazan.203. Halen barınma evinde 100 köpek bulunmaktadır. Aynalı Sazan. 2004 yılında 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanununa ve Merkez Av Komisyonu kararlarına aykırı hareketten 49 kişiye toplam 42.2.2 Sahipsiz Hayvanlar Eskişehir ili merkezinde Tepebaşı Belediye Başkanlığına ait 1 adet köpek barınma evi mevcut olup 80 köpek kapasitesine sahiptir. F. Kış aylarında kürkü için tilkilerin zehirlenerek öldürülmesi katliam olarak değerlendirilmektedir.2. Sincap bulunmaktadır. 140 . Mevcut barajlarımızda başta Sazan olmak üzere Yayın ve Yılanbalığı.3.3. göl. Başı boş köpeklerin 180 adedi sahiplendirilmiş 50 adet işaretleme yapılmıştır.3.1.

Maddesinin “a. Ayrıca bu alanların tanıtımı için Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile koordineli 5000 adet tanıtım amaçlı broşür bastırıldı. Hayvanları koruma derneğince hasta ve yaralı köpeklerle diğer hayvanların sağlık hizmetleri yanında kamudaki veterinerlere aşılama ve kısırlaştırma yaptırılmakta ve köpekler sahiplendirilmektedir. F.4 Valilik.3. Tüm sivil toplum örgütleri ile olduğu gibi derneklede ilişkiler kesintisiz olarak sürdürülmektedir. Tabiat Anıtları Ve Tabiat Koruma Alanları İlimiz dahilinde Milli Park. Tabiat Parkı. bu yöredeki Arkeolojik eserler Eskişehir Arkeoloji Müzesinde sergilenmektedir.3. Belediyeler ve Gönüllü Kuruluşlarla İşbirliği İlimizde hayvanları koruma derneği kurulmuş ve kuruluş amacına uygun faaliyetlerine devam etmektedir. Gözeler. batısı Mayıslar köyünden Dağküplü takiben. II ve III. ve 5. Yarımca köyüne güneyi Yarımca köyünden Tandır. Kozlubel.13’de verilmiştir Eskişehir İl merkezindeki Odunpazarı evleri kentsel sit olarak koruma altına alınmıştır. F. Maddesi Uyarınca Belirlenen Milli Parklar.2. En önemli anıtsal kitabe Frig vadisindeki Yazılı Kaya’dır Diğer alt başlıklara konu İl Çevre Koruma Vakfı imkanları ile bir araştırma başlatılmıştır.4 HASSAS YÖRELER F.1. Büyükşehir Belediye Başkanlığınca Kültür ve Tabiyat Varlıklarınca verilen izin doğrultusunda rolevesine uygun örnek Odunpazarı evleri aynı bölgede yapılmakta olup. Sağlıklı bilgiye ulaşıldığında elde edilen bilgiler rapora dahil edilecektir 141 .Takriben bu saha 35 000 Ha kadardır. Alt Bendlerinde “Kültür Varlıkları”. “Sit” ve “Koruma Alanı” Olarak Tanımlanan ve Aynı Kanun İle 3386 Sayılı Kanunun (2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun Bazı Maddelerini Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) İlgili Maddeleri Uyarınca Tespiti Ve Tescili Yapılan Alanlar Eskişehir İline ait I.Ülkemiz Mevzuatı Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar F. Gökçekaya Barajı ve Sakarya Nehrinin güney kıyısını takiben Mayıslar köyüne. doğusu Kozlu.13’te verilmiştir.4. Tabiat Parkları. Frig medeniyetlerinin yaşandığı Frig vadisi en önemli Tarihi Sit alanlarından olup. I. Çardak ve Kozlu köyüne.1. Kentsel Sit Alanları . Derece Arkeolojik Sit Alanları. “Tabiat Varlıkları”. hudutları şöyledir : Kuzeyi Mahmuthisar’dan başlayarak Sarıyar Barajı. Derece Sit Alanları.Tanımlar” Bendinin 1.F. Maddesinde Tanımlanan ve Bu Kanunun 3. Sepetçi. Odunpazarı Belediye Başkanlığıncada bazı evlerin restorasyonu yapılmıştır. Bu sit alanlarına ilişkin bilgiler Tablo F.1.4.1 2878 Sayılı Milli Parklar Kanununun 2.Doğal Sit Alanları ve Tarihi Sit Alanları Tablo F.3 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 2.4. Tabiat Anıtı bulunmamaktadır.4.1.2 3167 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu Uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığınca Belirlenen Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları İlimizde Mihallıççık-Alpu-Merkez ve Sarıcakaya geyik koruma ve üretme sahası mevcut olup. F. Obruk köyünü takiben Mahmuthisar’a ulaşmaktadır.3.

Yazılı Kaya (Frig Vadisi) Kültür ve Tabiat Varlıklarının bulunduğu koruma alanları Tablo F.12’de verilmiştir. 142 .

1982 15.1990 143 .09.1992 14.05.1991 10. Akçeşme Sok.07.01.12 Kültür Ve Tabiat Varlıklarının Bulunduğu Koruma Alanları İLİ Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk İLÇESİ Mahmudiye Mihalıççık Han Han Seyitgazi Seyitgazi Seyitgazi Seyitgazi Seyitgazi Seyitgazi Seyitgazi Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Merkez ADI Köprü Hamam Meydan Çeşmesi Acı Çeşme Menimhane Çeşmesi (Ulupınar) Selçuklu Hamamı Develikhan Eskihan (Kuran Kursu) Çıngır Çeşme Sücaattin Hamamı Hamam Seyyit Mahmut Külliyesi Köprü Akçeşme Kumacık Hamamı Mahmut Suzani Külliyesi Çeşme Derebenek Mahallesi Aslanbeyli Köyü (Frig Vadisi) Han İlçe Merkezi Kurşunlu Mah.11.1993 09.05.1991 04. GRUP Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel DİĞER BİLGİLER Geeayk Ktvkk Tktvyk Tktvyk Ktvkk Ktvkk Ktvkk Ktvkk Ktvkk Geeayk Ktvkk Geeayk Geeayk Tktvyk Ktvkk Ktvkk KARAR 3747 1444 3180 3180 924 924 924 924 924 3793 1590 3493 3588 2264 38 880 TARİH 10.04.01.04.1982 23.1982 24. Hamamkarahisar-Dulu Köy Yolları Üzeri Karacalar Mah.1991 04.01.1991 04.02.1988 09. Çayırı Kerpiç Kuyu Su Yöresi Seydisuyu Yatağında Alpagut Kasabası Ertuğrulgazi Cad. Hapishane Cad.1987 04.06. Kurşunlu Külliyesi Alanönü Mah.01.1987 14.01.05. Merkez Çarşı İkiçeşme Mahallesi Derbenek Mahallesi İçler Tepesi ADRESİ Yeni Mah.1991 04.1982 12.1986 22.TABLO F. Cumhuriyet Mah.01.

01.2003 07.20Mllb pafta.2004 144 .11.11.08. Grup Sivil Mimarlık Örneği 1.TABLO F.2003 19.Grup Anıtsal Yapı 2436 2472 2479 2599 2603 2246 2435 2482 2594 2275 2296 2297 2328 2327 2566 29 2716 566 03.2003 14. Ballıhisar köyü Ahiler köyü Arkeolojik sit Anıt Anıt Anıt Anıt Anıt Doğal sit Doğal sit Kentsel Sit Anıt Anıt Anıt Anıt Anıt Arkeolojik Sit I.474 ada 11 par.2004 12. 18 pafta 2248 parsel Kızıltoprak Mahallesi 980 ada 17 parsel Kırka Beldesi Örenler Mevkii Dinek Beldesi Cami Şeker Fabrikası Höyük Y.11.04.1176 parsel Atlas Köyü Fatih Mah.04.11.3557 parsel Eminekin Köyü 1836 parsel Yıldızören Köyü 6 pafta.05.2003 07.2003 07.2004 08.35 pafta.2003 10.03.08.12’nin Devamı Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Mihalgazi Çifteler Çifteler Mihalıççık Günyüzü Günyüzü Merkez Seyitgazi Mihalıççık Personel Yatakhanesi Yerleşim Nekropol Cuma Camii Çeşme Kayalık alanlar İmar planı Cami Cami Cami Nasrettin Hoca Beldesi Alpagut Beldesi.1796 parsel Yunusemre Köyü.07.04.2003 07.2003 14.10.2003 23.03.2003 11.2003 11.Mezarlık Kalkanlı Köyü Karapınar Mah.54pafta. Eskibağlar Mh. Derece Sit Alanı I.2003 13.2003 14. Fabrikalar Bölgesi Işıklar Mah.07.08.2003 03.2003 06.01.

HÖYÜK GÜLLÜ HÖYÜK KÜLLÜ OBA HÖYÜK KÜLTEPE HÖYÜK GRUP DİĞER BİLGİLER GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK KARAR A-192 A-1696 A-2463 A-2465 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 TARİH .11.11.11.11.1980 15.1980 15.1980 15.1980 15. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.11.11. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1980 15.NO 13.11.1980 15.1979 14.1980 15.11. DERECE SİT 1.1980 15.1980 15. DERECE SİT 1.11. DERECE SİT 1.11. DERECE SİT 1.1980 15.11. DERECE SİT 1.1980 15. DERECE SİT 1.11.1980 15. DERECE SİT 1.11. DERECE SİT 1. DERECE ARKEOLOJİK SİT 1.1980 15.1980 15.1980 15.1980 15.1980 15. DERECE SİT 145 .11.11.1980 15. DERECE SİT 1.1980 15.11.11.1980 15. DERECE SİT 1.1980 15.1980 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1980 15. DERECE SİT 1.11.11. DERECE SİT 1.11. DERECE SİT 1.1980 15. DERECE SİT 1.TABLO F.1976 08. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.11. DERECE SİT 1.1980 14.1980 15.06.11. DERECE SİT 1.11.11.13 Kültür Envanteri İLİ ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR İLÇESİ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ ADI ŞARHÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK ADRESİ ÇUKURHİSAR KÖYÜ OSMANİYE KÖYÜ KARACAŞEHİR KÖYÜ KESENLER HÖYÜK BÜYÜK HÖYÜK KALE HÖYÜK SARISU HÖYÜK ERENKÖY II HÖYÜK ERENKÖY I HÖYÜK KUMBA HÖYÜK ULUDERE HÖYÜK KANLIPINAR HÖYÜK ÇİFTLİK HÖYÜK SULU HÖYÜK KUL HÖYÜK AKTEPE HÖYÜK İMİŞEHİR HÖYÜK İLME HÖYÜK TÜRKMEN HÖYÜK HAMİDİYE HÖYÜK YAKAKAYI HÖYÜK ALİDEDE HÖYÜK YAPAĞI HÖYÜK ÜRYAN HÖYÜK KALKANLI HÖYÜK TORAMAN HÖYÜK SEPETÇİOĞLU HÖYÜK KANLIPINAR HÖYÜK SELAVAT HÖYÜK FAHRİYE HÖYÜK AKYURT HÖYÜK KESKİN HÖYÜK 4. DERECE SİT 1.11.11.11.1980 15.1980 15.1980 15.1980 15. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.11.11.1980 15.11.1980 15.11.11.11.1980 15.1980 15.11.11. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.

DERECE SİT 1.07.07. DERECE SİT 1.1999 15.1981 24.1981 24.07.07.1981 24. DERECE SİT 1.07.07. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.07.1981 24. DERECE SİT 1.TABLO F.07.1981 24.07.1981 24. DERECE SİT 1.1981 24. DERECE SİT 1.1981 24.1981 24. DERECE SİT 1.1981 24.1980 15.1980 27. DERECE SİT 1.1981 24.07. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1981 24.1981 24. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT DİĞER BİLGİLER GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK KARAR A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-2498 A-2498 TARİH . DERECE SİT 1.1981 24. BOYACIOĞLU KÖYÜ YÖRÜK KARACAÖREN KÖYÜ BARDAKÇI KÖYÜ GRUP 1.1981 24. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.07.1981 146 . DERECE SİT 1.1981 24. DERECE SİT 1.1981 24.07.1980 15.07.07.07.07. KÜÇÜKÇAYIR HÖYÜK BAYKIŞLA HÖYÜK CINGILLI HÖYÜK KARAPAZAR HÖYÜK ERTEN HÖYÜK SARICAİLYAS HÖYÜK KAYMAZ HÖYÜK KUŞ HÖYÜK SOĞUCAK HÖYÜK KIRCI HÖYÜK ZEYNEPKADIN HÖYÜK NEMLİ HÖYÜK KAVAKÖZÜ HÖYÜK ALPANOS HÖYÜK AKÖREN HÖYÜK EMİNEKİN HÖYÜK 1 HAMİDİYE HÖYÜK 2 ILICABAŞI HÖYÜK 1 KARGI HÖYÜK ZAFERHAMİT HÖYÜK ILICABAŞI HÖYÜK KÜMBET HÖYÜK KULAPA HÖYÜK CEMANİYE HÖYÜK TÜRBE HÖYÜK ARAPDEDE HÖYÜK İKİPINAR HÖYÜK BOYACIOĞLU HÖYÜK KALE HÖYÜK KEÇİ ÇAYIRI HÖYÜK ADRESİ MASADAYI HÖYÜK SARIKAVAK HÖYÜK KIZLAR HÖYÜK BAKIRA HÖYÜK ALPU NAHİYESİ KARAPAZAR KÖYÜ BAHÇECİK KÖYÜ BAYKIŞLA KÖYÜ HAYRİYE KÖYÜ KARAPAZAR KÖYÜ HANKÖY ERTEN MH. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.07.1981 24.11.1981 24.1981 24. DERECE SİT 1.07.07.1981 24.07.1981 24.07.1981 24.07.07. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1981 24.07. DERECE SİT 1.07.1981 24. DERECE SİT 1.1981 24. DERECE SİT 1.1981 24.07.1981 24. SARICAİLYAS KÖYÜ KAYMAZ BUCAĞI MAHMUDİYE İLÇESİ SOĞUCAK ÇİFTLİĞİ KARAPAZAR KÖYÜ SARAYÖREN KÖYÜ NEMLİ KÖYÜ KARAPAZAR KÖYÜ SARAYÖREN KÖYÜ KARAPAZAR KÖYÜ EMİNEKİN KÖYÜ HAMİDİYE ILICABAŞI KÖYÜ CEMANİYE KÖYÜ ZAFERHAMİT KÖYÜ ILICABAŞI KÖYÜ KÜMBET KÖYÜ GÖKÇEKUYU KÖYÜ CEMANİYE KÖYÜ TÜRKMEN MECİDİYE KÖYÜ KARAPAZAR KÖYÜ BEYLİKAHIR BUCAĞI İKİPINAR K.07. DERECE SİT 1.07.1981 24.13 Devamı İLİ ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR İLÇESİ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ SEYİTGAZİ ÇİFTELER MERKEZ ÇİFTELER SEYİTGAZİ SİVRİHİSAR MAHMUDİYE SEYİTGAZİ MERKEZ SEYİTGAZİ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ ÇİFTELER MAHMUDİYE ÇİFTELER ALPU ÇİFTELER ÇİFTELER SEYİTGAZİ ÇİFTELER ÇİFTELER MAHMUDİYE MERKEZ MİHALLIÇÇIK MERKEZ MERKEZ SEYİTGAZİ ADI HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK KÖPRÜBAŞI HÖYÜK KARAAĞAÇ PINAR H.NO 15. DERECE SİT 1.07.11. DERECE SİT 1.07. DERECE SİT 1.07. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.07.1981 24.11.11.1981 24.

1982 06.12. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.HİSAR S. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.HİSAR S.HİSAR S.1982 06.02. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.HİSAR S.02.02.HİSAR S. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.HİSAR S.1982 06.HİSAR S.1982 06.02.1993 147 . DERECE ARKEOLOJİK SİT I.HİSAR S. DERECE ARKEOLOJİK SİT DİĞER BİL.11. BATTALGAZİ KÜLLİYESİ ŞÜKRANLI KÖYÜ ÇUKURCA KÖYÜ ÇUKURCA KÖYÜ YAZILIKAYA ÇUK.1982 06.HİSAR S.02.GAZİ S.07. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.02.02. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1982 01.02.GAZİ NEKROPOLÜ ŞÜKRANLI NEKROPOLÜ DEVEBOYNU HAMAMKAYA ARAZASTİS (KÜÇÜK YAZILIKAYA) ADRESİ İLÖREN KÖYÜ İLÖREN KÖYÜ DEMİRCİ KÖYÜ GÜNYÜZÜ NAHİYESİ YAZI KÖYÜ KOÇAŞ KÖYÜ HAMAMKARAHİSAR KÖYÜ ORTAKLAR KÖYÜ DEMİRCİ KÖYÜ GÜNYÜZÜ NAHİYESİ İLÖREN KÖYÜ GÜNYÜZÜ NAHİYESİ MERCAN K.02. GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK TKTVYK EKTVKK GEEAYK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KARAR A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3326 A-3912 593 130 A-3792 144 924 1590 1590 1590 1590 1590 TARİH 06. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.GAZİ S.HİSAR S.1996 10.HİSAR S.1993 24.GAZİ S.1993 24.1982 06.1982 06.0I.1982 06.02.1982 06.1982 06. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.02.HİSAR S.1982 13.02.02.13 Devamı İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ S. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.02.HİSAR S. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.02.GAZİ S.GAZİ S.1984 0I. DERECE ARKEOLOJİK SİT II.1982 06.1991 24.1982 06. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.02.02. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. İNLERÖNÜ MEVKİİ DEREBENEK MAH.02.1982 06.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. KÖY.02.1988 04.02. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.HİSAR S.02.HİSAR S.09.HİSAR S.1982 06. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1982 06.GAZİ S. ARASI GRUP I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1982 06. İLÖREN KÖYÜ MERCAN KÖYÜ İLÖREN KÖYÜ DEMİRCİ KÖYÜ KAYMAZ BUCAĞI BİÇER KÖYÜ BABADAT KÖYÜ ÖRENYAKA ÇAYIRTABLA MEVKİİ BALLIHİSAR KÖYÜ KESENLER KÖYÜ KIRKA BUCAĞI FETHİYE KÖYÜ.HİSAR S.04.02.1982 28.1982 06.GAZİ S.02.HİSAR S.TABLO F. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1993 24.GAZİ ADI ESKİ DAĞLAR TÜMÜLÜSÜ VE NEKROPOLÜ DEMİRCİ TÜMÜLÜSÜ GİRİTLİOĞLU HÖYÜK ACIBAŞI TÜMÜLÜSÜ ASLANLI ANTİK ÖREN ÖRENLERBAĞI ANTİK YERLEŞMESİ ACI ÇEŞME HÖYÜK HAMAMYERİ HÖYÜK KÖSTEPE HÖYÜK AKYAR HÖYÜĞÜ YAĞRI HÖYÜK KADI BÜKÜNÜN HÖYÜK SARACIK HÖYÜK ESKİ YAYLA HÖYÜK SAVAK HÖYÜK KAYMAZ II HÖYÜK TAŞ OCAĞI HÖYÜK I ANTİK GERME KOLONİ KENTİ PESSİNUS ÖREN YERİ KARAAĞIL ÖRENLİĞİ ÖREN ESKİ MEZARLIK (YUKARI) ESKİ MEZARLIK S.HİSAR S.

DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1993 148 .09.1993 24.02.02. VE II.02.06. DERECE DOĞAL SİT KENTSEL SİT I.1996 29.10.07. DERECE DOĞAL SİT III.02.1993 24.1997 24.TABLO F.04.1993 15. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.1993 24.1988 15. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.06.1993 12.1992 15. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.13 Devamı İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MERKEZ MERKEZ SİVRİHİSAR MERKEZ MERKEZ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ AKKAYA YARIKÇI ILICASI KAKLIK TEPESİ KENTSEL SİT ORMAN FİDANLIĞI ÖREN GÖKSU DÜDENLERİ SAKARYA NEHRİ KENTSEL SİT DOĞANLI KALE AKPARA KALE GÜLEYİK KÖYÜ 37 ADET KÜLTÜR VARLIĞI KARACAŞEHİR KÖYÜ SİVRİHİSAR İLÇESİ (BALIKDAMI) 100 METRE BANTI 184 ADET KÜLTÜR VARLIĞI ÇUKURCA KÖYÜ DOĞUSU ÇUKURCA KÖYÜ DOĞUSU ADI SEYRECEK NEKROPOLÜ AKHİSAR KALESİ DÜBECİK KALE KÜMBET VE ÇEVRESİ PERİBACALARI FRİG KAYA ANITLARI NEKROPOLÜ ADRESİ BÜYÜKYAYLA KÖYÜNÜN GÜNEYİ AKHİSAR KÖYÜ (HAN İLÇESİ) YAPILDAK KÖYÜ İLE AKHİSAR KÖYÜ ARASINDA KÜMBET KÖYÜ GÖKÇEGÜNEY KÖYÜNÜN GÜNEY BATISI YAZILIKAYA KÖYÜ OTLUK KÖYÜ KARAPINAR MEVKİİ ÇARDAK KÖYÜ KÖYİÇİ MEVKİİ GRUP I.1993 14. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.1992 15.1988 06.02.02.02.1981 01. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.04.04. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT KENTSEL SİT I.1993 24.1995 11.1996 03.07. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT DİĞER BİLGİLER KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK GEEAYK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK EKTVKK EKTVKK GEEAYK EKTVKK KKTVKK KKTVKK KARAR 1590 1590 1590 1590 1590 1773 A-2758 146 1384 1384 1384 1685 2235 172 112 168 256 1590 1590 TARİH 24.1992 24.02.1993 24.

1993 24.TABLO F. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1993 24.02.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.02.13 Devamı İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ İNÖNÜ İNÖNÜ İNÖNÜ ADI KOCABAŞ KALE PİŞMİŞ KALE GÖKGÖZ KALE ÇUKURCA TÜMÜLÜSÜ ÇUKURCA II TÜMÜLÜSÜ ÇUKURCA III TÜMÜLÜSÜ İNLİ YAYLA YAPILDAK ASARKAYA ASLANLI MEZAR KÖRİSTAN NEKROPOLÜ KÜMBET ASAR KAYA BERBERİNİ DELİKLİ KAYA NEKROPOLÜ BAKŞEYİŞ ANITI VE ÇEVRESİ ZAHREN DERESİ VADİSİ ALÇENGEL CAMİİ HAZİRESİ KALE SELEKARI MEVKİİ ADRESİ YAZILIKAYA'YA 2KM UZAKLIKTA YAZILIKAYA'NIN 2 KM KUZEYİNDE YAZILIKAYA'NIN I.1982 06. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT MEZARLAR ASKERİ III.1993 24.1993 24.5 KM K. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.DOĞUSU KÜMBET KÖYÜ KUZEYİ KÜMBET KÖYÜ GÖKBAHÇE KÖYÜ GÖCENOLUK KÖYÜ ALÇEGEL MEYDANI GRUP I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1993 09. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1993 24.02. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.5 KM KUZEYİNDE ÇUKURCA KÖYÜ DOĞUSU ÇUKURCA KÖYÜ KUZEYİ ÇUKURCA KÖYÜ KUZEYİ YAPILDAK KÖYÜNÜN DOĞUSU YAPILDAK KÖYÜ KÜMBET KÖYÜ KÜMBET KÖYÜ KUZEYİ KÜMBET KÖYÜ II.1990 11.02.1993 24.02.02.02. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.1993 24.02. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.02. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1993 24.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.1993 24.1993 24.11.1993 24.1997 149 . DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT DİĞER BİLGİLER KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KTVKK GEEAYK KK KARAR 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 880 3585 257 TARİH 24.02. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.06.

11.1980 27.04. ÇAYIRI KERPİÇ KUYUSU YÖRESİ SEYDİSUYU YATAĞINDA YEŞİLTEPE MEVKİİ GRUP DOĞAL VARLIK KÜLTÜREL ARKEOLOJİK SİT DİNİ DİNİ DOĞAL SİT DİNİ DİNİ DİNİ MEZARLAR SİVİL MİMARLIK ÖRNEĞİ KÜLTÜREL DİNİ ARKEOLOJİK SİT DİNİ DİNİ ARKEOLOJİK SİT DİĞER SİT ALANLARI DİĞER BİLGİLER KK GEEAYK GEEAYK KTVKK KK KTVKK GEEAYK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK GEEAYK KK KK GEEAYK GEEAYK KARAR 176 3747 3908 1663 373 1794 2758 880 880 2343 1384 1444 1899 2497 370 772 2420 2942 TARİH 11.1983 27.03.11.07.1997 04.03.1995 15. ADRESİ OKLUBALI KÖYÜ ARDIÇ AĞACI MEVKİ YENİ MAH.1990 09.06.1992 23.1981 150 .10.198I.1994 15.05.1996 10.09.1992 02.06.1990 06.11.06.TABLO F.11.13 Devamı İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ İNÖNÜ MAHMUDİYE MAHMUDİYE MAHMUDİYE MAHMUDİYE MİHALGAZİ MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK ALPU ALPU BEYLİKOVA ÇİFTELER ÇİFTELER ADI ARDIÇ AĞACI 1/2/3/4 /5/6/7/8/9 KÖPRÜ YEŞİLTEPE HÖYÜĞÜ HARA CAMİİ ÇARŞI CAMİİ SAKARIILICA KÖYÜ KAPLICASI KİLİSE YUNUSEMRE TÜRBESİ VAKIFTEKKE KÜMBETİ MEZARLIK HACI HALİT AĞA KONAĞI HAMAM ÇALÇI KÖYÜ CAMİİ DOĞANCA HÖYÜĞÜ BAHÇEÇİK KÖYÜ CAMİİ HALİLBAĞI KÖYÜ CAMİİ YAZILAKAYA ÖREN YERİ ROMA YERLEŞİM ALANI YAZILAKAYA KÖYÜ ORTAKÖYÜN GÜNEYİ IŞIKLAR MAHALLESİ SAKARIILICA KÖYÜ OTLUK KÖYÜ KARAPINAR MEVKİİ YUNUSEMRE KÖYÜ KORUCU KÖYÜ ESKİBELEN KÖYÜ GÜRLEYİK KÖYÜ PAŞA ŞEHİTLER MAH. ALPAGUT KASABASI ERTUĞRULGAZİ CAD.1982 13.07.1997 13.1999 13. 09.11.1980 19.1993 14.10.02.1983 18.

TABLO F.13 Devamı
İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ GÜNYÜZÜ HAN HAN HAN HAN HAN HAN HAN HAN HAN SARICAKAYA SARICAKAYA SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ ADI AYVALI KÖYÜ CAMİİ NEKRAPOL ALANI MEYDAN ÇEŞMESİ ACI ÇEŞME HÜSREVPAŞA İLKOKULU HÜSREVPAŞA CAMİİ ESKİ YOL HANKÖY YERALTI ŞEHRİ ERTEN HÖYÜK HÜSREVPAŞA HAZİRESİ GÜMELE CAMİİ SAKARYA-PORSUK NEHRİ ALPONOS HÖYÜK KEÇİÇAYIRI HÖYÜĞÜ MENİMHANE ÇEŞMESİ (ULUPINAR) SELÇUKLU HAMAMI DEVELİKHAN ESKİHAN (KURAN KURSU) ERTEN MAHALLESİ HÜSREVPAŞA CAMİİ AVLUSU GÜMELE BUCAĞI KAPUKAYA KÖYÜ SARAYÖREN BARDAKÇI KÖYÜ MERKEZ ÇARŞI İKİÇEŞME MAHALLESİ DERBENEK MAHALLESİ İÇLER TEPESİ ADRESİ AYVALI KÖYÜ KÖY İÇİ MEVKİİ TEPEKÖY MAH. SINIRLARININ I.5 KM BATISI GRUP DİNİ ARKEOLOJİK SİT KÜLTÜREL KÜLTÜREL İDARİ DİNİ KALINTI ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT MEZAR DİNİ III. DERECE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT KÜLTÜREL KÜLTÜREL KÜLTÜREL KÜLTÜREL DİĞER BİLGİLER KK TKTVYK TKTVYK TKTVYK TKTVYK TKTVYK TKTVYK GEEAYK GEEAYK KTVKK KTVKK KK GEEAYK GEEAYK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KARAR 129 3180 3180 3180 3180 3180 3180 436 3012 880 252 112 3012 3012 924 924 924 924 TARİH 01.07.1996 14.05.1987 14.05.1987 14.05.1987 14.05.1987 14.05.1987 14.05.1987 08.04.1977 24.07.1981 09.11.1990 08.07.1988 03.06.1996 24.07.1981 24.07.1981 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991

151

TABLO F.13 Devamı
İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ ADI ÇINGIR ÇEŞME ÇARŞI CAMİİ ESKİMEZARLIK (SEYİTGAZİ NEKROPOLÜ) SÜCAATTİN HAMAMI ŞÜCAEDDİN VELİ TÜRBESİ HİMMETDEDE TÜRBESİ YILANKIRAN TÜRBESİ URYANBABA TÜRBESİ MELİKGAZİ TÜRBESİ KÜLTEPE HÖYÜĞÜ TEKEL BİNASI (ESKİ HÜKÜMET KONAĞI) ESKİ ASKERLİK ŞUBESİ BİNASI ESKİ ASKERLİK ŞUBESİ BİNASI MALTEPE TÜMÜLÜSÜ GERDEKKAYA BÜYÜK MAĞARA KÜÇÜK MAĞARA HAMAM İKİ ÇEŞME MAH. YUNUS MAH. YUNUS MAH. ARKEOLOJİK SİT ÇUKURCA KÖYÜ YAKININDA DOĞANÇAYIR KÖYÜ KIRKKIZ DAĞI ÇETİNBAŞIN AĞIL DERESİ ÜZERİNDE (FRİG VADİSİ) HAN İLÇE MERKEZİ BATTALGAZİ KÜLLİYESİ DOĞUSU ASLANBEYLİ KÖYÜ ASLANBEYLİ KÖYÜ KÜMBET KÖYÜ BEYKIŞLA YAZIDERE KÖYÜ DOĞANÇAYIR ADRESİ DEREBENEK MAHALLESİ GRUP KÜLTÜREL DİNİ DİĞER SİT ALANLARI I. DER. ARK. ve DOĞAL SİT ALANI) KÜLTÜREL DİNİ DİNİ DİNİ DİNİ DİNİ I. DERECE ARKEOLOJİK SİT İDARİ İDARİ İDARİ ARKEOLOJİK SİT KALINTILAR DOĞAL VARLIK DOĞAL VARLIK KÜLTÜREL DİĞER BİLGİLER KTVKK KK KTVKK GEEAYK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KARAR 924 924 924 3793 880 880 880 880 880 924 924 924 924 924 1035 1300 1300 1590 TARİH 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991 10.09.1982 09.11.1990 09.11.1990 09.11.1990 09.11.1990 09.11.1990 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991 24.05.1991 06.05.1992 06.05.1992 24.02.1993

152

TABLO F.13 Devamı
İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR ADI MEZARLIK FRİG KAYA ANITLARININ BULUNDUĞU BÖLGE GÖKBAHÇE KÖYÜ CAMİİ KAYMAZ HÖYÜK ESKİDAĞLAR NEKRAPOLÜ DEMİRCİ ROMA YAMAÇ YERLEŞMESİ SEYYİT MAHMUT KÜLLİYESİ KÖPRÜ DOĞAL SİT ALANI SELÇUKLU KÜMBETİ ULU CAMİİ ZAİM AĞA KONAĞI AKÇEŞME KUMACIK HAMAMI KİLİSE ASKERLİK ŞUBESİ BİNALARI HAMAM KALINTISI ŞEHİTLİK ABİDESİ ADRESİ (FRİG VADİSİ) GÖKÇEGÜNEY KÖYÜ (FRİG VADİSİ) YAZILIKAYA KÖYÜ GÜNEYİNDE) KÖY İÇİ MEVKİİ KAYMAZ BUCAĞI ILÖREN KÖYÜ ILÖREN KÖYÜ KURŞUNLU MAH. HAPİSHANE CAD. HAMAMKARAHİSAR-DULU KÖY YOLLARI ÜZERİ BALIKDAMİ YÖRESİ MÜLK KÖYÜ ÇARŞI MAH. YENİCE MAH. UZUN SOKAK NO:9 KARACALAR MAH. AKÇEŞME SOK. CUMHURİYET MAH. KILIÇ MAH. KEVSER SOKAK YUNUSEMRE MAH. GÜNYÜZÜ BUCAĞI AYVALI KÖYÜ GRUP MEZARLAR I. DERECE ARKEOLOJİK SİT DİNİ I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT KÜLTÜREL KÜLTÜREL DOĞAL SİT DİNİ DİNİ SİVİL MİMARLIK ÖRNEĞİ KÜLTÜREL KÜLTÜREL DİNİ İDARİ KALINTILAR ANIT ve ABİDELER DİĞER BİLGİLER KTVKK KTVKK KK GEEAYK TKTVYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK KTVKK GEEAYK GEEAYK KTVKK TKTVYK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KARAR 1590 1773 337 3012 3423 3339 3493 3588 237 4191 4194 44 2264 38 43 45 232 351 TARİH 24.02.1993 15.09.1993 13.06.1997 24.07.1981 20.06.1987 06.02.1982 09.04.1982 12.06.1982 01.07.1988 12.03.1983 12.03.1983 22.01.1988 15.05.1986 22.01.1988 22.01.1988 22.01.1988 01.07.1988 09.12.1988

153

TABLO F.13 Devamı
İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ ÇİFTELER ÇİFTELER SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ ÇİFTELER SEYİTGAZİ ÇİFTELER MERKEZ MERKEZ İNÖNÜ BEYLİKOVA ALPU SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR HİSARLIK ÖREN YERİ KİLİSE ÖRENLİĞİ ÇAKMAKBAŞI SUYU ÖRENLİĞİ MESUT ÇİFTLİĞİ ÖRENLİĞİ TÜMÜLÜS ADATEPE HÖYÜĞÜ AKTAŞ HÖYÜK HİSARLIK ÖRENLİĞİ TAŞ OCAĞI HÖYÜK II KAĞNI DURAĞI HÖYÜK I ADI EMİN EKİN HÖYÜK 2 KUMARCI HÖYÜK İKİKUYU HÖYÜK ESKİCAMİ HÖYÜK(MEZARLIK) KÖRHASAN HÖYÜK EĞRİ OVA HÖYÜK HAMİTLİ HÖYÜK KATMERLİ HÖYÜK HÖYÜK SELEKARI HÖYÜK KARASAKAL TEKKESİ EUDOXIAS GERMA ADRESİ EMİNEKİN KÖYÜ EMİNEKİN KÖYÜ SARICAİLYAS KÖYÜ GÜMÜŞBEL KÖYÜ KÖRHASAN KÖYÜ ŞÜKRANLI KÖYÜ ORHANİYE KÖYÜ KIRAVDAN KÖYÜ SÜRPEN KÖYÜ SELEKARI MEVKİİ DOĞANLAR KÖYÜ GÜMÜŞKONAK KASABASI TEKÖREN KÖYÜ KAYMAZ BUCAĞI ÇİFTEYATAK OVASI KARACAKAYA KÖYÜ 2 KM GÜNEYDOĞUSU NASRETTİN HOCA KÖYÜ 3 KM KUZEYDOĞUSU ÇAKMAK KÖYÜ MESUT ÇİFTLİĞİ KÖYÜ KURTŞEY KÖYÜNÜN 2KM G. BATISI ÇAKMAK KÖYÜ 1 KM BATISI ALPU- KARAKAMIŞ KÖYÜ 4 KM KUZEYİ BÖĞÜRTLEN KÖYÜ BİÇER KÖYÜ DEMİRCİ KÖYÜ GRUP 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT SİT ALANI I. ve III. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT II. DERECE ARKEOLOJİK SİT I DERECE ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT DİĞER BİL. GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK TKTVYK EKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK KARAR A-2498 A-2498 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3794 950 257 959 41 700 A-2806 A-3443 A-3443 A-3443 A-3443 A-3443 A-3443 A-3443 A-3339 A-3339 A-3339 TARİH 24.07.1981 24.07.1981 24.07.1981 24.07.1981 24.07.1981 24.07.1981 24.07.1981 10.09.1982 02.05.1985 06.02.1997 22.02.1991 22.01.1988 13.04.1990 08.05.1981 11.04.1982 11.04.1982 11.04.1982 11.04.1982 11.04.1982 11.04.1982 11.04.1982 06.02.1982 06.02.1982 06.02.1982

154

TABLO F.13 Devamı
İLİ ESK İLÇESİ SİVRİHİSAR ADI MÜLK KÜMBETİ ADRESİ MÜLK KÖYÜ GRUP DİNİ DİĞER BİLGİLER KTVKK KARAR 641 TARİH 26.01.1990

ESK

SİVRİHİSAR

MÜLK KÖYÜ MEZARLIĞI

MÜLK KÖYÜ

II. DERECE ARKEOLOJİK SİT

KTVKK

641

26.01.1990

ESK

SİVRİHİSAR

ALEMŞAH KÜMBETİ

KUBBELİ MAH.

DİNİ

KTVKK

880

09.11.1990

ESK

SİVRİHİSAR

YUNUS HOCA KÜMBETİ MAHMUT SUZANİ KÜLLİYESİ I. DERECE DOĞAL ve ARKEOLOLİK SİT ALANI I. DEREVE ARKEOLOJİK SİT ALANI

CUMHURİYET MAH.

DİNİ

KTVKK

880

09.11.1990

ESK

SİVRİHİSAR

KURŞUNLU KÜLLİYESİ KAYMAZ BUCAĞI KARAKAYA KÖYÜ KÖYÖNÜ MEVKİİ

KÜLTÜREL

KTVKK

880

09.11.1990

ESK

SİVRİHİSAR

DİĞER SİT ALANLARI

KTVKK

1146

10.10.1991

ESK

SİVRİHİSAR

ARKEOLOJİK SİT

KTVKK

1146

10.10.1991

ESK

SİVRİHİSAR

AK MİNARE

DEMİRCİ MAH.

DİNİ

KTVKK

1373

08.07.1992

ESK

SİVRİHİSAR

HAMAMKARAHİSAR KÖYÜ CAMİİ

DİNİ

KTVKK

1454

07.10.1992

ESK

SİVRİHİSAR

DOĞANARSLAN KÜMBETİ

MÜLK KÖYÜ

DİNİ

KTVKK

1507

18.11.1992

ESK ESK ESK ESK ESK ESK

SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR

DOĞANARSLAN MESCİDİ YAZICIOĞLU KALESİ BİÇER HÖYÜK KARAMANLI ANTİK ÇAĞ ÖRENLİĞİ KAĞNI DURAĞI HÖYÜK II MÜLK KÖYÜ HÖYÜK

MÜLK KÖYÜ

DİNİ I. DERECE ARKEOLOJİK SİT

KTVKK KTVKK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK

1507 1274 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339

18.11.1992 27.10.2000 06.02.1982 06.02.1982 06.02.1982 06.02.1982

BİÇER KÖYÜ TUTLU KÖYÜ DEMİRCİ KÖYÜ MÜLK KÖYÜ

I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT

155

F.4.1.4 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamında Olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları
İlimiz sınırları içersinde su ürünleri üreme alanı olarak kabul edilen kıta içi yüzeysel sularda 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu’na göre Tarım Bakanlığı’nca çıkartılan sirkülerdeki takvim doğrultusunda avlanma yasağı uygulanmaktadır. Bu alanlarda sirkülerdeki tarihler dışında usulüne uygun avlanma yapılmakta olup , Kaymaz, Musaözü, Yenice Barajları ve Günyüzü I, Günyüzü II, Oğlakçı, Tutluca I, Tutluca II, Mercan, Ahırköyü, Kanlıpınar, Bahçecik, Emircioğlu, Keskin, Çatmapınar Göletlerinde avlanma yılboyu tamamen yasaklanmıştır.

F.4.1.5 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği’nin 15-20.Maddelerinde Tanımlanan Alanlar
Eskişehir şehir merkezinin kullanma suyu ihtiyacı Porsuk Çayından temin edilmektedir. Porsuk Çayı Havzası Yönetmeliği Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ESKİ Genel Müdürlüğünce hazırlanmıştır. Su alma noktasından itibaren alt başlıklardaki koruma alanları Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği’nde belirtilen mesafeler göz önünde bulundurarak belirlenmiştir.

F.4.1.6. 13.01.2005 tarih ve 25699 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ve 07.10.2004 tarih ve 25606 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nin 34. Maddesinde Tanımlanan “Hassas Kirlenme Bölgeleri”
Düşük Kalorili ve yüksek kükürtlü katı yakıtların şehir merkezinde uzun süreli yakılması sonucu 1994-1995 kış sezonuna kadar Eskişehir ili DİE bültenlerinde en kirli iller sıralamasında başta yer almış ve 1 nci derece kirli iller arasında olması nedenı ile şehir merkezi hassas kirlenme bölgesi konumuna gelmiştir. 20.02.1995 tarih ve 12 nolu Mahalli Çevre Kurulu kararı ile yüksek kalorili düşük kükürtlü yerli ve ithal kullanımı zorunluluğu getirilmiş ve şehir merkezinde %1.5’ten fazla kükürt içeren sıvı yakıtların ısınmada ve sanayide kullanılması yasaklanmıştır. Ülkemize doğalgaz bağlantısı ile birlikte 1996 yılından itibaren doğalgazın ilimizde öncelikle sanayi, sonrada ısınmada kullanılmaya başlanmıştır. Alınan tedbirler sonucu il merkezinde hava kirliliği önlenmiş ve İlimiz DİE bültenlerinde kirli olmayan iller arasında gösterilmiştir. Bu hususlarla ilgili ayrıntılı bilgi C.1.2.3 başlığı altında verilmiştir.

F.4.1.7 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 9. Maddesi Uyarınca Bakanlar Kurulu Tarafından “Özel Çevre Koruma Bölgeleri” Olarak Tespit ve İlan Edilen Alanlar
İlimiz hudutları dahilinde Özel Çevre Koruma Bölgesi bulunmamaktadır.

156

4.1.10 3621 Sayılı Kıyı Kanunu Gereğince Yapı Yasağı Getirilen Alanlar F.1.4.Boylamı : 43 39 00 Kuzey : 38 10 00 Doğu : Eskişehir J 26 a-b-c : Devlet (Hazine) : Alanın Yer Aldığı Pafta No Alanın Genişliği (Ha) : 400 Ha Mülkiyeti En Yüksek En Alçak Yükseltileri a.9 6831 Sayılı Orman Kanunu Gereğince Orman Alanı Sayılan Yerler İlimiz dahilinde koru.En Alçak : 803 m Gökada sazlığı mevkiinde : 799 m Balıkdamı mevkiinde 157 .İli c.951. Milli Parklar . Alanın Adı : Balıkdamı Alanın Yer Aldığı : a.4. baltalık ve muhafaza ormanlarında bozuk ve verimli toplam olarak 358.4.Köyü e.13 30.12 4342 Sayılı Mera Kanununda Belirtilen Alanlar F.Mevkii : İç Anadolu Bölgesi : Eskişehir : Sivrihisar : Ahiler : Karabayır tepe : Balıkdamı-Gökada Alanın Merkez Noktasının Koordinatları : a.Coğrafi Bölge b. Av ve Yaban Hayatı ile Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunca koruma altına alınmıştır.1.4.1.5 hektar Devlet Ormanı ile 1253 hektar Melemen-Kıravdan Köy Tüzel Kişiliği Ormanı mevcuttur.1.İlçesi d.1.1.En Yüksek b.4. F. Konu ile ilgili ayrıntılı bilgiler F.01.Enlemi b.11 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerin Aşılattırılması Hakkında Kanunda Belirtilen Alanlar F.8 2960 Sayılı Boğaziçi Kanununa Göre Koruma Altına Alınan Alanlar İlimiz hudutları dahilinde 2960 Sayılı Boğaziçi Kanununa Göre Koruma Altına Alınan Alan bulunmamaktadır F.1 başlığı altında verilmiştir.F.Serisi f.2002 Tarih ve 24656 Sayılı Resmi Gazete’de Yayınmlanarak Yürürlüğe giren “Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği”nde Belirtilen Alanlar Eskişehir İli sınırları içindeki en önemli sulak alan Balıkdamı olup.

Sonbahar mevsimi ile beraber. göç eden bu türlerin büyük bir kısmı yurdumuzun bu göç yolları üzerinde konaklamakta. Bu sulak sahalarda yaşayan kuş türlerinden bir çoğu. Balıkdamı’nın koruma altına alınmasıyla bölgemiz ve çevresinde bulunan su kuşları avlat sahalarına da devamlı potansiyel saplanacaktır. fauna ve flora yönünden son derece zengin ve Türkiye’de sayıları az bulunan sulak sahalardan birisidir.Alanın Genel İklim Özellikleri : Balıkdamı sulak alanı İç Anadolu’nun tipik iklim koşullarını taşımaktadır. uzaktadır. Balıkdamı. Balıkdamı bu açıdan kurtulan ve günümüze intikal eden kurtarılması gereken sahalardandır. Balıkdamı su kuşları sahası kaybolmaya yüz tutmuş. Balıkdamı dışında başka saha olmadığı düşünülürse Balıkdamı sulak sahasında 100 türün üzerinde (uzun bir periyot içinde ve sağlıklı yapılabilirse) su kuşu türü tespit edilebilir. Belli Başlı Su Kaynakları : Balıkdamı (Gökada) sulak sahası. Sakarya nehrinin kaynağından (nehir uzunluğu) 70 km. 158 . ikinci uğrak yerleri de Eskişehir İli Sivrihisar İlçesi Balıkdamı (Gökada) sulak sahasıdır. Ekosistemin devamlılığı ile fonksiyonun arttırılması ancak böyle mümkün olacaktır. uluslararası su kuşlarını koruma sözleşmesi ve Avrupa Konseyi Yaban Hayatı Korunması Sözleşmeleri ile korunma altına alınan türlerdir. Ekonomik nedenlerle Balıkdamı gibi birçok sulak saha (arazi kazanmak amacıyla) kurutularak yok edilmiştir. bazen de uygun gördüğü ve rahatsız edilmedikleri korunan sahalarda kışları geçirmektedir. Sakarya Nehri drenaj çalışmalarından önce burada çok sayıda kuş türü kuluçkaya yatmakta iken nehrin yatağı temizlendikten sonra bu sayı ve kuluçkaya yatma zamanları çok azalmıştır. Burası İç Anadolu girişi üzerindeki ilk noktasıdır. Bu yollardan bir tanesi Boğazlar üzerinden Anadolu’ya geçen kuşların Balıkesir’in Bandırma İlçesinde bulunan Manyas gölü. yukarıda da bahsedilen nedenlerden dolayı kesin korunması açısından önemli bir alandır. Eskişehir İli ve civar iller sınırları içinde doğal dengesi bozulmamış. Çevrede bulunan bazı küçük kaynak sularla da beslenmekte ise de asıl beslenme noktası Çifteler İlçesi yakınında bulunan “Sakarbaşı”dır. özellikle kışların Kuzey Yarıküresinde sert geçtiği yıllarda Avrupa Kıtasından göç eden yüzlerce kuş türlerinin göç yolu üzerinde uğrak yeri olması nedeniyle hareketli bir ortama girmektedir. Sulak Alanın Özellikleri Yurdumuz bilindiği gibi insanlık ve kültür tarihi çok eskiye dayanan üç büyük kıtanın ortalarında ve en hareketli noktasındadır. Balıkdamı ve yöresinde tespit edilen kuş türleri 40 civarındadır.

Tespit Edilen Su Kuşları ve Balık Türleri : a-Su kuşları : Karabatak – Pahalacorocorax Balaban – Botaurus stellaris Beyaz Balıkçıl – Egretta Alba Gri Balıkçıl – Ardea cinerea Leylek – Ciconia ciconia Kara Leylek – Ciconia nigra Ötücü Kuğu – Cygnus cygnus Küçük Sakarcakazı – Anser erythropos Yeşilbaş – Anas platyrhynchos Boz Ördek – Anas strepera Kılkuyruk – Anas acuta Fiya – Anas penelope Çamuran – Anas crecca Çıkrıkçın – Anas guerguedula Kaşıkçın – Spatula clypeata Suna – Tadorna tadorna Angıt – Casarca ferruginea Macar – Netta rufina Karabaş Patka – Aythya fuligula Elmabaş – Aythya ferina Paspaş – Aythya nycora Dikkuyruk – Oyyura leucocephala Sütlani – Mergus albellus Kara Çaylak – Milvus migrans Saz Delicesi – Circus aeruginosus Turna – Megalornis grus Benekli Su Tavuğu – Porzana porzana Saz Horozu – Porphyrio porphyrio Su Tavuğu – Rallus aguaticus Sakarmeke – Fulica atra Kız Kuşu – Vanellus vanellus Su Çulluğu – Gallinago gallinago Küçük Su Çulluğu – lymnocryptes Kervan Çulluğu – Numenius arguata Beyaz Karınlı Düdükçün – Tringa ochropus Kızılbacak – Tringa totanus Uzun Bacak – Himantopus himantopus Yalıçapkını – Alcedo atthis Pelikan – Pelicanus onocrotalus Bıldırcın– Corturnix coturnix b-Balıklar Sazan Balığı Yayın Balığı Turna Balığı Sarı Balık Kızıl Kanat Gümüş Balığı Kara Balık – – – – Cyprinus Carpio Silurus glanis Esox lucius Leuciscus idus – Scardinius erythrophthalmus – Albunus – Clarius lazera 159 .

Su Samuru – Lutra Lutra Tilki – Vulpes vulpes Porsuk – Meles meles Tavşan – Lepus europeus Amfibiler (Çift Yaşamlılar) . 3. Sakarbaşı (Nehir Kaynağı) Dikmen + Selimiye + kızılca köyleri Aktaş köyü Çandır köyü Gülçayır + Burhanlar köyü 160 .Kefal Koca Ağız Dişli Sazancık Bıyıklı Balık – – – – – Levcissus cephalus Aspiua aspius Ashanius chantrei Barbus plebejus Cobitis taenia c-Hayvan Türleri Memeliler . Kurbağa – Amfibia Sürüngenler . 1. 4. Familyalar : Brassiaceae Fabaceaea Astereceae Lamiaceae Poaceae Diğer Familyalar % Oran 14 10 9 9 9 49 Sahaya etki eden Faktörler Balıkdamı-Gökada konum itibariyle Sakarya Nehrinin kaynağından (nehir uzunluğu olarak) 70 km uzakta bulunmaktadır. 5. Kara kaplumbağası – Testudunata Su kaplumbağası Kertengele– Locertia Su Yılanı– Natrix Kara Yılanı Sulak Alan ve etrafında bulunan bitki toplulukları . 2. Sucul bitkiler : 38 familyaya ait 140 tür ve takson tespit edilmiştir. Sakarya nehrinin akış istikametine doğru şu yerleşim yerleri bulunmaktadır.

Ağır balçık toprağı olması sonucu yaz aylarında erken sıcaklarda derin ve geniş çatlaklar oluşmaktadır. 2. Ahiler köyü 9.6. Meydana çıkan taşkın alan toprağı tarıma elverişli olmadığı gibi hayvancılık içinde elverişli değildir. 3. 6. 5. Kuvvetli rüzgarla kuruyan ve ince sitrüktüre sahip olan topraklar erozyonla taşınmaktadır. Böylece göl alanı çekilmiştir. 1979 yılında DSİ tarafından yapılan drenaj ve nehir yatağının ıslahı sonucu taşkın alanının daralmasına neden olunmuştur. Ballıhisar (Pessinus harabeleri) kuzeybatıda 14 km Ertuğrul köyü – Kuzeybatıda 8 km İlyaspaşa köyü – Güneydoğuda 12 km Yenidoğan köyü – Güneydoğuda 5 km Göktepe köyü – Güneybatıda 13 km Ahiler köyü – Batıda 3 km Kurtşeyh köyü – Batıda 8 km Yukarıda sıralanan yerleşim merkezlerinin hayvancılıkla ve tarımla uğraşmaları göz önüne alınırsa Balıkdamı ve yöresinin usulsüz avlanmalarında dışında ayrıca kirlenme ve otlatma açısından da olumsuz etkilendiği söylenebilir. Göl çevresi ve içerisinde önceki yıllar mevcut olan bataklık ağaçları ile kamış-sazlıklar bilinçsizce tahrip edilmeleri sonucu kuluçka yuvaları yapma imkanı da azalmıştır. Gökada Gölünün alanının daralması sonucunda çevre köylülerin başı boş otlatılan hayvanları çekilen göl alanına yapmış olduğu baskı ile sahaya gelen ve kuluçkada yatan kuşların rahatsız olmaları ve zamanla azalmalarına neden olmuştur. Bilinçsiz ve usulsüz avlanmalar sonucu kuş türleri ile balık türleri süratle azalma tehlikesi ile karşı karşıya kalmıştır. Buzluca köyü 7. İlgi Çeken Diğer Hususlar Balıkdamı sahası 1979 yıllarına kadar doğal durumda iken DSİ tarafından Sakarya nehrinin tabanının ıslah edilip mecrasına çekilmesi sağlanmış çevrede yeni tarım arazisi ve mera alanı sağlanmış olmasına rağmen zaman zaman meydana gelen su taşkınları Gökada Gölünü eski durumuna getirmektedir. Arzu edilen amaca tam olarak ulaşılamadığı gibi mevcut doğal dengede bozulmuş sahaya konaklamak ve bir kısmının da kuluçkaya yatmak üzere gelen göçmen ve yerli kuş türlerinin azalmalarına neden olunduğu sonradan fark 161 . Sakarya nehrinin bu taşkın alanının yatak ıslahı ile yeni toprak kazanılması amacına ulaşamadığı gibi doğal dengenin de bozulması ile sonuçlanmıştır. Gerek çevre avcıları gerekse uzaklardan gelen avcılar için bu bakımdan ilgi çekici bir saha niteliğindedir. Yenidoğan köyü 11. Kurtşeyh köyü 8. İlyaspaşa köyü Balıkdamı (Gökada) nı çeşitli yönden etki altında tutan çevreye yakın yerleşim bölgeleri ise şunlardır : 1. 7. Bugünkü durumda sulak alan olarak bir sığ göl özelliğine olan Balıkdamı çeşitli kuş. 4. balık türleri ile bitki türleri açısından zengin bir alandır. Balıkdamı köyü (Gökada Gölü) 10.

Onaylı Çevre Düzeni Planlarında.4. Sahada koruma ve üretme çalışmalarıyla yerli ve göçmen su kuşlarını etkileyebilecek her türlü yasak faaliyetler tesirli koruma tedbirleri ile takip edilmektedir. DSİ tarafından da uygun görülen ve gölün eski doğal konumuna kavuşmasını sağlayacak Karabent köprüsünde yapılacak düşük seviyeli ve maloz taşlarla yapılması düşünülen bent şeklindeki engelin iki kamu kuruluşunun yapacağı temaslarla olması mümkün olacaktır.Ortaköy sazlıkları sulak alan özelliklerindedir. işaret. F. Korunması Gereken Alanlar F. F. Yanlış arazi kullanımı yapılmaktadır. Doğal dengeyi bozacak her türlü avlanma ve otlatma yapılmaktadır. Nehir yatağının açılmasıyla binlerce yıllık doğal denge doğanın aleyhine bozulmuştur. sazlık ve benzeri sulak sahaların arazi kazanmak amacıyla kurutulması arazi kullanımı yönünden çok büyük ve telafisi imkansız sonuçlara ulaştığı yıllar öncesinden anlaşılmıştır.3.4. Seyitgazi ilçesi Kırka Beldesi Akin. Çifteler ve Sivrihisar İlçeleri sınırındaki Çandır.3. Jeotermal Alanlar vb. Biogenetik Rezerv Alanları. ikaz ve yönlendirme levhaları konmalıdır. Saha tam olarak korunamamakta usulsüz avlanmalar (köylülerce ve dışardan gelen avcılara tarafından) her yıl devam etmektedir.2. Gerek ana yollara gerekse tali yollara tanıtım.) 162 . Yapılacak Çalışmalar Balıkdamı (Gökada) Gölü kesin koruma altına alınmalıdır. Balıkdamı da yapılan yanlış arazi kullanımı önlenmeli daha önce yapılmış telafisi imkansız hatalar tekrarlanmamalıdır.1. Koruma amaçlı bir bina ile gözlemlerde yararlanılacak ayrı binaya ihtiyaç vardır.edilmiştir. Mevcut Özellikleri Korunacak Alan Olarak Tesbit Edilen ve Yapılaşma Yasağı Getirilen Alanlar (Tabii Karakteri Korunacak Alan. Diğer Sulak Alanlar Balıkdamı dışında küçük ölçeklide olsa Alpu içesi Doğanca. Gölün belirli yerlerinde saz kesimi ve tahribi önlenmelidir.4. Daha önce tahrip edilen yerlerde ve sahanın başka uygun yerlerinde söğüt ağaçlanması yapılamalıdır. Yurdumuzda primer gıda üretimi bakımından en yüksek verim ve potansiyeline sahip sığ göl. Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslararası Sözleşmeler Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar İlimiz sınırları dahilinde Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslararası Sözleşmeler Uyarınca Korunması Gerekli Alan bulunmamaktadır.

Sulanması Mümkün ve Arazi Kullanma Kabiliyeti I. Osmangazi Üniversitesi öğretim görevlisi Hatice KUTLUK tarafından Türkiye genelinde yapılan çalışmanın ilimize ait bölümü ile ilgili endemik türlere ait ilçeler bazında hazırlanmış liste Tablo F. Yeraltısuyu İşletme Sahaları F. Biyotoplar.5. Sulanan. Biyogenetik Rezerv Alanları.4. Biyosfer Rezervi. Benzersiz Özelliklerdeki Jeolojik ve Jeomorfolojik Oluşumların Bulunduğu Alanlar Jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar ile ilgili ayrıntılı bilgi A.II. Göller.3. Yağışa Bağlı Tarımda Kullanılan I ve II Sınıf ile Özel Mahsul Plantasyon Alanlarının Tamamı Bu konuyla ilgili ayrıntılı bilgi E ve H Başlıkları altında verilmiştir.4. Akarsular.4 ve A.5 başlığı altında verilmiştir. 163 .3.11 ‘de verilmiştir. Bilimsel Araştırmalar İçin Önem Arzeden ve/veya Nesli Tehlikeye Düşmüş veya Düşebilir Türler ve Ülkemiz İçin Endemik Olan Türlerin Yaşama Ortamı Olan Alanlar. F.4.F.3.III ve IV Olan Alanlar.2 Tarım Alanları: Tarımsal Kalkınma Alanları.3.

petiolaris R.wendelboi wendelboi &&C.kotschyi S.baibutensis A.vulcanicum ACERACEA Acer A.aviculariifolium uniflorum MALVACEAE Alcea A.cibrarius Gypsophila G.myrtifolium 164 H.wendelboi congesta Papaver P.aviculariifolium depilatum bourgaei H.cherlerioides B.acrochlorus D.pisidica LINACEAE Linum L.carica P.involucrata .anıanum RUTACEAE Haplophyllum H.hyrcanum keckianum A.leucocephala M.turcicum Alyssum &A.raveyi C.scholerianus A.aviculariifolium depilatum depilatum H.elongatus elongatus A.minuartioides Dianthus D.birsuta Genista G.akscheherensis Ebenus(S) E.vulnerariae A.pseudocaspius A.tmoleus bounacanthus A.virchowü CRUCIFERAE Aethionema &&Ae.brachypterus A.bruniifolia heterocoma nana Erysimum E.hellespontica rosea C.stereocalyx A.warburgii A.leucocephaloides M.thymifolius LEGUMINOSAE Astragalus A. wiedemannianus A.nummularium lycaonicum CARYOPHYLLACEA E Arenana A.physodes A.eriocalyx Minuartia M.hirsutum anatolicum anatolicum L.acicularis A.prostrata prostrata ILLECEBRACEAE Paronychia P. melanophrurius A.11 ENDEMIC TAXA: RANUNCULACEAE Consolida &&C.heterorhizus PAPAVERACEAE Corydalİs &&C.ledebouriana pauciflora Bolanthus B.hirsutum pseudoanatolicum GERANIACEAE Erodium E.macroscepus A.hirsutum caespitosum A.macrocephalus macrocephalus A.melanocephalus A.mesogitanus A.hybrida vaillantiana macneillii M.dudleyi POLYGONACEAE Polygonum &P.floribunda CISTACEAE Fumana F.gymnolobus A.pinardü Draba D.dumanii &&Ae.phrygius &&A.anatolica arachnoidea M.mitchelianus A. cari ense L.pateri pateri Aubrieta A.venulosum Ranunculus R.trojanus A.condensatus A.aucheri G.strictispinis A.acerosa A.chionaea P.hyrcanum sphaerocaryum RHAMNACEAE Rhammıs R.micropterus A.anatolica phrygia &M.oxytropifolius A.chlorifolia S.squalidus A.afyonicum GUTTIFERAE Hypericum H.thirkeana Delphinium D.niveum A.idae &&A.lycaonicum Isatis I.kochakii A.anatolicus D.prusianus A.paphlagonica Helianthemum H.pestalozzae Saponaria S.hirsutus A.arrostii nebulosa G.TABLO F. apokrinomenon P.lydİus A.

afer eburneus Scorzonera S.iconica C.pterocaula .stellidorsum Inula I.amasiensis C.tanacetifolia CRASSULACEA Rosularia &&R.farinosum &&T.lycaonica A.pinardii Scabiosa S.kotschyi canescens A.phrygia A.bithynicum Ferulago F.tomentosa Senecio S.drabifolia detonsa C.aurea Olymposciadum (T) O.castagneanus Tanacetura T.cappodocicum Lathyrus L.stapfıana Crepis 165 C.lyrata lyrata C.argaea C.reticulatum Helichrysum H.eriophora S.sulphureum B.dirmi lense C.holocycla Crataegus C.aciphylla discoidea A.bommuelleri H.pseudodontotrichum H.wiedemanniana Carduus C.pseudoreflexa C.repens CAMPANULACEAE Asyneuma A.olİgantha DIPSACACEAE Pterocephalus P.fulvida &&A.macropus Doronicum D.artabirense H.olympicus hypoleucus Centaurea C.caucasica orientalis VALERIANACEAE Valeriana V.leucopsis Cousiana C.michauxioides Campanula C.czeczottianus Melilotus M.teretifolia Anthemis A.armena O.ketenogIui A.argyroleuca Thennopsis (S) T.turcica &T.bicolor Onobrychis O.pseudopulchrum Tripleurospermum T.formosus formosus Onopordum O.patentissimum H.limonifolium pestalozzae A.pontica Leucocyclus (T) L.trichophylla Eryngium E.aucheri F.aciphylla aciphylla A.wallii A.bommuelleri C.caespidosum Prangos P.nutans trojanus C.callosum T. sempervivum glaucophylla UMBELLIFERAE Astrantia A.turcica Trigonella T.kotschyi kotschyi C.heldreichii B.iconica C.Hedysarum H.drabifolia austrooccidentalis C.reductum H.rostrata ROSACEAE Alchemilla A.suberosa cariensis S.alatum pseudocreticum &&C.kotschyana gypsicola A.turcicum Echinopora E.macrosciadia Heracleum H.anatolica Jurinea J.reuterana phrygia C.platytaenium Muretia (S) M.compactum A.cariensis longipapposa C.meliocarpoides meliocarpoides CAPRIFOLIACEAE Lonicera L.paucijuga O-pisidica Oxytropis O.maxima haradjianii Bupleurum B.cadmeum cadmeum Taraxacum T.nivea C.phrygiense H .hololeuca COMPOSITAE Achillea &&A.chionophilum Hieracium H.anatolicum Ptilostemon P.tchihatcheffıi Cirsium C.

armenum O.cheiranthifolium asperulum V.parviflorum oligodon Micromeria M.pisidica S.wiedemannii S.hirsutus LABIATAE Ballota B.tossiense V.phrygius C.tauricum brevifolium Paracaryum P.phrygia A.litorale pterosporum Digitalİs D.lutescens M.cretica anatolica S.abieticolum V.pseudotincîoria A.ambigens O.uschakense Veronica V.iberica densipilosa S.cryptantha S.astracanicum macrodon M.akmanii &&S .cryptophila S.gulendamiae S.calycinum Rochelia R.globosum globosum M.salvİfolia Sideritis &&S.pulvinatus BORAGINAECEAE Alkanna A.congesta 166 congesta Ori gamım O.sipyleum Phlomis P.polioxanthum O. cheiranthifolium pisidicum V.isauricum O.PRIMULACEAE Cyclamen C.stenostachyum V.cristata phrygia Nepata N.areolata aerolta A.kastamonicum V.afyonense V.tchihatcheffıi S.anacampseros .zygioides lycaonicus Wİedemannia W.tinctoria glandulosa Moltkia M.basivelatum V.corifolİa L.ancyritanum P.multifida ACANTHACEAE Acanthus A.genistifolia confertiflora L.galaticus C.orientalis PLUMBAGINACEAE Acantholimon A.nigra anatolica Marrubium M.heldreichiana S.cilicum intaminatum OLEACEAE Fraxinus F.tmolea Teucrium T.cariensis D.acerosum brachystachyum EUPHORBIACEAE Euphorbia E.splendidum V.phrygia Stachys S.serratifolium V.leucostomus Argillaceus T.kop geçidi ensis V.iconica Scrophularia S.aytachü S.cadmica S.ornus cilicica ASCLEPIADACEAE Vincetoxicum V.aurea Nonea N.longicaulis chaubardii antalyanus T.yosgadensis Scutellaria S.salviifolium V.cyanescens S.karauseanum V.orientalis leucantha A.phyrgîum V.armeniaca P.bonımuelleri O.cuneifolia cuneifolia &&V.urobracteum V.sipyleus sipyleus T.dichroantha S.canescens canescens CONVOLVULACEAE Convolvulus C.cadmea N.lamarckii Linaria L.anatolicum SCROPHULORIACEA E Chaenorhinum C.macrosperma Onosma O.nİssolii Salvia &&S.chamedrys tauricolum Thymus T.insulare V.lachnopus V.depauperata Verbascum &V.disperma microcalycina SOLANACEAE Lycium L.ancyritanum V.

heldreichii H.orientalis Piptatherum P.vulcanica RUBIACEAE Asperula A.dumosum G.aucberi Ornithogalum O.stylosum Asphodeline A.sibthropianum A.divulsa coriogyne GRAMINEAE Alopecurus A.stenophylla stenophylla ORCHIDACEAE Ophrys O.bonımuelleri A.rigidifolia Bellevalia B.pubescens longifolia Nephelochloa (T) N.fleischeriana Gagea G.speciosunı) C.danfordiae iris I.armena lycica IRIDACEAE Crocus C.muticum loliaceum Bromus B.anatolica A.sparganiifolius CYPERACEAE Carex C. scabri florum A.crassİfolia crassifolia F.anacampseros E.nitida hirtella Crucianella C.bithynica Hyacinthella H.gibbum Zingeria Z.pinifolia phrygia Helictotrichon H.penduliflorum G.cappodocicus sclerophyllus Elymus E.phrygium A.schachtii I.lilaciflora phrygia A.stepparum ARACEAE Anım A.bonımuelleri (See for Syn.Ianatus Amblyopyrunı A.holciforme holciforme glabrum Pseudophleum (T) P. && C.phrygia JUNCACEAE Juncus J.erythrodon FAGACEAE Quercus Q.antalyensis C.dİsticha Galium G.lineata Muscari M.conophalloides caudatum LILIACEAE Allium A.burttii Fritillaria F.olympicum A.lazicus divaricatus Peştuca F.tauri Colchicum C.sieheanum A.alpigenum Tulipa T.verticillata 167 .

Akasya. Musaözü. F. : İl merkezine 7 km. İçinde patika yollar mevcuttur. Karaağaç ve İbreli türler mevcut. : Porsuk Çayı kenarında. Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı Alanın Açıklamalı Tanımı : Fidanlık Orman İçi Dinlenme Yeri : Eskişehir İ 24 C 2 paftası Fidanlık Mevki.İlimiz Mihalıçcık ilçesi çatacık ormanlarında geyikler koruma altına alınarak üreme sahası oluşturulmuştur. Fidanlık.6 Mesire Yerleri: 6831 Sayılı Orman Kanununa Tabi Alanlarda Halkın Rekrasyonel Kullanımını Düzenleyip. Mihallıççık İlçesinde . içinde piknik masaları. Sivrihisar ilçesi Arahit Dağı eteklerine keklik salınarak buğday zararlısı süne böceği ile biyolojik mücadele için üreme sahası oluşturulmuştur. Başpınar’dır.3. ocakları. yer yer açık alan mevcut. kara kavak. Merkez İlçede . Seyitgazi İlçesinde . çay kenarı sık ağaçlıklı : Düz arazi % 0-15 meyilli : Musaözü Orman İçi Dinlenme Yeri : Eskişehir İ 24 C 2 paftası Musaözü hudutlarında : 50 hektar köyü Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı 168 . Büyükyayla. Porsuk Çayı Kenarı :15 hektar :Günübirlik kullanım sahası Porsuk Çayının iki kenarında içinde titrek kavak. giriş kontrol ve otopark çocuk oyun alanları mevcuttur. arazi düz. yolu asfalt yaz aylarında içine belediye otobüsü işletilmektedir. :6831 sayılı yasa 25.4. çeşme tuvalet bekçi kulübesi. Madde :Eskişehir İl Merkez nüfusu 413 000 civar köyler nüfusu 10 000 dir. Kocakır. Kullanımının Doğal Yapının Tahribine Neden Olmadan Yönlendirilmesini Sağlamak Üzere Ayrılan Alanlar İlimiz dahilinde 7 adet Orman İçi dinlenme yerleri mevcut olup isimleri şunlardır : Merkez İlçede . Çatacık ve Kalburcu.

: 5 hektar 169 . * Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı Alanın Açıklamalı Tanımı : Kocakır Orman İçi Dinlenme Yeri : Eskişehir İl Merkezi güneyinde şehre bitişik. : Normalin üzerinde engebeli. yol ve patika. : İl merkezine 21 km. : % 10-40 meyilli yer yer düzlükler ve çukurluklar mevcuttur. mevcut ağaçlar 30-35 yaşları arasındadır. büfe. İçinde içme suyu tuvalet oyun alanı piknik üniteleri ve patika yollar mevcuttur.ortasında sulama maksatlı Musaözü Göleti mevcuttur.Alanın Açıklamalı Tanımı Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası :Günübirlik kullanım sahası. Sahada çocuk oyun alanı. Sahada su deposu. Gölette sportif olta balıkçılığı yapılır. Karayolu kenarıdır. Eskişehir-Seyitgazi karayolu kenarı : Halen kullanılan alan 3 hektardır. idare binası ve Bungalov mevcut. yeteri kadar piknik masası ve ocak. :Arazi sık ağaçlı. ağaçlar 30-35 yaşlarında küçük boşluklar mevcuttur. : 6831 sayılı yasa 25. yolu asfalt. çeşme. çevre nüfus. Şehir kenar mahallesine mesafesi 700 m dir. Madde : 2000 kişi kapasiteli. civar köy yolları asfalt ve stabilizedir. : % 5-15 arsında meyillidir. : 6831 sayılı yasa 25.saha batısı köye ait tarlalarla çevrilidir. Madde : Merkez İlçe nüfusu 413 000. civar köyler 10 000 dir. tuvalet. İl merkezi 413 000. Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı : Çatacık Orman İçi Dinlenme Yeri : Mihallıççık İlçesi Çatacık Orman ortasında Çatacık mevkiinde bulunmaktadır. 1960 lı yıllarda yapılmış bir ağaçlanma sahası olup. Saha % 5-15 meyillidir. :Kocakır ağaçlanma sahasının karayolu kenarındaki bir bölümü. Gölet çevresi karışık yaşlı Karaçam ormanı kuzey kenarı ağaçlandırılmış. çevresi ve içinde elektriği bulunmaktadır. * Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası Mihalıççık İlçesinde . : Şehir merkezine 4 km dir. civar köyler nüfusu 10 000 civarındadır. çeşme. patikalar ve piknik masaları ile ocakları mevcuttur.

tuvalet ve piknik üniteleri mevcuttur. DSİ Karaören göleti kenarı olup. : Az meyilli Coğrafi Konum Alanı Alanın Açıklamalı Tanımı Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası 170 . : 6831 sayılı yasa 25. İçinde çeşme. : Eskişehir J 25 d 1 paftası Seyitgazi İlçesi Kırka Bucağı Büyükyayla köyü civarı : Genel alan 60 hektar.Karaçam ormanı : % 10-45 meyilli * Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı Alan Alanın Açıklamalı Tanımı Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası : Kalburcu Orman İçi Dinlenme Yeri : Ankara J 27 a 1 paftası. :Eskişehir-Seyitgazi-Afyon devlet yoluna 3 km mesafede. : 6831 sayılı yasa 25. içinde çeşme yol ve patikalar mevcut olup rekreasyon amaçlı kullanılmaktadır. Madde : 6000 kişi : Mihalıççık İlçesine 5 km mesafededir. Madde : 1000 kişi : Eskişehir’e 85 km. : % 10-40 meyilli ve düz saha * Seyitgazi İlçesinde . stabilize yolla bağlıdır. : Saha Karaçam ve Sarıçam karışık ormanı.Alanın Açıklamalı Tanımı Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası : Sarıçam-Karaçam ormanı kısmen açıklıklı ve çayırlık günü birlik kullanım alanı içinde Geyik üretme İstasyonu mevcut. : Sarıçam. : 6831 sayılı yasa 25. içinde açık alan ve yaşlı karaçamlar mevcuttur. Civarda mevcut 2 köyün nüfusu 1500 dür. Madde : Kırka bucak nüfusu 5000dir. : Yaşlı karaçam ormanı ve açık alanlıdır. : 10 hektar : Karaçam ormanı yer yer çayır. Alanın Resmi Adı :Büyükyayla Orman İçi Dinlenme Y. Alpu’ya 40 km ve yolu asfalt ve stabilizedir. saha oldukça geniştir. çeşme ve dinlenme tesisleri ile çocuk oyun alanı mevcuttur. :Karaçam-Sarıçam ormanı kısmen taşlık az meyilli gölet kıyıları düz. Mihalıççık İlçesi yakınındadır. 2 hektar alan kullanılmaktadır. açıklıklı ve günü birlik kullanım. Günübirlik kullanım alanıdır.

E.R. Saha bakir. : 10 hektar :Günübirlik kullanım alanıdır.Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu Kararları (1998-2004) 3.E.Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü Verileri (2004) 2. OCAK. : Yaşlı karaçam ormanı ve açık alanlı : % 10-40 meyilli ve düz saha Fiziksel Özellikleri Topografyası KAYNAKÇA : 1. “Eskişehir Bölgesi Karayosunları (Musci) Üzerine Bir Araştırma” 171 . . “Eskişehir’de yetiştirilen ağaç ve çalıların kentsel ekoloji açısından değerlendirilmesi” Fen Edebiyat Dergisi 7-TÜRE. : Devlet karayolu kenarıdır.E.A. .C.Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı Alanın Açıklamalı Tanımı Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı : Beşpınar Çeşmesi Orman İçi Dinlenme Yeri :Eskişehir Seyitgazi İlçesi sınırları içinde Seyitgazi-Afyon Devlet karayolu üzerinde Seyitgazi’ye 43 km Afyon’a 30 km mesafededir. Kırka 6000. sportif tesisler yapılabilir. MAGIL. : 6831 sayılı yasa 25. Gazlıgöl 3000. Yolu mevcuttur.ESKİ Genel Müdürlüğü Havza Yönetmeliği 5. “ Balıkdamı Florası” Anadolu Üniversitesi Fen Fakültesi Dergisi 8.H. doğu ve güneyi ormanlıktır. A.YÜCEL. İçinde tuvalet ve çeşme mevcuttur. . Kuzeyi ve batısı kayalık. bina ve tesis yapmaya müsait olup. civar köyler 2500 dür. Çeşme ve tuvalet mevcuttur. Madde :Afyon Merkez 10000.Hatice KUTLUK Osmangazi Üniversitesi Öğretim Üyesi ( 2002) 4.Tarım İl Müdürlüğü Verileri (2004) 3.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1998-2004) 6-YÜCEL.ÖZDEMİR. MISIRDALI. . “Eskişehir İli Likenleri” 9. . Yaşlı ağaç mevcuttur.

Eskişehir’e 86 km dir.1. D. Pessinus Şehri : Antik Pessinus şehri. Dorylaeum (Şarhüyük) : Şehrin kuzey bitişiğinde ve Muttalip Köyü yolunun doğusundadır. 1. Antik yol üzerinde bulunan İlçe Romalılar tarafından kurulmuştur.1 Yörenin Doğal Değerleri G.Han İlçesi : Çifteler İlçesinin güneybatısında olup. il merkezine ise 115 km uzaklıktaki Ballıhisar köyündedir. B.Seyitgazi İlçesi 1. Sivrihisar ilçesinin 15 km güneyinde. Bugün beldenin bulunduğu mevki tarihten önceki çağlarda M.1 Yörenin Turistik Değerleri G.Ö. 2. Helenistik Roma ve Bizans çağlarını yaşamıştır.1 Konum A.Ö.Merkez İlçe 1. TURİZM G. 3500 yıllarında kurulmuştur. Roma ve sonra Bizans çağında yapılmış. Yazılıkaya (Midas Şehri) : Eskişehir’e 90 km uzaklıkta olup. 2.Sivrihisar İlçesi : 1. C. 3500’de iskan edilmiştir. Kayalık bir platform üzerinde M. Bardakçı Köyü (Santabaris) : Seyitgazi İlçesine bağlı ve 18 km güneydoğuda bir köydür.1. Osmanlılar tarafından takviye 5edilmiş bir kale şehridir.1. Karacaşehir Eskişehir’e 6 km uzaklıkta Karacaşehir köyünün güneybatısındadır.(G). Güneye inen antik yol üzerinde Roma çağında kurulmuş olup Santabaris adını almıştır. 172 . Kaymaz (Tricomaria-Trocnades) : Kaymaz. Han İlçesine bağlı olan Yazılıkaya köyü bitişiğindedir. Sivrihisar İlçesinin 35 km batısında bulunan bir beldedir.

Bu havzalar alüvyonlarla dolmuştur. Zeyköy : Sivrihisar İlçesine bağlı ve 32 km kuzeyinde bulunan bir köydür. G.batı-doğu yönünde kaplayan dağların batı tarafını Bozdağ (1535 m). çatlakları arasından gelen suların kaynaklarının dizilişleri (şehir içi. Kurulduğu bugünkü mevkii antika bir yerleşme yeridir.Calure. Çakmak Köyü (Aprostola) : Günyüzü ilçesine bağlı bir köydür. Sündiken Sıra Dağları.2 Fiziki Özellikleri A. Günyüzü ilçesinin 10 km güneyindedir. Laçin. Porsuk ve Yukarı Sakarya’dan sonra bir yayla drenaj alanlarını ayıran kabartılar teşkil eder. Köyün girişinde ve ovanın içerisinde Kale diye adlandırılan tabii tepe üzerine tarih öncesi çağlardan itibaren yerleşme olmuştur. E. 3. Thoodosius’un annesi veya kızı namına ithaf edilen bir şehirdir. Güneydoğuda Sivrihisar (1690 m) ve güneyde Türkmen Dağları en önemlidir.Choput) tarafından kabul edilmektedir. Aşağı Yukarı Alpanas Ilıca alanı) bunu göstermektedir. Yüzeyde alüvyonlarla arasında dağılan sular birkaç yerden kaynamakta ve yüzey infiltre sularla karışmaktadır. 173 . İlin kuzeyini.1.Arazi Şekli ve Dağlar Sakarya Nehri ile kolu Porsuk Çayının drenaj havzalarında yer alan iki geniş ova ile bunların çevrelerini saran kuzeyde Bozdağ. Bunlar birinci zaman yapılı eski kütlelerin üçüncü zaman kırılma sonucunda yükselmeleri ve çökmeleri ile meydana gelmiştir. Hamamkarahisar Köyü (Muska-Mausga) : Günyüzü ilçesine bağlı bir köydür. Bu neojen örtüde alüvyonlarının altındaki senklimalle örtülü bazı fayların varlığı çok eski tarihlerden beri birçok kimseler (s. B. Roma çağında kurulmuş.Jeolojik Yapısı Porsuk Çayının yerleştiği neojen çöküntü havzaları doğu-batı yönlü bir şerit halinde uzanmaktadır.Günyüzü İlçesi : 1. 2. doğu tarafını ise Sündiken Dağları (1818 m) kaplar. Bizans çağında da varlığını devam ettirmiştir. İlçenin 17 km güneyindedir.3. Türkmen Dağına ulaşan. Doğuya doğru kuzey-güney yönlü çok kısa boylu muhtemel bindirme sanyajı ve çayları bulunmaktadır. Gümüşkonak Kasabası (Eoudoxiçs) : Gümüşkonak.1. İlçesinin 35 km güneyindedir. 11. Diğer taraftan güneyden gelerek şehir merkezinin üzerinden geçen muhtemel bir fayın varlığı.

Kaplıcalar : a-Merkez İlçe : Eskişehir sıcak su kaynakları il merkezinin ortasında ve Porsuk Çayının güney sahilinde geniş bir alanda bulunmakta ve bu mıntıkalarda açılan artezyen kuyulardan temin edilmektedir. Kütahya sınırlarından ilimize girer. İnönü Küçük Havuz Kaynağı. kum. Genellikle akarsular tarafından taşınarak getirilir. Seydisu ve Sarısudur. Alüvyon. İnönü Kaynağı. kuzey kısımlarını dolaşarak Bilecik sınırına girer. Sakarya.Meşe. D- Barajlar : Eskişehir dahilinde beş baraj vardır. Şehir için faaliyet gösteren tüm hamamlar da sıcak sularını artezyen kuyularıyla üretmektedir. Çifteler ilçesinin 5 km güneydoğusunda (Sakaryabaşı) çıkar ve ilin güney. Kunduzlar sulama ve taşkınlardan korunma barajıdır. Çok sayıda kollara sahip olan nehrin başlıca kolları Porsuk. Kandilli İnönü arasındaki alüvyon saha artezyen niteliğindedir. Ayrıca Belediyenin ana kaptaj yerinden çıkarılan sular Odunpazarı semtinde verilen kullanma sularına katılmaktadır. 3. Sakarya’nın en büyük kolu Porsuk.Akarsular İlin başlıca akarsuyu Sakarya’dır. I. Merkez İlçeden geçerek Alpu.Ormanlar İlde ormanlar daha çok güney ve kuzey bölgelerdedir. Beylikova ilçelerinden sonra doğudan Sakarya ile birleşir. Toprak gövdeli bir depolama tesisidir. 174 . Musaözü.Sedir ve Kavak gibi ağaç türleri yetişir. çakıl ve kilden oluşan bir karışımdır.Göletler : Yukarı Kartal Göleti Eskişehir’in batısında Yukarı Kartal Köyü civarında yapılmıştır. Eskişehir’in 86 km uzağındadır. 2. Orman olmayan arazilerde. doğu. Ağaçlandırma yapılarak turistik bir özellik alması sağlanabilir. Arazinin % 25’ini teşkil eden ormanlık bölgelerde 352 139 hektar Çam. G. Vadi boyunca açılan sondaj kuyularından köylüler sulamada faydalanırlar. ahlat ve kavaklar vardır.C. su kenarlarında söğüt. Bunlardan Gökçekaya hidroelektrik. Tarım arazilerini sulamakta kullanılır. Porsuk. Alüvyon kalınlığı 10-30 m ler arasında değişir.Kaynaklar 1. Oklubalı Kaynakları H. E. F-Yeraltı Suları Sarısu vadisi boyunca alüvyonlar yer altı sularını taşıyan formasyonlardır.

Termalizme hizmet veren mevcut tesislerin genel yapısı ise şöyledir : Tüm tesislerde sıcak sular artezyen kuyularıyla temin edilmekte. Sıcak suların kimyasal ve fizikokimyasal özellikleri tahlil edilmiştir. Dışarıda büyük bir yüzme havuzundan toplanan su sonradan toprağa bırakılmaktadır. Debisi Termal : 0. İptidai durumda bulunan 3 odada mahalli hizmet verilmektedir. Banyoya giriş ücretleri Belediyece serbest olarak belirlenmiştir. kadın hastalıkları. tamamen örtülü bir kaptaj yerinden 200-300 m ilerdeki hamamlara gelmektedir. Hipertermal (Sıcaklık) : 45°C. Kızılinler’de pansiyon tipi odada kaplıca hizmeti verilmektedir. İlimize dışarıdan gelen yerli ve yabancı turistler belediye belgeli oteller ve 9 adet turistik tesisle karşılanmaktadır. yuvarlak bir havuzun içerisinden kaynamaktadır. Kimyasal ve fizikokimyasal analizi yapılan suyun . Kızılinler Kaplıcası : Eskişehir’e 15 km uzaklıkta Kızılinler köyündedir. Yüzme sporu için faydalanılan suyun kimyasal ve fizikokimyasal tahlili yapılmıştır. Metruk bir binanın içinden kaynayan suyun analizi yapılmamıştır. ayrıca küvet ve soyunma odası müstakil olan özel odalar (banyo) bulunmaktadır. Mihalgazi Sakarı Ilıca Kaplıcaları Sarıcakaya ilçesinin 13 km doğusunda Laçin köyünde bulunan bu kaplıcanın suyu sarp bir kaptaj sarı kayanın dibinden çıkmakta. Adından da anlaşılacağı gibi suyun uyuz hastalığına iyi geldiği tespit edilmiştir. lumbago ve böbrek rahatsızlıklarıdır. 175 . her birinde havuz bulunmakta. kırık çıkık sekelleri. Debisi Termal : 4 lt/sn : 32 °C olup diğometalik bir maden suyudur. Mihalıççık Yarıkçı Kaplıcaları : Mihalıççık ilçesinin 10 km güneyinde Yarıkçı köyündedir. İlçeleri Merkez İlçeye Bağlı Hasırca Kaplıcası : Eskişehir’e 30 km uzaklıkta çiftlik içerisinde bulunan su.4 lt/sn : 37 °C bitişik nizamda 4 Alpu Uyuz Hamam Kaplıcaları : Alpu’nun 16 km güneydoğusunda Uyuzhamamı köyünde bulunan kaplıcada hiçbir tesis yoktur. İyi geldiği hastalıklar. Tam bir kaplıca özelliğine haiz sıcak suların debileri her banyoya göre değişmekte olup gayet yeterli bulunmaktadır. Fizikokimyasal analizi yapılmamıştır.

Tıbbi Değerlendirme .Polatlı güzergahında Günyüzü İlçesinde ayrılan yolun 14. Sadece Eskişehir’in kuzeyindeki Mihalgazi Sakarı Ilıcası suyu. Kronik Romatizmal Hastalıklar. Eskişehir sularının tıbbi vasıflarına sahip olmakta ve bunun yanı sıra cilt hastalıklarında daha fazla önem taşımaktadır. Hasırca Çiftliği kaynağı Kızılinler kaplıcası. Kırık-Çıkık Sekelleri.Vadi çamlarla kaplı nefis bir tabiat harikası görünümündedir. İyi Geldiği Hastalıklar : Nevrit. Hamamkarahisar köyü yakınında güzel. bu saydıklarımızdan total mineralizasyonun 2 gramın üstüne çıkması ve çok zayıf da olsa gazlı olması ile ayrılmaktadır. km sinde yer almaktadır. 40 yataklı otel (her konforu haiz). suların oligometrik alkali toprak alkali. Soğuk suyu bol miktarda olup ayrıca karşı tarafta CO2’li bir içme suyu bulunmaktadır. Suyun analizi yapılmış olup . Hipertermal : 53 °C Debisi : 3 lt/sn dir. 2 adet umumi havuz bulunmaktadır. sıcak su. Mevcut Tesisler : 2 adet kadın ve erkek havuzları. Şişmanlık ve Böbrek rahatsızlıklarına iyi gelmektedir. Lumbago Diabet. Eskişehir’den saat başı minibüs ve otobüs işlemektedir. Sivrihisar Hamamkarahisar (Çardak) Kaplıcaları : Sivrihisar . bikarbonatlı termal sular grubunda olduğu gözlenmektedir. Termaliteleri 32 °C ile 53 °C arasında bulunan bu sular dış tatbikler ve içme kürleri şeklinde kullanılabilirler. Sakarı Ilıcası suyunun dışında kalan mineralizasyonu 1 gramın altındaki maden suları içme kürleri şeklinde kullanıldığında hafif alkali tesir. Karaciğer ve safra yolları üzerinde zayıf da olsa olumlu tesir gösterirler ve diürezi artırarak . 70 adet pansiyon tipi yapı. Sivrihisar Hamamkarahisar (Çardak Hamamı) hamamından alınan örneklerde. kadın hastalıkları. 176 . 5 blok 20 daire ve iki havuzdan oluşan komple bir tesis. Suyun analizi yapılmış olup . Eskişehir maden suları genellikle aynı fiziko-şimik özelliğe sahiptir. İzotermal : 35 °C Debisi : 40 lt/sn olup.şirin ve yeşillik bir yerdir.idrar yoluyla temizlenmesini sağlar. Nevralji. Mevcut tesisler : 52 adet lojman.

Dış tatbikleri metabolizmayı kamçılayıcı etkisi yanında sıcaklığına bağlı olarak spozmotitik etkilerden de faydalanılacağı unutulmamalıdır.Bu kürlere kaplıca uygulamaları da katılırsa diabet.2.1.1.1. şişmanlık ve gut gibi hastalıklarda kanda birikmiş unsurların bu arada şeker ve yağların temizlendiği.2.3 Folklorik Değerler G.2.5 Eskişehir Valiliği Kilim Müzesi 1992 yılı Ocak ayında açılmış olup. Ve 3.1. prel.3.1 Müzeler G.2.2 Kültürel Değerler G. ürik asit fazlalığının idrarla atıldığı saptanır. bulgur. Eskişehir çevresinin zengin arkeolojik eserleri müzenin üç salonunda tabiat tarihi.4 Eskişehir Valiliği Lületaşı Müzesi Sadece Eskişehir’de yetişmiş ustalar tarafından işlenilmekte olan birbirinden güzel eserlerin tüm dünyaya tanıtımı ve gelecek nesiller adına muhafazası amacıyla Valiliğimiz 1989 yılında İl Özel İdaresi Lületaşı müzesini kurmuştur. Yunus Emre Etnoğrafya müzesi 5 ana reyondan meydana gelmiştir. yüzyıla ait bu ev ilgili Bakanlıkça satın alınarak restore edilmiştir. baharatla karıştırılır. G. pH’ı hafif alkaliye dönüştürmek için de kullanılabilir.1. G.1. Daha sonra Kurşunlu camii külliyesinde ve 1974 yılında ise Akarbaşı semtinde inşa edilen müze binasına taşınmıştır. G.3.1. Katında yer almaktadır. tuz. Sivrihisar ve Han İlçeleri ve yörelerinde dokunan 150 kilimden oluşan müze Sosyal dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı’nın Çamlıca’daki binasının 2. Yoğun asit ortamda oluşan böbrek taşlarının büyümesine engel olmak.1. istorik klasik sikke. Dolma içi .1.1 Acıgıcı Acıgıcı denilen uzun yapraklardan yapılır. Yöremiz ve çevresi etnoğrafyasını konu eden çeşitli tarihlere ait eserler sergilenmektedir. Odunpazarı semti Odunpazarı kentsel sit alanı içinde. kavurma. Orta mahalle İsa Çelebi sokak No : 7 de bulunan Mal Hatun (İsmet Paşa) İlkokulu 1925 yılında yapılmıştır. yaprak sarılır gibi sarılıp tencereye yerleştirilir ve pişirilir. 19.1. G.2 İl Özel İdaresi (Osmanlı Evi) Müzesi Odunpazarı semti Dede Mahallesi Yeşilefendi sokak No : 4’te dir.1.2.2.1.1.1 Arkeoloji Müzesi Eskişehir müzesi olarak ilk olarak 1944 yılında Alaaddin camiinde kurulmuştur. G. 177 .1.1 Yöre Mutfağı G.3 İl Özel İdaresi Yunus Emre Etnoğrafya Müzesi Eskişehir İli. G. taş eserler seksiyonları halinde teşhir edilmektedir.1.1.

3. Normal hamur tutulur.4 Arabaşı Sivrihisar yöresinin yemeği olup. Limon sıkılır. G.1 Erkekler Köylerde bir kısım halk yerli dokumalardan siyah abalı pantolon. Suyu çekilince indirilir. Büyük bir tepsiye dökülür. haşlanır ve yağda kavrularak üzerine yumurta kırılır.7 Hadise Nişaşta.5 Çiğbörek (Şır Börek) Tatarlara ait bir börek çeşididir. Tavuk pişirilir. G.1. Kabardıktan sonra servis yapılır.3. pişirilir. Sert buğday unu dökülür.1.1.3. Fazla kalın olmamak şartı ile ufak yufkalar açılır.2. Çorbaya düşerse ceza verilir. Esas kıyafet olmaktan çıkmıştır. İçerisine kıyma. G. G. Artık bu elbiseler bazı düğünlerde görülmektedir. Soğuyunca baklava dilimleri halinde kesilir. Kumaş ipekli ve dallıdır. Altıparmak.3. Başa alın üzerine ve boyna sarı altınlar sıralanır.3.3.G. yoğurt ve tuz atılarak harlı ateşte karıştırılarak pişirilir. Birbirlerini andıran değişik giysilerin en çok seçileni Sarka. G.6 Gaziler Helvası Geniş tavada yağ kızartılır. Savcı.1. G.3. Kron.3. Daha çok akşam yemeklerinden sonra gece yutulan bir yemektir. Canfez. Hamur kaşıkla alınır. Elmasiye ve Bindallı. Kaynamaya başlayınca bir elle un atılıp. baharat.yelek ve düz ceket giyerler.1. çok sevilir.1. 178 . Üzerine tuzsuz tereyağı dökülür. Karıştırılıp yağ. kıyılır.2 Kadınlar Erkeklerin zeybek elbiselerine mukabil bir şalvar vardır.1.2. şeker ve su konur iyice kaynatılıp tane tane dökülürken indirilir. Büyükçe bir tencereye su doldurulur.3. yıkanır. Giysiler yörede şu adlarla anılır. Diğer bir kısmı ceket yerine şettarı ve alacadan yapılmış mintan dedikleri gömlekten başka bir şey giyemezler. Pesent.1. Bu usul şimdi terkedilmiş bulunmaktadır. Bir parça hamurla bu çorbadan alınarak yutulur. G. Üzerine sırmalı cepten giyilir.1.1. tuz. Bir avuç tuz atılır. Hint Kumaşı. su karıştırılarak yapılır.1. şeker. Üzerine kızartılmış tereyağı dökülür.1. Yörede kalın giysileri genelde ağır esvap olarak adlandırılır. maydanoz.3 Paşa Pancar yaprakları toplanır. Pesent dir. soğan rendesi karışımı konur.1. Sarka. Kaynar tavuk suyuna acı biber atılır. Sıcak sıcak servis yapılır. Cezi.1. Bu şalvar aşağı on metre kumaştan yapılır.2 Bıtbıtı çorbası Çok ince bulgur. Börekler kızgın yağda pişirilir.1.2 Giyim G.

kilim.1. düz örgü.7 Belirli Günler İnönü Zaferleri Günü 1 Nisan Turizm Haftası 15-22 Nisan Uluslararası Yunus Emre Kültür ve Sanat Haftası 6-10 Mayıs Nasrettin Hoca Doğum Şenlikleri Haziranın ilk hafta sonu Seyitgazi’nin Kurtuluşu ve Seyyit Battal Gazi Şenliği 1 Eylül Eskişehir’in Düşman İşgalinden Kurtuluşu 2 Eylül Mahmudiye’nin Düşman İşgalinden Kurtuluşu 18 Eylül Sivrihisar’ın Düşman İşgalinden Kurtuluşu 20 Eylül Uluslararası Lületaşı Beyaz Altın Festivali 21-24 Eylül 179 . pamuklu. mendil. halı.1. iğne ucu. elmas eli.3.3. bilezik. Savat ise siyah renklidir. beyaz renkte olup yumuşak ve genellikle yumruk büyüklüğündedir.2 Alpu Gümüş İşletmeciliği Eskişehir’in Alpu İlçesinde yaklaşık 250 aileden oluşan gümüş işleme ustaları aileleriyle birlikte SAVAT adı verilen sanatı sürdürmektedirler. Ayrıca Han’da bir kilimcilik okulu bulunmaktadır. arpalı. hesap işi. Göçmenler ise havlu. G. sıra malından yapılmaktadır.3. Taşın işlenmesi için önce tahra ve çekişli iç yüzey temizlenir. Gümüş cilalanınca beyaz bir renk verir.3. pamuklu.1 Lületaşı Toprağın 1-150 m altından çıkarılan Lületaşı.3.3. Türk başı. birim birlik. Yapılacak şeklin cinsine göre düz pipo. mendil.3. dantel. G. Lületaşının adları küçükten büyüye doğru.1.3. fındıklı. orta taneli. selanik. sığır suyu.5 Kazak Örgüleri Balık pulu. kolye. G. sarma.G.3. Kalın ve sonra ince zımpara ile zımparalanıp düzlenen mamuller cilaya atılır.3 Dokuma İşleri Pala. Pipolar. Eskişehir’in kendine has boncuk oyaları hiçbir bölgede görülmeyecek şekilde işlenir. çuval dokunur. Çin iğnesi ve gergef.1. yastık. burma. G.3. saç örgü. apak ve sıra malıdır. G. Türk işi. lale. heybe.1. sineli.3. kilim. İngiliz iğnesi.1. sap. mekik oyası. Lületaşının temizlenmesi işine saykalı adı verilir. yazma oyaları. kral başı. G.3.1. cılız. Zeki Müren işi.6 İşleme Çeşitleri Kanaviçe.1. birim birlik.4 Çorap Örgüleri Sıçan dişi. ara danteli. küpe biblo ve diğer şekiller yapılmaktadır. Şekil yapmak için bıçak kullanılır. Kesilen taş yapılacak işin taslağı haline getirilir.3. İşlenen mamuller fırında iki saat kurutulur. bürümcük dokurlar. SAVAT gümüş üzerine siyah savat çamuruyla yapılan bir süsleme tekniğidir. süpürge sapı. torba.3 El Sanatları G. bal peteği.3. Temizlenen taş küçük parçalar halinde kesilmektedir. kestane kabuğu.3.

G. No : 40 230 68 00 XXX YİMPAŞ OTEL XX HAS TERMAL OTEL Hamamyolu Cad. No:97 231 26 37 U U Yatak Sayısı U U Oda Sayısı U U 48 70 42 80 97 25 23 20 47 53 İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 2004 180 . No:17/1 233 47 43 GÜRGENCİ APART İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 2004 78 48 35 65 32 43 35 G.Burada keklik.2.2 Belediye Belgeli Oteller Sınıfı U U 1. ayrıca aynı yerde piknik yapılan geniş alanda balık ve alabalık lokantaları bulunmaktadır.3. çulluk. Sarıyer barajı ve Porsuk Barajı gibi göl sahalarından sazan. yaban ördeği. No:2 231 18 41 Kent Otel Özbek Oteli Yunusemre Cd. Düzensiz avlanma sonucu bu bölgenin en güzel av hayvanlarından tükenmekte olan geyik için Çatacık ormanları geyik üretme ve koruma sahası olarak seçilmiştir.3 Gençlik ve Kongre Turizmi Turizm Bakanlığının himayeleri ile Eskişehir Valiliği tarafından düzenlenen Uluslararası Yunus Emre ve Türk Halk Edebiyatı Seminerleri iki yılda bir yapılmaktadır. 231 17 28 Emre Oteli 27 Mayıs Cd. Adres. Sakarya vadisinin en karakteristik bölgesi Eskişehir’in kuzey bölgesidir. Sınıf 1.1 Turizm Belgeli Konaklama Tesisleri Sınıfı XXX İsim. yaban domuzu avlanır.3 Turistik Altyapı G. tavşan. çulluk. Ormanlarla kaplı bu bölgede yaban domuzu. No:103 232 45 45 XXX BÜYÜK OTEL 18527 Mayıs Cad. G.2 Balıkçılık Porsuk çayı en lezzetli ve en tanınmış tatlı su balıkları ile güzel bir avlanma sahasıdır. tavşan. ayı. Seydisuyu. ayı.3. No:7 231 91 91 XX UYSAL OTEL Asarcıklı Cad. karagöz gibi tatlı su balıkları bol olarak bulunmaktadır. keklik ve buna benzer av hayvanları vardır.2. Sınıf İsim.Adres. yayın. Sınıf 1. G.2. Çifteler. G. Sakarbaşı’nda balık üretme tesisleri bulunmaktadır. Sınıf 1. No:7 XX SOYİÇ OTEL X SULTAN TERMAL OTEL Hamamyolu Cad.Telefon Divan Oteli İsmet İnönü Cd.No:1 233 30 55 X ŞALE OTEL İnönü Cad.2 Turizm Çeşitleri G. Sınıf 1.1 Av Turizmi Eskişehir’de av sahaları bakımından en ideal bölge Çatacık ormanlarıdır. No:89 232 20 32 Sağlam Oteli Sivrihisar Cd.Tel Yatak Sayısı 125 92 121 87 71 136 52 73 70 Oda Sayısı 62 ATIŞKAN OTEL Yunusemre Cad.

761 53.5 Turizm Ekonomisi İlimize uluslararası nitelikte düzenlenmekte olan Yunusemre Haftası ve Eskişehir Festivali Kongre Turizminin gelişmesini sağlamıştır.655 16.507 61. TABLO G. G.404 93.248 % 51 1997 3.073 58. 2003 yılında ise 55 ülkeden 2208 yabancı 51958 yerli olmak üzere toplam 54166 turist.3.780 76.4 Turist Sayısı 1996-2004 yıllarında İlimize gelen yerli ve yabancı turist sayısı aşağıdaki gibidir.051 77.G.454 182.1 1996-2004 Yıllarında İlimizde Konaklayan Turist Sayısı YILLAR 1996 KONAKLA YAN KİŞİ YABANCI YERLİ TOPLAM YABANCI 2.709 12.158 turist ilimizde konaklamıştır.268 % 25 2003 2.927 % 44 1999 2.969 107.980 yabancı turist 65. Bu turizm çeşidinin yanı sıra Sağlık (Termal turizm) ve Gençlik turizmi de gelişmekte olan diğer turizm türleridir. Dors Park Garden Buda Sempre&Chinatown Baraka Adres Karacaşehir Köyü İsmet İnönü Cad.337 8.070 60. İlimizde döviz gelirleri hakkında bir doküman bulunmamaktadır.202 76.094 7.558 64.449 84. 181 .604 80.831 7.229 % 34 2001 1.980 10.3 Turizm Belgeli Restaurant ve Barlar İsim Regülatör Restaurant Hayal Kahvesi Haller Gençlik Mrk.166 2004 2.422 62.507 74. No:115 Telefon 324 12 24 320 82 20 Kapasite (Kişi) 100 305 805 500 400 396 176 G.980 65. 2004 yılında 59 ülkeden 2.958 54.913 113.178 68.373 166.079 85.975 40.024 62.483 % 38 2000 2.208 51.856 42. Bu turizm çeşitlerine bağlı olarak İlimizin turizm geliri de artmaktadır. Yurdumuzda sadece Eskişehir’de çıkarılmakta ve işlenmekte olan Lületaşı yurt dışına ihraç edilmektedir.178 yerli olmak üzere toplam 68.335 126.264 56.158 YERLİ TOPLAM DOLULUK ORANI GECELEME İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 2004 2002 Yılı içersinde 60 ülkeden 2023 turist ilimizde konaklamıştır.958 96.827 % 74 1998 2.

İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1995-2004) 182 .İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Verileri (1995-2004) 2. KAYNAKÇA : 1. lokanta ve eğlence yerleri 2872 Sayılı Çevre Kanununa istinaden çıkarılın yönetmelikler kapsamında denetlenmektedir.6 Turizm-Çevre İlişkisi Turizm amaçlı hizmet veren konaklama yerleri. İl genelinde turistik belgeli tesis sayısı az olması nedenı ile turizmin çevre üzerinde olumsuz etkileri gözlenmemektedir.G.

İşletmelerin % 0.496 508.308 142.851 360.9 10. % 0.461 198.1 Genel Tarımsal Yapı İç Anadolu Bölgesinin kuzey batısında yer alan Eskişehir İli kuzeyden Karadeniz. 6.3’i 500-999 dekar. sınıf.610 149. 1981 Köy envanter etüdüne göre Eskişehir’de işletmelerin % 33’i 0-49 dekar. batı ve güney batıdan ise Ege bölgeleriyle komşu olup.6 37.0 183 . Arazi dağılımı Tablo H.9 100.200 % Oran 42 24 26 8 100.058 Ha’ı nadasa bırakılmaktadır. Sınıf Araziler II.248 hektar yüzölçümüne sahip. Toprak İskan Müdürlüğünün.2 12. % 24’ü 50-99 dekar % 23’i 100-199 dekar.204 96. TABLO H. Bir mikroklima bölgesi olan Sarıcakaya ve Mihalgazi ilçelerinde İlimiz ve çevre illerin ihtiyacını karşılayabilecek düzeyde sebzecilik ve seracılık yapılabilmektedir.2 14. Ancak Eskişehir coğrafi karakterlerini içinde bulunduğu İç Anadolu bölgesinden alır. sınıf arazilerdir. Sınıf Araziler TOPLAM İl Tarım Müdürlüğü 2004 Genişlik (Ha) 124. Eskişehir İli kuzeyde Bozdağ ve Sündiken Dağları güneyde Emirdağ.1’de verilmiştir.5 45. % 2.365.003’u ise 5000 dekardan büyüktür. Geriye kalan alanlar kıraç ve taban arazisi olup.996 1. Sınıf Araziler VI.811 615. TABLO H. 3. sınıf. ve 8.7’sı 1000-2499 dekar arasındadır.190 3. Sınıf Araziler III.1 Arazi Dağılımı Arazi Nevi Tarım Arazisi Çayır-Mera Ormanlık-Fundalık Diğer Toplam İl Tarım Müdürlüğü 2004 Hektar 582. Sulanabilir araziler her yıl ekilmektedir. % 17’ü 200-499 dekar. Sınıf Araziler IV. kuzey batıdan Marmara.Arpa) ile Şeker pancarı tarımı yapılmaktadır. 1.(H). Sınıf Araziler TOPLAM (I+II+III+IV) V.1 0.5 10.505 325. kısmen bu bölgelerin iklim özelliklerini taşır.225 1. % 36’sı 2. % 55’ide 5.2 4.365. Sınıf Araziler VII.270 171.067 67. Sınıf Araziler VIII. TARIM VE HAYVANCILIK H. daha çok serin iklim tahılla (Buğday.2 Arazi Kullanma Kabiliyet Sınıfları Sınıfı I. batıda ise Türkmen dağları gibi tabii sınırlarla çevrilidir. doğuda Sakarya vadisi. Tipik bir karasal iklime sahip Eskişehir’de Sarıcakaya ve kısmen de Mihalıççık ilçeleri hariç tutulacak olursa genelde yıllık yağış 400 mm’nin altında olup. ve 4.248 % 9.0 Arazi kabiliyeti yönünden ildeki arazilerin % 9’u 1.365. 7. “Nadas-Ekim”münavebe sistemi uygulanmakta ve her yıl 192.

948 62. Mevcut arazinin yetiştirilen ürünlere göre kullanımı Tablo H.7.566 573. sınıf arazilerdir.91 Genel Toplam 582.105 MEYVE 198 14 2 7 35 23 20 17 44 513 5 81 55 1.43 Yem Bitkileri 8. Tarım uygulanan toprakların % 97.75 Yağlı Tohum 8. TABLO H.Ar.50 Yumrulu Bitkiler 2.839 61.141 13.505 hektarı tarım arazisidir.152 ha’ı bağ-bahçe arazisidir.881 10.4 Eskişehir İlinin İlçeleri İtibariyle Tarım Alanları Dağılımı (Ha) İLÇELER Merkez Alpu Beylikova Çifteler Günyüzü Han İnönü Mahmudiye Mihalgazi Mihalıççık Sarıcakaya Seyitgazi Sivrihisar Toplam İl Tarım Müdürlüğü 2004 TARLA 98.787 2.74 1.65 0. sınıf % 55’ide 5.2 Tarımsal Üretim Tarımsal üretimin yapı itibariyle büyük ölçüde tabiat şartlarına bağlı olması ilimizde de bitki deseni.763 2. Toplam 1.618 10.53 Toplam Ekilen Alan 385.2’de.118 hektarı nadasa bırakılmaktadır.446 24. 12.31 1. makineleşme ve modernleşme dikkati çeken boyuttadır.3’de verilmiştir. % 36’sı 2.084 BAĞ 32 0 0 2 200 0 0 0 350 100 450 0 200 1. ve 8.84 58. ve 4.788 61.498 0.200 hektar yüzölçüme sahip ilin 582.915 24.505 ha’ı tarla arazisi.3 Arazi Kullanımı Kullanım Nedeni Alan (Ha) Ekili Alan% Genel Toplam% Hububat 342.365.Eskişehir’deki tarımsal faaliyet.18 Bağ-Bahçe-Zeytinlik 11.152 1.037 138.100 4. Bu sebeple ilimizdeki tarımsal üretim.599 517 49 108 502 2 69 39 1. Ekilebilen arazinin 176.15 Endüstri Bitkileri 16.622 3.6’si tuzsuzdur.467 43.505 184 .6.502 33. TABLO H.505 100 İl Tarım Müdürlüğü 2004 Tarla arazisinin 582. Ekilen ürünler genel olarak buğday ve arpa ağırlıklı olup sulanabilen arazilerde de şeker pancarı ekimi yapılmaktadır. Eskişehir İli bitkisel ve hayvansal üretimde Türkiye ortalamasının üzerinde üretim yapabilen bir teknolojiye ulaşmıştır.438 50 41.23 Kullanılmayan Tar. 2004 yılında bu arazinin ekilen ürünlere göre kullanımı H. Tablo H.334 ZEYTİN 0 0 0 0 0 0 0 0 20 0 40 0 0 60 TOPLAM 100.833 137. Tarım arazisinin % 9’u 1.888 2.28 1.18 2.166 13. sınıf. ülke geneline oranla. ülkenin en temel bitkisel maddeleri üretiminde küçümsenmeyecek bir yer tutarken. tarla tarımı ve buna bağlı olarak hububat ekilişi toplam tarla arazisinin % 82.53’ünü teşkil etmektedir.705 1.013 100 66.118 30. ürünlerin miktar ve çeşitliliğini sınırlamaktadır. H.328 582. 3.428 246 916 123 507 6.029 45.619 34.378 43.08 Nadas 176.494 1.200 44.72 Baklagil 6.712 2.467 61.4’te İlçeler itibariyle tarım alanları dağılımı verilmiştir.035 88. 11.922 SEBZE 1.892 42.

870 1.828 8 64.164 1.100 8.2.188 748.061 13.397 617 571 52.6’da.143 11. Ş.000 140. Ekilen Alan İl Tarım Müdürlüğü 2004 Ekilen (Hektar) 194.868 Verim (kg/Dekar) 3.688 900 25.867 20. Ayçiçeği Haşhaş (Tohum) Yağlı Toh.215 Üretim (Ton) 621.2.083 3.2 Baklagiller Buğdaygiller ve baklagiller ile ilgili bilgiler Tablo H. 185 .920 2.705 14.963 419 485 749.930 12 521 35 2.3 Yem Bitkileri Yembitkileri ile ilgili bilgiler Tablo H.1.2.862 136.100 95.5’te.216 2.817 6.862 136.Ot) Korunga (K.5’te verilmiştir.675 3.959 2.044. Mercimek Fiğ (Dane) Baklagiller Top.724 1.2.048 7 5.034 286.897 3. TABLO H.718 7 565 150 342.703 0 8.7’de.519 2.858 7.2.336 5.100 8. Top.1 Buğdaygiller H.0 8.901 516 216 72 6.585 2.498 2.901 516 216 72 6.943 2.703 1.1 Tarla Bitkileri H.ot) Burçak (Dane) Yonca (K.519 135 1.035 5.130 861 1. Top.750 34.567 27 1.979 51.089 5.056 93.694 449 21.470 60.868 Hasat Edilen (Hektar) 194.302 62.238 350 160.035 5.941 1.037 43.Tarla bitkilerine ait üretim Tablo H.572 679 849 16.1. Nohut Fasulye Y.Pancarı Haşhaş (Kapsül) Kimyon Endüstri Bitki Top.724 1. Soğan (Kuru) Sarımsak (Kuru) Patates Hayvan Pancarı Yumru Bitk.1. Ot) Yem Bitkileri Top.133 74.498 2.1.572 679 849 16.1.1.698 1.048 7 5.077.341 583 186 78 6.827 384.202 905 1.089 5.378 0 2.930 12 521 35 2.827 384.703 1.502 106 8.920 2. Mısır (silaj) Fiğ (k.1. H.703 0.378 38.705 14.523 H.191 2.718 7 565 150 342.1 Bitkisel Üretim H.164 1.639 11. sebze üretimi Tablo H. meyve veren ağaç sayıları ve üretim miktarları verilmiştir.492 5.916 81 17. Tablo H.896 390.5’te verilmiştir. Top.502 106 8.857 2.5 2004 Yılı Tarla Bitkileri Üretimi Ürün Cinsi Buğday Arpa Çavdar Yulaf Mısır Çeltik Tiriticale Diğer (Çim Tohumu) Tahıllar Top.

554 45 10 81 21.904 320 120 1.1.1. Ekl.866 4.Sarımsak T.2.238 4.(Taze) Brokkoli Bal Kabağı Kavun Karpuz Sakız Kabağı Hıyar Patlıcan Domates Dolmalık Biber Sivri Biber Salçalık Biber T.6’da verilmiştir.Fasulye Bakla (Taze) Bezelye (Taze) Barbunya F.Soğan Havuç Turp (Bayır) Pancar (Kırmızı) Karnabahar Kabak (Çerezlik) Ispanak (Tohum) Sebzeler Gn.220 5.1. Sarımsak K.399 186 .4 Endüstriyel Bitkiler Endüstriyel bitkileri ile ilgili bilgiler Tablo H.458 957 5.619 13.2.590 170 57 287. TABLO H.1 Meyve Üretimi İlimizdeki meyve üretimi ile ilgili bilgiler Tablo H.5’te verilmiştir. H. Top.2.1.2.154 756 2.254 88 120 257 130 4.2.1.093 872 114 21 9 1.6 2004 Yılı Sebze Üretimi SEBZELER Lahana (Beyaz) Lahana (Kırmızı) Marul (Göbekli) Marul (Kıvırcık) Marul (Aysberk) Ispanak Pırasa Semizotu Tere Dere Otu Nane Maydanoz Roka T. (Ha) İl Tarım Müdürlüğü 2004 Üretim (Ton) 1.325 74.858 23.7’de verilmiştir.675 4.199 8.2 Sebze Üretimi İlimizdeki sebze üretimi ile ilgili bilgiler Tablo H.367 580 3.815 83. Soğan K.H.543 6.2.2 Bahçe Bitkileri H.960 11. H.

9’da verilmiştir İlimizde hayvancılık mera hayvancılığından entansif hayvancılığa dönüşmeye başlamış ve kültür ırkı hayvancılık büyük bir gelişme göstermiştir. Tablo H.2 Hayvansal Üretim İl hayvancılığına ait bilgiler Tablo H. Sığır yetiştiriciliğinin gelişmesinde suni ve tabii tohumlamanın yanında ithal edilen ineklerle kurulan yeni işletmeler ilimiz sığır ırkının % 85 melez ve kültür ırkı olmasını sağlamıştır. Mihalıççık’ı Merkez İlçe. En çok koyun varlığı Sivrihisar İlçesindedir.1.2.2.365 434 138 44 128 941 73 864 220 7 70 91 35 270 25 196 4. Kültür ırklarının çoğalması et ve süt üretimini arttırmıştır.8.11 verilmiştir.TABLO H.7 2004 Yılı Meyve Üretim Miktarları Üretim (Ton) 233 218 2. Seyitgazi ve Han ilçeleri takip etmektedir.308 MEYVELER Armut Ayva Elma Erik İğde Kayısı Zerdali Kiraz Şeftali Vişne Zeytin Antep Fıstığı Ceviz Badem Çilek Dut İncir Nar Üzüm Genel Meyve Toplamı İl Tarım Müdürlüğü 2004 H.2.2.956 11.3 Süs Bitkileri H.9’da verilmiştir.1 Büyükbaş Hayvancılık İlimizdeki büyükbaş hayvancılık ile ilgili bilgiler Tablo H. İşletme tipleri ve işletme büyüklüklerine göre işletme sayıları Tablo H. Bu ilçeyi Merkez İlçe ve Seyitgazi ilçeleri takip etmektedir. 187 .10’da 2004 yılı su ürünleri üretimi verilmiştir.2.8 ve Tablo H. Keçi varlığı bakımından Mihalıççık birinci sıradadır. Tablo H. H.

393 26.239 Et (Beyaz) 7.971 2002 4.056 552 42 58 146.231 8 81.2.10’da verilmiştir. Kozası 15 10 Bal 134 115 Yumurta(1000 ad) 39. 725.431 641 74 41 122. 16.9 131 40.161.9’da verilmiştir H.775 13. T Kovan S.052 61.2.8 ve Tablo H.i.966 227.155 adet Brolier.399 2004 4.434 Y.627 % 38 47 15 100 53 47 100 32 68 100 5 95 100 69 22 8 0. Arı Y.Usul Kovan S.865 45. Böc.507 16.540 3.953 12.569 Yapağı 915 922 Kıl Tiftik 152 121 Süt 154.8 2004 yılı Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvan Varlığı Cinsi IRKI 2004 SAYI 38.155 725.3 Kümes Hayvancılığı (Kanatlı Üretimi) İlimizde 2004 yılı sonu itibarı ile 2.200.2.507 adet hindi.348 11.288 9.021 143. 266.161 H.900 10.576 99.780 2003 4.500 12.163 41.858 12 158 91.032 adet yumurta tavukçuluğu. Broiler Sayısı Y. TABLO H.825 150 146.Hayvanı İl Tarım Müdürlüğü 2004 H.973 9.765 1999 2000 13.492 19.842 2001 4.445 422.419 570 9.200.000 İl Tarım Müdürlüğü 2004 1998 9.726 634 73 40 130.TABLO H.2 Küçükbaş Hayvancılık İlimizdeki küçükbaş hayvancılık ile ilgili bilgiler Tablo H.Tavuk Sayısı Hindi Sayısı Kümes Hayvanı Ördek Sayısı Kaz Sayısı Toplam K.167 9.127 adet tavuk yumurtası üretilmiştir.9 Eskişehir İli Hayvansal Ürünler Üretimi (Ton) Ürünün Adı 1996 1997 Et (Kırmızı) 9.5 0.393 adet ördek ve 26.256 60.065 8 4 162 156 54.375 23.774 162.2.2.980 11.737 2.267 24.032 266.2. 188 .4 Su Ürünleri İlimizdeki su ürünleri ile ilgili bilgiler Tablo H.258 673 75 30 130.671 908 107 160.027 894 485 55 44 102 59 160.184.Usul kovan S.540 adet kaz mevcut olup 146.5 100 Kültür Melez Sığır Yerli Toplam Merinos Koyun Yerli-Diğer Toplam Tiftik Keçi Kıl Toplam E.047 195.154 9 162 49.509 4.655 2.615 47.

Yine Sivrihisar İlçesinin 30 km. 2004 yılı içerisinde 247 çiftçimizin bilgilendirilmesi sağlanmıştır.6 Arıcılık ve İpekböcekçiliği İlimizde 570 adet eski usul kovan. 9.2.2. Bu sulak alan 1988’de sit alanı. H.2. 1994’de Yaban Hayatı Koruma Sahası ilan edilmiştir. 55 dekar toplam alanın 50 dekarında kiraz.636 H. H.11’de verilmiştir. Bu bölgenin de organik tarım kapsamında düşünülmesi uygundur. Ayrıca Tarım İl Müdürlüğü birimlerinin organik tarımla ilgili eğitim çalışmaları sürmekte olup. çay boyunca da sulu tarım yapılmaktadır.10 2004 Yılı Su Ürünleri Üretimi CİNSİ ALABALIK SAZAN GÜMÜŞ KEFAL KIZILKANAT DİĞERLERİ AYNALI SAZAN(Yetiştiricilik) GENEL TOPLAM İl Tarım Müdürlüğü 2004 ÜRETİM (kg) 30268 5150 300 350 4500 2850 3218 46.167 adet yeni usul kovan olmak üzere toplam 9. İlimizde özellikle Sivrihisar İlçesinde bulunan 150 nin üzerinde kuş türünün İç Anadolu’ya geçişte durak yeri olan ve ikinci bir Manyas olma özelliği taşıyan Balıkdamı ve civarı organik tarım için uygun olabilir.4 Tarımsal İşletmeler İlimizdeki tarımsal işletmeler ile ilgili bilgiler Tablo H.2. ile ilgili bir çalışmalar yeni başlatılmıştır. 189 .737 kovan bulunmaktadır.3 Organik Tarım İlimizde organik tarıma başlayan bir işletme vardır. Bu alanın yüksek yerlerinde kuru tarım. Bu nedenle miktarları konusunda sağlıklı bilgi bulunmamaktadır. Sarıcakaya ve Mihalgazi ilçelerinde ipek böcekçiliği şahıslar düzeyinde yapılmaktadır. 5 dekar elma ve ara ziraatı şeklinde karpuz üretimş yapılmaktadır. güneybatısında yeralan ve Sakarya Nehri’nin bir kolu olan Aliken Çayı’nın bulunduğu Aliken Platosu koruma statüsü olmamasına rağmen önemli bir kuş alanıdır. Bu bölgedeki tarımın öncelikli alan ve korunması gereken biyoçeşitlilik nedeniyle organik üretime kaydırılması uygun olacaktır.TABLO H.5 Kürk Hayvancılığı İl genelinde kürk hayvancılığı yetiştiriciliği yapan işletme yoktur. H.

354 306 159 8. 206 88.033 3. İlimizde 2004 yılında kullanılan pestisit miktarı.216 8.772 128 kg – 209.268 lt. İnsektisitler.746 494 38 34 1 16. pestisitlere yapılan desteklemelerin kaldırılması nedeniyle tespit edilememektedir.306 TOPLAM 500 460 955 1. Yukarıda belirtilen pestisitler dozlarında ve gerçek miktarlarında kullanılmıştır.165 1.165 15. Herbisitlerin bazılarının toprakta kalıcı özellikleri oldukları nitrifikasyonu hafif olarak engelledikleri şeker pancarı.TABLO H.183 73.100 800 197 34 1 24.751 1.621 6. nohut gibi tarım ürünlerinin yetiştirilmesini engelledikleri yapılan denemelerde tespit edilmiştir. 1.Yazlık Yağ (Kg) TOPLAM İl Tarım Müdürlüğü 2004 1. 220.579 lt.5 Tarımsal Faaliyetler H.346 4.097 6.680. ayçiçeği.285 3.250 61.125 lt.552 kg. 121.216 Yalnız Hayvancılık Yapan 500 500 Bitkisel Üretim ve Hayvancılık Yapan 107 381 670 2.416 kg . Fazla kullanım söz konusu değildir.11 Eskişehir İli İşletme Tipleri ve İşletme Büyüklüğüne Göre Dağılım (*) İşletme Büyüklüğü (Da) Arazisi olmayan 5 den az 5–9 10 – 19 20 – 49 50 – 99 100 – 199 200 – 499 500 – 999 1000– 2499 2500– 4999 5000 + TOPLAM (arazili) GENEL TOPLAM İl Tarım Müdürlüğü 2004 Yalnız Bitkisel Üretim Yapan 353 574 615 1. 190 . 1. TABLO H. fungusitlerin toprakta kalıcı özellikleri yoktur.5.354 lt.12’de verilmiştir.12 2004 Yılı Mücadele İcraatlarında Kullanılan İlaçlar KONU İlaçlanan Alan (Ha) İlaçlanan Ağaç (adet) İlaçlanan Tohum (ton) İlaçlanan Ambarlanmış Ürün (ton) Kullanılan İnsektisit (Kg) Fumigant (Kg) Kullanılan Fungusit (Kg) Kullanılan Herbisit (Kg) Kullanılan Akarisit (Kg) Kullanılan Kışlık. Toprağa muhtelif şekillerde geçen bitki koruma ilaçlarının mikroorganizma faaliyetlerine normal tatbikat dozlarındaki denemelerde zararlı bir etkisi görülmemiştir.1 Pestisit Kullanımı İlimizde kullanılan zirai mücadele ilaçları cinsleri ve kullanılan miktarları itibariyle Tablo H.8.522 25.022 H.210 lt.456 4.939 1.306 16.000 32.972 4.

191 .H. Pancarı (Sulu) Sebzeler Bostan-(Kuru) KavunKarpuz Bostan-(Sulu) Kavun-Karpuz Bağ (Kuru) Bağ (Sulu) Meyve (Ağaç başına) Yonca Nohut Kuru Fasulye İl Tarım Müdürlüğü 2004 Toprak analizlerine göre.7 7-9 7-9 7-9 Fosforlu Gübreler (kg/Da) Triple Süper Diamonyum Kompeze Güb. Tablo H. TABLO H.5.5 12-16 12-16 12-16 14-16 20-22 18-20 20-22 0. Fosfat Fosfat 20-20-0 % 42 P2O5 % 18-46 14-16 12-14 30-35 16-18 14-16 35-40 16-18 14-16 35-40 16-18 14-16 35-40 16-18 14-16 35-40 18-20 18-20 40-45 24-26 24-26 50-55 14-16 14-16 30-35 18-20 18-20 40-45 16-18 16-18 35-40 12-14 16-18 14-16 16-18 0. Bu tavsiye bölgede tarım yapılan bütün bitkiler için geçerlidir.15’de 2004 yılında kullanılan gübre miktarları verilmiştir. Pancarı (Kuru) Ş.6-0. Sadece sebze ve şeker pancarında çok az düzeydeki çiftçide gübreleme biraz fazladır.7 75-80 35-40 45-50 12-14 16-18 14-16 16-18 0. Toprakta bulunan potasyum 30 kg’dan çok ise potasyumlu gübre verilmesine gerek yoktur.13 Dekara Kullanılması Gereken Gübre Miktarı Bitki Cinsi Azotlu Gübreler (kg/ Da) Amonyum Sülfat Amonyum Üre % 21 N Nitrat %46 N % 26 N 30-35 25-30 14-16 55-60 45-50 25-28 35-40 30-35 16-18 55-60 45-50 25-28 45-50 35-40 20-22 45-50 35-40 20-22 65-70 55-60 30-32 40-45 30-35 18-20 60-65 50-55 28-30 60-65 50-55 28-30 30-35 45-50 40-45 45-50 1-2 15-20 15-20 15-20 25-30 35-40 30-35 35-40 0.2 Gübre Kullanımı İlimizde gübre kullanımı genelde normal düzeydedir.Tablo H. toprakta bitkiler tarafından alınabilir potasyum miktarı dekarda 20 kg’dan az ise 25 kg.7 30-32 14-16 18-20 25-30 35-40 30-35 35-40 1-2 26-28 12-14 16-18 Buğday (Kuru) Buğday (Sulu) Arpa Mısır (Sulu) Ayçiçeği (Sulu) Patates (Kuru) Patates (Sulu) Ş. Ancak toprak analizleri dikkate alınarak ona göre gübreleme yapılmalıdır. Ancak genelde gübre kullanımı normal düzeydedir.5-0.13’de kullanılması gereken gübre miktarları verilmiştir.14’de 8 yıllık gübre tüketimi.8-1. 20-30 kg arasında ise 15 kg potasyum sülfat gübresi verilmelidir. Tablo H.5-0.

TABLO H. sülfat (% 21) 2.2 5.148 16.5 N) Kompoze (3/15-ZN) TOPLAM 106.971 6.297.75 22.211.8 5541.P.9 5789.8 2.75 26672.75 80483.76 1.10 27.295 Pot. Sülfat (%50) 8 Pot.15 157.16 2002 1465.05 949.112 2.075.2 3.756 25 34 108.25 95822.14 Yıllar İtibariyle Eskişehir İli Gübre Tüketimi Gübre Cinsleri 1995 A.4 10804.891 33.823 2.167.7 8.392 DAP (% 18-46) 33.15 192 .8 12.133 1.652 1.942 2.694.2 17709.8427.577 1997 1.2 31652. Nitrat (% 26) 19.85 7243.0 12366. Nitrat (% 33) 7.117 264 7.253 7.835 3.35 14873.121 28.93 3758.45 17.6 6363.85 4341. (% 42-44) 2.0 9.55 200.65 14527.593 1998 2.635.304 1999 1.650 T.797 A.8 86497.377 1.4 2003 2546.95 78.459 Üre (% 46) 14.045 12.929 İl Tarım Müdürlüğü 2004 1996 1.4 8.676 Kompoze (15-15-15) 962 Kompoze (20-20-0) 8.15 6586.866 2.667 A.9 5305.05 29821.3 21.823 27 78 4 109. Nitrat (13-0-46) 4 Kal.544 3.55 530.829 24.983 12.35 3920.35 27.S.87 2115.Nitrat (15.811 17.925 8.717.031 32.8 11451.75 6697.880 24.95 8.88 2004 2673.85 63.515 33 41 114.668 2.85 1.037.928 32.15 254.2 0.05 5256.75 2570.5 11176.65 17.23 6073.994 Kompoze (12-30-12) Kompoze (20-20-ZN) Kompoze (15-15-15)Zn Kompoze (8-24-8) 16.856 352 15.25 56.

85 118.1 803.5 3213 180.2 1941.45 148.6 88.55 7227.15 195 1995.85 31652. P.NlT TOPLAM Merkez Alpu Beylikova Çifteler Günyüzü Han İnönü Mahmudiye Mihalgazi Mihalıççık Sarıcakaya Seyitgazi Sivrihisar TOPLAM 913.65 0 180 0 538 873 1423.25 0 41 0 0 0 0 3 20 0 0 0 TSP %42 0 44 100 463 0 0 0 0 6.85 7.55 20 94.9 34.4 314 4. KOMP.65 382.25 0 0 0 0 0 0 0 0.NİTRA ÜRE AT T % 33 %46 %26 3240.7 314.4 13.9 661.65 300.35 159 56.2 299.5 2611.8 5305.05 2658.7 1006.85 182.05 38. K.65 61.05 0 847.5 88 516.95 1120.15 3670.4 1231.15 2004 YILI ESKİŞEHİR İLİ KİMYEVİ GÜBRE TÜKETİM DURUMU (Ton) İLÇELER A.35 102.6 1199.7 0 167.5 56.35 KOMP 2020 0 1501 308.75 466.5 0 0 0 0 0.NITR A.Tarım İl Müdürlüğü Verileri (1995-2004) 193 .3 0 0 6.25 949.3 15. 20 20 0 15 15 15 12 30 12 %1 Zn 1202.05 6972 984 0 532 1325.4 0 428.2 999.05 14452.3 14873.7 0 3117.35 0 0 247.45 0 219.6 976.6 1564.7 0. 80.1 2673.15 6586.75 273.5 34.9 1058.7 4341.65 2982.7 1444.2 1353.85 207.5 3920.9 12366.5 0 0 0 0 22.7 15 15 I5 % Zn.65 384 838 0 0 285 137.05 91.3 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 21.3 29584.65 İl Tarım Müdürlüğü 2004 KAYNAKÇA : 1.5 246.95 160.2 P.85 498 0 1245.TABLO H.45 30.5 281.7 0 402.8 1495.05 DAP 18 46 0 8940.6 3900.6 403.NlT.SÜL.1 45.75 20.2 407.15 8869.SÜL %21 A.0 568 332 2219.2 46 0 218.9 KOMP.65 15.7 11451.2 417 0 183 341 0 573.3 17.75 0 211.15 157.1 95822.75 87.2 856.85 1257.4 6254.1 3293.25 305.75 0 150.85 811.8 0 138.4 19066.5 0 0 0 0 17.55 349.2 2836.7 512.7 6083.

1 Maden Kanuna Tabi Olan Madenler ve Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Diğer Malzemeler I.Kayı Alpu-Karatokat Alpu-Margı Alpu-Musaözü Uludere Kınıkderesi Gökdere İncirli BARİT BAZALT BORAT DOLAMİT KAOLİN KİL KUVARS Türkmen Babadağ Taşhöyük LÜLETAŞI MANYEZİT 194 .1 Sanayi Madenleri Hammadde Adı İlçe Bucak-Köy Mevki ALÇI TAŞI ASBEST Sivrihisar Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Seyitgazi Merkez Sivrihisar Seyitgazi Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sarıcakaya Mihalıççık Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez-Biçer Merkez-Kavacık Yarımca-Sulukara Merkez-Kavak Merkez-Belen Merkez-Sorgun Beylikahır-Balçıkhisar Merkez-Beyköy Merkez-Çardak/Lütfiye Merkez-Dağcı Merkez-Hacılar Merkez-Sazak Merkez-Seki Merkez-Tatarcık Kırka-Kayı Merkez-Karadat Kırka Merkez-Gündüzler Başören Killiktepe İncik Merkez-Ahırözü Merkez-Çukurören Merkez-Sazak Merkez Merkez Merkez-Ahırözü Merkez-Yarıkçı Merkez-Söğütçük Alpu-Başören Alpu-İmişehir Alpu-Karatokat Alpu-Söğütçük Merkez-Margı Merkez-Gökçeoğlu Merkez-Gündüzler Merkez-Sepetçi Alpu-Başören Alpu-İmişehir Alpu-Gökçekısık Alpu-Gündüzler.(I) MADENCİLİK I.1.

Kuzey Delikkaya I. Gündüzler Gümele-Mayıslar Kaymaz-Karakaya Alpu-Ağaçhisar Alpu-Ciceros Beylikahır-İkipınar Merkez-Bahçekuyu Merkez-Dağcı Merkez-Sarıköy Merkez-Yağarslan Kaymaz-Kızılcaören Merkez-Elçik Merkez-Hortu Merkez-Kızılcameşe Gümele Alpu-Dereköy Alpu-Başören Gümele-Laçin Gümele-Mayıslar Merkez-Gökçekısık Merkez-Gündüzler Merkez-Margı Merkez-Sazak Merkez-Sepetçi Mevki Kızılardıç Taşhöyük Söğütçük Esk.1.2 Metalik Madenler Madenin Adı İlçe ALTIN ANTİMUAN BAKIR Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Sivrihisar Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Merkez Mevkii Büyükyatak K.Değirmendere Karacagünü Buzluk deresi Hıdır deresi Köçekoğlu deresi Bozan çiftliği Kızıltepe Üçgüz Karakaya Alaca DEMİR KALAY KROM Göktepesi 195 .Hammadde Adı MERMER MİKA OPAL TALK İlçe Merkez Merkez Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Sarıcakaya Sivrihisar Çifteler Merkez Merkez Mihalıççık Bucak-Köy Alpu-Sepetçi Alpu-Yürükkartal Beylikahır-Akköprü Merkez-Kayı Merkez-Gündüzler Merkez-Süpren Merkez-Karacakaya Merkez-Orhaniye Gümele-Laçin Merkez-Avlamış Merkez-Sazak Bucak-Köy Bümele-Mayıslar Gümele Sarıköy Merkez-Ömerköy Karacaşehir K.

1.Madenin Adı İlçe Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Seyitgazi Sivrihisar Sivrihisar Merkez Bucak-Köy Beylikahır-Emircik Merkez-Bahtiyar Merkez-Dağcı Merkez-Lütfiye Merkez-Kavak Günyüzü-Beşköprü Kaymaz Merkez-Dumluca Merkez-Dümrek Merkez-Mecidiye Merkez-Bahçeçik Kaymaz-Karakaya Merkez-Kayı Alpu-Rıfkiye Merkez-Gündüzler Merkez-Kızılcaviran Merkez-Kayı Yarımca-Danışment Merkez-Çukurören Merkez-Güneş Merkez-Hacılar Merkez-Kavak Merkez-Belen Merkez-Çukurören Merkez-Arapören Merkez-Dümrek Merkez-Karadat Mayıslar Mevkii KURŞUN MANGENEZ Obrucak Karadere Zortaş Kirazlıyayla MANGANEZ Karalar VOLFRAM I.3 Enerji Madenleri Hammaddenin Adı Bitümlü Şist TERMAL SU KÖMÜR MADEN SUYU İlçe Bucak-Köy Mevkii URANYUM TORTUM Sivrihisar Merkez-Zeyköy Sivrihisar Günyüzü-Hamakarahisar Ilıcahamam Sivrihisar Merkez-Zeyköy Merkez Alpu-Uyuzhamam Merkez Gümele-Laçin Merkez Taşköprü-Ilıca Mihalıççık Merkez-Sarıköy Mihalıççık Merkez-Sazak Mihalıççık Merkez-Yarıkçı Sivrihisar Merkez-Babadat Sivrihisar Merkez-Yörme Sivrihisar Kaymaz-Karakaya Mihalıççık-Sivrihisar-Beylikahır 196 .

SAN. A. Kum Ocağı ZAĞUTOĞLU HAFRİYAT NAKLİYAT TİC. TİC. Kalker Ocağı FAALİYET YERİ 23 24 25 26 Alpu – Osmaniye Alpu – Osmaniye Günyüzü-Kayakent Sivrihisar. Kum Ocağı MEHMET KUŞ Kum Ocağı KÖKTEN İNŞ. LTD.Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Diğer Malzemeler 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 SIRA NO SIRA NO FAALİYET SAHİBİ ZAĞUTOĞLU HAFRİYAT NAKLİYAT TİC.Ş. Mermer Ocağı RAMAZAN ATICI Kum Ocağı BAŞAK KİREMİT-TUĞLA SAN. LTD. BÖLGE MÜD. BÖLGE MÜD. LTD.4.TİC.Ş. Kırma Tesisi UZMAN MADENCİLİK TİC. Satabilize Malzeme Ocağı KOÇKAYA İNŞAAT A. Kum Ocağı ZEKİ KASAP Kum Ocağı KARAYOLLARI 4. VE TİC A.I. ŞTİ.Ş. ŞTİ. ŞTİ. TARIK GÜRLER Stabilize Ocağı GÜVENSOY SU-TAŞ-KUM SAN.Oğlakçı Köyü ve Ballıhisar Yolu Muttalıp Beldesi Merkez Yörük Karacaören Köyü Karadat Köyü Sivrihisar Merkez Danışment köyü Sivrihisar İstiklalbağı Köyü İnönü Oklubalı Köyü Ballık Mevki Merkez Musaözü Köyü Merkez Musaözü Köyü Seyitgazi İdrisyayla Köyü Merkez Danişment Köyü Muttalıp Köyü Merkez Karagözler Köyü MERKEZ Karagözler Köyü Merkez Muttalıp Beldesi Karadere ve Tilkini mevkii Merkez Zincirlikuyu Kızılinler Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Muttalıp Köyü Muttalıp Köyü Muttalıp Köyü Kapukaya Köyü İmişehir Köyü Sakarıkaraören Esk. İNŞ. Kum Ocağı SALİH ERTÜRK Kum Ocağı ÜÇERLER HAFRİYAT İNŞ.MAK. Taş Ocağı AKTAŞ KÖMÜR VE MADEN SAN. A. TİC.Karadat Emircioğlu Köyü 27 Sivrihisar .Ş. Stabilize Malzeme Ocağı ADNAN TUZLU Kum Ocağı KARAYOLLARI 4. Toprak Ocağı NİYAZİ ÇETİN Kum Ocağı HASAN BASRİ UĞURLULAR Kum Ocağı AKDEMİR KİREMİT VE TUĞLA FAB.1. Sivrihisar.Ş. LTD .Kurşunlu Muttalıp Köyü 28 MEHMET TANIR Kum Ocağı KORAL MADENCİLİK A.Ank. VE TİC. Toprak Ocağı UYGUNLAR İNŞ. Sepiyolit Ocağı ve Kırma Öğütme Tesisi FİKRET İPEK Kum Ocağı ESBETON A. TİC.Ş. ŞTİ.VE TİC. Kum Ocağı ve Kırma Eleme KARAYOLLARI 4.LTD.Kum Ocağı DADAŞ KUM HAF.ŞTİ. Kil ocağı Sivrihisar-Yunusemre Mah. Kum Çakıl Ocağı ÖZUĞUR YEM MERMER SAN. VE TİC. Kum Ocağı İNÖNÜ BELEDİYESİ Taş Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi) SELKA MAD.Kum Ocağı NEF'İ ARDA Tuğla Ocağı RAMAZAN UĞURLULAR Kum Ocağı LEVENT TOPRAK Toprak Ocağı MUSTAFA ÖZALP Kum Ocağı SEFEROĞLU İNŞ.Ş Mıcırtaşı Ocağı AKYÜZ MADENCİLİK LTD. Kırma Eleme Tesisi FAALİYET YERİ Muttalıp Köyü Yörük Ören Keskin Köyü Yörük Yayla FAALİYET SAHİBİ ÜÇELLER NAK. LTD. LTD. Mıcırtaşı Ocağı ALİ ÖZTÜRK Mıcır Taş Ocağı İSA ÇAKIR Kalsit Ocağı LEVENT TOPRAK Toprak Ocağı ÖZER TOPRAK GIDA OTOMOTİV SAN. LTD. BÖLGE MÜD. Şti. Karayolu Kapukaya Köyü 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 197 . Alçı taşı Ocağı SAKARYA MOZAİK A.ŞTİ Alçı taşıOcağı M. SAN.

BŞK.İNŞ. Kum ve Çakıl Ocağı SİVRİHİSAR BEL. Kum Ocağı DOLSAN DOLGU MADEN SAN. TİC.Ş. TİC.A. Kum-Çakıl Ocağı ETİ MADEN İŞL.VE SAN.Ş.TİC.ŞTİ.ŞTİ. YEDEK Sivrihisar-Babadat PAR.VESA. TİC. TİC.NAK. Mıcır Taş Ocağı GÜVENSOY SU TAŞ KUM VE TİC. 44 69 LÜTFÜ İKİPINAR Manyezit Kili Ocağı GÜNEŞ KUM NAK.TUR.ŞTİ.STİ. Keskin Köyü Toprak Ocağı Ilgazlar İnşaat A.Ş.Ş.Çavuşdan mevkii PAR-SA İŞ MAK.ŞTİ.LTD Muttalıp. Kil Ocağı ABDULLAH ALEMDAR Mıcır Taş Ocağı DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Taş ve Kil ocağı ÖNCÜ MADENCİLİK MÜH.VE TİC. Mozaik taşı Ocağı BALCI MADENCİLİK SAN. A.Kırka yolu mevkii İnönü-Dereyalak Köyü Gölyeri mevkii Seyitgazi Çukurca Köyü Seyitgazi Şükranlı Köyü Sivrihisar Hüdavendigar Köyü Merkez İlçe Kanlıpınar Köyü Sivrihisar Dinek Köyü Beylikova Yukarı Dudaş Köyü Merkez İlçe Karaçay Köyü Merkez İlçe Sepetçi Köyü Mihalıççık Biçer Köyü Alpu Gökçeoğlu Köyü Seyitgazi Göknebi Köyü Keçeliözüdere Seyitgazi Kırka Lepçek Deresi 73 Muttalıp Köyü MıhallıççıkÇukurören Köyü Muttalıp Köyü Mahmudiye Yenimahalle Mehmet beyderesi MERKEZ Zincirlikuyu Köyü Merkez Muttalıp beldesi Bayıraltı mevkii Merkez Karapazar köyü taşlıyatak mevkii Beylikova-Okçu Köyü 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 Sivrihisar-Kurtşey Köyü MerkezZAĞUTOĞLU HAF.ŞTİ. A.SAN. ÇETİN PAŞALAR MADENCİLİK TİC. Kil Ocağı KILIÇOĞLU TOPRAK SAN. Taş Ocağı BAYRAKTAR NAK. Köyü KILIÇOĞLU TOPRAK SAN VE TİC. Kum ve Çakıl Ocağı Yörük Karacaören Sivrihisar 198 .NAK. ŞTİ.LTD. BŞK.A.LTD. SAN VE TİC LTD.Ş. HAF.SAN.TİC. Alçıtaşı Madeni İşl.Ş.A.LTD.ŞTİ Stabilize Malzeme Ocağı DOLSAN DOLGU MADEN SAN.TİC.Ş.Ş. Taş Ocağı Muttalıp Köyü 70 Mıhallıççık –Çukurören Kesteldere Mevkii SivrihisarBöğürtlen Köyü Karapazar Köyü 71 Mahmudiye 72 Mihalıçcık-Dağcı Köyü Merkez-Yukarı Kalabak Köyü Merkez-MuttalıpKöyarkası Bayıraltı Mevkii Merkez-Gümele Köyü.HAF.LTD. Keskin Köyü Taş Ocağı ILGAZLAR İNŞAAT A. BŞK. ŞTİ. MÜŞ.SAN. MİNAREL DOLGU . TAAHHÜT TİC. Kum ve Çakıl Ocağı BEYLİKOVA BEL. KEMAL ÖLÇÜ ÇUKURCA TÜZEL KİŞİLİĞİ Taş Ocağı ŞÜKRANLI TÜZEL KİŞİLİĞİ Taş Ocağı ABS ALÇI VE BLOK SAN A.TİC.Ş.Ş. Kum ve Çakıl Ocağı KARADENİZ MOZ. Toprak Ocağı AHMET REFİK ZAYIF Kum Ocağı HASAN BASRİ UĞURLULAR Stabilize Dolgu Malzemesi EMİNE AYDINLI Taş ocağı ALİ İHSAN ÇETİN Volkanik Tüf Ocağı ÇİLEM MAD. Kum ve Çakıl Ocağı BEYLİKOVA BEL. Kalsit Ocağı ALAADDİN ARPACI Feldspat Maden Ocağı ZEKİYE ÖNCÜL Dolomit Sepiolit Madeni ALARKO CARRİER Ariyet Ocağı AHMET KIZILBÜK Manyezit Madeni OHL ASLİM ALARKO MUSTAFA KALAYCI ETİ MADEN İŞL.TİC. A. LTD.İŞL. Kalsit Ocağı AEM SAN. A.LTD.SIRA NO 22 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 SIRA NO FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ Sivrihisar-Çaykoz köyü Sivrihisarİstiklalbağı köyü BeylikovaEmircik Köyü FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ Merkez Kireç Köyü SEFEROĞLU İNŞ. ÇİLEM MAD.MAK.LTD.NAK.VE SAN. TİC.SAN. LTD.

2003 tarih ve 25318 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği değişikliğinden sonra kapsam dışında kalanlardan taahhütname alınmaktadır.A. SAN A. Bentonit Ocağı SERKAY ASFALT SAN. Ancak 16. Mikronize malzeme üretimi sırasında toz olarak atmosfere bırakılan malzemenin ekonomik değerinin yüksek olması tedbir alınması konusundaki taleplerin yerine getirilmesinde önemli rol oynamaktadır.3 CEVHER ZENGİNLEŞTİRME Maden Kanunu ve Taşocakları Nizamnamesine göre çıkarılıp kimyasal işlemle zenginleştirilme işlemine tabi tutulan bir işletme yanında öğütme. A. TİC.A. ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı KEMAL AKTAŞ Lületaşı Ocağı KARTAL YAPI İNŞ. Ocağı Merkez ilçe Sevinç Köyü Merkez İlçe Demirli Köyü İnönü Oklubalı Köyü Mihalıççık Ahırköy Okçudere Mevkiii Mihalıççık Ahırköy Akçaağıltepe Mevkii Merkez İlçe Beyazaltın Köyü Sivrihisar Dürmek Beldesi Sivrihisar Böğürtlen Köyü Seyitgazi Aşağısöğüt Köyü ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 I. TİC. A.Ş. LTD. A. ŞTİ. TİC. Kalker Ocağı ESAN ECZACIBAŞI END. İNŞ. TİC. NAK. TEM. Taş Ocağı ETİ MADEN İŞLETMELERİ Geçirimsiz Malz. Beylikova Kum ve Çakıl Ocağı HERİŞ SER VE TURZ. SivrihisarPAZ. SAN. Yörük Karacaören SAN .VE TUĞ SAN. ŞTİ. SAN.Ş.2 MADENCİLİK YAPILAN YERLERİN ÖZELLİKLERİ Maden Kanunu ve Taşocakları Nizamnamesine göre ruhsatlandırılan faaliyetler ÇED yönetmelikleri kapsamındaki değerlendirilmelerinde yerin özellikleri açısından öncelikli olarak değerlendirilmektedir. LTD. MOZ. LTD. Kil Ocağı ARBİL MAD.Ş.12. I. tane boyutlarını değiştirme ve fiziksel ayırma işlemine tabi tutulan tesislerde ÇED aşamasında toz emisyonlarını yönetmelik değerlerine çekecek tedbirleri alması istenmekte ve izleme-denetimleri yapılmaktadır.SIRA NO 65 67 68 92 93 94 95 96 97 98 SIRA NO FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ MAKİMSAN ASFALT TAAH. Akarsu ve dere yatakları ile orman sayılan yerler için yapılan baş vurularda daha hassas davranılmaktadır. MAD. Talk Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı Merkez İlçe Muttalip Beldesi Merkez İlçe Muttalıp Beldesi Merkez İlçe Muttalıp Beldesi Sakarı Ilıca İlçesi Taşköprü Köyü Mihalıççık Biçer Köyü Mihalıççık Sazak Köyü Mihalıççık Yunusemre Köyü 89 90 91 99 100 101 102 103 104 AK MICIR İNŞ.Ş.İNŞTAAH. ŞTİ. SAN. LTD ŞTİ. HAM. ŞTİ.MAD.VESA.Ş Sağdıkbağı Kum Ocağı GÜNYÜZÜ MERMER KUM SAN. Kil Ocağı HATİPOĞLU GÜNEŞ KİR. LTD. Kil Ocağı SEBAD TOPRAK SAN.VETİC. 199 . ÖZEN PETROL ÜRN.TİC.Ş. Mıcırtaşı Ocağı UYSAL HAZIR BETON ÜRET.

Geçmiş yıllarda verilen ruhsatların süresi içinde veya dışında denetim yapılmaması nedenıyle eski ocak sahaları rahabilite edilmeden kaldıkları görülmektedir.4 MADENCİLİK FAALİYETLERİNİN ÇEVRE ÜZERİNE ETKİLERİ Madencilik faaliyetleri çevre kirliliğinin oluşumunda en büyük tahribatı doğal doku üzerine yapmaktadır. kum ocağı olarak açılan tarım alanlarında üst toprağın tekrar rehabilite edilen alan üzerine serilmesi için ÇED süreci sonucu verilen kararla taahhütname alınmaktadır.5 MADENCİLİK FAALİYETLERİ SONUCUNDA AMACIYLA YAPILAN REHABİLİTASYON ÇALIŞMALARI ARAZİ KAZANIM Madencilik faaliyetleri uzun yıllar devam etmesi sonucu rehabilitasyonları da gecikmektedir. ancak ceza bozulan sahanın geri kazanılmasına katkı sağlamamıştır. Maden sahalarının hazırlanması ve ham maddenin çıkarıldığı yerlerde topografik yapı değişmekte. Orman sayılan yerlerde Orman Bölge Müdürlüğü’nce ruhsat talep edilen alanların çıplak alanlara verilmesine özen gösterilmekte. I. Beylikova ilçesinde kumocağı faaliyeti sonucu rehabilitasyon yapmadan sahayı terk eden 1 işletmeye 2872 sayılı Çevre Kanununa göre idari para cezası uygulanmış.I. ÇED Yönetmeliği uygulamaya geçmesinden sonra madencilik faaliyetleri sonucu alanların düzeltilerek bırakılması yönünde olumlu gelişmeler yaşanmaktadır. KAYNAKÇA 1İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1993-2004) 200 . bunun sonucu yüzeysel ve yer altı su kaynakları başta olmak üzere olumsuz etkiler oluşmaktadır.

000 m³’tür.4 Bitümlü Şist Eskişehir sınırları içindebitümlü şist rezervi bulunmamaktadır.6 Doğalgaz Eskişehir sınırları içinde doğalgaz rezervi bulunmamaktadır. Bu nedenle çevre sorunları ulusal olduğu gibi uluslar arası nitelikler de taşımaktadır. sanayinin gelişmesine paralel olarak kurulan büyük ölçekli enerji üretim ve çevrim sistemleri ekolojik dengeyi büyük ölçüde etkiledikleri gibi sınırlar ötesi etkileri de beraberinde oluşturmaktadır. J 1. İl merkezinde doğalgaz tüketiminin yaygınlaştırlması çalışmaları sonucunda yıllık kullanılan kömür miktarında azalma olmuştur. J 1. J 1. Yurtbay Seramik Enerji olmak üzere 3 adet doğalgaz çevrim santrali bulunmaktadır.(J). çevrim.884. Yine bu nedenle enerjiye bağlı çevre sorunlarını gidermek için.000 ton olmuştur. ENERJİ İnsanların ihtiyaçlarının karşılanmasında ve gelişmesinin sağlıklı olarak sürdürülmesinde gerekli olan enerji özellikle sanayii. konut ve ulaştırma gibi sektörlerde kullanılmaktadır.000 ton olup ithalatçı firmalardan temin edilmektedir.2 Linyit Eskişehir sınırları içinde doğalgaz rezervi bulunmamaktadır. J 1.3 Asfaltit Eskişehir sınırları içinde asfaltit rezervi bulunmamaktadır. Yakacak olarak kullanılan kömür miktarı 2004 yılı içerisinde 30.000 ton SOMA+18 LAVVAR kömürü Soma Devlet Ocağı İşletmesinden temin edilmektedir. J. Üretilen kömür sanayi kuruluşlarında ve konutlarda yakacak olarak tüketilmektedir. Eskişehir’in kömür rezervi 14. Organize Sanayi Bölgesi EEE Otoprodüktör. Nüfus artışına. Şehrimizde Toprak Enerji. J 1. gerekli tedbirlerin alınmasında. İthal linyit kömür miktarı 160. 201 . Ancak Mihalıççık İlçesi Koyunağılı ve Beyköy civarında kömür ocakları mevcuttur. taşınım ve tüketim esnasında büyük oranda çevre kirlenmesine yol açmaktadır. Ancak enerji yaşantımızdaki vazgeçilmez yararlarının yanı sıra üretim.5 Ham Petrol Eskişehir sınırları dahilinde petrol rezervi bulunmamaktadır. Kömür tüketimi toplam olarak 190.1 BİRİNCİL ENERJİ KAYNAKLARI J 1.1 Taş Kömürü Eskişehir sınırları içinde taş kömürü rezervi bulunmamaktadır. uluslararası işbirliğinin rolü önem kazanmaktadır.

66 cal/cm2 –dk. J 1.46 saattir.26 cal/cm²-dk’ dır.dır P P Enerji üretimi yapılmamaktadır.E. hayvan ve orman atıklarının tropik çayırların. J 1. Beyköy Hidroelektirk Santrali 1999 yılında işletmeye açılmış olup.E. depolama hacmi 57. Orman işletmeleri ve kereste fabrikalarından elde edilmektedir.7 Nükleer Kaynaklar (Uranyum ve Toryum) Eskişehir sınırları içerisinde nükleer enerji santrali bulunmamaktadır. göl alanı 20 km². J 1.15 kw’dir. İlimizde bu tür enerji kullanılmamakta ve üretilmemektedir.12 Rüzgar Eskişehir’deki 2004 yılı yıllık ortalama rüzgar hızı 2. İlde iki ana trafo bulunmaktadır. Köylerin tamamı elektriklidir. ve barajı ilimiz sınırları içerisinde yer almaktadır.1.7 m/sn dir.13 Biyokütle Biyomas enerjisi bitkisel ürünlerin.S. J. Mezraların elektriklenmesi devam etmektedir. Enerji üretimi yapılmamaktadır. 2003 yılında ise 6. 1939-1990 yılları arası (52 yıllık) ortalama olup değeri 6. J 1. depolama hacmi 910 milyon m³ olup.8 Jeotermal Saalar” başlığı altında açıklanmıştır.10 m. Yenice Beyköy H. Toplam üretimi 87 milyon kwh’dir.S’i 1999 yılında işletmeye açılmış olup. J 1. 202 . Sakarya nehri üzerine kurulmuş olan bu barajın yüksekliği 158 m. 19681990 yılları arası (23 yıllık) ortalama olup . 2004 yılında ise 258.726 ster’dir.E. yılda 122 milyon kwh elektrik enerjisi üretilecektir. yılda 562 milyon kwh elektrik enerjisi üretilmektedir.J 1.60 milyon m³ olup. değeri 239.10 Jeotermal Eskişehir çevresindeki jeotermal su kaynakları hakkındaki geniş bilgi “B. yüksekliği 41.64 km². Yıllık ortalama güneş ışınları şiddeti.8 Orman Yakacak olarak kullanılan odun miktarı 87.11 Güneş Yıllık ortalama güneşlenme süresi.’nin ise türbün gücü 5. Başlıca Hidroelektrik santrallerinden biri olan Gökçekaya H.9 Hidrolik Eskişehir ulusal interkonnekte sistemi içerisinde önemli bir konumdadır.1. santralle ilgili çalışmalar sürmektedir. Sakarya Nehri üzerine kurulmuş olan Yenice H.S. Rüzgar enerjisinden faydalanılmamaktadır. göl alanı 3.54 saattir. şehir ve endüstri atıklarının çevri yoluyla elde edilir.

4 ENERJİ TASSARUFU İLE İLGİLİ YAPILAN ÇALIŞMALAR TMMOB Makine Mühendisleri Odası ve üniversitelerle birlikte koordineli bir şekilde ısı yalıtımı.560. 2004 yılında kullanılan enerjinin dağılımı Eskişehir TEDAŞ kaynaklarından verilmiştir.874.099 kw/h olmuştur.1 2004 Yılı Kullanılan Enerjinin Dağılımı GRUBU Resmi Daireler İçme Suları Sanayi Arıtma Tesisleri Ticarethaneler Meskenler Şantiye Hayır Kurumu Muhtelif iş ve Hizmetler Tarımsal Sulama Genel Aydınlatma İbadethane Bedelsiz KİT.089.571 277300 281.286 1067 1792 76 3. KAYNAKÇA : 1. OSB’de 1991 yılında 62 milyon kw/h olan yıllık elektrik tüketimi 2004 yılında 412.701.J.İdareler Sinyalizasyon Belediyeler GENEL TOPLAM Elektrik Abone Kullanılan Doğalgaz Abone Kullanılan Sayısı Elektrik KW/h Sayısı Doğalgaz m3 1453 204 17.796 61.DSİ 3.027 105.3 ENERJİ TÜKETİMİNİN SEKTÖRLERE DAĞILIMI İl sanayindeki gelişmenin bir göstergesi de elektrik tüketimidir.407. kalorifer kazanlarının bakımı ve yenilenebilir enerji kaynakları hakkında konferans ve seminerler verilmiştir.746.572 372 1797 251.Bankalar.527.266. Bölge Müdürlüğü Verileri (2001-2004) 203 . TABLO J. J 2.354 1939 922 102 497.2 İKİNCİL ENERJİ KAYNAKLARI Doğada potansiyel halde bulunan birincil enerji kaynaklarının çeşitli teknolojik donatımlarla bir çevrim sonucu enerji üretiminin elde edildiği sistemlerdir.TEDAŞ Verileri (2004) 2.M.2 Hidrolik Enerji J 2.862.447 P P Esgaz Genel Müdürlüğü-2004 J.4 Yenilenebilir Elektrik Enerjisi J.633 66 323.313 63.031 3 36602 1948 9.ESGAZ Verileri (2004) 3.968 4 49.361 187.1 Termik Enerji Eskişehir sınırları içinde termik santral bulunmamaktadır.3 Nükleer Enerji J 2. J 2.

Kömür. Ayrıca ülkemizin ilk konteynır fabrikası ilimizde bulunmaktadır. Eskişehir bisküvi üretiminde Türkiye genelinde % 35 lik hamur işleme makineleri üretiminde % 40 lık paya sahiptir. en büyük kapasiteli İlimiz soba (Odun. Sektör konumundadır. İlimizde 7 ayrı sektörde faaliyet gösteren kuruluşların ülkemizin ekonomik ve teknolojik gelişmesi sürecinde büyük katkıları olmuştur. Çetintaş ve Doğruöz Giyim Sanayii gibi büyük ve modern tesisler mevcut ürünlerini Türkiye genelinde pazarladıkları gibi büyük ölçüde ihracatta yapmaktadır. Beton direk ve prefabrike yapı elemanları üretimi açısından fabrikalar Eskişehir’dedir. sırada. YER SEÇİMİ SÜREÇLERİ VE ETKİLEYEN ETKENLER BUNU Yurdumuzun topraklarının % 1. Cumhuriyetin ilk yıllarında özel sektörün özellikle un ve toprak sanayiinde başlattığı sanayileşme faaliyetleri 70’li yıllarda metal eşya ve makine imalat sanayine de yönelmiş. Diğer illere satış yapan başlıca sektörler arasında taş ve toprağa dayalı sanayi içinde yer alan refrakter tuğla. ve 3. fayans.(K). seramik. Hazır Giyim ve Konfeksiyon sanayiinde Sarar.M. Mevcut sanayi içinde Makine İmalat Sanayinin G. İlimiz kalkınmasında devlet işletmeleri ve kamu yatırımları büyük rol oynamıştır. Yem. İlimizde Şeker.1 İL SANAYİNİN GELİŞİMİ.S. ülkemizin en büyük kapasiteli buzdolabı (ARÇELİK) ve ülkemizin en büyük kapasiteli buzdolabı ve kompresör fabrikaları ilimizde bulunmaktadır. Maden Öğütme tesisleri ve asfalt palenti yapan fabrikalar mevcuttur. onu Şeker Fabrikası (1933) Sümerbank Dokuma Fabrikası (1956) izlemiştir. sırada İlin toplam nüfusu itibariyle 31. ve Bisküvi Fabrikalarıyla. Ülkemizin tek uçak motoru fabrikası (TUSAŞ) ile dizel lokomotif motoru üreten tek fabrikası (TÜLOMSAŞ) ilimizdedir.1’i iç pazara yönelik üretim yapmaktadır. ekonomik ve sosyal gelişmişlik ölçeğinde ise 81 il arasında 6.8’ine sahip olan Eskişehir İl Merkezi nüfusu itibariyle 10.5 den %32’ye çıkmıştır. içindeki payı % 22. teşvik tedbirlerinin özendirici olduğu dönemlerde sektörel bazda yatırımların sayısı artmıştır. 1894 yılında temeli atılan bugünkü adıyla Tülomsaş Fabrikası bir kamu kuruluşu olup. 204 . Gıda Sanayi ile Taşa ve Toprağa dayalı İmalat Sanayi en fazla katma değer üreten 2. SANAYİ VE TEKNOLOJİ K.H. LPG yakıtlı soba) Sanayii ülke çapındaki üretimin % 40 lık payını almaktadır. sırada yer almaktadır. Eskişehir İl merkezinde yer alan imalat sanayii firmalarının % 52. alçı ve çimentodan üretilmiş prefabrik yapı elemanları üreticileri bulunmaktadır.

Bugün Eskişehir Toprak Sanayii ve Gıda sanayii ile başlamış olmasına karşın yeterli bir seviyeye gelmiştir. faaliyet halindedir. Bakanlığımızın kredi desteği ile toplam 973 iş yerine sosyal tesislerini kapsayan Baksan. Çifteler ve Sivrihisar Küçük Sanayi Siteleri kurulmuş olup. K. Tornacılar ve Oto Tamircileri. Girişimcilerin kendi imkanları ile de toplam 2532 iş yeri bulunan Keresteciler.1 Küçük Sanayi Siteleri Sanayi Sitesinin Adı Baksan KSS Çifteler KSS Sivrihisar KSS Eskişehir Teknik KSS Keresteciler KSS EMKO Mobilyacılar KSS Gazeteciler. TABLO K. Mevcut küçük sanayi sitelerinin dağılımı Tablo K. İnan Sanayiciler Küçük Sanayi siteleri kurulmuştur. Gazeteciler ve Matbaacılar. 698 işyeri kapasiteli Baksan Küçük Sanayi Sitesinin rezerv alanında 500 işyeri kapasiteli ikinci bir küçük sanayi sitesi kooperatifi bulunmaktadır. Teknik. Mihalıççık Küçük Sanayi Siteleri proje aşamasındadır.1’de verilmiştir. Mobilyacılar.Matbaacılar KSS Eskişehir Soğuk Demirciler KSS Tornacılar ve Oto Tamircileri KSS İnan Sanayiciler KSS Oto Sanayicileri KSS Esk Döşemeciler KSS Esk Basımcılar KSS Esk Marangoz ve Mobilyacılar KSS Toplam İşyeri Sayısı 698 142 124 460 35 442 44 0 187 21 359 Durumu-Açıklama Bakanlık kredi desteği ile/faal Bakanlık kredi desteği ile/faal Bakanlık kredi desteği ile/faal Faal Faal Faal Faal Proje aşamasında İnşaat halinde Faal İnşaat Halinde Proje Aşamasında Proje Aşamasında Proje Aşamasında 2512 205 .Bu itibarla İlimiz bir asırlık sanayi geçmişine sahiptir.2. Toprak sanayi gün geçtikçe kan kaybetmiş gıda sanayi ise ETİ GIDA SANAYİ nin dışında un üretmekten ileriye gidememiştir.1 Küçük Sanayi Siteleri İlimiz genelinde farklı iş kollarında önemli potansiyele sahip küçük sanayicilerin ortak girişimi ile küçük sanayi siteleri kurulmuştur. Mahmudiye. İlk küçük sanayi sitesi 1980 yılında faaliyete geçmiştir.2 GENEL ANLAMDA SANAYİ GRUPLARI K. Bundan sonra mobilya ve soba sanayi konusunda ciddi mesafeler alınmıştır. Eskişehir Cumhuriyetin ilanını takip eden dönemde artan kamu yatırımlarından büyük pay alan illerden biri olmuştur.

Tablo K. Eskişehir’in kalkınmasında en önemli sektör sanayidir. Sanayi sektörü içinde ağırlık imalat sanayindedir.K. Şu anda OSB 31 milyon m²’lik alanı ile ülkenin en büyük sanayi alanlarından birisidir.2. Eskişehir’de diğer illere göre sanayide istihdamın ortalamaların üzerinde olması il ekonomisinin de gelişmekte olduğunun bir göstergesidir. Gerek ulaşım gerekse tüketimin yoğun olarak gerçekleştiği yörede.000 kişi istihdam edebilecektir. Yatırımcılar için bu alan cazibe merkezi durumundadır. sanayi merkezi olmadaki avantajını artıracaktır. Kılıçoğlu Kiremit gibi büyük ölçekli yatırımcılar OSB’de yatırım yapmışlardır.3’de yıllara göre bu dağılım faaliyet kolları itibariyle verilmiştir. İlde hizmetler sektörünün payı artarken tarım sektöründe değişme olmamış. 44 kuruluş proje aşamasındadır. 206 . 1985 yılı sonunda alt yapısı tümüyle tamamlanmış olan bölgenin mevcut parselleri yine kısa sürede tükenmiştir. imalat ve sanayi sektöründe düşme olmuştur. Coğrafi avantajın altyapı desteğini alması. EOSB’deki yıllar itibariyle faaliyete geçen firmaların kuruluş sayısı Tablo K. Eskişehir Sanayi Odası OSB’nin gelişimi için yeni tespit ettiği alan için yatırımlara başlamıştır. coğrafi yapısı nedeniyle ülkemizin önemli kavşak noktalarından biridir. 1992 yılında EOSB’de. Bu haliyle ülkemizin çevreye saygılı doğalgaz dahil her türlü alt yapısı hazır. Sanayi Çarşısı.2’de verilmiştir. Toprak Holding. Bu durum ildeki yaşama seviyesinin bir göstergesidir. 1996 yılı içinde OSB’nin 10 milyon m² daha genişletilmesi için gerekli başvurular yapılmıştır. Sümerbank Basma Sanayi Müessesesi ile SEK Süt Fabrikası özel sektöre satılmıştır. Ancak il dışı yerli ve yabancı sermayenin bölgeye çekilmesi gereklidir. Yaşar Holding.2 Organize Sanayi Bölgesi Eskişehir. Organize Sanayi Bölgesi. 1990 sonrasında Paşabahçe Şişe Cam Sanayi. Hedeflenen bölge işletmeye açıldığında 370 tesiste toplam 35. Gayrisafi Milli Hasılanın (GSMH) dağılımında sanayi sektörü ön plandadır. Baksan Sanayi Sitesi. Her yönden oldukça büyük bir potansiyele sahip olan Eskişehir’de sanayi yatırımlarının planlı bir şekilde gerçekleştirilmesi için 1973 yılında Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi (EOSB) yatırımcıların hizmetine sunulmuştur. İmalat sanayiinde faaliyette bulunan firmalar . büyük de büyük bir yatırım hamlesi gerçekleşmiş olup toplam alan 21 milyon m² tevsii edilmiştir. Muttalip Belediyesi ve Bursa Yolu üzerindeki alanlarda yoğunlaşmıştır. Bugün Organize Sanayi Bölgesinde 207 kuruluş faaliyet halindedir 21 kuruluş inşaat halinde. sosyal ve sportif tesisleriyle en geniş ve en modern OSB olma durumundadır. iki üniversitenin varlığı da şehrin ekonomik yapısını daha da canlı bir hale getirmiştir. Ülke genelinde olduğu gibi Eskişehir’de de tarımda yüksek istihdam söz konusudur. Tarih itibariyle ülkemizin ilk büyük ve modern OSB’lerinden biri olma özelliğini taşıyan EOSB’nde hazırlanan ilk parsellerin kısa sürede satılması nedeniyle 1979 yılında o zamanki mevcudun 3 katına çıkarılacak biçimde genişletilmiştir.

2 61 K.2 EOSB’deki Yıllar İtibarıyla Faaliyete Geçen Kuruluş Sayısı Yıllar 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 OSB Bölge Üretimdeki Kuruluş Sayısı 34 35 38 45 51 59 72 90 98 107 112 128 136 146 168 181 185 209 200 203 203 207 Müdürlüğü 2004 Yıllık Artış 0 1 3 7 6 8 13 18 8 9 5 14 8 10 22 13 4 8 7 3 4 TABLO K. Sivrihisar ve Mahmudiye İlçelerinde sanayi yatırımlarının temelleri atılmıştır.5 63. orman ürünleri.3 GSMH’nın Sektörlere Göre Dağılımı Sektörü 1987 1990 Tarım 14.7 59 2000 11 28. Sanayi kuruluşlarının ilçelerdeki dağılımı Tablo K.3 Hizmetler 61 59.9 İmalat Sanayi 24.3 29. Muttalip Belediyesi sınırları içinde metal eşya. 207 .7 11.3 28.TABLO K. gıda ve seramik sanayileri konularında 25’e yakın orta ölçekli yatırım yapılmıştır.4’de verilmiştir.5 1996 11.8 Organize Sanayi Bölgesi Bölge Müdürlüğü 2004 1993 13 23.3 SANAYİ KURULUŞLARININ İLÇELERE GÖRE DAĞILIMI İl merkezi dışında seramik üretimi konusunda İnönü ve Çifteler İlçelerinde büyük ölçekli yatırımlar üretime geçmişlerdir.

Ltd Ken-Taş Beton Yapı Paz. Estelsan Esk.Tel İşleri San. ESKAR Et Kombinası Köy-Tür Tavukçuluk San.Şti Es-Makara San. Muttalıp Mrk. Ltd. Tic. Hocaoğulları Karo Ltd. Şahin Mineral San. TEI Tusaş Motor San. Çukurhisar Mrk. Muttalıp Mrk.Ş.Şti.ve Ger. Çukurhisar Mrk. Ford Otosan A. Çukurhisar Mrk. Ltd. Anarlar Un San. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk. Tic. Soba. Çukurhisar Mrk. Muttalıp Mrk.Ş. Şti. Muttalıp Mrk. Es-Vit Seramik San. Alp Tuz San.kereste Kaplama Kalıp Tuğla. Karacıgan Tuğla San. Muttalıp Mrk.Ş. Hisarlar Makine San. Muttalıp Mrk. Tic. Haskaya Karo San. San. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk. Muttalıp İnönü İnönü İnönü İnönü KURULUŞUN ADI Standart Çimento San. Sayın Un San. Muttalıp Mrk. Çukurhisar Mrk. kiremit Büro Tipi Buzd. Porselen Üretimi Otomotiv Sanayi 208 . Çukurhisar Mrk. Muttalıp Mrk. Çukurhisar Mrk. Efes Seramik A. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk. Şti. Güçlü Ahşap Ürünleri Pvc Ltd.. Demircanlar Yağ Sanayi Ltd. Orsan Orman Ürünleri Es-Kap San.Ş. Bordes A.TABLO K. Ürt. Şti Yıldız Alçı San. Es Hastaş Alçı İmalat San. Prestij Makine Döküm San. Yurtbay Seramik A. Boru İmalatı Kanepe-Isı Gereçleri Cıvata Somun Seramik Ürünleri Baskül Buzdolabı Atıkları Alçı Hayvan Kesimi Makara İmalatı Tel İmalatı Beton Parke Bordür Ahşap Doğrama Seramik Ürün. Çukurhisar Mrk.Ş. A. Muttalıp Mrk. Çukurhisar Mrk. Çukurhisar Mrk.4 OSB Dışında Kalan Sanayi Kuruluşlarının İlçelere Göre Dağılımı YERİ Mrk. Çukurhisar Mrk. Muttalıp Mrk. kiremit Tuğla. A. Erse Metal San. Paşalığil Süt Ürünleri İmalat San. Muttalıp Mrk. Çakırlar Kalıp San. Muttalıp Mrk. Çiftkurt Kiremit San. Şti.Ş. Comet Minibar Buzdolabı Tesisleri Güler Metal Boru ve Profil San. Tic. Muttalıp Mrk. Çukurhisar Mrk. Atak Mandırası Kaplan Tuğla San. Gazpa Endüstri Atışkan Alçı San. Şti. Proses Mak. Çukurhisar Mrk. Öz Karakaya Karo San.A. ÜRÜNÜ Çimento Traktör Kabini Süt ürünleri Tuğla. Muttalıp Mrk. Ltd. Şti. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk. Isı Ev Al.Tic. Bassan Baskül San.Ş. Muttalıp Mrk. Çukurhisar Mrk.Ltd.Gıda Ltd. Muttalıp Mrk. A. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk.Ş. kiremit Maden Öğütme Gaz Dolum Alçı Alçı Karo Karo Karo Parke Taşı Vitriye Düz Parçalar Uçak Motoru Et Ürünleri Tavuk Ürünleri Yağ Üretimi Un Un Süt ürünleri Tuz Kurşun Eritme Döküm Parke.Tic. Porsuk Seramik Ürünleri A. Deniz Seramik Ltd. Çıldırlar Metal İzabe San.Ş. Tic. Çelikler Tur. Ltd. Şti. Seramik Ürün. Es Cıvata ve Somun San.

DanoneSa Tikveşli Süt Ürünleri San. KURULUŞ ADI Ak Alev Ateş Tuğla Lt. Dış Ticaret A.Ş. Şti. Manyezit Metal Kurşun Eritme Gıda Üretimi Ham Manyezit Öğütme ÜRETİMİ Refrakter Malzemesi Deri İşl. Karadeniz Mozaik San. . Algon Madencilik Koyunağılı İşletmeleri Amyant İşletmeleri Asbest İşletmeleri Sazak Köyü Mandırası Türk Maadin A.A.Mak. Mozaik Üre. AEM Anadolu End. Şti. Yeni Madencilik A.Ş. Seramik Ürünleri Un Maden Öğütme Bor Zenginleştirme Bor Üretimi Karma Yem Mermer Krom Üretimi Kömür Üretimi Kömür Üretimi Kömür Üretimi Amyant Asbest Süt Ürünleri Krom İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 209 .Ş. Ltd. Kırka Tesisleri Lütfü Yüksel Yem San.Tic.Ş. Şti. Şti. Mineralleri San. Şti. Kartal Un Sanayi Hisar Mermer San. A.Ltd. Özen Mozaik San. Manyezit İşl. Mozaik Üre. Şti. Tic. Şti Aksu Mozaik San. Güven Süt Ltd. TK Kömür İşletmeleri A. Bayıdır Tar. Mozaik Üre. Ltd.Ltd. Şti. Şti. Dersan Deri San.Tic.Ş.Ltd. Comag Contınental San. Şti. Kırka Bor Eti-Bor A. Hüseyin Keskin Kavak Türk Maadin Krom İşl. İstanbul Seramik A.Şti.YERİ İnönü İnönü İnönü İnönü İnönü İnönü İnönü YERİ Alpu – Bozan Beylikova Beylikova Beylikova Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Günyüzü Çifteler Çifteler Mahmudiye Seyitgazi-Kırka Seyitgazi-Kırka Seyitgazi Seyitgazi Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık KURULUŞUN ADI Kirman İplik San.Şti.Ş.Ltd. Akdeniz Mozaik İşletmesi Anadolu Mozaik San. Koral Madencilik San. Atlas Mozaik San. ÜRÜNÜ Tekstil İplik Üret. Tic. Mozaik Üre. Ltd. Un Un Mermer Tarım Makinaları Mozaik Üre.San.Ş.Ş. Sepiyolit İşl. Şti. Ltd. Özsakarya Mozaik Ltd. Mozaik Üre. Hisar Un San. Ltd. Tic. Manyezit A.Ş. Şti. Ltd. Turmet Madencilik Ltd. Turmak Metal Kalıp San. Karadeniz Kömür lşlemeleri Ltd. Tic. Ltd. Mozaik Üre. Şti. Kudret Metal İzabe Tesisleri Ekol Gıda San. Süt Ürünleri Süt Ürünleri Sepiyolit İşl. Şti. Ham ve Kals. Artaş Arslanoğlu Un San.

Organize Sanayideki kuruluşların ihracatlarındaki sektörel dağılıma baktığımızda bir önceki yıla göre makine imalat sanayi ve madencilik sektöründe artış görülürken.siz) 22 20 Çimento. TABLO K. Makine imalat sanayideki ihracat % 2. mekanik ve metal eşya sanayi konularında il sanayinde olası yatırımları doğurabilecektir. Seramik sanayinde yatırımlarda ve üretimde artışlar olmuştur. Ür. 12 13 Or. cam ürünler ve hazır giyim sanayinde girdi sağlayacak yan sanayilerin gelişmesi muhtemel görülmektedir. Son on yılda bu sektördeki üretim artışı % 147’dir.li-elek. 10 19 Zirai Aletler San. bu teknolojiyi kullanacak yatırımcıların ilimize çekilmesi. taş ve toprağa dayalı imalat sanayideki ihracat ise %5 azalarak % 27. 5 6 Kağıt ve Basım San.Plastik Kauçuk San.5 OSB’de Faaliyette Bulunan Kuruluşların Sektörel Dağılımı Sektörü 1994 1995 Madencilik 6 6 Makine İmalat Sanayi(elek. taş ve toprağa dayalı imalat sanayinde düşüş gözlenmektedir. 18 20 Kimya.Kağıt ve Mobilya San. Bu firmalarda yaklaşık 42 000 kişi istihdam edilmektedir. 210 . Çalışanların yaklaşık 11 000’i OSB’dedir.5’de OSB’de faaliyette bulunan kuruluşların sektörel dağılımı verilmiştir. 17 17 TOPLAM 128 136 Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü 2004 1996 6 21 13 10 13 12 22 11 6 1997 6 26 14 15 15 16 23 12 6 1998 6 29 16 16 16 20 25 13 6 1999 6 35 15 18 18 36 25 32 2000 8 36 16 18 18 37 25 35 2001 8 42 16 18 18 37 25 36 2002 8 16 15 19 15 53 23 26 9 3 9 1 15 17 146 18 17 168 18 17 183 2003 8 47 14 21 17 37 25 34 2004 7 48 16 16 20 44 24 32 185 193 200 197 203 207 Sanayide ileri teknoloji kullanılması. 11 13 Soba ve Aksesuarları Üretim San. bilim parkı projesinin uygulamaya konulması ve savunma sanayine yönelme konusundaki gelişmeler.K.5 artarak % 41’den % 43. Tablo K.5’e yükselmiş olup.7’de bölgesel ihracatın sektörlere göre dağılımı verilmiştir. Lastik.Taş ve Toprağa Dayalı Sanayi 11 11 Tekstil Dokuma ve Hazır Giyim Sanayi 6 9 Gıda Sanayi 10 12 Metal Eşya San. Eskişehir.4 SANAYİ GRUPLARINA GÖRE İŞYERİ SAYILARI VE İSTİHDAM DURUMU İstatistiklere göre ildeki imalat sanayinde çalışan işyeri sayısı 2200 civarındadır.7 düşmüştür.Tablo K. elektrik. Demir ve Çelik Sanayi Elektronik Sanayi Beyaz Eşya Yan San. Hızla büyüyen seramik. Bilecik. Cam San. Kütahya bölgesinde seramik sanayinde önemli yatırımlar yapılmıştır.

TABLO K.074.831 41.8 100 2004 Yılı ihracat($) 2004’e göre sektörel pay(%) 12.764 34..242 34.665.232 308.893 2003’e göre sektörel pay(%) 11.106 299.6 ESO Üyesi Kuruluşların Yıllara Göre Üretim Endeksleri Sektörü Madencilik ve taş ocağı Un ve unlu mamuller sanayi Şeker.050 470.3 3.432.662.979 48.862. hazır giyim Elektrikli araç ve gereçler Gıda sanayi Metal eşya sanayi Orman Ür.5 3.046.7 4.083.376 1.7 Bölgesel İhracatın Sektörel Dağılımı (1000 $) Sektörler Madencilik Makine imalat Taş ve toprağa dayalı imalat Dokuma.915.7 43.175 34.736 47.379 26.971.5 27.364 Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü-2004 Organize Sanayi Bölgesi sanayi kuruluşları Tablo K.721. kağıt.963.7 0.497.4 4. diğer gıda sanayi Hazır giyim sanayi Dokuma sanayi Orman ürünleri.668.8’de.712.4 41 32.Mobilya ve Kağıt San.520 7. şekerleme.510 8.4 2.7 0.9 0.040.8 100 137.Plastik ve Kauçuk San.285 7.152.926.2 0. Kimya. 211 .821 942.7 4.4 1.395 12.813 387. mobilya sanayi Kiremit ve tuğla sanayi Diğer taş ve toprağa dayalı sanayi Seramik sanayi Metal ana sanayi Metal eşya sanayi Soba imalatı sanayi Makine imalat sanayi Elektrikli makineler ve gereçleri İmalat sanayi Ortalama 1992 157 92 178 188 194 147 80 244 268 130 177 604 142 174 225 221 1993 153 103 175 268 278 142 91 303 197 157 190 496 205 226 228 223 1994 156 115 125 262 237 129 73 165 220 135 156 158 142 227 167 166 1995 158 132 160 304 247 146 81 229 224 135 156 182 146 227 181 180 1996 205 129 164 493 289 171 78 210 247 151 205 212 166 297 211 210 1997 242 143 180 486 309 200 116 215 305 155 216 247 187 386 244 242 TABLO K.466. Eskişehir Merkezde bulunan sanayi kuruluşları Tablo K.841.043 9.9 ‘da verilmiştir.7 3. Toplam Firma sayısı 10 29 15 6 4 7 22 12 8 113 2003 Yılı ihracat($) 107.763.639.

Ş.ve Tic A. Mak. Şti.Ltd.Ş.top.pirinç boru. Tic.ve Isı Yalıtım San. Çelikler Turizm ve Gıda San. Şti.San.Ltd. Tarım Römorku Pik.ve Tic. A. Ltd. ve Tic. Bülent Sivri-Bülent Plastik Camiş Amb. Tic.San. Tic.Ş. Ltd. A. Alipsan Kağıt Mak. Şti.veTic. Çalışkan Makina San. Ltd.Tur. Mak.Ş.ve Tic. ve Tic. Çesan Çelik Ahşap Möble San.Ş. İşl. Tic.ve Tic.Ltd. Tic.Şti.Şti Ertan Dök. Kauçuk ve yan ürünleri-hortum Hazır Giyim Elektrik Panosu Buzdolabı Üretimi Sünger MgSO4. Tic. Aslan Susam ve Tahin Gıda Mad.ve Tic. Şti.Ş. ve Tic. Anamak And. Bekel Beyaz Eşya San.Ş. Doğruöz Giyim Tekstil San.Tic. Tic.Ti.Ltd Şti.Ş.Şti.Tic.San.A. Artmar Artı Mermer San. San. Tic. Akpan Ak Panel Rad.A.A.Yed.Kırtasiye San. Doğan Cam Koll. Betsel Teknolojik Ürünler Sa.) Çekiçler İnş.San. San.San. A.(Özge Gıda) Cihan Mak. Şti. Besa Beyaz Eşya San. Ay Plastik Mak.(Eskort Mak. Ltd.Ş. Şti. Tic. A. A. Ltd.tahin Metal Asma Tavan İmali Oto yedek Parça.San.ve Tic.Ş. ve Tic. San.Ş.Ş.Ltd. A. Yed.Kalorifer Plastik Enjeksiyon Makine Aksamı Yedek Parça Styrofor-Köpük Ambalanj Isı Gereçleri ve Dökümü Hazır Giyim Elektrik Kablosu Bakalit Beyaz Eşya Aksesuarı Beyaz Eşya Emaya El. Tic. Tic.San.Şti ANM Giyim San.Al2(SO4)3 Üretimi Yemek Üretimi Kriko Ev ve Mutfak Eşyaları Üretim Modüler Fayans-Cilalı plaka Susam .Pet. ve Tic. Şti.Kal.Ltd. Tic. Ltd.Ltd. Baycan Elektrik San. İmalat İhracat İthalat Hazır Giyim Hazır Giyim Her türlü atık mad.İm.Ş.Ş. San.Ürt. Aspen Yapı Sistemleri San.A. Ltd.Ş.Ş. Can Conta San.ve Dış Tic.Tic.Ş. Dark Metaryal Geri Dönüşüm Hırd.A. ve Tic. Anadolu Teks. Tic.8 OSB Sanayi Kuruluşları YERİ OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB ÜNVANI Akgün Demir Çelik ve Mak. Kazan Plastik ambalaj imali Hazır Giyim Küp Şeker Mobilya İmalı Bakır İşleri Cam İşleme Buzdolabı Plastik Malz. A.Şti.A.Şti. Şti.ve Tic. Tic. Ltd. Botel Bobin Teli Kablo San.Ş. Basaş Amb. Tic. Başak Emaye Isı Gereçleri San.A. Arıkan Kriko ve Makine San. Çetintaş Tekstil Ürünleri San.ve Tic. Ataklı Oto. Dermanlı Ambalaj Müh. Arı Kimya Metarulji San. Bil Mobilya Ağaç San.Ş. Tic. Conta. A. Kağıt Maden ve İnş. Ltd. A. Alpes End. ve Tic. A. çikolata Hassas ve Amb. İmalat San. Tic. Taşımacılık San.Ltd. Oto Tak. Çetintaş Beyaz Eşya ve San. Anot Elektrik Elkt. Çınar Giyim Tekstil Kimya San. Şti. A. ve Dış Tic.San. Ltd. alüminyum döküm Bakır.Ş. Isı Cihaz. Gıda San. Şti.Elyaf.fayans Et Kombinası Büro Malz. Anlar Kauçuk Ür.Tic. San. Kal. Ltd. ve Isı Cih. Doğutepe Ahşap Ürünleri San. Prç. bronz. Şti.San. Densaş Bakır Pirinç Boru San. Şti.Şti. A. Tic.Tic. A. 212 . A. Alp Havacılık San. ÜRÜN CİNSİ Tel Çivi Otomotiv Mak.Mak.Ş. A. Ltd. A. Alev Kazan ve Mak. Cicisan Gıda San.Ş. Tic.Tic.Ltd. San.Ş. Konfeksiyon Tekstil Gıda makineları Plaka Mermer. Şti. Ltd.Ş.San. Ltd. Çağla Konfeksiyon Tekstil San. Hazır Giyim Şekerleme. Tic. Elektrik Panoları Yan San. San.A.Ş.Buzd. ve Tic. Başak Giyim Teks. Aydıngör Mak. Armob Arabacı Mobilya San. A. Şti. Arçelik A.A. Doğuş Plastik Mak. ( 2 ) Doğu Çay İşl. Elek. Tic. Mak.Ş.Ş.Tic. Hasel Yemek Gıda Hzm. Tic. CCS Giyim San. Demirşah Koll.Ş. Çağlayan Makine San. Tic.San.( 2 ) Alpsan Mak.ve Tic.Mak.Teks. Par.değerli. İmali Elyaf-Vatka Mermer Kesme Mak. Tic.Ş. Şti.Tic.Ocaklar İnşaat Malzemeleri Ahşap ve Metal Mobilya Polyester. Otomasyon San.Ş. Tic.A.ve Tic. Yedek Parça Solvent Esaslı Boya Panel Radyatör Trayler Römork Kazan Eşanjör Boyler Kağıt Makinaları İmali Uçak Yan San. A.Kon. ve Mak. Şti. Deniz Döküm ve San.ve Mak.ve Amb. Arı Yemek San.Şti.-Değirm.ve Tic.San. Vatka Tekstil /Döşemelik Kumaş Emaye Bobin Teli Oto yedek parça imali Oluklu Mukavva Amb. Aksoylu Trayler-Römork San. A.A.Şti.TABLO K.Ş.Sün.ve Tesisl. San. Ltd.( II ) Akın Boya Paz. San.Ş.Ltd. A.Şti. ( 2 ) Ardin Mobilya Tekstil San. Birlik Sünger Kimya San.Ş.

A. kek Endüs. A. Şti.Yed. ve Tic.Ltd.Ltd.Ş.Tic. A. Mak. Somun . Ltd. Parça İmali Bzd.Malz.Ş. Güler Emaye San. Espol Sünger ve Kimya Ltd. Tic. parça Plastik parça Buzdolabı Kondensör İmali Cam-Ayna Zirai MakYedek Parçaları Yemek/Tabildot yemek Hazır Giyim Buzdolabı Yedek Parça Isı gereçleri Kapalı çelik kasa.Ş. Eti Makine San. Etam Eğt. San. Endel End. İş. Tic.Elek.Ltd. Ve San. Ltd. A. A. Elmas Esk. ve Tic. Ltd.Ltd.Şti. Tiner vs Seramik sağlık gereçleri Maden İşletme Öğütme Mermer İşleme Poliüretan-Sünger Pamuklu havlu dokuma Beton Mamulleri Çelik Eşya Soba Baskı ve Metraj Bisküi.Tic. Ltd.Lületaşı Madencilik San.Ş. Prç.Ş.Ş.Ş.San.Ş. Hiz. Hasel Yemek Gıda Hizmet İşl. A. Plastik imalatı Kiremit. Gıda mak. Jamak Jant ve Mak. Eskim Kimya San. Tic.Sist. Ltd. A.Ş. d.elk.Şti. Eston Eskişehir Beton San.Tic. Mineral ve Kimyevi Mad. Tic.Tic. Ltd. Eray Plastik Doğ.Ulaş Plastik Kılıçoğlu Yapı Elemanları San. Tic.Ş.OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB Dolsan Dolgu Mad. Genmak Makine San. A.Ltd. Jant Makineleri Boya. A. Konveyör San. A. Esanjör ve Evarepatör Ayakkabı ve Malzemeleri 213 . Tic. A. Göksel Cam İnş.ve Konty. Şti.Şti. Eseltaş Esk. (Öztürk Plastik) Elevsan Elektrik Ev Aletleri San.Ürünleri San.Şti.Ş. A.Tic.ocak Lületaşı. Tic. Seramik San.Tic. Güneşler Karasör ve Damper San.Ş. İncesu Isı Gereçleri San.Tic. İmalatı San. Esteks Teks. A. Es Tuz Eskişehir Tuz Gıda San. Tic. Kayalar Müh. A.Tic. Kamer Karo Mermer San.Ltd.Ş.Tic. Şti. Eti Gıda San. A. San.Tic. Ltd. Tic. Oto Yed. Ltd. ve Müş. Ltd.Tesis İmalat San. Tic. ( 2 ) İmamoğlu Un San. Aş.Ş. Şti.gaz. Fidan Makine (İbrahim Fidan) Galsan Plastik ve Kalıp San. ( 2 ) Eş Çelik Isı Cihazları San. Hatipoğlu Plastik Yapı Elemanları San. Ltd. Kamil Konfeksiyon Tekstil San.Ş.Şti. A. Tic. A. San.Tic.San. Tic. Ltd.Şti. Şti. İzocam Tic.Birlik Tek. Şohben Yan Ür. Fatih Giyim Tekstil San.Tic. Ş Ergünler Pres Döküm Kalıp Mak. Tic.Elemanı Tuğla Kiremit İş gözlükleri. A. Ersan Ofset Mat.Ş. madencilik Cıvata. Ekart Mobilya Tek. A. ve Tic. A. A.Ltd. Es Sinter Ref.ve yan sanayi Oto Yan San. Ertan Döküm ve Mak. Kemal Körpe.A. Hazır Giyim Somun. Tic.gaz maskeleri vs Plastik Doğ. Tic. Metal İşleme Matbaa-Ambalaj İş Makineleri ve Yedek Parça Konvayer Vinç RadyantlıTuğla Taşı Tuz İmali Tekstil. A.Ş. ve Çift Cam İm. San. A. Emek Özel Cıvata San.Ş.Tic.Ş.Ş. Esco Emaye Dökğm San. Kafaoğlu Metal Plastik Makine San. Tuğla Elektrik mal. Hatpen PVC Kapı Pencere Sis.San.Tic.Ş.San.Ş. Isıtaş Soba San.Ş.Ş. Kahvecioğlu Metal San.Ş. Şti.Ş.Ş.Tic. Hatipoğlu Cam San.Ş.Ş. A.ve Tic. Tic.Ş. A. Ateş Tuğlası Makine imalat montaj taahüt Mobilya Tekstil Elektrikli fırın. Tic.İnş.San PVC kapı ve pencere Soba ve termosifon Un Ev Isıtıcıları Soba Kauçuk köpük boru ve levha Jant Üretimi Oto Soğt. Tic.Bilgisayar İltş. S. Tic. Şti. Rek. A. Tur.San. Şti. Ltd. A.Tic. A.Tic.Tic. Şti. Eser Makine San.San. A.Tic.Ş.hazır sıva isolasy. Kıraç Elektrik San. ( III ) Dündarlar Makine San. Esen Esk.Elek.A.Servo Elektronik Hisarlar Makine San. Tan. San. Amb. Tic. ( 2 ) Eskişehir Seramik Kim. Mak. gazlı elek. Enzet İş Güvenliği Teçhizatları San. LPG. Gözde Gıda Mobilya ve Kon.giyim Emaye Isı Cihazları Prefabrik Malzeme Prefabrik İnş. ICF Isı Cihazları Fab. Linyit. A. Şti.Ş Hayri Durukan .A. A. Tic. Tuğla Kiremit Fab. San. damper Yemek İzolasyonlu çift cam (ısıcam) PVC kapı ve pencere Ses yükseltme cihazları Otomotiv Yan. Tic. Esmag Maden İşletme ve Öğütme A. Gülay Kanatlı (KŞA) Gülbaş Makine San. Tic.Ş. Tic. Şti.Ş. Doruk Ev Gereçleri San.Şti. Esbirsan Esk.A. ( I ) Ertanlar Mak. Tic. San. Esmer Mermer İnş. Hazır Giyim Hasır beton.Şti. A. Koray Ayakkabı Mal.Ş.Ltd. Şti. Tic.Ş. cıvata oto yed. Şti.Ş. Göral Tarım Mak.Turz. Tic. Tic. San.Ltd.Ltd.Ş.San.Şti.Malz. Tic.Tic. Eskişehir Jant San. Tic.A. Bağ. Isıtıcı Yer karosu merdiven basama. Mal. San. Kıvanç Makine Döküm San.

Ltd. Çim Taşı.Şti.Dosya Basım Ürünü Met.(2) Ömer Zeydan-Rıza Zeydan Önaysan Metal San.Tic.Ş.Ş. A.Ş.Ş.Tic. Şti.Ltd. Poriş Porsuk Mak. San. Matasan Mak. A. Özgül Giyim San. Meteksan Matbaacılık ve Tebrik San. Ltd.Tic.Tic.Ş. Pınar Emaye Isı Ger. Kabini Asfalt Mak Polimer Kimyası Plastik Yan San. ve Dış A. San. MSM Metal San.ve Tic. Oğuzlar Tarım Ürün.Ltd. Orkun Giyim San. A.Ş.Ş. Ltd. Mustafa Durali Emaye Mürsan Metal Üretim San. Bisküvi Ambalaj Buzdolabı Metal Par. A.Tic. Ltd. Şti. Ltd. Ahşap Kereste. Peyman Kuruyemiş Gıda Ürünleri San. Döküm Madde ve Makina Ziraat aletleri Hazır Giyim Ziraat aletleri Metal Doğrama Makine imalatı ve CNC torna Duvar Boyası Talaşlı İmalat ve PVC Kapı Cam yünü boru izolasyonu Seramik Yer Döşemesi 214 . San. Mak.Tic.. A. Şti.Ş Köklüce Mak. Mamulleri San.Tic. San. Tic. Şti.Ş. A. Satıroğlu Kereste San. Şti. Ltd. Serka (Esyapı) San. Tic.Ş.Ş. Sakarya Madencilik San.Tic.Tic. San. Mesel Metal End. Paşabahçe Cam San.Ş.Şti. San. San.Ş. Tic.Tic. San.Tic. Perit Metal İnş. ve Tic. ( 2 ) Nova Kalıp San.Ş. Koll. Şti. A. Tar-Mak San. Savronik Elektronik San. Tic. İzolasyon Mües. Tic. San. Şensarı Koll. Tic. somun ve bağlantı elm.Tic. Tic. Kutu Plastik Malz. Reta Elektromekanik. Mersan Merdiven Bas. Tarkon Tarım Mak ve Konstrüksiyon Ürn. A. Pınar Süt Mamülleri San. Şti. Saf Yem San. Ltd. Şti.ve Haz. Ür) Şahlan Kabin Makine San. Ltd.Tic.Tic.Ş. Ltd.(Dekor Or.Ş. Soba San.OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB Korsel Kağıt Selüloz Or.Ş. A.A. ve Tic. Tic. Şti. Metesan Metal ve Ağaç San. Tic.Ş Taç Plast Plastik San. San. Tic.Esk. San.Ş. Pemosan Mutfak Dol.Tic. A. A. Ltd. A. San.Ltd.parke Aryonil savunma sistemleri Prefabrik Yapı Elemanları Ateş Tuğlası Soba ve Pik Plastik İmalatı Preslenmiş yonga levha Traktör ve İş Mak. A. Şti. Terrako Yapı Malz. Tekniker Mak.Tic. Ltd.A.ve Kap.San.-Ebru Cam Küpeliler İnşaat Malz.Ş.ve Metal Parça.ve Yedek Parça İmalatı Kumsan Kum ve Mıcır San.Tic.Şti. Tic. Şti.Ş.Tic. Şimsirel Kimya San. Pehlivanoğlu Emaye Isı Ger. Eskişehir Soba San.Tic. Tic. A. Ltd. Proje İma. Saray Doğ.A. A. Mak. San. Şti. ve San.Ş.Ş. Şti. OMK Oluklu Mukavva Kutu Amb. Öznur Pres Mak. Maya Mekanik San.Ş.Metal San. A. ve Ahş. A.Ş. A. Suntasan Orman San. Şofben Yedek Parça Soba ve Emaye Isıtıcı Cihazlar Çelik ve Ahşap Büro Malz.Ahşap.Ş.Tic.Tic. Starplast Plas. Ltd. Mekol Kollektör San. Pen. Şti. İş. A. Sertaş Ateş Tuğ.Ş Tezsan Mak. Tic.Ş.Tic. A. Plastik Pencere Kapı Üretimi Elektromekanik Isı cihazları Karma Yem Gazete ve Yayını Maden Üretim ve Paketleme Hazır giyim Doğ. Bordür İnşaat malzemeleri Zirai Tohumlar Buzdolabı parçası Metal Pres işl. Şti. Pim Mak. A. A. San. Tic. Şti. Şti. San.Tic. Şti. A. Emaye Soba ve Aksesuarı Hazır Giyim Pres Saç İşleri Cam ve Bardak Üretimi Emaye ve Soba Pencere mobilya Örme Kumaş ve Konfeksiyon Kuruyemiş İmali Emaye ve Soba Süt ve mamülleri Konteyner İmali Cıv. Oluklu Mukavva. Amb. Şti. Tam Gıda San. KWS Tarım Ticaret Ltd.Ş.A. San. Şti. Tic.Tic.Tic. A.Tic.Tic.Otomasyon Tic.Şti. Ltd.Ş. Ltd. A. Tic. Sakarya Gazetecilik ve Matbaa San.Ş. Ltd. Nevzat Kaymak Nigar Oluklu Kutu Amb. San.San. (Özge) Tanatar Kalıp ve Pres İşleri San.Ş. San. Haz.San. Kim.Karo Seramik Kağıt-Karton mamulleri Hertürlü metal kompenat Kilit Taşı.Ş Tamsan Tek. A. Reckenderees Plas. Sarar Giyim Teks. Öz Çancı Emaye Isı Mam.Turizm San. Toprak Kağıt San A.A. Mercan Kauçuk San.Ş. Tekin Mak.Mon. Şti. Ürünleri San. San.Ş. Tic. Şti. Teks. Büro ve Ev Eşy. A. Şti. Karma Yem Oluklu mukavva kutu Hazır Giyim Bakliyat sıvıyağ kuru meyva Beyaz eşya metal prç. A. Toprak Seniteri ve İzo. Ltd. San ve Tic. Oto Yedek parça Kauçuk ve Plastik Ürünler Merdiven Basamağı Vantilatör ve kalıp imali Defter.Müh. San.Tic.Tic.Ş. Ltd. Teknosistem Tekn. Tars Uluslarası Dış Tic. A. Ltd. San. Ltd. San.

Merkez Esk. Akrilik Küvet Kağıt ve Ambalaj Ziraat aletleri Külküvatör. Şti. Aydın Un Değirmeni Tunç Atabay Un Fab. Merkez Esk. Merkez Esk. Merkez Esk. Merkez Esk. Merkez Esk. Tic. Kiremit Hazır Beton Hazır Beton Hazır Beton Hazır Beton Asfalt Plant Asfalt Plant Karo LPG Gaz LPG Gaz Büsküvi Meyve Sebze Konsantresi Süt ürünleri Süt ürünleri Kolonya Kimyevi Madde 215 . Tümyurt Nakliyat Otom. Merkez Esk. Merkez Esk.C. Merkez Esk. A. Şeker Mak. Merkez Esk. Şti. Merkez Esk. Merkez Esk.Ş. Merkez Esk. Şti. Merkez Esk. Şti Büyükşehir Bel. Tuğla. Kartal Kiremit.Ltd. Merkez Esk.Ş. Erden Gıda San. A. Merkez Esk.Ş. Gökay Soğ. A.Ş. Hava Tesisleri Uğrak Süt Ürünleri Ağapınar Süt Ürünleri San. Türkmenoğlu Mak.Ş. Kükre Sirke San. Merkez Esk. Kiremit Tuğla Tuğla. A. (Esk. Eston San. Eti Büskivi Gıda San. Ltd. Tic. Merkez Esk.Ş. Tic.Ş. Aydın Un San. A.Tic. Tahranlar İnşaat Ltd.San.Ş. Merkez Esk. A. Tic. Serka Beton San. Merkez Esk. Tic.Tic. Öc Jant San.Ş.Pancar Sökme Akaryakıt Her türlü torna işleri Mobilya Un ve yem mamülleri Aleminyum döküm işleri Cıvata ve Somun Her Nevi Tarım Makinaları Organize Sanayi Müdürlüğü 2004 Tablo K. A.Tic. Merkez Esk. Merkez Esk. Ltd. Basma Dokuma Un Un Un Un Un Un Un Un Bisküi Şekerleme. Merkez Esk.Ş.Tic.Tic. Şti. Ltd. Yasin Çakır Un San. Ltd. Merkez Esk. Merkez Esk.Ş.Tic.San. Ltd. Tic. Şti.Tic. Merkez Esk. Merkez Esk. San.Akrilik Küvet Turan Kağıt Amb.San. Demircan Un San. Kiremit Tuğla. ve Tic.Ş. Sarar Tekstil San. ve Kim.Ş. PAK Un San. A. Merkez Esk. Merkez Esk. Merkez Esk. San. Merkez KURULUŞ ADI Entil End. San. Yıldız Metal Makine (Cemnur Pres) Yörükoğlu Mak. A. Tic. Merkez Esk. A.Tic. Güneş Kiremit San. Çikolata Yem Sirke Meşrubat Jant Traktör Römorku Jantı Manyezit İşl. Şti Manyezit A. Başak Kiremit San. Merkez Esk.Tic. Detsan Kimya San.Ş. A. ve Tic.Ş.) Kılıçoğlu Toprak San. Esbeton San. Özaltın Toprak San.Tic. Ltd. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı Şeker Fabrika A. Örnek Un San. Bşk. Tic. Tic. Merkez Esk. Merkez Esk. ÜRÜN CİNSİ Prefabrik Yapı Ürünleri Prefabrik Yapı Ürünleri Uçak Bakım Şeker Üretimi Makine Üretimi Lokomotif Ağır San. Merkez Esk.Ş.Ş.Ş. Es Jant San. Merkez Esk.Ş. A. Kumsan Ltd. Asfalt Plant Tesisi Tekin Karo Aygaz Dolum Tesisleri Milengaz Dolum Tesisleri Atik Gıda San.Ş.A.Tic. Yatırımları T. Turmetal Makine San.9 Eskişehir Merkezde Bulunan Sanayi Kuruluşları YERİ Esk. San. Tic. A. A. EsYem San Tic. Akgül Kimya San. Yasin Çakır Un San. Tic.Tic. Merkez Esk. Tic. Kiremit Tuğla. Merkez Esk.A. Mühendisler Un San. Tulomsaş A. Tic.Ş. Merkez Esk.Ltd. A. San. Gençler Meşrubat San. Tic. Şti. A. Merkez Esk. Yükseliş Makina San. Tic.San. Merkez Esk. Turan Tarım Mak. Tic. Tic. Ilgazlar Hazır Beton San.(Tekno) Yalçın Mobilya İma. ve Tic. Merkez Esk. Şti.Akary.Şti. Tes.OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB Toprak Seniteri ve İzo. Tic.

7 730.5. Ltd. Tekno Sistem Ltd. Merkez Esk. Sektörel açıdan değerlendirildiğinde . Eska Kauçuk San. Evsan Isı San. firmaların üretkenliklerini göstermeleri açısından son derece önemli bir faktördür.370 90 1991 50.Esk.Ltd.0 728.11’da ise faal firmaların sektör başına kurulu güç miktarları verilmiştir. Yatırım ortamının uygu.64 katlık bir artış olmuştur.3 679.5 754. Geçen yıl içinde en çok elektrik tüketen sektör % 37 ile Taş ve Toprağa dayalı imalat sanayi olmuştur.4 543. Merkez Esk.5 735.740 146 1997 123. KURULUŞ ADI Kale İnş. Minersan A.710 185 2000 145.0 476.760 181 1999 125.930 203 2003 148.9 216 . Tic. Firma başına kurulu güç bakımından son yıllarda önemli artışlar görülmektedir. Şti. il Müdürlüğü 2004 Emaye Boru Soba Soğuk Metal İşleme ÜRÜN CİNSİ İnş.300 203 2004 188. Şti.4 728. geçen yılın elektrik tüketimlerine göre tüm sektörlerde elektrik tüketimi artmıştır. Merkez Esk. elektrik enerjisi tüketimi.990 207 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 Firma Başına Kurulu Güç(KW) 481.940 136 1996 97. vitrifiye Mermer Ürünleri Bilgisayar Programları K.670 200 2002 147. Büyük ölçekli kuruluşların inşaatlarının bitirilip. Tablo K.Mobilya Em-Sa Mobilya San.8 689. Gürsan Mobilya San. Seramik.620 168 1998 124. Kurulu güç miktarında 1990 yılından 2001 yılına kadar 3. Kanepe Üretimi Mobilya Üretimi Mobilya Üretimi Mobilya Üretimi Kauçuk Kağıt Ürün. Porvit Porsuk Seramik San. Tablo K.5 912.1 Organize Sanayi Bölgesindeki Enerji Tüketimi Her yıl işletmeye açılan kuruluş sayısında değişiklik olduğundan elektrik enerjisine olan talep artmaktadır. Şti. Merkez Sanayi ve Ticaret Güler Emaye San.10 Yıllara Göre Firma Başına Kurulu Güç Miktarları Yıllar OSB’de Elektrik Tüketimi Kurulu Güç (KW) Firma Sayısı 1990 43. kurulu güç ve diğer ortam şartları sanayinin gelişiminin ortaya koyan önemli göstergeleri teşkil etse de. Merkez Esk.5 SANAYİ GRUPLARINA GÖRE ÜRETİM TEKNOLOJİSİ VE ENERJİ KULLANIMI K. Ençel Ltd. Merkez Esk.5 509.7 669. Merkez Esk.10’de firma başına kurulu güç miktarları ile Tablo K. Merkez Esk. Tunç Kağıt San.175 98 1992 50.9 512. Merkez YERİ Esk. Merkez Esk.2 519.520 193 2001 145.Ş. Merkez Esk. Mlz. birbiri ardına işletmeye alınmalarıyla birlikte kullanılan elektrik miktarında ve kurulu güç miktarında önemli artışlar meydana gelmiştir. Şti.485 128 1995 73. Merkez Esk.985 107 1993 57. Ader Mobilya San. firma sayısı.025 112 1994 66.

5 1.291.272.241.918 48.583 2.328. Dayalı İm.042.408.727 57.055.490 3.420 7.358.571.624.doğalgaz tüketimi ise Tablo K.383 8.430 35.936.8 Orman Ürünleri ve Mobilya San 1.308 2.0 Metal Eşya Sanayi 1.252.5 1.133 1.654.430 36. Madencilik ise % 1 olmuştur.784.920 4.660 266.080 33.078.096 1.55 2003 30.863 3.6 2003 70.501 19.143 2.664.670 147.181 217 .991 29.434.573 53.888 18.710 0.9 9.0 1.012.645.1 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2003 1999 22.1 1.352.728 2.648.152.370 20.300 0.571 121.484.0 Taş ve Top.12 Yıllara ve Sektörlere Göre Kullanılan Enerjinin Dağılımı(kw/h) ELEKTRİK TÜKETİMİ (Kw/h) Sektörler 1998 1999 2000 2001 Makine İmalat Sanayi 64.3 Kimya.460 Metal Eşya Sanayii 21.4 1.Makine İmalat Sanayi %22. San.435 62.237.10 2002 29.448 43.182 1.732 5.594 412.732.717.13’de faal firmaların güç başına enerji tüketiminin sektörel dağılımı gösterilmiştir.856 26.670 0.047.7 1.046 2.3 1.223.652 9. Tablo K.209.8 TOPLAM 1.5 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 1999 2.13 Güç Başına Enerji Tüketiminin Sektörel Dağılımı Sektörler 1998 Makine İmalat Sanayi 2.460 21. San.937.028 295.7 2.490 6.560.560.797.722.510 125.306. 2.953.231 2004 2.657.022.4 1.990 27 Diğer sektörlerin toplam elektrik tüketimi içindeki payları ise şu şekilde olmuştur.630 Gıda Sanayi 13.703. Dayalı İmalat San.8 2.760 Yıllık Artış (%) 1.490 Tekstil.818 Kimya.131.460 21.468.161.670 7.687 3.610 16.530 10.995.260 17.007.628.2 Hazır Giyim Sanayi 1.030 Hazır Giyim Sanayi 8.634.5 3.099 24.4 2000 2.8 2001 2.540.235 Kimya. 30.738. 13.000.7 1.570. San.965 15.153.500 6.284 30.216.410 41.746.9 1.393.775 35.236.6 Tablo K.138 1.770 148.823.180 15. Gıda Sanayi % 10. Kimya.363.0 918.498 21.8 Madencilik 1.12’de kullanılan enerjinin sektörlere ve yıllara göre dağılımı.646 330.317 17.222.066 Taş ve Top.4 6.785 22.8 1.830 13.904.961. Kauçuk ve Plastik San.8 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 2002 65.430 33.260 Taş ve Toprağa Dayalı İmalat San.266.117.210 20. 19.530 6.482.485 85.662.935 15.6 -10.15’de verilmiştir.308 14.730 153.690 4. ve Mob.2 1.487. Orman Ürünleri ve Mobilya Sanayi % 5.11 Faal Firmaların Kurulu Güçlerinin Sektörel Dağılımı KURULU GÜÇ (kVA) Sektörler 1998 Makine İmalat Sanayii 22.510 145.14’de. Tablo K.513.828.526 21. 65.800.080 21.741 79. Kauçuk ve Plastik San.710 7.660 21.5 919.127.859 4.328 22.995 19.335 Orman Ürünleri ve Mobilya San.387.913.5 Gıda Sanayi 1. 1.81 24.307. 12.187 7.471 Gıda Sanayi 18.292 5.0 1.870.629.988.8 2.5 1.598.954 Metal Eşya Sanayi 21.180 15.770 16.149.390 4.2 2.645 237.343 1.143 8.8 1.935 22. Tablo K.562 26.820. Organize Sanayi Bölgesinde yıllar itibariyle elektrik tüketimi Tablo K.911 Orman Ürün.046.876.935 15.046 18.520 15.910 13.6 1.510 145.1 2002 2.535 20.814 242. 25.390 4.76 2000 22.544 62.315.Tablo K.287 1. Kauçuk ve Plastik Sanayi % 16.520 188.171.313.146.787 9.4 886.723.630 13.979 4.610.0 757.192.702 20.3 2003 2.717.080 22.442 35.400 33.461 TOPLAM 227. Kauçuk ve Plas.537.690 3.360 Madencilik 4.504.296.601 75.4 1.Dokuma ve Hazır Giyim 6.25 2001 23.210 62.776.077 40.001 19.840 Sanayii Madencilik 3.689 92.270 1.5 1.510 Toplam 124.380.372 4.940 24.460 22.032.391.25 2004 42.923.610 7.440 17.082.3 1.668.4 1.8 2004 90.931.0 2.201.930 1.4 1.025 16.262 948 1.071 YILLIK ARTIŞLAR 20.003.292 4.754.480 19.049. Hazır giyim sanayi % 3.733.3 1.

6 99 26 .27 8.941 1998 227.699 1996 26.000 2000 2001 2002 2003 2004 Doğalgaz tüketimi(m³/yıl) Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 218 .497 1997 188.871 2003 330.963.131.944.295.295.397.313.530 2004 412.017.000 10 .701.195.000 200.42 6 300.426 2000 189.903 1995 101.266.099 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 Tablo K.7 74 1996 1997 62 .960.998 1995 14.96 3.000 1995 14 .914 m³’e .000.1 95 .942 2002 182.693 2004 257.96 3.3 28 67 . 2003 yılında 233.0 00 1998 1999 16 8.41 0.328 1998 67182.2 95 .017.0 45 .000 50.Tablo K.800.0 17 .667 1994 10.944.963.9 98 150.000 0 1993 1994 10 .69 3 25 7.026 1994 82.085 1996 133.91 4 23 3.000.071 2002 303.410.184 m³ olan doğalgaz tüketimi 2002 yılında 182.6 67 100.045.871 m3’e çıkmıştır.543.693 m3 ve 2004 yılında 257.188.814 1999 242.15 OSB’de Doğalgaz Tüketimi Yıllar Doğalgaz tüketimi(m³/yıl) 1993 10.14 OSB’de Elektrik Tüketimi Yıllar Elektrik tüketimi(kw/h) 1993 84.597.87 1 18 9.788.562.914 2003 233.000 1999 168.660 2000 266.94 2 18 2.16 2.5 43 .774 1997 62.000.000.207 2001 188.9 44 .127.000.645 2001 237.20 7 250. P P P P OSB'deki Doğalgaz tüketimi(m³/yıl) 18 8.56 2.278.000.904.353.871 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 Türkiye’de doğalgazı ilk kullanan bölge ünvanına sahip olan Eskişehir OSB’de 1991 yılında 2. Son on yıl içinde OSB’deki doğalgaz tüketimi 177 kat artmıştır.

Sanayiden kaynaklanan hava kirliliği temelde yanlış yer seçimi.1 Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliği Hava kirliliğinin en önemli kaynaklarından birisi hiç kuşkusuz endüstriyel kuruluşlardır. Şilempeden hayvan yemi ve potasyum sülfat gübresi elde edilmektedir. Asbest tozları üretildiği ve işlendiği bir fabrika kapatılmıştır.4 Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Gürültü Kirliliği Sanayi Kuruluşlarının Gürültü ölçümlerine 2002 yılında başlanmış olup gürültünün etkileri ile ilgili veri tabanı oluşmamıştır.Ş. Büyük sanayi kuruluşları genelde doğalgaza geçtiğinden sorunlar azalmıştır. boyalı ve kimyasal madde içerikli sanayi atıksularını Su Kirliliği Kontrol Yönetmelinde ön görülen standartlara uygun hale getirip şehir kanalizasyonuna bağlatmıştır.2 Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Su Kirliliği Organize Sanayi Bölgesi atıksuları. 219 . Hava İkmal ve Bakım Fabrikası tehlikeli atıksularını arıtma tesislerinde arıtarak SKKY’deki standartlara uygun hale getirip Porsuk Çayına vermektedir.6. Şehir Kanalizasyon Arıtım Tesisleri tamamlandıktan sonra Büyükşehir Belediyesiyle yapılan protokol gereği tek bir kanaldan istenilen limitlere düşürülüp kanalizasyona verilmektedir.6. K.6. Toprak ve Arazi Kullanımı bölümünde gerekli bilgiler mevcuttur.K. TÜLOMSAŞ Lokomotif ve Motor Sanayi madensel eriyik içeren sanayi atıksularını arıtma tesislerinde arıtarak şehir kanalizasyonuna vermektedir. adı ile geçen çimento fabrikasının. Pancar yıkamadan artan çamurlu atıksular havuzlarda çöktürülerek Porsuk çayına verilmektedir. Şeker Fabrikası iki türlü atık bırakmaktadır.3 Sanayiden Kaynaklanan Toprak Kirliliği Bu husula ilgili E.6 SANAYİDEN KAYNAKLANAN ÇEVRE SORUNLARI VE ALINAN ÖNLEMLER K. K. TUSAŞ Uçak Sanayi atık sularını arıtma tesisinde arıtarak şehir kanalizasyonuna vermektedir.Ş. şeker pancarı melasından ispirto elde ederken oluşan şilempedir. Yüksek kükürtlü ve düşük kaliteli yakıtların kullanıldığı yakma tesislerinin bulunduğu fabrika yoktur. eski yada yanlış ve eksik teknolojinin seçiminden meydana gelmektedir. Sarar Tekstil A. döner fırın klinker soğutma ünitesinde ve döner fırın bacasında elektrofiltre vardır. 1. Eskişehir’de bulunan ESÇİM A. yeterli teknik önlemler alınmadan atık gaz ve tozların atmosfere bırakılması. İkinci tür atık.6. K.

16’de verilmiştir.7 SANAYİ TESİSLERİNİN ACİL EYLEM PLANLARI İlimiz Büyük Endüstriyel Kazalar Acil Durum Detay Planı 15.2002 tarihinde yenilenmiştir. Planın Ek 1’inde Acil Durum Planı kapsamına giren tesisler belirlenmiş olup. 220 . bu tesislerden kendi Acil Eylem Planları yapmaları istenmiştir.6. Büyük Endüstriyel Kazalar Acil Durum detay Planı İçersinde kalıp Acil Eylem Planı yapan sanayi kuruluşları ile ilgili liste Tablo K.12.5 Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Atıklar Bu konu ile ilgili bilgiler “N. K.K. Atıklar” bölümünde verilmiştir.

San. Organize Sanayi Bölgesi İnönü Organize Sanayi Bölgesi Organize Sanayi Bölgesi Organize Sanayi Bölgesi Organize Sanayi Bölgesi Organize Sanayi Bölgesi Organize Sanayi Bölgesi Telefonu 3150486 4112459 2348130 3222030 2302738-39-40 2360300 5912440 2280458 2361480 2360549 2360718-19 2360185 2360423 221 . Km Hoşnudiye Mah. ve Tic. Ahmet Kanatlı Cd. Ve San.Ş Adresi Aşağısöğütönü köyü Noda Deresi Mevkii Bursa Yolu 16. A. Muttalıp Mevkii Sivrihisar cad.Ş Arçelik Ford Otosan A.Ş Terraco Yapı Malz.Ş Birlik Sünger Espol Sünger Eskim Kimya San. A. A.Ş izolasyon Müessesi İzocam Tİc.16 BÜYÜK ENDÜSTRiYEL KAZALAR İÇİN ACiL DURUM PLANI KAPSAMINA GiREN TESiSLER Sıra 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Tesisin Adı Aygaz Dolum Tesisleri Likitgaz Dolum Tesisleri Tülomsaş Tusaş Şeker Fabrikası A. Tic.TABLO K. A.Ş Izotoprak Kağıt San.

Eskişehir Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü Verileri (1983-2004) 3.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1992-2004) 222 .KAYNAKÇA : 1.Eskişehir OSB Bölge Müdürlüğü Verileri (1992-2004) 4.Eskişehir Sanayi Odası Verileri (1983-2004) 2.

10”.488 m (4”. Ticarethaneler 9. 147.286 m3 .407.000 m L. Meskenler 105.874.089.3 Yeşil Alanlar Kent içindeki yeşil alanların toplamı Kişi başına düşen yeşil alan miktarı : 258.93 m2 P P L.Yağmur suyu İletim Hattı Boru Çapı ve Uzunlukları : Ø 2000 – Ø 300 . Dini Kuruluş ve Hayır Kurumları 497.4 Elektrik İletim Hatları İlimizdeki elektrik iletim hatları ile ilgili bilgi mevcut değildir L. .105.000 m³/gün .Kapasitesi : 75.1 Su Sistemleri Kente verilen temiz su kaynağı ile ilgili olarak.Sanayi İşletmeleri 49. ULAŞIM VE HABERLEŞME L. 330.1.571 m3 .701.Atıksu Arıtma Tesisi : Aktif Çamur Sistemi .746.DN 63.Kanalizasyon sistemi : Ayrık sistem . KİT. 36.2 ha : 5.2 Atık Su Sistemi. DN 32) Servis hattı bulunmaktadır.600 m .km’de bulunan Atıksu Arıtma Tesisi ile .Boru cinsi : Beton Boru .1.633 m3 olmak üzere toplam 187.Bankalar.Yağmur Suyu Uzaklaştırılması : Porsuk Çayına Deşarj . Mahalli İdareler 3. Dn 90. ALTYAPI.22”) Çelik boru hatı. DN 125) Dağıtım Şebekesi ve 166.552 m3 .862.031 m3 .447 m3 Doğalgaz kullanılmıştır. P P P P P P P P P P P P P P 223 .000 m L.6”.12”.(L).18”.Ana toplayıcı Hatları Çap ve Uzunlukları : Ø2400–Ø300 .5 Doğal Gaz Boru Hatları İlimizde 87.1. Kanalizasyon ve Arıtma Sistemi Kentin atık suları ve yağmur suları ile ilgili olarak . İlimizde 2004 yılı sonu itibarı ile Resmi Dairelerde 17. - Temiz su kaynağı : Porsuk Çayı Temiz su kaynağı kapasitesi : 320000 m³/gün Günlük çalışan kapasite : 80000 m³/gün Suların iletildiği sistem : Kapalı Şebeke Sistemi Boru cinsi : Spiral Kaynaklı Çelik Boru Ana Besleme Hatları Çap ve Uzunlukları : Ø1400-Ø400.988 m (Dn40.965 m (DN 20.8”.1.354 m3 .1 ALTYAPI L.Boru cinsi : Beton Boru .1.Atıksuların Uzaklaştırılması : Alpu Yolu 3.

karayolu.Bakım Şube Şefliği 2004 km km km km km km Tablo L. Eskişehir İli sınırları içerisinde 384 km’si devlet yolu. Karayolu taşıması özelliğinden dolayı tüm ülkelerde vardır. il yolları.Bakım Şube Şefliği 2004 40 km 78 km 66 km 138 km 109 km 51 km 57 km 92 km 42 km 51 km 99 km 224 . 3950 km.1 Karayolları Genel İnsan ve eşyaya yer ve zaman yararı sağlamak şeklinde tanımlanabilen ulaştırma hizmetinin. karayolu sistemiyle gerçekleştirilen bölümü “Karayolu Ulaştırması” dır. Yolu bulunmayan köy yolu yoktur. köy yolları ve orman yollarından oluşmaktadır.2 ULAŞIM L. elverişli. hiyerarşi durumlarına göre. 172 km’si tesviye yol olup 2 köy yararlanmaktadır. Türkiye’de büyük ve önemli bir sektör olan karayolu yük ve yolcu taşımacılığında karşılaşılan sorunları çözmekte.1 Karayolları L. hizmet düzeyini yükseltmekte ve dış dünya ile tam entegrasyonun sağlanmasına yardımcı olmaktadır.1. Karayolu ulaştırmasının diğer ulaştırma şekillerinde olduğu gibi ekonomik. Karayolu ulaştırmasının altyapısı.2.2. Köy altyapı hizmet alanında yer alan 3899 km’lik köy ve orman yolunun 611 km’si asfalt olup 107 köy.626 km’si ham yoldur. hızlı ve güvenli olması zorunludur.L. 2490 km’si stabilize olup 242 köy. İlin ilçelere ve bazı il merkezlerine uzaklıkları aşağıdaki gibidir. köy ve orman yolu bulunmaktadır. devlet yolları. İl sınırları içerisinde bulunan çevre yolu 25 km’dir.2 İl Merkezinin İlçelere Uzaklığı (km) Eskişehir – Alpu Eskişehir – Beylikova Eskişehir – Çifteler Eskişehir – Günyüzü Eskişehir – Han Eskişehir – Mahmudiye Eskişehir – Mihalgazi Eskişehir – Mihalıççık Eskişehir – Seyitgazi Eskişehir – Sarıcakaya Eskişehir – Sivrihisar Karayolları 46. Tablo L. Dünya genelindeki gelişmelerle birlikte. 464 km’si İl yolu olmak üzere toplam 848 km. Ancak genel taşıma içindeki payı ülke ekonomisinin durumuna ve ülkenin coğrafi konum ve boyutlarına bağlı olarak değişmektedir.1 İlin Komşu İllere Olan Uzaklığı Eskişehir – Kütahya 83 Eskişehir – Afyon 168 Eskişehir – Ankara 232 Eskişehir – Bolu 297 Eskişehir – Bilecik 80 Eskişehir – Bursa 148 Karayolları 46.

2’de gösterilmektedir. 225 .3 verilmiştir.065.830 3.492.065.026 Karayolları 46. Devlet ve İl Yolları Üzerindeki Seyir ve Taşımalar (Trafik Yükü) Yılı Taşıtlar (Adet-km) Toplam Devlet Yolu 1998 694.830 Eskişehir Büyükşehir Belediyesi bünyesindeki yollar. Tablo L. devlet ve il yolları üzerindeki seyir ve taşımaları (trafik yükü) Tablo L. 25 km’sı çevre yolu statüsündedir.Otoyollar. kavşaklar ve yeşil sistem güzergahları Şekil L.632 2. bunun 213 km’sı bölünmüş yol.492.026 694.Eskişehir İl Karayolu Durumu Tablo L.3 Otoyollar.2’de verilmiştir. İlimiz hudutları içerisinde kalan toplam karayolu uzunluğu 846 km olup.Bakım Şube Şefliği Yük (Ton-km) Toplam Devlet Yolu 2.632 Yolcu (kişi-km) Toplam Devlet Yolu 3.

Şekil L.1 İlimizin Yol Durumu 226 .

2 Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Bünyesindeki Yollar Eskişehir Büyükşehir Belediyesi 2004 227 .Şekil L.

2.000 TOPLAM Eskişehir Büyük Şehir Belediyesi 2004 379 190.000 Minibüs 211 15 70.3 Toplu Taşım Sistemleri Kent içi taşımacılıkta belediye ve halk otobüsleri ile minibüsler kullanılmaktadır.1.4 Otobüslerde Taşınan Yolcu Sayısı Toplu Taşıma Araç Türü Araç Sayısı Yolcu Kapasitesi Yolcu Sayısı Tramvay 18 209 60.000 Otobüs 150 80 60. Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 26.000 ha’dır. Araç başına günde ortalama 750 yolcu tahmini ile taşıdıkları günlük toplam yolcu sayısı 12. L. 228 . Yolların toplam planlanan alan içindeki oranı 0. yolların toplam alanı ise 2. Kış aylarında inversiyon olayının yaşandığı günlerde bu sorunlar daha çok gündeme gelmektedir.2.4 Kent İçi Yollar Eskişehir İlinin imar planının bitişik nizam olması bunun yanında yüksek binaların şehir merkezinde bulunması hava kirliliğinin oluşmasını doğrudan etkilemektedir.2 Ulaşım Planlaması L.07.2002 gün ve 13/91 sayılı ile onayladığı Revizyon Nazım İmar Planının plan alanı yaklaşık 12.1.17’dir.000 Ruhsatlı 168 adet taksi dolmuş bulunmaktadır.L.4’te verilmiştir.1. Bu sorunlar havanın dağılmasını engelleyerek kirli havayı aşağı seviyelerde tutmaktadır. Özellikle büyük caddelerde bu sorunlar yüzünden egzoz gazları dağılamamaktadır. Tablo L. Kayıtlı 500 adet ticari taksi 23 sabit taksi durağında hizmet vermektedir.500 kadardır. Tramvay minibüs ve otobüslerde günlük olarak taşınan yolcu sayısı Tablo L.000 ha olup. Meşelik ve Küme Evleri bölgelerinde görülmektedir. Bunun en güzel örnekleri Hasan Polatkan Bulvarı. Eskişehir’in yeni yapılaşan bölgelerinde bitişik nizama Büyükşehir Belediyesi tarafından izin verilmemektedir.2.

Devlet Demiryolları işletmesinde kullanılan enerji türü motorin ve elektrik olup. Afyon’a 161 km ve Balıkesir’e 329 km uzaklıktadır.1 Kullanılan Raylı Sistemler Eskişehir demiryolu bakımından önemli bir kavşaktadır.862 16.2 Demiryolları L.846 74.L.2.367 İl Emniyet Müdürlüğü 2004 ÇİFTELER 5.5 Araç Sayıları Tablo L.783 8. 229 .645 BEYLİKOVA TOPLAM 619 137.533 600 109 249 384 315 664 137.567.824 kw elektrtik ve 11.797 SİVRİHİSAR 6.261 Tablo L. kent içinde hafif raylı sistem ile yolcu taşıması yapılmaktadır.390 15.5 Eskişehir İlçeleri Kara Taşıtları MERKEZ ARAÇ SAYISI 121.1. Eskişehir İl hudutları içinde .2. İstanbul – Ankara İstanbul – Denizli İstanbul – Konya Ankara – İzmir Eskişehir – İzmir Eskişehir – Konya Güzergahında çalışan yolcu trenleri mevcuttur. CIC’ye bağlı yol 5 adet olup 3309 m’dir.718 1. Elektrikli dizel işletmeciliği yapılmakta olup. 5123 m.558 litre motorin sarf edilmiştir. Gar Ankara’ya 263 km.2. Kütahya’ya 77 km. 2004 yılında 229.6 2004 Yılı Eskişehir İli Kara Taşıtları ARAÇ CİNSİ Motosiklet Otomobil Minibüs Otobüs Kamyonet Kamyon Traktör Çekici Özel Amaçlı Taşıt Tanker Arazi Taşıtı Römork Yarı Römork Toplam İl Emniyet Müdürlüğü 2004 SAYISI 15.200 yolcu kapasitelidir. Bu güzergahlarda her gün geliş-gidiş olmak üzere 36 yolcu treni çalışmaktadır. Haydarpaşa’ya 313 km.5’te Eskişehir İlçelerine ait araç sayıları verilmiştir. Tiraj yollar 8 adet olup. Yeni gar binası 1954 yılında yapılmış. 1892 yılında işletmeye açılan garın yurdun her tarafı ile bağlantısı bulunmaktadır.833 SEYİTGAZİ 2. iş hacmi yüksek ve 563. Eskişehir İl sınırları içinden geçen demiryolu uzunluğu 208 km’dir. Tablo L.808 1.2.261 L.

894 2000 636.ambar yolları dahil 30.Nehir Taşımacılığı* L. Eskişehir İlinin toplam telefon santral kapasitesi 262.000 ton ve 2420 dingildir.158 2004 700.2. Tren kabiliyeti 24 saatte 36 adet yolcudur.3 HABERLEŞME İlimizde telefon dağıtım şebekesi santralden abone dağıtım kutusuna kadar % 70 yer altı .407 2002 623.2 Taşımacılıkta Demiryolları Haydarpaşa-Eskişehir-Ankara demiryolu trafiği elektrikli sinyallerle merkezden idare edilmektedir. 2004 yılında karşılıklı toplam 5982 yük treni çalışmıştır.Göl.688 Eskişehir Gar Müdürlüğü 2004 L.karayoluna göre ucuz. ekonomik.392 kırsal alanda 50. % 30 havai güzergahlarda olup.308 1997 611. hızlı ve devlet güvencesi ile hizmet vermektedir.2. Sivil Havacılık Yüksek Okulu tarafından eğitim amacıyla kullanılmaktadır. % 90’nı yerüstündedir.2 Taşımacılık* *İlimizde bu tür faaliyetler bulunmamaktadır.813.3. Balıkesir arası. Garın İstiab haddi (barındırma gücü).000 m²’yi bulmaktadır. Pist uzunluğunun 2200 m’den 2600 m’ye kadar çıkarılması için altyapı çalışmaları sürmektedir.3 Deniz. talep yetersizliği nedeniyle vazgeçilmiştir.L.2. 230 .2. Günlük çalışması gereken yük treni sayısı 38’dir.3. ilimizde il merkezinde 191. Tablo L. Özel bir firma tarafından İstanbul-Ankara tarifeli uçak seferine başlanılmış ancak .1Limanlar* L. L. güvenilir.7 Taşınan Yolcu Sayısı YIL TAŞINAN YOLCU SAYISI 1996 613. Afyon.479 ton yük taşınmıştır. Uçaklar için açık park alanlarının (apronlar) toplam alanı 120.4 Havayolları Hava alanının uçuş pisti 1760 m uzunluğunda 30 m genişliğindedir. Eğitim ve terminal binası toplam alanı 3980 m²’dir. Havaalanı.510 2003 784.2. Demiryolları.972 1998 689.129 2001 623. Burada eğitim ve terminal hizmetlerine yönelik hacımlar ile uçuş kulesi bulunmaktadır. gar.697 telefon abonesi bulunmaktadır.2. L. trafik trenlerinin merkezden idaresi (TMİ) sistemi ile yürütülmektedir. dağıtım kutusundan aboneye kadar olan güzergahlarımızın % 10’u yeraltı. 250x20 m² ve 60x30 m² 1800 m apron ile Sarıcakaya asfaltında terminale bağlantılı 1 km’lik yol bulunmaktadır.337 olup. CIC sistemi ile Eskişehir.904 1999 708. 2004 yılı içerisinde brüt toplam 6.

L.05.5 İLDEKİ BAZ İSTASYONLARI SAYISI İlimizde baz istasyonlarına yönelik çalışmalar Çevre Bakanlığı Çevre Kirliliğini Önleme ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 11. Karayolları 46. Maddesine göre baz istasyonlarının yeri ile ilgili görüşler Mahalli Çevre Kurulu’nda belirlenmekte ve İlimizin bağlı olduğu Telekomünikasyon Kurumu İstanbul Bölge Müdürlüğü’ne görüş gönderilmektedir.2000 tarih ve 2000/11 nolu “Elektromanyetik Kirlilik” konulu genelgeleri doğrultusunda Yönetmeliğin 5.L. 4. Bakım Şube Şefliği Verileri (1996-2004) TCDD Eskişehir Gar Müdürlüğü Verileri (1996-2004) Eskişehir İl Telekom Müdürlüğü Verileri (1996-2004) Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Otobüs Şube Müdürlüğü Verileri (1996-2004) 231 . KAYNAKÇA : 1. 3.4 İLİN İMAR DURUMU Eskişehir şehir merkezi mücavir alan sınırları Büyükşehir Belediye Başkanlığınca genişletilerek Çevre Düzeni Planı çalışmaları başlatılmıştır. Büyükşehir Belediyesi dışında Çevre Düzeni yapılmış ve onaylanmış Belediye bulunmamaktadır. Çevre Bakanlığı ile ortak yürütülen Çevre Düzeni Planları tamamlanmış. ancak Çevre Düzenleri Onaylama Yetkisinin Yargıya intikal etmesi nedenıyle yetki kargaşası nedenıyle 2002 yılı sonu itibarı ile onaylanıp yürürlüğe girmemiştir. 2.

daha çok Orta Anadolu ve Batı Anadolu’daki yerleşim merkezleri arasında iletişim sağlamakta ve kendi etki alanındaki ekonomik faaliyetleri düzenlemektedir.1. Sakarya nehrinin en önemli kolu olan Porsuk çayı kentin içinden batı doğu yönünde geçmektedir. Kentte Porsuk çayı ve yan kollarının meydana getirdiği alüvyon oldukça geniş alanlar kaplar.1 Kentsel Alanlar M. kaya düşmesi gibi olayların gözlenmediği bir jeolojik yapıya sahiptir. kireçtaşı. konglomerakumtaşı yer yer marn-kiltaşı ve Bezil intrüzitler gözlenen litolojilerdir. Bu nedenle. Sonuç olarak . çakıllı kil kanlamera ve kireç taşı olan zeminlerde yapılacak çok katlı ve ağır yapılar için temel etütleri yapılması tavsiye edilmektedir. Eskişehir kentsel alanında alüvyon yamaç malozu. ovayı çevreleyen yaylanın dik kenarı önünde kurulmuş ve ovanın ortasına doğru genişlemiş bir kenttir. Eskişehir aktif bir heyelan. Alüvyon.1 Doğal Özelliklerin Kent Formuna Etkileri Eskişehir. Ulaşılabilirliğinin yüksek olması.1 KENTSEL VE KIRSAL PLANLAMA M. İç Anadolu Bölgesi’nde. Eskişehir’i daha üst kademeden merkezler olan Ankara. Bu durum Karadeniz ve Akdeniz bölgesi iklimlerinin İl üzerindeki etkisini engellerken Batı Anadolu ikliminin az da olsa Eskişehir sınırları içerisine sokulabilmesi sonucunu yaratmaktadır.1. ilk bakışta Batı Anadolu ve İç Anadolu iklimleri arasında bir geçiş iklimi niteliği gösteriyorsa da ilde genellikle sert ve karasal bir iklim görülmektedir. Bazik intrüziflerde eğimli ve arızalı alanlar iskan dışı bırakılmalı. Eskişehir’de doğu-batı doğrultusunda oluşan dağlar arasında yer alan Porsuk ve Yukarı Sakarya ovaları gibi geniş düzlüklerin yüksekliği 800-1000 m’ye dek varmaktadır. Eskişehir İlinin iklimi. İl kuzey ve güneyinden dağlarla. batısından ise yüksek platolarla çevrili bulunmaktadır. Bu alanların topografyası düzdür.1. İzmir ve İstanbul kentlerinin etkisi altında bırakmıştır. Eskişehir ülkesel ölçekte önemli bir demiryolu kesişim noktasıdır. İstanbul’dan gelen demiryolu burada Afyon-Konya ve Ankara olmak üzere iki ana aksa ayrılır. YERLEŞİM ALANLARI VE NÜFUS M.(M). yamaç molozu. çakıllı kil. 232 . eğimin elverişli olduğu kesimlerde çok katlı binalar ve ağır yapılar için temel araştırmaları yapılması ve daha çok tek katlı ve bağ bahçe tipi inşaatlar için kullanılması uygundur. Eskişehir ovasının güneybatı kesiminde.

Şekil M.1 İlimizin Yer Şekli 233 .

1953 yılından sonra ortaya çıkan gelişmeler planın kestirimlerinin çok üzerinde gerçekleşmiş ve kent plan sınırlarının çok dışına taşmıştır. verimli bir ovaya bakan ve savunma açısından avantajlı olan bir tepe yamacında kurulmuştur. Böylece geri dönüşü mümkün olmayan bir şekilde tarımsal açıdan değerli olan araziler kaybedilmektedir. Kentsel gelişmenin ve nüfus artışının sonunda 1952 imar planı 1970’lerde ihtiyaca cevap vermekten uzak kalmış ve yeni bir planın hazırlanması ihtiyacı doğmuştur. 1978 planı kentin çekirdek büyümesini kırmış ve doğrusal gelişimi öngörmüştür. kentin genişlemesi de sürmüştür. aslında diğer ova kentlerimizin de karşı karşıya kaldığı. Kent eski tarihlerde. bu önerileri geliştirme yolu seçilmiştir. Dağınık ve sıçramalı gelişmenin başlıca nedeni çeşitli kamu ve özel kesim sanayi kuruluşları ile yine bu dönemde kurulan eğitim. Kent belli bir gelişme seviyesine kadar merkezi iş alanının çevresinde dairesel olarak gelişmiş. 1949-1950’deki selden zarar gören mahalleler yeniden yerleşmeye elverişli duruma getirilmiştir. Bu doğrusal gelişim içinde de Organize Sanayi Bölgesi hem sanayi faaliyetleri. 1978 planının önerileri kabul edilerek. sağlık ve bunun gibi kurumların yer seçimi kararlarının birbirinden bütünüyle kopuk olarak alınmasıdır. Hızlı nüfus artışına koşut olarak. bu dönüşüm göz önünde bulundurulmalı ve mümkün olduğu kadar kentsel gelişmeyi ova toprağından uzak tutacak bir ulaşım ağı planlanmalıdır. Bu dönemde “mekansal gelişme”yi kontrol altına alabilmek ve sağlıklı bir “kentsel gelişme”ye çevirebilmek için bir imar planı gereği belirmiştir. ancak 1950’lerde tüm ülkenin de içine girdiği sanayileşme sürecinin etkisiyle.1952 yılında kentin imar planı hazırlatılmıştır. Bu plan yıllar içinde yerleşmiş arazi kullanımı yapısına uyum sağlamakta yetersiz kaldığı ve uygulamada güçlülerle karşılaşıldığı için 1985’te revize edilmesi yoluna gidilmiştir. Cumhuriyet’in ilk yıllarında demiryolunun ovadan geçmesi ile birlikte. Kentin fiziksel gelişimindeki en önemli sorun. kentin biçimini dağınık ve bazen de sıçramalarla gelişmesine yol açmıştır. tarımsal açıdan son derece değerli olan ovanın tarımsal amaçlı kullanımının kentsel rantla rekabet edememesi ve böylece tarım toprağının kentsel arsaya dönüşmesi sürecidir. Bu ihtiyaca cevap vermek için 1978 yılında yeni imar planı hazırlanmıştır. 1985’de başlanıp. öte yandan İl dışından ve hatta belli dönemlerde yurt dışından Eskişehir kentine önemli bir nüfus akımı olmuştur. bir çok diğer Anadolu kentinin de gelişmesinde etkin olan oldukça karakteristik bir dizi dinamiklerin etkisinde gerçekleşmiştir. Bu plan kentsel gelişme alanları olarak doğu ve batı istikametlerini göstermiş ve kent içindeki sanayi kuruluşlarının kent dışına alınması politikasını öngörmüştür.M. Bu dönemde kurulan birçok yeni mahalle. Bir yandan ilin kırsal alanından. hem de bunlara bağlı konut ihtiyaçlarının yer seçimi açısından önemli bir odak oluşturmuştur.1. kent makroformunun ilk yerleştiği yamaçtan ovaya doğru inerek yayılması süreci hızlanmış ve İstasyon bu süreçte önemli bir çekim noktası oluşturmuştur. 1987’de tamamlanan ve 2000 yılını hedef alan imar planı 1978 planının revizyonu niteliğindedir. Kent içinde gelişigüzel yerleşen bu kuruluşlar gelişme çekirdekleri oluşturmuş ve çevrelerinde 234 . Kentin gelişimini etkileyen en önemli faktörlerden biri olan kent içi ulaşım ağının geliştirilmesinde de.2 Kentsel Büyüme Deseni Eskişehir kentinin zaman içindeki gelişmesi.1. Yeni göçmen mahalleleri kurulmuş. kentleşme hızlanmış ve bu makroform bozularak mekanda genişleyen bir büyüme sürecine girilmiştir.

Yüksekliği tek kat ile üç kat arasında değişen çok küçük parsellere yerleşmiş bitişik düzen yapıların sıralandığı dar sokaklardan oluşan bu doku 235 . diğer büyüyen kentlerindeki kadar keskinleşmemiştir. Kent merkezinin kuzeye doğru kayması. Kent. kooperatiflerce yapılan toplu konut türü gelişmelerin oluşturmasıdır. İkinci omurga ise. çizgisel gelişmeye de açıktır. Hamamyolu’nun doğusuna dek uzanan üçgen alandır. Bu evrim durağan bir konumda merkezin yıkılıp-yenilenmesi biçiminde değil. başta ulaşım olmak üzere . Ancak. Doğudaki askeri bölgelerle. Birincisi Porsuk Çayının kuzeyinde ona koşut. batıdaki bölgeler arasında sıkışan kentin büyümesi. ancak Eskişehir’i çevre yerleşmelere bağlayan karayolları boyunca da gelişmeler olmuştur.konut alanları ortaya çıkmıştır. 1970’lerin başında. Eskişehir’in kent merkezi tarihsel gelişimi boyunca. Kentin kuzeyinden geçen yeni Ankara-İstanbul Karayolu bağlantısı ise kuzeye doğru genişleyen konut alanları için önemli bir çekim unsuru olmuştur.3 Planlı Kentsel Gelişme Alanları Eskişehir’in kent biçimi tek merkezli dairesel kentlerin gelişme modelinin ana özelliklerini taşımakla birlikte. Osmangazi ve Gökmeydan mahalleri gösterilebilir. sürecinde önemli bir gelişme özellikle 1930’lardan sonra ticaret birimlerinin yoğunlaştığı Hamamyolu çevresinde gerçekleşmiştir. Sümer. kuzey yönünde bir yağ lekesi şeklinde büyümesini sürdürmüş. Eskişehir’de kent merkezi. Bu dönemde de karayolları konut gelişimini beraberinde getirmiş. Özellikle işçi konutları işlevini taşıyan bu alanlara örnek olarak Orhangazi. merkezi aşağı yukarı Orduevi olan kesimdir. daha çok kuzey. Alt ve üst gelir gruplarının konut alanlarında fiziksel ayrışması. gelişimini sürdürme talebinde olan sanayi sektörü kent merkezinden uzak alanlarda yer seçmiştir. ikincisi ise çayın güneyinde ona dik yer alan iki bölge birbirine Porsuk Çayının üstünden geçen Köprübaşı Caddesi çevresinde yoğunlaşan merkez işlevleri ile bağlanır. Eskişehir’in tarihsel gelişimi içinde konut alanlarının toplumsal farklılaşmaya göre ayrışması süreci. burada dikkati çeken bir nokta. zaman içinde merkez işlevlerinin yoğunlaştığı bölgelerin sürekli kayma göstererek.1. Kuzeybatı yönünde İstanbul Karayolu üstünde yer alan küçük sanayi sitesi ile güneydoğu yönünde Ankara Karayolu üstünde yer alan Organize Sanayi Bölgesi’nin kentin gelişmesini etkilemesi ve kentin ilerde çizgisel bir gelişme göstermesi beklenebilir. Böylece. kuzeydoğu ve güneybatı yönlerinde gerçekleşmiştir. Bursa Caddesi ile Sivrihisar Caddesinin birleştiği.1. Birinci omurga. Kentte dağınık bir biçimde yer alan bu yeni yerleşme alanları. Eskişehir’i çevre yerleşmelere bağlayan yollar ve özellikle de kentin kuzeyinden geçen Ankara-İstanbul karayolu bağlantısı boyunca yapılaşma engellenememiştir. Ankara karayolu üzerinde. iki ana omurga üzerinde yoğunlaşan ve bu omurgalara bağlanan caddeler boyunca uzantılar halinde süren bir yapıdadır. M. bu konut alanlarının önemli bir bölümünü. kendi işçileri için konut alanları oluşturmuş ve bu konutlar daha sonraki kooperatif türü gelişmelerin öncüsü olmuştur. Ertuğrulgazi. İki Eylül Caddesinin kuzey yanından başlayarak. Eskişehir’de konut alanları toplumsal yapının mekanda yansımasının bir örneğidir. 1970’li ve 1980’li yıllarda ise. kentsel hizmetlerin sağlanmasında önemli sorunlara yol açmıştır. Bu nedenle. kentin gelişmesiyle birlikte kentsel rant hızla artmıştır. güneydeki ilk çekirdekten kuzeye doğru ilerlemesiyle olmuştur. Kamu kuruluşları. kentin 12 km doğusunda Organize Sanayi Bölgesi kurulmuştur. toplumsal yapının dönüşüne koşut olarak evrim geçirmiştir. Bu bölge 1980’lere gelindiğinde de varlığını sürdürmektedir. kente özgü nedenlerle yavaş gelişmiştir.

hırdavatçılar. gerekse farklı gelir gruplarının talebinin karşılanması açısından yapılabilir. Ayrıca. kuyumcular. Özellikle Orduevi çevresi. güneybatı yönünde sürerek. Lüks mağazaların ve büroların toplandığı iş hanları.büyük ölçüde eski biçimiyle durmaktadır. Bu kesimde. Ancak. Köprübaşı çevresinin geçiş bölgesi niteliği. modern merkezin yer aldığı Sivrihisar Caddesi’ne bağlayan sokaklarda da banka şubeleri ve bazı kamu kuruluşlarının büroları dikkati çekmektedir. Bir geçiş bölgesi niteliğinde olan Köprübaşı Caddesinin çevresinde ise alt gelir gruplarının tüketimine yönelik giyim ve züccaciye mağazalarının yanında lüks mağazaları görmek mümkündür. Demiryolunun kuzeyinde ise hayvan pazarı ve sanayi kuruluşları yer alır. Üst katlarda da büro kullanışları yer almaktadır. Bölgede geleneksel merkez özelliklerini yansıtan bir olgu da. bileyiciler ve kunduracılar gibi tek bir etkinliğin toplandığı sokakların varlığıdır. Bu yapı. üst gelir grubuna yönelik perakende ticaret yerleri ve özel doktor muayeneleri. Öbür kentlerde olduğu gibi Eskişehir’de de merkezin bu geleneksel kesimi. Güneydeki uzantılarda da çeşitlilik görülür. böcek ilacı vb. gibi ürünlerin satıldığı dükkanlarda vardır. giriş katlarda daha çok günlük ve haftalık alışverişe yönelik ticaret birimleri çoğunluktadır. 236 . yapılarda da görülür. ayakkabıcılar. Cadde üstünde tek katlı küçük ve eski dükkanlarla 1930-1940’lardan kalma 3-4 katlı yapılar arasında 8 katlı yapılar da vardır. Eskişehir kenti 1990’lı yılların başında da tek merkezlilik özelliğini korumaktadır. Bağlar Caddesi üstündeki ticaret birimleri merkezden uzaklaştıkça. Merkezin gelişimi son yıllarda da kuzey yönünde sürmüştür. Merkezin geleneksel özelliklerini koruyan kesimi. Hamamyolu ve bu yolun kuzeyinden ayrılan dar sokaklar boyunca toplanmıştır. toptan ve perakende bakkaliyeler ve kuyumcular çoğunluktadır. dokumacılar. lüks pastane ve lokantaların bulunduğu bir alandır. Bu caddenin doğu yakasında. Sivrihisar Caddesi’nin doğu yönündeki uzantısı üstünde oto galerileri. bu merkezin içinde çeşitli bölgeleri ayrıştırmak mümkündür. iki yönde lüks mağazaların yoğunlaştığı. Bu ayrıştırma gerek işlev. muhasebe ve mimarlık-mühendislik büroları çoğunluktadır. Atatürk Caddesine ulaşır. konfeksiyoncular. Porsuk’un güneyindeki omurganın önemli bir bölümünde egemendir. her yönde uzanan caddeler boyunca giriş katları da yoğunluklarını sürdürür. hitap ettiği gelir grubu değişerek. avukat büroları yer alır. mali kuruluşlar bu kesimde yer alır. Buradaki yapılarda büyük ölçüde yenilenmiş ve kat yükseklikleri artmıştır. Üst katlar da ise emlak. daha çok alt-orta gelir gruplarının alışveriş ettiği bir alandır. Bu caddeyi. Porsuk’un kuzeyinde kalan bölgede ise. Kuzeye yönelen öteki caddeler üstünde de zemin katlarda ticaret birimleri vardır. Cadde üstünde yer alan bu birimler. kent merkezinin omurgasını oluşturan bu bölgelerin dışında. Bu çok katlı yapıların giriş ve bodrum katlarında genellikle pasajlar yer alır. züccaciyeciler. Caddenin kuzeybatı yönünde süren uzantısında ise. tarımsal faaliyet için gerekli hayvan yemi. İki Eylül Caddesi. yedek parçacılar ve dayanıklı tüketim malları satan mağazalar çoğunluktadır. dokumacılar. merkezin batısındaki üst gelir durumu konut alanlarına hizmet eden bir alt merkez niteliği kazanır. Merkez işlevleri. demiryoluna dek uzanır. züccaciyeciler. Bu uzantılar nitelik olarak birbirinden farklıdır. modern merkez özellikleri ağır basar.

Eskişehir İli Büyükşehir Belediyesi sınırları Valilik binası merkez kabul edilerek ve il mülki sınırları içinde kalmak şartı ile yarıçapı 20 km olan Tapu Kadastro Müdürlüğü’nce hazırlanan haritanın daire sınırlarında ve içinde kalan Büyükşehir Belediyesi kapsamına giren köy tüzel kişiliği sona ererek. Plan sanayi bölgelerinin değişimi için gerekli alanları belirlemiş. 237 . Merkezin kuzeyinde.08. 1978’de 1/25000 nazım plan şeması hazırlanmıştır. planının öngörülerini fazlasıyla aşmış. maddesi gereği.1. planın ana özelliği kentin belli eksenler üstündeki koridorlar biçiminde gelişmesini önermesi ve bu koridorların ayrı niteliklerde olmasıdır.2004 tarihindeki kararı ile 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 2. Çifteler OSB’si .Hamamyolu. OSB ve sanayi alnlarının seçiminde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Bakanlığımız Yönetmeliklerine göre hareket edilmektedir. 1953’ten sonra ortaya çıkan gelişme. Parkın güneyinde Odunpazarı’nın girişinde ise bu bölgeye hizmet eden bir alt merkez oluşmuştur. M. Bu geçiş bölgesi demiryoluna kadar uzanır. Merkezin doğu çeperinde ise. Beylikova OSB’si yer seçimleri tamamlanmış kuruluş işlemleri devam etmektedir. Belediye Encümeninin 09.1.1. Polat Sökmen tarafından hazırlanan palan halen yürürlükte olup uygulamada bir takım güçlüklerle karşılaşılmaktadır. Bunun dışında Sivrihisar OSB’si . daha önce de değinildiği gibi. M. kent planda çizilen sınırın dışına taşmıştır.5 Kentsel Yenileme Alanları Kentin ilk imar planı 1952 yılında hazırlanmıştır. Porsuk Çayı’nın hemen güneyinde geniş bir alanı küçük sanayi birimleri kaplamaktadır. konutlarla işyerleri iç içedir. 18 köy mahalleye dönüştürülmüştür. Planın temel kararı.1. kentin ilerideki sosyo-ekonomik gelişiminin mekanı nasıl şekillendireceği göz önüne alınarak verilmiştir. konut alanları içinde geniş yeşil alanlar önermiş ve konut alanları için bitişik düzeni öngörmüştür. Merkezdeki nüfus yoğunluğu ilçelere ve köylere nazaran daha fazladır.6 Endüstri Alanları Yer Seçimi İl merkezinde 1972 yılından beri faaliyetini sürdüren OSB 4’ncü bölümüyle birlikte önemli bir sanayi merkezidir. Daha sonra kentteki hızlı gelişme 1985 yılında yeniden bir imar planı hazırlanmasını gerekli kılmıştır. Yunusemre Caddesi boyunca çeşitli etkinlikler yer alır. güneyde Yediler Parkı ile son bulmaktadır. M. Bu parkın doğusunda Ankara Şosesi boyunca da ticaret birimleri vardır.4 Kentsel Alanlarda Yoğunluk Nüfus şehir merkezinde yoğunlaşmıştır.1. Kentin hızla gelişmesi sonucu 1970’lerde ikinci bir imar planı hazırlamak gereksinimi ortaya çıkmıştır.1.

Odunpazarı semtinde Osmanlılardan günümüze miras kalan yapıların bir bölümü restore edilmiş fakat bir çoğu ilgisizlik yüzünden yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunmaktadır.1. Eski Hükümet Binası. genelde iki katlıdır ve her iki katta bir sofanın etrafına sıralanmış dörder oda bulunmaktadır. 238 .2. Bazılarında kapalı fırın evi bulunur. yuvarlak alınlıklıdır.1. Bu tür evlerde haremlik selamlık ayrımı seyrek olarak görülür. dörtgen köşe veya yuvarlak göbek bulunur. Genelde tavanın ortasında altıgen. yuvarlak ve demir parmaklıklı bir balkon bulunur.M. Kültürel. Evlere dıştan baktığımızda canlı renklerle boyandığını. bazı yol yapımları sırasında (örneğin. 1950 yıllarından sonra. Odunpazarında bu tür ahşap işçiliğine güzel örnek olarak Beyler Sokağı’nın köşesindeki “Celepcigil Evi”ni gösterebiliriz. Arkeolojik ve Turistik Özellikli Alanlar Odunpazarı Evleri . bu tip bina örnekleridir. Etnografya müzesi haline getirilmiştir.2 Kırsal Alanlar M. Ahşap işçiliğine örnek olarak da Çıkıllılar Evi ve Demirler Evi’ni gösterebiliriz. Bu görünüşle geleneksel Eskişehir evlerinden ayrı bir özellik taşır. çeşmeleri eski evleri. Bu tip evin cephesinin ortasında. En güzel örneklerinden birisi olan “Yeşil Efendi Evi”. yüksek kerpiç duvarlarla çevrilidir. Yeşiller Evi ve bitişiğindeki Sipahiler Evi’ni gösterebiliriz. Bir de Eskişehir’de Kurtuluş Savaşı’ndan sonra yapılan “neoklasik” tipi ilk kagir resmi yapılar mevcuttur. Bunlara “Kedi Gözü”adı verilir. Çatısı. ahşap işçiliğini sergilemektedir. havası sağlıklı olan bu eski Türk şehri. yıllar boyu değişmemiş ve özelliklerini taşımıştır. Bazı ocakların iki tarafında küçük raflar vardır. Ancak bu ayrımın görüldüğü evlere örnek olarak Hacı Hüseyin Çavuş Evi. görüntüsünü tamamlayan antik evlerin konumu. Köyün ihtiyacı çerçevesinde muhtarlıkların denetimi ile plansız gelişmektedir. Bunun yanı sıra Kırım Savaşı’ndan sonra Eskişehir’e göç eden Tatarlar tarafından “Kırım Tipi Evler” yapılmıştır. Alt katı dükkan olan bu evin 120-150 yıl önce yapıldığı tahmin edilmektedir. gömme dolapların kapakları. pencerelerde kafes yada kafes cumba kullanıldığını görmekteyiz. Eski Belediye. Odunpazarı ve çevresi. Odunpazarı’ndaki eski Askerlik Şubesi. 1970 yılında. Bu evde tavanlar. küçük meydanları ile özel görünümünü korumuştur. tamamen imar plansız alanlardır.7 Tarihi.1 Kırsal Yerleşme Deseni Eskişehir İli kırsal kesimi köy yerleşik ve dağınık alanlarından ibaret. M. Trafikten uzak. şeyh Şehabettin Caddesinin yapımı) bir çok eski evin yıkılmasına rağmen. dar sokakları.1. Evlerin bahçeleri. Genellikle evlerin üst katları sokağa doğru çıkmalıdır. Bu tip evler.1. Odunpazarı’ndaki bu evlerin aralarında bulunan mahalle çeşmeleri hala işlevlerini sürdürmektedir.

9 yüksek öğretim. Bunun dışında ilçelerde bulunan devlet hastaneleri ile ilin değişik semtlerinde sağlık ocakları bulunmaktadır. Eskişehir İl Halk Kütüphanesine bağlı olan diğer kütüphanelerimiz ise sırayla şöyledir : 239 . belediye binaları kent merkezindedir.Anadolu Üniversitesi’ne bağlı biri açıköğretim fakültesi olmak üzere 10 adet fakülte.1 Milli Eğitim Bağlı Okul ve Öğrenci Sayıları Merkez Okul Sayısı Öğrenci Sayısı İlçeler Okul Sayısı 125 30 155 Öğrenci Sayısı 16248 3838 20086 Toplam Okul Sayısı 252 69 321 Toplam Öğrenci Sayısı 83728 32557 11685 İlköğretim 127 67480 Ortaöğretim 39 28719 Toplam 166 96199 İl Milli Eğitim Müdürlüğü 2004 İlimiz sınırları içerisinde Osmangazi Üniversitesi ve Anadolu Üniversitesi olmak üzere iki üniversite bulunmaktadır. adliye. Arazi Mülkiyeti Kırsal alan planlanmasında arazi mülkiyeti hakkında elimizde bilgi bulunmamaktadır.3 BİNALAR VE YAPI ÇEŞİTLERİ M. kamuya ait alanlardan oluşan bir bant ile sınır koymaktadır. İlimiz merkezinde Yurtkur’a bağlı 3 adet yurtta toplam 6068 öğrenci barınmaktadır. Tablo M. M.3. Atatürk Caddesinin batı yanını ise. örgün eğitimde toplam 25969 öğrenci bulunmaktadır. 1 adet konservatuar. 2 Meslek Yüksek Okulu ve 4 Enstitüde toplam öğrenci sayısı da 14011’dir. Valilik dışındaki öbür kamu kuruluşları ile birlikte merkezin batısına. sırasıyla meslek lisesi.3 Hastaneler ve Sağlık Tesisleri Hastaneler il merkezinde konumlanmıştır. İl merkezinde bulunmaktadır.3.1 Kamu Binaları Kentin en önemli yönetsel birimleri olan Valilik.1. M. kütüphane hizmetlerinin gelişmesiyle ve artan nüfusa oranla İlimize yetmez bir duruma gelmiştir.M. Osmangazi Üniversitesi ve bu üniversiteye bağlı 7 fakülte.4 Sosyal ve Kültürel Tesisler Kütüphaneler .2. spor salonu ve Hava Kuvvetleri Hastanesi kaplamaktadır.2.2 ALTYAPI Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiler “Ulaşım ve Altyapı” başlığı altında incelenmiştir. 2 Yüksekokul. M. 4 adet enstitü mevcut olup. M. İl Halk Kütüphanesi 1968 yılında bakanlıkça inşa edilen modern bir binadır. Bu bölge.3.2 Okullar İlimiz sınırları içerisinde Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okul ve öğrenci sayıları aşağıya çıkarılmıştır.3. Ancak bu bina. Ayrıntılı bilgiler R Sağlık ve Çevre başlığı altında verilmiştir M.

Merkezdekiler ; - Dumlupınar Çocuk Kütüphanesi - Atatürk Çocuk Kütüphanesi - Namık Kemal Çocuk Kütüphanesi - Muzaffer Tokay Çocuk Kütüphanesi - Ünal Çocuk Kütüphanesi - Yenikent Çocuk Kütüphanesi - Malhatun Halk Kütüphanesi - Osmangazi Halk ve Çocuk Kütüphanesi (Bölge Cilt Atölyesi) İlçelerdeki Kütüphaneler ;
Kaymaz Bucağı Halk Kütüphanesi Sivrihisar Halk Kütüphanesi Seyitgazi Halk Kütüphanesi Çifteler Halk Kütüphanesi Mahmudiye Halk Kütüphanesi Mihalıççık Halk Kütüphanesi İnönü Halk Kütüphanesi Alpu Halk Kütüphanesi

Sanat Çalışmaları ;
Anadolu Üniversitesi’nin konservatuar Bölümü’nde, Klasik Türk Müziği, Klasik Batı Müziği, Halk Eğitim Merkezinde Hüseyin Erbay yönetimde Türk Sanat Müziği, Ahmet Kızılok yönetiminde ise Türk Halk Müziği çalışmaları yapılmaktadır. Devlet Güzel Sanatlar Galerisi, Kültür Müdürlüğüne bağlı olarak çalışır. Bu galeride her 15 günde bir resim sergisi açılmaktadır. Bir yıl öncesinden program hazırlanmaktadır. Bunun dışında Yunus Emre Kültür ve Sanat Merkezi Galerisi, Büyükşehir Belediyesi Kültür Merkezi’nde sergi açılabilir. Devlet Güzel Sanatlar Galerisi’nde sergi açılabilir. Devlet Güzel Sanatlar Galerisi’nde sergiler dışında resim, fotoğraf, seramik ve dokuma kursları da verilmektedir. Kütahya yolu üzerinde fuar alanında Kültür Bakanlığı tarafından projelendirilmiş olan, “Kültür Merkezi”nin inşaatına 1994 yılında başlanmıştır. Bu merkezde 650 kişilik bir tiyatro salonu, 250 kişilik bir toplantı salonu ve çeşitli sergi salonları ile atölyeler bulunacaktır. İnşaatı halen devam etmektedir. İlimizde Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılan Büyükşehir Belediyesi Sanat ve Kültür Sarayı’nda senfoni orkestrası konserleri, tiyatro ve opera etkinlikleri 2004 yılı başından itibaren devam etmektedir.

Sinemalar ;
- Kılıçoğlu Sineması - Arı Sineması - AFM (Migros)

240

Tiyatrolar ;
Eskişehir’de Anadolu Üniversitesi Devlet Konservatuarı Tiyatro Bölümü öğrencileri ile Halk eğitim Merkezi, tiyatro çalışmaları yürütmektedir. Büyükşehir Belediyesi bünyesindeki Haller Gençlik Merkezinde bulunan Tepebaşı Sahnesi ve İkieylül Caddesi’nde yer alan Turgut Özakman Sahnesi’nde yıl boyunca çeşitli oyunlar sergilenmektedir. Eskişehir Anadolu Üniversitesi gençleri bir araya gelerek “Eskişehir Tiyatro Kumpanyasını” kurmuşlardır. Yedi Cüceler tiyatro grubu da Odunpazarı Belediyesi Başkanlığı himayesinde oyunlar sergilemektedir. “Eskişehir Sizin Sahne Oyuncuları” ve Gençlik Spor Müdürlüğü’nün Gençlik Merkezi Tiyatro grubu ise her yıl birkaç oyun hazırlayan amatör tiyatro gruplarıdır. Ayrıca Kültür Bakanlığı’na bağlı Devlet Tiyatrosu, yurt içi turnelerinde ilimize gelerek temsiller vermektedir.

M.3.5 Endüstriyel Yapılar
Endüstriyel tesislerin yerleri hakkında bilgi Sanayi ve Teknoloji konu başlığı altında incelenmiştir.

M.3.6 Göçer ve Hareketli Barınaklar
İlimizde göçer barınaklara örnek olarak şeker pancarı için kampanya döneminde gelen geçici işçilerin kurdukları çadırlardır. Eskişehir Merkez, Alpu ve Çifteler İlçesi ve Mihallıçcık Yunusemre sınırlarında ağırlıklı olmak üzere il genelinde toplu olarak oluşturulan tuvalet ve su ihtiyacı karşılanmış sahalarda barınmaktadırlar.

M.3.7 Otel-Motel ve Turizm Amaçlı Diğer Binalar
Sıcaksu kaynaklarının bulunduğu, merkezi yerleşim alanlarına yakın bölgelerde kaplıcalar ve oteller yer almaktadır. Bu oteller Mihalgazi ilçesi sınırları içersindeki Özel İdare ve Ilıca Belediyesine ait 2 otel ile Sivrihisar ilçesi Hamamkarahisar köyünde 1 adet otel bulunmaktadır. Şehir merkezinde doğal sıcak sulu oteller dahil olmak üzere estetik açıdan doğal yapıya uyum sağlamamaktadır.

M.3.8 Bürolar Dükkanlar
“Planlı Kentsel Gelişme Alanları” konu başlığı altında incelenmiştir.

M.3.9 Kırsal Alanda Yapılaşma
Eskişehir kırsalında yapılaşma geleneksek köy yapılanması olarak karşımıza çıkmaktadır. Kırsal alanda hayvancılık ve ekim için gerekli ekipmanın muhafaza edilecek şekilde planlanmış avlulu ve ahırlı olan evler karşımıza çıkmaktadır. Modern çağın gerekliliği köylere kadar ulaşmış, köylerde yol, su, elektrik ve telefon ağı ile donatılmıştır. Yapılan yapılar özellikle taş, tuğla, kerpiçtir. Ancak son zamanlarda köylerimizde betonarme yapılara rastlamaktadır. 241

M.3.10 Yerel Mimari Özellikler
Odunpazarı Evleri (M.1.1.7) başlığı altında incelenmiştir.

M.3.11 Bina Yapımında Kullanılan Yerel Materyaller
Binalarda ağaç aksamı, tuğla, kerpiç, kiremit ve toprak ürünleri ile mermer kullanılmaktadır.

M.4 SOSYO-EKONOMİK YAPI M.4.1 Göçler TABLO M.2 1985-1990 Arasında İçe Göç, Dışa Göç, Net Göç Ve Net Göç Hızı
İçe göç Toplam göç içindeki pay, ‰ 1990 nüfusu içindeki pay, ‰ Dışa göç Toplam göç içindeki pay, ‰ 1990 nüfusu içindeki pay, ‰ Net göç (1) Net göç hızı, ‰ (2) (1) Türkiye toplamında iç göç dış göçe eşittir. (2) 1990 nüfusu esas alınarak yapılmıştır. Türkiye 4 065 173 1 000 80 4 065 173 1 000 80 İç Anadolu 671 609 165 75 821 715 202 92 -150 106 -17 Eskişehir 53 563 13 91 47 053 12 80 6 510 11

M.4.2 Göçebe İşçiler
Göçebe işçiler genelde tarım ve inşaat sektöründe çalışmaktadırlar. Tarım sektöründe çalışanlar seyyar kurdukları çadırlarda, inşaat sektöründe çalışanlar ise yaptıkları inşatlarda ve otellerde barınmaktadırlar.

M.4.3 Kent Toprağının Mülkiyet Dağılımı
Nisan 1999’a ait Hazine’ye ait tahsisli ve iratlı mallar aşağıda verilmiştir.

TABLO M.3 Hazineye Ait Tahsisat Mallar
TAHSİSLİ İRATLI TOPLAM MERKEZ İLÇELER MERKEZ İLÇELER MERKEZ İLÇELER 1192 Adet 1284 Adet 6346 Adet 24096 Adet 7538 Adet 25380 Adet 600.143.240,30 m² 367.048.346,50 m² 37.734.483,26 m² 814.116.371,50 m² 637.877.723,56 m² 1.181.164.718,00 m²

M.4.4 Konut Yapım Süreçleri
Kooperatifler, Büyükşehir Belediye Başkanlığının toplu konut projeleri ve yap-satçılar ve bireysel mesken inşaatları ile kentteki konut ihtiyacını karşılanmaktadır.

M.4.5 Gecekondu Islah ve Önleme Bölgeleri
Eskişehir Tepebaşı semtinde 1 nolu gecekondu bölgesinde önleme çalışmaları tamamlanarak bu bölgede gecekondu sorunu ortadan kalkmıştır. Çankaya Mahallesindeki 3 nolu gecekondu bölgesi önleme çalışmaları yapılmıştır 242

M.5 Yerleşim Yerlerinin Çevresel Etkileri
Binalarda ısı ve ses izolasyonu için ilgili yönetmelikler geçerlidir.

M.5.1 Binalarda Ses İzolasyonu
İnsanları olumsuz etkileyen gürültü kaynaklarından bazıları yaşadıkları veya çalıştıkları yapıların içinde yer almaktadır. Yüksek düzeyli konuşma sesleri, adım sesleri ve diğer darbe gürültüleri, elektronik olarak yükseltilmiş müzik, radyo, TV sesleri, her türlü ev aletlerinin sesleri, sıhhi tesisat ve havalandırma tesisatı ile ilişkili ticarethane büro vb. gürültüsü, tesisat dairesi ( brülör, hidrofor vb. gürültüleri), ortak servis alanları (merdiven,asansör) bina ve konut ile ilişkili atölye, tamirhane ve imalathaneler bina içinde gürültü rahatsızlığı veren gürültü kaynaklarıdır. Binalarda gürültü sorununun önlenmesi için alınabilecek önlemler şöyle sıralanabilir; - Mevzi imar planlarının uygun biçimde yapılması; bina kütlelerinin yerleştirilmesi, gürültü kaynaklarına bağlı olarak yönlendirilmesi ve biçimlendirilmesi, toplu olarak planlanacak yerleşim birimlerinin de gürültü kaynağı durumunda olabilecek yapıların, gürültüye duyarlı ve yarı duyarlı mekan ve yapı bloklarından uzak olarak yerleştirilmesi ve ses yalıtım önlemi alınarak projelendirilmesi, - Gürültüye duyarlı mekanların dış çevre gürültüsünden ve yapı içindeki kaynak hacimlerinden uzağa yerleştirilmesi, tampon mekanlarının (depolar, mutfak, sirkülasyon alanları vb. servis alanları gibi) bırakılması, - Yapıda iç yapı elemanlarının yeterli ses yalıtımına sahip olacak biçimde tasarlanması, - İç Akustik yutuculuğunun arttırılması, hacim içinde ses perdeleri ve hücreler kaynağının uygun montajı ve yapının diğer bölümlerine ses iletim yollarının kesilmesi gibi önlemler alınabilir. Ülkemizde gürültü kontrolünün mevzuat kapsamına girmesi, 1984’de Çevre Kanunu ile gerçekleşmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 2. maddesi, gürültü kirliliğini çevre kirliliği kapsamına almıştır. Yasanın 14. maddesi ise “Gürültü” başlığı altında “kişilerin huzur ve sükunu beden ve ruh sağlığını bozacak şekilde yönetmelikte belirlenen standartlar üzerinde gürültü çıkarılması yasaktır.” İbaresi yer alır. “Fabrika, atölye, işyeri, eğlence yeri, hizmet binaları, konutlar ve ulaşım araçlarında gürültünün asgariye indirilmesi için gerekli önlemler alınır” hükmü getirilmiştir.

M.5.2 Havaalanları ve Çevresinde Oluşturulan Gürültü Zonları
Eskişehir havaalanları mania planı 1/50000 ölçekte verilmiştir. Bu planda havaalanları çevresindeki binaların yüksekliklerinin olması gereken değerleri gösterilmiştir.

243

ŞEKİL M.2 Eskişehir Havaalanları Mania Planları

244

M.5.3 Ticari ve Endüstriyel Gürültü
Toplu olarak planlanacak yerleşim birimlerinde gürültü kaynağı durumunda olan ticaret alanları, açık pazar yerleri vb. gürültüye duyarlı olan konutlar, sakin çalışma yerleri otel yatak blokları, okul derslik ve kitaplıkları, konferans salonları, konser ve kongre merkezleri, hastanelerdeki hasta odaları, dinlenme ve bekleme odaları, ameliyat haneler gibi gürültüye duyarlı ve orta duyarlı mekan ve yapı bloklarından uzak olarak yerleştirilip, ses yalıtım önlemleri alınarak projelendirilerek gürültü kirliliği önlenebilir. Makine ve donatımın yeri, bakımı ve kullanımına ilişkin önlemler kullanılabilir. Titreşim kuvvetleri için strüktürel açıdan yeterli destek sağlamak metal yüzeylerde sönümlendirici kaplama yapmak darbe güçlerinin etkisini azaltmak, hava kanallarında ses yutucu astarlama ve giydirme yapmak, hava kanalları branşman ve dirseklerde türbülansın önlenmesi, hava çıkış ve emiş hızlarını ayarlamak, özel ses yutucu hava hücreleri yapmak tabanlarda vibrasyon yalıtımı yapmak hareketli veya sabit gürültü perdeleri veya kapalı hücreler kullanmak, yıpranmış veya bakımsız makineleri onarmak araçların çalışma zaman ve sürelerini değiştirmek gibi önlemler alınabilir. Endüstri yapılarına ve kaynağın yer aldığı mekana ilişkin önlemler ise şöyle sıralanabilir; Makine ve araçların yapı içinde ve dışında uygun konuşlandırılması ve montajı yapılabilir. Yapının endüstri alanı içinde uygun konuşlandırılması sağlanabilir. Endüstri yapısının uygun biçimlendirilmesi ve konstrüksiyon seçimi yapılabilir. Fabrika mahallinde ses yutucular artırılabilir. Yapının dış duvar açıklıklarının uygun yerleştirilmesi gerçekleştirilip donatımın yapı strüktürü ile doğrudan teması kesilebilir. Yapı elemanlarında istenilen ses yalıtımı sağlanabilir. Bu alanların çevresinde gürültüyü önlemek için tampon bölgeler, materyal kullanılıp uygun ağaçlandırma gerçekleştirilebilir.

M.5.4 Kentsel Atıklar
Eskişehir ili nufusu şehir merkezinde yoğunlaşmış, bunun sonucu atık sorunuda merkezde ön plana çıkmıştır. Evsel kökenli atıklar 2 adet alt belediye veya yetkisini devrettiği kuruluşlarca toplanıp Seyitgazi yolu üzerindeki çöp depolama sahasında vahşi olarak depolanmaktadır.

M.6 NÜFUS M.6.1 Nüfusun Yıllara Göre Değişimi
Tablo M.4’de yıllar itibariyle şehir ve köy nüfusu oranı ve yıllık artış hızları verilmiştir.

245

80 14.19 18.22 15.43 25.58 26.13 52.82 42.07 48.05 39.78 66.88 30.10 22.14 36.16 33.99 11.23 21.20 32.08 40.59 24.11 9.58 31.51 35. Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı Eskişehir Bölge Müdürlüğü 246 .44 21.25 25.60 22.79 14.78 41.31 21.71 39.55 24.26 37.04 26.11 13.84 37.49 21.98 17.49 47.39 44.49 31.45 32.66 19.29 9.07 8.65 26.29 24.05 27.16 22.74 18.62 32.34 (1) 1950 cinsiyet verileri 1945 ve 1955 yılı cinsiyet oranlarından tahmin edilmiştir.21 18.43 55.00 13.24 34.27 14.22 33.99 31.22 23.56 31.70 28.32 15.57 39.27 50.29 34.61 K – YILLIK NÜFUS ARTIŞ H ŞEHİR T – E – K – 18.64 20.28 63.29 40.77 18.4 YILLARA GÖRE ŞEHİR-KÖY NÜFUSU ORANI ve YILLIK ARTIŞ HIZI SAYIM YILI T 1927 1935 1940 1945 1950 (1) 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 2000 154195 183205 206794 244251 276164 323511 368827 415101 459367 495097 543802 597397 641057 706009 TOPLAM E 74583 90741 103378 126367 141759 165566 189790 210949 231671 254173 275608 301562 321928 352264 K 79612 92464 103416 117884 134405 157945 179037 204152 227696 240924 268194 295835 319129 353745 T 41327 56730 70894 90593 100724 138314 176360 200332 245905 292110 343923 404236 477436 557028 ŞEHİR NÜFUSU E 20944 28854 37448 49494 54314 73602 93227 104433 127441 153784 176753 205603 240681 277358 K 20383 27876 33446 41099 46410 64712 83133 95899 118464 138326 167170 198633 236755 279670 T 112868 126475 135900 153658 175440 185197 192467 214749 213462 202987 199879 193161 163621 148918 KÖY NÜFUSU E 53639 61887 65930 76873 87445 91964 96563 106516 104230 100389 98855 95959 81247 74906 K 59229 64588 69970 76785 87995 93233 95904 108253 109232 102598 101024 97202 82374 74075 T – 21.20 TOPLAM E – 24.TABLO M.14 18.31 60.00 27.60 26.54 16.83 40.51 26.19 49.

2 NÜFUSUN CİNSİYET VE YAŞ GRUPLARINA GÖRE DAĞILIMI 1990 nüfus sayımına göre yaş grubu ve cinsiyete göre nüfus dağılımı Tablo M. TABLO M.6.5 Nüfusun Yaş Grubu ve Cinsiyete Göre Dağılımı YAŞ GRUBU 0-04 05-09 10-14 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64 65-69 70-74 75-79 80-84 85+ Bilinmeyen Devlet İstatistik Enstitüsü ERKEK KADIN 26507 25473 31830 30267 34557 33226 33604 32942 28065 29655 28681 28278 25890 24594 23460 22150 19182 18683 15755 15436 14270 14744 13578 13408 10946 11911 6972 7274 3327 4219 3077 3656 1433 2028 665 1110 129 75 Başkanlığı Eskişehir Bölge Müdürlüğü 2002 TOPLAM 51980 62097 67783 66546 57720 56959 50484 45610 37865 31191 29014 26986 22857 14246 7546 6733 3461 1775 204 GRAFİK M. C İN S İY E T V E Y A Ş G R U P L A R IN A G Ö R E D A Ğ IL IM 80000 70000 60000 KİŞİ SAYISI 50000 40000 30000 20000 10000 0 004 05 -0 9 10 -1 4 15 -1 9 20 -2 4 25 -2 9 30 -3 4 35 -3 9 40 -4 4 45 -4 9 50 -5 4 55 -5 9 60 -6 4 65 -6 9 70 -7 4 75 -7 9 80 -8 4 85 + Top lam Erkek Kadın YAŞ GRUPLARI Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı Eskişehir Bölge Müdürlüğü 2002 Grafikten de anlaşılacağı gibi Eskişehir’de nüfusun çok genç olduğu görülmektedir.5’te verilmiştir. 247 . Cinsiyet Ve Yaş Gruplarına Göre Dağılım N Ü F U S .1 Nüfus.

583 248 .506 18. TABLO M. TABLO M.331 10.132 14.968 21.696 14.029 18.6.681 9.545 16.508 3.7 Eskişehir İli Sayım Sonuçları (22 Ekim 2000) ESKİŞEHİR (Merkez) ALPU BEYLİKOVA ÇİFTELER GÜNYÜZÜ HAN İNÖNÜ MAHMUDİYE MİHALGAZİ MİHALIÇCIK SARICAKAYA SEYİTGAZİ SİVRİHİSAR 519602 16.M.6 Şehir Ve Köy Nüfusları İle Yüzölçümü Ve Nüfus Yoğunluğu Köyler Yüzölçümü (km²) Nüfusu Toplam 706009 557028 148981 13842 Merkez İlçe 519602 482793 36809 2664 Alpu 16727 5708 11019 886 Beylikova 10506 5420 5086 450 Çifteler 18545 11883 6662 794 Günyüzü 16508 4737 11771 1396 Han 3681 2050 1631 250 İnönü 9331 5180 4151 341 Mahmudiye 10132 5141 4991 678 Mihalgazi 14029 7613 6416 131 Mihalıçcık 18696 4706 13990 1837 Sarıcakaya 14968 7942 7026 375 Seyitgazi 21701 3281 18420 1494 Sivrihisar 31583 10574 21009 2546 Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı Eskişehir Bölge Müdürlüğü 2002 İlçeler Toplam Merkez Nüfusu Nüfus yoğunluğu 51 195 19 23 23 12 15 27 15 107 10 40 15 12 22 Ekim 2000 yılı Eskişehir İli sayım sonuçları Tablo M.727 10.7’de verilmiştir.3 İl ve İlçelerin Nüfus Yoğunlukları 2000 Nüfus sayımına göre şehir ve köy nüfusları aşağıdaki gibidir.701 31.

397 18.56 323.65 368.6 Turizm ve Seyahat Elde mevcut sağlıklı veri bulunmamaktadır.Anadolu Üniversitesi Verileri (2004) 2.20 Eskişehir Bölge Müdürlüğü 2002 M.195 183.511 31.097 14.4 Nüfus Değişim Oranı TABLO M.DİE Bölge Müdürlüğü Verileri (1990-2002) 5.6.794 24.164 24. KAYNAKÇA : 1.5 Yer Değiştirme Olayları Elde mevcut sağlıklı veri bulunmamaktadır.7 İşsizlik İlimizde 2004 yılı sonu itibarı ile toplam 21.8 Eskişehir’de Sayım Yıllarına Göre Nüfus Ve Yıllık Artış Oranı YILLAR 1927 1935 1940 1945 1950 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 2000 Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı NÜFUS YILLIK ARTIŞ ORANI ‰ 154. M. M.Türkiye İş Kurumu İl Müdürlüğü Verileri (2004) 249 .Osmangazi Üniversitesi Verileri (2004) 3.207 adet kayıtlı işsiz bulunmaktadır.827 26.64 459.6.M.057 14.77 597.6.367 20.22 415.Yurt-Kur Bölge Müdürlüğü Verileri 4.009 9.251 33.98 543.22 244.802 18.29 276.27 495.55 206.6.80 641.101 23.11 706.205 21.

metal kesme yağı. Tablo N.15 TABLO N. madeni yağ.7 0.2 Eskişehir İlinde 2000 Yılında Toplanan Çöp Miktarı ODUNPAZARI BELEDİYESİ (TON) 230 7 000 84 000 TEPEBAŞI BELEDİYESİ (TON) 180 5500 66000 TÜM ŞEHİR GENELİNDE (TON) 410 12 500 150000 GÜNLÜK AYLIK YILLIK Kış aylarında Odunpazarı Belediyesi’nce toplanan aylık çöp miktarı kül ve cüruf dolayısıyla 8000 ton. bakım 250 .3 0.9 6.1 EVSEL ATIKLAR Günümüzde nüfusu 500 000’i aşan Eskişehir kent merkezinde evsel katı atıkların toplanması ve deponi alanına nakli 3030 sayılı Büyükşehir Belediyeleri Yasası uyarınca Odunpazarı ve Tepebaşı Belde Belediyelerince belirlenen özel firmalar tarafından yapılmaktadır.6 3.1 Katı Atıkların Fiziksel Bileşimi Madde Gıda Kül Kağıt Naylon Bez Cam Pet Şişe+Sert Plastik Hafriyat Sünger Tahta (%) Yüzde Oran 44. İlimiz genelinde 51 adet tehlikeli atık üreten faaliyet mevcut olup.0 5.0 3.(N) ATIKLAR N. 2004 yılı içerisinde Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’nin Ek 5 ve Ek 6 da “Özel İşleme Tabi Atıklar” kapsamında yer alan faaliyetleri sonucu hidrolik yağ. solventlerle karışık yağ oluşturan oto servis istasyonları. motor yağı.2 TEHLİKELİ VE ZARARLI ATIKLAR İlimiz genelindeki toplam 393 faaliyetten Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre sektörel bazda tehlikeli atık üretmesi muhtemel sanayi kuruluşlarına yönetmelik eki beyan formları yazı ile dağıtılarak Aralık 2002 ayı itibariyle Bakanlığımız Çevre Kirliliğini Önleme ve Kontrol Genel Müdürlüğüne gönderilmiştir. N. Tepebaşı Belediyesi tarafından toplanan çöp miktarı ise 7500 ton olarak değişmektedir.8 15.7 6.4 10. Türkiye genelinde tehlikeli atıkların bertarafı ile ilgili İzmit İlindeki İZAYDAŞ’a ait bertaraf tesisine ruhsat verilmesi ile tehlikeli atıkların daha düzenli bertarafına başlanmıştır.

ve I. İlimizde kullanılan akülerden kurşun üretimi yapan 2 adet izabe tesisi bulunmaktadır.46 15.Ş.3 Satın AlanFirma Birimi Ünvanı ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl kg/ay ton/yıl İZAYDAŞ Engin Petrol Engin Petrol İstanbul Beld.’ne. tehlikeli atık özelliğindeki çamurların bertarafları sağlanmıştır.86 8. Bakanlığımızın atık yağ. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığına ait 2002 yılı atık miktarları aşağıda verilmiştir.. Art. Eldiven.Ş. atıkları işleyen. Atık yağ Arıtmadan çıkan atık yağ Arıtmadan çıkan atık yağ Atık Aseton Atık Tiner Boya Çamuru ve Atıkları Taşlama Çamuru Kimy. çözücü. Tic. Ltd.A.’nin üretimi sonucu metal talaşları UTICA ALLOYS Firmasına ham madde olarak satılmaktadır.86 7. TABLO N. Bakanlığımız ÇEKÖK Genel Müdürlüğünün 12.3 Ford Otosan San. 251 . İZAYDAŞ İZAYDAŞ İZAYDAŞ İZAYDAŞ İZAYDAŞ Faaliyet Konusu Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme Atık yağ geri kazanımı Atık yağ geri kazanımı Belediyenin atık bertarafı Solvent ve boya geri kazanımı Solvent ve boya geri kazanımı Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 TUSAŞ Motor San. Çamuru (Kek) Toplam Miktar 2.58 9.Ş. İlimiz Merkezde faaliyet gösteren TUSAŞ Motor A.04. Kudret Metal İzabe Tesislerine (1 araç) Tehlikeli Atık Taşıma Lisans Belgesi verilmiştir.2001 tarih ve 22387 sayılı 2001/9 nolu genelgeleri doğrultusunda İlimizde arıtma tesisi bulunan 16 adet sanayi kuruluşu ve Büyükşehir Belediyesi atıksu arıtma tesisine ait arıtma çamurlarının tehlikeli özellik taşıyıp taşımadıklarının belirlenmesine ilişkin analizleri yönetmeliğin Ek-11 A’daki tüm parametreleri kapsayacak şekilde Ek 11-B’deki analiz yöntemlerine uygun yaptırılmış.2 24. fırça filtre kağıtları vb.atölyeleri olmak üzere toplam 25 iş yerine atık beyan formu dağıtılarak bu yağların kullanımı. Eren Ticaret -İbrahim Zengin. İlimizde Tehlikeli Atık Taşımacılığı için Çıldırlar Metal İzabe San.28 8. zımparalar. Tehlikeli Atık Listesi Atık Kodu 0815 0806 0901 0902 0615 0615 1201 1704 1704 Atıklar Kontamine bez. akü gibi 27 Ağustos 1995 tarih ve 22387 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği kapsamında kalan ve tehlikeli özellik taşıyan. deri önlükler.9 0. A. geçici depolanmaları ve nihai bertarafları ile ilgili bilgi ve geri kazanım tesisleri listesi verilerek atıkların geri kazanılması uygulamasına geçilmiştir.(2 araç). pil.Ş. İnönü İlçesinde faaliyetini sürdüren Ford Otosan A. geri kazanan yada yeniden kullanan tesislerin lisanslandırılmasını isteyen genelgeleri doğrultusunda her iki tesisin Bakanlığa müracaatları sağlanmış ve Bakanlığımızca 2 adedine geri kazanım tesisi lisans belgesi verilmiştir.(1 araç). Tic. Şti.3 121.

Ş.5 Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı Atık Listesi Tık Kodu 1801 1203 Atıklar Arıtma Çamuru Boya Çamuru Toplam Miktar 6.3 960 1. A.4 TUSAŞ Motor San.1 2.4 47.2 0. 0815 kimyasal kutular İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2003 TABLO N.4 Satın AlanFirma Birimi Ünvanı ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl İZAYDAŞ ÇİNKANLAR ÇİNKANLAR ÇİNKANLAR ÇİNKANLAR Faaliyet Konusu Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme Atık yağ geri kazanımı Atık yağ geri kazanımı Atık yağ geri kazanımı 0802 Atık yağ 0603 Solvent 0203 Atık Tiner İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2003 252 .5 Atık Yağ Arıtma Çamuru Atık Kimyasal Kontamine bezler.TABLO N.58 2. Tehlikeli Atık Listesi Satın AlanFirma Birimi ton/yıl ton/yıl lt/yıl ton/yıl Ünvanı Engin Petrol İZAYDAŞ İZAYDAŞ İZAYDAŞ Faaliyet Konusu Atık yağ geri kazanımı Atık bertarafı Atık bertarafı Atık bertarafı Atık Kodu 0902 1703 1713 Atıklar Toplam Miktar 18.5 7.

58 - İZAYDAŞ Engin Petrol - 47.84 - İZAYDAŞ Engin Petrol - 24.S. Miktarı Bertaraf Şekli Hava ikmal Bakım Merkezi Komutanlığı Miktarı Bertaraf Şekli ArcelikA. A. Miktarı Bertaraf Şekli Tusaş Motor San.Tic. İZAYDAŞ Çinkanlar Kim.8 100 10 İZAYDAŞ Engin Petrol İZAYDAŞ İZAYDAŞ 1. eldiven. Çinkanlar Kim.2 - - - - - 253 .940 13.Tic.Ş.25 ÎZAYDAŞ İZAYDAŞ Solvent (ton/yıl) Atık Kimyasal (it/yıl) - - 960 İZAYDAŞ 7.4 2.Mad.TABLO N. - 6.4 6.6 Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Kapsamında Olan İşletmeler Tarafından 2002 Yılında Bertaraf Edilen Tehlikeli Atık Miktarları İŞLETMENİN ADI ATIK TÜRLERİ Ford Otomotiv San.Mad.3 İZAYDAŞ 0. Kompresör işletmesi Miktarı Bertaraf Şekli Kontamine bez.Tic.1 19.5 - Çinkanlar Kim. Ş.Tic.1 - İZAYDAŞ Engin Petrol - Atık Tiner (ton/yıl) Boya Çamuru ve atıkları (ton/yıl) Taşlama Çamuru (ton/yıl) Arıtma Çamuru (ton/yıl) 1 15 6 7 ÎZAYDAŞ İZAYDAŞ İZAYDAŞ ÎZAYDAŞ 2. zımparalar vb.08 19.46 133.5 18.Ş.25 İZAYDAŞ 0. Çinkanlar Kim. (ton/yıl) Atık Yağ (ton/yıl) Atık Pil (ton/yıl) Atık Aseton (ton/yıl) 30 155. A.Mad.Mad. Buzdolabı Fabrikası Miktarı Bertaraf Şekli Arçelik A.

N.3 ÖZEL ATIKLAR N.3.1 Tıbbi Atıkları
Bakanlığımızca Büyükşehir Belediye Başkanlığına hibe edilen ve Çevre Koruma Vakfınca Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine uygun olarak karoser yaptırılarak Büyükşehir Belediye Başkanlığına teslim edilen Tıbbi Atık taşıma aracı ile birlikte Büyükşehir Belediye Başkanlığınca tıbbi atıklar; tıbbi atık üreticisi yatak sayısı 20’nin üstünde olan 9 Hastane, 1 Özel Hemodiyaliz Merkezi ,1 Organ Nakli Vakfında usulüne uygun olarak toplanmakta, taşınmakta ve bertaraf edilmektedir. Tıbbi atık toplama aracı ile tıbbi atıklar 2000 Ekim ayında usulüne uygun olarak toplanmaya başlanmış olup Tablo N.7’de 2004 yılı sonu itibarı ile toplanan tıbbi atıklara ilişkin bilgiler verilmiştir. Büyükşehir Belediyesi tarafından 2004 yılı itibari ile toplanan günlük tibbi atık miktarı 1,5 ton olup, belediye çöp döküm alanında ayrılan yere açılan çukurlarda üzerleri kireçlenip gömülmek suretiyle bertaraf edilmektedir. Büyükşehir Belediyesi tıbbi atık yakma tesisi kurmayı planlamaktadır.

N.3.2 Atık Yağlar
Bu tür atıklar genelde sanayi bölgelerinde görülmektedir. % 10 oranında geri kazanımı sağlanabilen yanık yağlar, kanalizasyona bırakılarak suyu, yakılarak havayı, boş araziye bırakılarak ise toprağı kirletmektedir. Atık yağ üreticisi konumunda olan sanayi kuruluşu ve servis istasyonlarına “Atık Yağ Beyan Formu”dağıtılmıştır. Atık yağların düzenli toplanarak bertaraf edilmesi ile ilgili çalışmalar sürdürülmektedir. Atık yağların geri kazanımıyla ilgili veriler Tablo N.3,4,5’te verilmektedir.

N.3.3 Pil ve Aküler
İl genelinde 1998 ,1999 ve 2000 yıllarında pil toplama kampanyaları düzenlenmiş, ancak sürekli ayrı toplanıp geri kazanımı yapılamamıştır. Hurda aküler toplanarak ilde mevcut kurşun izabe tesisinde kurşun,plastik kısımları geri kazanılmaktadır.

N.3.4 Cips ve Diğer Yakma Fırınlarından Kaynaklanan Küller
Bu konuda sağlıklı bir bilgi bulunmamaktadır.

N.3.5 Tarama Çamurları
Porsuk Çayı yatağı ile diğer yüzeysel suların dere yatakları belli peryotlarla DSİ tarafından yatak temizliği şeklinde yapılmakta, ancak geri kazanımı ile ilgili bir işlem yapılmamaktadır.

N.3.6 Elektrik ve Elektronik Atıklar
Kullanım sonucu oluşan bu tür atıklar (kablo artıkları) hurdacılar tarafından alınarak bertaraf edilmektedir.

254

TABLO N.7 Eskişehir İlinde 2004 Yılında Denetlenen Sağlık Kuruluşlarının Bazı Alt Başlıklar Altında Değerlendirilmesi
Ünite İğne Uçları İçinde Atık vb. Ayrı Toplama Toplanması Aracı + + + + + + + + + + + + + + + + + + Ünitedeki Atık Toplama İflemi-Kişi Sayısı Temizlik 2 Temizlik 2 Temizlik 2 Kendi 2 Temizlik 30 Temizlik 1 Temizlik Kendi 9 Kendi 3 Kendi 3 Tıbbi Atık Konusunda Hizmet içi Eğitim + + + + + + + + + +

SAĞLIK KURULUŞUNUN ADI

Ayrı Toplama İşlemi

Aracın Yönetmeliğe Uygunluğa

Özel Atık Taşıma Kıyafeti

Geçici Atık Konteyner Deposu

Tıbbi Atık Miktarı (Kg/gün)

Eskişehir Devlet Hastanesi Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesi SSK Eskişehir Bölge Hastanesi SSK Doğumevi ve Kadın Hast.Hastanesi Osmangazi Ünİv. Tıp Fakültesi Anadolu Üniversitesi Hastanesi Çifteler Devlet Hastanesi Eskişehir Hava Hastanesi Özel Yaşam Diyaliz Merkezi Sivrihisar Devlet Hastanesi

+ + + + + + + + + +

+ + + + + + + + +

+ + + + + + + + + +

+ -

+ + + + + + + + + +

63,7 7,5 75 300 346 25 10 25 60 10

255

N.3.6 Kullanım Ömrü Bitmiş Araçlar
Kaza yapmış ve kullanılamaz hale gelmiş araçlar için genelde bir yer olmamakla birlikte gümrük depolarında muhafaza edildikleri görülmektedir.

N.4 DİĞER ATIKLAR N.4.1 Radyoaktif Atıklar
İlimizde radyoaktif atık oluşturan tesis bulunmamaktadır.

N.4.2 Hayvan Kadavraları
Konuyla ilgili sağlıklı bir bilgi bulunmamaktadır

N.4.3 Mezbaha Atıkları
İlimiz Merkez Muttalıp yolu üzerinde faaliyetini sürdüren Eskar Et Kombinasında oluşan bu tür atıklar geri kazanılmaya çalışılmakta, artan kısımlar Belediye çöp depolama sahasına atılmaktadır.

N.5 ATIK YÖNETİMİ
Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre katı atıkların büyükşehirlerde alt belediyelerce veya yetki devrettikleri kişilerce toplanması ve taşınması yapılmakta, ancak atıkların düzenli depolanmasına yönelik bertaraf işleminden sorumlu Büyükşehir Belediyesince düzenli depolama yapılamamaktadır. Bu da sağlıklı bir atık yönetimi oluşmasını engellemektedir.

N.6 KATI ATIKLARIN MİKTAR VE KOMPOZİSYONU
Tablo N.1 ve N.2’de verilmiştir.

N.7 KATI ATIKLARIN BİRİKTİRİLMESİ, TOPLANMASI, TAŞINMASI VE TRANSFER İSTASYONLARI
İl merkezinde Tepebaşı ve Odunpazarı Belediyeleri bölgelerinde belirlenen caddelerde geri dönüşüm malzemeleri ayrı olarak konutlardan haftanın belli günlerinde alınarak tekrar ekonomiye kazandırılmaya 1996 yılından bu yana devam edilmektedir. Geri kazanım dışında kalan atıklar için ara istasyonları mevcut olmayıp, atıklar doğrudan evlerden alınarak çöp depolama alanlarında vahşi olarak depolanmaktadır.

N.8 ATIKLARIN BERTARAF YÖNTEMLERİ N.8.1 Katı Atıkların Depolanması
Yaklaşık 12 yıldır şehir merkezinde oluşan evsel, endüstriyel, tıbbi, tehlikeli ve zararlı katı atıklar, hafriyat ve inşaat malozları herhangi bir ayrıma tabi tutulmadan Seyitgazi Karayolu üzerinde bir vadi tabanı ve kuru dere yatağına dökülerek dozerle yayılmakta ve zaman zaman toprakla örtülmektedir. Yaz aylarında günde yaklaşık 400 ton, kış aylarında ise kül ve cüruf nedeniyle 500 ton’u aşan katı atıkların bertaraf edildiği mücavir alan dışındaki deponi sahasında yaklaşık 1 m kalınlığında oldukça geçirimli, çatlaklı bir yapıda kalker ve 256

marn tabakaları bulunmaktadır. Yaklaşık 950-1000 m yükseltiye sahip olan çöp depolama alanında oluşan sızıntı suyu günümüzde kontrolsüz bir şekilde kuzey istikametinde Mamuca Köyü ve Organize Sanayi Bölgesi yönüne doğru dere yatağına akarak yer altına sızmaktadır. Çöp tepesinin diğer tarafında ise (güney yönü) katı atığın önünü kapattığı dere yatağında yaklaşık 1 m derinliğinde 800 m² dolayında bir gölet alanı oluşmuştur. Çöp tabanının sıvılaşmasına yol açarak bir heyelanın önlenmesi, metan gazının kontrol altına alınabilmesi ve ayrıca yeni ve düzenli bir katı atık bertaraf sahasının oluşumu için çalışmalar sürdürülmektedir. Çevre Bakanlığınca da çöp depolama sahası ile ilgili ön fizibilite yapılmıştır. 2002 yılı sonu itibarı ile Büyükşehir Belediyesince atıkların depolanması yönünde poroje üretimi yapılmasına rağmen düzenli depolama ile ilgili somut bir adım atılamamıştır.

N.8.2 Atıkların Yakılması
Halen ilde atıkların yakılarak bertarafı yapımamaktadır. Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nca mevcut depolama sahasındaki çöplerle oluşacak çöplerin yakılarak bertaraf edilmesi yönünde çalışmalar bulunmaktadır.

N.8.3 Kompost
İl genelinde kompost tesisi bulunmamaktadır.

N.9 ATIKLARIN GERİ KAZANIMI VE DEĞERLENDİRİLMESİ
Çağdaş kentler artık çöpsüz kentler olmak zorundadır. Uygar dünya bu sorunun çözümünü katı atıkların yeniden kazanımında bulmuştur. Geri kazanım projesinin amacı çöplüğe giden katı atık miktarını azaltmak, çevresel kirliliği önlemek ve onları yeniden ekonomiye kazandırmaktır. Katı atık geri dönüşüm projesi ile ilgili İlimizde Çevko, İl Çevre Koruma Vakfı, Odunpazarı ve Tepebaşı Belediyesi, Osmangazi ve Anadolu Üniversiteleriyle birlikte Valiliğimiz koordinatörlüğünde bir toplantı yapılmış, ortaklaşa bir protokol imzalama kararı alınmıştır. Protokolün imzalanmasından sonra Tepebaşı Belediyesi projenin başarılı olmasında en önemli etkenlerden biri olan halkı bilinçlendirmek ve eğitmek amacıyla ilk ve orta dereceli okullarda Tekam ve Anadolu Üniversitesi işbirliği ile eğitim programı oluşturarak, uygulamayı başlatmıştır. Tepebaşı Belediyesi sınırları içinde bulunan bir çok okulda atık kağıt ve ambalaj atıklarının geri kazanımı konusunda seminerler verilmiştir. Odunpazarı Belediyesi tarafından da halkın yeniden kazanım konusundaki eğitimi, bilinçlendirilmesi amacıyla toplantılar düzenlenmiş, toplantılara katılan yönetici, kapıcı ve mahalle sakinlerine projenin tanıtımı yapılmış, katı atıkların çıkarılacağı gün ve saatler belirtilmiş ve daire sakinlerine poşet, afiş, broşür dağıtımı yapılmıştır. Katı atıkların geri, dönüşümü projesinin başarılı olmasında atıkların toplanması için plastik torbaların ve caddelere konulacak kumbaraların finansmanını karşılamak için TEKAM sponsor olarak bir doğalgaz firması ile anlaşarak torbaların bedava dağıtılmasında aracılık etmiştir. 4 Aralık 1996 tarihinde Odunpazarı Belediyesi de Çevko ve İl Çevre Koruma Vakfı ile benzer protokolü imzalayıp, geri kazanılabilir atıkları toplama projesinde Yenikent’i pilot bölge kabul etmiştir. Aynı gün Tepebaşı Belediyesi de Hoşnudiye - Cumhuriyet mahallerinde aynı projeyi başlatmıştır. Her iki belediyede pilot bölgelerde geri dönüşebilen atıkları diğer çöplerden ayrı özel bir araçla dağıtılan torbalar içinde toplayacaktır. Toplanan bu atıklar sınıflandırılıp pazarlanarak ve elde edilen gelir Eskişehir Çevre Koruma Vakfına verilmektedir. 257

Ayrıca çöp depolama sahasında Atık Geri Kazanım Tesisi planlanmış ve inşaatı bitirilmiştir. Geri dönüşümün Eskişehir’e sağlayacağı yararlar şunlardır : 1- Doğal kaynaklarımız (orman, maden yatakları, petrol tükenmeyecek) korunacaktır : 1 ton atık kağıt 17 ağacı kesilmekten kurtarır. 2- Enerji tasarrufu sağlanır : Alüminyum kutularının geri dönüşümünde % 95, kağıdın geri dönüşümünde % 75 enerji tasarrufu yapılır. 3- Atık miktarı ve yaratacağı çevresel sorunlar azalır : Taşıma, depolama kolaylaşır, temizlik hizmetleri artar. 4- Ekonomiye katkı olur : Hammaddelerimiz azalmaz ve yeni iş sahaları yaratılır. 5- Geri dönüşüm geleceğe yatırımdır : Ekoloji bozulmaz, gelecek nesillere daha temiz bir dünya bırakılır. Odunpazarı Belediyesince 1997 yılından bu yana 2000 yılı sonu itibariyle toplanan geri kazanılabilir katı atık miktarı yaklaşık 206.000 kg’dır. Tepebaşı Belediyesince toplanan 1999 yılında geri kazanılabilir katı atık miktarı ; 97.248 kg’dır. Ayrıca Tepebaşı Belediyesince geri dönüşüm için bir fizibilite çalışmasına başlanmıştır. Aylık toplanacak geri dönüşüm katı atık miktarı 450.000 kg olarak düşünülmektedir. Şehir merkezinde 2003 yılında yaklaşık 11.000 ton atık kağıt toplanarak geri kazanılmıştır.

N.10 ATIKLARIN ÇEVRE ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
İl genelinde Büyükşehir Belediyesi dahil olmak üzere 32 adet Belediyeye ait düzenli çöp depolama sahası bulunmamaktadır. Çöpler tespit edilmiş alanlarda vahşi olarak depolanmakta, zaman zaman üzerleri hafriyat atıkları ile örtülmektedir. Düzenli depolama olmaması sonucu çöplükteki hafif malzemeler rüzgarın etkisi ile çevreye dağılarak uzun süre bozulmadan kalmakta ve görüntü kirliliğine sebebiyet vermektedir. Bunun dışında çöp depolama sahaları her türlü haşere için üreme ortama oluşturmakta ve yağmur suları ile karışan sızıntı suyları alıcı ortamlar için tehlike oluşturmaktadır. Eskişehir şehir merkezine ait çöp depolama sahası vahşi depolama sonucu 30 m’yi aşan bir yükseltiye ulaşmış, metan gazı çıkışlarıyla yangınlar oluşmakta, bu da bölgedeki özellikle askeri birliklere ait mühimat depoları için tehlike arz etmektedir. Metan gazının yanması ile çöplükteki diğer atıklarda yanmak suretiyle hava emisyonları bozulmakta ve sızıntı sularıda yer altı sularını tehdit etmektedir.

KAYNAKÇA : 1. Büyükşehir Belediyesi Verileri (1997-2004) 2. Tepebaşı Belediyesi Verileri (1997-2004) 3. Odunpazarı Belediyesi Verileri (1997-2004) 4. Öz Çetin Kağıtçılık Verileri ( 2004) 5. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1997-2004)
258

(O). GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM O.1 GÜRÜLTÜ
İnsan çevresini ciddi bir şekilde tehdit eden önemli bir problem de “gürültü” dür. Gürültüyü arzu edilmeyen seslerin atmosfere yayılması şeklinde ele almak uygundur. Sanayileşme ve modern teknolojinin ilerlemesiyle ortaya çıkan çevre sorunlarından biri de gürültü kirliliğidir. Gürültü kirliliğine zemin oluşturan faktörler arasında ; sanayileşme, plansız kentleşme, hızlı nüfus artışı, bu konularda yeterli eğitimin verilememesi ve ekonomik imkansızlıklar sayılabilir.

O.1.1 Gürültü Kaynakları O.1.1.1 Trafik Gürültüsü
Toplumdaki gürültü kaynaklarının en önemlilerinden biri de trafik gürültüsüdür. Çeşitli tipteki gürültü kaynaklarının sebep olduğu çevre problemlerinin izafi olarak sıralanması için yapılan araştırmalar trafik gürültüsünün hava alanlarının sebep olduğu gürültülerden çok daha büyük olduğunu göstermiştir. Ülkemizde her türlü taşıtın izin verilebilir üst gürültü sınırları Gürültü Kontrol Yönetmeliği’nde belirlenmiştir. Bu yönetmeliğe göre taşıtların üst gürültü seviyeleri Tablo O.1’de verilmiştir.

TABLO O.1 Taşıtlar İçin İzin Verilebilir Gürültü Seviyeleri Taşıt Türü
Otomobil Otobüs (kent İçi) Otobüs (kent dışı) Ağır müteharrik araç (Sürücü kabininde ve kamyon 80 km/sa hız durumunda) Lokomotif İçi (Dizel motorlu tam güçte ve yükle çalışırken hız 80 km/sa) Elektrikli Tren Lokomotifi Vagonların İçinde

Gürültü Seviyeleri (dBA)
75 85 80

85

85 80 70

Eskişehir ili genelinde trafiğe kayıtlı taşıtların sayısı ve türleri Tablo O.2’de verilmiştir.

259

0 2. Tablo O.2 Endüstri Gürültüsü Endüstriyel faaliyetlerden kaynaklanan gürültü daha çok işyerinde çalışanları rahatsız etmektedir.5 0.TABLO O.3’te verilmiştir.0 0.2 2004 Yılı Trafiğe Kayıtlı Araç Sayısı ARAÇ CİNSİ Otomobil Minibüs Midibas Otobüs Kamyon Traktör Kamyonet Motorsiklet Diğer Toplam Otomobil Minibüs Midibas Otobüs TOPLAM 74718 1808 1309 8862 16533 15783 15846 2402 137261 74718 1808 1309 İl Emniyet Müdürlüğü-2004 2004 yılında il merkezinde 55 noktada yapılan gürültü ölçümlerine ait değerler Tablo O.4 İş Yerlerinde Maksimum Gürültü Düzeylerinde İzin Çalışma Süreleri Gürültüye Maruz Kalınan Süre (saat/gün) 7.1. O.5 4.25 1/8 Verilebilir Max Gürültü Seviyesi 80 90 95 100 105 110 115 260 .1. İşyerlerinde gürültü düzeylerine göre izin verilebilir maruz kalma süreleri yönetmelikte belirlenmiş olup Tablo O.4’te verilmiştir.0 1.

girişi Osmangazi Üniversitesi Hastahanesi girişi O.S. Hasan Polatkan Bul.75 64.Halk Kütüphanesi Önü Atatürk Cad.25 71.75 63.) Çevre Yolu İlahiyat camii Önü Çevre Yolu TUSAŞ Önü Ertuğrulgazi Mah. Halk Ekmek Fab.25 74 63.Kavşağı Uluönder Mah.75 71.Eczacılık Fakültesi girişi S.5 71.5 69 54.75 73.5 70.Milli Eğitim Müd.ESKİ önü Regülatör Osmangazi Mah.25 64.Basma fabrikası önü Vişnelik Mah.75 62 54.5 63.25 66. Önü Atatürk Cad.NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 ÖLÇÜM YAPILAN YER Anadolu Üniversitesi Girişi (Çevre Yolu) Çevre Yolu Sakarya Cad.Ü.25 74 72 74.25 70.5 54.25 69 ORTALAMA 261 .TABLO O.Migros Ö.Hastahanesi Acil girişi Dumlupınar Öğrenci Yurdu Önü Kırmızıtoprak Mah.Kütahya Cad.75 72 52.5 64.Hastanesi giriş kapısı Şirintepe Mah.25 71.Hava Hastahanesi önü Atatürk Cad.Demirköprü İstasyon önü (GAR) SSK Doğum Hastanesi Önü Atatürk Cad. SeyitgaziKavşağı Cezaevi Kavşağı Devlet Hastanesi Doğum Evi Önü Devlet Hastanesi tanesi Acil Önü 1 nci hafta 3 üncü gün ÖLÇÜM SAATİ 10:15 15:30 15:05 15:09 14:08 11:05 14:14 13:49 14:59 14:34 14:48 10:40 10:59 11:10 15:12 11:45 15:32 15:30 11:13 15:43 09:50 15:30 15:32 09:57 13:35 13:38 11:09 11:14 11:19 11:22 ÖLÇÜM DEĞERİ(dBA) 73 65 68 65 68 78 64 74 78 63 63 48 54 78 69 75 73 69 52 71 71 69 75 70 79 74 77 74 57 77 2 nci hafta 4 üncü gün ÖLÇÜM SAATİ 09:30 09:30 10:12 10:38 07:56 08:32 08:41 09:20 09:45 08:46 08:59 09:35 11:25 09:32 09:38 15:45 09:45 10:30 10:32 09:35 14:05 10:35 17:30 14:25 10:25 09:05 07:35 07:35 15:25 09:23 ÖLÇÜM DEĞERİ(dBA) 75 64 60 66 64 70 72 72 75 63 59 52 57 70 60 70 70 65 58 74 58 62 70 74 72 70 75 68 50 65 3 ncü hafta 5 inci gün ÖLÇÜM SAATİ 15:20 15:19 09:30 15:50 15:53 15:30 16:01 15:25 10:23 16:08 16:11 16:15 12:25 15:20 10:35 10:36 10:41 10:44 11:05 11:38 10:00 11:32 09:38 15:08 11:06 07:30 14:20 15:25 14:56 12:14 ÖLÇÜM DEĞERİ(dBA) 67 69 65 62 63 72 74 69 73 65 58 58 53 66 61 72 67 66 50 70 59 63 69 70 75 71 72 71 53 70 4 ncü hafta 1 inci gün ÖLÇÜM ÖLÇÜM SAATİ 16:32 09:30 09:41 09:55 09:44 09:50 09:56 14:12 15:30 10:15 10:21 08:55 14:35 11:07 10:45 09:32 11:05 10:36 16:20 16:49 14:20 10:59 12:15 14:28 15:05 16:07 17:05 17:32 09:21 15:27 DEĞERİ(dBA) 79 60 62 60 72 65 73 70 70 64 68 60 54 72 67 69 72 76 57 72 69 65 73 79 70 73 75 75 49 64 73.Kanlıkavak parkı girişi Vişnelik Mah.75 71.K.Hasan polatkan Bul.3 Gürültü Ölçüm Değerleri ÖLÇÜM ZAMANI S.75 71.Karakol önü (Bursa yolu) ANEMON Otel önü (Çevre Tyolu) Baksan Sanayii Sitesi girişi (Petrol istas.5 64.Türk Telekom önü Kütahya yolu Orman fidanlığı girişi Orhangazi Mah.

S. Kızılcıklı Mah.75 70 78.S.Cad.5 74.75 70.75 68.B.5 262 . TEDAŞ Önü İsmet İnönü caddesi Şekerbank Önü.25 69.Peh.25 71.B.25 68.25 60.25 65 64.Arçelik Önü O.Askeri Loj.ETİ Plaza Önü Bağlar HALLER Gençlik Merkezi Önü Yunusemre Caddesi Eski otogar önü Sivrihisar Caddesi Emzet Tekavül Muttalip Caddesi Atatürk İ.girişi Yenikent Sağlık Ocağı önü Büyükdere Mah.25 72.31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 Ali Gaffar Okan İlköğretim Okulu Önü Akarbaşı Seyitgazi Cad.75 62.S.25 71 72. 11:37 15:56 11:20 15:47 13:41 11:28 11:32 10:40 11:05 10:59 14:50 14:22 14:27 15:56 15:45 15:49 16:04 13:34 13:30 13:27 14:15 10:01 10:58 10:17 10:20 10:41 10:47 10:29 11:24 11:30 12:00 12:58 13:03 71 72 71 53 66 75 75 77 56 57 64 74 65 62 60 69 75 64 73 56 73 61 66 65 64 69 74 69 69 73 74 70 68 15:14 14:30 08:20 11:10 11:45 15:06 15:01 15:16 15:22 09:23 09:50 15:55 16:05 16:25 16:10 16:58 16:32 16:36 16:41 10:40 11:00 09:08 17:00 11:24 11:24 17:08 16:18 09:05 10:14 12:23 17:16 18:16 18:22 69 70 59 50 69 70 72 78 60 55 58 72 55 72 56 60 77 70 73 60 70 58 63 59 72 71 74 60 60 70 73 69 68 08:45 09:17 10:27 10:56 09:27 08:35 16:08 11:20 10:37 15:13 15:21 10:08 11:28 11:35 11:32 10:22 11:49 11:52 11:56 14:15 15:07 14:32 11:08 15:12 14:53 11:02 15:10 14:12 15:02 14:10 15:10 12:08 12:11 65 69 60 53 70 72 62 79 68 60 55 71 74 54 62 56 72 77 74 65 59 70 61 61 72 67 70 61 61 69 74 68 68 17:25 12:15 16:08 14:48 16:23 17:23 09:06 15:30 16:48 16:50 16:24 12:03 15:02 17:01 10:05 11:49 09:32 15:48 09:01 11:00 08:45 15:07 09:35 17:15 15:12 09:30 08:12 17:24 17:13 10:15 11:25 11:32 11:40 69 72 65 51 68 74 71 80 71 68 60 69 61 63 58 65 69 73 69 62 65 64 65 67 60 65 67 70 69 70 76 70 70 68. Muhtarlık Önü Ford Servisi ÖnüÇifteler Cad.75 63 67 68 71. Sanayii Çarşısı Mamuca Ertaş Cad.Pınar Süt Fabrikası önü Hava İkmal önü Çevre Yolu Yeni Otogar içi Şeker Fabrikası girişi Opera Binası Önü Önleyici Hizmet Karakol Önü Valilik Binası Önü Büyükşehir Belediyesi Önü Taşbaşı Çarşısı önü Köprübaşı Caddesi İşbankası Önü Sağlık Müdürlüğü Önü Göksu Köprüsü Şair Fuzuli Cad.Ö.O.5 63.75 59 62.S.Bölge Müdürlük binası önü OSB 7.75 60 59.15.75 51.Cadde Paşabahçe önü O.75 66.75 63.B.5 63.5 73.5 70.75 63. Cadde O.girişi Yunus Kent İçi Taşıyıcılar Koop.25 63.önü Ankara yolu TEKSAN Önü EMKO Önü Sultandere Türk Telekom Binası Önü O.

1.1.işyerleri + 20 (Trafik akımına 20 m uzaklıkta) 4.6 Eskişehir’in Değişik Semtlerinde Yapılan Gürültü Ölçümleri Semt Adı Huzur Fevzi Çakmak Şirintepe Vişnelik Osmangazi Esentepe Uluönder Hoşnudiye Yenikent Muttalip Çevre Yolu Gürültü Seviyesi 40-50 70-80 60-80 65-70 60-70 70-90 70-80 60-70 50-60 70-80 70-80 O. anayollar işyerleri + 15 3.Eskişehir’de endüstriyel iş yerlerinde gürültü seviyesi 70-75 dBA arasındadır. İl bazında henüz sağlıklı bir veri tabanı oluşturulamamıştır.5 Yerleşim Bölgeleri Gürültü Sınır Değerleri Bölge Tanımı Temel Kriterler 1.3’te verilmiş olup. O.5 Havaalanları Yakınında Oluşan Gürültü Havaalanı yakınında yapılan ölçümlerde gürültü seviyesinin 70-75 dBA.1. havaalanı civarındaki yerleşim yerlerinde gürültü seviyesinin ise 60-65 dBA olarak belirlenmiştir. TABLO O. O. Tablo O. Gürültü seviyelerine bağlı olarak işçi çalışma süreleriyle ilgili ölçüm sonucu düzenlenen raporlarla işletme sahiplerine bildirilmektedir. Tablo O.4 Yerleşim Alanlarında Oluşan Gürültü Şehir merkezinde yapılan 55 noktadaki gürültü ölçüm sonuçları Tablo O. Bölge : Şehir kenarı konutları + 5 Şehir Konut Alanı(trafik akışına 100 m uzak) + 10 Şehir Konut Alanı.1. Bölge : Şehir merkezi konut alanı.5’te verilen yönetmelik değerlerinin aşıldığı sokak ve caddelerde il Trafik Komisyonuna yeni düzenleme yapılması için teklif yapılmış ve yeni düzenlemeye gidilmiştir. anayollar. Bölge : Endüstri Bölgesi veya ağır vasıta ve otobüsün geçtiği anayollar + 25 * Gürültüye duyarlı alanlar ve gelecekte planlamalar için temel kriter 35 dBA alınır.3 İnşaat Gürültüsü Gürültü Kontrol Yönetmeliğinde belirtilen saatler dışında iş makinelarından kaynaklanan gürültü ile normal çalışma saatlerdeki gürültülerle ilgili faaliyet sahiplerinden gelen talepler değerlendirilerek rapo haline getirilmektedir. Bölge : Şehir Dışı konut (trafikten uzak) 0 2.1. 263 .1.

metabolizmasında görme keskinliğinde ve hatta derisinin elektrik direncinde değişiklikler oluşturmaktadır. gürültünün migren.2 Gürültünün Sosyal Çevreye Etkisi Sanayileşme ile gürültü kirliliği diğer kirlilik türlerine göre daha yaygın olarak kişisel ve toplumsal yaşam kalitesinde genel bir düşüklük göstergesidir. İşitme kaybının kalıcı yada geçici olması ve kaybın derecesi.2.1.1.2 Gürültünün Çevreye Olan Etkileri O. Bu etkilerin çoğu gürültüden etkilenim sürse bile. ülser. O.3 Gürültünün İnsanlar Üzerine Olan Etkileri O. 264 .1. duymal eşiği kayması veya duyma yorulması olarak bilinen işitme duyarlılığındaki geçici kayıptır. Ani olarak duyulan gürültü düzeyleri kişilerin kalp atışlarında (nabzında) solunum hızında. iş performansını azaltan.1 Gürültünün Fiziksel Çevreye Olan Etkileri Gürültü.2. ilerleme halinde ise bu aralık dışındaki hem alçak hem de yüksek frekanslara da yayılır. kan basıncında. Yüksek düzeyde gürültünün etkisinde kalan kişilerde.2 Fizyolojik Etkileri Günümüzde gürültü kişilerde en önemli stres kaynaklarından biridir. çevrenin hoşluğunu ve sakinliğini yok ederek niteliğini değiştiren önemli bir çevre kirliliği türüdür. O. Gürültü insanların işitme sağlığını ve algılamasını olumsuz yönde etkileyen.1 Fiziksel Etkisi Gürültünün işitme sistemine etkileri geçici ve kalıcı olarak iki ayrı bölümde incelenebilir. İlimizde imar planlarındaki gürültüye karşı bırakılan tampon bölgelere yer verilip verilmediği hakkında bilgi bulunmamaktadır. etkisinde kalınan gürültünün düzeylerine. Geçici etkilerin en çok karşılaşılanı geçici işitme. Uykusuzluk gürültünün neden olduğu rahatsızlıkların en önemlilerindendir.3. yüksek kan basıncı oluştuğu ve bu durumun kalıcı olduğu yapılan gözlemlerle kanıtlanmış bulunmaktadır. kulakta yaptığı tahribat dışında bu tür hastalıklarla doğrudan ilişkisi kanıtlanmış değildir. ortadan kalkmaktadır. dolaşım bozuklukları türünden rahatsızlıklara neden olabileceği ileri sürülmekle birlikte.1. Ek olarak . Eskişehir Büyükşehir Belediyesince hazırlanan Çevre Düzenleri planlarında bu konuyla ilgili husulara yer verilmiştir. O.3. fizyolojik ve psikolojik dengelerini bozan.1.1.O. frekans içeriklerine ve etkilenim süresine bağlı olarak hesaplanabilen yaşlanma ile oluşan işitme kaybı için düzeltme yapıldıktan sonra gerçek değerlendirme yapılabilir. Etkileşimin çok fazla olduğu ve işitme sisteminin eski özelliklerine kavuşmadan tekrar gürültüden etkilendiği durumlarda işitme kaybı kalıcı olmaktadır. kalp krizi. Kalıcı İşitme kaybı başlangıçta 4000 Hz ile 6000 Hz arasında oluşur. insanlar üzerinde olumsuz fizyolojik ve psikoljik etkiler yaratan. arzu edilmeyen seslerdir.

Özetle. hareketlerin engellenmesi gibi etki şeklindedir. Belirlenen düzeylerin aşıldığı durumlarda yorgunluk ve zihinsel etkinliklerde yavaşlama gözlenmektedir.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 265 . Etkisinde kalınan gürültü nedeniyle belli bir frekans aralığında oluşan kalıcı işitme kaybı diğer frekanslardaki seslerin duyulmasını ve algılanmasını engellemez. Ortamda yapılması gereken istenen işler ve ortamın fonksiyonları verimli bir şekilde yürütülebilmesi için izin verilebilecek gürültü düzeylerinin sınırlarını belirlemek üzere uygulamada gürültü sınıflandırma (Avrupa Ülkeleri) ve Gürültü Ölçütü (ABD ve Kanada) adlarına ölçütler geliştirilmiş .İl Sağlık Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 2. O. basit işlemlerin yapıldığı ortamların ise biraz gürültülü olması gerektiğini göstermiştir. bunlara paralel olarak A ağırlıklı düzeyler de önerilmiştir.4 Performans Etki İş veriminin düşmesi. tedirginlik ve sinirlilik hali gürültünün etkisi kalktıktan sonra devam edebilmektedir. fonksiyonlar için belirlenmiş gürültü düzeylerini aşan gürültünün etkisinde kalan kişiler rahatsız. konsantrasyon bozukluğu.O. iş verimliliği düşmektedir. KAYNAKÇA : 1. Ani olarak yükselen gürültü düzeyleri insanlarda korku yaratabilmekte.3. gürültüden etkilenim sürse bile daha sonra normale dönüş olmaktadır. O. ancak bir takım fonksiyonların engellenmesine neden olabilir. Gürültünü iş verimliliği ve üretkenlik ile ilgili etkileri konusunda yapılan araştırmalar. tedirgin ve sinirli olmakta.1. ortamda belli bir iş ya da fonksiyon için belirlenen arka plan gürültüsünden fazla gürültüsünden fazla gürültü düzeylerinin etkisinde kalındığı durumlarda. karmaşık işlerin yapıldığı ortamların sessiz.3.3 Psikolojik Etki Bulunan ortamda.1.2 Titreşim Bu konuda bir çalışma bulunmamaktadır.

zarar gören yerleşim yerlerini ve yapılan afet konutlarını belirtir Tablo aşağıya çıkarılmıştır.1. 2 2 3 2 2 2 3 2 17 Ağustos 1999 ve 12 Kasım 1999 tarihlerinde meydana gelen depremler sonrasında İlimizde Hasar Tespit Komisyonunca hasar durum tespiti yapılan konut sayısı aşağıda verilmiştir. TABLO P.3 İlimizdeki Hasarlı Konut Sayısı HASAR DURUMU Ağır Hasarlı Orta Hasarlı Hafif Hasarlı Hasarsız TOPLAM KAPSAM İÇİ 5 4 7 16 KAPSAM DIŞI 4 14 64 6 88 TOPLAM 9 18 71 6 104 266 . Böl. TABLO P.2 Eskişehir İli Deprem Bölgeleri Yerleşim Yeri ESKİŞEHİR (M) Hekimdağ ALPU BEYLİKOVA ÇİFTELER GÜNYÜZÜ HAN İNÖNÜ Dep.1 AFET OLAYLARI P.1 Deprem Afeti Görülen Yerleşim Yerleri İL Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir İLÇE Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez İnönü TOPLAM KÖY Çukurhisar Yukarı Söğütönü Satılmışoğlu Kozkayı Alınca Keskin Kavacık Oklubalı YAPILAN KONUT SAYISI 353 137 117 46 24 20 7 59 763 Eskişehir yerleşim birimlerinin hangi deprem bölgesinde bulunduğunu belirten tablo aşağıda verilmiştir. TABLO P.1 Depremler İlimizde 1956 yılında deprem afeti meydana gelmiş olup.(P). Böl. 2 2 3 3 2 4 2 2 Yerleşim Yeri MAHMUDİYE MİHALGAZİ MİHALLIÇCIK SARICAKAYA SEYİTGAZİ Kırka SİVRİHİSAR Kaymaz Dep. AFETLER P.

1. bu tür tesislerin bulunduğu yörelerde kaza durumunda çevreye olabilecek zararlı maddelerin en aza indirilmesi için Acil Durum Planlarının hazırlanması ve uygulanması önem arz etmektedir. 7 mahalle ve 4788 hektar arazi taşkından korunmuş.1 Radyoaktif Maddeler Bu konu ile ilgili bilgi bulunmamaktadır.4 Orman ve Otlak Yangınları Eskişehir İli dahilindeki ormanlık alanlarda 1986-2004 yılları arasında çıkan toplam 352 adet orman yangınında 1539.2 Denize Dökülen Petrol ve Diğer Tehlikeli Atıklar İlimizin denize kıyısı bulunmamaktadır.5 Fırtınalar Fırtına nedenı ile il genelinde can ve mal kaybı olmamasına rağmen özellikle çatacık ormanlarının bulunduğu bölgede sarı çamlarda fırtına devrimleri olmaktadır.3 Afetlerin Etkileri ve Yardım Tedbirleri Tehlikeli özellik taşıyan bazı kimyasal maddeleri belli miktarların üzerinde bulunduran tesislerde meydana gelebilecek kazalar çevreye ve tesis civarındaki insanların sağlığına önemli ölçüde zarar verebilecek nitelikte olup.2.1. Uygulaması yapılan Küçük Su İşleri Tesisleri . P. P. 5628 hektar bataklık arazi kurutulmuş bulunmaktadır.P. bu maddelerle ilgili faaliyette bulunan kuruluşların acil eylem planları mevcuttur. P. P. P. P.3 Tehlikeli ve Zehirli Maddeler Bu tür maddelerin taşınması depolanması ve kullanımı sırasında sağlığı etkileyecek bir olay oluşmamış. il genelinde çığ oluşmamaktadır.1. P.1.2 AFETLER VE SAĞLIK ZARARLARI P. Bu doğrultuda .244 hektar ormanlık alan yanmış olup bu sahaların tamamı doğal ve yapay gençleştirme yapılarak yenilenmiştir. 17 adet köy.2 Heyelan ve Çığlar İlimizde Bozdağlarının kuzey kesimlerinde Eskişehir-Mihalgazi yolunun geçtiği güzergah üzerinde yer yer heyelan yağışlı mevsimlerde görülmekte. 2.3 Seller Eskişehir İl sınırları içinde 1992 yılı sonuna kadar 158 adet taşkın koruma ve kurutma etüdü yapılmıştır. 1 ilçe.2. Bu etütlerin 76 adedinin uygulanması yapılmış olup geriye kalan 82 adedi uzun vadeli uygulama programı taslaklarında yer almaktadır. Bakanlığımız tarafından hazırlanmış olan Acil Durum Planında yer alan acil durum kriterleri çerçevesinde “ Eskişehir İli İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Büyük 267 .

1 Sivil Savunma Birimleri P.3. f) Kazalara hazırlık ve müdahale amacıyla kullanılabilecek teknolojilerdeki gelişmeleri izleyerek en uygun seçimi yapmak. d) Kazanın niteliğine göre Ulusal ve Uluslararası yardım sağlamak üzere Çevre Bakanlığına ve diğer ilgili Bakanlıklara olayı bildirmek.1.1.Endüstriyel Kazalar İçin Acil Durum Detay Planı” hazırlanmıştır.kuruluşları. b) Yerel düzeyde acil durum detay planlarının uygulanması için “ Acil Durumlara Müdahale Komisyonu’nu kurmak müdahaleden sorumlu kurum. test edilmesi .1 başlığı altında belirtilmektedir. g) Acil durum planlarının uygulanması sırasında halkın katılımının sağlanması amacıyla toplum bilincini arttırmaya yönelik çalışmalarda bulunmak. Bölge Müdürü ÜYE : Ticaret Odası Başkanı ÜYE : Sanayi Odası Başkanı P. güncelleştirilmesini sağlamak. Acil Eylem Detay Planında görevlendirilen birimler ve görevleri P. ekipman ve diğer imkanların gerektiğinde diğer illerden temini amacıyla bölge sorumlusu Kırıkkale Valisi ile işbirliği yapmak. c) Müdahale amacıyla gerekli insan gücü . 268 . gerektiğinde koordinasyonu sağlamak. P. sorumlu kişi / kişileri belirlemek.1 Acil Durumlara Hazırlık Komisyonu BAŞKAN BAŞKAN YARDIMCISI BAŞKAN YARDIMCISI : Eskişehir Valisi : Vali Yardımcısı : Anadolu Üniversitesi Çevre Sorunları Araştırma ve Uygulama Mrk. e) Kaza anında etkilenebilecek halkın uyarılması için uyarı sistemleri kurulmasını sağlamak. h) Acil durumlarda müdahale için gerekli personel . İlde afetlere karşı Valilik Kriz Merkezi oluşturulmuş ve afetlerin etkilerini asgari sevyeye çekmek için programlı tatbikatlar gerçekleştirilmektedir.3.2 Hazırlık Komisyonunun Görevleri a) Yerel düzeyde acil durum detay planlarının hazırlanması . finans ve diğer imkanların hazır bulundurulmasını sağlamak . Detay planda yer alan sanayi kuruluşlarınında acil Eylem Planları yaptırılmıştır.3.3. Müdürü BAŞKAN YARDIMCISI : Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı ÜYE : İl Çevre ve Orman Müdürü ÜYE : Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Müdürü ÜYE : İl Emniyet Müdürü ÜYE : Sivil Savunma Müdürü ÜYE : Bayındırlık ve İskan Müdürü ÜYE : Tarım İl Müdürü ÜYE : İl Sağlık Müdürü ÜYE : Sanayi ve Ticaret İl Müdürü ÜYE : DSİ III.

değerlendirme yapmak ve Valiliğe bildirmek .5. 269 .4 İlçelerdeki Görev Alacak Acil Durumlara Müdahale Komisyonu BAŞKAN BAŞKAN YARDIMCISI BAŞKAN YARDIMCISI ÜYE ÜYE ÜYE : : İlçe Kaymakamı : İlçe Belediyesi İtfaiye Müdürü : İlçe Emniyet Müdürü ( Emniyet Müdürü olmayan yerlerde Emniyet Amiri ) : İlçe Tarım Müdürü Devlet Hastanesi Baştabibi (Hastane bulunmayan yerlerde Sağlık Grup Başkanları) : İlçe Sivil Savunma Memuru (Sivil Savunma memuru olmayan yerlerde Kaymakamlık Yazı İşleri Müdürü ) P.1.3 Merkez İlçe Hudutlarında Acil Durumlara Müdahale Komisyonu BAŞKAN BAŞKAN YARDIMCISI BAŞKAN YARDIMCISI ÜYE ÜYE ÜYE ÜYE ÜYE : İl Çevre ve Orman Müdürü : Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Müdürü : İl Emniyet Müdür Yrd. Ast Kademe Görevleri İl Çevre ve Orman Müdürlüğünün Görevleri a) Hareket Merkezini sevk ve idare etmek. Bölge Müdürü P. e) Muhtemel tehlike anında hayati zaiyatı en az seviyede tutmak için tedbirler almak. c) Meydana gelen tahribatlarda gerekli tespit. ölçüm ve değerlendirmeleri yaparak. c) İhtiyaçlarda meydana gelen değişiklikleri bildirmek ve ihtiyaçların güncel bulundurulmasını sağlamak . Vali’ ye bilgi vermek.1. ön raporların Acil Durumlara Müdahale Komisyonuna bildirilmesini sağlayarak. P.1. : İl Sağlık Müdürü : Sanayi ve Ticaret İl Müdürü : Tarım İl Müdürü : Sivil Savunma Müdürü : DSİ III.5 Acil Durumlara Müdahale Komisyonunun Görevleri : Acil Durumlara Hazırlık Komisyonu emrinde görevli bulunan “Acil Durumlara Müdahale Komisyonu” emir beklemeden olaya en yakın yerde toplanarak bölgede irtibatlarını kuracak. İl Sağlık Müdürlüğünün Görevleri a) Teşkilatlarda ve görevlerde meydana gelen değişiklere ve uygulamalara göre planlarda gerekli değişikliklerin yapılmasını ve güncel bulundurulmasını sağlamak. d) Bünyesindeki laboratuarları her türlü analiz için hazır bulundurmak .3.1. emir komuta zincirini oluşturacaktır. b) Hareket Merkezinin sevk ve idaresiyle ilgili hususlarda Vali’ ye bilgi vermek. b) İhtiyaçlarını tespit ederek .3.3. analiz.3.P.

c) Olay oluşumu ve devamını Acil Durum Müdahale Komisyonuna bildirmek.sulama sularına zarar verip vermediğinin tespiti amacıyla su kaynaklarından alınan numunelerin tahlil ve analizlerini bünyeleri içerisindeki laboratuarlarda yaptırmak. İl Jandarma Komutanlığının Görevleri a) Bölgede meydana gelebilecek kaza ve acil durumları hareket merkezi ile takip etmek. b) Analizler için görevli elemanların hazır bulundurulmalarını sağlamak. DSİ III. her türlü yasa dışı eylem ihtimallerine karşı tedbir almak. b) İhtiyaçlarda meydana gelen değişiklikleri bildirmek ve ihtiyaçların güncel bulundurulmasını sağlamak . c) Asayişi bozabilecek yağma dahil . d) Bölgesine gelecek diğer birimlerle koordinasyonu sağlamak . Eskişehir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Müdürlüğünün Görevleri a) Olay esnasında Acil Durumlara Müdahale Komisyonunun gerekli göreceği yerlerin itfaiye hizmetlerini yürütmek. c) Yangın emniyet tedbirlerinin alınmasını sağlamak. analiz. b) Müdahale birliklerine seyyar yangın söndürme malzemelerini sağlamak. değerlendirme yapmak ve Valiliğe bildirmek . değerlendirme yapmak ve Valiliğe bildirmek . c) İhtiyaçlarda meydana gelen değişiklikleri bildirmek ve ihtiyaçların güncel bulundurulmasını sağlamak . Emniyet Müdürlüğünün Görevleri a) İhtiyaçlarını tespit ederek . f) Muhtemel tehlike anında maddi hasarı en az seviyede tutacak tedbirleri almak. ölçüm ve değerlendirmeleri yapmak ve bilgi vermek. b) İhtiyaçlarını tespit ederek . gereç ve malzemelerin lüzumu halinde kullanılabilmesi için Belediye Başkanlığı ile koordine ederek istenen malzemeleri müdahale komisyonuna bildirmek ve hazır bulundurulmasını sağlamak. d) İhtiyaçlarının tahsis edilip edilmediğini takip etmek ve tahsisini sağlamak. b) Mevcut Kuvvetleri ile olay yerinde tedbir ve güvenlik hizmetlerini yürütmek. e) Meydana gelen tahribatlarda gerekli tespit. c) Olabilecek tehlike anında halkın aydınlatılmasını sağlamak. d) Belediye Başkanlığı hizmet birimlerindeki iş makinası. araç. 270 . b) İhtiyaçlarda meydana gelen değişiklikleri bildirmek ve ihtiyaçların güncel bulundurulmasını sağlamak . Bölge Müdürlüğü a) Olası bir kirlilik ihtimalinde kirliliğin belirlenmesi için ve içme-kullanma. değerlendirme yapmak ve Valiliğe bildirmek . Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığının Görevleri a) İhtiyaçlarını tespit ederek.İl Sivil Savunma Müdürlüğünün Görevleri a) Teşkilatlarda ve görevlerde meydana gelen değişikliklere ve uygulamalara göre planlarda gerekli değişiklikleri yapılmasını ve güncel bulundurulmasını sağlamak. d) Vaka sonrası gerek görevli birimlerin gerek sivil kesimin hareketleri nedeniyle bölgede trafik hizmetlerini gözden geçirip trafik rahatlatıcı tedbirleri almak .

motopomp vs. İtfaiye teşkilatlarıyla ve özel söndürme ekipleriyle yapılır. makinelerin sevk ve idaresinden sorumlu olmak. Sivil Savunma Müdürlüğü doğacak ihtiyaçları Acil Durumlara Hazırlık Komisyonu ile koordine ederek yürütme emirlerini icra ettirir. Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü a) Olay sırasında bölgeyi terk veya geçici yerleştirilmesi gereken kişilerin barındırılmaları hususunda Sivil Savunma Planları doğrultusunda gereğini yapmak. Tarım İl Müdürlüğü a) Olası bir kirlilik durumunda kirlenme bölgesindeki toprak ve canlılar üzerindeki olumsuzlukların tespiti için tahlil ve analiz yapmak.3 İlk Yardım Hizmetleri İl Sağlık Müdürlüğü kaza sonrası ilk yardım ekipleri ile işbirliği yaparak içeride yardıma muhtaç personelden temin edilen ilk bilgiler ışığında acil yardım. grayder. kamyon.2 Yangın Kontrol ve Önleme Tedbirleri P.c) Porsuk nehrinin kimyasal veya biyolojik kirlenmesi durumunda suyun kullanılmasını önleyici tedbirleri alarak gerekli duyuruların yapılması için hazırlık komisyonuna bu konuda bilgiler vermek. eskavatör. Olay yerindeki müdahale birliklerine seyyar yangın söndürme malzemelerinin sağlanması ve yangın emniyet tedbirlerinin alınması amacıyla ilgili Belediye Başkanlığının görevlendirilmesini itfaiye organize eder.1 Yangın Söndürme ve Kurtarma : Yangın söndürme ve kurtarma faaliyetleri Sivil Savunma Müdürlüğü Koordinesinde Belediye Başkanlığı .can kurtarma hususlarında müdahale. talep etmek. c) İhtiyaçlarda meydana gelen değişiklikleri bildirmek ve ihtiyaçların güncel bulundurulmasını sağlamak. d) Acil durumlara hazırlık ve müdahale komisyonlarının talebi doğrultusunda o bölgede bulunan iş makinelerinin ( kepçe . b) Zarar gören kamu hizmet binalarının derhal onarım ve tadilatları yapılarak hizmetlerin aksamaması için hazırlıklı olmak. Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü a) Acil Durumlara Müdahale Komisyonuna Endüstriyel Kazaya sebep olan yerlerle ilgili bilgi vermek. b) Müdahale için gerekli ihtiyaçları tespit edip . b) Bu konuda Acil Durumlara Müdahale Komisyonuna bilgi vermek. Olay esnasında Acil Durumlara Müdahale Komisyonu gerekli göreceği yerlerde itfaiye desteği ister.3.3.nakil imkanı sağlayıp durumu Acil Durumlara Hazırlık Komisyonuna bildirir. c) Çiftçilerin konu ile ilgili bilgilendirilmesini sağlamak . P. P.2. 271 . ) olay mahalline ulaşımını sağlamak.3.

2 İtfaiye Hizmetleri Olay esnasında Acil Durumlara Müdahale Komisyonu gerekli göreceği yerlerde itfaiye desteği ister.İzleme Değerlendirme Koordinasyon Kurulu : İl Çevre ve Orman Müdürlüğü . 272 . Sağlık Müdürlüğü .3.3.kurtarma. tabii oluşum ve değişim şartlarına göre en uygun araçlar ile takibe alınacak . Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü . Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü .3. yakıt ikmali. Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı . Komisyon muhtemel dış destek ve destek ihtiyaçlarını sevk ve hazırlığını organize eder. Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığı . Kirliliğin etüdü ve takibi yapılarak Acil Durumlara Hazırlık Komisyonuna duyurulur. Olay yerindeki müdahale birliklerine seyyar yangın söndürme malzemelerinin sağlanması ve yangın emniyet tedbirlerinin alınması amacıyla ilgili Belediye Başkanlığının görevlendirilmesini organize eder. P.3.3. Bu konuda ilgili kurum ve kuruluşların Acil Durumlara Hazırlık Komisyonu içindeki kendi temsilcileri karşılıklı destek hususunda işbirliği sağlarlar.Ekolojik Hasar Belirleme Komisyonu : İl Çevre ve Orman Müdürlüğü .1 Ambulans Sağlık Hizmetleri İl Sağlık Müdürlüğü olay sonrası yeterli sağlık hizmetleri personelini olay mahalline sevk ederek ilk yardıma hazır bulundurur.3.yayılma ile ilgili müdahale faaliyetlerini sürdüren müdahale birimlerinin iaşe. P.3.3. P.gereç ve takviyesi. personel ihtiyaçları ile ilgili talepler kurum ve kuruluşlar tarafından karşılanır.P. Komisyondaki üyelerine ait kurum ve kuruluşlarca derhal tespit çalışmalarına başlanır.Hukuk Komisyonu : Valilik Makamınca görevlendirilecek Hukuk İşleri Müdürü . Tarım İl Müdürlüğü .3 İkmal Destek Hizmetleri Olay yerindeki söndürme.her türlü araç.Çevre Komisyonu : İl Çevre ve Orman Müdürlüğü . Tarım İl Müdürlüğü ve Büyükşehir Belediye Başkanlığı uzman elemanlarından oluşur.4 Çevre Sorunları Hizmetleri Yangınların yayılmaları esnasında (veya kaza sonunda) oluşan kirliliklerin bölgede çevre kirliliğine yol açması halinde Acil Durumlara Müdahale Komisyonu.3.3.5 Kirlilik Tespit Hizmetleri Acil Durumlara Müdahale Komisyonunca olası bir durumda olay mahalli haritaları üzerinde kirli yerler tespit edilip . Acil Durumlara Müdahale Komisyonu koordinesiyle ambulans görevlendirilip hastaneler yaralıların tedavisine sürekli hazır bulundurulur. P.3.3. kontrol ve temizlik hizmetlerinde en kısa olacak şekilde gerekli tedbirlerin alınması sağlanır.6 Hasar Tespiti Acil Durumlara Hazırlık Komisyonu tarafından tayin edilen birimler : . P.

Odunpazarı Belediye Başkanlığı 15..İl Sanayi Ticaret Müdürlüğü 11..5 Tehlikeli ve Zehirli Maddelerin Sınırlararası Taşınımı İçin Alınan Tedbirler Tehlikeli ve Kimyasal Maddeleri Yönetmeliğinde belirtilen hususlara uyulacaktır... KAYNAKÇA : 1.Afet Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 2.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 273 ...D.cü Bölge Müdürlüğü 3.Ticaret Odası 22..DSİ 3.Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı 13.İl Tarım Müdürlüğü 6.cı Şube Şefliği 4..Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Başhekimliği 17.3.3..kuruluş personelinden oluşturulacak ve komisyon can ve mal emniyeti ile çeşitli harcamaların hukuki açıdan tarafların mağduriyetini önlemek ve hukuksal dayanak maksadıyla kurulur.S.3. 23.. Eskişehir Bölge Müdürlüğü 12.4 Afetzedeler ve Mültecilerin Yeniden İskanı İlde herhangi bir doğal afet yaşanması halinde merkez ve ilçelerde oluşturulacak toplu yaşam alanları belirlenmiş ve alt yapı hizmetleri yapılmıştır...Yolları Hastanesi Başhekimliği 20.E....Hasar Komisyonları Valilik Makamının onayı ile ilgili kurum....İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 7....K Hastanesi Başhekimliği 18.Botaş A. P..3.Sanayi Odası 21.6 Afetler ve Büyük Endüstriyel Kazalar Eskişehir İli Kriz Merkezi Yönergesi ile Büyük Endüstriyel Kazalar Acil Eylem Detay Eylem Planı.7 Acil Durumlarda Görev Alacak Kamu ve Özel Sektör Kuruluşları 1....S...T.D. P.Ş.İl Emniyet Müdürlüğü 5......3.Karayolları 46.İl Jandarma Alay Komutanlığı 2.S.Çevre Dernekleri P... P.Tepebaşı Belediye Başkanlığı 14.İl Sağlık Müdürlüğü 8.Anadolu Üniversitesi Mavi Hastane Başhekimliği 19..Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü 24.Orman Bölge Müdürlüğü 9.Devlet Hastanesi Başhekimliği 16.İl Sivil Savunma Müdürlüğü 10...

Devlet Hastanesi Devlet Hastanesi Özel Yaşam Hemodiyaliz Merk.1.1 TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ R.2. R.1 Sağlık Kurumlarının Dağılımı TABLO R.1 Eskişehir İli Hastaneleri İli İlçesi Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Çifteler Eskişehir Sivrihisar Eskişehir Merkez İl Sağlık Müdürlüğü 2004 Hastane Adı Devlet Hastanesi Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesi O. SAĞLIK ve ÇEVRE R.1.3’te verilmiştir.Ü Eğitim ve Uygulama Hastanesi SSK Devlet Hastanesi Anadolu Kadın ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi Anadolu Ünv Uygulama Hastanesi Hava Kuvvetleri Hastanesi Onvak Özel Hastane ve Diyaliz İktisadi İşl.2 Bulaşıcı Hastalıklar 2004 yılında bulaşıcı hastalıkların yaşlara göre dağılımı Tablo R.4’te verilmiştir.5’te verilmiştir. Sağlık Ocaklarında mevcut personel durumu Tablo R. R.1. Yatak Sayısı 600 200 900 650 120 75 261 49 25 50 20 İlde 22’sı merkezde.1 İçme ve Kullanma Suları İçme ve kullanma sularının bakteriyolojik.G.(R). 274 .2’de. kimyasal tahlilleri ile bakiye klor sonuçları Tablo R. sağlık ocakları poliklinik ve diğer çalışmaları ise Tablo R. 12’si ilçelerde ve 20 adedi beldelerde olmak üzere toplam 54 sağlık ocağı faaliyet göstermektedir.

16.O.O. 15. GÜNYÜZÜ S.O. NO'LU S.O 20. NOLU S.TEK.MECİDİYE S.SAĞ. " AHURÖZÜ S.O 18.O.O. NO'LU S.O.O. " BOZAN S. MAHMUDİYE S.O.O.O. 14. 11.O. NOLU S.O.O. NO'LU S. NO'LU S. " DOĞANÇAYIR S.O.O. MRK. HAN S. SİVRİHİSAR S.O. NO'LU S. DİŞ TABİBİ PRT. MİHALIÇÇIK S.O. " ALPAGUT S. SEYİTGAZİ S.TABLO R. NOLU S.O. NOLU S. NO'LU S. NO'LU S. 8. SAĞ. NO'LU S.O 19.O. " GÜMÜŞKONAK S.O.O.O. 6.O. " KESKİN S. 5. " NAS.O.O. " KAYMAZ S. HEKİM SIT. TOPLAM 106 122 151 142 128 124 126 129 103 103 119 124 170 130 98 106 11 11 93 89 93 179 40 38 37 45 37 75 38 34 84 85 77 38 36 64 77 76 0 64 37 78 0 36 35 85 96 35 49 73 39 0 45 39 3943 SIRA NO MEMUR 5 4 4 4 4 5 4 5 4 4 4 5 4 5 4 4 0 0 5 2 2 0 1 1 1 1 1 4 1 1 3 3 3 1 1 3 3 3 0 3 1 3 0 1 1 3 3 1 1 3 1 0 1 1 12 7 ECZACI ŞOFÖR 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 0 0 2 2 2 22 1 1 1 1 1 2 1 1 2 2 3 2 1 2 2 4 0 2 1 2 0 1 1 2 2 1 2 2 2 0 2 2 10 7 EBE 31 46 69 68 53 49 53 42 27 31 43 49 66 44 27 36 0 0 23 27 36 1 14 13 12 16 13 24 14 10 27 29 18 13 12 17 19 26 0 16 12 25 0 14 11 20 30 12 19 29 12 0 15 14 129 6 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 SAĞLIK OCAĞI ADI MRK.O. " KAYAKENT S.O.O.O. " ERTUĞRUL S. " KIRKA S.O.O. HEMŞİRE UZMAN HEK.SAV.O. 1. NO'LU S. RÖNTGEN TEK.O. NO'LU S. NO'LU S. NOLU S. İNÖNÜ S. NO'LU S.O. 9. " OSMANİYE S.O.TEK. "T. NO'LU S. " GÜRLEYİK S.O.O. NO'LU S.O. SARICAKAYA S.O 112 ACİL KOM. " DÜMREK S. " YUNUSEMRE S.2 Eskişehir İli 2004 Yılı Sağlık Ocakları Mevcut Personel Durumu ÇEV.O 21.O.MEM. ALPU S. 7.O.İŞ. 10. 12. 13. BEYLİKOVA S. 4. " GÜNDÜZLER S. HİZMETLİ LAB.O. NO'LU S. TOPLAM 19 18 19 17 18 19 18 18 18 17 21 18 21 18 16 18 11 11 15 14 12 47 6 6 5 7 5 11 5 5 10 13 11 5 5 9 12 14 0 11 4 13 0 4 5 13 13 5 5 13 5 0 6 5 634 3 2 2 3 3 2 3 3 2 2 3 3 4 3 2 3 0 0 3 2 2 0 0 0 0 0 0 2 0 0 3 2 3 0 0 2 3 3 0 2 0 3 0 0 0 4 2 0 0 2 0 0 0 0 78 2 3 2 2 2 3 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 0 0 2 2 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 38 7 7 7 7 7 7 7 8 8 7 7 7 11 8 7 7 0 0 7 7 6 59 7 7 7 8 7 5 7 7 8 6 7 7 7 5 5 7 0 5 8 6 0 6 7 7 10 7 7 5 7 0 7 7 38 7 7 7 8 7 8 6 7 8 7 7 8 7 9 7 7 7 0 0 7 6 6 0 0 0 0 0 0 5 1 0 4 7 6 0 0 4 6 7 0 5 0 5 0 0 0 8 5 0 2 6 1 0 0 0 201 5 5 5 5 5 5 5 6 5 5 5 5 12 5 5 5 0 0 5 5 4 0 1 1 1 1 1 5 1 0 5 5 5 1 1 4 5 4 0 4 1 4 0 1 1 6 5 1 1 5 1 0 1 1 17 0 2 2 4 2 2 2 2 2 2 2 2 2 6 2 2 2 0 0 2 2 2 0 0 0 0 0 0 2 0 0 3 2 2 0 0 2 2 2 0 2 0 2 0 0 0 3 2 0 0 2 0 0 0 0 68 14 17 19 16 16 16 15 15 17 15 14 16 31 16 16 14 0 0 15 14 10 50 8 7 8 8 6 10 6 7 12 10 11 6 7 10 12 11 0 9 7 10 0 7 7 11 13 6 11 11 6 0 8 7 594 6 6 7 6 6 6 6 6 7 7 6 6 10 6 6 6 0 0 6 5 8 10 1 1 1 1 1 4 1 2 5 5 6 2 1 5 7 4 0 4 2 4 0 1 1 6 6 1 1 4 1 0 4 1 20 9 2 2 2 2 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 19 275 .O. " T. ÇİFTELER S. MİHALGAZİ S.O. NO'LU S.O. "MUTTALİP S.O.O. 3.O. 2.MER. ÇUKURHİSAR S.O.TOKAT S.HOCA S. 17.

O.O.O. 1. NO'LU S.O.O. Özel Ulus Pol Özel Görsem Göz Merk. 6.MECİDİYE S.O. NO'LU S. Özel Hükmen Pol.O. Özel Es-pol Pol. Özel Örnek Pol. " AHURÖZÜ S.HOCA S. 4. Özel Anadolu Hast.O. Merk.O. MAHMUDİYE S. "T. 8. NO'LU S. ALPU S.AP Merkezi Özel Ümit Pol.O. NO'LU S.O. " BOZAN S.O. BEYLİKOVA S.O. İNÖNÜ S. Anadolu Akarbaşı Pol.487. NO'LU S. SEYİTGAZİ S.O 20. 16. NO'LU S.O. MİHALGAZİ S.O. Merk Odunpazarı Dispanseri Emeksiz Pol.O. " DOĞANÇAYIR S. 7. 15. NO'LU S. NO'LU S.O. Acar Fizik Tedavi Merk. 9.O.806 DOĞUMLAR DOĞUM SAYILARI TOPLAM 147 296 477 609 388 401 749 170 462 126 348 515 376 422 149 340 143 143 44 46 9 105 11 136 35 19 77 216 41 32 29 15 92 111 0 21 15 85 0 26 19 48 80 20 120 203 24 14 37 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 7.O. " KIRKA S. " KAYMAZ S. SİVRİHİSAR S.O. NO'LU S. "MUTTALİP S. 14. NO'LU S.O.TOKAT S. 11. Özel Tepebaşı Pol.O.O. " T.O.O.O.O.O.O. ÇİFTELER S.O. NO'LU S. 5.O.811 276 . NO'LU S.TABLO R. NOLU S.O.O. Esk Kızılay Dispanseri Özel Şifa Sağl. NOLU S.O. 19. GÜNYÜZÜ S.O. " YUNUSEMRE S. "GÜNDÜZLER S. TOPLAM MUAYENE ADLİ SAĞLIK ADLİ MUAYENE KURUMUNA RAPOR SAYISI SEVK SAYISI 26356 3387 0 39271 4791 0 76680 12459 0 46202 3831 0 36476 2890 0 66088 8463 0 37820 4390 0 32096 4182 0 25649 6476 0 13734 2137 0 25320 2168 0 52469 3137 0 142272 24290 123 33445 4572 0 19533 1933 0 21728 2434 0 14597 1287 0 13411 845 0 15643 710 10 6674 756 2 1846 139 0 12989 910 0 1223 156 0 26654 2849 42 11406 568 3 5941 570 6 24713 2255 310 26812 2146 4 12683 1184 89 12036 294 16 4720 146 1 5389 874 18 23604 1295 186 32148 2781 322 0 0 15596 879 52 2653 91 24411 1527 66 0 0 1674 28 3 3960 184 23 28960 1351 187 30231 3585 156 5684 262 16 13674 1468 111 28060 5812 0 4772 222 0 8581 417 30 2737 89 0 29068 420 0 14214 0 7 76675 7 3 301 5 0 34273 0 0 2551 572 2 706 8 0 165752 108 0 3070 68 0 9714 6 10 15720 18 5 289 60 0 14470 2666 0 262 1 0 5376 0 0 2319 2368 0 9804 0 0 1.O.O. " ALPAGUT S.O MRK.991 İZLENİMLER 15-49 YAŞ BEBEK KADIN NÜFUS 1990 13600 3668 29603 7795 55737 10173 33696 3904 31364 3932 29897 7442 32155 2434 17551 4332 28884 1513 10719 4322 19836 6257 33242 3816 42986 4492 25988 2005 12021 2961 21768 1916 6974 1368 8763 687 4921 471 1129 101 962 1099 2777 94 589 1091 8009 397 3115 237 1439 562 5649 1541 8296 636 4298 388 3099 269 888 201 2294 949 3658 1239 4763 0 0 276 2444 192 1192 586 2543 0 0 202 826 238 1024 561 4318 881 7759 198 1742 1171 7314 1293 6748 232 970 290 1542 329 719 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 90.O.O. AÇS. " KAYAKENT S. 2. Özel Sevinç Sağl.3 Eskişehir İli 2004 Yılı Sağlık Ocakları Poliklinik ve Diğer Çalışmaları SIRA NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 SAĞLIK OCAĞI ADI MRK. MİHALIÇÇIK S.O.427 1.O. 12. " GÜRLEYİK S. NO'LU S. 13. Ö.O.O.ÇUKURHİSAR S.735 549. " NAS. 3. " KESKİN S. HAN S.O.O.O. " OSMANİYE S. NO'LU S. " GÜMÜŞKONAK S. SARICAKAYA S. Verta Sağlık Merk.077 133.O. NO'LU S. " DÜMREK S. 10. NO'LU S.

Dizanteri Vaka Ölüm 1 0 6 0 4 2 2 2 4 1 4 2 3 1 4 1 28 9 37 Tifo Vaka Ölüm 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 Shipella Vaka Ölüm 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 2 3 Hepatit B Vaka Ölüm 0 0 0 0 0 0 1 1 17 6 39 25 15 17 4 1 76 50 126 0 1.4 Bildirimi Zorunlu Hastalıklar İstatistik Formu Yas Grupları Gurupları E K E K E K E K E K E K E K E K E K T Hastalık Kodlan ve isimleri Kızamık Vaka Ölüm 3 2 10 13 56 49 22 13 3 1 1 2 0 0 0 0 95 80 175 HepatitA Vaka Ölüm 0 0 1 0 3 1 3 2 1 2 3 1 0 0 0 0 11 6 17 Kud.Şüp.4 5.24 25.ısı Kızıl Vaka Ölüm 1 0 31 15 113 31 94 39 87 35 108 38 99 45 36 18 569 221 790 Str.14 15.9 10.64 65 + TOPLAM Vaka Ölüm Vaka Ölüm 1 0 2 0 3 71 13 55 28 141 34 105 12 91 12 97 2 73 3 88 0 62 2 150 0 27 1 44 0 1 0 7 46 466 67 546 113 1012 İl Sağlık Müdürlüğü 2004 277 .44 45 .TABLO R.Anjin Tüberküloz Brusella Vaka Ölüm 0 0 0 1 1 1 2 2 6 7 21 2 18 10 6 1 54 24 78 Vaka Ölüm 0 0 1 1 2 2 9 4 26 23 88 85 84 98 40 45 250 258 508 A.

SAVCILIĞI 42 38 50 24 37 2 7 6 1 6 44 45 56 25 43 6 1 5 1 2 5 1 1 BAKTERİYOLOJİK GIDA YAPILAN İŞLEM İLGİLİ VALİLİKLER GENEL TOPLAM 899 UYGUN 816 UYGUN DEĞİL 83 CUM SAVCILIĞI 17 İL VALİLİĞİ 64 İl Sağlık Müdürlüğü 2004 278 . 5 Gıda ve Çevre Kontrol Şube Müdürlüğü Gıda Birimine Ait Çalışma Raporu KİMYASAL GIDA AYLAR YAPILAN İŞLEM UYGUN UY.DEĞİL TOPLAM C.DEĞİL TOPLAM C.TABLO R.SAVCILIĞI OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS 154 126 170 87 88 6 21 14 10 10 160 147 184 97 98 2 4 1 1 İLGİLİ VALİLİKLER 6 20 14 10 8 UYGUN UY.

sınıflara Td. 2004 yılında ilköğretim 1.polio.Sınıf 10547 279 .6 AŞI SONUÇLARI ÇİZELGESİ AŞI BCG DBT1 DBT2 DBT3 DBT R POLİO 1 POLİO 2 POLİO 3 POLİO R HEBATİT 1 HEBATİT 2 HEBATİT 3 KIZAMIK DOZ 8189 8346 8477 8613 7754 8322 8433 8573 7739 9017 9539 8353 8150 HEDEFE GÖRE % 80 82 83 85 76 82 83 84 76 89 94 82 80 DPT Rapel ve POlio aşıları 1-2 yaş arası çocuklara diğer tüm aşılar 0-1 yaş arası bebeklere yapılmıştır. PPD-BCG ile 8.Sınıf 10214 10214 8.TABLO R. sınıflara Td aşısı sağlık ocakları aracılığla yapılmıştır. Yapılan dozlar aşağıdaki gibidir. AŞI Tetanoz-Difteri Polio 1.

Ve Duyu Org Kr.7 ESKİŞEHİR İLİ 2004 YILI BÜTÜN ÖLENLERİN YAŞ VE CİNS GRUPLARINA DAĞILIMI YAŞ GRUPLARI VE ÖLÜM SEBEPLERİ Bağırsak Enfeksiyonları Enterit İshal ile sey. Mide Ülseri Bağırsak Tıkanması Fitihı Karaciğer Sirozu Diğer Sind. Vitaminsizlikler Anemiler Psikozlar Sinir Bozukluğu Nevroz Menenjit Epilepsi Sinir Sis. Lohusalık Zehirlenmesi Gebe Doğum Kanamaları Nedeni Bilinmeyen Düşük Doğum Lohusalık Enfek Düşük Beslenme Bozuklukları Konjenital Anomali Ölü Doğum Senilite Sebeb Belirtilme ölüm Motorlu Taşıt Kazaları Zehirlenmeler Kaza Sonucu Düşmeler Diğer Bütün Kazalar İntihar TOPLAM 0-7 GN E K 8-28 GN E K 29-365 GN E K 1-4 Yaş E K 5-9 Yaş E K 10-14 E K 15-19 E K 20-24 E K 25-29 E K 30-34 E K 35-39 K 40-44 K 45-49 K 50-54 K 55-59 K 60-64 K 65-69 K 70-74 K 75-79 K 80-84 K 85-+Yaş K Tp K 0 0 0 0 0 0 31 0 4 0 1 183 2 62 0 1 1 1 1 1 34 0 19 92 399 153 38 11 131 1 1 10 13 1 38 0 0 0 0 0 15 18 48 371 13 13 6 2 12 4 1721 E E E E 1 E E E E E E E E 0 1 0 0 0 0 25 0 3 0 1 387 0 39 0 0 0 3 2 5 36 1 16 197 409 143 54 17 179 2 2 16 23 1 22 0 0 0 0 0 15 20 56 287 28 27 14 4 38 8 2081 4 2 1 2 3 2 1 1 1 2 3 2 1 1 3 1 5 1 9 4 1 2 1 3 1 2 1 1 1 1 1 2 1 1 1 1 1 2 2 5 7 15 6 1 17 1 10 1 42 2 15 2 58 4 27 5 57 3 29 3 56 5 27 14 69 10 21 16 45 7 21 1 13 12 4 11 5 7 1 3 4 1 1 2 1 1 1 3 1 1 1 1 1 1 3 1 2 1 2 1 1 22 19 16 1 8 2 1 4 1 2 28 31 9 3 1 12 2 3 2 29 49 15 7 1 20 1 4 2 1 3 3 3 6 34 19 1 10 5 3 42 69 18 10 2 24 5 2 20 78 15 5 12 1 1 2 5 7 5 21 69 23 14 3 36 1 2 6 5 15 65 31 7 3 19 5 2 15 66 28 10 3 33 7 5 15 87 32 10 2 20 1 3 47 11 2 2 8 5 3 7 50 17 4 3 10 1 1 1 3 29 10 2 4 1 1 1 2 1 11 1 1 1 1 1 1 2 1 2 2 5 4 1 1 2 3 3 1 2 2 2 5 2 5 2 11 4 3 2 4 1 2 1 5 3 2 13 16 8 1 1 1 11 5 1 6 13 6 2 3 12 16 11 6 5 25 9 1 9 3 5 1 2 3 2 1 1 1 1 1 4 3 22 8 2 1 5 1 1 1 1 1 3 2 2 2 1 1 3 1 3 2 1 2 1 6 1 4 1 2 2 10 1 9 8 2 1 6 1 2 2 3 1 1 1 2 5 1 13 10 56 1 10 4 48 1 1 1 1 1 3 4 8 4 1 1 3 1 6 4 1 10 36 2 1 1 1 36 4 1 131 2 56 163 1 92 2 203 120 1 253 204 3 317 1 51 4 1 3 265 304 1 315 183 1 224 148 188 64 2 85 87 1 97 2 1 94 128 1 4 3 1 2 1 2 8 7 3 5 1 1 5 9 1 1 1 8 3 1 3 3 15 1 7 1 3 1 4 1 21 1 9 1 99 91 12 13 1 21 21 5 1 8 1 2 1 1 2 18 1 4 1 1 1 25 2 1 8 2 20 2 2 4 1 4 1 63 1 1 24 2 6 2 1 2 1 80 5 1 2 1 1 2 1 3 1 1 280 . H. D.H Boğmaca Streptokok anjin kızıl Tetanos Gıda Zehirlenmesi Diğer Bakteri Has. Sis Has Akut Böbrek Enf Nefrit Nefrozlar Gebe . Tüm Kanserler Selimurlar Doğası Belirsiz Şeker Has.Sepsis Kızamık Enfeksiyöz Hepatit Kuduz Diğer Virüs Has.H D.Romatizmal Kalp Has Hipertansiyon Miyokart Enfaktüsü Kalbin Diğer Has SVO (SVH) Arter Arteyel Karpiller Has Pnomoni Diğer Solunum Sis.TABLO R.

R.36 21. R.2.89 2004 19. Tablo R.7 Aile Planlaması Çalışmaları 2004 yılı aile planlaması çalışmaları ve 15-49 yaş kadınların aile planlaması kullanım dağılımı Tablo R. Yaş ve Cins Gruplarına Göre Dağılımı Ölümlerin belli nedene cins ve yaş gruplarına göre dağılımı Tablo R. bağlı yerleşim yerlerine ulaşımda araç sıkıntısı çekilmektedir.Denizler* * İlimizin denize kıyısı bulunmamaktadır.7’de verilmiştir. Tıp Fakültesi Hastanesi’nde -0. Tetanoz.1. R. diğer 4 hastanede tetanoz ve kuduz aşıları uygulanmaktadır. Verem Savaş Dispanserlerinde PPD test ve BCG aşısı.6’da gıda hijyeni konusunda bilgiler verilmiştir. Polio. PPD test ve Difteri-Tetanoz aşıları tüm sağlık ocaklarında yapılmaktadır.05 ‰ 1999 2000 20.4 Aşılama Çalışmaları İlimizin 2004 yılına ait yaş gruplarına göre aşı doz ve çeşitlerini gösterir Tablo R.15 R. Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesinde gebe tetanoz aşısı. Difteri.3 Gıda Hijyeni Tablo R. 4 dispanser ve 6 hastane tarafından yapılmaktadır.53 2001 20.64 28.5 Bebek Ölümleri Yıllara göre Eskişehir İli bebek ölüm hızları şöyledir.8 BEBEK ÖLÜMLERİ Bebek 1994 1995 1996 1997 1998 Ölüm Hızı 39.2.1.yaş grubu rutin aşıları. TABLO R.1.89 2003 15.9’da verilmiştir.1.2.1.6 Ölümlerin Hastalık. Kızamık.1. BCG.7 35.R. İlimizde aşı uygulamaları 48 sağlık ocağı. R. Boğmaca.15 19.9 2004 Yılı15-49 Yaş281 Kadınların Aile Planlaması Kullanım . R.6’de verilmiştir.34 25. Sağlık ocakları aşı uygulanan eleman bakımından yeterli olup. OGÜ.1.3 Zoonoz Hastalıklar “Bulaşıcı Hastalıklar” bölümünde verilmiştir.

özellikle azot sanayinden kaynaklanan nitrit ve nitrat içermesi şebeke suyunun dağıtımı yapılan 500. kullanmayan Diğer Etkili Yöntem Enjeksiyon Vezaktomi Kondom Kır 20939 Kent 170527 Toplam 191466 774 2503 5950 25133 6724 27636 146 847 993 3848 29024 32872 737 3 6550 40 7287 43 8 3567 227 29099 235 32666 8517 68084 76601 469 366 3785 1788 4254 2154 R. Şebekeye verilen su sürekli kontrol altında tutulmasına rağmen vatandaşlar tarafından içme suyu olarak kullanılmamaktadır. Bu konuyla ilgili istatistiksel veri bulunmamaktadır.3 Atıkların İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Atıkların insanların sağlıkları üzerine olumsuz etkileri ile ilgili bir veri olmamakla birlikte Eskişehir merkezi çöp depolama sahasında metan gazına bağlı yangınlar sonucu bozulan emisyonlar ile depolama sahasından sızan sızıntı suları bölge halkı için olumsuzluk teşkil etmektedir. İçme ve kullanma suyunun arıtma işlemleri yapılmakta.02.000 nufus üzerinde olumsuz etki yaratmaktadır.2 Su Kirliliğinin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Şehir merkezinin içme ve kullanma su temini porsuk çayından karşılanmaktadır. R. Ancak porsuk çayının Kütahya ilinden gelen atık yükleri ile.2. R.1995’de 12 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile belirlenen yakıt programını uygulanması ve doğal gaza giçilmesinden sonra büyük oranda azalmıştır.2. R. 282 Emzikli Gebe Hap Ria .2.1 Kentsel Hava Kirliliğinin İnsan sağlığı Üzerine Etkileri Düşük kalorili yüksek kükürtlü yerli kömürlerin ısınmada ve sanayide kullanıldığı 1995 yılına kadar yakma dönemlerinde sağlık kuruluşlarına göğüs hastalıkları ile ilgili müracaatların sayısal olarak 20. ultraviyole dezenfekte yapılan ve 2002 yılındada ambalajlanarak insanların kullanımına sunulan Kalabak suyu kullanılmaktadır.Dağılımı 15-49 yaş kadını Etkisiz Yöntem Tüp Ligasyon Yöt. İçme suyu olarak Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 2000 yılında hat revizesi yapılan.2 ÇEVRE KİRLİLİĞİ VE ZARARLARINDAN OLUŞAN SAĞLIK RİSKLERİ R.4 Gürültünün İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Şehir yerleşim alanında trafik ve değişik faaliyetlerden oluşan gürültünün ölçümlerine tespit edilen 55 noktada rutin olarak devam edilmektedir. ancak tesiste nitrit ve nitrat giderim ünitesi bulunmamaktadır. Ölçüm sonuçlarından bazı bölgelerde gürültü seviyelerinin yönetmelik değerlerinin üzerinde olduğu tespit edilmiştir.2.

Korunma tedbirleri ile ilgili sivil savunma eğitim çalışmaları ilgili birimce sürdürülmektedir. Buda insanların ruh ve beden sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. R.5 Pestisitlerin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Pestisitlerden kaynaklanan olumsuz etkilere ilişkin sağlıklı veriye erişilememiştir. Sağlık İl Müdürlüğü Verileri (1994-2004) 2. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1992-2004) 283 .2.Şehir içi bu gürültü ile hava ve demir yolu ulaşımından kaynaklanan gürültülere özellikle yaz aylarında açıkta yapılan düğünler ve konvoylardan oluşan gürültülerde eklenince vatandaşın yoğun şikayetleri ile karşılaşılmaktadır.2. R.6 İyonize Radyasyondan Korunma Şehir merkezinde bulunan konutların büyük çoğunluğu gece kondu ve eski yapı olması nedenı ile radyasyon etkisine karşı koruyucu sığınakları bulunmamaktadır. KAYNAKÇA : 1.

1990 tarih ve 03-8. Ayrıca Müdürlüğümüz kendi bünyesinde kömürlü kalorifer kazanlarının düzenli ve verimli yakılması ile ilgili broşürlerle desteklenmiş eğitim çalışmaları yapmıştır. uygarlık ve yaşam düzeyinin geliştirilmesi ve güvence altına alınması amacına ulaşmak için il düzeyinde maddi ve manevi katkılarda bulunmak yeni kaynaklar araştırıp bu doğrultuda kullanmak aynı kanuna göre çıkarılan Çevre Kirliliğini Önleme Yönetmeliğine göre ilimize ayrılacak tahsisatın kullanılmasını sağlamak amacıyla ilgili Devlet Bakanlığının 18. panel şeklinde olmakla beraber Çevre Değerlerinin sevdirilmesi amacıyla çeşitli yarışmalar da düzenlenmektedir. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Hizmet Binası ESKİŞEHİR Tel:0. ülkenin bitki ve hayvan varlığı ile doğal ve tarihsel zenginliklerin korunarak bugünkü ve gelecek kuşakların sağlık. İlimizde bunların dışında Anadolu Üniversitesi ve Osmangazi Üniversitesi çevre konulu çeşitli seminer çalışmaları yürütmektedir. Sağlık Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren Eğitim Şube Müdürlüğü.(S). S. resmi ve özel kuruluşlara. iyileştirilmesi.2 ÇEVRE İLE İLGİLİ GÖNÜLLÜ KURULUŞLAR VE FAALİYETLERİ S. Eskişehir İli Çevre Koruma Vakfı Hoşnidiye Mah. Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin katkılarıyla 1997 Eskişehir Yerel Habitatı düzenlenmiş olup çevre sorunlarıyla ilgili çeşitli kazalarda halktan ve kamu kuruluşlarından aktörlerin görev almaları sağlanmıştır. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Çevre ve Orman Bakanlığının dergi.222. finans sağlama şeklindeki faaliyetlerini İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile birlikte aşağıdaki adreste sürdürmektedir.2.3358898 B) Eskişehir Tema Gönüllü Temsilciliği TEMA’nın hedefi. Faaliyetler daha çok seminer. toprak ve hava kirlenmesinin önlenmesi. öncelikle ulusumuza. kırsal ve kentsel alanda arazinin ve doğal kaynakların en uygun şekilde kullanılması ve korunması su.07. ÇEVRE EĞİTİMİ S. toprak erozyonunun önemli 284 . siyasi partilere ve hükümetlere.1 KAMU KURULUŞLARININ ÇEVRE EĞİTİMİ İLE İLGİLİ FAALİYETLERİ İlimizde Çevre Eğitimi ile ilgili olarak faaliyet gösteren kamu kuruluşları başta İl Çevre ve Orma Müdürlüğü olmak üzere Orman Bölge Müdürlüğü. İlimizde ayrıca Sağlık Müdürlüğü bünyesinde Eğitim Şube Müdürlüğü tarafından okullarda Çevre Sağlığı konusunda broşürlerle desteklenen eğitim hizmetleri yürütülmektedir. 5 Dünya Çevre Günü ve Haftası kutlamalarına çeşitli vakıf.1990 tarihinde kurulan Eskişehir İli Çevre Koruma Vakfı kuruluş amaçları doğrultusunda çevre eğitimi.07. Üniversiteler ve Belediyelerdir. dernek ve odaların ayrıca izci gruplarının ve halkın katılımıyla İl Çevre ve Orman Müdürlüğünün düzenlediği kutlamalarda pankartlı yürüyüşler ve faaliyetler düzenlenmiştir.1 Çevre Vakıfları A) Eskişehir İli Çevre Koruma Vakfı Vakıf 2872 Sayılı Çevre Kanununda öngörülen bütün vatandaşların ortak malı olan çevrenin korunması. onun temsilcilerine. kitap gibi yayınların dağıtımını yapmaya devam etmektedir./327 Sayılı İl Çevre Koruma Vakfının kurulması ile ilgili talimatı gereğince Türk Medeni Kanununun hükümlerine göre Valiliğimiz Başkanlığında 31. ağaçlandırma. basın yayın organlarına. Ambarlar Sok. broşür.

toprağın ve doğal varlıkların korunması ve bitkilendirmenin önemi konusunda kamuoyunu bilgilendirmek. h) Çevre ile ilgili sporların toplumda yaygınlaştırılması. f) Tarihi ve kültürel varlıklarımız ile doğal güzelliklerimizin korunması ve ulusal ve uluslararası düzeyde tanıtılması. seminer. c) Gürültü Kirliliği ile mücadele. “10 Milyar Meşe Palamudu” kampanyası kapsamında Orman Bölge Müdürlüğü ile irtibat halinde çalışmalar devam etmektedir. Kurşunlu Cami Sok. bilinçlendirilmesi ve çevresine sahip çıkacak erginliğe ulaştırmayı sağlar.2 Dernekler A) Eskişehir Çevre Koruma ve Geliştirme Derneği Derneğin kuruluş amaçları Eskişehir ve çevresinde doğal çevrenin ve doğal hayatın korunması ve geliştirilmesi canlıların sağlıklı yaşamasına zarar veren her türlü çevre sorunu ile mücadele edilmesi için : 1.Ulusal Çevre Kuruluşları ile işbirliği 2. Bu amaçla : a) Hava Kirliliği ile mücadele. TEMA Gönüllü Temsilciliği aşağıdaki adreste faaliyetini sürdürmektedir . Bu amaçla. katkı ve desteğini almak için yurt içinde ve dışında çalışmalarını sürdürmektedir. Eskişehir TEMA Gönüllü Temsilciliği Akcami Mah. d) Su Kirliliği ile mücadele. toprak erozyonu ve çölleşmeyle mücadelede . No : 1 Odunpazarı/ESKİŞEHİR Tel:0.222. Derneğin ana amacıdır.Konu ile ilgili yasal kuruluşların izni ile çevre kuruluşları ile işbirliği yapar. e) Yeşil alanların korunması ve geliştirilmesi. Bu işbirliği bağlamında tüm kurumlarla bilgi alışverişinin sağlanması kamuoyunun bilgilendirilmesi.2213890 S.2. Seyitgazi Aslanbeyli Köyünde de mera ıslah çalışmaları sürmektedir. okullarda el ilanlarıyla desteklenen eğitim. Eskişehir Çevre Koruma ve Geliştirme Derneği Çağlayan İş Hanı Kat 1 No : 15 ESKİŞEHİR Tel : 0. desteğini sağlayacak doğrultuda kamuoyu oluşturarak erozyonu önleme hareketini başlatmak ve sürdürmektedir.2314501 285 . kültür ve sanat etkinlikleri.sonuçlarını ve ülkemizin çöl olma tehlikesini anlatmak. bütün kesimlerin düşünce ve gönül birliğini. bitki örtüsünün. Eskişehir Gönüllü Temsilciliğinde teknik ağırlıklı çalışmalar devam etmektedir. Araştırma Enstitüsünde yapılan toplantıda bölgenin tarım durumu ile ilgili değerlendirme yapılarak toplantıya katılanlara TEMA hakkında bilgi verildi. b) Toprak Kirliliği ile mücadele. TEMA. Dernek. g) Çevre ile ilgili konularda ilgililerin uyarılması ve kamuoyu oluşturulması.222. ağaç dikme kampanyaları şeklinde çalışmalarına devam etmektedir. 27 Eylül 1998 tarihinde Vakıf Başkanı Hayrettin Karaca’nın da katılımıyla Eskişehir TEMA Gönüllü Temsilcilik Bürosunun açılışı yapıldı.

B) Hayvanları Koruma Derneği : Dernek 1994 yılında kurulmuş olup amacı. Eskişehir ve yöresinin doğal güzelliklerini tanıtmak. çocuk ve çevre ile ilgili diğer konularda faaliyet göstermektir. Hayvanları Koruma Derneği Kıbrıs Şehitleri Cad.insanlarımızın doğal çevreye uyum içinde yaşayabilecekleri ortam hazırlamak. Çevre gezileri. eğitilmesi. a) b) c) d) e) f) g) h) Dernek bünyesinde öğrencilere eğitim verilmesi. 9/73 Yasin İş Hanı ESKİŞEHİR Tel : 0. Tüm motorlu taşıt araçlarının egzoz gazı ölçümlerini yapmak ve sportif faaliyetlerde bulunmak. yöre halkının doğal ve çevre bilincini geliştirmek ve desteklerini sağlamak. insanlara hayvan sevgisinin aşılanması şeklinde sıralanabilir.2210973 C) Tepebaşı Çevre Çocuk Kulübü Derneği Dernek 1996 yılında kurulmuş olup. eleman ihtiyacını karşılamak. Ağaç dikme kampanyalarının düzenlenmesi. üyelerinin boş zamanını286 değerlendirmesi ve istirahatlarının temini . yaban hayatının korunması. Tepebaşı Çevre Çocuk Kulübü Derneği Kızılcıklı Cad. sevdirilmesini sağlamak. Seminerler düzenlenmesi. yaygınlaştırmak. Geri kazanılan atıkların toplanması hizmeti gibi çalışmalarını sürdürmektedir. bu amaçları yerine getirmek için kamu yararına çalışmak. Kültür sanat faaliyetleri. Seda Sok. tahrip edilmesini önlemek. hasta ve yardıma muhtaç hayvanların tedavi barınak gibi sorunlarına çözüm üretmek.222.222. Dernek amaçları doğrultusunda . a) Hasta hayvanların tedavi edilmesin çalışmalarını sürdürmektedir. c) Üyelerini arttırarak hayvan sevgisinin aşılanması yönünde eğitim çalışmalarına devam etmektedir. İzci grupları ile müşterek çevre konulu etkinliklerin düzenlenmesi. Çeşitli yarışmaların düzenlenmesi (resim. geliştirmek ve tanıtmak. b) Sokak hayvanı olgusunun ortadan kaldırılması için barınak yapımı çalışmaları devam etmektedir. Dernek amaçları doğrultusunda . amacı . Siyasi bir amaç gütmeksizin çevrenin korunması ve geliştirilmesi.tahrip edilmiş yerlerin yeniden kazanılmasını sağlamak bu bağlamda hava kirliliği. amacı .2319624 D) Eskişehir Çevre Müdürlüğü Güçlendirme ve Çevre Eğitim Hizmetleri Derneği Dernek Kasım 1999 ayında kurulmuş olup. şiir). No : 23/A ESKİŞEHİR Tel : 0. İl Çevre Müdürlüğünün ihtiyacı olan laboratuarları kurmak ve gerekli alet ve ekipmanı almak. su kirliliği. Eskişehir İl Çevre Müdürlüğünün hizmet alanındaki faaliyetlerini desteklemek. toprak kirliliği ve gürültü kirliliğini önlemek amacıyla gerekli araç ve gereçleri temin etmek. İl Çevre Müdürlüğünün ödenek yetersizliğinden kaynaklanan her türlü ihtiyaçlarının teminini sağlamak. sokak hayvanlarının korunması ve insan hayatı için tehdit unsuru olabilecek tehlikelere karşı tedbirlerin alınması.

bina ve tesis yaptırmak. ağaçlandırma sahalarında koruma çitleri oluşturmak.Eskişehir TEMA Gönüllü Temsilciliği Verileri (2000-2004) 287 . İl Çevre Müdürlüğü Hizmet Binası Tel : 0.330 33 37 S. Eskişehir Çevre Müdürlüğü Güçlendirme ve Çevre Eğitim Hizmetleri Derneği Eskibağlar Mah.Çevre bilincini gerçekleştirmek için doğa ve çevre konusunda toplantılar. g. hizmet aracı kiralamak veya satın almak. aynı amaç doğrultusunda faaliyette bulunan ve kamu kuruluşu olan Eskişehir İl Çevre Müdürlüğü’ne bu mal ve hizmetleri devretmek.3.İnsanlarımızın doğal çevreyle uyum içinde yaşayabilecekleri bir ortam hazırlayabilmek için çeşitli yerlerde örnek çevre düzenlemeleri yapmak. el kitabı gibi yayınlar hazırlayarak Çevre Bakanlığı görüşleri doğrultusunda yayın ve dağıtımını gerçekleştirmek. teçhizat. laboratuar kurmak. bu amaçla görevlendirilecek personellerin iaşe ve ibate bedellerini sağlamak. sempozyumlar ve açık oturumlar düzenlemek. bina bakım ve onarımını yapmak. KAYNAKÇA : 1. Amacını Gerçekleştirmek İçin Yapacağı Faaliyetler. konferanslar.2. broşür. c.Dernek faaliyetlerini rahatça sürdürebilmesi için gayrimenkul almak.Çevre İle İlgili Federasyonlar İlimizde Çevre kuruluşları ve toplum örgütlerinden yerel habitat oluşturulmuş ve ilin çevre sorunları ile ilgili gündemleri belirleyerek gündemle ilgili kurum ve kuruluşlara katkı sağlanmaya sağlanmaktadır. b-Yarışmalar düzenleyerek başarılı olan dernek üyelerine veya dışarıdan katılanlara teşvik amacıyla ödüller vermek.için lokal açmak. elemanlara Yönetim Kurulunun belirleyeceği ücreti ödemek. Müdürlüğün ihtiyacı olan her türlü elemanı alıp çalıştırmak.Tahrip edilmiş bölgelerin yeniden kazanılması için ağaçlandırma ve ıslah çalışmaları gibi yeşillendirme ve erozyonla mücadele çalışmaları yapmak. seminerler.Yine Eskişehir ve yöresinin doğal çevre güzelliklerinin korunması ve tanıtılması amacıyla yurt içi ve yurt dışında geziler düzenlemek. plan. araç gereç ve kırtasiye temin etmek.Eskişehir ve yöresinin doğal çevre güzelliklerini ve zenginliklerini tanıtmak için her türlü kart. f. harita.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 2. Ambarlar Sok.222. işletmek veya kiraya vermektir. d. e. a. bilimsel çalışmalar ve araştırmalar yapmak yada yaptırmaktır.

gelişimini.(T). Emircioğlu. Kara iklimi hakim olan bölgede ve uygun olmayan şehir yerleşimi kış aylarında hava kirliliğine neden olmuştur.Bu özellikleri taşımayan katı ve sıvı yakıtların satılması ve kullanılması sonucu hava kalitesinin olumsuz etkilenmesine neden olan Muttalip Beldesi. bir ülkenin mevcut potansiyelinden yola çıkarak orta ve uzun vadede.07.2001 tarih ve 07 nolu. Yukarıçağlan ve Kanlıpınar Köyleride aynı yakıt programına dahil edilmiştir. birbirinden ayrılmış sorunlar olmadığı. optimal kaynak kullanımı ve çevresel zararların minimize edilmesi. kaynak-etki zincirinin parçalarını oluşturur. 5. eğitim ve kaynaklar gibi dinamik parametrelerin etkileşimlerini ve bu konulardaki bilgileri geniş bir düşünce çerçevesinde bir arada ele alıp. 3. Kozkaya. ekonomik büyüme. Yukarısöğütönü. yaşam standardı.08.1999 tarih ve 3 nolu ve 19. insan faaliyetlerinin çevreye olan istenmeyen etkilerini önlemek düşüncesi. gerçekçi ve sağlıklı çevre politikalarının izlenmesi için stratejilerle birlikte bir çatı oluşturur. enerji kullanımı. Nüfus il merkezinde yoğunlaşmıştır.1 ÇEVRE KİRLİLİĞİNİN VE ÇEVRESEL TAHRİBATIN ÖNLENMESİ İlimiz Marmara Bölgesinin İç Anadolu’ya açılan en önemli kapılarından biridir. %1. çevresel zararların en aza indirilmesini ve doğayla insan arasındaki dengenin kurulmasını sağlar. Aşağıçağlan. 17.Bu kömürler dışındaki Yerli ve ithal kömür tozundan yapılmış briket kömürler ile diğer kömürlerin kullanımına izin verilmemiştir.2000 tarih ve 8 nolu.07. Toplam Kükürt max :%1. Aşağısöğütönü. Çevre Yönetiminde. 28.06.1998 tarih ve 5 nolu. temelde doğa ve insan ilişkilerini.Kalorifer Yakıtı) kullanılmasına karar verilmiştir. 27.Konutlarda ve sanayide % 1. Nem max :%10. Uçucu Madde max: % 10-28) ve zenginleştirme ve iyileştirme işlemlerinden geçirilmiş Soma+18 lavvar linyit kömürlerinin (Alt Isıl Değeri min: 4500 (-500) kcal/kğ. Keskin. 06. Bu kararlar ile .2003 tarih ve 08 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararları ile de uygulamaya devam edilmektedir. 19. 2.Doğalgaz projesi geçmiş bölgelerdeki konut ve iş yerlerine doğalgaza geçme zorunluluğu getirilmiştir.09. Kül max: %14. Çevre problemlerinin. 1.İthal kömür (Alt Isıl Değeri min: 6200 kcal/kğ.5 dan fazla kükürt içeren sıvı yakıtların kullanılmamasına.06 2002 tarih ve 06 nolu. Nem max :%20 ) satılmasına izin verilmiştir. Uygulama değerlendirme ve planlama yaklaşımları içinde bulunduran çevre yönetimi. T. doğal kaynakların optimal kullanımını. 288 . Bu nedenle . Karacaşehir. Toplam Kükürt max :%0.02. ÇEVRE YÖNETİMİ VE PLANLAMASI Çevre Yönetimi. 1994-1995 kış sezonu dahil İlimizde görülen hava kirliliğinin önlenmesi için üniversite öğretim üyeleri ve kamu çalışanlarından oluşturulan komisyonca İlin yeni yakıt programı belirlenmiş ve bu yakıt programı 20. nüfus artışı. orta ve uzun vadeli çevre stratejilerinin gerçekçi ve tutarlı olmasını sağlar. 4. Çevre Yönetimi. Hem karayolu hem demiryolu ulaşımının dağıtım merkezi olan ilimizde hava ulaşımı da askeri alanlar yanında sivil olarak da planlanmış ve hizmete girmiştir.9.1995 tarihinde Mahalli Çevre Kurulunda alınan kararla uygulamaya sokulmuştur.5 kükürt içeren kalorifer yakıtı (Tüpraş 615. birbirleriyle karşılıklı ilişki içerisinde oldukları göz ardı edilmeden bütün konular çevre yönetimi çerçevesinde birlikte değerlendirilmelidir.

Sivrihisar Demir Bakır ve Arabacılar Odası ile yapılan protokol doğrultusunda Mart 2000 tarihi itibariyle de Sivrihisar İlçesinde egzoz gazı ölçümleri yapılmaktadır. Karar doğrultusunda il genelinde doğalgaz dönüşümü ile ilgili denetimlerimiz sürmektedir.) egzoz ölçümü zorunluluğu getirilmiş ve bu araç sürücülerine 24-25-26-27 TEMMUZ 2000 tarihlerinde egzoz ve gürültü kirliliği ile ilgili program düzenlenerek eğitim verilmiştir.1999 tarih ve 6 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile büyük caddeler ve tüm proje kapsamında kalan bölgelerde doğalgaz bağlantılarını yaptıramayan konut ve iş yerlerine 01. ayrıca trafik kontrollerinde egzoz emisyon pulu istenmektedir. İlimizde egzoz gazı ölçümüne tabii 98. 2004 yılında 40851 adet aracın egzoz ölçümleri yapılmıştır. 2000 yılında 43262 adet.361 gaz kullanan aboneye ulaşılmıştır.485 müracaat var iken 31.10. 27. 2003 yılında 44565. dolmuş.10.2004 tarihi itibariyle 63.06. Büyükşehir Belediyesi . İlimizde doğalgaza geçildiğinden azotoksitleri emisyonlarının da tespiti planlanmaktadır.12.10. 2. Alınan kararlar Resmi Gazete’de yayımlanarak tebliğ edilmiştir.İl genelinde hububat hasadı sonucu anız yakılarak ekolojik dengenin ve hava emisyonlarının bozulması 26. egzoz gazlarından kaynaklanan emisyonların kontrol altında tutulması amacıyla egzoz gazı ölçümlerine Vakfımız ve Makina Mühendisleri Odası Eskişehir Şube Temsilciliği ile yapılan protokol doğrultusunda 2 ayrı istasyonda ve ilçelerde de seyyar ekip tarafından devam edilmektedir. Hava kirliliği ölçümlerinin ortalama değerleri hedef sınır değer olan 120 µg/m³’ün altına 1995-1996 kış sezonundan itibaren çekilmiştir. 70.Günlük sonuçlar şehir merkezinde iki ayrı yere yerleştirilmiş olan panolarla halkın bilgisine sunulmaktadır. 17 Ağustos 1999 tarihinde meydana gelen deprem sonucu proje kapsamında kalan bölgelerde hasarlar meydana gelmesi doğalgaza tam dönüşümün sağlanamamasına neden olmuştur. 1999 yılında 38766 adet. 19.505 gaz kullanan ve 37.1998 tarih ve 5 nolu Kararı ile doğalgaz projesi tamamlanmış bölgelerdeki konut ve iş yerlerine doğalgaz bağlantılarını yapmaları için verilen süre 01.2000 tarihine kadar ek süre verilmiştir. Şehir merkezinde SO2 ve PM ölçümleri Sağlık Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan 2 ayrı noktada yapılmaktadır.1998 tarih ve 5 nolu kararı öncesi 34.Ayrıca .000 konut eşdeğer üzerinden projelendirilen doğalgaz çalışmaları halen devam etmekte olup.317 adet araç olup .1999 tarihinde sona ermiştir.05. Ayrıca toplu taşıma araçlarına (Halk ve Belediye Otobüsleri. Şehir merkezinde Mahalli Çevre Kurulu Kararlarına uygun kömür kullanılmasını sağlamak amacıyla 2 ayrı denetleme ekibi289 oluşturulmuştur. 2002 yılında 46630 .2001 yılında da 44337 . taksi vs.06. kamu kuruluşlarına ait araçların. Mahalli Çevre Kurulunun 19.İlde trafiğe kayıtlı olup egzoz ölçümünü yaptırmayan araçların fenni muayeneleri yapılmamakta.2003 tarih ve 05 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile yasaklanmıştır. 1.

sınıf su kalitesi özelliklerine sahip olmasına rağmen Kütahya çıkışında evsel ve endüstriyel atıksu kirlenmesiyle 3. 2004 yılı içerisinde 2 adet işletmeye A gurubu. 290 - . Porsuk Baraj göletinde doğal çökme sonucu 2. Sanayi sitesinde 65 iş yerinde yanık yağ denetimi yapılmış olup.Hava İkmal Bakım Merkezi .Ş. Eskişehir içinden geçtiği bölümünde. İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce de şehir içindeki kömür satış yerleri denetimleri sürdürülmektedir. Arıtıldıktan sonra şehre içme ve kullanma amacıyla verilen su aynı noktada Porsuk Çayından temin edilmektedir. İl Emniyet Müdürlüğü ve İl Sağlık Müdürlüğü elemanlarından oluşan denetleme ekibi ile 24 saat esasına göre şehir merkezine giren kömür denetimleri. Çevre Kanunu ve ilgili yönetmelik çercevesinde gerekli işlemler yapılmıştır. halkın kenarına oturup dinlendiği. A. bunlardan uygun bulunmayan 3 adedine 1. Zamanla artan nüfus ve gelişen sanayileşme nedeniyle yine bu kentlerin endüstriyel ve evsel atıksuları için alıcı ortam görevini üstlenmiş olan Porsuk Çayı.Ş.Büyükşehir Belediyesi Mezbahanesi . klasik arıtma tesisleri ve dağıtım tesisleri inşaatı 1989 yılında tamamlanmıştır. 2005 yılından sonra kapasitenin 5500 lt/sn’ye çıkarılması planlanmıştır. Porsuk Çayı Kütahya şehir merkezine kadar 1. üzerinde sandallarla gezdiği şehre güzellik veren önemli bir su kaynağıdır. Bu denetimler sonucu Müdürlüğümüzce 2004 yılında 317 adet kömür satış yeri denetimi yapılarak 97 şüpheli kömür numunesi alınmış. A.Dersan Deri Sanayi San.459.Güven Süt A. Sarısu’ya deşarjı olan sanayi kuruluşları atıksuları a) Yurtbay Seramik b) Efes Seramik ESKİ Kanalizasyon atıkları Evsel atıklar yanında merkezi arıtma tesisine bağlanmış olan a) Sarar Basma San.Ş. Kütahya ve Eskişehir illerinin içme ve kullanma suyu kaynağı olduğu gibi Eskişehir ve Kütahya ovalarının sulama suyu ihtiyacını da karşılayan önemli bir yüzeysel su kaynağıdır. sınıf su kalitesi özelliklerine ulaşmaktadır. ve Tic. Şti.385 TL idari para cezası uygulanmıştır.Şeker Fabrikası A. Sınıf su kalitesine. A. b) Tülomsaş Lokomotif ve Motor San. Kütahya İli Murat Dağı eteklerinden doğan Porsuk Çayı. 9 adet işletmeye B gurubu olmak üzere 11 adet işletmeye emisyon izni verilmiş olup. c) TUSAŞ Motor San.1990 lı yıllarda ortalama 700-800 lt/sn olarak arıtılıp şehre verilmektedir. Eskişehir İlinden Porsuk Çayı’na deşarjı olan kuruluşlar ve faaliyetler . 3700 lt/sn su verebilme kapasitesine sahip arıma tesislerinde.Ş. geçmiş yıllarla birlikte ilimizde emisyon izni alan işletme sayısı 129 adettir. Eskişehir İl merkezine girişinde yer alan Karacaşehir Regülatörü öncesinde Eskişehir’in içme ve kullanma suyunu temin etmek amacıyla İller Bankası tarafından su alma tesisleri . Porsuk Çayının. Ltd. d) Organize Sanayi Bölgesinin evsel ve endüstriyel atıksuları . .Zabıta Müdürlüğü. .Ş.

’nin melas depolaması yapılan bir tankerinde meydana gelen bir patlama sonucu alkol üretiminde kullanılan 5.710.000..30 civarında yarılması sonucu etrafa yayılan sulardan alınan örneklerin analizleri sonucu işletmeye 2872 sayılı Çevre Kanununa göre 1. Dünyanın en büyük bor yatakları ülkemizde olup.1999. bu denetimler sırasında Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Tablo 7. Lepcek vb. 6.TL idari para cezası verilerek tumba sahası sızıntı sularının DSİ normlarına uygun yapılacak bir baraj gölet inde toplanması istenmiştir. Organize Sanayi Bölgesi içinde kalan 27 tesis ile ESKİ kanalizasyon sistemine bağlı 3 adet sanayi kuruluşuna kanalizasyon bağlantı izni verilmiş olup geriye kalan 7 sanayi kuruluşuna deşarj izni verilmiş. 2004 sonu itibari ile Kırka Bor İşlermesine ait 5 adet atık toplama göleti bulunmakta olup.660. Sınıf su kalitesi özelliklerinde Alpu ve Beylikova İlçelerinden geçerek Sakarya Nehrine ulaşmaktadır. Birinci toplama göletine gelen su tekrar proses suyu olarak değerlendirilmektedir.Önce Gıda San.TL idari para cezası uygulanmıştır. göletler arasında topografik ve sedde içerisindeki borular vasıtasıyla geçiş sözkonusudur.000.2002 tarih ve 3156 sayılı Valilik Makamı Olur' u İle 21.000.02. İl genelindeki toplam 317 adet faaliyetten atıksu deşarjı olan sanayi kuruluşu sayısı Organize Sanayi Bölgesinde 27 olup bunların toplam atıksu deşarjı ortalama 7000 m³/gün’dür.04. faaliyete Porsuk Çayı kirliliğinin önlenmesi için daha önce uyarılmasına rağmen gerekli tedbirleri almayarak bu kirliliği arttırması sebebiyle 1988.Ş. A. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi mücavir alan çalışmalarının tamamlanmasıyla birlikte Mahalli Çevre Kurulunun 10.Alpu ve Beylikova İlçeleri kısmi evsel atıkları . atık toplama göleti ve 1 adet su toplama havuzunun inşaatı devametmektedir.3 değerlerinin aşıldığının tespiti üzerine 03.000 ton melasın önce fabrika sahasına ardından da bir bölümünün Porsuk Çayı’na deşarj olunarak su kirliliğine ve Porsuk Çayı üzerinde tabakalar halinde köpük birikmelerine neden olduğu tespit edilmiş. Sivrihisar İlçesi kanalizasyon atıklarının SKKY’ne uygun deşarjını sağlayacak bir sistem kurulması için ilgili belediyesi yazılı uyarılmıştır. Kırka Bor İşletmesi ve etrafındaki yan dereler {Akın. . Şeker Fabrikası A. Porsuk Çayı kirletici kaynakları.Tarımsal faaliyetler sonucu kirlenmiş sular Eskişehir şehir merkezinden geçen çay şehir merkezindeki evsel ve endüstriyel atıksu deşarjlarıyla mevsimlere göre 3. Kırka Beldesinde faaliyetini sürdüren Bor işletmesinde dekapaj malzemelerinin bulunduğu tumba sahasından gelen suları toplayan gölet önündeki şeddenin 24.) üzerinden su örnekleri alınarak takip ve denetimleri sürmekte olup..2000. Porsuk Çayı analiz sonuçları tablolar halinde verilmiştir. ve 4..Ş.04. 291 .2000 tarihli toplantısında Belediye mücavir alanları dışında yapılacak konut uygulamalarında 15 konut üzerindeki planlamalarda evsel atıksuların çevre kirliliğine sebebiyet vermemesi için arıtma tesisi istenmesine karar verilmiştir.2001 ve 2003 yıllarında idari para cezası uygulanmıştır.1999 günü yoğun yağışlar sonucu saat 19.428. 12 adet kuruluştan arıtma tesisi olan 1 adedinin deşarj iznine esas atıksu numuneleri alınarak takipleri yapılmaktadır.

istenen arıtım sağlanamamaktadır. Çökeltim havuzları mevcut olup.TABLO T. Ayrıca amonyum imalatının durdurulması ile azot içerikli atıkları azalmıştır. Brükner Havuzu. Kömür curufu ihtiva eden sulu çamurlarını DSİ tarafından yapılan atık depolama göletinde toplamaktadır. Atıksular çöktürme havuzlarında kademeli olarak bekletilmekte ve tekrar sisteme verilmektedir. çöktürme havuzu ve havalandırma havuzu mevcuttur. Arıtma tesisi bulunmamaktadır. Kütahya ovasının sulamasından dönen zirai ilaçlarla kirlenmiş sular Ilıca atıksuları Porsuk Barajı öncesinde direkt deşarj edilmektedir. 292 . Deşarj direkt Porsuk Çayı’na yapılmaktadır.1 Porsuk Çayı Kütahya İli Kirletici Kaynakları ADI EVSEL ATIKLAR (Kanalizasyon Atıkları) ŞEKER FABRİKASI TÜGSAŞ GÜBRE FABRİKASI KÜMAŞ MAGNEZİT FABRİKASI SEYİTÖMER TERMİK SANTRALİ GÜRAL PORSELEN KÜTAHYA PORSELEN TARIMSAL YÜKLER HARLEK ILICALARI DURUMU Arıtma Tesisi mevcut ancak istenen arıtım sağlanamamaktadır. Felent Çayı sonrası Porsuk Çayı’na deşarj yapmaktadır. Atıksular arıtıldıktan sonra Güvez deresine verilmekte ve bu dere Porsuk Çayına karışmaktadır.

5 m³/gün Eskişehir ovasının sulamasından dönen zirai ilaçlarla kirlenmiş sular Arıtma tesisinde arıtılan sular DSİ Kurutma Kanalına deşarj edilmektedir.50 m³/gün kapasitelidir. TARIMSAL YÜKLER FORD OTOSAN A. Atıksular DSİ normlarına uygun inşa edilmiş havuzlarında kademeli olarak bekletilmekte ve tekrar sisteme verilmektedir.000 m³/gün 293 . 50 m³/gün Arıtma tesisinde arıtılan sular kendi imalatlarında kullanılmakta. OSB ATIKLARI (Toplam 193 Tesis 27 adedinde endüstriyel atıksu) EVSEL ATIKLAR (Kanalizasyon Atıkları) HAVA İKMAL BAKIM MERKEZİ TEI TUSAŞ GÖKAY SOĞUK HAVA TESİSLERİ DERSAN DERİ SAN.Ş. 30 m³/gün ESKAR ET KOMBİNASI KÖY-TÜR MUTTALİP DEMİRCANLAR YAĞ SAN. artan kısmı Sarısu Deresi’ne deşarj edilmektedir. 150 m³/gün Atıksuları foseptikte biriktirilerek vidanjörle çekilmektedir. ÇİFTELER SEYİTGAZİ İSTANBUL SERAMİK A.Ş.Ş. 60 m³/gün Arıtma tesisinde arıtılan sular kendi imalatlarında kullanılmakta. 75.Ş.Ş. ŞEKER FAB. 7.000 m³/gün İşletmeye ait arıtma tesisinde arıtılan sular Porsuk Çayına verilmektedir. 2.Ş. TÜLOMSAŞ ŞEKER FAB. Tüm fabrikaların atıkları tek bir kanaldan Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemine verilmektedir.35 m³/gün GÜVEN SÜT A. A. 100 m³/gün Ön arıtma sonrası atıksular direkt Porsuk Çayına verilmektedir.500 m³/gün Atıksuları Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemi ile atıksu arıtma tesisine gelmektedir.000 m³/gün Atıksuları foseptikte biriktirilmekte. 60 m³/gün İşletmenin kendi alanında yaptığı havuzda bekletilme ve sisteme geri döndürülmektedir. A. vidanjörle çekilerek kanalizasyona atılmaktadır. ALKOL FAB.000 m³/gün Büyükşehir Belediyesi Atıksu Arıt ma Tesisine gönderilmektedir. 10 m³/g Arıtma tesisi mevcut olup.TABLO T. Her üç işletmeninde arıtma tesisleri yaptırılmıştır. arıtma çıkışı Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemine verilmektedir.Ş. İNÖNÜ EFES SERAMİK A. 1. artan kısmı Sarısu Deresi’ne deşarj edilmektedir. MAKİNA FAB. PAŞALIGİL SÜT SAN. KIRKA BOR İŞLETMELERİ DURUMU Atıksuları Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemi ile atıksu arıtma tesisine gelmektedir. Çökeltme havuzlarından geçirilen sular DSİ Sulama Kanalına verilmektedir.2 Porsuk Çayı Eskişehir İli Kirletici Kaynakları ADI SARAR TEKSTİL SAN. arıtılan sular DSİ Sulama Kanalına verilmektedir. YURTBAY SERAMİK A.Ş. DENİZ PORSELEN A. 700 m³/gün Arıtma Tesisi mevcut olup. 150 m³/gün BEYLİKOVA DanoneSA Tikveşli Süt Ür. artıma sonucu sular tekrar üretimde kullanılmaktadır. 6. Arıtma Tesisi olup. 50 m³/gün Arıtma tesisi mevcut olup.

02 0.67 Baraj Çık.2 8.3 1999 Yılı Eskişehir-Kütahya Bölümü Porsuk Çayı Analiz Sonuçları Kth.1 <0.01 <0.06 <0.15 <0.56 3.01 <0.53 149.01 <0.03 0.06 <0.01 Sarar Basma Köprü Altı 0.03 0.02 <0.02 0.1 <0.1 <0.01 Çukur Çarşı 1.1 45.6 7.1 <0.15 <0.1 <0.01 <0.90 <0.02 0.06 <0.03 0.01 <0.01 <0.48 4. A. Son 1.06 99.1 <0.01 <0.1 <0.53 <0.03 0.01 OSB Arıtma Gir.2 14.01 <0.01 Kth. Açık.06 <0.01 <0. 1.1 <0.26 <0.01 <0.1 <0.02 <0. Porselen Çık. 7.1 <0.01 294 .53 <0.59 <0.01 <0.84 <0.97 1179 594 <0.03 <0.06 <0.03 0.01 <0.02 <0.03 0.01 <0.01 <0.53 <0.06 <0.03 0.02 0.TABLO T.06 <0.15 <0.3 7.76 78.27 95.06 <0.17 12. 1.02 0. Fab.03 0.01 Esk.01 <0.1 15.06 <0.25 91. Şehir. Son.63 54.3 7. 1.01 <0.4 <0.02 0.2 6.01 Kth.47 20. 1.16 1 <0.1 <0.2 7.01 KOI (mg/l) BOI (mg/l) Pb (mg/l) Cd (mg/l) Fe (mg/l) Cu (mg/l) Zn (mg/l) Hg (mg/l) Top Cr (mg/l) Ni (mg/l) 4. Gir.03 0.06 <0.84 42. 1.02 0.77 <0.02 1.03 0.06 <0.03 <0.5 8.01 <0. Çık. Kızılinler Köyü 1.62 <0.03 0.69 8.1 <0.026 <0.7 8. Çıkışı 0.03 0. Azot.01 <0.7 42 <0.06 <0.01 <0.1 <0.9 8.06 <0.01 <0.36 16.00 <0.64 10.03 0.01 <0.03 0.81 379 171 <0.02 0.01 <0.5 46.01 Kth.01 <0.02 <0.2 <0.01 <0.15 <0.01 Sofça Köy.1 <0.32 2. 0.01 Şeker Fab.8 24.T. 1.06 <0.01 <0. Çık.28 <0.8 16.01 <0.01 Arıtma Tes.01 Esk.1 <0.01 <0.7 7.06 <0.02 0.01 İstasyon No Nitrat (mg/l) pH Kth Girişi 0.1 8.8 8.3 7.

351 1.07 0.19 0.TABLO T.585 0.0 22 46 149 81 314 0.059 0.0 0.638 104 0.037 0.02 Yerinde 392 0.049 1.0 55 36 22 311 251 2725 131 24 593 464 604 958 218 0.045 0.0 0.0 46 62 306 159 2080 84 12 387 580 743 994 216 0.0 8 587 146 99 208 146 0.0 36 110 336 191 2285 168 17 534 336 541 784 12 0.0 0.17 Yerinde 422 0.322 Alpu Yeşildoğan Yerinde 7.0 0.56 Yerinde 430 0.014 Beylikova Sanayi Tesisleri sonrası Yerinde 8.24 Mg O2/l Mg/l Mg Cl-/l P P Parametre Sıcaklık pH ÇO Çözünmüş Organik Mad.7 2.0 0.4 2003 YILI PORSUK ÇAYI ESKİŞEHİR BÖLÜMÜ ANALİZ SONUÇLARI Regülatör Köprüsü Yerinde 8. Klorür İyonu Sülfat İyonu Amonyum Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Toplam Fosfor Organik Parametreler KOI BOI İnorganik Parametreler Kadmiyum Kurşun Bakır Toplam Krom Krom Nikel Çinko Siyanür Florür Serbest Klor Demir Mangan Bor Alüminyum Birim ºC Hasan Bey Köprüsü Yerinde 8.6 2 205 70 189 40 43 40 µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l 0.0 0.02 0.542 0.57 50 0.32 Mg SO4/l B B Mg NH4/l B B Mg NO2/l B B Mg NO3/l B B mg/l Mg/l mg/l 42.204 Yerinde 338 0.069 295 .305 0.

12 adet faaliyete “ÇED Olumlu” kararı. İzmit. Bursa.12. Çifteler ve Sivrihisar Belediye bölgelerindeki sanayi teşvikleri ve yatırımlarında görülmektedir. Bu amaçla yeni yapılan yol çalışmaları şehir dışına alınmıştır. KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİ ÇED uygulamalarında madencilik faaliyetlerine orman sahalarında gençleştirme alanları ve tarım alanları dışında kalan bölgelerde izin verilmektedir. Yalova.2004 tarihine kadar ÇED için müraccat eden faaliyetlerden 196 adedine “Çevresel Etkileri Önemsizdir” ve “ÇED Gerekli Değildir” kararı. T. tehlikeli ve zararlı katı atıklar. Orta Anadolu’nun batıya açılan kapısı durumundadır.2 DOĞAL KAYNAKLARIN EKOLOJİK DENGELER ESAS ALINARAK VERİMLİ KULLANIMI. Adapazarı. Karayolu ve demiryolunun ağları ile havacılık faaliyetleri gürültü kirliliğini arttırmıştır.3 EKONOMİK VE SOSYAL FAALİYETLERİN. kiremit ve tuğla hammadde rezervleri. zengin maden yatakları. Yolcu otobüsleri ve ağır yük araçlarının şehir içine girişleri önlenmiştir. Yaklaşık 12 yıldır şehir merkezinde oluşan evsel. T. değerlendirmeler sonucu gerekeni yapmaktadır. 104 adet faaliyete ÇED Kapsam Dışı görüşü verilmiş olup 45 adet faaliyet izin almadan ve Yönetmeliğe aykırı davranmaktan faaliyetleri durdurulmuştur. ekonomik ve sosyal faaliyetlerin artması bu faaliyetlerin çevreye olan olumsuz etkilerinin üzerinde durulmasını gerektirmektedir. Sanayinin hızla gelişmesi. tıbbi. mermer. Olumsuzlukların önlenmesi. çakıl. Ayrıca Eskişehir Büyükşehir Belediyesine ait Katı Atık Bertaraf Tesisi ile Abersan Çevre Hizmetleri tarafından planlanan Tehlikeli Atık Bertaraf Tesisi planlamalarına ÇED formatları Bakanlığımızca verilmiştir. Maden Kanunu ve Taş Ocakları Nizamnamesine göre ruhsat almış 104 adet kum. Ayrıca İlimizde katı atık geri dönüşüm projesi devam etmektedir. SONUÇLARININ ÇEVRENİN TAŞIMA KAPASİTESİNİ AŞMAYACAK BİÇİMDE PLANLANMASI Eskişehir. Müdürlüğümüz bu amaçla ÇED kapsamı dışında kalan tüm kurum ve kuruluşlara yönetmeliklere uygun olarak Çevresel Etki Değerlendirmesi raporu hazırlatmakta. Bunun örnekleri İnönü. Coğrafi konumu. 296 . Bu konularla ilgili ayrıntılı bilgi flora fauna başlığı altında verilmiştir. Balıkesir ve Bilecik illerindeki yoğun sanayi önümüzdeki 5 yıl içerisinde ilimizde de kendisini hissettirecektir. tarımsal özellikleri ve süratle gelişen imalat ve sanayi birimleri ile yakın çevrenin hareketli ekonomik merkezlerinden birisidir. taş ocağının Çevresel Etkileri Önemsizdir Kararı bulunmaktadır. İstanbul. hafriyat ve inşaat malozları herhangi bir ayrıma tabi tutulmadan Seyitgazi karayolu üzerinde bir vadi tabanı ve kuru dere yatağına dökülmektedir. Muttalip.Trakya Bölgesi. 31. endüstriyel. Aynı zamanda faaliyet sonucunda ocak sahasının rehabilite edilerek Orman Müdürlüğüne teslim edilmesi noter taahhütnamesiyle istenmektedir. metan gazının kontrol altına alınabilmesi ve ayrıca yeni ve düzenli bir katı atık bertaraf sahasının oluşumu için çalışmalar sürdürülmektedir. Bu konuda iyileştirme çalışmaları halen devam etmektedir.

Çıkışı 24 7.08 1.41 0.5 7.5 0.03 Sarısu (Sarar Basma Önü) 23 7.2 0 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 2 300 0 210 < 30 238 0.61 0.32 0.11 350 7 20 8.7 10.11 340 7 20 3.03 0.7 3.1 6.08 302 6 16 1.TABLO T. Girişi 23 6.5 6.6 0 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 1 320 80 120 < 30 200 0.12 334 6 12 4.13 430 18 76 79.03 1.56 1.4 2.21 Şeker Fab.76 0.6 0 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 3 230 70 120 < 30 198 0.95 8 0 < 20 <10 < 30 < 60 <10 <10 6 500 50 140 < 30 158 0.1 Şehir Çıkışı 22.25 1.06 Adalar Girişi 24 7.5 44 1.65 8.5 7.5 71 12.06 0.5 63 1.6 6.4 49 1.18 297 . Siyanür Florür Serbest Klor Sülfür Demir Bor Alüminyum Mezbaha Sonrası 22.98 89 13 56 1.46 0.48 0.12 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 0 280 30 170 < 30 129 0.9 0.95 97.3 10.8 52 1.8 0.2 0 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 3 320 60 90 < 30 215 0.88 87.82 86.08 1.22 Çukur Çarşı Çıkışı 24 7.4 0.5 10.1 0.8 6.18 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 3 410 0 90 < 30 359 0.5 8.5 2.06 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 7 330 0 140 < 30 168 0.6 54 1.6 13.15 1 0.08 274 6 12 0 6 0.5 0.4 0.58 84.7 15. Sodyum KOI BOI Emülsifiye Yağ ve Gres Fenolik Maddeler Kadmiyum Kurşun Bakır Toplam Krom Nikel Çinko Top.1 32 9.42 30.5 2000 YILI PORSUK ÇAYI ESKİŞEHİR BÖLÜMÜ ANALİZ SONUÇLARI Parametre Birim ºC Mg O2/l % mg/lt mg/lt mg/lt mg/lt mg/lt mg/lt mg/lt Mg/lt mg/lt mg/lt mg/l mg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt mg/lt Şehir Girişi 24 6.63 85.35 0.26 1.2 6.8 7.09 324 6 16 1.24 90.31 Sıcaklık pH ÇO Oksijen Doygunluğu Klorür İyonu Sülfat İyonu Amonyum Nitrit Nitrat Toplam Fosfor Toplam Çözünmüş Mad.2 1.65 5.6 6.13 342 7 24 6.7 10.2 0.11 Şeker Fab.7 2.6 13.

su kirliliği sebebiyle 2 adet işletmeye gürültü kirliliğine sebebiyet vermekten 6 adet işletmeye idari para cezası uygulanmıştır.817.Yeşil alanlarının azlığı ve anız yangınları erozyonla mücadeleyi gündeme getirmiş ve ilde yeşil alanların arttırılması ile ilgili çalışmaları hızlandırmıştır.05. Bakanlığımız Çevre Koruma Genel Müdürlüğünün 2001/10 nolu anız yangınlarını yasaklayan genelgesi ve Mahalli Çevre Kurulu Kararı doğrultusunda .Yıl içerisinde 1659 ha alanda ağaçlandırma çalışması ve 4070 ha sahada da bakım çalışması yapılmıştır. tarım topraklarının kaybını ve yeşil alan yokluğunu getirmektedir. İl Çevre Müdürlüğü ve Muhtarlıklarca yapılmasına. 13. 2004 yılında Mahalli Çevre Kurulu Kararlarına ve Valilik Tebliğlerine uymayarak anızını kendisi yaktığı tespit edilen 7 adet şahsa idari para cezası uygulanmıştır. e) Tarım İl Müdürlüğünce anızı yüksek biçen biçerdöverlere izin verilmemesine. Tarım İl Müdürlüğü. c) Anız yakılmasının yasaklanması ile ilgili kararların Muhtarlıklarca köy konaklarına ve kahvelere asılarak tüm köy halkına duyurulmasına. Ayrıca Merkez İlçe Belediyelerinden Valilik Tebliğinin duyuru araçları ile ilan edilerek çiftçilere duyurulması istenmiştir.060 adedi ibreli repikaj ve 34. 2004 yılı içerisinde hava kirliliği nedeniyle 15 adet işletmeye.000 adet ibreli fidan.800 adet yapraklı fidan. Bu amaçla Eskişehir’in yeni yapılaşan bölgelerinde bitişik nizama Büyükşehir Belediyesi tarafından izin verilmemektedir.577 adet fidan üretimi gerçekleştirilmiş. Tarım İl Müdürlüğü il ve ilçe teşkilatları ve İl Çevre Müdürlüğünce Muhtarlıklara iletilmesine. T. Bu düzensiz kentleşme beraberinde altyapı yetersizliğini. d) Tarladaki anızını yakanların tespitlerinin İl Jandarma Komutanlığı.357 adet tüplü (3. Büyükşehir Belediyesi çözüm olarak uydu kentler oluşturmaktadır.2003 tarihli toplantısında alınan karar ile anız yangınları yasaklanmıştır.4 ÇEVRENİN SAĞLANMASI İNSAN-PSİKOSOSYAL İHTİYAÇLARIYLA UYUMUN İlde düzenli bir yapılaşma söz konusu olmayıp özellikle yeşil alanların olmadığı bitişik nizama yer verilmektedir. 2004 yılı içerisinde İl Orman Fidanlığı’nca 8. Bu uygulama ile anız yangınlarında geçen yılara göre önemli ölçüde azalma gözlenmiş. Anız yangınlarının tespiti ve yapılacak yasal işlemleri bildiren Valilik Tebliği (2003/1) hazırlanarak ilçelerde ve merkezde köy muhtarları ile toplantılar düzenlenmiş ve tebliğ çiftçilerimize duyurulmak üzere imza karşılığı verilmiştir.850 adedi Türkiye-Finlandiya çercevesinde üretilen enso tipi fidan). b) Yasaklanma kararının Kaymakamlıklar.360 adet yapraklı repikaj ve çelikle üretim olmak üzere toplam 13. a) 2003 yılı hububat hasadı sonucu ekolojik dengenin ve hava emisyonlarının bozulmasına neden olan anız yakılmasının yasaklanmasına. İlimizde anız yangınlarının önlenmesine yönelik Mahalli Çevre Kurulunun 26. 298 .197. 555.435.159. 4.

KAYNAKÇA : 1İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (2000. Bölge Müdürlüğünün toprak analizleri sonucunda I. şehir içinde yerleşim birimlerinin ortasında kalmış.12.2001 tarihine kadar süre verilmiştir.1999 tarihli Meclis Toplantısında.2004) 299 .12. Şehrin çevresinde yeşil kuşak oluşturulması amacıyla Muttalip Bölgesinde Bozdağ etekleri ile Kanlıpınar ve Yenikent bölgelerindeki ağaçlandırma çalışmalarına ilgili kurum ve sivil toplum örgütleri ile devam edilmektedir. T. Fabrikalar Bölgesi olarak anılan İsmet İnönü Caddesinin iki yanında ve Değirmen Sokaktakiler başta olmak üzere. ÇED Yönetmeliği gereğince yer seçimi tetkikinde Köy Hizmetleri 14. temizliği ile ruhi ve sosyal yönden zararlı ve şehircilik estetiği açısından çirkin görünüm arz eden iş yerlerinin Organize Sanayi Bölgesi yada Küçük Sanayi Sitelerine taşınmalarını için 31.Büyükşehir Belediye Başkanlığı 16. faaliyetleri esnasında toplum ve çevre sağlığına zarar veren. intizamı.5 ÇEVREYE DUYARLI ARAZİ KULLANIMI PLANLAMASI Eskişehir İli düz bir ova üzerine yayılmıştır. ve II. sınıf tarım alanlarında ayrıca diğer kurumların mevzuatları açısından uygun olmayan alanlarda sanayi kuruluşlarının planlanması için uygun görüş verilmemektedir. şehrin huzuru. Öncelikle şehir merkezi ve şehrin büyüme yönü verimli tarım toprakları üzerinde olmuştur.