ESKİŞEHİR VALİLİĞİ İL ÇEVRE VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ

2004 YILI ESKİŞEHİR İL ÇEVRE DURUM RAPORU

ESKİŞEHİR-2005

İÇİNDEKİLER Sayfa A. COĞRAFİ KAPSAM.............................................................................................. 1

B. DOĞAL KAYNAKLAR......................................................................................... 7 C. HAVA (ATMOSFER VE İKLİM )....................................................................... D. SU............................................................................................................................. E. TOPRAK VE ARAZİ KULLANIMI................................................................... F. FLORA-FAUNA VE HASSAS YÖRELER........................................................ G. TURİZM.................................................................................................................. 35 67 118 125 174

H. TARIM VE HAYVANCILIK ................................................................................ 185 I. MADENCİLİK ....................................................................................................... 196

J. ENERJİ..................................................................................................................... 203 K. SANAYİ VE TEKNOLOJİ ..................................................................................... 206 L. ALTYAPI, ULAŞIM VE HABERLEŞME.......................................................... 225 M. YERLEŞİM ALANLARI VE NÜFUS.................................................................... 234 N. ATIKLAR.................................................................................................................. 252 O. GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM.................................................................................... 261 P. AFETLER................................................................................................................. 268 R. SAĞLIK VE ÇEVRE............................................................................................... 276 S. ÇEVRE EĞİTİMİ.................................................................................................... 288 T. ÇEVRE YÖNETİMİ VE PLANLAMA.................................................................. 292

(A). COĞRAFİK KAPSAM A.1. GİRİŞ Eski dönemlerden beri yerleşme bölgesi içinde yer alan Eskişehir, tarihi ve kültür mirası zengin bir ildir. Şehrin tarihi, Anadolu’da ilk siyasi birliği kuran Hitit İmparatorluğuna dayanır. Daha sonra Frigya Krallığı egemenliğine girmiştir. Ardından Lidya, M.Ö. VI. yüzyılda Pars İmparatorluğu topraklarına katılmıştır. İlkçağ ve Bizans zamanındaki ilk adı Dorylaion’dur. M.S. 1. yy.’da bölge tümüyle bir Roma ülkesi haline getirilmiş, Roma İmparatorluğunun parçalanmasıyla bölge Bizans İmparatorluğunun eline geçmiştir. 1071 Malazgirt zaferinden sonra Selçuklu Kutalmışoğlu 1. Süleyman Şah’ın Başkomutanlığındaki Türk Orduları bu toprakları fethettiler. 1. Haçlı Savaşlarıyla 1175 yılında tekrar Bizanslılara geçen Eskişehir 1176 seferinden sonra Selçuklu egemenliğine girmiş ve Sultanönü adını almıştır. Kayı boyunun Söğüt yöresine yerleştirilmesinden sonra, Osmangazi zamanında bugünkü Eskişehir İlini kapsayan alan Osmanlıların eline geçti (1286). Orhan Gazi zamanında yapılan devlet teşkilatında Eskişehir, bir kaza olarak düzenlendi ve Sultanönü Sancağına bağlandı. 1. Murat devrinde Germiyan kazasının Osmanlı topraklarına katılması üzerine Anadolu Beylerbeyine bağlandı. 1402 Ankara Savaşı bozgunundan sonraki dağılma devrinde de Osmanlı egemenliğinin devam ettiği şehirlerden biri olarak kaldı. XVIII. yy.’dan itibaren Eskişehir, Kütahya Sancağına bağlandı. 1768 yılından itibaren Kırım’dan ve Rumeli’den göç eden Türkler tarafından iskan edilmeye başlandı. XIX yüzyılın ikinci yarısından itibaren demiryolu kavşak noktası halini almasıyla büyük değer kazanan şehre 1891 yılında getirilen göçmenler yerleştirilerek kurulan köylere Selimiye, Hayriye , Hamidiye adları verildi. 1892 yılında Sancak Merkezi, hemen sonra da ikinci sınıf vilayet haline getirilen Eskişehir 1. Dünya Savaşında bağımsız mutasarrıflık ve Milli Mücadelede batı cephesinin önemli üstlerinden biri oldu. 20 Temmuz 1921 yılında Yunan işgaline uğradı. 2 Eylül 1922 yılında kurtarıldı. Cumhuriyetin ilanından sonra 1925 yılında kendi adını taşıyan vilayetin merkezi oldu. A.2 İL VE İLÇE SINIRLARI Eskişehir İlinin İlçeleri; 1. Merkez 2. Alpu 3. Beylikova 4. Çifteler 5. Günyüzü 6. Han 7. İnönü 8. Mahmudiye 9. Mihalıççık 10. Sarıcakaya 11. Seyitgazi 12. Mihalgazi 13. Sivrihisar

-1-

ŞEKİL A.1 İlimiz İl ve İlçe Sınırları Haritası

-2-

A.3 İLİN COĞRAFİ DURUMU Eskişehir İli, İç Anadolu Bölgesinin Kuzeybatısında 29-32 derece doğu boylamları, 3940 derece kuzey enlemleri arasında yer alır. Kuzeyinde Bolu, doğusunda Ankara, güneyinde Konya-Afyon, batısında Kütahya-Bilecik illeri bulunmaktadır. Yüzölçümü 13.652 km²’dir. A.4 İLİN TOPOGRAFYASI VE JEOMORFOLOJİK DURUMU Bölge topografik yapısını, neoteknotik dönemde kazanmış olup, yapısal jeolojinin kontrolünde gelişmiştir. Doğu-batı gidişli fayların etkisiyle, aynı yönde uzanan doruklar ve çöküntü ovalar oluşmuştur. Eskişehir-İnönü ovaları en tipik örnektir. Bölgedeki yükseltiler, kuzeyde Panet Tepe (960m), Arapöldü T. (1047m), Umurlarbayırı T. (1008 m), Dede T. (1115 m), güneyde Büyükdülüçe T. (1008 m), Çengel T. (942 m), Bozyamaç T. (869 m), Yıldız T. (941 m), Taşlı T.(944 m)’den oluşur. Bölgenin en büyük akarsuyu Sakarya Nehrinin bir kolu olan Porsuk Çayı’dır. Uzunluğu 460 km’dir. Bölgeye güneybatıdan girip, doğudan çıkmaktadır. A.5 JEOLOJİK YAPI VE STRATİGRAFİ Bölgenin en yaşlı birimleri Triyas yaşlı metamorfik şist mermer ile ofiyolitik melanj oluşturur. Bu iki birim arasındaki dokanak teknotiktir. Bu birimler üzerine açısal diskordansla Eosen yaşlı konglomera, Marn, kiltaşı, kireçtaşı, Miyosen yaşlı andezit, konglomera, kilmarn, tüf ve kireçtaşı ile Pliyosen yaşlı kil, tüf ve bozalt serisi gelmekte, bölgenin en genç birimleri olarak alüvyonlar bütün birimleri örtmektedir. Bölgenin stratigrafik kesiti verilmiştir. Kayaçların litolojik özellikleri ise şöyledir : A.5.1 Metamorfizma ve Mağmatizma A.5.1.1 Metamorfik şist-mermer Genellikle glokofan şist, muskovit şist ve kristalize kireçtaşı ardalanmasından oluşur. Bu birimler teknotik olarak ofiyolitik melanj ile dokanaklıdır. Genç karasal çökeller tarafından örtülen metamorfik çok kıvrımlı, kırıklı ve çatlaklı bir yapıya sahiptirler. Bu kayaçlar içinde fosile rastlanılmamıştır. Yaygın olarak Keskin, Alınca, Emirce ve Mamuca köyleri ile Muttalip Köyü kuzeyinde geniş alanda yüzeylenmektedir.

-3-

ŞEKİL A.2 İlimizin Jeolojik Yapısı

-4-

konglomera. Büyükdülüce tepe ve Güneydoğu Mamuca köyü dolaylarında gözlenir. mermer tüf. Ayrıca. kireçtaşı gelmektedir.5. A. Bu birimler şist. Karacaşehir köyleri civarında yüzeylenmektedir. marn. Globorotalia sp. tüf ve kireçtaşlarından örtülmektedir. kendinden yaşlı birimlere ait çakılları içermektedir. • • • • • • Nummulites of. Bunların üzerine kiltaşı.A. kireçtaşı. Tabanda kırmızı şarabi renkte konglomera ve kumtaşı yer alır. Alueolina sp.5. Kireçtaşlarında bol miktarda Nummulites fosili bulunur. Peridotit ve Gabrolar sivri tepeler oluştururlar. Radyolarit ve çamurtaşları kırıklı ve kıvrımlı yapılar gösterirler. Dağküplü köyleri ile Ahiler köyü güneyinde geniş alanda yüzeylenmektedir. Karacaşehir köyü etrafı.5 Pliyosen Bazalt ve tüflerden oluşan bu kayaçlar SE’den Kızılinler.5.1.1. kuzeyde Atalantekke.2 Ofiyolotik Melanj Serpantinit.3 Eosen Konglomera. kumtaşı. Bu birimler içinde . Birim Eosen ve Miyosen çökelleri üzerine dik şevler oluşturur.1. kiltaşı. kumtaşı ve yer yer killi kireçtaşı tabakalarından oluşur.5. -5- . Karagözler köyü güneyi ve Mamuca köyü güneybatısında da görülmektedir. bu nedenle Eosen yaşı verilmiştir. radyolarit ve granit çakıllarından oluşan konglomera ile başlar. A. aglomera ve bazaktlardan oluşan bu volkanik kayaçlar.5. kireçtaşı bloklarından oluşan birim. Operculina sp. Üste doğru kiltaşı. Konglomeralar gevşek tutturulmuş olup.4 Miyosen Andezit.1. kireçtaşı ile temsil edilmektedir. andezitik tüf. Assilina sp. Bulunan fosillerin cinsleri. Ilıca. bölgenin SW’da gözlenmektedir.1. Eosen serileri üzerine açısal uyumsuzlukla gelir. olup. serpantin ve radyolaritten türemiştir. Volkanitler. tüf seviyeleri gelir. radyolarit. A. çakılları mermer. globulus leymerie Nummulites sp. A. Teknotik olaylar sonucu kayaç içinde oluşan silis ve karbonat yerleşmiştir.6 Plyistosen Konglomera. marn.

Taşlı Tepe hattı Meşelik T.Mamuca güneyi hattı Kızılinler . Vulpes sp. Eskişehir’in kuzeyinden geçen düşey fay sistemleri metamorfik kayaçlar üzerinde teknotik deformasyonlar meydana getirmiştir. şehir içinde yaklaşık 1. dere yataklarında gevşek tutturulmuş çakıl ve kum tanelerinden oluşur. Neojen sonlarında gelişen Tansiyon Kuvvetlerinin etkisi altında Eskişehir’in kuzey ve güneyinden geçen. KAYNAKÇA 1. Matacervoceras Gazelle sp. triyas sonunda başlayan kuzey-güney yönlü sıkışmalar sonucunda doğu-batı yönlü ters fay sistemleri gelişmiştir.Turizm Müdürlüğü Verileri (1998-2004) -6- .2 Teknotik ve Paleocoğrafya Bölgede. boyunca izlenmektedir.Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü Verileri (1998-2004) 3.Tahsinbey çiftliği mevkii hattı .Eskişehir Valiliği Brifingi 2.5 km izlenmiştir. Keskin. Elephantidae sp.• • • • • • • • Canis sp. Bölgede birbirine yaklaşık paralel olarak izlenen düşey faylar Eskişehir güneyinde ..Konyalıoğlu çiftliği mevkii hattı Büyükdülücü T. Karakaya T. genellikle doğrultuları doğu-batıolan fay sistemleri bölgede graben havzasını oluşturmaktadır. Şehir içindeki sıcak su kaynakları bu faya bağlı olarak çıkmaktadır. En genç birimler ise aktüel alüvyonlar olup. Eskişehir’e yaklaştıkça SE’ye dönmekte ve daha sonra tekrar E-W yönünü izlemektedir. Rhinocerotidae Paleoxodon sp. Bu faylar genellikle E-W yönünde olup.Karacaşehir .5.. ait fosiller bulunmuştur.Karacaşehir hattı. Eskişehir içinden geçen eğim atımlı normal fay NE-SW yönlü olup. Güney bloğu düşen ve kuzey bloğu yükselen bu fay güneydoğuya eğilimlidir. alınca güneyi ve Muttalip köyü kuzeyi boyunca görülmektedir. Paracamelus sp. . A. Bu fayları .

Su Gücü Eskişehir ulusal interkonnekte sistemi içerisinde önemli bir konumdadır.3 Kömür Mihalıççık İlçesi Koyunağılı ve Beyköy civarında iki ocak vardır.1. Güneş Yıllık ortalama güneşlenme süresi. Yıllık ortalama güneş ışınları şiddeti. B.64 km². depolama hacmi 57. Yenice Beyköy H.S. göl alanı 3. DOĞAL KAYNAKLAR B.1. B. yılda 122 milyon kwh elektrik enerjisi üretilecektir.2. ve barajı ilimiz sınırları içerisinde yer almaktadır.1. göl alanı 20 km².7 m/s dir.S. yılda 562 milyon kwh elektrik enerjisi üretilmektedir. Beyköy Hidroelektirk Santrali 1999 yılında işletmeye açılmış olup.(B). B.60 milyon m³ olup. Orman işletmeleri ve kereste fabrikalarından temin edilmektedir.6 Biyokütle Yakacak olarak kullanılan odunun miktarı 50 933 Ster’dir.884. İlde iki ana trafo bulunmaktadır. Yıllık tüketilen güneş miktarı ile ilgili ölçüm yapılmamaktadır. B.E. Sakarya nehri üzerine kurulmuş olan bu barajın yüksekliği 158 m. Başlıca hidroelektrik santrallerinden biri olan Gökçekaya H.1.5 Rüzgar Yıllık ortalama rüzgar hızı 2. Üretilen kömür sanayi kuruluşlarında ve konutlarda yakacak olarak tüketilmektedir.E.1.1.’nin ise türbün gücü 5. 1968-1990 yılları arası (23) ortalama değeri 238.46 saattir.26 cal/cm²-dk’ dır. santralle ilgili çalışmalar sürmektedir. yüksekliği 41.4 Doğalgaz İl sınırları içinde doğalgaz rezervi bulunmamaktadır. depolama hacmi 910 milyon m³ olup.1. 1939-1990 yılları arası (52 yıllık) ortalama değeri 6. Toplam üretimi 87 milyon kwh’dir. ENERJİ KAYNAKLARI B. Sakarya Nehri üzerine kurulmuş olan Yenice H. B.S’i 1999 yılında işletmeye açılmış olup.15 kw’dir.7 Petrol Eskişehir İli sınırları içinde petrol rezervi bulunmamaktadır. Eskişehir’in kömür rezervi 14.1.1. B. -7- .10 m.000 m³’tür.E.

Yüzeyden derinlere doğru oluşan bu hareket esnasında sular jeotermik gradiyan ile ısınırlar. az yükseltili ve eş topografik kotlarla bulunur.1. Beslenme Porsuk Çayı ve horstlar boyunca olmaktadır. Horstlarda başlıca ofiyolitli melanj ve metamorfik kayalar mostra vermektedir. B. marn ve alüvyonlar bulunmaktadır. konglomera. Bu nedenle hazne kayalarda yüksek bir hidrostatik basınç beklenmektedir. kil.3 Sıcaksu Kaynaklarının Kökeni ve Oluşumu Yüzeyden derinlere doğru süzülen meteorik sular su kapsama ve iletme özelliği olan (akifer) kayaçlarda toplanarak çeşitli derinliklerde bulunan rezervuarları oluştururlar. haznekaya. marn. İnceleme alanında ofiyolitlerin görülmediğinden hazne kaya kalınlığı bilinmemektedir.1. Miyosen yaşlı andezit. Örtü kayanın yaklaşık kalınlığı 100-370 m arasında bulunmaktadır. Haznekaya : Eskişehir jeotermal alanında akışkanın yeraltında birikebileceği geçirimli kayalar bulunmaktadır. tüf.8 Jeotermal Sahalar B. Pliyosen yaşlı tüf. Isıtıcı : İnceleme alanında jeotermik gradyan ısıtıcı rolü oynamaktadır. Bunlar başlıca. Eskişehir ve yöresindeki sıcaksu kaynaklarının beslenme alanı. bölgede yüksek jeotermal gradyan ile ısınan meteorik sular graben sistemlerine bağlı olarak yüzeye çıkmaktadır. B. örtükaya ve beslenme gibi faktörlerin bulunması sahayı olumlu kılmaktadır. sahanın hidrojeolojik koşullarına bağlıdır.1. bazalt ile Kuvaterner yaşlı alüvyonlar olup. Eosen yaşlı konglomera. Miyosen yaşlı andezit.1 Jeotermal Yapı Eskişehir jeotermal alanında jeotermal enerji oluşumunu sağlayan ısıtıcı. Örtükaya : Eskişehir ve yöresinde akışkanı haznekayada tutan ve ısı kaybını önleyen geçirimsiz kayalar olarak Triyas yaşlı metamorfik şistler. bu yükselme sırasında da çeşitli derinliklerden soğuk su karışımı sürmektedir. Ofiyolitli melanja ait kırık sistemleri ile şistler içindeki mermer ve kuvarsit bantları (Ek:1) akifer nitelikli olup su tutma ve iletme özelliği taşırlar. çatlaklar ve faylar nedeni ile ikincil temeli gözeneklik ve geçirimlilik kazanmıştır. konglomera. İnceleme alanında bulunan sıcaksu kaynaklarının beslenme alanı çok geniş bir sahayı içine almaktadır.8.1. kiltaşı. kuvaterner taşlı konglomera. Bu sahaya ait su taksim çizgileri kuzey ve güneyde belirli olmakla birlikte batıda Bozüyük. Bu kayalardan en önemlisi ofiyolotik melanjdır.8. Beslenme : Geniş bir beslenme alanına sahip Eskişehir ve yöresindeki kaynakları derinlerde ısınarak graben kenarlardaki ana faylarla yükselmektedir. Isınan sular basıncın etkisi ile -8- . Bu sahada örtü kayaya ait litolojiler içinde sıcaksuların da yuvalandığı kayalar mevcuttur. Ofiyolotik melanj alanda teknotik olaylar sonucu gelişen eklem takımları. Farklı bileşimdeki kayaçların içinde süzülerek bu kayaçlardan erittikleri mineralleri de beraberlerinde taşıyarak iyon bakımından zenginleştirirler. şistler içindeki mermer bantları.2 Jeotermal Enerji Potansiyeli Bölgedeki jeotermal alanın beslenmesi. marn. doğuda ise Ankara’ya kadar uzanmaktadır.B. kireçtaşı. Eosen’e ait kumlu ve kireçtaşı seviyeleri. bölgede sıcaksular için tali akiferi oluştururlar.8.

8. tulumba ve sığ sondajlar şeklinde bu sıcaksular alınmaktadır. yapay sıcaksu kaynakları ile derinlikleri 80 m’yi geçmeyen sıcaksu sondajları bulunur.5°C arasında değişmektedir. Eskişehir’de. Hamamyolu Caddesi . tali akifer olan Neojen’e ait kireçtaşı seviyelerinden alınmaktadır. Eskişehir yöresindeki sıcaksu kaynakları graben sistemine bağlı fayların oluşturduğu yüksek ısı akışına bağlı olarak gelişirler. Sıcaklığı 38°C dir. sıcaksuların geçtiği terlerde bol kırıklı . B. Eosen’e ait konglomera ve kumtaşı seviyeleri ile.5.1. B. glokofan şistler ise örtü niteliktedir.hareket ederek. Neojen’e ait tüf. Ana kaynak olarak Hamamyolu Caddesi üzerinde Çarşı Camii kaynağı olmak üzere irili ufaklı kaynaklar belirlenmiştir. Eskişehir’in güneybatısında ve Eskişehir’e 45 km mesafede bulunur. tulumba. Sıcaklığı 29°C dir. Kızılay Ilıca Kaynağı. keson. keson kuyular. Kızılinler Kaynağı.8. -9- .8. B.1. Bu zonların geçirgen olmayan bir örtü tabakası ile örtülü olması durumunda jeotermal alanlar veya sıcaksu havzaları oluşmaktadır.5 Sıcaksu Kaynakları B. kırık ve çatlaklar aracılığı ile yeryüzüne çıkar ve mineralize sıcaksu kaynakları oluştururlar.1.4 Sıcaksu İçeren Formasyonların Akifer Özelllikleri Eskişehir ve yöresinde bulunan sıcaksu kaynaklarının akifer kayacı ofiyolitli melanjdır (Ek:1).5. tüflü birimler örtü niteliktedir.8. sıcaklıkları 26-40°C arasında değişen. boşluklu zonlar sunar.1. ve kireçtaşı ise örtü kayaç ve tali akifer özellikleri gösterirler. Ancak şistler içinde bulunan mermer ve kuvarsitli seviyeler tali akifer nitelikli. Metamorfik şistler sıcaksular için akifer özelliği taşımazlar. yukarıda bahsedilen bir dizi kaynağa ilaveten. Hasırca. İnceleme alanında bulunan ofiyolitli melanj. Bölgemizde Neojen yaşlı killi. fay zonları. kuyu. buna mukabil mikaşist. Atatürk caddesi ve civarında doğal kaynak. Köprübaşı.2 Debileri Eskişehir içindeki sıcaksu kaynakları.1 Çıkış Yerleri ve Sıcaklıkları Eskişehir içindeki kaynakların sıcaklıkları 26-44. Ayrıca Eskişehir içinde fay zonuna yakın yerlerde alüvyon içinde açılan keson kuyulardan az da olsa sıcaksu alınmaktadır. Sıcaklığı 26°C dir. Pınarbaşı Ilıca Kaynağı İnönü İlçesi’nin güneybatısında fay boyunca yüzlek vermektedir. çakma boru şeklinde. Kızılinler Köyü’ne girişte kaplıcanın kaptajında bulunur. Eskişehir içinde yapılan sığ nitelikli sıcaksu sondajları ile elde edilen sıcaksular. marn. Yörede bulunan metamorfik şistler.

92 mg/lt dir. bikarbonatlı termal sular grubunda olduğu görülmektedir. HCO3 › SO4 › Cl şeklindedir. Toplam mineralizasyon 404. bikarbonatlı termal sular grubunda olduğu görülmektedir.8 lt/sn dir.36 lt/sn lik bir debiye sahiptir. Ca › Mg › Na .1. İnönü Pınarbaşı ılıca kaynağının debisi 60 lt/sn dir. kokusuz ve tortusuzdur. Eskişehir içi ana kaynağın sıcaklığı 44.5. Suyun kimyasal bileşiminin karakteristik formülü : Na › Ca › Mg .3 Sıcaksu Kaynaklarının Fizikokimyasal Özellikleri Eskişehir ve yöresine ait sıcaksu kaynakları renksiz. B.12 mg/lt dir. Alman Kaplıcalar Birliği sınıflamasına göre “Mineralce fakir sıcaksular” (Akroterm) sınıfına girmektedir. HCO3 › SO4 › Cl şeklindedir. HCO3 › SO4 › Cl şeklindedir. Yörede bulunan tulumba. Suyun kimyasal bileşiminin karakteristik formülleri : Ca › Mg › Na . Kızılinler sıcaksu kaynağının . 50 lt/sn’dir.İstanbul Tıp Fakültesi Hidroklimatoloji sınıflamasına göre oligometalik alkali ve toprak alkali.5°C ve debisi 50 lt/sn dir. .95 mg/lt dir. Bu su İstanbul Tıp Fakültesi Hidroklimatoloji sınıflamasına göre oligometalik alkali ve toprak alkali.67 mg/lt dir. keson kuyu ve sıcaksu elde etmek amacıyla açılan sığ sıcaksu kuyularının debileri 0. Toplam mineralizasyon 455. debisi 5. Toplam mineralizasyon 846.3 ile 5 lt/sn arasında değişmektedir. debisi 60 lt/sn dir. İstanbul Tıp Fakültesi Hidroklimatoloji sınıflamasına göre oligometalik alkali ve toprak alkali. Bu kuyuya ait suyun sıcaklığı 29°C ve debisi 0. Kızılay Ilıca kaynağının sıcaklığı 29°C . Toplam mineralizasyon 405. sıcaklığı 38°C ve debisi 0. Pınarbaşı Ilıca sıcaksu kaynağının .Hamamyolu Caddesi üzerindeki Çarşı Camii kaynağı debisi.4 lt/sn dir. Kızılinler kaynağı 0. HCO3 › SO4 › Cl şeklindedir. sıcaklığı 26°C .10 - . Hasırca Kızılay sıcaksu kaynağına ait debi ise 5. Hasırca.36 lt/sn dir.8. Alman Kaplıcalar Birliği sınıflamasına göre “Mineralce Fakir Sıcaksular” (Akroterm) sınıfına girmektedir. Alman Kaplıcalar Birliği sınıflamasına göre “Mineralce Fakir Sıcaksular” (Akroterm) sınıfına girmektedir. bikarbonatlı termal sular grubunda olduğu görülmektedir. Eskişehir içinde yapılan sıcaksu arama amaçlı sığ sondajlardan birinden alınan sıcaksu numunesi tüm özellikleri ile Eskişehir içindeki ana kaynaklarda bulunan sıcaksuya benzemektedir. Mg › Ca › Na .8 lt/sn dir.

Kızılçam. şişmanlık gibi hastalıklarda kanda birikmiş unsurları bu arada şeker ve yağlar temizlenebilir. karaciğer ve safra yolları üzerinde zayıf da olsa olumlu bir tesir gösterirler ve diürezi arttırarak kandaki bazı maddelerin idrar yolları ile temizlenmesini sağlarlar. Pınarbaşı kaynağının sıcaklığı yağışlara bağlı olarak değişmektedir. Dış tatbiklerin metabolizmayı kamçılayıcı etkisi yanında sıcaklıklarına bağlı olarak spazmolitik etkilerden de faydalanılabilir. B. dolayısıyla karıştığını göstermektedir. Flora Fauna bölümünde ayrıntılı bilgiler verilecektir.2. Hasırca sıcaksu kaynağının sıcaklığının değişmemesinden. bikarbonatlı termal sular grubunda olduğu görülmektedir.8. Yoğun asit ortamda oluşan böbrek taşlarının büyümesine engel olmak. Ayrıca sıcaksu kaynaklarının sıcaklıkları yeraltı su tablasının yükseldiği yağışlı mevsimlerde değişmektedir. İnönü. .1. Karaçam.2 BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK B.11 - . Kavak. ph’ı alkaliye dönüştürmek içinde kullanılabilir. asit ürik fazlalığı idrarla atılabilir. Sarıçam.Alman Kaplıcalar Birliği sınıflamasına göre “Mineralce Fakir Sıcaksular” (Akroterm) sınıfına girmektedir. Meşe. Kızılinler sıcaksu kaynağının mevsimlere göre değişmesi kaynağın yeraltısuyundan etkilendiğini göstermektedir. Bu da kaynağın soğuksu ile beslendiğini.3 Sulak Alanlar Sivrihisar İlçesi sınırları içinde Sakarya nehri üzerinde Balıkdamı Sulak Alanı yer almaktadır.2. bu kaynağın yeraltısuyundan etkilenmediği anlaşılmaktadır. Gürgen. Kızılinler) sıcaksuları içme kürü şeklinde kullanıldığında hafif alkali tesir.1 Ormanlar İlimizin toplam arazisinin % 26.3 ’ini orman alanları teşkil etmektedir.505 hektar tarım arazisi bulunmaktadır.1.8 mg/lt dir.8. Ormanların kapladıkları alan 360.6 Sıcaksuların Yeraltısuları ile İlişkileri Eskişehir ve yöresindeki sıcaksular soğuk yeraltı ve yüzeysuları ile karışmaktadır. Sedir. B. Porsuk Çayı ile beslenen alüvyon örtüsü altında bulunan fay boyunca yayılarak sıcaklıkları değişik sıcaksu kaynaklarını oluştururlar. B.2 Çayır ve Mera Çayır ve mera arazisi ilimizin toplam arazisinin % 24’ünü teşkil etmektedir. Bu kürlere kaplıca uygulamaları da katılırsa diabet. B.7 Sıcaksuların Şifa Özellikleri Eskişehir ve yöresindeki (Hasırca.204 hektardır. Bu da Eskişehir içi sıcaksu kaynaklarının alüvyondaki yeraltısuları ile karıştığını göstermektedir. Kayın. Mevcut ormanların mülkiyeti devlete aittir. Toplam mineralizasyon 576. Eskişehir içindeki sıcaksu kaynakları. İlimizde 582. Ardıç gibi ağaçlar yetişmektedir. B. İstanbul Tıp Fakültesi Hidroklimatoloji sınıflamasına göre oligometalik alkali ve toprak alkali.2.

Bu toprakların profilinde herizonlaşma hiç yok yada çok az belirgindir.1 Alüvyal Topraklar (92.2. Tabiat Parkları. % 26.2.3 TOPRAK Eskişehir İlinde tespit edilen 8 adet toprak grubu vardır. Bunlarda üst toprak alt toprağa belirsiz olarak geçiş yapar. Mineral bileşimleri. genellikle yeni tortul depozitler üzerindeki (A) C profili topraklardır. Alüvyal topraklar.6 Milli Parklar. yüzey akışı ve aynı derelerin taşınarak eğimlerin eteklerinde vadi ağızlarında biriktirilmiş genç (A) C topraklarınınkine benzer.78 lik bölümünü kapsamaktadır.36 ile kahverengi orman toprakları ve % 12. İklime bağlı olarak bütün bitkilerin yetiştirilebildiği verimi yüksek her türlü kültür bitkisinin yetişmesine uygun topraklardır. Eskişehir’de 95. deltalar ve kıyı düzlüklerinde oluşurlar. yukarı arazilerden yıkanan kireçce zengindir. ılıman bölgedekiler tropik bölgedekilere oranla daha verimlidir. toprak kayması. Tabiatı Koruma Alanları ve Diğer Hassas Yöreler İlimiz sınırları içinde milli park. İnce bünyeli ve taban suyu azdır. erozyon ve birikme devirlerine bağlı olup heterojendir. Buna karşılık değişik özellikte katlar görülür. Ana materyal derecelenmemiş veya kötü derecelenmiştir. Volkanik bölgeler ile. tarım alanlarının % 6. Yağışın veya akışın yoğunluğuna ve eğim derecesine göre değişik parça büyüklüklerini eğimler ve vadi ağızlarında bulunanlar çoğunlukla az topraklı olup kaba taş ve molozları içerirler. B. geçiş alanlarında.501 ha) Akarsular tarafından askıda taşınarak depolanmış.3. Yüzey akış . Kaba bünyeliler iyi drene olduklarından yüzey katları çabuk kurur.B.12 - .2.501 ha alüvyal toprağı bulunmakta olup. akarsu havzasının özelliklerine. Alüvyal topraklar. Alt toprakta hafif seyreden bir indirgenme olayı hüküm sürer.624 ha) Dik eğimlerin eteklerinde yer çekimi. Arid iklimlerdeki alüvyal ovalarında yüksek taban suyunun varlığında değişik derecede tuzluluk.2 Kolüvyal Topraklar (3.5 Fauna* * Flora ve Fauna bölümünde anlatılacaktır.70 ile kalkersiz kahverengi orman toprakları bulunmaktadır. B. B. Tabiat Anıtı.3. Yüzey nemli ve organik yüksek olanlarda düşey geçirgenlik azdır. B. Eskişehir İli büyük toprakları ve bazı arazi tiplerinin genel karakterleri şunlardır. Buna göre % 44. Çoğu. akarsu düzlükleri yan derelerin yüksek arazilerden vadi tabanlarına.8 ile en fazla kahverengi topraklar. sodiklik veya her ikisi birden görülebilir. tabiatı koruma alanları ve tabiat parkı yoktur.Yüzey nemli ve organik maddece zengindir.4 Flora* B. jeolojisine. bünyesine ve bulundukları bölgeler yahut evrim devrelerine göre sınıflandırılırlar.

856 ha’lık bir alan kaplamaktadır. Topografyaları düz ve çukur. Gözenekli ve granüller bir yapıya sahiptir.13 - . pH nötr veya kalevidir.Erozyona uğrayanlarda yüksek baz satürasyonu ve yalnız AC horizonu görülür. Kahverengi topraklarda bütün profil kireçlidir. Bu araziler il genelinde 611. Bu araziler il genelinde 16. Uzun süre yaş kesimlerinde otlatma yapılabilir.5 Kahverengi Tarım Toprakları (359. B. bu nedenle profillerinde çok miktarda kalsiyum bulunur. Etkili toprak oluşum sistemleri kalsifikasyon ve birazda podzollaşmadır.856 ha) Bu topraklar sık sık taşkınlara uğrayan yüksek taban suyuna ve gleyleşmiş profile sahip alüvyal toprakları diğer alüvyal topraklardan ayırmak için hidromorfik alüvyol topraklar denmiştir. B. Profilleri A(B)C şeklinde olup horizonlar birbirine tedricen geçiş yapar. Çok az miktarda kil birikimi olabilir. Yapı granüler veya yuvarlak görseli bloktur. Taban suyundaki alçalıp yükselmeler. Tarım altına alınanlar sulandığında iyi verim verirler. Bunlarda eğim tek tip olup metaryalin geldiği yöne doğru atmaktadır. Bu horizon. A horizonu çok gelişmiş olduğundan iyice belirgindir.787 ha) Kahverengi orman toprakları kireçce zengin ana madde üzerinde oluşur. toprak katmanlarında ard arda gelen yükseltgenme ve indirgenmelere yol açar. Horizonun aşağı kısımlarında CaCO bulunur. pas lekeleri görülür. B horizonunun altında genellikle sertleşmiş kireç birikimi katı ve bunun altında da jips periyotlarla kimyasal ve biyolojik etkinlikler yavaştır. taban suyu yüksek ve alt katmanları yaştır. Kahverengi orman toprakları genellikle geniş yapraklı orman örtüsü altında oluşur. Özel bir iklime sahip değildirler. B horizonunun rengi açık kahverengi ile kırmızı arasında değişir.494 ha) Değişik ana maddelerden oluşan ABC profili zonal topraklardır.494 ha’lık (% 44. Dolayısıyla mavi. Ara sıra taşkına maruz kalırlarsa da eğim ve bünye nedeniyle drenajları iyidir. Eskişehir toprağının % 0. Doğal bitki örtüsü çayır mera otları.3.3. Reaksiyonu A horizonundaki gibidir. B horizonu açık kahverengiden koyu kahverengiye kadar değişen renklerde ve kaba yuvarlak köşeli blok yapıdadır. kamış ve sulak yerlerde yetişen bitkilerdir.3. Üzerlerindeki doğal bitki örtüsü iklime bağlıdır. B.hızının azaldığı oranda parçaların çapları küllenmekte ve hatta alüvyal toprak parça büyüklüğüne eşit olmaktadır. . Reaksiyonu genellikle kalevi bazen de nötrdür. Oluşumlarında kalsifikasyon rol oynar. gri. saz.624 ha) kolüvyal topraklardır. Koyu kahverengi ve dağılgandır.26 sı (3.8) bir alan kaplamaktadır.4 Kahverengi Topraklar (611. tedrici olarak soluk kahve grimsi renkteki çok kireçli ana maddeye geçiş yapar. Tuzluluk ve sodiklik gibi sorunları yoktur.3 Hidromorfik Alüvyal (16. renk gri kahve veya kahverengidir. A horizonu 10-20 cm kalınlıkta belirgin gözenekli yapıda ve orta derecede organik maddeye sahiptir. Drenajları iyidir. Bu topraklarda derinlik fazla ise de gleyleşmiş katlar kök bölgesini sınırlandırırlar.

Kırmızı kahverengi topraklar Eskişehir ilinde toplam alanları 6. Toplam olarak il topraklarının % 27.925 hektar arazide şiddetli erozyon ve 565. A horizonu iyi oluşmuştur ve gözenekli bir yapısı vardır. İldeki toplam alanı 359.14 - . % 16.8 Kalkersiz Kahverengi Topraklar (19.298. Kireçsiz kahverengi orman toprakları yaprağını döken orman örtüsü altında oluşur.7 Kırmızı Kahverengi Topraklar (6.187 ha’lık (% 12.33’ü) sığ ve çok sığ topraklardan oluşmuştur.307 ha) Solum’un rengi hariç hemen hemen diğer bütün özellikleri kahverengi toprakların aynı veya benzerdir.616 ha) A(B)C profilli topraklardır. Eskişehir İli topraklarının % 10.2’si hafif eğimli. Genellikle yıkanma mecbur olup üst toprak alt toprağa nazaran daha asidik bir karakteredir. B. toplam 19.787 hektardır.3.44’ü derin ve orta derindir.023 hektar arazinin % 15. Doğal drenajları iyidir. (%26. Bu araziler il genelinde 173. Horizon sınırları geçişli ve tedricidir. Kırmızımsı kahverengi topraklar çeşitli ana maddeler üzerinde oluşur. (B) horizonunda kil birikimi yok veya çok azdır. B horizonu dahil solum 1/10 seyreltik HCl damlatıldığında köpürme göstermez. Tarıma alınmış arazilerin verimi iyidir.70) bir alan kaplamaktadır. Kahverengi veya koyu kahverengi granüler veya yuvarlak köşeli blok yapıdadır.187 ha) A(B)C profili topraklardır.616 ha’lık (% 1.1’i orta eğimli . Doğal drenajları iyidir.46) B. daha ağır bünyeli ve oldukça sıkıdır.3.70’i orta derinliktedir.7’si sarp olarak belirtilmiştir. (% 0.576 ha’lık (% 5. B horizonu kırmızı veya kırmızımsı kahverengi.307 ha’dır. İlimizde etüdü yapılan 1.Çoğunlukla orman ve otlak olarak kullanılırlar. B horizonunun altında kalsiyum karbonat birikme horizonu bulunur. İlimizde 258.43) alan kaplamaktadır.17) alanı kaplamaktadır.82) alanı ve su satıhları 2. Buna karşılık il topraklarının büyük bir kısmı (% 65. % 16. (B) horizonu zayıf oluşmuştur. A horizonu tipik olarak kırmızımsı kahverengi veya kırmızımsı yumuşak kıvamlıdır. Eskişehir İlinde.3 ha’lık (% 0.1’i düz.6 Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları (173. A horizonu kahverengi. 280.3. Doğal bitki örtüsü ot ve ot-çalı karışımıdır. % 24. daha sert kahverengi veya kırmızımsı kahverengidir. Alt toprakta kalevilik olduğu kadar kireçtaşı üzerinde de oluşabilir.809 hektar arazide orta derecede.613 hektar arazide çok şiddetli su erozyonuna maruz bulunmaktadır. % 21.74’ü derin. Doğal bitki örtüsü uzunca otlar ve çalılardır. yumuşak kıvamda veya biraz sıktır. Eskişehir’de diğer araziler toplam 79. Derin ve orta derin toprakların hakim olduğu bu gibi yerlerde tarıma kısıtlayıcı faktörler yoktur. grimsi kahverengi. B horizonu daha ağır bünyeli. %19’u çok dik ve % 3. Beyazımsı renkli olan bu horizon yumuşak veya çimentolaşmış olabilir.9’u dik. .36) B.

60 m. B. Porsuk Çayının Eskişehir İl merkezine girişinde yer alan Karacaşehir Regülatörü öncesinde Eskişehir’in içme ve kullanma suyunu temin etmek amacıyla İller Bankası tarafından su alma tesisleri.15 - . : 885. Depolama Alanı : 27.9 oranında mikrobik arıtımı yapılmaktadır. Arıtıldıktan sonra şehre içme ve kullanma suyu amacıyla verilen su aynı noktada Porsuk Çayından temin edilmektedir. yaşlık tespit edilen arazilerin 26. 12 lt/sn civarında debisi olan bu su sakalarla şehre dağıtılmaktadır.4.418 hektar arazide yaşlık ve 45. Kret Uzunluğu : 258 m. Bölge Barajları Tablo B. Gövde Hacmi : 224. Ölü Göl Hacmi :19000x10³m³ Porsuk Havzası haritası Şekil 1’de. Maks. 3700 lt/sn su verebilme kapasitesine sahip arıtma tesislerinde. Eskişehir İli DSİ III.1 İçme Suyu Kaynakları ve Barajlar B. : 525000x10³m : 446000x10³m :5018 km². Talveg den Yüksekliği : 49.7 km² .Eskişehir’de 76. abcEskişehir İlinin taşkından korunması.1.20 m. 1990 lı yıllarda ortalama 700-800 lt/sn olarak arıtılıp şehre verilmektedir. klasik arıtma tesisleri ve dağıtım tesisleri inşaatı 1989 yılında tamamlanmıştır.4 SU KAYNAKLARI B. Porsuk Barajı ve gölünün başlıca karakteristik özellikleri şunlardır: Tipi Kret Kotu Temelden Yüksekliği Maksimum Su Kotu Maks. Eskişehir İlinin içme ve kullanma suyu.000 m³.1 İçme Suyu Kaynakları Eskişehir İli içme suyunu. 1966 yılında yapımına başlanmış ve 1972 yılında tamamlanmıştır. Depolama Hacmi Aktif Göl Hacmi Göl Drenaj Alanı : Beton ağırlık : 894.70 m.4.35 m. 2005 yılından sonra kapasitenin 5500 lt/sn’ye çıkarılması planlanmıştır. Eskişehir ve Alpu ovalarının sulanması.2 Barajlar Porsuk Baraj Gölü Eskişehir’in 25 km batısında yer alan Porsuk Barajı.4. : 64. Porsuk Barajı başlıca üç amaç için inşa edilmiştir. inşaatı 1935 yılında bir Fransız firmasınca yapılan Kalabak membaa sularından sağlamaktadır. Normal Su Kotu : 882.435 hektar arazide işlenen tarım arazisidir.483 hektar arazide çoraklık mevcut olup.133 hektarı işlenen tarım arazisi ve çoraklık tespit edilen 19. Kalabak suyu ultraviyole arıtma cihazından geçirilerek % 99. B. Ayrıca su dağıtan sakalar belediyece denetim altındadır.1’de verilmiştir.70 m. .1. Eskişehir İlinin içme ve kullanma suyu teminidir.

Porsuk Barajı: İl merkezinin güneybatısında Porsuk Çayı üzerindedir. su ve çevresi mesire yeri haline getirilmiştir.16 - . DSİ’ye ait dinlenme tesisleri vardır.Gökçekaya Barajı : İlin kuzeydoğusunda ve Sakarya Nehri üzerindedir. Çevresi kuş cenneti görünümündedir. Bu baraj gövde dolgu tipinin beton kemer olması dolayısıyla tip olarak Türkiye’de ilk olarak yapılmıştır. . Su taşkınlarını ve gelecekte içme suyu ihtiyacını karşılamak amacıyla 1972 yılında yükseltilmiştir. 1949 yılında yapılmıştır. Arkasında topladığı su miktarı 525. Depolama hacmi 910 milyon m³ dür. Baraj gölünde balık üretilmekte. Ormanlarla kaplı bölüm mesire yeridir.00 hm³’tür.

Sulama amaçlı olarak inşaa edilmiştir. Sulama amaçlı olarak inşaa edilmiştir. Kaymaz Barajı : Şehrin güneydoğusunda Sakarya Nehrinin kollarından olan Sarısu deresi üzerindedir.Çatören Barajı : Şehrin güneybatısında Sakarya Nehrinin kollarından olan Seydisuyu deresi üzerindedir. .00 hm³’tür. Toplam depolama hacmi 47. sulama sahası 420 ha’dır. Sulama sahası 7025 ha’dır.43hm³ olup. Toplam depolama hacmi 1.17 - .

18 - . Gölde balık üretilmektedir. Toplam depolama hacmi 22. Çevresi mesire yeridir.Sulama sahası 400 ha’dır . Sulama amaçlı olarak inşaa edilmiştir. Sulama sahası 3788 ha’dır. Eskişehir’e 27 km uzaklıktadır.Kunduzlar Barajı : Şehrin güneybatısında Sakarya Nehrinin kollarından olan Seydisuyu Deresi üzerindedir. Musaözü Barajı : Şehrin güneydoğusunda Porsuk Çayının kollarından Mollaoğlu Deresi üzerindedir.55 hm³’tür.00 hm³’tür. Toplam depolama hacmi 1.

2’de verilmiştir. Dodurga (Darıdere) Barajı : Porsuk çayının kollarından Sarısu Deresi üzerinde inşa edilmiştir.4.2 Yeraltı Su Kaynakları Eskişehir İli yeraltı suyu potansiyeli ve kullanım envanteri Tablo B.19 - .60 hm³. yıllık üretimi 122 GWh’dir. Toplam depolama hacmi 57. İnönü İlçe arazisini sulaması ve Sarısu Deresi’nin taşkınlarını önleme amacını taşımaktadır. Baraj yeri her ne kadar Bilecik sınırları içerisinde ise de yaylası Eskişehir’dedir.Yenice Barajı : İl merkezinin kuzeyinde Sakarya Nehri üzerindedir. . 1999 yılında enerji eldesi için faaliyete geçirilmiştir. B.

1 Porsuk Havzası Su Kalite Gözlem Çalışmaları Bulduru Haritası 20 .ŞEKİL B.

KUZFINDIK GÖKPINAR 2003 2003 1995 Toprak+ Eskişehir 5919400 Kaya Eskişehir Eskişehir Kaya Kaya 5955000 2290000 Kocadere Eskişehir Gökpınar Eskişehir Toprak 1084000 Toprak 700000 Tabloda Eskişehir ili sınırları dahilinde olanlar hazırlanmıştır.00 115.10 34.70 3.00 84.70 33.60 796.00 4.103.50 245.1 DSİ III.10 793.64 0.76 804.10 2.14 100. Yılı Bitiş Akarsu SAFHASI Yılı Adı YER! GÖVDE DOLGU İli DOLGU HACMİ TESİS KRET m3 P P m NORMAL SU AMACI FAYDASI KOTUNDA NORMA Depolama Sulama Temelden Talvegden Göl Alanı ENERJİ L SU Hacmi Sahası Güç Yıl Üretim m m m hm3 Km2 ha MVV GWh YÜKSEKLİĞİ P P P P BEYKÖY HES ÇATÖREN GÖK.70 41. 10 792.50 392. E= Enerji.00 57.14 130. Bölge Müdürlüğü 2004 21 .00 69.80 - Mollaoğ Eskişehir Porsuk Sakarya Porsuk Sakarya Sakarya Eskişehir Eskişehir BEYLİKOVA 1995 DEPOLAMATES GÜRSÖĞÜT KARGI A.46 1028.10 45.00 562.50 23.00 60.Bolge Müdürlüğü Barajları ve Hidroelektrik Santralları (*) S=Sulama.00 49.35 276.11 894.55 525.50 2.65 890.30 5.TABLO B.00 46.00 28.76 19.50 42.60 1038.ÇEKAYA KAYMAZ KUNDUZLAR MUSAÖZÜ PORSUK YENİCE 1986 1983 1967 1975 1976 1965 1966 1985 2000 1987 1972 1977 1983 1969 1972 2000 işletme İşletme işletme işletme işletme işletme işletme işletme inşaat inşaat inşaat inşaat Proje Sakarya Harami Sakarya Çayırlık Yönek Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Toprak Beton Kemer Toprak Toprak Toprak Beton Ağırlık Toprak 499000 650000 216000 375000 244000 223500 1798000 Nehir santralıdır 1039.00 24.30 47.00 903.37 1.20 21.04 20.60 71.25 273.00 557.00 388.00 1060.76 43.43 27.00 654.00 1.20 899.30 1026.45 29.50 64.64 6.00 1057.00 45.00 158.20 2.50 28.00 910.00 649.43 E S E S S S S+T+İ E S E E S S 7025 420 3788 400 26970 11 760 3260 3350 15 278 38 242 194 - 87 562 122 276.00 987.43 22.10 32.50 982.00 0. DSİ III.00 1.00 19.10 37. T= Taşkın İ= İçme kullanma ve sanayi suyu TESİSİN ADI İNŞAATIN Başl.00 30.

Eskişeh.20 0. Okçu D.70 1086.55 26.60 0.322 0.370 0.36 S 1075.66 890. Eskişeh.613 0.60 15.50 1077. Eskişeh.023 0.50 1 235.03 S 816.00 1095. Eskişeh. Eskişeh. Sarısungur Hamam D.20 0.890 0.60 998.85 868.50 25.00 9.30 867.55 22.500 0.23 S 844. GÖVDE GÖVDE DOLGU DOLGU TİPİ HACMİ m3 P P TESİS KRET KOTU m 1 132.70 1123.00 30. Homojen 71 000 Homojen 112 000 Homojen 95 000 Homojen 510 000 Homojen 144 000 Homojen 111 000 Homojen 183 000 Homojen 1 07 000 Homojen 109 000 Zonlu 55 000 Homojen 360 000 Homojen 40 000 Homojen 920 000 Kargir 14 000 Zonlu 261 000 Homojen 62 000 Zonlu 151 000 Zonlu 41 000 Homojen 99 000 Homojen 200 700 Kava 207 600 Homojen 116 000 Zonlu 556 000 Homojen 42 000 208850 Zonlu Zonlu 460850 Homojen 204000 Homojen 160310 SU Depolama Göl KOTU Hacmi Alanı m hm3 km2 1130.00 0.95 4.50 21.50 793.451 0. Eskişeh.75 1 137.00 19. Eskiköy D.30 17.50 36.07 S 1087.00 0.20 1267. Yapılcak D.90 0.85 1 125.00 YÜKSEKLİĞİ Temelden m 22. Üççam D. Bölge Müdürlüğü Göletleri (Eskişehir İlinde İşletmede ve İnşaat Halinde olan) (*)S= Sulama ..30 952.95 837.11 S 875.40 0.00 970.50 27.25 17.66 28.840 0. Delikçam D. Eskişeh.50 820.20 1000.66 24. Eskişeh.00 NORMAL NORMAL SU KOTUNDA ASLANBEYL1 AYVALI 1 BEYLİK ÇATMAPINAR ÇUKURHISAR.84 S 876.00 1107.30 878. Koşmat D.50 27.00 1050.90 0.55 21.50 2. Eskişeh.00 861. AKTİF (*) SAHASI SU KOTU KAPASİTE (Bürüt) U U TESİSİN ADI İNŞAATIN Başlam Bitiş . Eskişeh.00 19. Eskişeh.19 S+T 865.75 878.00 24. Kocadere Damlalı D.25 20. KARTAL YÜK.50 24.70 24.00 1.65 0.60 1067.00 18. Bayırköy D.00 2.90 1040.720 0. Kel kaya D.80 23. Değirrmen Tıngır D. Bevlik A.50 23.451 0. Söğütbaşı Karanlık D.80 0.156 0..162 0.60 31.00 1061. Eskişeh.850 0.40 1071.016 0.20 8. T= Taşkın kontrol AMACI SULAMA MIN.450 0.06 25. Eskişeh. Eskişeh.60 15.60 8 18.13 S 104900 0.154 0.15 20.00 11.50 28. Eskişeh.07 S 1219.25 846.120 154 167 84 1112 117 390 42 220 144 74 97 88 39 480 100 135 287 364 57 m 1122.50 19. Çağsak D.71 S 1104. SÖĞÜT DAĞCI FETHİYE SEKIÖREN ÜÇÇAM YAYIKLI(Koş AKKÖPRÜ OKÇU GÜLPINAR YARIKÇI 1986 1991 1984 1986 1987 1989 1991 1983 1977 1970 1991 1985 1990 1986 1985 1955 1989 1969 1986 2001 1993 1997 1992 2001 1988 1994 1985 1994 1990 1991 1994 1985 1978 1971 1995 1986 1998 1990 1989 1956 1993 1971 1988 işletme iletme işletme işletme işletme İşletme işletme Işjetme işletme İşletme isletme işletme işletme İşletme işletme isletme işletme işletme işletme inşaat inşaat inşaat inşaat inşaat Proje Proje Planlama Planlama Ilgaz D..00 1106.32 S 967. Pazarçayı Manastır D.20 27.00 1249. Okçuözü D.509 0.20 22.90 24.00 801.90 15.228 0.20 1 250.60 19.024 S 1 063 .93 S 995.390 0.00 873. Yağıcak D.10 0. Eskişeh.508 0.400 0.50 36.20 22.540 0.03 S 1245.85 30.17 S 798. Eskişeh.13 S 1121.11 S 1096.379 0. Eskişeh.12 S 997.60 1078. DEREYALAK ERENKÖY I H AN KOY KANLIPINAR KARAÖREN KAYI III KELKAYA KESKiN KOÇAŞ ÖMERKÖY SAZAK YAP1LDAK YÜK.40 996.00 856.80 0. Kartal D.21 S 870. Eskişeh. Eskişeh.00 0.80 35.50 12.06 27.25 20.06 S 1264.15 1051.75 2.20 986.60 1070. Eskişeh.00 15.10 0.80 19.43 0.00 987.635 0.08 S 888.08 S 1069.50 18.00 827.20 1. Eskişeh.16 S 994.50 Talvegden m 20.13 1221.791 0.00 1118.90 990.04 S P P P P ha 50 76 150 838 140 113 150 171 .80 20.90 879.15 16.70 0.60 44.50 1111.16 S 826. Yılı Yılı SAFHASI YERİ Akarsu Adı İli Eskişeh. Alispınar D.70 1099. Eskişeh.00 26.14 S 876.79 26.50 M3 P P 126 000 409000 395000 3 484 000 585 000 350000 601000 692000 700000 730000 831 000 402000 7760000 375000 1 300 000 130000 822000 490000 186 000 459 000 598 600 344000 2 102 000 420 082 810000 1833000 2030000 235350 22 .20 15.85 870.03 S 1134.80 1.DSİ III. Karaöz D.50 0. Eskişeh. Eskişeh.00 0.600 0.00 30.12 0.60 873.80 1207.70 813. Eskişeh.40 865.734 0.Derebovu Ilgın D.750 0. Eskişeh.12 S 1116.60 27.15 1089.

9126 0.2000 21.4098 2.5681 17.6619 6.4007 0.0000 8.1000 2.9000 5.0112 0.0000 1.2964 1.8729 1.0000 8.1773 5.Bölge Müdürlüğü 2003 23 .4357 0.0406 0.8041 16.2464 0. 26.6000 2.4273 0.9658 1.5000 4.1157 3.9146 4.2665 7. ve İNÖNÜ OVALARI a) Eskişehir güneyi ESKİŞEHİR b) Eskişehir Kuzeyi c) İnönü (Sarısu ) Ovası GÜNYÜZÜ ESKİŞEHİR Günyüzü güneyi AŞAĞI PORSUK BİÇER ESKİŞEHİR a) Sivrihisar kuzeyi YUKARI SAKARYA HAVZASI 1) Sarısu 2) Seyitgazi 3) Kırka 4) Han-Bardakçı ESKİŞEHİR 5) Sivrihisar-Aliken 6) Mahmudiye-Çifteler-Kaymaz 7) Sivrihisar güneyi (Kaldırım-Göktepe) 8) Sivrihisar güneyi (Aydınlı-Çeltik-Yunak) 9) Emirdağ ESKİŞEHİR ORTA SAKARYA(Mihalgazi-Sarıcakaya) ESKİŞEHİR KÜTAHYA-PORSUK ESKİŞEHİR İLİ TOPLAMI ESKİŞEHİR 36.0000 4.2 Yeraltısuyu Potansiyeli ve Kullanım Envanteri İŞLETME REZERVİ hm³/Yıl TAHSİS EDİLEN SU MİKTARI BELGELİ Sulama DSİ İçme-Kul.4537 15.6107 SIRA NO İLİ OVA ADI ve ÜNİTELERİ Toplam Çekilen 16.1000 2.4354 1.9990 40. ve Top.0200 10.2665 0.0462 0.2952 2.0032 1.3975 218. Su Koop Sulama San.0871 6.8690 1.8041 9.3794 8.0000 21.0350 0.2000 20.7200 11.2881 1.0000 7.7985 81.0000 50.7800 14.0000 25.0000 22.5000 8.3895 0.2345 24.0000 2.1000 509.0000 51.3794 0.6640 .TABLO B.1551 6.2069 4.2238 0.5337 8.0000 2.5770 0.6000 97.8448 3.4400 10.0000 19.0020 0.0000 100.0030 2.7606 13.4000 20.5000 DSİ III.4324 10.0000 94.2588 1 2 3 4 5 6 7 a) Alpu b) Beylikova c) Mihalıççık Batısı ESK.1412 4.0000 8.5146 1.6515 47.2657 7.0000 11.3134 54.0000 1.1089 2.

nin burada yaptığı ölçümlere göre yıllık ortalama debisi 27 m³/sn dir. DSİ. soldan Sivrihisar dağlarından inen Çardaközü suyunu alır ve biraz kuzeyde Kavuncu Köprüsü’ne ulaşır. bunun dışında tamamen kurudur.4. Sarıyer Barajı mevkiinde yükselti 500 m’ye iner. yaz ayları ve sonbahar başında su kaynaklarının kurumaları ile akış yok olur.1 Geçici Akarsular Topografyanın şekillenmesinde asıl rolü oynayan seller bilhassa düzlükleri çevreleyen dağ ve yayla gibi yükseltilerin eteklerinde ve üzerinde sayısız denecek kadar çoktur. Sakarya : Çifteler İlçesinin takriben 4-5 km güney-doğusunda yer alan “Sakarya Başı” adı verilen yerden çıkar. sağdan Yanlışlar.3. Özellikle ilkbahar sonu.4. Bu mevkide Seydipınar yakınında Sakarya tekrar iki ilin arasında sınır olur. Köprübaşı köyleri civarında yer alan Alikan Pınarlarının sularını toplayan kanalı alır ve tekrar güneydoğuya Buzluca köyüne doğru yönelir. soldan Kuşbaşı yine sağdan Kızıl dereleri aldıktan sonra Sarıcakaya’ya ait Düzköyün kuzeyinde sınır durumu biter ve Sarıcakaya İlçesi ve toprakları içinden akmaya devam eder. B. sıcaklıkları 19. Bu noktada ilin kuzeydoğu köşesinde Sakarya üzerinde yapılan Sarıyer Barajı Gölünün eski yatağını eksen alarak geniş alana yayılmıştır. bunlarda geçici ve daimi akarsular olmak üzere iki bölümde incelenmektedir. Bu kaynaklar suni bir gölette toplanıp bir hidroelektrik tirbününü çevirdikten sonra Sakarya Nehri başlamış olur.2 Daimi Akarsular Türkiye’nin en önemli akarsularından olan Sakarya Eskişehir’de bulunmaktadır. Çok sayıda kola sahip olup içlerinden en önemlisi Porsuk’tur. Kuzeyde Beylikköprü’den itibaren Ankara hudutları içine kalır ve burada soldan en önemli kolu olan Porsuk’u alır. Seydisu ve biraz doğuda Sarısu ile birleşerek güney-doğuya doğru akışa geçerek Dedemözü Deresi’nde alır.3.5OC ile 25OC arasında değişmektedir. Sağdan Ankara İlinden Çıralıözü ve Ilıcaözü derelerini. Aktaş Köprü’den sonra sağdan Sadıroğlu. Buralarda yağış ve kar erimeleri esnasında su mevcut olup. Nadiren çok zayıf debili pınar ve kaynak suları ile beslendiklerinden yıl içinde daha uzun süre su bulundururlar. toplam debisi de 3600 lt/sn’dir. Sarıyer Barajı’ndan sonra akışı batıya dönen Sakarya burada dar derin boğazların içinden akar ve yine il sınırı durumuna girer. Sarıyer Barajı mevkiinde soldan İn Deresi’ni sağdan Girmir Suyu’nu alır. Sakarya başı kaynakları önce Bardakçı Suyu. Akış barajdan sonra batıya yönelir ve ili terk ettiği noktada da 250 m’ye inmiş olur. İl içinde yer alan Sakarya’nın belli kolları : P P P P P P 24 . Uzunluğu 824 km. Kuzeyde akışına devam eder ve sağda Ankara Çayını alır. Birbirine yakın beş kaynağı olup. soldan Güllük. Baraj gölüne sağdan karışan diğer bir kolda Aladağ Çayı’dır. B. Sağdan Nallıhan. Sakarya Irmağının başlangıcı olan “Sakarya Başı” kaynaklarının denizden yükseltisi 850-900 arasındadır. tarafından yapılan ölçümlere göre yıllık ortalama debisi 9. Aktaş Köprü’de DSİ.4. Sağdan Çatakköyü batısından Bilecik İline girer.3 Akarsular İlde gelişmiş bir akarsu ağı mevcut olup. İlin güney-doğu köşesinde kuzeye döndüğü noktada 750 m’ye ancak inebilmiştir. Burada Sarıyer Barajı’ndan sonra 50 km mansapta Gökçekaya Barajı ve hidroelektrik santrali inşa edilmiştir.B. Konya İlinde yer alan Akgöl’ün ayağı olan Gölpınar Deresi’ni de sağdan alarak İlin güneydoğu köşesinde Çakmak Köyü yakınında sağdan bir dere aldıktan sonra Eskişehir-Ankara arasında aynı zamanda il sınırı olur ve kuzeye döner.7 m3/sn dir.

Feyezanları ilkbaharda mart ayları civarında görülür. Bunların birkaçı hariç tamamı ovanın kuzey ve güneyindeki yükseltilerden inen geçici sulardır. yine Kütahya İlinin batısından gelen Yoncalı ılıcalarının da fazla sularını alan ve Eskişehir’in “Porsuk Çayı” ismi ile geçen koludur. Buradan takriben kuşuçuşu 16 km doğuda İl sınırını terk eder ve sınırın 6 km doğusundaki “Kıran Harman Köyü”nün 2 km kuzey-doğusundan da Sakarya’ya karışır. Bu bilhassa aşırı sulamaların neticesidir.“Porsuk Suyu” dur. Bunlardan ilki . Altıbaş ovasındaki sazlığa inerler ve burada toplanarak Gölsuyunu meydana getirirler. Diğeri ise .Sarısu : Mahmudiye İlçesinde doğan bu akarsu Çifteler İlçesinin Saithalimpaşa köyünün güneydoğusunda Sakarya ile birleşir. Yaz aylarında bazen akışın tamamen durmasına sebep Porsuk’un Kunduzlar kolundan sonra kurulmuş olan Porsuk barajıdır.5 °C ve kaynak kısmında debisinin de 100 lt/sn olduğu tahmin edilmektedir. debisi 38 m³/sn dir. Seydisu : Seyitgazi İlçesi Kırka Bucağı civarında çeşitli yönlerden derelerin toplanması ile meydana gelir ve Kumarcı Adası civarında Sakarya’ya karışır. Yıllık ortalama akıttığı su miktarı ise 300.5 km kuzey-doğusundan satha çıkar. Bunun kuzeye devamı “Porsuk suyu” ismini alır. Bardakçı ve İhsaniye sularını toplayan drenaj alanı 1200 km² ve toplam boyları 42 km dir. Ortalama debisi 10 m³/sn dir. Çıkışından itibaren umumiyetle dar ve eğimli bir vadi içinden akan Porsuk Çayı İl içinde önce soldan Kunduzlar Çayını sonradan Kargın Deresi’ni alır.000 m³/sn dir. Feyezanı Mart ayı civarında görülmekte ve kar sularını bunda büyük rolü olmaktadır. Bu iki kol Kütahya merkezinin 3 km kuzey-doğusunda (Çukur Ovada) birleşirler ve buradan itibaren de yine “Porsuk Çayı” adı altında akarlar. Nitekim şehri geçtikten sonra soldan Şeker Fabrikası Çiftliğinden Keskin-Muttalip derelerini alır Sakarya’ya kavuşmadan önce İlören kuzeyinden sağdan Sivrihsar dağları içinden gelen Pürtek Çayını da alır. Eskişehir’in 8 km güneybatısında yer alan orman fidanlığından sonra eğimi hayli azalır ve bu durum Sakarya’ya karışıncaya kadar devam eder. Toplam uzunluğu 107 km . Kütahya ovasına girmeden önce Porsuk Çiftliği yakınlarında Koca Dağ dibindeki pınar sularını aldıktan sonra debisi artar. Porsuk Çayı’nda şehir içinde yapılan ölçmelere göre maksimum debi (1961 taşkınında) 2000 m³/sn olarak ölçülmüştür. Porsuk Çayı : Porsuk Çayı başlıca iki koldan meydana gelir. Sakarya’ya ulaşmadan önce Çifteler ile merkezinin doğusunda Ilıcabaşı Suyu ile birleşip Ilıcabaşı İhsaniye Köyü’nün 1. Bu kolu meydana getiren sular Murat dağından. suyun sıcaklığı 22. İl merkezinden sonra Sakarya’ya karışıncaya kadar Porsuk’a katılan kollar kısa . Yaz aylarında sulamaların da etkisi ile akış tamamen durmaktadır. Porsuk Çayı Eskişehir İli sınırlarına İncesu Köyü’nün kuzey batısında yer alan Kalburcu Çiftlikleri mevkiinde dahil olur. Sakaryabaşı yakınında Kınalıtepe Köprüsü’nde ise debisi 15 lt/sn olarak ölçülmüştür. debisi zayıf ve önemsizdir. Bardakçı Suyu ve İhsaniye Suları : Bu akarsu Çifteler İlçesinin güney-batı köşesindeki Akdere Köyü’nün Keçi Çayı mevkiinden ve Seyitgazi İlçesinin Bardakçı Köyü civarından çıkan kaynakları ile meydana gelir. Porsuk çayı Eskişehir İl merkezine güney-batıdan sokulur ve batı yönünden girer. Zaiyat % 85’dir. 25 .000. Daha önce şehrin batısında Ertuğrulgazi Mahallesi yakınında soldan Sarısuyu alarak batı-doğu yönünde şehrin ortasından akmaya devam eder.

4. Mollaoğlu Deresi : Eskişehir merkez ilçesine bağlı Nemli Köyü yakınlarından çıkar. Pürtek Çayı : Sivrihisar İlçe merkezinin kuzeybatısında Sivrihisar Dağları yer alan “Karaburhan”Deresi adı ile başlar.5 km kuzeyinde de Ilıca suyu sağdan Porsuk’a karışır. Uluçayır köyünün güneyinde buna yine Türkmendağı eteklerinden gelen yayla suyu deresi soldan. Halen sebep olduğu taşkınları önlemek ve sulamada faydalanılmak üzere yapılan inşaat ile Porsuk Çayı göl sahasına derive edilmiştir. Mülk Köyü’nün doğusunda kuzeye döner ve Pürtek Çayı adını alır.3’te Eskişehir İli DSİ III. Eskişehir İl hududunu geçtikten sonra Kargın ismini alır. Bu su üzerinde taşkınları önleme ve sulama tesisleri yapmak gayesiyle Dodurga Barajı yapılmıştır. 26 . Taydeposu ve Gökçekısık istasyonları arasında sağdan Porsuk’a karışır. Bu kolun üzerinde Musaözü Köyü yakınlarında sulama ve selleri önleme amacıyla bir baraj yapılmıştır. kalabak dereleri birleşerek Ilıcasuyunu meydana getirirler. Kunduz Çayı : İnönü Bucağının güneyindeki dağlık yöreden çıkarak çeşitli derelerle birleşip en sonra Kunduzlar çayı ismini alır ve Kütahya İl hududu yakınında Nedimbey Çiftliği mevkiinde Porsuk Çayına soldan karışır. Kargın Deresi ile bu kol taşkınlarla Porsuk’a külliyetli su getirirler. Demirci ve Ortaklar köyleri yakınından geçtikten sonra İlören Köyü’nün kuzeyinde Porsuk’a karışır.4 Göller ve Göletler Tablo B. Ilıca Suyu : Türkmendağı eteklerinden gelen yayla. Kargın Deresi : Kütahya merkez kazasına bağlı Sabuncupınar Bucağı civarından gelen derelerin birleşmesi ile meydana gelir. bu köyün 1.4’te Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünce inşaatı bitirilip hizmete açılan göletler verilmiştir. Bölge Göletleri. doğuya akar.Porsuk Çayına İl içerisinde karışan kollar . Tablo B. Sarısu Ovasını aşar ve Eskişehir İl merkezinin batısında yer alan Ertuğrulgazi Mahallesi’nin yanında soldan Porsuk’a karışır. Sarısu : Kütahya İlinin merkez ilçesine bağlı Dodurga Köyü yakınından ve Eskişehir İli İnönü Bucağını batısında sıcaksu kaynaklarından meydana gelir. B. Mollaoğlu Köyü içinden geçerek Kızılinler Köyü’nün güneyinden Porsuk Çayına karışır.

00 16.904 1.220 1.800 2.381 2.90 13.660 1.480 122 1.125 2. Sögütbaşı d.00 20.264. Yıl) Yapıldak DSİ III Bölge Müdürlüğü 2004 YERİ Akarsu Adı Ilgaz d.00 25.Göleti 4 İnönü Tutluca 2.096 2.00 17.680 1. Dereboyu Karanlık Bayırköy Karaöz Yağıcak İli Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir İlçesi Seyitgazi Alpu Merkez İnönü Han Merkez Kırka Alpu Sivrihisar Mihalıççık Mihalıççık Merkez Seyitgazi Çifteler Merkez Mihalıççık Merkez Seyitgazi TABLO B.260 127 27 .TABLO B.Göleti 2 Sivrihisar-Oğlakçı Göleti 3 İnönü Tutluca 1.No Göletin Adı Yapım Yılı 1975-1976 1976 1977-1978 1977-1978 1979-1981 1980-1981 1983-1984 1986-1988 1987-1988 1990-1991 1992-1994 2002 2003 2004 Yapım Amacı Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulanacak Saha (dk) 1.50 Bürüt Su Toplam Hacmi (m3) 490. Göleti 12 Esk.600.177 1.317 2.900 876. Damlalı d.390 776.368 2.00 26.000 1.060 765. Yapılcak d.150.Beylikova-Halilbağı 13 Eks.200 700 1.50 12.000 820 000 765 000 940 000 P P 1 Günyüzü 1.50 26.700 92.00 16.00 20.50 16.910 1400 Sedde Yüksekliği (mt) 15.927. Değirmendere Tıngır d. Beylik d.500 1.520 200 230 104 103. Kocadere Kartal d.3 Eskişehir İli DSİ III.00 17.352.Beylikova-Kızılcaören 14 Beylikova – Özdenk Göleti Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü 2004 Göl Aynası Alanı (dk) 120 125 48 145 158 287 125 304. Bölge Göletleri TESİSİN ADI Aslanbeyli Beylik Çukurhisar Dereyalak Hanköy Kanlıpınar Karaören Kelkaya Koçaş Sazak Ömerköy Yukarı Kartal Yukarı Söğüt Çatmapınar Erenköy Kayı-III Keskin (75.4 Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü’ne Ait Sulama Göletleri Bilgi Cetveli S. Delikçam d. Kelkaya d.75 22.Göleti 5 Günyüzü Mercan Göleti 6 Mihalıcçık-Ahırköy Göleti 7 Mihalıcçık-Sazak Göleti 8 Sivrihisar-Bahçecik Göleti 9 Mihalıççık-Üçbaşlı Göleti 10 Merkez-Emircioğlu Göleti 11 Günyüzü 2. Çağşak d. Ilgın d.000 262. A.000 540.

000 11.S.İ.00 8.S.S.00 7.1.İ.İ.000 67.İ.00 3.00 6. H. H. H.930 12.İ.750 6. Göletleri Göletin Adı S.İ.00 5.600 16.S.300 4.775 6.00 4.00 8. H.950 13.00 7.S.İ.800 16.00 8.00 7.814 20.S. H.350 24.315 14.1 Sanayi Madenleri B.00 4.S.İ.S.S.S.00 5.İ.4 Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü’ne Ait H.S.550 3.İ.S.000 6760 4.S.S.75 8.500 7.S.İ.İ.500 7.TABLO B.İ.800 18. H.S. H.İ.50 7. H. Kırka Göletleri 3 adet Han-Ağlarca 2 adet Günyüzü-Kuzören Günyüzü -Ayvalı 19.592 1. H.İ.00 6.970 8.975 4.735 4.473 16.S.776 11.No Yapım Yılı 1984 1989 1990 1990 1992 1992 1997 1998 1998 1998 2000 2000 2000 2001 2002 2002 2002 2002 2002 2002 2002 2002 2003 Yapım Amacı H. H.00 2. Beylikova-İkipınar 1.5.700 9.İ.İ.İ. H. Sedde Yüksekliği (mt) 6.00 6. H. H.S. H.S.00 Bürüt Su Toplam Hacmi (m3) P P Göl Aynası Alanı (m2) P P 1 2 3 4 5 6 7 Çifteler-Belpınarı 3 adet Beylikova-İkipınar 2.50 7.687 6.1 Endüstriyel Hammaddeler Hammadde Adı ALÇI TAŞI ASBEST İlçe Sivrihisar Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Bucak-Köy Merkez-Biçer Merkez-Kavacık Yarımca-Sulukara Merkez-Kavak Merkez-Belen Merkez-Sorgun Beylikahır-Balçıkhisar Merkez-Beyköy Mevkii Uludere Kınıkderesi Gökdere İncirli 28 .S.5 MİNERAL KAYNAKLARI B. H. H.330 16.60 6.S.50 7.360 8. H. H.İ.197 3917 5119 7545 16348 15410 6928 13850 16543 5500 11.İ.50 7.5.S H.S.İ.50 4. H.İ.500 18.S.035 5 781 6 638 3. H.538 4.000 2.465 8 Mihalıççık-Çalkaya 9 Han-Pecene 10 Seyitgazi-Sarıcailyas 11 Alpu-Işıkören 12 Sivrihisar-İstiklalbağı 13 Sivrihisar-Mülk 14 Merkez-Karapazar 15 Mıhallıçcık-Tatarcık 16 Mihallıçcık-Çardak 17 Seyitgazi-Kırka I 18 Seyitgazi-Kırka II 19 Seyitgazi-Kırka III 20 Seyitgazi-Kırka IV 21 Merkez-Demirli 22 Mahmudiye-Balçıkhisar 23 Sivrihisar-Dinek Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü 2004 B.500 5.İ. H.İ.

Madenin Adı U U U İlçe U U Bucak-Köy U U Mevkii Mihalıççık BARİT BAZALT BORAT DOLAMİT KAOLİN KİL KUVARS LÜLETAŞI MANYEZİT MERMER MİKA OPAL TALK MerkezMihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Seyitgazi Merkez Sivrihisar Seyitgazi Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sarıcakaya Mihalıççık Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Sarıcakaya Sivrihisar Çifteler Merkez Merkez Mihalıççık Çardak/Lütfiye Merkez-Dağcı Merkez-Hacılar Merkez-Sazak Merkez-Seki Merkez-Tatarcık Kırka-Kayı Merkez-Karadat Kırka Merkez-Gündüzler Başören İncik Merkez-Ahırözü Merkez-Çukurören Merkez-Sazak Merkez Merkez Merkez-Ahırözü Merkez-Yarıkçı Merkez-Söğütçük Alpu-Başören Alpu-İmişehir Alpu-Karatokat Alpu-Söğütçük Merkez-Margı Merkez-Gökçeoğlu Merkez-Gündüzler Merkez-Sepetçi Alpu-Başören Alpu-İmişehir Alpu-Gökçekısık Alpu-Gündüzler.Kuzey Delikkaya .Kayı Alpu-Karatokat Alpu-Margı Alpu-Musaözü Alpu-Sepetçi Alpu-Yürükkartal Beylikahır-Akköprü Merkez-Kayı Merkez-Gündüzler Merkez-Süpren Merkez-Karacakaya Merkez-Orhaniye Gümele-Laçin Merkez-Avlamış Merkez-Sazak 29 Türkmen Babadağ Taşhöyük Killiktepe Kızılardıç Taşhöyük Söğütçük Esk.

Değirmendere Karacagünü Buzluk deresi Hıdır deresi Köçekoğlu deresi Bozan çiftliği Kızıltepe Üçgüz Karakaya Alaca DEMİR KALAY KROM Göktepesi KURŞUN MANGANEZ Obrucak Karadere 30 .2 Metalik Madenler Madenin Adı ALTIN ANTİMUAN BAKIR İlçe Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Sivrihisar Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Bucak-Köy Bümele-Mayıslar Gümele Sarıköy Merkez-Ömerköy Karacaşehir K.5. Gündüzler Gümele-Mayıslar Kaymaz-Karakaya Alpu-Ağaçhisar Alpu-Ciceros Beylikahır-İkipınar Merkez-Bahçekuyu Merkez-Dağcı Merkez-Sarıköy Merkez-Yağarslan Kaymaz-Kızılcaören Merkez-Elçik Merkez-Hortu Merkez-Kızılcameşe Gümele Alpu-Dereköy Alpu-Başören Gümele-Laçin Gümele-Mayıslar Merkez-Gökçekısık Merkez-Gündüzler Merkez-Margı Merkez-Sazak Merkez-Sepetçi Beylikahır-Emircik Merkez-Bahtiyar Merkez-Dağcı Merkez-Lütfiye Merkez-Kavak Günyüzü-Beşköprü Kaymaz Merkez-Dumluca Merkez-Dümrek Merkez-Mecidiye Merkez-Bahçeçik Kaymaz-Karakaya Merkez-Kayı Alpu-Rıfkiye Merkez-Gündüzler Merkez-Kızılcaviran Merkez-Kayı Yarımca-Danışment Mevkii Büyükyatak K.B.

Madenin Adı Mihalıççık U U MANGANEZ VOLFRAM İlçe Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Seyitgazi Sivrihisar Sivrihisar Merkez U U Bucak-Köy Çukurören Merkez-Güneş Merkez-Hacılar Merkez-Kavak Merkez-Belen Merkez-Çukurören Merkez-Arapören Merkez-Dümrek Merkez-Karadat Mayıslar U U U Mevkii Zortaş Kirazlıyayla Karalar B.3 Enerji Madenleri Hammaddenin Adı Bitümlü Şist TERMAL SU KÖMÜR MADEN SUYU İlçe Bucak-Köy Mevkii URANYUM TORTUM Sivrihisar Merkez-Zeyköy Sivrihisar Günyüzü-Hamakarahisar Sivrihisar Merkez-Zeyköy Merkez Alpu-Uyuzhamam Merkez Gümele-Laçin Merkez Taşköprü-Ilıca Mihalıççık Merkez-Sarıköy Mihalıççık Merkez-Sazak Mihalıççık Merkez-Yarıkçı Sivrihisar Merkez-Babadat Sivrihisar Merkez-Yörme Sivrihisar Kaymaz-Karakaya Mihalıççık-Sivrihisar-Beylikahır Ilıcahamam 31 .5.

Ank. LTD. Kırma Tesisi UZMAN MADENCİLİK TİC.Karadat Emircioğlu Köyü 27 Sivrihisar . ŞTİ. A. Kırma Eleme Tesisi FAALİYET SAHİBİ ÜÇELLER NAK. LTD. Satabilize Malzeme Ocağı KOÇKAYA İNŞAAT A.Kum Ocağı NEF'İ ARDA Tuğla Ocağı RAMAZAN UĞURLULAR Kum Ocağı LEVENT TOPRAK Toprak Ocağı MUSTAFA ÖZALP Kum Ocağı SEFEROĞLU İNŞ. Alçı taşı Ocağı SAKARYA MOZAİK A. Kum Çakıl Ocağı ÖZUĞUR YEM MERMER SAN. ŞTİ.VE TİC. Mermer Ocağı RAMAZAN ATICI Kum Ocağı BAŞAK KİREMİT-TUĞLA SAN.Ş.B. Kum Ocağı ve Kırma Eleme KARAYOLLARI 4.Ş. İNŞ.ŞTİ Alçı taşıOcağı M. LTD. LTD . VE TİC.4.Kum Ocağı DADAŞ KUM HAF. TİC. Kil ocağı Sivrihisar-Yunusemre Mah. Kum Ocağı ZAĞUTOĞLU HAFRİYAT NAKLİYAT TİC. Kum Ocağı İNÖNÜ BELEDİYESİ Taş Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi) SELKA MAD.MAK. TİC. Şti.5.LTD.Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler SIRA NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 SIRA NO FAALİYET YERİ Muttalıp Köyü Yörük Ören Keskin Köyü Yörük Yayla FAALİYET SAHİBİ ZAĞUTOĞLU HAFRİYAT NAKLİYAT TİC. LTD. Stabilize Malzeme Ocağı ADNAN TUZLU Kum Ocağı KARAYOLLARI 4. ŞTİ. Toprak Ocağı UYGUNLAR İNŞ. VE TİC. SAN.Ş. A. LTD. Toprak Ocağı NİYAZİ ÇETİN Kum Ocağı HASAN BASRİ UĞURLULAR Kum Ocağı AKDEMİR KİREMİT VE TUĞLA FAB. Mıcırtaşı Ocağı ALİ ÖZTÜRK Mıcır Taş Ocağı İSA ÇAKIR Kalsit Ocağı LEVENT TOPRAK Toprak Ocağı ÖZER TOPRAK GIDA OTOMOTİV SAN.Ş. Kum Ocağı MEHMET KUŞ Kum Ocağı KÖKTEN İNŞ. VE TİC A.Ş Mıcırtaşı Ocağı AKYÜZ MADENCİLİK LTD.ŞTİ. Sepiyolit Ocağı ve Kırma Öğütme Tesisi FİKRET İPEK Kum Ocağı ESBETON A. Kum Ocağı SALİH ERTÜRK Kum Ocağı ÜÇERLER HAFRİYAT İNŞ. BÖLGE MÜD. BÖLGE MÜD.Kurşunlu Muttalıp Köyü 28 MEHMET TANIR Kum Ocağı KORAL MADENCİLİK A. TARIK GÜRLER Stabilize Ocağı GÜVENSOY SU-TAŞ-KUM SAN. ŞTİ. LTD. TİC. BÖLGE MÜD. SAN.Ş. Sivrihisar. Taş Ocağı AKTAŞ KÖMÜR VE MADEN SAN.TİC. Kalker Ocağı FAALİYET YERİ 23 24 25 26 Alpu – Osmaniye Alpu – Osmaniye Günyüzü-Kayakent Sivrihisar.Ş. Kum Ocağı ZEKİ KASAP Kum Ocağı KARAYOLLARI 4.Oğlakçı Köyü ve Ballıhisar Yolu Muttalıp Beldesi Merkez Yörük Karacaören Köyü Karadat Köyü Sivrihisar Merkez Danışment köyü Sivrihisar İstiklalbağı Köyü İnönü Oklubalı Köyü Ballık Mevki Merkez Musaözü Köyü Merkez Musaözü Köyü Seyitgazi İdrisyayla Köyü Merkez Danişment Köyü Muttalıp Köyü Merkez Karagözler Köyü MERKEZ Karagözler Köyü Merkez Muttalıp Beldesi Karadere ve Tilkini mevkii Merkez Zincirlikuyu Kızılinler Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Muttalıp Köyü Muttalıp Köyü Muttalıp Köyü Kapukaya Köyü İmişehir Köyü Sakarıkaraören Esk. Karayolu Kapukaya Köyü 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 32 .

HAF. Taş Ocağı BAYRAKTAR NAK. KEMAL ÖLÇÜ ÇUKURCA TÜZEL KİŞİLİĞİ Taş Ocağı ŞÜKRANLI TÜZEL KİŞİLİĞİ Taş Ocağı ABS ALÇI VE BLOK SAN A. TİC.STİ.VE SAN.TİC. Toprak Ocağı AHMET REFİK ZAYIF Kum Ocağı HASAN BASRİ UĞURLULAR Stabilize Dolgu Malzemesi EMİNE AYDINLI Taş ocağı ALİ İHSAN ÇETİN Volkanik Tüf Ocağı ÇİLEM MAD. Kum ve Çakıl Ocağı BEYLİKOVA BEL. A.A.VESA. ÇİLEM MAD. Keskin Köyü Taş Ocağı ILGAZLAR İNŞAAT A. Kil Ocağı KILIÇOĞLU TOPRAK SAN.SAN. MİNAREL DOLGU .Ş.NAK.MAK. MÜŞ.Ş. Mozaik taşı Ocağı BALCI MADENCİLİK SAN.ŞTİ.BŞK. TİC.SAN.Ş. ŞTİ.NAK. Kalsit Ocağı ALAADDİN ARPACI Feldspat Maden Ocağı ZEKİYE ÖNCÜL Dolomit Sepiolit Madeni ALARKO CARRİER Ariyet Ocağı AHMET KIZILBÜK Manyezit Madeni OHL ASLİM ALARKO MUSTAFA KALAYCI ETİ MADEN İŞL. Alçıtaşı Madeni İşl. Kum ve Çakıl Ocağı BEYLİKOVA BEL.LTD Muttalıp.A.Kırka yolu mevkii İnönü-Dereyalak Köyü Gölyeri mevkii Seyitgazi Çukurca Köyü Seyitgazi Şükranlı Köyü Sivrihisar Hüdavendigar Köyü Merkez İlçe Kanlıpınar Köyü Sivrihisar Dinek Köyü Beylikova Yukarı Dudaş Köyü Merkez İlçe Karaçay Köyü Merkez İlçe Sepetçi Köyü Mihalıççık Biçer Köyü Alpu Gökçeoğlu Köyü Seyitgazi Göknebi Köyü Keçeliözüdere Seyitgazi Kırka Lepçek Deresi 73 Muttalıp Köyü MıhallıççıkÇukurören Köyü Muttalıp Köyü Mahmudiye Yenimahalle Mehmet beyderesi MERKEZ Zincirlikuyu Köyü Merkez Muttalıp beldesi Bayıraltı mevkii Merkez Karapazar köyü taşlıyatak mevkii Beylikova-Okçu Köyü 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 Sivrihisar-Kurtşey Köyü MerkezZAĞUTOĞLU HAF.Ş.TİC. BŞK. Taş Ocağı Merkez Kireç Köyü 69 Muttalıp Köyü 70 Mıhallıççık –Çukurören Kesteldere Mevkii SivrihisarBöğürtlen Köyü Karapazar Köyü 71 Mahmudiye 72 Mihalıçcık-Dağcı Köyü Merkez-Yukarı Kalabak Köyü Merkez-MuttalıpKöyarkası Bayıraltı Mevkii Merkez-Gümele Köyü. Kum ve Çakıl Ocağı SİVRİHİSAR BEL. HAF.ŞTİ.NAK. ŞTİ. Kil Ocağı ABDULLAH ALEMDAR Mıcır Taş Ocağı DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Taş ve Kil ocağı ÖNCÜ MADENCİLİK MÜH.Ş. ÇETİN PAŞALAR MADENCİLİK TİC.ŞTİ.TİC. Kum-Çakıl Ocağı ETİ MADEN İŞL.LTD. Mıcır Taş Ocağı GÜVENSOY SU TAŞ KUM VE TİC. A. A.İŞL.İNŞ.Ş.LTD. BŞK.Ş.Ş.Ş.SAN.LTD. YEDEK Sivrihisar-Babadat PAR.SAN.Ş.VE TİC.ŞTİ. Kum Ocağı DOLSAN DOLGU MADEN SAN. Kum ve Çakıl Ocağı Yörük Karacaören Sivrihisar 33 . Köyü KILIÇOĞLU TOPRAK SAN VE TİC. TİC.A.TİC.Çavuşdan mevkii PAR-SA İŞ MAK. Kalsit Ocağı AEM SAN. LTD.VE SAN. A.LTD. Sivrihisar-Çaykoz köyü Sivrihisarİstiklalbağı köyü BeylikovaEmircik Köyü 44 LÜTFÜ İKİPINAR Manyezit Kili Ocağı GÜNEŞ KUM NAK.TİC.ŞTİ Stabilize Malzeme Ocağı DOLSAN DOLGU MADEN SAN.ŞTİ.LTD.TUR. LTD. Kum ve Çakıl Ocağı KARADENİZ MOZ. TAAHHÜT TİC. SAN VE TİC LTD. TİC. TİC.SIRA NO 22 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 SIRA NO FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ SEFEROĞLU İNŞ.LTD. Keskin Köyü Toprak Ocağı Ilgazlar İnşaat A.

m³ 2.VE TUĞ SAN.000 Toplam 30. TİC.200. 3. LTD ŞTİ. Kil Ocağı HATİPOĞLU GÜNEŞ KİR.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 kayıtları.A.000 600. ÖZEN PETROL ÜRN.696. ŞTİ. TİC. LTD. SAN A.SIRA NO 65 67 68 92 93 94 95 96 97 98 SIRA NO FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ MAKİMSAN ASFALT TAAH.Ş.050 1. SAN. ŞTİ.Ş. SivrihisarPAZ. Talk Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı Merkez İlçe Muttalip Beldesi Merkez İlçe Muttalıp Beldesi Merkez İlçe Muttalıp Beldesi Sakarı Ilıca İlçesi Taşköprü Köyü Mihalıççık Biçer Köyü Mihalıççık Sazak Köyü Mihalıççık Yunusemre Köyü 89 90 91 99 100 101 102 103 104 AK MICIR İNŞ.487. Bentonit Ocağı SERKAY ASFALT SAN. ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı KEMAL AKTAŞ Lületaşı Ocağı KARTAL YAPI İNŞ. Kil Ocağı SEBAD TOPRAK SAN.120. SAN. İNŞ. A. LTD. MAD.İNŞTAAH. Yörük Karacaören SAN . HAM.209. ŞTİ.DSİ III. Bölge Müdürlüğü Verileri (1998-2004) 2. Taş Ocağı ETİ MADEN İŞLETMELERİ Geçirimsiz Malz. ŞTİ. TEM. Kil Ocağı ARBİL MAD.000 1.Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünü Verileri (1998-2004) 34 . SAN.000 18.VESA. Mıcırtaşı Ocağı UYSAL HAZIR BETON ÜRET. A.Ş.Ş.Ş. Beylikova Kum ve Çakıl Ocağı HERİŞ SER VE TURZ.A. LTD.000 sandık (toplam) KAYNAKÇA : 1. TİC.VETİC.000 5 milyon m³ 30 milyon m³ 520. LTD. A.000 950 1.Ş Sağdıkbağı Kum Ocağı GÜNYÜZÜ MERMER KUM SAN. Kalker Ocağı ESAN ECZACIBAŞI END.TİC. NAK. MOZ.000 12. TİC. Ocağı Merkez ilçe Sevinç Köyü Merkez İlçe Demirli Köyü İnönü Oklubalı Köyü Mihalıççık Ahırköy Okçudere Mevkiii Mihalıççık Ahırköy Akçaağıltepe Mevkii Merkez İlçe Beyazaltın Köyü Sivrihisar Dürmek Beldesi Sivrihisar Böğürtlen Köyü Seyitgazi Aşağısöğüt Köyü ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 Eskişehir Yöresindeki Önemli Hammaddelerin Adları Hammadde adı MANYEZİT MERMER BORAKS KROM LÜLETAŞI Görünür Muhtemel Mümkün 35 mil.MAD.

1 9 2.0 9 1.6 6 2. 35 .0 8 3.0 2 2. Genellikle Eskişehir’de kışlar parçalı bulutlu.0 6 1.6 NNW 8 20. 2004 yılı ortalama fırtınalı gün sayısı Aylar Gün sayısı 1 1. HAVA (ATMOSFER VE İKLİM) C. kar yağışlı.7 m/sn dir. yeryüzü şekilleri.0 4 2.1.0 5 1.1.5 NW 3 26.5 Aylara göre en kuvvetli rüzgar hızı ve yönü şu şekildedir.0 10 11 12 2004 yılı yıllık toplam ortalama fırtınalı gün sayısı 13’dir.6 m/sn hızla eser. Aylar Yön 1 E 2 E 3 W 4 W 5 W 6 W 7 W 8 W 9 W 10 W 11 E 12 E E : Doğu W : Batı Yıllık hakim rüzgar yönü batı yönündedir.9 5 2.7 2 3 3 2.7 NNE 9 20.5 SW 10 20.9 4 2.7 7 2. baharlar orta derecede yağışlı ve yazlar ise az bulutlu ve açık geçer.(1949-1990) Aylar Rüzgar hızı (m/sn) Rüzgar yönü 1 21 SSW 2 24. Bir taraftan da Ege ve Marmara bölgelerine yakın olması nedeniyle bu bölgeler ikliminin etkilerini taşımaktadır. (1949-1990 yılları).1 Rüzgar Hakim rüzgar yönü aylara göre şu şekildedir.8 SSW 4 27.1 İKLİM VE HAVA Eskişehir.2 NW N : Kuzey S : Güney Yıllık en kuvvetli rüzgar Temmuz ayında NW (Kuzeybatı) ve N (Kuzey) yönlerinden 27. 2004 yılına ait ortalama rüzgar hızı aylara göre şu şekildedir.4 SW 12 25.(C).0 7 1.7 SSW 11 24.3 10 1. Yıllık ortalama rüzgar hızı 2.1.8 12 2.5 NW 7 27.4 WNW 6 25.1 Doğal Değişkenler C.5 11 2. yükseltileri.8 8 3.0 3 1. Aylar Ortalama rüzgar hızı m/sn 1 3. C. denize olan uzaklığı gibi nedenlerden dolayı kara iklimi özelliğine sahiptir.6 W 5 24. coğrafi şartları.

8 6 925.0 9 11.2004 yılı ortalama kuvvetli rüzgar gün sayısı Aylar Gün sayısı 1 9.1 2 925.4 2004 yılı yıllık ortalama yerel basınç ise 925.0 8 17.Basınç(milibar)2004 AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 2004 yılı en yüksek basınç Aylar Basınç (milibar 1 930 2 934 3 939 4 934 5 928 6 929 7 930 8 929 9 933 10 932 11 935 12 937 2004 yılında en yüksek yıllık mahalli basınç Mart ayında 939 milibar olarak tespit edilmiştir.3 milibardır.1 7 923.0 12 6.0 7 16.0 923.Basınç (milibar) (1933-1990) Ort.1.Basınç (milibar) 1 919.0 5 15.1.9 5 922.0 11 13.9 12 930.0 6 20.0 Yıllık toplam 146 gün kuvvetli rüzgarlı geçmektedir. GRAFİK C.2 Basınç 2004 yılı yıllık ortalama yerel basınç Aylar Ort.4 8 9 10 11 926.7 3 928.5 4 923.0 4 13. C.0 3 12.1 927.0 2 11. 36 .0 10 3.2 928.BASINÇ (milibar) Ort.1 Ortalama Mahalli Basınç 935 930 925 920 915 910 905 900 895 890 O C A ŞU K BA T M AR N T İS A M N AY H AZ IS İR TE AN M AĞ MU Z U ST O EY S LÜ L EK İM KA S AR IM AL IK ORT.

2 Yıllık En Yüksek Mahalli Basınç 950 EN YÜKSEK BASINÇ (milibar) 945 940 935 930 925 920 915 M AY IS H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S EY LÜ L C AK ŞU BA T AR T N İS AN AR AL IK KA SI M EK İM En Yüksek Basınç (milibar) En Yüksek Basınç (milibar) (2004) O M AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 Aylara göre 2004 yılı en düşük mahalli basınç ise: Aylar Basınç (milibar) 1 896 2 912 3 916 4 913 5 915 6 918 7 918 8 920 9 921 10 925 11 917 12 916 En düşük yıllık mahalli basınç 896 mb Ocak ayında tespit edilmiştir.(%) nem 1 77 2 66 3 53 4 55 5 54 6 52 7 44 8 51 9 48 10 59 11 67 12 75 Yıllık ortalama nisbi nem % 58 dir.1.1.GRAFİK C. Grafik C.3 Yıllık En Düşük Mahalli Basınç 930 En Düşük Yerel Bası nç (mb) (1933-1990) En Düşük Yerel Bası nç (mb) (2004) EN DÜŞÜK YEREL BASINÇ (mb) 920 910 900 890 880 870 T AY IS İS A O C AZ İR M EK ŞU US EY KA M TE M AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 C. AĞ H 37 AR M N AL IK L TO S AK İM N BA AR LÜ SI M T AN UZ .3 Nem 2004 yılı yıllık ortalama nisbi nem (%) Aylar Nisbi ort.

4 Yıllık Ortalama Bağıl Nem 90 ORTALAMA BAĞIL NEM % 80 70 60 50 40 30 20 10 0 İR AN M M U AĞ Z US TO S EY LÜ L EK İM KA SI M AR AL IK AK ŞU BA T M AR T N İS AN AY IS C Ortalama Bağıl Nem % (19291990) Ortalama Bağıl Nem (2004) O M H AZ Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 2004 yılı en düşük nisbi nem (%) Aylar Nisbi nem Min. 1 49 2 9 3 7 4 8 5 14 6 8 7 8 8 8 9 5 10 12 11 18 12 34 GRAFİK C. Aylık ortalamalar incelendiğinde Haziran Eylül ayları arasında ortalama nemin en az olduğu Ocak ayının ise % 49 ile en nemli ay olduğu görülmektedir.5 Yıllık En Düşük Bağıl Nem 60 50 40 30 20 10 0 M AY IS H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S KA SI M T EK İM AR AL IK O C AK ŞU BA T İS AN EY LÜ L M AR EN DÜŞÜK BAĞIL NEM % TE AYLAR En Düşük Bağıl Nem % (1929-1990) En Düşük Bağıl Nem (2004) N AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 En yüksek nem olarak meteorolojide % 100 oranı vardır.GRAFİKC. 38 .

8 1 En yüksek sıcaklık Temmuz ayında (11.4 9.07. (mm) 1 Buharlaşma 0 2 0 3 0 4 0 5 194.2 27 9 33.C.3 1.1 olarak ölçülmüştür C.2004) 35.1 24 2 -18.3 7 4 -8.7 °C dır. en sıcak ay Temmuz ayıdır.5.8 7 328.6 Yıllık Ortalama Buharlaşma YILLIK ORTALAMA BUHARLAŞMA (mm) 350 300 250 200 150 100 50 0 AY IS H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S KA SI M AR T Ü L M N İS AN C AK BA T EY L EK İ AL I K Yıllık Ortalama Buharlaşma(mm) (1962-1990) Yıllık Ortalama Buharlaşma (2004) ŞU O M AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 39 AR M .7 10 182.2 13 10 -0.1.0 18 8 9.4 (°C) En soğuk ay Ocak.sıcaklık -0.8 23 12 -9.1 11 5 26.0 18.5 8 265.4 2 7 8.7 1.6 17.8 21.01.4 14 7 35.2 17 En düşük sıcaklık Ocak ayında (24.10 25 11 -7.4 16 2 20. 2004 Yılı En Yüksek Sıcaklık ve Günü Aylar En yüksek sıcaklık°C Gün 1 11.1 5.8 5.6 17 11 25.0 11 0 12 0 GRAFİK C.Yıllık ortalama sıcaklık 10.7 20.3 29 9 0.6 14.6 6 228.0 5 5 0.2 21 10 27.8 26 6 4.4 2 12 12.4 Sıcaklık 2004 yılı ortalama sıcaklık (°C) Aylar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Ort.4 24 6 31.1. Buharlaşma 2004 Yılı Ortalama Buharlaşma (mm) Aylar Ort.0 15 3 -9.2 olarak ölçülmüştür 2004 Yılı En Düşük Sıcaklık ve Tarihi Aylar En sıcaklık°C Gün ve Yıl 1 düşük -18.5 12.5 28 3 24.1.2 11 8 34.2004) -18.4 9 245.1.0 28 4 29.

1.0 11 8.1 2 3.8 3 11.8 11 15.6 2 8.9 9 0 10 4.6.0 8 4.7 mm olarak ölçülmüştür. Yağış(mm) 1 9.Yağış (mm) (2004) KA SI M AY IS EK İM Ü L C AK AR T N İS AN BA T H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S ŞU EY L M O AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 Bir gün içerisinde en fazla yağış 16.1943 tarihinde 53.7 Yıllık Ortalama Yağış 60 50 ORT. Yağış 1 56.1 12 26.3 4 40.2 2004 yılı günlük en çok yağış miktarı Aylar Ort.6.Yağmur 2004 yılı aylık ortalama toplam yağış (mm) (kg/m²) Aylar Ort.1.1. 2004 yılı yağışlı gün sayısı Aylar Yağışlı sayısı 1 gün 21 2 7 3 9 4 11 5 8 6 7 7 0 8 2 9 0 10 6 11 9 12 10 25 GRAFİK C.4 6 27.1.min.Yağış (mm) (1929-1990) Ort.10. Yağışlar C.2 6 12.8 Yağışlı Gün Sayısı 20 YAĞIŞLI GÜN SAYISI 15 Yağı şlı Gün Sayı sı Yağı şlı Gün Sayı sı (2004) 10 5 0 U Z R T YI S AN YL Ü L Kİ M AK IM K AS N S T Zİ R A N İS R AL IK A BA O C TO A A M M M M U Ğ U S Ş H A TE AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 A 40 E E AR M AL I K .YAĞIŞ (mm) 40 30 20 10 0 Ort.C.3 5 6.9 12 8.8 GRAFİK C.7 4 15.1.2 7 0.0 8 7.9 5 22.0 10 5.3 3 17.5 7 0.3 9 0.

0 6 0.2 4 5. Aylar Donlu gün sayısı 1 23.0 8 0.C.KAR YAĞIŞLI GÜNLER 16 14 12 10 8 6 4 2 0 Ort.1 2 18.0 12 18.10 Kar Yağışlı Gün Sayısı ORT.9 Donlu Gün Sayısı DONLU GÜN SAYISI 25 20 15 10 5 0 O C A Ş K U B A T M A R T N İS A N M A H YIS A Zİ R TE AN M A MU Ğ Z U S TO S E YL Ü L E K İM K A S I A M R A LI K donlu gün sayısı AYLAR Devlet Meteoroloji işleri Genel Müdürlüğü 2004 2004 yılı kar yağışlı gün sayısı Aylar Kar yağışlı sayısı 1 gün 15 2 8 3 2 4 5 6 7 8 9 10 11 5 12 1 En fazla kar yağışı Ocak ayındadır.0 7 0.1 ve daha düşük olduğu günler) 51 yıllık ölçüm sonucuna göre aşağıdaki gibidir.8 3 17. Dolu.1.0 10 3. Yıllık ortalama toplam 31gün kar yağışlı geçmektedir.Kar Yağışlı Günler Sayısı (1951-1990) Ort.2 Kar. GRAFİK C.7 11 10. Yıllık ortalama toplam 96.1.5 gün donlu geçmektedir.6. Sis ve Kırağı Donlu gün sayısı (minimum sıcaklığın –0.3 5 0.0 9 0.Kar Yağışlı Günler (2004) M AY IS H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 41 M AR AL IK T AK ŞU BA T N İS AN M AR EY LÜ EK İM L KA SI O C . GRAFİK C.1 En fazla donlu geçen gün sayısı Ocak ayındadır.

Yıllık ortalama toplam 35 gün kar örtülü geçmektedir GRAFİK C. Kar örtüsü (cm) 1 14 2 11 3 1 4 5 6 7 8 9 10 11 6 12 GRAFİK C.12 En Yüksek Kar Örtüsü 35 EN YÜKSEK KAR ÖRTÜSÜ (cm) 30 25 20 15 10 5 0 M AY IS H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S EK İM M T AK ŞU BA T İS AN M AR EY LÜ KA SI AR AL O C IK L AR AL I K En Yüksek Kar Örtüsü (cm)(1929-1990) En Yüksek Kar Örtüsü (cm) (2004) N AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 42 .2004 yılı Ortalama Kar Örtülü Gün Sayısı Aylar Kar örtülü sayısı 1 gün 13 2 13 3 1 4 5 6 7 8 9 10 11 8 12 En fazla kar örtülü ay Ocak ve Şubat aylarıdır.11 Kar Örtülü Gün Sayısı 16 KAR ÖRTÜLÜ GÜNLER SAYISI 14 12 10 8 6 4 2 0 Kar Örtülü Gün sayısı (1928-1990) Kar Örtülü Gün Sayısı (2004) S H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S KA SI M Ü L M N İS AN BA T M AR T O C AK M AY I ŞU EY L EK İ AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 2004 yılı en yüksek kar örtüsü (cm) ölçüm sonuçları Aylar En Yük.

YAĞIŞ (mm) ORT. barajdan olabilecek taşkın böylece önlenmiştir.4 11 30.8 4 36.9 9 13. yağış şiddetinin düzensizliği ve dere yataklarının yetersizliğidir.8 5 53. Uygulaması yapılan Küçük Su İşleri Tesisleri .10 Mikroklima İlimiz Sarıcakaya İlçesi (225 m) mikroklima özelliği göstermektedir.1.6 6 30. YAĞIŞ TE AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 Yıllık ortalama toplam yağış 372. Sarıcakaya’ya ait meteorolojik bilgiler aşağıdadır.1.7 3 41. 17 adet köy. Porsuk Barajı 1971 yılında yükseltilerek.3 8 9. Aylık ortalama yağış 16 yıllık ölçüm sonuçlarına göre : Aylar Aylık ort.C.7 Seller Eskişehir’de 1963-1964 ve 1968 yıllarında büyük bir sel yaşanmıştır.0 GRAFİKC. Yağış (mm) 1 39. Nedenleri bitki örtüsünün zayıflığı.2 7 12. kışlar ise sert ve yağışlı geçer.1.2 mm’dir.1. 1 ilçe.0 12 44.6 2 33.13 Ortalama Yağış 55 50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 AN S Z T L AK AN IS U BA AR LÜ O İM SI AY ST EK İS İR ŞU EY KA O M M AZ AR M N AL M C IK M T ORT. 7 mahalle ve 4788 hektar arazi taşkından korunmuş. C. 5628 hektar bataklık arazi kurutulmuş bulunmaktadır.8 Kuraklık Eskişehir İlinde sert bir karasal iklim görülmektedir.0 10 27. Etkileri ise tarımda verim düşüklüğü ve yerleşim alanlarının da zarar görülmesidir. Eskişehir İl sınırları içinde 1992 yılı sonuna kadar 158 adet taşkın koruma ve kurutma etüdü yapılmıştır.1. AĞ H U 43 .1. Bu etütlerin 76 adedinin uygulanması yapılmış olup geriye kalan 82 adedi uzun vadeli uygulama programı taslaklarında yer almaktadır. C. Yazlar sıcak ve kurak. Gece ve gündüz arasındaki ısı farkı fazladır.

Aylık ortalama sıcaklık 7 yıllık ölçüm sonuçlarına göre : Aylar Ort.2 7 25.4 2 5.0 10 15. Nisbi Nem (%) 1 72 2 68 3 61 4 57 5 60 6 57 7 56 8 58 9 60 10 70 11 70 12 72 Yıllık ortalama nisbi nem % 63 tür.3 8 25. Sıcaklık(°C) 1 7.6 4 14.14 Ortalama Sıcaklık 30 ORT.1 3 6.6 Yıllık ortalama toplam 33.15 Donlu Gün Sayısı DONLU GÜN SAYISI 10 8 6 4 2 0 O C ŞU AK BA M T AR N T İS A M N AY H AZ IS İ TE RA M N AĞ M U UZ ST O EY S LÜ L EK İ KA M S AR IM AL IK donlu gün sayısı AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 Ortalama nisbi nem (%) 8 yıllık ölçüm sonuçlarına göre : Aylar Ort. 44 .6 2 9. SICAKLIK -10 AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 Aylar Ort.2 9 22.1°C dir.9 6 23.1 12 6. SICAKLIK (°C) 25 20 15 10 5 0 M AY HA IS Zİ RA N TE M M AĞ UZ US TO S EY LÜ L EK İM ORT. Sıcaklık (°C) 1 5.2 12 6.9 11 10.1 5 18.0 Yıllık ortalama sıcaklık 15. GRAFİK C.3 3 8. GRAFİK C.1 5 - 6 - KA SI M AR AL IK O CA K ŞU BA T M AR T Nİ SA N -5 7 - 8 - 9 - 10 - 11 3.1 gün donlu geçmektedir.5 4 0.

(°C) 20.0 31/87 11 -3.8 Günü ve Yılı 18/82 En yüksek sıcaklık 42.0 22/85 3 -8.8 26/87 2 -13.0 30/86 10 0. C.2 4/80 12 22.1.2 18/82 3 30. N İS B İ N E M ŞU M M O M N U A K TE H AY LAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 En yüksek sıcaklık ve tarihi 8 yıllık ölçüm sonuçlarına göre : Aylar 1 2 25.G R A F İ K C .2. Büyükşehir Belediyesi çözüm olarak uydu kentler oluşturmaktadır. Bu düzensiz kentleşme beraberinde altyapı yetersizliğini. Ancak şehirleşmenin daha sağlıklı olabilmesi için izinsiz yapılaşmaya karşı kesin önlemler alınmalı ve sıkı A Ğ 45 A R .0 1/85 4 -0.5 7/84 11 24. Plansız Kentleşme Eskişehir İli düz bir ova üzerine yayılmıştır.2. NİSBİ NEM (%) 70 60 50 40 30 20 10 N Z S IS LÜ A İM U O M K N T ST M R EK A B İS C SI Y A EY Zİ A A LI A R A A K T L O R T .2 16/83 9 6.5 1/81 6 8. Yapay Etmenler C.07.0 17/82 7 7.5 8/84 7 42. Öncelikle şehir merkezi ve şehrin büyüme yönü verimli tarım toprakları üzerinde olmuştur.5 3/82 8 10.0 °C ile 12. En düşük sıcaklık ve tarihi 8 yıllık ölçüm sonuçlarına göre : Aylar En düşük Sıc.5 11/86 En düşük sıcaklık 22.1980 de tespit edilmiştir.0 4/80 En yüksek Sıc.2 28/86 12 -6.1 6 O r ta la m a N is b i N e m S a y ısı 80 ORT.(°C) Günü ve Yılı 1 -7. Halen her yıl yüzlerce hektar tarım toprağı ya şehirleşmeye yada sanayileşmeye açılmaktadır.1985 tarihinde –13 olarak tespit edilmiştir.5 8/82 6 38.1.2.5 10/82 4 34 10/82 5 38.5 17/86 10 35.1.5 1/81 5 1.8 1/85 9 37. Bu bölgelerde de düzenli bir yapılaşma söz konusu olmayıp özellikle yeşil alana yer vermeyen bitişik nizama yer verilmektedir.0 12/80 8 40. tarım topraklarının kaybını ve yeşil alan yokluğunu getirmektedir.

09. sobalı evlerde SOMA+18 Lavvar ve kok kömürü kullanılması tavsiye edilmiştir.3.625.2000 tarih ve 770-4508/18791 sayılı yazıları ekinde belirtilen daha önce hava kirliliği yaşamış illerde alınan tedbirlerin devamına ilişkin görüşleri doğrultusunda şehir merkezinde geçmiş yıllarda olduğu gibi .denetimler yapılmalıdır. araştırmış ve bir “Kömür Komisyon Raporu” hazırlamıştır.1998 tarih ve 5 nolu.2. temiz ve kaliteli yakıta dönüşüm planlarının hazırlanması ve kararlı bir şekilde uygulanması ilk defa Mahalli Çevre Kurulunun 20. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi. İl merkezinin zamanla büyüyüp gelişmesi sonucu yerleşim alanı içinde kalan büyük endüstri kuruluşları da teknolojilerinin eski olması ve kullandıkları yakıt nedeniyle hava kirliliğinin artmasına sebep olmuştur.1994 tarih ve 10 nolu kararı ile 11 büyük kuruluşa doğalgaza geçme zorunluluğu getirilmiştir. Osmangazi Üniversitesi Maden Mühendisliği Bölümü. Eskişehir’deki hızlı sanayi gelişiminin ardından artan iş imkanları ve yükselen hayat standardı ili göç veren bir il olmaktan çok göç alan bir il konumuna getirmiştir. Bu nedenle Mahalli Çevre Kurulunun 02. Sağlık Müdürlüğü. ülkemizde kömür çeşitleri ile ithal edilebilecek kömürleri her yönüyle incelemiş.07.838’e .2.2 ha olup. kent merkezinde kişi başına düşen yeşil alan miktarı ise 5.1999 tarih ve 3 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararları ile de aynı yakıt programı ve alınan tedbirlere devam edilmiş ve şehir merkezinde hava kirliliği Dünya Sağlık Örgütünce belirlenen hedef değerlerin altına indirilmiştir. (2000 yılı nüfus sayımına göre) C.02.501 m²’dir.1. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji İşleri Genel Müdürlüğünün 11. 2002 yılı sonu itibarı ile 91. 20.106’ya .1) : % 12-22 + (% 1) : % 10 + ( % 1) (satışa sunulan) (kuru bazda) (kuru bazda) (satışa sunulan) 46 . a) Alt Isıl Değeri (min) Toplam Kükürt Değeri (max) Uçucu Madde Toplam Nem (max) özelliklerini taşıyan ithal kömürlerin. iç göç oranı ise ‰ 91’dir.93 m²’dir. : 6000 ( -500) kcal/kg : % 1 + (% 0. Toplam kentsel yeşil alan yüzölçümü 258.12. C. 2001 yılı sonu itibarı ile 76.1995 tarih ve 12 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararının devamı niteliğindeki 19.513’e ulaşılmıştır. Eskişehir Çimento Fabrikası ve Eskişehir Şeker Fabrikası’ndan seçilen konusunda uzman kişilerden oluşturulan komisyon. Eskişehir’in dış göç oranının 1990 nüfusu içindeki payı ‰ 80. Raporun sonucunda kaloriferli binalarda ithal taş kömürü. Ayrıca Mahalli Çevre Kurulu Kararları ile doğalgaz projesi tamamlanmış konutlarda da doğalgaz kullanımına geçilmesi için değişik tarihleri kapsayan süreler verilmiş ve genelinde doğalgaz kullanan abone sayısı 2000 yılı sonu itibariyle ile 65.588’e ve 2004 yılı sonu itibarı ile 106.1995 tarih ve 12 nolu kararından sonra gerçekleşmiştir. 06.2. İl Çevre Müdürlüğü. Yeşil Alanlar Eskişehir İli içindeki yeşil alanların toplamı 3. Isınmada Kullanılan Yakıtlar Şehrimiz için temiz hava planlarının yapılması.02. Anadolu Üniversitesi Çevre Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi.1.06.

yenileme işleminde Eylül ayının baz alınmasına. kuruluş ve işletmelerin Satış İzin Belgelerinin Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nca izin süresi sonunda yenilenmesine. Satış İzin Belgelerinin yenilenmesi sırasında. 26.5 kükürt içeren kalorifer yakıtı (Tüpraş 615-Kalorifer Yakıtı) kullanılmasına. % 1. . Emirceoğlu. Yukarısöğütönü. c) Bu özellikleri taşımayan katı ve sıvı yakıtların satılması ve kullanılması sonucu hava kalitesinin olumsuz etkilenmesine neden olan Muttalip Beldesi. : 6200 ( -200) kcal/kg : % 0. .Yukarıdaki hususlara uymayan veya yerine getirmeyen kömür satışı yapan yerlerin Satış İzin Belgelerinin yenilenmemesine veya iptal edilmesine. Yukarıçağlan. Aşağısöğütönü.5 dan fazla kükürt içeren sıvı yakıtların kullanılmamasına. Kozkaya.9 (max) : %12-28+(%1) : % 10 (max) : %14 (max)(+%1 tolerans) :18-150 mm (18 mm altı 150 mm üstü için max %10 tolerans) özelliklerini taşıyan ithal kömürlerin. kurum ve kuruluşların bağlı bulundukları meslek kuruluşlarından alınmış Ticaret Sicil Kaydı Belgesi. Mamuca ve Kanlıpınar köylerinde de aynı yakıt programının uygulanmasına. kurum. (a) ve (b) bentlerinde belirlenen özelliklerin dışında yakıtların satılmasının ve kullanılmasının yasaklanmasına.Alt Isıl Değeri (min) Toplam Kükürt Değeri (max) Nem (max) Tane Boyu 18 mm altı (max) Tane Boyu 50 mm üstü (max) Tane Boyu 100 mm üstü : 4500 ( -500) kcal/kg (satışa sunulan) :%1 (satışa sunulan) : % 20 (satışa sunulan) : % 10 : % 20 : % 0. Karacaşehir.05.Taahhütnamede kurul kararına uygun kömür satmadığının tespit edilmesi halinde Satış İzin Belgesinin ve Ruhsatının iptal edileceğine dair hususların yer almasına.2004 tarih ve 05 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile şehir merkezinde geçmiş yıllarda olduğu gibi bundan sonraki yıllarda da. . bu özellikleri taşımayan kömürlerin satılmasına ve kullanılmasına izin verilmemesine karar verilmiş ve uygulanmıştır.Kömür satışı yapmak isteyen kişi. Alt Isıl Değeri (min) Toplam Kükürt Değeri (max) Nem (max) Tane Boyu 18 mm altı (max) : 4500 ( -500) kcal/kg :%1 : % 20 : 18-150 mm (18 mm altı 150 mm üstü için max %10 tolerans) Alt Isıl Değeri (orjinalde) Kükürt (kuru bazda) Uçucu madde (kuru bazda) Toplam Nem (orjinalde) Kül (kuru bazda) Boyut özelliklerini taşıyan yerli kömürlerin satılmasına ve kullanılmasına .Mahalli Çevre Kurulu Kararı’na uygun kömür satacağına dair noter tasdikli taahhütname istenmesine. .0 özelliklerini taşıyan Soma + 18 Lavvar Linyit kömürlerinin satılmasına ve kullanılmasına. Aşağıçağlan. d) Kömür satışı yapan kişi. 47 . b) Konutlarda ve sanayide % 1. Keskin.

bu sistemlerin non-stop yanmasının sağlanması ve 10-18 mm çapında fındık tabir edilen torbalanmış kömürlerin kullanılmasına. ı) İl Defterdarlığı Vergi Kontrol Ekiplerince kömür taşıyan araçların kontrol noktalarında denetlenmelerine. kömürlerin taşınması. kömür üreticisi ve satıcısının bilinmesi. m)14 Haziran 2000 tarihinde yürürlüğe giren “TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları Standardı” ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın 19.E ‘den Yeterlilik Belgesi almış firmalarca üretilmiş olması. l) İşletme ve konutlarda kullanılan Stokerli (cebri yüklemeli fanlı) sistemlerin T. faaliyetleri sırasında yarattığı olumsuzlukların giderilmesine yönelik tedbirleri alamamış ve sağlık koruma bandı gözetilmeden verilmiş ruhsatlı yerlerin hafta sonu çalışma izinlerinin Büyükşehir Belediyesi’nce yeniden gözden geçirilmesine. şehre merkezine sokmak isteyen araç sahiplerinin Valiliğe bildirilmesine.2004 tarihine kadar satılmasına ve bu tarihten sonra torbalanmış kömür dışında açıkta kömür satışına izin verilmemesine.S. kurum ve kuruluşlarca yükleme ve boşaltma sırasında gürültü ve toz emisyonu kirliliğine sebebiyet verilmeyecek önlemlerin alınmasına.07. o) Kış sezonu boyunca kalorifer kazanlarının ilk yakış saatlerinin 06:30’a kadar tamamlanmasına. bu kömürlerin analizlerinin yaptırılarak kurul kararına uygun olmadığı tespit edilenlerin köy ilköğretim okullarına gönderilerek ısınmada kullanılmasına. denetlemenin etkili uygulanması. n) Yakma dönemi öncesi soba ve kaloriferlere ait baca temizliklerinin yaptırılmasına. 48 . doldurulması ve boşaltılması sırasında kömür kaybını ve bu işlemlerde oluşacak tozumayı önlemek açısından ithal ve yerli kömürlerin Mahalli Çevre Kurulu Kararının mahrukatçılara tebliğinden itibaren torba kömür olarak mal siparişi yapmalarına ve ellerinde bulunan açık kömürelerin 15. i) Denetimler sırasında kurul kararlarına uygun olmadığı şüphe edilen katı ve sıvı yakıtların Büyükşehir Belediyesi Kömür Dağıtım Deposunda yed-i emine alınmasına. kaçak kömür kullanılmasının önüne geçilmesi. standart ve yönetmeliğe uymayan yeni binalara oturma izni verilmemesine. g) Kömür satışı yapan kişi.e) Konut bölgeleri içerisinde kalmış. kurum ve kuruluşlara toplu olarak yer temini konusunda Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı’nca yapılan çalışmaların sonuçlandırılmasına. gerektiğinde 24 saat esasına göre denetim ekibine İl Çevre ve Orman Müdürlüğü elemanlarının da katılmasına. k) Geçmiş yıllarda Çevre Bakanlığı’nca izin verilen sanayi tesisleri hariç (Çimento ve Kireç Fabrikaları) petrokokun yasaklılık halinin devamına. f) İlimizde ısınma amaçlı soba ve kazanlarda kullanılmasında izin verilen kaliteli kömürlerin temini.1984 tarih ve 18580 sayılı Resmi Gazete’de yayımlarak yürürlüğe giren “Mevcut Binalarda Isı Yalıtım ve Yakıt Tasarrufu Sağlanması ve Hava Kirliliğinin Azaltılmasına Dair Yönetmeliği’nin uygulanmasına. bunlarla ilgili bilgilerin Kömür Dağıtım Komisyonu Başkanlığınca aylık olarak Valiliğe bildirilmesine.11. j) Büyükşehir Belediyesi Meclisince kömür satışı yapan yerlerin bir araya toplanmasına ilişkin aldığı karar doğrultusunda kömür satışı yapan kişi. belirtilen özellikler dışında kömür getirip. şehir içinde kömür satışı yapan yerlerin İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ekiplerince denetimlerinin yapılmasına. h) Şehir merkezine giriş ve çıkış yollarında 24 saat esasına göre Büyükşehir Belediye Başkanlığı. bu sistemi kullanan binaların bacalarına filitre takılması. kömürlerin açıkta satışının önlenmesi. Tepebaşı Belediye Başkanlığı ve Odunpazarı Belediye Başkanlığı Zabıtaları ile İl Emniyet ve İl Sağlık Müdürlüğü’nce denetim ekibi oluşturularak.

Mart 2000 tarihi itibariyle Sivrihisar Demir Bakır ve Arabacılar Odası ile yapılan protokol doğrultusunda Sivrihisar İlçesinde de egzoz gazı ölçümleri yapılmaya başlanılmıştır. Trafikten Kaynaklanan Emisyonlar İlimizde egzoz gazı ölçümlerine Makine Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi ile Vakıf Başkanlığı arasında yapılan protokolle 14.1.4. ş) Alınan kararlara uygun olmayan katı ve sıvı yakıt satışı yapan ve yakanlarla kararlara uymayanlara 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu.2.12. 49 .261 adettir.1. Eskişehir’de endüstriyel emisyon kirliliğini önleyebilmek veya minimum seviyeye indirebilmek için Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri uyarınca sanayi kuruluşlarına tebligat yapılarak emisyon izni almaları istenmiştir. egzoz gazlarından kaynaklanan emisyonların kontrol altında tutulması amacıyla 2000 yılında da İlimizde egzoz gazı ölçümleri Vakfımız Temsilciliği ile yapılan protokol doğrultusunda 2 ayrı istasyonda ve ilçelerde de seyyar ekip tarafından devam edilmektedir.2. C. 2000 yılından sonra ölçüm yaptıran araç sayısının artmasında.ö) Dış ortam sıcaklığı 15 ºC’nin altında olduğu günlerde kalorifer ve sobaların iş yerlerinde iç ortam sıcaklığı 18 ºC. kamu kuruluşlarına ait araçların.729 adedi ölçüme tabii olup. Bu araçlardan 102. Ölçüm yaptırmayan araçların tespiti ve ölçümlerinin yapılması amacıyla 16. Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile emisyon izni verilmesi uygun bulunan kuruluşlar Tablo C.1989 tarih ve 12 sayılı İl Umumi Hıfzısıhha Kurulu kararında belirtilen kademe planı uygulamalarına geçilmesine.11.) egzoz emisyon ölçümü zorunluluğu getirilmesi ve takibinin yapılması önemli ölçüde katkı sağlamıştır. karar verilmiştir. Endüstriyel Emisyonlar Eskişehir’de endüstriyel hava kirliliği . Ayrıca toplu taşıma araçlarına (Halk ve Belediye Otobüsleri. fenni muayenelerde ve trafik kontrollerinde egzoz ölçümlerinin yaptırılıp yaptırılmadığına bakılması önemli rol oynamıştır. dolmuş. taksi vs. p) Hava emisyonları ölçümlerinde ani artışların tespitinde ve uyarı kademe sınırlarına ulaşılması durumunda 10. Baca gazı ölçüm sonuçları standartlara uygun kuruluşlara İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’nce emisyon izni verilmektedir.5. 2872 sayılı Çevre Kanunu ve Türk Ceza kanununa göre işlem yapılmasına. sınıflama ve ambalajlama tesislerinin meskun mahal dışında kurulmasına. r) İlimiz hudutlarında çıkarılan yerli kömürlere uygunluk ve satış izni belgesinin İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’nce verilmesine.2000 tarih ve 10 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile trafik denetimlerinde emisyon pulu olmayan araçlara yasal işlem yapılarak ölçümlerin en yakın ölçüm istasyonunda yaptırılması. İl genelinde motorlu araç sayısı 137.1’de verilmiştir.1994 tarihinde başlanmıştır. baca gazlarından kaynaklanan genel kirleticiler ile sanayinin türü ve şekline göre organik ve inorganik diğer kirleticilerden kaynaklamaktadır. C. fenni muayene istasyonlarında emisyon pulu olmayan veya ölçüm süresi geçmiş araçların fenni muayenelerinin yapılmaması uygulamasına başlanmıştır. s) Kömür paketleme.11. konutlarda 20 ºC’den yukarı olmayacak şekilde yakılmasına.

09. Km MÇK TARİH VE NOSU 16.Şeker Fab. Şti.1996/54 14.Ltd Şti Arıkan Kirko ve Makine San. Jamak Jant ve Makina İmalatı San. Şti.Ltd.03.04.11.06. ve Tic A.2000/2 18.Ş.1999/3 04. A.12. A.Ş Kesikbaşlar Döküm San. San.Tic A.1994/2 20.A.Ş.Ş.Ş.1995/13 20. Şti.09.Ş Çağlayan Mak.02.2000/5 31.Ş. İstanbul Seramik San.02.A.1997/82 10.2000/7 26.A.09. A.09.09.Ş Tüprag Metal Madencilik San.02.08.ve Tic A.Ş Çıldırlar Kurşun Ltd Şti Alpes Endüstriyel Elek.Ş.07.Tic.10.09.Ş.1998/87 28.1995/38 17. ve Tic.Ş Por-Vit San.03.07. A. ESEN Mak. Atışkan Yapı ve Endüstriyel Alçı Ürünleri A.ve Tic.Ş.04. Deniz Döküm San.NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 KURULUŞUN ADI Doğruöz Giyim Sanayi Oğuzlar Yem Sanayi Sarar Giyim Tekstil Pınar Emaye Isı Gereçleri San.Hava İkmal Bakım Merkezi TEI Tusaş Motor San.09. Ltd. A. A.1995/15 09. Akyıldız Madencilik Yükseliş Makine San. Özge Gıda San.San.1995/41 17.1999/6 (ÇB) 27.06. ve Tesis İmalatı San. Ltd.12.04.1997/83 10.Tic A.Ş.Ş.11. Toprak Seniteri ve İzolatör San.07. San.01. Tic.TABLO C.1993/2 25.2000/7 31. Tam Gıda San.07. A.07.A.2000/4 (ÇB) 29. Dekor Orman Ürünleri San. Et ve Balık Ürünleri A. A.Şti. ADRESİ OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB Yarımca Köyü OSB OSB OSB Esk-Bursa Yolu OSB OSB Esk-Ank Yolu Baksan Sanayi Sitesi Baksan Sanayi Sitesi Baksan Sanayi Sitesi Baksan Sanayi Sitesi Sivrihisar-Babadat Baksan Sanayi Sitesi Çukurhisar Beylikova Keskin Köyü Sivrihisar Caddesi No:26 İnönü Muttalıp Çevre Yolu Terminal Karşısı Muttalip Mevkii Muttalip Yolu Üzeri Mahmudiye OSB OSB OSB OSB Muttalip OSB Çukurhisar Yolu Üzeri Baksan Sanayi Sitesi OSB OSB OSB Çifteler OSB OSB OSB OSB OSB Kütahya Yolu 5.ve Hayvancılık Tic. Ltd. Ltd.Ş.Ş.2000/7 (ÇB) 37. Esyem Yem San.Yem Fab. Tic. Ambalaj Tes.San.1998/2(ÇB) 19.1998/2 09.Ş Esbeton Çimento Yan Ürünleri A.1997/81 10.1998/1 19.1999/7 30.1993/1 16.1999 06.1999/8 30.1997/72 10. A. Kesimhane Tesisi Peyman Kuruyemiş ve Gıda San. Tic.1994/2 25.Ş. A. Heriş Döküm San.12.1999/7 30.1999/8 30. Toprak Kağıt A.05.10. Tic.Tic.A. Hisarlar Makine San.06. Tic.07.1998(ÇB) 28.1998 14.07. Özge Gıda San. Şti.1997/78 10.A. Tic.1997/80 10.11. Üstüner Madencilik Kimya San.1999/4 30.09. A. Tic.Ş Demircanlar Yağ San.02.1999/5 27.Ş.02. ve Tic.10. İzolasyon Müesesesi KÖY-TUR Tav. Şahlan Kabin Makina San Tic. Esk-Çimento Fab. Tic.2000/5 29.Ş.02.Ltd.09. A.Tic. Şti Tarhan İnş.1995/41 17.1998 14.09.08.Ş Dersan Deri San.1997/79 10.10.1998/6(ÇB) 14.Şti Esk.09. ve Tic.San.11.1996/54 17. Köy-Tür Tavukçuluk San.Müh.1999/6 (ÇB) 30.A.1993/1 16. Ford Otomotiv San.Ş.1993/1 16.Ş. Ertan Döküm Makina San.Ş Yalçın Mobilya Öz İnşaat San.1999/8 (ÇB) 02.1997/84 08.Ş 1.1998/1(ÇB) 28.Ş.Tic.Tic. Özsan Döküm San Güven Döküm San Emek İnşaat İthalat ve ihracat Ltd Şti Yılmaz Döküm San. A. ve Tic.08.1995/34 18.06.03.Ltd.2000/9 50 .1 Emisyon İzni Alan Kuruluşlar S. Turmet Madencilik ve İnş. Tic.

Ş Kudret Metal İzabe Sanayi İşletmesi Tic.2001/04 19. A. Gıda San.Ş.04. A.Tic. Tülomsaş Lokomotif ve Motor San. Ltd.Ş.Km Karagözler Mevkii OSB Alpu Yolu Gökçeoğlu Köyü Aşağısöğütönü Tunalı Mah.07.Ş.2001/04 (ÇB) 19.Ür.Ş.08.03. Cad.Ürün.2002/7 28.2001/08 11.Şti Akyürek kardeşler Pet.2002/12 25.12.Ş.Ş Esco Emaye Döküm San.Ş.2003 20.(Sanayi Karşısı) MÇK TARİH VE NOSU 16. A. Şti. Camiş Ambalaj San.Ş.09. A. ve Tic.10.A.02.Tic.03. ve Tic. Şti Paşabahçe Cam San.12.Ş.04.Ş. ve Tic.2001/09(ÇB) 26.02.2003 22. Akyürek kardeşler Pet.Ltd. A. ADRESİ Muttalip OSB OSB OSB (emisyon ön izni) Muttalip OSB OSB OSB OSB İnönü OSB OSB Baksan Sanayi Sitesi Baksan Sanayi Sitesi OSB Baksan Sanayi Sitesi Bursa Yolu OSB Ahmet Kanatlı Cad.Ş.2001/10 29.2001/03(ÇB) 22.A.01. Turan Tarım Makinaları San.2001/10(ÇB) 26. Kümbet Akpınar Köyü OSB 8. Arçelik A.2001/11 29.Ş. İlhanlar Gıda Tavukçuluk Ltd.02.2001/08 04. A.2003 20. İzocam San.07. Selka Betonica San.2002/05 28. Ltd.12.2003 20.2001/05 31.Şti.09. Kumsan Asfalt Plent Tesisi Mert Toprak Mamülleri Gençler Petrol Aksa İnşaat Elektrik Gıda San. Murat Döküm Atölyesi Kısacıklar Tavukçuluk Gıda ve İht.42002/04 22. Yeni Otogar yanı TFOŞ Trafik Araç Gereç Bahar Petrol San.11.2000/10 05. Tic.Ür.2003 20.Şti.Şti.0. Ltd.06.2003 51 .2001/09 11.09.2003 20.Şti.10.2002/01 17. Gündodu Mah.05.05.Ş.2002/10 31.03.Tic. Çelikoğlu Ulus Nakliyat Ltd.04.2003 20. Burhanlar İnş.Ltd.03. San. Tic. Birlik Sünger Kim. Selka Hazır Beton San. Döküm San. Ltd.04.Tic.Md.2001/03 22.Tic.2001/03(ÇB) 19.10.02.Şti.2003 20.2001/09 11.Ş. ve San.Tic Morgaz Petrol Ürünleri Sarıoğlu Tavukçuluk Emzet Akaryakıt Morgaz Petrol Ürünleri Şirintepe Muttalıp 3 Km Muttalıp 1Km Sivrihisar 20. Terracco Yapı Malz.2003 22.Tic.2002/6 24.09.Ş.2001/08 04.2002/7 24.2002/12 25. Şti.01. A.2002/10 25.Ltd.02.S. ve Tic.Ş. Espol Sünger ve Kimya San. A. Ltd. Akyürek kardeşler Pet.Tic.Ş.2001/11 16. Tic. Eti Bor A.11.Şti. A.11.Tic. Özçancı Emaye Isı MamülleriSan. ve Tic.Ltd.03.2003 20. A.Ş. İncenatör Tesisi Esçelik Isı Cihazları San.2001/05 (ÇB) 31. Tic.Pet.2002/12 22. Yol Ayrımı OSB Kırka OSB Çifteler Sivrihisar Ankara yolu Emko Sanayi Sitesi Kütahya Caddesi No:204 Bursa Yolu 10.05.Ltd. A.Sa.10. Orkun Giyim San.2003 94 95 96 97 98 99 100 101 Sarar Otomotiv San.Ş. Şti.08. OSB OSB OSB Kütahya Caddesi Eskişehir Çevre Yolu Küth. A.San.2000/11 22.05. A. Esel Enerji Üretim San.2001/04 19.San.09.2002/12 25. Botel Bobin Teli ve Kablo San.12.Tic.2001/10(ÇB) 26. ve Tic.Ür. Şan Döküm Sanayi Koldaş Döküm Atölyesi Aspen Yapı Sistemleri San. Şti. Gürka Otom.2002/04 17. ESKAR Et Ürn.2001/05 04.01. (Taş Ocağı) Anadolu Tarım ve Hayvan Ltd. Eskim Kimya San.01.2002/8 28.Şti. Karacan Otomotiv Petrol Ürn.02. A.03.2003 20.09. Basaş Ambalaj ve Yalıtım San. ve Tic. 71 Evler Mah. Ford Otomotiv San.A. Doruk Ev Gereçleri San. Şti.12.NO 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 KURULUŞUN ADI Prestij Mak. A. Erden Gıda San.10.03. ve Tic. ve Tic.2001/04 31.2002/8 31.04.

2004/10 15. Tic.Ş AGİÇ Petrol Ürn.2003 21.10.11.2004/04 26.2004/05(ÇB) 26. Gıda San. Cad. Oto. Otosar Otomotiv Turizm San.12.Ş. Ltd.05. A. Shell Petrol Savuran Petrol Emzet Akaryakıt Sarıoğlu Tavukçuluk Altınaylar Yapı ve Mikronize San.06. San.10.2004 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü-2004 TABLO C. Bursa Gaz ve Petrol Tic A. Tic.Söğütönü Köyü Seyitgazi Caddesi MÇK TARİH VE NOSU 18.05. Tic. 13.2003 22.Tic.2003 27.04. Böl.12. Teksan San Sit. A.Tic. Şti. İnş.2003 21.Tic Bursa Gaz Ticaret Eskişehir Şb. Nak. 12.05.2003 20.NO 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 KURULUŞUN ADI Köksal Petrol Otogaz İstasyonu Bursa Gaz ve San.San.S.Ş.02.Ş Esk Dolum Tesisleri Serdar Döner Maden Öğütme Tesisi Muzaffer Kızıldağ Kalsit Öğütme Güçlü Hazır Beton San.Böl. Özaltın Toprak Bahar Petrol Ürünleri ADRESİ Porsuk Şubesi Atatürk Bulvarı Muttalıp Yolu 5 Km Şirintepe Karapazar Köyü Gündüzler mevkii Kütahya Yolu Org. A. Çukurhisar San.09.2003 22. A. Çukurhisar Mevkii Org.2003 20.2004/08 08. Şti.12.06. A. Standart Çimento JMS Jant Makin San.Böl.2004/05 26.2004/09 05.2003 22. Aygaz A. Böl.Cad Alpu Yolu 1’ıncı km Ankara Karayolu 8’inci km Borsa Cad No:29 A. Girişi İnönü Şarhöyük Mah.2004/08 06. Ltd.2004 (ÇB) 09.Tic. Konveyör Beyaz Eşya ve Oto Yan.San. Tic. Dev Beton Çimento San.05.Ş.2003 22.2003 11.10.2 1996-2004 Yıllarında Emisyon Ölçümü Yapılan Araç Sayıları YILLAR ÖLÇÜLEN ARAÇ SAYISI ÖZEL TOPLAM 1996 32333 33849 1997 37555 39036 1998 29783 31110 1999 37651 38766 2000 41748 43262 2001 41011 42240 2002 45157 46230 2003 43568 44565 2004 40851 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 RESMİ 1516 1481 1327 1115 1514 1229 1055 997 CEZALI ÖLÇÜLEN 2306 6580 2084 10430 12082 11924 4080 - 52 .2003 18.2004/09 06. San. Cd.04. San.04. Doruk Ev Gereçleri Ltd. Böl.2004/05 08.10.02. Org.Ş. A. Apsen Yapı Sistem Karacan Otomotiv Dörtel Akaryakıt Tarımsal Porsuk Seramik Ürn. ve Tic. Baksan San.05.09.10.10.Söğütönü Köyü Muttalıp Kanlıpınar Köyü Muttalip Mevkii Org San Böl 7.2003 22. ve Tic. Karacan Otomotiv Petrol Ürün San.San. Tic. Şti.2003 22. Sit.12.2003 21.2003 19.09.2003 24.11.2003 21.Ş.08. Otosar Otomotiv Turizm San. Org.

3 2004 Yılı SO2 ve PM Ölçüm Değerleri B B AYLAR OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK SO2 KONS. Gaz halindeki kirleticilerin en önemlileri karbonmonoksit (CO). Kükürtdioksit Konsantrasyonu ve Duman Hava kirlenmesine sebep olan gaz kirleticiler. hidrokarbonlar. (µg/m³) MAX ORT MİN 75 44 27 88 70 89 75 73 43 52 54 72 86 94 57 53 54 52 45 33 36 42 52 58 69 29 36 32 36 25 25 27 31 42 34 50 PM KONS. HAVA KİRLETİCİ GAZLAR VE KAYNAKLARI C.1.Grafik C. Grafik C. B B Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’ne göre. kükürtoksitler. azot oksitler (NOX) ve ozondur. normal sıcaklık ve basınç altında gaz formunda bulunan maddeler ile katı ve sıvı halde bulunan maddelerin buharlarından ileri gelir. hidrojen sülfür (H2S). B B İlimizde hava kirliliği ölçümleri iki ayrı istasyonda yapılmaktadır. TABLO C.3’de . Bu istasyonlar Sağlık Müdürlüğü ve Sağlık Meslek Lisesi’nde bulunmaktadır. 53 . Uzun Vadeli Sınır Değeri (UVS) 150 mg/m³’dür.C.2. B B B B Kükürtdioksit (SO2) suda ve dolayısıyla vücut sıvısında büyük ölçüde çözünebilen gaz olması nedeniyle insan sağlığı açısından önemlilik arz eder. Ölçüm sonuçları bu istasyonlardan elde edilen değerlerin ortalaması şeklinde verilmiştir. Eskişehir’de 2004 yıllına ait Hava Kirliliği aylık ölçüm sonuçları Tablo C. kükürtdioksit (SO2) için Kısa Vadeli Sınır Değeri (KVS) 400.17’de 1992-2004 Dönemi kış sezonu SO2 ortalama değerleri. Bu nedenle hava kirliliğinde en önemli kriterlerden biri olarak kabul edilmektedir.18’de de 1992-2004 Dönemi kış sezonu PM ortalama değerleri verilmiştir. (µg/m³) MAX ORT MİN 107 50 23 97 73 71 27 23 23 46 48 73 141 151 50 36 28 18 21 21 22 27 34 48 67 21 20 18 16 19 19 19 19 19 20 29 İl Çevreve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Tablo değerleri ve grafiklerden de görüleceği gibi alınan kararlar ile İlimizde hava kirliliği tamamen giderilmiş ve kirlilik dünya standartlarının altına çekilmiştir.2.

UVS 150 100 50 0 1992-1993 1993-1994 1994-1995 1995-1996 1996-1997 1997-1998 1998-1999 1999-2000 2000-2001 2001-2002 2002-2003 2003-2004 2004-2005 YILLAR B İl Çevre ve Orman Müdürlüğü-2004 54 .GRAFİK C. 18 1992-2004 Yılları Kış Sezonu PM Ortalamaları 350 300 KVS 250 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART PM µg\m³ 200 KIŞ AYLARI ORT.

17 1992-2004 Yılları Kış Sezonu SO2 Değerlendirmesi 500 450 KVS 400 350 300 250 200 EKİM KASIM ARALIK SO2 µg\m³ KIŞ AYLARI ORT. OCAK ŞUBAT MART UVS 150 100 50 0 1992-1993 1993-1994 1994-1995 1995-1996 1996-1997 1997-1998 1998-1999 1999-2000 2000-2001 2001-2002 2002-2003 2003-2004 2004-2005 YILLAR B 55 .GRAFİK C.

GRAFİK C.19 1990-2004 Yılları Arası Ortalama SO2 -PM Grafiği 350 300 250 KİRLİLİK µg/m³ 200 171 150 181 193 167 174 SO2 PM UVS 126 100 50 37 52 59 60 69 51 45 55 44 46 46 44 50 44 37 39 39 44 49 36 35 50 43 42 0 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 56 .

... Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliği Kontrol Yönetmeliğine göre Partikül madde için Kısa Vadeli Sınır Değeri (KVS) 300. SO2 µg/m³ 23 40 37 32 39 35 B B İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Grafik C. Partikül Madde Emisyonları Partikül halindeki kirleticiler menşelerine ve dane boyutlarına göre ince tozlar....01-100µ arasında değişmektedir. Hava kirlenmesinde önemli yer tutan partiküler madde boyutları 0.4 ve Grafik C. partikül maddelerin etkileri.... kış sezonu ortalaması sınır değerleri ........ Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliği Kontrol Yönetmeliğine göre. kimyasal buhar. aerosol ve spray olarak sınıflara ayrılır. Tablo C... gibi pek çok açıdan önem taşır. binaların ısıtılmasıyla ortaya çıkabilen hava kirlenmelerine yol açan hava kirleticiler için Ekim-Mart ayları arasında yerleşim bölgelerinde yapılan ölçümlerin ortalamaları......... yanma dumanları..4 2000-2001 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi B B B B AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX SO2 µg/m³ 68 103 73 79 114 88 B B ORT SO2 µg/m³ 42 70 53 49 62 46 B B MİN.. arıtılmaları.......... 250 µg/m³ Havada asılı partikül madde .. aşılmaması gereken kış sezonu ortalaması UVS Sınır değerleri ile mukayese edilir.. UVS 68 MAX SO2 µg/m³ ORT SO2 µg/m³ 73 79 37 114 103 23 MİN... atmosferik olaylarda oynadığı rol vb..2. Partikül maddelerin boyutları. Kış aylarında....... Uzun Vadeli Sınır Değeri 150 µg/m³’tür..20’de verilmiştir... kimyasal dumanlar........... 200 µg/m³ Eskişehir İli 2000-2001 Dönemi Kış Sezonu SO2 değerlendirilmesi Tablo C.. SO2 µg/m³ 88 39 42 70 40 53 49 32 62 46 35 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART AYLAR 57 ..20 2000-2001 Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 KONSANTRASYON µg/m³ KVS KIŞ AYLARI ORT..C...2.... Kış Sezonu Ortalaması Sınır Değerleri: Kükürtdioksit ..

5 ve Grafik C.21’de verilmiştir. PM µg/m³ 85 175 94 93 95 76 ORT PM µg/m³ 50 96 44 46 54 38 MİN PM µg/m³ 30 31 21 25 33 25 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Grafik C. Tablo C. 6 2001-2002 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi B B AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX SO2 µg/m³ 86 70 107 126 92 99 B B ORT SO2 µg/m³ 44 48 62 60 54 47 B B MİN.6 ve Grafik C. B B Tablo C. 175 MAX PM µg/m³ ORT PM µg/m³ MİN.22’de verilmiştir. 5 2000-2001 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX.21 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 KONSANTRASYON µg/m³ KVS KIŞ AYLARI ORT. SO2 µg/m³ 27 33 29 31 25 22 B B İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 58 .2000-2001 dönemi kış sezonu PM değerlendirilmesi Tablo C. PM µg/m³ 94 93 95 UVS 85 96 50 30 31 44 21 46 25 54 76 33 38 25 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 2001-2002 Dönemi Kış Sezonu SO2 değerlendirilmesi Tablo C.

Grafik C.7 ve Grafik C. Tablo C. 7 2001-2002 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX. PM µg/m³ 108 88 130 185 103 110 ORT PM µg/m³ 47 47 54 53 51 43 MİN PM µg/m³ 20 28 23 25 24 22 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 59 .23’de verilmiştir. UVS 86 4427 EKİM 70 4833 KASIM 107 62 29 ARALIK 126 60 31 OCAK 99 47 22 MART MAX SO2 µg/m³ ORT SO2 µg/m³ MİN.22 2001-2002 Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 KONSANTARASYON ug/m KVS KIŞ AYLARI ORT. SO2 µg/m³ 92 54 25 ŞUBAT AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 2000-2001 dönemi kış sezonu PM değerlendirilmesi Tablo C.

SO2 µg/m³ EKİM 75 38 20 KASIM 116 54 23 ARALIK 119 66 30 OCAK 114 60 25 ŞUBAT 96 54 30 MART 152 58 32 B B B B B B B B İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Grafik C. 185 UVS 130 54 23 53 25 47 20 88 47 28 103 51 24 110 43 22 MAX PM µg/m³ ORT PM µg/m³ MİN. S02 µg/m³ MAX S02 µg/m³ AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 60 .23 2001-20002 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi 350 KONSANTRASYON µg/m³ 300 250 200 150 100 50 0 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART AYLAR 108 KVS KIŞ AYLARI ORT. PM µg/m³ İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Tablo C. 8 2002-2003 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi AYLAR MAX SO2 µg/m³ ORT SO2 µg/m³ MİN.24 2002-2003 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi KONSANTRASYON µg/m³ 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART 75 38 20 116 54 23 KVS KIŞ AYLARI ORT.Grafik C. UVS 119 66 30 114 60 25 96 54 30 58 32 152 MİN S02 µg/m³ ORT.

186 MİN PM µg/m³ ORT. PM µg/m³ MAX PM µg/m³ 131 90 95 20 36 49 UVS 149 60 22 2032 AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Tablo C. PM µg/m³ 20 30 23 22 20 20 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Grafik C.Tablo C. SO2 µg/m³ 25 33 25 27 29 36 B B İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 61 . 9 2002-2003 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX PM µg/m³ 143 186 149 131 90 95 ORT PM µg/m³ 51 70 60 49 32 36 MİN. 10 2003-2004 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi B B AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX SO2 µg/m³ 73 112 92 74 88 70 B B ORT SO2 µg/m³ 37 72 46 44 57 53 B B MİN.25 2002-2003 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi KONSANTRASYON µg/m³ 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART 20 143 51 70 30 23 KVS KIŞ AYLARI ORT.

26 2003-2004 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi KONSANTRASYON µg/m³ 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART 73 25 37 33 112 72 25 KVS MİN S02 µg/m³ KIŞ AYLARI ORT.11 2003-2004 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX PM µg/m³ 75 198 116 107 97 73 ORT PM µg/m³ 36 85 52 50 50 36 MİN.Grafik C. UVS 92 46 27 44 74 29 88 57 36 53 70 ORT. S02 µg/m³ MAX S02 µg/m³ AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Tablo C. PM µg/m³ 20 20 22 23 21 20 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 62 .

5 Hidrokarbon ve Kurşun Emisyonları Kurşun emisyonlarını il genelinde 2 adet izabe tesisi ile 18 adedi faal olmak üzere toplam 35 adet döküm tesisi bulunmakta ve 2 adet fabrikada kupal ocağı ile döküm yapılmaktadır.1. PM µg/m³ MAX PM µg/m³ 107 97 21 50 20 36 73 UVS 75 20 36 20 85 22 116 23 52 50 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 C. atmosferik özelliklerin oluşturduğu kimyasal reaksiyonların en önemlileri ise fotokimyasal olaylardır ki.4 Nitrojen Oksit Emisyonları İlimizde doğalgaz kullanımına 1995 yılından sonra göreceli olarak geçilmiş olup 2004 yılında ısınma ve sanayi amaçlı toplam 187. atmosferik özellikler arasındaki kimyasal olaylar sonucu oluşan kirleticiler olmak üzere iki şekilde bulunurlar.2. C. hidrokarbonlar asılı vaziyette bulunan katı partüküllerdir. Çeşitli kaynaklardan meydana gelen kirlilik maddeleri toz.089. kül. Atmosferdeki bu kirleticiler. karbon monoksit.3 Karbonmonoksit Emisyonları Renksiz kokusuz ve tatsız karbonmonoksit gazı normal şartlarda kimyasal olarak inerttir ve ortalama 2. is.3. En önemli kaynakları ulaşım ve yakma işlemleridir. kirletici kaynaklarından atmosfere doğrudan verilen kirleticiler ve bu kirleticilerle. bunlardan özellikle floroklorokarbonlar.3 ATMOSFERİK KİRLİLİK C. ancak NOx ‘le ilgili bu dönem içinde ölçüm yapılmamıştır. güneşten gelen zararlı UV (ultraviole) ışınlarına karşı 63 . buhar.Grafik C. C.26 2003-2004 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi KONSANTRASYON µg/m³ 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 KVS KIŞ AYLARI ORT. P P B B C.2. Kolay fark edilmeyişi ve kaynaklandığı yerde iyi dağılmayışı önemli bir özelliğidir ve zehirlidir.2. olarak havaya geçerler.Ozon Tabakasının İncelmesinin Etkileri. sis. kükürtdioksit. azot oksitler.447 m3 doğalgaz kullanılmıştır.5 aylık atmosferik yarılanma ömrüne sahiptir. Bu kirleticilerle. duman vb. 198 MİN PM µg/m³ ORT. Atmosfere kirletici kaynaklarından yayılan kirleticiler.

Asit yağmurlarının insanlar üzerindeki dolaylı etkileri yüzey ve içme suları.4 HAVA KİRLETİCİLERİN ÇEVREYE OLAN ETKİLERİ C. ağır metaller.3. SO2 havada 2-4 gün süreyle kalır. Asidik zerrecikler genellikle sülfürdioksit ve nitrikoksitlerin atmosferdeki yayılması ile oluşur. Toprağa ya da göl yataklarına inmiş civa. endüstriyel faaliyetler sonucu oluşan asit nemidir. Bu asidik yapıdaki tozlar ve gazlar nemli ve sıcak akciğer alveollerinde kimyasal olarak kana geçebilirler. B B B B Asitleşmenin çevre üzerinde dolaylı olmakla birlikte yine çok önemli etkilerinden biri de. bitkiler ve balıklar üzerindeki etkilerine bağlı olarak bu unsurların kullanılması sonucunda uzun vadede insan bünyesinde asidik depolanmaya neden olur. C.1. kurum. besin zinciri ya da içme suyu yoluyla bitki. yer altı suları. bu nedenle kirlenme değerlendirilmesinde önem taşır. asidik nemle tepkimenin sonucunda. hayvan ve insana ulaşıp toksik etkiler yaratmaktadır. duman vs) üzerine yapışır.4. 64 .1 µ boyutundadır. toprak. Ağaç köklerinin besin toplama yeteneğinin bozulmasının sorumlusu da gene asitleşme sonucunda toprakta harekete geçen alüminyumdur. SO2 B B B B B B B B B B B B B B SO2 + ½ O2 SO3 + H2O B B B B B B B B SO3 ve nem ile H2SO4 B B B B B B B B oluşturur.yeryüzüne koruyan ozon tabakasında büyük tahribata yol açmaktadır. Bu partiküllerin direkt olarak solunması bu asidik yapıların doğrudan akciğerlere kadar gitmesine neden olmaktadır. SO2 havadan iki kere daha ağırdır.Asit Yağmurlarının Etkileri Fosil kökenli yakıtların ısınma ve sanayide kullanılması sonucu atmosfere atılan baca gazları içinde bulunan SO2 ve NOx ler meteorolojik olaylar sonucu kimyasal değişmelere uğrayarak seyreltik sülfirik asit ve nitrik asit olarak yağmurlarla birlikte yeryüzüne dönmektedir.4. Bu fonksiyonu gören partiküler <0. is.1 Doğal Çevreye Etkisi C. SO3 hemen reaksiyon verdiğinden havada serbest olarak uzun süre kalamaz.1 Su Üzerindeki Etkileri Partiküler maddelerin önemli bir rolü kar ve yağmurun oluşumu için çekirdek (nüve) görevi yapmalarıdır. SO2 suda çözünür (20°C’de 113 lt). İlimizde asit yağmurlarının etkileri hakkında sağlıklı bir veri bulunmamaktadır. Bu oluşumun (asit yağmuru) kirlenmede önemi büyüktür. Sonuçta oluşan nitrik ve sülfürik asit diğer partiküller (toz.2. SO2 havanın nemi ile H2SO3 sülfüroz asit oluşturur. C. kadmiyum ya da alüminyum gibi zehirli maddelerle tepkimeye girebilmekte ve normal koşullar altında çözünmez sayılan bu maddeler. İlimizde ozon tabakasının incelmesine yol açacak üretim yapan faaliyet bulunmamakta olup CFC gazları ile ilgili sağlıklı bilgi mevcut değildir.

Bazı partiküler maddeler zehirli maddeleri taşırken bazılarının kendisi zehirli maddeyi oluşturur. Kuru depolamada ise atmosferdeki partiküllerin ve gazların yeryüzüne taşınması esnasında yağmur veya kar bulunmaz. SO3. C.1. Çocuklarda kanda 0.4 İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkisi Partiküler maddelerin insan sağlığına çoğu solunum sistemi yoluyla olmak üzere çeşitli zararlı etkileri vardır.0 µg/l kurşun enzim faaliyetlerini engeller. 0. konutlarda ısınma amaçlı olarak kullanılan fosil yakıtlar. Kurşun kan üretimini engeller. B B B B B B B B B B B B C.4. Yaş depolamada atmosferde oluşan bütün ürünler. Kurşun atmosfere element halde. 1-2 µ arası partiküller hava kesecikleri ve bronşlarda tutulabilir. Çimento endüstrisinden kaynaklanan tozların nemle birleşerek bitki dokularının gelişimini engellediği saptanmıştır. Kurşun etkisi akut veya 65 . atmosferde çeşitli kimyasal ve fiziksel reaksiyonlara uğrayarak. Bunların yeryüzüne geri dönüşleri kuru ve yaş asit depolanması sonucu olur. Akut etki yapraklarda hücre bozunması ile ortaya çıkar (8 saate 0. Etkilerin ortaya çıkmasında maruz kalma süresinin önemi vardır. Azot bileşikleri ise bitkilerin özümseyeceği miktardan fazla olduğu zaman toprağın asitleşmesinde rol oynamaktadır. sinir sistemi ve idrar yollarını tahrip eder. B B B B Ayrıca bitki cinsine göre duyarlılık değişir. Partiküler maddelerin etkisi esas olarak solunum sistemi tıkamaları. Tozlar yaprak gözeneklerini tıkar. azotoksit. NOX gibi gazlar yağışla birleşip asit meydana getirebilmekte ve bunların yeryüzüne yağması ile asit yağmurları oluşmaktadır. Partiküler maddelerin hayvanlara olan etkisi daha çok dolaylı yoldan olmaktadır. atmosferde birikme sonucu toprağa geçen kükürt bileşikleridir.1. Toprağın yapısında bulunan kalsiyum. diğer bütün yağış biçimleri de asidik olabilmektedir Asit yağmuru toprağın kimyasal yapısını ve biyolojik koşullarını etkilemektedir.C.8-1. partikül madde ve hidrokarbon yaymaktadır. toprağın zayıflamasına ve zirai verimin düşmesine neden olmaktadır. çam ve elma ağaçlarıdır.4.01-0. solunum sisteminin kendi kendini temizlemesine engel olmaları şeklinde veya zehirli ve kanserojen yapıları nedeni iledir. Bitkiler büyüme mevsimlerinde SO2’ye daha duyarlıdır. Başlıca duyarlı türler alfalfa.01 ppm de 1 yıl kadar sürede ortaya çıkar. yağmur ve kar içinde çözünmüş halde yeryüzüne taşınırlar.4. fasulye. sis içinde aerosol şeklinde bulunurlar. sülfatları ve organik bileşikleri olarak verilir. atmosferdeki su partikülleri ve diğer bileşenlerle tepkimeye girerek sülfüroz asit (HSO). bu faaliyetleri sonucu havayı kirletmekte ve kükürtdioksit. Çeşitli yanma olayları sonucu havaya karışan SO2.3 ppm) kronik etki benzer zarara yol açar. 2 ile 7 gün arasında havada asılı kalabilen bu kirleticiler. ayrıca ışığı engelleyerek fotosenteze mani olurlar. sülfürik asit (H2SO4) ve nitrik asit (HNO3) gibi kirletici maddelerin oluşumuna sebebiyet verirler.1. 0. oksitleri olarak. Hayvanlara zararları konusunda bilgiler sınırlıdır. Bu etki zehirli partiküler maddelerle bulaşmış bitkilerin yenilmesi ile oluşur. Bunun en önemli özelliği kurşundur. Toprağın asitleşmesine en çok katkıda bulunan maddeler.2 Toprak Üzerine Etkileri Endüstriyel faaliyetler.3 Flora ve Fauna Üzerindeki Etkisi Partiküler maddelerin bitkilere etkisi konusunda bilgiler yeterli değildir. Kükürtoksitlerin bitkilere olan etkisi akut veya kronik olabilir. yalnız yağmur değil.1 µ arasında partiküler maddeler solunum sistemlerinde birikebilir. zaman zaman çok uzaklara taşınabilmekte. Bu çerçevede belirtildiği gibi. pamuk. magnezyum gibi elementleri yıkayarak taban suyuna taşımakta. motorlu taşıtlardan çıkan egzoz gazları ve fosil yakıtlara dayalı olarak enerji üreten termik santraller. SO2’nin etkisi nem ile ve şiddetli ışıkta artar.

Tekstil ürünleri kirlenme. Deri de aynı şekilde etkilenir. özellikle biyolojik partiküller alerjiye neden olurlar. SO2 ve H2SO4 ile SO4 tuzları solunum sistemini mukozayı tahriş ederek etkiler ve bronşit ve astım gibi kronik hastalıkların oluşumuna yol açar. C. çinko. B B B B B B B B B B 20 ppm’e kadar etkiler akuttur.2 Yapay Çevreye (Görüntü Kirliliği Üzerine) Etkileri Metallere etki korozif yapıdaki partiküler maddelerin doğrudan etkisi ile oluşur. Ayrıca partiküler maddeler korozyon nüvesi oluşturabilir. Partiküler maddelerin bazıları.4. Yapı malzemeleri özellikle kireç ve mermer CaCO3 + H2SO4 B B B B B B CaSO4 + CO2 + H2O B B B B B B B B B B reaksiyonu ile aşınır. Sülfürik asit korozyonu en önemli etkiyi oluşturur.kronik olabilir. naylon) yapısını bozar ve mukavemetini azaltır. B B KAYNAKÇA : 1-Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğün Verileri (1929-2004) 2-Sağlık Müdürlüğü Verileri (1990-2004) 3-İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1993-2004) 66 . H2SO4 tekstil ürünlerin (pamuk. rayon. SO2 partiküler maddelerle birlikte olduğunda solunum sisteminde daha uzun süreler kaldığı için çok daha tehlikelidir. hatta 400-500 ppm kısa sürede öldürücü olabilir. şeklinde partiküler maddelerden etkilenir. Bu etki rutubetin artması ile artar. Kağıtlar SO2’yi absorblayarak sararır ve kırılgan hale geçer. erozyon vb. Demir. bakır gibi pek çok metalin korozyonu hızlanır. Yapı elemanları kirlenme ve aşınma ile etkilenir.

7-8. Ovada 3. Alüvyon kalınlığı 5.5 I/s/m civarındadır. P P P P P P P P Ovada açılan sondajlardan alınan yer altı suyu örneklerinin kimyasal analiz sonuçlarına göre C2 S1 ve C3 S1 sulama suyu sınıfına girdikleri belirlenmiştir. kanallardaki sulama suyundan süzülme ve formasyondan yanal beslenim şeklinde olmaktadır. yüzeysel akıştan süzülme ile Porsuk Çayı ve sulama kanallarından olmaktadır. Ovada açılan sondaj kuyularının derinlikleri 30-300 m arasında olup verimleri 10-60 l/s arasında değişmektedir. kullanma.1 Yeraltı Suları Eskişehir Ovası : Ovada yeraltısuyu temin edilen akifer formasyon alüvyondur. Suyun sertlikleri 67 .8 arasında değişmekte olup genellikle bazik karakterdedirler. Özgül verimleri ise 0. Ovada 132. B B B B B B B B Y ukarı Sakarya Havzası : Havzadaki akifer birimler alüvyon. Havzada yeraltısuyu arama ve işletme amacıyla değişik tarihlerde yüzlerce sondaj açılmıştır. Kuyu verimleri 10-24 l/s özgül verimleri ise 0.5 x 106 m3/yıl yeraltısuyu rezervi belirlenmesine rağmen bazı alt drenaj havzalarındaki tuzluluk problemleri nedeniyle 169 x l06 m3/yıl emniyetli yeraltısuyu rezervi alınabileceği belirlenmiştir. sulama ve içme suyu olarak kullanılmaktadır. Havzada 545. kullanma suyu. Ovadaki yeraltısuyu sanayi. B B B B Eskişehir . B B B B B B B B İnönü Ovası : Yeraltısuyu yönünden en önemli akifer alüvyonlardır. yüzeysel akıştan süzülme.5-20 1/s/m’dir. özgül debileri İse 0.62-7. Kalınlıkları 10-30 m arasında değişir. Akiferin beslenimi yağıştan süzülme.5 x 106 m3/yıl yeraltı suyu rezervi hesaplanmış olup 86 x l06 m3/yıl yer altı suyu yıllık emniyetli rezerv belirlenmiştir.75 l/s/m arasındadır. Elektriki geçirgenlik değerleri genellikle 500-1200 mikromho/cm civarındadır. Kalınlığı 5-95 m arasında değişir. Ovada açılan sondaj kuyularının derinlikleri 11-250 m arasında olup verimleri 10-50 1/s'dir. P P P P P P P P Ovada açılan sondaj kuyularından alınan su örneklerinin kimyasal analiz sonuçlarına göre .1. Ovada açılan sondaj kuyularının derinlikleri 11-230 m arasında değişmektedir.5 x 106 m3/yıl emniyetli yeraltısuyu rezervi mevcuttur.5 x 106 m3/yıl yeraltısuyu rezervi belirlenmiş olup emniyetli rezerv 2. kullanma.Alpu Ovası : Ovada yeraltısuyu taşıyan önemli akiferler Porsuk Çayı vadi yatağına bağlı olarak gelişen alüvyonlar ile neojen yaşlı kireçtaşı ve çakıltaşlarıdır. pH 6. Sularda kalsiyum bikarbonat tuzu hakimdir. Bu değer jipsli sahalarda 5000-10000 mikromho/cm olabilmektedir.1 SU KAYNAKLARININ KULLANIMI D. özgül debi alüvyon için 0. Kalınlığı 30-50 m arasındadır. Ovada 56 x 106 m3/yıl yeraltısuyu rezervi belirlenmiş olup 33. sulama suyu ve bazen de içme suyu olarak kullanılmaktadır. Ovadaki yer altı suları çoğunlukla sanayi suyu. Akiferin beslenimi yağıştan süzülme. Ovadaki yeraltısuyu sanayi.00 l/s/m arasında değişir. P P P P P P P P Açılan sondajlardan alınan yeraltısuyu örneklerinin kimyasal analiz sonuçlarına göre yeraltısuları C2 S1 ve C3 S1 sulama suyu sınıfında oldukları belirlenmiştir.5-4. Akiferin beslenimi yağıştan süzülme. neojen yaşlı silisli kireçtaşları ile konglomeralar ve mesozoyik yaşlı kristalize kireçtaşları ile ofiyolitlerdir. yüzeysel akıştan süzülme ile olmaktadır. Sondajlardaki yeraltısuyu verimi 10-80 l/s arasında değişmektedir. ikinci derecede önemli akifer ise Sarısuyun eski alüvyonlarıdır.01-9. Havzanın beslenimi yağıştan süzülme ve yüzeysel akıştan süzülme şeklindedir.5 x 106 m3/yıl’dır. P P P P P P P P Ovada açılan sondajlardan alınan yeraltısuyu örneklerinin kimyasal analiz sonuçlarına göre yeraltısulan C2 S1 sulama suyu sınıfına girdikleri belirlenmiştir.D) SU D.40 m arasında değişir. sulama ve içme suyu olarak kullanılmaktadır.

1. Yeraltısuyu beslenimi yağıştan süzülme ve yüzeysel akıştan süzülme yoluyla olmaktadır.7 3. Tablo D.64 0. Elektriki iletkenlik değerleri 280-l000 mikromho/cm arasında değişkenlik gösterirler.C3 S1 sınıfı sulama suyu olup jipsli bölgelerde C3 S3 . D.Bölge Müdürlüğü 2004 68 .C4 S4 sınıfı olabilmektedir.3 arasında değişir.8 53 Vişnelik 2964-A Hv.54 0. pH’lar 7.50 FS° arasında değişmektedir.62 4.Konglomera Eski Alüvyon Alüvyon Eski Alüvyon Akifer Kalınlığı 77 4343 17 38 13 12 100 18 3 10 49 44 44 65 İletkenlik Katsayısı m³/gün/m 158 500 600 110 60 300 70 360 150 1340 1692 100 560 220 Depolama Katsayısı 1.10¯³ 3. neojen yaşlı konglomera ile kireçtaşlarıdır. teşkil eden alüvyonların ortalama iletkenlik katsayısı 300 m³/gün/m yalnız 5586 No’lu Turgutlar kuyusunda geçilen kalkerin 60 m³/gün/m ve İnönü ovasının tabanını teşkil eden konglomeraların da iletkenlik katsayısı 5-70 m³/gün/m arasında değişmektedir. B B B B B B B B Ovadaki yeraltısuları sulama ve kullanma suyu. Ovada 4. 3.0-8. B B B B B B B B B B B B B B B B Günyüzü Ovası : Ovada akifer olan birimler alüvyon. Sarısu ile Porsuk çayının birleştikleri alanda ve Porsuk çayı boyunca açılmış kuyularda iletkenlik katsayısı için ortalama değer 1000 m³/gün/m alınabilir.4 5. Ovadaki yeraltısuları tarımsal amaçlı sulama suyu.1 Hidrolik Katsayılar Kuyu No Kuyu Adı Su Veren Formasyonlar Alüvyon Alüvyon Alüvyon Eski Alüvyon Kalker Alüvyon Konglomera Eski Alüvyon Alüvyon Alüvyon Alüvyon. P P P P Ovadaki alınan su örneklerinin kimyasal özellikleri şöyledir.genellikle 18 . C2 S1 .25 3. Genellikle bazik sulardır. 2. içme suyu olarak kullanılmaktadır. Eskişehir ovasında . Alüvyonların iletkenlik katsayısı 158-1692 m³/gün/m arasında değişmektedir.C3 S1 sulama suyu sınıfındadırlar.75 1. İnönü ovasında esas akiferi.42 12.25 0.1’de verilmiştir. İkmal 3184 Karacahöyük 5007 Sağır Dilsiz Okulu 5586 Turgutlar 5587-C Satılmış 5590/A Kandilli 8049 Kanalyanı 8071 61 Evler 16670 DSİ Bahçesi 17025 Sümerbank 17147 Sağır Dilsiz Okulu 17148 17301 Sigorta Hast.87 3.Sularda kalsiyum-magnezyum bikarbonat tuzları hakimdir.5 x 106 m3/yıl’dır.8 1. Pliokuaterner yaşlı terasların iletkenlik katsayısı 100-360 m³/gün/m arasındadır. Havzadaki yeraltısuları genellikle C2 S1 . 1. içme suyu ve kullanma suyu olarak kullanılmaktadır.1 Yeraltısuyu Taşıyan Formasyonların Hidrolik Özellikleri Eskişehir İnönü Ovasında açılan sondaj kuyularından mevcut pompalama deneyleri ile kıymetlendirilenler Tablo D.1. DSİ III.33 0.10¯² Özgül Debi lt/sn/m 4.07 1. Ovada açılan sondaj kuyularından 10-55 l/s yeraltısuyu alınabilmektedir. 4.

a.1990’lı yıllarda 450-500 lt/sn olarak alınan su.merhalede yaklaşık 8000 ha sulanabilecektir.1.2.1.1.3 Akarsular Eskişehir İlinde bulunan başlıca akarsular Tablo D. Eskişehir Sulaması. a-Sulama suyu amaçlı kullanımlar b-İçme ve kullanma suyu amaçlı kullanımlar c-Endüstriyel su temini amaçlı kullanımlar d-Rekreasyon ve balıkçılık amaçlı kullanımlar e-Evsel ve endüstriyel atıklar için alıcı ortam amaçlı kullanımlar a.2. a. İnşaat Halinde olan Sulama Projeleri a. Porsuk kaynaklarından elde edilebilecek maksimum su 500 lt/sn olmakta ve bunun üzerindeki ihtiyaçların Porsuk Çayı’nın kendisinden temin edilmesi planlanmaktadır.D.1. İçme ve Kullanma Suyu Amaçlı Kullanımlar b.1.2 Jeotermal Kaynaklar D.1 Porsuk Havzasında Akarsu Kullanımları Porsuk Çayı’da ve önemli yan kollarında akarsu kullanımları başlıca şu amaçlarla yapılmaktadır.Porsuk Çayı membalarından biri durumunda olan Kokar (Beşkarış) Çayı üzerinde inşa edilmekte olan Beşkarış Barajı vasıtası ile Altıntaş Ovası 1.Eskişehir Beylikova’da inşaatları devam eden depolama tesisinde Porsuk Çayı’nın kış suları toplanarak sulama mevsiminde bu tesis vasıtası ile toplam 11000 ha arazi sulanması planlanmaktadır. Beylikova Depolama Tesisi ve Sulaması.3.3.2.Kütahya Beşkarış Barajı ve Altıntaş Sulaması. Planlama ve Proje Safhasında Olan Sulama Projeleri a. 1987 yılında İller Bankası tarafından kaptaja alınmıştır.Porsuk Çayı üzerindeki Ağaçköy Regülatöründen cazibe ile Kütahya Ovasında yaklaşık 1700 ha alanda sulama yapılmaktadır a.1.2’de verilmiştir. D.1.2. Kütahya İli İçme ve Kullanma Suyu Temini Kütahya İlinin yaklaşık 20 km güneydoğusunda yer alan Porsuk Kaynakları. a.2. 69 . b. 2000’li yıllarda Kütahya İli’nin su ihtiyacı yaklaşık 750 lt/sn olarak hesaplanmaktadır.3. Mevcut Sulamalar a.1.1.Kütahya Sulaması. Kütahya İline doğrudan içme ve kullanma suyu olarak verilmektedir.1.Porsuk Barajından alınan su Porsuk Çayı Eskişehir girişinde yer alan Karacaşehir Regülatörü vasıtası ile Eskişehir ve Alpu ovalarında yaklaşık 17500 ha alanda sulama yapılmaktadır. Kütahya Altıntaş Sulaması: Porsuk Çayını oluşturan diğer bir kol olan Kocaçay (Murat Çayı) üzerine kurulması planlanan Akçaköy Barajı vasıtası ile Altıntaş Ovasında yaklaşık 9000 ha alanda ilave bir sulama yapılabilecektir.

57 5.83 İl Sınırları İçindeki Başlangıç ve Bitiş Noktaları Çifteler Sakarbaşı Alpagut İncesu Kıranharman Kandilli - Akarsuyun Adı SAKARYA NEHRİ PORSUK ÇAYI BARDAKÇI DERESİ SARISU DERESİ SEYDİ SUYU ÇARDAKÖZÜ DERESİ SARISU DERESİ PÜRTEK ÇAYI DSİ III.2. 70 .Bölge Müdürlüğü 2003 Kolu Olduğu Akarsu Sakarya Nehri Sakarya Nehri Sakarya Nehri Sakarya Nehri Sakarya Nehri Porsuk Çayı Porsuk Çayı Başlangıç ve bitiş noktaları.22 2.00 3.34 2.37 0.25 1.TABLO D. Akarsuyun İle girdiği ve İlden çıktığı mevkilerin adı olarak belirtilmiştir *Debi değerler yıllık ortalama değerleridir. Başlıca Akarsular Toplam Uzunluğu (Km) 627 255 46 44 70 18 60 40 İl Sınırları İçindeki Uzunluğu (Km) 400 225 46 44 70 18 40 40 Toplam Uzunluğa Oranı(%) % 64 % 88 % 100 % 100 % 100 % 100 % 67 % 100 *Debisi (m³/sn) 98.38 0.

2005 yılından sonra kapasitenin 5500 lt/sn’ye çıkarılması planlanmıştır. 71 . Ham suyun Porsuk Nehri’nden tesise pompalanması. tat ve koku kontrolü için toz aktif karbon durultucuların girişine dozlanacaktır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Avrupa Standartlarında belirlenen limitlere ve sözleşmede öngörülen özel şartlara uygun olarak tesisi terk edeceği şeklinde projelendirilmiştir. Temas tankında suyun 20 dakika dinlendirilmesi için alıkonulması. Kimyasal işlem görmüş suyun düz tabanlı durultma tanklarında durultulması.05 mg/lt yi geçmeyecek Alüminyum (Al) 0. Porsuk Çayı’nın Eskişehir İl merkezine girişinde yer alan Karacaşehir Regülatörü öncesinden karşılanmaktadır. Ayrıca ileride gerek duyulursa.1. Sülfürik asit ile pH ayarlanması. Temiz su arıtma tesislerinde ham suya şu işlemler uygulanmaktadır. TS 266.2. Arıtıldıktan sonra şehre içme ve kullanma amacıyla verilen su aynı noktada Porsuk Çayı’ndan temin edilmektedir. demir ve manganezin giderilmesi için potasyum permanganat. Alüminyum Sülfat tatbiki ile polyelektrolit ilavesi arasında 5 dakikalık reaksiyon süresi temin edilmiştir.15 mg/lt yi geçmeyecek Tat ve Koku İtiraz edilmeyecek derecede Koliform Organizmalar (MNP/100 ml)yok c. Seyitömer Termik Santrali Su Temini (Enne Barajı) Porsuk çayının önemli kollarından biri olan Felent Çayı üzerinde DSİ tarafından inşa edilmiş olan Enne Barajı Seyitömer Termik Santrali’nin soğutma ve kullanma suyu ihtiyaçlarını karşılamaktadır. Filtrelenmiş suyun dezenfeksiyon amacı ile temas tankına girmeden . Durultma çıkışında klor tatbiki. Hızlı kum filtreleri ile filtrasyon. Arıtma tesisleri Porsuk Nehrinden alınan suyun arıtılarak. klasik arıtma tesisleri ve dağıtım tesisleri inşaatı 1989 yılında tamamlanmıştır. Eskişehir İli İçme ve Kullanma Suyu Temini Eskişehir İli’nin içme ve kullanma suyu için gerekli ham su ihtiyacı. Endüstriyel Amaçlı Su Kullanımları c. Ham suyun dezenfeksiyon ve oksidasyon amacıyla klorlanması. Eskişehir İli’nin içme ve kullanma suyunu temin etmek amacıyla İller Bankası tarafından su alma tesisleri . 3700 l/s su verebilme kapasitesine sahip arıtma tesislerinde 1990’lı yıllarda ortalama 700800 l/s olarak arıtılıp şehre verilmiştir.1 mg/lt yi geçmeyecek Manganez (Mn) 0.2 Renk 5 Hazen birimini geçmeyecek Bulanıklık 0.b. Yeteri kadar karıştırma temin ederek Alüminyum Sülfat tatbiki ve bunu takiben flokların kararlılığını arttırmak için polyelektrolit ilavesi.6 JTU yu geçmeyecek Demir (Fe) 0. Arıtılmış Su Kalitesi : pH 7+0.

e.4’de .3. Uluçayır Deresi ve Musaözü Barajı çıkışı olan Musaözü Deresidir. Porsuk Baraj Rezervuarı’na kuzeyden karışmaktadır. İnönü’den gelip Eskişehir içinden Porsuk Çayı’na karışan Sarısu Deresi. Rekreasyon ve Balıkçılık Amaçlı Su Kullanımları Kütahya ve Eskişehir’de Porsuk Havzası içinde yer alan birçok göletlerde rekreasyon ve balıkçılık faaliyetleri yürütülmektedir. D.5’te verilmiştir. 72 . d.c. Endüstriyel ve Evsel Atıklar için Alıcı Ortam Amaçlı Kullanımlar Porsuk Çayının endüstriyel ve evsel atıklar için alıcı ortam olarak kullanımı suyun kalitesini önemli ölçüde değiştirmektedir. Porsuk Barajı ile Eskişehir arasında Kargın (Sabuncupınar) Deresi. Porsuk Baraj çıkışı ile içme suyu arıtma tesisleri arasında Porsuk Çayı’na karışan Kargın. Eskişehir Şeker Fabrikası Su Temini Eskişehir Şeker Fabrikası. 2004 yılı ortalama değerlere göre su kalite sınıfları ise Tablo D. Buradan da görüldüğü gibi Kargın Uluçayır dereleri 2. Kunduzlu Dere. Eskişehir bölümünde yer alan bu yan dereler genelde küçük debili ve temiz akarsular olduklarından 1990 yılından itibaren bu akarsuların büyük bir bölümü “Su Kalite Gözlem Programı”ndan çıkarılmış bulunmaktadır.1. Uluçayır ve Esenkara derelerine ait 1997-1998 yılları yan dereler ölçüm sonuçları ve ortalama değerlerine göre su sınıfları Tablo D.3 ve Tablo D.2.sınıf sular olurken Esenkara Deresi’nde aşırı kirlilik gözlenmektedir. Eskişehir sonrasında ise Sarısungur (Mamuca) Deresi ve Sivrihisar’ı geçtikten sonra Pürtek Çayı’dır.2. şeker pancarı yıkama sularının büyük kısmını doğrudan Porsuk Çayı’ndan karşılamaktadır. Porsuk Çayını Besleyen Yan Dereler Eskişehir bölümünde Porsuk Çayı’nı besleyen yan dereler.

73

TABLO D.4

74

TABLO D.5 Porsuk Çayı Eskişehir Bölümünü Yan Derelerinin 2004 Yılları Ortalama Değerlerinin Sulama Suyu Kriterlerine Göre Sınıflandırılması

İstasyon

Kargın Deresi 646 6,37 0,26 -0,7 0,21 0,49 400 0,06 C2S1 1,99 0,1 1,31 8 8,14 11,8

Uluçayır S Deresi II 536 I I I I I 10,54 0,39 -0,93 0,19 0,59 S

Esenkara Deresi S II I I I I I II I C2S1 II IV I I V I I .

Sağ Ana Kanal Şehir Çık. 591 9,97 0,39 -1,49 0,37 1,06 367 0,1 C2S1 4,34 0,32 3 6 8,4 17 S II I I I I I II I II I I I I I I

Sol Ana Kanal Şehir Çık. 591 10,18 0,4 -1,49 0,35 0,99 359 0,1 C2S1 5,4 0,45 3,2 17 8,2 14,5 S II I I I I I II II II II I I I I I

Parametre EC(25C) umhos/cm Değ.%Na SAR RSC meg/l Klorür(Cl)meg/l Sülfat(SO4)meg/l Top.Tuz mg/l Bor(B)mg/l SulamaS.Sınıfı Nitrat(NO3)mg/l Amon.(NH4)mg/l BOD5 mg/l Askı.Katı M.mg/l pH Sıcaklık C S=Su Sınıflaması I=Çok iyi

II 589 I 11,54 I 0,43 I -1,55 I 0,41 I 0,43 II 344 I 0,1 II

II 333 I 0,14

II C2S1 I I I I I I 0,62 0,09 2,35 6 8,1 10,5

I 41,5 I 0,15 I 1,25 I 79 I 7,9 I 11,8

NOT: 7 Ocak 1991 tarih ve 20748 sayılı Resmi Gazetede verilen kriterlere göre düzenlenmiştir. V= Uygun Değil (Zararlı)

II = İyi

III = Kullanılabilir

IV = İhtiyatla kullanılabilir.

75

D.1.3.3.Porsuk Baraj Çıkışı İle Eskişehir İçme ve Kullanma Suyu Alım Noktası Arasındaki Su Kalite Değerlendirmeleri
Porsuk baraj çıkışında Tablo D.6’daki ölçüm değerleri ve Tablo D.7’da su kalite sınıfları incelendiğinde amonyak azotu ve COD 2. sınıf, orto-fosfat açısından açısından 3. sınıf, diğer parametreler açısından 1. Sınıf su olduğu görülür. Daha sonra yan derelerin ilavesiyle orto-fosfat açısından Esenkara istasyonunda 2. sınıf su durumuna gelmektedir. Porsuk Çayı üzerinde bulunan 13 gözlem istasyonlarının amonyak azotu (NH3-N), nitrit azotu (NO2-N), nitrat azotu (NO3-N) ve orto fosfat (o-PO4) parametrelerinin ortalama değerleri Grafik D.1’de ve aynı gözlem istasyonlarındaki BOD5 (biyokimyasal oksijen değeri) ve COD (kimyasal oksijen değeri) parametrelerinin ortalama değerleri Grafik D.2 verilmiştir. Porsuk Çayı Baraj çıkışı gözlem istasyonuna ait amonyak azotu (NH3-N), nitrit azotu (NO2-N), nitrat azotu (NO3-N) ve orto fosfat (o-PO4) parametrelerinin zamana göre değişimi Grafik D.3 ve aynı parametrelerin Esenkara istasyonunda zamana göre değişimi Grafik D.4 verilmiştir. Baraj çıkışı ile Eskişehir içme ve kullanma suyu alım noktası arasında endüstriyel ve evsel nitelikli kirletici kaynak bulunmamaktadır.

76

TABLO D.6 2004 Yılı Porsuk Çayı İstasyonları Ölçüm Değerleri
İSTASYONLAR PARAMETRELER Debi Sıcaklık pH E.İletkenlik (25 C) T.Çözünmüş Katılar A.Katılar T.Alkalinite Fenolftalein Alkalinite Klorür Amonyak Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Çözünmüş Oksijen Organik Madde BOİ KOİ T.Sertlik Orto-Fosfat Sülfat Demir Mangan Sodyum Potasyum Kalsiyum Magnezyum T.Koliform Fekal Streptokok Esh.Koliform Krom Bakır Kurşun Arsenik Çinko Civa Kadmiyum Bor Fenol Florür SİMGE Q T pH EC TDS SS M-Al P-Al Cl NH3-N NO2-N NO3-N DO pV BOD5 COD TH o-PO4 SO4 Fe Mn Na K Ca Mg T-Colı F-Strp E-Colı Cr Cu Pb As Zn Hg Cd B Fen F BİRİMİ m3/sn C µmho/cm mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l PORSUK ÇAYI BARAJ ÇIKIŞI n Min. Ort. Maks. 4 1,000 3,075 6,500 4 6,00 8,75 11,5 4 8,20 8,26 8,45 4 554,00 573 596 4 334,00 346 365 4 3,00 5 8 4 235,00 247,38 260,5 4 0 4,50 18 4 11,80 13,28 14,7 4 0,500 1,026 1,56 4 0 0,01 0,028 4 0 0,17 0,38 4 8,60 9,62 10,7 4 2,12 2,47 2,76 4 2,60 2,46 3,78 3 10 25,11 49,84 4 257,50 278,75 298 4 0,34 0,74 1,14 4 46,80 51,23 60,66 4 0 0,09 0,25 4 0,01 0,07 0,112 4 16,10 16,81 17,89 4 4 4 4,88 4 36 49 58 4 33 38 40,7 4 2 22,50 50 4 0 0,50 2 4 0 0,75 2 0 PORSUK ÇAYI ESENKARA n Min. Ort. 12 3,700 8,07 12 3,500 8,79 12 8,000 8,12 12 537 580,83 12 325,000 353,33 12 7,000 12,75 12 235,000 251,50 11 0 2,36 12 11,30 13,50 12 0,150 0,41 12 0,016 0,05 12 0,63 1,02 12 7,30 9,25 12 2,28 2,65 12 2,60 3,29 12 10 22,81 12 268 285,50 12 0,040 0,67 12 27,800 46,40 12 0,080 0,18 12 0,010 0,08 12 11,500 15,20 12 3 4,13 12 42 50,17 12 32 38,91 12 90,000 890,83 12 9,000 46,08 12 23,000 10,83 1 0 0 Maks. 10,500 12,000 8,300 617,000 376,000 20,000 287,50 15 18,86 0,767 0,102 2,32 11,40 3,12 4,48 47,30 298,50 1,080 56,600 0,330 0,150 18,070 5 62 41 3000,000 200,000 400,000 0 PORSUK ÇAYI BENZİNLİK n Min. Ort. 4 0,53 2,895 4 4,5 8,88 4 7,8 8,00 4 541 583 4 331 360 4 5 72 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 0 0 12,1 0 0,024 0,63 7,8 2,44 2,1 15 266,5 0,1 38 0,11 0,06 11,5 3,9 42,6 34,6 5000 100 2000 3,13 14,26 0,303 0,04 1,02 9,78 2,74 2,93 33,11 285 0,59 46,73 0,42 0,11 13,05 4 50 39 8750 825 3275 Maks. 5,400 13 8,20 601 381 243 12,5 18,43 0,604 0,06 1,25 11,32 2,96 3,92 73,7 300,5 0,95 55,2 1,14 0,229 16,24 4,88 60 42,3 11000 1400 4100

4 1

0 0,10

0,18 0,10

0,25 0,1

12 10

0 0,100

0,17 0,25

0,260 0,500

4 0

0,08 0

0 0

0,31 0

DSİ III. Bölge Müdürlüğü-2004

77

TABLO D.6 2004 Yılı Porsuk Çayı İstasyonları Ölçüm Değerleri
İSTASYONLAR PARAMETRELER Debi Sıcaklık pH Elektriksel İletkenlik (25 C) Toplam Çözünmüş Katılar Askıdaki Katılar Bulanıklılık Toplam Alkalinite Fenolftalein Alkalinite Klorür Amonyak Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Çözünmüş Oksijen Organik Madde Biyolojik Oksijen İhtiyacı Kimyasal Oksijen İhtiyacı Toplam Sertlik Orto-Fosfat Sülfat Demir Mangan Sodyum Potasyum Kalsiyum Magnezyum Toplam Koliform Fekal Streptokok Esh.Koliform Krom Kurşun Bor Fenol Florür SİMGE Q T pH EC TDS SS Turb M-Al P-Al Cl NH3-N NO2-N NO3-N DO pV BOD5 COD TH o-PO4 SO4 Fe Mn Na K Ca Mg T-Colı F-Strp E-Colı Cr Pb B Fen F BİRİMİ m3/sn C µmho/cm mg/l mg/l NTU mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l PORSUK Ç. ATATÜRK CAD.KÖP. n Min. Ort. Maks. 4 1,35 3,289 8 4 4,5 9,6 14 4 7,8 8,0 8,1 4 588 622 622 4 363 383 412 4 7 30 70 4 4 252,5 268,25 290 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 13,5 0,112 0,02 1,24 6,9 2,28 1,9 26 289,5 0,36 40 0,1 0,06 12,94 2,68 47,4 37,9 4000 400 500 15,94 4,466 0,042 1,56 9,635 2,38 2,6525 42,7825 306,63 0,6 46 0,39 0,0865 15,1875 3,815 53,95 41,7575 8750 550 2825 18,4 1,18 0,086 1,88 11,64 2,6 3,21 74,6 330 0,87 50,2 0,83 0,13 20,29 4,88 69,6 45 23000 900 8000 POR. Ç.ESKŞEKER FAB.ÖNCE. n 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 Min. 2,2 4,5 8 586 381 8 253,5 13,5 0,24 0,022 1,41 6,6 2,32 1,96 26 292 0,42 40 0,1 0,08 12,94 3,17 49 35 Ort. 3,488 10,1 8,1 629 394 26 268,63 15,91 0,58 0,052 1,69 8,88 2,57 3,26 51,57 308,25 0,65 46,40 0,31 0,10 15,55 4,01 56,85 40,37 Maks. 6,700 15 8,15 674 424 64 291 19,1 1,43 0,106 2,08 10,5 2,92 3,98 78,3 335 0,85 50 0,75 0,13 20,29 4,88 76,4 43,1 POR. Ç.ESKŞEKER FAB SON. n 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 Min. 2,155 7 7,8 598 370 16 255 13,8 0,332 0,033 0,11 3,2 3,6 4,8 38,64 294 0 38 0,18 0,1 14,38 3,41 48,4 38,2 Ort. 3,451 14,6 8,0 694 545 66 290,00 23,14 3,26 0,665 2,21 6,47 24,66 10,25 317,31 322,75 0,19 52,10 0,73 0,25 18,51 11,37 59,40 42,36 Maks. 6,300 19 8,15 842 982 136 339,5 40,3 11,6 1,88 5,6 9,77 86,4 15,7 195,6 347 0,39 59 1,26 0,61 21,65 31,69 73,6 45,2

DSİ III. Bölge Müdürlüğü-2004

78

41 4.62 26.36 64.38 49.2 2.100 7.12 5.2 36 60000 1000 6000 Ort.3 78 328.52 0.200 17 7.81 12. 4 2.3 4.161 0.18 0.06 79.500 4 7.TABLO D.33 1.4 18. 6.88 4.470 12.05 60.02 0. 4.6 0.7 17 82 114.96 53.15 53.2 351.5 1.8 679 462 55 284 Maks.17 0.49 0.94 59.3 0.10 3.1825 1.26 80 8. Ort.68 69.66 76 12.001 0 1.04 141.2 0.2 762 635 111 307 PORSUK ÇAYI ŞEKER ÇİFTLİĞİ n Min.PİS SU AR.5 8.E.5 7.05 0.265 0. Maks.60 43.2 0. 5.6 21.5 44 355 542.7 909 531 83 341. Bölge Müdürlüğü-2004 79 .1 14.33 Maks.8 16.36 57.4 357.50 44.6275 1. 4.9 6.6 32.51 22. 3.5 17.9 1007 570 155 366 59.7 4.5 3.9325 45.033 0.01 76.7 141.07 2.1475 21.397 1.312 1.022 0.17 3.46 55 47.4 67.425 25.26 16.2 0. n 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 3 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 Min.25 6.09 0.5 4 7.81 90 48.2 7 7.7 358.Koliform Krom Bakır Kurşun Kadmiyum Bor Fenol Florür SİMGE Q T pH EC TDS SS Turb M-Al P-Al Cl NH3-N NO2-N NO3-N DO pV BOD5 COD TH o-PO4 SO4 Fe Mn Na K Ca Mg T-Colı F-Strp E-Colı Cr Cu Pb Cd B Fen F BİRİMİ m3/sn C µmho/cm mg/l mg/l NTU mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l PORSUK Ç.27 0.8 Ort.5 23.7 21.04 30.9 3.65 8.4 0.63 70 0.07 5.13 93.63 363.4 7.27 47.84 0 3.425 9.6 405000 1200000 32250 120000 84000 160000 DSİ III.80 51.5 n 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 PORSUK ÇAYI ALPU Min.600 7.3 858 508 40 328.2 7.10 8.00 21.73 243.61 419.4 41.5 7.1 19.8 8 4 860 1021 1283 4 489 592 783 4 30 302 760 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 280 39. 2.6 3.20125 0.5 321 341 0.12 0.483 13.16 68 53.7 366.5 0 42 0.815 460.5 597 369 13 257.Ö.15 40.23 31 293.4 74.39 71.33 90 2.95 10.995 21.32 7.38 3.239 0.36 0.5 35 4.67 5.5 14.07 0.031 0 0.4 7.41 49.25 71.20 53.40 340.92 3.5 0.051 0.54 123.198 41.98 3 0.6 2004 Yılı Porsuk Çayı İstasyonları Ölçüm Değerleri İSTASYONLAR PARAMETRELER Debi Sıcaklık pH Elektriksel İletkenlik (25 C) Toplam Çözünmüş Katılar Askıdaki Katılar Bulanıklılık Toplam Alkalinite Fenolftalein Alkalinite Klorür Amonyak Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Çözünmüş Oksijen Organik Madde Biyolojik Oksijen İhtiyacı Kimyasal Oksijen İhtiyacı Toplam Sertlik Orto-Fosfat Sülfat DemirMangan Sodyum Potasyum Kalsiyum Magnezyum Toplam Koliform Fekal Streptokok Esh.5 2.9 0.88 7.5 145 14.

50 4.9 881 510 171 332. Maks.4 16 7.27 72 0.2 421 3.18 51.6 15 7.4 5.8 13.3 96.50 3.45 0.9 0.7 813 481 59 323.7 965 571 36 329 35.9 53.14 4.715 0.1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 14. Maks.6675 0.61 0.27 0.9 15.35 50.16 1.6 3 0.6 29.008 0.6 137.6 52.5 4.027 0.5 16 7.9 16.006 0 2.089 0.27 0.5 4.60 400.88 55.6 346. Maks.75 17.32 39.32 0.2 5.23 37.6 32.5 7.3 339. 4.47 85 0. 2 5.8 136 4.1 6.5 4.00 2.045 0.6 3.14 36.30 3.90 2.5 40.003 0 2.87 66 48.8 5.06 2 3.28 45.75 12.7 806 470 49 320.9 3.5 47.87 58.5 1.36 0.60 144.75 1.75 6.6 77 378.755 72 0.24 72 0.2 2.08 38.5 52.36 37.6 4.755 0.05 4.25 6.58 5.35 61. Bölge Müdürlüğü-2004 80 .5 7.08 0.8 856 502 97 329.7 831 494 23 326 33.6 4.171 0.006 0.8 45.225 5.5 422.43 9.6 64 PORSUK ÇAYI YUNUSEMRE n Min.4 364 3.97 65.5 7. Ort.6 13.844 0.2 2.5 7.Koliform Krom Civa Kadmiyum Bor Fenol Florür SİMGE Q T pH EC TDS SS Turb M-Al P-Al Cl NH3-N NO2-N NO3-N DO pV BOD5 COD TH o-PO4 SO4 Fe Mn Na K Ca Mg T-Colı F-Strp E-Colı Cr Hg Cd B Fen F BİRİMİ m3/sn C µmho/cm mg/l mg/l NTU mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l n 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 1 2 2 2 2 2 2 PORSUK ÇAYI YEŞİLDON Min.8 996 619 190 350 68. 2 4.95 83.4 48.6 35.6 34. Ort.50 4.22 57.85 5.70 18 7.16 63.15 2.503 0.07 72 58.88 42.2 8.9 PORSUK ÇAYI BEYLİKOVA n Min. Ort.05 32.5 DSİ III.13 2.62 27.485 0.24 45.62 5.53 60 55.5 17.37 3.6 2004 Yılı Porsuk Çayı İstasyonları Ölçüm Değerleri İSTASYONLAR PARAMETRELER Debi Sıcaklık pH Elektriksel İletkenlik (25 C) Toplam Çözünmüş Katılar Askıdaki Katılar Bulanıklılık Toplam Alkalinite Fenolftalein Alkalinite Klorür Amonyak Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Çözünmüş Oksijen Organik Madde Biyolojik Oksijen İhtiyacı Kimyasal Oksijen İhtiyacı Toplam Sertlik Orto-Fosfat Sülfat Demir Mangan Sodyum Potasyum Kalsiyum Magnezyum Toplam Koliform Fekal Streptokok Esh.30 55.6 799 459 38 317 29.207 40.5 3.62 0 0 1.137 46 7.1 2.8 981 595 113 339.TABLO D.30 1.4 92 0.25 44.75 0.6 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 15 7.875 60.9 2 8.25 30.54 111.9 47.3 26.5 31.30 392.16 0.5 4.80 59.9 354 2.

9 3.264 3.363 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 0 0 0 0 0 0 0 4 0 0 0.000 BİRİMİ m3/sn C µmho/cm mg/l mg/l NTU mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l Maks.943 87.7 1000000 20000 80000 0.5 0 74.8 48 10000 100 400 3.74 97 3.340 65.850 51.14 0.000 7567.000 101.21 20.72 400 2.TABLO D.48 DSİ III.5 6.750 4 85 115.017 0 5.33 0.Koliform E-Colı Krom Cr Bakır Cu Kurşun Pb Arsenik As Çinko Zn Civa Hg Kadmiyum Cd Bor B Fenol Fen Florür F PORSUK ÇAYI SAZILAR n Min. Bölge Müdürlüğü 2004 81 .750 4 100 171.5 52.6 2004 Yılı Porsuk Çayı İstasyonları Ölçüm Değerleri İSTASYONLAR PARAMETRELER SİMGE Debi Q Sıcaklık T pH pH Elektriksel İletkenlik (25 C) EC Toplam Çözünmüş Katılar TDS Askıdaki Katılar SS Bulanıklılık Turb Toplam Alkalinite M-Al Fenolftalein Alkalinite P-Al Klorür Cl NH3Amonyak Azotu N NO2Nitrit Azotu N NO3Nitrat Azotu N Çözünmüş Oksijen DO Organik Madde pV Biyolojik Oksijen İhtiyacı BOD5 Kimyasal Oksijen İhtiyacı COD Toplam Sertlik TH Orto-Fosfat o-PO4 Sülfat SO4 Demir Fe Mangan Mn Sodyum Na Potasyum K Kalsiyum Ca Magnezyum Mg Toplam Koliform T-Colı Fekal Streptokok F-Strp Esh. Ort.358 6.45 4.250 4 0 4 58.25 4.000 1.71 7.755 14. 4 3.833 4 962 1002 4 594 612.5 1. 4.72 78 58.240 0.5 53 333.625 4 7.08 12.7 7.49 77.843 11.218 4 5.750 4 322.400 0.62 37.6 174.122 1.510 32.111 0.745 62.62 0.2 67.150 2.805 371.3 75 1.965 300000.991 21 8 1019 631 290 152 371.92 0.3 69.500 22725.5 12.32 0.16 57.5 338.

Köp.Arıtma Öncesi Şeker Çiftliği Cad.7 Porsuk Çayı Eskişehir Bölümü 2000 .TABLO D. Sınıf 1 : Yüksek kaliteli su Sınıf 2 : Az kirlenmiş su Sınıf 3 : Kirli su Sınıf 4 : Çok kirlenmiş su 1 2 3 4 2 2 2 3 2 2 4 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 3 3 4 2 2 2 2 4 4 4 1 1 1 1 4 4 4 Biyokimyasal Oksijen Değeri (mg/l) Kimyasal Oksijen Değeri (mg/l) Amonyak Azotu (mg/l) Nitrat Azotu (mg/l) Orto-Fosfat (mg/l) DO 1 1 1 1 1 2 2 3 SEMBOL pH 1 TDS 1 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 1 1 1 1 Porsuk Baraj Çık. Esenkara Benzinlik Atatürk Şeker Fb. Sonrası Esk. Öncesi 82 .2003 Yılları Ortalama Değerlerine Göre Su Kalite Sınıfları BAZ İSTASYONLAR PARAMETRELER pH Toplam Çözünmüş Katılar (mg/l) Çözünmüş Oksijen (mg/l) BOD5 1 COD 2 NH3-N 2 NO3-N 1 o-PO4 3 DSİ III Bölge Müdürlüğü 2003 NOT: 1997-1998 Yılları ortalama ölçüm değerleri 4 Eylül 1988 tarih ve 19919 sayılı resmi gazetede tablo 1 de verilen Kıta İçi Su Kaynaklarının Sınıflarına göre kalite kriterleri esas alınarak değerlendirilmiştir. Şeker Fb.

K K. . EŞ Y İL EŞ DO İL D N O B N A A LP LPU U JÇ 0 A BE RA N ZİB NE LN İK Z A SRA EN NO2-N SA SA ZI LA R ZI L A R IK .Ö ŞE N K Ş . JÇ I BKIŞ A I R K BA RA ES EN K EA GÖZLEM İSTASYONLARI GÖZLEM İSTASYONLARI BOD5 NH3-N COD NO2-N NO3-N o-PO4 DSİ III BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ-2004 83 Y . ER E KE FA B. R F SN B .Porsuk Çayı BOD5 VE COD 2004 Yılı Ortalama Değerleri Değişim Grafiğ GRAFİK D. ŞE ŞE K K ER E R Çİ Ç FT İF T .2.E R Ö F N B .Ö A N Ö . . E FA K B.GRAFİK D.NO3-N ve o-PO4 2004 Yıllı Ortalama Değerlerinin Değişim Grafiği i 12 350 10 300 250 200 COD 150 100 50 BOD5 o-PO4 NH3-N 8 mg/l mg/l 6 4 2 0 A TA İN TÜA Lİ K RTA K T C. C ŞE .A R RI I TM TM .A .S N ES ES . N . Ü KR ÖK P. NO3-N EY BE Lİ K Y O Lİ V K A O Y V U A NU Y SE U N M U RE SE M RE .K K Ö ER Ş . NO2-N.1 Porsuk Çayı NH3-N.

NO2-N.Porsuk Çayı Baraj Çıkışı 2000-2004 Yılı NH3-N.5 mg/l 1 0. NO3-N ve o-PO4 Değerlerinin Zamana Göre Değişimi 2.3.5 0 MRT HZR EYL KSM MRT HZR EYL MRT HZR EYL ARL MRT HZR EYL ARL MRT HZR EYL ARL AYLAR 2001 2000 2004 2003 2002 NH3-N NO2-N NO3-N o-PO4 84 .GRAFİK D.5 2 1.

4. KIŞ İLKB.2 1 mg/l 0.8 0. MEVSİMLER NO3-N o-PO4 2003 NH3-N NO2-N 85 .4 1. YAZ SONB. KIŞ İLKB.4 0. KIŞ İLKB.6 0.Porsuk Çayı Esenkara 2000-2003 Yılı NH3-N. NO2-N.6 1.GRAFİK D. YAZ SONB.2 0 KIŞ İLKB. 2000 YAZ SONB. NO3-N VE o-PO4 ' ın Zamana Göre Değişimi 1. YAZ SONB.

’ne bağlı Eskişehir Basma Sanayi İşletmesi iken 28.1’de verilmiştir.3.600. D. SARAR Giyim Tekstil Sanayi ve Ticaret A. D.3. D.D.8’de.3.3.1996 yılında Sarar Giyim ve Tekstil Sanayi tarafından satın alınmış olup.9’da verilmiştir. siyanür giderme gibi) fabrikanın hemen önünden Porsuk Çayına vermekteydi. Uzun yıllar Eskişehir merkezinin evsel atık sularının foseptiklerde toplanması ve Eskşehir katı atık depolama sahasından yer altı sularına olabilecek olumsuzluklarla ilgili Anadolu ve Osmangazi Üniversitelerince araştırma faaliyetleri devam etmektedir.1 Yer Altı Suyu ve Kirlilik Yer altı sularından tarım alanlarının sulanması ve sanayi kuruluşları ile yerleşim birimlerinin su ihtiyaçları karşılanmaktadır. Yeşilköy ve Ahiler. 3 vardiya halinde çalışmaktadır.5 Deniz İlimizin denize kıyısı bulunmamaktadır.2. Fabrikanın atıksu miktarı 100 m³/gün’dür.2 Akarsularda Kirlilik Porsuk Çayı Eskişehir bölümü numune alma noktaları ve yan kol girişleri arasındaki mesafeleri Şekil D. D. içme ve kullanma suyunu şehir şebekesinden temin etmektedir. Gökdere.1 Eskişehir’deki Kirletici Kaynaklar D. Göller .Ş.Göletler ve Rezervuarları Eskişehir İli DSİ III. Bu işlemlerle atıksu kanalizasyona verilme standartlarına indirilmesi öngörülmektedir. Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünce inşa edilen göletler Tablo D. Kaldırım Köyleri hudutları dahilinde yer altı düdenleri mevcuttur.1.1.3.1. D.3 SU KAYNAKLARININ KİRLİLİĞİ VE ÇEVREYE ETKİLERİ D. Bu tesis Sümer Holding A. D.2.1.Ş.DOĞAL DRENAJ SİSTEMLERİ Drenaj sistemleri ile ilgili yeterli bilgi edinilememiştir. 86 .2. Bölge Göletleri Tablo D.02.2. Sivrihisar ilçesi AşağıKepen. faaliyetlerine devam etmektedir.5 saat.000 m² basma+terbiye ve boyama işlemidir.4. Üretimi yılda 3.2 Tülomsaş Eskişehir Lokomotif Fabrikası Atıkları Fabrika 1993 yılına kadar atıklarını belirli ameliyelerden geçirdikten sonra (Yağ tutma.1. Sıvı atık miktarı 2500 m³/gün’dür. ön çöktürme ve pH ayarlaması işleme tabi tutulduktan sonra belediye şehir kanalizasyonuna verilmektedir. Proses. Kurtşeyh. Sıvı atıkları. 22. Kanalizasyon işlemi tamamlandıktan sonra yine aynı işlemlerden geçirilerek kanalizasyon sistemine vermektedir.

00 350000 1178.390 0.19 S+T 167 920000 890.66 19. Ilgın d.032 S 74 510000 1000.25 17.00 822000 TESİSİN ADI ASLANBEYLİ BEYLİK ÇUKURHİSAR DEREYALAK HANKÖY KANLIPINAR KARAÖREN KELKAYA KOÇAŞ SAZAK ÖMERKÖY YUKARI KARTAL YUKARI SÖĞÜT ÇATMAPINAR ERENKÖY KAYI III KESKİN 75.20 23.50 0.50 9.90 395000 868.13 S 144 99000 1123.60 24.95 4. Yıl YAPILDAK Safhası İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme Akarsu Adı Ilgaz d.90 15.30 26.90 0.20 27.25 1096.16 S 220 Minimum Aktif su kotu kapasite (Göletler) m m³ 1122.15 30.12 0.80 0.00 1264.60 0. Çağsak d.00 0.60 601000 837.20 994.00 0.80 1.840 0.30 20.60 28.00 22.60 20. DSİ III. A. Değirmendere Tıngır d.06 S 117 62000 827.791 0.70 15.00 831000 873.451 0.032 S 42 261000 1267.50 826.228 0.95 730000 856.40 692000 865.70 22.90 997. Damlalı d.90 585000 1040.60 888.08 S 84 14000 998.20 31.20 375000 818.890 0.450 0.75 11.15 876.11 S 120 55000 1099.20 7760000 1125.00 126000 870.80 844.06 22.400 0.12 S 150 144000 879.40 27.85 3484000 1050.540 0.20 995.156 0.66 23.90 26.40 20. Yapılcak d.15 24.25 15.60 1130.00 16.TABLO D.25 20.13 S 140 111000 1051. Söğütbaşı d. Yağıcak D.70 700000 1086.60 1300000 987.79 12.508 0.84 S 838 183000 1071.00 24.370 0.154 0.00 1134.15 15.50 1049.227 S 154 40000 867.90 0.00 27.016 0. Bayırköy D.65 0. Karaöz D.60 402000 986.Dereboyu Karanlık D.06 1121.20 876.653 0.08 S 113 107000 1089.66 865.00 0.8 Eskişehir İli DSİ III Bölge Göletleri S= Sulama T=Taşkın kontrol Gövde Dolu Tipi Homojen Homojen Toprak Homojen Homojen Homojen Zonlu Homojent Kargir Homojen Zonlu Toprak Homojen Homojen Homojen Homojen Homojen Zonlu Maksadı Dolgu Hacmi Tesis Yüksekliği Normal Normal su kotunda Sulama Kret sahası Temelden Tagvelden Su Kotu Depolama Göl Kotu (brüt) Hacmi Alanı m m m m ha m³ Hm³ km² 71000 1132.10 0. Delikçam d.00 0.613 0.55 1069.70 18.07 S 150 360000 846.16 S 390 41000 996.70 0.80 17.50 186000 990.024 S 50 95000 878. Beylik d.Bölge Müdürlüğü 2004 87 .750 0.55 25. Kocadere Kartal d.00 18.55 21.00 1.85 130000 1250.30 1087.14 S 171 109000 878.10 0.60 22.93 S 1112 151000 1137. Kelkaya d.60 875.162 0.20 8.50 490000 1111.

360 8.000 103.680 1.içme suyu Hay.500 7.927.00 765. Mercan Yağrı Yaylası Ahırköy Sazak Bahçeçik Üçbaşlı Emirceoğlu Günyüzü II Halilbağı Kızılcaören Özdenk Belpınar 3 Ad İkipınar II İkipınar I Kırka Göletleri 3 Ad Ağlarca 2 Ad Kuzören Ayvalı Sivrihisar İnönü Günyüzü Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Mihalıççık Merkez Beylikova Beylikova Beylikova Çifteler Beylikova Beylikova Seyitgazi Han Günyüzü Günyüzü Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Hay.520 200 000 230 000 104.000 262.içme suyu 16.000 158 000 287 000 125 000 304.50 6.600.000 820.204.00 16.000 940.814 20.00 3.352.00 20.220 1.50 26.600 16.50 4.060 Göl Aynası Alanı 120 000 Yapıldığı Yıl 1975-1976 Göletin Adı Günyüzü I Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü 2004 88 .50 7.TABLO D.00 26.içme suyu Hay.90 13.000 125 000 48 000 145.00 17.00 25.500 7.000 765.473 16.970 8.904 1.00 17.330 16.75 22.390 776.000 19.660 1.700 9.000 1.içme suyu Hay.350 24.50 12.735 1976-1977 1977-1978 1977-1978 1979-1980 1980-1981 1983-1984 1986-1988 1987-1988 1990-1991 1992-1994 2001-2002 2002-2003 2004 1984 1989 1990 1990 1992 1992 1997 Kret Yüksekliği m 15.9 Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünce İnşa Edilen Göletler İlçesi Amacı Sulama Günyüzü Oğlakçı Tutluca I Tutluca II.000 540.00 20.50 18.000 67.00 6.260 217.75 8.900 876.700 92.içme suyu Hay.150.800 16.000 11.00 Maksimum Göl Hacmi m³ 490.içme suyu Hay.içme suyu Hay.50 7.

içme Hay.000 11.775 6.00 8.781 6.638 3.600 6.197 13.300 4.545 16.592 1.348 15.750 6.00 8.315 14.00 2.035 5.930 12.içme Hay.00 7.içme suyu Dinek Sivrihisar Hay.550 1.içme Hay.000 3.00 8.60 6.içme Hay.00 7.119 7.içme Hay.00 6.00 6.içme Hay.500 5.637 2.410 6.içme Hay.538 4.850 16.00 4.içme suyu suyu suyu suyu suyu suyu suyu suyu suyu suyu 5.00 Maksimum Göl Hacmi m³ 18.975 Yapıldığı Yıl 1998 Göletin Adı Çalkaya Hay.00 13.500 4.500 16.928 5.içme suyu Mihallıççık Peçene Sarıcailyas Işıkören İstiklalbağı Mülk Karapazar Demirli Balçıkhisar Tatarçık Çardak Kırka 4 Ad Han Seyitgazi Alpu Sivrihisar Sivrihisar Merkez Merkez Mahmudiye Mihalıççık Mihalıççık Seyitgazi Hay.içme Hay.760 4.00 7.00 4.776 11.465 1998 1998 2000 2000 2000 2001 2002 2002 2002 2002 2002 Kret Yüksekliği m 5.50 7.543 3.içme Hay.9 DEVAMI İlçesi Amacı Hay.50 7.TABLO D.950 Göl Aynası Alanı 4.içme suyu 2003 Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü 2004 89 .917 5.

DSİ III.Bölge Müdürlüğü 1997-1998 90 .

000 lt (12 ay) Kampanya Ağustos ayında başlamaktadır. Yeterli arıtma yapıldıktan sonra atıksular Porsuk Çayına verilmektedir. 66-68 kuru maddeli 65-70 ton konsantre slempe elde edilmektedir.4 Eskişehir Belediye Mezbahası Atıkları Eskişehir Belediye Mezbahasının Tarım İl Müdürlüğünce Tarım ve Köy İşleri Bakanlığından çalışma izni bulunmadığından dolayı 31. Şeker Fabrikasının atıksu miktarı 6000 m³/gün’dür.6 Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi Atıkları Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi 31 000 000 m²’lik toplam alana genişletilmesi planlanmış olup.D. İspirto Fabrikası bütün yıl çalışmaktadır.700.2.) veya gübre olarak (gübre olarak kullanılacaksa içindeki potasyumun ayrılmasına gerek yoktur.5 Eskişehir 1.1.2. İspirto Fabrikasından gelen atıklar genelde hiçbir işleme tabi tutulmadan Porsuk Çayına verilmekteydi.3 Eskişehir Şeker Fabrikası Atıkları Eskişehir Şeker Fabrikası şeker pancarından beyaz şeker. Porsuk Çayına verilen atıklar pancar yıkama ünitesinden ve ispirto fabrikasından gelmektedir.3. Elde edilen potasyum sülfat gübre olarak kullanılır. parçalama ve oksidasyon işleminden geçiriliyor) Porsuk’a verilmekteydi. Ayrıca pancar yıkama atıklarının arıtım üniteleri daha da geliştirilerek kapalı sistem olarak çalışması ve elde edilen suyun geri kullanılması planlanmaktadır.3. D.1993 yılına kadar sadece pancar yıkama ünitesinden gelen atıklar belirli bir işleme tabi tutularak (atık su havuzlara alınıyor. Fabrika soğutma suyunu 400 m³/saat Porsuk Çayı’ndan çekmektedir.145 ton : 9. Şilempedeki organik yükü büyük bir oranda azaltarak Porsuk Çayına vermektedir.1. Arıtım tesisleri projesi Fransız Swenson firması tarafından yapılmıştır. Konsantre şlempe hayvan yemi olarak (potasyumun ayrılması gereklidir.3.6 ay devam etmektedir. Diğer su ihtiyacını açmış oldukları derin kuyulardan sağlamaktadırlar.1.2. İşletme masrafları arıtmadan çıkan ürünlerin satılmasıyla sağlanmaktadır. Manipilasyon kademelerinden birine 150 kg sülfürik asit verilerek potasyum.1. D. Arıtım tesislerinde günde yaklaşık 150 ton buhar kullanılarak 7-8 kuru maddeli 600 ton seyreltik şlempe işlenmektedir. potasyum sülfat şeklinde tutulur.) kullanılabilir. D. Fakat 1993 yılında ispirto fabrikası atıkları (şilempe atıkları) için bir arıtma sistemi devreye sokulmuştur. 207 adet kuruluş faaliyet göstermektedir. Arıtma tesislerinden çıkan ürün değerlendirilmektedir. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı Kuruluşa ait fabrika ve atölyelerin atık su miktarı 50 m³/gün’dür.12. Montajı Türk Şeker tarafından gerçekleştirilmiştir. Birkaç kez geçici tedbirler alındıysa da bunlardan bir verim alınamamıştır.2000 tarihi itibariyle faaliyetine son verilmiştir. melas ve ispirto üretmektedir.1999 yılı kampanya dönemi sonu itibariyle . 91 . Toplam şeker üretimi Toplam melas üretimi Toplam alkol üretimi : 132 ton : 50.3.2.

Kimya Kauçuk Plastik San. Aktif Çamur Sistemi ile arıtma prensibine dayanmakta olup. Suyunu yüzeysel bir kuyudan (6 m derinlik) temin etmektedir.2. Metal San. Tic. 2003 yılı sonu itibarı kapanmıştır.1 Kaplıcalardan Gelen Atıklar Kaplıcalardan gelen atıklar kanalizasyona verilmektedir.Ş.2 Eskişehir Belediyesi Kanalizasyon Atıkları Eskişehir Belediyesi kanalizasyon sisteminin büyük bir kısmı tamamlanmıştır.2.3.1.7 Dersan Deri İşleme Sanayi Eskişehir’in Beylikova İlçesinde faaliyetini sürdürmektedir. A.3.Ş.3. Taş ve Toprağa Dayalı İmalat San. Eskişehir Atıksu Arıtma tesisleri inşaatı ESKİ tarafından Temmuz 1993 de başlatılmış ve 1998 yılında tamamlanarak faaliyete geçmiştir.2.2.1.3.Sektörel Dağılım Madencilik Gıda Sanayi Orman Ürünleri Kağıt Mobilya San.2. Şehir Kanalizasyon Arıtım Tesisleri tamamlandıktan sonra Büyükşehir Belediyesiyle yapılan protokol gereği tüm fabrikaların atıkları tek bir kanaldan istenilen limitlere düşürülüp kanalizasyona verilmektedir.000 m ³ atıksu arıtma kapasitesine sahiptir. Beylikova İlçesinde faaliyet göstermektedir. günde 75.1. D. Günde 500-700 adet kuzu derisi işlemektedir (boyama işlemi dahil).Ş. Atıksu Arıtma Tesisinde şu üniteler bulunmaktadır : 92 . D. hariç) yoktur.2. D. Makine İmalat San Tekstil Dokuma ve Hazır Giyim San. Daha önce atıklar Şeker Çiftliği mevkiinden Porsuk Çayına 3 ayrı kanaldan verilmekteydi.9 DanoneSa Tikveşli Süt Ürünleri San. D. Atık suları Porsuk Çayı’na deşarj edilmektedir.2 Evsel Atıklar D.3.1980 tarihinde üretime geçmiştir.2.Faaliyetini süt toplama merkezi olarak sürdürmektedir.2.8 Güven Süt San. 2002 yılında kapasite artırımı nedeniyle ÇED yönetmeliğine göre Bakanlığımızca ÇED gerekli değildir kararı verilerek inşaa faaliyetleri başlamış ve yeni kapasiteye göre arıtma tesisi planlanmıştır.Kimyasal arıtma tesisinde arıtılan günlük 35 m³ su Porsuk Çayı’na verilmektedir.İmalatı süt ve süt ürünleri olup. 7 kuruluş 20 kuruluş 24 kuruluş 32 kuruluş 16 kuruluş 44 kuruluş 48 kuruluş 16 kuruluş Organize Sanayi Bölgesinde fabrikaların arıtma tesisleri (Arçelik A. A. D.3. tesiste mevcut olan kimyasal arıtma tesisi yeni tesis inşaat alanı içersinde kalmıştır. Fabrika atıkları için arıtma üniteleri vardır. Eskişehir’in Beylikova İlçesinde faaliyetini sürdürmektedir. Arıtmadan çıkan sıvı atıklar 150 m³/gün debiyle Porsuk’a verilmektedir.

özellikle Porsuk Çayı Eskişehir girişinde Karacaşehir Regülatör ile sağ ve sol ana kanallar vasıtası ile Eskişehir ve Alpu ovaları sulanmaktadır.Çamur Koyulaştırma Havuzu 14. Sazılar istasyonuna kadar az bir düşüş görülmekle birlikte yine çok yüksek bir değerle Sakarya’ya karışmaktadır.6 verilmiştir. Bu kanalların 2004 yılı sulama suyu kriterlerine göre ölçüm değerleri Tablo D. Şeker Fabrikası sonrası 3. Nitrit-azotu ve özellikle nitrat azotunda Şeker Çiftliği istasyonundan sonra denitrifikasyondan dolayı düşüş görülmektedir. Grafik incelendiğinde amonyak azotu ve orto fosfat değerlerinde Şeker Çiftliği istasyonunda büyük bir artış görülmektedir.Son Çökeltme Havuzu 8. Sazılar istasyonunda da 5. D.Fazla Çamur Pompa İstasyonu 10.Biyolojik Çamur Koyulaştırma (Yüzdürerek Ayırma)Havuzu 12.sınıf olan su kalitesi yan derelerin katılımıyla Esenkara istasyonunda bir miktar iyileşme göstermekle birlikte 2. Bu sulama kanallarının Eskişehir içinden geçen bölümleri özellikle evsel nitelikli açık atık kanalları olarak çalışmaktadır.1’de verilmiştir.Kum ve Yağ Tutucular 5.Çamur ve Sirkülasyonu Pompa İstasyonu 9.3. Nitrik-Azotu. Su bu durumunu Sakarya Nehrine karışmadan önceki istasyon olan Sazılar istasyonuna kadar sürdürmektedir. Porsuk Çayı 2004 yılı ortalama değerlerine göre Amonyak azotu.4 Eskişehir Bölümü Su Kalite Değerlendirilmeleri 2004 yılında Porsuk Çayı Baraj Çıkışından Sazılar istasyonuna kadar 13 örnekleme noktasından örnekler alınarak incelenmiştir. 93 .2. Ölçüm değerleri (min-ort-maks) Tablo D. sınıf olan su kalitesi Şeker Çiftliği istasyonunda belediye kanalizasyonu.10’de verilmiştir. Organize Sanayi atıklarının karışmasıyla yoğun bir şekilde kirlenmiş olup. Porsuk Çayı 2004 yılı ortalama değerlerine göre BOD5 ve COD değişimi (Baraj çıkışından Sazılar istasyonuna kadar) Grafik D.Çamur Koyulaştırıcı (Ön Çamur Koyulaştırıcı) 13.2.2. NitratAzotu ve Orto-Fosfat değişimi (Baraj çıkışından Sazlılar istasyonuna kadar) Grafik D.3. Baz alınan parametreler açısından Porsuk Çayı Eskişehir bölümü su kalite değerlendirilmesi Tablo D.1.Ön Çamur Pompa İstasyonu 11.Çamur Susuzlandırma Ünitesi D. sınıf su durumunu sürdürmektedir.3 Sulama Kanallarına Verilen Atıklar Porsuk Çayı Eskişehir girişinde Karacaşehir Regülatörü ile sağ ve sol ana kanallar vasıtasıyla Eskişehir ve Alpu Ovaları sulanmaktadır.Havalandırma Havuzları 7. sınıf su (çok kirlenmiş su) durumundadır.Ön Çökeltme Havuzları 6.Otomatik Taraklama 4.2.2 de verilmiştir.Isı İle Sindirme Kimya Kazanı (Biyogaz Üretim Ünitesi) 15. Aynı şekilde Baraj çıkışından . Bu sulama kanallarının Eskişehir içinden geçen bölümlerde.11’de verilmiştir. Bu tablo incelendiğinde Porsuk Baraj çıkışında 2. sınıf su (çok kirlenmiş su) durumuna gelmektedir.İç Kaldırma İstasyonu 3.El Taraklama 2. 5.

Yük BOD5 yükü : 25 843 kg/gün = 25 999 kg/gün 156 kg/gün Azot yükü : 3 720 kg/gün = 3 822 kg/gün 102 kg/gün o-PO4 yükü : 1 153 kg/gün = 1 179 kg/gün 26 kg/gün Teorik olarak. Sazılar istasyonuna kadar tedricen bir azalma görülmüştür. bulunan bu BOD5 yükü (25 843 x 1000)g/gün/54 g/gün = 478 574 kişilik bir nüfusun yüküdür.Benzinlik istasyonuna kadar düşük olan değerler Şeker Çiftliğinde birden artmakta ve en yüksek değere ulaşmaktadır. ortalama Azot yükü Grafik D. Porsuk Çayı Eskişehir bölümü 2004 yılı ortalama BOD5 yükü Grafik D. Porsuk Çayı gözlem istasyonlarında E-coli.10) de verilmiştir. Esenkara.6. Eskişehir’den gelen yük Benzinlik ve Şeker Çiftliği istasyonları arasındaki yük farkı (2004 yılı ortalama değerlerine göre ) alınarak hesaplanırsa. Benzinlik ve Sazılar istasyonlarında 2004 yılı mikrobiyolojik değerlerin zamana göre değişimi Grafik (D. ortalama orta fosfat yükü Grafik D. D.9. Sınıf (iyi) olan su kalitesi. Grafikler incelendiğinde Şeker Çiftliği istasyonunda bütün değerlerde ani bir artış gözlenmiştir.8.5. Tablo incelendiğinde Benzinlik istasyonuna kadar sulama suyu açısından 2. Sınıf (zararlı-uygun değil) durumuna geçmektedir ve bu durumunu Sazılar istasyonuna kadar sürdürmektedir. 500 000 x 54 g/gün = 27 000 000 g/gün = 27 000 kg/gün BOD5 yükü olması gerekmektedir. T-coli patojenlerin zamana göre değişimi Grafik D. Eskişehir’den gelen yük= Şeker Çiftliği İst. D. Sazılar istasyonuna kadar suyun kendi kendini temizleme özelliğinden dolayı bir düşüş göstermektedir.11 de verilmiştir. Yük – Benzinlik İst.11’de verilmiştir. Porsuk Çayı Baraj çıkışı. Şehrin nüfusunun 1997-1998 yılı itibariyle 500 000 civarında olduğu göz önüne alınırsa . Evsel atıklar için kişi başına düşen BOD5 yükü = 54 g/kapasite-gün olarak kabul edilirse. 94 . Benzinlik istasyonunda askıda katı maddeler açısından 5. Alınan numuneler Eskişehir Şeker Fabrikasının kampanya dönemine denk gelmediğinden atıklardaki BOI5 yüklerinin tamamının evsel nitelikli atıklardan geldiği görülmektedir. Porsuk Çayı Porsuk Baraj Çıkışı istasyonundan Sazılar istasyonuna kadar sulama suyu kriterlerine göre değerlendirilmesi Tablo D.7 de verilmiştir. Azot ve Orto-Fosfat yükünde Yeşildon istasyonunda gerek küçük yerleşim alanlarından gerekse sulama kanallarından taşınan kirlilik dolayısıyla az miktar bir artış gözlenmiştir.

5 PORSUK ÇAYI 2004 YILI ORTALAMA BOD5 YÜKÜ DEĞİŞİMİ 60000 56329. ESENKARA BENZİNLİK ATATÜRK C.7 11662 10000 653.4 20000 12301.4 750.6 GÖZLEM İSTASYONLARI 95 .SN.ÖN.8 20578. ŞEKER FB.9 21337.KÖP. ŞEKER FB.6 0 BARAJ ÇIK.1 982. ALPU YEŞİLDON BEYLİKOVA YUNUSEMRE SAZILAR 2293. ŞEKER ÇİFT.6 14399.ARITMA ÖN. ESK.9 753.2 50000 BOD5 Yükü( kg/gün ) 40000 30000 26536.GRAFİK D.1 732.

7 339.0 500.5 1200. ŞEKER ÇİFT.6 Porsuk Çayı 2004 Yılı Ortalama Azot Yükü Değişimi (NH3-N+NO2N+N03N) 4443.2 2209.KÖP.0 ESENKARA BENZİNLİK ATATÜRK C.ARITMA ÖN. ŞEKER FB. ALPU YEŞİLDON BEYLİKOVA YUNUSEMRE SAZILAR BARAJ ÇIKIŞI AZOT YÜKÜ (kg/gün) 1829.9 588.0 4500.8 321.0 3000.0 0.0 1500.2 1673.8 2500.8 695.8 699.7 GÖZLEM İSTASYONLARI 96 .0 2007.0 2000.SN.3 1028.0 4000.0 3500. ESK.2 2085.GRAFİK D. ŞEKER FB.ÖN.0 1000.

9 147. ESK.7 1500 1185.ÖN. ESENKARA BENZİNLİK ATATÜRK C.6 170.SON.5 56.1 707 500 GÖZLEM İSTASYONLARI 97 .2 1000 790.6 0 BAR.3 2000 o-PO4 YÜKÜ (kg/gün) 1593. ALPU YEŞİLDON BEYLİKOVA YUNUSEMRE SAZILAR 195.ÇIK.KÖP. ŞEKER FAB.GRAFİK D.7 81 1598.ARITMA ÖN. ŞEKER FAB. ŞEKER ÇİFT.7 Porsuk Çayı 2004 Yılı Ortalama o-PO4 Yükü Değişimleri 2500 2285.7 467 196.

2004 Yılı T-Coli. E.250 GRAFİK D.Coli ve Debinin Zamana Göre Değişimi 16 14 200 12 SAYI / 100 ml 150 10 DEBİ ( l/s ) 8 100 6 4 50 2 0 MRT 2000 HZR EYL KSM 2001 T-COLI MRT HZR EYL MRT HZR EYL AYLAR DEBİ ARL 2003 MRT HZR EYL ARL 2004 MRT HZR EYL ARL 0 2002 E-COLI 98 .8 Porsuk Çayı Baraj Çıkışı 2000 .

GRAFİK D.2004 Yılı T-Coli.9 Porsuk Çayı Esenkara 2000 . E-Coli ve Debinin Zamana Göre Değişimi 6000 20 18 5000 16 14 12 3000 10 8 2000 6 4 2 0 KIŞ 2000 İLKB YAZ SONB KIŞ 2001 İLKB YAZ SONB KIŞ 2002 T-COLI İLKB YAZ SONB KIŞ İLKB YAZ SONB KIŞ AYLAR 2003 2004 E-COLI DEBİ İLKB YAZ SONB 0 4000 SAYI/100ml 1000 99 DEBİ ( l/s ) .

GRAFİK D. Porsuk Çayı Benzinlik İstasyonu T-Coli E-Coli ve Debinin Zamana Göre Değişimi 16000 16 14000 14 12000 12 10000 SAYI/100 ml 10 DEBİ ( l/s ) 8000 8 6000 6 4000 4 2000 2 0 ŞBT 2000 MYS AĞS KSM ŞBT 2001 MYS AĞS KSM ŞBT 2002 AYLAR T-COLI E-COLI DEBİ MYS AĞS KSM ŞBT MYS AĞS KSM ŞBT 2004 MYS AĞS KSM 2003 0 100 .10.

Coliform.11 2000-20003 Yılları T. Ks AYLAR Tcoli E Coli Debi 101 . E-Coliform ve Debinin Zamana Göre Değişimi 100000 10000 TveECOLİ 100 ml /adet DEBİ m3/s 1000 100 10 1 Şb My Hz. Ks Şb My Hz.1000000 GRAFİK D. Ks Şb My Hz. Ks Şb My Hz.

Koliform Fekal Streptokok Esh.5 4.50 14.002 359 17 14.45 0.07 1.65 0 0 380 7 7 262.5 0.150 5.04 0.10 300.5 2 8 8.2 102 . Mak.33 0.66 3.25 0.000 17. İletkenlik (25 C) T.5 2 8 8.5 14 13.5 12.67 48.4 2 587 591 595 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 343 6 6 255 0 12.06 52.8 0.TABLO D-10 2004 Yılı Porsuk Çayı Eskişehir Sulama Kanalları Ölçüm Değerleri İSTASYONLAR PARAMETRELER Debi Sıcaklık pH E.2 2 0 0.2 0.25 7 13 0.52 2.20 8.006 367 6 5.289 0.35 0.7 286 0.8 0.8 4. Ort.80 2.038 0.5 256 0 12.00 255.85 0 0 374 28 22 256 8.10 0.9 3.7 2 585 591 597 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 353 5 3.5 17.05 47.82 3 23.8 2 14.79 7.50 0.08 7.215 0. 2 4.5 1.4 0.475 6. 2 2.75 1.085 1.5 0.87 50.3 0.10 2.2 0.045 1.2 26.22 7.2 312 1.25 259.475 0.56 1.46 48.08 4.85 294.07 SAĞ SAHİL SULAMA ŞEHİR ÇIKIŞI n Min.02 SİMGE Q T pH EC TDS SS Turb M-Al P-Al Cl NH3-N NO2-N NO3-N DO pV BOD5 COD TH o-PO4 SO4 Fe Mn Na K Ca Mg T-Colı F-Strp E-Colı Cr Cu Pb As Zn Hg Cd B Fen F BİRİMİ m3/sn C mho/cm mg/l mg/l NTU mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l 2 0 0.5 14.64 47.17 10.4 2.35 8.9 3.8 20 289 0.36 8.048 1.20 18.25 0. Ort.000 3.8 0.3 9.10 0.98 9.3 2.Koliform Krom Bakır Kurşun Arsenik Çinko Civa Kadmiyum Bor Fenol Florür SOL SAHİL SULAMA ŞEHİR ÇIKIŞI n Min.04 0.2 2.218 0.1 2 16. Mak.1 28 303.25 12. Çözünmüş Katılar Askıdaki Katılar Bulanıklılık Toplam Alkalinite Fenolftalein Alkalinite Klorür Amonyak Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Çözünmüş Oksijen Organik Madde BOİ KOİ Toplam Sertlik Orto-Fosfat Sülfat Demir Mangan Sodyum Potasyum Kalsiyum Magnezyum T.

22 I 1.2 0.6 I 0.33 2.53 3.09 II 10.8 I 8. Esk.46 5 8.72 I 4.1 NOT: 7 Ocak 1991 tarih ve 20748 sayılı Resmi Gazetede verilen kriterlere göre düzenlenmiştir.37 0.02 II 7.29 13 8.4 I 14.02 I 1. II 679 I 10.38 I -1.34 I -1. II 622 I 9. V = Uygun değil (Zararlı ) 103 .61 I 2.75 1.76 8. Şeker Fb.62 I 0.26 II 26 I 8.Sınıfı Nitrat(NO3)mg/l Amon.57 I 0.45 I 0.2 Esenkara S II 583 I 8.02 III 462 II C2S1 S Çiftliği II 1021 I 21.67 I 0.2 I 83.97 II 394 II C2S1 Şeker Fb.08 I 12.63 I 0.93 I 72 I 8 Benzinlik Atatürk C.19 II C2S1 I 4.4 0.8 Sıcaklık C I 8.91 I 0.44 -1. S Önce.Arıtma Şeker S Önce.39 I 2.66 I -3.45 I -1.4 0.75 I 3.18 C2S1 0.65 I 1.96 0.(NH4)mg/l BOD5 mg/l Askı.51 III 55 I 7.Tuz mg/l Bor(B)mg/l SulamaS.71 III 12.73 III 302 I 7.88 1.Katı M.42 I 0.83 II 4.46 I 0.59 II 592 II C3S1 S III II I I I I III III I III IV V I I S Köprü.6 I 12.49 I 0.11 Porsuk Çayı Eskişehir Bölümünün 2004 Yılları Ortalama Değerlerinin Sulama Suyu Kriterlerine Göre Sınıflandırılması İstasyon Parametre Porsuk Baraj Çıkışı 11.9 I 141.09 II 545 II C2S1 EC(25C) umhos/cm 573 Değ.9 I 9.93 I 0.6 I 10.99 II 5.19 II 55 I 7.51 I 0.47 I 1.96 II 383 I II C2S1 S Sonra.38 I -1. II 694 I 10.38 0.4 I 0.88 I 0.TABLO D. II 629 I 9.3 S II 581 I I I I I I II I I I I I 10.44 I -1.mg/l pH II 353 I 6.65 V 30 I 8.39 -1.5 0. S=Su Sınıflaması III = I=Çok iyi II = İyi Kullanılabilir.1 I 14.%Na SAR RSC meg/l Klorür(Cl)meg/l Sülfat(SO4)meg/l Top.06 346 0.96 II 360 I 0.31 I 2.6 I 1.45 I 0.37 I 0. IV = İhtiyatla kullanılabilir.17 C2S1 4.

47 2.2 III I C3S1 0 III I I C3S1 0.82 S III II I I I I III I III II I II V I I III 806 II 18.(NH4)mg/l BOD5 mg/l Askı.6 I I I I 1 -3.65 531 Yeşildon S Beylikova Yunusemre Sazılar S III 856 II 19.64 III C3S1 I II II 6.%Na SAR RSC meg/l Klorür(Cl)meg/l Sülfat(SO4)meg/l Top.58 5.TABLO D.96 1.95 III 113 I I 7.8 16.81 1.31 6.14 2.09 -2.37 III 27.72 -2. kullanılabilir.Tuz mg/l Bor(B)mg/l SulamaS.34 0.5 III 981 II 21.75 16 V 172 I I 7. (Zararlı) 104 .8 12.03 1.6 NOT: 7 Ocak 1991 tarih ve 20748 sayılı Resmi Gazetede verilen kriterlere göre düzenlenmiştir.5 II 42.34 III 470 I II 595 I III 502 I III 613 I 0.Sınıfı Nitrat(NO3)mg/l Amon.48 -3.8 1.Katı M.55 1.55 III I C3S1 1.65 15.13 83 7.67 13.85 1.26 1.44 III 32.12 -3.5 II 5.02 4 32 II 3.11 Porsuk Çayı Eskişehir Bölümünün 2004 Yılları Ortalama Değerlerinin Sulama Suyu Kriterlerine Göre Sınıflandırılması İstasyon Parametre EC(25C) umhos/cm Değ.31 S III 1001 II I I I I 27.5 1.05 V 49 I I 7.56 53.25 V 97 I I 7. S=Su Sınıflaması IV = İhtiyatla V= Uygun değil I=Çok iyi II = İyi III = Kullanılabilir.82 1.4 C3S1 0.27 I I I I 1.mg/l pH Sıcaklık C Alpu S 909 21.76 I I I I 0.

12 2003 Yılı Porsuk Çayı Eskişehir Bölümü Analiz Sonuçları Parametre Regülatör Köprüsü Sıcaklık ºC Yerinde pH 8.19 Sülfat İyonu MgSO4/l 0 Amonyum Azotu MgNH4/l 0 Nitrit Azotu MgNO2/l 0.54 0 0 0.305 0.63 104 0 0.204 43 40 0 46 62 306 159 2080 84 12 387 580 743 994 216 0.322 205 70 55 36 22 311 251 2725 131 24 593 464 604 958 218 0.32 ORGANİK PARAMETRELER KOİ Mg/l 42.069 105 .07 0.014 189 40 0 36 110 336 191 2285 168 17 534 336 541 784 12 0.24 CO MgO2/l Yerinde Çöz.585 0.059 Alpu Yeşildoğan Yerinde 7. Madde Mg/l 338 Klorür İyonu MgCl¯/l 0.17 Yerinde 422 0.6 BOİ Mg/l 2 İNORGANİK PARAMETRELER Kadmiyum µg/l 0 Kurşun µg/l 22 Bakır µg/l 46 Top Krom µg/l 149 Krom µg/l 81 Nikel µg/l 314 Çinko µg/l 0 Siyanur µg/l 8 Florür µg/l 587 Serbest Klorur µg/l 146 Demir µg/l 99 Mangan µg/l 208 Bor µg/l 146 Aluminyum µg/l 0 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2003 Birim Hasanbey Köprüsü Yerinde 8.037 0.57 50 0 0.Sonrası Yerinde 8.045 Beylikova San.TABLO D.56 Yerinde 430 0.7 Top Fosfor Mg/l 2.351 1.Tes.02 Nitrat Azotu MgNO3/l 0.Org.02 Yerinde 392 0.049 1.

Porsuk Baraj Gölü Eskişehir’in 25 km batısında yer alan Porsuk Barajı. 1966 yılında yapımına başlanmış ve 1972 yılında tamamlanmıştır.3.3. 106 . Bu durumda baraja giren fosfor ve azot yüklerinin mutlaka denetlenmesi gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır. klorofil-a Tablo D.Ş.Eskişehir İlinin içme ve kullanma suyu teminidir. Göletler ve Rezervuarlarda Kirlilik D. bor madeninin çıkarıldığı ocaklar ve civardaki kayaçlardan yağışlı dönemlerde çözünen bor baraj gölünde bor konsantrasyonunun artmasına sebep olmaktadır. D. % 21 ötrofik % 79 hipertrofik olduğu tespit edilmiştir. % 2 mezotrofik % 37 ötrofik % 61 hipertrofik olduğu tespit edilmiştir. Pis su arıtma tesislerinin acilen tam kapasite çalışması baraja gelen fosfor yükünün denetlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Porsuk Barajı başlıca üç amaç için inşa edilmiştir.D.Eskişehir İlinin taşkından korunması b. Göller.2 Çatören Barajı Göleti İlimiz Seyitgazi İlçesi Kırka Beldesi dünyanın ve ülkemizin en önemli bor rezerv sahalarından olup beldede Eti Bor A. nitrat-azotu Tablo D.13. Bor üretimi nedenı ile oluşan borlu sular.15.3. Aynı şekilde 2000-2002 yılları arasında ölçülen ortalama fosfat değerleri 186 mg/m³ olarak bulunmuştur.14. Barajdan Seydi suyuna yapılan boşaltımlar nedenıyle Seydi suyu kenarındaki tarım alanlarının sulanmasında olumsuzluk yaratmaktadır. toplam fosfat-fosforu Tablo D. a. 2000-2002 yıllarında.1. 2000-2002 yıllarında yapılan trofik sınıflama çalışmalarında Porsuk Baraj Gölünün Hipertrofik özelliğini koruduğu görülmektedir. Bu değer göz önüne alındığında.3.Eskişehir ve Alpu ovalarının sulanması c. Porsuk Baraj Rezervuarında 2000-2002 yılları arasında ölçülen ortalama klorofil-a değerleri 44. Bu değer trofik sıralamada toplam fosfor için kullanılan olasılık dağılım tablosunda yerine konulduğunda . .’nin bor türevleri üretiminde bulunan işletmesi mevcuttur.23 mg/m³ bulunmuştur. Değişik dönemlere ait baraj gölünden alınan su örneklerinin analiz neticelerinden baraj gölü çıkışındaki bor konsantrasyonu 3750-7056 µg/lt değerleri arasında değiştiği anlaşılmaktadır.3.16 değerleri ve ortalama değerleri gösterilmiştir.3. İncelemeler Baraj gölüne gelen kirletici yükün en büyük bölümünün Kütahya pis su arıtma tesislerinden geldiğini göstermektedir. Porsuk Baraj Gölünde amonyak-azotu Tablo D.

3 Kunduzlar Baraj Göleti Çatören barajı ile aynı bölgede olup bor üretiminden kaynaklanan bor kirliliği yaşamamakla birlikte yağışlı dönemlerde kayaçlardan çözünen bor konsantrasyonları ile göletteki bor konsantrasyonları artmaktadır. Sakarya nehri üzerindeki Gökçekaya ve Yenice barajlarının kirlilik yüklerini tutmakla beraber zaman zaman barajda biriken atık yükleri nedenıyle bu iki barajda olumsuz etkilenmektedir.4 Sarıyer Baraj Göleti Porsuk çayından taşınan kirlilik yükleri yanında Ankara ilinden gelen evsel ve endüstriyel kirlilik yükleri ile kirlenmektedir.3.3.3. 107 .3. D.D.

33 0.TABLO D.803 0.34 1.748 TARİH A C E G J L N Ortalama mg/lt 0.15 0.71 178.570 0.5 0.57 178.46 0.34 0.354 0.2 1.562 1.8 0.230 0.3 0.486 0.29 1412.903 0.2 0.113 0.9 0. Numune cinsi HAZİRAN 2000 Kompozit Yüzey Orta Dip MAYIS 2001 Kompozit Yüzey Orta Dip EKİM 2001 Kompozit Yüzey Orta Dip TEMMUZ 2002 Kompozit Yüzey Orta Dip Komp.85 0.2 0.215 0.00 1010.507 1.15 0.95 0.14 1257.25 0.2 1.5 0.15 0.363 0.44 0.8 2 0.25 0.179 0.779 1.550 0.2 0.36 353.300 0.00 160.1 0.05 0.390 0.51 0.71 484.15 0.745 1.42 0.25 0.Bölge Müdürlüğü 2003 Yüzey Ortalama Orta Ortalama Dip Ortalama 0.41 0.36 0.35 1 0.9 0.168 0.2 0.54 0.13 Porsuk Baraj Gölü 2000-2002 Amonyak Azotu (Nh3-N) Dağılım Tablosu Gözlem İst.74 0.71 0.14 522.718 0.03 0.25 0.6 1.370 0.8 0.86 550.57 1185.626 0.05 0.610 1.25 1 1.315 0.6 1.203 0.4 0.15 0.15 0.7 0.03 1.614 0.008 0.85 0.440 1.53 0.3 0.5 1.9 1.2 0.05 0.1 0.15 0.Ortalama ORTALAMA DEĞERLER GENEL ORTALAMA DSİ III.57 562.463 0.2 0.85 1.15 0.27 0.02 639.348 1.413 0.640 Ortalama mg/mküp 542.57 0.742 0.35 0.543 0.00 390.31 0.45 0.41 0.45 0.653 0.518 0.39 2.4 1.05 1.765 1.05 0.1 0.693 0.483 1.92 1.6 1 0.6 1.57 507.00 778.285 0.05 0.484 1.5 1 0.257 0.160 0.55 0.523 0.376 0.86 300.3 0.55 0.8 0.14 1252.318 0.3 0.3 0.52 108 .87 0.252 0.15 0.3 2.25 0.115 0.7 0.183 0.545 0.2 0.00 440.667 1.86 485.179 0.2 0.98 0.66 0.186 0.257 0.655 0.3 0.4 1.010 0.75 1.62 0.15 0.4 0.

045 0.095 0.86 0.19 0 0 0 0.108 108.17 0.081 81.69 162.230 0.455 0.2 0 0.570 570.130 0.138 0.19 0.230 0.89 0 0.2 0.21 0.241 J 0 0 0.2 1.147 Ortalama Ortalama mg/lt mg/mküp 0.113 112.1 0.18 0.43 0.21 0.71 0.065 0.226 E 0.19 0.243 242.145 ORTALAMA DEĞERLER GENEL ORTALAMA DSİ III Bölge Müdürlüğü 2003 109 .144 144.19 0.43 0.00 0.757 757.21 0.2 0.48 398.71 0.98 HAZİRAN 2000 MAYIS 2001 EKİM 2001 TEMMUZ 2002 0.14 0.2 1.399 0.86 0.35 0.19 0.18 0 0.18 0.148 0.162 0.14 Porsuk Baraj Gölü 2000-2002 Nitrat Azotu (No3-N) Dağılım Tablosu TARİH Gözlem İst.18 0.18 0 0.090 0.1 0.14 190.9 0.2 0.2 0.2 0.18 0.140 0.43 0.2 0 0.1 0 0 0 0 G 0 0 1.180 0.310 0.137 0.19 0.19 0.19 0 0 0.18 0.00 0.36 0.55 0.TABLO D.21 0 0 0 0 0.121 121.15 0.054 54.093 0.14 0.43 0.62 0.00 0.00 0.193 0.15 0.55 0.148 N 0 0 0.218 0.19 0.29 0.18 0 0.153 152.19 0.21 0.114 114.100 0.098 0.2 0.42 0 0 0 0 0 0. Numune cinsi Kompozit Yüzey Orta Dip Kompozit Yüzey Orta Dip Kompozit Yüzey Orta Dip Kompozit Yüzey Orta Dip Komp.19 0.1 0.08 0.070 0.02 0 0.173 0.238 C 0.18 0.593 0.1 0.15 0.603 0.148 0.19 0 0.144 144.145 0.057 0.35 0.191 90.19 0.38 0.081 81.19 L 0.29 0.18 0.35 0.083 0.343 342.86 0.Ortalama Yüzey Ortalama Orta Ortalama Dip Ortalama A 0 0.135 0.55 0.15 0.89 0.19 0.100 0.057 57.433 0.18 0.086 85.081 81.19 0.19 0 0.06 0.1 0.

15 Porsuk Baraj Gölü 2000 .86 340 140 34 136 300 127 106.1 0.127 0.3 0.056 0.193 0.186 Ortalama mg/m3 P P 55.TABLO D.04 0.P Dağılım Tablosu TARİH Gözlem İst.57 194.34 0.19 0.123 0.198 0.24 0.213 0.14 0.29 186.1 0.29 0.05 0.33 0.16 0.32 0.14 0.3 0.07 0.12 0.27 0.21 L 0.136 0.23 0.2002 Toplam Po4 .179 C 0.21 0.31 0.17 0.248 0.14 0.21 0.32 0.198 J 0.083 0.07 0.19 0.15 0.11 0.71 205.03 0.64 G 0.02 0.039 0.18 0.04 0.137 0.159 0.71 38.21 0.71 212.17 0.22 0.05 0.24 0.131 0.2 0.23 0.04 0. Numune cinsi Haziran 2000 Kompozit Yüzey Orta Dip Mayıs 2001 Kompozit Yüzey Orta Dip Ekim 2001 Kompozit Yüzey Orta Dip Temmuz 2002 Kompozit Yüzey Orta Dip Kompozit Yüzey Orta Dip GENEL ORTALAMA DSİ III Bölge Müdürlüğü 2003 A 0.21 0.148 0.068 0.24 0.17 0.21 0.06 0.078 0.03 0.65 0.388 0.217 E 0.17 0.319 0.106 0.86 318.23 0.034 0.01 0.24 0.29 301.14 0.43 190.08 0.1 0.27 0.18 0.075 0.32 0.075 0.206 0.058 0.43 131.21 0.2001 .04 0.05 0.18 0.03 0.223 0.268 0.03 0.43 0.21 0.22 0.17 0.18 0.148 0.04 0.32 0.29 110 .07 0.86 192.54 0.02 0.08 0.22 0.183 N 0.13 0.29 0.19 0.233 Ortalama mg/l 0.31 0.2 0.31 0.05 0.22 0.277 0.301 0.27 0.27 0.186 0.194 0.283 0.22 0.05 0.23 0.05 0.2 0.28 0.093 0.28 0.03 0.05 0.22 0.19 0.43 122.278 0.06 0.14 320.03 0.153 0.29 0.31 0.36 0.07 0.16 0.23 0.463 0.09 0.21 0.135 0.16 0.31 0.315 0.57 185.21 0.03 0.2 0.09 0.3 0.

13 45.23 Ortalama mg/m3 P P 62.2 41.28 44.43 48.2002 Klorofil .67 45. Numune cinsi Kompozit " " A 44.83 34.37 44.08 42.9 12.33 49.08 42.TABLO D.95 46.62 52.6 10.32 22.18 G 64.2001 .99 43.23 TEMMUZ 2002 " DSİ III Bölge Müdürlüğü 2003 ORTALAMA mg/m3 P NOT: Temmuz 2002 tarihinde 7 istasyondan numune alınmıştır.78 37.85 50.32 22.04 38.94 mikrog/l 62.97 42.A Dağılım Tablosu TARİH AY HAZİRAN MAYIS EKİM YIL 2000 2001 2001 Gözlem İst.27 49.37 44.19 44.99 43. 111 .6 43.37 45.18 15.28 44.98 34.72 N 76.82 35.59 P Ortalama C 43.18 45.41 J 61.72 E 60.54 L 85.51 44.16 Porsuk Baraj Gölü 2000 .92 45.

Porsuk Baraj Gölü Eskişehir ili içme ve kullanma suyu kaynağı olduğundan bu durumun ortadan kaldırılması için acilen önlem alınmalıdır.3. D. Kütahya Tügsaş Gübre fabrikalarından gelen azot yükü. Porsuk kaynakları temiz olduğundan sadece gaz klorlama işlemi yapılarak şehre içme suyu olarak verilmektedir. Fosfor parametresi baz alındığında(186mg/m 3 ) % 2 mezotrofik % 37 ötrofik % 61 hipertrofik olduğu tespit edilmiştir. Hipertrofik göllerin özelliklerine bakıldığında. 1997-1998 yılında geçmiş yıllara göre oldukça azalmış olmakla beraber 2002 yılı sonu itibarıyla tekrar artış görülmüştür. % 21 ötrofik % 79 hipertrofik olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle bu ilimizde Porsuk Çayından su alınması alternatif olarak görülmektedir.1 Kütahya İçme ve Kullanma Suyu Açısından Kütahya içme ve kullanma suyunu Porsuk kaynaklarından almaktadır. Bilindiği gibi gölde azot yüklerinin artması ötrofikasyonu hızlandırıcı rol oynamaktadır. STRATEJİ VE POLİTİKALARI D.4. Bunun için ötrofikasyon da en Önemli parametre olan fosfor yükünün girişinin azaltılması gerekmektedir. Bu durumda baraja giren fosfor ve azot yüklerinin mutlaka denetlenmesi gerekliliği kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. 112 . bu tip göllerde biyolojik ve kimyasal dengenin bozulduğu ve parçalanmış maddelerin göl tabanı ve kıyı bölgelerde birikmesi nedeniyle bataklaşma sürecinin başladığı gözlenmektedir. Fosfor yükünün çok büyük kısmının Kütahya Pis Su Arıtma Tesislerinden geldiği yapılan çalışmalarda da gözlenmiştir. Bu sebepten Beşdeğirmen istasyonundan önce Porsuğa karışan Güvez deresinin gerek Seyitömer Termik Santralından gelen atıklar gerekse evsel atıklar açısından devamlı kontrolünün yapılması gerekmektedir. Kütahya nüfus projeksiyonunun artması Porsuk kaynaklarının 2000’li yıllardan itibaren yetmeyeceğini göstermektedir. Fosfor yükünde Beşdeğirmen istasyonunda da bir artış görülmektedir. Bu yüzden arıtma tesislerinin tam kapasite çalışması sağlanmalıdır. Şeker Fabrikası atıklarının kesinlikle kanalizasyona veya Porsuğa verilmesi önlenmelidir.4.4 SU VE KIYI YÖNETİMİ.4 Denizlerde Kirlilik İlimizin deniz ile kıyısı bulunmamaktadır. D.D.2 Porsuk Baraj Gölünün Bugünkü Durumu ve Geleceği Porsuk Baraj Gölü 2000-2002 Yılı Trofik yapısı Baraj gölü 2000-2002 yılları ortalamalarına göre Klorofil-A (44.23mg/m3) parametresi baz alındığında. Bundan dolayı Porsuk Çayının Kütahya girişinde temiz olan su kalitesinin korunması ve Porsuk Çayı membasına doğru kirletici sanayi kuruluşlarına izin verilmemelidir. P P 2000-2002 yıllarında yapılan trofik sınıflama çalışmalarında Porsuk Baraj Gölünün Hipertrofik özelliğini koruduğu görülmektedir.

Elektriksel İletkenlik.Ayrıca porselen atıklarından ileri gelen askıda katı madde yükünün kontrol edilerek Porsuk Baraj Gölü'nde birikmesi önlenmelidir. Cyanophyceae (Mavİ-yeşil algler) türlerinin çoğu zararlıdır. den alınan plankton örneklerinde sayım ve tür tayini yapılmıştır. Kompozit.b) ile birlikte toksik kompanentler oluştururlar. tüm isyonlann ortalama değerleri ve 31. Bu olay ise balık popülasyonunun azalmasına sebep olur. Yüzeyden derinliğe doğru bilgisayarlı profil analiz aletiyle tarama yapılmış. içime uygun sularda olması gereken maksimum değer 500 olduğundan dolayı. Kompozit örnekler yüzeyden ilk 5m.coli açısından 1. Bu tür alglerin en önemli zararları suda toksik madde üretmelerinden kaynaklanmaktadır.12.sınıf su kalitesine sahip olduğu gözlenmektedir. Bakteriyolojik Analizler: Gölü. mevsimlere göre suyun kimyasal ve fiziksel yapısındaki değişikliklere bağlı olarak çeşit ve tür sayıları bakımından farklılıklar gösterirler. elektrik iletkenliği (Konduktivite) 25 °C de 420 .Burada daha kalıcı tedbirlerin alınması gerekmektedir. Plate-count (toplam koloni sayımı) değerleri TS 266' ya göre değerlendirildiğinde. Microcystis. maksimum değerden az olduğu gözlenmektedir. Yaz aylarında yüzeyden dibe sıcaklık tabakaları oluşmaktadır. Chlorophyceae (Yeşil algler) türlerinden Ankistrodesmus ve Ulothrix gibi türler ise temiz suların göstergesidirler. derin istasyonlarda 10 m den sonra sıfırlanmaktadır. Çözünmüş Madde ve pH Ölçümleri: Gölde tüm istasyonlar ve yüzeyden derinliğe olan değişimler gözlendiğinde Çözümüş oksijen sığ istasyonlarda 8m. bulanıklık ölçümleri yapılmıştır. Aphanizomenon gibi türler Porsuk Baraj gölünde bulunmaktadırlar. dip örneklerinde mikrobiyolojik analizler ile ilk 5m. dip olarak su numuneleri alınmış ve laboratuvar da kimyasal analizleri yapılmıştır. toplam koliform ve E. çözünmüş oksijen. Yeşil alglerden Spirogyra lar aşırı çoğaldıklarında müsülanjlı flamentleri bazı balıkların solungaçlarını tıkayarak balıkların boğularak ölmelerine sebep olabirler. 113 . Yüzey.640 (imho/cm değerleri arasında pH değerleri 7 9 arasında değişim gostermektedir.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan "Kıtaiçi Su Kaynaklarına Göre Kalite Kriterlerine göre inceleyecek olursak. Bu toksik maddeler insan ve diğer hayvanlar tarafından alındığında sindirim sistemi rahatsızlıklarına yol açabilmektedirler. Çözünmüş Oksijen. Kompozit örneklerde ilave olarak klorofila deneyi de yapılmıştır. orta.Sıcaklık değerleri 25°C ile 7°C arasında değişmekte olup İlkbahar ve sonbahar aylarında karışım gözlenmektedir. çözünmüş madde ve pH. gölün suyu plate-count değeri bakımından içime uygun değildir. Bu tür algler ayrıca suda tat ve koku problemlerine yol açabilmektedirler. elektriksel iletkenlik. Baraj Gölünde Su Kalite Değerlendirmeleri: Haziran 2000 Mayıs 2001 ve Ekim 2001’de Porsuk Baraj gölünde 7 gözlem istasyonundan. yüzey. Algler (Phytoplanktonlar) fotosentez yoluyla atmosferden suya geçen karbondioksiti kullanarak oksijen ve organik maddeye dönüştürürler. Phytoplankton (Bitkisel Algler) Çeşitleri ve Sayımları: Plankton organizmaları. orta. Temmuz 2002’de 5 istasyondan numune alınmıştır. Yalnızca Temmuz 2002 yılı verilerinin. Anabaena. Potasyumpermanganat v.Alg popülasyonu aşırı ölçüde arttıkça güneş ışınlarının derindeki canlılara ulaşmasını engellerler. Ölen mavi yeşil alglerden atılan hücresel polipeptitler bakır iyonlarıyla ve diğer alg öldürücüler {Bakırsülfat. derinlikten hortum kullanılarak alınmıştır.

Cladocera (Daphnia. Arıtma tesisi civarında ve Sazova’da açılan derin yeraltı suyu kuyularından içme ve kullanma suyuna özellikle yaz aylarında su kalitesini iyileştirmek amacıyla takviye yapılmaktadır. Nitzschia ise kirli suların göstergesidir.4. Ciliata lardan Carcheslum polypinum Oligochaeta ve Nematoda lara ait üyeler. Eskişehir Karacaşehir mevkiinde bulunan içme suyu arıtma tesisleri. Fragilarla. Kütahya şehir çıkışından Porsuk Baraj rezervuarına kadar olan bölümde su oldukça kirli olduğundan sulama suyu kriterleri açısından kullanılmaz durumdadır. Esenkara istasyonunda askıda katı madde parametresi açısından 4. klorlama işlemlerinden geçirdikten sonra depolara basmaktadır.4. Mevcut depolardan da cazibe ile şehir şebekesine dağıtılmaktadır. D. içme ve kullanma suyu ham su kaynağı olan göl sularını ne şekilde ve ne kadar etkileyebileceği konusu.Diatomeae (Silisli algler) den Cyclotella temiz suların göstergesidir. Porsuk Çayından arıtmaya giren su Porsuk Barajının kapalı olduğu kış aylarında temiz olmasına karşın Barajın açık olduğu yaz aylarında (sulama mevsiminde) amonyak azotu açısından kirlilik göstermektedir. Bosmina). pH ayarlama. Porsuk Baraj Göl çalışmalarında görülen yoğun alg popülasyonu ve tespit edilmiş olan zararlı alg türlerinin varlığı.3.Cyclops sp. Trachelomonas ve Dinobryon gibi türler ise arıtma tesislerinde filtrelerin tıkanması gibi problemlere sebep olurlar.}. Porsuk Baraj Gölünün ömrünün uzamasına ve Eskişehir arıtma tesislerine daha kaliteli bir ham su girişine sebep olacaktır. Porsuk Baraj gölünde görülen bazı zooplankton çeşitleri.4. Tesise giren akım 32 000 m³/gün dür. Eskişehir Karacaşehir regülatörü vasıtası ile sağ ve sol ana kanallara verilen iyi kalitedeki sulama suyu bu kanalların şehir içi bölümlerinde özellikle evsel nitelikli atıklar ile kirletilmektedir. Crustaceae lerden Copepoda (Metanauplius. Yapılmakta olan şehir içi kanalizasyon şebekesinin tamamlanması ile bu durum büyük ölçüde ortadan kalkmış olacaktır. Karacaşehir Regülatörden sonra aldığı suyu filtrasyon. Kütahya bölümünde kalıcı ve daha ciddi tedbirlerin alınması ile bu olumsuz durumlar ortadan kalkacak. Monogononta [ardan Rotifera (Keratella) . Bitkisel Planktonlardan daha büyük boyutlardadırlar. üzerinde önemle durulması ve araştırılması gereken hususlardan biridir. Eskişehir bölümünde ise Porsuk Barajı ile Esenkara istasyonu arasında sulama kriterlerine göre iyi durumdadır. 114 . sınıf (ihtiyatla kullanılabilir) durumdadır. Sulama Suyu Değerlendirmeleri Açısından Kütahya bölümünde özellikle Porsuk membasından Kütahya şehir girişine kadar olan bölümde su kalitesi sulama açısından oldukça iyi durumdadır. Balıkların temel besin maddeleri oldukları için önem taşırlar. Eskişehir İçme ve Kullanma Suyu Açısından Eskişehir içme ve kullanma suyunu Porsuk Çayı’ndan temin etmektedir.Diaptomus sp. D. çöktürme.. Zooplankton (Hayvansal planktonlar): Zooplanktonlar plankton canlıların hayvansal formlarıdır.

Bölge Müdürlüğü Verileri (1987-2003) 2. KAYNAKÇA : 1.5 SU KAYNAKLARINDA KİRLİLİK ETKENLERİ Bu bölüm alt başlıklarına ait mevcut bilgiler Tarım ve Hayvancılık ile Çevre Yönetimi ve Planlama başlıkları altında verilmektedir. Bunların haricinde sürekli gelişme gösteren Eskişehir Organize Sanayi Bölgesinde mevcut ve kurulmakta olan tüm ve kuruluşların atık arıtım prosesleri çok iyi izlenmeli ve denetim altında tutulmalıdır.Özellikle Eskişehir Şeker Fabrikası pancar yıkama tesislerinden gelen kirlilik yükünün azaltılması ve Eskişehir atık kanalizasyon sisteminin sebep olduğu yoğun kirlenmeler Eskişehir Belediyesi atıksu arıtma tesislerinin tam kapasite ile çalışması ile Porsuk Çayının kirlilik yükü önemli ölçüde azaltacaktır.Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü Verileri (1998-2004) 115 .DSİ III.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1998-2004) 3. D.

4’ü tın.6-7. Yarımada ortasında Sakarya’ya ters yönde (Batı-Doğu) akan Porsuk Çayı vadisi geçer. Doğuda Sarıyer baraj gölünün kapladığı bu vadi. Yaylalar eski kıvrımlı temelin görünmediği kesimlerde 4. % 2. batıda 250 m’nin altına düşer. Sakarya Vadisi sarp kısmı incelmiş. zamanın 2. Sakarya’nın Seyitgazi’den Porsuk’unda Eskişehir’den batıda kalan çevresi.7’si kum bünyeye sahiptir. Güneybatıda Bayat yaylası yer alır. Bu kesimde Kütahya sınırı üzerinde Türkmen Dağı yükselir. Dağlar ve ovalar arasında dik vadi yamaçlarının yardığı hafif dalgalı yaylalar bulunur.8 ile en fazla kahverengi topraklar.9’u killi tın.3’ü asit.2’si hafif tuzlu ve % 0. % 47.70 ile kalkersiz kahverengi orman toprakları bulunmaktadır. Porsuk ile Sakarya’nın yukarı kısmı arasında da Sivrihisar kütlesi yer alır. Sarısu vadisi boyunca batıya doğru uzanan Eskişehir ovasıdır. % 91. Eskişehir İlinde tespit edilen 8 adet toprak grubu vardır. bu dağılım ilde tarım için uygun toprak bünyesi varlığını göstermektedir. düzlük Sakarya’nın yukarı çığrı yükseltisi kuzeybatı güneydoğu yönünde azalır.5’den büyük) reaksiyona sahiptir.6’sı tuzsuz. ayrı bir görünüme sahiptir. İl topraklarında Sündiken Dağları ile kuzeydeki Köroğlu dağlarının uzantıları arasında kalan Sakarya Vadisi.5’i alkali (pH 7. % 2.5’den düşük). (pH 6. % 26.36 ile kahverengi orman toprakları ve %12. En önemli düzlüğü Porsuk Çayı boyunca doğuya. batıya doğrudan yükselerek İç Batı Anadolu eşiğinin dağınık.2’si nötr (pH 6. İlin değişik topografyası. Bu düzlük yer yer tepelik bir görünüm arz eder. iklimi ve jeolojik yapı farklılıkları ile vejetasyondaki çeşitlilik. Sivrihisar kütlesi Güneydoğu-Kuzeybatı doğrultusunda uzanır.2’si ise çok tuzludur. değişik özelliklere sahip toprakların oluşumuna neden olmuştur. büyük bir kısmı İç Anadolu’nun Yukarı Sakarya Bölümünde yer alır. Başlıca düzlükler ise Porsuk Çayı ile Sakarya Vadisinin yukarı çığırı çevresinde yayılır.9’u kil ve % 0. Batıda Bozdağ ile devam eden Sündiken Dağları vardır.1 GENEL TOPRAK YAPISI Eskişehir İli. İl arazisinde orta derecede yüksek fakat yapı bakımından çeşitli dağlar görülür. Toprak Bünyesi : Saturasyon yüzdesine göre yapılan sınıflandırmada tarım topraklarının % 48. Bu durum bitki besin bitki besin maddeleri kapsamında de kendini göstermektedir. TOPRAK VE ARAZİ KULLANIMI E.5). % 8. Toprak Tuzluluğu ( % Total Tuz) : İşlemeli tarım uygulanan toprakların % 97. 116 . Bu dağların metamorfik sişt ve mermerleşmiş kireç taşından oluşmuş bir ekseni vardır. Kendine has bir mikroklimanın oluşmasına neden olur. Buna göre % 48. geniş yüzü doğuya dönük bir yarımada gibi İl topraklarını kuşatır. Toprak Reaksiyonu : Tarım topraklarının % 0. 2. yarısına ait Neojen göl tortuları ile kaplanmıştır.(E). yaygın tepelik alanına katılır.

TABLO E. % 22.1’i ise çok fazla kireçlidir. % 30.23 100.6’sında ise yeter düzeydedir. İnsan aktivitelerine göre kirleticiler 4 sınıfta gruplandırılabilirler.6’sında az.5’inde yüksek ve % 13. % 22.516 98. İl topraklarının azotlu gübrelerle yağışlar ve erozyon sebep olmaktadır. sağlıklı. topraklarının % 13. Bu değerlendirmeye göre fosfor eksikliği gösteren toprakların fosforlu gübrelerle takviye edilmesi gerekmektedir. Azot noksanlığına Organik miktarını artırıcı önlemlere başvurulması. % 36’sı az kireçli. Analiz sonuçlarının ortalamasına göre .5’inde ise çok yüksek fosfor varlığı tespit edilmiştir.1 İlimiz Topraklarının Derinlik Bakımından Durumları Derinlik (cm) Derin (90 +) Orta Derin (50-90) Sığ (20-50) Çok sığ ( 0-20 ) TOPLAM Diğerleri GENEL TOPLAM Tarım İl Müdürlüğü 2004 Alan (Hektar) 146.500 227. Bunun yanı sıra doğada su ve hava ile olumsuz etkileşimi de söz konusudur. Organik Madde : Tarım topraklarının büyük bir kısmı organik madde yönünden fakir durumdadır. İl topraklarının % 2.9’unda yeter ve % 94. % 38.70 23.77 7.7’sinde fosfor çok az.2 TOPRAK KİRLİLİĞİ Genel anlamda toprak kirliliği. % 13.15 42. toprakların fiziksel.00 E.8’inde ise fazla miktarda potasyum tespit edilmiştir.1’in de organik madde çok az.18 92. % 1.266. kaliteli ve yüksek ürün verme kabiliyetlerini yitirmeleri şeklinde tanımlanabilir.9’u fazla kireçli ve % 19. kimyasal ve biyolojik etkenlerle doğal yapılarından uzaklaşarak beklenen doğal. Görüldüğü gibi il topraklarının potasyum seviyesi umumiyetle yeterli olmakla birlikte az miktarda potaslı gübreye ihtiyaç duyulmaktadır. Fosfor : Bitkiler tarafından alınabilir fosfor tayinlerinde (Olsen Metoduna göre) tarım topraklarının % 19. Potasyum : Ülkemizin jeolojik yapısı ve iklim durumu.862 316.8’inde iyi ve 4.248 % 10. topraklarda fazla miktarda potasyum birikmesine neden olmaktadır.986 1.2’sinde potasyum orta.Toprakta Kireç (CaCO3) : İl topraklarının % 5. % 16.2’si az kireçli. verimde devamlılık ve artış için gereklidir. % 1.7’sinde orta. 117 .1’inde potasyum az.365.732 1. % 10.168 557.8’i kireçli. gübrelenmesi gerekmektedir.7’sinde orta.74 16.

53 Yarımca köyü içi (Sağlıklı)domates bahçesi 8 0.05 Ilıca köyü (Domates) %40-50 sağlıklı bahçe Tarım İl Müdürlüğü 2004 Fabrikanın bulunduğu Yarımca köyü ve yakınındaki Tandır köyünde üretilen bitkilerin sağlıklı ve verimli olduğu görülmüştür. TABLO E.2 Bitki Örneği Analiz Tablosu Pb Cd AÇIKLAMALAR (ppm) (ppm) 497 1.58 Mayıslar mevkii(2) (Domates) bitkiler tamamen kurumuş 1 1. Tarımsal aktiviteler .05 Fabrikaya 50 m güneybatı Meşe yaprağı(Sağlıklı) 59 0.0 Fabrikadan 500 m kuzeybatı (Meşe sağlıklı) 17 0. fasulye fasulye.05 Laçin-Sağlıklı bahçe (Domates) 10 1.09. Ticari gübreler/ahır gübreleri. Şehirsel.1 Kimyasal Kirlenme E. Analiz sonuçları aşağıda verilmiştir. Pestisidler. PCB’ler. Ağır metaller.0 Fabrikadan 300 m güney (Meşe sağlıklı) 2 0. Tuzlaştırıcı maddeler 3. PAC’ler. Sakarya vadisinde bulunan Sarıcakaya ve Mihalgazi ilçeleri ile bağlı köylerinde yapılan incelemede bazı domates bahçelerinin tamamen kuruduğu. Maden atıkları. meşe) örnekleri alınarak kurşun (Pb++) ve Kadmiyum (Cd++) analizleri yapılmak üzere Orman Toprak Laboratuar Müdürlüğüne gönderilmiştir. Yarımca köyü ve Sakarya vadisi arasında orta konumda bulunan Dağküplü köyünde de bahçelerde herhangi bir problemin olmadığı tespit edilmiştir.58 Mayıslar Mevki(Domates)%10 canlı gerisi tamamen yanık 11 1. salatalık.köy imamının ekili bahçesi (fasulye) 33 1.1.2. kabak.58 Mihalgazi (Domates)%50-60 hasta 12 1. Asidik korozif maddeler.53 Tandır köyü.1. Klorlanmış bileşikleri içeren atıkların yakılması. 118 .0 Yarımca Köyü içi. bazılarının kısmen kuruduğu.05 Sarıcakaya merkez (Domates) 9 1. dioksinler ve ilgili maddeler.05 Kapıkaya (Domates) % 5 canlı gerisi kuru 17 1. Kentsel çöpler.yol kenarı (kabak) 30 0. Sağlıklı (Domates bahçesi) 4 0.05 Fabrikanın batı yönü.2. evsel ve ticari aktiviteler .0 Fabrikadan 500 m güneydoğu 9 0. Endüstriyel aktiviteler . ağır metaller ve korozif maddelerle yapılan arazi dolguları E. Kimyasal atık depoları 4.58 İğdir sağlıklı bahçe (Domates) 6 1. yakınında bulunan diğer domates bahçesinde ise bitkilerin büyük oranda sağlıklı olduğu ve üretime devam edildiği gözlenmiştir.53 Dağküplü Mevkii-Mayıslar arası 4 km (salatalık) 3 0. Radyonükleidler 2. Enerji kullanımı .1998 tarihinde muhtelif yerlerden 18 adet toprak ve 17 adet çeşitli bitki (Domates.53 Dağküplü-Mayıslar 4 km (Domates) 18 1.1 Atmosferik Kirlenme Yarımca Köyünde faaliyette bulunan Çıldırlar Kurşun İzabe Tesisinin bacasından çıkan atıkların Yarımca Köyü çevresi ile Sarıcakaya ve Mihalgazi İlçelerinde üretilen kültür bitkilerine tesir ve zararlarını tespit etmek amacıyla 18.

5 ppm arası tespit edilen Bor değerleri “yüksek” ve pek çok bitkiler için de “toksik” olarak yorumlanmakla birlikte. yağış sularının etkilediği tarlaların daha yüksek oranlarda Bor içerdiği görülmektedir. Muhtelif yerlerden alınan 18 adet toprak örneğinden sadece fabrikaya 50 m uzaklıktan alınan örnekte 114 ppm kurşun bulunmuş diğer örneklerde kurşun ve kadmiyuma rastlanmamıştır. Işık Mah. Ağır metaller gurubunda bulunan kurşun ve kadmiyumun yayılmasında mesafe faktörünün önemli olduğu. Bitkilerdeki kurşunun toksitite sınırının 2035 ppm.02.05 ppm kadmiyum bulunduğu bitki örneği analiz tablosunda görülmektedir. son veriler.49 2.00 ppm’dir.97 2. Yapılan literatür taramalarına göre topraktaki kurşun sınır değerleri 2-200 ppm. Kırka Kırka çıkışı ilk tarla Kırka çıkışı ikinci tarla Kırka çıkışı su altında kalmayan tarla Kırka çıkışı son 1 tarla İl Çevre Müdürlüğü 2000 Bor (ppm) 1. TABLO E. “Kırka çıkışı. Örnekler. Alınan 17 adet bitki örneği analiz sonuçları incelendiğinde tamamen veya kısmen kurumuş domates bitkilerinde en fazla 18 ppm kurşun bulunmasına rağmen sağlıklı ve verimli domates bitkilerinde 30 ppm gibi daha yüksek oranda kurşun bulunduğu tespit edilmiştir. kadmiyum sınır değerleri ise 0. Bor üst değerinin biraz daha yukarılarda olduğunu göstermektedir.65 4.Ancak Sarıcakaya şartlarında domatesin vejetasyon süresinin ortalama 180 gün olduğu da dikkate alınarak meydana gelen bu kurumaların . Alternaria ve Mildiyö gibi mantari hastalıkların yoğun olarak ortaya çıkması ile bitkilerin olumsuz yönde etkilenmesine.3 Analiz Sonuçları Örneğin Alındığı Yer Kırka futbol sahası Mustafa Ok bahçe Top. yazın son aylarında ise hava sıcaklığının normalin üzerinde seyretmesi neticesinde Evapotransprasyonun (topraktan buharlaşma ve bitkilerde terleme ile su kaybı) artması ile bitkiler su düzeni bakımından strese girmiş ve neticede kurumalar artmıştır. Işık Mah. muhtemelen Kırka Bor cevheri işletme faaliyetlerine bağlı olarak yüksek bor içermekte. kadmiyum sınır değerleri ise 5-10 ppm olduğu.99 Genelde topraklarda (Karmin metoduna göre . Bu sonuçtan mevcut kurumaların kurşun varlığı ile irtibatlı olmadığı ortaya çıkmaktadır. özellikle İlimizde hakim rüzgar yönünü de dikkate alındığında Yarımca köyünde bulunan kurşun fabrikasının bacasından çıkan atıkların Sakarya vadisine ulaşması ve oradaki bitkisel üretimi olumsuz yönde etkilemesi pek mümkün görülmemektedir. Kırka Kamil Çelik bahçe Top. değerler 1. Seyhan sok. . İlkbaharda yağışları fazla olması sebebiyle sebzelerde Fusarium ssp.01-1. su altında kalmayan tarla”nın nispeten düşük bor içermesi. bitki vejetasyonunun son dönemleri olması yanında iklim açısından da ekstrem bir yıl yaşanmış olması da etkili olmuştur.14 1.27 1. Seyitgazi İlçesi Kırka Beldesi’nde 24.76 4. Bununla ilgili sağlıklı yorumlar 119 . ancak bitki türlerine göre toksitite sınırlarının farklılık gösterdiği de belirtilmektedir.0-1.27 ile 4. satürasyon ekstraktında) 1.76 ppm arasında değişmektedir. Çok yıllık bir bitki olan sağlıklı meşe ağaçlarında 497 ppm kurşun ve 1.1999 günü meydana gelen yoğun yağış sonucu oluşan Borlu suların tarım alanlarına etkilerinin belirlenmesi ile ilgili alınarak gönderilen toprak örneklerinin analiz sonuçları aşağıda verilmiştir.

8’i ova ve %51.3.6’sı 501-1000 dekar arasındadır. 1981 Köy Envanter Etüdüne göre Eskişehir’de işletmelerin % 3. ve 4. ülkenin en temel bitkisel besin maddeleri üretiminde küçümsenmeyecek bir yer tutarken. ülke geneline oranla makineleşme ve modernleşme dikkati çeken boyuttadır.3 ARAZİ E.851 : 360. 564 563 hektar (% 42) tarım alanına sahip olan Eskişehir İlinde . “Nadas-Ekim” münavebe sistemi uygulanmakta ve her yıl 194 890 ha’ı nadasa bırakılmaktadır.5 hektar (% 7) tarıma elverişsiz arazi ve 3 420 hektar su yüzeyleri (% 0.2 Mikrobiyal Kirlenme Bu konu ile ilgili yeterli bigi edinilememiştir.1.3.2.2. % 55’ide 5. Bir mikroklima bölgesi olan Sarıcakaya ve Mihalgazi İlçelerinde ilimiz ve çevre illerin ihtiyacını karşılayabilecek düzeyde sebzecilik ve seracılık yapılabilmektedir.204 : 96. Arazi kabiliyeti yönünden ildeki arazilerin % 9’u 1.3.8’i 201-500 dekar. % 31.2 Atıklardan Kirlenme Seyitgazi ve Doğançayır sulama birliklerince Seydi suyundaki bor yüklerinin tarım alanlarına olumsuz etkileri nedeniyle şikayetler oluşmuş.% 8. % 25. İşletmelerin % 2. E..2 Kullanım Durumu Tarım arazisi Çayır-Mera Ormanlık-Fundalık Diğer : 582. Arpa) ile Şeker Pancarı tarımı yapılmaktadır. daha öncesine ait değerlerinin de bilinmesine ihtiyaç olduğu E.996 Ha Ha Ha Ha 120 . Sulanabilir arazilerde her yıl ekim yapılmaktadır.1’i 51-100 dekar. ancak tarım topraklarındaki değişim ve ürün bazında Köy Hizmetleri 14’ncü Bölge Müdürlüğü Toprak Su Araştırma Laboratuarı ve Üniversiteler tarfından yapılan araştırmalar sonuçlanmamıştır.6.1 Arazi Varlığı E. sınıf.505 : 325.sınıf.3. Toprak İskan Müdürlüğünün. % 17. 352 139 hektar (% 25) orman ve fundalık arazi.1’i 0-25 dekar. Tipik bir karasal iklime sahip olan Eskişehir’de Sarıcakaya ve kısmen de Mihalıççık İlçeleri hariç tutulacak olursa genelde yıllık yağış 400 mm’nin altında olup.1.5’i ise 1000 dekardan büyüktür.8’i dalgalıdır. sınıf arazilerdir.7 ve 8. % 6’sı yayla. E. % 36’sı 2. daha çok serin iklimde tahıl (Buğday. % 6.4’ü 26-50 dekar.yapılabilmesi için tarlanın açıktır.8’i dağlık. 336 939 hektar çayır-mer’a arazisi (% 26) . E. % 30.1 Arazi Sınıfları Eskişehir İl arazisinin %21.4’ü 101-200 dekar. 98 512. Eskişehir’deki tarımsal faaliyet.2) bulunmaktadır. Geriye kalan araziler kıraç ve taban arazi olup.1.

5’te.75 1.023 % 15.9 19.0 3.520 49.008 209.08 30.332 16.4’de Eskişehir İlinde Arazi Kullanımı verilmiştir.100 8.935 312.013 176.909 246.65 2.7 100.0 121 .888 385.72 1.2 24. TABLO E.1 16.74 4.505 % 88.5 Eskişehir İli Arazileri Eğim Durumu EĞİM Düz Eğimli Hafif Eğimli Orta Eğimli Dik Eğimli Çok Dik Eğimli Sarp Eğimli TOPLAM Tarım İl Müdürlüğü 2004 EĞİM % 0-2 2-6 6-12 12-20 20-30 30+ ALAN HEKTAR 196.1 21.18 2.18 1.6’da verilmiştir.0 E.5 0. TABLO E.84 1.498 8.2 Arazi Problemleri İldeki arazilerin eğim durumu Tablo E.4 Eskişehir İlinde Arazi Kullanımı Kullanım Nedeni Hububat Yemeklik Baklagil Endüstri Bitkileri Yağlı Tohum Yumrulu Bitkiler Yem Bitkileri Toplam Tarla Bitkileri Nadas Kullanılmayan Tarım Arazisi Bağ-Bahçe-Zeytinlik Genel Toplam Tarım İl Müdürlüğü 2004 Alan (Ha) 342.1 Arazinin Kullanma Durumu 7% 26% 43% Tarım Arazisi Çayır-Mera Ormanlık-Fundalık Diğer 24% Tarım İl Müdürlüğü 2004 Tablo E.096 1.43 1.ŞEKİL E.0 % 58.552 283. problemli sahalar Tablo E.118 12.035 14.53 66.23 2.885 582.31 100.15 2.91 100.298.712 3.787 2.28 0.3.

756 Ha. TABLO E.033.4 14. arazide şiddetli ve 495.779 hektarı tuzlu-alkalidir.0 - KAYNAKÇA : 1. ilimizde taşlık önemli bir problem değildir.228 1.492 Ha. Su Erozyonu : İlimizde 254. Çoraklık : İlimizde 45.416 hektar arazide yaşlık problemi vardır.671 681 890 3.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 122 . Ancak.372 hektarı hafif tuzlu. Çoraklık problemi olan sahaların 33.9 8. 283.6 Eskişehir İlinde Problemli Sahalar PROBLEMLİ SAHALAR YAŞLIK Hafif Tuzlu Tuzlu Alkali ÇORAKLIK Hafif Tuzlu-Alkali Tuzlu.0 24.Tarım İl Müdürlüğü Verileri (2004) 2.9 100. Odası Verileri (2000) 3. arazide orta derecede.Alkali TOPLAM Orta Derece Şiddetli SU EROZYONU Çok Şiddetli TOPLAM TAŞLILIK (II-III-IV.6 47.Yaşlık : İlimizde 76.418 33.483 254.6 27.5 1. 890 hektarı hafif tuzlu-alkali ve 3.Ziraat Müh.372 6.427 % 73.427 hektar taşlı arazi mevcuttur. Sınıflardaki) Tarım İl Müdürlüğü 2004 ALAN (Ha) 76.3 100.779 45. Taşlılık : Toprağın kullanılmasını sınırlandıran başlı başına bir etkendir. 6. sınıf arazilerde toplam olarak 10.476 10.228 Ha. arazide çok şiddetli derecede su erozyonu problemi vardır. 681 hektarı alkali.489 hektar arazide çoraklık problemi vardır.9 1.492 283.761 hektarı tuzlu. İlimizde işlemeli tarıma uygun II-III ve IV.756 495.

Eskişehir kuzeyinde ve güneyinde dik yüksek eğimli engebeli arazi yapısına rağmen ovalık kısımda meyil %1-2’ye kadar düşmektedir.0 20100.5 Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü 2004 ENERJİ ORMANI TESİSİ HEKTAR 12 0.0 Toplam 150173.(F) FLORA-FAUNA VE HASSAS YÖRELER F. bunun da tamamı meşe cinsidir.1 Eskişehir İli Ormanlarının İşletme Müdürlükleri İtibariyle Kapladıkları Alan Durumu ESKİŞEHİR İLİ DAHİLİNDEKİ ORMANLARIN KAPLADIĞI ALANLAR SAHALAR BALTALIK NORMAL BOZUK HEKTAR 6 17056.0 0.5 83718.00 207 207.0 HEKTAR 8 19718. F. Tüflü ve marnlı.173.561. separtin üzerinde orman yetişme şartları açısından iyi toprak değildir.5 30. Bölge içerisinde yer yer kalkerli. Geriye kalanı bataklık ormanları olup. Porsuk Çayını takip ederek Doğu-Batı istikametine uzayan sırtlar yan dere havzalarına derin yarıntılar yaratmıştır. bazalt iyi toprak veren ve mikaşistik yapıdaki arazide orman için ideal yetişme muhitidir.139. tüflü.00 0. % 9’i sarıçam. Mihalıççık.907. İlimizdeki toprak oluşumu neojen devrimde meydana gelmiş mermer ve granit intüzyonlarına tesadüf edilmektedir. Batı genelde Kuzey-Güney istikamettedir. Önemli ormanlık yöreleri Çatacık.0 1677.0 352.0 31448.0 Çatacık 35338.0 BAĞLI KURULUŞUN ADI KORU NORMAL BOZUK GENÇLİK a. Büyükyayla ve Kalabak’tır.0 7.173. Sarıcakaya.5 73399.0 18733.1. Ayrışmasından az taşlı derin toprak meydana gelmiştir.1 EKOSİSTEM TİPLERİ F.1 ORMANLAR F. İlimiz ormanları ormanların devamlılık prensibini bozmayacak şekilde piyasa ihtiyaçları da dikkate alınarak işletilmektedir.0 TOPLAM HEKTAR 16 188811. Seyitgazi.5 Mihalıççık 33398.1. İlin Ormanlık alanlarının saha itibariyle dağılımı aşağıdaki gibidir.5 79609. granit yeşil kayaçlar bulunmaktadır.ab 10 15.0 32833. % 6’ü kızılçamdır. Rakım 200-1600 m arasında değişmektedir.0 52364. Normal baltalıklarda Baltalık işletme sınıfına göre işletilmektedir. Üretimle birlikte büyük çapta ağaçlandırma ve gençleştirme faaliyetleri de Orman Bölge Müdürlüğünce yürütülmektedir.1. bazalt.0 12546.1 Ormanların Ekolojik Yapısı İlimiz İç Anadolu Bölgesi hudutları içinde yer aldığından karasal iklim hüküm sürmektedir. marnlı. TABLO F. Bunlardan granit.ab.0 İlimiz koru ormanlarının % 78’ü karaçam. Bununla beraber % 26’i ormanlarla kaplıdır. Koru ormanları yaş sınıfları metoduna göre işletilmektedir.5 137680.5 HEKTAR HEKTAR 1 2 4 Eskişehir 81437.2 İlin Orman Envanteri İlimiz Orta Anadolu Bölgesinin karakteristik bitki örtüsü olan zonu içerisinde yer almaktadır.1.1.0 8. 123 .

972.590 25. Arazi meyili ortalama % 40-60 arasındadır. Baltalık ve Muhafaza Ormanlarında bozuk ve verimli toplam olarak 358.951.23 22.350 1.3 İlin Ormanlık Alanlarının Nitelik İtibariyle Dağılımı İşletmesi ÇATACIK ESKİŞEHİR MİHALIÇÇIK TOPLAM Koru Ormanı (Ha) 68171 154836.0 6213.951.321.059 412.5 637.16 20.5 Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü 2004 İşletmesi Orman İçi Açıklık Alan (Ha) 79. 124 .375.5 64846 287853.0 1.0 552.450.919.5 TOPLAM 358.501.73 3.5’te verilmiştir.316.394.770.641 1.4 Eskişehir İli Dahilindeki Koru Ormanlarının Ağaç Türlerine Göre Dağılımı Ağaç Türü Karaçam Kızılçam Sarıçam Kayın Kavak Meşe Ardıç Sedir TOPLAM Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü 2004 Serveti m³ 11.053.03 Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü 2004 Ormanlık alanlar yer yer taşlık ve kayalık alanları da kapsamaktadır.5 421.15 5.5 ESKİŞEHİR 191.5 Hektar Devlet Ormanı ve ayrıca 1253 Hektar Köy Tüzel Kişiliğine ait Kravdan Serisi Özel Orman bulunmaktadır.37 Baltalık Ormanı (Ha) 14223 36774 20100 224097 % si 0.849.0 Ormanlık alan % si 50 3 13 25 Genel Alan (Ha) 161.610.573 486.5 1.179 886. Orman Amenajman Planlarının öngördüğü yıllık kesim (eta) miktarına bağlı kalınarak ve sürdürülebilir ormancılık esasları dikkate alınarak Orman Bölge Müdürlüğünce yapılan üretim miktarları Tablo F.111. Eskişehir İli içindeki prodüktif ormanların ağaç türlerine göre dağılımı Tablo F.946.09 96 10.5 İlin Ormanlık alanlarının nitelik itibariyle dağılımı aşağıdaki gibidir.412.5 % si 1.TABLO F.800. TABLO F.5 MİHALIÇÇIK 84.4’te verilmiştir.057 Mülkiyet Biçimi Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Eskişehir İli Dahilindeki Koru.655 14.2 İlin Ormanlık Alanlarının Saha İtibariyle Dağılımı Ormanlık Alan (Ha) ÇATACIK 82. TABLO F.

2 ÇAYIR VE MERALAR F.4.2. 125 .1.323 m³ Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü 2004 F. Ağaçlandırma çalışmalarında da mevsimlik işçiler çalışmaktadır.1.968 m³ 13.1. Özellikle orman köylülerinin iş sahaları olan ormanlardan yapılan üretim karşılığı kendilerine nakit olarak ödenmektedir.1.5 Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğünce 2004 Yılında Yapılan Üretim Miktarı ÜRÜNCİNSİ Eskişehir Çatacık Mihlıççık TOPLAM MİKTARI 24.Orman Kadastro ve Mülkiyet Konuları Eskişehir ili dahilinde 2004 yılı sonuna kadar orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar görülmediğinden tarım alanlarına dönüştürülen toplam alan 9016 hektardır.Meralarda ayrıntılı bir botanik kompozisyon araştırması yapılmamasına rağmen 4342 Sayılı Mera Kanunu Kapsamında yürütülen çalışmalar sırasında tespit edilen bitki türleri aşağıya çıkarılmıştır. İlimizde bu tip sahalar mevcut olup rekreasyon ihtiyacını karşılayacak mahiyettedir.3 Orman Varlığının Yararları Ormanların iklim üzerine olan etkisi müspet yöndedir ve iklimi ılımanlaştırır. F.1. Ormanlar bol oksijen ürettiğinden insan sağlığına müspet etki yapar.TABLO F.798 m³ 483. Toprak ve rüzgar erozyonunu önleyerek verimli toprakların taşınmasına mani olur.851 Hektar mera alanı mevcut olup Çayır.1 Çayır ve Meraların Varlığı İlimizde toplam 325.557 m³ 9. F. Rekreasyon sahaları da insanları dinlenme ve eğlenme yeridir.1.

2 FLORA F. 17 cinse ait 20 takson saptanmıştır.2.1.2.2 Türler ve Populasyonlar Balıkdamı Florası Tablo F.1. F. SULAK ALANLAR Sulak alanlar ile ilgili konular F. tilki kuyruğu Dik brom Domuz ayrığı Adi otlak arpası Kamışsı yumak Çayır yumağı İtalyan çimi İngiliz cimi Ç.1 Habitat ve Topluluklar F.9’de Eskişehir İli Karayosunları verilmiştir.*** Eskişehir İli karayosunları üzerine bir araştırma yapılmıştır.1. Tablo F.**** 126 . 9 familya.4.2. F.2 Kullanım Amaçları ve Yararları Tarım ve hayvancılık kenti hüviyetinde olan ilimiz genelinde meraların korunması zorunlu olup Seyitgazi ilçesi Aslanbeyli köyündeki örnek mera ıslah çalışması meraların hayvancılık sektörü için önemini vurgulamaktadır.3.8’da verilen liken türlerine rastlanmıştır. Eskişehir İl sınırları içinde düzenlenen çok sayıdaki floristik amaçlı gezilerde Tablo F.kelp kuyruğu Çayır salkım otu Lotus coniculatus Medicago falkata Medicago lupilina Madjkago sativa Onobrychis sativa Trifolium repens Trifolium pratense Düşük Kaliteli Mera Bitkileri Cnodon dactylon Köpek dişi Festuca ovina Koyun yumağı Thymus squarrosus Kır kekiği Artemisia fragrans Kır yavşanı U İlimizde mera kadastro çalışmaları devam etmektedir.otlak ayrığı Mavi ayrık Bataklık tavus otu Ç.Yüksek Kaliteli Buğdaygil Bitkileri U U Yüksek Kaliteli U Baklagil Bitkileri Sarı çiçekli gazal boynuzu Sarı çiçekli yonca Şerbetçi otu yoncası Yonca Korunga Ak üçgül Kırmızı Üçgül Agropyron cristatum Agropyron deserterum Agropyron elangatum Agropyron intermedium Agrostis palustus Alopekurus peretensis Bromus erektus Dactylis glomereata Elymus junecus Feştuca arundinacea Festuca pratensis Lolium multiforum Lolium perenne Phleum pratense Poa pratensis Otlak ayrığı Kır ayrığı Y.7’te verilmiştir.13 bölümünde anlatılmaktadır. F.

Don. Rich. libani A. (y) Az Önemli Bitkinin Adı Yaygınlık Zehirli Zehirlilik Organikler Alerji Etkisi Gymnospermae Cuppressacae Thuja Chamaecyparis Cupressus Cupressus Juniperus orientalis L. (*)Az önemli : (+ + +) Ölüme neden olmuş .Greene sempervirens L.TABLO F. atlantica (Endl. oxycedrus L. abies(L. deodara (Roxb. * *** * ** * ** * * * *** * ** yy y y y y y baccata L. * Pinaceae Abies Cedrus Cedrus Cedrus Picea Picea Picea Pinus Pinus Pinus Pinus Pinus Taxaceae Taxus Taxus bormülleriana Matıf.) G. ** * Tohum +++ y 127 . (**) Orta derecede önemli.Murr) Parl arizonia E. *** * * ** * y yy Ginkgoaceae Ginkgo bilabo L. (+) deri ile temasta dermatisis ve tahriş oluşturabilir.6 Eskişehir’de Yetişen Ağaç ve Çalılar Yaygınlık Zehirlilik ağır Zehirlenmeye neden olmamış.) Karst.) Link.ssp. griffithii Mc. (+ +) Zehirli fakat ölüme ve Polen Alerji etkisi : (yyy) Önemli .) Car. Clelland nigra Arn. lavsoniana(A.L. : (***)Önemli . brutia Ten. baccata standishii.pallasiana var pyramidata sylvestris L. pungens Engelm.ssp.pallasiana nigra Arn. orientalis (L. (yy) Orta derecede önemli .

bignonioides Walt * * Buddleiaceae Buddleia Buxaceae Buxus Buxus davidii Franch. * * 128 . * Araliaceae Hadera Berberidaceae Berberis Berberis Betulaceae Alnus Betula Corylus helix L. coriaria L. pendula Roth. Acer pseudoplatanus L. ** ** glutinosa (L. * * Aquifoliaceae İlex aquifolium L. avellana L. Acer tataricum L.) Gaertn. Yaygınlık Zehirli Zehirlilik organikler Alerji etkisi *** * *** * Anacardiaceae Cotinus Rhus coggyria Scop.Bitkinin Adı Angiospermae Aceraceae Acer negundo L. * * * yy yy Bignoniaceae Campsis Catalpa radicans Semm.) Gaeritn pendula Roth. ** (Bütün org. * * * yy yy Betulaceae Alnus Betula Corylus glutinosa (L. avellana L. ** longifolia Boiss sempervirens L.) Öz meyve ++ tunbergii vulgaris L. Acer palmetum L.

rhamnoides L. florida (Bunge) A. * Hippocastanaceae Aesculus hypocastanum L. * * ** ** ** ** * * * * yy alata L. nigra L. * * * Eleagnaceae Eleagnus Hippophae angustifolia L. robur L.D. Var aurea Sweek albus blake orbicalatus lantana L. y 129 . japonica L.C.robur * * * * * yy y yyy yyy yyy Hamamelidaceae Liquidambar orientalis Mill. nigra L.Bitkinin Adı Yaygınlık Zehirli organlar zehirlilik Alerji etkisi Caprifoliaceae Lonicera Lonicera Sambucus Sambucus Symphoricarpus Symphoricarpus Viburnum Viburnum Viburnum Weigela Celastraceae Euonymus Euonymus japonica Aureoreticulata perilclymenum L. subsp. var.) Kıze. alternifolia mas L. ithaburencis Decne. ** * Fagaceae Carpinus Fagus Querqus Querqus Querqus betulus L. opulus L. orentalis L. * Cornaceae Cornus Cornus Cornus alba L. Orientalis (L. tinus L. * ** Cistaceae Cistus laurifolius L. cerris L.

Pendula nigra L. alba L. ** ** * * * * * *** * ** *** *** yy yy yy Yaprak. vulgare L. aurantiaca aquifolium (Prush)Natt alba L.Bitkinin Adı Yaygınlık Zehirli organlar Zehirlilik Alerji etkisi Juglanddaceae Jugland Lauraceae Laurus Legiminosae Colueta Genista Laburnum Liliaceae Yucca regia L. ** Malvaceae Hibiscus Mimosaceae Albizzia syriacus L. * arborescens L. vulgare L. giraldiana Lingelsh excelsior L. * 130 . * Loranthaceae Viscum album L. japonicum Thunb. Cv.meyve yy siliquastrum L. officinale L. Iydia Bois anagiyroides * * ** filamentosa L. *** juliprissin Durraz * Moraceae Ficus Maclura Mahonia Morus Morus Morus Oleaceae Forsythia Fraxinus Jasminum Ligustrum Ligustrum Syringa Papilionaceae Cercis carica L. * yy nobilis L.

Yaygınlık Zehirli Organlar *** * ** *** *** * * Zehirlilik Alerji etkisi Bütün organlar ++ yy Tohum ++ Platanaceae Platanus orientalis L. crenulata L. * * *** * * * * * * * * ** * ** ** * ** *** Her tarafı + Meyva. ** yy Polygonaceae Polygonum baldschuanium Punicaceae Punica Ranunculaceae Clematis Rhamnaceae Paliurus Rosaceae Amigdalus Cotoneaster Cotoneaster Crataegus Chaenomeles Kerria Malus x Prunus Prunus x Pyracantha Pyracantha Rosa Rosa x Rubus Spiraea Salicaceae Populus granatum L. alba L. laburnum L.Bitkinin Adı Gleditschia Amorpha Cytisus Robinia Sophora Sophora Wistaria triacanthos L. speciosa (Sweet9 Nakai japonica DC. * viticella L. ideus L. sp. frutioca L. vanhouttei Zabel. watereri Exell. japonica japonica pendula Loud sinensis (Sims. oxycantha L. domestica L.çiçek Meyva.çiçek Tohum ++ ++ ++ 131 . eleyi cerasifera Ehrh. canica L. horizantalis Decne.) DC. coccinea Roemer. spina-christii Mill communis L. pseudoacacia L.

* * 132 . Tortuosa Rehd. Var. babylonica L. ** *** Simarroubaceae Ailanthus altissima (Mill.nigra tremula L. petraeum Wolf. tomentosa Moench. Yaygınlık *** * *** ** ** * * * Zehirli Organlar Zehirlilik Alerji Etkisi y y Sapindaceae Koelreuteria paniculata ** Saxfragaceae Philedelphus Ribes coronarius L. *** Tamaricaceae Tamarix gallica L. canadensis alba L. Subsp. caprea L.Bitkinin Adı Populus Populus Populus x Salix Salix Salix Salix Salix nigra L. * Vitaceae Parthenocissus quinquefolia Graebn.) Swingle. elaeagnos Scop. * * Ulmaceae Ulmus glabra Huds. Parthenocissus tricuspidata Planch. *** Tiliaceae Tilia Tilia rubra DC. matsudana Koidz.

TABLO F.var alpinus Ser.7 BALIKDAMI FLORASI Ranunculaceae Consalida orientalis Consalide hellespontica Adonis flammea Ranunculus constantinapolitanus Ranunculus trichophyllus Ceratocephalus falcatus Papaveraceae Glaucium haussknechtii Papaver rhoeas Hypecoum pprocumbens Hypcoum imberbe sibth. Ex torrey and Gray Boreava orientalis Jaub.var corniculatus Lotus corniculatus L.var tenuifolius Onobrychis gracilis besser Alhagi pseudalhagi Rosaceae Potentilla reptans Lythraceae Lythrium salicaria 133 Polygalaceae Polygala vulgaris . and Spach Neslia apiculata Fisch. Draba muralis Erophila verna Rorippa sylvestre Matthiola tricuspidata Chorispora syriaca Boiss Sisymbrium altissimum Descurainia sophia Camelina rumelica Resedaceae Reseda lutea Cistaceae Helianthemum nummularium Cooode and cullen Caryophylllaceae Minuartia erythrosepala Cerastium anomalum Dianthus giganteus Gypsophila perfoliata Silene italica Illecepraceae Paronychia argyroloba Stapf. Alyssum linifolium Alyssum dasycarpum Alyssum desertorum Alyssum pateri nyar. Lotus corniculatus L. Brassicaceaea (Cruciferae) Eruca sativa miller Crambe orientalis Conringia orientalis Conringia planissiliqua Cardiria draba Isatis glaucua Aucer ex Boiss Thlaspi perfoliatum Thlaspi alliaceum Hymenolobus procumbens Nutt. And sm. Polygonaceae Rumex crispus Rumex dentatus Rech Chenopodiaceae Chenopodium urbicum Chenopodium album Salicornia europaea Clusiaceae Hypericum origanifolium Hypericum perforatum Malvecae Althaea officinalis Rutaceae Haplophyllum myritifolium Fabaceaea (Leguminosae) Astragalus oxytropifolius Astragalus scholerianus Lathyrus palustris Lathyrus digitatus Trifolium nigrescens Fabaceaea (Leguminosae) Trifolium caudatum Trifolium arvense Melillotus officinalis Medicago minima Lotus corniculatus L.

scordioides Scutelleria orientalis Lamium amplexicaule Lamium purpureum Wiedemannia orientalis Sideritis lycia Stachys cretia Acinos rotundifolius Thymus leucostomus Mentha pulegium Salvia wiedemannii Salvia frigida 134 Plumbaginaceae Plumbago europaea Acantholimon acerosum Acantholimon ulicinum Plantaginaceae Plantago lanceolata Santalaceae Thesium compressum Urticaceae Urtica dioca Parietaria judiica Salicaceae Salix alba Rubiaceae Asperula tenella Galium tricornutu Alismataceae Alisma gramineum Liliaceae Allium paniculatum Gagea peduncularis Gagea villosa Orchidaceae Orchis mascula L. ssp. ssp. pinetorum G. ex Sprengel Centaurea urvillei Centaurea depressa Xearanthemum inapertum Tragopogon aerous Leontodon hispidus Campanulaceae Asyneuma isauricum Asynema lobeliodies Convolvulaceae Convolvulus lineatus Boraginaceae Lithospermum officinale Onosma tauricim Pallas ex Willd Anchusa azurea Anchusa stylosa Anchusa arvensis Scrophulariaceae Veronica bozakmanii Veronica hispidula Veronica anagallis-aquatica Globulariaceae Globularia orientalis Lamiaceae (Labiatae) Teucrium scordium L. camus Typhaceae Typha anqustifolia Juncaceae Juncus maritimus Cyperaceae Cyperus longus Poaceae (Gramineae) Aegilops cylindrica Secale cereale Hordeum distichon Avena clauda Helictotrichon compressum Koeleria cristata Polypogon monspeliensis Alopecurus myosuroides Phleum alpinum Phleum pratense Phleum bertolonii Catabrosa aquatica Phragmites australis . ssp. scordium Teucrium scordium L.Apiaceae (Umbelliferae) Turgenia latifolia Dipsacacaeae Scabiosa holoeuca Scabiosa argentea Pterocephalus plumosus Asteraceae (Compositae) Pulicaria dysenterira Anthemis tinctoria Anthemis austriaca Achillea wilhelmsii Cirsium lappaceum Carduus nutans Centaurea virgata Centaurea iberica Trev.

ferruginea (Hudson)Th. C.) Nrom.) Vezda Cetraria chlorophylla (Willd. velana (Massal.) Link.) Mudd Asp. rangiformis Hoffm. Catinaria atropurpurrea (Schaer. Bu. boulyi (zahlbr. D.) Hellb. A.Fr. Cet.ex Mallor)Amold Asp.) Koerb A. Cl. Cladonia cariosa (Ach. C.ex Sommerf)Spreng Cl.) Mann. 135 . floiacea (Huds.laminisorediata Hawksw. C. Dimilaena oreina (Ach.) Ach. C. macrospora (Hep) Bagl.)Dalla Torre et Sarnth K. Punctata (Hoffm. Fulgensia schistidii (Anzi)Poelt. Can.physodes (L.) Nyl. Cl.) Ach. Hypocenomyce scalaris (ach)Choisy. Vitellina (Ehrht. Aspicilia caesiocinerea (Nyl. Cl. flavorubescens (Hudson)Laundon C. Griseovirens (Turn et Borr. chlorophaea (Flk. C.) Koerb. Hypogymnia farinacia Zopf. tubulosa (Schaer)Hav. Anaptychia ciliaris (L. flavovirescens(Wulf.) Almb. Can reflexa (Nyl. C. Dermatocarpon miniatum (L.) Lynge. Can.) Zahlbr. Asp.ex Sommerf)Spreng Cl. fimbriata (L.) Schrad. insularis Poelt.furcata (Huds. calcerea (L. Xanthostigma (Pers) Lettau.) Mong. scruposus (Schreb. Clauzadea immersa (Web.) Magnusson. Candelariella aurella (Hoffm. C. Asp.) Fr. coniochraea (Flk.) Müll.)Spreng.) Ach. Bu.) R. setifera Meresch ex Ras. cerinelloides Poelt C.TABLO F. contorta (Hoffrım.8 Eskişehir İli Likenleri Acarospora cervina (Pers. lactea (Massal.) Krempeld.) Zahlbr. saxicola (Hoffm. C.Arg.) Massal.) Du Rietz. Evernia prunastri (l.et Denot)Jatta Bryyoria capillaris (Ach) Bordo et Hawksw B. hofmannii (Ach) Flagey Bacidia bagliettoana(Massal.) M.stillicidiorum (Vahl. Catapyrenium lachneum (Ach.)Hafellner et Bellemere Coelucaulon aculeatum (Schreb. Steiner et Poelt. Sant. decipiens (Arnold)Jatta. Can.) Lettau. holocarpa (Hoffm) Wade C.) Vain.) Norm. H. et Poelt. C.fuscescens(Gyeln9 Brodo et Hawksw Buellia epipolia (Ach.) Willd. İslandica (L. Caloplaca aurantia (Pers. H.) Massal. H.ex Hedw) Th. cinerea (L. Coralliza (Nyl. cerina (Ehrht.Fr. C.) Nordin. Collema tenax (Sw. Cl.

) Nyl. candida (Web. enteroxantha (Nyl.) Szat.) Steir Squamarina cartilaginea (With. furfurcea Ramalina calicaris (L. Solenopsora candicans (Dicks.TABLO F. L. loxodes Nyl.) Zopf.) Lett. L.) Hertel. stellaris (L. umbrina (Ehrth.) Ocrolechia parella (L. stigmatea (Ach.) Szat. Ph. Var. soredians Nyl. P. Rhizoplaca peltata (DC. saxatilis (L. egelantula (Zahlbr. Ph.) Th. Lepraria incana (L. P. James Tephromela atra (Hudson) Hafellner Toninia caeruleonigricans (Light. T. aipolia (Ehrh. P.) Ach. Orbicularis (Neck. L.) Th. Culb. Trapeliopsis flexuosa (Fr. neglecta sensu Vain. hagenii (Ach.) W. O. polytropa (hoffm.) Peltigera rufescens (Hudson) Choisy et Werner. P. conspersa (Ehrht.) zahlbr. Fr.) Poelt Ky Phy. expallens Ach. var ceratea Var. L.) Ach. Ph.) P. X.) DC.) Laund.) DC. Fr.) Duby.) Poelt Ky Platismatia glauca (L.) Coppins et James Umbilicaria polyphylla (l.8 DEVAMI Lecania fuscella (Schaer. tinctina Mah et Gill Parmeliopsis ambigua (Wulf.) Ach. P. glabratula (Lamy) Nyl. Letharia vulpina(L. Physcia adscendens (Fr. varia (Hoffm) Ach. carpiana (L. pulla Ach.) Fr.) Rabenh. R. Phy. sulcata Tayl. Xanthoria candelaria (L. P. tenella (Scoh. biziana (Massal.) Oliv. elegans (Link. P. Pha. ex Humb. P. Parmelia acetabulum(Neck. ex Ach. saligna (Schrad.Fr. R.) Choisy. Fr. P. Wirth Rinodina exigua (Ach. farinacea (L.) Fürnrohr Ph.) Ach. R. muscigena (Ach. Per. L.) Hue Mycocalicium parietium (Ach. P.) Nyl. Lec. P. pollinaria (Westr.) Vain L.) Th. tiliacea (Hoffm) Ach.) Koerb. 136 . chlarotera Nyl. Ex Schaer. P.) Moberg.) Th.) Arnold Sarcogyne regularis Koerb. Lecanora agardhiana Ach. Phaeophyscia nigricans (Flk. polymorpha (Ach. L. P. taractia Krempelh.) Baumg. L. R.) Moberg. X parietina (L. L. dubia (Hoffm. L. Rh.) Hasselr. elaochoma (Ach. Physconia distorta (With.) Rabenh. turneri (Sm.) Massal L. subaurifera Nyl. Culb Pseudevernia furfurracea (L. Amara (Ach.) Th. Riparum Ras. P. V. campestris (Schaer) Mue.) Leucuk. Fr.) Hook. crenulata (Dicks. capitata (Ach.) Zahlbr. L. fraxinea (L.) Ach.) Massal. pokoryni (Koerb. muralis (Schreb.)Ach. Lecidella achristotera(Nyl)Hertel et Leuck Lec.) Clauzade et Roux Rihizocarpen geographicum (L. Ph.) Ach.) Ach. exasperata De Not.

Kuzey. 1250 m POTTIACEAE Tartula inermis (Brid. Kuzey.) Brid. Eskişehir : Kırka. Eskişehir : Alpu.) Dix. Pinus nigra ssp. Küplü köyü. pallassiana altı. pinus nigra ssp. Eskişehir : Merkez karacaşehir Köyü. Eskişehir : Alpu. Alpu-Gökçekaya yolu Şoförler Çeşmesi. 1300 m DICRANACEAE * Dicranum scoparium Hedw.) Arnott Eskişehir : Sarıcakaya.9 ESKİŞEHİR İLİ KARAYOSUNLARI RYOPSIDA POLYTRICHACEAE *Polytrichum juniperinum Hedw. Pinus silvestris altı.pallasiana altı. 850 m T. ssp hirsuta (Vent) W. 1300 m 137 . Eskişehir : Sarıcakaya. 1600 m Ceratodon purpureus (Hew. Büyükyayla Köyü. Kuzey. 1100m *D . Mayer Et Scherb. Alpagut köyü. Pinus nigra ssp. KuzeyKuzeydoğu. Eskişehir : Çifteler. Batı. Crylus ssp.250m BRYACEAE * Bryum pallescens Schleich. Çatacık. . Pinus nigra ssp. Quercus ssp. çatacıkAsarlık Tepe.Kramer.) Mont. Juniperus oxycedrus ssp oxycedrus altı. Çatacık. Ilıca Köyü. tauricum Sap. Laevipila (Brid. Ilıca Köyü. 1150 m * Cinclidotus riparius (Brid. Eskişehir : Alpu. 800 m Pterygoneurum ovatum (Hedw. Kuzeybatı.ex Schwager. Pinus nigra ssp. Pinus silvestris altı.) Gaerten. Eskişehir : Alpu.Tablo F. ruralis (Hew. pallassiana altı.) Schwager Eskişehir : Çifteler. pallassiana. Karasu Mevkii. . Batı . Kuzey. pallassiana altı. 850 m *T.

Başara Köyü. Pinus nigra ssp.) Spruce Eskişehir : Alpu. Kuzeybatı. Quercus ssp. Pinus nigra ssp.1250 m BRACHYTHECIACEAE * Homalothecium sericeum (Hew. Juniperus ssp. Batı. Pinus silvestris altı. Eskişehir : Alpu. Quercus sp. Eskişehir : Alpu. Pinusnigra ssp. altı.) P. ve Quercus ssp. Graminae ssp. Alpu-Gökçekaya yolu Şoförler Çeşmesi.& S Eskişehir : Çifteler. Kadıkuyusu Köyü. Eskişehir : Çifteler. Eskişehir : Alpu.pallasiana Quercus ssp. 1050 m ORTHOTRICHACEAE Hedwigia ciliata (Hew. 800 m Eskişehir : Çifteler..Crylus ssp. pallasiana. Ilıca Köyü. Alpu-Gökçeada yolu Şoförler Çeşmesi. altı. pallasiana.) B. Kuzeybatı. 1150 m PLAGIOTHECIACEAE Hypnum cupressiforme Hew. KuzeyKuzeydoğu.&G. Pinus nigra spp. 1300 m * Rhynchostegiella curviseta (Brid. Kuzeybatı.altında ve Quercus ssp. 850 m * Drepanocladus aduncus (Hew. Eskişehir : Alpu.. Crylus ssp. Çatacık.) Schimp. ile birlikte.. kökleri üzerinde. Çatacık. Beauv.) Warnst. Kuzey. pallasiana. 1130 m 138 .) B. 1150 m * Eurhynchium striatum (Hew. Eskişehir : Merkez Karacaşehir Köyü.altı. Eskişehir : Çifteler. altı. Çatacık. 1530 m Amblystegium riparium (Hedw. Pinus silvestris altı.) Schimp. Phragmites ssp. Batı. Kuzeydoğu. Juniperus ssp. 850 m Grimmia orbicularis Bruch ex Wils. Büyükyayla Köyü..S.GRIMMIACEAE * Schistidium apocarpum (Hedw. 1300 m AMBLYSTEGIACEAE Cratoneuron filicinum (Hew. Eskişehir : Kırka.) Limpr. Aydulum.

Karabaş martı. Kurt. Yağmurkuşugillerden . Yukarıda belirtilen durum İlimiz içinde geçerli olup. Bıldırcın. Ayı (Ursus aretos) : Sayıları oldukça azdır. Çatacık. Miktarları oldukça fazladır. Güvercingillerden . Sincap. Çil. Bağırtlak. Kılkuyruk. Çamur kuşu. Kırsal alanda ve ormanlarda rastlamak mümkündür. Çullukgillerden . suların ve toprağın kirlenmesi hatta havanın kirlenmesi neticesi bazı türler ekstrem ve yok olma neticesine gelmiştir. Kirpi gibi memelilere azda olsa rastlanmaktadır. Çulluk. yapılan gözlemlerde sayılarının 450 civarında olduğu tahmin edilmektedir.F. Kakım. sıkça rastlanmaktadır. Çakal ve Yaban Domuzu gibi memelilerin yaşam ortamları ormanlar olup. Sansar türlerine sıkça rastlanır. Tavşan (lepus europeus) : Sayıları oldukça fazladır.2 Türler ve Populasyonları İnsanoğlu var olduğu günden beri doğaya müdahale ederek çehresini değiştirmiş. Sakarca. Döğüşken. Memelilerin yaşama ortamı ormanlar olup kısmen sazlık ve step bitki örtüsü ile kaplı yerleşim alanlarına uzak mıntıkalarda yaşamlarını devam ettirmektedirler. Sakarmeke. Geyik (Sığın) : Mihallıççık. Gelincik. 139 .1 Karasal Türler ve Populasyonları İlimizde faunayı memeliler ve kuşlar olarak tasnife tabii tuttuğumuzda memeliler ve kuşları karada yaşayanlar olarak ayırt edebiliriz. Nesli tükenmek üzeredir. Karatavuk. Tahtalı.1 Habitat ve Topluluklar F. Ormanlarda ve kırsal alanlarda kısmen sulak ve bataklık sahalarda bulunmaktadır. Üveyik. Karatavukgillerden . Sutavuğu. Sarıcakaya ormanlarda av koruma ve üretme sahasında olup. türler ve topluluklarda zamanla eksilme olmuştur. Sutavuğugillerden .3. Bu yaşam ortamındaki memelileri şöyle sıralayabiliriz.3. sanayinin gelişmesi. toprak ve su kirlenmesini hızlandırmış. F. Martıgillerden . Gümüşi yağmurcun. Çöltavuğugillerden .2.3. Kuşlar : Ördekgillerden . nüfusun artması. Yeşilbaş. Sülüngillerden . yaban hayvanlarının yaşama ortamları bozulmuş. Boz kaz.3 FAUNA F. Sayıları vasatın altındadır.

3. Kara Avcılığı Kanununa ve Merkez Av Komisyonu kararlarına aykırı olarak gece göz alıcı ışıklarla yapılan bilinçsiz avlanma ile tavşan populasyonu giderek azalmaktadır.1 Evcil Hayvanlar F. Sincap bulunmaktadır.1. F.3. Sarıyar Barajı su toplama havzasında. Aynalı Sazan. Halen barınma evinde 100 köpek bulunmaktadır. Diğer türlerde Gökçekaya.3. Mevcut barajlarımızda başta Sazan olmak üzere Yayın ve Yılanbalığı.1 Kürklü Hayvanlar Ayı. Bunlar suni olarak ta üretilmektedir.2.3 Hayvan Hakları İhlalleri Bern Sözleşmesine.3. Sansar. göl.896.000 TL idari para cezası uygulanmıştır. 171 köpeğe parazit aşısı yapılmış 75 adet köpek kısırlaştırılmıştır.3 Hayvan Yaşam Hakları F.2.2 Nesli Tehlike Altında Olan ve Olması Muhtemel Evcil ve Yaban Hayvanlar Bu konuda elde mevcut sağlıklı bilgi bulunmamaktadır. İl genelinde 2002 yılında 426 köpeğe kuduz.3. Tilki. sıkça rastlanmamaktadır. F. Bıyıklı balık.203.3.F.3. F.3. Tavşan.3.2 Balıklar İlimiz dahilindeki akarsular.2. Kefal bol miktarda üretilmektedir. Kış aylarında kürkü için tilkilerin zehirlenerek öldürülmesi katliam olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca göl ve göletlerde Sazan. 2004 yılında 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanununa ve Merkez Av Komisyonu kararlarına aykırı hareketten 49 kişiye toplam 42.2. Yayın Balığı bulunmaktadır.3.3.1 Sahipli Hayvanlar İl düzeyinde sahipli hayvanlarla ilgili sağlıklı bir bilgi olmamakla birlikte ev içi ve bahçelerde köpek ve kedi besleme ve sevgisi giderek artmaktadır.3. F. 140 .2 Aquatik Türler ve Populasyonları Sayıları azalmakta.2.2 Sahipsiz Hayvanlar Eskişehir ili merkezinde Tepebaşı Belediye Başkanlığına ait 1 adet köpek barınma evi mevcut olup 80 köpek kapasitesine sahiptir.1. Başı boş köpeklerin 180 adedi sahiplendirilmiş 50 adet işaretleme yapılmıştır. F. ayrıca DSİ’nin göletlerinde yetişmektedir.3. gölet ve barajlarda balık türleri mevcut olup sırası ile yüksek rakımlı orman içi akarsularda Alabalık türleri yaşamaktadır. Turna bulunmaktadır. Orman içi akarsuların yüksek kesimlerinde alabalıklar tabii olarak yetişmektedir. F. Bu akarsuların aşağı kısımlarında Sazan.3. Populasyonları oldukça azalmıştır.

3.2 3167 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu Uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığınca Belirlenen Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları İlimizde Mihallıççık-Alpu-Merkez ve Sarıcakaya geyik koruma ve üretme sahası mevcut olup. Kentsel Sit Alanları .2. Tabiat Anıtı bulunmamaktadır. Gözeler.3.1. hudutları şöyledir : Kuzeyi Mahmuthisar’dan başlayarak Sarıyar Barajı.4 Valilik. Maddesi Uyarınca Belirlenen Milli Parklar. doğusu Kozlu. Maddesinin “a.13’te verilmiştir. En önemli anıtsal kitabe Frig vadisindeki Yazılı Kaya’dır Diğer alt başlıklara konu İl Çevre Koruma Vakfı imkanları ile bir araştırma başlatılmıştır. Kozlubel.4 HASSAS YÖRELER F. Derece Arkeolojik Sit Alanları. Obruk köyünü takiben Mahmuthisar’a ulaşmaktadır.1. F. Büyükşehir Belediye Başkanlığınca Kültür ve Tabiyat Varlıklarınca verilen izin doğrultusunda rolevesine uygun örnek Odunpazarı evleri aynı bölgede yapılmakta olup. Sağlıklı bilgiye ulaşıldığında elde edilen bilgiler rapora dahil edilecektir 141 . Tabiat Parkı. F.Ülkemiz Mevzuatı Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar F.4.F. I. Bu sit alanlarına ilişkin bilgiler Tablo F. Sepetçi. Yarımca köyüne güneyi Yarımca köyünden Tandır. batısı Mayıslar köyünden Dağküplü takiben. Tabiat Parkları.4. Derece Sit Alanları. “Sit” ve “Koruma Alanı” Olarak Tanımlanan ve Aynı Kanun İle 3386 Sayılı Kanunun (2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun Bazı Maddelerini Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) İlgili Maddeleri Uyarınca Tespiti Ve Tescili Yapılan Alanlar Eskişehir İline ait I.1.Takriben bu saha 35 000 Ha kadardır. Frig medeniyetlerinin yaşandığı Frig vadisi en önemli Tarihi Sit alanlarından olup. Belediyeler ve Gönüllü Kuruluşlarla İşbirliği İlimizde hayvanları koruma derneği kurulmuş ve kuruluş amacına uygun faaliyetlerine devam etmektedir. Hayvanları koruma derneğince hasta ve yaralı köpeklerle diğer hayvanların sağlık hizmetleri yanında kamudaki veterinerlere aşılama ve kısırlaştırma yaptırılmakta ve köpekler sahiplendirilmektedir. Maddesinde Tanımlanan ve Bu Kanunun 3. ve 5. “Tabiat Varlıkları”. II ve III. Alt Bendlerinde “Kültür Varlıkları”.Tanımlar” Bendinin 1. Tüm sivil toplum örgütleri ile olduğu gibi derneklede ilişkiler kesintisiz olarak sürdürülmektedir.1.Doğal Sit Alanları ve Tarihi Sit Alanları Tablo F. F.4.1 2878 Sayılı Milli Parklar Kanununun 2.4. Ayrıca bu alanların tanıtımı için Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile koordineli 5000 adet tanıtım amaçlı broşür bastırıldı.3. Tabiat Anıtları Ve Tabiat Koruma Alanları İlimiz dahilinde Milli Park. Çardak ve Kozlu köyüne. bu yöredeki Arkeolojik eserler Eskişehir Arkeoloji Müzesinde sergilenmektedir.13’de verilmiştir Eskişehir İl merkezindeki Odunpazarı evleri kentsel sit olarak koruma altına alınmıştır. Odunpazarı Belediye Başkanlığıncada bazı evlerin restorasyonu yapılmıştır. Gökçekaya Barajı ve Sakarya Nehrinin güney kıyısını takiben Mayıslar köyüne.3 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 2.

142 .Yazılı Kaya (Frig Vadisi) Kültür ve Tabiat Varlıklarının bulunduğu koruma alanları Tablo F.12’de verilmiştir.

1991 10.1982 15.05.01.07. Kurşunlu Külliyesi Alanönü Mah.05.TABLO F. GRUP Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel DİĞER BİLGİLER Geeayk Ktvkk Tktvyk Tktvyk Ktvkk Ktvkk Ktvkk Ktvkk Ktvkk Geeayk Ktvkk Geeayk Geeayk Tktvyk Ktvkk Ktvkk KARAR 3747 1444 3180 3180 924 924 924 924 924 3793 1590 3493 3588 2264 38 880 TARİH 10.06.1987 14.1990 143 . Akçeşme Sok.01. Hamamkarahisar-Dulu Köy Yolları Üzeri Karacalar Mah.1982 12.1991 04.11.1992 14.04.01.09.1987 04.05.1982 23. Cumhuriyet Mah.1982 24.04.01.1986 22.1988 09.1991 04. Hapishane Cad. Merkez Çarşı İkiçeşme Mahallesi Derbenek Mahallesi İçler Tepesi ADRESİ Yeni Mah.1991 04. Çayırı Kerpiç Kuyu Su Yöresi Seydisuyu Yatağında Alpagut Kasabası Ertuğrulgazi Cad.02.01.1991 04.01.12 Kültür Ve Tabiat Varlıklarının Bulunduğu Koruma Alanları İLİ Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk İLÇESİ Mahmudiye Mihalıççık Han Han Seyitgazi Seyitgazi Seyitgazi Seyitgazi Seyitgazi Seyitgazi Seyitgazi Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Merkez ADI Köprü Hamam Meydan Çeşmesi Acı Çeşme Menimhane Çeşmesi (Ulupınar) Selçuklu Hamamı Develikhan Eskihan (Kuran Kursu) Çıngır Çeşme Sücaattin Hamamı Hamam Seyyit Mahmut Külliyesi Köprü Akçeşme Kumacık Hamamı Mahmut Suzani Külliyesi Çeşme Derebenek Mahallesi Aslanbeyli Köyü (Frig Vadisi) Han İlçe Merkezi Kurşunlu Mah.1993 09.

18 pafta 2248 parsel Kızıltoprak Mahallesi 980 ada 17 parsel Kırka Beldesi Örenler Mevkii Dinek Beldesi Cami Şeker Fabrikası Höyük Y. Eskibağlar Mh.474 ada 11 par.2003 07.03.03.05.54pafta.04.2003 10.04.Grup Anıtsal Yapı 2436 2472 2479 2599 2603 2246 2435 2482 2594 2275 2296 2297 2328 2327 2566 29 2716 566 03.2003 07.2003 19.2003 14.2004 08.Mezarlık Kalkanlı Köyü Karapınar Mah.08.08.11.11.2003 03.3557 parsel Eminekin Köyü 1836 parsel Yıldızören Köyü 6 pafta.20Mllb pafta.TABLO F.1796 parsel Yunusemre Köyü.1176 parsel Atlas Köyü Fatih Mah.2003 14. Ballıhisar köyü Ahiler köyü Arkeolojik sit Anıt Anıt Anıt Anıt Anıt Doğal sit Doğal sit Kentsel Sit Anıt Anıt Anıt Anıt Anıt Arkeolojik Sit I.07.2003 07.2004 144 .2003 13.11. Derece Sit Alanı I.2003 11.2003 06.2003 11.04. Grup Sivil Mimarlık Örneği 1. Fabrikalar Bölgesi Işıklar Mah.07.11.01.2004 12.12’nin Devamı Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Mihalgazi Çifteler Çifteler Mihalıççık Günyüzü Günyüzü Merkez Seyitgazi Mihalıççık Personel Yatakhanesi Yerleşim Nekropol Cuma Camii Çeşme Kayalık alanlar İmar planı Cami Cami Cami Nasrettin Hoca Beldesi Alpagut Beldesi.01.2003 23.2003 07.35 pafta.10.2003 14.08.

11.13 Kültür Envanteri İLİ ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR İLÇESİ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ ADI ŞARHÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK ADRESİ ÇUKURHİSAR KÖYÜ OSMANİYE KÖYÜ KARACAŞEHİR KÖYÜ KESENLER HÖYÜK BÜYÜK HÖYÜK KALE HÖYÜK SARISU HÖYÜK ERENKÖY II HÖYÜK ERENKÖY I HÖYÜK KUMBA HÖYÜK ULUDERE HÖYÜK KANLIPINAR HÖYÜK ÇİFTLİK HÖYÜK SULU HÖYÜK KUL HÖYÜK AKTEPE HÖYÜK İMİŞEHİR HÖYÜK İLME HÖYÜK TÜRKMEN HÖYÜK HAMİDİYE HÖYÜK YAKAKAYI HÖYÜK ALİDEDE HÖYÜK YAPAĞI HÖYÜK ÜRYAN HÖYÜK KALKANLI HÖYÜK TORAMAN HÖYÜK SEPETÇİOĞLU HÖYÜK KANLIPINAR HÖYÜK SELAVAT HÖYÜK FAHRİYE HÖYÜK AKYURT HÖYÜK KESKİN HÖYÜK 4.11.11. DERECE SİT 1.11.11.11.1980 15. DERECE SİT 1.11.1980 15. DERECE ARKEOLOJİK SİT 1.11.11. HÖYÜK GÜLLÜ HÖYÜK KÜLLÜ OBA HÖYÜK KÜLTEPE HÖYÜK GRUP DİĞER BİLGİLER GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK KARAR A-192 A-1696 A-2463 A-2465 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 TARİH .11.1980 15.1980 15.1980 15.11.11.11. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1980 15.1980 15. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1980 15.TABLO F.06.1980 15.11.1980 15.11.11. DERECE SİT 1.11. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1980 15. DERECE SİT 1.1980 15. DERECE SİT 1.11.1980 15. DERECE SİT 1. DERECE SİT 145 .NO 13. DERECE SİT 1.1979 14.11.1980 15. DERECE SİT 1.11.1980 15. DERECE SİT 1.1980 15.11.1980 15.1980 15. DERECE SİT 1.1980 15.1980 15.1980 15.11.11. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1980 15.1980 15.11.1980 15.1980 15.1980 15.11.1980 15.11.1980 15.1980 15.1980 15. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.11. DERECE SİT 1.1980 15.11.1980 14. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.11. DERECE SİT 1.11.1980 15. DERECE SİT 1.11.11.11.11. DERECE SİT 1.1976 08. DERECE SİT 1.11.1980 1.

DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. BOYACIOĞLU KÖYÜ YÖRÜK KARACAÖREN KÖYÜ BARDAKÇI KÖYÜ GRUP 1.07.1981 24. DERECE SİT 1.1981 24.1981 24.07.07. DERECE SİT 1.1980 27.07.1981 24.1981 24. DERECE SİT 1.1981 24.1980 15.07.07.1981 24.1981 24. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.07. DERECE SİT 1.1981 24.1981 24.07.13 Devamı İLİ ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR İLÇESİ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ SEYİTGAZİ ÇİFTELER MERKEZ ÇİFTELER SEYİTGAZİ SİVRİHİSAR MAHMUDİYE SEYİTGAZİ MERKEZ SEYİTGAZİ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ ÇİFTELER MAHMUDİYE ÇİFTELER ALPU ÇİFTELER ÇİFTELER SEYİTGAZİ ÇİFTELER ÇİFTELER MAHMUDİYE MERKEZ MİHALLIÇÇIK MERKEZ MERKEZ SEYİTGAZİ ADI HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK KÖPRÜBAŞI HÖYÜK KARAAĞAÇ PINAR H. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1981 24.07.07.1981 24.1981 24.07.07.1981 146 .TABLO F. DERECE SİT 1.07.11. DERECE SİT 1.1981 24. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.07.07.07.1981 24.1981 24.07.1981 24.07.07. DERECE SİT 1. KÜÇÜKÇAYIR HÖYÜK BAYKIŞLA HÖYÜK CINGILLI HÖYÜK KARAPAZAR HÖYÜK ERTEN HÖYÜK SARICAİLYAS HÖYÜK KAYMAZ HÖYÜK KUŞ HÖYÜK SOĞUCAK HÖYÜK KIRCI HÖYÜK ZEYNEPKADIN HÖYÜK NEMLİ HÖYÜK KAVAKÖZÜ HÖYÜK ALPANOS HÖYÜK AKÖREN HÖYÜK EMİNEKİN HÖYÜK 1 HAMİDİYE HÖYÜK 2 ILICABAŞI HÖYÜK 1 KARGI HÖYÜK ZAFERHAMİT HÖYÜK ILICABAŞI HÖYÜK KÜMBET HÖYÜK KULAPA HÖYÜK CEMANİYE HÖYÜK TÜRBE HÖYÜK ARAPDEDE HÖYÜK İKİPINAR HÖYÜK BOYACIOĞLU HÖYÜK KALE HÖYÜK KEÇİ ÇAYIRI HÖYÜK ADRESİ MASADAYI HÖYÜK SARIKAVAK HÖYÜK KIZLAR HÖYÜK BAKIRA HÖYÜK ALPU NAHİYESİ KARAPAZAR KÖYÜ BAHÇECİK KÖYÜ BAYKIŞLA KÖYÜ HAYRİYE KÖYÜ KARAPAZAR KÖYÜ HANKÖY ERTEN MH.1981 24.1981 24.07.1981 24.11.07. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.07. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.07.07. DERECE SİT 1.1999 15.07. DERECE SİT 1. DERECE SİT DİĞER BİLGİLER GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK KARAR A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-2498 A-2498 TARİH . DERECE SİT 1.1980 15.1981 24. DERECE SİT 1.11. DERECE SİT 1.07.1981 24.07.1981 24. DERECE SİT 1. SARICAİLYAS KÖYÜ KAYMAZ BUCAĞI MAHMUDİYE İLÇESİ SOĞUCAK ÇİFTLİĞİ KARAPAZAR KÖYÜ SARAYÖREN KÖYÜ NEMLİ KÖYÜ KARAPAZAR KÖYÜ SARAYÖREN KÖYÜ KARAPAZAR KÖYÜ EMİNEKİN KÖYÜ HAMİDİYE ILICABAŞI KÖYÜ CEMANİYE KÖYÜ ZAFERHAMİT KÖYÜ ILICABAŞI KÖYÜ KÜMBET KÖYÜ GÖKÇEKUYU KÖYÜ CEMANİYE KÖYÜ TÜRKMEN MECİDİYE KÖYÜ KARAPAZAR KÖYÜ BEYLİKAHIR BUCAĞI İKİPINAR K.1981 24.1981 24.1981 24. DERECE SİT 1.07.07.07. DERECE SİT 1.07.1981 24.NO 15.11.07.1981 24. DERECE SİT 1.1981 24. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1981 24.1981 24. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.

1993 147 . DERECE ARKEOLOJİK SİT II.02. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.02.HİSAR S.1982 06.1982 06.1982 06.HİSAR S.02.GAZİ S.GAZİ S. İNLERÖNÜ MEVKİİ DEREBENEK MAH.GAZİ NEKROPOLÜ ŞÜKRANLI NEKROPOLÜ DEVEBOYNU HAMAMKAYA ARAZASTİS (KÜÇÜK YAZILIKAYA) ADRESİ İLÖREN KÖYÜ İLÖREN KÖYÜ DEMİRCİ KÖYÜ GÜNYÜZÜ NAHİYESİ YAZI KÖYÜ KOÇAŞ KÖYÜ HAMAMKARAHİSAR KÖYÜ ORTAKLAR KÖYÜ DEMİRCİ KÖYÜ GÜNYÜZÜ NAHİYESİ İLÖREN KÖYÜ GÜNYÜZÜ NAHİYESİ MERCAN K.02.1991 24.1982 28. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.HİSAR S. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1982 06.07.1996 10.02.02.1982 06.HİSAR S.02. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.HİSAR S.1982 13. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.GAZİ S. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.02.HİSAR S.02. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1982 06.1982 01.HİSAR S.1982 06.1984 0I. GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK TKTVYK EKTVKK GEEAYK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KARAR A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3326 A-3912 593 130 A-3792 144 924 1590 1590 1590 1590 1590 TARİH 06.1982 06.02.11. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1982 06.HİSAR S.HİSAR S.02.HİSAR S.1988 04.GAZİ S. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.HİSAR S.02.GAZİ ADI ESKİ DAĞLAR TÜMÜLÜSÜ VE NEKROPOLÜ DEMİRCİ TÜMÜLÜSÜ GİRİTLİOĞLU HÖYÜK ACIBAŞI TÜMÜLÜSÜ ASLANLI ANTİK ÖREN ÖRENLERBAĞI ANTİK YERLEŞMESİ ACI ÇEŞME HÖYÜK HAMAMYERİ HÖYÜK KÖSTEPE HÖYÜK AKYAR HÖYÜĞÜ YAĞRI HÖYÜK KADI BÜKÜNÜN HÖYÜK SARACIK HÖYÜK ESKİ YAYLA HÖYÜK SAVAK HÖYÜK KAYMAZ II HÖYÜK TAŞ OCAĞI HÖYÜK I ANTİK GERME KOLONİ KENTİ PESSİNUS ÖREN YERİ KARAAĞIL ÖRENLİĞİ ÖREN ESKİ MEZARLIK (YUKARI) ESKİ MEZARLIK S.1982 06.04. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1982 06.1982 06. İLÖREN KÖYÜ MERCAN KÖYÜ İLÖREN KÖYÜ DEMİRCİ KÖYÜ KAYMAZ BUCAĞI BİÇER KÖYÜ BABADAT KÖYÜ ÖRENYAKA ÇAYIRTABLA MEVKİİ BALLIHİSAR KÖYÜ KESENLER KÖYÜ KIRKA BUCAĞI FETHİYE KÖYÜ. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.GAZİ S.02.02.02.13 Devamı İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ S.GAZİ S. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1993 24.12.1993 24. BATTALGAZİ KÜLLİYESİ ŞÜKRANLI KÖYÜ ÇUKURCA KÖYÜ ÇUKURCA KÖYÜ YAZILIKAYA ÇUK. KÖY.02.TABLO F.HİSAR S.1982 06.HİSAR S. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1982 06. DERECE ARKEOLOJİK SİT DİĞER BİL.02.HİSAR S.1982 06.1993 24.HİSAR S. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.02.1982 06.GAZİ S. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.02.02. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.09. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1982 06.0I.02. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. ARASI GRUP I.HİSAR S.HİSAR S.02.HİSAR S.02.1993 24.HİSAR S. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.

DERECE DOĞAL SİT III.02.1993 24.04.1993 12.1993 15.02.02.02. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.10.02.07.1992 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.04.1981 01. VE II.1996 03.07. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT KENTSEL SİT I.02.1993 148 . DERECE DOĞAL SİT KENTSEL SİT I.13 Devamı İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MERKEZ MERKEZ SİVRİHİSAR MERKEZ MERKEZ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ AKKAYA YARIKÇI ILICASI KAKLIK TEPESİ KENTSEL SİT ORMAN FİDANLIĞI ÖREN GÖKSU DÜDENLERİ SAKARYA NEHRİ KENTSEL SİT DOĞANLI KALE AKPARA KALE GÜLEYİK KÖYÜ 37 ADET KÜLTÜR VARLIĞI KARACAŞEHİR KÖYÜ SİVRİHİSAR İLÇESİ (BALIKDAMI) 100 METRE BANTI 184 ADET KÜLTÜR VARLIĞI ÇUKURCA KÖYÜ DOĞUSU ÇUKURCA KÖYÜ DOĞUSU ADI SEYRECEK NEKROPOLÜ AKHİSAR KALESİ DÜBECİK KALE KÜMBET VE ÇEVRESİ PERİBACALARI FRİG KAYA ANITLARI NEKROPOLÜ ADRESİ BÜYÜKYAYLA KÖYÜNÜN GÜNEYİ AKHİSAR KÖYÜ (HAN İLÇESİ) YAPILDAK KÖYÜ İLE AKHİSAR KÖYÜ ARASINDA KÜMBET KÖYÜ GÖKÇEGÜNEY KÖYÜNÜN GÜNEY BATISI YAZILIKAYA KÖYÜ OTLUK KÖYÜ KARAPINAR MEVKİİ ÇARDAK KÖYÜ KÖYİÇİ MEVKİİ GRUP I.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1996 29.09.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.TABLO F.1995 11.1992 15. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.06.1988 15.1993 24.1997 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT DİĞER BİLGİLER KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK GEEAYK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK EKTVKK EKTVKK GEEAYK EKTVKK KKTVKK KKTVKK KARAR 1590 1590 1590 1590 1590 1773 A-2758 146 1384 1384 1384 1685 2235 172 112 168 256 1590 1590 TARİH 24.1993 14.06.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.04.02.1988 06.1992 15. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.

DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT DİĞER BİLGİLER KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KTVKK GEEAYK KK KARAR 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 880 3585 257 TARİH 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.TABLO F.1993 24.1997 149 .1990 11.13 Devamı İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ İNÖNÜ İNÖNÜ İNÖNÜ ADI KOCABAŞ KALE PİŞMİŞ KALE GÖKGÖZ KALE ÇUKURCA TÜMÜLÜSÜ ÇUKURCA II TÜMÜLÜSÜ ÇUKURCA III TÜMÜLÜSÜ İNLİ YAYLA YAPILDAK ASARKAYA ASLANLI MEZAR KÖRİSTAN NEKROPOLÜ KÜMBET ASAR KAYA BERBERİNİ DELİKLİ KAYA NEKROPOLÜ BAKŞEYİŞ ANITI VE ÇEVRESİ ZAHREN DERESİ VADİSİ ALÇENGEL CAMİİ HAZİRESİ KALE SELEKARI MEVKİİ ADRESİ YAZILIKAYA'YA 2KM UZAKLIKTA YAZILIKAYA'NIN 2 KM KUZEYİNDE YAZILIKAYA'NIN I.11.02.02.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.02.5 KM K.1993 24.1993 24.02. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1982 06. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.1993 24.1993 24.02.02.02.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT MEZARLAR ASKERİ III.1993 09. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1993 24.02.1993 24.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.06.02.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.DOĞUSU KÜMBET KÖYÜ KUZEYİ KÜMBET KÖYÜ GÖKBAHÇE KÖYÜ GÖCENOLUK KÖYÜ ALÇEGEL MEYDANI GRUP I.5 KM KUZEYİNDE ÇUKURCA KÖYÜ DOĞUSU ÇUKURCA KÖYÜ KUZEYİ ÇUKURCA KÖYÜ KUZEYİ YAPILDAK KÖYÜNÜN DOĞUSU YAPILDAK KÖYÜ KÜMBET KÖYÜ KÜMBET KÖYÜ KUZEYİ KÜMBET KÖYÜ II.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.02.

07.02.11.1983 27.1995 15.09.TABLO F.1981 150 . ADRESİ OKLUBALI KÖYÜ ARDIÇ AĞACI MEVKİ YENİ MAH.1997 04. ÇAYIRI KERPİÇ KUYUSU YÖRESİ SEYDİSUYU YATAĞINDA YEŞİLTEPE MEVKİİ GRUP DOĞAL VARLIK KÜLTÜREL ARKEOLOJİK SİT DİNİ DİNİ DOĞAL SİT DİNİ DİNİ DİNİ MEZARLAR SİVİL MİMARLIK ÖRNEĞİ KÜLTÜREL DİNİ ARKEOLOJİK SİT DİNİ DİNİ ARKEOLOJİK SİT DİĞER SİT ALANLARI DİĞER BİLGİLER KK GEEAYK GEEAYK KTVKK KK KTVKK GEEAYK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK GEEAYK KK KK GEEAYK GEEAYK KARAR 176 3747 3908 1663 373 1794 2758 880 880 2343 1384 1444 1899 2497 370 772 2420 2942 TARİH 11.1997 13.1994 15.11.1993 14.06.04.10.05.1990 09.1990 06.1992 23.1980 27.1983 18.06.03.1982 13. 09.1996 10.11. ALPAGUT KASABASI ERTUĞRULGAZİ CAD.03.10.13 Devamı İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ İNÖNÜ MAHMUDİYE MAHMUDİYE MAHMUDİYE MAHMUDİYE MİHALGAZİ MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK ALPU ALPU BEYLİKOVA ÇİFTELER ÇİFTELER ADI ARDIÇ AĞACI 1/2/3/4 /5/6/7/8/9 KÖPRÜ YEŞİLTEPE HÖYÜĞÜ HARA CAMİİ ÇARŞI CAMİİ SAKARIILICA KÖYÜ KAPLICASI KİLİSE YUNUSEMRE TÜRBESİ VAKIFTEKKE KÜMBETİ MEZARLIK HACI HALİT AĞA KONAĞI HAMAM ÇALÇI KÖYÜ CAMİİ DOĞANCA HÖYÜĞÜ BAHÇEÇİK KÖYÜ CAMİİ HALİLBAĞI KÖYÜ CAMİİ YAZILAKAYA ÖREN YERİ ROMA YERLEŞİM ALANI YAZILAKAYA KÖYÜ ORTAKÖYÜN GÜNEYİ IŞIKLAR MAHALLESİ SAKARIILICA KÖYÜ OTLUK KÖYÜ KARAPINAR MEVKİİ YUNUSEMRE KÖYÜ KORUCU KÖYÜ ESKİBELEN KÖYÜ GÜRLEYİK KÖYÜ PAŞA ŞEHİTLER MAH.198I.1980 19.06.11.1992 02.07.1999 13.11.

TABLO F.13 Devamı
İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ GÜNYÜZÜ HAN HAN HAN HAN HAN HAN HAN HAN HAN SARICAKAYA SARICAKAYA SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ ADI AYVALI KÖYÜ CAMİİ NEKRAPOL ALANI MEYDAN ÇEŞMESİ ACI ÇEŞME HÜSREVPAŞA İLKOKULU HÜSREVPAŞA CAMİİ ESKİ YOL HANKÖY YERALTI ŞEHRİ ERTEN HÖYÜK HÜSREVPAŞA HAZİRESİ GÜMELE CAMİİ SAKARYA-PORSUK NEHRİ ALPONOS HÖYÜK KEÇİÇAYIRI HÖYÜĞÜ MENİMHANE ÇEŞMESİ (ULUPINAR) SELÇUKLU HAMAMI DEVELİKHAN ESKİHAN (KURAN KURSU) ERTEN MAHALLESİ HÜSREVPAŞA CAMİİ AVLUSU GÜMELE BUCAĞI KAPUKAYA KÖYÜ SARAYÖREN BARDAKÇI KÖYÜ MERKEZ ÇARŞI İKİÇEŞME MAHALLESİ DERBENEK MAHALLESİ İÇLER TEPESİ ADRESİ AYVALI KÖYÜ KÖY İÇİ MEVKİİ TEPEKÖY MAH. SINIRLARININ I.5 KM BATISI GRUP DİNİ ARKEOLOJİK SİT KÜLTÜREL KÜLTÜREL İDARİ DİNİ KALINTI ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT MEZAR DİNİ III. DERECE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT KÜLTÜREL KÜLTÜREL KÜLTÜREL KÜLTÜREL DİĞER BİLGİLER KK TKTVYK TKTVYK TKTVYK TKTVYK TKTVYK TKTVYK GEEAYK GEEAYK KTVKK KTVKK KK GEEAYK GEEAYK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KARAR 129 3180 3180 3180 3180 3180 3180 436 3012 880 252 112 3012 3012 924 924 924 924 TARİH 01.07.1996 14.05.1987 14.05.1987 14.05.1987 14.05.1987 14.05.1987 14.05.1987 08.04.1977 24.07.1981 09.11.1990 08.07.1988 03.06.1996 24.07.1981 24.07.1981 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991

151

TABLO F.13 Devamı
İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ ADI ÇINGIR ÇEŞME ÇARŞI CAMİİ ESKİMEZARLIK (SEYİTGAZİ NEKROPOLÜ) SÜCAATTİN HAMAMI ŞÜCAEDDİN VELİ TÜRBESİ HİMMETDEDE TÜRBESİ YILANKIRAN TÜRBESİ URYANBABA TÜRBESİ MELİKGAZİ TÜRBESİ KÜLTEPE HÖYÜĞÜ TEKEL BİNASI (ESKİ HÜKÜMET KONAĞI) ESKİ ASKERLİK ŞUBESİ BİNASI ESKİ ASKERLİK ŞUBESİ BİNASI MALTEPE TÜMÜLÜSÜ GERDEKKAYA BÜYÜK MAĞARA KÜÇÜK MAĞARA HAMAM İKİ ÇEŞME MAH. YUNUS MAH. YUNUS MAH. ARKEOLOJİK SİT ÇUKURCA KÖYÜ YAKININDA DOĞANÇAYIR KÖYÜ KIRKKIZ DAĞI ÇETİNBAŞIN AĞIL DERESİ ÜZERİNDE (FRİG VADİSİ) HAN İLÇE MERKEZİ BATTALGAZİ KÜLLİYESİ DOĞUSU ASLANBEYLİ KÖYÜ ASLANBEYLİ KÖYÜ KÜMBET KÖYÜ BEYKIŞLA YAZIDERE KÖYÜ DOĞANÇAYIR ADRESİ DEREBENEK MAHALLESİ GRUP KÜLTÜREL DİNİ DİĞER SİT ALANLARI I. DER. ARK. ve DOĞAL SİT ALANI) KÜLTÜREL DİNİ DİNİ DİNİ DİNİ DİNİ I. DERECE ARKEOLOJİK SİT İDARİ İDARİ İDARİ ARKEOLOJİK SİT KALINTILAR DOĞAL VARLIK DOĞAL VARLIK KÜLTÜREL DİĞER BİLGİLER KTVKK KK KTVKK GEEAYK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KARAR 924 924 924 3793 880 880 880 880 880 924 924 924 924 924 1035 1300 1300 1590 TARİH 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991 10.09.1982 09.11.1990 09.11.1990 09.11.1990 09.11.1990 09.11.1990 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991 24.05.1991 06.05.1992 06.05.1992 24.02.1993

152

TABLO F.13 Devamı
İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR ADI MEZARLIK FRİG KAYA ANITLARININ BULUNDUĞU BÖLGE GÖKBAHÇE KÖYÜ CAMİİ KAYMAZ HÖYÜK ESKİDAĞLAR NEKRAPOLÜ DEMİRCİ ROMA YAMAÇ YERLEŞMESİ SEYYİT MAHMUT KÜLLİYESİ KÖPRÜ DOĞAL SİT ALANI SELÇUKLU KÜMBETİ ULU CAMİİ ZAİM AĞA KONAĞI AKÇEŞME KUMACIK HAMAMI KİLİSE ASKERLİK ŞUBESİ BİNALARI HAMAM KALINTISI ŞEHİTLİK ABİDESİ ADRESİ (FRİG VADİSİ) GÖKÇEGÜNEY KÖYÜ (FRİG VADİSİ) YAZILIKAYA KÖYÜ GÜNEYİNDE) KÖY İÇİ MEVKİİ KAYMAZ BUCAĞI ILÖREN KÖYÜ ILÖREN KÖYÜ KURŞUNLU MAH. HAPİSHANE CAD. HAMAMKARAHİSAR-DULU KÖY YOLLARI ÜZERİ BALIKDAMİ YÖRESİ MÜLK KÖYÜ ÇARŞI MAH. YENİCE MAH. UZUN SOKAK NO:9 KARACALAR MAH. AKÇEŞME SOK. CUMHURİYET MAH. KILIÇ MAH. KEVSER SOKAK YUNUSEMRE MAH. GÜNYÜZÜ BUCAĞI AYVALI KÖYÜ GRUP MEZARLAR I. DERECE ARKEOLOJİK SİT DİNİ I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT KÜLTÜREL KÜLTÜREL DOĞAL SİT DİNİ DİNİ SİVİL MİMARLIK ÖRNEĞİ KÜLTÜREL KÜLTÜREL DİNİ İDARİ KALINTILAR ANIT ve ABİDELER DİĞER BİLGİLER KTVKK KTVKK KK GEEAYK TKTVYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK KTVKK GEEAYK GEEAYK KTVKK TKTVYK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KARAR 1590 1773 337 3012 3423 3339 3493 3588 237 4191 4194 44 2264 38 43 45 232 351 TARİH 24.02.1993 15.09.1993 13.06.1997 24.07.1981 20.06.1987 06.02.1982 09.04.1982 12.06.1982 01.07.1988 12.03.1983 12.03.1983 22.01.1988 15.05.1986 22.01.1988 22.01.1988 22.01.1988 01.07.1988 09.12.1988

153

TABLO F.13 Devamı
İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ ÇİFTELER ÇİFTELER SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ ÇİFTELER SEYİTGAZİ ÇİFTELER MERKEZ MERKEZ İNÖNÜ BEYLİKOVA ALPU SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR HİSARLIK ÖREN YERİ KİLİSE ÖRENLİĞİ ÇAKMAKBAŞI SUYU ÖRENLİĞİ MESUT ÇİFTLİĞİ ÖRENLİĞİ TÜMÜLÜS ADATEPE HÖYÜĞÜ AKTAŞ HÖYÜK HİSARLIK ÖRENLİĞİ TAŞ OCAĞI HÖYÜK II KAĞNI DURAĞI HÖYÜK I ADI EMİN EKİN HÖYÜK 2 KUMARCI HÖYÜK İKİKUYU HÖYÜK ESKİCAMİ HÖYÜK(MEZARLIK) KÖRHASAN HÖYÜK EĞRİ OVA HÖYÜK HAMİTLİ HÖYÜK KATMERLİ HÖYÜK HÖYÜK SELEKARI HÖYÜK KARASAKAL TEKKESİ EUDOXIAS GERMA ADRESİ EMİNEKİN KÖYÜ EMİNEKİN KÖYÜ SARICAİLYAS KÖYÜ GÜMÜŞBEL KÖYÜ KÖRHASAN KÖYÜ ŞÜKRANLI KÖYÜ ORHANİYE KÖYÜ KIRAVDAN KÖYÜ SÜRPEN KÖYÜ SELEKARI MEVKİİ DOĞANLAR KÖYÜ GÜMÜŞKONAK KASABASI TEKÖREN KÖYÜ KAYMAZ BUCAĞI ÇİFTEYATAK OVASI KARACAKAYA KÖYÜ 2 KM GÜNEYDOĞUSU NASRETTİN HOCA KÖYÜ 3 KM KUZEYDOĞUSU ÇAKMAK KÖYÜ MESUT ÇİFTLİĞİ KÖYÜ KURTŞEY KÖYÜNÜN 2KM G. BATISI ÇAKMAK KÖYÜ 1 KM BATISI ALPU- KARAKAMIŞ KÖYÜ 4 KM KUZEYİ BÖĞÜRTLEN KÖYÜ BİÇER KÖYÜ DEMİRCİ KÖYÜ GRUP 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT SİT ALANI I. ve III. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT II. DERECE ARKEOLOJİK SİT I DERECE ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT DİĞER BİL. GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK TKTVYK EKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK KARAR A-2498 A-2498 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3794 950 257 959 41 700 A-2806 A-3443 A-3443 A-3443 A-3443 A-3443 A-3443 A-3443 A-3339 A-3339 A-3339 TARİH 24.07.1981 24.07.1981 24.07.1981 24.07.1981 24.07.1981 24.07.1981 24.07.1981 10.09.1982 02.05.1985 06.02.1997 22.02.1991 22.01.1988 13.04.1990 08.05.1981 11.04.1982 11.04.1982 11.04.1982 11.04.1982 11.04.1982 11.04.1982 11.04.1982 06.02.1982 06.02.1982 06.02.1982

154

TABLO F.13 Devamı
İLİ ESK İLÇESİ SİVRİHİSAR ADI MÜLK KÜMBETİ ADRESİ MÜLK KÖYÜ GRUP DİNİ DİĞER BİLGİLER KTVKK KARAR 641 TARİH 26.01.1990

ESK

SİVRİHİSAR

MÜLK KÖYÜ MEZARLIĞI

MÜLK KÖYÜ

II. DERECE ARKEOLOJİK SİT

KTVKK

641

26.01.1990

ESK

SİVRİHİSAR

ALEMŞAH KÜMBETİ

KUBBELİ MAH.

DİNİ

KTVKK

880

09.11.1990

ESK

SİVRİHİSAR

YUNUS HOCA KÜMBETİ MAHMUT SUZANİ KÜLLİYESİ I. DERECE DOĞAL ve ARKEOLOLİK SİT ALANI I. DEREVE ARKEOLOJİK SİT ALANI

CUMHURİYET MAH.

DİNİ

KTVKK

880

09.11.1990

ESK

SİVRİHİSAR

KURŞUNLU KÜLLİYESİ KAYMAZ BUCAĞI KARAKAYA KÖYÜ KÖYÖNÜ MEVKİİ

KÜLTÜREL

KTVKK

880

09.11.1990

ESK

SİVRİHİSAR

DİĞER SİT ALANLARI

KTVKK

1146

10.10.1991

ESK

SİVRİHİSAR

ARKEOLOJİK SİT

KTVKK

1146

10.10.1991

ESK

SİVRİHİSAR

AK MİNARE

DEMİRCİ MAH.

DİNİ

KTVKK

1373

08.07.1992

ESK

SİVRİHİSAR

HAMAMKARAHİSAR KÖYÜ CAMİİ

DİNİ

KTVKK

1454

07.10.1992

ESK

SİVRİHİSAR

DOĞANARSLAN KÜMBETİ

MÜLK KÖYÜ

DİNİ

KTVKK

1507

18.11.1992

ESK ESK ESK ESK ESK ESK

SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR

DOĞANARSLAN MESCİDİ YAZICIOĞLU KALESİ BİÇER HÖYÜK KARAMANLI ANTİK ÇAĞ ÖRENLİĞİ KAĞNI DURAĞI HÖYÜK II MÜLK KÖYÜ HÖYÜK

MÜLK KÖYÜ

DİNİ I. DERECE ARKEOLOJİK SİT

KTVKK KTVKK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK

1507 1274 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339

18.11.1992 27.10.2000 06.02.1982 06.02.1982 06.02.1982 06.02.1982

BİÇER KÖYÜ TUTLU KÖYÜ DEMİRCİ KÖYÜ MÜLK KÖYÜ

I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT

155

F.4.1.4 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamında Olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları
İlimiz sınırları içersinde su ürünleri üreme alanı olarak kabul edilen kıta içi yüzeysel sularda 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu’na göre Tarım Bakanlığı’nca çıkartılan sirkülerdeki takvim doğrultusunda avlanma yasağı uygulanmaktadır. Bu alanlarda sirkülerdeki tarihler dışında usulüne uygun avlanma yapılmakta olup , Kaymaz, Musaözü, Yenice Barajları ve Günyüzü I, Günyüzü II, Oğlakçı, Tutluca I, Tutluca II, Mercan, Ahırköyü, Kanlıpınar, Bahçecik, Emircioğlu, Keskin, Çatmapınar Göletlerinde avlanma yılboyu tamamen yasaklanmıştır.

F.4.1.5 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği’nin 15-20.Maddelerinde Tanımlanan Alanlar
Eskişehir şehir merkezinin kullanma suyu ihtiyacı Porsuk Çayından temin edilmektedir. Porsuk Çayı Havzası Yönetmeliği Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ESKİ Genel Müdürlüğünce hazırlanmıştır. Su alma noktasından itibaren alt başlıklardaki koruma alanları Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği’nde belirtilen mesafeler göz önünde bulundurarak belirlenmiştir.

F.4.1.6. 13.01.2005 tarih ve 25699 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ve 07.10.2004 tarih ve 25606 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nin 34. Maddesinde Tanımlanan “Hassas Kirlenme Bölgeleri”
Düşük Kalorili ve yüksek kükürtlü katı yakıtların şehir merkezinde uzun süreli yakılması sonucu 1994-1995 kış sezonuna kadar Eskişehir ili DİE bültenlerinde en kirli iller sıralamasında başta yer almış ve 1 nci derece kirli iller arasında olması nedenı ile şehir merkezi hassas kirlenme bölgesi konumuna gelmiştir. 20.02.1995 tarih ve 12 nolu Mahalli Çevre Kurulu kararı ile yüksek kalorili düşük kükürtlü yerli ve ithal kullanımı zorunluluğu getirilmiş ve şehir merkezinde %1.5’ten fazla kükürt içeren sıvı yakıtların ısınmada ve sanayide kullanılması yasaklanmıştır. Ülkemize doğalgaz bağlantısı ile birlikte 1996 yılından itibaren doğalgazın ilimizde öncelikle sanayi, sonrada ısınmada kullanılmaya başlanmıştır. Alınan tedbirler sonucu il merkezinde hava kirliliği önlenmiş ve İlimiz DİE bültenlerinde kirli olmayan iller arasında gösterilmiştir. Bu hususlarla ilgili ayrıntılı bilgi C.1.2.3 başlığı altında verilmiştir.

F.4.1.7 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 9. Maddesi Uyarınca Bakanlar Kurulu Tarafından “Özel Çevre Koruma Bölgeleri” Olarak Tespit ve İlan Edilen Alanlar
İlimiz hudutları dahilinde Özel Çevre Koruma Bölgesi bulunmamaktadır.

156

1.5 hektar Devlet Ormanı ile 1253 hektar Melemen-Kıravdan Köy Tüzel Kişiliği Ormanı mevcuttur.1.Serisi f.En Yüksek b.F. Alanın Adı : Balıkdamı Alanın Yer Aldığı : a.1.Boylamı : 43 39 00 Kuzey : 38 10 00 Doğu : Eskişehir J 26 a-b-c : Devlet (Hazine) : Alanın Yer Aldığı Pafta No Alanın Genişliği (Ha) : 400 Ha Mülkiyeti En Yüksek En Alçak Yükseltileri a.4.1.12 4342 Sayılı Mera Kanununda Belirtilen Alanlar F.Mevkii : İç Anadolu Bölgesi : Eskişehir : Sivrihisar : Ahiler : Karabayır tepe : Balıkdamı-Gökada Alanın Merkez Noktasının Koordinatları : a.Köyü e. baltalık ve muhafaza ormanlarında bozuk ve verimli toplam olarak 358.2002 Tarih ve 24656 Sayılı Resmi Gazete’de Yayınmlanarak Yürürlüğe giren “Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği”nde Belirtilen Alanlar Eskişehir İli sınırları içindeki en önemli sulak alan Balıkdamı olup.1.01.11 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerin Aşılattırılması Hakkında Kanunda Belirtilen Alanlar F.Coğrafi Bölge b.1.1 başlığı altında verilmiştir.4.İlçesi d. F.En Alçak : 803 m Gökada sazlığı mevkiinde : 799 m Balıkdamı mevkiinde 157 .1.951.13 30.4.4.10 3621 Sayılı Kıyı Kanunu Gereğince Yapı Yasağı Getirilen Alanlar F.Enlemi b.İli c.4. Milli Parklar . Av ve Yaban Hayatı ile Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunca koruma altına alınmıştır.4.8 2960 Sayılı Boğaziçi Kanununa Göre Koruma Altına Alınan Alanlar İlimiz hudutları dahilinde 2960 Sayılı Boğaziçi Kanununa Göre Koruma Altına Alınan Alan bulunmamaktadır F.9 6831 Sayılı Orman Kanunu Gereğince Orman Alanı Sayılan Yerler İlimiz dahilinde koru. Konu ile ilgili ayrıntılı bilgiler F.

bazen de uygun gördüğü ve rahatsız edilmedikleri korunan sahalarda kışları geçirmektedir. Balıkdamı. Bu sulak sahalarda yaşayan kuş türlerinden bir çoğu. Balıkdamı’nın koruma altına alınmasıyla bölgemiz ve çevresinde bulunan su kuşları avlat sahalarına da devamlı potansiyel saplanacaktır. Sonbahar mevsimi ile beraber. uzaktadır.Alanın Genel İklim Özellikleri : Balıkdamı sulak alanı İç Anadolu’nun tipik iklim koşullarını taşımaktadır. göç eden bu türlerin büyük bir kısmı yurdumuzun bu göç yolları üzerinde konaklamakta. uluslararası su kuşlarını koruma sözleşmesi ve Avrupa Konseyi Yaban Hayatı Korunması Sözleşmeleri ile korunma altına alınan türlerdir. Ekonomik nedenlerle Balıkdamı gibi birçok sulak saha (arazi kazanmak amacıyla) kurutularak yok edilmiştir. özellikle kışların Kuzey Yarıküresinde sert geçtiği yıllarda Avrupa Kıtasından göç eden yüzlerce kuş türlerinin göç yolu üzerinde uğrak yeri olması nedeniyle hareketli bir ortama girmektedir. Balıkdamı dışında başka saha olmadığı düşünülürse Balıkdamı sulak sahasında 100 türün üzerinde (uzun bir periyot içinde ve sağlıklı yapılabilirse) su kuşu türü tespit edilebilir. Sakarya Nehri drenaj çalışmalarından önce burada çok sayıda kuş türü kuluçkaya yatmakta iken nehrin yatağı temizlendikten sonra bu sayı ve kuluçkaya yatma zamanları çok azalmıştır. Balıkdamı bu açıdan kurtulan ve günümüze intikal eden kurtarılması gereken sahalardandır. Ekosistemin devamlılığı ile fonksiyonun arttırılması ancak böyle mümkün olacaktır. ikinci uğrak yerleri de Eskişehir İli Sivrihisar İlçesi Balıkdamı (Gökada) sulak sahasıdır. Bu yollardan bir tanesi Boğazlar üzerinden Anadolu’ya geçen kuşların Balıkesir’in Bandırma İlçesinde bulunan Manyas gölü. Balıkdamı ve yöresinde tespit edilen kuş türleri 40 civarındadır. Sakarya nehrinin kaynağından (nehir uzunluğu) 70 km. Çevrede bulunan bazı küçük kaynak sularla da beslenmekte ise de asıl beslenme noktası Çifteler İlçesi yakınında bulunan “Sakarbaşı”dır. yukarıda da bahsedilen nedenlerden dolayı kesin korunması açısından önemli bir alandır. Burası İç Anadolu girişi üzerindeki ilk noktasıdır. Eskişehir İli ve civar iller sınırları içinde doğal dengesi bozulmamış. 158 . fauna ve flora yönünden son derece zengin ve Türkiye’de sayıları az bulunan sulak sahalardan birisidir. Balıkdamı su kuşları sahası kaybolmaya yüz tutmuş. Sulak Alanın Özellikleri Yurdumuz bilindiği gibi insanlık ve kültür tarihi çok eskiye dayanan üç büyük kıtanın ortalarında ve en hareketli noktasındadır. Belli Başlı Su Kaynakları : Balıkdamı (Gökada) sulak sahası.

Tespit Edilen Su Kuşları ve Balık Türleri : a-Su kuşları : Karabatak – Pahalacorocorax Balaban – Botaurus stellaris Beyaz Balıkçıl – Egretta Alba Gri Balıkçıl – Ardea cinerea Leylek – Ciconia ciconia Kara Leylek – Ciconia nigra Ötücü Kuğu – Cygnus cygnus Küçük Sakarcakazı – Anser erythropos Yeşilbaş – Anas platyrhynchos Boz Ördek – Anas strepera Kılkuyruk – Anas acuta Fiya – Anas penelope Çamuran – Anas crecca Çıkrıkçın – Anas guerguedula Kaşıkçın – Spatula clypeata Suna – Tadorna tadorna Angıt – Casarca ferruginea Macar – Netta rufina Karabaş Patka – Aythya fuligula Elmabaş – Aythya ferina Paspaş – Aythya nycora Dikkuyruk – Oyyura leucocephala Sütlani – Mergus albellus Kara Çaylak – Milvus migrans Saz Delicesi – Circus aeruginosus Turna – Megalornis grus Benekli Su Tavuğu – Porzana porzana Saz Horozu – Porphyrio porphyrio Su Tavuğu – Rallus aguaticus Sakarmeke – Fulica atra Kız Kuşu – Vanellus vanellus Su Çulluğu – Gallinago gallinago Küçük Su Çulluğu – lymnocryptes Kervan Çulluğu – Numenius arguata Beyaz Karınlı Düdükçün – Tringa ochropus Kızılbacak – Tringa totanus Uzun Bacak – Himantopus himantopus Yalıçapkını – Alcedo atthis Pelikan – Pelicanus onocrotalus Bıldırcın– Corturnix coturnix b-Balıklar Sazan Balığı Yayın Balığı Turna Balığı Sarı Balık Kızıl Kanat Gümüş Balığı Kara Balık – – – – Cyprinus Carpio Silurus glanis Esox lucius Leuciscus idus – Scardinius erythrophthalmus – Albunus – Clarius lazera 159 .

Su Samuru – Lutra Lutra Tilki – Vulpes vulpes Porsuk – Meles meles Tavşan – Lepus europeus Amfibiler (Çift Yaşamlılar) . Sucul bitkiler : 38 familyaya ait 140 tür ve takson tespit edilmiştir. 3. Kurbağa – Amfibia Sürüngenler . Kara kaplumbağası – Testudunata Su kaplumbağası Kertengele– Locertia Su Yılanı– Natrix Kara Yılanı Sulak Alan ve etrafında bulunan bitki toplulukları . Sakarya nehrinin akış istikametine doğru şu yerleşim yerleri bulunmaktadır. 1. Familyalar : Brassiaceae Fabaceaea Astereceae Lamiaceae Poaceae Diğer Familyalar % Oran 14 10 9 9 9 49 Sahaya etki eden Faktörler Balıkdamı-Gökada konum itibariyle Sakarya Nehrinin kaynağından (nehir uzunluğu olarak) 70 km uzakta bulunmaktadır. Sakarbaşı (Nehir Kaynağı) Dikmen + Selimiye + kızılca köyleri Aktaş köyü Çandır köyü Gülçayır + Burhanlar köyü 160 . 4.Kefal Koca Ağız Dişli Sazancık Bıyıklı Balık – – – – – Levcissus cephalus Aspiua aspius Ashanius chantrei Barbus plebejus Cobitis taenia c-Hayvan Türleri Memeliler . 2. 5.

Sakarya nehrinin bu taşkın alanının yatak ıslahı ile yeni toprak kazanılması amacına ulaşamadığı gibi doğal dengenin de bozulması ile sonuçlanmıştır. İlyaspaşa köyü Balıkdamı (Gökada) nı çeşitli yönden etki altında tutan çevreye yakın yerleşim bölgeleri ise şunlardır : 1. 2. 7. balık türleri ile bitki türleri açısından zengin bir alandır. Meydana çıkan taşkın alan toprağı tarıma elverişli olmadığı gibi hayvancılık içinde elverişli değildir. 5. İlgi Çeken Diğer Hususlar Balıkdamı sahası 1979 yıllarına kadar doğal durumda iken DSİ tarafından Sakarya nehrinin tabanının ıslah edilip mecrasına çekilmesi sağlanmış çevrede yeni tarım arazisi ve mera alanı sağlanmış olmasına rağmen zaman zaman meydana gelen su taşkınları Gökada Gölünü eski durumuna getirmektedir. Gökada Gölünün alanının daralması sonucunda çevre köylülerin başı boş otlatılan hayvanları çekilen göl alanına yapmış olduğu baskı ile sahaya gelen ve kuluçkada yatan kuşların rahatsız olmaları ve zamanla azalmalarına neden olmuştur. 4. 3. Ballıhisar (Pessinus harabeleri) kuzeybatıda 14 km Ertuğrul köyü – Kuzeybatıda 8 km İlyaspaşa köyü – Güneydoğuda 12 km Yenidoğan köyü – Güneydoğuda 5 km Göktepe köyü – Güneybatıda 13 km Ahiler köyü – Batıda 3 km Kurtşeyh köyü – Batıda 8 km Yukarıda sıralanan yerleşim merkezlerinin hayvancılıkla ve tarımla uğraşmaları göz önüne alınırsa Balıkdamı ve yöresinin usulsüz avlanmalarında dışında ayrıca kirlenme ve otlatma açısından da olumsuz etkilendiği söylenebilir. Balıkdamı köyü (Gökada Gölü) 10. Ağır balçık toprağı olması sonucu yaz aylarında erken sıcaklarda derin ve geniş çatlaklar oluşmaktadır. Kurtşeyh köyü 8. Buzluca köyü 7. Bugünkü durumda sulak alan olarak bir sığ göl özelliğine olan Balıkdamı çeşitli kuş. Gerek çevre avcıları gerekse uzaklardan gelen avcılar için bu bakımdan ilgi çekici bir saha niteliğindedir. 1979 yılında DSİ tarafından yapılan drenaj ve nehir yatağının ıslahı sonucu taşkın alanının daralmasına neden olunmuştur. Böylece göl alanı çekilmiştir. 6. Arzu edilen amaca tam olarak ulaşılamadığı gibi mevcut doğal dengede bozulmuş sahaya konaklamak ve bir kısmının da kuluçkaya yatmak üzere gelen göçmen ve yerli kuş türlerinin azalmalarına neden olunduğu sonradan fark 161 . Göl çevresi ve içerisinde önceki yıllar mevcut olan bataklık ağaçları ile kamış-sazlıklar bilinçsizce tahrip edilmeleri sonucu kuluçka yuvaları yapma imkanı da azalmıştır. Ahiler köyü 9.6. Yenidoğan köyü 11. Bilinçsiz ve usulsüz avlanmalar sonucu kuş türleri ile balık türleri süratle azalma tehlikesi ile karşı karşıya kalmıştır. Kuvvetli rüzgarla kuruyan ve ince sitrüktüre sahip olan topraklar erozyonla taşınmaktadır.

F. Korunması Gereken Alanlar F.3.4. Balıkdamı da yapılan yanlış arazi kullanımı önlenmeli daha önce yapılmış telafisi imkansız hatalar tekrarlanmamalıdır. Çifteler ve Sivrihisar İlçeleri sınırındaki Çandır. Yapılacak Çalışmalar Balıkdamı (Gökada) Gölü kesin koruma altına alınmalıdır. Gerek ana yollara gerekse tali yollara tanıtım. ikaz ve yönlendirme levhaları konmalıdır. F. Jeotermal Alanlar vb. Mevcut Özellikleri Korunacak Alan Olarak Tesbit Edilen ve Yapılaşma Yasağı Getirilen Alanlar (Tabii Karakteri Korunacak Alan. DSİ tarafından da uygun görülen ve gölün eski doğal konumuna kavuşmasını sağlayacak Karabent köprüsünde yapılacak düşük seviyeli ve maloz taşlarla yapılması düşünülen bent şeklindeki engelin iki kamu kuruluşunun yapacağı temaslarla olması mümkün olacaktır. Yanlış arazi kullanımı yapılmaktadır. Saha tam olarak korunamamakta usulsüz avlanmalar (köylülerce ve dışardan gelen avcılara tarafından) her yıl devam etmektedir. Onaylı Çevre Düzeni Planlarında.4. Doğal dengeyi bozacak her türlü avlanma ve otlatma yapılmaktadır.4. işaret. Nehir yatağının açılmasıyla binlerce yıllık doğal denge doğanın aleyhine bozulmuştur.1. Koruma amaçlı bir bina ile gözlemlerde yararlanılacak ayrı binaya ihtiyaç vardır.Ortaköy sazlıkları sulak alan özelliklerindedir. Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslararası Sözleşmeler Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar İlimiz sınırları dahilinde Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslararası Sözleşmeler Uyarınca Korunması Gerekli Alan bulunmamaktadır.3. Sahada koruma ve üretme çalışmalarıyla yerli ve göçmen su kuşlarını etkileyebilecek her türlü yasak faaliyetler tesirli koruma tedbirleri ile takip edilmektedir. Yurdumuzda primer gıda üretimi bakımından en yüksek verim ve potansiyeline sahip sığ göl. Seyitgazi ilçesi Kırka Beldesi Akin.edilmiştir. Gölün belirli yerlerinde saz kesimi ve tahribi önlenmelidir. Diğer Sulak Alanlar Balıkdamı dışında küçük ölçeklide olsa Alpu içesi Doğanca. sazlık ve benzeri sulak sahaların arazi kazanmak amacıyla kurutulması arazi kullanımı yönünden çok büyük ve telafisi imkansız sonuçlara ulaştığı yıllar öncesinden anlaşılmıştır.) 162 .2. Biogenetik Rezerv Alanları. Daha önce tahrip edilen yerlerde ve sahanın başka uygun yerlerinde söğüt ağaçlanması yapılamalıdır.

Akarsular.4. Biyosfer Rezervi.3.II. Göller.11 ‘de verilmiştir. Sulanması Mümkün ve Arazi Kullanma Kabiliyeti I.3. F.4. Biyogenetik Rezerv Alanları.III ve IV Olan Alanlar. Osmangazi Üniversitesi öğretim görevlisi Hatice KUTLUK tarafından Türkiye genelinde yapılan çalışmanın ilimize ait bölümü ile ilgili endemik türlere ait ilçeler bazında hazırlanmış liste Tablo F. Bilimsel Araştırmalar İçin Önem Arzeden ve/veya Nesli Tehlikeye Düşmüş veya Düşebilir Türler ve Ülkemiz İçin Endemik Olan Türlerin Yaşama Ortamı Olan Alanlar.3. Yeraltısuyu İşletme Sahaları F.2 Tarım Alanları: Tarımsal Kalkınma Alanları.3. Benzersiz Özelliklerdeki Jeolojik ve Jeomorfolojik Oluşumların Bulunduğu Alanlar Jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar ile ilgili ayrıntılı bilgi A.F. Yağışa Bağlı Tarımda Kullanılan I ve II Sınıf ile Özel Mahsul Plantasyon Alanlarının Tamamı Bu konuyla ilgili ayrıntılı bilgi E ve H Başlıkları altında verilmiştir.5 başlığı altında verilmiştir. 163 .4.4 ve A.5. Biyotoplar. Sulanan.

leucocephala M.strictispinis A.minuartioides Dianthus D.acerosa A.aviculariifolium uniflorum MALVACEAE Alcea A.scholerianus A.pseudocaspius A.wendelboi congesta Papaver P.petiolaris R.pinardü Draba D.brachypterus A.condensatus A.acrochlorus D.involucrata .mesogitanus A.prostrata prostrata ILLECEBRACEAE Paronychia P.aucheri G.dumanii &&Ae.macrocephalus macrocephalus A.thirkeana Delphinium D.chionaea P.hellespontica rosea C.kotschyi S.anıanum RUTACEAE Haplophyllum H.kochakii A.leucocephaloides M.tmoleus bounacanthus A.heterorhizus PAPAVERACEAE Corydalİs &&C.lycaonicum Isatis I. wiedemannianus A.physodes A.niveum A.melanocephalus A.raveyi C.nummularium lycaonicum CARYOPHYLLACEA E Arenana A.TABLO F.phrygius &&A.aviculariifolium depilatum bourgaei H.anatolicus D.vulnerariae A.floribunda CISTACEAE Fumana F. melanophrurius A.eriocalyx Minuartia M.bruniifolia heterocoma nana Erysimum E.birsuta Genista G.arrostii nebulosa G.pestalozzae Saponaria S.hirsutum caespitosum A.thymifolius LEGUMINOSAE Astragalus A.anatolica phrygia &M.11 ENDEMIC TAXA: RANUNCULACEAE Consolida &&C.mitchelianus A.idae &&A.cibrarius Gypsophila G.lydİus A.stereocalyx A.chlorifolia S.pateri pateri Aubrieta A.baibutensis A.hirsutum pseudoanatolicum GERANIACEAE Erodium E.virchowü CRUCIFERAE Aethionema &&Ae.macroscepus A.ledebouriana pauciflora Bolanthus B.squalidus A.afyonicum GUTTIFERAE Hypericum H.aviculariifolium depilatum depilatum H.myrtifolium 164 H.turcicum Alyssum &A.prusianus A.pisidica LINACEAE Linum L.hirsutus A.acicularis A.akscheherensis Ebenus(S) E.vulcanicum ACERACEA Acer A.hybrida vaillantiana macneillii M.trojanus A.dudleyi POLYGONACEAE Polygonum &P.gymnolobus A. apokrinomenon P. cari ense L.anatolica arachnoidea M.venulosum Ranunculus R.wendelboi wendelboi &&C.elongatus elongatus A.hyrcanum sphaerocaryum RHAMNACEAE Rhammıs R.hyrcanum keckianum A.micropterus A.carica P.cherlerioides B.warburgii A.hirsutum anatolicum anatolicum L.oxytropifolius A.paphlagonica Helianthemum H.

reticulatum Helichrysum H.olympicus hypoleucus Centaurea C.czeczottianus Melilotus M.caespidosum Prangos P.limonifolium pestalozzae A.drabifolia austrooccidentalis C.pterocaula .olİgantha DIPSACACEAE Pterocephalus P.nutans trojanus C.macropus Doronicum D.alatum pseudocreticum &&C.bommuelleri C.pontica Leucocyclus (T) L.cappodocicum Lathyrus L.sulphureum B. sempervivum glaucophylla UMBELLIFERAE Astrantia A.bommuelleri H.iconica C.Hedysarum H.armena O.kotschyana gypsicola A.eriophora S.aucheri F.maxima haradjianii Bupleurum B.teretifolia Anthemis A.caucasica orientalis VALERIANACEAE Valeriana V.anatolicum Ptilostemon P.wiedemanniana Carduus C.fulvida &&A.reductum H.amasiensis C.rostrata ROSACEAE Alchemilla A.pseudopulchrum Tripleurospermum T.drabifolia detonsa C.platytaenium Muretia (S) M.tanacetifolia CRASSULACEA Rosularia &&R.iconica C.bithynicum Ferulago F.castagneanus Tanacetura T.callosum T.paucijuga O-pisidica Oxytropis O.cariensis longipapposa C.phrygiense H .repens CAMPANULACEAE Asyneuma A.argaea C.holocycla Crataegus C.farinosum &&T.kotschyi canescens A.lyrata lyrata C.ketenogIui A.leucopsis Cousiana C.aciphylla discoidea A.dirmi lense C.trichophylla Eryngium E.aurea Olymposciadum (T) O.aciphylla aciphylla A.wallii A.reuterana phrygia C.patentissimum H.compactum A.anatolica Jurinea J.formosus formosus Onopordum O.stellidorsum Inula I.macrosciadia Heracleum H.lycaonica A.turcica &T.hololeuca COMPOSITAE Achillea &&A.argyroleuca Thennopsis (S) T.heldreichii B.artabirense H.turcica Trigonella T.bicolor Onobrychis O.phrygia A.chionophilum Hieracium H.tchihatcheffıi Cirsium C.stapfıana Crepis 165 C.nivea C.pseudodontotrichum H.pinardii Scabiosa S.pseudoreflexa C.tomentosa Senecio S.turcicum Echinopora E.suberosa cariensis S.afer eburneus Scorzonera S.michauxioides Campanula C.kotschyi kotschyi C.cadmeum cadmeum Taraxacum T.meliocarpoides meliocarpoides CAPRIFOLIACEAE Lonicera L.

corifolİa L.salvİfolia Sideritis &&S.orientalis leucantha A.tchihatcheffıi S.karauseanum V.anatolicum SCROPHULORIACEA E Chaenorhinum C.aytachü S.abieticolum V.tmolea Teucrium T.areolata aerolta A.orientalis PLUMBAGINACEAE Acantholimon A.galaticus C.pulvinatus BORAGINAECEAE Alkanna A.cryptantha S.serratifolium V.pisidica S.wiedemannii S.astracanicum macrodon M.anacampseros .iberica densipilosa S.phrygia A.akmanii &&S .hirsutus LABIATAE Ballota B.ancyritanum V.ornus cilicica ASCLEPIADACEAE Vincetoxicum V.polioxanthum O.lutescens M.kastamonicum V.phrygius C.phyrgîum V.kop geçidi ensis V.cryptophila S.cuneifolia cuneifolia &&V.gulendamiae S.salviifolium V.bonımuelleri O.acerosum brachystachyum EUPHORBIACEAE Euphorbia E.cadmica S.pseudotincîoria A.macrosperma Onosma O.canescens canescens CONVOLVULACEAE Convolvulus C.cilicum intaminatum OLEACEAE Fraxinus F.iconica Scrophularia S.calycinum Rochelia R.lamarckii Linaria L.stenostachyum V.yosgadensis Scutellaria S.zygioides lycaonicus Wİedemannia W.urobracteum V.disperma microcalycina SOLANACEAE Lycium L.chamedrys tauricolum Thymus T.globosum globosum M.phrygia Stachys S.cariensis D.depauperata Verbascum &V.cheiranthifolium asperulum V.lachnopus V.armeniaca P.splendidum V.nİssolii Salvia &&S.PRIMULACEAE Cyclamen C.aurea Nonea N.nigra anatolica Marrubium M.multifida ACANTHACEAE Acanthus A.ambigens O.litorale pterosporum Digitalİs D.insulare V.cristata phrygia Nepata N.armenum O.sipyleum Phlomis P.leucostomus Argillaceus T.tinctoria glandulosa Moltkia M.congesta 166 congesta Ori gamım O. cheiranthifolium pisidicum V.cyanescens S.uschakense Veronica V.dichroantha S.afyonense V.ancyritanum P.genistifolia confertiflora L.cretica anatolica S.sipyleus sipyleus T.cadmea N.isauricum O.longicaulis chaubardii antalyanus T.basivelatum V.tossiense V.tauricum brevifolium Paracaryum P.parviflorum oligodon Micromeria M.heldreichiana S.

danfordiae iris I.dİsticha Galium G.Ianatus Amblyopyrunı A.pubescens longifolia Nephelochloa (T) N.dumosum G.bonımuelleri (See for Syn.bithynica Hyacinthella H.schachtii I.holciforme holciforme glabrum Pseudophleum (T) P.gibbum Zingeria Z.heldreichii H.stepparum ARACEAE Anım A.pinifolia phrygia Helictotrichon H.burttii Fritillaria F.speciosunı) C. && C.aucberi Ornithogalum O.cappodocicus sclerophyllus Elymus E.stenophylla stenophylla ORCHIDACEAE Ophrys O.orientalis Piptatherum P.sparganiifolius CYPERACEAE Carex C.penduliflorum G.phrygia JUNCACEAE Juncus J.sieheanum A.vulcanica RUBIACEAE Asperula A.armena lycica IRIDACEAE Crocus C.stylosum Asphodeline A.conophalloides caudatum LILIACEAE Allium A. scabri florum A.lilaciflora phrygia A.bonımuelleri A.antalyensis C.tauri Colchicum C.muticum loliaceum Bromus B.crassİfolia crassifolia F.fleischeriana Gagea G.rigidifolia Bellevalia B.nitida hirtella Crucianella C.verticillata 167 .divulsa coriogyne GRAMINEAE Alopecurus A.olympicum A.anatolica A.phrygium A.anacampseros E.erythrodon FAGACEAE Quercus Q.lineata Muscari M.lazicus divaricatus Peştuca F.sibthropianum A.alpigenum Tulipa T.

Mihallıççık İlçesinde . arazi düz. Madde :Eskişehir İl Merkez nüfusu 413 000 civar köyler nüfusu 10 000 dir. giriş kontrol ve otopark çocuk oyun alanları mevcuttur. : İl merkezine 7 km. Porsuk Çayı Kenarı :15 hektar :Günübirlik kullanım sahası Porsuk Çayının iki kenarında içinde titrek kavak. Kullanımının Doğal Yapının Tahribine Neden Olmadan Yönlendirilmesini Sağlamak Üzere Ayrılan Alanlar İlimiz dahilinde 7 adet Orman İçi dinlenme yerleri mevcut olup isimleri şunlardır : Merkez İlçede . Büyükyayla. yer yer açık alan mevcut. Merkez İlçede . Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı Alanın Açıklamalı Tanımı : Fidanlık Orman İçi Dinlenme Yeri : Eskişehir İ 24 C 2 paftası Fidanlık Mevki. İçinde patika yollar mevcuttur. : Porsuk Çayı kenarında. Akasya. yolu asfalt yaz aylarında içine belediye otobüsü işletilmektedir.6 Mesire Yerleri: 6831 Sayılı Orman Kanununa Tabi Alanlarda Halkın Rekrasyonel Kullanımını Düzenleyip. Musaözü.3. Seyitgazi İlçesinde . çay kenarı sık ağaçlıklı : Düz arazi % 0-15 meyilli : Musaözü Orman İçi Dinlenme Yeri : Eskişehir İ 24 C 2 paftası Musaözü hudutlarında : 50 hektar köyü Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı 168 . Başpınar’dır. F. içinde piknik masaları. çeşme tuvalet bekçi kulübesi. Karaağaç ve İbreli türler mevcut. Fidanlık. kara kavak.İlimiz Mihalıçcık ilçesi çatacık ormanlarında geyikler koruma altına alınarak üreme sahası oluşturulmuştur. Sivrihisar ilçesi Arahit Dağı eteklerine keklik salınarak buğday zararlısı süne böceği ile biyolojik mücadele için üreme sahası oluşturulmuştur. Çatacık ve Kalburcu.4. :6831 sayılı yasa 25. ocakları. Kocakır.

Eskişehir-Seyitgazi karayolu kenarı : Halen kullanılan alan 3 hektardır. Şehir kenar mahallesine mesafesi 700 m dir. idare binası ve Bungalov mevcut. patikalar ve piknik masaları ile ocakları mevcuttur. * Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası Mihalıççık İlçesinde . civar köy yolları asfalt ve stabilizedir. : 5 hektar 169 . : Şehir merkezine 4 km dir. Karayolu kenarıdır. çevre nüfus. çeşme. * Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı Alanın Açıklamalı Tanımı : Kocakır Orman İçi Dinlenme Yeri : Eskişehir İl Merkezi güneyinde şehre bitişik. İl merkezi 413 000. : % 10-40 meyilli yer yer düzlükler ve çukurluklar mevcuttur. : İl merkezine 21 km. Gölette sportif olta balıkçılığı yapılır. yeteri kadar piknik masası ve ocak. Gölet çevresi karışık yaşlı Karaçam ormanı kuzey kenarı ağaçlandırılmış.saha batısı köye ait tarlalarla çevrilidir. büfe. Sahada çocuk oyun alanı. : 6831 sayılı yasa 25. :Arazi sık ağaçlı. mevcut ağaçlar 30-35 yaşları arasındadır. yolu asfalt. çevresi ve içinde elektriği bulunmaktadır. : Normalin üzerinde engebeli. Madde : 2000 kişi kapasiteli. ağaçlar 30-35 yaşlarında küçük boşluklar mevcuttur. Sahada su deposu. tuvalet. : % 5-15 arsında meyillidir. Saha % 5-15 meyillidir.ortasında sulama maksatlı Musaözü Göleti mevcuttur. çeşme. yol ve patika. İçinde içme suyu tuvalet oyun alanı piknik üniteleri ve patika yollar mevcuttur. : 6831 sayılı yasa 25. Madde : Merkez İlçe nüfusu 413 000. Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı : Çatacık Orman İçi Dinlenme Yeri : Mihallıççık İlçesi Çatacık Orman ortasında Çatacık mevkiinde bulunmaktadır. :Kocakır ağaçlanma sahasının karayolu kenarındaki bir bölümü. civar köyler 10 000 dir.Alanın Açıklamalı Tanımı Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası :Günübirlik kullanım sahası. civar köyler nüfusu 10 000 civarındadır. 1960 lı yıllarda yapılmış bir ağaçlanma sahası olup.

İçinde çeşme. Civarda mevcut 2 köyün nüfusu 1500 dür. : 6831 sayılı yasa 25. : Az meyilli Coğrafi Konum Alanı Alanın Açıklamalı Tanımı Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası 170 . 2 hektar alan kullanılmaktadır. Madde : 6000 kişi : Mihalıççık İlçesine 5 km mesafededir.Alanın Açıklamalı Tanımı Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası : Sarıçam-Karaçam ormanı kısmen açıklıklı ve çayırlık günü birlik kullanım alanı içinde Geyik üretme İstasyonu mevcut. : Saha Karaçam ve Sarıçam karışık ormanı. içinde açık alan ve yaşlı karaçamlar mevcuttur. : 6831 sayılı yasa 25. : Sarıçam. çeşme ve dinlenme tesisleri ile çocuk oyun alanı mevcuttur. : Eskişehir J 25 d 1 paftası Seyitgazi İlçesi Kırka Bucağı Büyükyayla köyü civarı : Genel alan 60 hektar. tuvalet ve piknik üniteleri mevcuttur. : 6831 sayılı yasa 25. Alpu’ya 40 km ve yolu asfalt ve stabilizedir.Karaçam ormanı : % 10-45 meyilli * Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı Alan Alanın Açıklamalı Tanımı Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası : Kalburcu Orman İçi Dinlenme Yeri : Ankara J 27 a 1 paftası. : 10 hektar : Karaçam ormanı yer yer çayır. Madde : 1000 kişi : Eskişehir’e 85 km. saha oldukça geniştir. :Eskişehir-Seyitgazi-Afyon devlet yoluna 3 km mesafede. Alanın Resmi Adı :Büyükyayla Orman İçi Dinlenme Y. : % 10-40 meyilli ve düz saha * Seyitgazi İlçesinde . :Karaçam-Sarıçam ormanı kısmen taşlık az meyilli gölet kıyıları düz. stabilize yolla bağlıdır. içinde çeşme yol ve patikalar mevcut olup rekreasyon amaçlı kullanılmaktadır. : Yaşlı karaçam ormanı ve açık alanlıdır. Madde : Kırka bucak nüfusu 5000dir. Günübirlik kullanım alanıdır. DSİ Karaören göleti kenarı olup. açıklıklı ve günü birlik kullanım. Mihalıççık İlçesi yakınındadır.

OCAK. Çeşme ve tuvalet mevcuttur.E.A.YÜCEL.Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu Kararları (1998-2004) 3. : 10 hektar :Günübirlik kullanım alanıdır. . İçinde tuvalet ve çeşme mevcuttur. Madde :Afyon Merkez 10000.Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü Verileri (2004) 2. Saha bakir. : Devlet karayolu kenarıdır. Yaşlı ağaç mevcuttur.Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı Alanın Açıklamalı Tanımı Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı : Beşpınar Çeşmesi Orman İçi Dinlenme Yeri :Eskişehir Seyitgazi İlçesi sınırları içinde Seyitgazi-Afyon Devlet karayolu üzerinde Seyitgazi’ye 43 km Afyon’a 30 km mesafededir.Tarım İl Müdürlüğü Verileri (2004) 3. MISIRDALI. sportif tesisler yapılabilir.R. Yolu mevcuttur. MAGIL. : 6831 sayılı yasa 25. bina ve tesis yapmaya müsait olup.ÖZDEMİR. .ESKİ Genel Müdürlüğü Havza Yönetmeliği 5.C.E. . A. civar köyler 2500 dür. “ Balıkdamı Florası” Anadolu Üniversitesi Fen Fakültesi Dergisi 8. : Yaşlı karaçam ormanı ve açık alanlı : % 10-40 meyilli ve düz saha Fiziksel Özellikleri Topografyası KAYNAKÇA : 1.H. doğu ve güneyi ormanlıktır. Kırka 6000. “Eskişehir Bölgesi Karayosunları (Musci) Üzerine Bir Araştırma” 171 .İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1998-2004) 6-YÜCEL. Kuzeyi ve batısı kayalık. . . “Eskişehir’de yetiştirilen ağaç ve çalıların kentsel ekoloji açısından değerlendirilmesi” Fen Edebiyat Dergisi 7-TÜRE. Gazlıgöl 3000.Hatice KUTLUK Osmangazi Üniversitesi Öğretim Üyesi ( 2002) 4.E. “Eskişehir İli Likenleri” 9.

Han İlçesi : Çifteler İlçesinin güneybatısında olup. il merkezine ise 115 km uzaklıktaki Ballıhisar köyündedir. 2. 2. Roma ve sonra Bizans çağında yapılmış.1. Eskişehir’e 86 km dir. Sivrihisar İlçesinin 35 km batısında bulunan bir beldedir. Han İlçesine bağlı olan Yazılıkaya köyü bitişiğindedir. Sivrihisar ilçesinin 15 km güneyinde. Bardakçı Köyü (Santabaris) : Seyitgazi İlçesine bağlı ve 18 km güneydoğuda bir köydür. 172 .(G). Güneye inen antik yol üzerinde Roma çağında kurulmuş olup Santabaris adını almıştır. 3500 yıllarında kurulmuştur. Kayalık bir platform üzerinde M. Dorylaeum (Şarhüyük) : Şehrin kuzey bitişiğinde ve Muttalip Köyü yolunun doğusundadır. Kaymaz (Tricomaria-Trocnades) : Kaymaz.1. Pessinus Şehri : Antik Pessinus şehri. D.1 Konum A.1 Yörenin Doğal Değerleri G.Seyitgazi İlçesi 1. 1.Ö.Ö.1. Yazılıkaya (Midas Şehri) : Eskişehir’e 90 km uzaklıkta olup.1 Yörenin Turistik Değerleri G.Merkez İlçe 1. TURİZM G.Sivrihisar İlçesi : 1. C. Karacaşehir Eskişehir’e 6 km uzaklıkta Karacaşehir köyünün güneybatısındadır. Helenistik Roma ve Bizans çağlarını yaşamıştır. Antik yol üzerinde bulunan İlçe Romalılar tarafından kurulmuştur. Bugün beldenin bulunduğu mevki tarihten önceki çağlarda M. 3500’de iskan edilmiştir. Osmanlılar tarafından takviye 5edilmiş bir kale şehridir. B.

Yüzeyde alüvyonlarla arasında dağılan sular birkaç yerden kaynamakta ve yüzey infiltre sularla karışmaktadır. Porsuk ve Yukarı Sakarya’dan sonra bir yayla drenaj alanlarını ayıran kabartılar teşkil eder. Güneydoğuda Sivrihisar (1690 m) ve güneyde Türkmen Dağları en önemlidir. Günyüzü ilçesinin 10 km güneyindedir.Jeolojik Yapısı Porsuk Çayının yerleştiği neojen çöküntü havzaları doğu-batı yönlü bir şerit halinde uzanmaktadır. Zeyköy : Sivrihisar İlçesine bağlı ve 32 km kuzeyinde bulunan bir köydür. 173 . Köyün girişinde ve ovanın içerisinde Kale diye adlandırılan tabii tepe üzerine tarih öncesi çağlardan itibaren yerleşme olmuştur.Calure. 11. Bu havzalar alüvyonlarla dolmuştur. İlçesinin 35 km güneyindedir.1. Roma çağında kurulmuş. Türkmen Dağına ulaşan. Bizans çağında da varlığını devam ettirmiştir. Thoodosius’un annesi veya kızı namına ithaf edilen bir şehirdir. çatlakları arasından gelen suların kaynaklarının dizilişleri (şehir içi. Doğuya doğru kuzey-güney yönlü çok kısa boylu muhtemel bindirme sanyajı ve çayları bulunmaktadır.Günyüzü İlçesi : 1. Bu neojen örtüde alüvyonlarının altındaki senklimalle örtülü bazı fayların varlığı çok eski tarihlerden beri birçok kimseler (s. Diğer taraftan güneyden gelerek şehir merkezinin üzerinden geçen muhtemel bir fayın varlığı. Kurulduğu bugünkü mevkii antika bir yerleşme yeridir. B.3.Choput) tarafından kabul edilmektedir. Çakmak Köyü (Aprostola) : Günyüzü ilçesine bağlı bir köydür.1. G. Laçin. 2. Hamamkarahisar Köyü (Muska-Mausga) : Günyüzü ilçesine bağlı bir köydür. Gümüşkonak Kasabası (Eoudoxiçs) : Gümüşkonak. Aşağı Yukarı Alpanas Ilıca alanı) bunu göstermektedir. İlin kuzeyini.Arazi Şekli ve Dağlar Sakarya Nehri ile kolu Porsuk Çayının drenaj havzalarında yer alan iki geniş ova ile bunların çevrelerini saran kuzeyde Bozdağ. Bunlar birinci zaman yapılı eski kütlelerin üçüncü zaman kırılma sonucunda yükselmeleri ve çökmeleri ile meydana gelmiştir. doğu tarafını ise Sündiken Dağları (1818 m) kaplar. 3.2 Fiziki Özellikleri A. E. Sündiken Sıra Dağları.batı-doğu yönünde kaplayan dağların batı tarafını Bozdağ (1535 m). İlçenin 17 km güneyindedir.

Sakarya’nın en büyük kolu Porsuk. Orman olmayan arazilerde. Vadi boyunca açılan sondaj kuyularından köylüler sulamada faydalanırlar. 3. Sakarya. Merkez İlçeden geçerek Alpu. su kenarlarında söğüt. Bunlardan Gökçekaya hidroelektrik. E. Seydisu ve Sarısudur. 2. G. Oklubalı Kaynakları H. kuzey kısımlarını dolaşarak Bilecik sınırına girer.Kaynaklar 1.C. Arazinin % 25’ini teşkil eden ormanlık bölgelerde 352 139 hektar Çam. 174 . Toprak gövdeli bir depolama tesisidir.Meşe. İnönü Kaynağı. çakıl ve kilden oluşan bir karışımdır. F-Yeraltı Suları Sarısu vadisi boyunca alüvyonlar yer altı sularını taşıyan formasyonlardır.Ormanlar İlde ormanlar daha çok güney ve kuzey bölgelerdedir. Alüvyon. Çok sayıda kollara sahip olan nehrin başlıca kolları Porsuk. İnönü Küçük Havuz Kaynağı. Porsuk. Tarım arazilerini sulamakta kullanılır. Ağaçlandırma yapılarak turistik bir özellik alması sağlanabilir. D- Barajlar : Eskişehir dahilinde beş baraj vardır. ahlat ve kavaklar vardır.Sedir ve Kavak gibi ağaç türleri yetişir. Şehir için faaliyet gösteren tüm hamamlar da sıcak sularını artezyen kuyularıyla üretmektedir.Akarsular İlin başlıca akarsuyu Sakarya’dır. Genellikle akarsular tarafından taşınarak getirilir.Kaplıcalar : a-Merkez İlçe : Eskişehir sıcak su kaynakları il merkezinin ortasında ve Porsuk Çayının güney sahilinde geniş bir alanda bulunmakta ve bu mıntıkalarda açılan artezyen kuyulardan temin edilmektedir. Beylikova ilçelerinden sonra doğudan Sakarya ile birleşir. Ayrıca Belediyenin ana kaptaj yerinden çıkarılan sular Odunpazarı semtinde verilen kullanma sularına katılmaktadır. Kandilli İnönü arasındaki alüvyon saha artezyen niteliğindedir. Çifteler ilçesinin 5 km güneydoğusunda (Sakaryabaşı) çıkar ve ilin güney. I. kum. doğu.Göletler : Yukarı Kartal Göleti Eskişehir’in batısında Yukarı Kartal Köyü civarında yapılmıştır. Kunduzlar sulama ve taşkınlardan korunma barajıdır. Alüvyon kalınlığı 10-30 m ler arasında değişir. Eskişehir’in 86 km uzağındadır. Musaözü. Kütahya sınırlarından ilimize girer.

Kimyasal ve fizikokimyasal analizi yapılan suyun . lumbago ve böbrek rahatsızlıklarıdır. Hipertermal (Sıcaklık) : 45°C. yuvarlak bir havuzun içerisinden kaynamaktadır. İyi geldiği hastalıklar. Banyoya giriş ücretleri Belediyece serbest olarak belirlenmiştir. Debisi Termal : 4 lt/sn : 32 °C olup diğometalik bir maden suyudur. ayrıca küvet ve soyunma odası müstakil olan özel odalar (banyo) bulunmaktadır. tamamen örtülü bir kaptaj yerinden 200-300 m ilerdeki hamamlara gelmektedir. Dışarıda büyük bir yüzme havuzundan toplanan su sonradan toprağa bırakılmaktadır. kadın hastalıkları. Debisi Termal : 0. Yüzme sporu için faydalanılan suyun kimyasal ve fizikokimyasal tahlili yapılmıştır.Termalizme hizmet veren mevcut tesislerin genel yapısı ise şöyledir : Tüm tesislerde sıcak sular artezyen kuyularıyla temin edilmekte. İptidai durumda bulunan 3 odada mahalli hizmet verilmektedir. Mihalgazi Sakarı Ilıca Kaplıcaları Sarıcakaya ilçesinin 13 km doğusunda Laçin köyünde bulunan bu kaplıcanın suyu sarp bir kaptaj sarı kayanın dibinden çıkmakta. Tam bir kaplıca özelliğine haiz sıcak suların debileri her banyoya göre değişmekte olup gayet yeterli bulunmaktadır. Mihalıççık Yarıkçı Kaplıcaları : Mihalıççık ilçesinin 10 km güneyinde Yarıkçı köyündedir.4 lt/sn : 37 °C bitişik nizamda 4 Alpu Uyuz Hamam Kaplıcaları : Alpu’nun 16 km güneydoğusunda Uyuzhamamı köyünde bulunan kaplıcada hiçbir tesis yoktur. Kızılinler Kaplıcası : Eskişehir’e 15 km uzaklıkta Kızılinler köyündedir. Kızılinler’de pansiyon tipi odada kaplıca hizmeti verilmektedir. 175 . İlçeleri Merkez İlçeye Bağlı Hasırca Kaplıcası : Eskişehir’e 30 km uzaklıkta çiftlik içerisinde bulunan su. her birinde havuz bulunmakta. kırık çıkık sekelleri. Fizikokimyasal analizi yapılmamıştır. Sıcak suların kimyasal ve fizikokimyasal özellikleri tahlil edilmiştir. Adından da anlaşılacağı gibi suyun uyuz hastalığına iyi geldiği tespit edilmiştir. İlimize dışarıdan gelen yerli ve yabancı turistler belediye belgeli oteller ve 9 adet turistik tesisle karşılanmaktadır. Metruk bir binanın içinden kaynayan suyun analizi yapılmamıştır.

Mevcut Tesisler : 2 adet kadın ve erkek havuzları. Lumbago Diabet. Sivrihisar Hamamkarahisar (Çardak Hamamı) hamamından alınan örneklerde.şirin ve yeşillik bir yerdir.idrar yoluyla temizlenmesini sağlar. suların oligometrik alkali toprak alkali. Sadece Eskişehir’in kuzeyindeki Mihalgazi Sakarı Ilıcası suyu. Soğuk suyu bol miktarda olup ayrıca karşı tarafta CO2’li bir içme suyu bulunmaktadır. Hasırca Çiftliği kaynağı Kızılinler kaplıcası. Kronik Romatizmal Hastalıklar. Sakarı Ilıcası suyunun dışında kalan mineralizasyonu 1 gramın altındaki maden suları içme kürleri şeklinde kullanıldığında hafif alkali tesir. Hamamkarahisar köyü yakınında güzel. Eskişehir’den saat başı minibüs ve otobüs işlemektedir. Nevralji. 2 adet umumi havuz bulunmaktadır. Kırık-Çıkık Sekelleri. Tıbbi Değerlendirme . 40 yataklı otel (her konforu haiz). Eskişehir sularının tıbbi vasıflarına sahip olmakta ve bunun yanı sıra cilt hastalıklarında daha fazla önem taşımaktadır. Termaliteleri 32 °C ile 53 °C arasında bulunan bu sular dış tatbikler ve içme kürleri şeklinde kullanılabilirler. 5 blok 20 daire ve iki havuzdan oluşan komple bir tesis. 70 adet pansiyon tipi yapı. bu saydıklarımızdan total mineralizasyonun 2 gramın üstüne çıkması ve çok zayıf da olsa gazlı olması ile ayrılmaktadır. İyi Geldiği Hastalıklar : Nevrit. Suyun analizi yapılmış olup . Eskişehir maden suları genellikle aynı fiziko-şimik özelliğe sahiptir. Sivrihisar Hamamkarahisar (Çardak) Kaplıcaları : Sivrihisar .Vadi çamlarla kaplı nefis bir tabiat harikası görünümündedir. sıcak su. km sinde yer almaktadır. Şişmanlık ve Böbrek rahatsızlıklarına iyi gelmektedir. 176 . İzotermal : 35 °C Debisi : 40 lt/sn olup.Polatlı güzergahında Günyüzü İlçesinde ayrılan yolun 14. bikarbonatlı termal sular grubunda olduğu gözlenmektedir. Mevcut tesisler : 52 adet lojman. Karaciğer ve safra yolları üzerinde zayıf da olsa olumlu tesir gösterirler ve diürezi artırarak . kadın hastalıkları. Suyun analizi yapılmış olup . Hipertermal : 53 °C Debisi : 3 lt/sn dir.

1 Müzeler G. yaprak sarılır gibi sarılıp tencereye yerleştirilir ve pişirilir. G. prel. G. G. kavurma.Bu kürlere kaplıca uygulamaları da katılırsa diabet. Sivrihisar ve Han İlçeleri ve yörelerinde dokunan 150 kilimden oluşan müze Sosyal dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı’nın Çamlıca’daki binasının 2. Ve 3.1 Yöre Mutfağı G. taş eserler seksiyonları halinde teşhir edilmektedir. şişmanlık ve gut gibi hastalıklarda kanda birikmiş unsurların bu arada şeker ve yağların temizlendiği.1. Odunpazarı semti Odunpazarı kentsel sit alanı içinde.2 Kültürel Değerler G.1. Yöremiz ve çevresi etnoğrafyasını konu eden çeşitli tarihlere ait eserler sergilenmektedir. Orta mahalle İsa Çelebi sokak No : 7 de bulunan Mal Hatun (İsmet Paşa) İlkokulu 1925 yılında yapılmıştır.3. ürik asit fazlalığının idrarla atıldığı saptanır.5 Eskişehir Valiliği Kilim Müzesi 1992 yılı Ocak ayında açılmış olup.3. Yunus Emre Etnoğrafya müzesi 5 ana reyondan meydana gelmiştir. G. Daha sonra Kurşunlu camii külliyesinde ve 1974 yılında ise Akarbaşı semtinde inşa edilen müze binasına taşınmıştır.1.1.1. yüzyıla ait bu ev ilgili Bakanlıkça satın alınarak restore edilmiştir.2.2.2.3 İl Özel İdaresi Yunus Emre Etnoğrafya Müzesi Eskişehir İli.1. bulgur.1.1 Arkeoloji Müzesi Eskişehir müzesi olarak ilk olarak 1944 yılında Alaaddin camiinde kurulmuştur. tuz.2 İl Özel İdaresi (Osmanlı Evi) Müzesi Odunpazarı semti Dede Mahallesi Yeşilefendi sokak No : 4’te dir. baharatla karıştırılır.1. Dış tatbikleri metabolizmayı kamçılayıcı etkisi yanında sıcaklığına bağlı olarak spozmotitik etkilerden de faydalanılacağı unutulmamalıdır.1. pH’ı hafif alkaliye dönüştürmek için de kullanılabilir. istorik klasik sikke. Eskişehir çevresinin zengin arkeolojik eserleri müzenin üç salonunda tabiat tarihi. Yoğun asit ortamda oluşan böbrek taşlarının büyümesine engel olmak.1. G. 177 . G.1. Katında yer almaktadır.1. 19.2.1 Acıgıcı Acıgıcı denilen uzun yapraklardan yapılır.2. Dolma içi .3 Folklorik Değerler G.4 Eskişehir Valiliği Lületaşı Müzesi Sadece Eskişehir’de yetişmiş ustalar tarafından işlenilmekte olan birbirinden güzel eserlerin tüm dünyaya tanıtımı ve gelecek nesiller adına muhafazası amacıyla Valiliğimiz 1989 yılında İl Özel İdaresi Lületaşı müzesini kurmuştur.1.1.1.1.2.

G. kıyılır. Üzerine sırmalı cepten giyilir.1. çok sevilir.2 Giyim G. Birbirlerini andıran değişik giysilerin en çok seçileni Sarka. Esas kıyafet olmaktan çıkmıştır. 178 .3.1. Sıcak sıcak servis yapılır.1. şeker ve su konur iyice kaynatılıp tane tane dökülürken indirilir.1.3. haşlanır ve yağda kavrularak üzerine yumurta kırılır.7 Hadise Nişaşta.1. G. Giysiler yörede şu adlarla anılır. Sert buğday unu dökülür. G.1.2. Elmasiye ve Bindallı. Limon sıkılır.3. Üzerine kızartılmış tereyağı dökülür. Fazla kalın olmamak şartı ile ufak yufkalar açılır. Kron. Bir avuç tuz atılır. Hamur kaşıkla alınır. su karıştırılarak yapılır. Kaynamaya başlayınca bir elle un atılıp. Büyükçe bir tencereye su doldurulur. Büyük bir tepsiye dökülür. G. Bir parça hamurla bu çorbadan alınarak yutulur. Bu şalvar aşağı on metre kumaştan yapılır. Canfez.6 Gaziler Helvası Geniş tavada yağ kızartılır.3 Paşa Pancar yaprakları toplanır. İçerisine kıyma. Tavuk pişirilir.3. Kaynar tavuk suyuna acı biber atılır. Daha çok akşam yemeklerinden sonra gece yutulan bir yemektir.1.1. G. G. Yörede kalın giysileri genelde ağır esvap olarak adlandırılır. Kumaş ipekli ve dallıdır.5 Çiğbörek (Şır Börek) Tatarlara ait bir börek çeşididir. Savcı. Normal hamur tutulur.yelek ve düz ceket giyerler.3. Pesent dir.2 Kadınlar Erkeklerin zeybek elbiselerine mukabil bir şalvar vardır. Üzerine tuzsuz tereyağı dökülür.1. Kabardıktan sonra servis yapılır. baharat. Diğer bir kısmı ceket yerine şettarı ve alacadan yapılmış mintan dedikleri gömlekten başka bir şey giyemezler.4 Arabaşı Sivrihisar yöresinin yemeği olup.3. maydanoz.3.2.3.1. Soğuyunca baklava dilimleri halinde kesilir. Cezi. Altıparmak. Suyu çekilince indirilir.1 Erkekler Köylerde bir kısım halk yerli dokumalardan siyah abalı pantolon. Çorbaya düşerse ceza verilir.3. Bu usul şimdi terkedilmiş bulunmaktadır. Karıştırılıp yağ. Börekler kızgın yağda pişirilir. pişirilir. Sarka. tuz. G. yoğurt ve tuz atılarak harlı ateşte karıştırılarak pişirilir.1. Başa alın üzerine ve boyna sarı altınlar sıralanır. soğan rendesi karışımı konur.1. yıkanır.G.2 Bıtbıtı çorbası Çok ince bulgur.1.1. Hint Kumaşı. Artık bu elbiseler bazı düğünlerde görülmektedir.1. Pesent. şeker.

İngiliz iğnesi. orta taneli.3. G. İşlenen mamuller fırında iki saat kurutulur. Kesilen taş yapılacak işin taslağı haline getirilir. Lületaşının temizlenmesi işine saykalı adı verilir. pamuklu.1. dantel. mendil. bürümcük dokurlar.3 Dokuma İşleri Pala. yazma oyaları.3 El Sanatları G.1. Türk işi.6 İşleme Çeşitleri Kanaviçe. Türk başı. heybe. küpe biblo ve diğer şekiller yapılmaktadır. Çin iğnesi ve gergef. apak ve sıra malıdır.1. bal peteği. Temizlenen taş küçük parçalar halinde kesilmektedir. Göçmenler ise havlu. saç örgü. sıra malından yapılmaktadır.G.1 Lületaşı Toprağın 1-150 m altından çıkarılan Lületaşı. yastık.7 Belirli Günler İnönü Zaferleri Günü 1 Nisan Turizm Haftası 15-22 Nisan Uluslararası Yunus Emre Kültür ve Sanat Haftası 6-10 Mayıs Nasrettin Hoca Doğum Şenlikleri Haziranın ilk hafta sonu Seyitgazi’nin Kurtuluşu ve Seyyit Battal Gazi Şenliği 1 Eylül Eskişehir’in Düşman İşgalinden Kurtuluşu 2 Eylül Mahmudiye’nin Düşman İşgalinden Kurtuluşu 18 Eylül Sivrihisar’ın Düşman İşgalinden Kurtuluşu 20 Eylül Uluslararası Lületaşı Beyaz Altın Festivali 21-24 Eylül 179 .3. süpürge sapı. kral başı. selanik.2 Alpu Gümüş İşletmeciliği Eskişehir’in Alpu İlçesinde yaklaşık 250 aileden oluşan gümüş işleme ustaları aileleriyle birlikte SAVAT adı verilen sanatı sürdürmektedirler. arpalı. iğne ucu. Şekil yapmak için bıçak kullanılır. beyaz renkte olup yumuşak ve genellikle yumruk büyüklüğündedir. kilim. SAVAT gümüş üzerine siyah savat çamuruyla yapılan bir süsleme tekniğidir. mendil.1. bilezik. Kalın ve sonra ince zımpara ile zımparalanıp düzlenen mamuller cilaya atılır. birim birlik. pamuklu. lale. çuval dokunur.1.4 Çorap Örgüleri Sıçan dişi.1. Gümüş cilalanınca beyaz bir renk verir. burma. G.3. ara danteli. birim birlik. Pipolar. kilim.3.3.3. G.3. sığır suyu.3. G. sarma.3. mekik oyası. Eskişehir’in kendine has boncuk oyaları hiçbir bölgede görülmeyecek şekilde işlenir. G.5 Kazak Örgüleri Balık pulu. Zeki Müren işi.3. torba. halı. cılız. Yapılacak şeklin cinsine göre düz pipo. Ayrıca Han’da bir kilimcilik okulu bulunmaktadır. Savat ise siyah renklidir. kolye. sap. hesap işi. Lületaşının adları küçükten büyüye doğru. G.3. Taşın işlenmesi için önce tahra ve çekişli iç yüzey temizlenir. sineli. düz örgü.3.1.3.1.3. elmas eli. fındıklı. kestane kabuğu.3.

3 Gençlik ve Kongre Turizmi Turizm Bakanlığının himayeleri ile Eskişehir Valiliği tarafından düzenlenen Uluslararası Yunus Emre ve Türk Halk Edebiyatı Seminerleri iki yılda bir yapılmaktadır.2 Belediye Belgeli Oteller Sınıfı U U 1. çulluk. Ormanlarla kaplı bu bölgede yaban domuzu. G. ayı.2 Turizm Çeşitleri G. Düzensiz avlanma sonucu bu bölgenin en güzel av hayvanlarından tükenmekte olan geyik için Çatacık ormanları geyik üretme ve koruma sahası olarak seçilmiştir. tavşan. Adres. No:17/1 233 47 43 GÜRGENCİ APART İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 2004 78 48 35 65 32 43 35 G. yayın. No:103 232 45 45 XXX BÜYÜK OTEL 18527 Mayıs Cad. Sınıf 1. Seydisuyu.3.3 Turistik Altyapı G. No : 40 230 68 00 XXX YİMPAŞ OTEL XX HAS TERMAL OTEL Hamamyolu Cad. Sarıyer barajı ve Porsuk Barajı gibi göl sahalarından sazan. Sınıf 1. ayrıca aynı yerde piknik yapılan geniş alanda balık ve alabalık lokantaları bulunmaktadır. Sakarbaşı’nda balık üretme tesisleri bulunmaktadır.Telefon Divan Oteli İsmet İnönü Cd.No:1 233 30 55 X ŞALE OTEL İnönü Cad. 231 17 28 Emre Oteli 27 Mayıs Cd. ayı.2. G. No:7 XX SOYİÇ OTEL X SULTAN TERMAL OTEL Hamamyolu Cad. G. Sınıf 1. No:2 231 18 41 Kent Otel Özbek Oteli Yunusemre Cd. yaban domuzu avlanır. yaban ördeği. Sakarya vadisinin en karakteristik bölgesi Eskişehir’in kuzey bölgesidir.3.2 Balıkçılık Porsuk çayı en lezzetli ve en tanınmış tatlı su balıkları ile güzel bir avlanma sahasıdır.1 Turizm Belgeli Konaklama Tesisleri Sınıfı XXX İsim. No:97 231 26 37 U U Yatak Sayısı U U Oda Sayısı U U 48 70 42 80 97 25 23 20 47 53 İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 2004 180 .2.G.Burada keklik.1 Av Turizmi Eskişehir’de av sahaları bakımından en ideal bölge Çatacık ormanlarıdır.Adres.Tel Yatak Sayısı 125 92 121 87 71 136 52 73 70 Oda Sayısı 62 ATIŞKAN OTEL Yunusemre Cad. Sınıf 1. keklik ve buna benzer av hayvanları vardır. çulluk.2. Çifteler. No:7 231 91 91 XX UYSAL OTEL Asarcıklı Cad. karagöz gibi tatlı su balıkları bol olarak bulunmaktadır. No:89 232 20 32 Sağlam Oteli Sivrihisar Cd. Sınıf İsim. tavşan.

166 2004 2.507 61.268 % 25 2003 2.079 85. 2003 yılında ise 55 ülkeden 2208 yabancı 51958 yerli olmak üzere toplam 54166 turist.980 65.202 76.980 10.178 68.1 1996-2004 Yıllarında İlimizde Konaklayan Turist Sayısı YILLAR 1996 KONAKLA YAN KİŞİ YABANCI YERLİ TOPLAM YABANCI 2.483 % 38 2000 2. İlimizde döviz gelirleri hakkında bir doküman bulunmamaktadır. Bu turizm çeşidinin yanı sıra Sağlık (Termal turizm) ve Gençlik turizmi de gelişmekte olan diğer turizm türleridir.780 76.229 % 34 2001 1.208 51. G.958 96.975 40.3.073 58.373 166.5 Turizm Ekonomisi İlimize uluslararası nitelikte düzenlenmekte olan Yunusemre Haftası ve Eskişehir Festivali Kongre Turizminin gelişmesini sağlamıştır.024 62.958 54. Bu turizm çeşitlerine bağlı olarak İlimizin turizm geliri de artmaktadır. 181 .449 84. 2004 yılında 59 ülkeden 2.158 turist ilimizde konaklamıştır.980 yabancı turist 65.913 113.558 64.969 107. TABLO G.051 77.094 7.454 182.248 % 51 1997 3.158 YERLİ TOPLAM DOLULUK ORANI GECELEME İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 2004 2002 Yılı içersinde 60 ülkeden 2023 turist ilimizde konaklamıştır.827 % 74 1998 2.831 7.856 42.709 12.264 56.3 Turizm Belgeli Restaurant ve Barlar İsim Regülatör Restaurant Hayal Kahvesi Haller Gençlik Mrk.178 yerli olmak üzere toplam 68.G.422 62.655 16.604 80.070 60. Yurdumuzda sadece Eskişehir’de çıkarılmakta ve işlenmekte olan Lületaşı yurt dışına ihraç edilmektedir.761 53.507 74.337 8.335 126.404 93. No:115 Telefon 324 12 24 320 82 20 Kapasite (Kişi) 100 305 805 500 400 396 176 G.4 Turist Sayısı 1996-2004 yıllarında İlimize gelen yerli ve yabancı turist sayısı aşağıdaki gibidir.927 % 44 1999 2. Dors Park Garden Buda Sempre&Chinatown Baraka Adres Karacaşehir Köyü İsmet İnönü Cad.

İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Verileri (1995-2004) 2. lokanta ve eğlence yerleri 2872 Sayılı Çevre Kanununa istinaden çıkarılın yönetmelikler kapsamında denetlenmektedir.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1995-2004) 182 . İl genelinde turistik belgeli tesis sayısı az olması nedenı ile turizmin çevre üzerinde olumsuz etkileri gözlenmemektedir.G. KAYNAKÇA : 1.6 Turizm-Çevre İlişkisi Turizm amaçlı hizmet veren konaklama yerleri.

% 36’sı 2. İşletmelerin % 0. daha çok serin iklim tahılla (Buğday. TABLO H.058 Ha’ı nadasa bırakılmaktadır.1’de verilmiştir. Sınıf Araziler TOPLAM (I+II+III+IV) V. Sınıf Araziler IV.1 Genel Tarımsal Yapı İç Anadolu Bölgesinin kuzey batısında yer alan Eskişehir İli kuzeyden Karadeniz. batıda ise Türkmen dağları gibi tabii sınırlarla çevrilidir. Geriye kalan alanlar kıraç ve taban arazisi olup. 3. % 17’ü 200-499 dekar.610 149. sınıf. ve 4. TABLO H.2 4. sınıf arazilerdir.248 % 9.2 Arazi Kullanma Kabiliyet Sınıfları Sınıfı I.5 10.200 % Oran 42 24 26 8 100. % 55’ide 5. “Nadas-Ekim”münavebe sistemi uygulanmakta ve her yıl 192. % 2.225 1. sınıf. Bir mikroklima bölgesi olan Sarıcakaya ve Mihalgazi ilçelerinde İlimiz ve çevre illerin ihtiyacını karşılayabilecek düzeyde sebzecilik ve seracılık yapılabilmektedir.1 0.(H).067 67.248 hektar yüzölçümüne sahip. Sınıf Araziler VIII.811 615. Toprak İskan Müdürlüğünün.365.365.496 508.204 96.2 14. TARIM VE HAYVANCILIK H.6 37.3’i 500-999 dekar.505 325. Tipik bir karasal iklime sahip Eskişehir’de Sarıcakaya ve kısmen de Mihalıççık ilçeleri hariç tutulacak olursa genelde yıllık yağış 400 mm’nin altında olup.2 12.003’u ise 5000 dekardan büyüktür.Arpa) ile Şeker pancarı tarımı yapılmaktadır. % 0.9 100.0 Arazi kabiliyeti yönünden ildeki arazilerin % 9’u 1. kısmen bu bölgelerin iklim özelliklerini taşır.9 10.461 198. 7. Sulanabilir araziler her yıl ekilmektedir.0 183 . 1. Sınıf Araziler TOPLAM İl Tarım Müdürlüğü 2004 Genişlik (Ha) 124. Sınıf Araziler II. Arazi dağılımı Tablo H. batı ve güney batıdan ise Ege bölgeleriyle komşu olup.190 3. 1981 Köy envanter etüdüne göre Eskişehir’de işletmelerin % 33’i 0-49 dekar. % 24’ü 50-99 dekar % 23’i 100-199 dekar.851 360. Sınıf Araziler VI.270 171. Eskişehir İli kuzeyde Bozdağ ve Sündiken Dağları güneyde Emirdağ. ve 8.365. kuzey batıdan Marmara.996 1.5 45.7’sı 1000-2499 dekar arasındadır.308 142. Sınıf Araziler VII. Sınıf Araziler III. 6.1 Arazi Dağılımı Arazi Nevi Tarım Arazisi Çayır-Mera Ormanlık-Fundalık Diğer Toplam İl Tarım Müdürlüğü 2004 Hektar 582. Ancak Eskişehir coğrafi karakterlerini içinde bulunduğu İç Anadolu bölgesinden alır. doğuda Sakarya vadisi.

11. sınıf.53 Toplam Ekilen Alan 385. 12.Eskişehir’deki tarımsal faaliyet.035 88.3 Arazi Kullanımı Kullanım Nedeni Alan (Ha) Ekili Alan% Genel Toplam% Hububat 342.166 13. H.334 ZEYTİN 0 0 0 0 0 0 0 0 20 0 40 0 0 60 TOPLAM 100.505 ha’ı tarla arazisi. tarla tarımı ve buna bağlı olarak hububat ekilişi toplam tarla arazisinin % 82.100 4. TABLO H.141 13.505 184 .50 Yumrulu Bitkiler 2.084 BAĞ 32 0 0 2 200 0 0 0 350 100 450 0 200 1.788 61.505 100 İl Tarım Müdürlüğü 2004 Tarla arazisinin 582. 2004 yılında bu arazinin ekilen ürünlere göre kullanımı H.438 50 41.502 33.28 1.4’te İlçeler itibariyle tarım alanları dağılımı verilmiştir.566 573.7.705 1. TABLO H.833 137. ülke geneline oranla.23 Kullanılmayan Tar.08 Nadas 176.152 1.378 43.037 138.892 42.200 hektar yüzölçüme sahip ilin 582.2 Tarımsal Üretim Tarımsal üretimin yapı itibariyle büyük ölçüde tabiat şartlarına bağlı olması ilimizde de bitki deseni.599 517 49 108 502 2 69 39 1.4 Eskişehir İlinin İlçeleri İtibariyle Tarım Alanları Dağılımı (Ha) İLÇELER Merkez Alpu Beylikova Çifteler Günyüzü Han İnönü Mahmudiye Mihalgazi Mihalıççık Sarıcakaya Seyitgazi Sivrihisar Toplam İl Tarım Müdürlüğü 2004 TARLA 98.881 10. Tarım uygulanan toprakların % 97. Bu sebeple ilimizdeki tarımsal üretim.Ar.505 hektarı tarım arazisidir.53’ünü teşkil etmektedir. Ekilebilen arazinin 176. Mevcut arazinin yetiştirilen ürünlere göre kullanımı Tablo H.72 Baklagil 6.494 1.31 1. 3. sınıf % 55’ide 5.712 2.6’si tuzsuzdur.622 3.65 0.467 61.6.84 58.152 ha’ı bağ-bahçe arazisidir.118 hektarı nadasa bırakılmaktadır.763 2.922 SEBZE 1. Ekilen ürünler genel olarak buğday ve arpa ağırlıklı olup sulanabilen arazilerde de şeker pancarı ekimi yapılmaktadır.200 44.428 246 916 123 507 6. Tablo H. ve 8.467 43.328 582. ve 4.3’de verilmiştir. ülkenin en temel bitkisel maddeleri üretiminde küçümsenmeyecek bir yer tutarken. Tarım arazisinin % 9’u 1. ürünlerin miktar ve çeşitliliğini sınırlamaktadır. % 36’sı 2.618 10.18 Bağ-Bahçe-Zeytinlik 11.15 Endüstri Bitkileri 16.498 0.888 2.948 62.787 2.2’de. makineleşme ve modernleşme dikkati çeken boyuttadır.91 Genel Toplam 582.619 34.105 MEYVE 198 14 2 7 35 23 20 17 44 513 5 81 55 1. Eskişehir İli bitkisel ve hayvansal üretimde Türkiye ortalamasının üzerinde üretim yapabilen bir teknolojiye ulaşmıştır.446 24.915 24.118 30.839 61.029 45. sınıf arazilerdir.74 1.43 Yem Bitkileri 8.365.18 2. Toplam 1.013 100 66.75 Yağlı Tohum 8.

858 7.703 1.Ot) Korunga (K.378 38.341 583 186 78 6.827 384.133 74.868 Verim (kg/Dekar) 3.930 12 521 35 2.5’te verilmiştir.143 11. Mercimek Fiğ (Dane) Baklagiller Top. Ekilen Alan İl Tarım Müdürlüğü 2004 Ekilen (Hektar) 194.572 679 849 16.930 12 521 35 2.202 905 1.916 81 17.048 7 5. TABLO H.056 93.868 Hasat Edilen (Hektar) 194. Soğan (Kuru) Sarımsak (Kuru) Patates Hayvan Pancarı Yumru Bitk. Mısır (silaj) Fiğ (k.216 2.705 14.1 Buğdaygiller H.336 5.639 11.703 1.2 Baklagiller Buğdaygiller ve baklagiller ile ilgili bilgiler Tablo H.523 H.470 60.724 1. Top.5 2004 Yılı Tarla Bitkileri Üretimi Ürün Cinsi Buğday Arpa Çavdar Yulaf Mısır Çeltik Tiriticale Diğer (Çim Tohumu) Tahıllar Top.2.870 1.2.215 Üretim (Ton) 621.901 516 216 72 6.827 384.498 2.048 7 5.Pancarı Haşhaş (Kapsül) Kimyon Endüstri Bitki Top.238 350 160.089 5.703 0.585 2.Tarla bitkilerine ait üretim Tablo H.502 106 8. 185 .502 106 8. Ş.1.943 2.718 7 565 150 342.519 2.718 7 565 150 342.979 51.1.000 140.2.519 135 1.862 136.959 2.862 136.828 8 64.191 2.941 1.2.037 43.1 Bitkisel Üretim H. Tablo H.100 95.089 5.498 2. Ot) Yem Bitkileri Top. sebze üretimi Tablo H.077.061 13.920 2.896 390. Top.035 5.901 516 216 72 6.083 3.1.5’te verilmiştir.750 34.694 449 21.7’de.130 861 1.164 1.ot) Burçak (Dane) Yonca (K.100 8.857 2.698 1. Ayçiçeği Haşhaş (Tohum) Yağlı Toh.6’da.034 286.1.0 8. Nohut Fasulye Y.035 5.492 5.397 617 571 52.963 419 485 749.100 8.572 679 849 16.2.703 0 8.688 900 25. Top.567 27 1.302 62.378 0 2.867 20.044. meyve veren ağaç sayıları ve üretim miktarları verilmiştir.705 14.3 Yem Bitkileri Yembitkileri ile ilgili bilgiler Tablo H.164 1.920 2.5’te.1.724 1.1.1.817 6.188 748.1 Tarla Bitkileri H.897 3. H.675 3.

815 83.1.1.2 Sebze Üretimi İlimizdeki sebze üretimi ile ilgili bilgiler Tablo H.554 45 10 81 21. TABLO H.458 957 5.1.1 Meyve Üretimi İlimizdeki meyve üretimi ile ilgili bilgiler Tablo H.858 23.H.2. Sarımsak K.220 5.2.5’te verilmiştir. Ekl.2.2 Bahçe Bitkileri H. H.(Taze) Brokkoli Bal Kabağı Kavun Karpuz Sakız Kabağı Hıyar Patlıcan Domates Dolmalık Biber Sivri Biber Salçalık Biber T.238 4.2.675 4.904 320 120 1.254 88 120 257 130 4.4 Endüstriyel Bitkiler Endüstriyel bitkileri ile ilgili bilgiler Tablo H.866 4.2.Fasulye Bakla (Taze) Bezelye (Taze) Barbunya F. (Ha) İl Tarım Müdürlüğü 2004 Üretim (Ton) 1.093 872 114 21 9 1.1.6’da verilmiştir. Top.619 13. H.2.1.199 8.399 186 .Soğan Havuç Turp (Bayır) Pancar (Kırmızı) Karnabahar Kabak (Çerezlik) Ispanak (Tohum) Sebzeler Gn.154 756 2.367 580 3.Sarımsak T.960 11.325 74. Soğan K.590 170 57 287.543 6.6 2004 Yılı Sebze Üretimi SEBZELER Lahana (Beyaz) Lahana (Kırmızı) Marul (Göbekli) Marul (Kıvırcık) Marul (Aysberk) Ispanak Pırasa Semizotu Tere Dere Otu Nane Maydanoz Roka T.7’de verilmiştir.

Sığır yetiştiriciliğinin gelişmesinde suni ve tabii tohumlamanın yanında ithal edilen ineklerle kurulan yeni işletmeler ilimiz sığır ırkının % 85 melez ve kültür ırkı olmasını sağlamıştır.1.11 verilmiştir.8. H.2. Bu ilçeyi Merkez İlçe ve Seyitgazi ilçeleri takip etmektedir. Tablo H.2.9’da verilmiştir.308 MEYVELER Armut Ayva Elma Erik İğde Kayısı Zerdali Kiraz Şeftali Vişne Zeytin Antep Fıstığı Ceviz Badem Çilek Dut İncir Nar Üzüm Genel Meyve Toplamı İl Tarım Müdürlüğü 2004 H. Mihalıççık’ı Merkez İlçe.8 ve Tablo H. İşletme tipleri ve işletme büyüklüklerine göre işletme sayıları Tablo H.3 Süs Bitkileri H.10’da 2004 yılı su ürünleri üretimi verilmiştir.2.1 Büyükbaş Hayvancılık İlimizdeki büyükbaş hayvancılık ile ilgili bilgiler Tablo H.TABLO H.956 11. 187 . Tablo H. Keçi varlığı bakımından Mihalıççık birinci sıradadır.365 434 138 44 128 941 73 864 220 7 70 91 35 270 25 196 4.9’da verilmiştir İlimizde hayvancılık mera hayvancılığından entansif hayvancılığa dönüşmeye başlamış ve kültür ırkı hayvancılık büyük bir gelişme göstermiştir. Kültür ırklarının çoğalması et ve süt üretimini arttırmıştır.7 2004 Yılı Meyve Üretim Miktarları Üretim (Ton) 233 218 2.2.2 Hayvansal Üretim İl hayvancılığına ait bilgiler Tablo H. Seyitgazi ve Han ilçeleri takip etmektedir.2. En çok koyun varlığı Sivrihisar İlçesindedir.

T Kovan S.2. Arı Y.507 16.Usul kovan S.445 422.966 227.671 908 107 160.980 11.021 143.375 23.Tavuk Sayısı Hindi Sayısı Kümes Hayvanı Ördek Sayısı Kaz Sayısı Toplam K. 188 .419 570 9.256 60.i.161.200.258 673 75 30 130.780 2003 4. Broiler Sayısı Y.971 2002 4.5 100 Kültür Melez Sığır Yerli Toplam Merinos Koyun Yerli-Diğer Toplam Tiftik Keçi Kıl Toplam E.8 ve Tablo H.2.507 adet hindi.167 9.627 % 38 47 15 100 53 47 100 32 68 100 5 95 100 69 22 8 0. 16.825 150 146.052 61.900 10.231 8 81.726 634 73 40 130.434 Y.200.393 26.9 Eskişehir İli Hayvansal Ürünler Üretimi (Ton) Ürünün Adı 1996 1997 Et (Kırmızı) 9.615 47.973 9.032 adet yumurta tavukçuluğu.155 725.858 12 158 91.Hayvanı İl Tarım Müdürlüğü 2004 H.540 3.842 2001 4.576 99.027 894 485 55 44 102 59 160. Böc.127 adet tavuk yumurtası üretilmiştir.TABLO H.288 9.737 2.655 2.161 H.4 Su Ürünleri İlimizdeki su ürünleri ile ilgili bilgiler Tablo H.155 adet Brolier. Kozası 15 10 Bal 134 115 Yumurta(1000 ad) 39.8 2004 yılı Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvan Varlığı Cinsi IRKI 2004 SAYI 38.509 4.267 24.393 adet ördek ve 26.239 Et (Beyaz) 7.500 12.865 45.953 12.775 13.348 11.047 195.032 266.2 Küçükbaş Hayvancılık İlimizdeki küçükbaş hayvancılık ile ilgili bilgiler Tablo H.492 19.000 İl Tarım Müdürlüğü 2004 1998 9.2.431 641 74 41 122.065 8 4 162 156 54.2.774 162.10’da verilmiştir. 725.765 1999 2000 13.3 Kümes Hayvancılığı (Kanatlı Üretimi) İlimizde 2004 yılı sonu itibarı ile 2. 266.9’da verilmiştir H.056 552 42 58 146.5 0. TABLO H.540 adet kaz mevcut olup 146.2.9 131 40.399 2004 4.569 Yapağı 915 922 Kıl Tiftik 152 121 Süt 154.154 9 162 49.2.184.163 41.Usul Kovan S.

güneybatısında yeralan ve Sakarya Nehri’nin bir kolu olan Aliken Çayı’nın bulunduğu Aliken Platosu koruma statüsü olmamasına rağmen önemli bir kuş alanıdır. İlimizde özellikle Sivrihisar İlçesinde bulunan 150 nin üzerinde kuş türünün İç Anadolu’ya geçişte durak yeri olan ve ikinci bir Manyas olma özelliği taşıyan Balıkdamı ve civarı organik tarım için uygun olabilir.2. Sarıcakaya ve Mihalgazi ilçelerinde ipek böcekçiliği şahıslar düzeyinde yapılmaktadır.6 Arıcılık ve İpekböcekçiliği İlimizde 570 adet eski usul kovan. Yine Sivrihisar İlçesinin 30 km.11’de verilmiştir. 55 dekar toplam alanın 50 dekarında kiraz. 5 dekar elma ve ara ziraatı şeklinde karpuz üretimş yapılmaktadır.5 Kürk Hayvancılığı İl genelinde kürk hayvancılığı yetiştiriciliği yapan işletme yoktur. 189 . Bu alanın yüksek yerlerinde kuru tarım.10 2004 Yılı Su Ürünleri Üretimi CİNSİ ALABALIK SAZAN GÜMÜŞ KEFAL KIZILKANAT DİĞERLERİ AYNALI SAZAN(Yetiştiricilik) GENEL TOPLAM İl Tarım Müdürlüğü 2004 ÜRETİM (kg) 30268 5150 300 350 4500 2850 3218 46. Bu bölgedeki tarımın öncelikli alan ve korunması gereken biyoçeşitlilik nedeniyle organik üretime kaydırılması uygun olacaktır.737 kovan bulunmaktadır.TABLO H. H.2.2.167 adet yeni usul kovan olmak üzere toplam 9. Bu sulak alan 1988’de sit alanı. 2004 yılı içerisinde 247 çiftçimizin bilgilendirilmesi sağlanmıştır.636 H. çay boyunca da sulu tarım yapılmaktadır. Bu nedenle miktarları konusunda sağlıklı bilgi bulunmamaktadır.2.4 Tarımsal İşletmeler İlimizdeki tarımsal işletmeler ile ilgili bilgiler Tablo H.3 Organik Tarım İlimizde organik tarıma başlayan bir işletme vardır. H. Ayrıca Tarım İl Müdürlüğü birimlerinin organik tarımla ilgili eğitim çalışmaları sürmekte olup. 9. ile ilgili bir çalışmalar yeni başlatılmıştır. 1994’de Yaban Hayatı Koruma Sahası ilan edilmiştir. Bu bölgenin de organik tarım kapsamında düşünülmesi uygundur. H.

12’de verilmiştir. TABLO H. İlimizde 2004 yılında kullanılan pestisit miktarı.183 73. Herbisitlerin bazılarının toprakta kalıcı özellikleri oldukları nitrifikasyonu hafif olarak engelledikleri şeker pancarı.Yazlık Yağ (Kg) TOPLAM İl Tarım Müdürlüğü 2004 1.033 3.579 lt.165 1.097 6.000 32.680.100 800 197 34 1 24.268 lt.285 3.210 lt. İnsektisitler.306 TOPLAM 500 460 955 1.TABLO H.5 Tarımsal Faaliyetler H.1 Pestisit Kullanımı İlimizde kullanılan zirai mücadele ilaçları cinsleri ve kullanılan miktarları itibariyle Tablo H.306 16.354 306 159 8.125 lt.416 kg .165 15. 206 88.354 lt. 121. 220.022 H.456 4. 1. Yukarıda belirtilen pestisitler dozlarında ve gerçek miktarlarında kullanılmıştır. ayçiçeği.8. nohut gibi tarım ürünlerinin yetiştirilmesini engelledikleri yapılan denemelerde tespit edilmiştir. pestisitlere yapılan desteklemelerin kaldırılması nedeniyle tespit edilememektedir.972 4. fungusitlerin toprakta kalıcı özellikleri yoktur.346 4.216 8. Fazla kullanım söz konusu değildir.250 61. Toprağa muhtelif şekillerde geçen bitki koruma ilaçlarının mikroorganizma faaliyetlerine normal tatbikat dozlarındaki denemelerde zararlı bir etkisi görülmemiştir.5.751 1.772 128 kg – 209.552 kg.11 Eskişehir İli İşletme Tipleri ve İşletme Büyüklüğüne Göre Dağılım (*) İşletme Büyüklüğü (Da) Arazisi olmayan 5 den az 5–9 10 – 19 20 – 49 50 – 99 100 – 199 200 – 499 500 – 999 1000– 2499 2500– 4999 5000 + TOPLAM (arazili) GENEL TOPLAM İl Tarım Müdürlüğü 2004 Yalnız Bitkisel Üretim Yapan 353 574 615 1. 1.522 25.12 2004 Yılı Mücadele İcraatlarında Kullanılan İlaçlar KONU İlaçlanan Alan (Ha) İlaçlanan Ağaç (adet) İlaçlanan Tohum (ton) İlaçlanan Ambarlanmış Ürün (ton) Kullanılan İnsektisit (Kg) Fumigant (Kg) Kullanılan Fungusit (Kg) Kullanılan Herbisit (Kg) Kullanılan Akarisit (Kg) Kullanılan Kışlık.621 6.216 Yalnız Hayvancılık Yapan 500 500 Bitkisel Üretim ve Hayvancılık Yapan 107 381 670 2.746 494 38 34 1 16.939 1. 190 .

5 12-16 12-16 12-16 14-16 20-22 18-20 20-22 0.14’de 8 yıllık gübre tüketimi. 20-30 kg arasında ise 15 kg potasyum sülfat gübresi verilmelidir. Fosfat Fosfat 20-20-0 % 42 P2O5 % 18-46 14-16 12-14 30-35 16-18 14-16 35-40 16-18 14-16 35-40 16-18 14-16 35-40 16-18 14-16 35-40 18-20 18-20 40-45 24-26 24-26 50-55 14-16 14-16 30-35 18-20 18-20 40-45 16-18 16-18 35-40 12-14 16-18 14-16 16-18 0. Pancarı (Sulu) Sebzeler Bostan-(Kuru) KavunKarpuz Bostan-(Sulu) Kavun-Karpuz Bağ (Kuru) Bağ (Sulu) Meyve (Ağaç başına) Yonca Nohut Kuru Fasulye İl Tarım Müdürlüğü 2004 Toprak analizlerine göre.13 Dekara Kullanılması Gereken Gübre Miktarı Bitki Cinsi Azotlu Gübreler (kg/ Da) Amonyum Sülfat Amonyum Üre % 21 N Nitrat %46 N % 26 N 30-35 25-30 14-16 55-60 45-50 25-28 35-40 30-35 16-18 55-60 45-50 25-28 45-50 35-40 20-22 45-50 35-40 20-22 65-70 55-60 30-32 40-45 30-35 18-20 60-65 50-55 28-30 60-65 50-55 28-30 30-35 45-50 40-45 45-50 1-2 15-20 15-20 15-20 25-30 35-40 30-35 35-40 0.15’de 2004 yılında kullanılan gübre miktarları verilmiştir.7 7-9 7-9 7-9 Fosforlu Gübreler (kg/Da) Triple Süper Diamonyum Kompeze Güb. Pancarı (Kuru) Ş.2 Gübre Kullanımı İlimizde gübre kullanımı genelde normal düzeydedir. Bu tavsiye bölgede tarım yapılan bütün bitkiler için geçerlidir.5-0. Toprakta bulunan potasyum 30 kg’dan çok ise potasyumlu gübre verilmesine gerek yoktur. Tablo H.H.6-0.7 75-80 35-40 45-50 12-14 16-18 14-16 16-18 0. Tablo H.5. Sadece sebze ve şeker pancarında çok az düzeydeki çiftçide gübreleme biraz fazladır.5-0.13’de kullanılması gereken gübre miktarları verilmiştir. 191 . TABLO H. Ancak toprak analizleri dikkate alınarak ona göre gübreleme yapılmalıdır.7 30-32 14-16 18-20 25-30 35-40 30-35 35-40 1-2 26-28 12-14 16-18 Buğday (Kuru) Buğday (Sulu) Arpa Mısır (Sulu) Ayçiçeği (Sulu) Patates (Kuru) Patates (Sulu) Ş. toprakta bitkiler tarafından alınabilir potasyum miktarı dekarda 20 kg’dan az ise 25 kg.8-1.Tablo H. Ancak genelde gübre kullanımı normal düzeydedir.

5 11176.515 33 41 114.93 3758. Nitrat (% 26) 19.929 İl Tarım Müdürlüğü 2004 1996 1.031 32.392 DAP (% 18-46) 33.35 3920.4 8.942 2.856 352 15.8 86497.121 28.55 530.Nitrat (15.25 95822.694.866 2.7 8.45 17.148 16.87 2115.65 14527.2 31652.2 17709.16 2002 1465.9 5789.544 3.577 1997 1.797 A.85 1.891 33.15 254. Sülfat (%50) 8 Pot.2 5.0 9.55 200.667 A. (% 42-44) 2.0 12366.304 1999 1. Nitrat (% 33) 7.676 Kompoze (15-15-15) 962 Kompoze (20-20-0) 8.9 5305. sülfat (% 21) 2.35 14873.117 264 7.668 2.971 6.14 Yıllar İtibariyle Eskişehir İli Gübre Tüketimi Gübre Cinsleri 1995 A.925 8.045 12.75 2570.15 157.652 1.037.8 2.65 17.459 Üre (% 46) 14.05 949.85 7243.4 10804.2 3.835 3.S.85 63.15 6586.211. Nitrat (13-0-46) 4 Kal.15 192 .8 11451.297.5 N) Kompoze (3/15-ZN) TOPLAM 106.823 27 78 4 109.35 27.75 80483.994 Kompoze (12-30-12) Kompoze (20-20-ZN) Kompoze (15-15-15)Zn Kompoze (8-24-8) 16.6 6363.3 21.112 2.85 4341.95 8.377 1.2 0.75 26672.880 24.635.295 Pot.983 12.167.75 22.P.133 1.253 7.8 12.05 29821.88 2004 2673.23 6073.25 56.075.650 T.4 2003 2546.10 27.75 6697.TABLO H.593 1998 2.95 78.756 25 34 108.8427.76 1.717.829 24.823 2.811 17.928 32.05 5256.8 5541.

8 5305.15 157.SÜL %21 A.3 14873.5 246.2 417 0 183 341 0 573.55 20 94.9 1058.2 1353.75 273.4 0 428.65 382.75 20.5 281.85 498 0 1245.1 95822.9 12366.NlT TOPLAM Merkez Alpu Beylikova Çifteler Günyüzü Han İnönü Mahmudiye Mihalgazi Mihalıççık Sarıcakaya Seyitgazi Sivrihisar TOPLAM 913.2 2836.05 91.4 1231.6 1199.7 1006.15 8869.3 29584.7 0.35 159 56.75 87.15 2004 YILI ESKİŞEHİR İLİ KİMYEVİ GÜBRE TÜKETİM DURUMU (Ton) İLÇELER A.5 56.6 403. P.15 195 1995.25 0 0 0 0 0 0 0 0.95 1120.05 6972 984 0 532 1325.25 0 41 0 0 0 0 3 20 0 0 0 TSP %42 0 44 100 463 0 0 0 0 6.25 949.65 İl Tarım Müdürlüğü 2004 KAYNAKÇA : 1.2 46 0 218.2 299.6 3900.5 0 0 0 0 0.NİTRA ÜRE AT T % 33 %46 %26 3240.5 3213 180.5 88 516. KOMP.7 0 402.9 34.05 DAP 18 46 0 8940.2 1941.4 314 4.Tarım İl Müdürlüğü Verileri (1995-2004) 193 .45 0 219.4 13.35 KOMP 2020 0 1501 308.7 4341.65 15.9 661.7 6083.NlT.7 0 167.3 17.3 15.2 P.6 976.65 2982.5 0 0 0 0 17.15 6586.4 6254.3 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 21.65 300.2 856.4 19066.85 811.75 0 150.7 0 3117.8 0 138.05 38.45 148.1 803.SÜL.5 2611.75 466.05 14452.85 7.2 999.5 0 0 0 0 22.5 3920.7 11451.55 349.8 1495.65 0 180 0 538 873 1423. 80.2 407.TABLO H.6 88.7 314.1 45.85 207.3 0 0 6.9 KOMP.7 15 15 I5 % Zn.85 1257.65 61.45 30. 20 20 0 15 15 15 12 30 12 %1 Zn 1202. K.05 2658.0 568 332 2219.95 160.65 384 838 0 0 285 137.85 182.7 512.85 31652.55 7227.5 34.85 118.NITR A.15 3670.7 1444.35 102.05 0 847.25 305.75 0 211.1 2673.6 1564.35 0 0 247.1 3293.

1 Sanayi Madenleri Hammadde Adı İlçe Bucak-Köy Mevki ALÇI TAŞI ASBEST Sivrihisar Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Seyitgazi Merkez Sivrihisar Seyitgazi Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sarıcakaya Mihalıççık Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez-Biçer Merkez-Kavacık Yarımca-Sulukara Merkez-Kavak Merkez-Belen Merkez-Sorgun Beylikahır-Balçıkhisar Merkez-Beyköy Merkez-Çardak/Lütfiye Merkez-Dağcı Merkez-Hacılar Merkez-Sazak Merkez-Seki Merkez-Tatarcık Kırka-Kayı Merkez-Karadat Kırka Merkez-Gündüzler Başören Killiktepe İncik Merkez-Ahırözü Merkez-Çukurören Merkez-Sazak Merkez Merkez Merkez-Ahırözü Merkez-Yarıkçı Merkez-Söğütçük Alpu-Başören Alpu-İmişehir Alpu-Karatokat Alpu-Söğütçük Merkez-Margı Merkez-Gökçeoğlu Merkez-Gündüzler Merkez-Sepetçi Alpu-Başören Alpu-İmişehir Alpu-Gökçekısık Alpu-Gündüzler.(I) MADENCİLİK I.1 Maden Kanuna Tabi Olan Madenler ve Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Diğer Malzemeler I.1.Kayı Alpu-Karatokat Alpu-Margı Alpu-Musaözü Uludere Kınıkderesi Gökdere İncirli BARİT BAZALT BORAT DOLAMİT KAOLİN KİL KUVARS Türkmen Babadağ Taşhöyük LÜLETAŞI MANYEZİT 194 .

2 Metalik Madenler Madenin Adı İlçe ALTIN ANTİMUAN BAKIR Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Sivrihisar Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Merkez Mevkii Büyükyatak K.Hammadde Adı MERMER MİKA OPAL TALK İlçe Merkez Merkez Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Sarıcakaya Sivrihisar Çifteler Merkez Merkez Mihalıççık Bucak-Köy Alpu-Sepetçi Alpu-Yürükkartal Beylikahır-Akköprü Merkez-Kayı Merkez-Gündüzler Merkez-Süpren Merkez-Karacakaya Merkez-Orhaniye Gümele-Laçin Merkez-Avlamış Merkez-Sazak Bucak-Köy Bümele-Mayıslar Gümele Sarıköy Merkez-Ömerköy Karacaşehir K.1. Gündüzler Gümele-Mayıslar Kaymaz-Karakaya Alpu-Ağaçhisar Alpu-Ciceros Beylikahır-İkipınar Merkez-Bahçekuyu Merkez-Dağcı Merkez-Sarıköy Merkez-Yağarslan Kaymaz-Kızılcaören Merkez-Elçik Merkez-Hortu Merkez-Kızılcameşe Gümele Alpu-Dereköy Alpu-Başören Gümele-Laçin Gümele-Mayıslar Merkez-Gökçekısık Merkez-Gündüzler Merkez-Margı Merkez-Sazak Merkez-Sepetçi Mevki Kızılardıç Taşhöyük Söğütçük Esk.Kuzey Delikkaya I.Değirmendere Karacagünü Buzluk deresi Hıdır deresi Köçekoğlu deresi Bozan çiftliği Kızıltepe Üçgüz Karakaya Alaca DEMİR KALAY KROM Göktepesi 195 .

Madenin Adı İlçe Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Seyitgazi Sivrihisar Sivrihisar Merkez Bucak-Köy Beylikahır-Emircik Merkez-Bahtiyar Merkez-Dağcı Merkez-Lütfiye Merkez-Kavak Günyüzü-Beşköprü Kaymaz Merkez-Dumluca Merkez-Dümrek Merkez-Mecidiye Merkez-Bahçeçik Kaymaz-Karakaya Merkez-Kayı Alpu-Rıfkiye Merkez-Gündüzler Merkez-Kızılcaviran Merkez-Kayı Yarımca-Danışment Merkez-Çukurören Merkez-Güneş Merkez-Hacılar Merkez-Kavak Merkez-Belen Merkez-Çukurören Merkez-Arapören Merkez-Dümrek Merkez-Karadat Mayıslar Mevkii KURŞUN MANGENEZ Obrucak Karadere Zortaş Kirazlıyayla MANGANEZ Karalar VOLFRAM I.1.3 Enerji Madenleri Hammaddenin Adı Bitümlü Şist TERMAL SU KÖMÜR MADEN SUYU İlçe Bucak-Köy Mevkii URANYUM TORTUM Sivrihisar Merkez-Zeyköy Sivrihisar Günyüzü-Hamakarahisar Ilıcahamam Sivrihisar Merkez-Zeyköy Merkez Alpu-Uyuzhamam Merkez Gümele-Laçin Merkez Taşköprü-Ilıca Mihalıççık Merkez-Sarıköy Mihalıççık Merkez-Sazak Mihalıççık Merkez-Yarıkçı Sivrihisar Merkez-Babadat Sivrihisar Merkez-Yörme Sivrihisar Kaymaz-Karakaya Mihalıççık-Sivrihisar-Beylikahır 196 .

Kırma Eleme Tesisi FAALİYET YERİ Muttalıp Köyü Yörük Ören Keskin Köyü Yörük Yayla FAALİYET SAHİBİ ÜÇELLER NAK. Sivrihisar. Mıcırtaşı Ocağı ALİ ÖZTÜRK Mıcır Taş Ocağı İSA ÇAKIR Kalsit Ocağı LEVENT TOPRAK Toprak Ocağı ÖZER TOPRAK GIDA OTOMOTİV SAN. LTD.Ş. Kum Çakıl Ocağı ÖZUĞUR YEM MERMER SAN. Toprak Ocağı UYGUNLAR İNŞ.Ş.LTD.Kum Ocağı DADAŞ KUM HAF. Alçı taşı Ocağı SAKARYA MOZAİK A.1. Stabilize Malzeme Ocağı ADNAN TUZLU Kum Ocağı KARAYOLLARI 4. BÖLGE MÜD. TARIK GÜRLER Stabilize Ocağı GÜVENSOY SU-TAŞ-KUM SAN.Kurşunlu Muttalıp Köyü 28 MEHMET TANIR Kum Ocağı KORAL MADENCİLİK A. Şti.ŞTİ Alçı taşıOcağı M.Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Diğer Malzemeler 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 SIRA NO SIRA NO FAALİYET SAHİBİ ZAĞUTOĞLU HAFRİYAT NAKLİYAT TİC. Karayolu Kapukaya Köyü 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 197 . ŞTİ. Kırma Tesisi UZMAN MADENCİLİK TİC. Toprak Ocağı NİYAZİ ÇETİN Kum Ocağı HASAN BASRİ UĞURLULAR Kum Ocağı AKDEMİR KİREMİT VE TUĞLA FAB. LTD. LTD.Ş. LTD. VE TİC. Kil ocağı Sivrihisar-Yunusemre Mah. Kum Ocağı SALİH ERTÜRK Kum Ocağı ÜÇERLER HAFRİYAT İNŞ. Sepiyolit Ocağı ve Kırma Öğütme Tesisi FİKRET İPEK Kum Ocağı ESBETON A. VE TİC A. A. ŞTİ. Taş Ocağı AKTAŞ KÖMÜR VE MADEN SAN.Ş Mıcırtaşı Ocağı AKYÜZ MADENCİLİK LTD. İNŞ. VE TİC.TİC. SAN. A. SAN.Karadat Emircioğlu Köyü 27 Sivrihisar . ŞTİ. TİC.Oğlakçı Köyü ve Ballıhisar Yolu Muttalıp Beldesi Merkez Yörük Karacaören Köyü Karadat Köyü Sivrihisar Merkez Danışment köyü Sivrihisar İstiklalbağı Köyü İnönü Oklubalı Köyü Ballık Mevki Merkez Musaözü Köyü Merkez Musaözü Köyü Seyitgazi İdrisyayla Köyü Merkez Danişment Köyü Muttalıp Köyü Merkez Karagözler Köyü MERKEZ Karagözler Köyü Merkez Muttalıp Beldesi Karadere ve Tilkini mevkii Merkez Zincirlikuyu Kızılinler Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Muttalıp Köyü Muttalıp Köyü Muttalıp Köyü Kapukaya Köyü İmişehir Köyü Sakarıkaraören Esk. ŞTİ. Kum Ocağı ZEKİ KASAP Kum Ocağı KARAYOLLARI 4.4.Kum Ocağı NEF'İ ARDA Tuğla Ocağı RAMAZAN UĞURLULAR Kum Ocağı LEVENT TOPRAK Toprak Ocağı MUSTAFA ÖZALP Kum Ocağı SEFEROĞLU İNŞ. Satabilize Malzeme Ocağı KOÇKAYA İNŞAAT A. Kum Ocağı İNÖNÜ BELEDİYESİ Taş Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi) SELKA MAD. Kum Ocağı ve Kırma Eleme KARAYOLLARI 4. LTD.I.VE TİC.Ank. BÖLGE MÜD.Ş. Kum Ocağı MEHMET KUŞ Kum Ocağı KÖKTEN İNŞ.Ş. LTD . Kum Ocağı ZAĞUTOĞLU HAFRİYAT NAKLİYAT TİC.Ş. BÖLGE MÜD. Mermer Ocağı RAMAZAN ATICI Kum Ocağı BAŞAK KİREMİT-TUĞLA SAN.MAK. TİC. LTD. Kalker Ocağı FAALİYET YERİ 23 24 25 26 Alpu – Osmaniye Alpu – Osmaniye Günyüzü-Kayakent Sivrihisar.ŞTİ. TİC.

LTD. Alçıtaşı Madeni İşl. A.TİC.MAK. ŞTİ. Köyü KILIÇOĞLU TOPRAK SAN VE TİC. Kum-Çakıl Ocağı ETİ MADEN İŞL.TİC.Ş. Kalsit Ocağı AEM SAN.ŞTİ.BŞK. Kum ve Çakıl Ocağı Yörük Karacaören Sivrihisar 198 .NAK. HAF.NAK. TİC.LTD. 44 69 LÜTFÜ İKİPINAR Manyezit Kili Ocağı GÜNEŞ KUM NAK.A.VE SAN.ŞTİ. Keskin Köyü Toprak Ocağı Ilgazlar İnşaat A.VESA. BŞK.LTD.ŞTİ. Mozaik taşı Ocağı BALCI MADENCİLİK SAN.STİ. Kum ve Çakıl Ocağı BEYLİKOVA BEL. Kil Ocağı ABDULLAH ALEMDAR Mıcır Taş Ocağı DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Taş ve Kil ocağı ÖNCÜ MADENCİLİK MÜH.SAN. TAAHHÜT TİC.SIRA NO 22 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 SIRA NO FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ Sivrihisar-Çaykoz köyü Sivrihisarİstiklalbağı köyü BeylikovaEmircik Köyü FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ Merkez Kireç Köyü SEFEROĞLU İNŞ. Kalsit Ocağı ALAADDİN ARPACI Feldspat Maden Ocağı ZEKİYE ÖNCÜL Dolomit Sepiolit Madeni ALARKO CARRİER Ariyet Ocağı AHMET KIZILBÜK Manyezit Madeni OHL ASLİM ALARKO MUSTAFA KALAYCI ETİ MADEN İŞL.İŞL.SAN. ÇETİN PAŞALAR MADENCİLİK TİC.LTD.ŞTİ. A. Kum Ocağı DOLSAN DOLGU MADEN SAN. KEMAL ÖLÇÜ ÇUKURCA TÜZEL KİŞİLİĞİ Taş Ocağı ŞÜKRANLI TÜZEL KİŞİLİĞİ Taş Ocağı ABS ALÇI VE BLOK SAN A. TİC.ŞTİ Stabilize Malzeme Ocağı DOLSAN DOLGU MADEN SAN.Çavuşdan mevkii PAR-SA İŞ MAK. TİC. Kum ve Çakıl Ocağı KARADENİZ MOZ. LTD. A. Taş Ocağı BAYRAKTAR NAK. LTD.Ş.Ş.NAK.Ş.İNŞ.Ş. A. ÇİLEM MAD. SAN VE TİC LTD.TİC.TUR. MİNAREL DOLGU .LTD. YEDEK Sivrihisar-Babadat PAR.A. Kum ve Çakıl Ocağı BEYLİKOVA BEL. Kum ve Çakıl Ocağı SİVRİHİSAR BEL.Ş.Kırka yolu mevkii İnönü-Dereyalak Köyü Gölyeri mevkii Seyitgazi Çukurca Köyü Seyitgazi Şükranlı Köyü Sivrihisar Hüdavendigar Köyü Merkez İlçe Kanlıpınar Köyü Sivrihisar Dinek Köyü Beylikova Yukarı Dudaş Köyü Merkez İlçe Karaçay Köyü Merkez İlçe Sepetçi Köyü Mihalıççık Biçer Köyü Alpu Gökçeoğlu Köyü Seyitgazi Göknebi Köyü Keçeliözüdere Seyitgazi Kırka Lepçek Deresi 73 Muttalıp Köyü MıhallıççıkÇukurören Köyü Muttalıp Köyü Mahmudiye Yenimahalle Mehmet beyderesi MERKEZ Zincirlikuyu Köyü Merkez Muttalıp beldesi Bayıraltı mevkii Merkez Karapazar köyü taşlıyatak mevkii Beylikova-Okçu Köyü 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 Sivrihisar-Kurtşey Köyü MerkezZAĞUTOĞLU HAF.LTD.HAF. ŞTİ.VE TİC.SAN. TİC. BŞK. Toprak Ocağı AHMET REFİK ZAYIF Kum Ocağı HASAN BASRİ UĞURLULAR Stabilize Dolgu Malzemesi EMİNE AYDINLI Taş ocağı ALİ İHSAN ÇETİN Volkanik Tüf Ocağı ÇİLEM MAD.VE SAN.Ş. Taş Ocağı Muttalıp Köyü 70 Mıhallıççık –Çukurören Kesteldere Mevkii SivrihisarBöğürtlen Köyü Karapazar Köyü 71 Mahmudiye 72 Mihalıçcık-Dağcı Köyü Merkez-Yukarı Kalabak Köyü Merkez-MuttalıpKöyarkası Bayıraltı Mevkii Merkez-Gümele Köyü.Ş. Kil Ocağı KILIÇOĞLU TOPRAK SAN.SAN.A.TİC. Keskin Köyü Taş Ocağı ILGAZLAR İNŞAAT A.TİC.Ş.LTD Muttalıp. Mıcır Taş Ocağı GÜVENSOY SU TAŞ KUM VE TİC.Ş.ŞTİ. TİC. MÜŞ.

Taş Ocağı ETİ MADEN İŞLETMELERİ Geçirimsiz Malz.Ş. TİC. SAN. TİC. A. HAM.A. Ocağı Merkez ilçe Sevinç Köyü Merkez İlçe Demirli Köyü İnönü Oklubalı Köyü Mihalıççık Ahırköy Okçudere Mevkiii Mihalıççık Ahırköy Akçaağıltepe Mevkii Merkez İlçe Beyazaltın Köyü Sivrihisar Dürmek Beldesi Sivrihisar Böğürtlen Köyü Seyitgazi Aşağısöğüt Köyü ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 I.MAD. ŞTİ.Ş.12.2 MADENCİLİK YAPILAN YERLERİN ÖZELLİKLERİ Maden Kanunu ve Taşocakları Nizamnamesine göre ruhsatlandırılan faaliyetler ÇED yönetmelikleri kapsamındaki değerlendirilmelerinde yerin özellikleri açısından öncelikli olarak değerlendirilmektedir. 199 . A. TİC.İNŞTAAH. Bentonit Ocağı SERKAY ASFALT SAN. I. Mıcırtaşı Ocağı UYSAL HAZIR BETON ÜRET. SAN. Ancak 16. Kil Ocağı HATİPOĞLU GÜNEŞ KİR.SIRA NO 65 67 68 92 93 94 95 96 97 98 SIRA NO FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ MAKİMSAN ASFALT TAAH. TİC.Ş.VETİC. LTD. LTD. Akarsu ve dere yatakları ile orman sayılan yerler için yapılan baş vurularda daha hassas davranılmaktadır.Ş. A. tane boyutlarını değiştirme ve fiziksel ayırma işlemine tabi tutulan tesislerde ÇED aşamasında toz emisyonlarını yönetmelik değerlerine çekecek tedbirleri alması istenmekte ve izleme-denetimleri yapılmaktadır. MOZ. Kil Ocağı SEBAD TOPRAK SAN. TEM. SAN A.VESA. ŞTİ. Talk Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı Merkez İlçe Muttalip Beldesi Merkez İlçe Muttalıp Beldesi Merkez İlçe Muttalıp Beldesi Sakarı Ilıca İlçesi Taşköprü Köyü Mihalıççık Biçer Köyü Mihalıççık Sazak Köyü Mihalıççık Yunusemre Köyü 89 90 91 99 100 101 102 103 104 AK MICIR İNŞ. LTD.2003 tarih ve 25318 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği değişikliğinden sonra kapsam dışında kalanlardan taahhütname alınmaktadır. Yörük Karacaören SAN . ŞTİ.Ş. Mikronize malzeme üretimi sırasında toz olarak atmosfere bırakılan malzemenin ekonomik değerinin yüksek olması tedbir alınması konusundaki taleplerin yerine getirilmesinde önemli rol oynamaktadır. SivrihisarPAZ.VE TUĞ SAN.A. LTD.Ş Sağdıkbağı Kum Ocağı GÜNYÜZÜ MERMER KUM SAN. Kil Ocağı ARBİL MAD. NAK. ŞTİ. İNŞ. MAD. Kalker Ocağı ESAN ECZACIBAŞI END. ÖZEN PETROL ÜRN.3 CEVHER ZENGİNLEŞTİRME Maden Kanunu ve Taşocakları Nizamnamesine göre çıkarılıp kimyasal işlemle zenginleştirilme işlemine tabi tutulan bir işletme yanında öğütme. SAN. LTD ŞTİ. Beylikova Kum ve Çakıl Ocağı HERİŞ SER VE TURZ.TİC. ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı KEMAL AKTAŞ Lületaşı Ocağı KARTAL YAPI İNŞ.

5 MADENCİLİK FAALİYETLERİ SONUCUNDA AMACIYLA YAPILAN REHABİLİTASYON ÇALIŞMALARI ARAZİ KAZANIM Madencilik faaliyetleri uzun yıllar devam etmesi sonucu rehabilitasyonları da gecikmektedir.I. kum ocağı olarak açılan tarım alanlarında üst toprağın tekrar rehabilite edilen alan üzerine serilmesi için ÇED süreci sonucu verilen kararla taahhütname alınmaktadır. Beylikova ilçesinde kumocağı faaliyeti sonucu rehabilitasyon yapmadan sahayı terk eden 1 işletmeye 2872 sayılı Çevre Kanununa göre idari para cezası uygulanmış. KAYNAKÇA 1İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1993-2004) 200 . ancak ceza bozulan sahanın geri kazanılmasına katkı sağlamamıştır. Orman sayılan yerlerde Orman Bölge Müdürlüğü’nce ruhsat talep edilen alanların çıplak alanlara verilmesine özen gösterilmekte.4 MADENCİLİK FAALİYETLERİNİN ÇEVRE ÜZERİNE ETKİLERİ Madencilik faaliyetleri çevre kirliliğinin oluşumunda en büyük tahribatı doğal doku üzerine yapmaktadır. Geçmiş yıllarda verilen ruhsatların süresi içinde veya dışında denetim yapılmaması nedenıyle eski ocak sahaları rahabilite edilmeden kaldıkları görülmektedir. bunun sonucu yüzeysel ve yer altı su kaynakları başta olmak üzere olumsuz etkiler oluşmaktadır. Maden sahalarının hazırlanması ve ham maddenin çıkarıldığı yerlerde topografik yapı değişmekte. I. ÇED Yönetmeliği uygulamaya geçmesinden sonra madencilik faaliyetleri sonucu alanların düzeltilerek bırakılması yönünde olumlu gelişmeler yaşanmaktadır.

Ancak Mihalıççık İlçesi Koyunağılı ve Beyköy civarında kömür ocakları mevcuttur. J 1. gerekli tedbirlerin alınmasında. J 1. Kömür tüketimi toplam olarak 190. Eskişehir’in kömür rezervi 14. çevrim. İl merkezinde doğalgaz tüketiminin yaygınlaştırlması çalışmaları sonucunda yıllık kullanılan kömür miktarında azalma olmuştur.6 Doğalgaz Eskişehir sınırları içinde doğalgaz rezervi bulunmamaktadır.(J). Üretilen kömür sanayi kuruluşlarında ve konutlarda yakacak olarak tüketilmektedir. İthal linyit kömür miktarı 160. Ancak enerji yaşantımızdaki vazgeçilmez yararlarının yanı sıra üretim. Yakacak olarak kullanılan kömür miktarı 2004 yılı içerisinde 30. Nüfus artışına. ENERJİ İnsanların ihtiyaçlarının karşılanmasında ve gelişmesinin sağlıklı olarak sürdürülmesinde gerekli olan enerji özellikle sanayii. Yurtbay Seramik Enerji olmak üzere 3 adet doğalgaz çevrim santrali bulunmaktadır.4 Bitümlü Şist Eskişehir sınırları içindebitümlü şist rezervi bulunmamaktadır. 201 .884.5 Ham Petrol Eskişehir sınırları dahilinde petrol rezervi bulunmamaktadır. J 1. Yine bu nedenle enerjiye bağlı çevre sorunlarını gidermek için. Bu nedenle çevre sorunları ulusal olduğu gibi uluslar arası nitelikler de taşımaktadır.000 ton olup ithalatçı firmalardan temin edilmektedir. J. uluslararası işbirliğinin rolü önem kazanmaktadır. sanayinin gelişmesine paralel olarak kurulan büyük ölçekli enerji üretim ve çevrim sistemleri ekolojik dengeyi büyük ölçüde etkiledikleri gibi sınırlar ötesi etkileri de beraberinde oluşturmaktadır.000 ton olmuştur.1 BİRİNCİL ENERJİ KAYNAKLARI J 1. J 1. Organize Sanayi Bölgesi EEE Otoprodüktör.000 ton SOMA+18 LAVVAR kömürü Soma Devlet Ocağı İşletmesinden temin edilmektedir.1 Taş Kömürü Eskişehir sınırları içinde taş kömürü rezervi bulunmamaktadır.000 m³’tür. J 1. konut ve ulaştırma gibi sektörlerde kullanılmaktadır.3 Asfaltit Eskişehir sınırları içinde asfaltit rezervi bulunmamaktadır. taşınım ve tüketim esnasında büyük oranda çevre kirlenmesine yol açmaktadır.2 Linyit Eskişehir sınırları içinde doğalgaz rezervi bulunmamaktadır. Şehrimizde Toprak Enerji.

7 Nükleer Kaynaklar (Uranyum ve Toryum) Eskişehir sınırları içerisinde nükleer enerji santrali bulunmamaktadır.11 Güneş Yıllık ortalama güneşlenme süresi.60 milyon m³ olup.S.E.E. göl alanı 20 km². depolama hacmi 910 milyon m³ olup.S. Beyköy Hidroelektirk Santrali 1999 yılında işletmeye açılmış olup.7 m/sn dir. Mezraların elektriklenmesi devam etmektedir. Sakarya nehri üzerine kurulmuş olan bu barajın yüksekliği 158 m. ve barajı ilimiz sınırları içerisinde yer almaktadır. Orman işletmeleri ve kereste fabrikalarından elde edilmektedir.10 m.8 Jeotermal Saalar” başlığı altında açıklanmıştır. Yıllık ortalama güneş ışınları şiddeti.54 saattir.726 ster’dir. J 1. J 1. J 1.J 1. Enerji üretimi yapılmamaktadır. 202 .1. 19681990 yılları arası (23 yıllık) ortalama olup . yılda 122 milyon kwh elektrik enerjisi üretilecektir. Köylerin tamamı elektriklidir. 1939-1990 yılları arası (52 yıllık) ortalama olup değeri 6. 2003 yılında ise 6.46 saattir. göl alanı 3.E. şehir ve endüstri atıklarının çevri yoluyla elde edilir.’nin ise türbün gücü 5. J 1. İlimizde bu tür enerji kullanılmamakta ve üretilmemektedir.S’i 1999 yılında işletmeye açılmış olup. yüksekliği 41.66 cal/cm2 –dk.64 km². Başlıca Hidroelektrik santrallerinden biri olan Gökçekaya H.8 Orman Yakacak olarak kullanılan odun miktarı 87. J 1. İlde iki ana trafo bulunmaktadır.13 Biyokütle Biyomas enerjisi bitkisel ürünlerin. Rüzgar enerjisinden faydalanılmamaktadır.9 Hidrolik Eskişehir ulusal interkonnekte sistemi içerisinde önemli bir konumdadır. yılda 562 milyon kwh elektrik enerjisi üretilmektedir. santralle ilgili çalışmalar sürmektedir.12 Rüzgar Eskişehir’deki 2004 yılı yıllık ortalama rüzgar hızı 2. Sakarya Nehri üzerine kurulmuş olan Yenice H. hayvan ve orman atıklarının tropik çayırların.1.10 Jeotermal Eskişehir çevresindeki jeotermal su kaynakları hakkındaki geniş bilgi “B. 2004 yılında ise 258.dır P P Enerji üretimi yapılmamaktadır.15 kw’dir. J. Yenice Beyköy H. değeri 239. depolama hacmi 57.26 cal/cm²-dk’ dır. Toplam üretimi 87 milyon kwh’dir.

560.354 1939 922 102 497.2 İKİNCİL ENERJİ KAYNAKLARI Doğada potansiyel halde bulunan birincil enerji kaynaklarının çeşitli teknolojik donatımlarla bir çevrim sonucu enerji üretiminin elde edildiği sistemlerdir.089.968 4 49.571 277300 281.701. J 2.İdareler Sinyalizasyon Belediyeler GENEL TOPLAM Elektrik Abone Kullanılan Doğalgaz Abone Kullanılan Sayısı Elektrik KW/h Sayısı Doğalgaz m3 1453 204 17.266.4 ENERJİ TASSARUFU İLE İLGİLİ YAPILAN ÇALIŞMALAR TMMOB Makine Mühendisleri Odası ve üniversitelerle birlikte koordineli bir şekilde ısı yalıtımı.DSİ 3. 2004 yılında kullanılan enerjinin dağılımı Eskişehir TEDAŞ kaynaklarından verilmiştir.4 Yenilenebilir Elektrik Enerjisi J. OSB’de 1991 yılında 62 milyon kw/h olan yıllık elektrik tüketimi 2004 yılında 412.407. KAYNAKÇA : 1.286 1067 1792 76 3. J 2.Bankalar.M.874.633 66 323.361 187. TABLO J.2 Hidrolik Enerji J 2.3 Nükleer Enerji J 2.099 kw/h olmuştur.746.527.3 ENERJİ TÜKETİMİNİN SEKTÖRLERE DAĞILIMI İl sanayindeki gelişmenin bir göstergesi de elektrik tüketimidir.1 2004 Yılı Kullanılan Enerjinin Dağılımı GRUBU Resmi Daireler İçme Suları Sanayi Arıtma Tesisleri Ticarethaneler Meskenler Şantiye Hayır Kurumu Muhtelif iş ve Hizmetler Tarımsal Sulama Genel Aydınlatma İbadethane Bedelsiz KİT.572 372 1797 251.862.J.313 63. Bölge Müdürlüğü Verileri (2001-2004) 203 .796 61.447 P P Esgaz Genel Müdürlüğü-2004 J.031 3 36602 1948 9.027 105.1 Termik Enerji Eskişehir sınırları içinde termik santral bulunmamaktadır.TEDAŞ Verileri (2004) 2. kalorifer kazanlarının bakımı ve yenilenebilir enerji kaynakları hakkında konferans ve seminerler verilmiştir.ESGAZ Verileri (2004) 3.

Beton direk ve prefabrike yapı elemanları üretimi açısından fabrikalar Eskişehir’dedir. teşvik tedbirlerinin özendirici olduğu dönemlerde sektörel bazda yatırımların sayısı artmıştır. Gıda Sanayi ile Taşa ve Toprağa dayalı İmalat Sanayi en fazla katma değer üreten 2. Ülkemizin tek uçak motoru fabrikası (TUSAŞ) ile dizel lokomotif motoru üreten tek fabrikası (TÜLOMSAŞ) ilimizdedir.5 den %32’ye çıkmıştır. SANAYİ VE TEKNOLOJİ K. Kömür.8’ine sahip olan Eskişehir İl Merkezi nüfusu itibariyle 10. İlimizde Şeker. sırada yer almaktadır. ve Bisküvi Fabrikalarıyla. ve 3.(K). fayans.1’i iç pazara yönelik üretim yapmaktadır. Çetintaş ve Doğruöz Giyim Sanayii gibi büyük ve modern tesisler mevcut ürünlerini Türkiye genelinde pazarladıkları gibi büyük ölçüde ihracatta yapmaktadır. onu Şeker Fabrikası (1933) Sümerbank Dokuma Fabrikası (1956) izlemiştir. Hazır Giyim ve Konfeksiyon sanayiinde Sarar. LPG yakıtlı soba) Sanayii ülke çapındaki üretimin % 40 lık payını almaktadır. Ayrıca ülkemizin ilk konteynır fabrikası ilimizde bulunmaktadır. alçı ve çimentodan üretilmiş prefabrik yapı elemanları üreticileri bulunmaktadır. sırada.M. Mevcut sanayi içinde Makine İmalat Sanayinin G. Yem. sırada İlin toplam nüfusu itibariyle 31. ülkemizin en büyük kapasiteli buzdolabı (ARÇELİK) ve ülkemizin en büyük kapasiteli buzdolabı ve kompresör fabrikaları ilimizde bulunmaktadır. İlimizde 7 ayrı sektörde faaliyet gösteren kuruluşların ülkemizin ekonomik ve teknolojik gelişmesi sürecinde büyük katkıları olmuştur. Eskişehir İl merkezinde yer alan imalat sanayii firmalarının % 52. Diğer illere satış yapan başlıca sektörler arasında taş ve toprağa dayalı sanayi içinde yer alan refrakter tuğla. 1894 yılında temeli atılan bugünkü adıyla Tülomsaş Fabrikası bir kamu kuruluşu olup. ekonomik ve sosyal gelişmişlik ölçeğinde ise 81 il arasında 6. en büyük kapasiteli İlimiz soba (Odun. içindeki payı % 22. YER SEÇİMİ SÜREÇLERİ VE ETKİLEYEN ETKENLER BUNU Yurdumuzun topraklarının % 1. seramik. Eskişehir bisküvi üretiminde Türkiye genelinde % 35 lik hamur işleme makineleri üretiminde % 40 lık paya sahiptir.H. Cumhuriyetin ilk yıllarında özel sektörün özellikle un ve toprak sanayiinde başlattığı sanayileşme faaliyetleri 70’li yıllarda metal eşya ve makine imalat sanayine de yönelmiş. İlimiz kalkınmasında devlet işletmeleri ve kamu yatırımları büyük rol oynamıştır. 204 .1 İL SANAYİNİN GELİŞİMİ. Sektör konumundadır. Maden Öğütme tesisleri ve asfalt palenti yapan fabrikalar mevcuttur.S.

Mahmudiye. Gazeteciler ve Matbaacılar. Teknik. Eskişehir Cumhuriyetin ilanını takip eden dönemde artan kamu yatırımlarından büyük pay alan illerden biri olmuştur. İnan Sanayiciler Küçük Sanayi siteleri kurulmuştur.1’de verilmiştir. K. 698 işyeri kapasiteli Baksan Küçük Sanayi Sitesinin rezerv alanında 500 işyeri kapasiteli ikinci bir küçük sanayi sitesi kooperatifi bulunmaktadır. Girişimcilerin kendi imkanları ile de toplam 2532 iş yeri bulunan Keresteciler. İlk küçük sanayi sitesi 1980 yılında faaliyete geçmiştir. Çifteler ve Sivrihisar Küçük Sanayi Siteleri kurulmuş olup. Bundan sonra mobilya ve soba sanayi konusunda ciddi mesafeler alınmıştır. Mihalıççık Küçük Sanayi Siteleri proje aşamasındadır.1 Küçük Sanayi Siteleri İlimiz genelinde farklı iş kollarında önemli potansiyele sahip küçük sanayicilerin ortak girişimi ile küçük sanayi siteleri kurulmuştur. Toprak sanayi gün geçtikçe kan kaybetmiş gıda sanayi ise ETİ GIDA SANAYİ nin dışında un üretmekten ileriye gidememiştir. Mobilyacılar. faaliyet halindedir. Bakanlığımızın kredi desteği ile toplam 973 iş yerine sosyal tesislerini kapsayan Baksan.Matbaacılar KSS Eskişehir Soğuk Demirciler KSS Tornacılar ve Oto Tamircileri KSS İnan Sanayiciler KSS Oto Sanayicileri KSS Esk Döşemeciler KSS Esk Basımcılar KSS Esk Marangoz ve Mobilyacılar KSS Toplam İşyeri Sayısı 698 142 124 460 35 442 44 0 187 21 359 Durumu-Açıklama Bakanlık kredi desteği ile/faal Bakanlık kredi desteği ile/faal Bakanlık kredi desteği ile/faal Faal Faal Faal Faal Proje aşamasında İnşaat halinde Faal İnşaat Halinde Proje Aşamasında Proje Aşamasında Proje Aşamasında 2512 205 .Bu itibarla İlimiz bir asırlık sanayi geçmişine sahiptir.1 Küçük Sanayi Siteleri Sanayi Sitesinin Adı Baksan KSS Çifteler KSS Sivrihisar KSS Eskişehir Teknik KSS Keresteciler KSS EMKO Mobilyacılar KSS Gazeteciler.2 GENEL ANLAMDA SANAYİ GRUPLARI K.2. Tornacılar ve Oto Tamircileri. TABLO K. Mevcut küçük sanayi sitelerinin dağılımı Tablo K. Bugün Eskişehir Toprak Sanayii ve Gıda sanayii ile başlamış olmasına karşın yeterli bir seviyeye gelmiştir.

1985 yılı sonunda alt yapısı tümüyle tamamlanmış olan bölgenin mevcut parselleri yine kısa sürede tükenmiştir. Eskişehir’de diğer illere göre sanayide istihdamın ortalamaların üzerinde olması il ekonomisinin de gelişmekte olduğunun bir göstergesidir. Eskişehir’in kalkınmasında en önemli sektör sanayidir. Coğrafi avantajın altyapı desteğini alması. Hedeflenen bölge işletmeye açıldığında 370 tesiste toplam 35. sanayi merkezi olmadaki avantajını artıracaktır. büyük de büyük bir yatırım hamlesi gerçekleşmiş olup toplam alan 21 milyon m² tevsii edilmiştir. Kılıçoğlu Kiremit gibi büyük ölçekli yatırımcılar OSB’de yatırım yapmışlardır. Tablo K. Bu haliyle ülkemizin çevreye saygılı doğalgaz dahil her türlü alt yapısı hazır. Tarih itibariyle ülkemizin ilk büyük ve modern OSB’lerinden biri olma özelliğini taşıyan EOSB’nde hazırlanan ilk parsellerin kısa sürede satılması nedeniyle 1979 yılında o zamanki mevcudun 3 katına çıkarılacak biçimde genişletilmiştir. İmalat sanayiinde faaliyette bulunan firmalar . Eskişehir Sanayi Odası OSB’nin gelişimi için yeni tespit ettiği alan için yatırımlara başlamıştır. 1990 sonrasında Paşabahçe Şişe Cam Sanayi. Muttalip Belediyesi ve Bursa Yolu üzerindeki alanlarda yoğunlaşmıştır. Yatırımcılar için bu alan cazibe merkezi durumundadır. sosyal ve sportif tesisleriyle en geniş ve en modern OSB olma durumundadır. Ülke genelinde olduğu gibi Eskişehir’de de tarımda yüksek istihdam söz konusudur.K. 1992 yılında EOSB’de. Sanayi sektörü içinde ağırlık imalat sanayindedir. Sanayi Çarşısı. coğrafi yapısı nedeniyle ülkemizin önemli kavşak noktalarından biridir. 206 . Gerek ulaşım gerekse tüketimin yoğun olarak gerçekleştiği yörede. 44 kuruluş proje aşamasındadır. Bu durum ildeki yaşama seviyesinin bir göstergesidir.000 kişi istihdam edebilecektir. İlde hizmetler sektörünün payı artarken tarım sektöründe değişme olmamış. Her yönden oldukça büyük bir potansiyele sahip olan Eskişehir’de sanayi yatırımlarının planlı bir şekilde gerçekleştirilmesi için 1973 yılında Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi (EOSB) yatırımcıların hizmetine sunulmuştur. imalat ve sanayi sektöründe düşme olmuştur. Ancak il dışı yerli ve yabancı sermayenin bölgeye çekilmesi gereklidir. Gayrisafi Milli Hasılanın (GSMH) dağılımında sanayi sektörü ön plandadır. Organize Sanayi Bölgesi. Yaşar Holding. Toprak Holding. Bugün Organize Sanayi Bölgesinde 207 kuruluş faaliyet halindedir 21 kuruluş inşaat halinde.2.3’de yıllara göre bu dağılım faaliyet kolları itibariyle verilmiştir. EOSB’deki yıllar itibariyle faaliyete geçen firmaların kuruluş sayısı Tablo K. Baksan Sanayi Sitesi.2’de verilmiştir. Sümerbank Basma Sanayi Müessesesi ile SEK Süt Fabrikası özel sektöre satılmıştır. 1996 yılı içinde OSB’nin 10 milyon m² daha genişletilmesi için gerekli başvurular yapılmıştır.2 Organize Sanayi Bölgesi Eskişehir. iki üniversitenin varlığı da şehrin ekonomik yapısını daha da canlı bir hale getirmiştir. Şu anda OSB 31 milyon m²’lik alanı ile ülkenin en büyük sanayi alanlarından birisidir.

7 11. Sanayi kuruluşlarının ilçelerdeki dağılımı Tablo K.2 61 K.3 SANAYİ KURULUŞLARININ İLÇELERE GÖRE DAĞILIMI İl merkezi dışında seramik üretimi konusunda İnönü ve Çifteler İlçelerinde büyük ölçekli yatırımlar üretime geçmişlerdir.5 63. orman ürünleri. Sivrihisar ve Mahmudiye İlçelerinde sanayi yatırımlarının temelleri atılmıştır.5 1996 11.4’de verilmiştir.8 Organize Sanayi Bölgesi Bölge Müdürlüğü 2004 1993 13 23.3 GSMH’nın Sektörlere Göre Dağılımı Sektörü 1987 1990 Tarım 14. Muttalip Belediyesi sınırları içinde metal eşya.3 28.TABLO K. gıda ve seramik sanayileri konularında 25’e yakın orta ölçekli yatırım yapılmıştır. 207 .3 29.3 Hizmetler 61 59.7 59 2000 11 28.2 EOSB’deki Yıllar İtibarıyla Faaliyete Geçen Kuruluş Sayısı Yıllar 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 OSB Bölge Üretimdeki Kuruluş Sayısı 34 35 38 45 51 59 72 90 98 107 112 128 136 146 168 181 185 209 200 203 203 207 Müdürlüğü 2004 Yıllık Artış 0 1 3 7 6 8 13 18 8 9 5 14 8 10 22 13 4 8 7 3 4 TABLO K.9 İmalat Sanayi 24.

Muttalıp Mrk. A. Muttalıp Mrk. Sayın Un San. Muttalıp Mrk.Ş. Muttalıp Mrk. Prestij Makine Döküm San.Ş.Ş. Muttalıp Mrk. Haskaya Karo San. Porsuk Seramik Ürünleri A. Es-Vit Seramik San. Estelsan Esk.Ş.Tic. Muttalıp Mrk.Ltd Ken-Taş Beton Yapı Paz. Ltd. Erse Metal San. Şti Yıldız Alçı San. Tic. Çakırlar Kalıp San. Muttalıp Mrk. Çelikler Tur. Muttalıp Mrk.A. Şti. ESKAR Et Kombinası Köy-Tür Tavukçuluk San.Şti Es-Makara San. Muttalıp Mrk. Hocaoğulları Karo Ltd.Ltd. Comet Minibar Buzdolabı Tesisleri Güler Metal Boru ve Profil San. Seramik Ürün. Çukurhisar Mrk. Ürt. Muttalıp Mrk.Tic. Öz Karakaya Karo San.TABLO K.ve Ger. Çukurhisar Mrk. Bordes A. Yurtbay Seramik A. Muttalıp Mrk. Soba. Atak Mandırası Kaplan Tuğla San. Çıldırlar Metal İzabe San. Demircanlar Yağ Sanayi Ltd. Tic. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk. Gazpa Endüstri Atışkan Alçı San. A. Tic. Çukurhisar Mrk.Tel İşleri San. Çiftkurt Kiremit San. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk.Ş. Şti. Şahin Mineral San. Ltd. San. Çukurhisar Mrk.kereste Kaplama Kalıp Tuğla. Muttalıp Mrk. Çukurhisar Mrk.Ş. Çukurhisar Mrk. Ltd. Çukurhisar Mrk. Muttalıp İnönü İnönü İnönü İnönü KURULUŞUN ADI Standart Çimento San. Ltd. Muttalıp Mrk. Çukurhisar Mrk.. Boru İmalatı Kanepe-Isı Gereçleri Cıvata Somun Seramik Ürünleri Baskül Buzdolabı Atıkları Alçı Hayvan Kesimi Makara İmalatı Tel İmalatı Beton Parke Bordür Ahşap Doğrama Seramik Ürün. kiremit Maden Öğütme Gaz Dolum Alçı Alçı Karo Karo Karo Parke Taşı Vitriye Düz Parçalar Uçak Motoru Et Ürünleri Tavuk Ürünleri Yağ Üretimi Un Un Süt ürünleri Tuz Kurşun Eritme Döküm Parke. Çukurhisar Mrk. Bassan Baskül San. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk. Şti. Muttalıp Mrk. Çukurhisar Mrk. Şti.Gıda Ltd. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk. Çukurhisar Mrk. Es Cıvata ve Somun San. Ford Otosan A. Tic.4 OSB Dışında Kalan Sanayi Kuruluşlarının İlçelere Göre Dağılımı YERİ Mrk. Karacıgan Tuğla San. ÜRÜNÜ Çimento Traktör Kabini Süt ürünleri Tuğla. Proses Mak.Şti. Anarlar Un San. Isı Ev Al. Efes Seramik A.Ş. Es Hastaş Alçı İmalat San. Orsan Orman Ürünleri Es-Kap San. Deniz Seramik Ltd. Çukurhisar Mrk. Paşalığil Süt Ürünleri İmalat San. Şti. Muttalıp Mrk. Güçlü Ahşap Ürünleri Pvc Ltd. Tic. Çukurhisar Mrk. Muttalıp Mrk. Hisarlar Makine San. Muttalıp Mrk. Şti.Ş. Porselen Üretimi Otomotiv Sanayi 208 . TEI Tusaş Motor San. Alp Tuz San. Çukurhisar Mrk. kiremit Büro Tipi Buzd. A.Ş. kiremit Tuğla.

Özen Mozaik San. Manyezit İşl. . Turmak Metal Kalıp San. Ltd. Hisar Un San.Ş. Turmet Madencilik Ltd.San. DanoneSa Tikveşli Süt Ürünleri San. Mozaik Üre. Mineralleri San.YERİ İnönü İnönü İnönü İnönü İnönü İnönü İnönü YERİ Alpu – Bozan Beylikova Beylikova Beylikova Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Günyüzü Çifteler Çifteler Mahmudiye Seyitgazi-Kırka Seyitgazi-Kırka Seyitgazi Seyitgazi Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık KURULUŞUN ADI Kirman İplik San. Mozaik Üre.A. Şti.Ş. Süt Ürünleri Süt Ürünleri Sepiyolit İşl. Ltd. Sepiyolit İşl. Kırka Tesisleri Lütfü Yüksel Yem San. Artaş Arslanoğlu Un San.Ltd. Bayıdır Tar.Ş. Karadeniz Mozaik San. ÜRÜNÜ Tekstil İplik Üret. Şti.Ş. Karadeniz Kömür lşlemeleri Ltd.Ş. Ltd.Şti. Seramik Ürünleri Un Maden Öğütme Bor Zenginleştirme Bor Üretimi Karma Yem Mermer Krom Üretimi Kömür Üretimi Kömür Üretimi Kömür Üretimi Amyant Asbest Süt Ürünleri Krom İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 209 . Ltd.Mak. Şti. Şti Aksu Mozaik San. Şti. AEM Anadolu End. Ltd. Şti.Şti. Tic. Tic. Algon Madencilik Koyunağılı İşletmeleri Amyant İşletmeleri Asbest İşletmeleri Sazak Köyü Mandırası Türk Maadin A. Ltd. Hüseyin Keskin Kavak Türk Maadin Krom İşl. Kartal Un Sanayi Hisar Mermer San.Tic.Ltd.Ltd. Koral Madencilik San. Mozaik Üre. Atlas Mozaik San. Şti. TK Kömür İşletmeleri A. Şti.Ş. Kırka Bor Eti-Bor A. Özsakarya Mozaik Ltd. Dersan Deri San. Mozaik Üre. A.Ltd. Tic. Şti. Yeni Madencilik A.Tic. KURULUŞ ADI Ak Alev Ateş Tuğla Lt. Un Un Mermer Tarım Makinaları Mozaik Üre. Şti.Ş. Kudret Metal İzabe Tesisleri Ekol Gıda San. Comag Contınental San. Tic.Ş. Şti. Ltd. Manyezit A. Mozaik Üre. Şti.Ş. İstanbul Seramik A. Dış Ticaret A. Akdeniz Mozaik İşletmesi Anadolu Mozaik San. Manyezit Metal Kurşun Eritme Gıda Üretimi Ham Manyezit Öğütme ÜRETİMİ Refrakter Malzemesi Deri İşl. Güven Süt Ltd. Şti. Ham ve Kals. Mozaik Üre. Şti.

4 SANAYİ GRUPLARINA GÖRE İŞYERİ SAYILARI VE İSTİHDAM DURUMU İstatistiklere göre ildeki imalat sanayinde çalışan işyeri sayısı 2200 civarındadır. Demir ve Çelik Sanayi Elektronik Sanayi Beyaz Eşya Yan San. 5 6 Kağıt ve Basım San. Kütahya bölgesinde seramik sanayinde önemli yatırımlar yapılmıştır. Organize Sanayideki kuruluşların ihracatlarındaki sektörel dağılıma baktığımızda bir önceki yıla göre makine imalat sanayi ve madencilik sektöründe artış görülürken.li-elek. Çalışanların yaklaşık 11 000’i OSB’dedir.Tablo K. Bu firmalarda yaklaşık 42 000 kişi istihdam edilmektedir. taş ve toprağa dayalı imalat sanayideki ihracat ise %5 azalarak % 27.5 OSB’de Faaliyette Bulunan Kuruluşların Sektörel Dağılımı Sektörü 1994 1995 Madencilik 6 6 Makine İmalat Sanayi(elek. mekanik ve metal eşya sanayi konularında il sanayinde olası yatırımları doğurabilecektir. Hızla büyüyen seramik. 10 19 Zirai Aletler San. bu teknolojiyi kullanacak yatırımcıların ilimize çekilmesi.5’e yükselmiş olup.K. bilim parkı projesinin uygulamaya konulması ve savunma sanayine yönelme konusundaki gelişmeler. taş ve toprağa dayalı imalat sanayinde düşüş gözlenmektedir. Cam San.7 düşmüştür. Lastik. 12 13 Or. Bilecik. Makine imalat sanayideki ihracat % 2.siz) 22 20 Çimento.7’de bölgesel ihracatın sektörlere göre dağılımı verilmiştir. Son on yılda bu sektördeki üretim artışı % 147’dir. Ür. TABLO K.Kağıt ve Mobilya San. Seramik sanayinde yatırımlarda ve üretimde artışlar olmuştur.Plastik Kauçuk San. elektrik. Tablo K. 11 13 Soba ve Aksesuarları Üretim San.Taş ve Toprağa Dayalı Sanayi 11 11 Tekstil Dokuma ve Hazır Giyim Sanayi 6 9 Gıda Sanayi 10 12 Metal Eşya San. 210 .5 artarak % 41’den % 43. 18 20 Kimya. Eskişehir. cam ürünler ve hazır giyim sanayinde girdi sağlayacak yan sanayilerin gelişmesi muhtemel görülmektedir.5’de OSB’de faaliyette bulunan kuruluşların sektörel dağılımı verilmiştir. 17 17 TOPLAM 128 136 Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü 2004 1996 6 21 13 10 13 12 22 11 6 1997 6 26 14 15 15 16 23 12 6 1998 6 29 16 16 16 20 25 13 6 1999 6 35 15 18 18 36 25 32 2000 8 36 16 18 18 37 25 35 2001 8 42 16 18 18 37 25 36 2002 8 16 15 19 15 53 23 26 9 3 9 1 15 17 146 18 17 168 18 17 183 2003 8 47 14 21 17 37 25 34 2004 7 48 16 16 20 44 24 32 185 193 200 197 203 207 Sanayide ileri teknoloji kullanılması.

915.432.046.821 942.376 1.4 1.7 43.9 ‘da verilmiştir.7 0.668.083.497.043 9.764 34.8’de.364 Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü-2004 Organize Sanayi Bölgesi sanayi kuruluşları Tablo K.963.926. Kimya.5 3.3 3.7 Bölgesel İhracatın Sektörel Dağılımı (1000 $) Sektörler Madencilik Makine imalat Taş ve toprağa dayalı imalat Dokuma.4 4. şekerleme.979 48.831 41..7 4.639.8 100 137.232 308.712.040.395 12.Plastik ve Kauçuk San.736 47.7 0.9 0.7 3.520 7.175 34.813 387.074. diğer gıda sanayi Hazır giyim sanayi Dokuma sanayi Orman ürünleri.2 0. 211 .8 100 2004 Yılı ihracat($) 2004’e göre sektörel pay(%) 12.862. hazır giyim Elektrikli araç ve gereçler Gıda sanayi Metal eşya sanayi Orman Ür.7 4.971.665.662.Mobilya ve Kağıt San.285 7.721.510 8.242 34. Toplam Firma sayısı 10 29 15 6 4 7 22 12 8 113 2003 Yılı ihracat($) 107.763.5 27. mobilya sanayi Kiremit ve tuğla sanayi Diğer taş ve toprağa dayalı sanayi Seramik sanayi Metal ana sanayi Metal eşya sanayi Soba imalatı sanayi Makine imalat sanayi Elektrikli makineler ve gereçleri İmalat sanayi Ortalama 1992 157 92 178 188 194 147 80 244 268 130 177 604 142 174 225 221 1993 153 103 175 268 278 142 91 303 197 157 190 496 205 226 228 223 1994 156 115 125 262 237 129 73 165 220 135 156 158 142 227 167 166 1995 158 132 160 304 247 146 81 229 224 135 156 182 146 227 181 180 1996 205 129 164 493 289 171 78 210 247 151 205 212 166 297 211 210 1997 242 143 180 486 309 200 116 215 305 155 216 247 187 386 244 242 TABLO K. Eskişehir Merkezde bulunan sanayi kuruluşları Tablo K.106 299.TABLO K.379 26. kağıt.4 2.4 41 32.6 ESO Üyesi Kuruluşların Yıllara Göre Üretim Endeksleri Sektörü Madencilik ve taş ocağı Un ve unlu mamuller sanayi Şeker.893 2003’e göre sektörel pay(%) 11.152.466.841.050 470.

Ltd. Tic.A.San. Ataklı Oto. Mak. A. Şti. ve Tic.Şti.Şti. ve Tic. Artmar Artı Mermer San. Besa Beyaz Eşya San. Baycan Elektrik San. ve Dış Tic. Aspen Yapı Sistemleri San.Ş. ve Tic.ve Isı Yalıtım San. A. San.San. A.Kon. Bil Mobilya Ağaç San. ÜRÜN CİNSİ Tel Çivi Otomotiv Mak. Şti. A.Ş.Ş. Can Conta San.İm.Ltd.Ş. ( 2 ) Ardin Mobilya Tekstil San. Mak. Tic. Şti. ve Tic. Tic.fayans Et Kombinası Büro Malz. İmalat San.Şti Ertan Dök. Kazan Plastik ambalaj imali Hazır Giyim Küp Şeker Mobilya İmalı Bakır İşleri Cam İşleme Buzdolabı Plastik Malz. Akpan Ak Panel Rad.Ş.Ş. Betsel Teknolojik Ürünler Sa.San.Ş. Bülent Sivri-Bülent Plastik Camiş Amb. Oto Tak. Çetintaş Tekstil Ürünleri San. Alpes End.Ş. İmali Elyaf-Vatka Mermer Kesme Mak.Kırtasiye San. Ltd. Aydıngör Mak. Gıda San. Ltd.Ş. Ltd. Tic.Tic.Ti. Ltd. Yed. bronz.Teks. Ltd. ve Isı Cih. ve Tic. Anadolu Teks.Ş.Buzd. Tic.Ş. A.San.Şti. Başak Giyim Teks. Tic. Elektrik Panoları Yan San.( II ) Akın Boya Paz.ve Tic. A. Densaş Bakır Pirinç Boru San. Tic.Ş.Şti. Hasel Yemek Gıda Hzm. Şti.Şti. Vatka Tekstil /Döşemelik Kumaş Emaye Bobin Teli Oto yedek parça imali Oluklu Mukavva Amb.Ş.Tic.Ltd. Ltd.Ltd Şti. Tic.ve Dış Tic. Başak Emaye Isı Gereçleri San. San.San. İşl. Çağlayan Makine San. Par. San. ve Tic.Ltd.Ş. Ltd. Tarım Römorku Pik. alüminyum döküm Bakır.A. ( 2 ) Doğu Çay İşl. A.( 2 ) Alpsan Mak.San. A. Basaş Amb. Isı Cihaz. Tic. Tic. Tic. Tic. A. Armob Arabacı Mobilya San. Şti. Ltd. Anot Elektrik Elkt. Cicisan Gıda San.Pet.A. Konfeksiyon Tekstil Gıda makineları Plaka Mermer. A. A.Tic. Çınar Giyim Tekstil Kimya San.San.Ş. Şti.ve Tic. Çelikler Turizm ve Gıda San.ve Tic. Taşımacılık San.Ş. Alev Kazan ve Mak. Arı Yemek San.Tic. Çetintaş Beyaz Eşya ve San. Tic. ve Tic.(Eskort Mak. Şti. A.Tic.Şti ANM Giyim San. A. Tic. Tic. ve Mak.Ş.ve Tic. Aksoylu Trayler-Römork San. A. Alipsan Kağıt Mak. Dermanlı Ambalaj Müh.Al2(SO4)3 Üretimi Yemek Üretimi Kriko Ev ve Mutfak Eşyaları Üretim Modüler Fayans-Cilalı plaka Susam . Çalışkan Makina San. A. Şti.Ş.ve Tic. ve Tic.San. Ltd.Ltd.Ş.Ş.Ş. Tic.Elyaf. Hazır Giyim Şekerleme. Ay Plastik Mak.Ş. San.Ş.A. Ltd.Ş.Ltd. Doğuş Plastik Mak.Şti. Birlik Sünger Kimya San. Dark Metaryal Geri Dönüşüm Hırd. Yedek Parça Solvent Esaslı Boya Panel Radyatör Trayler Römork Kazan Eşanjör Boyler Kağıt Makinaları İmali Uçak Yan San. Aslan Susam ve Tahin Gıda Mad. Alp Havacılık San.ve Tesisl. İmalat İhracat İthalat Hazır Giyim Hazır Giyim Her türlü atık mad.Kalorifer Plastik Enjeksiyon Makine Aksamı Yedek Parça Styrofor-Köpük Ambalanj Isı Gereçleri ve Dökümü Hazır Giyim Elektrik Kablosu Bakalit Beyaz Eşya Aksesuarı Beyaz Eşya Emaya El. Tic.Ltd. Tic. Ltd. Mak.San. San. Tic.A.A.ve Tic.ve Tic.Tic.(Özge Gıda) Cihan Mak.) Çekiçler İnş.San. Kağıt Maden ve İnş. Anamak And.Ltd. Şti.A. Şti.Ş. Ltd.Tur. Şti.Ürt. Prç. A. Çesan Çelik Ahşap Möble San.ve Tic.8 OSB Sanayi Kuruluşları YERİ OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB ÜNVANI Akgün Demir Çelik ve Mak. Bekel Beyaz Eşya San. Anlar Kauçuk Ür. Doğruöz Giyim Tekstil San.ve Mak.Sün.San. Kauçuk ve yan ürünleri-hortum Hazır Giyim Elektrik Panosu Buzdolabı Üretimi Sünger MgSO4. Çağla Konfeksiyon Tekstil San. Şti.Şti.tahin Metal Asma Tavan İmali Oto yedek Parça.A.ve Amb.Mak. San.Ltd.-Değirm.A.Mak. Botel Bobin Teli Kablo San.Ş. Ltd. Kal.Ş. Tic. çikolata Hassas ve Amb.değerli. A. Doğutepe Ahşap Ürünleri San.TABLO K.Tic. Şti. Şti. Şti.Ltd. San. Ltd. A. CCS Giyim San. Deniz Döküm ve San. Tic.Ş. San.pirinç boru.veTic. Tic.Şti. Arı Kimya Metarulji San.ve Tic.Kal.Ş. 212 . Tic.A.Ş.A. Elek.Ş. Tic.Tic. Arıkan Kriko ve Makine San.ve Tic. San.Yed. Tic. Şti. Arçelik A. A.Ş.top. Conta.San. Doğan Cam Koll. A.ve Tic A.Ş. Otomasyon San.Ocaklar İnşaat Malzemeleri Ahşap ve Metal Mobilya Polyester. Demirşah Koll.

Enzet İş Güvenliği Teçhizatları San. A.ve Tic. Göksel Cam İnş. A. San. Gıda mak.Malz. Koray Ayakkabı Mal.A.Şti.Ş. Kayalar Müh. San. Eser Makine San.Şti.Ş. Hiz. Şti. Şti. Tic.Ş.Ltd. Ertan Döküm ve Mak.Tic.San. ve Müş. Tic. Şti.hazır sıva isolasy. San. Şti.Ş.Ş.Ltd.Elek. damper Yemek İzolasyonlu çift cam (ısıcam) PVC kapı ve pencere Ses yükseltme cihazları Otomotiv Yan. Bağ. İzocam Tic. Tur. Rek. Ekart Mobilya Tek. Mak. Fidan Makine (İbrahim Fidan) Galsan Plastik ve Kalıp San. Hatpen PVC Kapı Pencere Sis.ve yan sanayi Oto Yan San. San. Ve San. Seramik San.Ş.Tic. San.Ş. Tic. A. A.Ş. Eti Makine San. Tic.gaz maskeleri vs Plastik Doğ. İmalatı San. Tic. Espol Sünger ve Kimya Ltd.Şti. Parça İmali Bzd. Tuğla Elektrik mal. Doruk Ev Gereçleri San. A. A. Ersan Ofset Mat.Ş. Hazır Giyim Hasır beton.San. Tic.A.San PVC kapı ve pencere Soba ve termosifon Un Ev Isıtıcıları Soba Kauçuk köpük boru ve levha Jant Üretimi Oto Soğt. Tic. Esen Esk. A. Tic.Ş.Şti. Gözde Gıda Mobilya ve Kon.Tic. Prç.Ltd. Şti. Kemal Körpe. Konveyör San. Esteks Teks. A.Tic.Ltd. Tic. Metal İşleme Matbaa-Ambalaj İş Makineleri ve Yedek Parça Konvayer Vinç RadyantlıTuğla Taşı Tuz İmali Tekstil.Bilgisayar İltş.Ş. Isıtıcı Yer karosu merdiven basama. Şti. Tiner vs Seramik sağlık gereçleri Maden İşletme Öğütme Mermer İşleme Poliüretan-Sünger Pamuklu havlu dokuma Beton Mamulleri Çelik Eşya Soba Baskı ve Metraj Bisküi. ve Tic. ( 2 ) İmamoğlu Un San. Ltd. Esmag Maden İşletme ve Öğütme A. A.Lületaşı Madencilik San. Ş Ergünler Pres Döküm Kalıp Mak. (Öztürk Plastik) Elevsan Elektrik Ev Aletleri San. A.Tic. Hazır Giyim Somun.Elek. Kıraç Elektrik San.A. Eray Plastik Doğ.Servo Elektronik Hisarlar Makine San. Ltd. Eseltaş Esk. Etam Eğt. A. Tic. Tic. Eti Gıda San.Ş. Ltd. Tan.Ürünleri San.Tic.Malz.Sist. İncesu Isı Gereçleri San. Tic.Tic. Tic.Ş.elk. A.Şti. A. Plastik imalatı Kiremit.Ş. Ateş Tuğlası Makine imalat montaj taahüt Mobilya Tekstil Elektrikli fırın.Tic.Tic. Esco Emaye Dökğm San. Tic. S.Ş. Tic. Hatipoğlu Cam San. Tic. Esmer Mermer İnş.Ş. Fatih Giyim Tekstil San. Şti.Ş. Şti.Ş. Jamak Jant ve Mak.San.Ş. Kafaoğlu Metal Plastik Makine San.Ltd. Ltd. A. Ltd.San. A. A. parça Plastik parça Buzdolabı Kondensör İmali Cam-Ayna Zirai MakYedek Parçaları Yemek/Tabildot yemek Hazır Giyim Buzdolabı Yedek Parça Isı gereçleri Kapalı çelik kasa. Elmas Esk. Tic.Tic. Es Tuz Eskişehir Tuz Gıda San.Yed. Mineral ve Kimyevi Mad. Göral Tarım Mak. Amb.Şti. Şti.Ş.Tic. Isıtaş Soba San.Turz. A. Şti. Şohben Yan Ür. Tic.Tic.Ş. Aş. Şti. A. A.Tic. A.Ltd. Güler Emaye San. Genmak Makine San. ve Tic. San. Oto Yed.ve Konty. Tic. Ltd. Güneşler Karasör ve Damper San.San. kek Endüs. Esanjör ve Evarepatör Ayakkabı ve Malzemeleri 213 . Ltd.A.Şti. Gülay Kanatlı (KŞA) Gülbaş Makine San.Ltd.Ş.Ş. A.Ş.Ş. A. Es Sinter Ref.San. gazlı elek. Ltd. ve Tic. Eskişehir Jant San. A.Tic. ( 2 ) Eskişehir Seramik Kim.gaz.Tic. Tic.ocak Lületaşı. A. cıvata oto yed. Tic. Linyit.Ş. Tic.Tesis İmalat San. Kıvanç Makine Döküm San. Tic. İş. d. Kamil Konfeksiyon Tekstil San. Eston Eskişehir Beton San. A.Ş. San. A.Ş. LPG. Hatipoğlu Plastik Yapı Elemanları San. A. Ltd. ( I ) Ertanlar Mak.Şti. Tic.Ş. Mak.Tic.A. San.Ş. San. Ltd. Tic. ( 2 ) Eş Çelik Isı Cihazları San. Emek Özel Cıvata San. Hasel Yemek Gıda Hizmet İşl. Şti.giyim Emaye Isı Cihazları Prefabrik Malzeme Prefabrik İnş. Eskim Kimya San.Ş. Ltd. Tic. madencilik Cıvata. Endel End. A. A.San.Ltd.Tic.Ş. Tic.Ş. Mal. Jant Makineleri Boya.Ş. Ltd.Tic.OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB Dolsan Dolgu Mad. Esbirsan Esk. Somun . A.Ş.Ulaş Plastik Kılıçoğlu Yapı Elemanları San.İnş.Tic. Kamer Karo Mermer San. ICF Isı Cihazları Fab. Kahvecioğlu Metal San. A.Ş Hayri Durukan .Tic.Elemanı Tuğla Kiremit İş gözlükleri. Tic. Şti.Ltd. ve Çift Cam İm. ( III ) Dündarlar Makine San.Ltd.Ş.Şti. Tuğla Kiremit Fab. Tic. A. Tic.Birlik Tek.Ş.

Sertaş Ateş Tuğ. San ve Tic.Ş. Poriş Porsuk Mak. Reckenderees Plas.San. San.Tic. Amb. A. San. Kim. San. Emaye Soba ve Aksesuarı Hazır Giyim Pres Saç İşleri Cam ve Bardak Üretimi Emaye ve Soba Pencere mobilya Örme Kumaş ve Konfeksiyon Kuruyemiş İmali Emaye ve Soba Süt ve mamülleri Konteyner İmali Cıv. Şimsirel Kimya San.Tic. Soba San. Teks. Pınar Emaye Isı Ger. Mamulleri San.Ş.San. Ürünleri San. Şti. San.Tic. Teknosistem Tekn. A.Ş.Ş. Mak.Ş.Ahşap. A. Oluklu Mukavva.A. Tekin Mak.Tic. Sarar Giyim Teks. Tic.Tic. San. San. Tic. (Özge) Tanatar Kalıp ve Pres İşleri San. Maya Mekanik San.Mon.Tic. Savronik Elektronik San.Ş. Tic. Ltd.Ş. A.Tic.ve Kap. Ltd. San.Otomasyon Tic.Ltd.Ş. Şti.Ş.Ltd. Büro ve Ev Eşy. Toprak Seniteri ve İzo. San. A. San.Turizm San.Ş.Tic.Tic. A. Bisküvi Ambalaj Buzdolabı Metal Par.Tic. Tic. Suntasan Orman San.A. Haz.Ş.Ş. A. Pemosan Mutfak Dol.Ş. ve Tic. Ltd.Tic.Tic. A. Saf Yem San.A.Tic. Pim Mak.Tic. Tic.Tic. Öz Çancı Emaye Isı Mam.Tic. A. Şti. Koll. Tic. Ltd. San.OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB Korsel Kağıt Selüloz Or. Pınar Süt Mamülleri San. Sakarya Gazetecilik ve Matbaa San. A. Tarkon Tarım Mak ve Konstrüksiyon Ürn. Pehlivanoğlu Emaye Isı Ger. Tic. Tic. Mesel Metal End.ve Yedek Parça İmalatı Kumsan Kum ve Mıcır San. Şti. Tic.Şti. Şti. Şti. Proje İma. Terrako Yapı Malz. Saray Doğ. Tar-Mak San. Tic. Öznur Pres Mak.Ş. San.Tic. Peyman Kuruyemiş Gıda Ürünleri San. A.Tic. Reta Elektromekanik. ve Tic. Tam Gıda San. ( 2 ) Nova Kalıp San. Şti. San.Ş. Şti.Tic. Tic. A..Şti. Orkun Giyim San. Mersan Merdiven Bas. Şti.Tic. ve Dış A. San. Ltd. A. Ür) Şahlan Kabin Makine San.A.Tic. Tic. Karma Yem Oluklu mukavva kutu Hazır Giyim Bakliyat sıvıyağ kuru meyva Beyaz eşya metal prç. San.Tic. Şofben Yedek Parça Soba ve Emaye Isıtıcı Cihazlar Çelik ve Ahşap Büro Malz.Şti.ve Haz. Şti. Döküm Madde ve Makina Ziraat aletleri Hazır Giyim Ziraat aletleri Metal Doğrama Makine imalatı ve CNC torna Duvar Boyası Talaşlı İmalat ve PVC Kapı Cam yünü boru izolasyonu Seramik Yer Döşemesi 214 .Ş Tamsan Tek. Sakarya Madencilik San. A. Şti. Ltd.Dosya Basım Ürünü Met. Şti. A. Oto Yedek parça Kauçuk ve Plastik Ürünler Merdiven Basamağı Vantilatör ve kalıp imali Defter.Ş.Ltd. Şti.Ş. Ltd.Ş. A. ve San. Toprak Kağıt San A. İzolasyon Mües. Şti. Ltd.Ş. San.Müh. A. A. Şensarı Koll. Şti. Ahşap Kereste. A. Mak. Şti.San. San.A. Özgül Giyim San. Tars Uluslarası Dış Tic. Ltd.Ş Taç Plast Plastik San. Tic. Mercan Kauçuk San. Ltd.parke Aryonil savunma sistemleri Prefabrik Yapı Elemanları Ateş Tuğlası Soba ve Pik Plastik İmalatı Preslenmiş yonga levha Traktör ve İş Mak.Ş. Bordür İnşaat malzemeleri Zirai Tohumlar Buzdolabı parçası Metal Pres işl. Tekniker Mak. Ltd. Tic.Tic. San. A. Pen. A. Tic. Ltd.Tic.-Ebru Cam Küpeliler İnşaat Malz. A.Şti. A. San.Ş. Nevzat Kaymak Nigar Oluklu Kutu Amb. Ltd. Ltd.Tic. Satıroğlu Kereste San. Tic. Paşabahçe Cam San. Matasan Mak.Tic. San. Şti.Metal San. Ltd. ve Ahş.Ş. somun ve bağlantı elm. MSM Metal San. San. Şti. Starplast Plas.Karo Seramik Kağıt-Karton mamulleri Hertürlü metal kompenat Kilit Taşı. A. OMK Oluklu Mukavva Kutu Amb.Ş Köklüce Mak.(2) Ömer Zeydan-Rıza Zeydan Önaysan Metal San. Ltd.Ş. Ltd. Kutu Plastik Malz. Meteksan Matbaacılık ve Tebrik San. Şti. San. Mustafa Durali Emaye Mürsan Metal Üretim San. San. Ltd.Tic. Ltd.Ş. A.Ş.Esk. Çim Taşı. Serka (Esyapı) San.Ş. Eskişehir Soba San. Kabini Asfalt Mak Polimer Kimyası Plastik Yan San.Tic. Perit Metal İnş. A.Ş. Şti.(Dekor Or. Mekol Kollektör San.Ş. Şti. Oğuzlar Tarım Ürün. Ltd.Ş. Tic. A.ve Metal Parça.Ş.Ş. Şti. Metesan Metal ve Ağaç San. KWS Tarım Ticaret Ltd. Şti. İş.ve Tic. A.Ş Tezsan Mak.Ş. Plastik Pencere Kapı Üretimi Elektromekanik Isı cihazları Karma Yem Gazete ve Yayını Maden Üretim ve Paketleme Hazır giyim Doğ.Tic. A.

Sarar Tekstil San. Merkez Esk. EsYem San Tic. Merkez Esk. Tic. A. Tic. Asfalt Plant Tesisi Tekin Karo Aygaz Dolum Tesisleri Milengaz Dolum Tesisleri Atik Gıda San. Yükseliş Makina San. Merkez Esk. Merkez Esk.Tic. Tahranlar İnşaat Ltd. Merkez Esk. ve Tic.Ş. Tic. Kiremit Tuğla. A. Merkez Esk. Merkez Esk. Tic. Merkez Esk. Merkez Esk. Merkez Esk. Merkez Esk. Merkez Esk. Tic. Ilgazlar Hazır Beton San. Eti Büskivi Gıda San. Aydın Un Değirmeni Tunç Atabay Un Fab. Tic. A. Gökay Soğ. Aydın Un San. Bşk. San. Ltd. Merkez Esk. San. A. Yasin Çakır Un San. Ltd. A. Merkez Esk. Merkez Esk. Detsan Kimya San. A. Merkez Esk. Merkez Esk. Esbeton San. Merkez Esk. Güneş Kiremit San.Tic. Şti Manyezit A.Ş.Ş.Akrilik Küvet Turan Kağıt Amb. Tic.Tic.Ş.Ş. Gençler Meşrubat San. Kumsan Ltd. Merkez Esk.) Kılıçoğlu Toprak San. Kiremit Hazır Beton Hazır Beton Hazır Beton Hazır Beton Asfalt Plant Asfalt Plant Karo LPG Gaz LPG Gaz Büsküvi Meyve Sebze Konsantresi Süt ürünleri Süt ürünleri Kolonya Kimyevi Madde 215 . A. Akrilik Küvet Kağıt ve Ambalaj Ziraat aletleri Külküvatör. Serka Beton San. Yıldız Metal Makine (Cemnur Pres) Yörükoğlu Mak. Merkez Esk. Merkez Esk. Merkez Esk. A. A. Tulomsaş A.Ş. Şti.Ş.Ş. Hava Tesisleri Uğrak Süt Ürünleri Ağapınar Süt Ürünleri San. A. Tic.C. Ltd. A.A. Merkez Esk. Eston San. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı Şeker Fabrika A.Ş.Ş. Şti Büyükşehir Bel. Merkez Esk. Tic.Tic. Tic.Ş. Şti. Kartal Kiremit.Tic. Merkez Esk. Tes. ve Kim. Tic. Şeker Mak. Merkez Esk.Tic. Merkez Esk. Merkez Esk.Tic. Merkez Esk.OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB Toprak Seniteri ve İzo. San. Yatırımları T. A. Basma Dokuma Un Un Un Un Un Un Un Un Bisküi Şekerleme. Merkez Esk. Özaltın Toprak San.Tic. Turmetal Makine San.Ş.Tic. Demircan Un San.Ltd. Ltd. Şti.Ş.Ltd. Yasin Çakır Un San. Tümyurt Nakliyat Otom.Ş. Şti. Tic. Akgül Kimya San. Tic. Merkez Esk. Turan Tarım Mak.San.Ş. Başak Kiremit San. ve Tic. Merkez Esk. (Esk. Ltd.9 Eskişehir Merkezde Bulunan Sanayi Kuruluşları YERİ Esk. Merkez KURULUŞ ADI Entil End.San. Şti. Tic. Merkez Esk.Tic. Tuğla. A. San.A. Merkez Esk. Merkez Esk.Ş. PAK Un San. Kiremit Tuğla Tuğla. Tic.Ş.Akary.(Tekno) Yalçın Mobilya İma. Tic. Kiremit Tuğla. Merkez Esk.San. Merkez Esk.Şti. Tic. Öc Jant San. Mühendisler Un San.Tic. Şti. Tic. A. Çikolata Yem Sirke Meşrubat Jant Traktör Römorku Jantı Manyezit İşl.Ş. Merkez Esk. ÜRÜN CİNSİ Prefabrik Yapı Ürünleri Prefabrik Yapı Ürünleri Uçak Bakım Şeker Üretimi Makine Üretimi Lokomotif Ağır San. Kükre Sirke San. Ltd. Merkez Esk. A.San.Pancar Sökme Akaryakıt Her türlü torna işleri Mobilya Un ve yem mamülleri Aleminyum döküm işleri Cıvata ve Somun Her Nevi Tarım Makinaları Organize Sanayi Müdürlüğü 2004 Tablo K. Türkmenoğlu Mak. Erden Gıda San. San. Örnek Un San.Tic.Ş. Merkez Esk. Es Jant San. ve Tic. Şti. Merkez Esk.Ş.Ş. Merkez Esk. A.

Tablo K.7 730. Merkez Esk.11’da ise faal firmaların sektör başına kurulu güç miktarları verilmiştir.4 543. Ençel Ltd.Esk. Merkez Esk.10 Yıllara Göre Firma Başına Kurulu Güç Miktarları Yıllar OSB’de Elektrik Tüketimi Kurulu Güç (KW) Firma Sayısı 1990 43. Merkez Esk. KURULUŞ ADI Kale İnş.5 912.9 512.Ş.0 476.740 146 1997 123.485 128 1995 73.8 689.5 754. Tablo K. Gürsan Mobilya San. Şti. Merkez Sanayi ve Ticaret Güler Emaye San.9 216 .940 136 1996 97. Evsan Isı San. Merkez YERİ Esk. Şti.985 107 1993 57.760 181 1999 125. Seramik. Tunç Kağıt San. Kurulu güç miktarında 1990 yılından 2001 yılına kadar 3.5 509. Ltd.620 168 1998 124. Kanepe Üretimi Mobilya Üretimi Mobilya Üretimi Mobilya Üretimi Kauçuk Kağıt Ürün.930 203 2003 148. Şti. il Müdürlüğü 2004 Emaye Boru Soba Soğuk Metal İşleme ÜRÜN CİNSİ İnş. geçen yılın elektrik tüketimlerine göre tüm sektörlerde elektrik tüketimi artmıştır. Ader Mobilya San. kurulu güç ve diğer ortam şartları sanayinin gelişiminin ortaya koyan önemli göstergeleri teşkil etse de. Tic. Tekno Sistem Ltd. birbiri ardına işletmeye alınmalarıyla birlikte kullanılan elektrik miktarında ve kurulu güç miktarında önemli artışlar meydana gelmiştir. Şti. Geçen yıl içinde en çok elektrik tüketen sektör % 37 ile Taş ve Toprağa dayalı imalat sanayi olmuştur. Yatırım ortamının uygu.64 katlık bir artış olmuştur. firma sayısı.520 193 2001 145. Porvit Porsuk Seramik San.670 200 2002 147. elektrik enerjisi tüketimi. Eska Kauçuk San. Merkez Esk.5 SANAYİ GRUPLARINA GÖRE ÜRETİM TEKNOLOJİSİ VE ENERJİ KULLANIMI K. Merkez Esk.5 735.175 98 1992 50. firmaların üretkenliklerini göstermeleri açısından son derece önemli bir faktördür. Merkez Esk.710 185 2000 145.Mobilya Em-Sa Mobilya San.4 728.3 679.Ltd. Merkez Esk.025 112 1994 66.370 90 1991 50. Büyük ölçekli kuruluşların inşaatlarının bitirilip.2 519. Merkez Esk.300 203 2004 188.1 Organize Sanayi Bölgesindeki Enerji Tüketimi Her yıl işletmeye açılan kuruluş sayısında değişiklik olduğundan elektrik enerjisine olan talep artmaktadır. Firma başına kurulu güç bakımından son yıllarda önemli artışlar görülmektedir. Minersan A. Sektörel açıdan değerlendirildiğinde .7 669.5. vitrifiye Mermer Ürünleri Bilgisayar Programları K. Merkez Esk. Merkez Esk.990 207 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 Firma Başına Kurulu Güç(KW) 481. Mlz.10’de firma başına kurulu güç miktarları ile Tablo K.0 728.

460 21.634.216.2 2.710 0.687 3.498 21. 19.610 16. 1. Tablo K.391.082.760 Yıllık Artış (%) 1.032.380.4 1.504.308 2.601 75.732. 13.360 Madencilik 4.863 3.940 24.4 1.442 35.5 1.730 153.2 1.3 Kimya.646 330. Madencilik ise % 1 olmuştur.629.2 Hazır Giyim Sanayi 1.030 Hazır Giyim Sanayi 8.628.4 1.387. Orman Ürünleri ve Mobilya Sanayi % 5.787 9.510 145. ve Mob.335 Orman Ürünleri ve Mobilya San.430 36.4 2000 2.530 6.526 21.4 6.732 5.049.544 62.0 Taş ve Top.856 26.460 Metal Eşya Sanayii 21.252.8 Madencilik 1.209.995.25 2004 42.741 79.690 4. San.161.0 2.408.8 TOPLAM 1.820.10 2002 29.7 2.313.071 YILLIK ARTIŞLAR 20.461 TOPLAM 227.913.153.664.047.0 757. 30.81 24.936.668.328 22. Hazır giyim sanayi % 3. Kimya.662.645 237.991 29.513.127.5 1.5 1.6 Tablo K.260 Taş ve Toprağa Dayalı İmalat San.746.Dokuma ve Hazır Giyim 6.690 3.192.3 1.471 Gıda Sanayi 18.146.7 1.12’de kullanılan enerjinin sektörlere ve yıllara göre dağılımı.448 43.76 2000 22.292 4.080 21.800.995 19.770 148.236.210 62.55 2003 30.308 14.5 1.440 17.5 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 1999 2.490 3.910 13.223.077 40.046. Dayalı İm.935 15.703.460 22. Dayalı İmalat San.181 217 .13’de faal firmaların güç başına enerji tüketiminin sektörel dağılımı gösterilmiştir.648.487.520 188.660 266.358.931.6 2003 70.645.859 4.291.870.025 16.370 20.Makine İmalat Sanayi %22.270 1.272.485 85.066 Taş ve Top.7 1.Tablo K.775 35.0 918. San.728 2.670 7.979 4.770 16.5 Gıda Sanayi 1.727 57.1 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2003 1999 22.723.818 Kimya.670 0.046 2.1 2002 2.535 20.717.953.266.430 33. 2. Kauçuk ve Plastik Sanayi % 16.570.260 17.490 Tekstil.237.988.143 8.823.460 21.4 1.710 7.814 242.480 19.306.594 412.307.510 145.182 1.210 20.670 147.930 1.500 6.630 13.610.000.300 0.530 10.840 Sanayii Madencilik 3. Kauçuk ve Plastik San.990 27 Diğer sektörlerin toplam elektrik tüketimi içindeki payları ise şu şekilde olmuştur.400 33.468.937.096 1.598.733. 12.9 1.315.540.390 4. Organize Sanayi Bölgesinde yıllar itibariyle elektrik tüketimi Tablo K.410 41.660 21.583 2.078.482.888 18.171.080 33.754.14’de. Tablo K.935 15.8 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 2002 65.012.904.571.573 53.430 35.490 6.785 22.292 5.961.610 7.138 1. 65.201.13 Güç Başına Enerji Tüketiminin Sektörel Dağılımı Sektörler 1998 Makine İmalat Sanayi 2.918 48.510 125.8 1.722.630 Gıda Sanayi 13.003.1 1.657.8 1.15’de verilmiştir.420 7.12 Yıllara ve Sektörlere Göre Kullanılan Enerjinin Dağılımı(kw/h) ELEKTRİK TÜKETİMİ (Kw/h) Sektörler 1998 1999 2000 2001 Makine İmalat Sanayi 64.390 4. 25.287 1.352.830 13.149.3 1.954 Metal Eşya Sanayi 21.11 Faal Firmaların Kurulu Güçlerinin Sektörel Dağılımı KURULU GÜÇ (kVA) Sektörler 1998 Makine İmalat Sanayii 22.689 92.328.241.6 1.965 15.231 2004 2.654.187 7.099 24.022.828.9 9.180 15.5 919.042.0 Metal Eşya Sanayi 1.8 2.571 121.8 2001 2.4 1.911 Orman Ürün.296.717.152. Gıda Sanayi % 10.5 3.537.080 22.560. Tablo K.363.25 2001 23.702 20.131.8 2.560.920 4.046 18.776.8 Orman Ürünleri ve Mobilya San 1.001 19.520 15.0 1.738.180 15.143 2.222.393.3 1.007.doğalgaz tüketimi ise Tablo K.117.434.935 22.284 30.652 9.383 8.235 Kimya.343 1.624.923.484.876.262 948 1.6 -10. Kauçuk ve Plastik San.317 17.028 295.3 2003 2.133 1. San. Kauçuk ve Plas.784.435 62.501 19.0 1.4 886.8 2004 90.372 4.055.510 Toplam 124.797.562 26.

9 98 150.16 2.131.497 1997 188.000 0 1993 1994 10 .960.000. 2003 yılında 233.645 2001 237.195.693 2004 257.410.127.788.530 2004 412.397.87 1 18 9.000 1999 168.000.000.963.026 1994 82.27 8.871 m3’e çıkmıştır.099 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 Tablo K.94 2 18 2.944.000.000 200.188.871 2003 330.017.353.914 m³’e .0 45 .800.9 44 .328 1998 67182.69 3 25 7.667 1994 10.313.5 43 .295.14 OSB’de Elektrik Tüketimi Yıllar Elektrik tüketimi(kw/h) 1993 84.071 2002 303.914 2003 233.000.207 2001 188.000 2000 2001 2002 2003 2004 Doğalgaz tüketimi(m³/yıl) Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 218 .944.543.426 2000 189.903 1995 101.597.017.184 m³ olan doğalgaz tüketimi 2002 yılında 182.15 OSB’de Doğalgaz Tüketimi Yıllar Doğalgaz tüketimi(m³/yıl) 1993 10.2 95 .42 6 300.96 3.699 1996 26.701.045.871 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 Türkiye’de doğalgazı ilk kullanan bölge ünvanına sahip olan Eskişehir OSB’de 1991 yılında 2.941 1998 227.6 99 26 .660 2000 266.20 7 250.000 50.3 28 67 .6 67 100.774 1997 62. Son on yıl içinde OSB’deki doğalgaz tüketimi 177 kat artmıştır.000.0 17 .000 1995 14 .295.693 m3 ve 2004 yılında 257.562.Tablo K.56 2.942 2002 182.998 1995 14.963.278.266.085 1996 133.91 4 23 3.1 95 .814 1999 242. P P P P OSB'deki Doğalgaz tüketimi(m³/yıl) 18 8.000 10 .0 00 1998 1999 16 8.904.7 74 1996 1997 62 .96 3.41 0.

K.6.1 Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliği Hava kirliliğinin en önemli kaynaklarından birisi hiç kuşkusuz endüstriyel kuruluşlardır. adı ile geçen çimento fabrikasının. K. Sarar Tekstil A. Pancar yıkamadan artan çamurlu atıksular havuzlarda çöktürülerek Porsuk çayına verilmektedir. Asbest tozları üretildiği ve işlendiği bir fabrika kapatılmıştır.6. Şehir Kanalizasyon Arıtım Tesisleri tamamlandıktan sonra Büyükşehir Belediyesiyle yapılan protokol gereği tek bir kanaldan istenilen limitlere düşürülüp kanalizasyona verilmektedir. 219 . yeterli teknik önlemler alınmadan atık gaz ve tozların atmosfere bırakılması. 1. Şilempeden hayvan yemi ve potasyum sülfat gübresi elde edilmektedir.6. TUSAŞ Uçak Sanayi atık sularını arıtma tesisinde arıtarak şehir kanalizasyonuna vermektedir. şeker pancarı melasından ispirto elde ederken oluşan şilempedir. Sanayiden kaynaklanan hava kirliliği temelde yanlış yer seçimi. İkinci tür atık.2 Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Su Kirliliği Organize Sanayi Bölgesi atıksuları. Hava İkmal ve Bakım Fabrikası tehlikeli atıksularını arıtma tesislerinde arıtarak SKKY’deki standartlara uygun hale getirip Porsuk Çayına vermektedir. K. Eskişehir’de bulunan ESÇİM A. Büyük sanayi kuruluşları genelde doğalgaza geçtiğinden sorunlar azalmıştır. döner fırın klinker soğutma ünitesinde ve döner fırın bacasında elektrofiltre vardır. K.6 SANAYİDEN KAYNAKLANAN ÇEVRE SORUNLARI VE ALINAN ÖNLEMLER K. eski yada yanlış ve eksik teknolojinin seçiminden meydana gelmektedir.Ş.Ş. Şeker Fabrikası iki türlü atık bırakmaktadır.4 Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Gürültü Kirliliği Sanayi Kuruluşlarının Gürültü ölçümlerine 2002 yılında başlanmış olup gürültünün etkileri ile ilgili veri tabanı oluşmamıştır. Yüksek kükürtlü ve düşük kaliteli yakıtların kullanıldığı yakma tesislerinin bulunduğu fabrika yoktur. boyalı ve kimyasal madde içerikli sanayi atıksularını Su Kirliliği Kontrol Yönetmelinde ön görülen standartlara uygun hale getirip şehir kanalizasyonuna bağlatmıştır.6. TÜLOMSAŞ Lokomotif ve Motor Sanayi madensel eriyik içeren sanayi atıksularını arıtma tesislerinde arıtarak şehir kanalizasyonuna vermektedir.3 Sanayiden Kaynaklanan Toprak Kirliliği Bu husula ilgili E. Toprak ve Arazi Kullanımı bölümünde gerekli bilgiler mevcuttur.

16’de verilmiştir.6.12. Büyük Endüstriyel Kazalar Acil Durum detay Planı İçersinde kalıp Acil Eylem Planı yapan sanayi kuruluşları ile ilgili liste Tablo K.2002 tarihinde yenilenmiştir. bu tesislerden kendi Acil Eylem Planları yapmaları istenmiştir. Planın Ek 1’inde Acil Durum Planı kapsamına giren tesisler belirlenmiş olup. Atıklar” bölümünde verilmiştir. 220 .K. K.5 Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Atıklar Bu konu ile ilgili bilgiler “N.7 SANAYİ TESİSLERİNİN ACİL EYLEM PLANLARI İlimiz Büyük Endüstriyel Kazalar Acil Durum Detay Planı 15.

16 BÜYÜK ENDÜSTRiYEL KAZALAR İÇİN ACiL DURUM PLANI KAPSAMINA GiREN TESiSLER Sıra 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Tesisin Adı Aygaz Dolum Tesisleri Likitgaz Dolum Tesisleri Tülomsaş Tusaş Şeker Fabrikası A. Muttalıp Mevkii Sivrihisar cad. ve Tic. A. A.Ş Terraco Yapı Malz.Ş izolasyon Müessesi İzocam Tİc. San. Ahmet Kanatlı Cd. Tic.Ş Adresi Aşağısöğütönü köyü Noda Deresi Mevkii Bursa Yolu 16. Km Hoşnudiye Mah. A.Ş Arçelik Ford Otosan A. A.Ş Izotoprak Kağıt San. Organize Sanayi Bölgesi İnönü Organize Sanayi Bölgesi Organize Sanayi Bölgesi Organize Sanayi Bölgesi Organize Sanayi Bölgesi Organize Sanayi Bölgesi Organize Sanayi Bölgesi Telefonu 3150486 4112459 2348130 3222030 2302738-39-40 2360300 5912440 2280458 2361480 2360549 2360718-19 2360185 2360423 221 .Ş Birlik Sünger Espol Sünger Eskim Kimya San. Ve San.TABLO K.

Eskişehir Sanayi Odası Verileri (1983-2004) 2.Eskişehir Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü Verileri (1983-2004) 3.Eskişehir OSB Bölge Müdürlüğü Verileri (1992-2004) 4.KAYNAKÇA : 1.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1992-2004) 222 .

Boru cinsi : Beton Boru .447 m3 Doğalgaz kullanılmıştır.874.746.488 m (4”.Atıksu Arıtma Tesisi : Aktif Çamur Sistemi .Boru cinsi : Beton Boru .5 Doğal Gaz Boru Hatları İlimizde 87.571 m3 .701.1 Su Sistemleri Kente verilen temiz su kaynağı ile ilgili olarak. P P P P P P P P P P P P P P 223 . Dini Kuruluş ve Hayır Kurumları 497.1.10”. .1.862.000 m L.18”.600 m .6”.031 m3 . 147.407.Kapasitesi : 75.Kanalizasyon sistemi : Ayrık sistem .km’de bulunan Atıksu Arıtma Tesisi ile .105.2 Atık Su Sistemi. Meskenler 105. İlimizde 2004 yılı sonu itibarı ile Resmi Dairelerde 17.354 m3 .1.965 m (DN 20. 36. Dn 90.8”. Kanalizasyon ve Arıtma Sistemi Kentin atık suları ve yağmur suları ile ilgili olarak .12”. DN 125) Dağıtım Şebekesi ve 166.Sanayi İşletmeleri 49.22”) Çelik boru hatı.(L). - Temiz su kaynağı : Porsuk Çayı Temiz su kaynağı kapasitesi : 320000 m³/gün Günlük çalışan kapasite : 80000 m³/gün Suların iletildiği sistem : Kapalı Şebeke Sistemi Boru cinsi : Spiral Kaynaklı Çelik Boru Ana Besleme Hatları Çap ve Uzunlukları : Ø1400-Ø400. ALTYAPI.Atıksuların Uzaklaştırılması : Alpu Yolu 3.DN 63.000 m³/gün . Mahalli İdareler 3.3 Yeşil Alanlar Kent içindeki yeşil alanların toplamı Kişi başına düşen yeşil alan miktarı : 258. KİT.286 m3 .Yağmur Suyu Uzaklaştırılması : Porsuk Çayına Deşarj .Yağmur suyu İletim Hattı Boru Çapı ve Uzunlukları : Ø 2000 – Ø 300 .Ana toplayıcı Hatları Çap ve Uzunlukları : Ø2400–Ø300 . 330.Bankalar.633 m3 olmak üzere toplam 187.000 m L. ULAŞIM VE HABERLEŞME L.1 ALTYAPI L.552 m3 .93 m2 P P L.1. Ticarethaneler 9.1.2 ha : 5.089.4 Elektrik İletim Hatları İlimizdeki elektrik iletim hatları ile ilgili bilgi mevcut değildir L. DN 32) Servis hattı bulunmaktadır.988 m (Dn40.

köy yolları ve orman yollarından oluşmaktadır. 3950 km.626 km’si ham yoldur. il yolları. İlin ilçelere ve bazı il merkezlerine uzaklıkları aşağıdaki gibidir. karayolu sistemiyle gerçekleştirilen bölümü “Karayolu Ulaştırması” dır. Eskişehir İli sınırları içerisinde 384 km’si devlet yolu. Karayolu taşıması özelliğinden dolayı tüm ülkelerde vardır. hızlı ve güvenli olması zorunludur. İl sınırları içerisinde bulunan çevre yolu 25 km’dir.2 ULAŞIM L. Türkiye’de büyük ve önemli bir sektör olan karayolu yük ve yolcu taşımacılığında karşılaşılan sorunları çözmekte. köy ve orman yolu bulunmaktadır. Tablo L. 2490 km’si stabilize olup 242 köy. Yolu bulunmayan köy yolu yoktur.1 Karayolları L.1 İlin Komşu İllere Olan Uzaklığı Eskişehir – Kütahya 83 Eskişehir – Afyon 168 Eskişehir – Ankara 232 Eskişehir – Bolu 297 Eskişehir – Bilecik 80 Eskişehir – Bursa 148 Karayolları 46.1 Karayolları Genel İnsan ve eşyaya yer ve zaman yararı sağlamak şeklinde tanımlanabilen ulaştırma hizmetinin. hiyerarşi durumlarına göre. Karayolu ulaştırmasının diğer ulaştırma şekillerinde olduğu gibi ekonomik. hizmet düzeyini yükseltmekte ve dış dünya ile tam entegrasyonun sağlanmasına yardımcı olmaktadır.L.Bakım Şube Şefliği 2004 40 km 78 km 66 km 138 km 109 km 51 km 57 km 92 km 42 km 51 km 99 km 224 . 172 km’si tesviye yol olup 2 köy yararlanmaktadır. elverişli.2. Dünya genelindeki gelişmelerle birlikte.Bakım Şube Şefliği 2004 km km km km km km Tablo L. Karayolu ulaştırmasının altyapısı.2 İl Merkezinin İlçelere Uzaklığı (km) Eskişehir – Alpu Eskişehir – Beylikova Eskişehir – Çifteler Eskişehir – Günyüzü Eskişehir – Han Eskişehir – Mahmudiye Eskişehir – Mihalgazi Eskişehir – Mihalıççık Eskişehir – Seyitgazi Eskişehir – Sarıcakaya Eskişehir – Sivrihisar Karayolları 46. devlet yolları. karayolu.1. Köy altyapı hizmet alanında yer alan 3899 km’lik köy ve orman yolunun 611 km’si asfalt olup 107 köy. Ancak genel taşıma içindeki payı ülke ekonomisinin durumuna ve ülkenin coğrafi konum ve boyutlarına bağlı olarak değişmektedir.2. 464 km’si İl yolu olmak üzere toplam 848 km.

830 3.3 Otoyollar.3 verilmiştir. Devlet ve İl Yolları Üzerindeki Seyir ve Taşımalar (Trafik Yükü) Yılı Taşıtlar (Adet-km) Toplam Devlet Yolu 1998 694.830 Eskişehir Büyükşehir Belediyesi bünyesindeki yollar.065.632 Yolcu (kişi-km) Toplam Devlet Yolu 3. Tablo L.2’de gösterilmektedir. kavşaklar ve yeşil sistem güzergahları Şekil L.065. 25 km’sı çevre yolu statüsündedir.Eskişehir İl Karayolu Durumu Tablo L. İlimiz hudutları içerisinde kalan toplam karayolu uzunluğu 846 km olup. devlet ve il yolları üzerindeki seyir ve taşımaları (trafik yükü) Tablo L.026 694.Otoyollar.2’de verilmiştir.026 Karayolları 46.492.632 2.492. bunun 213 km’sı bölünmüş yol. 225 .Bakım Şube Şefliği Yük (Ton-km) Toplam Devlet Yolu 2.

Şekil L.1 İlimizin Yol Durumu 226 .

Şekil L.2 Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Bünyesindeki Yollar Eskişehir Büyükşehir Belediyesi 2004 227 .

2. Bunun en güzel örnekleri Hasan Polatkan Bulvarı. Eskişehir’in yeni yapılaşan bölgelerinde bitişik nizama Büyükşehir Belediyesi tarafından izin verilmemektedir.3 Toplu Taşım Sistemleri Kent içi taşımacılıkta belediye ve halk otobüsleri ile minibüsler kullanılmaktadır.L.000 Minibüs 211 15 70.000 ha’dır.1.2.2002 gün ve 13/91 sayılı ile onayladığı Revizyon Nazım İmar Planının plan alanı yaklaşık 12. Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 26.1.07.000 Otobüs 150 80 60.17’dir.4 Otobüslerde Taşınan Yolcu Sayısı Toplu Taşıma Araç Türü Araç Sayısı Yolcu Kapasitesi Yolcu Sayısı Tramvay 18 209 60.000 ha olup.4 Kent İçi Yollar Eskişehir İlinin imar planının bitişik nizam olması bunun yanında yüksek binaların şehir merkezinde bulunması hava kirliliğinin oluşmasını doğrudan etkilemektedir. Kış aylarında inversiyon olayının yaşandığı günlerde bu sorunlar daha çok gündeme gelmektedir. 228 . Araç başına günde ortalama 750 yolcu tahmini ile taşıdıkları günlük toplam yolcu sayısı 12. Bu sorunlar havanın dağılmasını engelleyerek kirli havayı aşağı seviyelerde tutmaktadır. L. yolların toplam alanı ise 2. Özellikle büyük caddelerde bu sorunlar yüzünden egzoz gazları dağılamamaktadır.000 TOPLAM Eskişehir Büyük Şehir Belediyesi 2004 379 190. Kayıtlı 500 adet ticari taksi 23 sabit taksi durağında hizmet vermektedir.1. Yolların toplam planlanan alan içindeki oranı 0.2 Ulaşım Planlaması L. Tramvay minibüs ve otobüslerde günlük olarak taşınan yolcu sayısı Tablo L.500 kadardır. Tablo L.2.000 Ruhsatlı 168 adet taksi dolmuş bulunmaktadır. Meşelik ve Küme Evleri bölgelerinde görülmektedir.4’te verilmiştir.

CIC’ye bağlı yol 5 adet olup 3309 m’dir.L.5 Araç Sayıları Tablo L. 5123 m. İstanbul – Ankara İstanbul – Denizli İstanbul – Konya Ankara – İzmir Eskişehir – İzmir Eskişehir – Konya Güzergahında çalışan yolcu trenleri mevcuttur.797 SİVRİHİSAR 6.2 Demiryolları L.558 litre motorin sarf edilmiştir. Tablo L. Gar Ankara’ya 263 km.5’te Eskişehir İlçelerine ait araç sayıları verilmiştir. Afyon’a 161 km ve Balıkesir’e 329 km uzaklıktadır.1 Kullanılan Raylı Sistemler Eskişehir demiryolu bakımından önemli bir kavşaktadır. Devlet Demiryolları işletmesinde kullanılan enerji türü motorin ve elektrik olup. 229 . Yeni gar binası 1954 yılında yapılmış.2.261 Tablo L. kent içinde hafif raylı sistem ile yolcu taşıması yapılmaktadır. Tiraj yollar 8 adet olup. Eskişehir İl hudutları içinde .846 74.6 2004 Yılı Eskişehir İli Kara Taşıtları ARAÇ CİNSİ Motosiklet Otomobil Minibüs Otobüs Kamyonet Kamyon Traktör Çekici Özel Amaçlı Taşıt Tanker Arazi Taşıtı Römork Yarı Römork Toplam İl Emniyet Müdürlüğü 2004 SAYISI 15.367 İl Emniyet Müdürlüğü 2004 ÇİFTELER 5. iş hacmi yüksek ve 563.645 BEYLİKOVA TOPLAM 619 137. Eskişehir İl sınırları içinden geçen demiryolu uzunluğu 208 km’dir. Elektrikli dizel işletmeciliği yapılmakta olup.200 yolcu kapasitelidir. Kütahya’ya 77 km. Bu güzergahlarda her gün geliş-gidiş olmak üzere 36 yolcu treni çalışmaktadır.824 kw elektrtik ve 11.808 1.833 SEYİTGAZİ 2.5 Eskişehir İlçeleri Kara Taşıtları MERKEZ ARAÇ SAYISI 121.862 16.533 600 109 249 384 315 664 137. Haydarpaşa’ya 313 km.2. 2004 yılında 229.783 8. 1892 yılında işletmeye açılan garın yurdun her tarafı ile bağlantısı bulunmaktadır.567.2.390 15.1.718 1.2.261 L.

2.894 2000 636.337 olup.ambar yolları dahil 30.2. ilimizde il merkezinde 191. ekonomik.510 2003 784.karayoluna göre ucuz.3 HABERLEŞME İlimizde telefon dağıtım şebekesi santralden abone dağıtım kutusuna kadar % 70 yer altı .407 2002 623.000 ton ve 2420 dingildir. 230 .3.2 Taşımacılık* *İlimizde bu tür faaliyetler bulunmamaktadır.4 Havayolları Hava alanının uçuş pisti 1760 m uzunluğunda 30 m genişliğindedir. 2004 yılında karşılıklı toplam 5982 yük treni çalışmıştır.2. % 30 havai güzergahlarda olup. talep yetersizliği nedeniyle vazgeçilmiştir.972 1998 689. Burada eğitim ve terminal hizmetlerine yönelik hacımlar ile uçuş kulesi bulunmaktadır.Nehir Taşımacılığı* L. L.2. CIC sistemi ile Eskişehir. Afyon. gar. Özel bir firma tarafından İstanbul-Ankara tarifeli uçak seferine başlanılmış ancak . Garın İstiab haddi (barındırma gücü). Havaalanı.697 telefon abonesi bulunmaktadır.7 Taşınan Yolcu Sayısı YIL TAŞINAN YOLCU SAYISI 1996 613. Balıkesir arası.2. 250x20 m² ve 60x30 m² 1800 m apron ile Sarıcakaya asfaltında terminale bağlantılı 1 km’lik yol bulunmaktadır.158 2004 700. 2004 yılı içerisinde brüt toplam 6.2.3 Deniz.2 Taşımacılıkta Demiryolları Haydarpaşa-Eskişehir-Ankara demiryolu trafiği elektrikli sinyallerle merkezden idare edilmektedir. Tablo L. Günlük çalışması gereken yük treni sayısı 38’dir.308 1997 611.479 ton yük taşınmıştır. Pist uzunluğunun 2200 m’den 2600 m’ye kadar çıkarılması için altyapı çalışmaları sürmektedir.Göl.813. Sivil Havacılık Yüksek Okulu tarafından eğitim amacıyla kullanılmaktadır. Demiryolları. Eskişehir İlinin toplam telefon santral kapasitesi 262. % 90’nı yerüstündedir.688 Eskişehir Gar Müdürlüğü 2004 L.129 2001 623. Tren kabiliyeti 24 saatte 36 adet yolcudur. hızlı ve devlet güvencesi ile hizmet vermektedir.3.904 1999 708. L. dağıtım kutusundan aboneye kadar olan güzergahlarımızın % 10’u yeraltı. Eğitim ve terminal binası toplam alanı 3980 m²’dir.392 kırsal alanda 50. Uçaklar için açık park alanlarının (apronlar) toplam alanı 120.1Limanlar* L. trafik trenlerinin merkezden idaresi (TMİ) sistemi ile yürütülmektedir.L.000 m²’yi bulmaktadır. güvenilir.

2. 4.4 İLİN İMAR DURUMU Eskişehir şehir merkezi mücavir alan sınırları Büyükşehir Belediye Başkanlığınca genişletilerek Çevre Düzeni Planı çalışmaları başlatılmıştır.05. ancak Çevre Düzenleri Onaylama Yetkisinin Yargıya intikal etmesi nedenıyle yetki kargaşası nedenıyle 2002 yılı sonu itibarı ile onaylanıp yürürlüğe girmemiştir.5 İLDEKİ BAZ İSTASYONLARI SAYISI İlimizde baz istasyonlarına yönelik çalışmalar Çevre Bakanlığı Çevre Kirliliğini Önleme ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 11. L.2000 tarih ve 2000/11 nolu “Elektromanyetik Kirlilik” konulu genelgeleri doğrultusunda Yönetmeliğin 5. 3. KAYNAKÇA : 1.L. Maddesine göre baz istasyonlarının yeri ile ilgili görüşler Mahalli Çevre Kurulu’nda belirlenmekte ve İlimizin bağlı olduğu Telekomünikasyon Kurumu İstanbul Bölge Müdürlüğü’ne görüş gönderilmektedir. Karayolları 46. Bakım Şube Şefliği Verileri (1996-2004) TCDD Eskişehir Gar Müdürlüğü Verileri (1996-2004) Eskişehir İl Telekom Müdürlüğü Verileri (1996-2004) Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Otobüs Şube Müdürlüğü Verileri (1996-2004) 231 . Çevre Bakanlığı ile ortak yürütülen Çevre Düzeni Planları tamamlanmış. Büyükşehir Belediyesi dışında Çevre Düzeni yapılmış ve onaylanmış Belediye bulunmamaktadır.

Bu alanların topografyası düzdür. ilk bakışta Batı Anadolu ve İç Anadolu iklimleri arasında bir geçiş iklimi niteliği gösteriyorsa da ilde genellikle sert ve karasal bir iklim görülmektedir. eğimin elverişli olduğu kesimlerde çok katlı binalar ve ağır yapılar için temel araştırmaları yapılması ve daha çok tek katlı ve bağ bahçe tipi inşaatlar için kullanılması uygundur. Bu nedenle. Eskişehir İlinin iklimi. konglomerakumtaşı yer yer marn-kiltaşı ve Bezil intrüzitler gözlenen litolojilerdir. çakıllı kil. Eskişehir kentsel alanında alüvyon yamaç malozu. Bazik intrüziflerde eğimli ve arızalı alanlar iskan dışı bırakılmalı. Eskişehir ülkesel ölçekte önemli bir demiryolu kesişim noktasıdır. Eskişehir’i daha üst kademeden merkezler olan Ankara. yamaç molozu. Eskişehir ovasının güneybatı kesiminde. Sonuç olarak . 232 .1 KENTSEL VE KIRSAL PLANLAMA M. çakıllı kil kanlamera ve kireç taşı olan zeminlerde yapılacak çok katlı ve ağır yapılar için temel etütleri yapılması tavsiye edilmektedir. kaya düşmesi gibi olayların gözlenmediği bir jeolojik yapıya sahiptir.1 Doğal Özelliklerin Kent Formuna Etkileri Eskişehir. İç Anadolu Bölgesi’nde. İstanbul’dan gelen demiryolu burada Afyon-Konya ve Ankara olmak üzere iki ana aksa ayrılır. Alüvyon. Kentte Porsuk çayı ve yan kollarının meydana getirdiği alüvyon oldukça geniş alanlar kaplar. İl kuzey ve güneyinden dağlarla. Bu durum Karadeniz ve Akdeniz bölgesi iklimlerinin İl üzerindeki etkisini engellerken Batı Anadolu ikliminin az da olsa Eskişehir sınırları içerisine sokulabilmesi sonucunu yaratmaktadır. YERLEŞİM ALANLARI VE NÜFUS M. Eskişehir aktif bir heyelan. kireçtaşı. Sakarya nehrinin en önemli kolu olan Porsuk çayı kentin içinden batı doğu yönünde geçmektedir.1 Kentsel Alanlar M. daha çok Orta Anadolu ve Batı Anadolu’daki yerleşim merkezleri arasında iletişim sağlamakta ve kendi etki alanındaki ekonomik faaliyetleri düzenlemektedir. batısından ise yüksek platolarla çevrili bulunmaktadır.1. Eskişehir’de doğu-batı doğrultusunda oluşan dağlar arasında yer alan Porsuk ve Yukarı Sakarya ovaları gibi geniş düzlüklerin yüksekliği 800-1000 m’ye dek varmaktadır.1. İzmir ve İstanbul kentlerinin etkisi altında bırakmıştır. Ulaşılabilirliğinin yüksek olması.(M).1. ovayı çevreleyen yaylanın dik kenarı önünde kurulmuş ve ovanın ortasına doğru genişlemiş bir kenttir.

Şekil M.1 İlimizin Yer Şekli 233 .

öte yandan İl dışından ve hatta belli dönemlerde yurt dışından Eskişehir kentine önemli bir nüfus akımı olmuştur. verimli bir ovaya bakan ve savunma açısından avantajlı olan bir tepe yamacında kurulmuştur. aslında diğer ova kentlerimizin de karşı karşıya kaldığı. Hızlı nüfus artışına koşut olarak. kentin biçimini dağınık ve bazen de sıçramalarla gelişmesine yol açmıştır.M. 1978 planının önerileri kabul edilerek. Böylece geri dönüşü mümkün olmayan bir şekilde tarımsal açıdan değerli olan araziler kaybedilmektedir.2 Kentsel Büyüme Deseni Eskişehir kentinin zaman içindeki gelişmesi. Kentin gelişimini etkileyen en önemli faktörlerden biri olan kent içi ulaşım ağının geliştirilmesinde de. 1987’de tamamlanan ve 2000 yılını hedef alan imar planı 1978 planının revizyonu niteliğindedir. bu önerileri geliştirme yolu seçilmiştir. Kent içinde gelişigüzel yerleşen bu kuruluşlar gelişme çekirdekleri oluşturmuş ve çevrelerinde 234 . Kentsel gelişmenin ve nüfus artışının sonunda 1952 imar planı 1970’lerde ihtiyaca cevap vermekten uzak kalmış ve yeni bir planın hazırlanması ihtiyacı doğmuştur. kent makroformunun ilk yerleştiği yamaçtan ovaya doğru inerek yayılması süreci hızlanmış ve İstasyon bu süreçte önemli bir çekim noktası oluşturmuştur. Bu plan kentsel gelişme alanları olarak doğu ve batı istikametlerini göstermiş ve kent içindeki sanayi kuruluşlarının kent dışına alınması politikasını öngörmüştür. 1985’de başlanıp.1. bu dönüşüm göz önünde bulundurulmalı ve mümkün olduğu kadar kentsel gelişmeyi ova toprağından uzak tutacak bir ulaşım ağı planlanmalıdır. 1949-1950’deki selden zarar gören mahalleler yeniden yerleşmeye elverişli duruma getirilmiştir. sağlık ve bunun gibi kurumların yer seçimi kararlarının birbirinden bütünüyle kopuk olarak alınmasıdır. Kent eski tarihlerde. kentin genişlemesi de sürmüştür. kentleşme hızlanmış ve bu makroform bozularak mekanda genişleyen bir büyüme sürecine girilmiştir. Bu doğrusal gelişim içinde de Organize Sanayi Bölgesi hem sanayi faaliyetleri. Kentin fiziksel gelişimindeki en önemli sorun.1.1952 yılında kentin imar planı hazırlatılmıştır. ancak 1950’lerde tüm ülkenin de içine girdiği sanayileşme sürecinin etkisiyle. tarımsal açıdan son derece değerli olan ovanın tarımsal amaçlı kullanımının kentsel rantla rekabet edememesi ve böylece tarım toprağının kentsel arsaya dönüşmesi sürecidir. Bu dönemde “mekansal gelişme”yi kontrol altına alabilmek ve sağlıklı bir “kentsel gelişme”ye çevirebilmek için bir imar planı gereği belirmiştir. Dağınık ve sıçramalı gelişmenin başlıca nedeni çeşitli kamu ve özel kesim sanayi kuruluşları ile yine bu dönemde kurulan eğitim. Bu plan yıllar içinde yerleşmiş arazi kullanımı yapısına uyum sağlamakta yetersiz kaldığı ve uygulamada güçlülerle karşılaşıldığı için 1985’te revize edilmesi yoluna gidilmiştir. Bu dönemde kurulan birçok yeni mahalle. Kent belli bir gelişme seviyesine kadar merkezi iş alanının çevresinde dairesel olarak gelişmiş. Bir yandan ilin kırsal alanından. bir çok diğer Anadolu kentinin de gelişmesinde etkin olan oldukça karakteristik bir dizi dinamiklerin etkisinde gerçekleşmiştir. 1953 yılından sonra ortaya çıkan gelişmeler planın kestirimlerinin çok üzerinde gerçekleşmiş ve kent plan sınırlarının çok dışına taşmıştır. Yeni göçmen mahalleleri kurulmuş. hem de bunlara bağlı konut ihtiyaçlarının yer seçimi açısından önemli bir odak oluşturmuştur. 1978 planı kentin çekirdek büyümesini kırmış ve doğrusal gelişimi öngörmüştür. Bu ihtiyaca cevap vermek için 1978 yılında yeni imar planı hazırlanmıştır. Cumhuriyet’in ilk yıllarında demiryolunun ovadan geçmesi ile birlikte.

Alt ve üst gelir gruplarının konut alanlarında fiziksel ayrışması. zaman içinde merkez işlevlerinin yoğunlaştığı bölgelerin sürekli kayma göstererek. Sümer. Bursa Caddesi ile Sivrihisar Caddesinin birleştiği. bu konut alanlarının önemli bir bölümünü.konut alanları ortaya çıkmıştır. batıdaki bölgeler arasında sıkışan kentin büyümesi. kendi işçileri için konut alanları oluşturmuş ve bu konutlar daha sonraki kooperatif türü gelişmelerin öncüsü olmuştur. Böylece. merkezi aşağı yukarı Orduevi olan kesimdir. Kuzeybatı yönünde İstanbul Karayolu üstünde yer alan küçük sanayi sitesi ile güneydoğu yönünde Ankara Karayolu üstünde yer alan Organize Sanayi Bölgesi’nin kentin gelişmesini etkilemesi ve kentin ilerde çizgisel bir gelişme göstermesi beklenebilir. kentin gelişmesiyle birlikte kentsel rant hızla artmıştır. toplumsal yapının dönüşüne koşut olarak evrim geçirmiştir. Kentte dağınık bir biçimde yer alan bu yeni yerleşme alanları. ancak Eskişehir’i çevre yerleşmelere bağlayan karayolları boyunca da gelişmeler olmuştur.1. 1970’li ve 1980’li yıllarda ise. Hamamyolu’nun doğusuna dek uzanan üçgen alandır. Kent merkezinin kuzeye doğru kayması. gelişimini sürdürme talebinde olan sanayi sektörü kent merkezinden uzak alanlarda yer seçmiştir. Kent. Eskişehir’de konut alanları toplumsal yapının mekanda yansımasının bir örneğidir. Eskişehir’de kent merkezi. İkinci omurga ise.3 Planlı Kentsel Gelişme Alanları Eskişehir’in kent biçimi tek merkezli dairesel kentlerin gelişme modelinin ana özelliklerini taşımakla birlikte. kooperatiflerce yapılan toplu konut türü gelişmelerin oluşturmasıdır. burada dikkati çeken bir nokta. çizgisel gelişmeye de açıktır. 1970’lerin başında. Birinci omurga. Bu bölge 1980’lere gelindiğinde de varlığını sürdürmektedir. Kamu kuruluşları. daha çok kuzey. kentin 12 km doğusunda Organize Sanayi Bölgesi kurulmuştur. Birincisi Porsuk Çayının kuzeyinde ona koşut. M. Eskişehir’in kent merkezi tarihsel gelişimi boyunca. Özellikle işçi konutları işlevini taşıyan bu alanlara örnek olarak Orhangazi. Ertuğrulgazi. Kentin kuzeyinden geçen yeni Ankara-İstanbul Karayolu bağlantısı ise kuzeye doğru genişleyen konut alanları için önemli bir çekim unsuru olmuştur. sürecinde önemli bir gelişme özellikle 1930’lardan sonra ticaret birimlerinin yoğunlaştığı Hamamyolu çevresinde gerçekleşmiştir. ikincisi ise çayın güneyinde ona dik yer alan iki bölge birbirine Porsuk Çayının üstünden geçen Köprübaşı Caddesi çevresinde yoğunlaşan merkez işlevleri ile bağlanır. diğer büyüyen kentlerindeki kadar keskinleşmemiştir. Bu dönemde de karayolları konut gelişimini beraberinde getirmiş. Ankara karayolu üzerinde. Doğudaki askeri bölgelerle. İki Eylül Caddesinin kuzey yanından başlayarak. iki ana omurga üzerinde yoğunlaşan ve bu omurgalara bağlanan caddeler boyunca uzantılar halinde süren bir yapıdadır. kuzeydoğu ve güneybatı yönlerinde gerçekleşmiştir. kuzey yönünde bir yağ lekesi şeklinde büyümesini sürdürmüş. kente özgü nedenlerle yavaş gelişmiştir. Ancak. Bu evrim durağan bir konumda merkezin yıkılıp-yenilenmesi biçiminde değil. Bu nedenle. Eskişehir’in tarihsel gelişimi içinde konut alanlarının toplumsal farklılaşmaya göre ayrışması süreci. başta ulaşım olmak üzere . Eskişehir’i çevre yerleşmelere bağlayan yollar ve özellikle de kentin kuzeyinden geçen Ankara-İstanbul karayolu bağlantısı boyunca yapılaşma engellenememiştir. güneydeki ilk çekirdekten kuzeye doğru ilerlemesiyle olmuştur.1. Yüksekliği tek kat ile üç kat arasında değişen çok küçük parsellere yerleşmiş bitişik düzen yapıların sıralandığı dar sokaklardan oluşan bu doku 235 . kentsel hizmetlerin sağlanmasında önemli sorunlara yol açmıştır. Osmangazi ve Gökmeydan mahalleri gösterilebilir.

Demiryolunun kuzeyinde ise hayvan pazarı ve sanayi kuruluşları yer alır. Caddenin kuzeybatı yönünde süren uzantısında ise. lüks pastane ve lokantaların bulunduğu bir alandır. Cadde üstünde yer alan bu birimler. modern merkez özellikleri ağır basar. dokumacılar. yedek parçacılar ve dayanıklı tüketim malları satan mağazalar çoğunluktadır. yapılarda da görülür. Bu kesimde. iki yönde lüks mağazaların yoğunlaştığı. Hamamyolu ve bu yolun kuzeyinden ayrılan dar sokaklar boyunca toplanmıştır. dokumacılar. Özellikle Orduevi çevresi. konfeksiyoncular. Cadde üstünde tek katlı küçük ve eski dükkanlarla 1930-1940’lardan kalma 3-4 katlı yapılar arasında 8 katlı yapılar da vardır. Köprübaşı çevresinin geçiş bölgesi niteliği. Öbür kentlerde olduğu gibi Eskişehir’de de merkezin bu geleneksel kesimi. bu merkezin içinde çeşitli bölgeleri ayrıştırmak mümkündür. demiryoluna dek uzanır. güneybatı yönünde sürerek. Porsuk’un kuzeyinde kalan bölgede ise. merkezin batısındaki üst gelir durumu konut alanlarına hizmet eden bir alt merkez niteliği kazanır. züccaciyeciler. Merkezin geleneksel özelliklerini koruyan kesimi. Merkez işlevleri. Üst katlar da ise emlak. ayakkabıcılar. Üst katlarda da büro kullanışları yer almaktadır. 236 . Bu ayrıştırma gerek işlev. Bu yapı. Bu çok katlı yapıların giriş ve bodrum katlarında genellikle pasajlar yer alır. daha çok alt-orta gelir gruplarının alışveriş ettiği bir alandır. modern merkezin yer aldığı Sivrihisar Caddesi’ne bağlayan sokaklarda da banka şubeleri ve bazı kamu kuruluşlarının büroları dikkati çekmektedir. giriş katlarda daha çok günlük ve haftalık alışverişe yönelik ticaret birimleri çoğunluktadır. muhasebe ve mimarlık-mühendislik büroları çoğunluktadır. Bu uzantılar nitelik olarak birbirinden farklıdır. bileyiciler ve kunduracılar gibi tek bir etkinliğin toplandığı sokakların varlığıdır. Bir geçiş bölgesi niteliğinde olan Köprübaşı Caddesinin çevresinde ise alt gelir gruplarının tüketimine yönelik giyim ve züccaciye mağazalarının yanında lüks mağazaları görmek mümkündür. hırdavatçılar. Ancak. kent merkezinin omurgasını oluşturan bu bölgelerin dışında. mali kuruluşlar bu kesimde yer alır. züccaciyeciler. avukat büroları yer alır. üst gelir grubuna yönelik perakende ticaret yerleri ve özel doktor muayeneleri. gerekse farklı gelir gruplarının talebinin karşılanması açısından yapılabilir. her yönde uzanan caddeler boyunca giriş katları da yoğunluklarını sürdürür. Eskişehir kenti 1990’lı yılların başında da tek merkezlilik özelliğini korumaktadır. Merkezin gelişimi son yıllarda da kuzey yönünde sürmüştür. gibi ürünlerin satıldığı dükkanlarda vardır.büyük ölçüde eski biçimiyle durmaktadır. tarımsal faaliyet için gerekli hayvan yemi. Atatürk Caddesine ulaşır. Porsuk’un güneyindeki omurganın önemli bir bölümünde egemendir. hitap ettiği gelir grubu değişerek. toptan ve perakende bakkaliyeler ve kuyumcular çoğunluktadır. Bağlar Caddesi üstündeki ticaret birimleri merkezden uzaklaştıkça. Kuzeye yönelen öteki caddeler üstünde de zemin katlarda ticaret birimleri vardır. böcek ilacı vb. Bölgede geleneksel merkez özelliklerini yansıtan bir olgu da. Bu caddeyi. kuyumcular. Ayrıca. İki Eylül Caddesi. Sivrihisar Caddesi’nin doğu yönündeki uzantısı üstünde oto galerileri. Bu caddenin doğu yakasında. Güneydeki uzantılarda da çeşitlilik görülür. Lüks mağazaların ve büroların toplandığı iş hanları. Buradaki yapılarda büyük ölçüde yenilenmiş ve kat yükseklikleri artmıştır.

2004 tarihindeki kararı ile 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 2. M. güneyde Yediler Parkı ile son bulmaktadır. 1953’ten sonra ortaya çıkan gelişme. 237 .4 Kentsel Alanlarda Yoğunluk Nüfus şehir merkezinde yoğunlaşmıştır. Plan sanayi bölgelerinin değişimi için gerekli alanları belirlemiş. Eskişehir İli Büyükşehir Belediyesi sınırları Valilik binası merkez kabul edilerek ve il mülki sınırları içinde kalmak şartı ile yarıçapı 20 km olan Tapu Kadastro Müdürlüğü’nce hazırlanan haritanın daire sınırlarında ve içinde kalan Büyükşehir Belediyesi kapsamına giren köy tüzel kişiliği sona ererek. OSB ve sanayi alnlarının seçiminde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Bakanlığımız Yönetmeliklerine göre hareket edilmektedir. daha önce de değinildiği gibi. Merkezdeki nüfus yoğunluğu ilçelere ve köylere nazaran daha fazladır. Çifteler OSB’si .1. Merkezin kuzeyinde. Planın temel kararı.1. Bu geçiş bölgesi demiryoluna kadar uzanır. konut alanları içinde geniş yeşil alanlar önermiş ve konut alanları için bitişik düzeni öngörmüştür.1. 18 köy mahalleye dönüştürülmüştür. Kentin hızla gelişmesi sonucu 1970’lerde ikinci bir imar planı hazırlamak gereksinimi ortaya çıkmıştır. M. maddesi gereği. Yunusemre Caddesi boyunca çeşitli etkinlikler yer alır. kentin ilerideki sosyo-ekonomik gelişiminin mekanı nasıl şekillendireceği göz önüne alınarak verilmiştir.1.Hamamyolu.1.6 Endüstri Alanları Yer Seçimi İl merkezinde 1972 yılından beri faaliyetini sürdüren OSB 4’ncü bölümüyle birlikte önemli bir sanayi merkezidir. Beylikova OSB’si yer seçimleri tamamlanmış kuruluş işlemleri devam etmektedir. Bunun dışında Sivrihisar OSB’si . Porsuk Çayı’nın hemen güneyinde geniş bir alanı küçük sanayi birimleri kaplamaktadır. Belediye Encümeninin 09. Polat Sökmen tarafından hazırlanan palan halen yürürlükte olup uygulamada bir takım güçlüklerle karşılaşılmaktadır. planının öngörülerini fazlasıyla aşmış. kent planda çizilen sınırın dışına taşmıştır. Merkezin doğu çeperinde ise.08.1.5 Kentsel Yenileme Alanları Kentin ilk imar planı 1952 yılında hazırlanmıştır. konutlarla işyerleri iç içedir. Bu parkın doğusunda Ankara Şosesi boyunca da ticaret birimleri vardır. Daha sonra kentteki hızlı gelişme 1985 yılında yeniden bir imar planı hazırlanmasını gerekli kılmıştır. M. Parkın güneyinde Odunpazarı’nın girişinde ise bu bölgeye hizmet eden bir alt merkez oluşmuştur. planın ana özelliği kentin belli eksenler üstündeki koridorlar biçiminde gelişmesini önermesi ve bu koridorların ayrı niteliklerde olmasıdır. 1978’de 1/25000 nazım plan şeması hazırlanmıştır.

Bunun yanı sıra Kırım Savaşı’ndan sonra Eskişehir’e göç eden Tatarlar tarafından “Kırım Tipi Evler” yapılmıştır. 1970 yılında. Evlerin bahçeleri. Genellikle evlerin üst katları sokağa doğru çıkmalıdır. Bazılarında kapalı fırın evi bulunur. Bir de Eskişehir’de Kurtuluş Savaşı’ndan sonra yapılan “neoklasik” tipi ilk kagir resmi yapılar mevcuttur. bazı yol yapımları sırasında (örneğin. dar sokakları. Arkeolojik ve Turistik Özellikli Alanlar Odunpazarı Evleri . yıllar boyu değişmemiş ve özelliklerini taşımıştır. Ancak bu ayrımın görüldüğü evlere örnek olarak Hacı Hüseyin Çavuş Evi. yuvarlak alınlıklıdır. ahşap işçiliğini sergilemektedir. yuvarlak ve demir parmaklıklı bir balkon bulunur. Bazı ocakların iki tarafında küçük raflar vardır. Odunpazarı semtinde Osmanlılardan günümüze miras kalan yapıların bir bölümü restore edilmiş fakat bir çoğu ilgisizlik yüzünden yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunmaktadır. Odunpazarında bu tür ahşap işçiliğine güzel örnek olarak Beyler Sokağı’nın köşesindeki “Celepcigil Evi”ni gösterebiliriz.1. yüksek kerpiç duvarlarla çevrilidir. şeyh Şehabettin Caddesinin yapımı) bir çok eski evin yıkılmasına rağmen. Bu tip evler.1.M. gömme dolapların kapakları. Alt katı dükkan olan bu evin 120-150 yıl önce yapıldığı tahmin edilmektedir. tamamen imar plansız alanlardır. 238 . Odunpazarı ve çevresi.2 Kırsal Alanlar M. Köyün ihtiyacı çerçevesinde muhtarlıkların denetimi ile plansız gelişmektedir. Eski Hükümet Binası. En güzel örneklerinden birisi olan “Yeşil Efendi Evi”.1. Bu tip evin cephesinin ortasında.1.2.7 Tarihi. genelde iki katlıdır ve her iki katta bir sofanın etrafına sıralanmış dörder oda bulunmaktadır. Evlere dıştan baktığımızda canlı renklerle boyandığını. 1950 yıllarından sonra. Odunpazarı’ndaki eski Askerlik Şubesi. Bu evde tavanlar. Etnografya müzesi haline getirilmiştir. görüntüsünü tamamlayan antik evlerin konumu. pencerelerde kafes yada kafes cumba kullanıldığını görmekteyiz. Genelde tavanın ortasında altıgen. havası sağlıklı olan bu eski Türk şehri. Bunlara “Kedi Gözü”adı verilir. Trafikten uzak. Bu görünüşle geleneksel Eskişehir evlerinden ayrı bir özellik taşır. Eski Belediye. Çatısı.1 Kırsal Yerleşme Deseni Eskişehir İli kırsal kesimi köy yerleşik ve dağınık alanlarından ibaret. çeşmeleri eski evleri. bu tip bina örnekleridir. Odunpazarı’ndaki bu evlerin aralarında bulunan mahalle çeşmeleri hala işlevlerini sürdürmektedir. M. dörtgen köşe veya yuvarlak göbek bulunur. Bu tür evlerde haremlik selamlık ayrımı seyrek olarak görülür. Ahşap işçiliğine örnek olarak da Çıkıllılar Evi ve Demirler Evi’ni gösterebiliriz. küçük meydanları ile özel görünümünü korumuştur. Kültürel. Yeşiller Evi ve bitişiğindeki Sipahiler Evi’ni gösterebiliriz.

2 Okullar İlimiz sınırları içerisinde Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okul ve öğrenci sayıları aşağıya çıkarılmıştır. sırasıyla meslek lisesi. örgün eğitimde toplam 25969 öğrenci bulunmaktadır. Ayrıntılı bilgiler R Sağlık ve Çevre başlığı altında verilmiştir M. kütüphane hizmetlerinin gelişmesiyle ve artan nüfusa oranla İlimize yetmez bir duruma gelmiştir.3. belediye binaları kent merkezindedir.Anadolu Üniversitesi’ne bağlı biri açıköğretim fakültesi olmak üzere 10 adet fakülte. Osmangazi Üniversitesi ve bu üniversiteye bağlı 7 fakülte.2 ALTYAPI Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiler “Ulaşım ve Altyapı” başlığı altında incelenmiştir. Eskişehir İl Halk Kütüphanesine bağlı olan diğer kütüphanelerimiz ise sırayla şöyledir : 239 . M. 4 adet enstitü mevcut olup. 2 Meslek Yüksek Okulu ve 4 Enstitüde toplam öğrenci sayısı da 14011’dir. İlimiz merkezinde Yurtkur’a bağlı 3 adet yurtta toplam 6068 öğrenci barınmaktadır. adliye. Bu bölge. kamuya ait alanlardan oluşan bir bant ile sınır koymaktadır.1. İl Halk Kütüphanesi 1968 yılında bakanlıkça inşa edilen modern bir binadır. Ancak bu bina.M. Arazi Mülkiyeti Kırsal alan planlanmasında arazi mülkiyeti hakkında elimizde bilgi bulunmamaktadır. Atatürk Caddesinin batı yanını ise. Tablo M. İl merkezinde bulunmaktadır. Bunun dışında ilçelerde bulunan devlet hastaneleri ile ilin değişik semtlerinde sağlık ocakları bulunmaktadır.3. Valilik dışındaki öbür kamu kuruluşları ile birlikte merkezin batısına.2.3. M. M. 9 yüksek öğretim. 2 Yüksekokul. 1 adet konservatuar.4 Sosyal ve Kültürel Tesisler Kütüphaneler . spor salonu ve Hava Kuvvetleri Hastanesi kaplamaktadır.3 Hastaneler ve Sağlık Tesisleri Hastaneler il merkezinde konumlanmıştır.3 BİNALAR VE YAPI ÇEŞİTLERİ M.3.2.1 Milli Eğitim Bağlı Okul ve Öğrenci Sayıları Merkez Okul Sayısı Öğrenci Sayısı İlçeler Okul Sayısı 125 30 155 Öğrenci Sayısı 16248 3838 20086 Toplam Okul Sayısı 252 69 321 Toplam Öğrenci Sayısı 83728 32557 11685 İlköğretim 127 67480 Ortaöğretim 39 28719 Toplam 166 96199 İl Milli Eğitim Müdürlüğü 2004 İlimiz sınırları içerisinde Osmangazi Üniversitesi ve Anadolu Üniversitesi olmak üzere iki üniversite bulunmaktadır. M.1 Kamu Binaları Kentin en önemli yönetsel birimleri olan Valilik.

Merkezdekiler ; - Dumlupınar Çocuk Kütüphanesi - Atatürk Çocuk Kütüphanesi - Namık Kemal Çocuk Kütüphanesi - Muzaffer Tokay Çocuk Kütüphanesi - Ünal Çocuk Kütüphanesi - Yenikent Çocuk Kütüphanesi - Malhatun Halk Kütüphanesi - Osmangazi Halk ve Çocuk Kütüphanesi (Bölge Cilt Atölyesi) İlçelerdeki Kütüphaneler ;
Kaymaz Bucağı Halk Kütüphanesi Sivrihisar Halk Kütüphanesi Seyitgazi Halk Kütüphanesi Çifteler Halk Kütüphanesi Mahmudiye Halk Kütüphanesi Mihalıççık Halk Kütüphanesi İnönü Halk Kütüphanesi Alpu Halk Kütüphanesi

Sanat Çalışmaları ;
Anadolu Üniversitesi’nin konservatuar Bölümü’nde, Klasik Türk Müziği, Klasik Batı Müziği, Halk Eğitim Merkezinde Hüseyin Erbay yönetimde Türk Sanat Müziği, Ahmet Kızılok yönetiminde ise Türk Halk Müziği çalışmaları yapılmaktadır. Devlet Güzel Sanatlar Galerisi, Kültür Müdürlüğüne bağlı olarak çalışır. Bu galeride her 15 günde bir resim sergisi açılmaktadır. Bir yıl öncesinden program hazırlanmaktadır. Bunun dışında Yunus Emre Kültür ve Sanat Merkezi Galerisi, Büyükşehir Belediyesi Kültür Merkezi’nde sergi açılabilir. Devlet Güzel Sanatlar Galerisi’nde sergi açılabilir. Devlet Güzel Sanatlar Galerisi’nde sergiler dışında resim, fotoğraf, seramik ve dokuma kursları da verilmektedir. Kütahya yolu üzerinde fuar alanında Kültür Bakanlığı tarafından projelendirilmiş olan, “Kültür Merkezi”nin inşaatına 1994 yılında başlanmıştır. Bu merkezde 650 kişilik bir tiyatro salonu, 250 kişilik bir toplantı salonu ve çeşitli sergi salonları ile atölyeler bulunacaktır. İnşaatı halen devam etmektedir. İlimizde Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılan Büyükşehir Belediyesi Sanat ve Kültür Sarayı’nda senfoni orkestrası konserleri, tiyatro ve opera etkinlikleri 2004 yılı başından itibaren devam etmektedir.

Sinemalar ;
- Kılıçoğlu Sineması - Arı Sineması - AFM (Migros)

240

Tiyatrolar ;
Eskişehir’de Anadolu Üniversitesi Devlet Konservatuarı Tiyatro Bölümü öğrencileri ile Halk eğitim Merkezi, tiyatro çalışmaları yürütmektedir. Büyükşehir Belediyesi bünyesindeki Haller Gençlik Merkezinde bulunan Tepebaşı Sahnesi ve İkieylül Caddesi’nde yer alan Turgut Özakman Sahnesi’nde yıl boyunca çeşitli oyunlar sergilenmektedir. Eskişehir Anadolu Üniversitesi gençleri bir araya gelerek “Eskişehir Tiyatro Kumpanyasını” kurmuşlardır. Yedi Cüceler tiyatro grubu da Odunpazarı Belediyesi Başkanlığı himayesinde oyunlar sergilemektedir. “Eskişehir Sizin Sahne Oyuncuları” ve Gençlik Spor Müdürlüğü’nün Gençlik Merkezi Tiyatro grubu ise her yıl birkaç oyun hazırlayan amatör tiyatro gruplarıdır. Ayrıca Kültür Bakanlığı’na bağlı Devlet Tiyatrosu, yurt içi turnelerinde ilimize gelerek temsiller vermektedir.

M.3.5 Endüstriyel Yapılar
Endüstriyel tesislerin yerleri hakkında bilgi Sanayi ve Teknoloji konu başlığı altında incelenmiştir.

M.3.6 Göçer ve Hareketli Barınaklar
İlimizde göçer barınaklara örnek olarak şeker pancarı için kampanya döneminde gelen geçici işçilerin kurdukları çadırlardır. Eskişehir Merkez, Alpu ve Çifteler İlçesi ve Mihallıçcık Yunusemre sınırlarında ağırlıklı olmak üzere il genelinde toplu olarak oluşturulan tuvalet ve su ihtiyacı karşılanmış sahalarda barınmaktadırlar.

M.3.7 Otel-Motel ve Turizm Amaçlı Diğer Binalar
Sıcaksu kaynaklarının bulunduğu, merkezi yerleşim alanlarına yakın bölgelerde kaplıcalar ve oteller yer almaktadır. Bu oteller Mihalgazi ilçesi sınırları içersindeki Özel İdare ve Ilıca Belediyesine ait 2 otel ile Sivrihisar ilçesi Hamamkarahisar köyünde 1 adet otel bulunmaktadır. Şehir merkezinde doğal sıcak sulu oteller dahil olmak üzere estetik açıdan doğal yapıya uyum sağlamamaktadır.

M.3.8 Bürolar Dükkanlar
“Planlı Kentsel Gelişme Alanları” konu başlığı altında incelenmiştir.

M.3.9 Kırsal Alanda Yapılaşma
Eskişehir kırsalında yapılaşma geleneksek köy yapılanması olarak karşımıza çıkmaktadır. Kırsal alanda hayvancılık ve ekim için gerekli ekipmanın muhafaza edilecek şekilde planlanmış avlulu ve ahırlı olan evler karşımıza çıkmaktadır. Modern çağın gerekliliği köylere kadar ulaşmış, köylerde yol, su, elektrik ve telefon ağı ile donatılmıştır. Yapılan yapılar özellikle taş, tuğla, kerpiçtir. Ancak son zamanlarda köylerimizde betonarme yapılara rastlamaktadır. 241

M.3.10 Yerel Mimari Özellikler
Odunpazarı Evleri (M.1.1.7) başlığı altında incelenmiştir.

M.3.11 Bina Yapımında Kullanılan Yerel Materyaller
Binalarda ağaç aksamı, tuğla, kerpiç, kiremit ve toprak ürünleri ile mermer kullanılmaktadır.

M.4 SOSYO-EKONOMİK YAPI M.4.1 Göçler TABLO M.2 1985-1990 Arasında İçe Göç, Dışa Göç, Net Göç Ve Net Göç Hızı
İçe göç Toplam göç içindeki pay, ‰ 1990 nüfusu içindeki pay, ‰ Dışa göç Toplam göç içindeki pay, ‰ 1990 nüfusu içindeki pay, ‰ Net göç (1) Net göç hızı, ‰ (2) (1) Türkiye toplamında iç göç dış göçe eşittir. (2) 1990 nüfusu esas alınarak yapılmıştır. Türkiye 4 065 173 1 000 80 4 065 173 1 000 80 İç Anadolu 671 609 165 75 821 715 202 92 -150 106 -17 Eskişehir 53 563 13 91 47 053 12 80 6 510 11

M.4.2 Göçebe İşçiler
Göçebe işçiler genelde tarım ve inşaat sektöründe çalışmaktadırlar. Tarım sektöründe çalışanlar seyyar kurdukları çadırlarda, inşaat sektöründe çalışanlar ise yaptıkları inşatlarda ve otellerde barınmaktadırlar.

M.4.3 Kent Toprağının Mülkiyet Dağılımı
Nisan 1999’a ait Hazine’ye ait tahsisli ve iratlı mallar aşağıda verilmiştir.

TABLO M.3 Hazineye Ait Tahsisat Mallar
TAHSİSLİ İRATLI TOPLAM MERKEZ İLÇELER MERKEZ İLÇELER MERKEZ İLÇELER 1192 Adet 1284 Adet 6346 Adet 24096 Adet 7538 Adet 25380 Adet 600.143.240,30 m² 367.048.346,50 m² 37.734.483,26 m² 814.116.371,50 m² 637.877.723,56 m² 1.181.164.718,00 m²

M.4.4 Konut Yapım Süreçleri
Kooperatifler, Büyükşehir Belediye Başkanlığının toplu konut projeleri ve yap-satçılar ve bireysel mesken inşaatları ile kentteki konut ihtiyacını karşılanmaktadır.

M.4.5 Gecekondu Islah ve Önleme Bölgeleri
Eskişehir Tepebaşı semtinde 1 nolu gecekondu bölgesinde önleme çalışmaları tamamlanarak bu bölgede gecekondu sorunu ortadan kalkmıştır. Çankaya Mahallesindeki 3 nolu gecekondu bölgesi önleme çalışmaları yapılmıştır 242

M.5 Yerleşim Yerlerinin Çevresel Etkileri
Binalarda ısı ve ses izolasyonu için ilgili yönetmelikler geçerlidir.

M.5.1 Binalarda Ses İzolasyonu
İnsanları olumsuz etkileyen gürültü kaynaklarından bazıları yaşadıkları veya çalıştıkları yapıların içinde yer almaktadır. Yüksek düzeyli konuşma sesleri, adım sesleri ve diğer darbe gürültüleri, elektronik olarak yükseltilmiş müzik, radyo, TV sesleri, her türlü ev aletlerinin sesleri, sıhhi tesisat ve havalandırma tesisatı ile ilişkili ticarethane büro vb. gürültüsü, tesisat dairesi ( brülör, hidrofor vb. gürültüleri), ortak servis alanları (merdiven,asansör) bina ve konut ile ilişkili atölye, tamirhane ve imalathaneler bina içinde gürültü rahatsızlığı veren gürültü kaynaklarıdır. Binalarda gürültü sorununun önlenmesi için alınabilecek önlemler şöyle sıralanabilir; - Mevzi imar planlarının uygun biçimde yapılması; bina kütlelerinin yerleştirilmesi, gürültü kaynaklarına bağlı olarak yönlendirilmesi ve biçimlendirilmesi, toplu olarak planlanacak yerleşim birimlerinin de gürültü kaynağı durumunda olabilecek yapıların, gürültüye duyarlı ve yarı duyarlı mekan ve yapı bloklarından uzak olarak yerleştirilmesi ve ses yalıtım önlemi alınarak projelendirilmesi, - Gürültüye duyarlı mekanların dış çevre gürültüsünden ve yapı içindeki kaynak hacimlerinden uzağa yerleştirilmesi, tampon mekanlarının (depolar, mutfak, sirkülasyon alanları vb. servis alanları gibi) bırakılması, - Yapıda iç yapı elemanlarının yeterli ses yalıtımına sahip olacak biçimde tasarlanması, - İç Akustik yutuculuğunun arttırılması, hacim içinde ses perdeleri ve hücreler kaynağının uygun montajı ve yapının diğer bölümlerine ses iletim yollarının kesilmesi gibi önlemler alınabilir. Ülkemizde gürültü kontrolünün mevzuat kapsamına girmesi, 1984’de Çevre Kanunu ile gerçekleşmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 2. maddesi, gürültü kirliliğini çevre kirliliği kapsamına almıştır. Yasanın 14. maddesi ise “Gürültü” başlığı altında “kişilerin huzur ve sükunu beden ve ruh sağlığını bozacak şekilde yönetmelikte belirlenen standartlar üzerinde gürültü çıkarılması yasaktır.” İbaresi yer alır. “Fabrika, atölye, işyeri, eğlence yeri, hizmet binaları, konutlar ve ulaşım araçlarında gürültünün asgariye indirilmesi için gerekli önlemler alınır” hükmü getirilmiştir.

M.5.2 Havaalanları ve Çevresinde Oluşturulan Gürültü Zonları
Eskişehir havaalanları mania planı 1/50000 ölçekte verilmiştir. Bu planda havaalanları çevresindeki binaların yüksekliklerinin olması gereken değerleri gösterilmiştir.

243

ŞEKİL M.2 Eskişehir Havaalanları Mania Planları

244

M.5.3 Ticari ve Endüstriyel Gürültü
Toplu olarak planlanacak yerleşim birimlerinde gürültü kaynağı durumunda olan ticaret alanları, açık pazar yerleri vb. gürültüye duyarlı olan konutlar, sakin çalışma yerleri otel yatak blokları, okul derslik ve kitaplıkları, konferans salonları, konser ve kongre merkezleri, hastanelerdeki hasta odaları, dinlenme ve bekleme odaları, ameliyat haneler gibi gürültüye duyarlı ve orta duyarlı mekan ve yapı bloklarından uzak olarak yerleştirilip, ses yalıtım önlemleri alınarak projelendirilerek gürültü kirliliği önlenebilir. Makine ve donatımın yeri, bakımı ve kullanımına ilişkin önlemler kullanılabilir. Titreşim kuvvetleri için strüktürel açıdan yeterli destek sağlamak metal yüzeylerde sönümlendirici kaplama yapmak darbe güçlerinin etkisini azaltmak, hava kanallarında ses yutucu astarlama ve giydirme yapmak, hava kanalları branşman ve dirseklerde türbülansın önlenmesi, hava çıkış ve emiş hızlarını ayarlamak, özel ses yutucu hava hücreleri yapmak tabanlarda vibrasyon yalıtımı yapmak hareketli veya sabit gürültü perdeleri veya kapalı hücreler kullanmak, yıpranmış veya bakımsız makineleri onarmak araçların çalışma zaman ve sürelerini değiştirmek gibi önlemler alınabilir. Endüstri yapılarına ve kaynağın yer aldığı mekana ilişkin önlemler ise şöyle sıralanabilir; Makine ve araçların yapı içinde ve dışında uygun konuşlandırılması ve montajı yapılabilir. Yapının endüstri alanı içinde uygun konuşlandırılması sağlanabilir. Endüstri yapısının uygun biçimlendirilmesi ve konstrüksiyon seçimi yapılabilir. Fabrika mahallinde ses yutucular artırılabilir. Yapının dış duvar açıklıklarının uygun yerleştirilmesi gerçekleştirilip donatımın yapı strüktürü ile doğrudan teması kesilebilir. Yapı elemanlarında istenilen ses yalıtımı sağlanabilir. Bu alanların çevresinde gürültüyü önlemek için tampon bölgeler, materyal kullanılıp uygun ağaçlandırma gerçekleştirilebilir.

M.5.4 Kentsel Atıklar
Eskişehir ili nufusu şehir merkezinde yoğunlaşmış, bunun sonucu atık sorunuda merkezde ön plana çıkmıştır. Evsel kökenli atıklar 2 adet alt belediye veya yetkisini devrettiği kuruluşlarca toplanıp Seyitgazi yolu üzerindeki çöp depolama sahasında vahşi olarak depolanmaktadır.

M.6 NÜFUS M.6.1 Nüfusun Yıllara Göre Değişimi
Tablo M.4’de yıllar itibariyle şehir ve köy nüfusu oranı ve yıllık artış hızları verilmiştir.

245

20 32.20 TOPLAM E – 24.14 18.64 20.54 16.22 33.70 28.49 31.11 9.05 27.27 14.32 15.77 18.74 18.80 14.16 22.79 14.11 13.49 47.57 39.39 44.21 18.66 19.4 YILLARA GÖRE ŞEHİR-KÖY NÜFUSU ORANI ve YILLIK ARTIŞ HIZI SAYIM YILI T 1927 1935 1940 1945 1950 (1) 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 2000 154195 183205 206794 244251 276164 323511 368827 415101 459367 495097 543802 597397 641057 706009 TOPLAM E 74583 90741 103378 126367 141759 165566 189790 210949 231671 254173 275608 301562 321928 352264 K 79612 92464 103416 117884 134405 157945 179037 204152 227696 240924 268194 295835 319129 353745 T 41327 56730 70894 90593 100724 138314 176360 200332 245905 292110 343923 404236 477436 557028 ŞEHİR NÜFUSU E 20944 28854 37448 49494 54314 73602 93227 104433 127441 153784 176753 205603 240681 277358 K 20383 27876 33446 41099 46410 64712 83133 95899 118464 138326 167170 198633 236755 279670 T 112868 126475 135900 153658 175440 185197 192467 214749 213462 202987 199879 193161 163621 148918 KÖY NÜFUSU E 53639 61887 65930 76873 87445 91964 96563 106516 104230 100389 98855 95959 81247 74906 K 59229 64588 69970 76785 87995 93233 95904 108253 109232 102598 101024 97202 82374 74075 T – 21.59 24.62 32.99 31.65 26.43 55.19 18.51 26.31 21.82 42.28 63.49 21. Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı Eskişehir Bölge Müdürlüğü 246 .99 11.45 32.58 26.31 60.34 (1) 1950 cinsiyet verileri 1945 ve 1955 yılı cinsiyet oranlarından tahmin edilmiştir.22 23.14 36.10 22.78 66.00 27.98 17.27 50.08 40.00 13.71 39.78 41.55 24.60 26.58 31.TABLO M.84 37.44 21.56 31.29 24.19 49.43 25.29 34.25 25.26 37.05 39.07 48.04 26.88 30.23 21.29 9.83 40.16 33.61 K – YILLIK NÜFUS ARTIŞ H ŞEHİR T – E – K – 18.13 52.24 34.07 8.29 40.22 15.60 22.51 35.

247 . C İN S İY E T V E Y A Ş G R U P L A R IN A G Ö R E D A Ğ IL IM 80000 70000 60000 KİŞİ SAYISI 50000 40000 30000 20000 10000 0 004 05 -0 9 10 -1 4 15 -1 9 20 -2 4 25 -2 9 30 -3 4 35 -3 9 40 -4 4 45 -4 9 50 -5 4 55 -5 9 60 -6 4 65 -6 9 70 -7 4 75 -7 9 80 -8 4 85 + Top lam Erkek Kadın YAŞ GRUPLARI Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı Eskişehir Bölge Müdürlüğü 2002 Grafikten de anlaşılacağı gibi Eskişehir’de nüfusun çok genç olduğu görülmektedir. Cinsiyet Ve Yaş Gruplarına Göre Dağılım N Ü F U S .1 Nüfus.6.2 NÜFUSUN CİNSİYET VE YAŞ GRUPLARINA GÖRE DAĞILIMI 1990 nüfus sayımına göre yaş grubu ve cinsiyete göre nüfus dağılımı Tablo M.5 Nüfusun Yaş Grubu ve Cinsiyete Göre Dağılımı YAŞ GRUBU 0-04 05-09 10-14 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64 65-69 70-74 75-79 80-84 85+ Bilinmeyen Devlet İstatistik Enstitüsü ERKEK KADIN 26507 25473 31830 30267 34557 33226 33604 32942 28065 29655 28681 28278 25890 24594 23460 22150 19182 18683 15755 15436 14270 14744 13578 13408 10946 11911 6972 7274 3327 4219 3077 3656 1433 2028 665 1110 129 75 Başkanlığı Eskişehir Bölge Müdürlüğü 2002 TOPLAM 51980 62097 67783 66546 57720 56959 50484 45610 37865 31191 29014 26986 22857 14246 7546 6733 3461 1775 204 GRAFİK M.5’te verilmiştir. TABLO M.

545 16.M.681 9.331 10.7 Eskişehir İli Sayım Sonuçları (22 Ekim 2000) ESKİŞEHİR (Merkez) ALPU BEYLİKOVA ÇİFTELER GÜNYÜZÜ HAN İNÖNÜ MAHMUDİYE MİHALGAZİ MİHALIÇCIK SARICAKAYA SEYİTGAZİ SİVRİHİSAR 519602 16.696 14.701 31.6. TABLO M. TABLO M.029 18.6 Şehir Ve Köy Nüfusları İle Yüzölçümü Ve Nüfus Yoğunluğu Köyler Yüzölçümü (km²) Nüfusu Toplam 706009 557028 148981 13842 Merkez İlçe 519602 482793 36809 2664 Alpu 16727 5708 11019 886 Beylikova 10506 5420 5086 450 Çifteler 18545 11883 6662 794 Günyüzü 16508 4737 11771 1396 Han 3681 2050 1631 250 İnönü 9331 5180 4151 341 Mahmudiye 10132 5141 4991 678 Mihalgazi 14029 7613 6416 131 Mihalıçcık 18696 4706 13990 1837 Sarıcakaya 14968 7942 7026 375 Seyitgazi 21701 3281 18420 1494 Sivrihisar 31583 10574 21009 2546 Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı Eskişehir Bölge Müdürlüğü 2002 İlçeler Toplam Merkez Nüfusu Nüfus yoğunluğu 51 195 19 23 23 12 15 27 15 107 10 40 15 12 22 Ekim 2000 yılı Eskişehir İli sayım sonuçları Tablo M.508 3.3 İl ve İlçelerin Nüfus Yoğunlukları 2000 Nüfus sayımına göre şehir ve köy nüfusları aşağıdaki gibidir.583 248 .968 21.7’de verilmiştir.506 18.727 10.132 14.

164 24.29 276.55 206.207 adet kayıtlı işsiz bulunmaktadır.27 495.80 641.057 14.802 18.Yurt-Kur Bölge Müdürlüğü Verileri 4.Osmangazi Üniversitesi Verileri (2004) 3.22 415.205 21.367 20.11 706.Anadolu Üniversitesi Verileri (2004) 2.511 31.195 183.77 597.7 İşsizlik İlimizde 2004 yılı sonu itibarı ile toplam 21.20 Eskişehir Bölge Müdürlüğü 2002 M.65 368.M.98 543.6.6.397 18.4 Nüfus Değişim Oranı TABLO M.64 459.794 24. M.Türkiye İş Kurumu İl Müdürlüğü Verileri (2004) 249 .6.251 33.5 Yer Değiştirme Olayları Elde mevcut sağlıklı veri bulunmamaktadır.DİE Bölge Müdürlüğü Verileri (1990-2002) 5.6 Turizm ve Seyahat Elde mevcut sağlıklı veri bulunmamaktadır.8 Eskişehir’de Sayım Yıllarına Göre Nüfus Ve Yıllık Artış Oranı YILLAR 1927 1935 1940 1945 1950 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 2000 Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı NÜFUS YILLIK ARTIŞ ORANI ‰ 154. M.097 14.009 9. KAYNAKÇA : 1.6.56 323.827 26.101 23.22 244.

2 TEHLİKELİ VE ZARARLI ATIKLAR İlimiz genelindeki toplam 393 faaliyetten Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre sektörel bazda tehlikeli atık üretmesi muhtemel sanayi kuruluşlarına yönetmelik eki beyan formları yazı ile dağıtılarak Aralık 2002 ayı itibariyle Bakanlığımız Çevre Kirliliğini Önleme ve Kontrol Genel Müdürlüğüne gönderilmiştir.0 3. motor yağı. solventlerle karışık yağ oluşturan oto servis istasyonları.7 0.1 Katı Atıkların Fiziksel Bileşimi Madde Gıda Kül Kağıt Naylon Bez Cam Pet Şişe+Sert Plastik Hafriyat Sünger Tahta (%) Yüzde Oran 44.15 TABLO N.2 Eskişehir İlinde 2000 Yılında Toplanan Çöp Miktarı ODUNPAZARI BELEDİYESİ (TON) 230 7 000 84 000 TEPEBAŞI BELEDİYESİ (TON) 180 5500 66000 TÜM ŞEHİR GENELİNDE (TON) 410 12 500 150000 GÜNLÜK AYLIK YILLIK Kış aylarında Odunpazarı Belediyesi’nce toplanan aylık çöp miktarı kül ve cüruf dolayısıyla 8000 ton. N. Türkiye genelinde tehlikeli atıkların bertarafı ile ilgili İzmit İlindeki İZAYDAŞ’a ait bertaraf tesisine ruhsat verilmesi ile tehlikeli atıkların daha düzenli bertarafına başlanmıştır. İlimiz genelinde 51 adet tehlikeli atık üreten faaliyet mevcut olup.1 EVSEL ATIKLAR Günümüzde nüfusu 500 000’i aşan Eskişehir kent merkezinde evsel katı atıkların toplanması ve deponi alanına nakli 3030 sayılı Büyükşehir Belediyeleri Yasası uyarınca Odunpazarı ve Tepebaşı Belde Belediyelerince belirlenen özel firmalar tarafından yapılmaktadır. metal kesme yağı.9 6.0 5.(N) ATIKLAR N. Tepebaşı Belediyesi tarafından toplanan çöp miktarı ise 7500 ton olarak değişmektedir.4 10. madeni yağ. Tablo N.8 15.7 6.3 0.6 3. 2004 yılı içerisinde Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’nin Ek 5 ve Ek 6 da “Özel İşleme Tabi Atıklar” kapsamında yer alan faaliyetleri sonucu hidrolik yağ. bakım 250 .

İZAYDAŞ İZAYDAŞ İZAYDAŞ İZAYDAŞ İZAYDAŞ Faaliyet Konusu Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme Atık yağ geri kazanımı Atık yağ geri kazanımı Belediyenin atık bertarafı Solvent ve boya geri kazanımı Solvent ve boya geri kazanımı Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 TUSAŞ Motor San. pil. 251 . A. TABLO N..Ş.’nin üretimi sonucu metal talaşları UTICA ALLOYS Firmasına ham madde olarak satılmaktadır.58 9. akü gibi 27 Ağustos 1995 tarih ve 22387 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği kapsamında kalan ve tehlikeli özellik taşıyan.86 7. Tic. Tehlikeli Atık Listesi Atık Kodu 0815 0806 0901 0902 0615 0615 1201 1704 1704 Atıklar Kontamine bez. Art.Ş.3 Satın AlanFirma Birimi Ünvanı ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl kg/ay ton/yıl İZAYDAŞ Engin Petrol Engin Petrol İstanbul Beld. geri kazanan yada yeniden kullanan tesislerin lisanslandırılmasını isteyen genelgeleri doğrultusunda her iki tesisin Bakanlığa müracaatları sağlanmış ve Bakanlığımızca 2 adedine geri kazanım tesisi lisans belgesi verilmiştir. ve I. Tic. Atık yağ Arıtmadan çıkan atık yağ Arıtmadan çıkan atık yağ Atık Aseton Atık Tiner Boya Çamuru ve Atıkları Taşlama Çamuru Kimy. fırça filtre kağıtları vb. İlimizde Tehlikeli Atık Taşımacılığı için Çıldırlar Metal İzabe San.04.Ş. çözücü.2 24.atölyeleri olmak üzere toplam 25 iş yerine atık beyan formu dağıtılarak bu yağların kullanımı. Çamuru (Kek) Toplam Miktar 2. Bakanlığımızın atık yağ. Eldiven.3 Ford Otosan San. Kudret Metal İzabe Tesislerine (1 araç) Tehlikeli Atık Taşıma Lisans Belgesi verilmiştir. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığına ait 2002 yılı atık miktarları aşağıda verilmiştir.’ne. atıkları işleyen.86 8.3 121. Bakanlığımız ÇEKÖK Genel Müdürlüğünün 12.(1 araç). İlimizde kullanılan akülerden kurşun üretimi yapan 2 adet izabe tesisi bulunmaktadır. Şti.Ş.9 0.A. Eren Ticaret -İbrahim Zengin. İnönü İlçesinde faaliyetini sürdüren Ford Otosan A.28 8. geçici depolanmaları ve nihai bertarafları ile ilgili bilgi ve geri kazanım tesisleri listesi verilerek atıkların geri kazanılması uygulamasına geçilmiştir. deri önlükler.46 15.(2 araç). İlimiz Merkezde faaliyet gösteren TUSAŞ Motor A. tehlikeli atık özelliğindeki çamurların bertarafları sağlanmıştır. Ltd. zımparalar.2001 tarih ve 22387 sayılı 2001/9 nolu genelgeleri doğrultusunda İlimizde arıtma tesisi bulunan 16 adet sanayi kuruluşu ve Büyükşehir Belediyesi atıksu arıtma tesisine ait arıtma çamurlarının tehlikeli özellik taşıyıp taşımadıklarının belirlenmesine ilişkin analizleri yönetmeliğin Ek-11 A’daki tüm parametreleri kapsayacak şekilde Ek 11-B’deki analiz yöntemlerine uygun yaptırılmış.

A.4 47.5 Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı Atık Listesi Tık Kodu 1801 1203 Atıklar Arıtma Çamuru Boya Çamuru Toplam Miktar 6.5 7.TABLO N.4 TUSAŞ Motor San.3 960 1. 0815 kimyasal kutular İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2003 TABLO N.58 2.2 0. Tehlikeli Atık Listesi Satın AlanFirma Birimi ton/yıl ton/yıl lt/yıl ton/yıl Ünvanı Engin Petrol İZAYDAŞ İZAYDAŞ İZAYDAŞ Faaliyet Konusu Atık yağ geri kazanımı Atık bertarafı Atık bertarafı Atık bertarafı Atık Kodu 0902 1703 1713 Atıklar Toplam Miktar 18.4 Satın AlanFirma Birimi Ünvanı ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl İZAYDAŞ ÇİNKANLAR ÇİNKANLAR ÇİNKANLAR ÇİNKANLAR Faaliyet Konusu Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme Atık yağ geri kazanımı Atık yağ geri kazanımı Atık yağ geri kazanımı 0802 Atık yağ 0603 Solvent 0203 Atık Tiner İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2003 252 .1 2.Ş.5 Atık Yağ Arıtma Çamuru Atık Kimyasal Kontamine bezler.

zımparalar vb.58 - İZAYDAŞ Engin Petrol - 47.6 Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Kapsamında Olan İşletmeler Tarafından 2002 Yılında Bertaraf Edilen Tehlikeli Atık Miktarları İŞLETMENİN ADI ATIK TÜRLERİ Ford Otomotiv San.08 19.Tic.Mad.25 İZAYDAŞ 0.TABLO N. - 6.3 İZAYDAŞ 0. Buzdolabı Fabrikası Miktarı Bertaraf Şekli Arçelik A.Mad.84 - İZAYDAŞ Engin Petrol - 24.940 13. A.46 133. Ş.Tic.Tic.Mad.S.4 2.2 - - - - - 253 . eldiven. A.25 ÎZAYDAŞ İZAYDAŞ Solvent (ton/yıl) Atık Kimyasal (it/yıl) - - 960 İZAYDAŞ 7. Miktarı Bertaraf Şekli Tusaş Motor San. (ton/yıl) Atık Yağ (ton/yıl) Atık Pil (ton/yıl) Atık Aseton (ton/yıl) 30 155. Çinkanlar Kim.5 18.4 6. Kompresör işletmesi Miktarı Bertaraf Şekli Kontamine bez. Miktarı Bertaraf Şekli Hava ikmal Bakım Merkezi Komutanlığı Miktarı Bertaraf Şekli ArcelikA.Ş.8 100 10 İZAYDAŞ Engin Petrol İZAYDAŞ İZAYDAŞ 1.1 19. İZAYDAŞ Çinkanlar Kim.1 - İZAYDAŞ Engin Petrol - Atık Tiner (ton/yıl) Boya Çamuru ve atıkları (ton/yıl) Taşlama Çamuru (ton/yıl) Arıtma Çamuru (ton/yıl) 1 15 6 7 ÎZAYDAŞ İZAYDAŞ İZAYDAŞ ÎZAYDAŞ 2.Mad.Tic.Ş.5 - Çinkanlar Kim. Çinkanlar Kim.

N.3 ÖZEL ATIKLAR N.3.1 Tıbbi Atıkları
Bakanlığımızca Büyükşehir Belediye Başkanlığına hibe edilen ve Çevre Koruma Vakfınca Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine uygun olarak karoser yaptırılarak Büyükşehir Belediye Başkanlığına teslim edilen Tıbbi Atık taşıma aracı ile birlikte Büyükşehir Belediye Başkanlığınca tıbbi atıklar; tıbbi atık üreticisi yatak sayısı 20’nin üstünde olan 9 Hastane, 1 Özel Hemodiyaliz Merkezi ,1 Organ Nakli Vakfında usulüne uygun olarak toplanmakta, taşınmakta ve bertaraf edilmektedir. Tıbbi atık toplama aracı ile tıbbi atıklar 2000 Ekim ayında usulüne uygun olarak toplanmaya başlanmış olup Tablo N.7’de 2004 yılı sonu itibarı ile toplanan tıbbi atıklara ilişkin bilgiler verilmiştir. Büyükşehir Belediyesi tarafından 2004 yılı itibari ile toplanan günlük tibbi atık miktarı 1,5 ton olup, belediye çöp döküm alanında ayrılan yere açılan çukurlarda üzerleri kireçlenip gömülmek suretiyle bertaraf edilmektedir. Büyükşehir Belediyesi tıbbi atık yakma tesisi kurmayı planlamaktadır.

N.3.2 Atık Yağlar
Bu tür atıklar genelde sanayi bölgelerinde görülmektedir. % 10 oranında geri kazanımı sağlanabilen yanık yağlar, kanalizasyona bırakılarak suyu, yakılarak havayı, boş araziye bırakılarak ise toprağı kirletmektedir. Atık yağ üreticisi konumunda olan sanayi kuruluşu ve servis istasyonlarına “Atık Yağ Beyan Formu”dağıtılmıştır. Atık yağların düzenli toplanarak bertaraf edilmesi ile ilgili çalışmalar sürdürülmektedir. Atık yağların geri kazanımıyla ilgili veriler Tablo N.3,4,5’te verilmektedir.

N.3.3 Pil ve Aküler
İl genelinde 1998 ,1999 ve 2000 yıllarında pil toplama kampanyaları düzenlenmiş, ancak sürekli ayrı toplanıp geri kazanımı yapılamamıştır. Hurda aküler toplanarak ilde mevcut kurşun izabe tesisinde kurşun,plastik kısımları geri kazanılmaktadır.

N.3.4 Cips ve Diğer Yakma Fırınlarından Kaynaklanan Küller
Bu konuda sağlıklı bir bilgi bulunmamaktadır.

N.3.5 Tarama Çamurları
Porsuk Çayı yatağı ile diğer yüzeysel suların dere yatakları belli peryotlarla DSİ tarafından yatak temizliği şeklinde yapılmakta, ancak geri kazanımı ile ilgili bir işlem yapılmamaktadır.

N.3.6 Elektrik ve Elektronik Atıklar
Kullanım sonucu oluşan bu tür atıklar (kablo artıkları) hurdacılar tarafından alınarak bertaraf edilmektedir.

254

TABLO N.7 Eskişehir İlinde 2004 Yılında Denetlenen Sağlık Kuruluşlarının Bazı Alt Başlıklar Altında Değerlendirilmesi
Ünite İğne Uçları İçinde Atık vb. Ayrı Toplama Toplanması Aracı + + + + + + + + + + + + + + + + + + Ünitedeki Atık Toplama İflemi-Kişi Sayısı Temizlik 2 Temizlik 2 Temizlik 2 Kendi 2 Temizlik 30 Temizlik 1 Temizlik Kendi 9 Kendi 3 Kendi 3 Tıbbi Atık Konusunda Hizmet içi Eğitim + + + + + + + + + +

SAĞLIK KURULUŞUNUN ADI

Ayrı Toplama İşlemi

Aracın Yönetmeliğe Uygunluğa

Özel Atık Taşıma Kıyafeti

Geçici Atık Konteyner Deposu

Tıbbi Atık Miktarı (Kg/gün)

Eskişehir Devlet Hastanesi Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesi SSK Eskişehir Bölge Hastanesi SSK Doğumevi ve Kadın Hast.Hastanesi Osmangazi Ünİv. Tıp Fakültesi Anadolu Üniversitesi Hastanesi Çifteler Devlet Hastanesi Eskişehir Hava Hastanesi Özel Yaşam Diyaliz Merkezi Sivrihisar Devlet Hastanesi

+ + + + + + + + + +

+ + + + + + + + +

+ + + + + + + + + +

+ -

+ + + + + + + + + +

63,7 7,5 75 300 346 25 10 25 60 10

255

N.3.6 Kullanım Ömrü Bitmiş Araçlar
Kaza yapmış ve kullanılamaz hale gelmiş araçlar için genelde bir yer olmamakla birlikte gümrük depolarında muhafaza edildikleri görülmektedir.

N.4 DİĞER ATIKLAR N.4.1 Radyoaktif Atıklar
İlimizde radyoaktif atık oluşturan tesis bulunmamaktadır.

N.4.2 Hayvan Kadavraları
Konuyla ilgili sağlıklı bir bilgi bulunmamaktadır

N.4.3 Mezbaha Atıkları
İlimiz Merkez Muttalıp yolu üzerinde faaliyetini sürdüren Eskar Et Kombinasında oluşan bu tür atıklar geri kazanılmaya çalışılmakta, artan kısımlar Belediye çöp depolama sahasına atılmaktadır.

N.5 ATIK YÖNETİMİ
Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre katı atıkların büyükşehirlerde alt belediyelerce veya yetki devrettikleri kişilerce toplanması ve taşınması yapılmakta, ancak atıkların düzenli depolanmasına yönelik bertaraf işleminden sorumlu Büyükşehir Belediyesince düzenli depolama yapılamamaktadır. Bu da sağlıklı bir atık yönetimi oluşmasını engellemektedir.

N.6 KATI ATIKLARIN MİKTAR VE KOMPOZİSYONU
Tablo N.1 ve N.2’de verilmiştir.

N.7 KATI ATIKLARIN BİRİKTİRİLMESİ, TOPLANMASI, TAŞINMASI VE TRANSFER İSTASYONLARI
İl merkezinde Tepebaşı ve Odunpazarı Belediyeleri bölgelerinde belirlenen caddelerde geri dönüşüm malzemeleri ayrı olarak konutlardan haftanın belli günlerinde alınarak tekrar ekonomiye kazandırılmaya 1996 yılından bu yana devam edilmektedir. Geri kazanım dışında kalan atıklar için ara istasyonları mevcut olmayıp, atıklar doğrudan evlerden alınarak çöp depolama alanlarında vahşi olarak depolanmaktadır.

N.8 ATIKLARIN BERTARAF YÖNTEMLERİ N.8.1 Katı Atıkların Depolanması
Yaklaşık 12 yıldır şehir merkezinde oluşan evsel, endüstriyel, tıbbi, tehlikeli ve zararlı katı atıklar, hafriyat ve inşaat malozları herhangi bir ayrıma tabi tutulmadan Seyitgazi Karayolu üzerinde bir vadi tabanı ve kuru dere yatağına dökülerek dozerle yayılmakta ve zaman zaman toprakla örtülmektedir. Yaz aylarında günde yaklaşık 400 ton, kış aylarında ise kül ve cüruf nedeniyle 500 ton’u aşan katı atıkların bertaraf edildiği mücavir alan dışındaki deponi sahasında yaklaşık 1 m kalınlığında oldukça geçirimli, çatlaklı bir yapıda kalker ve 256

marn tabakaları bulunmaktadır. Yaklaşık 950-1000 m yükseltiye sahip olan çöp depolama alanında oluşan sızıntı suyu günümüzde kontrolsüz bir şekilde kuzey istikametinde Mamuca Köyü ve Organize Sanayi Bölgesi yönüne doğru dere yatağına akarak yer altına sızmaktadır. Çöp tepesinin diğer tarafında ise (güney yönü) katı atığın önünü kapattığı dere yatağında yaklaşık 1 m derinliğinde 800 m² dolayında bir gölet alanı oluşmuştur. Çöp tabanının sıvılaşmasına yol açarak bir heyelanın önlenmesi, metan gazının kontrol altına alınabilmesi ve ayrıca yeni ve düzenli bir katı atık bertaraf sahasının oluşumu için çalışmalar sürdürülmektedir. Çevre Bakanlığınca da çöp depolama sahası ile ilgili ön fizibilite yapılmıştır. 2002 yılı sonu itibarı ile Büyükşehir Belediyesince atıkların depolanması yönünde poroje üretimi yapılmasına rağmen düzenli depolama ile ilgili somut bir adım atılamamıştır.

N.8.2 Atıkların Yakılması
Halen ilde atıkların yakılarak bertarafı yapımamaktadır. Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nca mevcut depolama sahasındaki çöplerle oluşacak çöplerin yakılarak bertaraf edilmesi yönünde çalışmalar bulunmaktadır.

N.8.3 Kompost
İl genelinde kompost tesisi bulunmamaktadır.

N.9 ATIKLARIN GERİ KAZANIMI VE DEĞERLENDİRİLMESİ
Çağdaş kentler artık çöpsüz kentler olmak zorundadır. Uygar dünya bu sorunun çözümünü katı atıkların yeniden kazanımında bulmuştur. Geri kazanım projesinin amacı çöplüğe giden katı atık miktarını azaltmak, çevresel kirliliği önlemek ve onları yeniden ekonomiye kazandırmaktır. Katı atık geri dönüşüm projesi ile ilgili İlimizde Çevko, İl Çevre Koruma Vakfı, Odunpazarı ve Tepebaşı Belediyesi, Osmangazi ve Anadolu Üniversiteleriyle birlikte Valiliğimiz koordinatörlüğünde bir toplantı yapılmış, ortaklaşa bir protokol imzalama kararı alınmıştır. Protokolün imzalanmasından sonra Tepebaşı Belediyesi projenin başarılı olmasında en önemli etkenlerden biri olan halkı bilinçlendirmek ve eğitmek amacıyla ilk ve orta dereceli okullarda Tekam ve Anadolu Üniversitesi işbirliği ile eğitim programı oluşturarak, uygulamayı başlatmıştır. Tepebaşı Belediyesi sınırları içinde bulunan bir çok okulda atık kağıt ve ambalaj atıklarının geri kazanımı konusunda seminerler verilmiştir. Odunpazarı Belediyesi tarafından da halkın yeniden kazanım konusundaki eğitimi, bilinçlendirilmesi amacıyla toplantılar düzenlenmiş, toplantılara katılan yönetici, kapıcı ve mahalle sakinlerine projenin tanıtımı yapılmış, katı atıkların çıkarılacağı gün ve saatler belirtilmiş ve daire sakinlerine poşet, afiş, broşür dağıtımı yapılmıştır. Katı atıkların geri, dönüşümü projesinin başarılı olmasında atıkların toplanması için plastik torbaların ve caddelere konulacak kumbaraların finansmanını karşılamak için TEKAM sponsor olarak bir doğalgaz firması ile anlaşarak torbaların bedava dağıtılmasında aracılık etmiştir. 4 Aralık 1996 tarihinde Odunpazarı Belediyesi de Çevko ve İl Çevre Koruma Vakfı ile benzer protokolü imzalayıp, geri kazanılabilir atıkları toplama projesinde Yenikent’i pilot bölge kabul etmiştir. Aynı gün Tepebaşı Belediyesi de Hoşnudiye - Cumhuriyet mahallerinde aynı projeyi başlatmıştır. Her iki belediyede pilot bölgelerde geri dönüşebilen atıkları diğer çöplerden ayrı özel bir araçla dağıtılan torbalar içinde toplayacaktır. Toplanan bu atıklar sınıflandırılıp pazarlanarak ve elde edilen gelir Eskişehir Çevre Koruma Vakfına verilmektedir. 257

Ayrıca çöp depolama sahasında Atık Geri Kazanım Tesisi planlanmış ve inşaatı bitirilmiştir. Geri dönüşümün Eskişehir’e sağlayacağı yararlar şunlardır : 1- Doğal kaynaklarımız (orman, maden yatakları, petrol tükenmeyecek) korunacaktır : 1 ton atık kağıt 17 ağacı kesilmekten kurtarır. 2- Enerji tasarrufu sağlanır : Alüminyum kutularının geri dönüşümünde % 95, kağıdın geri dönüşümünde % 75 enerji tasarrufu yapılır. 3- Atık miktarı ve yaratacağı çevresel sorunlar azalır : Taşıma, depolama kolaylaşır, temizlik hizmetleri artar. 4- Ekonomiye katkı olur : Hammaddelerimiz azalmaz ve yeni iş sahaları yaratılır. 5- Geri dönüşüm geleceğe yatırımdır : Ekoloji bozulmaz, gelecek nesillere daha temiz bir dünya bırakılır. Odunpazarı Belediyesince 1997 yılından bu yana 2000 yılı sonu itibariyle toplanan geri kazanılabilir katı atık miktarı yaklaşık 206.000 kg’dır. Tepebaşı Belediyesince toplanan 1999 yılında geri kazanılabilir katı atık miktarı ; 97.248 kg’dır. Ayrıca Tepebaşı Belediyesince geri dönüşüm için bir fizibilite çalışmasına başlanmıştır. Aylık toplanacak geri dönüşüm katı atık miktarı 450.000 kg olarak düşünülmektedir. Şehir merkezinde 2003 yılında yaklaşık 11.000 ton atık kağıt toplanarak geri kazanılmıştır.

N.10 ATIKLARIN ÇEVRE ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
İl genelinde Büyükşehir Belediyesi dahil olmak üzere 32 adet Belediyeye ait düzenli çöp depolama sahası bulunmamaktadır. Çöpler tespit edilmiş alanlarda vahşi olarak depolanmakta, zaman zaman üzerleri hafriyat atıkları ile örtülmektedir. Düzenli depolama olmaması sonucu çöplükteki hafif malzemeler rüzgarın etkisi ile çevreye dağılarak uzun süre bozulmadan kalmakta ve görüntü kirliliğine sebebiyet vermektedir. Bunun dışında çöp depolama sahaları her türlü haşere için üreme ortama oluşturmakta ve yağmur suları ile karışan sızıntı suyları alıcı ortamlar için tehlike oluşturmaktadır. Eskişehir şehir merkezine ait çöp depolama sahası vahşi depolama sonucu 30 m’yi aşan bir yükseltiye ulaşmış, metan gazı çıkışlarıyla yangınlar oluşmakta, bu da bölgedeki özellikle askeri birliklere ait mühimat depoları için tehlike arz etmektedir. Metan gazının yanması ile çöplükteki diğer atıklarda yanmak suretiyle hava emisyonları bozulmakta ve sızıntı sularıda yer altı sularını tehdit etmektedir.

KAYNAKÇA : 1. Büyükşehir Belediyesi Verileri (1997-2004) 2. Tepebaşı Belediyesi Verileri (1997-2004) 3. Odunpazarı Belediyesi Verileri (1997-2004) 4. Öz Çetin Kağıtçılık Verileri ( 2004) 5. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1997-2004)
258

(O). GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM O.1 GÜRÜLTÜ
İnsan çevresini ciddi bir şekilde tehdit eden önemli bir problem de “gürültü” dür. Gürültüyü arzu edilmeyen seslerin atmosfere yayılması şeklinde ele almak uygundur. Sanayileşme ve modern teknolojinin ilerlemesiyle ortaya çıkan çevre sorunlarından biri de gürültü kirliliğidir. Gürültü kirliliğine zemin oluşturan faktörler arasında ; sanayileşme, plansız kentleşme, hızlı nüfus artışı, bu konularda yeterli eğitimin verilememesi ve ekonomik imkansızlıklar sayılabilir.

O.1.1 Gürültü Kaynakları O.1.1.1 Trafik Gürültüsü
Toplumdaki gürültü kaynaklarının en önemlilerinden biri de trafik gürültüsüdür. Çeşitli tipteki gürültü kaynaklarının sebep olduğu çevre problemlerinin izafi olarak sıralanması için yapılan araştırmalar trafik gürültüsünün hava alanlarının sebep olduğu gürültülerden çok daha büyük olduğunu göstermiştir. Ülkemizde her türlü taşıtın izin verilebilir üst gürültü sınırları Gürültü Kontrol Yönetmeliği’nde belirlenmiştir. Bu yönetmeliğe göre taşıtların üst gürültü seviyeleri Tablo O.1’de verilmiştir.

TABLO O.1 Taşıtlar İçin İzin Verilebilir Gürültü Seviyeleri Taşıt Türü
Otomobil Otobüs (kent İçi) Otobüs (kent dışı) Ağır müteharrik araç (Sürücü kabininde ve kamyon 80 km/sa hız durumunda) Lokomotif İçi (Dizel motorlu tam güçte ve yükle çalışırken hız 80 km/sa) Elektrikli Tren Lokomotifi Vagonların İçinde

Gürültü Seviyeleri (dBA)
75 85 80

85

85 80 70

Eskişehir ili genelinde trafiğe kayıtlı taşıtların sayısı ve türleri Tablo O.2’de verilmiştir.

259

0 0.3’te verilmiştir.4 İş Yerlerinde Maksimum Gürültü Düzeylerinde İzin Çalışma Süreleri Gürültüye Maruz Kalınan Süre (saat/gün) 7.5 4.0 1.1.0 2.5 0. Tablo O.25 1/8 Verilebilir Max Gürültü Seviyesi 80 90 95 100 105 110 115 260 . O.1.4’te verilmiştir. İşyerlerinde gürültü düzeylerine göre izin verilebilir maruz kalma süreleri yönetmelikte belirlenmiş olup Tablo O.2 Endüstri Gürültüsü Endüstriyel faaliyetlerden kaynaklanan gürültü daha çok işyerinde çalışanları rahatsız etmektedir.TABLO O.2 2004 Yılı Trafiğe Kayıtlı Araç Sayısı ARAÇ CİNSİ Otomobil Minibüs Midibas Otobüs Kamyon Traktör Kamyonet Motorsiklet Diğer Toplam Otomobil Minibüs Midibas Otobüs TOPLAM 74718 1808 1309 8862 16533 15783 15846 2402 137261 74718 1808 1309 İl Emniyet Müdürlüğü-2004 2004 yılında il merkezinde 55 noktada yapılan gürültü ölçümlerine ait değerler Tablo O.

Ü.5 63.Hasan polatkan Bul.Kütahya Cad.Eczacılık Fakültesi girişi S.25 66.3 Gürültü Ölçüm Değerleri ÖLÇÜM ZAMANI S.25 70. Halk Ekmek Fab.25 71.25 69 ORTALAMA 261 .Hava Hastahanesi önü Atatürk Cad.25 64.Milli Eğitim Müd. Önü Atatürk Cad. Hasan Polatkan Bul.75 71.Hastahanesi Acil girişi Dumlupınar Öğrenci Yurdu Önü Kırmızıtoprak Mah.75 71.5 70.Kanlıkavak parkı girişi Vişnelik Mah.TABLO O.75 73.ESKİ önü Regülatör Osmangazi Mah.Türk Telekom önü Kütahya yolu Orman fidanlığı girişi Orhangazi Mah.75 71.75 63.75 72 52.Demirköprü İstasyon önü (GAR) SSK Doğum Hastanesi Önü Atatürk Cad.) Çevre Yolu İlahiyat camii Önü Çevre Yolu TUSAŞ Önü Ertuğrulgazi Mah.75 62 54.Migros Ö.25 71.75 64.Karakol önü (Bursa yolu) ANEMON Otel önü (Çevre Tyolu) Baksan Sanayii Sitesi girişi (Petrol istas.5 71.Basma fabrikası önü Vişnelik Mah.S.25 74 63. SeyitgaziKavşağı Cezaevi Kavşağı Devlet Hastanesi Doğum Evi Önü Devlet Hastanesi tanesi Acil Önü 1 nci hafta 3 üncü gün ÖLÇÜM SAATİ 10:15 15:30 15:05 15:09 14:08 11:05 14:14 13:49 14:59 14:34 14:48 10:40 10:59 11:10 15:12 11:45 15:32 15:30 11:13 15:43 09:50 15:30 15:32 09:57 13:35 13:38 11:09 11:14 11:19 11:22 ÖLÇÜM DEĞERİ(dBA) 73 65 68 65 68 78 64 74 78 63 63 48 54 78 69 75 73 69 52 71 71 69 75 70 79 74 77 74 57 77 2 nci hafta 4 üncü gün ÖLÇÜM SAATİ 09:30 09:30 10:12 10:38 07:56 08:32 08:41 09:20 09:45 08:46 08:59 09:35 11:25 09:32 09:38 15:45 09:45 10:30 10:32 09:35 14:05 10:35 17:30 14:25 10:25 09:05 07:35 07:35 15:25 09:23 ÖLÇÜM DEĞERİ(dBA) 75 64 60 66 64 70 72 72 75 63 59 52 57 70 60 70 70 65 58 74 58 62 70 74 72 70 75 68 50 65 3 ncü hafta 5 inci gün ÖLÇÜM SAATİ 15:20 15:19 09:30 15:50 15:53 15:30 16:01 15:25 10:23 16:08 16:11 16:15 12:25 15:20 10:35 10:36 10:41 10:44 11:05 11:38 10:00 11:32 09:38 15:08 11:06 07:30 14:20 15:25 14:56 12:14 ÖLÇÜM DEĞERİ(dBA) 67 69 65 62 63 72 74 69 73 65 58 58 53 66 61 72 67 66 50 70 59 63 69 70 75 71 72 71 53 70 4 ncü hafta 1 inci gün ÖLÇÜM ÖLÇÜM SAATİ 16:32 09:30 09:41 09:55 09:44 09:50 09:56 14:12 15:30 10:15 10:21 08:55 14:35 11:07 10:45 09:32 11:05 10:36 16:20 16:49 14:20 10:59 12:15 14:28 15:05 16:07 17:05 17:32 09:21 15:27 DEĞERİ(dBA) 79 60 62 60 72 65 73 70 70 64 68 60 54 72 67 69 72 76 57 72 69 65 73 79 70 73 75 75 49 64 73.25 74 72 74.Hastanesi giriş kapısı Şirintepe Mah.NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 ÖLÇÜM YAPILAN YER Anadolu Üniversitesi Girişi (Çevre Yolu) Çevre Yolu Sakarya Cad.5 54.Halk Kütüphanesi Önü Atatürk Cad.5 69 54.K.5 64.5 64.girişi Osmangazi Üniversitesi Hastahanesi girişi O.Kavşağı Uluönder Mah.

75 60 59.B.75 68.B. Sanayii Çarşısı Mamuca Ertaş Cad.5 74.Askeri Loj.75 63.25 68.Ö. 11:37 15:56 11:20 15:47 13:41 11:28 11:32 10:40 11:05 10:59 14:50 14:22 14:27 15:56 15:45 15:49 16:04 13:34 13:30 13:27 14:15 10:01 10:58 10:17 10:20 10:41 10:47 10:29 11:24 11:30 12:00 12:58 13:03 71 72 71 53 66 75 75 77 56 57 64 74 65 62 60 69 75 64 73 56 73 61 66 65 64 69 74 69 69 73 74 70 68 15:14 14:30 08:20 11:10 11:45 15:06 15:01 15:16 15:22 09:23 09:50 15:55 16:05 16:25 16:10 16:58 16:32 16:36 16:41 10:40 11:00 09:08 17:00 11:24 11:24 17:08 16:18 09:05 10:14 12:23 17:16 18:16 18:22 69 70 59 50 69 70 72 78 60 55 58 72 55 72 56 60 77 70 73 60 70 58 63 59 72 71 74 60 60 70 73 69 68 08:45 09:17 10:27 10:56 09:27 08:35 16:08 11:20 10:37 15:13 15:21 10:08 11:28 11:35 11:32 10:22 11:49 11:52 11:56 14:15 15:07 14:32 11:08 15:12 14:53 11:02 15:10 14:12 15:02 14:10 15:10 12:08 12:11 65 69 60 53 70 72 62 79 68 60 55 71 74 54 62 56 72 77 74 65 59 70 61 61 72 67 70 61 61 69 74 68 68 17:25 12:15 16:08 14:48 16:23 17:23 09:06 15:30 16:48 16:50 16:24 12:03 15:02 17:01 10:05 11:49 09:32 15:48 09:01 11:00 08:45 15:07 09:35 17:15 15:12 09:30 08:12 17:24 17:13 10:15 11:25 11:32 11:40 69 72 65 51 68 74 71 80 71 68 60 69 61 63 58 65 69 73 69 62 65 64 65 67 60 65 67 70 69 70 76 70 70 68.Cad.Bölge Müdürlük binası önü OSB 7.75 70 78.O. Muhtarlık Önü Ford Servisi ÖnüÇifteler Cad.Arçelik Önü O.önü Ankara yolu TEKSAN Önü EMKO Önü Sultandere Türk Telekom Binası Önü O.25 71 72.31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 Ali Gaffar Okan İlköğretim Okulu Önü Akarbaşı Seyitgazi Cad.Cadde Paşabahçe önü O.girişi Yenikent Sağlık Ocağı önü Büyükdere Mah.Peh.Pınar Süt Fabrikası önü Hava İkmal önü Çevre Yolu Yeni Otogar içi Şeker Fabrikası girişi Opera Binası Önü Önleyici Hizmet Karakol Önü Valilik Binası Önü Büyükşehir Belediyesi Önü Taşbaşı Çarşısı önü Köprübaşı Caddesi İşbankası Önü Sağlık Müdürlüğü Önü Göksu Köprüsü Şair Fuzuli Cad.girişi Yunus Kent İçi Taşıyıcılar Koop.5 70.75 63 67 68 71.S.5 262 .75 51.5 63.ETİ Plaza Önü Bağlar HALLER Gençlik Merkezi Önü Yunusemre Caddesi Eski otogar önü Sivrihisar Caddesi Emzet Tekavül Muttalip Caddesi Atatürk İ. Kızılcıklı Mah.75 59 62.75 63.75 70.15.S.B.25 69.75 62. TEDAŞ Önü İsmet İnönü caddesi Şekerbank Önü.25 60.25 72.S.25 65 64.5 63.75 66.5 73.25 71.S. Cadde O.25 63.

Bölge : Şehir Dışı konut (trafikten uzak) 0 2. İl bazında henüz sağlıklı bir veri tabanı oluşturulamamıştır. havaalanı civarındaki yerleşim yerlerinde gürültü seviyesinin ise 60-65 dBA olarak belirlenmiştir. TABLO O.1. Tablo O.5 Havaalanları Yakınında Oluşan Gürültü Havaalanı yakınında yapılan ölçümlerde gürültü seviyesinin 70-75 dBA. Bölge : Şehir merkezi konut alanı. O. O. Tablo O.işyerleri + 20 (Trafik akımına 20 m uzaklıkta) 4. Gürültü seviyelerine bağlı olarak işçi çalışma süreleriyle ilgili ölçüm sonucu düzenlenen raporlarla işletme sahiplerine bildirilmektedir.Eskişehir’de endüstriyel iş yerlerinde gürültü seviyesi 70-75 dBA arasındadır.3 İnşaat Gürültüsü Gürültü Kontrol Yönetmeliğinde belirtilen saatler dışında iş makinelarından kaynaklanan gürültü ile normal çalışma saatlerdeki gürültülerle ilgili faaliyet sahiplerinden gelen talepler değerlendirilerek rapo haline getirilmektedir. Bölge : Şehir kenarı konutları + 5 Şehir Konut Alanı(trafik akışına 100 m uzak) + 10 Şehir Konut Alanı.4 Yerleşim Alanlarında Oluşan Gürültü Şehir merkezinde yapılan 55 noktadaki gürültü ölçüm sonuçları Tablo O.6 Eskişehir’in Değişik Semtlerinde Yapılan Gürültü Ölçümleri Semt Adı Huzur Fevzi Çakmak Şirintepe Vişnelik Osmangazi Esentepe Uluönder Hoşnudiye Yenikent Muttalip Çevre Yolu Gürültü Seviyesi 40-50 70-80 60-80 65-70 60-70 70-90 70-80 60-70 50-60 70-80 70-80 O. 263 .1. anayollar işyerleri + 15 3.5 Yerleşim Bölgeleri Gürültü Sınır Değerleri Bölge Tanımı Temel Kriterler 1. anayollar.1.3’te verilmiş olup.5’te verilen yönetmelik değerlerinin aşıldığı sokak ve caddelerde il Trafik Komisyonuna yeni düzenleme yapılması için teklif yapılmış ve yeni düzenlemeye gidilmiştir.1. Bölge : Endüstri Bölgesi veya ağır vasıta ve otobüsün geçtiği anayollar + 25 * Gürültüye duyarlı alanlar ve gelecekte planlamalar için temel kriter 35 dBA alınır.1.1.

1.2. iş performansını azaltan.2 Gürültünün Sosyal Çevreye Etkisi Sanayileşme ile gürültü kirliliği diğer kirlilik türlerine göre daha yaygın olarak kişisel ve toplumsal yaşam kalitesinde genel bir düşüklük göstergesidir. ortadan kalkmaktadır. ilerleme halinde ise bu aralık dışındaki hem alçak hem de yüksek frekanslara da yayılır. Geçici etkilerin en çok karşılaşılanı geçici işitme.2 Fizyolojik Etkileri Günümüzde gürültü kişilerde en önemli stres kaynaklarından biridir. Uykusuzluk gürültünün neden olduğu rahatsızlıkların en önemlilerindendir. 264 . frekans içeriklerine ve etkilenim süresine bağlı olarak hesaplanabilen yaşlanma ile oluşan işitme kaybı için düzeltme yapıldıktan sonra gerçek değerlendirme yapılabilir. kan basıncında.3. Ani olarak duyulan gürültü düzeyleri kişilerin kalp atışlarında (nabzında) solunum hızında. kulakta yaptığı tahribat dışında bu tür hastalıklarla doğrudan ilişkisi kanıtlanmış değildir. Ek olarak . kalp krizi. dolaşım bozuklukları türünden rahatsızlıklara neden olabileceği ileri sürülmekle birlikte. Gürültü insanların işitme sağlığını ve algılamasını olumsuz yönde etkileyen. Etkileşimin çok fazla olduğu ve işitme sisteminin eski özelliklerine kavuşmadan tekrar gürültüden etkilendiği durumlarda işitme kaybı kalıcı olmaktadır. O.O. etkisinde kalınan gürültünün düzeylerine. ülser.3 Gürültünün İnsanlar Üzerine Olan Etkileri O. O. metabolizmasında görme keskinliğinde ve hatta derisinin elektrik direncinde değişiklikler oluşturmaktadır.1 Gürültünün Fiziksel Çevreye Olan Etkileri Gürültü.1. İşitme kaybının kalıcı yada geçici olması ve kaybın derecesi. insanlar üzerinde olumsuz fizyolojik ve psikoljik etkiler yaratan. İlimizde imar planlarındaki gürültüye karşı bırakılan tampon bölgelere yer verilip verilmediği hakkında bilgi bulunmamaktadır. O. çevrenin hoşluğunu ve sakinliğini yok ederek niteliğini değiştiren önemli bir çevre kirliliği türüdür. fizyolojik ve psikolojik dengelerini bozan.1. yüksek kan basıncı oluştuğu ve bu durumun kalıcı olduğu yapılan gözlemlerle kanıtlanmış bulunmaktadır.1 Fiziksel Etkisi Gürültünün işitme sistemine etkileri geçici ve kalıcı olarak iki ayrı bölümde incelenebilir. Kalıcı İşitme kaybı başlangıçta 4000 Hz ile 6000 Hz arasında oluşur.1. gürültünün migren. duymal eşiği kayması veya duyma yorulması olarak bilinen işitme duyarlılığındaki geçici kayıptır.1. arzu edilmeyen seslerdir.2.2 Gürültünün Çevreye Olan Etkileri O.1. Yüksek düzeyde gürültünün etkisinde kalan kişilerde. Bu etkilerin çoğu gürültüden etkilenim sürse bile. Eskişehir Büyükşehir Belediyesince hazırlanan Çevre Düzenleri planlarında bu konuyla ilgili husulara yer verilmiştir.3.

ancak bir takım fonksiyonların engellenmesine neden olabilir. Etkisinde kalınan gürültü nedeniyle belli bir frekans aralığında oluşan kalıcı işitme kaybı diğer frekanslardaki seslerin duyulmasını ve algılanmasını engellemez. KAYNAKÇA : 1.İl Sağlık Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 2. Belirlenen düzeylerin aşıldığı durumlarda yorgunluk ve zihinsel etkinliklerde yavaşlama gözlenmektedir. Gürültünü iş verimliliği ve üretkenlik ile ilgili etkileri konusunda yapılan araştırmalar. hareketlerin engellenmesi gibi etki şeklindedir. iş verimliliği düşmektedir. Özetle.O.3 Psikolojik Etki Bulunan ortamda. basit işlemlerin yapıldığı ortamların ise biraz gürültülü olması gerektiğini göstermiştir.2 Titreşim Bu konuda bir çalışma bulunmamaktadır. O. gürültüden etkilenim sürse bile daha sonra normale dönüş olmaktadır. O. konsantrasyon bozukluğu.3. Ani olarak yükselen gürültü düzeyleri insanlarda korku yaratabilmekte.4 Performans Etki İş veriminin düşmesi.3.1. ortamda belli bir iş ya da fonksiyon için belirlenen arka plan gürültüsünden fazla gürültüsünden fazla gürültü düzeylerinin etkisinde kalındığı durumlarda. karmaşık işlerin yapıldığı ortamların sessiz. Ortamda yapılması gereken istenen işler ve ortamın fonksiyonları verimli bir şekilde yürütülebilmesi için izin verilebilecek gürültü düzeylerinin sınırlarını belirlemek üzere uygulamada gürültü sınıflandırma (Avrupa Ülkeleri) ve Gürültü Ölçütü (ABD ve Kanada) adlarına ölçütler geliştirilmiş .1. bunlara paralel olarak A ağırlıklı düzeyler de önerilmiştir.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 265 . tedirgin ve sinirli olmakta. tedirginlik ve sinirlilik hali gürültünün etkisi kalktıktan sonra devam edebilmektedir. fonksiyonlar için belirlenmiş gürültü düzeylerini aşan gürültünün etkisinde kalan kişiler rahatsız.

1 Depremler İlimizde 1956 yılında deprem afeti meydana gelmiş olup.2 Eskişehir İli Deprem Bölgeleri Yerleşim Yeri ESKİŞEHİR (M) Hekimdağ ALPU BEYLİKOVA ÇİFTELER GÜNYÜZÜ HAN İNÖNÜ Dep.(P). AFETLER P.1 AFET OLAYLARI P. TABLO P. TABLO P.3 İlimizdeki Hasarlı Konut Sayısı HASAR DURUMU Ağır Hasarlı Orta Hasarlı Hafif Hasarlı Hasarsız TOPLAM KAPSAM İÇİ 5 4 7 16 KAPSAM DIŞI 4 14 64 6 88 TOPLAM 9 18 71 6 104 266 .1.1 Deprem Afeti Görülen Yerleşim Yerleri İL Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir İLÇE Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez İnönü TOPLAM KÖY Çukurhisar Yukarı Söğütönü Satılmışoğlu Kozkayı Alınca Keskin Kavacık Oklubalı YAPILAN KONUT SAYISI 353 137 117 46 24 20 7 59 763 Eskişehir yerleşim birimlerinin hangi deprem bölgesinde bulunduğunu belirten tablo aşağıda verilmiştir. zarar gören yerleşim yerlerini ve yapılan afet konutlarını belirtir Tablo aşağıya çıkarılmıştır. 2 2 3 3 2 4 2 2 Yerleşim Yeri MAHMUDİYE MİHALGAZİ MİHALLIÇCIK SARICAKAYA SEYİTGAZİ Kırka SİVRİHİSAR Kaymaz Dep. 2 2 3 2 2 2 3 2 17 Ağustos 1999 ve 12 Kasım 1999 tarihlerinde meydana gelen depremler sonrasında İlimizde Hasar Tespit Komisyonunca hasar durum tespiti yapılan konut sayısı aşağıda verilmiştir. Böl. Böl. TABLO P.

2. P.1. P.1.3 Tehlikeli ve Zehirli Maddeler Bu tür maddelerin taşınması depolanması ve kullanımı sırasında sağlığı etkileyecek bir olay oluşmamış.1.1 Radyoaktif Maddeler Bu konu ile ilgili bilgi bulunmamaktadır.2 Denize Dökülen Petrol ve Diğer Tehlikeli Atıklar İlimizin denize kıyısı bulunmamaktadır. 5628 hektar bataklık arazi kurutulmuş bulunmaktadır.4 Orman ve Otlak Yangınları Eskişehir İli dahilindeki ormanlık alanlarda 1986-2004 yılları arasında çıkan toplam 352 adet orman yangınında 1539. P. il genelinde çığ oluşmamaktadır. 2. P. Bu etütlerin 76 adedinin uygulanması yapılmış olup geriye kalan 82 adedi uzun vadeli uygulama programı taslaklarında yer almaktadır. P. Bu doğrultuda . bu maddelerle ilgili faaliyette bulunan kuruluşların acil eylem planları mevcuttur.244 hektar ormanlık alan yanmış olup bu sahaların tamamı doğal ve yapay gençleştirme yapılarak yenilenmiştir. Bakanlığımız tarafından hazırlanmış olan Acil Durum Planında yer alan acil durum kriterleri çerçevesinde “ Eskişehir İli İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Büyük 267 . 7 mahalle ve 4788 hektar arazi taşkından korunmuş. P.3 Seller Eskişehir İl sınırları içinde 1992 yılı sonuna kadar 158 adet taşkın koruma ve kurutma etüdü yapılmıştır. Uygulaması yapılan Küçük Su İşleri Tesisleri .2 Heyelan ve Çığlar İlimizde Bozdağlarının kuzey kesimlerinde Eskişehir-Mihalgazi yolunun geçtiği güzergah üzerinde yer yer heyelan yağışlı mevsimlerde görülmekte.2 AFETLER VE SAĞLIK ZARARLARI P. bu tür tesislerin bulunduğu yörelerde kaza durumunda çevreye olabilecek zararlı maddelerin en aza indirilmesi için Acil Durum Planlarının hazırlanması ve uygulanması önem arz etmektedir.5 Fırtınalar Fırtına nedenı ile il genelinde can ve mal kaybı olmamasına rağmen özellikle çatacık ormanlarının bulunduğu bölgede sarı çamlarda fırtına devrimleri olmaktadır. 17 adet köy. 1 ilçe. P.3 Afetlerin Etkileri ve Yardım Tedbirleri Tehlikeli özellik taşıyan bazı kimyasal maddeleri belli miktarların üzerinde bulunduran tesislerde meydana gelebilecek kazalar çevreye ve tesis civarındaki insanların sağlığına önemli ölçüde zarar verebilecek nitelikte olup.2.P.1.

Müdürü BAŞKAN YARDIMCISI : Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı ÜYE : İl Çevre ve Orman Müdürü ÜYE : Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Müdürü ÜYE : İl Emniyet Müdürü ÜYE : Sivil Savunma Müdürü ÜYE : Bayındırlık ve İskan Müdürü ÜYE : Tarım İl Müdürü ÜYE : İl Sağlık Müdürü ÜYE : Sanayi ve Ticaret İl Müdürü ÜYE : DSİ III.Endüstriyel Kazalar İçin Acil Durum Detay Planı” hazırlanmıştır. f) Kazalara hazırlık ve müdahale amacıyla kullanılabilecek teknolojilerdeki gelişmeleri izleyerek en uygun seçimi yapmak. Detay planda yer alan sanayi kuruluşlarınında acil Eylem Planları yaptırılmıştır.3.3.1 Sivil Savunma Birimleri P. b) Yerel düzeyde acil durum detay planlarının uygulanması için “ Acil Durumlara Müdahale Komisyonu’nu kurmak müdahaleden sorumlu kurum. ekipman ve diğer imkanların gerektiğinde diğer illerden temini amacıyla bölge sorumlusu Kırıkkale Valisi ile işbirliği yapmak.1.2 Hazırlık Komisyonunun Görevleri a) Yerel düzeyde acil durum detay planlarının hazırlanması . güncelleştirilmesini sağlamak.kuruluşları.1.3. Acil Eylem Detay Planında görevlendirilen birimler ve görevleri P. sorumlu kişi / kişileri belirlemek. finans ve diğer imkanların hazır bulundurulmasını sağlamak .3. gerektiğinde koordinasyonu sağlamak.1 başlığı altında belirtilmektedir. 268 . g) Acil durum planlarının uygulanması sırasında halkın katılımının sağlanması amacıyla toplum bilincini arttırmaya yönelik çalışmalarda bulunmak. e) Kaza anında etkilenebilecek halkın uyarılması için uyarı sistemleri kurulmasını sağlamak. h) Acil durumlarda müdahale için gerekli personel . P. c) Müdahale amacıyla gerekli insan gücü . d) Kazanın niteliğine göre Ulusal ve Uluslararası yardım sağlamak üzere Çevre Bakanlığına ve diğer ilgili Bakanlıklara olayı bildirmek. İlde afetlere karşı Valilik Kriz Merkezi oluşturulmuş ve afetlerin etkilerini asgari sevyeye çekmek için programlı tatbikatlar gerçekleştirilmektedir. test edilmesi .1 Acil Durumlara Hazırlık Komisyonu BAŞKAN BAŞKAN YARDIMCISI BAŞKAN YARDIMCISI : Eskişehir Valisi : Vali Yardımcısı : Anadolu Üniversitesi Çevre Sorunları Araştırma ve Uygulama Mrk. Bölge Müdürü ÜYE : Ticaret Odası Başkanı ÜYE : Sanayi Odası Başkanı P.

P.3.1. Ast Kademe Görevleri İl Çevre ve Orman Müdürlüğünün Görevleri a) Hareket Merkezini sevk ve idare etmek.3. emir komuta zincirini oluşturacaktır. İl Sağlık Müdürlüğünün Görevleri a) Teşkilatlarda ve görevlerde meydana gelen değişiklere ve uygulamalara göre planlarda gerekli değişikliklerin yapılmasını ve güncel bulundurulmasını sağlamak. b) İhtiyaçlarını tespit ederek . 269 .3 Merkez İlçe Hudutlarında Acil Durumlara Müdahale Komisyonu BAŞKAN BAŞKAN YARDIMCISI BAŞKAN YARDIMCISI ÜYE ÜYE ÜYE ÜYE ÜYE : İl Çevre ve Orman Müdürü : Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Müdürü : İl Emniyet Müdür Yrd.1. ön raporların Acil Durumlara Müdahale Komisyonuna bildirilmesini sağlayarak. c) İhtiyaçlarda meydana gelen değişiklikleri bildirmek ve ihtiyaçların güncel bulundurulmasını sağlamak . Bölge Müdürü P. analiz. Vali’ ye bilgi vermek. b) Hareket Merkezinin sevk ve idaresiyle ilgili hususlarda Vali’ ye bilgi vermek. d) Bünyesindeki laboratuarları her türlü analiz için hazır bulundurmak . e) Muhtemel tehlike anında hayati zaiyatı en az seviyede tutmak için tedbirler almak.3. değerlendirme yapmak ve Valiliğe bildirmek . c) Meydana gelen tahribatlarda gerekli tespit.4 İlçelerdeki Görev Alacak Acil Durumlara Müdahale Komisyonu BAŞKAN BAŞKAN YARDIMCISI BAŞKAN YARDIMCISI ÜYE ÜYE ÜYE : : İlçe Kaymakamı : İlçe Belediyesi İtfaiye Müdürü : İlçe Emniyet Müdürü ( Emniyet Müdürü olmayan yerlerde Emniyet Amiri ) : İlçe Tarım Müdürü Devlet Hastanesi Baştabibi (Hastane bulunmayan yerlerde Sağlık Grup Başkanları) : İlçe Sivil Savunma Memuru (Sivil Savunma memuru olmayan yerlerde Kaymakamlık Yazı İşleri Müdürü ) P. : İl Sağlık Müdürü : Sanayi ve Ticaret İl Müdürü : Tarım İl Müdürü : Sivil Savunma Müdürü : DSİ III.3. ölçüm ve değerlendirmeleri yaparak.5.1.P.5 Acil Durumlara Müdahale Komisyonunun Görevleri : Acil Durumlara Hazırlık Komisyonu emrinde görevli bulunan “Acil Durumlara Müdahale Komisyonu” emir beklemeden olaya en yakın yerde toplanarak bölgede irtibatlarını kuracak.1.

Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığının Görevleri a) İhtiyaçlarını tespit ederek. c) Yangın emniyet tedbirlerinin alınmasını sağlamak. b) İhtiyaçlarda meydana gelen değişiklikleri bildirmek ve ihtiyaçların güncel bulundurulmasını sağlamak . c) Olabilecek tehlike anında halkın aydınlatılmasını sağlamak. analiz. b) Mevcut Kuvvetleri ile olay yerinde tedbir ve güvenlik hizmetlerini yürütmek.sulama sularına zarar verip vermediğinin tespiti amacıyla su kaynaklarından alınan numunelerin tahlil ve analizlerini bünyeleri içerisindeki laboratuarlarda yaptırmak. b) İhtiyaçlarını tespit ederek . değerlendirme yapmak ve Valiliğe bildirmek . d) Belediye Başkanlığı hizmet birimlerindeki iş makinası. b) Müdahale birliklerine seyyar yangın söndürme malzemelerini sağlamak. b) İhtiyaçlarda meydana gelen değişiklikleri bildirmek ve ihtiyaçların güncel bulundurulmasını sağlamak . d) Bölgesine gelecek diğer birimlerle koordinasyonu sağlamak . Emniyet Müdürlüğünün Görevleri a) İhtiyaçlarını tespit ederek . İl Jandarma Komutanlığının Görevleri a) Bölgede meydana gelebilecek kaza ve acil durumları hareket merkezi ile takip etmek. e) Meydana gelen tahribatlarda gerekli tespit. ölçüm ve değerlendirmeleri yapmak ve bilgi vermek. c) Olay oluşumu ve devamını Acil Durum Müdahale Komisyonuna bildirmek. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Müdürlüğünün Görevleri a) Olay esnasında Acil Durumlara Müdahale Komisyonunun gerekli göreceği yerlerin itfaiye hizmetlerini yürütmek. Bölge Müdürlüğü a) Olası bir kirlilik ihtimalinde kirliliğin belirlenmesi için ve içme-kullanma. değerlendirme yapmak ve Valiliğe bildirmek . gereç ve malzemelerin lüzumu halinde kullanılabilmesi için Belediye Başkanlığı ile koordine ederek istenen malzemeleri müdahale komisyonuna bildirmek ve hazır bulundurulmasını sağlamak. d) Vaka sonrası gerek görevli birimlerin gerek sivil kesimin hareketleri nedeniyle bölgede trafik hizmetlerini gözden geçirip trafik rahatlatıcı tedbirleri almak . DSİ III. araç. değerlendirme yapmak ve Valiliğe bildirmek . b) Analizler için görevli elemanların hazır bulundurulmalarını sağlamak. d) İhtiyaçlarının tahsis edilip edilmediğini takip etmek ve tahsisini sağlamak. c) İhtiyaçlarda meydana gelen değişiklikleri bildirmek ve ihtiyaçların güncel bulundurulmasını sağlamak . 270 . c) Asayişi bozabilecek yağma dahil . her türlü yasa dışı eylem ihtimallerine karşı tedbir almak.İl Sivil Savunma Müdürlüğünün Görevleri a) Teşkilatlarda ve görevlerde meydana gelen değişikliklere ve uygulamalara göre planlarda gerekli değişiklikleri yapılmasını ve güncel bulundurulmasını sağlamak. f) Muhtemel tehlike anında maddi hasarı en az seviyede tutacak tedbirleri almak.

3. b) Müdahale için gerekli ihtiyaçları tespit edip . kamyon. Sivil Savunma Müdürlüğü doğacak ihtiyaçları Acil Durumlara Hazırlık Komisyonu ile koordine ederek yürütme emirlerini icra ettirir. Olay esnasında Acil Durumlara Müdahale Komisyonu gerekli göreceği yerlerde itfaiye desteği ister.2 Yangın Kontrol ve Önleme Tedbirleri P.3 İlk Yardım Hizmetleri İl Sağlık Müdürlüğü kaza sonrası ilk yardım ekipleri ile işbirliği yaparak içeride yardıma muhtaç personelden temin edilen ilk bilgiler ışığında acil yardım.2.nakil imkanı sağlayıp durumu Acil Durumlara Hazırlık Komisyonuna bildirir. Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü a) Acil Durumlara Müdahale Komisyonuna Endüstriyel Kazaya sebep olan yerlerle ilgili bilgi vermek. c) Çiftçilerin konu ile ilgili bilgilendirilmesini sağlamak . eskavatör. grayder.c) Porsuk nehrinin kimyasal veya biyolojik kirlenmesi durumunda suyun kullanılmasını önleyici tedbirleri alarak gerekli duyuruların yapılması için hazırlık komisyonuna bu konuda bilgiler vermek.3. ) olay mahalline ulaşımını sağlamak. Tarım İl Müdürlüğü a) Olası bir kirlilik durumunda kirlenme bölgesindeki toprak ve canlılar üzerindeki olumsuzlukların tespiti için tahlil ve analiz yapmak.1 Yangın Söndürme ve Kurtarma : Yangın söndürme ve kurtarma faaliyetleri Sivil Savunma Müdürlüğü Koordinesinde Belediye Başkanlığı . makinelerin sevk ve idaresinden sorumlu olmak. b) Bu konuda Acil Durumlara Müdahale Komisyonuna bilgi vermek. talep etmek.3. İtfaiye teşkilatlarıyla ve özel söndürme ekipleriyle yapılır. d) Acil durumlara hazırlık ve müdahale komisyonlarının talebi doğrultusunda o bölgede bulunan iş makinelerinin ( kepçe .can kurtarma hususlarında müdahale. b) Zarar gören kamu hizmet binalarının derhal onarım ve tadilatları yapılarak hizmetlerin aksamaması için hazırlıklı olmak. 271 . c) İhtiyaçlarda meydana gelen değişiklikleri bildirmek ve ihtiyaçların güncel bulundurulmasını sağlamak. Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü a) Olay sırasında bölgeyi terk veya geçici yerleştirilmesi gereken kişilerin barındırılmaları hususunda Sivil Savunma Planları doğrultusunda gereğini yapmak. motopomp vs. Olay yerindeki müdahale birliklerine seyyar yangın söndürme malzemelerinin sağlanması ve yangın emniyet tedbirlerinin alınması amacıyla ilgili Belediye Başkanlığının görevlendirilmesini itfaiye organize eder. P. P.

P. Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü .3.yayılma ile ilgili müdahale faaliyetlerini sürdüren müdahale birimlerinin iaşe. Komisyon muhtemel dış destek ve destek ihtiyaçlarını sevk ve hazırlığını organize eder.3.4 Çevre Sorunları Hizmetleri Yangınların yayılmaları esnasında (veya kaza sonunda) oluşan kirliliklerin bölgede çevre kirliliğine yol açması halinde Acil Durumlara Müdahale Komisyonu.5 Kirlilik Tespit Hizmetleri Acil Durumlara Müdahale Komisyonunca olası bir durumda olay mahalli haritaları üzerinde kirli yerler tespit edilip . P.Hukuk Komisyonu : Valilik Makamınca görevlendirilecek Hukuk İşleri Müdürü . Bu konuda ilgili kurum ve kuruluşların Acil Durumlara Hazırlık Komisyonu içindeki kendi temsilcileri karşılıklı destek hususunda işbirliği sağlarlar.3. Tarım İl Müdürlüğü ve Büyükşehir Belediye Başkanlığı uzman elemanlarından oluşur. kontrol ve temizlik hizmetlerinde en kısa olacak şekilde gerekli tedbirlerin alınması sağlanır. Komisyondaki üyelerine ait kurum ve kuruluşlarca derhal tespit çalışmalarına başlanır. Tarım İl Müdürlüğü . yakıt ikmali.kurtarma.3.1 Ambulans Sağlık Hizmetleri İl Sağlık Müdürlüğü olay sonrası yeterli sağlık hizmetleri personelini olay mahalline sevk ederek ilk yardıma hazır bulundurur. Sağlık Müdürlüğü .3. personel ihtiyaçları ile ilgili talepler kurum ve kuruluşlar tarafından karşılanır.3.3.Çevre Komisyonu : İl Çevre ve Orman Müdürlüğü .3. Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığı .P. Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü .3.3.6 Hasar Tespiti Acil Durumlara Hazırlık Komisyonu tarafından tayin edilen birimler : .Ekolojik Hasar Belirleme Komisyonu : İl Çevre ve Orman Müdürlüğü .2 İtfaiye Hizmetleri Olay esnasında Acil Durumlara Müdahale Komisyonu gerekli göreceği yerlerde itfaiye desteği ister. Olay yerindeki müdahale birliklerine seyyar yangın söndürme malzemelerinin sağlanması ve yangın emniyet tedbirlerinin alınması amacıyla ilgili Belediye Başkanlığının görevlendirilmesini organize eder. Kirliliğin etüdü ve takibi yapılarak Acil Durumlara Hazırlık Komisyonuna duyurulur.3.gereç ve takviyesi.3 İkmal Destek Hizmetleri Olay yerindeki söndürme.3. P. tabii oluşum ve değişim şartlarına göre en uygun araçlar ile takibe alınacak . Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı . 272 . Acil Durumlara Müdahale Komisyonu koordinesiyle ambulans görevlendirilip hastaneler yaralıların tedavisine sürekli hazır bulundurulur. P.İzleme Değerlendirme Koordinasyon Kurulu : İl Çevre ve Orman Müdürlüğü .her türlü araç. P.

.Afet Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 2..3.Orman Bölge Müdürlüğü 9...Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı 13...D.Ş.7 Acil Durumlarda Görev Alacak Kamu ve Özel Sektör Kuruluşları 1.3..Anadolu Üniversitesi Mavi Hastane Başhekimliği 19..Ticaret Odası 22.DSİ 3. Eskişehir Bölge Müdürlüğü 12.Odunpazarı Belediye Başkanlığı 15.....İl Jandarma Alay Komutanlığı 2. P..Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Başhekimliği 17.Devlet Hastanesi Başhekimliği 16.cı Şube Şefliği 4..Sanayi Odası 21....Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü 24...T.D.kuruluş personelinden oluşturulacak ve komisyon can ve mal emniyeti ile çeşitli harcamaların hukuki açıdan tarafların mağduriyetini önlemek ve hukuksal dayanak maksadıyla kurulur.S..İl Sivil Savunma Müdürlüğü 10....İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 273 .Botaş A. P..3.. P...Tepebaşı Belediye Başkanlığı 14.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 7...K Hastanesi Başhekimliği 18.5 Tehlikeli ve Zehirli Maddelerin Sınırlararası Taşınımı İçin Alınan Tedbirler Tehlikeli ve Kimyasal Maddeleri Yönetmeliğinde belirtilen hususlara uyulacaktır... KAYNAKÇA : 1.İl Emniyet Müdürlüğü 5...6 Afetler ve Büyük Endüstriyel Kazalar Eskişehir İli Kriz Merkezi Yönergesi ile Büyük Endüstriyel Kazalar Acil Eylem Detay Eylem Planı.E..İl Sağlık Müdürlüğü 8.S.Çevre Dernekleri P.Yolları Hastanesi Başhekimliği 20... 23..İl Sanayi Ticaret Müdürlüğü 11.cü Bölge Müdürlüğü 3.Hasar Komisyonları Valilik Makamının onayı ile ilgili kurum.3.4 Afetzedeler ve Mültecilerin Yeniden İskanı İlde herhangi bir doğal afet yaşanması halinde merkez ve ilçelerde oluşturulacak toplu yaşam alanları belirlenmiş ve alt yapı hizmetleri yapılmıştır.İl Tarım Müdürlüğü 6.Karayolları 46.3.S.

2.1 TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ R. R.Ü Eğitim ve Uygulama Hastanesi SSK Devlet Hastanesi Anadolu Kadın ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi Anadolu Ünv Uygulama Hastanesi Hava Kuvvetleri Hastanesi Onvak Özel Hastane ve Diyaliz İktisadi İşl. Yatak Sayısı 600 200 900 650 120 75 261 49 25 50 20 İlde 22’sı merkezde.G. sağlık ocakları poliklinik ve diğer çalışmaları ise Tablo R. Sağlık Ocaklarında mevcut personel durumu Tablo R. 274 . Devlet Hastanesi Devlet Hastanesi Özel Yaşam Hemodiyaliz Merk.2’de.1.1 Eskişehir İli Hastaneleri İli İlçesi Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Çifteler Eskişehir Sivrihisar Eskişehir Merkez İl Sağlık Müdürlüğü 2004 Hastane Adı Devlet Hastanesi Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesi O.1 Sağlık Kurumlarının Dağılımı TABLO R.3’te verilmiştir. 12’si ilçelerde ve 20 adedi beldelerde olmak üzere toplam 54 sağlık ocağı faaliyet göstermektedir.4’te verilmiştir. SAĞLIK ve ÇEVRE R. kimyasal tahlilleri ile bakiye klor sonuçları Tablo R.(R).1.1 İçme ve Kullanma Suları İçme ve kullanma sularının bakteriyolojik.1.2 Bulaşıcı Hastalıklar 2004 yılında bulaşıcı hastalıkların yaşlara göre dağılımı Tablo R.5’te verilmiştir. R.

O. " ALPAGUT S. 16. NO'LU S.O. " ERTUĞRUL S. NOLU S.O. " NAS. MRK. NO'LU S.O. 8.O.O. MİHALIÇÇIK S. NO'LU S.O. BEYLİKOVA S.O.TOKAT S.O.O. NO'LU S.O.O.SAV.O.O 21.İŞ. NO'LU S.O.O.O. NOLU S.O. "T.TABLO R.O 112 ACİL KOM.O.O 19.O.O. HAN S.O.O.O. 13.O. NO'LU S. NO'LU S. HEMŞİRE UZMAN HEK. MİHALGAZİ S.O. HİZMETLİ LAB. NO'LU S. DİŞ TABİBİ PRT.HOCA S.O.O. NOLU S. " GÜMÜŞKONAK S. NO'LU S. NO'LU S. NOLU S.O. İNÖNÜ S.O. 6. NOLU S.O. NO'LU S.O. 5. " KAYMAZ S. " AHURÖZÜ S. SİVRİHİSAR S. 1. 2. 17.O.TEK. ALPU S. SAĞ. " GÜNDÜZLER S. " DOĞANÇAYIR S. HEKİM SIT. " DÜMREK S. " OSMANİYE S.TEK.SAĞ. " KIRKA S.O. 4. "MUTTALİP S. RÖNTGEN TEK.O.2 Eskişehir İli 2004 Yılı Sağlık Ocakları Mevcut Personel Durumu ÇEV. " YUNUSEMRE S.MEM.O. NO'LU S.O. NO'LU S.O.O. NO'LU S. ÇİFTELER S.MER. " KESKİN S. 9. SEYİTGAZİ S. NO'LU S. 15.O. ÇUKURHİSAR S.O 20. 7. MAHMUDİYE S. 14.O.MECİDİYE S.O. " BOZAN S.O. NO'LU S. " T. GÜNYÜZÜ S. 3.O. " GÜRLEYİK S. 10.O 18.O. 12. TOPLAM 106 122 151 142 128 124 126 129 103 103 119 124 170 130 98 106 11 11 93 89 93 179 40 38 37 45 37 75 38 34 84 85 77 38 36 64 77 76 0 64 37 78 0 36 35 85 96 35 49 73 39 0 45 39 3943 SIRA NO MEMUR 5 4 4 4 4 5 4 5 4 4 4 5 4 5 4 4 0 0 5 2 2 0 1 1 1 1 1 4 1 1 3 3 3 1 1 3 3 3 0 3 1 3 0 1 1 3 3 1 1 3 1 0 1 1 12 7 ECZACI ŞOFÖR 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 0 0 2 2 2 22 1 1 1 1 1 2 1 1 2 2 3 2 1 2 2 4 0 2 1 2 0 1 1 2 2 1 2 2 2 0 2 2 10 7 EBE 31 46 69 68 53 49 53 42 27 31 43 49 66 44 27 36 0 0 23 27 36 1 14 13 12 16 13 24 14 10 27 29 18 13 12 17 19 26 0 16 12 25 0 14 11 20 30 12 19 29 12 0 15 14 129 6 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 SAĞLIK OCAĞI ADI MRK. TOPLAM 19 18 19 17 18 19 18 18 18 17 21 18 21 18 16 18 11 11 15 14 12 47 6 6 5 7 5 11 5 5 10 13 11 5 5 9 12 14 0 11 4 13 0 4 5 13 13 5 5 13 5 0 6 5 634 3 2 2 3 3 2 3 3 2 2 3 3 4 3 2 3 0 0 3 2 2 0 0 0 0 0 0 2 0 0 3 2 3 0 0 2 3 3 0 2 0 3 0 0 0 4 2 0 0 2 0 0 0 0 78 2 3 2 2 2 3 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 0 0 2 2 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 38 7 7 7 7 7 7 7 8 8 7 7 7 11 8 7 7 0 0 7 7 6 59 7 7 7 8 7 5 7 7 8 6 7 7 7 5 5 7 0 5 8 6 0 6 7 7 10 7 7 5 7 0 7 7 38 7 7 7 8 7 8 6 7 8 7 7 8 7 9 7 7 7 0 0 7 6 6 0 0 0 0 0 0 5 1 0 4 7 6 0 0 4 6 7 0 5 0 5 0 0 0 8 5 0 2 6 1 0 0 0 201 5 5 5 5 5 5 5 6 5 5 5 5 12 5 5 5 0 0 5 5 4 0 1 1 1 1 1 5 1 0 5 5 5 1 1 4 5 4 0 4 1 4 0 1 1 6 5 1 1 5 1 0 1 1 17 0 2 2 4 2 2 2 2 2 2 2 2 2 6 2 2 2 0 0 2 2 2 0 0 0 0 0 0 2 0 0 3 2 2 0 0 2 2 2 0 2 0 2 0 0 0 3 2 0 0 2 0 0 0 0 68 14 17 19 16 16 16 15 15 17 15 14 16 31 16 16 14 0 0 15 14 10 50 8 7 8 8 6 10 6 7 12 10 11 6 7 10 12 11 0 9 7 10 0 7 7 11 13 6 11 11 6 0 8 7 594 6 6 7 6 6 6 6 6 7 7 6 6 10 6 6 6 0 0 6 5 8 10 1 1 1 1 1 4 1 2 5 5 6 2 1 5 7 4 0 4 2 4 0 1 1 6 6 1 1 4 1 0 4 1 20 9 2 2 2 2 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 19 275 . " KAYAKENT S. 11. SARICAKAYA S.O.O.O.O.

NO'LU S. MİHALGAZİ S.ÇUKURHİSAR S. 14. 12.O.O. Özel Hükmen Pol.O.O.O. "T. 7.O.O. Özel Sevinç Sağl. " KAYAKENT S. NO'LU S. Özel Ulus Pol Özel Görsem Göz Merk. SEYİTGAZİ S. 3.O. 9. SİVRİHİSAR S. İNÖNÜ S.O. NO'LU S.O.O. NO'LU S. "GÜNDÜZLER S.TABLO R.O. " ALPAGUT S.O.O. Özel Anadolu Hast. " NAS.AP Merkezi Özel Ümit Pol.O. NO'LU S. TOPLAM MUAYENE ADLİ SAĞLIK ADLİ MUAYENE KURUMUNA RAPOR SAYISI SEVK SAYISI 26356 3387 0 39271 4791 0 76680 12459 0 46202 3831 0 36476 2890 0 66088 8463 0 37820 4390 0 32096 4182 0 25649 6476 0 13734 2137 0 25320 2168 0 52469 3137 0 142272 24290 123 33445 4572 0 19533 1933 0 21728 2434 0 14597 1287 0 13411 845 0 15643 710 10 6674 756 2 1846 139 0 12989 910 0 1223 156 0 26654 2849 42 11406 568 3 5941 570 6 24713 2255 310 26812 2146 4 12683 1184 89 12036 294 16 4720 146 1 5389 874 18 23604 1295 186 32148 2781 322 0 0 15596 879 52 2653 91 24411 1527 66 0 0 1674 28 3 3960 184 23 28960 1351 187 30231 3585 156 5684 262 16 13674 1468 111 28060 5812 0 4772 222 0 8581 417 30 2737 89 0 29068 420 0 14214 0 7 76675 7 3 301 5 0 34273 0 0 2551 572 2 706 8 0 165752 108 0 3070 68 0 9714 6 10 15720 18 5 289 60 0 14470 2666 0 262 1 0 5376 0 0 2319 2368 0 9804 0 0 1.O. NO'LU S.O. 8. Özel Tepebaşı Pol.O.O.O.MECİDİYE S. " GÜMÜŞKONAK S. MİHALIÇÇIK S.O. ÇİFTELER S. 13.HOCA S.O. " GÜRLEYİK S. 11.O 20.O.O. " AHURÖZÜ S.427 1. "MUTTALİP S.487. 16. " DOĞANÇAYIR S. " KESKİN S. NO'LU S. NO'LU S. Özel Örnek Pol. " T.077 133. " KIRKA S. NO'LU S. Acar Fizik Tedavi Merk. Merk Odunpazarı Dispanseri Emeksiz Pol. MAHMUDİYE S.O.811 276 .O.O. 15.O.3 Eskişehir İli 2004 Yılı Sağlık Ocakları Poliklinik ve Diğer Çalışmaları SIRA NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 SAĞLIK OCAĞI ADI MRK. NO'LU S.O. AÇS. 5.O.O. NO'LU S. Ö. 1. " OSMANİYE S. 10. NO'LU S. " BOZAN S.735 549.991 İZLENİMLER 15-49 YAŞ BEBEK KADIN NÜFUS 1990 13600 3668 29603 7795 55737 10173 33696 3904 31364 3932 29897 7442 32155 2434 17551 4332 28884 1513 10719 4322 19836 6257 33242 3816 42986 4492 25988 2005 12021 2961 21768 1916 6974 1368 8763 687 4921 471 1129 101 962 1099 2777 94 589 1091 8009 397 3115 237 1439 562 5649 1541 8296 636 4298 388 3099 269 888 201 2294 949 3658 1239 4763 0 0 276 2444 192 1192 586 2543 0 0 202 826 238 1024 561 4318 881 7759 198 1742 1171 7314 1293 6748 232 970 290 1542 329 719 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 90. NOLU S.806 DOĞUMLAR DOĞUM SAYILARI TOPLAM 147 296 477 609 388 401 749 170 462 126 348 515 376 422 149 340 143 143 44 46 9 105 11 136 35 19 77 216 41 32 29 15 92 111 0 21 15 85 0 26 19 48 80 20 120 203 24 14 37 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 7. 2. NOLU S. Verta Sağlık Merk. NO'LU S.O. Merk. NO'LU S. ALPU S.O. Özel Es-pol Pol. SARICAKAYA S.O. 4. GÜNYÜZÜ S.O.O. " KAYMAZ S.O. 19.O. " YUNUSEMRE S. Anadolu Akarbaşı Pol. Esk Kızılay Dispanseri Özel Şifa Sağl.O.TOKAT S. HAN S. 6. " DÜMREK S.O. BEYLİKOVA S.O.O.O. NO'LU S.O MRK.O.O.O.O. NO'LU S.

Şüp.9 10.24 25.64 65 + TOPLAM Vaka Ölüm Vaka Ölüm 1 0 2 0 3 71 13 55 28 141 34 105 12 91 12 97 2 73 3 88 0 62 2 150 0 27 1 44 0 1 0 7 46 466 67 546 113 1012 İl Sağlık Müdürlüğü 2004 277 .TABLO R.44 45 .Anjin Tüberküloz Brusella Vaka Ölüm 0 0 0 1 1 1 2 2 6 7 21 2 18 10 6 1 54 24 78 Vaka Ölüm 0 0 1 1 2 2 9 4 26 23 88 85 84 98 40 45 250 258 508 A.4 Bildirimi Zorunlu Hastalıklar İstatistik Formu Yas Grupları Gurupları E K E K E K E K E K E K E K E K E K T Hastalık Kodlan ve isimleri Kızamık Vaka Ölüm 3 2 10 13 56 49 22 13 3 1 1 2 0 0 0 0 95 80 175 HepatitA Vaka Ölüm 0 0 1 0 3 1 3 2 1 2 3 1 0 0 0 0 11 6 17 Kud.ısı Kızıl Vaka Ölüm 1 0 31 15 113 31 94 39 87 35 108 38 99 45 36 18 569 221 790 Str.Dizanteri Vaka Ölüm 1 0 6 0 4 2 2 2 4 1 4 2 3 1 4 1 28 9 37 Tifo Vaka Ölüm 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 Shipella Vaka Ölüm 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 2 3 Hepatit B Vaka Ölüm 0 0 0 0 0 0 1 1 17 6 39 25 15 17 4 1 76 50 126 0 1.14 15.4 5.

SAVCILIĞI OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS 154 126 170 87 88 6 21 14 10 10 160 147 184 97 98 2 4 1 1 İLGİLİ VALİLİKLER 6 20 14 10 8 UYGUN UY.DEĞİL TOPLAM C.TABLO R.SAVCILIĞI 42 38 50 24 37 2 7 6 1 6 44 45 56 25 43 6 1 5 1 2 5 1 1 BAKTERİYOLOJİK GIDA YAPILAN İŞLEM İLGİLİ VALİLİKLER GENEL TOPLAM 899 UYGUN 816 UYGUN DEĞİL 83 CUM SAVCILIĞI 17 İL VALİLİĞİ 64 İl Sağlık Müdürlüğü 2004 278 .DEĞİL TOPLAM C. 5 Gıda ve Çevre Kontrol Şube Müdürlüğü Gıda Birimine Ait Çalışma Raporu KİMYASAL GIDA AYLAR YAPILAN İŞLEM UYGUN UY.

6 AŞI SONUÇLARI ÇİZELGESİ AŞI BCG DBT1 DBT2 DBT3 DBT R POLİO 1 POLİO 2 POLİO 3 POLİO R HEBATİT 1 HEBATİT 2 HEBATİT 3 KIZAMIK DOZ 8189 8346 8477 8613 7754 8322 8433 8573 7739 9017 9539 8353 8150 HEDEFE GÖRE % 80 82 83 85 76 82 83 84 76 89 94 82 80 DPT Rapel ve POlio aşıları 1-2 yaş arası çocuklara diğer tüm aşılar 0-1 yaş arası bebeklere yapılmıştır. Yapılan dozlar aşağıdaki gibidir. 2004 yılında ilköğretim 1. PPD-BCG ile 8.polio. sınıflara Td aşısı sağlık ocakları aracılığla yapılmıştır.Sınıf 10214 10214 8. sınıflara Td.Sınıf 10547 279 .TABLO R. AŞI Tetanoz-Difteri Polio 1.

Lohusalık Zehirlenmesi Gebe Doğum Kanamaları Nedeni Bilinmeyen Düşük Doğum Lohusalık Enfek Düşük Beslenme Bozuklukları Konjenital Anomali Ölü Doğum Senilite Sebeb Belirtilme ölüm Motorlu Taşıt Kazaları Zehirlenmeler Kaza Sonucu Düşmeler Diğer Bütün Kazalar İntihar TOPLAM 0-7 GN E K 8-28 GN E K 29-365 GN E K 1-4 Yaş E K 5-9 Yaş E K 10-14 E K 15-19 E K 20-24 E K 25-29 E K 30-34 E K 35-39 K 40-44 K 45-49 K 50-54 K 55-59 K 60-64 K 65-69 K 70-74 K 75-79 K 80-84 K 85-+Yaş K Tp K 0 0 0 0 0 0 31 0 4 0 1 183 2 62 0 1 1 1 1 1 34 0 19 92 399 153 38 11 131 1 1 10 13 1 38 0 0 0 0 0 15 18 48 371 13 13 6 2 12 4 1721 E E E E 1 E E E E E E E E 0 1 0 0 0 0 25 0 3 0 1 387 0 39 0 0 0 3 2 5 36 1 16 197 409 143 54 17 179 2 2 16 23 1 22 0 0 0 0 0 15 20 56 287 28 27 14 4 38 8 2081 4 2 1 2 3 2 1 1 1 2 3 2 1 1 3 1 5 1 9 4 1 2 1 3 1 2 1 1 1 1 1 2 1 1 1 1 1 2 2 5 7 15 6 1 17 1 10 1 42 2 15 2 58 4 27 5 57 3 29 3 56 5 27 14 69 10 21 16 45 7 21 1 13 12 4 11 5 7 1 3 4 1 1 2 1 1 1 3 1 1 1 1 1 1 3 1 2 1 2 1 1 22 19 16 1 8 2 1 4 1 2 28 31 9 3 1 12 2 3 2 29 49 15 7 1 20 1 4 2 1 3 3 3 6 34 19 1 10 5 3 42 69 18 10 2 24 5 2 20 78 15 5 12 1 1 2 5 7 5 21 69 23 14 3 36 1 2 6 5 15 65 31 7 3 19 5 2 15 66 28 10 3 33 7 5 15 87 32 10 2 20 1 3 47 11 2 2 8 5 3 7 50 17 4 3 10 1 1 1 3 29 10 2 4 1 1 1 2 1 11 1 1 1 1 1 1 2 1 2 2 5 4 1 1 2 3 3 1 2 2 2 5 2 5 2 11 4 3 2 4 1 2 1 5 3 2 13 16 8 1 1 1 11 5 1 6 13 6 2 3 12 16 11 6 5 25 9 1 9 3 5 1 2 3 2 1 1 1 1 1 4 3 22 8 2 1 5 1 1 1 1 1 3 2 2 2 1 1 3 1 3 2 1 2 1 6 1 4 1 2 2 10 1 9 8 2 1 6 1 2 2 3 1 1 1 2 5 1 13 10 56 1 10 4 48 1 1 1 1 1 3 4 8 4 1 1 3 1 6 4 1 10 36 2 1 1 1 36 4 1 131 2 56 163 1 92 2 203 120 1 253 204 3 317 1 51 4 1 3 265 304 1 315 183 1 224 148 188 64 2 85 87 1 97 2 1 94 128 1 4 3 1 2 1 2 8 7 3 5 1 1 5 9 1 1 1 8 3 1 3 3 15 1 7 1 3 1 4 1 21 1 9 1 99 91 12 13 1 21 21 5 1 8 1 2 1 1 2 18 1 4 1 1 1 25 2 1 8 2 20 2 2 4 1 4 1 63 1 1 24 2 6 2 1 2 1 80 5 1 2 1 1 2 1 3 1 1 280 .H Boğmaca Streptokok anjin kızıl Tetanos Gıda Zehirlenmesi Diğer Bakteri Has. Mide Ülseri Bağırsak Tıkanması Fitihı Karaciğer Sirozu Diğer Sind. Tüm Kanserler Selimurlar Doğası Belirsiz Şeker Has.H D.Sepsis Kızamık Enfeksiyöz Hepatit Kuduz Diğer Virüs Has. Vitaminsizlikler Anemiler Psikozlar Sinir Bozukluğu Nevroz Menenjit Epilepsi Sinir Sis.7 ESKİŞEHİR İLİ 2004 YILI BÜTÜN ÖLENLERİN YAŞ VE CİNS GRUPLARINA DAĞILIMI YAŞ GRUPLARI VE ÖLÜM SEBEPLERİ Bağırsak Enfeksiyonları Enterit İshal ile sey. H.Romatizmal Kalp Has Hipertansiyon Miyokart Enfaktüsü Kalbin Diğer Has SVO (SVH) Arter Arteyel Karpiller Has Pnomoni Diğer Solunum Sis. Sis Has Akut Böbrek Enf Nefrit Nefrozlar Gebe . Ve Duyu Org Kr.TABLO R. D.

7 35. İlimizde aşı uygulamaları 48 sağlık ocağı.1.1. Verem Savaş Dispanserlerinde PPD test ve BCG aşısı.6’da gıda hijyeni konusunda bilgiler verilmiştir.1.15 R. PPD test ve Difteri-Tetanoz aşıları tüm sağlık ocaklarında yapılmaktadır. OGÜ.1. R.05 ‰ 1999 2000 20.53 2001 20. bağlı yerleşim yerlerine ulaşımda araç sıkıntısı çekilmektedir. R.6 Ölümlerin Hastalık. BCG.5 Bebek Ölümleri Yıllara göre Eskişehir İli bebek ölüm hızları şöyledir.1. Tablo R. Polio.3 Zoonoz Hastalıklar “Bulaşıcı Hastalıklar” bölümünde verilmiştir. Tıp Fakültesi Hastanesi’nde -0.2. Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesinde gebe tetanoz aşısı.8 BEBEK ÖLÜMLERİ Bebek 1994 1995 1996 1997 1998 Ölüm Hızı 39.89 2004 19. Boğmaca.R.yaş grubu rutin aşıları. Sağlık ocakları aşı uygulanan eleman bakımından yeterli olup.Denizler* * İlimizin denize kıyısı bulunmamaktadır.3 Gıda Hijyeni Tablo R.7’de verilmiştir. TABLO R.1. Tetanoz. R.2.2. R.4 Aşılama Çalışmaları İlimizin 2004 yılına ait yaş gruplarına göre aşı doz ve çeşitlerini gösterir Tablo R.89 2003 15.9’da verilmiştir.64 28. Kızamık. R.9 2004 Yılı15-49 Yaş281 Kadınların Aile Planlaması Kullanım . Difteri.36 21.6’de verilmiştir. 4 dispanser ve 6 hastane tarafından yapılmaktadır.1. Yaş ve Cins Gruplarına Göre Dağılımı Ölümlerin belli nedene cins ve yaş gruplarına göre dağılımı Tablo R.15 19.7 Aile Planlaması Çalışmaları 2004 yılı aile planlaması çalışmaları ve 15-49 yaş kadınların aile planlaması kullanım dağılımı Tablo R. diğer 4 hastanede tetanoz ve kuduz aşıları uygulanmaktadır.34 25.

ultraviyole dezenfekte yapılan ve 2002 yılındada ambalajlanarak insanların kullanımına sunulan Kalabak suyu kullanılmaktadır.2 Su Kirliliğinin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Şehir merkezinin içme ve kullanma su temini porsuk çayından karşılanmaktadır. R.02. ancak tesiste nitrit ve nitrat giderim ünitesi bulunmamaktadır.4 Gürültünün İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Şehir yerleşim alanında trafik ve değişik faaliyetlerden oluşan gürültünün ölçümlerine tespit edilen 55 noktada rutin olarak devam edilmektedir. İçme ve kullanma suyunun arıtma işlemleri yapılmakta.2.1995’de 12 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile belirlenen yakıt programını uygulanması ve doğal gaza giçilmesinden sonra büyük oranda azalmıştır. İçme suyu olarak Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 2000 yılında hat revizesi yapılan. Ancak porsuk çayının Kütahya ilinden gelen atık yükleri ile. R.2 ÇEVRE KİRLİLİĞİ VE ZARARLARINDAN OLUŞAN SAĞLIK RİSKLERİ R.000 nufus üzerinde olumsuz etki yaratmaktadır.2.3 Atıkların İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Atıkların insanların sağlıkları üzerine olumsuz etkileri ile ilgili bir veri olmamakla birlikte Eskişehir merkezi çöp depolama sahasında metan gazına bağlı yangınlar sonucu bozulan emisyonlar ile depolama sahasından sızan sızıntı suları bölge halkı için olumsuzluk teşkil etmektedir.Dağılımı 15-49 yaş kadını Etkisiz Yöntem Tüp Ligasyon Yöt. 282 Emzikli Gebe Hap Ria . R. kullanmayan Diğer Etkili Yöntem Enjeksiyon Vezaktomi Kondom Kır 20939 Kent 170527 Toplam 191466 774 2503 5950 25133 6724 27636 146 847 993 3848 29024 32872 737 3 6550 40 7287 43 8 3567 227 29099 235 32666 8517 68084 76601 469 366 3785 1788 4254 2154 R. Bu konuyla ilgili istatistiksel veri bulunmamaktadır. özellikle azot sanayinden kaynaklanan nitrit ve nitrat içermesi şebeke suyunun dağıtımı yapılan 500.2.1 Kentsel Hava Kirliliğinin İnsan sağlığı Üzerine Etkileri Düşük kalorili yüksek kükürtlü yerli kömürlerin ısınmada ve sanayide kullanıldığı 1995 yılına kadar yakma dönemlerinde sağlık kuruluşlarına göğüs hastalıkları ile ilgili müracaatların sayısal olarak 20. Ölçüm sonuçlarından bazı bölgelerde gürültü seviyelerinin yönetmelik değerlerinin üzerinde olduğu tespit edilmiştir.2. Şebekeye verilen su sürekli kontrol altında tutulmasına rağmen vatandaşlar tarafından içme suyu olarak kullanılmamaktadır.

6 İyonize Radyasyondan Korunma Şehir merkezinde bulunan konutların büyük çoğunluğu gece kondu ve eski yapı olması nedenı ile radyasyon etkisine karşı koruyucu sığınakları bulunmamaktadır. KAYNAKÇA : 1. Korunma tedbirleri ile ilgili sivil savunma eğitim çalışmaları ilgili birimce sürdürülmektedir. R.5 Pestisitlerin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Pestisitlerden kaynaklanan olumsuz etkilere ilişkin sağlıklı veriye erişilememiştir. Sağlık İl Müdürlüğü Verileri (1994-2004) 2.Şehir içi bu gürültü ile hava ve demir yolu ulaşımından kaynaklanan gürültülere özellikle yaz aylarında açıkta yapılan düğünler ve konvoylardan oluşan gürültülerde eklenince vatandaşın yoğun şikayetleri ile karşılaşılmaktadır. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1992-2004) 283 . Buda insanların ruh ve beden sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. R.2.2.

2. Ambarlar Sok.3358898 B) Eskişehir Tema Gönüllü Temsilciliği TEMA’nın hedefi. siyasi partilere ve hükümetlere. öncelikle ulusumuza.07.2 ÇEVRE İLE İLGİLİ GÖNÜLLÜ KURULUŞLAR VE FAALİYETLERİ S./327 Sayılı İl Çevre Koruma Vakfının kurulması ile ilgili talimatı gereğince Türk Medeni Kanununun hükümlerine göre Valiliğimiz Başkanlığında 31. iyileştirilmesi. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Çevre ve Orman Bakanlığının dergi. Eskişehir İli Çevre Koruma Vakfı Hoşnidiye Mah. Sağlık Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren Eğitim Şube Müdürlüğü. Ayrıca Müdürlüğümüz kendi bünyesinde kömürlü kalorifer kazanlarının düzenli ve verimli yakılması ile ilgili broşürlerle desteklenmiş eğitim çalışmaları yapmıştır. finans sağlama şeklindeki faaliyetlerini İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile birlikte aşağıdaki adreste sürdürmektedir. toprak erozyonunun önemli 284 .1 KAMU KURULUŞLARININ ÇEVRE EĞİTİMİ İLE İLGİLİ FAALİYETLERİ İlimizde Çevre Eğitimi ile ilgili olarak faaliyet gösteren kamu kuruluşları başta İl Çevre ve Orma Müdürlüğü olmak üzere Orman Bölge Müdürlüğü. 5 Dünya Çevre Günü ve Haftası kutlamalarına çeşitli vakıf. S.1990 tarih ve 03-8. ülkenin bitki ve hayvan varlığı ile doğal ve tarihsel zenginliklerin korunarak bugünkü ve gelecek kuşakların sağlık. İlimizde ayrıca Sağlık Müdürlüğü bünyesinde Eğitim Şube Müdürlüğü tarafından okullarda Çevre Sağlığı konusunda broşürlerle desteklenen eğitim hizmetleri yürütülmektedir. kırsal ve kentsel alanda arazinin ve doğal kaynakların en uygun şekilde kullanılması ve korunması su.1990 tarihinde kurulan Eskişehir İli Çevre Koruma Vakfı kuruluş amaçları doğrultusunda çevre eğitimi. resmi ve özel kuruluşlara. broşür. Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin katkılarıyla 1997 Eskişehir Yerel Habitatı düzenlenmiş olup çevre sorunlarıyla ilgili çeşitli kazalarda halktan ve kamu kuruluşlarından aktörlerin görev almaları sağlanmıştır. Üniversiteler ve Belediyelerdir. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Hizmet Binası ESKİŞEHİR Tel:0. uygarlık ve yaşam düzeyinin geliştirilmesi ve güvence altına alınması amacına ulaşmak için il düzeyinde maddi ve manevi katkılarda bulunmak yeni kaynaklar araştırıp bu doğrultuda kullanmak aynı kanuna göre çıkarılan Çevre Kirliliğini Önleme Yönetmeliğine göre ilimize ayrılacak tahsisatın kullanılmasını sağlamak amacıyla ilgili Devlet Bakanlığının 18. İlimizde bunların dışında Anadolu Üniversitesi ve Osmangazi Üniversitesi çevre konulu çeşitli seminer çalışmaları yürütmektedir. panel şeklinde olmakla beraber Çevre Değerlerinin sevdirilmesi amacıyla çeşitli yarışmalar da düzenlenmektedir.1 Çevre Vakıfları A) Eskişehir İli Çevre Koruma Vakfı Vakıf 2872 Sayılı Çevre Kanununda öngörülen bütün vatandaşların ortak malı olan çevrenin korunması. onun temsilcilerine.07. ağaçlandırma. basın yayın organlarına. dernek ve odaların ayrıca izci gruplarının ve halkın katılımıyla İl Çevre ve Orman Müdürlüğünün düzenlediği kutlamalarda pankartlı yürüyüşler ve faaliyetler düzenlenmiştir.222. kitap gibi yayınların dağıtımını yapmaya devam etmektedir. toprak ve hava kirlenmesinin önlenmesi. Faaliyetler daha çok seminer.(S). ÇEVRE EĞİTİMİ S.

c) Gürültü Kirliliği ile mücadele. e) Yeşil alanların korunması ve geliştirilmesi.2213890 S.2314501 285 . No : 1 Odunpazarı/ESKİŞEHİR Tel:0. “10 Milyar Meşe Palamudu” kampanyası kapsamında Orman Bölge Müdürlüğü ile irtibat halinde çalışmalar devam etmektedir.Ulusal Çevre Kuruluşları ile işbirliği 2. TEMA Gönüllü Temsilciliği aşağıdaki adreste faaliyetini sürdürmektedir . ağaç dikme kampanyaları şeklinde çalışmalarına devam etmektedir. toprak erozyonu ve çölleşmeyle mücadelede . kültür ve sanat etkinlikleri. okullarda el ilanlarıyla desteklenen eğitim. bilinçlendirilmesi ve çevresine sahip çıkacak erginliğe ulaştırmayı sağlar. 27 Eylül 1998 tarihinde Vakıf Başkanı Hayrettin Karaca’nın da katılımıyla Eskişehir TEMA Gönüllü Temsilcilik Bürosunun açılışı yapıldı. desteğini sağlayacak doğrultuda kamuoyu oluşturarak erozyonu önleme hareketini başlatmak ve sürdürmektedir.222. Bu amaçla. seminer. g) Çevre ile ilgili konularda ilgililerin uyarılması ve kamuoyu oluşturulması. h) Çevre ile ilgili sporların toplumda yaygınlaştırılması.Konu ile ilgili yasal kuruluşların izni ile çevre kuruluşları ile işbirliği yapar. Eskişehir Gönüllü Temsilciliğinde teknik ağırlıklı çalışmalar devam etmektedir. b) Toprak Kirliliği ile mücadele. Seyitgazi Aslanbeyli Köyünde de mera ıslah çalışmaları sürmektedir. Derneğin ana amacıdır.sonuçlarını ve ülkemizin çöl olma tehlikesini anlatmak. Eskişehir Çevre Koruma ve Geliştirme Derneği Çağlayan İş Hanı Kat 1 No : 15 ESKİŞEHİR Tel : 0. bitki örtüsünün. Dernek. Eskişehir TEMA Gönüllü Temsilciliği Akcami Mah. toprağın ve doğal varlıkların korunması ve bitkilendirmenin önemi konusunda kamuoyunu bilgilendirmek. katkı ve desteğini almak için yurt içinde ve dışında çalışmalarını sürdürmektedir. d) Su Kirliliği ile mücadele.222. f) Tarihi ve kültürel varlıklarımız ile doğal güzelliklerimizin korunması ve ulusal ve uluslararası düzeyde tanıtılması. bütün kesimlerin düşünce ve gönül birliğini.2. Bu işbirliği bağlamında tüm kurumlarla bilgi alışverişinin sağlanması kamuoyunun bilgilendirilmesi. TEMA. Bu amaçla : a) Hava Kirliliği ile mücadele. Araştırma Enstitüsünde yapılan toplantıda bölgenin tarım durumu ile ilgili değerlendirme yapılarak toplantıya katılanlara TEMA hakkında bilgi verildi.2 Dernekler A) Eskişehir Çevre Koruma ve Geliştirme Derneği Derneğin kuruluş amaçları Eskişehir ve çevresinde doğal çevrenin ve doğal hayatın korunması ve geliştirilmesi canlıların sağlıklı yaşamasına zarar veren her türlü çevre sorunu ile mücadele edilmesi için : 1. Kurşunlu Cami Sok.

2319624 D) Eskişehir Çevre Müdürlüğü Güçlendirme ve Çevre Eğitim Hizmetleri Derneği Dernek Kasım 1999 ayında kurulmuş olup. insanlara hayvan sevgisinin aşılanması şeklinde sıralanabilir. amacı . tahrip edilmesini önlemek.2210973 C) Tepebaşı Çevre Çocuk Kulübü Derneği Dernek 1996 yılında kurulmuş olup. No : 23/A ESKİŞEHİR Tel : 0. yöre halkının doğal ve çevre bilincini geliştirmek ve desteklerini sağlamak. yaban hayatının korunması.tahrip edilmiş yerlerin yeniden kazanılmasını sağlamak bu bağlamda hava kirliliği. Eskişehir İl Çevre Müdürlüğünün hizmet alanındaki faaliyetlerini desteklemek. Geri kazanılan atıkların toplanması hizmeti gibi çalışmalarını sürdürmektedir.222. Hayvanları Koruma Derneği Kıbrıs Şehitleri Cad.B) Hayvanları Koruma Derneği : Dernek 1994 yılında kurulmuş olup amacı. eleman ihtiyacını karşılamak. sevdirilmesini sağlamak. sokak hayvanlarının korunması ve insan hayatı için tehdit unsuru olabilecek tehlikelere karşı tedbirlerin alınması. Seda Sok. Kültür sanat faaliyetleri. Çevre gezileri. Siyasi bir amaç gütmeksizin çevrenin korunması ve geliştirilmesi. İl Çevre Müdürlüğünün ihtiyacı olan laboratuarları kurmak ve gerekli alet ve ekipmanı almak. eğitilmesi. Tüm motorlu taşıt araçlarının egzoz gazı ölçümlerini yapmak ve sportif faaliyetlerde bulunmak. İzci grupları ile müşterek çevre konulu etkinliklerin düzenlenmesi. b) Sokak hayvanı olgusunun ortadan kaldırılması için barınak yapımı çalışmaları devam etmektedir. bu amaçları yerine getirmek için kamu yararına çalışmak. çocuk ve çevre ile ilgili diğer konularda faaliyet göstermektir. Ağaç dikme kampanyalarının düzenlenmesi. 9/73 Yasin İş Hanı ESKİŞEHİR Tel : 0. a) Hasta hayvanların tedavi edilmesin çalışmalarını sürdürmektedir. üyelerinin boş zamanını286 değerlendirmesi ve istirahatlarının temini . c) Üyelerini arttırarak hayvan sevgisinin aşılanması yönünde eğitim çalışmalarına devam etmektedir. Tepebaşı Çevre Çocuk Kulübü Derneği Kızılcıklı Cad. su kirliliği. Dernek amaçları doğrultusunda .222. amacı . şiir). geliştirmek ve tanıtmak. İl Çevre Müdürlüğünün ödenek yetersizliğinden kaynaklanan her türlü ihtiyaçlarının teminini sağlamak. Seminerler düzenlenmesi. hasta ve yardıma muhtaç hayvanların tedavi barınak gibi sorunlarına çözüm üretmek. a) b) c) d) e) f) g) h) Dernek bünyesinde öğrencilere eğitim verilmesi. yaygınlaştırmak. Çeşitli yarışmaların düzenlenmesi (resim.insanlarımızın doğal çevreye uyum içinde yaşayabilecekleri ortam hazırlamak. Eskişehir ve yöresinin doğal güzelliklerini tanıtmak. toprak kirliliği ve gürültü kirliliğini önlemek amacıyla gerekli araç ve gereçleri temin etmek. Dernek amaçları doğrultusunda .

bina bakım ve onarımını yapmak. seminerler. KAYNAKÇA : 1. bu amaçla görevlendirilecek personellerin iaşe ve ibate bedellerini sağlamak.Eskişehir ve yöresinin doğal çevre güzelliklerini ve zenginliklerini tanıtmak için her türlü kart. bilimsel çalışmalar ve araştırmalar yapmak yada yaptırmaktır. İl Çevre Müdürlüğü Hizmet Binası Tel : 0.3.Tahrip edilmiş bölgelerin yeniden kazanılması için ağaçlandırma ve ıslah çalışmaları gibi yeşillendirme ve erozyonla mücadele çalışmaları yapmak. teçhizat. g. c. Eskişehir Çevre Müdürlüğü Güçlendirme ve Çevre Eğitim Hizmetleri Derneği Eskibağlar Mah. d. sempozyumlar ve açık oturumlar düzenlemek. laboratuar kurmak. a.Çevre İle İlgili Federasyonlar İlimizde Çevre kuruluşları ve toplum örgütlerinden yerel habitat oluşturulmuş ve ilin çevre sorunları ile ilgili gündemleri belirleyerek gündemle ilgili kurum ve kuruluşlara katkı sağlanmaya sağlanmaktadır. Amacını Gerçekleştirmek İçin Yapacağı Faaliyetler.Yine Eskişehir ve yöresinin doğal çevre güzelliklerinin korunması ve tanıtılması amacıyla yurt içi ve yurt dışında geziler düzenlemek. elemanlara Yönetim Kurulunun belirleyeceği ücreti ödemek. Müdürlüğün ihtiyacı olan her türlü elemanı alıp çalıştırmak. bina ve tesis yaptırmak. f. Ambarlar Sok. el kitabı gibi yayınlar hazırlayarak Çevre Bakanlığı görüşleri doğrultusunda yayın ve dağıtımını gerçekleştirmek.2. araç gereç ve kırtasiye temin etmek.330 33 37 S.Dernek faaliyetlerini rahatça sürdürebilmesi için gayrimenkul almak. harita.İnsanlarımızın doğal çevreyle uyum içinde yaşayabilecekleri bir ortam hazırlayabilmek için çeşitli yerlerde örnek çevre düzenlemeleri yapmak. b-Yarışmalar düzenleyerek başarılı olan dernek üyelerine veya dışarıdan katılanlara teşvik amacıyla ödüller vermek. konferanslar.222.Çevre bilincini gerçekleştirmek için doğa ve çevre konusunda toplantılar. hizmet aracı kiralamak veya satın almak.Eskişehir TEMA Gönüllü Temsilciliği Verileri (2000-2004) 287 .İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 2. ağaçlandırma sahalarında koruma çitleri oluşturmak. aynı amaç doğrultusunda faaliyette bulunan ve kamu kuruluşu olan Eskişehir İl Çevre Müdürlüğü’ne bu mal ve hizmetleri devretmek.için lokal açmak. plan. broşür. işletmek veya kiraya vermektir. e.

bir ülkenin mevcut potansiyelinden yola çıkarak orta ve uzun vadede. Yukarıçağlan ve Kanlıpınar Köyleride aynı yakıt programına dahil edilmiştir.İthal kömür (Alt Isıl Değeri min: 6200 kcal/kğ. insan faaliyetlerinin çevreye olan istenmeyen etkilerini önlemek düşüncesi. 288 .2003 tarih ve 08 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararları ile de uygulamaya devam edilmektedir. Uçucu Madde max: % 10-28) ve zenginleştirme ve iyileştirme işlemlerinden geçirilmiş Soma+18 lavvar linyit kömürlerinin (Alt Isıl Değeri min: 4500 (-500) kcal/kğ. birbirleriyle karşılıklı ilişki içerisinde oldukları göz ardı edilmeden bütün konular çevre yönetimi çerçevesinde birlikte değerlendirilmelidir.06 2002 tarih ve 06 nolu. 2.Doğalgaz projesi geçmiş bölgelerdeki konut ve iş yerlerine doğalgaza geçme zorunluluğu getirilmiştir. Kozkaya. ÇEVRE YÖNETİMİ VE PLANLAMASI Çevre Yönetimi.07. nüfus artışı. Aşağıçağlan. Kara iklimi hakim olan bölgede ve uygun olmayan şehir yerleşimi kış aylarında hava kirliliğine neden olmuştur. yaşam standardı. temelde doğa ve insan ilişkilerini.02. Uygulama değerlendirme ve planlama yaklaşımları içinde bulunduran çevre yönetimi.08. Aşağısöğütönü. Nüfus il merkezinde yoğunlaşmıştır. 1994-1995 kış sezonu dahil İlimizde görülen hava kirliliğinin önlenmesi için üniversite öğretim üyeleri ve kamu çalışanlarından oluşturulan komisyonca İlin yeni yakıt programı belirlenmiş ve bu yakıt programı 20. 5. Çevre problemlerinin. Nem max :%10. Karacaşehir. 06. 27. Emircioğlu.9. eğitim ve kaynaklar gibi dinamik parametrelerin etkileşimlerini ve bu konulardaki bilgileri geniş bir düşünce çerçevesinde bir arada ele alıp. birbirinden ayrılmış sorunlar olmadığı.07. enerji kullanımı. Bu kararlar ile . Nem max :%20 ) satılmasına izin verilmiştir.5 kükürt içeren kalorifer yakıtı (Tüpraş 615. Kül max: %14.Konutlarda ve sanayide % 1.1 ÇEVRE KİRLİLİĞİNİN VE ÇEVRESEL TAHRİBATIN ÖNLENMESİ İlimiz Marmara Bölgesinin İç Anadolu’ya açılan en önemli kapılarından biridir.1995 tarihinde Mahalli Çevre Kurulunda alınan kararla uygulamaya sokulmuştur. Bu nedenle . Keskin.5 dan fazla kükürt içeren sıvı yakıtların kullanılmamasına.Kalorifer Yakıtı) kullanılmasına karar verilmiştir. Çevre Yönetimi. gerçekçi ve sağlıklı çevre politikalarının izlenmesi için stratejilerle birlikte bir çatı oluşturur.Bu kömürler dışındaki Yerli ve ithal kömür tozundan yapılmış briket kömürler ile diğer kömürlerin kullanımına izin verilmemiştir. Yukarısöğütönü. Toplam Kükürt max :%0.Bu özellikleri taşımayan katı ve sıvı yakıtların satılması ve kullanılması sonucu hava kalitesinin olumsuz etkilenmesine neden olan Muttalip Beldesi.2000 tarih ve 8 nolu. doğal kaynakların optimal kullanımını. kaynak-etki zincirinin parçalarını oluşturur. 4.1998 tarih ve 5 nolu. 17.06. Çevre Yönetiminde. 19. çevresel zararların en aza indirilmesini ve doğayla insan arasındaki dengenin kurulmasını sağlar. 28. ekonomik büyüme.2001 tarih ve 07 nolu. optimal kaynak kullanımı ve çevresel zararların minimize edilmesi. Toplam Kükürt max :%1.09. 1. Hem karayolu hem demiryolu ulaşımının dağıtım merkezi olan ilimizde hava ulaşımı da askeri alanlar yanında sivil olarak da planlanmış ve hizmete girmiştir.1999 tarih ve 3 nolu ve 19. orta ve uzun vadeli çevre stratejilerinin gerçekçi ve tutarlı olmasını sağlar. 3.(T). T. %1. gelişimini.

10.05. İlimizde egzoz gazı ölçümüne tabii 98. ayrıca trafik kontrollerinde egzoz emisyon pulu istenmektedir. 2002 yılında 46630 .10. İlimizde doğalgaza geçildiğinden azotoksitleri emisyonlarının da tespiti planlanmaktadır. 2004 yılında 40851 adet aracın egzoz ölçümleri yapılmıştır.1999 tarihinde sona ermiştir.2001 yılında da 44337 . 1.1998 tarih ve 5 nolu kararı öncesi 34.505 gaz kullanan ve 37. 1999 yılında 38766 adet.10. egzoz gazlarından kaynaklanan emisyonların kontrol altında tutulması amacıyla egzoz gazı ölçümlerine Vakfımız ve Makina Mühendisleri Odası Eskişehir Şube Temsilciliği ile yapılan protokol doğrultusunda 2 ayrı istasyonda ve ilçelerde de seyyar ekip tarafından devam edilmektedir.1998 tarih ve 5 nolu Kararı ile doğalgaz projesi tamamlanmış bölgelerdeki konut ve iş yerlerine doğalgaz bağlantılarını yapmaları için verilen süre 01. taksi vs. Karar doğrultusunda il genelinde doğalgaz dönüşümü ile ilgili denetimlerimiz sürmektedir.) egzoz ölçümü zorunluluğu getirilmiş ve bu araç sürücülerine 24-25-26-27 TEMMUZ 2000 tarihlerinde egzoz ve gürültü kirliliği ile ilgili program düzenlenerek eğitim verilmiştir.000 konut eşdeğer üzerinden projelendirilen doğalgaz çalışmaları halen devam etmekte olup.12. Sivrihisar Demir Bakır ve Arabacılar Odası ile yapılan protokol doğrultusunda Mart 2000 tarihi itibariyle de Sivrihisar İlçesinde egzoz gazı ölçümleri yapılmaktadır. dolmuş.2003 tarih ve 05 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile yasaklanmıştır. Şehir merkezinde Mahalli Çevre Kurulu Kararlarına uygun kömür kullanılmasını sağlamak amacıyla 2 ayrı denetleme ekibi289 oluşturulmuştur. Ayrıca toplu taşıma araçlarına (Halk ve Belediye Otobüsleri.Günlük sonuçlar şehir merkezinde iki ayrı yere yerleştirilmiş olan panolarla halkın bilgisine sunulmaktadır. Alınan kararlar Resmi Gazete’de yayımlanarak tebliğ edilmiştir. 2000 yılında 43262 adet.2000 tarihine kadar ek süre verilmiştir.İlde trafiğe kayıtlı olup egzoz ölçümünü yaptırmayan araçların fenni muayeneleri yapılmamakta. Şehir merkezinde SO2 ve PM ölçümleri Sağlık Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan 2 ayrı noktada yapılmaktadır. 2.485 müracaat var iken 31.06. kamu kuruluşlarına ait araçların.06.İl genelinde hububat hasadı sonucu anız yakılarak ekolojik dengenin ve hava emisyonlarının bozulması 26.361 gaz kullanan aboneye ulaşılmıştır.1999 tarih ve 6 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile büyük caddeler ve tüm proje kapsamında kalan bölgelerde doğalgaz bağlantılarını yaptıramayan konut ve iş yerlerine 01. Hava kirliliği ölçümlerinin ortalama değerleri hedef sınır değer olan 120 µg/m³’ün altına 1995-1996 kış sezonundan itibaren çekilmiştir. Mahalli Çevre Kurulunun 19.Ayrıca . 27. 2003 yılında 44565. 19.317 adet araç olup .2004 tarihi itibariyle 63. 17 Ağustos 1999 tarihinde meydana gelen deprem sonucu proje kapsamında kalan bölgelerde hasarlar meydana gelmesi doğalgaza tam dönüşümün sağlanamamasına neden olmuştur. Büyükşehir Belediyesi . 70.

. Çevre Kanunu ve ilgili yönetmelik çercevesinde gerekli işlemler yapılmıştır.Ş.Ş. Eskişehir İlinden Porsuk Çayı’na deşarjı olan kuruluşlar ve faaliyetler . Bu denetimler sonucu Müdürlüğümüzce 2004 yılında 317 adet kömür satış yeri denetimi yapılarak 97 şüpheli kömür numunesi alınmış.Dersan Deri Sanayi San. İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce de şehir içindeki kömür satış yerleri denetimleri sürdürülmektedir.385 TL idari para cezası uygulanmıştır. b) Tülomsaş Lokomotif ve Motor San. sınıf su kalitesi özelliklerine sahip olmasına rağmen Kütahya çıkışında evsel ve endüstriyel atıksu kirlenmesiyle 3. Ltd. . Porsuk Çayının. ve Tic. Eskişehir İl merkezine girişinde yer alan Karacaşehir Regülatörü öncesinde Eskişehir’in içme ve kullanma suyunu temin etmek amacıyla İller Bankası tarafından su alma tesisleri . Porsuk Çayı Kütahya şehir merkezine kadar 1.Güven Süt A.Ş. 3700 lt/sn su verebilme kapasitesine sahip arıma tesislerinde.459. Kütahya ve Eskişehir illerinin içme ve kullanma suyu kaynağı olduğu gibi Eskişehir ve Kütahya ovalarının sulama suyu ihtiyacını da karşılayan önemli bir yüzeysel su kaynağıdır. 2004 yılı içerisinde 2 adet işletmeye A gurubu. 9 adet işletmeye B gurubu olmak üzere 11 adet işletmeye emisyon izni verilmiş olup. Kütahya İli Murat Dağı eteklerinden doğan Porsuk Çayı. A. geçmiş yıllarla birlikte ilimizde emisyon izni alan işletme sayısı 129 adettir. Sınıf su kalitesine.Büyükşehir Belediyesi Mezbahanesi . halkın kenarına oturup dinlendiği. Arıtıldıktan sonra şehre içme ve kullanma amacıyla verilen su aynı noktada Porsuk Çayından temin edilmektedir.Zabıta Müdürlüğü. 2005 yılından sonra kapasitenin 5500 lt/sn’ye çıkarılması planlanmıştır.Hava İkmal Bakım Merkezi .Şeker Fabrikası A. Eskişehir içinden geçtiği bölümünde. A. sınıf su kalitesi özelliklerine ulaşmaktadır. bunlardan uygun bulunmayan 3 adedine 1.1990 lı yıllarda ortalama 700-800 lt/sn olarak arıtılıp şehre verilmektedir. 290 - . Sarısu’ya deşarjı olan sanayi kuruluşları atıksuları a) Yurtbay Seramik b) Efes Seramik ESKİ Kanalizasyon atıkları Evsel atıklar yanında merkezi arıtma tesisine bağlanmış olan a) Sarar Basma San. Sanayi sitesinde 65 iş yerinde yanık yağ denetimi yapılmış olup. A. üzerinde sandallarla gezdiği şehre güzellik veren önemli bir su kaynağıdır. Şti. c) TUSAŞ Motor San. İl Emniyet Müdürlüğü ve İl Sağlık Müdürlüğü elemanlarından oluşan denetleme ekibi ile 24 saat esasına göre şehir merkezine giren kömür denetimleri. klasik arıtma tesisleri ve dağıtım tesisleri inşaatı 1989 yılında tamamlanmıştır. d) Organize Sanayi Bölgesinin evsel ve endüstriyel atıksuları .Ş. Porsuk Baraj göletinde doğal çökme sonucu 2. Zamanla artan nüfus ve gelişen sanayileşme nedeniyle yine bu kentlerin endüstriyel ve evsel atıksuları için alıcı ortam görevini üstlenmiş olan Porsuk Çayı.Ş.

Önce Gıda San. Lepcek vb.2000. 6.1999..3 değerlerinin aşıldığının tespiti üzerine 03. Birinci toplama göletine gelen su tekrar proses suyu olarak değerlendirilmektedir. Dünyanın en büyük bor yatakları ülkemizde olup.Ş.04..Alpu ve Beylikova İlçeleri kısmi evsel atıkları . İl genelindeki toplam 317 adet faaliyetten atıksu deşarjı olan sanayi kuruluşu sayısı Organize Sanayi Bölgesinde 27 olup bunların toplam atıksu deşarjı ortalama 7000 m³/gün’dür.428. faaliyete Porsuk Çayı kirliliğinin önlenmesi için daha önce uyarılmasına rağmen gerekli tedbirleri almayarak bu kirliliği arttırması sebebiyle 1988. Şeker Fabrikası A. ve 4.660.1999 günü yoğun yağışlar sonucu saat 19. . göletler arasında topografik ve sedde içerisindeki borular vasıtasıyla geçiş sözkonusudur.02.2001 ve 2003 yıllarında idari para cezası uygulanmıştır.TL idari para cezası verilerek tumba sahası sızıntı sularının DSİ normlarına uygun yapılacak bir baraj gölet inde toplanması istenmiştir.000 ton melasın önce fabrika sahasına ardından da bir bölümünün Porsuk Çayı’na deşarj olunarak su kirliliğine ve Porsuk Çayı üzerinde tabakalar halinde köpük birikmelerine neden olduğu tespit edilmiş.710. 291 .000.000.Tarımsal faaliyetler sonucu kirlenmiş sular Eskişehir şehir merkezinden geçen çay şehir merkezindeki evsel ve endüstriyel atıksu deşarjlarıyla mevsimlere göre 3.TL idari para cezası uygulanmıştır.Ş. 2004 sonu itibari ile Kırka Bor İşlermesine ait 5 adet atık toplama göleti bulunmakta olup.2000 tarihli toplantısında Belediye mücavir alanları dışında yapılacak konut uygulamalarında 15 konut üzerindeki planlamalarda evsel atıksuların çevre kirliliğine sebebiyet vermemesi için arıtma tesisi istenmesine karar verilmiştir.’nin melas depolaması yapılan bir tankerinde meydana gelen bir patlama sonucu alkol üretiminde kullanılan 5. Kırka Bor İşletmesi ve etrafındaki yan dereler {Akın. Organize Sanayi Bölgesi içinde kalan 27 tesis ile ESKİ kanalizasyon sistemine bağlı 3 adet sanayi kuruluşuna kanalizasyon bağlantı izni verilmiş olup geriye kalan 7 sanayi kuruluşuna deşarj izni verilmiş.. 12 adet kuruluştan arıtma tesisi olan 1 adedinin deşarj iznine esas atıksu numuneleri alınarak takipleri yapılmaktadır.) üzerinden su örnekleri alınarak takip ve denetimleri sürmekte olup. Kırka Beldesinde faaliyetini sürdüren Bor işletmesinde dekapaj malzemelerinin bulunduğu tumba sahasından gelen suları toplayan gölet önündeki şeddenin 24. Sivrihisar İlçesi kanalizasyon atıklarının SKKY’ne uygun deşarjını sağlayacak bir sistem kurulması için ilgili belediyesi yazılı uyarılmıştır. Porsuk Çayı analiz sonuçları tablolar halinde verilmiştir. A. bu denetimler sırasında Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Tablo 7. Porsuk Çayı kirletici kaynakları. Sınıf su kalitesi özelliklerinde Alpu ve Beylikova İlçelerinden geçerek Sakarya Nehrine ulaşmaktadır. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi mücavir alan çalışmalarının tamamlanmasıyla birlikte Mahalli Çevre Kurulunun 10. atık toplama göleti ve 1 adet su toplama havuzunun inşaatı devametmektedir.04.000.2002 tarih ve 3156 sayılı Valilik Makamı Olur' u İle 21.30 civarında yarılması sonucu etrafa yayılan sulardan alınan örneklerin analizleri sonucu işletmeye 2872 sayılı Çevre Kanununa göre 1.

Brükner Havuzu. Kömür curufu ihtiva eden sulu çamurlarını DSİ tarafından yapılan atık depolama göletinde toplamaktadır. Felent Çayı sonrası Porsuk Çayı’na deşarj yapmaktadır. Ayrıca amonyum imalatının durdurulması ile azot içerikli atıkları azalmıştır.1 Porsuk Çayı Kütahya İli Kirletici Kaynakları ADI EVSEL ATIKLAR (Kanalizasyon Atıkları) ŞEKER FABRİKASI TÜGSAŞ GÜBRE FABRİKASI KÜMAŞ MAGNEZİT FABRİKASI SEYİTÖMER TERMİK SANTRALİ GÜRAL PORSELEN KÜTAHYA PORSELEN TARIMSAL YÜKLER HARLEK ILICALARI DURUMU Arıtma Tesisi mevcut ancak istenen arıtım sağlanamamaktadır. Atıksular çöktürme havuzlarında kademeli olarak bekletilmekte ve tekrar sisteme verilmektedir. istenen arıtım sağlanamamaktadır. Kütahya ovasının sulamasından dönen zirai ilaçlarla kirlenmiş sular Ilıca atıksuları Porsuk Barajı öncesinde direkt deşarj edilmektedir. 292 . Deşarj direkt Porsuk Çayı’na yapılmaktadır. Çökeltim havuzları mevcut olup. Arıtma tesisi bulunmamaktadır. çöktürme havuzu ve havalandırma havuzu mevcuttur.TABLO T. Atıksular arıtıldıktan sonra Güvez deresine verilmekte ve bu dere Porsuk Çayına karışmaktadır.

Ş. ÇİFTELER SEYİTGAZİ İSTANBUL SERAMİK A.Ş. DENİZ PORSELEN A. vidanjörle çekilerek kanalizasyona atılmaktadır. MAKİNA FAB. 75. Çökeltme havuzlarından geçirilen sular DSİ Sulama Kanalına verilmektedir.Ş. A.2 Porsuk Çayı Eskişehir İli Kirletici Kaynakları ADI SARAR TEKSTİL SAN. arıtma çıkışı Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemine verilmektedir. KIRKA BOR İŞLETMELERİ DURUMU Atıksuları Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemi ile atıksu arıtma tesisine gelmektedir. 700 m³/gün Arıtma Tesisi mevcut olup. 150 m³/gün Atıksuları foseptikte biriktirilerek vidanjörle çekilmektedir. Tüm fabrikaların atıkları tek bir kanaldan Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemine verilmektedir. 150 m³/gün BEYLİKOVA DanoneSA Tikveşli Süt Ür. artan kısmı Sarısu Deresi’ne deşarj edilmektedir.Ş. TARIMSAL YÜKLER FORD OTOSAN A. OSB ATIKLARI (Toplam 193 Tesis 27 adedinde endüstriyel atıksu) EVSEL ATIKLAR (Kanalizasyon Atıkları) HAVA İKMAL BAKIM MERKEZİ TEI TUSAŞ GÖKAY SOĞUK HAVA TESİSLERİ DERSAN DERİ SAN. Atıksular DSİ normlarına uygun inşa edilmiş havuzlarında kademeli olarak bekletilmekte ve tekrar sisteme verilmektedir.Ş.50 m³/gün kapasitelidir. 60 m³/gün Arıtma tesisinde arıtılan sular kendi imalatlarında kullanılmakta. TÜLOMSAŞ ŞEKER FAB. 10 m³/g Arıtma tesisi mevcut olup. 5 m³/gün Eskişehir ovasının sulamasından dönen zirai ilaçlarla kirlenmiş sular Arıtma tesisinde arıtılan sular DSİ Kurutma Kanalına deşarj edilmektedir.Ş.000 m³/gün İşletmeye ait arıtma tesisinde arıtılan sular Porsuk Çayına verilmektedir. 50 m³/gün Arıtma tesisi mevcut olup.TABLO T. artıma sonucu sular tekrar üretimde kullanılmaktadır. A. Arıtma Tesisi olup. Her üç işletmeninde arıtma tesisleri yaptırılmıştır. 6. ALKOL FAB.000 m³/gün 293 . 7.Ş.500 m³/gün Atıksuları Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemi ile atıksu arıtma tesisine gelmektedir. arıtılan sular DSİ Sulama Kanalına verilmektedir.000 m³/gün Büyükşehir Belediyesi Atıksu Arıt ma Tesisine gönderilmektedir. İNÖNÜ EFES SERAMİK A. PAŞALIGİL SÜT SAN. 60 m³/gün İşletmenin kendi alanında yaptığı havuzda bekletilme ve sisteme geri döndürülmektedir. artan kısmı Sarısu Deresi’ne deşarj edilmektedir.000 m³/gün Atıksuları foseptikte biriktirilmekte. 30 m³/gün ESKAR ET KOMBİNASI KÖY-TÜR MUTTALİP DEMİRCANLAR YAĞ SAN.35 m³/gün GÜVEN SÜT A. 1.Ş. 100 m³/gün Ön arıtma sonrası atıksular direkt Porsuk Çayına verilmektedir. 50 m³/gün Arıtma tesisinde arıtılan sular kendi imalatlarında kullanılmakta. YURTBAY SERAMİK A. 2. ŞEKER FAB.

01 <0.2 14.03 0.TABLO T.3 7. Çıkışı 0.59 <0.2 8.1 15.06 <0.06 <0.01 <0.06 <0.9 8.2 6.5 8.53 <0.84 <0.01 <0.64 10.1 <0.4 <0.1 <0.1 <0. 7.06 <0.03 0.01 Kth. 1.01 Esk.1 <0.01 OSB Arıtma Gir.01 <0. Porselen Çık.02 0.02 1.02 <0.27 95. Şehir.01 İstasyon No Nitrat (mg/l) pH Kth Girişi 0.1 <0.03 0. Fab.1 <0.06 <0.02 0.15 <0.1 <0.16 1 <0.90 <0.3 7.25 91. Kızılinler Köyü 1.01 <0.01 <0.T.81 379 171 <0.03 <0.53 <0.03 0.67 Baraj Çık.06 99.84 42.1 <0.1 45.01 <0.62 <0. A.01 <0.01 <0.01 Kth.01 <0.02 0.1 <0.01 <0.32 2.01 Çukur Çarşı 1.28 <0.02 0.36 16.15 <0. 0.06 <0.01 <0.02 <0.01 Esk.53 149.01 <0.76 78.03 0.06 <0.01 <0.56 3.8 24. Son 1.01 <0.026 <0.03 0.3 7.06 <0.1 <0.01 Kth.8 8.69 8.01 Arıtma Tes.1 <0.02 <0.48 4.01 <0.5 46. 1.01 <0.1 <0.01 <0. 1. 1.15 <0.06 <0.7 8.97 1179 594 <0.06 <0.03 0.01 KOI (mg/l) BOI (mg/l) Pb (mg/l) Cd (mg/l) Fe (mg/l) Cu (mg/l) Zn (mg/l) Hg (mg/l) Top Cr (mg/l) Ni (mg/l) 4.06 <0.01 <0.01 <0.01 Sofça Köy.02 0.2 <0.02 0.02 0.06 <0.03 <0.63 54.03 0.03 0.03 0.01 <0.47 20. Son.1 <0.01 Sarar Basma Köprü Altı 0.77 <0.01 <0.26 <0.6 7. Azot.03 0.01 294 .53 <0.06 <0.2 7. 1.01 Şeker Fab.15 <0.02 0.03 0. 1.02 0.03 0.7 42 <0.1 <0. Gir.3 1999 Yılı Eskişehir-Kütahya Bölümü Porsuk Çayı Analiz Sonuçları Kth.1 8. Çık.17 12.01 <0.01 <0.01 <0.1 <0.03 0.06 <0.8 16.06 <0.00 <0.01 <0. Açık.01 <0.02 <0. Çık.7 7.

32 Mg SO4/l B B Mg NH4/l B B Mg NO2/l B B Mg NO3/l B B mg/l Mg/l mg/l 42.TABLO T.049 1.322 Alpu Yeşildoğan Yerinde 7.0 55 36 22 311 251 2725 131 24 593 464 604 958 218 0.585 0.02 Yerinde 392 0.56 Yerinde 430 0.0 0. Klorür İyonu Sülfat İyonu Amonyum Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Toplam Fosfor Organik Parametreler KOI BOI İnorganik Parametreler Kadmiyum Kurşun Bakır Toplam Krom Krom Nikel Çinko Siyanür Florür Serbest Klor Demir Mangan Bor Alüminyum Birim ºC Hasan Bey Köprüsü Yerinde 8.0 0.0 22 46 149 81 314 0.0 0.0 0.305 0.542 0.0 8 587 146 99 208 146 0.0 0.7 2.069 295 .037 0.045 0.059 0.19 0.0 36 110 336 191 2285 168 17 534 336 541 784 12 0.351 1.4 2003 YILI PORSUK ÇAYI ESKİŞEHİR BÖLÜMÜ ANALİZ SONUÇLARI Regülatör Köprüsü Yerinde 8.0 46 62 306 159 2080 84 12 387 580 743 994 216 0.57 50 0.204 Yerinde 338 0.17 Yerinde 422 0.02 0.638 104 0.07 0.6 2 205 70 189 40 43 40 µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l 0.24 Mg O2/l Mg/l Mg Cl-/l P P Parametre Sıcaklık pH ÇO Çözünmüş Organik Mad.014 Beylikova Sanayi Tesisleri sonrası Yerinde 8.0 0.

tıbbi.Trakya Bölgesi.2004 tarihine kadar ÇED için müraccat eden faaliyetlerden 196 adedine “Çevresel Etkileri Önemsizdir” ve “ÇED Gerekli Değildir” kararı. kiremit ve tuğla hammadde rezervleri. Orta Anadolu’nun batıya açılan kapısı durumundadır. T.12. çakıl. Adapazarı. Yaklaşık 12 yıldır şehir merkezinde oluşan evsel. değerlendirmeler sonucu gerekeni yapmaktadır. Coğrafi konumu. Aynı zamanda faaliyet sonucunda ocak sahasının rehabilite edilerek Orman Müdürlüğüne teslim edilmesi noter taahhütnamesiyle istenmektedir. mermer. Yolcu otobüsleri ve ağır yük araçlarının şehir içine girişleri önlenmiştir. Bu amaçla yeni yapılan yol çalışmaları şehir dışına alınmıştır. Müdürlüğümüz bu amaçla ÇED kapsamı dışında kalan tüm kurum ve kuruluşlara yönetmeliklere uygun olarak Çevresel Etki Değerlendirmesi raporu hazırlatmakta. Muttalip. SONUÇLARININ ÇEVRENİN TAŞIMA KAPASİTESİNİ AŞMAYACAK BİÇİMDE PLANLANMASI Eskişehir. İstanbul. Ayrıca Eskişehir Büyükşehir Belediyesine ait Katı Atık Bertaraf Tesisi ile Abersan Çevre Hizmetleri tarafından planlanan Tehlikeli Atık Bertaraf Tesisi planlamalarına ÇED formatları Bakanlığımızca verilmiştir. KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİ ÇED uygulamalarında madencilik faaliyetlerine orman sahalarında gençleştirme alanları ve tarım alanları dışında kalan bölgelerde izin verilmektedir. Balıkesir ve Bilecik illerindeki yoğun sanayi önümüzdeki 5 yıl içerisinde ilimizde de kendisini hissettirecektir.12 adet faaliyete “ÇED Olumlu” kararı. taş ocağının Çevresel Etkileri Önemsizdir Kararı bulunmaktadır.3 EKONOMİK VE SOSYAL FAALİYETLERİN. metan gazının kontrol altına alınabilmesi ve ayrıca yeni ve düzenli bir katı atık bertaraf sahasının oluşumu için çalışmalar sürdürülmektedir. tarımsal özellikleri ve süratle gelişen imalat ve sanayi birimleri ile yakın çevrenin hareketli ekonomik merkezlerinden birisidir. ekonomik ve sosyal faaliyetlerin artması bu faaliyetlerin çevreye olan olumsuz etkilerinin üzerinde durulmasını gerektirmektedir. İzmit. Bu konularla ilgili ayrıntılı bilgi flora fauna başlığı altında verilmiştir. tehlikeli ve zararlı katı atıklar. Maden Kanunu ve Taş Ocakları Nizamnamesine göre ruhsat almış 104 adet kum. zengin maden yatakları. Sanayinin hızla gelişmesi. Bursa. hafriyat ve inşaat malozları herhangi bir ayrıma tabi tutulmadan Seyitgazi karayolu üzerinde bir vadi tabanı ve kuru dere yatağına dökülmektedir. Yalova. 296 . 31. Bunun örnekleri İnönü.2 DOĞAL KAYNAKLARIN EKOLOJİK DENGELER ESAS ALINARAK VERİMLİ KULLANIMI. Çifteler ve Sivrihisar Belediye bölgelerindeki sanayi teşvikleri ve yatırımlarında görülmektedir. Ayrıca İlimizde katı atık geri dönüşüm projesi devam etmektedir. 104 adet faaliyete ÇED Kapsam Dışı görüşü verilmiş olup 45 adet faaliyet izin almadan ve Yönetmeliğe aykırı davranmaktan faaliyetleri durdurulmuştur. T. Bu konuda iyileştirme çalışmaları halen devam etmektedir. Karayolu ve demiryolunun ağları ile havacılık faaliyetleri gürültü kirliliğini arttırmıştır. endüstriyel. Olumsuzlukların önlenmesi.

5 7.82 86.08 302 6 16 1.58 84.65 5.8 52 1.76 0.13 430 18 76 79. Girişi 23 6.25 1.1 Şehir Çıkışı 22.2 6.7 10.5 10.6 0 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 3 230 70 120 < 30 198 0.6 13.4 49 1.11 Şeker Fab.22 Çukur Çarşı Çıkışı 24 7.32 0.7 2.6 54 1.95 97.5 63 1.08 1.08 1. Çıkışı 24 7. Sodyum KOI BOI Emülsifiye Yağ ve Gres Fenolik Maddeler Kadmiyum Kurşun Bakır Toplam Krom Nikel Çinko Top.TABLO T.3 10.6 6.35 0.18 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 3 410 0 90 < 30 359 0.46 0.03 Sarısu (Sarar Basma Önü) 23 7.5 7.1 6.7 10.61 0.5 6.95 8 0 < 20 <10 < 30 < 60 <10 <10 6 500 50 140 < 30 158 0.08 274 6 12 0 6 0.12 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 0 280 30 170 < 30 129 0.18 297 .4 0.5 0.5 2.5 8.1 32 9.12 334 6 12 4.26 1.7 3.63 85.03 0.5 44 1.5 71 12.1 0.9 0.06 0.42 30.13 342 7 24 6.4 2.2 0.41 0.2 1.8 7.09 324 6 16 1.6 13.24 90.98 89 13 56 1.03 1.8 6.56 1.2 0 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 2 300 0 210 < 30 238 0.4 0.15 1 0.11 340 7 20 3.11 350 7 20 8.06 Adalar Girişi 24 7.65 8.5 0.7 15.5 2000 YILI PORSUK ÇAYI ESKİŞEHİR BÖLÜMÜ ANALİZ SONUÇLARI Parametre Birim ºC Mg O2/l % mg/lt mg/lt mg/lt mg/lt mg/lt mg/lt mg/lt Mg/lt mg/lt mg/lt mg/l mg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt mg/lt Şehir Girişi 24 6.06 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 7 330 0 140 < 30 168 0.21 Şeker Fab.6 0 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 1 320 80 120 < 30 200 0.8 0.48 0.31 Sıcaklık pH ÇO Oksijen Doygunluğu Klorür İyonu Sülfat İyonu Amonyum Nitrit Nitrat Toplam Fosfor Toplam Çözünmüş Mad.88 87.2 0 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 3 320 60 90 < 30 215 0. Siyanür Florür Serbest Klor Sülfür Demir Bor Alüminyum Mezbaha Sonrası 22.6 6.

435. Ayrıca Merkez İlçe Belediyelerinden Valilik Tebliğinin duyuru araçları ile ilan edilerek çiftçilere duyurulması istenmiştir. Tarım İl Müdürlüğü il ve ilçe teşkilatları ve İl Çevre Müdürlüğünce Muhtarlıklara iletilmesine. b) Yasaklanma kararının Kaymakamlıklar.850 adedi Türkiye-Finlandiya çercevesinde üretilen enso tipi fidan).2003 tarihli toplantısında alınan karar ile anız yangınları yasaklanmıştır. 2004 yılında Mahalli Çevre Kurulu Kararlarına ve Valilik Tebliğlerine uymayarak anızını kendisi yaktığı tespit edilen 7 adet şahsa idari para cezası uygulanmıştır.05.060 adedi ibreli repikaj ve 34. a) 2003 yılı hububat hasadı sonucu ekolojik dengenin ve hava emisyonlarının bozulmasına neden olan anız yakılmasının yasaklanmasına. tarım topraklarının kaybını ve yeşil alan yokluğunu getirmektedir. Bu amaçla Eskişehir’in yeni yapılaşan bölgelerinde bitişik nizama Büyükşehir Belediyesi tarafından izin verilmemektedir.Yıl içerisinde 1659 ha alanda ağaçlandırma çalışması ve 4070 ha sahada da bakım çalışması yapılmıştır.577 adet fidan üretimi gerçekleştirilmiş.159.357 adet tüplü (3. Anız yangınlarının tespiti ve yapılacak yasal işlemleri bildiren Valilik Tebliği (2003/1) hazırlanarak ilçelerde ve merkezde köy muhtarları ile toplantılar düzenlenmiş ve tebliğ çiftçilerimize duyurulmak üzere imza karşılığı verilmiştir.800 adet yapraklı fidan. Bakanlığımız Çevre Koruma Genel Müdürlüğünün 2001/10 nolu anız yangınlarını yasaklayan genelgesi ve Mahalli Çevre Kurulu Kararı doğrultusunda . Bu düzensiz kentleşme beraberinde altyapı yetersizliğini. T. 298 .817.4 ÇEVRENİN SAĞLANMASI İNSAN-PSİKOSOSYAL İHTİYAÇLARIYLA UYUMUN İlde düzenli bir yapılaşma söz konusu olmayıp özellikle yeşil alanların olmadığı bitişik nizama yer verilmektedir.360 adet yapraklı repikaj ve çelikle üretim olmak üzere toplam 13. 2004 yılı içerisinde hava kirliliği nedeniyle 15 adet işletmeye. İlimizde anız yangınlarının önlenmesine yönelik Mahalli Çevre Kurulunun 26. Tarım İl Müdürlüğü. e) Tarım İl Müdürlüğünce anızı yüksek biçen biçerdöverlere izin verilmemesine. Büyükşehir Belediyesi çözüm olarak uydu kentler oluşturmaktadır. 2004 yılı içerisinde İl Orman Fidanlığı’nca 8. 4.Yeşil alanlarının azlığı ve anız yangınları erozyonla mücadeleyi gündeme getirmiş ve ilde yeşil alanların arttırılması ile ilgili çalışmaları hızlandırmıştır. İl Çevre Müdürlüğü ve Muhtarlıklarca yapılmasına.000 adet ibreli fidan. su kirliliği sebebiyle 2 adet işletmeye gürültü kirliliğine sebebiyet vermekten 6 adet işletmeye idari para cezası uygulanmıştır. Bu uygulama ile anız yangınlarında geçen yılara göre önemli ölçüde azalma gözlenmiş. 13. d) Tarladaki anızını yakanların tespitlerinin İl Jandarma Komutanlığı. c) Anız yakılmasının yasaklanması ile ilgili kararların Muhtarlıklarca köy konaklarına ve kahvelere asılarak tüm köy halkına duyurulmasına.197. 555.

5 ÇEVREYE DUYARLI ARAZİ KULLANIMI PLANLAMASI Eskişehir İli düz bir ova üzerine yayılmıştır. T. KAYNAKÇA : 1İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (2000. ve II. Fabrikalar Bölgesi olarak anılan İsmet İnönü Caddesinin iki yanında ve Değirmen Sokaktakiler başta olmak üzere.2004) 299 . faaliyetleri esnasında toplum ve çevre sağlığına zarar veren.1999 tarihli Meclis Toplantısında. şehir içinde yerleşim birimlerinin ortasında kalmış. Şehrin çevresinde yeşil kuşak oluşturulması amacıyla Muttalip Bölgesinde Bozdağ etekleri ile Kanlıpınar ve Yenikent bölgelerindeki ağaçlandırma çalışmalarına ilgili kurum ve sivil toplum örgütleri ile devam edilmektedir. Öncelikle şehir merkezi ve şehrin büyüme yönü verimli tarım toprakları üzerinde olmuştur. ÇED Yönetmeliği gereğince yer seçimi tetkikinde Köy Hizmetleri 14. sınıf tarım alanlarında ayrıca diğer kurumların mevzuatları açısından uygun olmayan alanlarda sanayi kuruluşlarının planlanması için uygun görüş verilmemektedir. intizamı.2001 tarihine kadar süre verilmiştir.Büyükşehir Belediye Başkanlığı 16. temizliği ile ruhi ve sosyal yönden zararlı ve şehircilik estetiği açısından çirkin görünüm arz eden iş yerlerinin Organize Sanayi Bölgesi yada Küçük Sanayi Sitelerine taşınmalarını için 31. şehrin huzuru. Bölge Müdürlüğünün toprak analizleri sonucunda I.12.12.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful