ESKİŞEHİR VALİLİĞİ İL ÇEVRE VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ

2004 YILI ESKİŞEHİR İL ÇEVRE DURUM RAPORU

ESKİŞEHİR-2005

İÇİNDEKİLER Sayfa A. COĞRAFİ KAPSAM.............................................................................................. 1

B. DOĞAL KAYNAKLAR......................................................................................... 7 C. HAVA (ATMOSFER VE İKLİM )....................................................................... D. SU............................................................................................................................. E. TOPRAK VE ARAZİ KULLANIMI................................................................... F. FLORA-FAUNA VE HASSAS YÖRELER........................................................ G. TURİZM.................................................................................................................. 35 67 118 125 174

H. TARIM VE HAYVANCILIK ................................................................................ 185 I. MADENCİLİK ....................................................................................................... 196

J. ENERJİ..................................................................................................................... 203 K. SANAYİ VE TEKNOLOJİ ..................................................................................... 206 L. ALTYAPI, ULAŞIM VE HABERLEŞME.......................................................... 225 M. YERLEŞİM ALANLARI VE NÜFUS.................................................................... 234 N. ATIKLAR.................................................................................................................. 252 O. GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM.................................................................................... 261 P. AFETLER................................................................................................................. 268 R. SAĞLIK VE ÇEVRE............................................................................................... 276 S. ÇEVRE EĞİTİMİ.................................................................................................... 288 T. ÇEVRE YÖNETİMİ VE PLANLAMA.................................................................. 292

(A). COĞRAFİK KAPSAM A.1. GİRİŞ Eski dönemlerden beri yerleşme bölgesi içinde yer alan Eskişehir, tarihi ve kültür mirası zengin bir ildir. Şehrin tarihi, Anadolu’da ilk siyasi birliği kuran Hitit İmparatorluğuna dayanır. Daha sonra Frigya Krallığı egemenliğine girmiştir. Ardından Lidya, M.Ö. VI. yüzyılda Pars İmparatorluğu topraklarına katılmıştır. İlkçağ ve Bizans zamanındaki ilk adı Dorylaion’dur. M.S. 1. yy.’da bölge tümüyle bir Roma ülkesi haline getirilmiş, Roma İmparatorluğunun parçalanmasıyla bölge Bizans İmparatorluğunun eline geçmiştir. 1071 Malazgirt zaferinden sonra Selçuklu Kutalmışoğlu 1. Süleyman Şah’ın Başkomutanlığındaki Türk Orduları bu toprakları fethettiler. 1. Haçlı Savaşlarıyla 1175 yılında tekrar Bizanslılara geçen Eskişehir 1176 seferinden sonra Selçuklu egemenliğine girmiş ve Sultanönü adını almıştır. Kayı boyunun Söğüt yöresine yerleştirilmesinden sonra, Osmangazi zamanında bugünkü Eskişehir İlini kapsayan alan Osmanlıların eline geçti (1286). Orhan Gazi zamanında yapılan devlet teşkilatında Eskişehir, bir kaza olarak düzenlendi ve Sultanönü Sancağına bağlandı. 1. Murat devrinde Germiyan kazasının Osmanlı topraklarına katılması üzerine Anadolu Beylerbeyine bağlandı. 1402 Ankara Savaşı bozgunundan sonraki dağılma devrinde de Osmanlı egemenliğinin devam ettiği şehirlerden biri olarak kaldı. XVIII. yy.’dan itibaren Eskişehir, Kütahya Sancağına bağlandı. 1768 yılından itibaren Kırım’dan ve Rumeli’den göç eden Türkler tarafından iskan edilmeye başlandı. XIX yüzyılın ikinci yarısından itibaren demiryolu kavşak noktası halini almasıyla büyük değer kazanan şehre 1891 yılında getirilen göçmenler yerleştirilerek kurulan köylere Selimiye, Hayriye , Hamidiye adları verildi. 1892 yılında Sancak Merkezi, hemen sonra da ikinci sınıf vilayet haline getirilen Eskişehir 1. Dünya Savaşında bağımsız mutasarrıflık ve Milli Mücadelede batı cephesinin önemli üstlerinden biri oldu. 20 Temmuz 1921 yılında Yunan işgaline uğradı. 2 Eylül 1922 yılında kurtarıldı. Cumhuriyetin ilanından sonra 1925 yılında kendi adını taşıyan vilayetin merkezi oldu. A.2 İL VE İLÇE SINIRLARI Eskişehir İlinin İlçeleri; 1. Merkez 2. Alpu 3. Beylikova 4. Çifteler 5. Günyüzü 6. Han 7. İnönü 8. Mahmudiye 9. Mihalıççık 10. Sarıcakaya 11. Seyitgazi 12. Mihalgazi 13. Sivrihisar

-1-

ŞEKİL A.1 İlimiz İl ve İlçe Sınırları Haritası

-2-

A.3 İLİN COĞRAFİ DURUMU Eskişehir İli, İç Anadolu Bölgesinin Kuzeybatısında 29-32 derece doğu boylamları, 3940 derece kuzey enlemleri arasında yer alır. Kuzeyinde Bolu, doğusunda Ankara, güneyinde Konya-Afyon, batısında Kütahya-Bilecik illeri bulunmaktadır. Yüzölçümü 13.652 km²’dir. A.4 İLİN TOPOGRAFYASI VE JEOMORFOLOJİK DURUMU Bölge topografik yapısını, neoteknotik dönemde kazanmış olup, yapısal jeolojinin kontrolünde gelişmiştir. Doğu-batı gidişli fayların etkisiyle, aynı yönde uzanan doruklar ve çöküntü ovalar oluşmuştur. Eskişehir-İnönü ovaları en tipik örnektir. Bölgedeki yükseltiler, kuzeyde Panet Tepe (960m), Arapöldü T. (1047m), Umurlarbayırı T. (1008 m), Dede T. (1115 m), güneyde Büyükdülüçe T. (1008 m), Çengel T. (942 m), Bozyamaç T. (869 m), Yıldız T. (941 m), Taşlı T.(944 m)’den oluşur. Bölgenin en büyük akarsuyu Sakarya Nehrinin bir kolu olan Porsuk Çayı’dır. Uzunluğu 460 km’dir. Bölgeye güneybatıdan girip, doğudan çıkmaktadır. A.5 JEOLOJİK YAPI VE STRATİGRAFİ Bölgenin en yaşlı birimleri Triyas yaşlı metamorfik şist mermer ile ofiyolitik melanj oluşturur. Bu iki birim arasındaki dokanak teknotiktir. Bu birimler üzerine açısal diskordansla Eosen yaşlı konglomera, Marn, kiltaşı, kireçtaşı, Miyosen yaşlı andezit, konglomera, kilmarn, tüf ve kireçtaşı ile Pliyosen yaşlı kil, tüf ve bozalt serisi gelmekte, bölgenin en genç birimleri olarak alüvyonlar bütün birimleri örtmektedir. Bölgenin stratigrafik kesiti verilmiştir. Kayaçların litolojik özellikleri ise şöyledir : A.5.1 Metamorfizma ve Mağmatizma A.5.1.1 Metamorfik şist-mermer Genellikle glokofan şist, muskovit şist ve kristalize kireçtaşı ardalanmasından oluşur. Bu birimler teknotik olarak ofiyolitik melanj ile dokanaklıdır. Genç karasal çökeller tarafından örtülen metamorfik çok kıvrımlı, kırıklı ve çatlaklı bir yapıya sahiptirler. Bu kayaçlar içinde fosile rastlanılmamıştır. Yaygın olarak Keskin, Alınca, Emirce ve Mamuca köyleri ile Muttalip Köyü kuzeyinde geniş alanda yüzeylenmektedir.

-3-

ŞEKİL A.2 İlimizin Jeolojik Yapısı

-4-

Assilina sp. A. Ayrıca. aglomera ve bazaktlardan oluşan bu volkanik kayaçlar. Eosen serileri üzerine açısal uyumsuzlukla gelir. Büyükdülüce tepe ve Güneydoğu Mamuca köyü dolaylarında gözlenir. Bunların üzerine kiltaşı. bölgenin SW’da gözlenmektedir. Bu birimler şist. kendinden yaşlı birimlere ait çakılları içermektedir. kumtaşı. mermer tüf.1. bu nedenle Eosen yaşı verilmiştir. Kireçtaşlarında bol miktarda Nummulites fosili bulunur. Globorotalia sp. Alueolina sp.3 Eosen Konglomera. A. -5- . kumtaşı ve yer yer killi kireçtaşı tabakalarından oluşur. kireçtaşı ile temsil edilmektedir. Konglomeralar gevşek tutturulmuş olup.5. Bu birimler içinde .1. tüf seviyeleri gelir. Tabanda kırmızı şarabi renkte konglomera ve kumtaşı yer alır. kiltaşı. marn. radyolarit ve granit çakıllarından oluşan konglomera ile başlar. Üste doğru kiltaşı. kireçtaşı.4 Miyosen Andezit. Peridotit ve Gabrolar sivri tepeler oluştururlar.1.5. globulus leymerie Nummulites sp. olup. A.6 Plyistosen Konglomera. kireçtaşı gelmektedir. Radyolarit ve çamurtaşları kırıklı ve kıvrımlı yapılar gösterirler. Teknotik olaylar sonucu kayaç içinde oluşan silis ve karbonat yerleşmiştir. serpantin ve radyolaritten türemiştir.1.2 Ofiyolotik Melanj Serpantinit. Karacaşehir köyleri civarında yüzeylenmektedir. Karagözler köyü güneyi ve Mamuca köyü güneybatısında da görülmektedir.5.5 Pliyosen Bazalt ve tüflerden oluşan bu kayaçlar SE’den Kızılinler. andezitik tüf. tüf ve kireçtaşlarından örtülmektedir. A. • • • • • • Nummulites of.5. çakılları mermer. marn. Bulunan fosillerin cinsleri. konglomera.A.1. Birim Eosen ve Miyosen çökelleri üzerine dik şevler oluşturur. Karacaşehir köyü etrafı. Dağküplü köyleri ile Ahiler köyü güneyinde geniş alanda yüzeylenmektedir. Operculina sp. Ilıca.5. kireçtaşı bloklarından oluşan birim. radyolarit. Volkanitler. kuzeyde Atalantekke.

5. Karakaya T.Turizm Müdürlüğü Verileri (1998-2004) -6- . triyas sonunda başlayan kuzey-güney yönlü sıkışmalar sonucunda doğu-batı yönlü ters fay sistemleri gelişmiştir. dere yataklarında gevşek tutturulmuş çakıl ve kum tanelerinden oluşur.Taşlı Tepe hattı Meşelik T.2 Teknotik ve Paleocoğrafya Bölgede. Matacervoceras Gazelle sp.Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü Verileri (1998-2004) 3. Paracamelus sp. ait fosiller bulunmuştur. Eskişehir içinden geçen eğim atımlı normal fay NE-SW yönlü olup.Eskişehir Valiliği Brifingi 2. Güney bloğu düşen ve kuzey bloğu yükselen bu fay güneydoğuya eğilimlidir. Eskişehir’e yaklaştıkça SE’ye dönmekte ve daha sonra tekrar E-W yönünü izlemektedir. Bölgede birbirine yaklaşık paralel olarak izlenen düşey faylar Eskişehir güneyinde . Bu fayları .Mamuca güneyi hattı Kızılinler .Karacaşehir . Keskin. Vulpes sp. şehir içinde yaklaşık 1. Bu faylar genellikle E-W yönünde olup. genellikle doğrultuları doğu-batıolan fay sistemleri bölgede graben havzasını oluşturmaktadır. . KAYNAKÇA 1. A. Elephantidae sp. Eskişehir’in kuzeyinden geçen düşey fay sistemleri metamorfik kayaçlar üzerinde teknotik deformasyonlar meydana getirmiştir.5 km izlenmiştir..Karacaşehir hattı. Şehir içindeki sıcak su kaynakları bu faya bağlı olarak çıkmaktadır. En genç birimler ise aktüel alüvyonlar olup.Konyalıoğlu çiftliği mevkii hattı Büyükdülücü T.Tahsinbey çiftliği mevkii hattı .. boyunca izlenmektedir. alınca güneyi ve Muttalip köyü kuzeyi boyunca görülmektedir. Rhinocerotidae Paleoxodon sp.• • • • • • • • Canis sp. Neojen sonlarında gelişen Tansiyon Kuvvetlerinin etkisi altında Eskişehir’in kuzey ve güneyinden geçen.

B.1.(B).2. Eskişehir’in kömür rezervi 14.1. B.4 Doğalgaz İl sınırları içinde doğalgaz rezervi bulunmamaktadır.1.884. Yıllık tüketilen güneş miktarı ile ilgili ölçüm yapılmamaktadır. ve barajı ilimiz sınırları içerisinde yer almaktadır.26 cal/cm²-dk’ dır. santralle ilgili çalışmalar sürmektedir.1.1. yüksekliği 41.1. yılda 562 milyon kwh elektrik enerjisi üretilmektedir.000 m³’tür.15 kw’dir. depolama hacmi 910 milyon m³ olup.5 Rüzgar Yıllık ortalama rüzgar hızı 2. 1968-1990 yılları arası (23) ortalama değeri 238.10 m.S.1.S’i 1999 yılında işletmeye açılmış olup.’nin ise türbün gücü 5. B. Başlıca hidroelektrik santrallerinden biri olan Gökçekaya H.64 km². ENERJİ KAYNAKLARI B.1. Üretilen kömür sanayi kuruluşlarında ve konutlarda yakacak olarak tüketilmektedir.E. -7- . Sakarya nehri üzerine kurulmuş olan bu barajın yüksekliği 158 m.7 Petrol Eskişehir İli sınırları içinde petrol rezervi bulunmamaktadır.6 Biyokütle Yakacak olarak kullanılan odunun miktarı 50 933 Ster’dir. Sakarya Nehri üzerine kurulmuş olan Yenice H.E.E.3 Kömür Mihalıççık İlçesi Koyunağılı ve Beyköy civarında iki ocak vardır. B.1. B. göl alanı 20 km².7 m/s dir. Su Gücü Eskişehir ulusal interkonnekte sistemi içerisinde önemli bir konumdadır. Yıllık ortalama güneş ışınları şiddeti. Güneş Yıllık ortalama güneşlenme süresi.46 saattir. Beyköy Hidroelektirk Santrali 1999 yılında işletmeye açılmış olup. göl alanı 3.60 milyon m³ olup. yılda 122 milyon kwh elektrik enerjisi üretilecektir. depolama hacmi 57. 1939-1990 yılları arası (52 yıllık) ortalama değeri 6. İlde iki ana trafo bulunmaktadır. B. Orman işletmeleri ve kereste fabrikalarından temin edilmektedir.S. Yenice Beyköy H. DOĞAL KAYNAKLAR B. Toplam üretimi 87 milyon kwh’dir.

marn ve alüvyonlar bulunmaktadır. kuvaterner taşlı konglomera. Haznekaya : Eskişehir jeotermal alanında akışkanın yeraltında birikebileceği geçirimli kayalar bulunmaktadır. Bu nedenle hazne kayalarda yüksek bir hidrostatik basınç beklenmektedir. Miyosen yaşlı andezit.8. marn. haznekaya.B. Bu sahada örtü kayaya ait litolojiler içinde sıcaksuların da yuvalandığı kayalar mevcuttur. Horstlarda başlıca ofiyolitli melanj ve metamorfik kayalar mostra vermektedir. az yükseltili ve eş topografik kotlarla bulunur. Beslenme Porsuk Çayı ve horstlar boyunca olmaktadır. marn. Isınan sular basıncın etkisi ile -8- . doğuda ise Ankara’ya kadar uzanmaktadır. bazalt ile Kuvaterner yaşlı alüvyonlar olup. konglomera. Yüzeyden derinlere doğru oluşan bu hareket esnasında sular jeotermik gradiyan ile ısınırlar.2 Jeotermal Enerji Potansiyeli Bölgedeki jeotermal alanın beslenmesi. çatlaklar ve faylar nedeni ile ikincil temeli gözeneklik ve geçirimlilik kazanmıştır. Bu kayalardan en önemlisi ofiyolotik melanjdır. Örtü kayanın yaklaşık kalınlığı 100-370 m arasında bulunmaktadır.1. Eskişehir ve yöresindeki sıcaksu kaynaklarının beslenme alanı. bölgede sıcaksular için tali akiferi oluştururlar. B. Bunlar başlıca. Ofiyolotik melanj alanda teknotik olaylar sonucu gelişen eklem takımları. örtükaya ve beslenme gibi faktörlerin bulunması sahayı olumlu kılmaktadır. B. Miyosen yaşlı andezit. bölgede yüksek jeotermal gradyan ile ısınan meteorik sular graben sistemlerine bağlı olarak yüzeye çıkmaktadır. kiltaşı. Eosen yaşlı konglomera. İnceleme alanında ofiyolitlerin görülmediğinden hazne kaya kalınlığı bilinmemektedir. bu yükselme sırasında da çeşitli derinliklerden soğuk su karışımı sürmektedir.1. kireçtaşı.8.8. şistler içindeki mermer bantları. Bu sahaya ait su taksim çizgileri kuzey ve güneyde belirli olmakla birlikte batıda Bozüyük. sahanın hidrojeolojik koşullarına bağlıdır.1. Beslenme : Geniş bir beslenme alanına sahip Eskişehir ve yöresindeki kaynakları derinlerde ısınarak graben kenarlardaki ana faylarla yükselmektedir. Pliyosen yaşlı tüf. konglomera.8 Jeotermal Sahalar B. tüf. kil. Eosen’e ait kumlu ve kireçtaşı seviyeleri. Ofiyolitli melanja ait kırık sistemleri ile şistler içindeki mermer ve kuvarsit bantları (Ek:1) akifer nitelikli olup su tutma ve iletme özelliği taşırlar.1 Jeotermal Yapı Eskişehir jeotermal alanında jeotermal enerji oluşumunu sağlayan ısıtıcı.1. İnceleme alanında bulunan sıcaksu kaynaklarının beslenme alanı çok geniş bir sahayı içine almaktadır. Farklı bileşimdeki kayaçların içinde süzülerek bu kayaçlardan erittikleri mineralleri de beraberlerinde taşıyarak iyon bakımından zenginleştirirler.3 Sıcaksu Kaynaklarının Kökeni ve Oluşumu Yüzeyden derinlere doğru süzülen meteorik sular su kapsama ve iletme özelliği olan (akifer) kayaçlarda toplanarak çeşitli derinliklerde bulunan rezervuarları oluştururlar. Isıtıcı : İnceleme alanında jeotermik gradyan ısıtıcı rolü oynamaktadır. Örtükaya : Eskişehir ve yöresinde akışkanı haznekayada tutan ve ısı kaybını önleyen geçirimsiz kayalar olarak Triyas yaşlı metamorfik şistler.

Hamamyolu Caddesi .hareket ederek. Kızılinler Kaynağı. Eskişehir içinde yapılan sığ nitelikli sıcaksu sondajları ile elde edilen sıcaksular. Köprübaşı. -9- . Bu zonların geçirgen olmayan bir örtü tabakası ile örtülü olması durumunda jeotermal alanlar veya sıcaksu havzaları oluşmaktadır. İnceleme alanında bulunan ofiyolitli melanj.8. kuyu.5. çakma boru şeklinde.1.5°C arasında değişmektedir. Atatürk caddesi ve civarında doğal kaynak.1. buna mukabil mikaşist.8. tulumba ve sığ sondajlar şeklinde bu sıcaksular alınmaktadır. Bölgemizde Neojen yaşlı killi. Sıcaklığı 38°C dir.8.4 Sıcaksu İçeren Formasyonların Akifer Özelllikleri Eskişehir ve yöresinde bulunan sıcaksu kaynaklarının akifer kayacı ofiyolitli melanjdır (Ek:1).8. Eskişehir yöresindeki sıcaksu kaynakları graben sistemine bağlı fayların oluşturduğu yüksek ısı akışına bağlı olarak gelişirler. ve kireçtaşı ise örtü kayaç ve tali akifer özellikleri gösterirler. B. boşluklu zonlar sunar. Eosen’e ait konglomera ve kumtaşı seviyeleri ile. sıcaklıkları 26-40°C arasında değişen. B. Ancak şistler içinde bulunan mermer ve kuvarsitli seviyeler tali akifer nitelikli. Kızılay Ilıca Kaynağı. Metamorfik şistler sıcaksular için akifer özelliği taşımazlar.5. tulumba. Eskişehir’in güneybatısında ve Eskişehir’e 45 km mesafede bulunur.1. marn. Ayrıca Eskişehir içinde fay zonuna yakın yerlerde alüvyon içinde açılan keson kuyulardan az da olsa sıcaksu alınmaktadır. yapay sıcaksu kaynakları ile derinlikleri 80 m’yi geçmeyen sıcaksu sondajları bulunur. Neojen’e ait tüf. Sıcaklığı 29°C dir. keson kuyular. Sıcaklığı 26°C dir. yukarıda bahsedilen bir dizi kaynağa ilaveten. tüflü birimler örtü niteliktedir.5 Sıcaksu Kaynakları B. sıcaksuların geçtiği terlerde bol kırıklı .1. Pınarbaşı Ilıca Kaynağı İnönü İlçesi’nin güneybatısında fay boyunca yüzlek vermektedir. Yörede bulunan metamorfik şistler. keson. glokofan şistler ise örtü niteliktedir. B. Kızılinler Köyü’ne girişte kaplıcanın kaptajında bulunur.1 Çıkış Yerleri ve Sıcaklıkları Eskişehir içindeki kaynakların sıcaklıkları 26-44. fay zonları. kırık ve çatlaklar aracılığı ile yeryüzüne çıkar ve mineralize sıcaksu kaynakları oluştururlar. Hasırca. tali akifer olan Neojen’e ait kireçtaşı seviyelerinden alınmaktadır. Eskişehir’de. Ana kaynak olarak Hamamyolu Caddesi üzerinde Çarşı Camii kaynağı olmak üzere irili ufaklı kaynaklar belirlenmiştir.2 Debileri Eskişehir içindeki sıcaksu kaynakları.

Hasırca.4 lt/sn dir. Toplam mineralizasyon 405. Ca › Mg › Na . Suyun kimyasal bileşiminin karakteristik formülü : Na › Ca › Mg . B. Eskişehir içinde yapılan sıcaksu arama amaçlı sığ sondajlardan birinden alınan sıcaksu numunesi tüm özellikleri ile Eskişehir içindeki ana kaynaklarda bulunan sıcaksuya benzemektedir. kokusuz ve tortusuzdur. sıcaklığı 26°C . HCO3 › SO4 › Cl şeklindedir. keson kuyu ve sıcaksu elde etmek amacıyla açılan sığ sıcaksu kuyularının debileri 0. Toplam mineralizasyon 404.10 - . Kızılinler sıcaksu kaynağının .95 mg/lt dir. Kızılay Ilıca kaynağının sıcaklığı 29°C .5°C ve debisi 50 lt/sn dir. bikarbonatlı termal sular grubunda olduğu görülmektedir. İstanbul Tıp Fakültesi Hidroklimatoloji sınıflamasına göre oligometalik alkali ve toprak alkali. debisi 60 lt/sn dir.3 Sıcaksu Kaynaklarının Fizikokimyasal Özellikleri Eskişehir ve yöresine ait sıcaksu kaynakları renksiz.8 lt/sn dir. Alman Kaplıcalar Birliği sınıflamasına göre “Mineralce Fakir Sıcaksular” (Akroterm) sınıfına girmektedir. Kızılinler kaynağı 0. 50 lt/sn’dir.5. Pınarbaşı Ilıca sıcaksu kaynağının . Alman Kaplıcalar Birliği sınıflamasına göre “Mineralce fakir sıcaksular” (Akroterm) sınıfına girmektedir.3 ile 5 lt/sn arasında değişmektedir. Suyun kimyasal bileşiminin karakteristik formülleri : Ca › Mg › Na . Toplam mineralizasyon 455. Toplam mineralizasyon 846. Yörede bulunan tulumba. Eskişehir içi ana kaynağın sıcaklığı 44.8.67 mg/lt dir.92 mg/lt dir. sıcaklığı 38°C ve debisi 0.8 lt/sn dir.12 mg/lt dir. HCO3 › SO4 › Cl şeklindedir.36 lt/sn lik bir debiye sahiptir. Alman Kaplıcalar Birliği sınıflamasına göre “Mineralce Fakir Sıcaksular” (Akroterm) sınıfına girmektedir.Hamamyolu Caddesi üzerindeki Çarşı Camii kaynağı debisi.İstanbul Tıp Fakültesi Hidroklimatoloji sınıflamasına göre oligometalik alkali ve toprak alkali. HCO3 › SO4 › Cl şeklindedir. Bu su İstanbul Tıp Fakültesi Hidroklimatoloji sınıflamasına göre oligometalik alkali ve toprak alkali. HCO3 › SO4 › Cl şeklindedir. Mg › Ca › Na . Bu kuyuya ait suyun sıcaklığı 29°C ve debisi 0. İnönü Pınarbaşı ılıca kaynağının debisi 60 lt/sn dir. .36 lt/sn dir. Hasırca Kızılay sıcaksu kaynağına ait debi ise 5. bikarbonatlı termal sular grubunda olduğu görülmektedir.1. bikarbonatlı termal sular grubunda olduğu görülmektedir. debisi 5.

Ormanların kapladıkları alan 360. Mevcut ormanların mülkiyeti devlete aittir. B. Toplam mineralizasyon 576. Kavak. Gürgen. Kayın. Dış tatbiklerin metabolizmayı kamçılayıcı etkisi yanında sıcaklıklarına bağlı olarak spazmolitik etkilerden de faydalanılabilir. Eskişehir içindeki sıcaksu kaynakları. Kızılinler) sıcaksuları içme kürü şeklinde kullanıldığında hafif alkali tesir. İnönü. Sarıçam.1.6 Sıcaksuların Yeraltısuları ile İlişkileri Eskişehir ve yöresindeki sıcaksular soğuk yeraltı ve yüzeysuları ile karışmaktadır. Sedir. bikarbonatlı termal sular grubunda olduğu görülmektedir. B. Porsuk Çayı ile beslenen alüvyon örtüsü altında bulunan fay boyunca yayılarak sıcaklıkları değişik sıcaksu kaynaklarını oluştururlar.3 Sulak Alanlar Sivrihisar İlçesi sınırları içinde Sakarya nehri üzerinde Balıkdamı Sulak Alanı yer almaktadır.2. Flora Fauna bölümünde ayrıntılı bilgiler verilecektir.2.8. Ardıç gibi ağaçlar yetişmektedir. asit ürik fazlalığı idrarla atılabilir. ph’ı alkaliye dönüştürmek içinde kullanılabilir. bu kaynağın yeraltısuyundan etkilenmediği anlaşılmaktadır. Kızılinler sıcaksu kaynağının mevsimlere göre değişmesi kaynağın yeraltısuyundan etkilendiğini göstermektedir. Hasırca sıcaksu kaynağının sıcaklığının değişmemesinden. B. Pınarbaşı kaynağının sıcaklığı yağışlara bağlı olarak değişmektedir.2 Çayır ve Mera Çayır ve mera arazisi ilimizin toplam arazisinin % 24’ünü teşkil etmektedir.1 Ormanlar İlimizin toplam arazisinin % 26. İlimizde 582. Ayrıca sıcaksu kaynaklarının sıcaklıkları yeraltı su tablasının yükseldiği yağışlı mevsimlerde değişmektedir. Kızılçam.8 mg/lt dir. Bu kürlere kaplıca uygulamaları da katılırsa diabet. Karaçam. B. Bu da Eskişehir içi sıcaksu kaynaklarının alüvyondaki yeraltısuları ile karıştığını göstermektedir.505 hektar tarım arazisi bulunmaktadır.2 BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK B.1. Yoğun asit ortamda oluşan böbrek taşlarının büyümesine engel olmak.8. İstanbul Tıp Fakültesi Hidroklimatoloji sınıflamasına göre oligometalik alkali ve toprak alkali.Alman Kaplıcalar Birliği sınıflamasına göre “Mineralce Fakir Sıcaksular” (Akroterm) sınıfına girmektedir. Bu da kaynağın soğuksu ile beslendiğini. Meşe.3 ’ini orman alanları teşkil etmektedir. . B.7 Sıcaksuların Şifa Özellikleri Eskişehir ve yöresindeki (Hasırca. karaciğer ve safra yolları üzerinde zayıf da olsa olumlu bir tesir gösterirler ve diürezi arttırarak kandaki bazı maddelerin idrar yolları ile temizlenmesini sağlarlar.11 - .2. dolayısıyla karıştığını göstermektedir.204 hektardır. şişmanlık gibi hastalıklarda kanda birikmiş unsurları bu arada şeker ve yağlar temizlenebilir.

İklime bağlı olarak bütün bitkilerin yetiştirilebildiği verimi yüksek her türlü kültür bitkisinin yetişmesine uygun topraklardır. Volkanik bölgeler ile. akarsu düzlükleri yan derelerin yüksek arazilerden vadi tabanlarına. bünyesine ve bulundukları bölgeler yahut evrim devrelerine göre sınıflandırılırlar.36 ile kahverengi orman toprakları ve % 12.70 ile kalkersiz kahverengi orman toprakları bulunmaktadır. Yüzey nemli ve organik yüksek olanlarda düşey geçirgenlik azdır.6 Milli Parklar. Yüzey akış . Yağışın veya akışın yoğunluğuna ve eğim derecesine göre değişik parça büyüklüklerini eğimler ve vadi ağızlarında bulunanlar çoğunlukla az topraklı olup kaba taş ve molozları içerirler. akarsu havzasının özelliklerine.5 Fauna* * Flora ve Fauna bölümünde anlatılacaktır.B. tarım alanlarının % 6.2. sodiklik veya her ikisi birden görülebilir. Bu toprakların profilinde herizonlaşma hiç yok yada çok az belirgindir. genellikle yeni tortul depozitler üzerindeki (A) C profili topraklardır.78 lik bölümünü kapsamaktadır. jeolojisine. Alüvyal topraklar.624 ha) Dik eğimlerin eteklerinde yer çekimi. toprak kayması. Tabiat Parkları. % 26. Tabiatı Koruma Alanları ve Diğer Hassas Yöreler İlimiz sınırları içinde milli park. tabiatı koruma alanları ve tabiat parkı yoktur.8 ile en fazla kahverengi topraklar.2.501 ha alüvyal toprağı bulunmakta olup. Bunlarda üst toprak alt toprağa belirsiz olarak geçiş yapar. Alt toprakta hafif seyreden bir indirgenme olayı hüküm sürer. geçiş alanlarında. erozyon ve birikme devirlerine bağlı olup heterojendir.1 Alüvyal Topraklar (92. B. Alüvyal topraklar.3. Çoğu. Ana materyal derecelenmemiş veya kötü derecelenmiştir. yüzey akışı ve aynı derelerin taşınarak eğimlerin eteklerinde vadi ağızlarında biriktirilmiş genç (A) C topraklarınınkine benzer. ılıman bölgedekiler tropik bölgedekilere oranla daha verimlidir.2 Kolüvyal Topraklar (3. Eskişehir İli büyük toprakları ve bazı arazi tiplerinin genel karakterleri şunlardır.3. Arid iklimlerdeki alüvyal ovalarında yüksek taban suyunun varlığında değişik derecede tuzluluk. Kaba bünyeliler iyi drene olduklarından yüzey katları çabuk kurur. Buna karşılık değişik özellikte katlar görülür.4 Flora* B.501 ha) Akarsular tarafından askıda taşınarak depolanmış. Buna göre % 44. Tabiat Anıtı. Mineral bileşimleri. Eskişehir’de 95.2. B. B. yukarı arazilerden yıkanan kireçce zengindir. deltalar ve kıyı düzlüklerinde oluşurlar.3 TOPRAK Eskişehir İlinde tespit edilen 8 adet toprak grubu vardır.Yüzey nemli ve organik maddece zengindir.12 - . İnce bünyeli ve taban suyu azdır. B.

Koyu kahverengi ve dağılgandır. Taban suyundaki alçalıp yükselmeler. Yapı granüler veya yuvarlak görseli bloktur. Bu horizon. Uzun süre yaş kesimlerinde otlatma yapılabilir.hızının azaldığı oranda parçaların çapları küllenmekte ve hatta alüvyal toprak parça büyüklüğüne eşit olmaktadır. Bu topraklarda derinlik fazla ise de gleyleşmiş katlar kök bölgesini sınırlandırırlar. pas lekeleri görülür. renk gri kahve veya kahverengidir. Horizonun aşağı kısımlarında CaCO bulunur. B horizonu açık kahverengiden koyu kahverengiye kadar değişen renklerde ve kaba yuvarlak köşeli blok yapıdadır.494 ha’lık (% 44.787 ha) Kahverengi orman toprakları kireçce zengin ana madde üzerinde oluşur. . Drenajları iyidir. B. B horizonunun altında genellikle sertleşmiş kireç birikimi katı ve bunun altında da jips periyotlarla kimyasal ve biyolojik etkinlikler yavaştır.3. taban suyu yüksek ve alt katmanları yaştır. Oluşumlarında kalsifikasyon rol oynar. Kahverengi orman toprakları genellikle geniş yapraklı orman örtüsü altında oluşur. pH nötr veya kalevidir. Bu araziler il genelinde 16. Bu araziler il genelinde 611. kamış ve sulak yerlerde yetişen bitkilerdir.4 Kahverengi Topraklar (611. Bunlarda eğim tek tip olup metaryalin geldiği yöne doğru atmaktadır. Topografyaları düz ve çukur. B. Eskişehir toprağının % 0.494 ha) Değişik ana maddelerden oluşan ABC profili zonal topraklardır. bu nedenle profillerinde çok miktarda kalsiyum bulunur.Erozyona uğrayanlarda yüksek baz satürasyonu ve yalnız AC horizonu görülür. A horizonu çok gelişmiş olduğundan iyice belirgindir. B. Doğal bitki örtüsü çayır mera otları. Tarım altına alınanlar sulandığında iyi verim verirler. Etkili toprak oluşum sistemleri kalsifikasyon ve birazda podzollaşmadır.5 Kahverengi Tarım Toprakları (359. Reaksiyonu A horizonundaki gibidir. tedrici olarak soluk kahve grimsi renkteki çok kireçli ana maddeye geçiş yapar. Kahverengi topraklarda bütün profil kireçlidir. Reaksiyonu genellikle kalevi bazen de nötrdür. B horizonunun rengi açık kahverengi ile kırmızı arasında değişir.856 ha) Bu topraklar sık sık taşkınlara uğrayan yüksek taban suyuna ve gleyleşmiş profile sahip alüvyal toprakları diğer alüvyal topraklardan ayırmak için hidromorfik alüvyol topraklar denmiştir. gri. Özel bir iklime sahip değildirler. Ara sıra taşkına maruz kalırlarsa da eğim ve bünye nedeniyle drenajları iyidir. Üzerlerindeki doğal bitki örtüsü iklime bağlıdır.624 ha) kolüvyal topraklardır. Gözenekli ve granüller bir yapıya sahiptir. A horizonu 10-20 cm kalınlıkta belirgin gözenekli yapıda ve orta derecede organik maddeye sahiptir.3. Tuzluluk ve sodiklik gibi sorunları yoktur. saz.26 sı (3.856 ha’lık bir alan kaplamaktadır. toprak katmanlarında ard arda gelen yükseltgenme ve indirgenmelere yol açar.3 Hidromorfik Alüvyal (16. Profilleri A(B)C şeklinde olup horizonlar birbirine tedricen geçiş yapar.3.13 - . Dolayısıyla mavi. Çok az miktarda kil birikimi olabilir.8) bir alan kaplamaktadır.

Bu araziler il genelinde 173. % 21.33’ü) sığ ve çok sığ topraklardan oluşmuştur.3. Doğal bitki örtüsü uzunca otlar ve çalılardır.3. % 16.925 hektar arazide şiddetli erozyon ve 565. B horizonu kırmızı veya kırmızımsı kahverengi.307 ha’dır. B. Tarıma alınmış arazilerin verimi iyidir. Horizon sınırları geçişli ve tedricidir. yumuşak kıvamda veya biraz sıktır.17) alanı kaplamaktadır.187 ha’lık (% 12. .613 hektar arazide çok şiddetli su erozyonuna maruz bulunmaktadır. Kırmızı kahverengi topraklar Eskişehir ilinde toplam alanları 6.616 ha’lık (% 1. Kireçsiz kahverengi orman toprakları yaprağını döken orman örtüsü altında oluşur.787 hektardır.44’ü derin ve orta derindir. A horizonu iyi oluşmuştur ve gözenekli bir yapısı vardır. Toplam olarak il topraklarının % 27. Doğal bitki örtüsü ot ve ot-çalı karışımıdır. İlimizde etüdü yapılan 1. 280.74’ü derin. Eskişehir İlinde. Derin ve orta derin toprakların hakim olduğu bu gibi yerlerde tarıma kısıtlayıcı faktörler yoktur.9’u dik. Kırmızımsı kahverengi topraklar çeşitli ana maddeler üzerinde oluşur. (B) horizonu zayıf oluşmuştur. Buna karşılık il topraklarının büyük bir kısmı (% 65.023 hektar arazinin % 15. B horizonu dahil solum 1/10 seyreltik HCl damlatıldığında köpürme göstermez. (B) horizonunda kil birikimi yok veya çok azdır. Genellikle yıkanma mecbur olup üst toprak alt toprağa nazaran daha asidik bir karakteredir. % 16. Alt toprakta kalevilik olduğu kadar kireçtaşı üzerinde de oluşabilir.46) B. A horizonu kahverengi.82) alanı ve su satıhları 2. B horizonu daha ağır bünyeli. daha sert kahverengi veya kırmızımsı kahverengidir. % 24. %19’u çok dik ve % 3. daha ağır bünyeli ve oldukça sıkıdır.809 hektar arazide orta derecede. (% 0.1’i düz. İlimizde 258. Doğal drenajları iyidir.70) bir alan kaplamaktadır. Doğal drenajları iyidir.576 ha’lık (% 5. A horizonu tipik olarak kırmızımsı kahverengi veya kırmızımsı yumuşak kıvamlıdır.8 Kalkersiz Kahverengi Topraklar (19. Beyazımsı renkli olan bu horizon yumuşak veya çimentolaşmış olabilir.6 Kireçsiz Kahverengi Orman Toprakları (173. grimsi kahverengi.187 ha) A(B)C profili topraklardır.298.3 ha’lık (% 0.1’i orta eğimli . toplam 19. Eskişehir İli topraklarının % 10. Kahverengi veya koyu kahverengi granüler veya yuvarlak köşeli blok yapıdadır. İldeki toplam alanı 359.Çoğunlukla orman ve otlak olarak kullanılırlar.7’si sarp olarak belirtilmiştir. (%26.70’i orta derinliktedir.14 - .7 Kırmızı Kahverengi Topraklar (6.3.2’si hafif eğimli.616 ha) A(B)C profilli topraklardır.307 ha) Solum’un rengi hariç hemen hemen diğer bütün özellikleri kahverengi toprakların aynı veya benzerdir. B horizonunun altında kalsiyum karbonat birikme horizonu bulunur.36) B.43) alan kaplamaktadır. Eskişehir’de diğer araziler toplam 79.

Ölü Göl Hacmi :19000x10³m³ Porsuk Havzası haritası Şekil 1’de.1 İçme Suyu Kaynakları Eskişehir İli içme suyunu. : 525000x10³m : 446000x10³m :5018 km².20 m. 1990 lı yıllarda ortalama 700-800 lt/sn olarak arıtılıp şehre verilmektedir. Porsuk Barajı başlıca üç amaç için inşa edilmiştir.2 Barajlar Porsuk Baraj Gölü Eskişehir’in 25 km batısında yer alan Porsuk Barajı. Kalabak suyu ultraviyole arıtma cihazından geçirilerek % 99.1’de verilmiştir. Eskişehir İli DSİ III. Normal Su Kotu : 882. 12 lt/sn civarında debisi olan bu su sakalarla şehre dağıtılmaktadır. . : 885.483 hektar arazide çoraklık mevcut olup.4.7 km² . klasik arıtma tesisleri ve dağıtım tesisleri inşaatı 1989 yılında tamamlanmıştır. Eskişehir ve Alpu ovalarının sulanması. 2005 yılından sonra kapasitenin 5500 lt/sn’ye çıkarılması planlanmıştır. B. Eskişehir İlinin içme ve kullanma suyu.70 m. Gövde Hacmi : 224.435 hektar arazide işlenen tarım arazisidir.Eskişehir’de 76. Porsuk Çayının Eskişehir İl merkezine girişinde yer alan Karacaşehir Regülatörü öncesinde Eskişehir’in içme ve kullanma suyunu temin etmek amacıyla İller Bankası tarafından su alma tesisleri. Arıtıldıktan sonra şehre içme ve kullanma suyu amacıyla verilen su aynı noktada Porsuk Çayından temin edilmektedir.1. Bölge Barajları Tablo B.133 hektarı işlenen tarım arazisi ve çoraklık tespit edilen 19.1 İçme Suyu Kaynakları ve Barajlar B. 1966 yılında yapımına başlanmış ve 1972 yılında tamamlanmıştır. yaşlık tespit edilen arazilerin 26.1. Maks. abcEskişehir İlinin taşkından korunması.418 hektar arazide yaşlık ve 45. Eskişehir İlinin içme ve kullanma suyu teminidir. Porsuk Barajı ve gölünün başlıca karakteristik özellikleri şunlardır: Tipi Kret Kotu Temelden Yüksekliği Maksimum Su Kotu Maks. Depolama Alanı : 27. Talveg den Yüksekliği : 49. 3700 lt/sn su verebilme kapasitesine sahip arıtma tesislerinde.4. Depolama Hacmi Aktif Göl Hacmi Göl Drenaj Alanı : Beton ağırlık : 894.60 m.000 m³. Ayrıca su dağıtan sakalar belediyece denetim altındadır.4. inşaatı 1935 yılında bir Fransız firmasınca yapılan Kalabak membaa sularından sağlamaktadır. : 64.35 m.70 m.15 - .4 SU KAYNAKLARI B. B.9 oranında mikrobik arıtımı yapılmaktadır. Kret Uzunluğu : 258 m.

Ormanlarla kaplı bölüm mesire yeridir. 1949 yılında yapılmıştır. Su taşkınlarını ve gelecekte içme suyu ihtiyacını karşılamak amacıyla 1972 yılında yükseltilmiştir.00 hm³’tür.16 - . DSİ’ye ait dinlenme tesisleri vardır. su ve çevresi mesire yeri haline getirilmiştir. Depolama hacmi 910 milyon m³ dür. Porsuk Barajı: İl merkezinin güneybatısında Porsuk Çayı üzerindedir. Çevresi kuş cenneti görünümündedir. Bu baraj gövde dolgu tipinin beton kemer olması dolayısıyla tip olarak Türkiye’de ilk olarak yapılmıştır. . Baraj gölünde balık üretilmekte. Arkasında topladığı su miktarı 525.Gökçekaya Barajı : İlin kuzeydoğusunda ve Sakarya Nehri üzerindedir.

sulama sahası 420 ha’dır. Kaymaz Barajı : Şehrin güneydoğusunda Sakarya Nehrinin kollarından olan Sarısu deresi üzerindedir.00 hm³’tür. Sulama sahası 7025 ha’dır. Toplam depolama hacmi 47. Sulama amaçlı olarak inşaa edilmiştir.43hm³ olup. Toplam depolama hacmi 1. . Sulama amaçlı olarak inşaa edilmiştir.17 - .Çatören Barajı : Şehrin güneybatısında Sakarya Nehrinin kollarından olan Seydisuyu deresi üzerindedir.

Eskişehir’e 27 km uzaklıktadır. Musaözü Barajı : Şehrin güneydoğusunda Porsuk Çayının kollarından Mollaoğlu Deresi üzerindedir.55 hm³’tür. Sulama sahası 3788 ha’dır. Gölde balık üretilmektedir.Sulama sahası 400 ha’dır . Sulama amaçlı olarak inşaa edilmiştir. Toplam depolama hacmi 22.00 hm³’tür.Kunduzlar Barajı : Şehrin güneybatısında Sakarya Nehrinin kollarından olan Seydisuyu Deresi üzerindedir. Toplam depolama hacmi 1. Çevresi mesire yeridir.18 - .

yıllık üretimi 122 GWh’dir. .Yenice Barajı : İl merkezinin kuzeyinde Sakarya Nehri üzerindedir. Baraj yeri her ne kadar Bilecik sınırları içerisinde ise de yaylası Eskişehir’dedir. Toplam depolama hacmi 57.4. B. 1999 yılında enerji eldesi için faaliyete geçirilmiştir.2’de verilmiştir. İnönü İlçe arazisini sulaması ve Sarısu Deresi’nin taşkınlarını önleme amacını taşımaktadır.60 hm³.2 Yeraltı Su Kaynakları Eskişehir İli yeraltı suyu potansiyeli ve kullanım envanteri Tablo B.19 - . Dodurga (Darıdere) Barajı : Porsuk çayının kollarından Sarısu Deresi üzerinde inşa edilmiştir.

ŞEKİL B.1 Porsuk Havzası Su Kalite Gözlem Çalışmaları Bulduru Haritası 20 .

00 28.KUZFINDIK GÖKPINAR 2003 2003 1995 Toprak+ Eskişehir 5919400 Kaya Eskişehir Eskişehir Kaya Kaya 5955000 2290000 Kocadere Eskişehir Gökpınar Eskişehir Toprak 1084000 Toprak 700000 Tabloda Eskişehir ili sınırları dahilinde olanlar hazırlanmıştır.00 30.50 2. Bölge Müdürlüğü 2004 21 .20 899.00 910.30 5.50 982.00 654.TABLO B.64 0.43 E S E S S S S+T+İ E S E E S S 7025 420 3788 400 26970 11 760 3260 3350 15 278 38 242 194 - 87 562 122 276.30 47.00 45.00 1057.30 1026.00 4.50 392.10 793.00 49.76 43.00 987.43 22.00 1.64 6.20 21. E= Enerji.46 1028.00 158.20 2.76 804.00 57.10 2.70 3.70 33.45 29.37 1.00 19.ÇEKAYA KAYMAZ KUNDUZLAR MUSAÖZÜ PORSUK YENİCE 1986 1983 1967 1975 1976 1965 1966 1985 2000 1987 1972 1977 1983 1969 1972 2000 işletme İşletme işletme işletme işletme işletme işletme işletme inşaat inşaat inşaat inşaat Proje Sakarya Harami Sakarya Çayırlık Yönek Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Toprak Beton Kemer Toprak Toprak Toprak Beton Ağırlık Toprak 499000 650000 216000 375000 244000 223500 1798000 Nehir santralıdır 1039.50 28. DSİ III.60 1038.50 23. Yılı Bitiş Akarsu SAFHASI Yılı Adı YER! GÖVDE DOLGU İli DOLGU HACMİ TESİS KRET m3 P P m NORMAL SU AMACI FAYDASI KOTUNDA NORMA Depolama Sulama Temelden Talvegden Göl Alanı ENERJİ L SU Hacmi Sahası Güç Yıl Üretim m m m hm3 Km2 ha MVV GWh YÜKSEKLİĞİ P P P P BEYKÖY HES ÇATÖREN GÖK.14 100.00 24.00 0.00 84.00 1.1 DSİ III.00 557.50 245.25 273.55 525.65 890.10 34.60 796.00 60.70 41.04 20.43 27. 10 792.50 64.00 115.76 19.Bolge Müdürlüğü Barajları ve Hidroelektrik Santralları (*) S=Sulama. T= Taşkın İ= İçme kullanma ve sanayi suyu TESİSİN ADI İNŞAATIN Başl.50 42.103.80 - Mollaoğ Eskişehir Porsuk Sakarya Porsuk Sakarya Sakarya Eskişehir Eskişehir BEYLİKOVA 1995 DEPOLAMATES GÜRSÖĞÜT KARGI A.14 130.00 388.10 32.00 1060.00 903.10 37.60 71.11 894.35 276.10 45.00 649.00 562.00 69.00 46.

19 S+T 865.30 867.228 0. Bevlik A.75 878.80 20.11 S 1096. Eskişeh.00 15.71 S 1104.890 0.85 868.14 S 876. Eskişeh. Kartal D.13 S 1121. Eskişeh.84 S 876. Eskişeh. Yağıcak D.00 11.12 S 1116.60 873.55 21.80 0.25 20. Eskişeh.06 25.50 27.00 873.90 990.15 20.50 19.00 1.50 M3 P P 126 000 409000 395000 3 484 000 585 000 350000 601000 692000 700000 730000 831 000 402000 7760000 375000 1 300 000 130000 822000 490000 186 000 459 000 598 600 344000 2 102 000 420 082 810000 1833000 2030000 235350 22 .66 24.80 35.00 1061.50 36.60 31. Eskişeh. Okçuözü D.00 1249. Eskişeh. Eskişeh.60 15.00 26.156 0.50 23.DSİ III.50 25.15 1051.450 0. Kocadere Damlalı D.30 17.20 15.154 0.04 S P P P P ha 50 76 150 838 140 113 150 171 . Eskişeh.00 YÜKSEKLİĞİ Temelden m 22.451 0.60 1067.15 16.80 1.60 0. Eskişeh. Delikçam D.25 20.00 30.55 26. Karaöz D.20 1.00 827.07 S 1087.15 1089. Eskişeh.50 2. Yılı Yılı SAFHASI YERİ Akarsu Adı İli Eskişeh.80 1207.03 S 816.40 865.65 0.00 856. Kel kaya D.03 S 1245.120 154 167 84 1112 117 390 42 220 144 74 97 88 39 480 100 135 287 364 57 m 1122. Pazarçayı Manastır D.55 22. Eskişeh.90 1040. KARTAL YÜK.70 1086.40 996. Okçu D.70 24.08 S 1069. Koşmat D. AKTİF (*) SAHASI SU KOTU KAPASİTE (Bürüt) U U TESİSİN ADI İNŞAATIN Başlam Bitiş .36 S 1075. Eskişeh. Eskiköy D.10 0. Eskişeh.95 837.60 44. Eskişeh.379 0.00 987.79 26. Eskişeh.12 0. Eskişeh.60 19.00 2. Yapılcak D.500 0.85 1 125.509 0. T= Taşkın kontrol AMACI SULAMA MIN.60 1070.95 4.50 0.85 870.75 2.20 1267.90 0.00 861.80 23.20 1 250.20 27.50 24.508 0.50 Talvegden m 20.00 19.Derebovu Ilgın D. GÖVDE GÖVDE DOLGU DOLGU TİPİ HACMİ m3 P P TESİS KRET KOTU m 1 132.60 27.66 890.00 1118. DEREYALAK ERENKÖY I H AN KOY KANLIPINAR KARAÖREN KAYI III KELKAYA KESKiN KOÇAŞ ÖMERKÖY SAZAK YAP1LDAK YÜK.25 17.00 0.00 1107.08 S 888.00 0.70 813.12 S 997.16 S 994. Üççam D.90 15.23 S 844.50 1 235. Değirrmen Tıngır D.93 S 995. Eskişeh.540 0.40 1071.43 0.50 1077.162 0.20 22.50 18.50 27.613 0.635 0.17 S 798.00 801.50 28.20 22.50 793.70 1123.32 S 967..60 8 18.00 NORMAL NORMAL SU KOTUNDA ASLANBEYL1 AYVALI 1 BEYLİK ÇATMAPINAR ÇUKURHISAR.00 0. Eskişeh. Eskişeh.50 12. SÖĞÜT DAĞCI FETHİYE SEKIÖREN ÜÇÇAM YAYIKLI(Koş AKKÖPRÜ OKÇU GÜLPINAR YARIKÇI 1986 1991 1984 1986 1987 1989 1991 1983 1977 1970 1991 1985 1990 1986 1985 1955 1989 1969 1986 2001 1993 1997 1992 2001 1988 1994 1985 1994 1990 1991 1994 1985 1978 1971 1995 1986 1998 1990 1989 1956 1993 1971 1988 işletme iletme işletme işletme işletme İşletme işletme Işjetme işletme İşletme isletme işletme işletme İşletme işletme isletme işletme işletme işletme inşaat inşaat inşaat inşaat inşaat Proje Proje Planlama Planlama Ilgaz D. Eskişeh. Çağsak D.50 1111.00 0. Eskişeh.016 0.20 0.06 27.21 S 870. Homojen 71 000 Homojen 112 000 Homojen 95 000 Homojen 510 000 Homojen 144 000 Homojen 111 000 Homojen 183 000 Homojen 1 07 000 Homojen 109 000 Zonlu 55 000 Homojen 360 000 Homojen 40 000 Homojen 920 000 Kargir 14 000 Zonlu 261 000 Homojen 62 000 Zonlu 151 000 Zonlu 41 000 Homojen 99 000 Homojen 200 700 Kava 207 600 Homojen 116 000 Zonlu 556 000 Homojen 42 000 208850 Zonlu Zonlu 460850 Homojen 204000 Homojen 160310 SU Depolama Göl KOTU Hacmi Alanı m hm3 km2 1130. Eskişeh. Bayırköy D.30 878. Eskişeh.25 846.023 0.50 820.20 0.16 S 826.90 879. Bölge Müdürlüğü Göletleri (Eskişehir İlinde İşletmede ve İnşaat Halinde olan) (*)S= Sulama .60 998.11 S 875. Alispınar D. Eskişeh.30 952.80 0.00 30.06 S 1264.66 28.00 18.024 S 1 063 .20 986.20 8. Eskişeh.00 24.60 15..85 30.322 0.90 0.70 0.00 1095.50 36.00 19.40 0.90 24.390 0.07 S 1219.70 1099.00 1050.00 9.20 1000.80 19.850 0. Eskişeh..791 0.60 1078. Sarısungur Hamam D.10 0.750 0. Söğütbaşı Karanlık D.13 S 104900 0.720 0.75 1 137.50 21.734 0.840 0.13 1221.451 0.600 0.370 0.00 970.400 0.03 S 1134.00 1106.

8690 1.0000 8.0000 2. ve Top.3794 8.1551 6.0000 21.8448 3.2464 0.7606 13.0020 0. ve İNÖNÜ OVALARI a) Eskişehir güneyi ESKİŞEHİR b) Eskişehir Kuzeyi c) İnönü (Sarısu ) Ovası GÜNYÜZÜ ESKİŞEHİR Günyüzü güneyi AŞAĞI PORSUK BİÇER ESKİŞEHİR a) Sivrihisar kuzeyi YUKARI SAKARYA HAVZASI 1) Sarısu 2) Seyitgazi 3) Kırka 4) Han-Bardakçı ESKİŞEHİR 5) Sivrihisar-Aliken 6) Mahmudiye-Çifteler-Kaymaz 7) Sivrihisar güneyi (Kaldırım-Göktepe) 8) Sivrihisar güneyi (Aydınlı-Çeltik-Yunak) 9) Emirdağ ESKİŞEHİR ORTA SAKARYA(Mihalgazi-Sarıcakaya) ESKİŞEHİR KÜTAHYA-PORSUK ESKİŞEHİR İLİ TOPLAMI ESKİŞEHİR 36.4000 20.5146 1.8041 16.1089 2.4357 0.0000 19.0030 2.6000 2.3895 0.2881 1.4537 15.5681 17.6107 SIRA NO İLİ OVA ADI ve ÜNİTELERİ Toplam Çekilen 16.8729 1.8041 9.5337 8.4273 0.5000 8.2 Yeraltısuyu Potansiyeli ve Kullanım Envanteri İŞLETME REZERVİ hm³/Yıl TAHSİS EDİLEN SU MİKTARI BELGELİ Sulama DSİ İçme-Kul.2069 4.0000 8.1000 509.0000 4.0000 8.2345 24.1000 2.2000 21.9658 1.0000 50.0000 2.1000 2.6515 47.6000 97.4324 10.1773 5.3794 0.2238 0.1157 3.0000 94.0000 1.2588 1 2 3 4 5 6 7 a) Alpu b) Beylikova c) Mihalıççık Batısı ESK.7200 11.0000 51.TABLO B.6619 6.0350 0.9000 5.7800 14.6640 .3134 54.5000 DSİ III.2000 20.1412 4.5000 4.0000 7.2952 2.9146 4. Su Koop Sulama San.0000 11.0112 0.0406 0.7985 81.4007 0.9990 40.Bölge Müdürlüğü 2003 23 .0871 6.4400 10.4098 2.2657 7.0000 1.2665 7. 26.5770 0.0462 0.0032 1.0000 22.9126 0.2964 1.4354 1.0000 100.0200 10.0000 25.2665 0.3975 218.

4.3. bunun dışında tamamen kurudur. Akış barajdan sonra batıya yönelir ve ili terk ettiği noktada da 250 m’ye inmiş olur. Bu mevkide Seydipınar yakınında Sakarya tekrar iki ilin arasında sınır olur. Sakarya : Çifteler İlçesinin takriben 4-5 km güney-doğusunda yer alan “Sakarya Başı” adı verilen yerden çıkar. Aktaş Köprü’den sonra sağdan Sadıroğlu. nin burada yaptığı ölçümlere göre yıllık ortalama debisi 27 m³/sn dir.1 Geçici Akarsular Topografyanın şekillenmesinde asıl rolü oynayan seller bilhassa düzlükleri çevreleyen dağ ve yayla gibi yükseltilerin eteklerinde ve üzerinde sayısız denecek kadar çoktur.7 m3/sn dir. tarafından yapılan ölçümlere göre yıllık ortalama debisi 9. Aktaş Köprü’de DSİ. Seydisu ve biraz doğuda Sarısu ile birleşerek güney-doğuya doğru akışa geçerek Dedemözü Deresi’nde alır. Nadiren çok zayıf debili pınar ve kaynak suları ile beslendiklerinden yıl içinde daha uzun süre su bulundururlar. Sarıyer Barajı mevkiinde yükselti 500 m’ye iner.2 Daimi Akarsular Türkiye’nin en önemli akarsularından olan Sakarya Eskişehir’de bulunmaktadır. Sarıyer Barajı’ndan sonra akışı batıya dönen Sakarya burada dar derin boğazların içinden akar ve yine il sınırı durumuna girer. toplam debisi de 3600 lt/sn’dir. Bu noktada ilin kuzeydoğu köşesinde Sakarya üzerinde yapılan Sarıyer Barajı Gölünün eski yatağını eksen alarak geniş alana yayılmıştır. Baraj gölüne sağdan karışan diğer bir kolda Aladağ Çayı’dır.3. Sarıyer Barajı mevkiinde soldan İn Deresi’ni sağdan Girmir Suyu’nu alır. sıcaklıkları 19. DSİ. yaz ayları ve sonbahar başında su kaynaklarının kurumaları ile akış yok olur.5OC ile 25OC arasında değişmektedir. Sağdan Ankara İlinden Çıralıözü ve Ilıcaözü derelerini. Sakarya başı kaynakları önce Bardakçı Suyu. soldan Güllük. Kuzeyde akışına devam eder ve sağda Ankara Çayını alır. Buralarda yağış ve kar erimeleri esnasında su mevcut olup. Bu kaynaklar suni bir gölette toplanıp bir hidroelektrik tirbününü çevirdikten sonra Sakarya Nehri başlamış olur.4. Birbirine yakın beş kaynağı olup. Kuzeyde Beylikköprü’den itibaren Ankara hudutları içine kalır ve burada soldan en önemli kolu olan Porsuk’u alır. soldan Sivrihisar dağlarından inen Çardaközü suyunu alır ve biraz kuzeyde Kavuncu Köprüsü’ne ulaşır. Sağdan Nallıhan.4. Sağdan Çatakköyü batısından Bilecik İline girer. Burada Sarıyer Barajı’ndan sonra 50 km mansapta Gökçekaya Barajı ve hidroelektrik santrali inşa edilmiştir. Çok sayıda kola sahip olup içlerinden en önemlisi Porsuk’tur.3 Akarsular İlde gelişmiş bir akarsu ağı mevcut olup. Konya İlinde yer alan Akgöl’ün ayağı olan Gölpınar Deresi’ni de sağdan alarak İlin güneydoğu köşesinde Çakmak Köyü yakınında sağdan bir dere aldıktan sonra Eskişehir-Ankara arasında aynı zamanda il sınırı olur ve kuzeye döner. B. Özellikle ilkbahar sonu. Uzunluğu 824 km. B. soldan Kuşbaşı yine sağdan Kızıl dereleri aldıktan sonra Sarıcakaya’ya ait Düzköyün kuzeyinde sınır durumu biter ve Sarıcakaya İlçesi ve toprakları içinden akmaya devam eder. İl içinde yer alan Sakarya’nın belli kolları : P P P P P P 24 .B. Köprübaşı köyleri civarında yer alan Alikan Pınarlarının sularını toplayan kanalı alır ve tekrar güneydoğuya Buzluca köyüne doğru yönelir. İlin güney-doğu köşesinde kuzeye döndüğü noktada 750 m’ye ancak inebilmiştir. bunlarda geçici ve daimi akarsular olmak üzere iki bölümde incelenmektedir. sağdan Yanlışlar. Sakarya Irmağının başlangıcı olan “Sakarya Başı” kaynaklarının denizden yükseltisi 850-900 arasındadır.

Yaz aylarında sulamaların da etkisi ile akış tamamen durmaktadır. Diğeri ise . Yıllık ortalama akıttığı su miktarı ise 300. Yaz aylarında bazen akışın tamamen durmasına sebep Porsuk’un Kunduzlar kolundan sonra kurulmuş olan Porsuk barajıdır. Ortalama debisi 10 m³/sn dir. Eskişehir’in 8 km güneybatısında yer alan orman fidanlığından sonra eğimi hayli azalır ve bu durum Sakarya’ya karışıncaya kadar devam eder. Seydisu : Seyitgazi İlçesi Kırka Bucağı civarında çeşitli yönlerden derelerin toplanması ile meydana gelir ve Kumarcı Adası civarında Sakarya’ya karışır. Bunların birkaçı hariç tamamı ovanın kuzey ve güneyindeki yükseltilerden inen geçici sulardır. Buradan takriben kuşuçuşu 16 km doğuda İl sınırını terk eder ve sınırın 6 km doğusundaki “Kıran Harman Köyü”nün 2 km kuzey-doğusundan da Sakarya’ya karışır. Bunun kuzeye devamı “Porsuk suyu” ismini alır.000.5 km kuzey-doğusundan satha çıkar. Porsuk Çayı’nda şehir içinde yapılan ölçmelere göre maksimum debi (1961 taşkınında) 2000 m³/sn olarak ölçülmüştür. Sakarya’ya ulaşmadan önce Çifteler ile merkezinin doğusunda Ilıcabaşı Suyu ile birleşip Ilıcabaşı İhsaniye Köyü’nün 1. Feyezanı Mart ayı civarında görülmekte ve kar sularını bunda büyük rolü olmaktadır. debisi 38 m³/sn dir. Bu bilhassa aşırı sulamaların neticesidir. 25 . Bu kolu meydana getiren sular Murat dağından. Feyezanları ilkbaharda mart ayları civarında görülür. Bunlardan ilki . Zaiyat % 85’dir. Çıkışından itibaren umumiyetle dar ve eğimli bir vadi içinden akan Porsuk Çayı İl içinde önce soldan Kunduzlar Çayını sonradan Kargın Deresi’ni alır. İl merkezinden sonra Sakarya’ya karışıncaya kadar Porsuk’a katılan kollar kısa .000 m³/sn dir. suyun sıcaklığı 22. Bu iki kol Kütahya merkezinin 3 km kuzey-doğusunda (Çukur Ovada) birleşirler ve buradan itibaren de yine “Porsuk Çayı” adı altında akarlar. debisi zayıf ve önemsizdir. Porsuk Çayı Eskişehir İli sınırlarına İncesu Köyü’nün kuzey batısında yer alan Kalburcu Çiftlikleri mevkiinde dahil olur. Bardakçı Suyu ve İhsaniye Suları : Bu akarsu Çifteler İlçesinin güney-batı köşesindeki Akdere Köyü’nün Keçi Çayı mevkiinden ve Seyitgazi İlçesinin Bardakçı Köyü civarından çıkan kaynakları ile meydana gelir. Altıbaş ovasındaki sazlığa inerler ve burada toplanarak Gölsuyunu meydana getirirler. Porsuk çayı Eskişehir İl merkezine güney-batıdan sokulur ve batı yönünden girer. Sakaryabaşı yakınında Kınalıtepe Köprüsü’nde ise debisi 15 lt/sn olarak ölçülmüştür. yine Kütahya İlinin batısından gelen Yoncalı ılıcalarının da fazla sularını alan ve Eskişehir’in “Porsuk Çayı” ismi ile geçen koludur. Bardakçı ve İhsaniye sularını toplayan drenaj alanı 1200 km² ve toplam boyları 42 km dir. Porsuk Çayı : Porsuk Çayı başlıca iki koldan meydana gelir.“Porsuk Suyu” dur.Sarısu : Mahmudiye İlçesinde doğan bu akarsu Çifteler İlçesinin Saithalimpaşa köyünün güneydoğusunda Sakarya ile birleşir. Nitekim şehri geçtikten sonra soldan Şeker Fabrikası Çiftliğinden Keskin-Muttalip derelerini alır Sakarya’ya kavuşmadan önce İlören kuzeyinden sağdan Sivrihsar dağları içinden gelen Pürtek Çayını da alır. Toplam uzunluğu 107 km .5 °C ve kaynak kısmında debisinin de 100 lt/sn olduğu tahmin edilmektedir. Daha önce şehrin batısında Ertuğrulgazi Mahallesi yakınında soldan Sarısuyu alarak batı-doğu yönünde şehrin ortasından akmaya devam eder. Kütahya ovasına girmeden önce Porsuk Çiftliği yakınlarında Koca Dağ dibindeki pınar sularını aldıktan sonra debisi artar.

Porsuk Çayına İl içerisinde karışan kollar . bu köyün 1. Demirci ve Ortaklar köyleri yakınından geçtikten sonra İlören Köyü’nün kuzeyinde Porsuk’a karışır.3’te Eskişehir İli DSİ III. Bu kolun üzerinde Musaözü Köyü yakınlarında sulama ve selleri önleme amacıyla bir baraj yapılmıştır. Mülk Köyü’nün doğusunda kuzeye döner ve Pürtek Çayı adını alır. Sarısu : Kütahya İlinin merkez ilçesine bağlı Dodurga Köyü yakınından ve Eskişehir İli İnönü Bucağını batısında sıcaksu kaynaklarından meydana gelir. Uluçayır köyünün güneyinde buna yine Türkmendağı eteklerinden gelen yayla suyu deresi soldan. Ilıca Suyu : Türkmendağı eteklerinden gelen yayla. Mollaoğlu Köyü içinden geçerek Kızılinler Köyü’nün güneyinden Porsuk Çayına karışır. Taydeposu ve Gökçekısık istasyonları arasında sağdan Porsuk’a karışır. 26 . Bölge Göletleri.4’te Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünce inşaatı bitirilip hizmete açılan göletler verilmiştir.5 km kuzeyinde de Ilıca suyu sağdan Porsuk’a karışır. Bu su üzerinde taşkınları önleme ve sulama tesisleri yapmak gayesiyle Dodurga Barajı yapılmıştır. Tablo B. Pürtek Çayı : Sivrihisar İlçe merkezinin kuzeybatısında Sivrihisar Dağları yer alan “Karaburhan”Deresi adı ile başlar. Sarısu Ovasını aşar ve Eskişehir İl merkezinin batısında yer alan Ertuğrulgazi Mahallesi’nin yanında soldan Porsuk’a karışır. B. Kunduz Çayı : İnönü Bucağının güneyindeki dağlık yöreden çıkarak çeşitli derelerle birleşip en sonra Kunduzlar çayı ismini alır ve Kütahya İl hududu yakınında Nedimbey Çiftliği mevkiinde Porsuk Çayına soldan karışır. Halen sebep olduğu taşkınları önlemek ve sulamada faydalanılmak üzere yapılan inşaat ile Porsuk Çayı göl sahasına derive edilmiştir. doğuya akar. kalabak dereleri birleşerek Ilıcasuyunu meydana getirirler. Kargın Deresi ile bu kol taşkınlarla Porsuk’a külliyetli su getirirler.4 Göller ve Göletler Tablo B. Mollaoğlu Deresi : Eskişehir merkez ilçesine bağlı Nemli Köyü yakınlarından çıkar.4. Kargın Deresi : Kütahya merkez kazasına bağlı Sabuncupınar Bucağı civarından gelen derelerin birleşmesi ile meydana gelir. Eskişehir İl hududunu geçtikten sonra Kargın ismini alır.

Beylik d.00 17.3 Eskişehir İli DSİ III.220 1.90 13. Dereboyu Karanlık Bayırköy Karaöz Yağıcak İli Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir İlçesi Seyitgazi Alpu Merkez İnönü Han Merkez Kırka Alpu Sivrihisar Mihalıççık Mihalıççık Merkez Seyitgazi Çifteler Merkez Mihalıççık Merkez Seyitgazi TABLO B.317 2.150.520 200 230 104 103.Göleti 4 İnönü Tutluca 2.Göleti 2 Sivrihisar-Oğlakçı Göleti 3 İnönü Tutluca 1. Yıl) Yapıldak DSİ III Bölge Müdürlüğü 2004 YERİ Akarsu Adı Ilgaz d.927.177 1.4 Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü’ne Ait Sulama Göletleri Bilgi Cetveli S.00 16.50 12.352.00 25.00 26.125 2.000 540.260 127 27 .Beylikova-Kızılcaören 14 Beylikova – Özdenk Göleti Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü 2004 Göl Aynası Alanı (dk) 120 125 48 145 158 287 125 304. Delikçam d.680 1.600.660 1. Değirmendere Tıngır d.000 262.000 820 000 765 000 940 000 P P 1 Günyüzü 1.Göleti 5 Günyüzü Mercan Göleti 6 Mihalıcçık-Ahırköy Göleti 7 Mihalıcçık-Sazak Göleti 8 Sivrihisar-Bahçecik Göleti 9 Mihalıççık-Üçbaşlı Göleti 10 Merkez-Emircioğlu Göleti 11 Günyüzü 2. Çağşak d.Beylikova-Halilbağı 13 Eks.500 1.700 92.900 876.00 17. Damlalı d.TABLO B.060 765.096 2.381 2.50 Bürüt Su Toplam Hacmi (m3) 490.00 16.800 2.75 22.480 122 1.200 700 1.910 1400 Sedde Yüksekliği (mt) 15. Kelkaya d.000 1. Yapılcak d.50 16.No Göletin Adı Yapım Yılı 1975-1976 1976 1977-1978 1977-1978 1979-1981 1980-1981 1983-1984 1986-1988 1987-1988 1990-1991 1992-1994 2002 2003 2004 Yapım Amacı Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulanacak Saha (dk) 1.390 776. Göleti 12 Esk.264.00 20. Bölge Göletleri TESİSİN ADI Aslanbeyli Beylik Çukurhisar Dereyalak Hanköy Kanlıpınar Karaören Kelkaya Koçaş Sazak Ömerköy Yukarı Kartal Yukarı Söğüt Çatmapınar Erenköy Kayı-III Keskin (75. Sögütbaşı d.368 2.50 26. A. Kocadere Kartal d. Ilgın d.904 1.00 20.

İ.330 16.000 6760 4.50 7.00 6.00 8.S.S. H.687 6.İ. H.50 7.İ.00 4.60 6.İ.İ.İ.İ.00 4.İ.S. H.S.İ.350 24.İ. H.00 6.İ.S.473 16. H.00 3. H.000 67.970 8.4 Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü’ne Ait H.776 11. H.00 5.035 5 781 6 638 3.S.50 4.1 Endüstriyel Hammaddeler Hammadde Adı ALÇI TAŞI ASBEST İlçe Sivrihisar Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Bucak-Köy Merkez-Biçer Merkez-Kavacık Yarımca-Sulukara Merkez-Kavak Merkez-Belen Merkez-Sorgun Beylikahır-Balçıkhisar Merkez-Beyköy Mevkii Uludere Kınıkderesi Gökdere İncirli 28 .975 4. H.775 6. H.00 7.No Yapım Yılı 1984 1989 1990 1990 1992 1992 1997 1998 1998 1998 2000 2000 2000 2001 2002 2002 2002 2002 2002 2002 2002 2002 2003 Yapım Amacı H.İ. H. Beylikova-İkipınar 1.00 Bürüt Su Toplam Hacmi (m3) P P Göl Aynası Alanı (m2) P P 1 2 3 4 5 6 7 Çifteler-Belpınarı 3 adet Beylikova-İkipınar 2.5.950 13.S.500 5.S.197 3917 5119 7545 16348 15410 6928 13850 16543 5500 11.930 12.300 4.00 8.00 6.592 1.50 7.550 3.360 8.İ.814 20.700 9.5 MİNERAL KAYNAKLARI B.S.750 6. H.465 8 Mihalıççık-Çalkaya 9 Han-Pecene 10 Seyitgazi-Sarıcailyas 11 Alpu-Işıkören 12 Sivrihisar-İstiklalbağı 13 Sivrihisar-Mülk 14 Merkez-Karapazar 15 Mıhallıçcık-Tatarcık 16 Mihallıçcık-Çardak 17 Seyitgazi-Kırka I 18 Seyitgazi-Kırka II 19 Seyitgazi-Kırka III 20 Seyitgazi-Kırka IV 21 Merkez-Demirli 22 Mahmudiye-Balçıkhisar 23 Sivrihisar-Dinek Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü 2004 B.S.İ.5.S. H.İ.S.S.İ. Kırka Göletleri 3 adet Han-Ağlarca 2 adet Günyüzü-Kuzören Günyüzü -Ayvalı 19. H. H.500 7.S.İ.S.S.İ. H.800 16.735 4.TABLO B. H. H. H.538 4.İ.500 7.1 Sanayi Madenleri B.İ.500 18.800 18.İ. H.S.00 7.İ. Sedde Yüksekliği (mt) 6.S.S.75 8.S H.00 8.50 7.S.600 16.315 14.00 7.S.S.1. H. Göletleri Göletin Adı S.000 11.S.00 5.00 2.000 2.İ. H.İ.

Madenin Adı U U U İlçe U U Bucak-Köy U U Mevkii Mihalıççık BARİT BAZALT BORAT DOLAMİT KAOLİN KİL KUVARS LÜLETAŞI MANYEZİT MERMER MİKA OPAL TALK MerkezMihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Seyitgazi Merkez Sivrihisar Seyitgazi Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sarıcakaya Mihalıççık Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Sarıcakaya Sivrihisar Çifteler Merkez Merkez Mihalıççık Çardak/Lütfiye Merkez-Dağcı Merkez-Hacılar Merkez-Sazak Merkez-Seki Merkez-Tatarcık Kırka-Kayı Merkez-Karadat Kırka Merkez-Gündüzler Başören İncik Merkez-Ahırözü Merkez-Çukurören Merkez-Sazak Merkez Merkez Merkez-Ahırözü Merkez-Yarıkçı Merkez-Söğütçük Alpu-Başören Alpu-İmişehir Alpu-Karatokat Alpu-Söğütçük Merkez-Margı Merkez-Gökçeoğlu Merkez-Gündüzler Merkez-Sepetçi Alpu-Başören Alpu-İmişehir Alpu-Gökçekısık Alpu-Gündüzler.Kuzey Delikkaya .Kayı Alpu-Karatokat Alpu-Margı Alpu-Musaözü Alpu-Sepetçi Alpu-Yürükkartal Beylikahır-Akköprü Merkez-Kayı Merkez-Gündüzler Merkez-Süpren Merkez-Karacakaya Merkez-Orhaniye Gümele-Laçin Merkez-Avlamış Merkez-Sazak 29 Türkmen Babadağ Taşhöyük Killiktepe Kızılardıç Taşhöyük Söğütçük Esk.

5. Gündüzler Gümele-Mayıslar Kaymaz-Karakaya Alpu-Ağaçhisar Alpu-Ciceros Beylikahır-İkipınar Merkez-Bahçekuyu Merkez-Dağcı Merkez-Sarıköy Merkez-Yağarslan Kaymaz-Kızılcaören Merkez-Elçik Merkez-Hortu Merkez-Kızılcameşe Gümele Alpu-Dereköy Alpu-Başören Gümele-Laçin Gümele-Mayıslar Merkez-Gökçekısık Merkez-Gündüzler Merkez-Margı Merkez-Sazak Merkez-Sepetçi Beylikahır-Emircik Merkez-Bahtiyar Merkez-Dağcı Merkez-Lütfiye Merkez-Kavak Günyüzü-Beşköprü Kaymaz Merkez-Dumluca Merkez-Dümrek Merkez-Mecidiye Merkez-Bahçeçik Kaymaz-Karakaya Merkez-Kayı Alpu-Rıfkiye Merkez-Gündüzler Merkez-Kızılcaviran Merkez-Kayı Yarımca-Danışment Mevkii Büyükyatak K.Değirmendere Karacagünü Buzluk deresi Hıdır deresi Köçekoğlu deresi Bozan çiftliği Kızıltepe Üçgüz Karakaya Alaca DEMİR KALAY KROM Göktepesi KURŞUN MANGANEZ Obrucak Karadere 30 .B.2 Metalik Madenler Madenin Adı ALTIN ANTİMUAN BAKIR İlçe Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Sivrihisar Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Bucak-Köy Bümele-Mayıslar Gümele Sarıköy Merkez-Ömerköy Karacaşehir K.

Madenin Adı Mihalıççık U U MANGANEZ VOLFRAM İlçe Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Seyitgazi Sivrihisar Sivrihisar Merkez U U Bucak-Köy Çukurören Merkez-Güneş Merkez-Hacılar Merkez-Kavak Merkez-Belen Merkez-Çukurören Merkez-Arapören Merkez-Dümrek Merkez-Karadat Mayıslar U U U Mevkii Zortaş Kirazlıyayla Karalar B.3 Enerji Madenleri Hammaddenin Adı Bitümlü Şist TERMAL SU KÖMÜR MADEN SUYU İlçe Bucak-Köy Mevkii URANYUM TORTUM Sivrihisar Merkez-Zeyköy Sivrihisar Günyüzü-Hamakarahisar Sivrihisar Merkez-Zeyköy Merkez Alpu-Uyuzhamam Merkez Gümele-Laçin Merkez Taşköprü-Ilıca Mihalıççık Merkez-Sarıköy Mihalıççık Merkez-Sazak Mihalıççık Merkez-Yarıkçı Sivrihisar Merkez-Babadat Sivrihisar Merkez-Yörme Sivrihisar Kaymaz-Karakaya Mihalıççık-Sivrihisar-Beylikahır Ilıcahamam 31 .5.

TİC. ŞTİ.VE TİC. LTD. Taş Ocağı AKTAŞ KÖMÜR VE MADEN SAN. Mermer Ocağı RAMAZAN ATICI Kum Ocağı BAŞAK KİREMİT-TUĞLA SAN. TİC. Toprak Ocağı NİYAZİ ÇETİN Kum Ocağı HASAN BASRİ UĞURLULAR Kum Ocağı AKDEMİR KİREMİT VE TUĞLA FAB. Kalker Ocağı FAALİYET YERİ 23 24 25 26 Alpu – Osmaniye Alpu – Osmaniye Günyüzü-Kayakent Sivrihisar. Kum Çakıl Ocağı ÖZUĞUR YEM MERMER SAN. ŞTİ.MAK. İNŞ. VE TİC A.5. SAN. BÖLGE MÜD.Ş. Kum Ocağı SALİH ERTÜRK Kum Ocağı ÜÇERLER HAFRİYAT İNŞ. Kum Ocağı ve Kırma Eleme KARAYOLLARI 4. Kırma Eleme Tesisi FAALİYET SAHİBİ ÜÇELLER NAK. Kum Ocağı İNÖNÜ BELEDİYESİ Taş Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi) SELKA MAD. A.Karadat Emircioğlu Köyü 27 Sivrihisar .ŞTİ.Oğlakçı Köyü ve Ballıhisar Yolu Muttalıp Beldesi Merkez Yörük Karacaören Köyü Karadat Köyü Sivrihisar Merkez Danışment köyü Sivrihisar İstiklalbağı Köyü İnönü Oklubalı Köyü Ballık Mevki Merkez Musaözü Köyü Merkez Musaözü Köyü Seyitgazi İdrisyayla Köyü Merkez Danişment Köyü Muttalıp Köyü Merkez Karagözler Köyü MERKEZ Karagözler Köyü Merkez Muttalıp Beldesi Karadere ve Tilkini mevkii Merkez Zincirlikuyu Kızılinler Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Muttalıp Köyü Muttalıp Köyü Muttalıp Köyü Kapukaya Köyü İmişehir Köyü Sakarıkaraören Esk.LTD. LTD .ŞTİ Alçı taşıOcağı M. TİC. BÖLGE MÜD. Alçı taşı Ocağı SAKARYA MOZAİK A.Ş Mıcırtaşı Ocağı AKYÜZ MADENCİLİK LTD. VE TİC. Sivrihisar. Kum Ocağı ZEKİ KASAP Kum Ocağı KARAYOLLARI 4. Satabilize Malzeme Ocağı KOÇKAYA İNŞAAT A. Şti.Ş. Kum Ocağı MEHMET KUŞ Kum Ocağı KÖKTEN İNŞ. BÖLGE MÜD. LTD. LTD.Kum Ocağı NEF'İ ARDA Tuğla Ocağı RAMAZAN UĞURLULAR Kum Ocağı LEVENT TOPRAK Toprak Ocağı MUSTAFA ÖZALP Kum Ocağı SEFEROĞLU İNŞ. VE TİC. Stabilize Malzeme Ocağı ADNAN TUZLU Kum Ocağı KARAYOLLARI 4.Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Doğal Malzemeler SIRA NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 SIRA NO FAALİYET YERİ Muttalıp Köyü Yörük Ören Keskin Köyü Yörük Yayla FAALİYET SAHİBİ ZAĞUTOĞLU HAFRİYAT NAKLİYAT TİC. Sepiyolit Ocağı ve Kırma Öğütme Tesisi FİKRET İPEK Kum Ocağı ESBETON A. Kil ocağı Sivrihisar-Yunusemre Mah.Kum Ocağı DADAŞ KUM HAF. Karayolu Kapukaya Köyü 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 32 .Ank. SAN. TARIK GÜRLER Stabilize Ocağı GÜVENSOY SU-TAŞ-KUM SAN.4. A.Ş. ŞTİ.Ş. Toprak Ocağı UYGUNLAR İNŞ.Ş.Kurşunlu Muttalıp Köyü 28 MEHMET TANIR Kum Ocağı KORAL MADENCİLİK A. Kırma Tesisi UZMAN MADENCİLİK TİC. LTD. Kum Ocağı ZAĞUTOĞLU HAFRİYAT NAKLİYAT TİC. LTD.Ş. Mıcırtaşı Ocağı ALİ ÖZTÜRK Mıcır Taş Ocağı İSA ÇAKIR Kalsit Ocağı LEVENT TOPRAK Toprak Ocağı ÖZER TOPRAK GIDA OTOMOTİV SAN.TİC.B. ŞTİ. LTD.

Ş.SIRA NO 22 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 SIRA NO FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ SEFEROĞLU İNŞ. A. TİC. Alçıtaşı Madeni İşl. Kum ve Çakıl Ocağı BEYLİKOVA BEL. Kalsit Ocağı AEM SAN. ŞTİ. A. MÜŞ.Çavuşdan mevkii PAR-SA İŞ MAK.VE SAN. Kum ve Çakıl Ocağı Yörük Karacaören Sivrihisar 33 . MİNAREL DOLGU . SAN VE TİC LTD.ŞTİ Stabilize Malzeme Ocağı DOLSAN DOLGU MADEN SAN. BŞK.ŞTİ. Kum ve Çakıl Ocağı SİVRİHİSAR BEL. Toprak Ocağı AHMET REFİK ZAYIF Kum Ocağı HASAN BASRİ UĞURLULAR Stabilize Dolgu Malzemesi EMİNE AYDINLI Taş ocağı ALİ İHSAN ÇETİN Volkanik Tüf Ocağı ÇİLEM MAD. ÇİLEM MAD.ŞTİ. Sivrihisar-Çaykoz köyü Sivrihisarİstiklalbağı köyü BeylikovaEmircik Köyü 44 LÜTFÜ İKİPINAR Manyezit Kili Ocağı GÜNEŞ KUM NAK. TİC.SAN.LTD. HAF.TİC.VE TİC.ŞTİ.ŞTİ. Kil Ocağı KILIÇOĞLU TOPRAK SAN.LTD. Köyü KILIÇOĞLU TOPRAK SAN VE TİC.BŞK. TİC.VE SAN. Keskin Köyü Taş Ocağı ILGAZLAR İNŞAAT A.VESA. Taş Ocağı BAYRAKTAR NAK. ŞTİ. ÇETİN PAŞALAR MADENCİLİK TİC.A.A.Ş.LTD.HAF. Kil Ocağı ABDULLAH ALEMDAR Mıcır Taş Ocağı DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Taş ve Kil ocağı ÖNCÜ MADENCİLİK MÜH.Ş.ŞTİ.Ş.SAN. A.Ş.İŞL.Ş. Kum ve Çakıl Ocağı KARADENİZ MOZ.Ş.STİ.LTD.TİC. Kum Ocağı DOLSAN DOLGU MADEN SAN. Kum ve Çakıl Ocağı BEYLİKOVA BEL. Keskin Köyü Toprak Ocağı Ilgazlar İnşaat A.TİC.Ş.LTD Muttalıp. TAAHHÜT TİC. Kalsit Ocağı ALAADDİN ARPACI Feldspat Maden Ocağı ZEKİYE ÖNCÜL Dolomit Sepiolit Madeni ALARKO CARRİER Ariyet Ocağı AHMET KIZILBÜK Manyezit Madeni OHL ASLİM ALARKO MUSTAFA KALAYCI ETİ MADEN İŞL. Mıcır Taş Ocağı GÜVENSOY SU TAŞ KUM VE TİC. A. LTD.NAK.LTD. TİC.MAK. LTD.Ş.NAK. YEDEK Sivrihisar-Babadat PAR. TİC.TİC.Ş.NAK.A.LTD.İNŞ. Kum-Çakıl Ocağı ETİ MADEN İŞL.TİC.Kırka yolu mevkii İnönü-Dereyalak Köyü Gölyeri mevkii Seyitgazi Çukurca Köyü Seyitgazi Şükranlı Köyü Sivrihisar Hüdavendigar Köyü Merkez İlçe Kanlıpınar Köyü Sivrihisar Dinek Köyü Beylikova Yukarı Dudaş Köyü Merkez İlçe Karaçay Köyü Merkez İlçe Sepetçi Köyü Mihalıççık Biçer Köyü Alpu Gökçeoğlu Köyü Seyitgazi Göknebi Köyü Keçeliözüdere Seyitgazi Kırka Lepçek Deresi 73 Muttalıp Köyü MıhallıççıkÇukurören Köyü Muttalıp Köyü Mahmudiye Yenimahalle Mehmet beyderesi MERKEZ Zincirlikuyu Köyü Merkez Muttalıp beldesi Bayıraltı mevkii Merkez Karapazar köyü taşlıyatak mevkii Beylikova-Okçu Köyü 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 Sivrihisar-Kurtşey Köyü MerkezZAĞUTOĞLU HAF.SAN. KEMAL ÖLÇÜ ÇUKURCA TÜZEL KİŞİLİĞİ Taş Ocağı ŞÜKRANLI TÜZEL KİŞİLİĞİ Taş Ocağı ABS ALÇI VE BLOK SAN A.TUR.SAN. BŞK. Mozaik taşı Ocağı BALCI MADENCİLİK SAN. Taş Ocağı Merkez Kireç Köyü 69 Muttalıp Köyü 70 Mıhallıççık –Çukurören Kesteldere Mevkii SivrihisarBöğürtlen Köyü Karapazar Köyü 71 Mahmudiye 72 Mihalıçcık-Dağcı Köyü Merkez-Yukarı Kalabak Köyü Merkez-MuttalıpKöyarkası Bayıraltı Mevkii Merkez-Gümele Köyü.

Bentonit Ocağı SERKAY ASFALT SAN.A. Kalker Ocağı ESAN ECZACIBAŞI END. A. SAN A.Ş. A. LTD. TEM. A.DSİ III.209.Ş. TİC. Beylikova Kum ve Çakıl Ocağı HERİŞ SER VE TURZ.TİC. SAN.Ş.120. LTD. Talk Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı Merkez İlçe Muttalip Beldesi Merkez İlçe Muttalıp Beldesi Merkez İlçe Muttalıp Beldesi Sakarı Ilıca İlçesi Taşköprü Köyü Mihalıççık Biçer Köyü Mihalıççık Sazak Köyü Mihalıççık Yunusemre Köyü 89 90 91 99 100 101 102 103 104 AK MICIR İNŞ. LTD.000 600.Ş. 3.000 5 milyon m³ 30 milyon m³ 520. SAN.A. HAM.000 1.050 1.Ş.200. Kil Ocağı SEBAD TOPRAK SAN. ÖZEN PETROL ÜRN. İNŞ.MAD. ŞTİ.İNŞTAAH.VE TUĞ SAN.Ş Sağdıkbağı Kum Ocağı GÜNYÜZÜ MERMER KUM SAN. SAN.VESA.000 18. LTD. SivrihisarPAZ. Kil Ocağı HATİPOĞLU GÜNEŞ KİR.487. Mıcırtaşı Ocağı UYSAL HAZIR BETON ÜRET. TİC.VETİC.696. Bölge Müdürlüğü Verileri (1998-2004) 2. ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı KEMAL AKTAŞ Lületaşı Ocağı KARTAL YAPI İNŞ.SIRA NO 65 67 68 92 93 94 95 96 97 98 SIRA NO FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ MAKİMSAN ASFALT TAAH. MOZ. TİC. MAD. NAK. Ocağı Merkez ilçe Sevinç Köyü Merkez İlçe Demirli Köyü İnönü Oklubalı Köyü Mihalıççık Ahırköy Okçudere Mevkiii Mihalıççık Ahırköy Akçaağıltepe Mevkii Merkez İlçe Beyazaltın Köyü Sivrihisar Dürmek Beldesi Sivrihisar Böğürtlen Köyü Seyitgazi Aşağısöğüt Köyü ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 Eskişehir Yöresindeki Önemli Hammaddelerin Adları Hammadde adı MANYEZİT MERMER BORAKS KROM LÜLETAŞI Görünür Muhtemel Mümkün 35 mil.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 kayıtları.000 12. ŞTİ. m³ 2.Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünü Verileri (1998-2004) 34 . Kil Ocağı ARBİL MAD. LTD ŞTİ. ŞTİ.000 sandık (toplam) KAYNAKÇA : 1. ŞTİ. Taş Ocağı ETİ MADEN İŞLETMELERİ Geçirimsiz Malz.000 950 1. TİC. Yörük Karacaören SAN .000 Toplam 30.

7 7 2.5 11 2.6 6 2. kar yağışlı. 35 . Aylar Yön 1 E 2 E 3 W 4 W 5 W 6 W 7 W 8 W 9 W 10 W 11 E 12 E E : Doğu W : Batı Yıllık hakim rüzgar yönü batı yönündedir. Bir taraftan da Ege ve Marmara bölgelerine yakın olması nedeniyle bu bölgeler ikliminin etkilerini taşımaktadır.2 NW N : Kuzey S : Güney Yıllık en kuvvetli rüzgar Temmuz ayında NW (Kuzeybatı) ve N (Kuzey) yönlerinden 27.6 NNW 8 20.1 Rüzgar Hakim rüzgar yönü aylara göre şu şekildedir. Yıllık ortalama rüzgar hızı 2.7 2 3 3 2.8 12 2.(C). baharlar orta derecede yağışlı ve yazlar ise az bulutlu ve açık geçer.1.0 4 2. 2004 yılı ortalama fırtınalı gün sayısı Aylar Gün sayısı 1 1. Genellikle Eskişehir’de kışlar parçalı bulutlu.4 SW 12 25.1 Doğal Değişkenler C. Aylar Ortalama rüzgar hızı m/sn 1 3.4 WNW 6 25. yükseltileri.7 m/sn dir. HAVA (ATMOSFER VE İKLİM) C.3 10 1.5 SW 10 20. yeryüzü şekilleri. 2004 yılına ait ortalama rüzgar hızı aylara göre şu şekildedir.1 İKLİM VE HAVA Eskişehir. denize olan uzaklığı gibi nedenlerden dolayı kara iklimi özelliğine sahiptir.(1949-1990) Aylar Rüzgar hızı (m/sn) Rüzgar yönü 1 21 SSW 2 24.1.5 NW 7 27.0 7 1.0 5 1. coğrafi şartları.0 9 1.0 3 1.0 10 11 12 2004 yılı yıllık toplam ortalama fırtınalı gün sayısı 13’dir.6 m/sn hızla eser.0 2 2. C.6 W 5 24.5 Aylara göre en kuvvetli rüzgar hızı ve yönü şu şekildedir.9 4 2.5 NW 3 26.7 SSW 11 24.8 SSW 4 27.0 6 1.8 8 3.9 5 2.7 NNE 9 20.1.1 9 2. (1949-1990 yılları).0 8 3.

0 923.1 2 925.BASINÇ (milibar) Ort.1.8 6 925. GRAFİK C.Basınç (milibar) 1 919.0 12 6.9 12 930.0 9 11.2004 yılı ortalama kuvvetli rüzgar gün sayısı Aylar Gün sayısı 1 9.0 2 11.0 10 3.0 7 16.1 Ortalama Mahalli Basınç 935 930 925 920 915 910 905 900 895 890 O C A ŞU K BA T M AR N T İS A M N AY H AZ IS İR TE AN M AĞ MU Z U ST O EY S LÜ L EK İM KA S AR IM AL IK ORT.3 milibardır.4 8 9 10 11 926.0 5 15.1 927.1 7 923.5 4 923. 36 .0 8 17.1. C.0 3 12.0 Yıllık toplam 146 gün kuvvetli rüzgarlı geçmektedir.Basınç (milibar) (1933-1990) Ort.7 3 928.0 4 13.4 2004 yılı yıllık ortalama yerel basınç ise 925.2 Basınç 2004 yılı yıllık ortalama yerel basınç Aylar Ort.0 6 20.9 5 922.0 11 13.2 928.Basınç(milibar)2004 AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 2004 yılı en yüksek basınç Aylar Basınç (milibar 1 930 2 934 3 939 4 934 5 928 6 929 7 930 8 929 9 933 10 932 11 935 12 937 2004 yılında en yüksek yıllık mahalli basınç Mart ayında 939 milibar olarak tespit edilmiştir.

GRAFİK C.3 Nem 2004 yılı yıllık ortalama nisbi nem (%) Aylar Nisbi ort. AĞ H 37 AR M N AL IK L TO S AK İM N BA AR LÜ SI M T AN UZ .2 Yıllık En Yüksek Mahalli Basınç 950 EN YÜKSEK BASINÇ (milibar) 945 940 935 930 925 920 915 M AY IS H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S EY LÜ L C AK ŞU BA T AR T N İS AN AR AL IK KA SI M EK İM En Yüksek Basınç (milibar) En Yüksek Basınç (milibar) (2004) O M AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 Aylara göre 2004 yılı en düşük mahalli basınç ise: Aylar Basınç (milibar) 1 896 2 912 3 916 4 913 5 915 6 918 7 918 8 920 9 921 10 925 11 917 12 916 En düşük yıllık mahalli basınç 896 mb Ocak ayında tespit edilmiştir.(%) nem 1 77 2 66 3 53 4 55 5 54 6 52 7 44 8 51 9 48 10 59 11 67 12 75 Yıllık ortalama nisbi nem % 58 dir.1.1. Grafik C.3 Yıllık En Düşük Mahalli Basınç 930 En Düşük Yerel Bası nç (mb) (1933-1990) En Düşük Yerel Bası nç (mb) (2004) EN DÜŞÜK YEREL BASINÇ (mb) 920 910 900 890 880 870 T AY IS İS A O C AZ İR M EK ŞU US EY KA M TE M AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 C.

38 . 1 49 2 9 3 7 4 8 5 14 6 8 7 8 8 8 9 5 10 12 11 18 12 34 GRAFİK C.GRAFİKC.5 Yıllık En Düşük Bağıl Nem 60 50 40 30 20 10 0 M AY IS H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S KA SI M T EK İM AR AL IK O C AK ŞU BA T İS AN EY LÜ L M AR EN DÜŞÜK BAĞIL NEM % TE AYLAR En Düşük Bağıl Nem % (1929-1990) En Düşük Bağıl Nem (2004) N AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 En yüksek nem olarak meteorolojide % 100 oranı vardır.4 Yıllık Ortalama Bağıl Nem 90 ORTALAMA BAĞIL NEM % 80 70 60 50 40 30 20 10 0 İR AN M M U AĞ Z US TO S EY LÜ L EK İM KA SI M AR AL IK AK ŞU BA T M AR T N İS AN AY IS C Ortalama Bağıl Nem % (19291990) Ortalama Bağıl Nem (2004) O M H AZ Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 2004 yılı en düşük nisbi nem (%) Aylar Nisbi nem Min. Aylık ortalamalar incelendiğinde Haziran Eylül ayları arasında ortalama nemin en az olduğu Ocak ayının ise % 49 ile en nemli ay olduğu görülmektedir.

3 7 4 -8.7 10 182.4 2 7 8.C.6 Yıllık Ortalama Buharlaşma YILLIK ORTALAMA BUHARLAŞMA (mm) 350 300 250 200 150 100 50 0 AY IS H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S KA SI M AR T Ü L M N İS AN C AK BA T EY L EK İ AL I K Yıllık Ortalama Buharlaşma(mm) (1962-1990) Yıllık Ortalama Buharlaşma (2004) ŞU O M AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 39 AR M .2 27 9 33.8 5.4 16 2 20.8 7 328.6 17.8 1 En yüksek sıcaklık Temmuz ayında (11.07. Buharlaşma 2004 Yılı Ortalama Buharlaşma (mm) Aylar Ort.5 28 3 24.0 15 3 -9.3 1.7 20.4 2 12 12.0 28 4 29.6 14.6 6 228.3 29 9 0.5 8 265.6 17 11 25.2004) -18.8 23 12 -9.10 25 11 -7.2 17 En düşük sıcaklık Ocak ayında (24.2 21 10 27.1.4 24 6 31.1 24 2 -18.8 21.5.sıcaklık -0.1 5.1 11 5 26.2 11 8 34.0 18.Yıllık ortalama sıcaklık 10.2004) 35.4 (°C) En soğuk ay Ocak.4 14 7 35.0 18 8 9.0 11 0 12 0 GRAFİK C.1.8 26 6 4.1. en sıcak ay Temmuz ayıdır.01.1. 2004 Yılı En Yüksek Sıcaklık ve Günü Aylar En yüksek sıcaklık°C Gün 1 11.2 olarak ölçülmüştür 2004 Yılı En Düşük Sıcaklık ve Tarihi Aylar En sıcaklık°C Gün ve Yıl 1 düşük -18. (mm) 1 Buharlaşma 0 2 0 3 0 4 0 5 194.0 5 5 0.2 13 10 -0.7 1.1 olarak ölçülmüştür C.4 Sıcaklık 2004 yılı ortalama sıcaklık (°C) Aylar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Ort.4 9.4 9 245.5 12.7 °C dır.

6 2 8.1.1.1.2 7 0.2 6 12.3 9 0.1 2 3.0 8 7.6.0 10 5.Yağış (mm) (1929-1990) Ort.3 5 6. Yağışlar C.0 11 8.C.2 2004 yılı günlük en çok yağış miktarı Aylar Ort.1.Yağmur 2004 yılı aylık ortalama toplam yağış (mm) (kg/m²) Aylar Ort. Yağış(mm) 1 9.YAĞIŞ (mm) 40 30 20 10 0 Ort.8 Yağışlı Gün Sayısı 20 YAĞIŞLI GÜN SAYISI 15 Yağı şlı Gün Sayı sı Yağı şlı Gün Sayı sı (2004) 10 5 0 U Z R T YI S AN YL Ü L Kİ M AK IM K AS N S T Zİ R A N İS R AL IK A BA O C TO A A M M M M U Ğ U S Ş H A TE AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 A 40 E E AR M AL I K .8 3 11.0 8 4.9 12 8.1.7 4 15.3 4 40.7 Yıllık Ortalama Yağış 60 50 ORT.7 mm olarak ölçülmüştür.Yağış (mm) (2004) KA SI M AY IS EK İM Ü L C AK AR T N İS AN BA T H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S ŞU EY L M O AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 Bir gün içerisinde en fazla yağış 16.1943 tarihinde 53.3 3 17.10.1 12 26.8 11 15.min.9 5 22.4 6 27.8 GRAFİK C.9 9 0 10 4.5 7 0. 2004 yılı yağışlı gün sayısı Aylar Yağışlı sayısı 1 gün 21 2 7 3 9 4 11 5 8 6 7 7 0 8 2 9 0 10 6 11 9 12 10 25 GRAFİK C. Yağış 1 56.6.

2 4 5.9 Donlu Gün Sayısı DONLU GÜN SAYISI 25 20 15 10 5 0 O C A Ş K U B A T M A R T N İS A N M A H YIS A Zİ R TE AN M A MU Ğ Z U S TO S E YL Ü L E K İM K A S I A M R A LI K donlu gün sayısı AYLAR Devlet Meteoroloji işleri Genel Müdürlüğü 2004 2004 yılı kar yağışlı gün sayısı Aylar Kar yağışlı sayısı 1 gün 15 2 8 3 2 4 5 6 7 8 9 10 11 5 12 1 En fazla kar yağışı Ocak ayındadır.3 5 0.8 3 17.2 Kar.0 12 18. GRAFİK C.1 En fazla donlu geçen gün sayısı Ocak ayındadır.6.1.1 ve daha düşük olduğu günler) 51 yıllık ölçüm sonucuna göre aşağıdaki gibidir.Kar Yağışlı Günler (2004) M AY IS H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 41 M AR AL IK T AK ŞU BA T N İS AN M AR EY LÜ EK İM L KA SI O C .C. Sis ve Kırağı Donlu gün sayısı (minimum sıcaklığın –0.1.0 7 0.1 2 18.Kar Yağışlı Günler Sayısı (1951-1990) Ort.5 gün donlu geçmektedir. Yıllık ortalama toplam 96.0 8 0. Yıllık ortalama toplam 31gün kar yağışlı geçmektedir. Dolu.KAR YAĞIŞLI GÜNLER 16 14 12 10 8 6 4 2 0 Ort.10 Kar Yağışlı Gün Sayısı ORT.0 10 3. GRAFİK C.0 9 0.7 11 10. Aylar Donlu gün sayısı 1 23.0 6 0.

11 Kar Örtülü Gün Sayısı 16 KAR ÖRTÜLÜ GÜNLER SAYISI 14 12 10 8 6 4 2 0 Kar Örtülü Gün sayısı (1928-1990) Kar Örtülü Gün Sayısı (2004) S H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S KA SI M Ü L M N İS AN BA T M AR T O C AK M AY I ŞU EY L EK İ AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 2004 yılı en yüksek kar örtüsü (cm) ölçüm sonuçları Aylar En Yük.12 En Yüksek Kar Örtüsü 35 EN YÜKSEK KAR ÖRTÜSÜ (cm) 30 25 20 15 10 5 0 M AY IS H AZ İR AN TE M M U Z AĞ U ST O S EK İM M T AK ŞU BA T İS AN M AR EY LÜ KA SI AR AL O C IK L AR AL I K En Yüksek Kar Örtüsü (cm)(1929-1990) En Yüksek Kar Örtüsü (cm) (2004) N AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 42 . Kar örtüsü (cm) 1 14 2 11 3 1 4 5 6 7 8 9 10 11 6 12 GRAFİK C. Yıllık ortalama toplam 35 gün kar örtülü geçmektedir GRAFİK C.2004 yılı Ortalama Kar Örtülü Gün Sayısı Aylar Kar örtülü sayısı 1 gün 13 2 13 3 1 4 5 6 7 8 9 10 11 8 12 En fazla kar örtülü ay Ocak ve Şubat aylarıdır.

Nedenleri bitki örtüsünün zayıflığı.6 2 33.1. yağış şiddetinin düzensizliği ve dere yataklarının yetersizliğidir.0 12 44.9 9 13. Yağış (mm) 1 39.8 5 53.2 7 12. 5628 hektar bataklık arazi kurutulmuş bulunmaktadır.1.0 10 27. Uygulaması yapılan Küçük Su İşleri Tesisleri .8 Kuraklık Eskişehir İlinde sert bir karasal iklim görülmektedir. AĞ H U 43 . Porsuk Barajı 1971 yılında yükseltilerek.1. YAĞIŞ (mm) ORT.3 8 9.4 11 30.7 3 41.10 Mikroklima İlimiz Sarıcakaya İlçesi (225 m) mikroklima özelliği göstermektedir. C. C. 17 adet köy. YAĞIŞ TE AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 Yıllık ortalama toplam yağış 372. Bu etütlerin 76 adedinin uygulanması yapılmış olup geriye kalan 82 adedi uzun vadeli uygulama programı taslaklarında yer almaktadır.1. Yazlar sıcak ve kurak.13 Ortalama Yağış 55 50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 AN S Z T L AK AN IS U BA AR LÜ O İM SI AY ST EK İS İR ŞU EY KA O M M AZ AR M N AL M C IK M T ORT.1. Etkileri ise tarımda verim düşüklüğü ve yerleşim alanlarının da zarar görülmesidir. barajdan olabilecek taşkın böylece önlenmiştir.C. Eskişehir İl sınırları içinde 1992 yılı sonuna kadar 158 adet taşkın koruma ve kurutma etüdü yapılmıştır. Aylık ortalama yağış 16 yıllık ölçüm sonuçlarına göre : Aylar Aylık ort.2 mm’dir.1. Gece ve gündüz arasındaki ısı farkı fazladır. 1 ilçe.6 6 30. 7 mahalle ve 4788 hektar arazi taşkından korunmuş. Sarıcakaya’ya ait meteorolojik bilgiler aşağıdadır. kışlar ise sert ve yağışlı geçer.8 4 36.7 Seller Eskişehir’de 1963-1964 ve 1968 yıllarında büyük bir sel yaşanmıştır.0 GRAFİKC.

6 4 14.9 6 23. 44 .6 2 9.1 5 - 6 - KA SI M AR AL IK O CA K ŞU BA T M AR T Nİ SA N -5 7 - 8 - 9 - 10 - 11 3.1 12 6. SICAKLIK -10 AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 Aylar Ort.2 12 6.1 5 18.Aylık ortalama sıcaklık 7 yıllık ölçüm sonuçlarına göre : Aylar Ort.9 11 10.15 Donlu Gün Sayısı DONLU GÜN SAYISI 10 8 6 4 2 0 O C ŞU AK BA M T AR N T İS A M N AY H AZ IS İ TE RA M N AĞ M U UZ ST O EY S LÜ L EK İ KA M S AR IM AL IK donlu gün sayısı AYLAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 Ortalama nisbi nem (%) 8 yıllık ölçüm sonuçlarına göre : Aylar Ort. GRAFİK C.5 4 0.2 9 22. Sıcaklık (°C) 1 5. Nisbi Nem (%) 1 72 2 68 3 61 4 57 5 60 6 57 7 56 8 58 9 60 10 70 11 70 12 72 Yıllık ortalama nisbi nem % 63 tür.0 10 15.3 3 8.3 8 25.4 2 5.1°C dir. SICAKLIK (°C) 25 20 15 10 5 0 M AY HA IS Zİ RA N TE M M AĞ UZ US TO S EY LÜ L EK İM ORT.14 Ortalama Sıcaklık 30 ORT.2 7 25. GRAFİK C.1 3 6. Sıcaklık(°C) 1 7.6 Yıllık ortalama toplam 33.0 Yıllık ortalama sıcaklık 15.1 gün donlu geçmektedir.

Halen her yıl yüzlerce hektar tarım toprağı ya şehirleşmeye yada sanayileşmeye açılmaktadır. Plansız Kentleşme Eskişehir İli düz bir ova üzerine yayılmıştır.2. tarım topraklarının kaybını ve yeşil alan yokluğunu getirmektedir.1.5 3/82 8 10.0 30/86 10 0.5 7/84 11 24.0 1/85 4 -0.0 22/85 3 -8. N İS B İ N E M ŞU M M O M N U A K TE H AY LAR Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğü 2004 En yüksek sıcaklık ve tarihi 8 yıllık ölçüm sonuçlarına göre : Aylar 1 2 25.8 26/87 2 -13.2 28/86 12 -6.1980 de tespit edilmiştir.07. Büyükşehir Belediyesi çözüm olarak uydu kentler oluşturmaktadır.2 18/82 3 30.0 12/80 8 40. NİSBİ NEM (%) 70 60 50 40 30 20 10 N Z S IS LÜ A İM U O M K N T ST M R EK A B İS C SI Y A EY Zİ A A LI A R A A K T L O R T .5 8/82 6 38.8 1/85 9 37.(°C) 20.0 31/87 11 -3. C.0 4/80 En yüksek Sıc.8 Günü ve Yılı 18/82 En yüksek sıcaklık 42.5 17/86 10 35.(°C) Günü ve Yılı 1 -7.1 6 O r ta la m a N is b i N e m S a y ısı 80 ORT.0 17/82 7 7.1.2 4/80 12 22. Yapay Etmenler C.5 1/81 5 1.2.5 11/86 En düşük sıcaklık 22.5 1/81 6 8.5 10/82 4 34 10/82 5 38. Öncelikle şehir merkezi ve şehrin büyüme yönü verimli tarım toprakları üzerinde olmuştur. Ancak şehirleşmenin daha sağlıklı olabilmesi için izinsiz yapılaşmaya karşı kesin önlemler alınmalı ve sıkı A Ğ 45 A R . En düşük sıcaklık ve tarihi 8 yıllık ölçüm sonuçlarına göre : Aylar En düşük Sıc.1.G R A F İ K C .2 16/83 9 6.0 °C ile 12. Bu bölgelerde de düzenli bir yapılaşma söz konusu olmayıp özellikle yeşil alana yer vermeyen bitişik nizama yer verilmektedir.5 8/84 7 42.1985 tarihinde –13 olarak tespit edilmiştir.2. Bu düzensiz kentleşme beraberinde altyapı yetersizliğini.

a) Alt Isıl Değeri (min) Toplam Kükürt Değeri (max) Uçucu Madde Toplam Nem (max) özelliklerini taşıyan ithal kömürlerin.501 m²’dir. araştırmış ve bir “Kömür Komisyon Raporu” hazırlamıştır.02. sobalı evlerde SOMA+18 Lavvar ve kok kömürü kullanılması tavsiye edilmiştir. Sağlık Müdürlüğü. iç göç oranı ise ‰ 91’dir. 20.06.1) : % 12-22 + (% 1) : % 10 + ( % 1) (satışa sunulan) (kuru bazda) (kuru bazda) (satışa sunulan) 46 .denetimler yapılmalıdır. 06. ülkemizde kömür çeşitleri ile ithal edilebilecek kömürleri her yönüyle incelemiş.2. Bu nedenle Mahalli Çevre Kurulunun 02. Osmangazi Üniversitesi Maden Mühendisliği Bölümü. kent merkezinde kişi başına düşen yeşil alan miktarı ise 5. C. Isınmada Kullanılan Yakıtlar Şehrimiz için temiz hava planlarının yapılması.2000 tarih ve 770-4508/18791 sayılı yazıları ekinde belirtilen daha önce hava kirliliği yaşamış illerde alınan tedbirlerin devamına ilişkin görüşleri doğrultusunda şehir merkezinde geçmiş yıllarda olduğu gibi . Ayrıca Mahalli Çevre Kurulu Kararları ile doğalgaz projesi tamamlanmış konutlarda da doğalgaz kullanımına geçilmesi için değişik tarihleri kapsayan süreler verilmiş ve genelinde doğalgaz kullanan abone sayısı 2000 yılı sonu itibariyle ile 65. 2001 yılı sonu itibarı ile 76. İl Çevre Müdürlüğü.1994 tarih ve 10 nolu kararı ile 11 büyük kuruluşa doğalgaza geçme zorunluluğu getirilmiştir.1998 tarih ve 5 nolu. Anadolu Üniversitesi Çevre Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi.12. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi.2.1995 tarih ve 12 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararının devamı niteliğindeki 19.513’e ulaşılmıştır.07.106’ya . Eskişehir Çimento Fabrikası ve Eskişehir Şeker Fabrikası’ndan seçilen konusunda uzman kişilerden oluşturulan komisyon.2 ha olup. Toplam kentsel yeşil alan yüzölçümü 258. İl merkezinin zamanla büyüyüp gelişmesi sonucu yerleşim alanı içinde kalan büyük endüstri kuruluşları da teknolojilerinin eski olması ve kullandıkları yakıt nedeniyle hava kirliliğinin artmasına sebep olmuştur.09.93 m²’dir.1999 tarih ve 3 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararları ile de aynı yakıt programı ve alınan tedbirlere devam edilmiş ve şehir merkezinde hava kirliliği Dünya Sağlık Örgütünce belirlenen hedef değerlerin altına indirilmiştir.2.1995 tarih ve 12 nolu kararından sonra gerçekleşmiştir. Eskişehir’in dış göç oranının 1990 nüfusu içindeki payı ‰ 80. Eskişehir’deki hızlı sanayi gelişiminin ardından artan iş imkanları ve yükselen hayat standardı ili göç veren bir il olmaktan çok göç alan bir il konumuna getirmiştir. Raporun sonucunda kaloriferli binalarda ithal taş kömürü. 2002 yılı sonu itibarı ile 91.625. temiz ve kaliteli yakıta dönüşüm planlarının hazırlanması ve kararlı bir şekilde uygulanması ilk defa Mahalli Çevre Kurulunun 20.1.3.838’e . Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji İşleri Genel Müdürlüğünün 11.588’e ve 2004 yılı sonu itibarı ile 106. (2000 yılı nüfus sayımına göre) C.02.1. : 6000 ( -500) kcal/kg : % 1 + (% 0. Yeşil Alanlar Eskişehir İli içindeki yeşil alanların toplamı 3.

Yukarıdaki hususlara uymayan veya yerine getirmeyen kömür satışı yapan yerlerin Satış İzin Belgelerinin yenilenmemesine veya iptal edilmesine.Kömür satışı yapmak isteyen kişi.2004 tarih ve 05 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile şehir merkezinde geçmiş yıllarda olduğu gibi bundan sonraki yıllarda da. (a) ve (b) bentlerinde belirlenen özelliklerin dışında yakıtların satılmasının ve kullanılmasının yasaklanmasına. 47 . Mamuca ve Kanlıpınar köylerinde de aynı yakıt programının uygulanmasına.5 dan fazla kükürt içeren sıvı yakıtların kullanılmamasına. kuruluş ve işletmelerin Satış İzin Belgelerinin Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nca izin süresi sonunda yenilenmesine. . kurum ve kuruluşların bağlı bulundukları meslek kuruluşlarından alınmış Ticaret Sicil Kaydı Belgesi. . Keskin. : 6200 ( -200) kcal/kg : % 0. b) Konutlarda ve sanayide % 1.05.0 özelliklerini taşıyan Soma + 18 Lavvar Linyit kömürlerinin satılmasına ve kullanılmasına. yenileme işleminde Eylül ayının baz alınmasına. d) Kömür satışı yapan kişi. Aşağıçağlan. Kozkaya.9 (max) : %12-28+(%1) : % 10 (max) : %14 (max)(+%1 tolerans) :18-150 mm (18 mm altı 150 mm üstü için max %10 tolerans) özelliklerini taşıyan ithal kömürlerin. Satış İzin Belgelerinin yenilenmesi sırasında. Alt Isıl Değeri (min) Toplam Kükürt Değeri (max) Nem (max) Tane Boyu 18 mm altı (max) : 4500 ( -500) kcal/kg :%1 : % 20 : 18-150 mm (18 mm altı 150 mm üstü için max %10 tolerans) Alt Isıl Değeri (orjinalde) Kükürt (kuru bazda) Uçucu madde (kuru bazda) Toplam Nem (orjinalde) Kül (kuru bazda) Boyut özelliklerini taşıyan yerli kömürlerin satılmasına ve kullanılmasına .Alt Isıl Değeri (min) Toplam Kükürt Değeri (max) Nem (max) Tane Boyu 18 mm altı (max) Tane Boyu 50 mm üstü (max) Tane Boyu 100 mm üstü : 4500 ( -500) kcal/kg (satışa sunulan) :%1 (satışa sunulan) : % 20 (satışa sunulan) : % 10 : % 20 : % 0.Mahalli Çevre Kurulu Kararı’na uygun kömür satacağına dair noter tasdikli taahhütname istenmesine. Yukarısöğütönü. Emirceoğlu. kurum.Taahhütnamede kurul kararına uygun kömür satmadığının tespit edilmesi halinde Satış İzin Belgesinin ve Ruhsatının iptal edileceğine dair hususların yer almasına. 26. . Yukarıçağlan. c) Bu özellikleri taşımayan katı ve sıvı yakıtların satılması ve kullanılması sonucu hava kalitesinin olumsuz etkilenmesine neden olan Muttalip Beldesi. Aşağısöğütönü.5 kükürt içeren kalorifer yakıtı (Tüpraş 615-Kalorifer Yakıtı) kullanılmasına. . bu özellikleri taşımayan kömürlerin satılmasına ve kullanılmasına izin verilmemesine karar verilmiş ve uygulanmıştır. % 1. Karacaşehir.

h) Şehir merkezine giriş ve çıkış yollarında 24 saat esasına göre Büyükşehir Belediye Başkanlığı.1984 tarih ve 18580 sayılı Resmi Gazete’de yayımlarak yürürlüğe giren “Mevcut Binalarda Isı Yalıtım ve Yakıt Tasarrufu Sağlanması ve Hava Kirliliğinin Azaltılmasına Dair Yönetmeliği’nin uygulanmasına. şehir içinde kömür satışı yapan yerlerin İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ekiplerince denetimlerinin yapılmasına. j) Büyükşehir Belediyesi Meclisince kömür satışı yapan yerlerin bir araya toplanmasına ilişkin aldığı karar doğrultusunda kömür satışı yapan kişi. ı) İl Defterdarlığı Vergi Kontrol Ekiplerince kömür taşıyan araçların kontrol noktalarında denetlenmelerine. bu sistemi kullanan binaların bacalarına filitre takılması. standart ve yönetmeliğe uymayan yeni binalara oturma izni verilmemesine. g) Kömür satışı yapan kişi. m)14 Haziran 2000 tarihinde yürürlüğe giren “TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları Standardı” ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın 19. doldurulması ve boşaltılması sırasında kömür kaybını ve bu işlemlerde oluşacak tozumayı önlemek açısından ithal ve yerli kömürlerin Mahalli Çevre Kurulu Kararının mahrukatçılara tebliğinden itibaren torba kömür olarak mal siparişi yapmalarına ve ellerinde bulunan açık kömürelerin 15. k) Geçmiş yıllarda Çevre Bakanlığı’nca izin verilen sanayi tesisleri hariç (Çimento ve Kireç Fabrikaları) petrokokun yasaklılık halinin devamına. f) İlimizde ısınma amaçlı soba ve kazanlarda kullanılmasında izin verilen kaliteli kömürlerin temini. belirtilen özellikler dışında kömür getirip. bunlarla ilgili bilgilerin Kömür Dağıtım Komisyonu Başkanlığınca aylık olarak Valiliğe bildirilmesine.2004 tarihine kadar satılmasına ve bu tarihten sonra torbalanmış kömür dışında açıkta kömür satışına izin verilmemesine. kömür üreticisi ve satıcısının bilinmesi. şehre merkezine sokmak isteyen araç sahiplerinin Valiliğe bildirilmesine. faaliyetleri sırasında yarattığı olumsuzlukların giderilmesine yönelik tedbirleri alamamış ve sağlık koruma bandı gözetilmeden verilmiş ruhsatlı yerlerin hafta sonu çalışma izinlerinin Büyükşehir Belediyesi’nce yeniden gözden geçirilmesine. bu kömürlerin analizlerinin yaptırılarak kurul kararına uygun olmadığı tespit edilenlerin köy ilköğretim okullarına gönderilerek ısınmada kullanılmasına. kurum ve kuruluşlarca yükleme ve boşaltma sırasında gürültü ve toz emisyonu kirliliğine sebebiyet verilmeyecek önlemlerin alınmasına. i) Denetimler sırasında kurul kararlarına uygun olmadığı şüphe edilen katı ve sıvı yakıtların Büyükşehir Belediyesi Kömür Dağıtım Deposunda yed-i emine alınmasına. bu sistemlerin non-stop yanmasının sağlanması ve 10-18 mm çapında fındık tabir edilen torbalanmış kömürlerin kullanılmasına.E ‘den Yeterlilik Belgesi almış firmalarca üretilmiş olması.07. n) Yakma dönemi öncesi soba ve kaloriferlere ait baca temizliklerinin yaptırılmasına. l) İşletme ve konutlarda kullanılan Stokerli (cebri yüklemeli fanlı) sistemlerin T. denetlemenin etkili uygulanması.11. 48 . kaçak kömür kullanılmasının önüne geçilmesi.e) Konut bölgeleri içerisinde kalmış. kömürlerin açıkta satışının önlenmesi. Tepebaşı Belediye Başkanlığı ve Odunpazarı Belediye Başkanlığı Zabıtaları ile İl Emniyet ve İl Sağlık Müdürlüğü’nce denetim ekibi oluşturularak. o) Kış sezonu boyunca kalorifer kazanlarının ilk yakış saatlerinin 06:30’a kadar tamamlanmasına. kurum ve kuruluşlara toplu olarak yer temini konusunda Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı’nca yapılan çalışmaların sonuçlandırılmasına.S. kömürlerin taşınması. gerektiğinde 24 saat esasına göre denetim ekibine İl Çevre ve Orman Müdürlüğü elemanlarının da katılmasına.

4.261 adettir.ö) Dış ortam sıcaklığı 15 ºC’nin altında olduğu günlerde kalorifer ve sobaların iş yerlerinde iç ortam sıcaklığı 18 ºC. fenni muayenelerde ve trafik kontrollerinde egzoz ölçümlerinin yaptırılıp yaptırılmadığına bakılması önemli rol oynamıştır. karar verilmiştir.) egzoz emisyon ölçümü zorunluluğu getirilmesi ve takibinin yapılması önemli ölçüde katkı sağlamıştır. Endüstriyel Emisyonlar Eskişehir’de endüstriyel hava kirliliği .2. Mart 2000 tarihi itibariyle Sivrihisar Demir Bakır ve Arabacılar Odası ile yapılan protokol doğrultusunda Sivrihisar İlçesinde de egzoz gazı ölçümleri yapılmaya başlanılmıştır.1.11. Trafikten Kaynaklanan Emisyonlar İlimizde egzoz gazı ölçümlerine Makine Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi ile Vakıf Başkanlığı arasında yapılan protokolle 14.1994 tarihinde başlanmıştır. Baca gazı ölçüm sonuçları standartlara uygun kuruluşlara İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’nce emisyon izni verilmektedir. İl genelinde motorlu araç sayısı 137. baca gazlarından kaynaklanan genel kirleticiler ile sanayinin türü ve şekline göre organik ve inorganik diğer kirleticilerden kaynaklamaktadır. C.11.2000 tarih ve 10 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile trafik denetimlerinde emisyon pulu olmayan araçlara yasal işlem yapılarak ölçümlerin en yakın ölçüm istasyonunda yaptırılması. Ayrıca toplu taşıma araçlarına (Halk ve Belediye Otobüsleri. 49 . 2872 sayılı Çevre Kanunu ve Türk Ceza kanununa göre işlem yapılmasına. Ölçüm yaptırmayan araçların tespiti ve ölçümlerinin yapılması amacıyla 16.2. kamu kuruluşlarına ait araçların. ş) Alınan kararlara uygun olmayan katı ve sıvı yakıt satışı yapan ve yakanlarla kararlara uymayanlara 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu. Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile emisyon izni verilmesi uygun bulunan kuruluşlar Tablo C. konutlarda 20 ºC’den yukarı olmayacak şekilde yakılmasına. Eskişehir’de endüstriyel emisyon kirliliğini önleyebilmek veya minimum seviyeye indirebilmek için Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri uyarınca sanayi kuruluşlarına tebligat yapılarak emisyon izni almaları istenmiştir.12.1’de verilmiştir. taksi vs. p) Hava emisyonları ölçümlerinde ani artışların tespitinde ve uyarı kademe sınırlarına ulaşılması durumunda 10.5. egzoz gazlarından kaynaklanan emisyonların kontrol altında tutulması amacıyla 2000 yılında da İlimizde egzoz gazı ölçümleri Vakfımız Temsilciliği ile yapılan protokol doğrultusunda 2 ayrı istasyonda ve ilçelerde de seyyar ekip tarafından devam edilmektedir.1. 2000 yılından sonra ölçüm yaptıran araç sayısının artmasında. sınıflama ve ambalajlama tesislerinin meskun mahal dışında kurulmasına. Bu araçlardan 102. C.729 adedi ölçüme tabii olup. fenni muayene istasyonlarında emisyon pulu olmayan veya ölçüm süresi geçmiş araçların fenni muayenelerinin yapılmaması uygulamasına başlanmıştır. r) İlimiz hudutlarında çıkarılan yerli kömürlere uygunluk ve satış izni belgesinin İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’nce verilmesine. dolmuş.1989 tarih ve 12 sayılı İl Umumi Hıfzısıhha Kurulu kararında belirtilen kademe planı uygulamalarına geçilmesine. s) Kömür paketleme.

Atışkan Yapı ve Endüstriyel Alçı Ürünleri A. Tic. San. San.06. Esk-Çimento Fab.07.1998 14.2000/4 (ÇB) 29.Tic.2000/7 (ÇB) 37.Ş.A.07.Şti.Ltd. Özge Gıda San.1999/8 (ÇB) 02.Ş.1997/78 10.07. Deniz Döküm San.1995/38 17.02. ve Tic A.09.2000/7 31.2000/5 29. ESEN Mak.2000/5 31.1996/54 14.11.A.12. A. Turmet Madencilik ve İnş.02. A. Ertan Döküm Makina San.07.Ş Yalçın Mobilya Öz İnşaat San. Tic. Şti Tarhan İnş.1998 14.Ş Demircanlar Yağ San.San.1994/2 25. İstanbul Seramik San.10.Ltd Şti Arıkan Kirko ve Makine San. ve Tic.1995/13 20. Tic.1998/2 09.06. A.12.San.A.03. Ford Otomotiv San.Ş 1.03. Tic. Tic.1999/6 (ÇB) 27.Ş Çıldırlar Kurşun Ltd Şti Alpes Endüstriyel Elek.Ş.Tic A. Tic. Tic. Tic.10.1998/87 28. Üstüner Madencilik Kimya San. Şti.1993/1 16.Ltd.Ş.09.Tic. Tic. Jamak Jant ve Makina İmalatı San.Ş.04.Ş.1998/6(ÇB) 14.1997/84 08.ve Hayvancılık Tic.Şeker Fab.01.Ş.08.Tic.1999/5 27.2000/7 26. A. Köy-Tür Tavukçuluk San.10.Ş Çağlayan Mak. ve Tic. Heriş Döküm San.Hava İkmal Bakım Merkezi TEI Tusaş Motor San. A.ve Tic A.1999/7 30.09. Esyem Yem San.Ş Tüprag Metal Madencilik San.Ş Kesikbaşlar Döküm San.05.Ş. Ltd.06.09.1995/41 17.Ş.1994/2 20.1999/8 30.Ş Por-Vit San. Özge Gıda San.Ş Esbeton Çimento Yan Ürünleri A.1999/7 30.Tic A.09. A.11.04. Ltd.1999 06.06.Ş. Km MÇK TARİH VE NOSU 16.02.1998/1 19.1997/82 10. Hisarlar Makine San.Tic.Ş.ve Tic.10.Ş Dersan Deri San. İzolasyon Müesesesi KÖY-TUR Tav. Et ve Balık Ürünleri A.1993/2 25.11.1997/79 10. Ltd.A.Tic.1996/54 17.07.12.A.Müh.02. Şti.09.02.1999/8 30.Ş. A.2000/2 18.Ş.2000/9 50 .08.1995/41 17. Toprak Kağıt A. A. Ltd. A.1999/3 04. ve Tic. Şti. Kesimhane Tesisi Peyman Kuruyemiş ve Gıda San.Ltd. Akyıldız Madencilik Yükseliş Makine San.1999/4 30. Tam Gıda San. ve Tic.1997/81 10. A. Şahlan Kabin Makina San Tic. A.08.09. Dekor Orman Ürünleri San.TABLO C. A.1999/6 (ÇB) 30.1997/72 10.04.09.02.07. A.07.Ş. ADRESİ OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB Yarımca Köyü OSB OSB OSB Esk-Bursa Yolu OSB OSB Esk-Ank Yolu Baksan Sanayi Sitesi Baksan Sanayi Sitesi Baksan Sanayi Sitesi Baksan Sanayi Sitesi Sivrihisar-Babadat Baksan Sanayi Sitesi Çukurhisar Beylikova Keskin Köyü Sivrihisar Caddesi No:26 İnönü Muttalıp Çevre Yolu Terminal Karşısı Muttalip Mevkii Muttalip Yolu Üzeri Mahmudiye OSB OSB OSB OSB Muttalip OSB Çukurhisar Yolu Üzeri Baksan Sanayi Sitesi OSB OSB OSB Çifteler OSB OSB OSB OSB OSB Kütahya Yolu 5.1995/15 09. Ambalaj Tes.1995/34 18.NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 KURULUŞUN ADI Doğruöz Giyim Sanayi Oğuzlar Yem Sanayi Sarar Giyim Tekstil Pınar Emaye Isı Gereçleri San.Ş.A.03. Şti.1998/2(ÇB) 19.1998/1(ÇB) 28. Toprak Seniteri ve İzolatör San.San. Özsan Döküm San Güven Döküm San Emek İnşaat İthalat ve ihracat Ltd Şti Yılmaz Döküm San. ve Tesis İmalatı San.09.09.Şti Esk.1993/1 16.1998(ÇB) 28.09.11.A.Yem Fab.Ş.1 Emisyon İzni Alan Kuruluşlar S.Ş.1997/80 10.1993/1 16.1997/83 10.Ş.

San.2003 20.02. Birlik Sünger Kim.Ş.Şti.Tic.2001/11 29.2001/11 16. Şti.10.A.Ür. Kümbet Akpınar Köyü OSB 8.Tic.Ş.2001/04 19.2003 20. Akyürek kardeşler Pet. Botel Bobin Teli ve Kablo San. ve Tic.2001/05 04.2002/8 31. Espol Sünger ve Kimya San.2003 20. ESKAR Et Ürn.(Sanayi Karşısı) MÇK TARİH VE NOSU 16.2002/7 28. Çelikoğlu Ulus Nakliyat Ltd. Doruk Ev Gereçleri San. Eti Bor A.2003 22.Şti.2003 20. Tülomsaş Lokomotif ve Motor San.07.03. Ltd.12. A.07.Sa. Döküm San.42002/04 22.2002/05 28.Ür. Esel Enerji Üretim San. İzocam San.Ş. Cad.01.Şti.Ş Esco Emaye Döküm San.2001/04 31.06. Erden Gıda San.Ş. Selka Hazır Beton San.03.2002/8 28.05.Md.2001/03 22.12. Burhanlar İnş.2001/10(ÇB) 26. ve Tic.2002/12 25. Ford Otomotiv San. Şti. Yeni Otogar yanı TFOŞ Trafik Araç Gereç Bahar Petrol San. Özçancı Emaye Isı MamülleriSan.12. Şti.Ş.08.Ş. Gündodu Mah. ADRESİ Muttalip OSB OSB OSB (emisyon ön izni) Muttalip OSB OSB OSB OSB İnönü OSB OSB Baksan Sanayi Sitesi Baksan Sanayi Sitesi OSB Baksan Sanayi Sitesi Bursa Yolu OSB Ahmet Kanatlı Cad.Şti.2001/09 11.02.Ş Kudret Metal İzabe Sanayi İşletmesi Tic.Ş.A.01. Selka Betonica San. Ltd.2002/7 24. Murat Döküm Atölyesi Kısacıklar Tavukçuluk Gıda ve İht. Turan Tarım Makinaları San.2002/12 22. Şti Paşabahçe Cam San. Yol Ayrımı OSB Kırka OSB Çifteler Sivrihisar Ankara yolu Emko Sanayi Sitesi Kütahya Caddesi No:204 Bursa Yolu 10. Şti.NO 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 KURULUŞUN ADI Prestij Mak.2002/01 17. A.Ürün.2001/03(ÇB) 22. A.09.2003 20.2001/08 11.04. Gıda San.Şti Akyürek kardeşler Pet.2003 20.Ltd.2001/10 29.2003 94 95 96 97 98 99 100 101 Sarar Otomotiv San.04.09. Orkun Giyim San.Tic.02. Şti. Ltd. A.2000/10 05.2001/10(ÇB) 26.Tic.2001/09(ÇB) 26.10.Ş.05. San.12.05.01.Ş. ve Tic. ve Tic.08.09.10.2002/12 25.Tic.2003 22.0.2002/04 17.11.2001/04 19.2002/10 31.Şti.Ş. A. Akyürek kardeşler Pet. ve San.Tic. İncenatör Tesisi Esçelik Isı Cihazları San.Ş.09. Karacan Otomotiv Petrol Ürn.2002/10 25. Camiş Ambalaj San. A.05. OSB OSB OSB Kütahya Caddesi Eskişehir Çevre Yolu Küth.02. A.Şti. Arçelik A. Tic. Basaş Ambalaj ve Yalıtım San.Ş.Ltd.2001/05 31.Tic.2001/04 (ÇB) 19.2001/05 (ÇB) 31.12.11.10. İlhanlar Gıda Tavukçuluk Ltd. ve Tic. Tic.11. ve Tic. (Taş Ocağı) Anadolu Tarım ve Hayvan Ltd.2002/6 24.Ltd.04.2003 20. A.Ş. 71 Evler Mah.Ş. Şan Döküm Sanayi Koldaş Döküm Atölyesi Aspen Yapı Sistemleri San.03.04.2000/11 22.01.Ş. Tic.2001/09 11. A.Ş.Tic. ve Tic.S.03. A. Kumsan Asfalt Plent Tesisi Mert Toprak Mamülleri Gençler Petrol Aksa İnşaat Elektrik Gıda San. ve Tic.02. Ltd. A.Ltd.Şti.Tic. A.Ür.09. Eskim Kimya San.02.San. A.2001/08 04. ve Tic.10. Tic.Ş.2002/12 25.2003 51 .Pet.Km Karagözler Mevkii OSB Alpu Yolu Gökçeoğlu Köyü Aşağısöğütönü Tunalı Mah.03.2003 20. Ltd.Tic Morgaz Petrol Ürünleri Sarıoğlu Tavukçuluk Emzet Akaryakıt Morgaz Petrol Ürünleri Şirintepe Muttalıp 3 Km Muttalıp 1Km Sivrihisar 20.03.2003 20. Gürka Otom. A.Ltd.03.Ş. Terracco Yapı Malz.2001/03(ÇB) 19. A.04.A.09.2001/08 04.

Şti. San. Ltd.09.09.2004/08 06. Dev Beton Çimento San.Ş.06. Tic. Oto.2003 22.2004/05(ÇB) 26.12.2003 22. ve Tic.2 1996-2004 Yıllarında Emisyon Ölçümü Yapılan Araç Sayıları YILLAR ÖLÇÜLEN ARAÇ SAYISI ÖZEL TOPLAM 1996 32333 33849 1997 37555 39036 1998 29783 31110 1999 37651 38766 2000 41748 43262 2001 41011 42240 2002 45157 46230 2003 43568 44565 2004 40851 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 RESMİ 1516 1481 1327 1115 1514 1229 1055 997 CEZALI ÖLÇÜLEN 2306 6580 2084 10430 12082 11924 4080 - 52 . İnş. San.02.2003 27. A.Ş Esk Dolum Tesisleri Serdar Döner Maden Öğütme Tesisi Muzaffer Kızıldağ Kalsit Öğütme Güçlü Hazır Beton San. Sit.Böl.Ş. Nak.06.2003 22.05.Ş AGİÇ Petrol Ürn.2004/09 06. Standart Çimento JMS Jant Makin San.Ş. Konveyör Beyaz Eşya ve Oto Yan.09. 12.San.2003 20.2003 22.Söğütönü Köyü Muttalıp Kanlıpınar Köyü Muttalip Mevkii Org San Böl 7. Teksan San Sit.2004 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü-2004 TABLO C. Shell Petrol Savuran Petrol Emzet Akaryakıt Sarıoğlu Tavukçuluk Altınaylar Yapı ve Mikronize San.2004/08 08.10.10. Org. Baksan San.2003 21.05.2003 11.Cad Alpu Yolu 1’ıncı km Ankara Karayolu 8’inci km Borsa Cad No:29 A. Tic. Tic.2003 21.Tic.Ş. Böl. A.02.Tic. Girişi İnönü Şarhöyük Mah. A.2004 (ÇB) 09.2003 19.04. A. A.2003 18. Şti. San. ve Tic.Tic Bursa Gaz Ticaret Eskişehir Şb.10.2004/05 08. Tic. Çukurhisar Mevkii Org.Ş.2003 22.12.05. Böl.2003 24.S.10. Cd.04. Otosar Otomotiv Turizm San.NO 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 KURULUŞUN ADI Köksal Petrol Otogaz İstasyonu Bursa Gaz ve San.04. 13.San. Otosar Otomotiv Turizm San.2004/05 26.2003 21.12.2003 22.2004/10 15.Söğütönü Köyü Seyitgazi Caddesi MÇK TARİH VE NOSU 18. Tic. Doruk Ev Gereçleri Ltd. Org. Çukurhisar San.12.San. Aygaz A. Cad. Şti.2004/04 26. Böl.2004/09 05.11. Apsen Yapı Sistem Karacan Otomotiv Dörtel Akaryakıt Tarımsal Porsuk Seramik Ürn.11.10.05. Gıda San. Karacan Otomotiv Petrol Ürün San. A.05.10. Ltd.Tic.08. Özaltın Toprak Bahar Petrol Ürünleri ADRESİ Porsuk Şubesi Atatürk Bulvarı Muttalıp Yolu 5 Km Şirintepe Karapazar Köyü Gündüzler mevkii Kütahya Yolu Org.2003 21. Bursa Gaz ve Petrol Tic A.2003 20.Böl.

3’de . Uzun Vadeli Sınır Değeri (UVS) 150 mg/m³’dür. TABLO C.18’de de 1992-2004 Dönemi kış sezonu PM ortalama değerleri verilmiştir. hidrojen sülfür (H2S). azot oksitler (NOX) ve ozondur. hidrokarbonlar.1. Ölçüm sonuçları bu istasyonlardan elde edilen değerlerin ortalaması şeklinde verilmiştir. B B İlimizde hava kirliliği ölçümleri iki ayrı istasyonda yapılmaktadır.2.C. Grafik C. Eskişehir’de 2004 yıllına ait Hava Kirliliği aylık ölçüm sonuçları Tablo C. Bu istasyonlar Sağlık Müdürlüğü ve Sağlık Meslek Lisesi’nde bulunmaktadır.17’de 1992-2004 Dönemi kış sezonu SO2 ortalama değerleri. (µg/m³) MAX ORT MİN 107 50 23 97 73 71 27 23 23 46 48 73 141 151 50 36 28 18 21 21 22 27 34 48 67 21 20 18 16 19 19 19 19 19 20 29 İl Çevreve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Tablo değerleri ve grafiklerden de görüleceği gibi alınan kararlar ile İlimizde hava kirliliği tamamen giderilmiş ve kirlilik dünya standartlarının altına çekilmiştir. (µg/m³) MAX ORT MİN 75 44 27 88 70 89 75 73 43 52 54 72 86 94 57 53 54 52 45 33 36 42 52 58 69 29 36 32 36 25 25 27 31 42 34 50 PM KONS. Gaz halindeki kirleticilerin en önemlileri karbonmonoksit (CO). normal sıcaklık ve basınç altında gaz formunda bulunan maddeler ile katı ve sıvı halde bulunan maddelerin buharlarından ileri gelir. B B Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’ne göre. Kükürtdioksit Konsantrasyonu ve Duman Hava kirlenmesine sebep olan gaz kirleticiler. 53 .Grafik C. HAVA KİRLETİCİ GAZLAR VE KAYNAKLARI C. kükürtdioksit (SO2) için Kısa Vadeli Sınır Değeri (KVS) 400. kükürtoksitler. Bu nedenle hava kirliliğinde en önemli kriterlerden biri olarak kabul edilmektedir. B B B B Kükürtdioksit (SO2) suda ve dolayısıyla vücut sıvısında büyük ölçüde çözünebilen gaz olması nedeniyle insan sağlığı açısından önemlilik arz eder.2.3 2004 Yılı SO2 ve PM Ölçüm Değerleri B B AYLAR OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS HAZİRAN TEMMUZ AĞUSTOS EYLÜL EKİM KASIM ARALIK SO2 KONS.

UVS 150 100 50 0 1992-1993 1993-1994 1994-1995 1995-1996 1996-1997 1997-1998 1998-1999 1999-2000 2000-2001 2001-2002 2002-2003 2003-2004 2004-2005 YILLAR B İl Çevre ve Orman Müdürlüğü-2004 54 .GRAFİK C. 18 1992-2004 Yılları Kış Sezonu PM Ortalamaları 350 300 KVS 250 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART PM µg\m³ 200 KIŞ AYLARI ORT.

OCAK ŞUBAT MART UVS 150 100 50 0 1992-1993 1993-1994 1994-1995 1995-1996 1996-1997 1997-1998 1998-1999 1999-2000 2000-2001 2001-2002 2002-2003 2003-2004 2004-2005 YILLAR B 55 .GRAFİK C.17 1992-2004 Yılları Kış Sezonu SO2 Değerlendirmesi 500 450 KVS 400 350 300 250 200 EKİM KASIM ARALIK SO2 µg\m³ KIŞ AYLARI ORT.

19 1990-2004 Yılları Arası Ortalama SO2 -PM Grafiği 350 300 250 KİRLİLİK µg/m³ 200 171 150 181 193 167 174 SO2 PM UVS 126 100 50 37 52 59 60 69 51 45 55 44 46 46 44 50 44 37 39 39 44 49 36 35 50 43 42 0 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 56 .GRAFİK C.

4 ve Grafik C....... Uzun Vadeli Sınır Değeri 150 µg/m³’tür.... yanma dumanları.....2. UVS 68 MAX SO2 µg/m³ ORT SO2 µg/m³ 73 79 37 114 103 23 MİN. gibi pek çok açıdan önem taşır. aerosol ve spray olarak sınıflara ayrılır. partikül maddelerin etkileri........... Kış aylarında. kimyasal dumanlar....C.. 250 µg/m³ Havada asılı partikül madde ...4 2000-2001 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi B B B B AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX SO2 µg/m³ 68 103 73 79 114 88 B B ORT SO2 µg/m³ 42 70 53 49 62 46 B B MİN. SO2 µg/m³ 23 40 37 32 39 35 B B İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Grafik C. Partikül Madde Emisyonları Partikül halindeki kirleticiler menşelerine ve dane boyutlarına göre ince tozlar. atmosferik olaylarda oynadığı rol vb.... Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliği Kontrol Yönetmeliğine göre Partikül madde için Kısa Vadeli Sınır Değeri (KVS) 300..... kimyasal buhar....... binaların ısıtılmasıyla ortaya çıkabilen hava kirlenmelerine yol açan hava kirleticiler için Ekim-Mart ayları arasında yerleşim bölgelerinde yapılan ölçümlerin ortalamaları. arıtılmaları. kış sezonu ortalaması sınır değerleri ....... Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliği Kontrol Yönetmeliğine göre.....2.......20’de verilmiştir. SO2 µg/m³ 88 39 42 70 40 53 49 32 62 46 35 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART AYLAR 57 . aşılmaması gereken kış sezonu ortalaması UVS Sınır değerleri ile mukayese edilir... Kış Sezonu Ortalaması Sınır Değerleri: Kükürtdioksit ... 200 µg/m³ Eskişehir İli 2000-2001 Dönemi Kış Sezonu SO2 değerlendirilmesi Tablo C. Partikül maddelerin boyutları...20 2000-2001 Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 KONSANTRASYON µg/m³ KVS KIŞ AYLARI ORT.... Hava kirlenmesinde önemli yer tutan partiküler madde boyutları 0..01-100µ arasında değişmektedir.. Tablo C..

2000-2001 dönemi kış sezonu PM değerlendirilmesi Tablo C. B B Tablo C. PM µg/m³ 94 93 95 UVS 85 96 50 30 31 44 21 46 25 54 76 33 38 25 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 2001-2002 Dönemi Kış Sezonu SO2 değerlendirilmesi Tablo C. 175 MAX PM µg/m³ ORT PM µg/m³ MİN.21’de verilmiştir. SO2 µg/m³ 27 33 29 31 25 22 B B İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 58 .21 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 KONSANTRASYON µg/m³ KVS KIŞ AYLARI ORT.22’de verilmiştir.6 ve Grafik C. Tablo C. 5 2000-2001 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX. 6 2001-2002 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi B B AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX SO2 µg/m³ 86 70 107 126 92 99 B B ORT SO2 µg/m³ 44 48 62 60 54 47 B B MİN. PM µg/m³ 85 175 94 93 95 76 ORT PM µg/m³ 50 96 44 46 54 38 MİN PM µg/m³ 30 31 21 25 33 25 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Grafik C.5 ve Grafik C.

Grafik C. Tablo C.23’de verilmiştir. PM µg/m³ 108 88 130 185 103 110 ORT PM µg/m³ 47 47 54 53 51 43 MİN PM µg/m³ 20 28 23 25 24 22 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 59 . UVS 86 4427 EKİM 70 4833 KASIM 107 62 29 ARALIK 126 60 31 OCAK 99 47 22 MART MAX SO2 µg/m³ ORT SO2 µg/m³ MİN.22 2001-2002 Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 KONSANTARASYON ug/m KVS KIŞ AYLARI ORT. SO2 µg/m³ 92 54 25 ŞUBAT AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 2000-2001 dönemi kış sezonu PM değerlendirilmesi Tablo C. 7 2001-2002 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX.7 ve Grafik C.

SO2 µg/m³ EKİM 75 38 20 KASIM 116 54 23 ARALIK 119 66 30 OCAK 114 60 25 ŞUBAT 96 54 30 MART 152 58 32 B B B B B B B B İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Grafik C.24 2002-2003 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi KONSANTRASYON µg/m³ 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART 75 38 20 116 54 23 KVS KIŞ AYLARI ORT. 8 2002-2003 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi AYLAR MAX SO2 µg/m³ ORT SO2 µg/m³ MİN.Grafik C. 185 UVS 130 54 23 53 25 47 20 88 47 28 103 51 24 110 43 22 MAX PM µg/m³ ORT PM µg/m³ MİN.23 2001-20002 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi 350 KONSANTRASYON µg/m³ 300 250 200 150 100 50 0 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART AYLAR 108 KVS KIŞ AYLARI ORT. PM µg/m³ İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Tablo C. UVS 119 66 30 114 60 25 96 54 30 58 32 152 MİN S02 µg/m³ ORT. S02 µg/m³ MAX S02 µg/m³ AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 60 .

PM µg/m³ 20 30 23 22 20 20 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Grafik C.Tablo C. SO2 µg/m³ 25 33 25 27 29 36 B B İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 61 . 10 2003-2004 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi B B AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX SO2 µg/m³ 73 112 92 74 88 70 B B ORT SO2 µg/m³ 37 72 46 44 57 53 B B MİN. 186 MİN PM µg/m³ ORT. PM µg/m³ MAX PM µg/m³ 131 90 95 20 36 49 UVS 149 60 22 2032 AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Tablo C. 9 2002-2003 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX PM µg/m³ 143 186 149 131 90 95 ORT PM µg/m³ 51 70 60 49 32 36 MİN.25 2002-2003 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi KONSANTRASYON µg/m³ 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART 20 143 51 70 30 23 KVS KIŞ AYLARI ORT.

26 2003-2004 Dönemi Kış Sezonu SO2 Değerlendirilmesi KONSANTRASYON µg/m³ 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART 73 25 37 33 112 72 25 KVS MİN S02 µg/m³ KIŞ AYLARI ORT.11 2003-2004 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi AYLAR EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART MAX PM µg/m³ 75 198 116 107 97 73 ORT PM µg/m³ 36 85 52 50 50 36 MİN. UVS 92 46 27 44 74 29 88 57 36 53 70 ORT. PM µg/m³ 20 20 22 23 21 20 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 62 . S02 µg/m³ MAX S02 µg/m³ AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 Tablo C.Grafik C.

olarak havaya geçerler. Bu kirleticilerle.5 aylık atmosferik yarılanma ömrüne sahiptir.4 Nitrojen Oksit Emisyonları İlimizde doğalgaz kullanımına 1995 yılından sonra göreceli olarak geçilmiş olup 2004 yılında ısınma ve sanayi amaçlı toplam 187. Kolay fark edilmeyişi ve kaynaklandığı yerde iyi dağılmayışı önemli bir özelliğidir ve zehirlidir. En önemli kaynakları ulaşım ve yakma işlemleridir.2. azot oksitler. is. atmosferik özelliklerin oluşturduğu kimyasal reaksiyonların en önemlileri ise fotokimyasal olaylardır ki. kül. P P B B C.3. kirletici kaynaklarından atmosfere doğrudan verilen kirleticiler ve bu kirleticilerle. duman vb.Grafik C. güneşten gelen zararlı UV (ultraviole) ışınlarına karşı 63 . C. 198 MİN PM µg/m³ ORT. buhar.3 Karbonmonoksit Emisyonları Renksiz kokusuz ve tatsız karbonmonoksit gazı normal şartlarda kimyasal olarak inerttir ve ortalama 2.Ozon Tabakasının İncelmesinin Etkileri. kükürtdioksit.2. Çeşitli kaynaklardan meydana gelen kirlilik maddeleri toz.26 2003-2004 Dönemi Kış Sezonu PM Değerlendirilmesi KONSANTRASYON µg/m³ 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 KVS KIŞ AYLARI ORT. ancak NOx ‘le ilgili bu dönem içinde ölçüm yapılmamıştır.447 m3 doğalgaz kullanılmıştır.1.2.5 Hidrokarbon ve Kurşun Emisyonları Kurşun emisyonlarını il genelinde 2 adet izabe tesisi ile 18 adedi faal olmak üzere toplam 35 adet döküm tesisi bulunmakta ve 2 adet fabrikada kupal ocağı ile döküm yapılmaktadır. karbon monoksit. bunlardan özellikle floroklorokarbonlar. Atmosfere kirletici kaynaklarından yayılan kirleticiler. C.3 ATMOSFERİK KİRLİLİK C. atmosferik özellikler arasındaki kimyasal olaylar sonucu oluşan kirleticiler olmak üzere iki şekilde bulunurlar. hidrokarbonlar asılı vaziyette bulunan katı partüküllerdir. Atmosferdeki bu kirleticiler.089. PM µg/m³ MAX PM µg/m³ 107 97 21 50 20 36 73 UVS 75 20 36 20 85 22 116 23 52 50 EKİM KASIM ARALIK OCAK ŞUBAT MART AYLAR İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Kayıtları 2004 C. sis.

C. SO2 suda çözünür (20°C’de 113 lt). SO2 B B B B B B B B B B B B B B SO2 + ½ O2 SO3 + H2O B B B B B B B B SO3 ve nem ile H2SO4 B B B B B B B B oluşturur. SO2 havadan iki kere daha ağırdır.1 Su Üzerindeki Etkileri Partiküler maddelerin önemli bir rolü kar ve yağmurun oluşumu için çekirdek (nüve) görevi yapmalarıdır. SO3 hemen reaksiyon verdiğinden havada serbest olarak uzun süre kalamaz. hayvan ve insana ulaşıp toksik etkiler yaratmaktadır. Sonuçta oluşan nitrik ve sülfürik asit diğer partiküller (toz.4. Ağaç köklerinin besin toplama yeteneğinin bozulmasının sorumlusu da gene asitleşme sonucunda toprakta harekete geçen alüminyumdur.yeryüzüne koruyan ozon tabakasında büyük tahribata yol açmaktadır. kurum. Bu oluşumun (asit yağmuru) kirlenmede önemi büyüktür. Asidik zerrecikler genellikle sülfürdioksit ve nitrikoksitlerin atmosferdeki yayılması ile oluşur. bu nedenle kirlenme değerlendirilmesinde önem taşır. kadmiyum ya da alüminyum gibi zehirli maddelerle tepkimeye girebilmekte ve normal koşullar altında çözünmez sayılan bu maddeler.4 HAVA KİRLETİCİLERİN ÇEVREYE OLAN ETKİLERİ C. İlimizde asit yağmurlarının etkileri hakkında sağlıklı bir veri bulunmamaktadır. asidik nemle tepkimenin sonucunda. Bu asidik yapıdaki tozlar ve gazlar nemli ve sıcak akciğer alveollerinde kimyasal olarak kana geçebilirler. is.Asit Yağmurlarının Etkileri Fosil kökenli yakıtların ısınma ve sanayide kullanılması sonucu atmosfere atılan baca gazları içinde bulunan SO2 ve NOx ler meteorolojik olaylar sonucu kimyasal değişmelere uğrayarak seyreltik sülfirik asit ve nitrik asit olarak yağmurlarla birlikte yeryüzüne dönmektedir. C. duman vs) üzerine yapışır.1 Doğal Çevreye Etkisi C.1. SO2 havanın nemi ile H2SO3 sülfüroz asit oluşturur.3. Bu fonksiyonu gören partiküler <0.4. Asit yağmurlarının insanlar üzerindeki dolaylı etkileri yüzey ve içme suları. B B B B Asitleşmenin çevre üzerinde dolaylı olmakla birlikte yine çok önemli etkilerinden biri de. İlimizde ozon tabakasının incelmesine yol açacak üretim yapan faaliyet bulunmamakta olup CFC gazları ile ilgili sağlıklı bilgi mevcut değildir. ağır metaller. Bu partiküllerin direkt olarak solunması bu asidik yapıların doğrudan akciğerlere kadar gitmesine neden olmaktadır.1 µ boyutundadır. 64 . SO2 havada 2-4 gün süreyle kalır.2. Toprağa ya da göl yataklarına inmiş civa. bitkiler ve balıklar üzerindeki etkilerine bağlı olarak bu unsurların kullanılması sonucunda uzun vadede insan bünyesinde asidik depolanmaya neden olur. toprak. endüstriyel faaliyetler sonucu oluşan asit nemidir. yer altı suları. besin zinciri ya da içme suyu yoluyla bitki.

Kükürtoksitlerin bitkilere olan etkisi akut veya kronik olabilir. zaman zaman çok uzaklara taşınabilmekte. atmosferdeki su partikülleri ve diğer bileşenlerle tepkimeye girerek sülfüroz asit (HSO). Yaş depolamada atmosferde oluşan bütün ürünler.4. Çocuklarda kanda 0. çam ve elma ağaçlarıdır. Bu çerçevede belirtildiği gibi.1. SO2’nin etkisi nem ile ve şiddetli ışıkta artar.1. Kurşun etkisi akut veya 65 . yağmur ve kar içinde çözünmüş halde yeryüzüne taşınırlar. sülfatları ve organik bileşikleri olarak verilir. atmosferde çeşitli kimyasal ve fiziksel reaksiyonlara uğrayarak.1 µ arasında partiküler maddeler solunum sistemlerinde birikebilir.8-1. 1-2 µ arası partiküller hava kesecikleri ve bronşlarda tutulabilir. Kurşun atmosfere element halde. sis içinde aerosol şeklinde bulunurlar. B B B B Ayrıca bitki cinsine göre duyarlılık değişir. Hayvanlara zararları konusunda bilgiler sınırlıdır. 2 ile 7 gün arasında havada asılı kalabilen bu kirleticiler. atmosferde birikme sonucu toprağa geçen kükürt bileşikleridir. bu faaliyetleri sonucu havayı kirletmekte ve kükürtdioksit. B B B B B B B B B B B B C.4. Etkilerin ortaya çıkmasında maruz kalma süresinin önemi vardır. 0. azotoksit. Bunların yeryüzüne geri dönüşleri kuru ve yaş asit depolanması sonucu olur. SO3. Partiküler maddelerin etkisi esas olarak solunum sistemi tıkamaları.0 µg/l kurşun enzim faaliyetlerini engeller. Kuru depolamada ise atmosferdeki partiküllerin ve gazların yeryüzüne taşınması esnasında yağmur veya kar bulunmaz. partikül madde ve hidrokarbon yaymaktadır. diğer bütün yağış biçimleri de asidik olabilmektedir Asit yağmuru toprağın kimyasal yapısını ve biyolojik koşullarını etkilemektedir. Bazı partiküler maddeler zehirli maddeleri taşırken bazılarının kendisi zehirli maddeyi oluşturur. magnezyum gibi elementleri yıkayarak taban suyuna taşımakta. Toprağın asitleşmesine en çok katkıda bulunan maddeler.1. pamuk.4 İnsan Sağlığı Üzerindeki Etkisi Partiküler maddelerin insan sağlığına çoğu solunum sistemi yoluyla olmak üzere çeşitli zararlı etkileri vardır. Bitkiler büyüme mevsimlerinde SO2’ye daha duyarlıdır. NOX gibi gazlar yağışla birleşip asit meydana getirebilmekte ve bunların yeryüzüne yağması ile asit yağmurları oluşmaktadır. oksitleri olarak. yalnız yağmur değil.01-0.3 ppm) kronik etki benzer zarara yol açar. ayrıca ışığı engelleyerek fotosenteze mani olurlar.4.2 Toprak Üzerine Etkileri Endüstriyel faaliyetler. fasulye. Tozlar yaprak gözeneklerini tıkar. Bu etki zehirli partiküler maddelerle bulaşmış bitkilerin yenilmesi ile oluşur. Akut etki yapraklarda hücre bozunması ile ortaya çıkar (8 saate 0. motorlu taşıtlardan çıkan egzoz gazları ve fosil yakıtlara dayalı olarak enerji üreten termik santraller. Partiküler maddelerin hayvanlara olan etkisi daha çok dolaylı yoldan olmaktadır. Başlıca duyarlı türler alfalfa. Bunun en önemli özelliği kurşundur.C. 0. Çimento endüstrisinden kaynaklanan tozların nemle birleşerek bitki dokularının gelişimini engellediği saptanmıştır. solunum sisteminin kendi kendini temizlemesine engel olmaları şeklinde veya zehirli ve kanserojen yapıları nedeni iledir. Çeşitli yanma olayları sonucu havaya karışan SO2. toprağın zayıflamasına ve zirai verimin düşmesine neden olmaktadır. konutlarda ısınma amaçlı olarak kullanılan fosil yakıtlar. sülfürik asit (H2SO4) ve nitrik asit (HNO3) gibi kirletici maddelerin oluşumuna sebebiyet verirler.01 ppm de 1 yıl kadar sürede ortaya çıkar. sinir sistemi ve idrar yollarını tahrip eder. Kurşun kan üretimini engeller.3 Flora ve Fauna Üzerindeki Etkisi Partiküler maddelerin bitkilere etkisi konusunda bilgiler yeterli değildir. Toprağın yapısında bulunan kalsiyum. Azot bileşikleri ise bitkilerin özümseyeceği miktardan fazla olduğu zaman toprağın asitleşmesinde rol oynamaktadır. C.

2 Yapay Çevreye (Görüntü Kirliliği Üzerine) Etkileri Metallere etki korozif yapıdaki partiküler maddelerin doğrudan etkisi ile oluşur. Sülfürik asit korozyonu en önemli etkiyi oluşturur. B B KAYNAKÇA : 1-Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürlüğün Verileri (1929-2004) 2-Sağlık Müdürlüğü Verileri (1990-2004) 3-İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1993-2004) 66 .kronik olabilir. B B B B B B B B B B 20 ppm’e kadar etkiler akuttur. özellikle biyolojik partiküller alerjiye neden olurlar. rayon. Ayrıca partiküler maddeler korozyon nüvesi oluşturabilir. şeklinde partiküler maddelerden etkilenir. bakır gibi pek çok metalin korozyonu hızlanır. Deri de aynı şekilde etkilenir. Partiküler maddelerin bazıları. erozyon vb. H2SO4 tekstil ürünlerin (pamuk. Demir. Yapı malzemeleri özellikle kireç ve mermer CaCO3 + H2SO4 B B B B B B CaSO4 + CO2 + H2O B B B B B B B B B B reaksiyonu ile aşınır. C. çinko. SO2 ve H2SO4 ile SO4 tuzları solunum sistemini mukozayı tahriş ederek etkiler ve bronşit ve astım gibi kronik hastalıkların oluşumuna yol açar. SO2 partiküler maddelerle birlikte olduğunda solunum sisteminde daha uzun süreler kaldığı için çok daha tehlikelidir. Bu etki rutubetin artması ile artar. Tekstil ürünleri kirlenme. Yapı elemanları kirlenme ve aşınma ile etkilenir. Kağıtlar SO2’yi absorblayarak sararır ve kırılgan hale geçer. hatta 400-500 ppm kısa sürede öldürücü olabilir.4. naylon) yapısını bozar ve mukavemetini azaltır.

5 x 106 m3/yıl emniyetli yeraltısuyu rezervi mevcuttur.8 arasında değişmekte olup genellikle bazik karakterdedirler. Akiferin beslenimi yağıştan süzülme.00 l/s/m arasında değişir. yüzeysel akıştan süzülme ile olmaktadır. Ovadaki yeraltısuyu sanayi. P P P P P P P P Ovada açılan sondajlardan alınan yer altı suyu örneklerinin kimyasal analiz sonuçlarına göre C2 S1 ve C3 S1 sulama suyu sınıfına girdikleri belirlenmiştir.Alpu Ovası : Ovada yeraltısuyu taşıyan önemli akiferler Porsuk Çayı vadi yatağına bağlı olarak gelişen alüvyonlar ile neojen yaşlı kireçtaşı ve çakıltaşlarıdır. Ovada açılan sondaj kuyularının derinlikleri 30-300 m arasında olup verimleri 10-60 l/s arasında değişmektedir. Sularda kalsiyum bikarbonat tuzu hakimdir. Ovada 132. Özgül verimleri ise 0. Ovadaki yeraltısuyu sanayi.5 x 106 m3/yıl yeraltı suyu rezervi hesaplanmış olup 86 x l06 m3/yıl yer altı suyu yıllık emniyetli rezerv belirlenmiştir. Havzada 545. Ovada 56 x 106 m3/yıl yeraltısuyu rezervi belirlenmiş olup 33.D) SU D. B B B B B B B B İnönü Ovası : Yeraltısuyu yönünden en önemli akifer alüvyonlardır. Akiferin beslenimi yağıştan süzülme. kanallardaki sulama suyundan süzülme ve formasyondan yanal beslenim şeklinde olmaktadır.01-9. neojen yaşlı silisli kireçtaşları ile konglomeralar ve mesozoyik yaşlı kristalize kireçtaşları ile ofiyolitlerdir. Alüvyon kalınlığı 5. B B B B Eskişehir . sulama suyu ve bazen de içme suyu olarak kullanılmaktadır.5 x 106 m3/yıl yeraltısuyu rezervi belirlenmiş olup emniyetli rezerv 2. özgül debi alüvyon için 0. sulama ve içme suyu olarak kullanılmaktadır.1 SU KAYNAKLARININ KULLANIMI D. Sondajlardaki yeraltısuyu verimi 10-80 l/s arasında değişmektedir.40 m arasında değişir. yüzeysel akıştan süzülme.1. Kalınlıkları 10-30 m arasında değişir.5 x 106 m3/yıl’dır. Ovada 3. yüzeysel akıştan süzülme ile Porsuk Çayı ve sulama kanallarından olmaktadır. özgül debileri İse 0. Kuyu verimleri 10-24 l/s özgül verimleri ise 0. Elektriki geçirgenlik değerleri genellikle 500-1200 mikromho/cm civarındadır. Ovadaki yer altı suları çoğunlukla sanayi suyu. Ovada açılan sondaj kuyularının derinlikleri 11-230 m arasında değişmektedir. kullanma.1 Yeraltı Suları Eskişehir Ovası : Ovada yeraltısuyu temin edilen akifer formasyon alüvyondur. Ovada açılan sondaj kuyularının derinlikleri 11-250 m arasında olup verimleri 10-50 1/s'dir. ikinci derecede önemli akifer ise Sarısuyun eski alüvyonlarıdır.75 l/s/m arasındadır. kullanma suyu. Kalınlığı 5-95 m arasında değişir. Suyun sertlikleri 67 .62-7. kullanma. pH 6.7-8. P P P P P P P P Açılan sondajlardan alınan yeraltısuyu örneklerinin kimyasal analiz sonuçlarına göre yeraltısuları C2 S1 ve C3 S1 sulama suyu sınıfında oldukları belirlenmiştir. Bu değer jipsli sahalarda 5000-10000 mikromho/cm olabilmektedir. sulama ve içme suyu olarak kullanılmaktadır. B B B B B B B B Y ukarı Sakarya Havzası : Havzadaki akifer birimler alüvyon. Havzanın beslenimi yağıştan süzülme ve yüzeysel akıştan süzülme şeklindedir.5 x 106 m3/yıl yeraltısuyu rezervi belirlenmesine rağmen bazı alt drenaj havzalarındaki tuzluluk problemleri nedeniyle 169 x l06 m3/yıl emniyetli yeraltısuyu rezervi alınabileceği belirlenmiştir. Havzada yeraltısuyu arama ve işletme amacıyla değişik tarihlerde yüzlerce sondaj açılmıştır.5-20 1/s/m’dir.5 I/s/m civarındadır.5-4. Kalınlığı 30-50 m arasındadır. P P P P P P P P Ovada açılan sondajlardan alınan yeraltısuyu örneklerinin kimyasal analiz sonuçlarına göre yeraltısulan C2 S1 sulama suyu sınıfına girdikleri belirlenmiştir. P P P P P P P P Ovada açılan sondaj kuyularından alınan su örneklerinin kimyasal analiz sonuçlarına göre . Akiferin beslenimi yağıştan süzülme.

8 1.1 Hidrolik Katsayılar Kuyu No Kuyu Adı Su Veren Formasyonlar Alüvyon Alüvyon Alüvyon Eski Alüvyon Kalker Alüvyon Konglomera Eski Alüvyon Alüvyon Alüvyon Alüvyon. İkmal 3184 Karacahöyük 5007 Sağır Dilsiz Okulu 5586 Turgutlar 5587-C Satılmış 5590/A Kandilli 8049 Kanalyanı 8071 61 Evler 16670 DSİ Bahçesi 17025 Sümerbank 17147 Sağır Dilsiz Okulu 17148 17301 Sigorta Hast. İnönü ovasında esas akiferi.Bölge Müdürlüğü 2004 68 . 3. Alüvyonların iletkenlik katsayısı 158-1692 m³/gün/m arasında değişmektedir. P P P P Ovadaki alınan su örneklerinin kimyasal özellikleri şöyledir. Yeraltısuyu beslenimi yağıştan süzülme ve yüzeysel akıştan süzülme yoluyla olmaktadır. Eskişehir ovasında .genellikle 18 .75 1.C4 S4 sınıfı olabilmektedir.7 3. içme suyu ve kullanma suyu olarak kullanılmaktadır. neojen yaşlı konglomera ile kireçtaşlarıdır. Ovada açılan sondaj kuyularından 10-55 l/s yeraltısuyu alınabilmektedir. pH’lar 7.10¯³ 3.64 0.54 0. Genellikle bazik sulardır. teşkil eden alüvyonların ortalama iletkenlik katsayısı 300 m³/gün/m yalnız 5586 No’lu Turgutlar kuyusunda geçilen kalkerin 60 m³/gün/m ve İnönü ovasının tabanını teşkil eden konglomeraların da iletkenlik katsayısı 5-70 m³/gün/m arasında değişmektedir. Elektriki iletkenlik değerleri 280-l000 mikromho/cm arasında değişkenlik gösterirler.42 12.Konglomera Eski Alüvyon Alüvyon Eski Alüvyon Akifer Kalınlığı 77 4343 17 38 13 12 100 18 3 10 49 44 44 65 İletkenlik Katsayısı m³/gün/m 158 500 600 110 60 300 70 360 150 1340 1692 100 560 220 Depolama Katsayısı 1. Tablo D. Pliokuaterner yaşlı terasların iletkenlik katsayısı 100-360 m³/gün/m arasındadır.3 arasında değişir.87 3.C3 S1 sınıfı sulama suyu olup jipsli bölgelerde C3 S3 .0-8. 1. 2.C3 S1 sulama suyu sınıfındadırlar.07 1.1. C2 S1 .5 x 106 m3/yıl’dır. B B B B B B B B B B B B B B B B Günyüzü Ovası : Ovada akifer olan birimler alüvyon. içme suyu olarak kullanılmaktadır. DSİ III.1.33 0.25 0. 4. B B B B B B B B Ovadaki yeraltısuları sulama ve kullanma suyu.62 4.50 FS° arasında değişmektedir. Ovadaki yeraltısuları tarımsal amaçlı sulama suyu.1 Yeraltısuyu Taşıyan Formasyonların Hidrolik Özellikleri Eskişehir İnönü Ovasında açılan sondaj kuyularından mevcut pompalama deneyleri ile kıymetlendirilenler Tablo D.8 53 Vişnelik 2964-A Hv. Ovada 4.Sularda kalsiyum-magnezyum bikarbonat tuzları hakimdir. Havzadaki yeraltısuları genellikle C2 S1 .25 3. Sarısu ile Porsuk çayının birleştikleri alanda ve Porsuk çayı boyunca açılmış kuyularda iletkenlik katsayısı için ortalama değer 1000 m³/gün/m alınabilir.4 5. D.1’de verilmiştir.10¯² Özgül Debi lt/sn/m 4.

2. Planlama ve Proje Safhasında Olan Sulama Projeleri a.1. a.1. İnşaat Halinde olan Sulama Projeleri a.3. 2000’li yıllarda Kütahya İli’nin su ihtiyacı yaklaşık 750 lt/sn olarak hesaplanmaktadır. 69 .Porsuk Çayı üzerindeki Ağaçköy Regülatöründen cazibe ile Kütahya Ovasında yaklaşık 1700 ha alanda sulama yapılmaktadır a.D.1.Kütahya Beşkarış Barajı ve Altıntaş Sulaması.Kütahya Sulaması.3. a.1.Eskişehir Beylikova’da inşaatları devam eden depolama tesisinde Porsuk Çayı’nın kış suları toplanarak sulama mevsiminde bu tesis vasıtası ile toplam 11000 ha arazi sulanması planlanmaktadır.3 Akarsular Eskişehir İlinde bulunan başlıca akarsular Tablo D.2’de verilmiştir.1990’lı yıllarda 450-500 lt/sn olarak alınan su.1.1.1.1 Porsuk Havzasında Akarsu Kullanımları Porsuk Çayı’da ve önemli yan kollarında akarsu kullanımları başlıca şu amaçlarla yapılmaktadır.3. Kütahya Altıntaş Sulaması: Porsuk Çayını oluşturan diğer bir kol olan Kocaçay (Murat Çayı) üzerine kurulması planlanan Akçaköy Barajı vasıtası ile Altıntaş Ovasında yaklaşık 9000 ha alanda ilave bir sulama yapılabilecektir.1. Mevcut Sulamalar a.1.merhalede yaklaşık 8000 ha sulanabilecektir. Eskişehir Sulaması. Kütahya İline doğrudan içme ve kullanma suyu olarak verilmektedir. İçme ve Kullanma Suyu Amaçlı Kullanımlar b.2.1. Kütahya İli İçme ve Kullanma Suyu Temini Kütahya İlinin yaklaşık 20 km güneydoğusunda yer alan Porsuk Kaynakları.Porsuk Barajından alınan su Porsuk Çayı Eskişehir girişinde yer alan Karacaşehir Regülatörü vasıtası ile Eskişehir ve Alpu ovalarında yaklaşık 17500 ha alanda sulama yapılmaktadır. 1987 yılında İller Bankası tarafından kaptaja alınmıştır. Beylikova Depolama Tesisi ve Sulaması.2. D.Porsuk Çayı membalarından biri durumunda olan Kokar (Beşkarış) Çayı üzerinde inşa edilmekte olan Beşkarış Barajı vasıtası ile Altıntaş Ovası 1.2. b.2. a-Sulama suyu amaçlı kullanımlar b-İçme ve kullanma suyu amaçlı kullanımlar c-Endüstriyel su temini amaçlı kullanımlar d-Rekreasyon ve balıkçılık amaçlı kullanımlar e-Evsel ve endüstriyel atıklar için alıcı ortam amaçlı kullanımlar a. Porsuk kaynaklarından elde edilebilecek maksimum su 500 lt/sn olmakta ve bunun üzerindeki ihtiyaçların Porsuk Çayı’nın kendisinden temin edilmesi planlanmaktadır.2 Jeotermal Kaynaklar D. a.

22 2.38 0. Başlıca Akarsular Toplam Uzunluğu (Km) 627 255 46 44 70 18 60 40 İl Sınırları İçindeki Uzunluğu (Km) 400 225 46 44 70 18 40 40 Toplam Uzunluğa Oranı(%) % 64 % 88 % 100 % 100 % 100 % 100 % 67 % 100 *Debisi (m³/sn) 98.2.34 2.37 0.TABLO D. 70 .25 1.00 3.83 İl Sınırları İçindeki Başlangıç ve Bitiş Noktaları Çifteler Sakarbaşı Alpagut İncesu Kıranharman Kandilli - Akarsuyun Adı SAKARYA NEHRİ PORSUK ÇAYI BARDAKÇI DERESİ SARISU DERESİ SEYDİ SUYU ÇARDAKÖZÜ DERESİ SARISU DERESİ PÜRTEK ÇAYI DSİ III.57 5. Akarsuyun İle girdiği ve İlden çıktığı mevkilerin adı olarak belirtilmiştir *Debi değerler yıllık ortalama değerleridir.Bölge Müdürlüğü 2003 Kolu Olduğu Akarsu Sakarya Nehri Sakarya Nehri Sakarya Nehri Sakarya Nehri Sakarya Nehri Porsuk Çayı Porsuk Çayı Başlangıç ve bitiş noktaları.

Seyitömer Termik Santrali Su Temini (Enne Barajı) Porsuk çayının önemli kollarından biri olan Felent Çayı üzerinde DSİ tarafından inşa edilmiş olan Enne Barajı Seyitömer Termik Santrali’nin soğutma ve kullanma suyu ihtiyaçlarını karşılamaktadır. tat ve koku kontrolü için toz aktif karbon durultucuların girişine dozlanacaktır. Alüminyum Sülfat tatbiki ile polyelektrolit ilavesi arasında 5 dakikalık reaksiyon süresi temin edilmiştir. demir ve manganezin giderilmesi için potasyum permanganat. Sülfürik asit ile pH ayarlanması. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Avrupa Standartlarında belirlenen limitlere ve sözleşmede öngörülen özel şartlara uygun olarak tesisi terk edeceği şeklinde projelendirilmiştir.15 mg/lt yi geçmeyecek Tat ve Koku İtiraz edilmeyecek derecede Koliform Organizmalar (MNP/100 ml)yok c. Arıtıldıktan sonra şehre içme ve kullanma amacıyla verilen su aynı noktada Porsuk Çayı’ndan temin edilmektedir.1 mg/lt yi geçmeyecek Manganez (Mn) 0. Ayrıca ileride gerek duyulursa. Ham suyun Porsuk Nehri’nden tesise pompalanması. Porsuk Çayı’nın Eskişehir İl merkezine girişinde yer alan Karacaşehir Regülatörü öncesinden karşılanmaktadır. TS 266.05 mg/lt yi geçmeyecek Alüminyum (Al) 0. Kimyasal işlem görmüş suyun düz tabanlı durultma tanklarında durultulması. Ham suyun dezenfeksiyon ve oksidasyon amacıyla klorlanması. Arıtılmış Su Kalitesi : pH 7+0. klasik arıtma tesisleri ve dağıtım tesisleri inşaatı 1989 yılında tamamlanmıştır.6 JTU yu geçmeyecek Demir (Fe) 0. Hızlı kum filtreleri ile filtrasyon. 71 . Filtrelenmiş suyun dezenfeksiyon amacı ile temas tankına girmeden .1.2. Endüstriyel Amaçlı Su Kullanımları c. Yeteri kadar karıştırma temin ederek Alüminyum Sülfat tatbiki ve bunu takiben flokların kararlılığını arttırmak için polyelektrolit ilavesi. Eskişehir İli İçme ve Kullanma Suyu Temini Eskişehir İli’nin içme ve kullanma suyu için gerekli ham su ihtiyacı. Temas tankında suyun 20 dakika dinlendirilmesi için alıkonulması. Arıtma tesisleri Porsuk Nehrinden alınan suyun arıtılarak. 2005 yılından sonra kapasitenin 5500 lt/sn’ye çıkarılması planlanmıştır. Eskişehir İli’nin içme ve kullanma suyunu temin etmek amacıyla İller Bankası tarafından su alma tesisleri . Durultma çıkışında klor tatbiki.2 Renk 5 Hazen birimini geçmeyecek Bulanıklık 0. 3700 l/s su verebilme kapasitesine sahip arıtma tesislerinde 1990’lı yıllarda ortalama 700800 l/s olarak arıtılıp şehre verilmiştir.b. Temiz su arıtma tesislerinde ham suya şu işlemler uygulanmaktadır.

5’te verilmiştir. Buradan da görüldüğü gibi Kargın Uluçayır dereleri 2. Eskişehir bölümünde yer alan bu yan dereler genelde küçük debili ve temiz akarsular olduklarından 1990 yılından itibaren bu akarsuların büyük bir bölümü “Su Kalite Gözlem Programı”ndan çıkarılmış bulunmaktadır. D.3.sınıf sular olurken Esenkara Deresi’nde aşırı kirlilik gözlenmektedir. 2004 yılı ortalama değerlere göre su kalite sınıfları ise Tablo D.1. d. Porsuk Baraj çıkışı ile içme suyu arıtma tesisleri arasında Porsuk Çayı’na karışan Kargın. Kunduzlu Dere. Eskişehir Şeker Fabrikası Su Temini Eskişehir Şeker Fabrikası. şeker pancarı yıkama sularının büyük kısmını doğrudan Porsuk Çayı’ndan karşılamaktadır. Porsuk Barajı ile Eskişehir arasında Kargın (Sabuncupınar) Deresi. İnönü’den gelip Eskişehir içinden Porsuk Çayı’na karışan Sarısu Deresi. Endüstriyel ve Evsel Atıklar için Alıcı Ortam Amaçlı Kullanımlar Porsuk Çayının endüstriyel ve evsel atıklar için alıcı ortam olarak kullanımı suyun kalitesini önemli ölçüde değiştirmektedir. e.c. 72 . Rekreasyon ve Balıkçılık Amaçlı Su Kullanımları Kütahya ve Eskişehir’de Porsuk Havzası içinde yer alan birçok göletlerde rekreasyon ve balıkçılık faaliyetleri yürütülmektedir. Eskişehir sonrasında ise Sarısungur (Mamuca) Deresi ve Sivrihisar’ı geçtikten sonra Pürtek Çayı’dır.4’de . Uluçayır ve Esenkara derelerine ait 1997-1998 yılları yan dereler ölçüm sonuçları ve ortalama değerlerine göre su sınıfları Tablo D.3 ve Tablo D. Porsuk Baraj Rezervuarı’na kuzeyden karışmaktadır.2.2. Uluçayır Deresi ve Musaözü Barajı çıkışı olan Musaözü Deresidir. Porsuk Çayını Besleyen Yan Dereler Eskişehir bölümünde Porsuk Çayı’nı besleyen yan dereler.

73

TABLO D.4

74

TABLO D.5 Porsuk Çayı Eskişehir Bölümünü Yan Derelerinin 2004 Yılları Ortalama Değerlerinin Sulama Suyu Kriterlerine Göre Sınıflandırılması

İstasyon

Kargın Deresi 646 6,37 0,26 -0,7 0,21 0,49 400 0,06 C2S1 1,99 0,1 1,31 8 8,14 11,8

Uluçayır S Deresi II 536 I I I I I 10,54 0,39 -0,93 0,19 0,59 S

Esenkara Deresi S II I I I I I II I C2S1 II IV I I V I I .

Sağ Ana Kanal Şehir Çık. 591 9,97 0,39 -1,49 0,37 1,06 367 0,1 C2S1 4,34 0,32 3 6 8,4 17 S II I I I I I II I II I I I I I I

Sol Ana Kanal Şehir Çık. 591 10,18 0,4 -1,49 0,35 0,99 359 0,1 C2S1 5,4 0,45 3,2 17 8,2 14,5 S II I I I I I II II II II I I I I I

Parametre EC(25C) umhos/cm Değ.%Na SAR RSC meg/l Klorür(Cl)meg/l Sülfat(SO4)meg/l Top.Tuz mg/l Bor(B)mg/l SulamaS.Sınıfı Nitrat(NO3)mg/l Amon.(NH4)mg/l BOD5 mg/l Askı.Katı M.mg/l pH Sıcaklık C S=Su Sınıflaması I=Çok iyi

II 589 I 11,54 I 0,43 I -1,55 I 0,41 I 0,43 II 344 I 0,1 II

II 333 I 0,14

II C2S1 I I I I I I 0,62 0,09 2,35 6 8,1 10,5

I 41,5 I 0,15 I 1,25 I 79 I 7,9 I 11,8

NOT: 7 Ocak 1991 tarih ve 20748 sayılı Resmi Gazetede verilen kriterlere göre düzenlenmiştir. V= Uygun Değil (Zararlı)

II = İyi

III = Kullanılabilir

IV = İhtiyatla kullanılabilir.

75

D.1.3.3.Porsuk Baraj Çıkışı İle Eskişehir İçme ve Kullanma Suyu Alım Noktası Arasındaki Su Kalite Değerlendirmeleri
Porsuk baraj çıkışında Tablo D.6’daki ölçüm değerleri ve Tablo D.7’da su kalite sınıfları incelendiğinde amonyak azotu ve COD 2. sınıf, orto-fosfat açısından açısından 3. sınıf, diğer parametreler açısından 1. Sınıf su olduğu görülür. Daha sonra yan derelerin ilavesiyle orto-fosfat açısından Esenkara istasyonunda 2. sınıf su durumuna gelmektedir. Porsuk Çayı üzerinde bulunan 13 gözlem istasyonlarının amonyak azotu (NH3-N), nitrit azotu (NO2-N), nitrat azotu (NO3-N) ve orto fosfat (o-PO4) parametrelerinin ortalama değerleri Grafik D.1’de ve aynı gözlem istasyonlarındaki BOD5 (biyokimyasal oksijen değeri) ve COD (kimyasal oksijen değeri) parametrelerinin ortalama değerleri Grafik D.2 verilmiştir. Porsuk Çayı Baraj çıkışı gözlem istasyonuna ait amonyak azotu (NH3-N), nitrit azotu (NO2-N), nitrat azotu (NO3-N) ve orto fosfat (o-PO4) parametrelerinin zamana göre değişimi Grafik D.3 ve aynı parametrelerin Esenkara istasyonunda zamana göre değişimi Grafik D.4 verilmiştir. Baraj çıkışı ile Eskişehir içme ve kullanma suyu alım noktası arasında endüstriyel ve evsel nitelikli kirletici kaynak bulunmamaktadır.

76

TABLO D.6 2004 Yılı Porsuk Çayı İstasyonları Ölçüm Değerleri
İSTASYONLAR PARAMETRELER Debi Sıcaklık pH E.İletkenlik (25 C) T.Çözünmüş Katılar A.Katılar T.Alkalinite Fenolftalein Alkalinite Klorür Amonyak Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Çözünmüş Oksijen Organik Madde BOİ KOİ T.Sertlik Orto-Fosfat Sülfat Demir Mangan Sodyum Potasyum Kalsiyum Magnezyum T.Koliform Fekal Streptokok Esh.Koliform Krom Bakır Kurşun Arsenik Çinko Civa Kadmiyum Bor Fenol Florür SİMGE Q T pH EC TDS SS M-Al P-Al Cl NH3-N NO2-N NO3-N DO pV BOD5 COD TH o-PO4 SO4 Fe Mn Na K Ca Mg T-Colı F-Strp E-Colı Cr Cu Pb As Zn Hg Cd B Fen F BİRİMİ m3/sn C µmho/cm mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l PORSUK ÇAYI BARAJ ÇIKIŞI n Min. Ort. Maks. 4 1,000 3,075 6,500 4 6,00 8,75 11,5 4 8,20 8,26 8,45 4 554,00 573 596 4 334,00 346 365 4 3,00 5 8 4 235,00 247,38 260,5 4 0 4,50 18 4 11,80 13,28 14,7 4 0,500 1,026 1,56 4 0 0,01 0,028 4 0 0,17 0,38 4 8,60 9,62 10,7 4 2,12 2,47 2,76 4 2,60 2,46 3,78 3 10 25,11 49,84 4 257,50 278,75 298 4 0,34 0,74 1,14 4 46,80 51,23 60,66 4 0 0,09 0,25 4 0,01 0,07 0,112 4 16,10 16,81 17,89 4 4 4 4,88 4 36 49 58 4 33 38 40,7 4 2 22,50 50 4 0 0,50 2 4 0 0,75 2 0 PORSUK ÇAYI ESENKARA n Min. Ort. 12 3,700 8,07 12 3,500 8,79 12 8,000 8,12 12 537 580,83 12 325,000 353,33 12 7,000 12,75 12 235,000 251,50 11 0 2,36 12 11,30 13,50 12 0,150 0,41 12 0,016 0,05 12 0,63 1,02 12 7,30 9,25 12 2,28 2,65 12 2,60 3,29 12 10 22,81 12 268 285,50 12 0,040 0,67 12 27,800 46,40 12 0,080 0,18 12 0,010 0,08 12 11,500 15,20 12 3 4,13 12 42 50,17 12 32 38,91 12 90,000 890,83 12 9,000 46,08 12 23,000 10,83 1 0 0 Maks. 10,500 12,000 8,300 617,000 376,000 20,000 287,50 15 18,86 0,767 0,102 2,32 11,40 3,12 4,48 47,30 298,50 1,080 56,600 0,330 0,150 18,070 5 62 41 3000,000 200,000 400,000 0 PORSUK ÇAYI BENZİNLİK n Min. Ort. 4 0,53 2,895 4 4,5 8,88 4 7,8 8,00 4 541 583 4 331 360 4 5 72 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 0 0 12,1 0 0,024 0,63 7,8 2,44 2,1 15 266,5 0,1 38 0,11 0,06 11,5 3,9 42,6 34,6 5000 100 2000 3,13 14,26 0,303 0,04 1,02 9,78 2,74 2,93 33,11 285 0,59 46,73 0,42 0,11 13,05 4 50 39 8750 825 3275 Maks. 5,400 13 8,20 601 381 243 12,5 18,43 0,604 0,06 1,25 11,32 2,96 3,92 73,7 300,5 0,95 55,2 1,14 0,229 16,24 4,88 60 42,3 11000 1400 4100

4 1

0 0,10

0,18 0,10

0,25 0,1

12 10

0 0,100

0,17 0,25

0,260 0,500

4 0

0,08 0

0 0

0,31 0

DSİ III. Bölge Müdürlüğü-2004

77

TABLO D.6 2004 Yılı Porsuk Çayı İstasyonları Ölçüm Değerleri
İSTASYONLAR PARAMETRELER Debi Sıcaklık pH Elektriksel İletkenlik (25 C) Toplam Çözünmüş Katılar Askıdaki Katılar Bulanıklılık Toplam Alkalinite Fenolftalein Alkalinite Klorür Amonyak Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Çözünmüş Oksijen Organik Madde Biyolojik Oksijen İhtiyacı Kimyasal Oksijen İhtiyacı Toplam Sertlik Orto-Fosfat Sülfat Demir Mangan Sodyum Potasyum Kalsiyum Magnezyum Toplam Koliform Fekal Streptokok Esh.Koliform Krom Kurşun Bor Fenol Florür SİMGE Q T pH EC TDS SS Turb M-Al P-Al Cl NH3-N NO2-N NO3-N DO pV BOD5 COD TH o-PO4 SO4 Fe Mn Na K Ca Mg T-Colı F-Strp E-Colı Cr Pb B Fen F BİRİMİ m3/sn C µmho/cm mg/l mg/l NTU mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l PORSUK Ç. ATATÜRK CAD.KÖP. n Min. Ort. Maks. 4 1,35 3,289 8 4 4,5 9,6 14 4 7,8 8,0 8,1 4 588 622 622 4 363 383 412 4 7 30 70 4 4 252,5 268,25 290 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 13,5 0,112 0,02 1,24 6,9 2,28 1,9 26 289,5 0,36 40 0,1 0,06 12,94 2,68 47,4 37,9 4000 400 500 15,94 4,466 0,042 1,56 9,635 2,38 2,6525 42,7825 306,63 0,6 46 0,39 0,0865 15,1875 3,815 53,95 41,7575 8750 550 2825 18,4 1,18 0,086 1,88 11,64 2,6 3,21 74,6 330 0,87 50,2 0,83 0,13 20,29 4,88 69,6 45 23000 900 8000 POR. Ç.ESKŞEKER FAB.ÖNCE. n 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 Min. 2,2 4,5 8 586 381 8 253,5 13,5 0,24 0,022 1,41 6,6 2,32 1,96 26 292 0,42 40 0,1 0,08 12,94 3,17 49 35 Ort. 3,488 10,1 8,1 629 394 26 268,63 15,91 0,58 0,052 1,69 8,88 2,57 3,26 51,57 308,25 0,65 46,40 0,31 0,10 15,55 4,01 56,85 40,37 Maks. 6,700 15 8,15 674 424 64 291 19,1 1,43 0,106 2,08 10,5 2,92 3,98 78,3 335 0,85 50 0,75 0,13 20,29 4,88 76,4 43,1 POR. Ç.ESKŞEKER FAB SON. n 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 Min. 2,155 7 7,8 598 370 16 255 13,8 0,332 0,033 0,11 3,2 3,6 4,8 38,64 294 0 38 0,18 0,1 14,38 3,41 48,4 38,2 Ort. 3,451 14,6 8,0 694 545 66 290,00 23,14 3,26 0,665 2,21 6,47 24,66 10,25 317,31 322,75 0,19 52,10 0,73 0,25 18,51 11,37 59,40 42,36 Maks. 6,300 19 8,15 842 982 136 339,5 40,3 11,6 1,88 5,6 9,77 86,4 15,7 195,6 347 0,39 59 1,26 0,61 21,65 31,69 73,6 45,2

DSİ III. Bölge Müdürlüğü-2004

78

27 0.483 13.6275 1.07 5.60 43.815 460.61 419.10 8.95 10.8 8 4 860 1021 1283 4 489 592 783 4 30 302 760 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 280 39.67 5.7 358.425 25.9 0.09 0.6 3.022 0.88 4.50 44.8 16.23 31 293.5 0.94 59.5 17.5 321 341 0.9 1007 570 155 366 59.7 909 531 83 341.265 0.100 7.7 21.54 123.68 69.36 57.7 4.995 21.39 71.07 2.4 7.5 n 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 PORSUK ÇAYI ALPU Min.2 351.05 0.3 858 508 40 328.5 8. 3.2 36 60000 1000 6000 Ort.033 0.20125 0.26 80 8. Maks.84 0 3. n 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 3 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 Min.33 1.41 49.Koliform Krom Bakır Kurşun Kadmiyum Bor Fenol Florür SİMGE Q T pH EC TDS SS Turb M-Al P-Al Cl NH3-N NO2-N NO3-N DO pV BOD5 COD TH o-PO4 SO4 Fe Mn Na K Ca Mg T-Colı F-Strp E-Colı Cr Cu Pb Cd B Fen F BİRİMİ m3/sn C µmho/cm mg/l mg/l NTU mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l PORSUK Ç.3 78 328.15 40.8 Ort. 4.2 7.5 7.65 8.TABLO D.E.4 357.38 49.10 3.18 0.425 9.12 0.17 0.32 7.2 7 7.6 2004 Yılı Porsuk Çayı İstasyonları Ölçüm Değerleri İSTASYONLAR PARAMETRELER Debi Sıcaklık pH Elektriksel İletkenlik (25 C) Toplam Çözünmüş Katılar Askıdaki Katılar Bulanıklılık Toplam Alkalinite Fenolftalein Alkalinite Klorür Amonyak Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Çözünmüş Oksijen Organik Madde Biyolojik Oksijen İhtiyacı Kimyasal Oksijen İhtiyacı Toplam Sertlik Orto-Fosfat Sülfat DemirMangan Sodyum Potasyum Kalsiyum Magnezyum Toplam Koliform Fekal Streptokok Esh.66 76 12.051 0.2 2.2 0.PİS SU AR.9325 45.200 17 7.92 3. 4.6 21.63 70 0.7 17 82 114.8 679 462 55 284 Maks.52 0.600 7.4 18.25 71.397 1.25 6.81 12.17 3.36 64.41 4.5 597 369 13 257.81 90 48.01 76.15 53. 4 2.62 26.88 7. 6.12 5.98 3 0.9 6.80 51.33 Maks.001 0 1.5 14.51 22.7 366.7 141.63 363.33 90 2.5 4 7.5 1.13 93.4 41.2 0.1 19.161 0.07 0.3 0.04 141.2 762 635 111 307 PORSUK ÇAYI ŞEKER ÇİFTLİĞİ n Min.04 30.26 16.36 0.02 0.500 4 7.470 12.1825 1.198 41.16 68 53.6 0. Ort.6 32.46 55 47.031 0 0.1 14. Bölge Müdürlüğü-2004 79 .239 0.5 2.3 4.Ö.5 7.20 53.40 340.73 243.38 3.2 0.05 60.5 23.4 74.5 44 355 542.49 0. 2. 5.00 21.5 0 42 0.5 145 14.06 79.5 35 4.4 67.6 405000 1200000 32250 120000 84000 160000 DSİ III.27 47.96 53.312 1.5 3.9 3.4 0.4 7.1475 21.

5 422.37 3.5 31.45 0.5 3. 4.35 50.75 1.53 60 55.15 2.60 144.30 392.3 96.75 12.80 59.25 44.50 3.75 0.35 61.27 0.2 421 3.75 6.87 58.14 36.2 2.50 4.755 72 0.6 4.755 0.875 60.88 55.18 51.36 37.7 806 470 49 320. 2 4.027 0.5 4.7 813 481 59 323.06 2 3.9 0.90 2.43 9.4 48.6 346.2 5.7 965 571 36 329 35.75 17.485 0.1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 14.4 5. Maks.6 2004 Yılı Porsuk Çayı İstasyonları Ölçüm Değerleri İSTASYONLAR PARAMETRELER Debi Sıcaklık pH Elektriksel İletkenlik (25 C) Toplam Çözünmüş Katılar Askıdaki Katılar Bulanıklılık Toplam Alkalinite Fenolftalein Alkalinite Klorür Amonyak Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Çözünmüş Oksijen Organik Madde Biyolojik Oksijen İhtiyacı Kimyasal Oksijen İhtiyacı Toplam Sertlik Orto-Fosfat Sülfat Demir Mangan Sodyum Potasyum Kalsiyum Magnezyum Toplam Koliform Fekal Streptokok Esh.22 57.137 46 7.60 400.85 5. Ort.8 856 502 97 329.32 39.62 5.70 18 7.045 0.9 3.8 5.5 7.16 63.6 32.47 85 0.8 996 619 190 350 68.7 831 494 23 326 33.3 26.4 92 0.62 0 0 1.32 0.9 PORSUK ÇAYI BEYLİKOVA n Min.27 72 0.6 3 0.5 7.08 0.5 DSİ III.8 981 595 113 339.28 45. Ort.5 4.27 0.5 4.9 354 2.50 4.4 16 7.006 0.16 1.08 38.3 339.2 2.5 7.2 8.24 72 0.88 42.95 83.9 16.6 15 7.5 7.6675 0.6 64 PORSUK ÇAYI YUNUSEMRE n Min.8 13.6 29.715 0.8 45.58 5. 2 5.6 34.62 27.14 4.008 0.30 55.6 137.6 4.25 6.87 66 48.23 37.5 16 7.24 45.1 2.6 77 378.36 0.9 47.6 13.13 2.1 6.5 4.TABLO D.16 0.54 111.05 32. Ort.9 15. Bölge Müdürlüğü-2004 80 .8 136 4.5 40.Koliform Krom Civa Kadmiyum Bor Fenol Florür SİMGE Q T pH EC TDS SS Turb M-Al P-Al Cl NH3-N NO2-N NO3-N DO pV BOD5 COD TH o-PO4 SO4 Fe Mn Na K Ca Mg T-Colı F-Strp E-Colı Cr Hg Cd B Fen F BİRİMİ m3/sn C µmho/cm mg/l mg/l NTU mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l n 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 1 2 2 2 2 2 2 PORSUK ÇAYI YEŞİLDON Min.25 30.089 0.30 1.07 72 58.4 364 3.6 52.9 2 8.503 0.61 0. Maks.006 0 2.5 17.6 799 459 38 317 29.225 5.97 65.9 881 510 171 332.5 1.5 52. Maks.6 3.00 2.844 0.207 40.171 0.6 35.30 3.9 53.003 0 2.6 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 15 7.05 4.5 47.

6 2004 Yılı Porsuk Çayı İstasyonları Ölçüm Değerleri İSTASYONLAR PARAMETRELER SİMGE Debi Q Sıcaklık T pH pH Elektriksel İletkenlik (25 C) EC Toplam Çözünmüş Katılar TDS Askıdaki Katılar SS Bulanıklılık Turb Toplam Alkalinite M-Al Fenolftalein Alkalinite P-Al Klorür Cl NH3Amonyak Azotu N NO2Nitrit Azotu N NO3Nitrat Azotu N Çözünmüş Oksijen DO Organik Madde pV Biyolojik Oksijen İhtiyacı BOD5 Kimyasal Oksijen İhtiyacı COD Toplam Sertlik TH Orto-Fosfat o-PO4 Sülfat SO4 Demir Fe Mangan Mn Sodyum Na Potasyum K Kalsiyum Ca Magnezyum Mg Toplam Koliform T-Colı Fekal Streptokok F-Strp Esh.745 62.111 0.991 21 8 1019 631 290 152 371.5 6.5 1.510 32.Koliform E-Colı Krom Cr Bakır Cu Kurşun Pb Arsenik As Çinko Zn Civa Hg Kadmiyum Cd Bor B Fenol Fen Florür F PORSUK ÇAYI SAZILAR n Min.965 300000. Bölge Müdürlüğü 2004 81 .264 3.240 0.750 4 322.150 2.49 77.74 97 3.5 53 333. 4.3 75 1.32 0.45 4.33 0.92 0.000 1.750 4 100 171.625 4 7.5 52.5 0 74.340 65.363 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 0 0 0 0 0 0 0 4 0 0 0.843 11.16 57.805 371.5 12.7 1000000 20000 80000 0.9 3.2 67.000 7567. 4 3.62 37.250 4 0 4 58.218 4 5.3 69.943 87.08 12.358 6.5 338.48 DSİ III.72 78 58.14 0.7 7.500 22725.21 20.755 14.122 1.TABLO D.72 400 2.71 7.850 51.62 0.000 101.6 174.833 4 962 1002 4 594 612.400 0.25 4.000 BİRİMİ m3/sn C µmho/cm mg/l mg/l NTU mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l Maks. Ort.750 4 85 115.8 48 10000 100 400 3.017 0 5.

Köp.2003 Yılları Ortalama Değerlerine Göre Su Kalite Sınıfları BAZ İSTASYONLAR PARAMETRELER pH Toplam Çözünmüş Katılar (mg/l) Çözünmüş Oksijen (mg/l) BOD5 1 COD 2 NH3-N 2 NO3-N 1 o-PO4 3 DSİ III Bölge Müdürlüğü 2003 NOT: 1997-1998 Yılları ortalama ölçüm değerleri 4 Eylül 1988 tarih ve 19919 sayılı resmi gazetede tablo 1 de verilen Kıta İçi Su Kaynaklarının Sınıflarına göre kalite kriterleri esas alınarak değerlendirilmiştir. Sonrası Esk. Esenkara Benzinlik Atatürk Şeker Fb. Şeker Fb. Öncesi 82 .TABLO D. Sınıf 1 : Yüksek kaliteli su Sınıf 2 : Az kirlenmiş su Sınıf 3 : Kirli su Sınıf 4 : Çok kirlenmiş su 1 2 3 4 2 2 2 3 2 2 4 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 3 3 4 2 2 2 2 4 4 4 1 1 1 1 4 4 4 Biyokimyasal Oksijen Değeri (mg/l) Kimyasal Oksijen Değeri (mg/l) Amonyak Azotu (mg/l) Nitrat Azotu (mg/l) Orto-Fosfat (mg/l) DO 1 1 1 1 1 2 2 3 SEMBOL pH 1 TDS 1 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 1 1 1 1 Porsuk Baraj Çık.Arıtma Öncesi Şeker Çiftliği Cad.7 Porsuk Çayı Eskişehir Bölümü 2000 .

.E R Ö F N B . N . K K. JÇ I BKIŞ A I R K BA RA ES EN K EA GÖZLEM İSTASYONLARI GÖZLEM İSTASYONLARI BOD5 NH3-N COD NO2-N NO3-N o-PO4 DSİ III BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ-2004 83 Y . E FA K B.Ö A N Ö . EŞ Y İL EŞ DO İL D N O B N A A LP LPU U JÇ 0 A BE RA N ZİB NE LN İK Z A SRA EN NO2-N SA SA ZI LA R ZI L A R IK . NO2-N. R F SN B . ER E KE FA B.S N ES ES .Ö ŞE N K Ş .1 Porsuk Çayı NH3-N. . NO3-N EY BE Lİ K Y O Lİ V K A O Y V U A NU Y SE U N M U RE SE M RE .A .NO3-N ve o-PO4 2004 Yıllı Ortalama Değerlerinin Değişim Grafiği i 12 350 10 300 250 200 COD 150 100 50 BOD5 o-PO4 NH3-N 8 mg/l mg/l 6 4 2 0 A TA İN TÜA Lİ K RTA K T C.2.K K Ö ER Ş .A R RI I TM TM .GRAFİK D. ŞE ŞE K K ER E R Çİ Ç FT İF T .Porsuk Çayı BOD5 VE COD 2004 Yılı Ortalama Değerleri Değişim Grafiğ GRAFİK D. C ŞE . Ü KR ÖK P.

3. NO2-N.Porsuk Çayı Baraj Çıkışı 2000-2004 Yılı NH3-N.5 0 MRT HZR EYL KSM MRT HZR EYL MRT HZR EYL ARL MRT HZR EYL ARL MRT HZR EYL ARL AYLAR 2001 2000 2004 2003 2002 NH3-N NO2-N NO3-N o-PO4 84 .5 2 1. NO3-N ve o-PO4 Değerlerinin Zamana Göre Değişimi 2.5 mg/l 1 0.GRAFİK D.

MEVSİMLER NO3-N o-PO4 2003 NH3-N NO2-N 85 . NO2-N.4 0.2 1 mg/l 0.2 0 KIŞ İLKB.GRAFİK D. NO3-N VE o-PO4 ' ın Zamana Göre Değişimi 1.8 0.4. YAZ SONB. KIŞ İLKB. YAZ SONB. KIŞ İLKB.4 1. YAZ SONB. 2000 YAZ SONB. KIŞ İLKB.6 0.6 1.Porsuk Çayı Esenkara 2000-2003 Yılı NH3-N.

Yeşilköy ve Ahiler.1.’ne bağlı Eskişehir Basma Sanayi İşletmesi iken 28.2 Tülomsaş Eskişehir Lokomotif Fabrikası Atıkları Fabrika 1993 yılına kadar atıklarını belirli ameliyelerden geçirdikten sonra (Yağ tutma.8’de.1.2.1.2. SARAR Giyim Tekstil Sanayi ve Ticaret A. Fabrikanın atıksu miktarı 100 m³/gün’dür.1’de verilmiştir. Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünce inşa edilen göletler Tablo D. Proses.1.000 m² basma+terbiye ve boyama işlemidir.1. D. D.2. içme ve kullanma suyunu şehir şebekesinden temin etmektedir. siyanür giderme gibi) fabrikanın hemen önünden Porsuk Çayına vermekteydi. faaliyetlerine devam etmektedir.Ş.Göletler ve Rezervuarları Eskişehir İli DSİ III. Bu tesis Sümer Holding A. Üretimi yılda 3.3. 3 vardiya halinde çalışmaktadır.Ş.9’da verilmiştir. D.3. Sıvı atıkları. Kurtşeyh.3. Kanalizasyon işlemi tamamlandıktan sonra yine aynı işlemlerden geçirilerek kanalizasyon sistemine vermektedir.2.1 Eskişehir’deki Kirletici Kaynaklar D. 22.3 SU KAYNAKLARININ KİRLİLİĞİ VE ÇEVREYE ETKİLERİ D. Kaldırım Köyleri hudutları dahilinde yer altı düdenleri mevcuttur.D. Göller . Bu işlemlerle atıksu kanalizasyona verilme standartlarına indirilmesi öngörülmektedir. Sivrihisar ilçesi AşağıKepen. Uzun yıllar Eskişehir merkezinin evsel atık sularının foseptiklerde toplanması ve Eskşehir katı atık depolama sahasından yer altı sularına olabilecek olumsuzluklarla ilgili Anadolu ve Osmangazi Üniversitelerince araştırma faaliyetleri devam etmektedir.02. Bölge Göletleri Tablo D. 86 . Sıvı atık miktarı 2500 m³/gün’dür.2 Akarsularda Kirlilik Porsuk Çayı Eskişehir bölümü numune alma noktaları ve yan kol girişleri arasındaki mesafeleri Şekil D. D. D.5 saat. ön çöktürme ve pH ayarlaması işleme tabi tutulduktan sonra belediye şehir kanalizasyonuna verilmektedir. Gökdere.3.DOĞAL DRENAJ SİSTEMLERİ Drenaj sistemleri ile ilgili yeterli bilgi edinilememiştir.3.600. D.1 Yer Altı Suyu ve Kirlilik Yer altı sularından tarım alanlarının sulanması ve sanayi kuruluşları ile yerleşim birimlerinin su ihtiyaçları karşılanmaktadır.1996 yılında Sarar Giyim ve Tekstil Sanayi tarafından satın alınmış olup.5 Deniz İlimizin denize kıyısı bulunmamaktadır.4.

Çağsak d.90 0.00 822000 TESİSİN ADI ASLANBEYLİ BEYLİK ÇUKURHİSAR DEREYALAK HANKÖY KANLIPINAR KARAÖREN KELKAYA KOÇAŞ SAZAK ÖMERKÖY YUKARI KARTAL YUKARI SÖĞÜT ÇATMAPINAR ERENKÖY KAYI III KESKİN 75.16 S 390 41000 996.08 S 84 14000 998.016 0.66 865.60 28.15 24.228 0.20 31.06 22.70 22.66 19.25 20.60 875.60 402000 986.8 Eskişehir İli DSİ III Bölge Göletleri S= Sulama T=Taşkın kontrol Gövde Dolu Tipi Homojen Homojen Toprak Homojen Homojen Homojen Zonlu Homojent Kargir Homojen Zonlu Toprak Homojen Homojen Homojen Homojen Homojen Zonlu Maksadı Dolgu Hacmi Tesis Yüksekliği Normal Normal su kotunda Sulama Kret sahası Temelden Tagvelden Su Kotu Depolama Göl Kotu (brüt) Hacmi Alanı m m m m ha m³ Hm³ km² 71000 1132.10 0.20 994.60 20. Yağıcak D.Dereboyu Karanlık D.30 1087.032 S 74 510000 1000.50 0.40 20.00 16.80 1.25 1096. Ilgın d.16 S 220 Minimum Aktif su kotu kapasite (Göletler) m m³ 1122.10 0.156 0.750 0.20 27. Değirmendere Tıngır d.613 0.60 1300000 987.13 S 144 99000 1123.55 21.12 S 150 144000 879. Yapılcak d.Bölge Müdürlüğü 2004 87 .00 0.450 0.90 997.60 888.00 0. Bayırköy D.15 15.50 9.07 S 150 360000 846.60 0.50 1049.80 844.80 17.370 0. Söğütbaşı d.79 12.75 11.TABLO D. Damlalı d. DSİ III.60 601000 837. Delikçam d.66 23.40 692000 865.20 876.00 22.00 0.85 130000 1250.20 23.00 27. A.60 24.50 186000 990. Karaöz D.024 S 50 95000 878.50 826.00 1134.00 350000 1178.20 7760000 1125.14 S 171 109000 878.400 0.50 490000 1111.90 585000 1040.80 0.55 25.65 0.93 S 1112 151000 1137.11 S 120 55000 1099.00 24.032 S 42 261000 1267.890 0.00 126000 870. Kocadere Kartal d.00 831000 873. Beylik d.15 30.25 15.85 3484000 1050.12 0.90 395000 868.162 0.13 S 140 111000 1051.25 17.227 S 154 40000 867.08 S 113 107000 1089. Kelkaya d.84 S 838 183000 1071.70 15.30 26.00 1.30 20.70 700000 1086.00 18.00 0.653 0.06 1121.60 22.20 8.15 876.154 0.60 1130.20 375000 818.70 18.19 S+T 167 920000 890.70 0.840 0.95 730000 856.90 0.40 27.20 995.95 4.508 0.540 0.90 26.06 S 117 62000 827.00 1264.451 0.390 0.791 0. Yıl YAPILDAK Safhası İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme İşletme Akarsu Adı Ilgaz d.55 1069.90 15.

600 16.000 125 000 48 000 145.000 11.000 1.000 67.814 20.içme suyu Hay.50 4.9 Köy Hizmetleri İl Müdürlüğünce İnşa Edilen Göletler İlçesi Amacı Sulama Günyüzü Oğlakçı Tutluca I Tutluca II.660 1.500 7.390 776.TABLO D.50 26.50 18.00 25.00 20.800 16.00 26.060 Göl Aynası Alanı 120 000 Yapıldığı Yıl 1975-1976 Göletin Adı Günyüzü I Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü 2004 88 .000 19.330 16.00 20.içme suyu 16.50 7.içme suyu Hay.00 765.352.927.75 22.000 820.00 16.970 8.00 17.90 13.000 262.150.000 540.içme suyu Hay.900 876.50 6. Mercan Yağrı Yaylası Ahırköy Sazak Bahçeçik Üçbaşlı Emirceoğlu Günyüzü II Halilbağı Kızılcaören Özdenk Belpınar 3 Ad İkipınar II İkipınar I Kırka Göletleri 3 Ad Ağlarca 2 Ad Kuzören Ayvalı Sivrihisar İnönü Günyüzü Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Mihalıççık Merkez Beylikova Beylikova Beylikova Çifteler Beylikova Beylikova Seyitgazi Han Günyüzü Günyüzü Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Sulama Hay.000 103.700 9.350 24.360 8.000 940.220 1.000 765.00 17.700 92.000 158 000 287 000 125 000 304.75 8.00 6.904 1.00 Maksimum Göl Hacmi m³ 490.500 7.içme suyu Hay.520 200 000 230 000 104.içme suyu Hay.50 12.00 3.260 217.50 7.735 1976-1977 1977-1978 1977-1978 1979-1980 1980-1981 1983-1984 1986-1988 1987-1988 1990-1991 1992-1994 2001-2002 2002-2003 2004 1984 1989 1990 1990 1992 1992 1997 Kret Yüksekliği m 15.içme suyu Hay.680 1.600.473 16.204.

00 8.9 DEVAMI İlçesi Amacı Hay.543 3.50 7.776 11.637 2.içme suyu suyu suyu suyu suyu suyu suyu suyu suyu suyu 5.500 5.600 6.içme Hay.119 7.775 6.00 7.348 15.000 3.928 5.TABLO D.içme Hay.00 4.içme Hay.içme suyu Mihallıççık Peçene Sarıcailyas Işıkören İstiklalbağı Mülk Karapazar Demirli Balçıkhisar Tatarçık Çardak Kırka 4 Ad Han Seyitgazi Alpu Sivrihisar Sivrihisar Merkez Merkez Mahmudiye Mihalıççık Mihalıççık Seyitgazi Hay.00 8.300 4.00 4.içme Hay.465 1998 1998 2000 2000 2000 2001 2002 2002 2002 2002 2002 Kret Yüksekliği m 5.50 7.545 16.197 13.500 16.592 1.035 5.00 13.00 Maksimum Göl Hacmi m³ 18.içme Hay.içme suyu 2003 Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü 2004 89 .60 6.638 3.410 6.00 6.950 Göl Aynası Alanı 4.00 7.içme Hay.315 14.00 7.000 11.781 6.760 4.içme suyu Dinek Sivrihisar Hay.975 Yapıldığı Yıl 1998 Göletin Adı Çalkaya Hay.00 2.850 16.538 4.00 8.750 6.500 4.550 1.içme Hay.917 5.içme Hay.00 6.930 12.içme Hay.

Bölge Müdürlüğü 1997-1998 90 .DSİ III.

) kullanılabilir.2000 tarihi itibariyle faaliyetine son verilmiştir.700.3. Porsuk Çayına verilen atıklar pancar yıkama ünitesinden ve ispirto fabrikasından gelmektedir.145 ton : 9.3. Arıtım tesislerinde günde yaklaşık 150 ton buhar kullanılarak 7-8 kuru maddeli 600 ton seyreltik şlempe işlenmektedir. Birkaç kez geçici tedbirler alındıysa da bunlardan bir verim alınamamıştır. Ayrıca pancar yıkama atıklarının arıtım üniteleri daha da geliştirilerek kapalı sistem olarak çalışması ve elde edilen suyun geri kullanılması planlanmaktadır.3.D. Şeker Fabrikasının atıksu miktarı 6000 m³/gün’dür.2.3 Eskişehir Şeker Fabrikası Atıkları Eskişehir Şeker Fabrikası şeker pancarından beyaz şeker. Montajı Türk Şeker tarafından gerçekleştirilmiştir.2. 66-68 kuru maddeli 65-70 ton konsantre slempe elde edilmektedir.12. Arıtma tesislerinden çıkan ürün değerlendirilmektedir.4 Eskişehir Belediye Mezbahası Atıkları Eskişehir Belediye Mezbahasının Tarım İl Müdürlüğünce Tarım ve Köy İşleri Bakanlığından çalışma izni bulunmadığından dolayı 31.5 Eskişehir 1. Yeterli arıtma yapıldıktan sonra atıksular Porsuk Çayına verilmektedir.1999 yılı kampanya dönemi sonu itibariyle . Elde edilen potasyum sülfat gübre olarak kullanılır.) veya gübre olarak (gübre olarak kullanılacaksa içindeki potasyumun ayrılmasına gerek yoktur. Fabrika soğutma suyunu 400 m³/saat Porsuk Çayı’ndan çekmektedir. D. İspirto Fabrikası bütün yıl çalışmaktadır. İşletme masrafları arıtmadan çıkan ürünlerin satılmasıyla sağlanmaktadır.3. D. 207 adet kuruluş faaliyet göstermektedir. Fakat 1993 yılında ispirto fabrikası atıkları (şilempe atıkları) için bir arıtma sistemi devreye sokulmuştur. Manipilasyon kademelerinden birine 150 kg sülfürik asit verilerek potasyum.1. Diğer su ihtiyacını açmış oldukları derin kuyulardan sağlamaktadırlar.6 Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi Atıkları Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi 31 000 000 m²’lik toplam alana genişletilmesi planlanmış olup.1993 yılına kadar sadece pancar yıkama ünitesinden gelen atıklar belirli bir işleme tabi tutularak (atık su havuzlara alınıyor.2. melas ve ispirto üretmektedir.6 ay devam etmektedir.1. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı Kuruluşa ait fabrika ve atölyelerin atık su miktarı 50 m³/gün’dür.1. parçalama ve oksidasyon işleminden geçiriliyor) Porsuk’a verilmekteydi. İspirto Fabrikasından gelen atıklar genelde hiçbir işleme tabi tutulmadan Porsuk Çayına verilmekteydi.2. D. Şilempedeki organik yükü büyük bir oranda azaltarak Porsuk Çayına vermektedir. potasyum sülfat şeklinde tutulur.1. 91 . Toplam şeker üretimi Toplam melas üretimi Toplam alkol üretimi : 132 ton : 50. Arıtım tesisleri projesi Fransız Swenson firması tarafından yapılmıştır.000 lt (12 ay) Kampanya Ağustos ayında başlamaktadır. Konsantre şlempe hayvan yemi olarak (potasyumun ayrılması gereklidir.

Aktif Çamur Sistemi ile arıtma prensibine dayanmakta olup.İmalatı süt ve süt ürünleri olup. 2003 yılı sonu itibarı kapanmıştır. Günde 500-700 adet kuzu derisi işlemektedir (boyama işlemi dahil). tesiste mevcut olan kimyasal arıtma tesisi yeni tesis inşaat alanı içersinde kalmıştır.9 DanoneSa Tikveşli Süt Ürünleri San. 7 kuruluş 20 kuruluş 24 kuruluş 32 kuruluş 16 kuruluş 44 kuruluş 48 kuruluş 16 kuruluş Organize Sanayi Bölgesinde fabrikaların arıtma tesisleri (Arçelik A.Faaliyetini süt toplama merkezi olarak sürdürmektedir.2.2 Evsel Atıklar D. Kimya Kauçuk Plastik San.Sektörel Dağılım Madencilik Gıda Sanayi Orman Ürünleri Kağıt Mobilya San.2.3. Arıtmadan çıkan sıvı atıklar 150 m³/gün debiyle Porsuk’a verilmektedir.8 Güven Süt San. D. D.Ş.2. Atıksu Arıtma Tesisinde şu üniteler bulunmaktadır : 92 . Makine İmalat San Tekstil Dokuma ve Hazır Giyim San.7 Dersan Deri İşleme Sanayi Eskişehir’in Beylikova İlçesinde faaliyetini sürdürmektedir.2 Eskişehir Belediyesi Kanalizasyon Atıkları Eskişehir Belediyesi kanalizasyon sisteminin büyük bir kısmı tamamlanmıştır.2.3. Eskişehir’in Beylikova İlçesinde faaliyetini sürdürmektedir.1. D. Atık suları Porsuk Çayı’na deşarj edilmektedir.Kimyasal arıtma tesisinde arıtılan günlük 35 m³ su Porsuk Çayı’na verilmektedir.1 Kaplıcalardan Gelen Atıklar Kaplıcalardan gelen atıklar kanalizasyona verilmektedir. D.Ş. Eskişehir Atıksu Arıtma tesisleri inşaatı ESKİ tarafından Temmuz 1993 de başlatılmış ve 1998 yılında tamamlanarak faaliyete geçmiştir. hariç) yoktur. D. A.2.2. Taş ve Toprağa Dayalı İmalat San. Fabrika atıkları için arıtma üniteleri vardır.000 m ³ atıksu arıtma kapasitesine sahiptir. Metal San.3. Şehir Kanalizasyon Arıtım Tesisleri tamamlandıktan sonra Büyükşehir Belediyesiyle yapılan protokol gereği tüm fabrikaların atıkları tek bir kanaldan istenilen limitlere düşürülüp kanalizasyona verilmektedir. Beylikova İlçesinde faaliyet göstermektedir. 2002 yılında kapasite artırımı nedeniyle ÇED yönetmeliğine göre Bakanlığımızca ÇED gerekli değildir kararı verilerek inşaa faaliyetleri başlamış ve yeni kapasiteye göre arıtma tesisi planlanmıştır. günde 75.2.1980 tarihinde üretime geçmiştir.1. Tic.3.Ş. Suyunu yüzeysel bir kuyudan (6 m derinlik) temin etmektedir.2. A.3. Daha önce atıklar Şeker Çiftliği mevkiinden Porsuk Çayına 3 ayrı kanaldan verilmekteydi.1.3.

D.3. Bu sulama kanallarının Eskişehir içinden geçen bölümlerde.Çamur ve Sirkülasyonu Pompa İstasyonu 9.Kum ve Yağ Tutucular 5. özellikle Porsuk Çayı Eskişehir girişinde Karacaşehir Regülatör ile sağ ve sol ana kanallar vasıtası ile Eskişehir ve Alpu ovaları sulanmaktadır. Baz alınan parametreler açısından Porsuk Çayı Eskişehir bölümü su kalite değerlendirilmesi Tablo D. Porsuk Çayı 2004 yılı ortalama değerlerine göre BOD5 ve COD değişimi (Baraj çıkışından Sazılar istasyonuna kadar) Grafik D. Nitrit-azotu ve özellikle nitrat azotunda Şeker Çiftliği istasyonundan sonra denitrifikasyondan dolayı düşüş görülmektedir. Şeker Fabrikası sonrası 3.1’de verilmiştir.2 de verilmiştir.2.2.İç Kaldırma İstasyonu 3.6 verilmiştir.11’de verilmiştir.Ön Çamur Pompa İstasyonu 11. Grafik incelendiğinde amonyak azotu ve orto fosfat değerlerinde Şeker Çiftliği istasyonunda büyük bir artış görülmektedir.3 Sulama Kanallarına Verilen Atıklar Porsuk Çayı Eskişehir girişinde Karacaşehir Regülatörü ile sağ ve sol ana kanallar vasıtasıyla Eskişehir ve Alpu Ovaları sulanmaktadır. Bu sulama kanallarının Eskişehir içinden geçen bölümleri özellikle evsel nitelikli açık atık kanalları olarak çalışmaktadır. Aynı şekilde Baraj çıkışından .Çamur Koyulaştırma Havuzu 14. Bu tablo incelendiğinde Porsuk Baraj çıkışında 2. Sazılar istasyonuna kadar az bir düşüş görülmekle birlikte yine çok yüksek bir değerle Sakarya’ya karışmaktadır. Su bu durumunu Sakarya Nehrine karışmadan önceki istasyon olan Sazılar istasyonuna kadar sürdürmektedir.Çamur Susuzlandırma Ünitesi D. Organize Sanayi atıklarının karışmasıyla yoğun bir şekilde kirlenmiş olup.Son Çökeltme Havuzu 8. sınıf su (çok kirlenmiş su) durumundadır.Isı İle Sindirme Kimya Kazanı (Biyogaz Üretim Ünitesi) 15. Porsuk Çayı 2004 yılı ortalama değerlerine göre Amonyak azotu. Ölçüm değerleri (min-ort-maks) Tablo D.El Taraklama 2.Çamur Koyulaştırıcı (Ön Çamur Koyulaştırıcı) 13.Havalandırma Havuzları 7.Ön Çökeltme Havuzları 6.Fazla Çamur Pompa İstasyonu 10.3. sınıf su durumunu sürdürmektedir.2. 5. Bu kanalların 2004 yılı sulama suyu kriterlerine göre ölçüm değerleri Tablo D.Otomatik Taraklama 4. 93 .2.1. NitratAzotu ve Orto-Fosfat değişimi (Baraj çıkışından Sazlılar istasyonuna kadar) Grafik D. Nitrik-Azotu.10’de verilmiştir. Sazılar istasyonunda da 5. sınıf su (çok kirlenmiş su) durumuna gelmektedir.sınıf olan su kalitesi yan derelerin katılımıyla Esenkara istasyonunda bir miktar iyileşme göstermekle birlikte 2.4 Eskişehir Bölümü Su Kalite Değerlendirilmeleri 2004 yılında Porsuk Çayı Baraj Çıkışından Sazılar istasyonuna kadar 13 örnekleme noktasından örnekler alınarak incelenmiştir. sınıf olan su kalitesi Şeker Çiftliği istasyonunda belediye kanalizasyonu.Biyolojik Çamur Koyulaştırma (Yüzdürerek Ayırma)Havuzu 12.

Benzinlik istasyonunda askıda katı maddeler açısından 5. Esenkara. ortalama orta fosfat yükü Grafik D. Porsuk Çayı Eskişehir bölümü 2004 yılı ortalama BOD5 yükü Grafik D. Eskişehir’den gelen yük Benzinlik ve Şeker Çiftliği istasyonları arasındaki yük farkı (2004 yılı ortalama değerlerine göre ) alınarak hesaplanırsa.11’de verilmiştir. Eskişehir’den gelen yük= Şeker Çiftliği İst. Porsuk Çayı Porsuk Baraj Çıkışı istasyonundan Sazılar istasyonuna kadar sulama suyu kriterlerine göre değerlendirilmesi Tablo D. Benzinlik ve Sazılar istasyonlarında 2004 yılı mikrobiyolojik değerlerin zamana göre değişimi Grafik (D. ortalama Azot yükü Grafik D.10) de verilmiştir. Şehrin nüfusunun 1997-1998 yılı itibariyle 500 000 civarında olduğu göz önüne alınırsa . Tablo incelendiğinde Benzinlik istasyonuna kadar sulama suyu açısından 2. 94 . Sınıf (iyi) olan su kalitesi.6.8. Evsel atıklar için kişi başına düşen BOD5 yükü = 54 g/kapasite-gün olarak kabul edilirse. Alınan numuneler Eskişehir Şeker Fabrikasının kampanya dönemine denk gelmediğinden atıklardaki BOI5 yüklerinin tamamının evsel nitelikli atıklardan geldiği görülmektedir.11 de verilmiştir. T-coli patojenlerin zamana göre değişimi Grafik D. D. Azot ve Orto-Fosfat yükünde Yeşildon istasyonunda gerek küçük yerleşim alanlarından gerekse sulama kanallarından taşınan kirlilik dolayısıyla az miktar bir artış gözlenmiştir. Porsuk Çayı Baraj çıkışı.5. bulunan bu BOD5 yükü (25 843 x 1000)g/gün/54 g/gün = 478 574 kişilik bir nüfusun yüküdür. Porsuk Çayı gözlem istasyonlarında E-coli.Benzinlik istasyonuna kadar düşük olan değerler Şeker Çiftliğinde birden artmakta ve en yüksek değere ulaşmaktadır. Sınıf (zararlı-uygun değil) durumuna geçmektedir ve bu durumunu Sazılar istasyonuna kadar sürdürmektedir.7 de verilmiştir. Yük – Benzinlik İst.9. 500 000 x 54 g/gün = 27 000 000 g/gün = 27 000 kg/gün BOD5 yükü olması gerekmektedir. Sazılar istasyonuna kadar suyun kendi kendini temizleme özelliğinden dolayı bir düşüş göstermektedir. Grafikler incelendiğinde Şeker Çiftliği istasyonunda bütün değerlerde ani bir artış gözlenmiştir. Sazılar istasyonuna kadar tedricen bir azalma görülmüştür. Yük BOD5 yükü : 25 843 kg/gün = 25 999 kg/gün 156 kg/gün Azot yükü : 3 720 kg/gün = 3 822 kg/gün 102 kg/gün o-PO4 yükü : 1 153 kg/gün = 1 179 kg/gün 26 kg/gün Teorik olarak. D.

6 14399.1 732.8 20578.4 20000 12301.ÖN.4 750. ESK.2 50000 BOD5 Yükü( kg/gün ) 40000 30000 26536.6 0 BARAJ ÇIK. ESENKARA BENZİNLİK ATATÜRK C.ARITMA ÖN. ŞEKER FB.GRAFİK D.5 PORSUK ÇAYI 2004 YILI ORTALAMA BOD5 YÜKÜ DEĞİŞİMİ 60000 56329.KÖP.9 21337. ŞEKER FB.SN.9 753.1 982. ŞEKER ÇİFT. ALPU YEŞİLDON BEYLİKOVA YUNUSEMRE SAZILAR 2293.6 GÖZLEM İSTASYONLARI 95 .7 11662 10000 653.

0 500.5 1200.0 2000.6 Porsuk Çayı 2004 Yılı Ortalama Azot Yükü Değişimi (NH3-N+NO2N+N03N) 4443.0 4000.0 0.0 3000.7 339.GRAFİK D. ŞEKER FB.3 1028.8 2500.ARITMA ÖN.0 1500.2 1673.8 699.0 3500.2 2209.0 ESENKARA BENZİNLİK ATATÜRK C.7 GÖZLEM İSTASYONLARI 96 .ÖN.0 1000.SN.8 321.0 2007.2 2085. ŞEKER ÇİFT.0 4500.KÖP. ŞEKER FB.8 695.9 588. ALPU YEŞİLDON BEYLİKOVA YUNUSEMRE SAZILAR BARAJ ÇIKIŞI AZOT YÜKÜ (kg/gün) 1829. ESK.

KÖP.7 Porsuk Çayı 2004 Yılı Ortalama o-PO4 Yükü Değişimleri 2500 2285.3 2000 o-PO4 YÜKÜ (kg/gün) 1593. ESENKARA BENZİNLİK ATATÜRK C.5 56. ALPU YEŞİLDON BEYLİKOVA YUNUSEMRE SAZILAR 195. ŞEKER FAB. ŞEKER FAB. ŞEKER ÇİFT.ÖN.7 81 1598.ÇIK.7 1500 1185.9 147.6 0 BAR.1 707 500 GÖZLEM İSTASYONLARI 97 .ARITMA ÖN.2 1000 790.GRAFİK D. ESK.SON.6 170.7 467 196.

Coli ve Debinin Zamana Göre Değişimi 16 14 200 12 SAYI / 100 ml 150 10 DEBİ ( l/s ) 8 100 6 4 50 2 0 MRT 2000 HZR EYL KSM 2001 T-COLI MRT HZR EYL MRT HZR EYL AYLAR DEBİ ARL 2003 MRT HZR EYL ARL 2004 MRT HZR EYL ARL 0 2002 E-COLI 98 .250 GRAFİK D.8 Porsuk Çayı Baraj Çıkışı 2000 .2004 Yılı T-Coli. E.

9 Porsuk Çayı Esenkara 2000 .2004 Yılı T-Coli.GRAFİK D. E-Coli ve Debinin Zamana Göre Değişimi 6000 20 18 5000 16 14 12 3000 10 8 2000 6 4 2 0 KIŞ 2000 İLKB YAZ SONB KIŞ 2001 İLKB YAZ SONB KIŞ 2002 T-COLI İLKB YAZ SONB KIŞ İLKB YAZ SONB KIŞ AYLAR 2003 2004 E-COLI DEBİ İLKB YAZ SONB 0 4000 SAYI/100ml 1000 99 DEBİ ( l/s ) .

10.GRAFİK D. Porsuk Çayı Benzinlik İstasyonu T-Coli E-Coli ve Debinin Zamana Göre Değişimi 16000 16 14000 14 12000 12 10000 SAYI/100 ml 10 DEBİ ( l/s ) 8000 8 6000 6 4000 4 2000 2 0 ŞBT 2000 MYS AĞS KSM ŞBT 2001 MYS AĞS KSM ŞBT 2002 AYLAR T-COLI E-COLI DEBİ MYS AĞS KSM ŞBT MYS AĞS KSM ŞBT 2004 MYS AĞS KSM 2003 0 100 .

Coliform. Ks Şb My Hz.1000000 GRAFİK D. Ks Şb My Hz. E-Coliform ve Debinin Zamana Göre Değişimi 100000 10000 TveECOLİ 100 ml /adet DEBİ m3/s 1000 100 10 1 Şb My Hz.11 2000-20003 Yılları T. Ks AYLAR Tcoli E Coli Debi 101 . Ks Şb My Hz.

46 48.75 1.2 2.7 286 0.25 0.006 367 6 5.20 18.1 2 16.10 0.10 0.5 0.25 12.06 52.04 0.10 2.9 3.8 4.36 8.8 0.52 2.80 2.048 1.045 1.8 2 14.98 9.85 0 0 374 28 22 256 8.5 2 8 8.5 12.00 255.2 102 .25 7 13 0.22 7.000 3.5 2 8 8.085 1.07 1.05 47.3 2. Çözünmüş Katılar Askıdaki Katılar Bulanıklılık Toplam Alkalinite Fenolftalein Alkalinite Klorür Amonyak Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Çözünmüş Oksijen Organik Madde BOİ KOİ Toplam Sertlik Orto-Fosfat Sülfat Demir Mangan Sodyum Potasyum Kalsiyum Magnezyum T.5 1.215 0.5 17.85 294. 2 2.5 0.87 50.20 8.7 2 585 591 597 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 353 5 3.2 26.66 3.79 7. Ort.8 20 289 0.002 359 17 14.2 0.50 0.10 300.65 0 0 380 7 7 262.50 14.08 4.1 28 303.25 259.2 312 1.3 0.475 0.000 17. Mak.9 3. Mak.Koliform Krom Bakır Kurşun Arsenik Çinko Civa Kadmiyum Bor Fenol Florür SOL SAHİL SULAMA ŞEHİR ÇIKIŞI n Min.8 0.TABLO D-10 2004 Yılı Porsuk Çayı Eskişehir Sulama Kanalları Ölçüm Değerleri İSTASYONLAR PARAMETRELER Debi Sıcaklık pH E.82 3 23. İletkenlik (25 C) T.4 0.56 1.218 0.4 2 587 591 595 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 343 6 6 255 0 12.289 0.17 10.038 0.5 14 13.4 2.8 0. 2 4.35 0.2 2 0 0.Koliform Fekal Streptokok Esh.04 0.475 6.5 4.45 0.35 8.150 5.5 256 0 12.64 47.2 0.33 0.25 0.5 14. Ort.3 9.67 48.07 SAĞ SAHİL SULAMA ŞEHİR ÇIKIŞI n Min.02 SİMGE Q T pH EC TDS SS Turb M-Al P-Al Cl NH3-N NO2-N NO3-N DO pV BOD5 COD TH o-PO4 SO4 Fe Mn Na K Ca Mg T-Colı F-Strp E-Colı Cr Cu Pb As Zn Hg Cd B Fen F BİRİMİ m3/sn C mho/cm mg/l mg/l NTU mg/l CaCO3 mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l CaCO3 mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l EMS/100ml EMS/100ml EMS/100ml mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l mg/l 2 0 0.08 7.

4 I 14.9 I 141.46 5 8.49 I 0.5 0.38 I -1.96 II 383 I II C2S1 S Sonra.08 I 12.46 I 0.83 II 4.8 Sıcaklık C I 8.39 I 2.76 8.4 0.02 III 462 II C2S1 S Çiftliği II 1021 I 21. S Önce.Tuz mg/l Bor(B)mg/l SulamaS.18 C2S1 0.91 I 0.42 I 0.62 I 0.22 I 1.Sınıfı Nitrat(NO3)mg/l Amon.39 -1.38 I -1. Esk.93 I 0. II 622 I 9. IV = İhtiyatla kullanılabilir.02 I 1.45 I 0.6 I 1.51 III 55 I 7. II 679 I 10.99 II 5.11 Porsuk Çayı Eskişehir Bölümünün 2004 Yılları Ortalama Değerlerinin Sulama Suyu Kriterlerine Göre Sınıflandırılması İstasyon Parametre Porsuk Baraj Çıkışı 11.1 NOT: 7 Ocak 1991 tarih ve 20748 sayılı Resmi Gazetede verilen kriterlere göre düzenlenmiştir.9 I 9.02 II 7.06 346 0.mg/l pH II 353 I 6. II 629 I 9.19 II C2S1 I 4.66 I -3.88 I 0.1 I 14.44 I -1.09 II 10.2 I 83.38 0.75 1.19 II 55 I 7.45 I -1.6 I 10.3 S II 581 I I I I I I II I I I I I 10.96 0.4 0.31 I 2.26 II 26 I 8.(NH4)mg/l BOD5 mg/l Askı.37 0.51 I 0.37 I 0.%Na SAR RSC meg/l Klorür(Cl)meg/l Sülfat(SO4)meg/l Top.2 0.6 I 12.75 I 3.34 I -1.6 I 0.63 I 0.8 I 8.2 Esenkara S II 583 I 8.71 III 12.65 I 1.17 C2S1 4. S=Su Sınıflaması III = I=Çok iyi II = İyi Kullanılabilir.96 II 360 I 0.Arıtma Şeker S Önce.53 3.67 I 0.73 III 302 I 7.61 I 2.TABLO D.45 I 0.72 I 4.97 II 394 II C2S1 Şeker Fb.4 I 0.59 II 592 II C3S1 S III II I I I I III III I III IV V I I S Köprü. II 694 I 10.33 2.Katı M. Şeker Fb.88 1.09 II 545 II C2S1 EC(25C) umhos/cm 573 Değ.47 I 1.44 -1.29 13 8.65 V 30 I 8.93 I 72 I 8 Benzinlik Atatürk C. V = Uygun değil (Zararlı ) 103 .57 I 0.

12 -3.Katı M.TABLO D.6 I I I I 1 -3.81 1. S=Su Sınıflaması IV = İhtiyatla V= Uygun değil I=Çok iyi II = İyi III = Kullanılabilir.05 V 49 I I 7.09 -2.(NH4)mg/l BOD5 mg/l Askı.14 2.11 Porsuk Çayı Eskişehir Bölümünün 2004 Yılları Ortalama Değerlerinin Sulama Suyu Kriterlerine Göre Sınıflandırılması İstasyon Parametre EC(25C) umhos/cm Değ.47 2.5 III 981 II 21.55 1.76 I I I I 0.%Na SAR RSC meg/l Klorür(Cl)meg/l Sülfat(SO4)meg/l Top.82 1.27 I I I I 1.03 1.Tuz mg/l Bor(B)mg/l SulamaS.8 1.55 III I C3S1 1.5 1.26 1.8 12.31 6.31 S III 1001 II I I I I 27.82 S III II I I I I III I III II I II V I I III 806 II 18.2 III I C3S1 0 III I I C3S1 0.72 -2.4 C3S1 0.56 53.8 16. (Zararlı) 104 .mg/l pH Sıcaklık C Alpu S 909 21.95 III 113 I I 7.65 531 Yeşildon S Beylikova Yunusemre Sazılar S III 856 II 19.64 III C3S1 I II II 6.34 III 470 I II 595 I III 502 I III 613 I 0.5 II 5.5 II 42.44 III 32.75 16 V 172 I I 7.65 15.48 -3.02 4 32 II 3. kullanılabilir.Sınıfı Nitrat(NO3)mg/l Amon.25 V 97 I I 7.34 0.37 III 27.96 1.67 13.85 1.13 83 7.6 NOT: 7 Ocak 1991 tarih ve 20748 sayılı Resmi Gazetede verilen kriterlere göre düzenlenmiştir.58 5.

6 BOİ Mg/l 2 İNORGANİK PARAMETRELER Kadmiyum µg/l 0 Kurşun µg/l 22 Bakır µg/l 46 Top Krom µg/l 149 Krom µg/l 81 Nikel µg/l 314 Çinko µg/l 0 Siyanur µg/l 8 Florür µg/l 587 Serbest Klorur µg/l 146 Demir µg/l 99 Mangan µg/l 208 Bor µg/l 146 Aluminyum µg/l 0 İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2003 Birim Hasanbey Köprüsü Yerinde 8.037 0.305 0.24 CO MgO2/l Yerinde Çöz.322 205 70 55 36 22 311 251 2725 131 24 593 464 604 958 218 0. Madde Mg/l 338 Klorür İyonu MgCl¯/l 0.02 Yerinde 392 0.56 Yerinde 430 0.049 1.02 Nitrat Azotu MgNO3/l 0.57 50 0 0.585 0.17 Yerinde 422 0.07 0.54 0 0 0.Sonrası Yerinde 8.069 105 .19 Sülfat İyonu MgSO4/l 0 Amonyum Azotu MgNH4/l 0 Nitrit Azotu MgNO2/l 0.204 43 40 0 46 62 306 159 2080 84 12 387 580 743 994 216 0.Tes.351 1.63 104 0 0.TABLO D.Org.7 Top Fosfor Mg/l 2.014 189 40 0 36 110 336 191 2285 168 17 534 336 541 784 12 0.32 ORGANİK PARAMETRELER KOİ Mg/l 42.12 2003 Yılı Porsuk Çayı Eskişehir Bölümü Analiz Sonuçları Parametre Regülatör Köprüsü Sıcaklık ºC Yerinde pH 8.059 Alpu Yeşildoğan Yerinde 7.045 Beylikova San.

Eskişehir İlinin içme ve kullanma suyu teminidir.3. Göletler ve Rezervuarlarda Kirlilik D.’nin bor türevleri üretiminde bulunan işletmesi mevcuttur. klorofil-a Tablo D. % 21 ötrofik % 79 hipertrofik olduğu tespit edilmiştir.15.23 mg/m³ bulunmuştur. % 2 mezotrofik % 37 ötrofik % 61 hipertrofik olduğu tespit edilmiştir. 1966 yılında yapımına başlanmış ve 1972 yılında tamamlanmıştır. Bu değer göz önüne alındığında. Barajdan Seydi suyuna yapılan boşaltımlar nedenıyle Seydi suyu kenarındaki tarım alanlarının sulanmasında olumsuzluk yaratmaktadır.2 Çatören Barajı Göleti İlimiz Seyitgazi İlçesi Kırka Beldesi dünyanın ve ülkemizin en önemli bor rezerv sahalarından olup beldede Eti Bor A. Porsuk Baraj Gölünde amonyak-azotu Tablo D.3. a. 106 . Bu değer trofik sıralamada toplam fosfor için kullanılan olasılık dağılım tablosunda yerine konulduğunda .3.Ş. . İncelemeler Baraj gölüne gelen kirletici yükün en büyük bölümünün Kütahya pis su arıtma tesislerinden geldiğini göstermektedir. Bu durumda baraja giren fosfor ve azot yüklerinin mutlaka denetlenmesi gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır.Eskişehir İlinin taşkından korunması b. D. Porsuk Baraj Gölü Eskişehir’in 25 km batısında yer alan Porsuk Barajı.16 değerleri ve ortalama değerleri gösterilmiştir. nitrat-azotu Tablo D. Porsuk Barajı başlıca üç amaç için inşa edilmiştir. Aynı şekilde 2000-2002 yılları arasında ölçülen ortalama fosfat değerleri 186 mg/m³ olarak bulunmuştur. bor madeninin çıkarıldığı ocaklar ve civardaki kayaçlardan yağışlı dönemlerde çözünen bor baraj gölünde bor konsantrasyonunun artmasına sebep olmaktadır.3.D. Değişik dönemlere ait baraj gölünden alınan su örneklerinin analiz neticelerinden baraj gölü çıkışındaki bor konsantrasyonu 3750-7056 µg/lt değerleri arasında değiştiği anlaşılmaktadır. 2000-2002 yıllarında. 2000-2002 yıllarında yapılan trofik sınıflama çalışmalarında Porsuk Baraj Gölünün Hipertrofik özelliğini koruduğu görülmektedir. Göller. Pis su arıtma tesislerinin acilen tam kapasite çalışması baraja gelen fosfor yükünün denetlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.14.13.3. toplam fosfat-fosforu Tablo D.1.3.Eskişehir ve Alpu ovalarının sulanması c. Porsuk Baraj Rezervuarında 2000-2002 yılları arasında ölçülen ortalama klorofil-a değerleri 44. Bor üretimi nedenı ile oluşan borlu sular.

107 .3.3.3 Kunduzlar Baraj Göleti Çatören barajı ile aynı bölgede olup bor üretiminden kaynaklanan bor kirliliği yaşamamakla birlikte yağışlı dönemlerde kayaçlardan çözünen bor konsantrasyonları ile göletteki bor konsantrasyonları artmaktadır.3.4 Sarıyer Baraj Göleti Porsuk çayından taşınan kirlilik yükleri yanında Ankara ilinden gelen evsel ve endüstriyel kirlilik yükleri ile kirlenmektedir.3. Sakarya nehri üzerindeki Gökçekaya ve Yenice barajlarının kirlilik yüklerini tutmakla beraber zaman zaman barajda biriken atık yükleri nedenıyle bu iki barajda olumsuz etkilenmektedir. D.D.

55 0.9 1.05 0.15 0.562 1.4 1.653 0.66 0.85 1.2 0.25 0.86 485.35 0.2 0.71 0.376 0.610 1.3 2.2 0.25 1 1.5 1 0.413 0.693 0.5 1.Ortalama ORTALAMA DEĞERLER GENEL ORTALAMA DSİ III.8 2 0.903 0.215 0.2 1.15 0.9 0.25 0.1 0.230 0.34 1.440 1.36 0.42 0.39 2.779 1.186 0.113 0.543 0.6 1.545 0.92 1.483 1.6 1.86 300.315 0.03 1.44 0.4 1.718 0.95 0.TABLO D.15 0.85 0.8 0.300 0.52 108 .486 0.14 522.010 0.8 0.51 0.29 1412.348 1.5 0.748 TARİH A C E G J L N Ortalama mg/lt 0.2 1.655 0.745 1.45 0.2 0.00 1010.57 507.15 0.00 160.00 778.05 0.1 0.7 0.33 0.57 178.00 440.9 0.257 0.03 0.57 562.15 0.71 178.363 0.15 0.13 Porsuk Baraj Gölü 2000-2002 Amonyak Azotu (Nh3-N) Dağılım Tablosu Gözlem İst.25 0.354 0.507 1.45 0.55 0.41 0.2 0.6 1.57 1185.25 0.550 0.75 1.803 0.41 0.1 0.Bölge Müdürlüğü 2003 Yüzey Ortalama Orta Ortalama Dip Ortalama 0. Numune cinsi HAZİRAN 2000 Kompozit Yüzey Orta Dip MAYIS 2001 Kompozit Yüzey Orta Dip EKİM 2001 Kompozit Yüzey Orta Dip TEMMUZ 2002 Kompozit Yüzey Orta Dip Komp.484 1.179 0.87 0.160 0.3 0.626 0.86 550.370 0.15 0.05 1.46 0.6 1 0.54 0.35 1 0.57 0.14 1257.15 0.518 0.2 0.183 0.168 0.463 0.765 1.25 0.3 0.05 0.667 1.02 639.4 0.252 0.3 0.27 0.570 0.00 390.53 0.74 0.34 0.3 0.742 0.318 0.2 0.8 0.4 0.71 484.62 0.2 0.203 0.98 0.115 0.008 0.36 353.5 0.614 0.523 0.390 0.7 0.14 1252.15 0.31 0.05 0.3 0.285 0.05 0.3 0.640 Ortalama mg/mküp 542.257 0.15 0.85 0.179 0.

15 0.71 0.17 0.62 0.19 0.18 0 0.89 0 0.230 0.55 0.147 Ortalama Ortalama mg/lt mg/mküp 0.19 0 0 0.18 0.19 0 0.090 0.89 0.241 J 0 0 0.433 0.19 0.113 112.29 0.Ortalama Yüzey Ortalama Orta Ortalama Dip Ortalama A 0 0.86 0.19 0.148 N 0 0 0.130 0.2 1.145 ORTALAMA DEĞERLER GENEL ORTALAMA DSİ III Bölge Müdürlüğü 2003 109 .070 0.TABLO D.00 0.065 0.36 0.19 L 0.757 757.18 0.18 0.02 0 0.238 C 0.045 0.1 0.135 0.2 0.095 0.18 0.21 0.057 0.19 0.15 0.14 190.2 0.2 0.35 0.43 0.148 0.19 0.2 0 0.148 0.100 0.153 152.38 0.140 0.081 81.180 0.1 0.48 398.14 0.86 0.144 144.19 0.230 0.2 0 0.18 0 0.21 0.144 144.098 0.15 0.18 0.06 0.19 0.19 0 0 0 0.29 0.15 0.1 0.21 0.00 0.114 114.603 0.081 81.98 HAZİRAN 2000 MAYIS 2001 EKİM 2001 TEMMUZ 2002 0.86 0.310 0.19 0 0.19 0.2 0.193 0.2 0.35 0.14 Porsuk Baraj Gölü 2000-2002 Nitrat Azotu (No3-N) Dağılım Tablosu TARİH Gözlem İst.455 0.19 0.2 0.083 0.162 0.593 0.399 0.121 121.19 0.054 54.086 85.570 570.43 0.21 0.173 0.14 0.145 0.55 0.057 57.343 342.69 162.2 1.00 0.138 0.18 0 0.21 0 0 0 0 0.08 0.71 0.43 0.137 0.00 0.1 0.191 90.19 0.081 81.243 242.093 0.18 0.43 0.55 0.18 0.218 0.9 0.226 E 0.108 108.1 0 0 0 0 G 0 0 1.42 0 0 0 0 0 0.100 0.19 0.1 0.18 0. Numune cinsi Kompozit Yüzey Orta Dip Kompozit Yüzey Orta Dip Kompozit Yüzey Orta Dip Kompozit Yüzey Orta Dip Komp.35 0.

29 110 .03 0.194 0.32 0.11 0.64 G 0.57 185.27 0.198 0.223 0.16 0.31 0.137 0.319 0.068 0.21 L 0.71 205.23 0.206 0.301 0.27 0.186 0.21 0.57 194.02 0.05 0.463 0.04 0.14 0.32 0.083 0.388 0.14 0.71 38.034 0.03 0.14 320.29 301.08 0.23 0.078 0.04 0.03 0.07 0.213 0.193 0.15 0.198 J 0.283 0.04 0.18 0.17 0.17 0.05 0.2002 Toplam Po4 .03 0.21 0.32 0.29 0.05 0.24 0.21 0.05 0.3 0.33 0.1 0.06 0.039 0.17 0.09 0.278 0.07 0.03 0.08 0.22 0.36 0.2001 .16 0.24 0.19 0.075 0.86 340 140 34 136 300 127 106.2 0.01 0.31 0.05 0.2 0.15 Porsuk Baraj Gölü 2000 .22 0.186 Ortalama mg/m3 P P 55.093 0.09 0.07 0.27 0.54 0.86 318.65 0.22 0.03 0.2 0.86 192.03 0.1 0.17 0.135 0.217 E 0.02 0.148 0.315 0.34 0.123 0.31 0.18 0.18 0.23 0.21 0.058 0.3 0.29 186. Numune cinsi Haziran 2000 Kompozit Yüzey Orta Dip Mayıs 2001 Kompozit Yüzey Orta Dip Ekim 2001 Kompozit Yüzey Orta Dip Temmuz 2002 Kompozit Yüzey Orta Dip Kompozit Yüzey Orta Dip GENEL ORTALAMA DSİ III Bölge Müdürlüğü 2003 A 0.148 0.32 0.28 0.248 0.131 0.12 0.233 Ortalama mg/l 0.056 0.29 0.43 131.P Dağılım Tablosu TARİH Gözlem İst.075 0.05 0.71 212.23 0.04 0.28 0.153 0.29 0.13 0.277 0.159 0.24 0.19 0.17 0.268 0.06 0.07 0.14 0.27 0.183 N 0.43 122.3 0.21 0.14 0.23 0.106 0.22 0.31 0.43 190.05 0.43 0.18 0.31 0.24 0.04 0.127 0.16 0.21 0.21 0.179 C 0.22 0.19 0.136 0.2 0.21 0.21 0.19 0.22 0.TABLO D.1 0.

A Dağılım Tablosu TARİH AY HAZİRAN MAYIS EKİM YIL 2000 2001 2001 Gözlem İst.72 E 60.6 10.28 44.59 P Ortalama C 43.18 45.08 42.23 Ortalama mg/m3 P P 62.54 L 85.2 41. Numune cinsi Kompozit " " A 44.85 50.19 44.62 52.TABLO D.6 43.32 22.2002 Klorofil .28 44.18 15.23 TEMMUZ 2002 " DSİ III Bölge Müdürlüğü 2003 ORTALAMA mg/m3 P NOT: Temmuz 2002 tarihinde 7 istasyondan numune alınmıştır.27 49.18 G 64.92 45.9 12.16 Porsuk Baraj Gölü 2000 .99 43.37 44.08 42.51 44.94 mikrog/l 62.37 45.82 35.2001 .13 45.37 44.41 J 61.72 N 76.99 43. 111 .32 22.97 42.95 46.98 34.43 48.83 34.78 37.67 45.33 49.04 38.

Bu yüzden arıtma tesislerinin tam kapasite çalışması sağlanmalıdır. D. bu tip göllerde biyolojik ve kimyasal dengenin bozulduğu ve parçalanmış maddelerin göl tabanı ve kıyı bölgelerde birikmesi nedeniyle bataklaşma sürecinin başladığı gözlenmektedir. Fosfor yükünün çok büyük kısmının Kütahya Pis Su Arıtma Tesislerinden geldiği yapılan çalışmalarda da gözlenmiştir.23mg/m3) parametresi baz alındığında. D. Hipertrofik göllerin özelliklerine bakıldığında. Bunun için ötrofikasyon da en Önemli parametre olan fosfor yükünün girişinin azaltılması gerekmektedir. Kütahya nüfus projeksiyonunun artması Porsuk kaynaklarının 2000’li yıllardan itibaren yetmeyeceğini göstermektedir.D. 1997-1998 yılında geçmiş yıllara göre oldukça azalmış olmakla beraber 2002 yılı sonu itibarıyla tekrar artış görülmüştür. Bilindiği gibi gölde azot yüklerinin artması ötrofikasyonu hızlandırıcı rol oynamaktadır. Bundan dolayı Porsuk Çayının Kütahya girişinde temiz olan su kalitesinin korunması ve Porsuk Çayı membasına doğru kirletici sanayi kuruluşlarına izin verilmemelidir. Şeker Fabrikası atıklarının kesinlikle kanalizasyona veya Porsuğa verilmesi önlenmelidir.2 Porsuk Baraj Gölünün Bugünkü Durumu ve Geleceği Porsuk Baraj Gölü 2000-2002 Yılı Trofik yapısı Baraj gölü 2000-2002 yılları ortalamalarına göre Klorofil-A (44. Fosfor yükünde Beşdeğirmen istasyonunda da bir artış görülmektedir.4. Fosfor parametresi baz alındığında(186mg/m 3 ) % 2 mezotrofik % 37 ötrofik % 61 hipertrofik olduğu tespit edilmiştir. % 21 ötrofik % 79 hipertrofik olduğu tespit edilmiştir. Porsuk Baraj Gölü Eskişehir ili içme ve kullanma suyu kaynağı olduğundan bu durumun ortadan kaldırılması için acilen önlem alınmalıdır. Bu durumda baraja giren fosfor ve azot yüklerinin mutlaka denetlenmesi gerekliliği kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. P P 2000-2002 yıllarında yapılan trofik sınıflama çalışmalarında Porsuk Baraj Gölünün Hipertrofik özelliğini koruduğu görülmektedir. Bu sebepten Beşdeğirmen istasyonundan önce Porsuğa karışan Güvez deresinin gerek Seyitömer Termik Santralından gelen atıklar gerekse evsel atıklar açısından devamlı kontrolünün yapılması gerekmektedir. Porsuk kaynakları temiz olduğundan sadece gaz klorlama işlemi yapılarak şehre içme suyu olarak verilmektedir.4. 112 .4 Denizlerde Kirlilik İlimizin deniz ile kıyısı bulunmamaktadır.4 SU VE KIYI YÖNETİMİ. STRATEJİ VE POLİTİKALARI D.3.1 Kütahya İçme ve Kullanma Suyu Açısından Kütahya içme ve kullanma suyunu Porsuk kaynaklarından almaktadır. Kütahya Tügsaş Gübre fabrikalarından gelen azot yükü. Bu nedenle bu ilimizde Porsuk Çayından su alınması alternatif olarak görülmektedir.

elektriksel iletkenlik. maksimum değerden az olduğu gözlenmektedir. toplam koliform ve E. Yeşil alglerden Spirogyra lar aşırı çoğaldıklarında müsülanjlı flamentleri bazı balıkların solungaçlarını tıkayarak balıkların boğularak ölmelerine sebep olabirler. Plate-count (toplam koloni sayımı) değerleri TS 266' ya göre değerlendirildiğinde. gölün suyu plate-count değeri bakımından içime uygun değildir. Bakteriyolojik Analizler: Gölü.Sıcaklık değerleri 25°C ile 7°C arasında değişmekte olup İlkbahar ve sonbahar aylarında karışım gözlenmektedir.b) ile birlikte toksik kompanentler oluştururlar. derin istasyonlarda 10 m den sonra sıfırlanmaktadır. Aphanizomenon gibi türler Porsuk Baraj gölünde bulunmaktadırlar. dip örneklerinde mikrobiyolojik analizler ile ilk 5m. çözünmüş oksijen. Bu tür algler ayrıca suda tat ve koku problemlerine yol açabilmektedirler. içime uygun sularda olması gereken maksimum değer 500 olduğundan dolayı. Kompozit örneklerde ilave olarak klorofila deneyi de yapılmıştır. Çözünmüş Oksijen. Bu olay ise balık popülasyonunun azalmasına sebep olur. bulanıklık ölçümleri yapılmıştır. Yaz aylarında yüzeyden dibe sıcaklık tabakaları oluşmaktadır. dip olarak su numuneleri alınmış ve laboratuvar da kimyasal analizleri yapılmıştır. tüm isyonlann ortalama değerleri ve 31. Chlorophyceae (Yeşil algler) türlerinden Ankistrodesmus ve Ulothrix gibi türler ise temiz suların göstergesidirler.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete de yayınlanan "Kıtaiçi Su Kaynaklarına Göre Kalite Kriterlerine göre inceleyecek olursak. Kompozit. elektrik iletkenliği (Konduktivite) 25 °C de 420 . Baraj Gölünde Su Kalite Değerlendirmeleri: Haziran 2000 Mayıs 2001 ve Ekim 2001’de Porsuk Baraj gölünde 7 gözlem istasyonundan. Microcystis. orta.12. 113 .640 (imho/cm değerleri arasında pH değerleri 7 9 arasında değişim gostermektedir. Yüzeyden derinliğe doğru bilgisayarlı profil analiz aletiyle tarama yapılmış. Yüzey.Ayrıca porselen atıklarından ileri gelen askıda katı madde yükünün kontrol edilerek Porsuk Baraj Gölü'nde birikmesi önlenmelidir.sınıf su kalitesine sahip olduğu gözlenmektedir. çözünmüş madde ve pH. Cyanophyceae (Mavİ-yeşil algler) türlerinin çoğu zararlıdır. Bu tür alglerin en önemli zararları suda toksik madde üretmelerinden kaynaklanmaktadır.Burada daha kalıcı tedbirlerin alınması gerekmektedir. Çözünmüş Madde ve pH Ölçümleri: Gölde tüm istasyonlar ve yüzeyden derinliğe olan değişimler gözlendiğinde Çözümüş oksijen sığ istasyonlarda 8m. orta. Anabaena.coli açısından 1. Algler (Phytoplanktonlar) fotosentez yoluyla atmosferden suya geçen karbondioksiti kullanarak oksijen ve organik maddeye dönüştürürler. Bu toksik maddeler insan ve diğer hayvanlar tarafından alındığında sindirim sistemi rahatsızlıklarına yol açabilmektedirler.Alg popülasyonu aşırı ölçüde arttıkça güneş ışınlarının derindeki canlılara ulaşmasını engellerler. Phytoplankton (Bitkisel Algler) Çeşitleri ve Sayımları: Plankton organizmaları. Elektriksel İletkenlik. mevsimlere göre suyun kimyasal ve fiziksel yapısındaki değişikliklere bağlı olarak çeşit ve tür sayıları bakımından farklılıklar gösterirler. derinlikten hortum kullanılarak alınmıştır. Kompozit örnekler yüzeyden ilk 5m. Temmuz 2002’de 5 istasyondan numune alınmıştır. yüzey. Ölen mavi yeşil alglerden atılan hücresel polipeptitler bakır iyonlarıyla ve diğer alg öldürücüler {Bakırsülfat. Potasyumpermanganat v. den alınan plankton örneklerinde sayım ve tür tayini yapılmıştır. Yalnızca Temmuz 2002 yılı verilerinin.

Porsuk Baraj gölünde görülen bazı zooplankton çeşitleri.Diaptomus sp. 114 . Kütahya bölümünde kalıcı ve daha ciddi tedbirlerin alınması ile bu olumsuz durumlar ortadan kalkacak. Yapılmakta olan şehir içi kanalizasyon şebekesinin tamamlanması ile bu durum büyük ölçüde ortadan kalkmış olacaktır. Bitkisel Planktonlardan daha büyük boyutlardadırlar.3.Diatomeae (Silisli algler) den Cyclotella temiz suların göstergesidir. Sulama Suyu Değerlendirmeleri Açısından Kütahya bölümünde özellikle Porsuk membasından Kütahya şehir girişine kadar olan bölümde su kalitesi sulama açısından oldukça iyi durumdadır.4. Bosmina). Eskişehir Karacaşehir mevkiinde bulunan içme suyu arıtma tesisleri. klorlama işlemlerinden geçirdikten sonra depolara basmaktadır. Kütahya şehir çıkışından Porsuk Baraj rezervuarına kadar olan bölümde su oldukça kirli olduğundan sulama suyu kriterleri açısından kullanılmaz durumdadır. Fragilarla. üzerinde önemle durulması ve araştırılması gereken hususlardan biridir. Zooplankton (Hayvansal planktonlar): Zooplanktonlar plankton canlıların hayvansal formlarıdır. Porsuk Baraj Göl çalışmalarında görülen yoğun alg popülasyonu ve tespit edilmiş olan zararlı alg türlerinin varlığı. D. pH ayarlama.4. Arıtma tesisi civarında ve Sazova’da açılan derin yeraltı suyu kuyularından içme ve kullanma suyuna özellikle yaz aylarında su kalitesini iyileştirmek amacıyla takviye yapılmaktadır. Eskişehir İçme ve Kullanma Suyu Açısından Eskişehir içme ve kullanma suyunu Porsuk Çayı’ndan temin etmektedir. Tesise giren akım 32 000 m³/gün dür. Balıkların temel besin maddeleri oldukları için önem taşırlar. Esenkara istasyonunda askıda katı madde parametresi açısından 4. sınıf (ihtiyatla kullanılabilir) durumdadır.Cyclops sp.}. D. Karacaşehir Regülatörden sonra aldığı suyu filtrasyon. Crustaceae lerden Copepoda (Metanauplius. Mevcut depolardan da cazibe ile şehir şebekesine dağıtılmaktadır. Cladocera (Daphnia. çöktürme. Eskişehir Karacaşehir regülatörü vasıtası ile sağ ve sol ana kanallara verilen iyi kalitedeki sulama suyu bu kanalların şehir içi bölümlerinde özellikle evsel nitelikli atıklar ile kirletilmektedir. Eskişehir bölümünde ise Porsuk Barajı ile Esenkara istasyonu arasında sulama kriterlerine göre iyi durumdadır. Ciliata lardan Carcheslum polypinum Oligochaeta ve Nematoda lara ait üyeler.. Monogononta [ardan Rotifera (Keratella) . Trachelomonas ve Dinobryon gibi türler ise arıtma tesislerinde filtrelerin tıkanması gibi problemlere sebep olurlar. içme ve kullanma suyu ham su kaynağı olan göl sularını ne şekilde ve ne kadar etkileyebileceği konusu. Nitzschia ise kirli suların göstergesidir. Porsuk Baraj Gölünün ömrünün uzamasına ve Eskişehir arıtma tesislerine daha kaliteli bir ham su girişine sebep olacaktır. Porsuk Çayından arıtmaya giren su Porsuk Barajının kapalı olduğu kış aylarında temiz olmasına karşın Barajın açık olduğu yaz aylarında (sulama mevsiminde) amonyak azotu açısından kirlilik göstermektedir.4.

KAYNAKÇA : 1.Köy Hizmetleri İl Müdürlüğü Verileri (1998-2004) 115 . D. Bölge Müdürlüğü Verileri (1987-2003) 2. Bunların haricinde sürekli gelişme gösteren Eskişehir Organize Sanayi Bölgesinde mevcut ve kurulmakta olan tüm ve kuruluşların atık arıtım prosesleri çok iyi izlenmeli ve denetim altında tutulmalıdır.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1998-2004) 3.5 SU KAYNAKLARINDA KİRLİLİK ETKENLERİ Bu bölüm alt başlıklarına ait mevcut bilgiler Tarım ve Hayvancılık ile Çevre Yönetimi ve Planlama başlıkları altında verilmektedir.Özellikle Eskişehir Şeker Fabrikası pancar yıkama tesislerinden gelen kirlilik yükünün azaltılması ve Eskişehir atık kanalizasyon sisteminin sebep olduğu yoğun kirlenmeler Eskişehir Belediyesi atıksu arıtma tesislerinin tam kapasite ile çalışması ile Porsuk Çayının kirlilik yükü önemli ölçüde azaltacaktır.DSİ III.

Güneybatıda Bayat yaylası yer alır. (pH 6. % 2. Eskişehir İlinde tespit edilen 8 adet toprak grubu vardır. Sakarya Vadisi sarp kısmı incelmiş.7’si kum bünyeye sahiptir. 2. Porsuk ile Sakarya’nın yukarı kısmı arasında da Sivrihisar kütlesi yer alır.9’u killi tın. yarısına ait Neojen göl tortuları ile kaplanmıştır.2’si nötr (pH 6. % 47.5).4’ü tın. Bu kesimde Kütahya sınırı üzerinde Türkmen Dağı yükselir. Sivrihisar kütlesi Güneydoğu-Kuzeybatı doğrultusunda uzanır. Sarısu vadisi boyunca batıya doğru uzanan Eskişehir ovasıdır. değişik özelliklere sahip toprakların oluşumuna neden olmuştur. En önemli düzlüğü Porsuk Çayı boyunca doğuya. zamanın 2. büyük bir kısmı İç Anadolu’nun Yukarı Sakarya Bölümünde yer alır. % 2. İl topraklarında Sündiken Dağları ile kuzeydeki Köroğlu dağlarının uzantıları arasında kalan Sakarya Vadisi. % 91.36 ile kahverengi orman toprakları ve %12. Başlıca düzlükler ise Porsuk Çayı ile Sakarya Vadisinin yukarı çığırı çevresinde yayılır.9’u kil ve % 0. Bu dağların metamorfik sişt ve mermerleşmiş kireç taşından oluşmuş bir ekseni vardır. İl arazisinde orta derecede yüksek fakat yapı bakımından çeşitli dağlar görülür. 116 .8 ile en fazla kahverengi topraklar. Batıda Bozdağ ile devam eden Sündiken Dağları vardır. Bu düzlük yer yer tepelik bir görünüm arz eder. düzlük Sakarya’nın yukarı çığrı yükseltisi kuzeybatı güneydoğu yönünde azalır. TOPRAK VE ARAZİ KULLANIMI E. % 26.6-7. Dağlar ve ovalar arasında dik vadi yamaçlarının yardığı hafif dalgalı yaylalar bulunur. iklimi ve jeolojik yapı farklılıkları ile vejetasyondaki çeşitlilik.6’sı tuzsuz. batıda 250 m’nin altına düşer. geniş yüzü doğuya dönük bir yarımada gibi İl topraklarını kuşatır. Toprak Tuzluluğu ( % Total Tuz) : İşlemeli tarım uygulanan toprakların % 97. İlin değişik topografyası. Toprak Reaksiyonu : Tarım topraklarının % 0. Kendine has bir mikroklimanın oluşmasına neden olur.5’den büyük) reaksiyona sahiptir.2’si ise çok tuzludur. batıya doğrudan yükselerek İç Batı Anadolu eşiğinin dağınık.2’si hafif tuzlu ve % 0.3’ü asit. bu dağılım ilde tarım için uygun toprak bünyesi varlığını göstermektedir.(E).5’i alkali (pH 7.5’den düşük). Yarımada ortasında Sakarya’ya ters yönde (Batı-Doğu) akan Porsuk Çayı vadisi geçer. yaygın tepelik alanına katılır.70 ile kalkersiz kahverengi orman toprakları bulunmaktadır. Toprak Bünyesi : Saturasyon yüzdesine göre yapılan sınıflandırmada tarım topraklarının % 48. % 8. Buna göre % 48. Bu durum bitki besin bitki besin maddeleri kapsamında de kendini göstermektedir.1 GENEL TOPRAK YAPISI Eskişehir İli. ayrı bir görünüme sahiptir. Doğuda Sarıyer baraj gölünün kapladığı bu vadi. Sakarya’nın Seyitgazi’den Porsuk’unda Eskişehir’den batıda kalan çevresi. Yaylalar eski kıvrımlı temelin görünmediği kesimlerde 4.

2 TOPRAK KİRLİLİĞİ Genel anlamda toprak kirliliği.732 1.18 92.9’u fazla kireçli ve % 19. % 16. % 38.1’i ise çok fazla kireçlidir. Azot noksanlığına Organik miktarını artırıcı önlemlere başvurulması.7’sinde orta.9’unda yeter ve % 94. İl topraklarının % 2.516 98.7’sinde fosfor çok az. % 10.15 42. Bu değerlendirmeye göre fosfor eksikliği gösteren toprakların fosforlu gübrelerle takviye edilmesi gerekmektedir. % 30.77 7. İnsan aktivitelerine göre kirleticiler 4 sınıfta gruplandırılabilirler. % 22. Fosfor : Bitkiler tarafından alınabilir fosfor tayinlerinde (Olsen Metoduna göre) tarım topraklarının % 19.6’sında az. % 1. TABLO E. toprakların fiziksel.862 316.2’sinde potasyum orta.8’inde ise fazla miktarda potasyum tespit edilmiştir.7’sinde orta. Potasyum : Ülkemizin jeolojik yapısı ve iklim durumu.168 557. 117 .986 1.8’i kireçli. Görüldüğü gibi il topraklarının potasyum seviyesi umumiyetle yeterli olmakla birlikte az miktarda potaslı gübreye ihtiyaç duyulmaktadır. % 13.5’inde yüksek ve % 13.365.23 100.2’si az kireçli. kimyasal ve biyolojik etkenlerle doğal yapılarından uzaklaşarak beklenen doğal. topraklarının % 13. % 22.1’inde potasyum az.Toprakta Kireç (CaCO3) : İl topraklarının % 5. % 36’sı az kireçli. Analiz sonuçlarının ortalamasına göre . verimde devamlılık ve artış için gereklidir.248 % 10. kaliteli ve yüksek ürün verme kabiliyetlerini yitirmeleri şeklinde tanımlanabilir. % 1.266.500 227.6’sında ise yeter düzeydedir.1’in de organik madde çok az. gübrelenmesi gerekmektedir.5’inde ise çok yüksek fosfor varlığı tespit edilmiştir. İl topraklarının azotlu gübrelerle yağışlar ve erozyon sebep olmaktadır.74 16. Organik Madde : Tarım topraklarının büyük bir kısmı organik madde yönünden fakir durumdadır. sağlıklı.1 İlimiz Topraklarının Derinlik Bakımından Durumları Derinlik (cm) Derin (90 +) Orta Derin (50-90) Sığ (20-50) Çok sığ ( 0-20 ) TOPLAM Diğerleri GENEL TOPLAM Tarım İl Müdürlüğü 2004 Alan (Hektar) 146.8’inde iyi ve 4.70 23. Bunun yanı sıra doğada su ve hava ile olumsuz etkileşimi de söz konusudur. topraklarda fazla miktarda potasyum birikmesine neden olmaktadır.00 E.

Pestisidler.0 Fabrikadan 500 m güneydoğu 9 0.58 İğdir sağlıklı bahçe (Domates) 6 1. Asidik korozif maddeler. Şehirsel.53 Dağküplü Mevkii-Mayıslar arası 4 km (salatalık) 3 0.09.1998 tarihinde muhtelif yerlerden 18 adet toprak ve 17 adet çeşitli bitki (Domates.0 Fabrikadan 500 m kuzeybatı (Meşe sağlıklı) 17 0. kabak.2.yol kenarı (kabak) 30 0. PCB’ler.53 Tandır köyü. TABLO E. Yarımca köyü ve Sakarya vadisi arasında orta konumda bulunan Dağküplü köyünde de bahçelerde herhangi bir problemin olmadığı tespit edilmiştir. Ağır metaller. Radyonükleidler 2. Analiz sonuçları aşağıda verilmiştir.58 Mihalgazi (Domates)%50-60 hasta 12 1. Tuzlaştırıcı maddeler 3.0 Yarımca Köyü içi. Klorlanmış bileşikleri içeren atıkların yakılması.05 Laçin-Sağlıklı bahçe (Domates) 10 1. fasulye fasulye.58 Mayıslar mevkii(2) (Domates) bitkiler tamamen kurumuş 1 1. Kimyasal atık depoları 4.köy imamının ekili bahçesi (fasulye) 33 1.1 Atmosferik Kirlenme Yarımca Köyünde faaliyette bulunan Çıldırlar Kurşun İzabe Tesisinin bacasından çıkan atıkların Yarımca Köyü çevresi ile Sarıcakaya ve Mihalgazi İlçelerinde üretilen kültür bitkilerine tesir ve zararlarını tespit etmek amacıyla 18.2.2 Bitki Örneği Analiz Tablosu Pb Cd AÇIKLAMALAR (ppm) (ppm) 497 1.53 Yarımca köyü içi (Sağlıklı)domates bahçesi 8 0. salatalık. Ticari gübreler/ahır gübreleri. Sağlıklı (Domates bahçesi) 4 0. Endüstriyel aktiviteler . 118 .05 Fabrikaya 50 m güneybatı Meşe yaprağı(Sağlıklı) 59 0.05 Ilıca köyü (Domates) %40-50 sağlıklı bahçe Tarım İl Müdürlüğü 2004 Fabrikanın bulunduğu Yarımca köyü ve yakınındaki Tandır köyünde üretilen bitkilerin sağlıklı ve verimli olduğu görülmüştür.05 Kapıkaya (Domates) % 5 canlı gerisi kuru 17 1. bazılarının kısmen kuruduğu. Tarımsal aktiviteler . Kentsel çöpler.05 Fabrikanın batı yönü. dioksinler ve ilgili maddeler.05 Sarıcakaya merkez (Domates) 9 1.58 Mayıslar Mevki(Domates)%10 canlı gerisi tamamen yanık 11 1. meşe) örnekleri alınarak kurşun (Pb++) ve Kadmiyum (Cd++) analizleri yapılmak üzere Orman Toprak Laboratuar Müdürlüğüne gönderilmiştir. PAC’ler. Sakarya vadisinde bulunan Sarıcakaya ve Mihalgazi ilçeleri ile bağlı köylerinde yapılan incelemede bazı domates bahçelerinin tamamen kuruduğu.1.1 Kimyasal Kirlenme E.0 Fabrikadan 300 m güney (Meşe sağlıklı) 2 0. Maden atıkları. yakınında bulunan diğer domates bahçesinde ise bitkilerin büyük oranda sağlıklı olduğu ve üretime devam edildiği gözlenmiştir. evsel ve ticari aktiviteler . ağır metaller ve korozif maddelerle yapılan arazi dolguları E.1.53 Dağküplü-Mayıslar 4 km (Domates) 18 1. Enerji kullanımı .

yazın son aylarında ise hava sıcaklığının normalin üzerinde seyretmesi neticesinde Evapotransprasyonun (topraktan buharlaşma ve bitkilerde terleme ile su kaybı) artması ile bitkiler su düzeni bakımından strese girmiş ve neticede kurumalar artmıştır. Işık Mah.01-1.27 1.05 ppm kadmiyum bulunduğu bitki örneği analiz tablosunda görülmektedir.00 ppm’dir. kadmiyum sınır değerleri ise 0. yağış sularının etkilediği tarlaların daha yüksek oranlarda Bor içerdiği görülmektedir. Kırka Kırka çıkışı ilk tarla Kırka çıkışı ikinci tarla Kırka çıkışı su altında kalmayan tarla Kırka çıkışı son 1 tarla İl Çevre Müdürlüğü 2000 Bor (ppm) 1. Bitkilerdeki kurşunun toksitite sınırının 2035 ppm. İlkbaharda yağışları fazla olması sebebiyle sebzelerde Fusarium ssp. Bununla ilgili sağlıklı yorumlar 119 . Muhtelif yerlerden alınan 18 adet toprak örneğinden sadece fabrikaya 50 m uzaklıktan alınan örnekte 114 ppm kurşun bulunmuş diğer örneklerde kurşun ve kadmiyuma rastlanmamıştır. bitki vejetasyonunun son dönemleri olması yanında iklim açısından da ekstrem bir yıl yaşanmış olması da etkili olmuştur. ancak bitki türlerine göre toksitite sınırlarının farklılık gösterdiği de belirtilmektedir. Seyitgazi İlçesi Kırka Beldesi’nde 24.76 ppm arasında değişmektedir. .Ancak Sarıcakaya şartlarında domatesin vejetasyon süresinin ortalama 180 gün olduğu da dikkate alınarak meydana gelen bu kurumaların .5 ppm arası tespit edilen Bor değerleri “yüksek” ve pek çok bitkiler için de “toksik” olarak yorumlanmakla birlikte.27 ile 4. satürasyon ekstraktında) 1. özellikle İlimizde hakim rüzgar yönünü de dikkate alındığında Yarımca köyünde bulunan kurşun fabrikasının bacasından çıkan atıkların Sakarya vadisine ulaşması ve oradaki bitkisel üretimi olumsuz yönde etkilemesi pek mümkün görülmemektedir.65 4. TABLO E.0-1. Alınan 17 adet bitki örneği analiz sonuçları incelendiğinde tamamen veya kısmen kurumuş domates bitkilerinde en fazla 18 ppm kurşun bulunmasına rağmen sağlıklı ve verimli domates bitkilerinde 30 ppm gibi daha yüksek oranda kurşun bulunduğu tespit edilmiştir. Ağır metaller gurubunda bulunan kurşun ve kadmiyumun yayılmasında mesafe faktörünün önemli olduğu.99 Genelde topraklarda (Karmin metoduna göre . Bor üst değerinin biraz daha yukarılarda olduğunu göstermektedir. su altında kalmayan tarla”nın nispeten düşük bor içermesi. Seyhan sok. Alternaria ve Mildiyö gibi mantari hastalıkların yoğun olarak ortaya çıkması ile bitkilerin olumsuz yönde etkilenmesine. Işık Mah. Yapılan literatür taramalarına göre topraktaki kurşun sınır değerleri 2-200 ppm. kadmiyum sınır değerleri ise 5-10 ppm olduğu. son veriler.02. değerler 1.3 Analiz Sonuçları Örneğin Alındığı Yer Kırka futbol sahası Mustafa Ok bahçe Top. Örnekler.14 1. “Kırka çıkışı.49 2. Bu sonuçtan mevcut kurumaların kurşun varlığı ile irtibatlı olmadığı ortaya çıkmaktadır.76 4. Çok yıllık bir bitki olan sağlıklı meşe ağaçlarında 497 ppm kurşun ve 1. muhtemelen Kırka Bor cevheri işletme faaliyetlerine bağlı olarak yüksek bor içermekte.1999 günü meydana gelen yoğun yağış sonucu oluşan Borlu suların tarım alanlarına etkilerinin belirlenmesi ile ilgili alınarak gönderilen toprak örneklerinin analiz sonuçları aşağıda verilmiştir.97 2. Kırka Kamil Çelik bahçe Top.

sınıf.8’i 201-500 dekar. sınıf arazilerdir. Tipik bir karasal iklime sahip olan Eskişehir’de Sarıcakaya ve kısmen de Mihalıççık İlçeleri hariç tutulacak olursa genelde yıllık yağış 400 mm’nin altında olup.3. daha öncesine ait değerlerinin de bilinmesine ihtiyaç olduğu E. % 55’ide 5.3 ARAZİ E. ve 4. % 17. daha çok serin iklimde tahıl (Buğday. E. Eskişehir’deki tarımsal faaliyet. 98 512. ülkenin en temel bitkisel besin maddeleri üretiminde küçümsenmeyecek bir yer tutarken. % 30.1.5’i ise 1000 dekardan büyüktür. Arazi kabiliyeti yönünden ildeki arazilerin % 9’u 1. ülke geneline oranla makineleşme ve modernleşme dikkati çeken boyuttadır. E.851 : 360.8’i ova ve %51..505 : 325.7 ve 8. 352 139 hektar (% 25) orman ve fundalık arazi.4’ü 101-200 dekar.2 Kullanım Durumu Tarım arazisi Çayır-Mera Ormanlık-Fundalık Diğer : 582. Sulanabilir arazilerde her yıl ekim yapılmaktadır. Geriye kalan araziler kıraç ve taban arazi olup. ancak tarım topraklarındaki değişim ve ürün bazında Köy Hizmetleri 14’ncü Bölge Müdürlüğü Toprak Su Araştırma Laboratuarı ve Üniversiteler tarfından yapılan araştırmalar sonuçlanmamıştır. % 25.2.1. 336 939 hektar çayır-mer’a arazisi (% 26) .3.1 Arazi Sınıfları Eskişehir İl arazisinin %21.996 Ha Ha Ha Ha 120 . % 36’sı 2.% 8. 564 563 hektar (% 42) tarım alanına sahip olan Eskişehir İlinde .204 : 96.3. “Nadas-Ekim” münavebe sistemi uygulanmakta ve her yıl 194 890 ha’ı nadasa bırakılmaktadır.3.sınıf.8’i dağlık. % 6’sı yayla.1 Arazi Varlığı E. 1981 Köy Envanter Etüdüne göre Eskişehir’de işletmelerin % 3. İşletmelerin % 2. Arpa) ile Şeker Pancarı tarımı yapılmaktadır. % 6.6. Bir mikroklima bölgesi olan Sarıcakaya ve Mihalgazi İlçelerinde ilimiz ve çevre illerin ihtiyacını karşılayabilecek düzeyde sebzecilik ve seracılık yapılabilmektedir.1’i 0-25 dekar.4’ü 26-50 dekar.yapılabilmesi için tarlanın açıktır.2.5 hektar (% 7) tarıma elverişsiz arazi ve 3 420 hektar su yüzeyleri (% 0.6’sı 501-1000 dekar arasındadır.1’i 51-100 dekar.8’i dalgalıdır.1.2) bulunmaktadır. % 31. Toprak İskan Müdürlüğünün.2 Atıklardan Kirlenme Seyitgazi ve Doğançayır sulama birliklerince Seydi suyundaki bor yüklerinin tarım alanlarına olumsuz etkileri nedeniyle şikayetler oluşmuş. E.2 Mikrobiyal Kirlenme Bu konu ile ilgili yeterli bigi edinilememiştir.

84 1.2 Arazi Problemleri İldeki arazilerin eğim durumu Tablo E.75 1.18 1.0 E.1 Arazinin Kullanma Durumu 7% 26% 43% Tarım Arazisi Çayır-Mera Ormanlık-Fundalık Diğer 24% Tarım İl Müdürlüğü 2004 Tablo E.0 % 58.505 % 88.15 2.4’de Eskişehir İlinde Arazi Kullanımı verilmiştir.787 2.5 0.0 121 .18 2.298.008 209.935 312.909 246. TABLO E.5 Eskişehir İli Arazileri Eğim Durumu EĞİM Düz Eğimli Hafif Eğimli Orta Eğimli Dik Eğimli Çok Dik Eğimli Sarp Eğimli TOPLAM Tarım İl Müdürlüğü 2004 EĞİM % 0-2 2-6 6-12 12-20 20-30 30+ ALAN HEKTAR 196.4 Eskişehir İlinde Arazi Kullanımı Kullanım Nedeni Hububat Yemeklik Baklagil Endüstri Bitkileri Yağlı Tohum Yumrulu Bitkiler Yem Bitkileri Toplam Tarla Bitkileri Nadas Kullanılmayan Tarım Arazisi Bağ-Bahçe-Zeytinlik Genel Toplam Tarım İl Müdürlüğü 2004 Alan (Ha) 342.ŞEKİL E.096 1. TABLO E.100 8.552 283.5’te.118 12.7 100.6’da verilmiştir.035 14.498 8.1 21.23 2.013 176.31 100.332 16.712 3.28 0.9 19.3.888 385.74 4.2 24.0 3.520 49.023 % 15.53 66.08 30. problemli sahalar Tablo E.885 582.1 16.43 1.65 2.72 1.91 100.

416 hektar arazide yaşlık problemi vardır.372 6. sınıf arazilerde toplam olarak 10.492 283.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 122 .9 100.756 495.228 1.372 hektarı hafif tuzlu.427 hektar taşlı arazi mevcuttur.779 45. TABLO E.427 % 73. İlimizde işlemeli tarıma uygun II-III ve IV.0 24.Ziraat Müh.228 Ha.9 8.476 10.6 Eskişehir İlinde Problemli Sahalar PROBLEMLİ SAHALAR YAŞLIK Hafif Tuzlu Tuzlu Alkali ÇORAKLIK Hafif Tuzlu-Alkali Tuzlu. Çoraklık : İlimizde 45. arazide şiddetli ve 495.492 Ha.6 27. Su Erozyonu : İlimizde 254. Sınıflardaki) Tarım İl Müdürlüğü 2004 ALAN (Ha) 76.033.418 33. Çoraklık problemi olan sahaların 33.Tarım İl Müdürlüğü Verileri (2004) 2.4 14. arazide çok şiddetli derecede su erozyonu problemi vardır. 681 hektarı alkali. 890 hektarı hafif tuzlu-alkali ve 3.756 Ha.9 1. 6.483 254.779 hektarı tuzlu-alkalidir. Taşlılık : Toprağın kullanılmasını sınırlandıran başlı başına bir etkendir. Odası Verileri (2000) 3.0 - KAYNAKÇA : 1. arazide orta derecede.Yaşlık : İlimizde 76.6 47. 283.761 hektarı tuzlu. ilimizde taşlık önemli bir problem değildir.489 hektar arazide çoraklık problemi vardır. Ancak.3 100.Alkali TOPLAM Orta Derece Şiddetli SU EROZYONU Çok Şiddetli TOPLAM TAŞLILIK (II-III-IV.671 681 890 3.5 1.

123 .1.1 ORMANLAR F.1.173. Koru ormanları yaş sınıfları metoduna göre işletilmektedir.5 Mihalıççık 33398.5 79609. Normal baltalıklarda Baltalık işletme sınıfına göre işletilmektedir.561. marnlı. Üretimle birlikte büyük çapta ağaçlandırma ve gençleştirme faaliyetleri de Orman Bölge Müdürlüğünce yürütülmektedir.0 TOPLAM HEKTAR 16 188811.1 Eskişehir İli Ormanlarının İşletme Müdürlükleri İtibariyle Kapladıkları Alan Durumu ESKİŞEHİR İLİ DAHİLİNDEKİ ORMANLARIN KAPLADIĞI ALANLAR SAHALAR BALTALIK NORMAL BOZUK HEKTAR 6 17056.0 0. granit yeşil kayaçlar bulunmaktadır.5 HEKTAR HEKTAR 1 2 4 Eskişehir 81437. TABLO F. Porsuk Çayını takip ederek Doğu-Batı istikametine uzayan sırtlar yan dere havzalarına derin yarıntılar yaratmıştır.0 8.1. Önemli ormanlık yöreleri Çatacık. F.00 0. Bununla beraber % 26’i ormanlarla kaplıdır.5 83718.0 32833. Tüflü ve marnlı. Rakım 200-1600 m arasında değişmektedir.5 73399.0 18733.1 EKOSİSTEM TİPLERİ F.00 207 207. İlimiz ormanları ormanların devamlılık prensibini bozmayacak şekilde piyasa ihtiyaçları da dikkate alınarak işletilmektedir.0 İlimiz koru ormanlarının % 78’ü karaçam.139.0 1677. Batı genelde Kuzey-Güney istikamettedir.0 Çatacık 35338.1.1.0 BAĞLI KURULUŞUN ADI KORU NORMAL BOZUK GENÇLİK a.1 Ormanların Ekolojik Yapısı İlimiz İç Anadolu Bölgesi hudutları içinde yer aldığından karasal iklim hüküm sürmektedir. Mihalıççık. Bunlardan granit.ab.0 20100.0 352.ab 10 15. Sarıcakaya.5 137680. Eskişehir kuzeyinde ve güneyinde dik yüksek eğimli engebeli arazi yapısına rağmen ovalık kısımda meyil %1-2’ye kadar düşmektedir.(F) FLORA-FAUNA VE HASSAS YÖRELER F.5 30. Geriye kalanı bataklık ormanları olup. separtin üzerinde orman yetişme şartları açısından iyi toprak değildir. % 9’i sarıçam.907. bazalt iyi toprak veren ve mikaşistik yapıdaki arazide orman için ideal yetişme muhitidir.0 12546.173.0 52364. İlin Ormanlık alanlarının saha itibariyle dağılımı aşağıdaki gibidir. Büyükyayla ve Kalabak’tır. Ayrışmasından az taşlı derin toprak meydana gelmiştir. tüflü.5 Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü 2004 ENERJİ ORMANI TESİSİ HEKTAR 12 0. % 6’ü kızılçamdır. Seyitgazi. bazalt.0 Toplam 150173.0 7. Bölge içerisinde yer yer kalkerli.0 31448. bunun da tamamı meşe cinsidir.0 HEKTAR 8 19718. İlimizdeki toprak oluşumu neojen devrimde meydana gelmiş mermer ve granit intüzyonlarına tesadüf edilmektedir.2 İlin Orman Envanteri İlimiz Orta Anadolu Bölgesinin karakteristik bitki örtüsü olan zonu içerisinde yer almaktadır.

5 421.4 Eskişehir İli Dahilindeki Koru Ormanlarının Ağaç Türlerine Göre Dağılımı Ağaç Türü Karaçam Kızılçam Sarıçam Kayın Kavak Meşe Ardıç Sedir TOPLAM Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü 2004 Serveti m³ 11.919.5 MİHALIÇÇIK 84.800.321.394.111. Orman Amenajman Planlarının öngördüğü yıllık kesim (eta) miktarına bağlı kalınarak ve sürdürülebilir ormancılık esasları dikkate alınarak Orman Bölge Müdürlüğünce yapılan üretim miktarları Tablo F.053.16 20. 124 .5 64846 287853.057 Mülkiyet Biçimi Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Devlet Ormanı Eskişehir İli Dahilindeki Koru.03 Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü 2004 Ormanlık alanlar yer yer taşlık ve kayalık alanları da kapsamaktadır.2 İlin Ormanlık Alanlarının Saha İtibariyle Dağılımı Ormanlık Alan (Ha) ÇATACIK 82. Arazi meyili ortalama % 40-60 arasındadır.5’te verilmiştir.375.5 TOPLAM 358.412.0 1.5 % si 1.573 486.590 25.946.TABLO F. TABLO F.951.0 6213.0 Ormanlık alan % si 50 3 13 25 Genel Alan (Ha) 161.450. Baltalık ve Muhafaza Ormanlarında bozuk ve verimli toplam olarak 358.641 1.15 5.5 Hektar Devlet Ormanı ve ayrıca 1253 Hektar Köy Tüzel Kişiliğine ait Kravdan Serisi Özel Orman bulunmaktadır.5 İlin Ormanlık alanlarının nitelik itibariyle dağılımı aşağıdaki gibidir.0 552.5 Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü 2004 İşletmesi Orman İçi Açıklık Alan (Ha) 79.4’te verilmiştir.972.655 14.501.316.350 1.610.770.23 22. TABLO F.3 İlin Ormanlık Alanlarının Nitelik İtibariyle Dağılımı İşletmesi ÇATACIK ESKİŞEHİR MİHALIÇÇIK TOPLAM Koru Ormanı (Ha) 68171 154836.5 637.37 Baltalık Ormanı (Ha) 14223 36774 20100 224097 % si 0.849. Eskişehir İli içindeki prodüktif ormanların ağaç türlerine göre dağılımı Tablo F.059 412.951.09 96 10.5 ESKİŞEHİR 191.73 3.5 1.179 886.

323 m³ Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü 2004 F.Orman Kadastro ve Mülkiyet Konuları Eskişehir ili dahilinde 2004 yılı sonuna kadar orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar görülmediğinden tarım alanlarına dönüştürülen toplam alan 9016 hektardır.798 m³ 483.2. Toprak ve rüzgar erozyonunu önleyerek verimli toprakların taşınmasına mani olur.Meralarda ayrıntılı bir botanik kompozisyon araştırması yapılmamasına rağmen 4342 Sayılı Mera Kanunu Kapsamında yürütülen çalışmalar sırasında tespit edilen bitki türleri aşağıya çıkarılmıştır.1.1.2 ÇAYIR VE MERALAR F.TABLO F.968 m³ 13.3 Orman Varlığının Yararları Ormanların iklim üzerine olan etkisi müspet yöndedir ve iklimi ılımanlaştırır. Ağaçlandırma çalışmalarında da mevsimlik işçiler çalışmaktadır.1 Çayır ve Meraların Varlığı İlimizde toplam 325. F. Ormanlar bol oksijen ürettiğinden insan sağlığına müspet etki yapar. 125 .1.5 Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğünce 2004 Yılında Yapılan Üretim Miktarı ÜRÜNCİNSİ Eskişehir Çatacık Mihlıççık TOPLAM MİKTARI 24. F.4.1. İlimizde bu tip sahalar mevcut olup rekreasyon ihtiyacını karşılayacak mahiyettedir. Özellikle orman köylülerinin iş sahaları olan ormanlardan yapılan üretim karşılığı kendilerine nakit olarak ödenmektedir. Rekreasyon sahaları da insanları dinlenme ve eğlenme yeridir.1.1.557 m³ 9.851 Hektar mera alanı mevcut olup Çayır.

2. F. F.1.*** Eskişehir İli karayosunları üzerine bir araştırma yapılmıştır. 17 cinse ait 20 takson saptanmıştır.Yüksek Kaliteli Buğdaygil Bitkileri U U Yüksek Kaliteli U Baklagil Bitkileri Sarı çiçekli gazal boynuzu Sarı çiçekli yonca Şerbetçi otu yoncası Yonca Korunga Ak üçgül Kırmızı Üçgül Agropyron cristatum Agropyron deserterum Agropyron elangatum Agropyron intermedium Agrostis palustus Alopekurus peretensis Bromus erektus Dactylis glomereata Elymus junecus Feştuca arundinacea Festuca pratensis Lolium multiforum Lolium perenne Phleum pratense Poa pratensis Otlak ayrığı Kır ayrığı Y.**** 126 .9’de Eskişehir İli Karayosunları verilmiştir.4.otlak ayrığı Mavi ayrık Bataklık tavus otu Ç.2 FLORA F.1 Habitat ve Topluluklar F.8’da verilen liken türlerine rastlanmıştır.kelp kuyruğu Çayır salkım otu Lotus coniculatus Medicago falkata Medicago lupilina Madjkago sativa Onobrychis sativa Trifolium repens Trifolium pratense Düşük Kaliteli Mera Bitkileri Cnodon dactylon Köpek dişi Festuca ovina Koyun yumağı Thymus squarrosus Kır kekiği Artemisia fragrans Kır yavşanı U İlimizde mera kadastro çalışmaları devam etmektedir.1.2 Türler ve Populasyonlar Balıkdamı Florası Tablo F.2.7’te verilmiştir.2.3.13 bölümünde anlatılmaktadır. F.1.2 Kullanım Amaçları ve Yararları Tarım ve hayvancılık kenti hüviyetinde olan ilimiz genelinde meraların korunması zorunlu olup Seyitgazi ilçesi Aslanbeyli köyündeki örnek mera ıslah çalışması meraların hayvancılık sektörü için önemini vurgulamaktadır. Eskişehir İl sınırları içinde düzenlenen çok sayıdaki floristik amaçlı gezilerde Tablo F. SULAK ALANLAR Sulak alanlar ile ilgili konular F. 9 familya. tilki kuyruğu Dik brom Domuz ayrığı Adi otlak arpası Kamışsı yumak Çayır yumağı İtalyan çimi İngiliz cimi Ç. Tablo F.

*** * * ** * y yy Ginkgoaceae Ginkgo bilabo L. abies(L. deodara (Roxb. (y) Az Önemli Bitkinin Adı Yaygınlık Zehirli Zehirlilik Organikler Alerji Etkisi Gymnospermae Cuppressacae Thuja Chamaecyparis Cupressus Cupressus Juniperus orientalis L.) G.Don. pungens Engelm. libani A. orientalis (L.pallasiana var pyramidata sylvestris L. (+) deri ile temasta dermatisis ve tahriş oluşturabilir. atlantica (Endl. brutia Ten. ** * Tohum +++ y 127 .Murr) Parl arizonia E.L.Greene sempervirens L. baccata standishii. Rich.) Car. * *** * ** * ** * * * *** * ** yy y y y y y baccata L. oxycedrus L.) Karst. griffithii Mc. (yy) Orta derecede önemli . * Pinaceae Abies Cedrus Cedrus Cedrus Picea Picea Picea Pinus Pinus Pinus Pinus Pinus Taxaceae Taxus Taxus bormülleriana Matıf. lavsoniana(A.ssp. : (***)Önemli .) Link. (**) Orta derecede önemli.TABLO F.6 Eskişehir’de Yetişen Ağaç ve Çalılar Yaygınlık Zehirlilik ağır Zehirlenmeye neden olmamış.ssp.pallasiana nigra Arn. (*)Az önemli : (+ + +) Ölüme neden olmuş . Clelland nigra Arn. (+ +) Zehirli fakat ölüme ve Polen Alerji etkisi : (yyy) Önemli .

pendula Roth.) Öz meyve ++ tunbergii vulgaris L.) Gaertn. ** longifolia Boiss sempervirens L. * * * yy yy Bignoniaceae Campsis Catalpa radicans Semm.) Gaeritn pendula Roth. avellana L. Acer tataricum L. avellana L. Acer palmetum L. * * 128 . Acer pseudoplatanus L. bignonioides Walt * * Buddleiaceae Buddleia Buxaceae Buxus Buxus davidii Franch. ** (Bütün org.Bitkinin Adı Angiospermae Aceraceae Acer negundo L. Yaygınlık Zehirli Zehirlilik organikler Alerji etkisi *** * *** * Anacardiaceae Cotinus Rhus coggyria Scop. * * Aquifoliaceae İlex aquifolium L. coriaria L. * * * yy yy Betulaceae Alnus Betula Corylus glutinosa (L. * Araliaceae Hadera Berberidaceae Berberis Berberis Betulaceae Alnus Betula Corylus helix L. ** ** glutinosa (L.

* Hippocastanaceae Aesculus hypocastanum L. opulus L. * * * Eleagnaceae Eleagnus Hippophae angustifolia L. ** * Fagaceae Carpinus Fagus Querqus Querqus Querqus betulus L. alternifolia mas L. subsp. * Cornaceae Cornus Cornus Cornus alba L.robur * * * * * yy y yyy yyy yyy Hamamelidaceae Liquidambar orientalis Mill.) Kıze. florida (Bunge) A. * * ** ** ** ** * * * * yy alata L. var. cerris L. ithaburencis Decne.D. nigra L. y 129 . tinus L. nigra L.C. Var aurea Sweek albus blake orbicalatus lantana L. robur L. rhamnoides L. Orientalis (L. japonica L.Bitkinin Adı Yaygınlık Zehirli organlar zehirlilik Alerji etkisi Caprifoliaceae Lonicera Lonicera Sambucus Sambucus Symphoricarpus Symphoricarpus Viburnum Viburnum Viburnum Weigela Celastraceae Euonymus Euonymus japonica Aureoreticulata perilclymenum L. * ** Cistaceae Cistus laurifolius L. orentalis L.

* Loranthaceae Viscum album L. Pendula nigra L. * 130 . vulgare L. ** Malvaceae Hibiscus Mimosaceae Albizzia syriacus L. officinale L. alba L. vulgare L. giraldiana Lingelsh excelsior L. *** juliprissin Durraz * Moraceae Ficus Maclura Mahonia Morus Morus Morus Oleaceae Forsythia Fraxinus Jasminum Ligustrum Ligustrum Syringa Papilionaceae Cercis carica L. ** ** * * * * * *** * ** *** *** yy yy yy Yaprak.meyve yy siliquastrum L. Cv. japonicum Thunb. * yy nobilis L.Bitkinin Adı Yaygınlık Zehirli organlar Zehirlilik Alerji etkisi Juglanddaceae Jugland Lauraceae Laurus Legiminosae Colueta Genista Laburnum Liliaceae Yucca regia L. * arborescens L. aurantiaca aquifolium (Prush)Natt alba L. Iydia Bois anagiyroides * * ** filamentosa L.

eleyi cerasifera Ehrh. ideus L. oxycantha L. japonica japonica pendula Loud sinensis (Sims. laburnum L. vanhouttei Zabel. spina-christii Mill communis L. * viticella L.çiçek Tohum ++ ++ ++ 131 . horizantalis Decne. domestica L. watereri Exell. Yaygınlık Zehirli Organlar *** * ** *** *** * * Zehirlilik Alerji etkisi Bütün organlar ++ yy Tohum ++ Platanaceae Platanus orientalis L. crenulata L. alba L. speciosa (Sweet9 Nakai japonica DC. coccinea Roemer. sp.Bitkinin Adı Gleditschia Amorpha Cytisus Robinia Sophora Sophora Wistaria triacanthos L. frutioca L. canica L. pseudoacacia L.çiçek Meyva. ** yy Polygonaceae Polygonum baldschuanium Punicaceae Punica Ranunculaceae Clematis Rhamnaceae Paliurus Rosaceae Amigdalus Cotoneaster Cotoneaster Crataegus Chaenomeles Kerria Malus x Prunus Prunus x Pyracantha Pyracantha Rosa Rosa x Rubus Spiraea Salicaceae Populus granatum L.) DC. * * *** * * * * * * * * ** * ** ** * ** *** Her tarafı + Meyva.

) Swingle. * Vitaceae Parthenocissus quinquefolia Graebn. ** *** Simarroubaceae Ailanthus altissima (Mill. Var. Yaygınlık *** * *** ** ** * * * Zehirli Organlar Zehirlilik Alerji Etkisi y y Sapindaceae Koelreuteria paniculata ** Saxfragaceae Philedelphus Ribes coronarius L. *** Tiliaceae Tilia Tilia rubra DC.Bitkinin Adı Populus Populus Populus x Salix Salix Salix Salix Salix nigra L. Tortuosa Rehd. petraeum Wolf. matsudana Koidz. caprea L. *** Tamaricaceae Tamarix gallica L. * * Ulmaceae Ulmus glabra Huds. elaeagnos Scop.nigra tremula L. Parthenocissus tricuspidata Planch. canadensis alba L. babylonica L. Subsp. tomentosa Moench. * * 132 .

var corniculatus Lotus corniculatus L. Polygonaceae Rumex crispus Rumex dentatus Rech Chenopodiaceae Chenopodium urbicum Chenopodium album Salicornia europaea Clusiaceae Hypericum origanifolium Hypericum perforatum Malvecae Althaea officinalis Rutaceae Haplophyllum myritifolium Fabaceaea (Leguminosae) Astragalus oxytropifolius Astragalus scholerianus Lathyrus palustris Lathyrus digitatus Trifolium nigrescens Fabaceaea (Leguminosae) Trifolium caudatum Trifolium arvense Melillotus officinalis Medicago minima Lotus corniculatus L. Brassicaceaea (Cruciferae) Eruca sativa miller Crambe orientalis Conringia orientalis Conringia planissiliqua Cardiria draba Isatis glaucua Aucer ex Boiss Thlaspi perfoliatum Thlaspi alliaceum Hymenolobus procumbens Nutt.var alpinus Ser. Ex torrey and Gray Boreava orientalis Jaub. And sm.TABLO F. Alyssum linifolium Alyssum dasycarpum Alyssum desertorum Alyssum pateri nyar. Lotus corniculatus L.var tenuifolius Onobrychis gracilis besser Alhagi pseudalhagi Rosaceae Potentilla reptans Lythraceae Lythrium salicaria 133 Polygalaceae Polygala vulgaris .7 BALIKDAMI FLORASI Ranunculaceae Consalida orientalis Consalide hellespontica Adonis flammea Ranunculus constantinapolitanus Ranunculus trichophyllus Ceratocephalus falcatus Papaveraceae Glaucium haussknechtii Papaver rhoeas Hypecoum pprocumbens Hypcoum imberbe sibth. Draba muralis Erophila verna Rorippa sylvestre Matthiola tricuspidata Chorispora syriaca Boiss Sisymbrium altissimum Descurainia sophia Camelina rumelica Resedaceae Reseda lutea Cistaceae Helianthemum nummularium Cooode and cullen Caryophylllaceae Minuartia erythrosepala Cerastium anomalum Dianthus giganteus Gypsophila perfoliata Silene italica Illecepraceae Paronychia argyroloba Stapf. and Spach Neslia apiculata Fisch.

ssp. ssp. ssp.Apiaceae (Umbelliferae) Turgenia latifolia Dipsacacaeae Scabiosa holoeuca Scabiosa argentea Pterocephalus plumosus Asteraceae (Compositae) Pulicaria dysenterira Anthemis tinctoria Anthemis austriaca Achillea wilhelmsii Cirsium lappaceum Carduus nutans Centaurea virgata Centaurea iberica Trev. pinetorum G. camus Typhaceae Typha anqustifolia Juncaceae Juncus maritimus Cyperaceae Cyperus longus Poaceae (Gramineae) Aegilops cylindrica Secale cereale Hordeum distichon Avena clauda Helictotrichon compressum Koeleria cristata Polypogon monspeliensis Alopecurus myosuroides Phleum alpinum Phleum pratense Phleum bertolonii Catabrosa aquatica Phragmites australis . scordium Teucrium scordium L. scordioides Scutelleria orientalis Lamium amplexicaule Lamium purpureum Wiedemannia orientalis Sideritis lycia Stachys cretia Acinos rotundifolius Thymus leucostomus Mentha pulegium Salvia wiedemannii Salvia frigida 134 Plumbaginaceae Plumbago europaea Acantholimon acerosum Acantholimon ulicinum Plantaginaceae Plantago lanceolata Santalaceae Thesium compressum Urticaceae Urtica dioca Parietaria judiica Salicaceae Salix alba Rubiaceae Asperula tenella Galium tricornutu Alismataceae Alisma gramineum Liliaceae Allium paniculatum Gagea peduncularis Gagea villosa Orchidaceae Orchis mascula L. ex Sprengel Centaurea urvillei Centaurea depressa Xearanthemum inapertum Tragopogon aerous Leontodon hispidus Campanulaceae Asyneuma isauricum Asynema lobeliodies Convolvulaceae Convolvulus lineatus Boraginaceae Lithospermum officinale Onosma tauricim Pallas ex Willd Anchusa azurea Anchusa stylosa Anchusa arvensis Scrophulariaceae Veronica bozakmanii Veronica hispidula Veronica anagallis-aquatica Globulariaceae Globularia orientalis Lamiaceae (Labiatae) Teucrium scordium L.

Asp.) Zahlbr. coniochraea (Flk. tubulosa (Schaer)Hav.) Nordin. Can.ex Sommerf)Spreng Cl. rangiformis Hoffm. Evernia prunastri (l. Catapyrenium lachneum (Ach. Cl. Cet.) Norm.) Nyl. scruposus (Schreb.) Hellb.) Almb. Catinaria atropurpurrea (Schaer. Cl. Bu.TABLO F.) Vezda Cetraria chlorophylla (Willd. C.)Dalla Torre et Sarnth K. ferruginea (Hudson)Th.) Mong. Candelariella aurella (Hoffm. Steiner et Poelt. Can.) R. C. cinerea (L. insularis Poelt. D. C. Clauzadea immersa (Web.) Zahlbr. Dermatocarpon miniatum (L. Hypocenomyce scalaris (ach)Choisy.Fr. C. Cladonia cariosa (Ach.) Ach.stillicidiorum (Vahl. calcerea (L. Collema tenax (Sw.) Magnusson.) Koerb. fimbriata (L. İslandica (L.8 Eskişehir İli Likenleri Acarospora cervina (Pers. C.) Schrad. A. Can reflexa (Nyl. cerina (Ehrht.) Ach.)Spreng.) Massal. Coralliza (Nyl.) Mudd Asp. Punctata (Hoffm. Bu.ex Sommerf)Spreng Cl. holocarpa (Hoffm) Wade C. Xanthostigma (Pers) Lettau. Caloplaca aurantia (Pers.ex Hedw) Th. Vitellina (Ehrht. Anaptychia ciliaris (L. flavovirescens(Wulf. Cl. saxicola (Hoffm. H. macrospora (Hep) Bagl. Asp. hofmannii (Ach) Flagey Bacidia bagliettoana(Massal.) Nrom. boulyi (zahlbr.) Du Rietz.) Massal. flavorubescens (Hudson)Laundon C. decipiens (Arnold)Jatta. et Poelt. Dimilaena oreina (Ach. floiacea (Huds.) Müll. 135 . C.Arg. contorta (Hoffrım. C. lactea (Massal. Aspicilia caesiocinerea (Nyl. chlorophaea (Flk.laminisorediata Hawksw. velana (Massal.) Lettau.) Lynge.) Ach. Cl.) Krempeld. C.) Link.physodes (L. H.furcata (Huds. Griseovirens (Turn et Borr.Fr. cerinelloides Poelt C.et Denot)Jatta Bryyoria capillaris (Ach) Bordo et Hawksw B. H.fuscescens(Gyeln9 Brodo et Hawksw Buellia epipolia (Ach.)Hafellner et Bellemere Coelucaulon aculeatum (Schreb. Can. C. Sant.) Willd.) Vain.) Mann. C. setifera Meresch ex Ras.ex Mallor)Amold Asp. Hypogymnia farinacia Zopf.) Koerb A. Fulgensia schistidii (Anzi)Poelt.) M.) Fr.

) Lett. Physconia distorta (With. campestris (Schaer) Mue.) Clauzade et Roux Rihizocarpen geographicum (L. chlarotera Nyl.) Fr.) Poelt Ky Platismatia glauca (L.) Ach. farinacea (L. Lecidella achristotera(Nyl)Hertel et Leuck Lec. Letharia vulpina(L.) DC.) Szat. Ph.) Duby.) Zopf. candida (Web. L.)Ach. Wirth Rinodina exigua (Ach.) Coppins et James Umbilicaria polyphylla (l.) Ach. turneri (Sm. elaochoma (Ach.) Ach.) Hertel.) Ach. Physcia adscendens (Fr. 136 . biziana (Massal.) Massal L.8 DEVAMI Lecania fuscella (Schaer. conspersa (Ehrht. L.) Ach. muralis (Schreb.) Szat.) Oliv.) Hasselr. umbrina (Ehrth. P.Fr. P. egelantula (Zahlbr.) Poelt Ky Phy.) Ach.) Rabenh. enteroxantha (Nyl. saligna (Schrad. Fr.) Fürnrohr Ph. Fr. Lepraria incana (L.) W. P. L.) Rabenh. P.) Moberg. P. elegans (Link. T. sulcata Tayl.) Baumg. L. O. tinctina Mah et Gill Parmeliopsis ambigua (Wulf. Ph.) DC. Solenopsora candicans (Dicks. Var.) Nyl. Ph.) Hue Mycocalicium parietium (Ach. tenella (Scoh.) zahlbr. Fr. neglecta sensu Vain. carpiana (L.) Ocrolechia parella (L. Culb Pseudevernia furfurracea (L. glabratula (Lamy) Nyl. L. Pha. Rhizoplaca peltata (DC.) Peltigera rufescens (Hudson) Choisy et Werner.) Choisy. X parietina (L.) Th. P. varia (Hoffm) Ach. polytropa (hoffm. R. P. L.) Th. pulla Ach. Xanthoria candelaria (L. stellaris (L. ex Ach. taractia Krempelh. Ph.) Hook. capitata (Ach. soredians Nyl. Rh. P. L. Culb. Lecanora agardhiana Ach. L. P. L.TABLO F.) P.) Th. X.) Steir Squamarina cartilaginea (With. tiliacea (Hoffm) Ach. R. saxatilis (L.) Koerb. loxodes Nyl. P. Parmelia acetabulum(Neck. fraxinea (L. James Tephromela atra (Hudson) Hafellner Toninia caeruleonigricans (Light. var ceratea Var. subaurifera Nyl.) Ach.) Arnold Sarcogyne regularis Koerb. Riparum Ras.) Vain L.) Nyl.) Massal. P. P. crenulata (Dicks. Ex Schaer. Trapeliopsis flexuosa (Fr. P.) Th. muscigena (Ach. ex Humb.) Zahlbr. aipolia (Ehrh. stigmatea (Ach. Amara (Ach. pokoryni (Koerb. Fr. polymorpha (Ach.) Laund. furfurcea Ramalina calicaris (L. Phy.) Leucuk. hagenii (Ach. dubia (Hoffm. R. expallens Ach. exasperata De Not. Lec. P. R. L. Per.) Th. V. Orbicularis (Neck. Phaeophyscia nigricans (Flk. pollinaria (Westr.) Moberg.

1600 m Ceratodon purpureus (Hew.Kramer. Kuzey. pallassiana altı. Batı .) Arnott Eskişehir : Sarıcakaya. tauricum Sap.) Schwager Eskişehir : Çifteler. Quercus ssp. Alpagut köyü. pallassiana. ssp hirsuta (Vent) W.250m BRYACEAE * Bryum pallescens Schleich. Ilıca Köyü. . Çatacık. Pinus nigra ssp. Eskişehir : Alpu. Eskişehir : Merkez karacaşehir Köyü. Laevipila (Brid. Ilıca Köyü. Alpu-Gökçekaya yolu Şoförler Çeşmesi. 1100m *D . Batı. 1300 m 137 . Mayer Et Scherb. Büyükyayla Köyü. Pinus silvestris altı. pinus nigra ssp.pallasiana altı. çatacıkAsarlık Tepe. Kuzey. 850 m *T. Eskişehir : Sarıcakaya. 1300 m DICRANACEAE * Dicranum scoparium Hedw. 1150 m * Cinclidotus riparius (Brid.) Mont.) Dix.Tablo F. Çatacık. Eskişehir : Alpu.9 ESKİŞEHİR İLİ KARAYOSUNLARI RYOPSIDA POLYTRICHACEAE *Polytrichum juniperinum Hedw. pallassiana altı. KuzeyKuzeydoğu. Crylus ssp. Kuzeybatı. Kuzey. Pinus nigra ssp. Pinus nigra ssp.ex Schwager. Eskişehir : Kırka. 800 m Pterygoneurum ovatum (Hedw. Eskişehir : Çifteler.) Brid. Pinus nigra ssp. Eskişehir : Alpu. Eskişehir : Alpu. Juniperus oxycedrus ssp oxycedrus altı. Küplü köyü. . pallassiana altı. 1250 m POTTIACEAE Tartula inermis (Brid. Karasu Mevkii. ruralis (Hew.) Gaerten. Pinus silvestris altı. Kuzey. 850 m T.

Batı.altı. Eskişehir : Merkez Karacaşehir Köyü. Quercus sp.altında ve Quercus ssp.&G.) P. 850 m * Drepanocladus aduncus (Hew.Crylus ssp. Eskişehir : Kırka. Alpu-Gökçeada yolu Şoförler Çeşmesi. altı.) B. Phragmites ssp. Batı. Kuzeybatı. Çatacık. Pinus silvestris altı. Büyükyayla Köyü. Juniperus ssp. Kadıkuyusu Köyü..) Limpr. 1050 m ORTHOTRICHACEAE Hedwigia ciliata (Hew. pallasiana.) Warnst. Kuzey. pallasiana. Crylus ssp. Aydulum.) Schimp. Eskişehir : Alpu.. 1130 m 138 .. Kuzeydoğu. 850 m Grimmia orbicularis Bruch ex Wils.pallasiana Quercus ssp. ve Quercus ssp. 800 m Eskişehir : Çifteler. Quercus ssp. Eskişehir : Alpu. 1300 m * Rhynchostegiella curviseta (Brid.) Schimp.1250 m BRACHYTHECIACEAE * Homalothecium sericeum (Hew.S.GRIMMIACEAE * Schistidium apocarpum (Hedw. 1150 m PLAGIOTHECIACEAE Hypnum cupressiforme Hew.& S Eskişehir : Çifteler. Graminae ssp. Beauv. Alpu-Gökçekaya yolu Şoförler Çeşmesi. Çatacık. Kuzeybatı. kökleri üzerinde. Pinus nigra ssp. Ilıca Köyü. altı. 1300 m AMBLYSTEGIACEAE Cratoneuron filicinum (Hew.) B. altı. Pinus nigra ssp.) Spruce Eskişehir : Alpu. Pinus silvestris altı. Başara Köyü. Pinus nigra spp. pallasiana.. ile birlikte. 1150 m * Eurhynchium striatum (Hew. Pinusnigra ssp. Eskişehir : Çifteler. Çatacık. 1530 m Amblystegium riparium (Hedw. Kuzeybatı. Eskişehir : Çifteler. Eskişehir : Alpu. KuzeyKuzeydoğu. Eskişehir : Alpu. Juniperus ssp.

toprak ve su kirlenmesini hızlandırmış. Nesli tükenmek üzeredir. Kılkuyruk. nüfusun artması. Çatacık. Sarıcakaya ormanlarda av koruma ve üretme sahasında olup. Çamur kuşu.1 Karasal Türler ve Populasyonları İlimizde faunayı memeliler ve kuşlar olarak tasnife tabii tuttuğumuzda memeliler ve kuşları karada yaşayanlar olarak ayırt edebiliriz. Bıldırcın. yaban hayvanlarının yaşama ortamları bozulmuş. Üveyik. yapılan gözlemlerde sayılarının 450 civarında olduğu tahmin edilmektedir. Sutavuğugillerden . türler ve topluluklarda zamanla eksilme olmuştur. Karatavuk. Çakal ve Yaban Domuzu gibi memelilerin yaşam ortamları ormanlar olup. sanayinin gelişmesi. Güvercingillerden . Tahtalı. Memelilerin yaşama ortamı ormanlar olup kısmen sazlık ve step bitki örtüsü ile kaplı yerleşim alanlarına uzak mıntıkalarda yaşamlarını devam ettirmektedirler. Gümüşi yağmurcun. Boz kaz. Sülüngillerden . Kakım. Ayı (Ursus aretos) : Sayıları oldukça azdır.3 FAUNA F.3. Martıgillerden . Ormanlarda ve kırsal alanlarda kısmen sulak ve bataklık sahalarda bulunmaktadır. Bağırtlak. Sutavuğu. Döğüşken. Sincap.2 Türler ve Populasyonları İnsanoğlu var olduğu günden beri doğaya müdahale ederek çehresini değiştirmiş. sıkça rastlanmaktadır. Geyik (Sığın) : Mihallıççık. Gelincik. Yağmurkuşugillerden . Kuşlar : Ördekgillerden . Karabaş martı.3. Bu yaşam ortamındaki memelileri şöyle sıralayabiliriz.3. Kırsal alanda ve ormanlarda rastlamak mümkündür. Miktarları oldukça fazladır.1 Habitat ve Topluluklar F. Çil. Yukarıda belirtilen durum İlimiz içinde geçerli olup. Sayıları vasatın altındadır. 139 . Çulluk. Kurt. Tavşan (lepus europeus) : Sayıları oldukça fazladır. Yeşilbaş. Sakarca. Kirpi gibi memelilere azda olsa rastlanmaktadır. Sansar türlerine sıkça rastlanır. Sakarmeke. Karatavukgillerden . Çullukgillerden .F. Çöltavuğugillerden .2. suların ve toprağın kirlenmesi hatta havanın kirlenmesi neticesi bazı türler ekstrem ve yok olma neticesine gelmiştir. F.

896.3.203. 171 köpeğe parazit aşısı yapılmış 75 adet köpek kısırlaştırılmıştır. Populasyonları oldukça azalmıştır.1 Kürklü Hayvanlar Ayı. Bu akarsuların aşağı kısımlarında Sazan.2. Bunlar suni olarak ta üretilmektedir.3.2 Sahipsiz Hayvanlar Eskişehir ili merkezinde Tepebaşı Belediye Başkanlığına ait 1 adet köpek barınma evi mevcut olup 80 köpek kapasitesine sahiptir.3.1.3 Hayvan Hakları İhlalleri Bern Sözleşmesine. Kara Avcılığı Kanununa ve Merkez Av Komisyonu kararlarına aykırı olarak gece göz alıcı ışıklarla yapılan bilinçsiz avlanma ile tavşan populasyonu giderek azalmaktadır.2. F. Tavşan.2.000 TL idari para cezası uygulanmıştır. göl.F.3.3.3.3. Başı boş köpeklerin 180 adedi sahiplendirilmiş 50 adet işaretleme yapılmıştır. Yayın Balığı bulunmaktadır. Kefal bol miktarda üretilmektedir. Sincap bulunmaktadır. Orman içi akarsuların yüksek kesimlerinde alabalıklar tabii olarak yetişmektedir. gölet ve barajlarda balık türleri mevcut olup sırası ile yüksek rakımlı orman içi akarsularda Alabalık türleri yaşamaktadır. 140 . 2004 yılında 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanununa ve Merkez Av Komisyonu kararlarına aykırı hareketten 49 kişiye toplam 42. F. Mevcut barajlarımızda başta Sazan olmak üzere Yayın ve Yılanbalığı.3. Aynalı Sazan.2 Aquatik Türler ve Populasyonları Sayıları azalmakta. Sarıyar Barajı su toplama havzasında. sıkça rastlanmamaktadır.2 Balıklar İlimiz dahilindeki akarsular.3 Hayvan Yaşam Hakları F. F. İl genelinde 2002 yılında 426 köpeğe kuduz.2. Kış aylarında kürkü için tilkilerin zehirlenerek öldürülmesi katliam olarak değerlendirilmektedir. Tilki. F. Diğer türlerde Gökçekaya. Bıyıklı balık. ayrıca DSİ’nin göletlerinde yetişmektedir.3.3.3.1 Sahipli Hayvanlar İl düzeyinde sahipli hayvanlarla ilgili sağlıklı bir bilgi olmamakla birlikte ev içi ve bahçelerde köpek ve kedi besleme ve sevgisi giderek artmaktadır. Sansar. Turna bulunmaktadır.2 Nesli Tehlike Altında Olan ve Olması Muhtemel Evcil ve Yaban Hayvanlar Bu konuda elde mevcut sağlıklı bilgi bulunmamaktadır.3.1 Evcil Hayvanlar F.2. Ayrıca göl ve göletlerde Sazan.1. F.3. F. Halen barınma evinde 100 köpek bulunmaktadır.3.

II ve III. ve 5. Maddesi Uyarınca Belirlenen Milli Parklar.1 2878 Sayılı Milli Parklar Kanununun 2. Kentsel Sit Alanları . Çardak ve Kozlu köyüne.3. Belediyeler ve Gönüllü Kuruluşlarla İşbirliği İlimizde hayvanları koruma derneği kurulmuş ve kuruluş amacına uygun faaliyetlerine devam etmektedir. Maddesinin “a. Odunpazarı Belediye Başkanlığıncada bazı evlerin restorasyonu yapılmıştır. Sağlıklı bilgiye ulaşıldığında elde edilen bilgiler rapora dahil edilecektir 141 . bu yöredeki Arkeolojik eserler Eskişehir Arkeoloji Müzesinde sergilenmektedir.Takriben bu saha 35 000 Ha kadardır.4. F.Doğal Sit Alanları ve Tarihi Sit Alanları Tablo F. Gökçekaya Barajı ve Sakarya Nehrinin güney kıyısını takiben Mayıslar köyüne. batısı Mayıslar köyünden Dağküplü takiben. En önemli anıtsal kitabe Frig vadisindeki Yazılı Kaya’dır Diğer alt başlıklara konu İl Çevre Koruma Vakfı imkanları ile bir araştırma başlatılmıştır. “Tabiat Varlıkları”. I. Tabiat Parkları.13’de verilmiştir Eskişehir İl merkezindeki Odunpazarı evleri kentsel sit olarak koruma altına alınmıştır. Gözeler. F. Derece Arkeolojik Sit Alanları. Büyükşehir Belediye Başkanlığınca Kültür ve Tabiyat Varlıklarınca verilen izin doğrultusunda rolevesine uygun örnek Odunpazarı evleri aynı bölgede yapılmakta olup. Obruk köyünü takiben Mahmuthisar’a ulaşmaktadır.4. Tabiat Parkı.1.4. Kozlubel.13’te verilmiştir. Maddesinde Tanımlanan ve Bu Kanunun 3. Hayvanları koruma derneğince hasta ve yaralı köpeklerle diğer hayvanların sağlık hizmetleri yanında kamudaki veterinerlere aşılama ve kısırlaştırma yaptırılmakta ve köpekler sahiplendirilmektedir. hudutları şöyledir : Kuzeyi Mahmuthisar’dan başlayarak Sarıyar Barajı. “Sit” ve “Koruma Alanı” Olarak Tanımlanan ve Aynı Kanun İle 3386 Sayılı Kanunun (2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun Bazı Maddelerini Değiştirilmesi ve Bu Kanuna Bazı Maddelerin Eklenmesi Hakkında Kanun) İlgili Maddeleri Uyarınca Tespiti Ve Tescili Yapılan Alanlar Eskişehir İline ait I. doğusu Kozlu. Tabiat Anıtları Ve Tabiat Koruma Alanları İlimiz dahilinde Milli Park.F. Ayrıca bu alanların tanıtımı için Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile koordineli 5000 adet tanıtım amaçlı broşür bastırıldı. Alt Bendlerinde “Kültür Varlıkları”.Tanımlar” Bendinin 1.3.4. Yarımca köyüne güneyi Yarımca köyünden Tandır.Ülkemiz Mevzuatı Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar F.3 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 2. Bu sit alanlarına ilişkin bilgiler Tablo F.1.4 HASSAS YÖRELER F. Tabiat Anıtı bulunmamaktadır. Tüm sivil toplum örgütleri ile olduğu gibi derneklede ilişkiler kesintisiz olarak sürdürülmektedir. Sepetçi.1.2 3167 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu Uyarınca Çevre ve Orman Bakanlığınca Belirlenen Yaban Hayatı Koruma Sahaları ve Yaban Hayvanı Yerleştirme Alanları İlimizde Mihallıççık-Alpu-Merkez ve Sarıcakaya geyik koruma ve üretme sahası mevcut olup.1.2. F.4 Valilik. Frig medeniyetlerinin yaşandığı Frig vadisi en önemli Tarihi Sit alanlarından olup.3. Derece Sit Alanları.

12’de verilmiştir. 142 .Yazılı Kaya (Frig Vadisi) Kültür ve Tabiat Varlıklarının bulunduğu koruma alanları Tablo F.

Kurşunlu Külliyesi Alanönü Mah.1988 09.09.1992 14.1987 14.1987 04.04.1991 04.01.04.11.01.1982 12.01.1991 10.1991 04. GRUP Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel Kültürel DİĞER BİLGİLER Geeayk Ktvkk Tktvyk Tktvyk Ktvkk Ktvkk Ktvkk Ktvkk Ktvkk Geeayk Ktvkk Geeayk Geeayk Tktvyk Ktvkk Ktvkk KARAR 3747 1444 3180 3180 924 924 924 924 924 3793 1590 3493 3588 2264 38 880 TARİH 10.05.01. Akçeşme Sok.05.1986 22.06.07. Cumhuriyet Mah.12 Kültür Ve Tabiat Varlıklarının Bulunduğu Koruma Alanları İLİ Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk İLÇESİ Mahmudiye Mihalıççık Han Han Seyitgazi Seyitgazi Seyitgazi Seyitgazi Seyitgazi Seyitgazi Seyitgazi Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Merkez ADI Köprü Hamam Meydan Çeşmesi Acı Çeşme Menimhane Çeşmesi (Ulupınar) Selçuklu Hamamı Develikhan Eskihan (Kuran Kursu) Çıngır Çeşme Sücaattin Hamamı Hamam Seyyit Mahmut Külliyesi Köprü Akçeşme Kumacık Hamamı Mahmut Suzani Külliyesi Çeşme Derebenek Mahallesi Aslanbeyli Köyü (Frig Vadisi) Han İlçe Merkezi Kurşunlu Mah.05.01.1991 04. Hamamkarahisar-Dulu Köy Yolları Üzeri Karacalar Mah.1982 24.1982 15.1993 09.1991 04.1982 23.1990 143 . Çayırı Kerpiç Kuyu Su Yöresi Seydisuyu Yatağında Alpagut Kasabası Ertuğrulgazi Cad.01.TABLO F. Hapishane Cad.02. Merkez Çarşı İkiçeşme Mahallesi Derbenek Mahallesi İçler Tepesi ADRESİ Yeni Mah.

04.2003 23.54pafta.474 ada 11 par.08.2003 07.Mezarlık Kalkanlı Köyü Karapınar Mah.11.04.20Mllb pafta.01.10.2003 14.12’nin Devamı Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Esk Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Mihalgazi Çifteler Çifteler Mihalıççık Günyüzü Günyüzü Merkez Seyitgazi Mihalıççık Personel Yatakhanesi Yerleşim Nekropol Cuma Camii Çeşme Kayalık alanlar İmar planı Cami Cami Cami Nasrettin Hoca Beldesi Alpagut Beldesi.2003 19.11.TABLO F.07.04. Ballıhisar köyü Ahiler köyü Arkeolojik sit Anıt Anıt Anıt Anıt Anıt Doğal sit Doğal sit Kentsel Sit Anıt Anıt Anıt Anıt Anıt Arkeolojik Sit I.2003 07.11.2003 03.2003 07.1796 parsel Yunusemre Köyü.2003 10. Grup Sivil Mimarlık Örneği 1.2003 13. Eskibağlar Mh.2003 11.2003 14.1176 parsel Atlas Köyü Fatih Mah.08.2004 08.2003 07. Derece Sit Alanı I. 18 pafta 2248 parsel Kızıltoprak Mahallesi 980 ada 17 parsel Kırka Beldesi Örenler Mevkii Dinek Beldesi Cami Şeker Fabrikası Höyük Y.07.03.03. Fabrikalar Bölgesi Işıklar Mah.2004 144 .2003 14.11.05.2003 11.35 pafta.2004 12.01.08.2003 06.Grup Anıtsal Yapı 2436 2472 2479 2599 2603 2246 2435 2482 2594 2275 2296 2297 2328 2327 2566 29 2716 566 03.3557 parsel Eminekin Köyü 1836 parsel Yıldızören Köyü 6 pafta.

1976 08. DERECE SİT 1.1980 15.11.1980 15.1980 15. DERECE SİT 1.11.1980 15.11.1980 15.11.1980 15.11.11.1980 15.TABLO F.1980 15.1980 15.1980 15. DERECE SİT 1.11.1980 15. DERECE ARKEOLOJİK SİT 1.11. DERECE SİT 1.NO 13. DERECE SİT 1.1980 15.11.1980 15.11.11. DERECE SİT 1.11. DERECE SİT 145 .13 Kültür Envanteri İLİ ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR İLÇESİ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ ADI ŞARHÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK ADRESİ ÇUKURHİSAR KÖYÜ OSMANİYE KÖYÜ KARACAŞEHİR KÖYÜ KESENLER HÖYÜK BÜYÜK HÖYÜK KALE HÖYÜK SARISU HÖYÜK ERENKÖY II HÖYÜK ERENKÖY I HÖYÜK KUMBA HÖYÜK ULUDERE HÖYÜK KANLIPINAR HÖYÜK ÇİFTLİK HÖYÜK SULU HÖYÜK KUL HÖYÜK AKTEPE HÖYÜK İMİŞEHİR HÖYÜK İLME HÖYÜK TÜRKMEN HÖYÜK HAMİDİYE HÖYÜK YAKAKAYI HÖYÜK ALİDEDE HÖYÜK YAPAĞI HÖYÜK ÜRYAN HÖYÜK KALKANLI HÖYÜK TORAMAN HÖYÜK SEPETÇİOĞLU HÖYÜK KANLIPINAR HÖYÜK SELAVAT HÖYÜK FAHRİYE HÖYÜK AKYURT HÖYÜK KESKİN HÖYÜK 4.1980 15.1980 15.1980 15.1980 15. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1980 15. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.11.1980 15.11.11. DERECE SİT 1.1980 15.11. DERECE SİT 1.11. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. HÖYÜK GÜLLÜ HÖYÜK KÜLLÜ OBA HÖYÜK KÜLTEPE HÖYÜK GRUP DİĞER BİLGİLER GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK KARAR A-192 A-1696 A-2463 A-2465 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 TARİH .11. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1980 15.11. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.11.11. DERECE SİT 1.1980 1.11. DERECE SİT 1.11.1980 15.1980 15.1980 15.1980 15.1980 15.1980 15.11. DERECE SİT 1.1980 15. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1979 14.11.06. DERECE SİT 1.1980 15.1980 14.11.11. DERECE SİT 1.11.1980 15. DERECE SİT 1.11.11.11.11. DERECE SİT 1.11. DERECE SİT 1.11.11.1980 15.1980 15. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.

BOYACIOĞLU KÖYÜ YÖRÜK KARACAÖREN KÖYÜ BARDAKÇI KÖYÜ GRUP 1. DERECE SİT 1.1981 24.1981 24.07. DERECE SİT 1.1981 24. DERECE SİT 1.07.1981 24. DERECE SİT 1.07.1981 24.1981 24. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1981 24.1981 24. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.07.07.1981 24.1981 24.13 Devamı İLİ ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR ESKİŞEHİR İLÇESİ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ SEYİTGAZİ ÇİFTELER MERKEZ ÇİFTELER SEYİTGAZİ SİVRİHİSAR MAHMUDİYE SEYİTGAZİ MERKEZ SEYİTGAZİ MERKEZ MERKEZ MERKEZ MERKEZ ÇİFTELER MAHMUDİYE ÇİFTELER ALPU ÇİFTELER ÇİFTELER SEYİTGAZİ ÇİFTELER ÇİFTELER MAHMUDİYE MERKEZ MİHALLIÇÇIK MERKEZ MERKEZ SEYİTGAZİ ADI HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK HÖYÜK KÖPRÜBAŞI HÖYÜK KARAAĞAÇ PINAR H. DERECE SİT 1.07.1981 24. DERECE SİT 1.07.1981 24.1981 24. DERECE SİT 1. KÜÇÜKÇAYIR HÖYÜK BAYKIŞLA HÖYÜK CINGILLI HÖYÜK KARAPAZAR HÖYÜK ERTEN HÖYÜK SARICAİLYAS HÖYÜK KAYMAZ HÖYÜK KUŞ HÖYÜK SOĞUCAK HÖYÜK KIRCI HÖYÜK ZEYNEPKADIN HÖYÜK NEMLİ HÖYÜK KAVAKÖZÜ HÖYÜK ALPANOS HÖYÜK AKÖREN HÖYÜK EMİNEKİN HÖYÜK 1 HAMİDİYE HÖYÜK 2 ILICABAŞI HÖYÜK 1 KARGI HÖYÜK ZAFERHAMİT HÖYÜK ILICABAŞI HÖYÜK KÜMBET HÖYÜK KULAPA HÖYÜK CEMANİYE HÖYÜK TÜRBE HÖYÜK ARAPDEDE HÖYÜK İKİPINAR HÖYÜK BOYACIOĞLU HÖYÜK KALE HÖYÜK KEÇİ ÇAYIRI HÖYÜK ADRESİ MASADAYI HÖYÜK SARIKAVAK HÖYÜK KIZLAR HÖYÜK BAKIRA HÖYÜK ALPU NAHİYESİ KARAPAZAR KÖYÜ BAHÇECİK KÖYÜ BAYKIŞLA KÖYÜ HAYRİYE KÖYÜ KARAPAZAR KÖYÜ HANKÖY ERTEN MH. DERECE SİT 1.11.07.07.07. DERECE SİT 1.1981 24. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.07.07.07. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1981 24.1981 24.1981 24.1981 24.07.11.07.07.07. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1999 15.1981 146 . DERECE SİT 1.07.07.NO 15. DERECE SİT DİĞER BİLGİLER GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK KARAR A-2498 A-2498 A-2498 A-2498 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-2498 A-2498 TARİH . DERECE SİT 1.1981 24.07.1980 27. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1981 24.1980 15.07. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.07.07. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1980 15.07.1981 24.1981 24. DERECE SİT 1.07.07.07. SARICAİLYAS KÖYÜ KAYMAZ BUCAĞI MAHMUDİYE İLÇESİ SOĞUCAK ÇİFTLİĞİ KARAPAZAR KÖYÜ SARAYÖREN KÖYÜ NEMLİ KÖYÜ KARAPAZAR KÖYÜ SARAYÖREN KÖYÜ KARAPAZAR KÖYÜ EMİNEKİN KÖYÜ HAMİDİYE ILICABAŞI KÖYÜ CEMANİYE KÖYÜ ZAFERHAMİT KÖYÜ ILICABAŞI KÖYÜ KÜMBET KÖYÜ GÖKÇEKUYU KÖYÜ CEMANİYE KÖYÜ TÜRKMEN MECİDİYE KÖYÜ KARAPAZAR KÖYÜ BEYLİKAHIR BUCAĞI İKİPINAR K.1981 24. DERECE SİT 1.1981 24.11.1981 24.07.1981 24.1981 24. DERECE SİT 1.1981 24.07. DERECE SİT 1.07. DERECE SİT 1.1981 24.07. DERECE SİT 1.1981 24.11.07.TABLO F. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1.1981 24.

DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1982 06.1996 10. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. BATTALGAZİ KÜLLİYESİ ŞÜKRANLI KÖYÜ ÇUKURCA KÖYÜ ÇUKURCA KÖYÜ YAZILIKAYA ÇUK.GAZİ S.02.1988 04. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1982 06.HİSAR S.02.0I.1991 24.HİSAR S.HİSAR S.1982 06.02.02.GAZİ S.GAZİ S.GAZİ S.1984 0I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.02. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.GAZİ S.12. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1982 13.02.1982 06.HİSAR S. İLÖREN KÖYÜ MERCAN KÖYÜ İLÖREN KÖYÜ DEMİRCİ KÖYÜ KAYMAZ BUCAĞI BİÇER KÖYÜ BABADAT KÖYÜ ÖRENYAKA ÇAYIRTABLA MEVKİİ BALLIHİSAR KÖYÜ KESENLER KÖYÜ KIRKA BUCAĞI FETHİYE KÖYÜ.1982 06. DERECE ARKEOLOJİK SİT II.13 Devamı İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ S.1982 06.1982 06.TABLO F.1982 06. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1993 24. GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK TKTVYK EKTVKK GEEAYK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KARAR A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339 A-3326 A-3912 593 130 A-3792 144 924 1590 1590 1590 1590 1590 TARİH 06.02. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.HİSAR S. İNLERÖNÜ MEVKİİ DEREBENEK MAH. ARASI GRUP I.1982 28.07.02.1982 06.1993 24.02.02. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.02. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1982 06. DERECE ARKEOLOJİK SİT DİĞER BİL. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1982 06.02.HİSAR S. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.02.02.GAZİ ADI ESKİ DAĞLAR TÜMÜLÜSÜ VE NEKROPOLÜ DEMİRCİ TÜMÜLÜSÜ GİRİTLİOĞLU HÖYÜK ACIBAŞI TÜMÜLÜSÜ ASLANLI ANTİK ÖREN ÖRENLERBAĞI ANTİK YERLEŞMESİ ACI ÇEŞME HÖYÜK HAMAMYERİ HÖYÜK KÖSTEPE HÖYÜK AKYAR HÖYÜĞÜ YAĞRI HÖYÜK KADI BÜKÜNÜN HÖYÜK SARACIK HÖYÜK ESKİ YAYLA HÖYÜK SAVAK HÖYÜK KAYMAZ II HÖYÜK TAŞ OCAĞI HÖYÜK I ANTİK GERME KOLONİ KENTİ PESSİNUS ÖREN YERİ KARAAĞIL ÖRENLİĞİ ÖREN ESKİ MEZARLIK (YUKARI) ESKİ MEZARLIK S.1982 06.HİSAR S.02. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.GAZİ S.09.HİSAR S.1982 01.HİSAR S.02. KÖY. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1993 24.HİSAR S. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.GAZİ S.HİSAR S.04.1982 06.02.02.HİSAR S.HİSAR S.1993 24.1993 147 .HİSAR S.1982 06.1982 06.HİSAR S. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.02. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.HİSAR S.02.02. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.1982 06.HİSAR S.1982 06.HİSAR S.HİSAR S. DERECE ARKEOLOJİK SİT I.11.02.02.GAZİ NEKROPOLÜ ŞÜKRANLI NEKROPOLÜ DEVEBOYNU HAMAMKAYA ARAZASTİS (KÜÇÜK YAZILIKAYA) ADRESİ İLÖREN KÖYÜ İLÖREN KÖYÜ DEMİRCİ KÖYÜ GÜNYÜZÜ NAHİYESİ YAZI KÖYÜ KOÇAŞ KÖYÜ HAMAMKARAHİSAR KÖYÜ ORTAKLAR KÖYÜ DEMİRCİ KÖYÜ GÜNYÜZÜ NAHİYESİ İLÖREN KÖYÜ GÜNYÜZÜ NAHİYESİ MERCAN K.

1992 24.1997 24.1993 14.09. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT DİĞER BİLGİLER KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK GEEAYK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK EKTVKK EKTVKK GEEAYK EKTVKK KKTVKK KKTVKK KARAR 1590 1590 1590 1590 1590 1773 A-2758 146 1384 1384 1384 1685 2235 172 112 168 256 1590 1590 TARİH 24.02.1996 03.04.1981 01. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT KENTSEL SİT I.06. VE II.1992 15.02.1993 24.02. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1993 24.04.07.1988 06.02.1995 11. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02. DERECE DOĞAL SİT III. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1996 29.04. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1992 15.02. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.TABLO F.07.02.1993 148 . DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1993 15.06. DERECE DOĞAL SİT KENTSEL SİT I.1993 12.1988 15. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.10.1993 24.13 Devamı İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MERKEZ MERKEZ SİVRİHİSAR MERKEZ MERKEZ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ AKKAYA YARIKÇI ILICASI KAKLIK TEPESİ KENTSEL SİT ORMAN FİDANLIĞI ÖREN GÖKSU DÜDENLERİ SAKARYA NEHRİ KENTSEL SİT DOĞANLI KALE AKPARA KALE GÜLEYİK KÖYÜ 37 ADET KÜLTÜR VARLIĞI KARACAŞEHİR KÖYÜ SİVRİHİSAR İLÇESİ (BALIKDAMI) 100 METRE BANTI 184 ADET KÜLTÜR VARLIĞI ÇUKURCA KÖYÜ DOĞUSU ÇUKURCA KÖYÜ DOĞUSU ADI SEYRECEK NEKROPOLÜ AKHİSAR KALESİ DÜBECİK KALE KÜMBET VE ÇEVRESİ PERİBACALARI FRİG KAYA ANITLARI NEKROPOLÜ ADRESİ BÜYÜKYAYLA KÖYÜNÜN GÜNEYİ AKHİSAR KÖYÜ (HAN İLÇESİ) YAPILDAK KÖYÜ İLE AKHİSAR KÖYÜ ARASINDA KÜMBET KÖYÜ GÖKÇEGÜNEY KÖYÜNÜN GÜNEY BATISI YAZILIKAYA KÖYÜ OTLUK KÖYÜ KARAPINAR MEVKİİ ÇARDAK KÖYÜ KÖYİÇİ MEVKİİ GRUP I.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.

1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1993 09. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1993 24.13 Devamı İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ İNÖNÜ İNÖNÜ İNÖNÜ ADI KOCABAŞ KALE PİŞMİŞ KALE GÖKGÖZ KALE ÇUKURCA TÜMÜLÜSÜ ÇUKURCA II TÜMÜLÜSÜ ÇUKURCA III TÜMÜLÜSÜ İNLİ YAYLA YAPILDAK ASARKAYA ASLANLI MEZAR KÖRİSTAN NEKROPOLÜ KÜMBET ASAR KAYA BERBERİNİ DELİKLİ KAYA NEKROPOLÜ BAKŞEYİŞ ANITI VE ÇEVRESİ ZAHREN DERESİ VADİSİ ALÇENGEL CAMİİ HAZİRESİ KALE SELEKARI MEVKİİ ADRESİ YAZILIKAYA'YA 2KM UZAKLIKTA YAZILIKAYA'NIN 2 KM KUZEYİNDE YAZILIKAYA'NIN I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.02.1993 24.02. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1993 24.DOĞUSU KÜMBET KÖYÜ KUZEYİ KÜMBET KÖYÜ GÖKBAHÇE KÖYÜ GÖCENOLUK KÖYÜ ALÇEGEL MEYDANI GRUP I.1993 24.1993 24.02.1993 24.02. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1990 11.02. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1993 24.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.5 KM K.02.02.02.02.TABLO F.1982 06. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.1993 24.5 KM KUZEYİNDE ÇUKURCA KÖYÜ DOĞUSU ÇUKURCA KÖYÜ KUZEYİ ÇUKURCA KÖYÜ KUZEYİ YAPILDAK KÖYÜNÜN DOĞUSU YAPILDAK KÖYÜ KÜMBET KÖYÜ KÜMBET KÖYÜ KUZEYİ KÜMBET KÖYÜ II.06. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT DİĞER BİLGİLER KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK KTVKK GEEAYK KK KARAR 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 1590 880 3585 257 TARİH 24.02.1997 149 . DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT MEZARLAR ASKERİ III.11.1993 24. DERECE ARKEOLOJİK VE DOĞAL SİT I.02.02.1993 24.02.02.

1990 06. 09.1996 10.06.1997 13.1992 02.11.1997 04.1981 150 .06.1993 14.11.06.1999 13.11. ADRESİ OKLUBALI KÖYÜ ARDIÇ AĞACI MEVKİ YENİ MAH.13 Devamı İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ İNÖNÜ MAHMUDİYE MAHMUDİYE MAHMUDİYE MAHMUDİYE MİHALGAZİ MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK MİHALLIÇÇIK ALPU ALPU BEYLİKOVA ÇİFTELER ÇİFTELER ADI ARDIÇ AĞACI 1/2/3/4 /5/6/7/8/9 KÖPRÜ YEŞİLTEPE HÖYÜĞÜ HARA CAMİİ ÇARŞI CAMİİ SAKARIILICA KÖYÜ KAPLICASI KİLİSE YUNUSEMRE TÜRBESİ VAKIFTEKKE KÜMBETİ MEZARLIK HACI HALİT AĞA KONAĞI HAMAM ÇALÇI KÖYÜ CAMİİ DOĞANCA HÖYÜĞÜ BAHÇEÇİK KÖYÜ CAMİİ HALİLBAĞI KÖYÜ CAMİİ YAZILAKAYA ÖREN YERİ ROMA YERLEŞİM ALANI YAZILAKAYA KÖYÜ ORTAKÖYÜN GÜNEYİ IŞIKLAR MAHALLESİ SAKARIILICA KÖYÜ OTLUK KÖYÜ KARAPINAR MEVKİİ YUNUSEMRE KÖYÜ KORUCU KÖYÜ ESKİBELEN KÖYÜ GÜRLEYİK KÖYÜ PAŞA ŞEHİTLER MAH.03.1980 27.03.1994 15.07.04.TABLO F.02.09.05.10. ÇAYIRI KERPİÇ KUYUSU YÖRESİ SEYDİSUYU YATAĞINDA YEŞİLTEPE MEVKİİ GRUP DOĞAL VARLIK KÜLTÜREL ARKEOLOJİK SİT DİNİ DİNİ DOĞAL SİT DİNİ DİNİ DİNİ MEZARLAR SİVİL MİMARLIK ÖRNEĞİ KÜLTÜREL DİNİ ARKEOLOJİK SİT DİNİ DİNİ ARKEOLOJİK SİT DİĞER SİT ALANLARI DİĞER BİLGİLER KK GEEAYK GEEAYK KTVKK KK KTVKK GEEAYK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK GEEAYK KK KK GEEAYK GEEAYK KARAR 176 3747 3908 1663 373 1794 2758 880 880 2343 1384 1444 1899 2497 370 772 2420 2942 TARİH 11.1990 09.11.11.1982 13.1980 19.198I.1983 27. ALPAGUT KASABASI ERTUĞRULGAZİ CAD.1995 15.10.1983 18.07.1992 23.

TABLO F.13 Devamı
İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ GÜNYÜZÜ HAN HAN HAN HAN HAN HAN HAN HAN HAN SARICAKAYA SARICAKAYA SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ ADI AYVALI KÖYÜ CAMİİ NEKRAPOL ALANI MEYDAN ÇEŞMESİ ACI ÇEŞME HÜSREVPAŞA İLKOKULU HÜSREVPAŞA CAMİİ ESKİ YOL HANKÖY YERALTI ŞEHRİ ERTEN HÖYÜK HÜSREVPAŞA HAZİRESİ GÜMELE CAMİİ SAKARYA-PORSUK NEHRİ ALPONOS HÖYÜK KEÇİÇAYIRI HÖYÜĞÜ MENİMHANE ÇEŞMESİ (ULUPINAR) SELÇUKLU HAMAMI DEVELİKHAN ESKİHAN (KURAN KURSU) ERTEN MAHALLESİ HÜSREVPAŞA CAMİİ AVLUSU GÜMELE BUCAĞI KAPUKAYA KÖYÜ SARAYÖREN BARDAKÇI KÖYÜ MERKEZ ÇARŞI İKİÇEŞME MAHALLESİ DERBENEK MAHALLESİ İÇLER TEPESİ ADRESİ AYVALI KÖYÜ KÖY İÇİ MEVKİİ TEPEKÖY MAH. SINIRLARININ I.5 KM BATISI GRUP DİNİ ARKEOLOJİK SİT KÜLTÜREL KÜLTÜREL İDARİ DİNİ KALINTI ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT MEZAR DİNİ III. DERECE DOĞAL SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT KÜLTÜREL KÜLTÜREL KÜLTÜREL KÜLTÜREL DİĞER BİLGİLER KK TKTVYK TKTVYK TKTVYK TKTVYK TKTVYK TKTVYK GEEAYK GEEAYK KTVKK KTVKK KK GEEAYK GEEAYK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KARAR 129 3180 3180 3180 3180 3180 3180 436 3012 880 252 112 3012 3012 924 924 924 924 TARİH 01.07.1996 14.05.1987 14.05.1987 14.05.1987 14.05.1987 14.05.1987 14.05.1987 08.04.1977 24.07.1981 09.11.1990 08.07.1988 03.06.1996 24.07.1981 24.07.1981 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991

151

TABLO F.13 Devamı
İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ ADI ÇINGIR ÇEŞME ÇARŞI CAMİİ ESKİMEZARLIK (SEYİTGAZİ NEKROPOLÜ) SÜCAATTİN HAMAMI ŞÜCAEDDİN VELİ TÜRBESİ HİMMETDEDE TÜRBESİ YILANKIRAN TÜRBESİ URYANBABA TÜRBESİ MELİKGAZİ TÜRBESİ KÜLTEPE HÖYÜĞÜ TEKEL BİNASI (ESKİ HÜKÜMET KONAĞI) ESKİ ASKERLİK ŞUBESİ BİNASI ESKİ ASKERLİK ŞUBESİ BİNASI MALTEPE TÜMÜLÜSÜ GERDEKKAYA BÜYÜK MAĞARA KÜÇÜK MAĞARA HAMAM İKİ ÇEŞME MAH. YUNUS MAH. YUNUS MAH. ARKEOLOJİK SİT ÇUKURCA KÖYÜ YAKININDA DOĞANÇAYIR KÖYÜ KIRKKIZ DAĞI ÇETİNBAŞIN AĞIL DERESİ ÜZERİNDE (FRİG VADİSİ) HAN İLÇE MERKEZİ BATTALGAZİ KÜLLİYESİ DOĞUSU ASLANBEYLİ KÖYÜ ASLANBEYLİ KÖYÜ KÜMBET KÖYÜ BEYKIŞLA YAZIDERE KÖYÜ DOĞANÇAYIR ADRESİ DEREBENEK MAHALLESİ GRUP KÜLTÜREL DİNİ DİĞER SİT ALANLARI I. DER. ARK. ve DOĞAL SİT ALANI) KÜLTÜREL DİNİ DİNİ DİNİ DİNİ DİNİ I. DERECE ARKEOLOJİK SİT İDARİ İDARİ İDARİ ARKEOLOJİK SİT KALINTILAR DOĞAL VARLIK DOĞAL VARLIK KÜLTÜREL DİĞER BİLGİLER KTVKK KK KTVKK GEEAYK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KARAR 924 924 924 3793 880 880 880 880 880 924 924 924 924 924 1035 1300 1300 1590 TARİH 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991 10.09.1982 09.11.1990 09.11.1990 09.11.1990 09.11.1990 09.11.1990 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991 04.01.1991 24.05.1991 06.05.1992 06.05.1992 24.02.1993

152

TABLO F.13 Devamı
İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR ADI MEZARLIK FRİG KAYA ANITLARININ BULUNDUĞU BÖLGE GÖKBAHÇE KÖYÜ CAMİİ KAYMAZ HÖYÜK ESKİDAĞLAR NEKRAPOLÜ DEMİRCİ ROMA YAMAÇ YERLEŞMESİ SEYYİT MAHMUT KÜLLİYESİ KÖPRÜ DOĞAL SİT ALANI SELÇUKLU KÜMBETİ ULU CAMİİ ZAİM AĞA KONAĞI AKÇEŞME KUMACIK HAMAMI KİLİSE ASKERLİK ŞUBESİ BİNALARI HAMAM KALINTISI ŞEHİTLİK ABİDESİ ADRESİ (FRİG VADİSİ) GÖKÇEGÜNEY KÖYÜ (FRİG VADİSİ) YAZILIKAYA KÖYÜ GÜNEYİNDE) KÖY İÇİ MEVKİİ KAYMAZ BUCAĞI ILÖREN KÖYÜ ILÖREN KÖYÜ KURŞUNLU MAH. HAPİSHANE CAD. HAMAMKARAHİSAR-DULU KÖY YOLLARI ÜZERİ BALIKDAMİ YÖRESİ MÜLK KÖYÜ ÇARŞI MAH. YENİCE MAH. UZUN SOKAK NO:9 KARACALAR MAH. AKÇEŞME SOK. CUMHURİYET MAH. KILIÇ MAH. KEVSER SOKAK YUNUSEMRE MAH. GÜNYÜZÜ BUCAĞI AYVALI KÖYÜ GRUP MEZARLAR I. DERECE ARKEOLOJİK SİT DİNİ I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT KÜLTÜREL KÜLTÜREL DOĞAL SİT DİNİ DİNİ SİVİL MİMARLIK ÖRNEĞİ KÜLTÜREL KÜLTÜREL DİNİ İDARİ KALINTILAR ANIT ve ABİDELER DİĞER BİLGİLER KTVKK KTVKK KK GEEAYK TKTVYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK KTVKK GEEAYK GEEAYK KTVKK TKTVYK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KTVKK KARAR 1590 1773 337 3012 3423 3339 3493 3588 237 4191 4194 44 2264 38 43 45 232 351 TARİH 24.02.1993 15.09.1993 13.06.1997 24.07.1981 20.06.1987 06.02.1982 09.04.1982 12.06.1982 01.07.1988 12.03.1983 12.03.1983 22.01.1988 15.05.1986 22.01.1988 22.01.1988 22.01.1988 01.07.1988 09.12.1988

153

TABLO F.13 Devamı
İLİ ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK ESK İLÇESİ ÇİFTELER ÇİFTELER SEYİTGAZİ SEYİTGAZİ ÇİFTELER SEYİTGAZİ ÇİFTELER MERKEZ MERKEZ İNÖNÜ BEYLİKOVA ALPU SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR HİSARLIK ÖREN YERİ KİLİSE ÖRENLİĞİ ÇAKMAKBAŞI SUYU ÖRENLİĞİ MESUT ÇİFTLİĞİ ÖRENLİĞİ TÜMÜLÜS ADATEPE HÖYÜĞÜ AKTAŞ HÖYÜK HİSARLIK ÖRENLİĞİ TAŞ OCAĞI HÖYÜK II KAĞNI DURAĞI HÖYÜK I ADI EMİN EKİN HÖYÜK 2 KUMARCI HÖYÜK İKİKUYU HÖYÜK ESKİCAMİ HÖYÜK(MEZARLIK) KÖRHASAN HÖYÜK EĞRİ OVA HÖYÜK HAMİTLİ HÖYÜK KATMERLİ HÖYÜK HÖYÜK SELEKARI HÖYÜK KARASAKAL TEKKESİ EUDOXIAS GERMA ADRESİ EMİNEKİN KÖYÜ EMİNEKİN KÖYÜ SARICAİLYAS KÖYÜ GÜMÜŞBEL KÖYÜ KÖRHASAN KÖYÜ ŞÜKRANLI KÖYÜ ORHANİYE KÖYÜ KIRAVDAN KÖYÜ SÜRPEN KÖYÜ SELEKARI MEVKİİ DOĞANLAR KÖYÜ GÜMÜŞKONAK KASABASI TEKÖREN KÖYÜ KAYMAZ BUCAĞI ÇİFTEYATAK OVASI KARACAKAYA KÖYÜ 2 KM GÜNEYDOĞUSU NASRETTİN HOCA KÖYÜ 3 KM KUZEYDOĞUSU ÇAKMAK KÖYÜ MESUT ÇİFTLİĞİ KÖYÜ KURTŞEY KÖYÜNÜN 2KM G. BATISI ÇAKMAK KÖYÜ 1 KM BATISI ALPU- KARAKAMIŞ KÖYÜ 4 KM KUZEYİ BÖĞÜRTLEN KÖYÜ BİÇER KÖYÜ DEMİRCİ KÖYÜ GRUP 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT 1. DERECE SİT SİT ALANI I. ve III. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT II. DERECE ARKEOLOJİK SİT I DERECE ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT DİĞER BİL. GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK TKTVYK EKTVKK KKTVKK KKTVKK KKTVKK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK KARAR A-2498 A-2498 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3012 A-3794 950 257 959 41 700 A-2806 A-3443 A-3443 A-3443 A-3443 A-3443 A-3443 A-3443 A-3339 A-3339 A-3339 TARİH 24.07.1981 24.07.1981 24.07.1981 24.07.1981 24.07.1981 24.07.1981 24.07.1981 10.09.1982 02.05.1985 06.02.1997 22.02.1991 22.01.1988 13.04.1990 08.05.1981 11.04.1982 11.04.1982 11.04.1982 11.04.1982 11.04.1982 11.04.1982 11.04.1982 06.02.1982 06.02.1982 06.02.1982

154

TABLO F.13 Devamı
İLİ ESK İLÇESİ SİVRİHİSAR ADI MÜLK KÜMBETİ ADRESİ MÜLK KÖYÜ GRUP DİNİ DİĞER BİLGİLER KTVKK KARAR 641 TARİH 26.01.1990

ESK

SİVRİHİSAR

MÜLK KÖYÜ MEZARLIĞI

MÜLK KÖYÜ

II. DERECE ARKEOLOJİK SİT

KTVKK

641

26.01.1990

ESK

SİVRİHİSAR

ALEMŞAH KÜMBETİ

KUBBELİ MAH.

DİNİ

KTVKK

880

09.11.1990

ESK

SİVRİHİSAR

YUNUS HOCA KÜMBETİ MAHMUT SUZANİ KÜLLİYESİ I. DERECE DOĞAL ve ARKEOLOLİK SİT ALANI I. DEREVE ARKEOLOJİK SİT ALANI

CUMHURİYET MAH.

DİNİ

KTVKK

880

09.11.1990

ESK

SİVRİHİSAR

KURŞUNLU KÜLLİYESİ KAYMAZ BUCAĞI KARAKAYA KÖYÜ KÖYÖNÜ MEVKİİ

KÜLTÜREL

KTVKK

880

09.11.1990

ESK

SİVRİHİSAR

DİĞER SİT ALANLARI

KTVKK

1146

10.10.1991

ESK

SİVRİHİSAR

ARKEOLOJİK SİT

KTVKK

1146

10.10.1991

ESK

SİVRİHİSAR

AK MİNARE

DEMİRCİ MAH.

DİNİ

KTVKK

1373

08.07.1992

ESK

SİVRİHİSAR

HAMAMKARAHİSAR KÖYÜ CAMİİ

DİNİ

KTVKK

1454

07.10.1992

ESK

SİVRİHİSAR

DOĞANARSLAN KÜMBETİ

MÜLK KÖYÜ

DİNİ

KTVKK

1507

18.11.1992

ESK ESK ESK ESK ESK ESK

SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR SİVRİHİSAR

DOĞANARSLAN MESCİDİ YAZICIOĞLU KALESİ BİÇER HÖYÜK KARAMANLI ANTİK ÇAĞ ÖRENLİĞİ KAĞNI DURAĞI HÖYÜK II MÜLK KÖYÜ HÖYÜK

MÜLK KÖYÜ

DİNİ I. DERECE ARKEOLOJİK SİT

KTVKK KTVKK GEEAYK GEEAYK GEEAYK GEEAYK

1507 1274 A-3339 A-3339 A-3339 A-3339

18.11.1992 27.10.2000 06.02.1982 06.02.1982 06.02.1982 06.02.1982

BİÇER KÖYÜ TUTLU KÖYÜ DEMİRCİ KÖYÜ MÜLK KÖYÜ

I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT I. DERECE ARKEOLOJİK SİT

155

F.4.1.4 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu Kapsamında Olan Su Ürünleri İstihsal ve Üreme Sahaları
İlimiz sınırları içersinde su ürünleri üreme alanı olarak kabul edilen kıta içi yüzeysel sularda 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu’na göre Tarım Bakanlığı’nca çıkartılan sirkülerdeki takvim doğrultusunda avlanma yasağı uygulanmaktadır. Bu alanlarda sirkülerdeki tarihler dışında usulüne uygun avlanma yapılmakta olup , Kaymaz, Musaözü, Yenice Barajları ve Günyüzü I, Günyüzü II, Oğlakçı, Tutluca I, Tutluca II, Mercan, Ahırköyü, Kanlıpınar, Bahçecik, Emircioğlu, Keskin, Çatmapınar Göletlerinde avlanma yılboyu tamamen yasaklanmıştır.

F.4.1.5 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği’nin 15-20.Maddelerinde Tanımlanan Alanlar
Eskişehir şehir merkezinin kullanma suyu ihtiyacı Porsuk Çayından temin edilmektedir. Porsuk Çayı Havzası Yönetmeliği Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ESKİ Genel Müdürlüğünce hazırlanmıştır. Su alma noktasından itibaren alt başlıklardaki koruma alanları Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği’nde belirtilen mesafeler göz önünde bulundurarak belirlenmiştir.

F.4.1.6. 13.01.2005 tarih ve 25699 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği ve 07.10.2004 tarih ve 25606 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Endüstriyel Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nin 34. Maddesinde Tanımlanan “Hassas Kirlenme Bölgeleri”
Düşük Kalorili ve yüksek kükürtlü katı yakıtların şehir merkezinde uzun süreli yakılması sonucu 1994-1995 kış sezonuna kadar Eskişehir ili DİE bültenlerinde en kirli iller sıralamasında başta yer almış ve 1 nci derece kirli iller arasında olması nedenı ile şehir merkezi hassas kirlenme bölgesi konumuna gelmiştir. 20.02.1995 tarih ve 12 nolu Mahalli Çevre Kurulu kararı ile yüksek kalorili düşük kükürtlü yerli ve ithal kullanımı zorunluluğu getirilmiş ve şehir merkezinde %1.5’ten fazla kükürt içeren sıvı yakıtların ısınmada ve sanayide kullanılması yasaklanmıştır. Ülkemize doğalgaz bağlantısı ile birlikte 1996 yılından itibaren doğalgazın ilimizde öncelikle sanayi, sonrada ısınmada kullanılmaya başlanmıştır. Alınan tedbirler sonucu il merkezinde hava kirliliği önlenmiş ve İlimiz DİE bültenlerinde kirli olmayan iller arasında gösterilmiştir. Bu hususlarla ilgili ayrıntılı bilgi C.1.2.3 başlığı altında verilmiştir.

F.4.1.7 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 9. Maddesi Uyarınca Bakanlar Kurulu Tarafından “Özel Çevre Koruma Bölgeleri” Olarak Tespit ve İlan Edilen Alanlar
İlimiz hudutları dahilinde Özel Çevre Koruma Bölgesi bulunmamaktadır.

156

Alanın Adı : Balıkdamı Alanın Yer Aldığı : a.4. F.1.Coğrafi Bölge b.10 3621 Sayılı Kıyı Kanunu Gereğince Yapı Yasağı Getirilen Alanlar F.1.4. baltalık ve muhafaza ormanlarında bozuk ve verimli toplam olarak 358.11 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerin Aşılattırılması Hakkında Kanunda Belirtilen Alanlar F.01.Serisi f.1.8 2960 Sayılı Boğaziçi Kanununa Göre Koruma Altına Alınan Alanlar İlimiz hudutları dahilinde 2960 Sayılı Boğaziçi Kanununa Göre Koruma Altına Alınan Alan bulunmamaktadır F.5 hektar Devlet Ormanı ile 1253 hektar Melemen-Kıravdan Köy Tüzel Kişiliği Ormanı mevcuttur.13 30.4.1.Boylamı : 43 39 00 Kuzey : 38 10 00 Doğu : Eskişehir J 26 a-b-c : Devlet (Hazine) : Alanın Yer Aldığı Pafta No Alanın Genişliği (Ha) : 400 Ha Mülkiyeti En Yüksek En Alçak Yükseltileri a.Köyü e. Konu ile ilgili ayrıntılı bilgiler F.F.4. Milli Parklar .1 başlığı altında verilmiştir.İli c.1.1. Av ve Yaban Hayatı ile Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulunca koruma altına alınmıştır.2002 Tarih ve 24656 Sayılı Resmi Gazete’de Yayınmlanarak Yürürlüğe giren “Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği”nde Belirtilen Alanlar Eskişehir İli sınırları içindeki en önemli sulak alan Balıkdamı olup.En Yüksek b.9 6831 Sayılı Orman Kanunu Gereğince Orman Alanı Sayılan Yerler İlimiz dahilinde koru.En Alçak : 803 m Gökada sazlığı mevkiinde : 799 m Balıkdamı mevkiinde 157 .951.4.1.12 4342 Sayılı Mera Kanununda Belirtilen Alanlar F.Enlemi b.İlçesi d.Mevkii : İç Anadolu Bölgesi : Eskişehir : Sivrihisar : Ahiler : Karabayır tepe : Balıkdamı-Gökada Alanın Merkez Noktasının Koordinatları : a.4.

uzaktadır. Belli Başlı Su Kaynakları : Balıkdamı (Gökada) sulak sahası. göç eden bu türlerin büyük bir kısmı yurdumuzun bu göç yolları üzerinde konaklamakta. Sakarya nehrinin kaynağından (nehir uzunluğu) 70 km. Eskişehir İli ve civar iller sınırları içinde doğal dengesi bozulmamış. 158 . Sulak Alanın Özellikleri Yurdumuz bilindiği gibi insanlık ve kültür tarihi çok eskiye dayanan üç büyük kıtanın ortalarında ve en hareketli noktasındadır. Ekosistemin devamlılığı ile fonksiyonun arttırılması ancak böyle mümkün olacaktır. Çevrede bulunan bazı küçük kaynak sularla da beslenmekte ise de asıl beslenme noktası Çifteler İlçesi yakınında bulunan “Sakarbaşı”dır. Burası İç Anadolu girişi üzerindeki ilk noktasıdır. Sonbahar mevsimi ile beraber. Balıkdamı dışında başka saha olmadığı düşünülürse Balıkdamı sulak sahasında 100 türün üzerinde (uzun bir periyot içinde ve sağlıklı yapılabilirse) su kuşu türü tespit edilebilir. Balıkdamı ve yöresinde tespit edilen kuş türleri 40 civarındadır. Bu sulak sahalarda yaşayan kuş türlerinden bir çoğu. yukarıda da bahsedilen nedenlerden dolayı kesin korunması açısından önemli bir alandır. Sakarya Nehri drenaj çalışmalarından önce burada çok sayıda kuş türü kuluçkaya yatmakta iken nehrin yatağı temizlendikten sonra bu sayı ve kuluçkaya yatma zamanları çok azalmıştır. özellikle kışların Kuzey Yarıküresinde sert geçtiği yıllarda Avrupa Kıtasından göç eden yüzlerce kuş türlerinin göç yolu üzerinde uğrak yeri olması nedeniyle hareketli bir ortama girmektedir. ikinci uğrak yerleri de Eskişehir İli Sivrihisar İlçesi Balıkdamı (Gökada) sulak sahasıdır. Ekonomik nedenlerle Balıkdamı gibi birçok sulak saha (arazi kazanmak amacıyla) kurutularak yok edilmiştir. Bu yollardan bir tanesi Boğazlar üzerinden Anadolu’ya geçen kuşların Balıkesir’in Bandırma İlçesinde bulunan Manyas gölü. Balıkdamı. fauna ve flora yönünden son derece zengin ve Türkiye’de sayıları az bulunan sulak sahalardan birisidir.Alanın Genel İklim Özellikleri : Balıkdamı sulak alanı İç Anadolu’nun tipik iklim koşullarını taşımaktadır. uluslararası su kuşlarını koruma sözleşmesi ve Avrupa Konseyi Yaban Hayatı Korunması Sözleşmeleri ile korunma altına alınan türlerdir. bazen de uygun gördüğü ve rahatsız edilmedikleri korunan sahalarda kışları geçirmektedir. Balıkdamı su kuşları sahası kaybolmaya yüz tutmuş. Balıkdamı’nın koruma altına alınmasıyla bölgemiz ve çevresinde bulunan su kuşları avlat sahalarına da devamlı potansiyel saplanacaktır. Balıkdamı bu açıdan kurtulan ve günümüze intikal eden kurtarılması gereken sahalardandır.

Tespit Edilen Su Kuşları ve Balık Türleri : a-Su kuşları : Karabatak – Pahalacorocorax Balaban – Botaurus stellaris Beyaz Balıkçıl – Egretta Alba Gri Balıkçıl – Ardea cinerea Leylek – Ciconia ciconia Kara Leylek – Ciconia nigra Ötücü Kuğu – Cygnus cygnus Küçük Sakarcakazı – Anser erythropos Yeşilbaş – Anas platyrhynchos Boz Ördek – Anas strepera Kılkuyruk – Anas acuta Fiya – Anas penelope Çamuran – Anas crecca Çıkrıkçın – Anas guerguedula Kaşıkçın – Spatula clypeata Suna – Tadorna tadorna Angıt – Casarca ferruginea Macar – Netta rufina Karabaş Patka – Aythya fuligula Elmabaş – Aythya ferina Paspaş – Aythya nycora Dikkuyruk – Oyyura leucocephala Sütlani – Mergus albellus Kara Çaylak – Milvus migrans Saz Delicesi – Circus aeruginosus Turna – Megalornis grus Benekli Su Tavuğu – Porzana porzana Saz Horozu – Porphyrio porphyrio Su Tavuğu – Rallus aguaticus Sakarmeke – Fulica atra Kız Kuşu – Vanellus vanellus Su Çulluğu – Gallinago gallinago Küçük Su Çulluğu – lymnocryptes Kervan Çulluğu – Numenius arguata Beyaz Karınlı Düdükçün – Tringa ochropus Kızılbacak – Tringa totanus Uzun Bacak – Himantopus himantopus Yalıçapkını – Alcedo atthis Pelikan – Pelicanus onocrotalus Bıldırcın– Corturnix coturnix b-Balıklar Sazan Balığı Yayın Balığı Turna Balığı Sarı Balık Kızıl Kanat Gümüş Balığı Kara Balık – – – – Cyprinus Carpio Silurus glanis Esox lucius Leuciscus idus – Scardinius erythrophthalmus – Albunus – Clarius lazera 159 .

5. Sakarya nehrinin akış istikametine doğru şu yerleşim yerleri bulunmaktadır. Su Samuru – Lutra Lutra Tilki – Vulpes vulpes Porsuk – Meles meles Tavşan – Lepus europeus Amfibiler (Çift Yaşamlılar) . Familyalar : Brassiaceae Fabaceaea Astereceae Lamiaceae Poaceae Diğer Familyalar % Oran 14 10 9 9 9 49 Sahaya etki eden Faktörler Balıkdamı-Gökada konum itibariyle Sakarya Nehrinin kaynağından (nehir uzunluğu olarak) 70 km uzakta bulunmaktadır. Kara kaplumbağası – Testudunata Su kaplumbağası Kertengele– Locertia Su Yılanı– Natrix Kara Yılanı Sulak Alan ve etrafında bulunan bitki toplulukları . 3. Kurbağa – Amfibia Sürüngenler . Sucul bitkiler : 38 familyaya ait 140 tür ve takson tespit edilmiştir. Sakarbaşı (Nehir Kaynağı) Dikmen + Selimiye + kızılca köyleri Aktaş köyü Çandır köyü Gülçayır + Burhanlar köyü 160 .Kefal Koca Ağız Dişli Sazancık Bıyıklı Balık – – – – – Levcissus cephalus Aspiua aspius Ashanius chantrei Barbus plebejus Cobitis taenia c-Hayvan Türleri Memeliler . 1. 4. 2.

Balıkdamı köyü (Gökada Gölü) 10. Kurtşeyh köyü 8. Göl çevresi ve içerisinde önceki yıllar mevcut olan bataklık ağaçları ile kamış-sazlıklar bilinçsizce tahrip edilmeleri sonucu kuluçka yuvaları yapma imkanı da azalmıştır. Meydana çıkan taşkın alan toprağı tarıma elverişli olmadığı gibi hayvancılık içinde elverişli değildir. Bilinçsiz ve usulsüz avlanmalar sonucu kuş türleri ile balık türleri süratle azalma tehlikesi ile karşı karşıya kalmıştır. Gerek çevre avcıları gerekse uzaklardan gelen avcılar için bu bakımdan ilgi çekici bir saha niteliğindedir. Kuvvetli rüzgarla kuruyan ve ince sitrüktüre sahip olan topraklar erozyonla taşınmaktadır. balık türleri ile bitki türleri açısından zengin bir alandır.6. Ağır balçık toprağı olması sonucu yaz aylarında erken sıcaklarda derin ve geniş çatlaklar oluşmaktadır. İlyaspaşa köyü Balıkdamı (Gökada) nı çeşitli yönden etki altında tutan çevreye yakın yerleşim bölgeleri ise şunlardır : 1. 4. 6. Gökada Gölünün alanının daralması sonucunda çevre köylülerin başı boş otlatılan hayvanları çekilen göl alanına yapmış olduğu baskı ile sahaya gelen ve kuluçkada yatan kuşların rahatsız olmaları ve zamanla azalmalarına neden olmuştur. 5. Ahiler köyü 9. 7. İlgi Çeken Diğer Hususlar Balıkdamı sahası 1979 yıllarına kadar doğal durumda iken DSİ tarafından Sakarya nehrinin tabanının ıslah edilip mecrasına çekilmesi sağlanmış çevrede yeni tarım arazisi ve mera alanı sağlanmış olmasına rağmen zaman zaman meydana gelen su taşkınları Gökada Gölünü eski durumuna getirmektedir. Bugünkü durumda sulak alan olarak bir sığ göl özelliğine olan Balıkdamı çeşitli kuş. 2. Ballıhisar (Pessinus harabeleri) kuzeybatıda 14 km Ertuğrul köyü – Kuzeybatıda 8 km İlyaspaşa köyü – Güneydoğuda 12 km Yenidoğan köyü – Güneydoğuda 5 km Göktepe köyü – Güneybatıda 13 km Ahiler köyü – Batıda 3 km Kurtşeyh köyü – Batıda 8 km Yukarıda sıralanan yerleşim merkezlerinin hayvancılıkla ve tarımla uğraşmaları göz önüne alınırsa Balıkdamı ve yöresinin usulsüz avlanmalarında dışında ayrıca kirlenme ve otlatma açısından da olumsuz etkilendiği söylenebilir. Arzu edilen amaca tam olarak ulaşılamadığı gibi mevcut doğal dengede bozulmuş sahaya konaklamak ve bir kısmının da kuluçkaya yatmak üzere gelen göçmen ve yerli kuş türlerinin azalmalarına neden olunduğu sonradan fark 161 . Böylece göl alanı çekilmiştir. Sakarya nehrinin bu taşkın alanının yatak ıslahı ile yeni toprak kazanılması amacına ulaşamadığı gibi doğal dengenin de bozulması ile sonuçlanmıştır. Buzluca köyü 7. 3. 1979 yılında DSİ tarafından yapılan drenaj ve nehir yatağının ıslahı sonucu taşkın alanının daralmasına neden olunmuştur. Yenidoğan köyü 11.

Doğal dengeyi bozacak her türlü avlanma ve otlatma yapılmaktadır. F. Sahada koruma ve üretme çalışmalarıyla yerli ve göçmen su kuşlarını etkileyebilecek her türlü yasak faaliyetler tesirli koruma tedbirleri ile takip edilmektedir.2.) 162 .3. Biogenetik Rezerv Alanları. Nehir yatağının açılmasıyla binlerce yıllık doğal denge doğanın aleyhine bozulmuştur.edilmiştir. Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslararası Sözleşmeler Uyarınca Korunması Gerekli Alanlar İlimiz sınırları dahilinde Ülkemizin Taraf Olduğu Uluslararası Sözleşmeler Uyarınca Korunması Gerekli Alan bulunmamaktadır. Yapılacak Çalışmalar Balıkdamı (Gökada) Gölü kesin koruma altına alınmalıdır. Mevcut Özellikleri Korunacak Alan Olarak Tesbit Edilen ve Yapılaşma Yasağı Getirilen Alanlar (Tabii Karakteri Korunacak Alan.4.3.4. Yurdumuzda primer gıda üretimi bakımından en yüksek verim ve potansiyeline sahip sığ göl. sazlık ve benzeri sulak sahaların arazi kazanmak amacıyla kurutulması arazi kullanımı yönünden çok büyük ve telafisi imkansız sonuçlara ulaştığı yıllar öncesinden anlaşılmıştır. Koruma amaçlı bir bina ile gözlemlerde yararlanılacak ayrı binaya ihtiyaç vardır. Gerek ana yollara gerekse tali yollara tanıtım. DSİ tarafından da uygun görülen ve gölün eski doğal konumuna kavuşmasını sağlayacak Karabent köprüsünde yapılacak düşük seviyeli ve maloz taşlarla yapılması düşünülen bent şeklindeki engelin iki kamu kuruluşunun yapacağı temaslarla olması mümkün olacaktır. Saha tam olarak korunamamakta usulsüz avlanmalar (köylülerce ve dışardan gelen avcılara tarafından) her yıl devam etmektedir. Korunması Gereken Alanlar F. Diğer Sulak Alanlar Balıkdamı dışında küçük ölçeklide olsa Alpu içesi Doğanca. Balıkdamı da yapılan yanlış arazi kullanımı önlenmeli daha önce yapılmış telafisi imkansız hatalar tekrarlanmamalıdır.Ortaköy sazlıkları sulak alan özelliklerindedir. ikaz ve yönlendirme levhaları konmalıdır. Yanlış arazi kullanımı yapılmaktadır. F.1. Jeotermal Alanlar vb. işaret. Seyitgazi ilçesi Kırka Beldesi Akin.4. Çifteler ve Sivrihisar İlçeleri sınırındaki Çandır. Gölün belirli yerlerinde saz kesimi ve tahribi önlenmelidir. Onaylı Çevre Düzeni Planlarında. Daha önce tahrip edilen yerlerde ve sahanın başka uygun yerlerinde söğüt ağaçlanması yapılamalıdır.

Bilimsel Araştırmalar İçin Önem Arzeden ve/veya Nesli Tehlikeye Düşmüş veya Düşebilir Türler ve Ülkemiz İçin Endemik Olan Türlerin Yaşama Ortamı Olan Alanlar.II.4. Sulanan.III ve IV Olan Alanlar. Sulanması Mümkün ve Arazi Kullanma Kabiliyeti I. Akarsular.4 ve A.3. Göller. Benzersiz Özelliklerdeki Jeolojik ve Jeomorfolojik Oluşumların Bulunduğu Alanlar Jeolojik ve jeomorfolojik oluşumların bulunduğu alanlar ile ilgili ayrıntılı bilgi A. Biyogenetik Rezerv Alanları. 163 . Biyosfer Rezervi.3. Biyotoplar.5 başlığı altında verilmiştir.F. Osmangazi Üniversitesi öğretim görevlisi Hatice KUTLUK tarafından Türkiye genelinde yapılan çalışmanın ilimize ait bölümü ile ilgili endemik türlere ait ilçeler bazında hazırlanmış liste Tablo F.2 Tarım Alanları: Tarımsal Kalkınma Alanları.3.5.11 ‘de verilmiştir. Yeraltısuyu İşletme Sahaları F.4.4. F.3. Yağışa Bağlı Tarımda Kullanılan I ve II Sınıf ile Özel Mahsul Plantasyon Alanlarının Tamamı Bu konuyla ilgili ayrıntılı bilgi E ve H Başlıkları altında verilmiştir.

nummularium lycaonicum CARYOPHYLLACEA E Arenana A.minuartioides Dianthus D.mesogitanus A.hyrcanum keckianum A.vulnerariae A.physodes A.anatolica arachnoidea M.wendelboi wendelboi &&C.lydİus A.thirkeana Delphinium D.hellespontica rosea C.ledebouriana pauciflora Bolanthus B.pseudocaspius A. apokrinomenon P.anatolicus D.pinardü Draba D.pisidica LINACEAE Linum L.gymnolobus A.kochakii A.cibrarius Gypsophila G.strictispinis A.leucocephaloides M.scholerianus A.tmoleus bounacanthus A.prusianus A.hybrida vaillantiana macneillii M.venulosum Ranunculus R.afyonicum GUTTIFERAE Hypericum H.pateri pateri Aubrieta A.acicularis A. cari ense L.kotschyi S.brachypterus A.acrochlorus D.aviculariifolium uniflorum MALVACEAE Alcea A.stereocalyx A.hirsutum pseudoanatolicum GERANIACEAE Erodium E.myrtifolium 164 H.aucheri G. melanophrurius A.melanocephalus A.trojanus A.TABLO F.hirsutum anatolicum anatolicum L.baibutensis A.pestalozzae Saponaria S.micropterus A.macroscepus A.thymifolius LEGUMINOSAE Astragalus A.oxytropifolius A.bruniifolia heterocoma nana Erysimum E.raveyi C.arrostii nebulosa G.leucocephala M.prostrata prostrata ILLECEBRACEAE Paronychia P.lycaonicum Isatis I.squalidus A.condensatus A.aviculariifolium depilatum depilatum H.heterorhizus PAPAVERACEAE Corydalİs &&C.chionaea P.wendelboi congesta Papaver P.hyrcanum sphaerocaryum RHAMNACEAE Rhammıs R.elongatus elongatus A. wiedemannianus A.birsuta Genista G.chlorifolia S.akscheherensis Ebenus(S) E.aviculariifolium depilatum bourgaei H.acerosa A.paphlagonica Helianthemum H.macrocephalus macrocephalus A.hirsutus A.dumanii &&Ae.11 ENDEMIC TAXA: RANUNCULACEAE Consolida &&C.warburgii A.phrygius &&A.carica P.eriocalyx Minuartia M.niveum A.turcicum Alyssum &A.virchowü CRUCIFERAE Aethionema &&Ae.vulcanicum ACERACEA Acer A.floribunda CISTACEAE Fumana F.petiolaris R.anıanum RUTACEAE Haplophyllum H.anatolica phrygia &M.idae &&A.involucrata .cherlerioides B.mitchelianus A.hirsutum caespitosum A.dudleyi POLYGONACEAE Polygonum &P.

armena O.leucopsis Cousiana C.wallii A.farinosum &&T.anatolica Jurinea J.pinardii Scabiosa S.pseudoreflexa C.caespidosum Prangos P.teretifolia Anthemis A.aucheri F.stapfıana Crepis 165 C.bommuelleri C. sempervivum glaucophylla UMBELLIFERAE Astrantia A.eriophora S.lyrata lyrata C.kotschyi kotschyi C.cadmeum cadmeum Taraxacum T.formosus formosus Onopordum O.ketenogIui A.fulvida &&A.dirmi lense C.reticulatum Helichrysum H.kotschyi canescens A.nutans trojanus C.repens CAMPANULACEAE Asyneuma A.drabifolia austrooccidentalis C.iconica C.turcica &T.rostrata ROSACEAE Alchemilla A.iconica C.aurea Olymposciadum (T) O.bommuelleri H.phrygiense H .anatolicum Ptilostemon P.argaea C.bicolor Onobrychis O.drabifolia detonsa C.caucasica orientalis VALERIANACEAE Valeriana V.callosum T.macrosciadia Heracleum H.aciphylla discoidea A.olympicus hypoleucus Centaurea C.wiedemanniana Carduus C.reductum H.patentissimum H.afer eburneus Scorzonera S.sulphureum B.pseudodontotrichum H.cappodocicum Lathyrus L.alatum pseudocreticum &&C.trichophylla Eryngium E.tanacetifolia CRASSULACEA Rosularia &&R.pontica Leucocyclus (T) L.cariensis longipapposa C.hololeuca COMPOSITAE Achillea &&A.pseudopulchrum Tripleurospermum T.czeczottianus Melilotus M.holocycla Crataegus C.kotschyana gypsicola A.phrygia A.michauxioides Campanula C.pterocaula .chionophilum Hieracium H.amasiensis C.stellidorsum Inula I.artabirense H.nivea C.compactum A.macropus Doronicum D.tomentosa Senecio S.aciphylla aciphylla A.tchihatcheffıi Cirsium C.reuterana phrygia C.lycaonica A.maxima haradjianii Bupleurum B.paucijuga O-pisidica Oxytropis O.Hedysarum H.limonifolium pestalozzae A.meliocarpoides meliocarpoides CAPRIFOLIACEAE Lonicera L.castagneanus Tanacetura T.turcica Trigonella T.heldreichii B.bithynicum Ferulago F.olİgantha DIPSACACEAE Pterocephalus P.turcicum Echinopora E.argyroleuca Thennopsis (S) T.suberosa cariensis S.platytaenium Muretia (S) M.

nigra anatolica Marrubium M.canescens canescens CONVOLVULACEAE Convolvulus C.cariensis D.PRIMULACEAE Cyclamen C.galaticus C.aurea Nonea N.cyanescens S.macrosperma Onosma O.lamarckii Linaria L.wiedemannii S.uschakense Veronica V.aytachü S.disperma microcalycina SOLANACEAE Lycium L.anacampseros .astracanicum macrodon M.heldreichiana S.tmolea Teucrium T.karauseanum V.corifolİa L.salviifolium V.cheiranthifolium asperulum V.pulvinatus BORAGINAECEAE Alkanna A.armeniaca P.ambigens O.cadmica S.yosgadensis Scutellaria S.serratifolium V.phrygia Stachys S.cadmea N.tchihatcheffıi S.splendidum V.cryptantha S.sipyleus sipyleus T.tossiense V.ancyritanum V.urobracteum V.cretica anatolica S.pisidica S. cheiranthifolium pisidicum V.basivelatum V.stenostachyum V.nİssolii Salvia &&S.abieticolum V.multifida ACANTHACEAE Acanthus A.parviflorum oligodon Micromeria M.zygioides lycaonicus Wİedemannia W.gulendamiae S.litorale pterosporum Digitalİs D.iconica Scrophularia S.lutescens M.akmanii &&S .anatolicum SCROPHULORIACEA E Chaenorhinum C.acerosum brachystachyum EUPHORBIACEAE Euphorbia E.sipyleum Phlomis P.kastamonicum V.kop geçidi ensis V.cuneifolia cuneifolia &&V.isauricum O.salvİfolia Sideritis &&S.depauperata Verbascum &V.armenum O.phyrgîum V.orientalis leucantha A.pseudotincîoria A.phrygius C.dichroantha S.genistifolia confertiflora L.cilicum intaminatum OLEACEAE Fraxinus F.phrygia A.iberica densipilosa S.orientalis PLUMBAGINACEAE Acantholimon A.cryptophila S.cristata phrygia Nepata N.hirsutus LABIATAE Ballota B.afyonense V.ornus cilicica ASCLEPIADACEAE Vincetoxicum V.insulare V.chamedrys tauricolum Thymus T.longicaulis chaubardii antalyanus T.globosum globosum M.lachnopus V.bonımuelleri O.areolata aerolta A.calycinum Rochelia R.leucostomus Argillaceus T.tauricum brevifolium Paracaryum P.congesta 166 congesta Ori gamım O.ancyritanum P.polioxanthum O.tinctoria glandulosa Moltkia M.

lineata Muscari M.heldreichii H.danfordiae iris I.phrygia JUNCACEAE Juncus J.sibthropianum A.tauri Colchicum C.cappodocicus sclerophyllus Elymus E.armena lycica IRIDACEAE Crocus C.gibbum Zingeria Z.bonımuelleri (See for Syn.erythrodon FAGACEAE Quercus Q.vulcanica RUBIACEAE Asperula A.nitida hirtella Crucianella C.Ianatus Amblyopyrunı A.lazicus divaricatus Peştuca F.burttii Fritillaria F.sparganiifolius CYPERACEAE Carex C.phrygium A.penduliflorum G.speciosunı) C.antalyensis C. && C.anacampseros E.dumosum G.holciforme holciforme glabrum Pseudophleum (T) P.alpigenum Tulipa T.verticillata 167 .stylosum Asphodeline A. scabri florum A.stenophylla stenophylla ORCHIDACEAE Ophrys O.stepparum ARACEAE Anım A.orientalis Piptatherum P.aucberi Ornithogalum O.dİsticha Galium G.crassİfolia crassifolia F.fleischeriana Gagea G.sieheanum A.bonımuelleri A.muticum loliaceum Bromus B.anatolica A.rigidifolia Bellevalia B.lilaciflora phrygia A.bithynica Hyacinthella H.schachtii I.olympicum A.pinifolia phrygia Helictotrichon H.conophalloides caudatum LILIACEAE Allium A.divulsa coriogyne GRAMINEAE Alopecurus A.pubescens longifolia Nephelochloa (T) N.

Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı Alanın Açıklamalı Tanımı : Fidanlık Orman İçi Dinlenme Yeri : Eskişehir İ 24 C 2 paftası Fidanlık Mevki. Seyitgazi İlçesinde . çeşme tuvalet bekçi kulübesi. Büyükyayla. Karaağaç ve İbreli türler mevcut. giriş kontrol ve otopark çocuk oyun alanları mevcuttur. Merkez İlçede . yolu asfalt yaz aylarında içine belediye otobüsü işletilmektedir. Kullanımının Doğal Yapının Tahribine Neden Olmadan Yönlendirilmesini Sağlamak Üzere Ayrılan Alanlar İlimiz dahilinde 7 adet Orman İçi dinlenme yerleri mevcut olup isimleri şunlardır : Merkez İlçede . Musaözü. İçinde patika yollar mevcuttur. Porsuk Çayı Kenarı :15 hektar :Günübirlik kullanım sahası Porsuk Çayının iki kenarında içinde titrek kavak.4.İlimiz Mihalıçcık ilçesi çatacık ormanlarında geyikler koruma altına alınarak üreme sahası oluşturulmuştur.6 Mesire Yerleri: 6831 Sayılı Orman Kanununa Tabi Alanlarda Halkın Rekrasyonel Kullanımını Düzenleyip. :6831 sayılı yasa 25. Başpınar’dır. Sivrihisar ilçesi Arahit Dağı eteklerine keklik salınarak buğday zararlısı süne böceği ile biyolojik mücadele için üreme sahası oluşturulmuştur. Çatacık ve Kalburcu.3. : Porsuk Çayı kenarında. arazi düz. : İl merkezine 7 km. kara kavak. Madde :Eskişehir İl Merkez nüfusu 413 000 civar köyler nüfusu 10 000 dir. yer yer açık alan mevcut. çay kenarı sık ağaçlıklı : Düz arazi % 0-15 meyilli : Musaözü Orman İçi Dinlenme Yeri : Eskişehir İ 24 C 2 paftası Musaözü hudutlarında : 50 hektar köyü Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı 168 . Mihallıççık İlçesinde . F. Akasya. içinde piknik masaları. Kocakır. ocakları. Fidanlık.

Sahada su deposu. : İl merkezine 21 km. çeşme. ağaçlar 30-35 yaşlarında küçük boşluklar mevcuttur. : Şehir merkezine 4 km dir. : % 10-40 meyilli yer yer düzlükler ve çukurluklar mevcuttur. : 6831 sayılı yasa 25. : Normalin üzerinde engebeli. :Arazi sık ağaçlı. Gölet çevresi karışık yaşlı Karaçam ormanı kuzey kenarı ağaçlandırılmış. Madde : Merkez İlçe nüfusu 413 000. Gölette sportif olta balıkçılığı yapılır. tuvalet. 1960 lı yıllarda yapılmış bir ağaçlanma sahası olup. :Kocakır ağaçlanma sahasının karayolu kenarındaki bir bölümü. : 6831 sayılı yasa 25. : 5 hektar 169 . çeşme. Şehir kenar mahallesine mesafesi 700 m dir. çevresi ve içinde elektriği bulunmaktadır. civar köy yolları asfalt ve stabilizedir. civar köyler 10 000 dir. * Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı Alanın Açıklamalı Tanımı : Kocakır Orman İçi Dinlenme Yeri : Eskişehir İl Merkezi güneyinde şehre bitişik.Alanın Açıklamalı Tanımı Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası :Günübirlik kullanım sahası. Sahada çocuk oyun alanı. yol ve patika. yeteri kadar piknik masası ve ocak. patikalar ve piknik masaları ile ocakları mevcuttur. büfe.saha batısı köye ait tarlalarla çevrilidir. Eskişehir-Seyitgazi karayolu kenarı : Halen kullanılan alan 3 hektardır. * Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası Mihalıççık İlçesinde . Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı : Çatacık Orman İçi Dinlenme Yeri : Mihallıççık İlçesi Çatacık Orman ortasında Çatacık mevkiinde bulunmaktadır. Karayolu kenarıdır. Madde : 2000 kişi kapasiteli. : % 5-15 arsında meyillidir. idare binası ve Bungalov mevcut. mevcut ağaçlar 30-35 yaşları arasındadır. çevre nüfus. civar köyler nüfusu 10 000 civarındadır. yolu asfalt. Saha % 5-15 meyillidir.ortasında sulama maksatlı Musaözü Göleti mevcuttur. İçinde içme suyu tuvalet oyun alanı piknik üniteleri ve patika yollar mevcuttur. İl merkezi 413 000.

İçinde çeşme. açıklıklı ve günü birlik kullanım. : Yaşlı karaçam ormanı ve açık alanlıdır. stabilize yolla bağlıdır. : 6831 sayılı yasa 25. saha oldukça geniştir. Mihalıççık İlçesi yakınındadır. Günübirlik kullanım alanıdır. tuvalet ve piknik üniteleri mevcuttur. içinde çeşme yol ve patikalar mevcut olup rekreasyon amaçlı kullanılmaktadır. DSİ Karaören göleti kenarı olup. : % 10-40 meyilli ve düz saha * Seyitgazi İlçesinde . : Saha Karaçam ve Sarıçam karışık ormanı. çeşme ve dinlenme tesisleri ile çocuk oyun alanı mevcuttur. Madde : Kırka bucak nüfusu 5000dir. Civarda mevcut 2 köyün nüfusu 1500 dür. Madde : 1000 kişi : Eskişehir’e 85 km.Alanın Açıklamalı Tanımı Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası : Sarıçam-Karaçam ormanı kısmen açıklıklı ve çayırlık günü birlik kullanım alanı içinde Geyik üretme İstasyonu mevcut. Madde : 6000 kişi : Mihalıççık İlçesine 5 km mesafededir. : Eskişehir J 25 d 1 paftası Seyitgazi İlçesi Kırka Bucağı Büyükyayla köyü civarı : Genel alan 60 hektar. Alanın Resmi Adı :Büyükyayla Orman İçi Dinlenme Y.Karaçam ormanı : % 10-45 meyilli * Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı Alan Alanın Açıklamalı Tanımı Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası : Kalburcu Orman İçi Dinlenme Yeri : Ankara J 27 a 1 paftası. : 6831 sayılı yasa 25. : 6831 sayılı yasa 25. : Sarıçam. : 10 hektar : Karaçam ormanı yer yer çayır. 2 hektar alan kullanılmaktadır. : Az meyilli Coğrafi Konum Alanı Alanın Açıklamalı Tanımı Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı Fiziksel Özellikleri Topografyası 170 . içinde açık alan ve yaşlı karaçamlar mevcuttur. Alpu’ya 40 km ve yolu asfalt ve stabilizedir. :Karaçam-Sarıçam ormanı kısmen taşlık az meyilli gölet kıyıları düz. :Eskişehir-Seyitgazi-Afyon devlet yoluna 3 km mesafede.

Alanın Resmi Adı Coğrafi Konum Alanı Alanın Açıklamalı Tanımı Yasal konumu İnsan nüfusu Ulaşım Altyapı : Beşpınar Çeşmesi Orman İçi Dinlenme Yeri :Eskişehir Seyitgazi İlçesi sınırları içinde Seyitgazi-Afyon Devlet karayolu üzerinde Seyitgazi’ye 43 km Afyon’a 30 km mesafededir. Kuzeyi ve batısı kayalık. MAGIL. . Gazlıgöl 3000. .A. Saha bakir. “ Balıkdamı Florası” Anadolu Üniversitesi Fen Fakültesi Dergisi 8. Yolu mevcuttur.Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu Kararları (1998-2004) 3. doğu ve güneyi ormanlıktır. : Yaşlı karaçam ormanı ve açık alanlı : % 10-40 meyilli ve düz saha Fiziksel Özellikleri Topografyası KAYNAKÇA : 1.YÜCEL. OCAK.E. Yaşlı ağaç mevcuttur. : 6831 sayılı yasa 25. MISIRDALI.ÖZDEMİR.H. Çeşme ve tuvalet mevcuttur. sportif tesisler yapılabilir. İçinde tuvalet ve çeşme mevcuttur. . . bina ve tesis yapmaya müsait olup. : 10 hektar :Günübirlik kullanım alanıdır.Eskişehir Orman Bölge Müdürlüğü Verileri (2004) 2. : Devlet karayolu kenarıdır. civar köyler 2500 dür. “Eskişehir İli Likenleri” 9.Hatice KUTLUK Osmangazi Üniversitesi Öğretim Üyesi ( 2002) 4.E.E. “Eskişehir Bölgesi Karayosunları (Musci) Üzerine Bir Araştırma” 171 .C. “Eskişehir’de yetiştirilen ağaç ve çalıların kentsel ekoloji açısından değerlendirilmesi” Fen Edebiyat Dergisi 7-TÜRE. A.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1998-2004) 6-YÜCEL. Kırka 6000.Tarım İl Müdürlüğü Verileri (2004) 3. Madde :Afyon Merkez 10000.R.ESKİ Genel Müdürlüğü Havza Yönetmeliği 5. .

C.1 Yörenin Turistik Değerleri G.Ö.1. Dorylaeum (Şarhüyük) : Şehrin kuzey bitişiğinde ve Muttalip Köyü yolunun doğusundadır. 172 . Roma ve sonra Bizans çağında yapılmış. Yazılıkaya (Midas Şehri) : Eskişehir’e 90 km uzaklıkta olup. Han İlçesine bağlı olan Yazılıkaya köyü bitişiğindedir. 2. Pessinus Şehri : Antik Pessinus şehri.1. Antik yol üzerinde bulunan İlçe Romalılar tarafından kurulmuştur.1.Ö.Han İlçesi : Çifteler İlçesinin güneybatısında olup. 3500 yıllarında kurulmuştur. D. Güneye inen antik yol üzerinde Roma çağında kurulmuş olup Santabaris adını almıştır. Sivrihisar ilçesinin 15 km güneyinde. B.Merkez İlçe 1. TURİZM G. Kayalık bir platform üzerinde M. 3500’de iskan edilmiştir. 1. Bardakçı Köyü (Santabaris) : Seyitgazi İlçesine bağlı ve 18 km güneydoğuda bir köydür. Helenistik Roma ve Bizans çağlarını yaşamıştır. 2. Bugün beldenin bulunduğu mevki tarihten önceki çağlarda M. Sivrihisar İlçesinin 35 km batısında bulunan bir beldedir.(G). Osmanlılar tarafından takviye 5edilmiş bir kale şehridir. Kaymaz (Tricomaria-Trocnades) : Kaymaz. il merkezine ise 115 km uzaklıktaki Ballıhisar köyündedir. Eskişehir’e 86 km dir. Karacaşehir Eskişehir’e 6 km uzaklıkta Karacaşehir köyünün güneybatısındadır.1 Yörenin Doğal Değerleri G.1 Konum A.Sivrihisar İlçesi : 1.Seyitgazi İlçesi 1.

E. Bu neojen örtüde alüvyonlarının altındaki senklimalle örtülü bazı fayların varlığı çok eski tarihlerden beri birçok kimseler (s. Aşağı Yukarı Alpanas Ilıca alanı) bunu göstermektedir.batı-doğu yönünde kaplayan dağların batı tarafını Bozdağ (1535 m). 173 .Calure. 3. Thoodosius’un annesi veya kızı namına ithaf edilen bir şehirdir. Porsuk ve Yukarı Sakarya’dan sonra bir yayla drenaj alanlarını ayıran kabartılar teşkil eder. 2. Bu havzalar alüvyonlarla dolmuştur. İlçesinin 35 km güneyindedir. 11. Roma çağında kurulmuş. Çakmak Köyü (Aprostola) : Günyüzü ilçesine bağlı bir köydür. çatlakları arasından gelen suların kaynaklarının dizilişleri (şehir içi. Güneydoğuda Sivrihisar (1690 m) ve güneyde Türkmen Dağları en önemlidir.2 Fiziki Özellikleri A. Köyün girişinde ve ovanın içerisinde Kale diye adlandırılan tabii tepe üzerine tarih öncesi çağlardan itibaren yerleşme olmuştur. Türkmen Dağına ulaşan. İlin kuzeyini.Choput) tarafından kabul edilmektedir.Jeolojik Yapısı Porsuk Çayının yerleştiği neojen çöküntü havzaları doğu-batı yönlü bir şerit halinde uzanmaktadır. Hamamkarahisar Köyü (Muska-Mausga) : Günyüzü ilçesine bağlı bir köydür. B. G.3. Bizans çağında da varlığını devam ettirmiştir.1.1. Kurulduğu bugünkü mevkii antika bir yerleşme yeridir. İlçenin 17 km güneyindedir.Arazi Şekli ve Dağlar Sakarya Nehri ile kolu Porsuk Çayının drenaj havzalarında yer alan iki geniş ova ile bunların çevrelerini saran kuzeyde Bozdağ. doğu tarafını ise Sündiken Dağları (1818 m) kaplar. Zeyköy : Sivrihisar İlçesine bağlı ve 32 km kuzeyinde bulunan bir köydür. Doğuya doğru kuzey-güney yönlü çok kısa boylu muhtemel bindirme sanyajı ve çayları bulunmaktadır. Bunlar birinci zaman yapılı eski kütlelerin üçüncü zaman kırılma sonucunda yükselmeleri ve çökmeleri ile meydana gelmiştir. Diğer taraftan güneyden gelerek şehir merkezinin üzerinden geçen muhtemel bir fayın varlığı. Yüzeyde alüvyonlarla arasında dağılan sular birkaç yerden kaynamakta ve yüzey infiltre sularla karışmaktadır. Gümüşkonak Kasabası (Eoudoxiçs) : Gümüşkonak.Günyüzü İlçesi : 1. Günyüzü ilçesinin 10 km güneyindedir. Sündiken Sıra Dağları. Laçin.

çakıl ve kilden oluşan bir karışımdır. su kenarlarında söğüt. Porsuk.Kaplıcalar : a-Merkez İlçe : Eskişehir sıcak su kaynakları il merkezinin ortasında ve Porsuk Çayının güney sahilinde geniş bir alanda bulunmakta ve bu mıntıkalarda açılan artezyen kuyulardan temin edilmektedir. Çok sayıda kollara sahip olan nehrin başlıca kolları Porsuk. Musaözü.Göletler : Yukarı Kartal Göleti Eskişehir’in batısında Yukarı Kartal Köyü civarında yapılmıştır. Kandilli İnönü arasındaki alüvyon saha artezyen niteliğindedir. Ayrıca Belediyenin ana kaptaj yerinden çıkarılan sular Odunpazarı semtinde verilen kullanma sularına katılmaktadır. İnönü Kaynağı.Meşe. Çifteler ilçesinin 5 km güneydoğusunda (Sakaryabaşı) çıkar ve ilin güney.Akarsular İlin başlıca akarsuyu Sakarya’dır. Kütahya sınırlarından ilimize girer. Orman olmayan arazilerde. D- Barajlar : Eskişehir dahilinde beş baraj vardır. Vadi boyunca açılan sondaj kuyularından köylüler sulamada faydalanırlar. Alüvyon kalınlığı 10-30 m ler arasında değişir. G. Seydisu ve Sarısudur. Toprak gövdeli bir depolama tesisidir. 3.Kaynaklar 1. Tarım arazilerini sulamakta kullanılır. I. Beylikova ilçelerinden sonra doğudan Sakarya ile birleşir. kum.Sedir ve Kavak gibi ağaç türleri yetişir. Alüvyon. İnönü Küçük Havuz Kaynağı. Bunlardan Gökçekaya hidroelektrik. kuzey kısımlarını dolaşarak Bilecik sınırına girer. 2. Sakarya. ahlat ve kavaklar vardır. E. Arazinin % 25’ini teşkil eden ormanlık bölgelerde 352 139 hektar Çam. Sakarya’nın en büyük kolu Porsuk. Oklubalı Kaynakları H. Şehir için faaliyet gösteren tüm hamamlar da sıcak sularını artezyen kuyularıyla üretmektedir.Ormanlar İlde ormanlar daha çok güney ve kuzey bölgelerdedir. Ağaçlandırma yapılarak turistik bir özellik alması sağlanabilir. Merkez İlçeden geçerek Alpu. Kunduzlar sulama ve taşkınlardan korunma barajıdır. F-Yeraltı Suları Sarısu vadisi boyunca alüvyonlar yer altı sularını taşıyan formasyonlardır. 174 . Eskişehir’in 86 km uzağındadır.C. Genellikle akarsular tarafından taşınarak getirilir. doğu.

Mihalgazi Sakarı Ilıca Kaplıcaları Sarıcakaya ilçesinin 13 km doğusunda Laçin köyünde bulunan bu kaplıcanın suyu sarp bir kaptaj sarı kayanın dibinden çıkmakta. Kızılinler Kaplıcası : Eskişehir’e 15 km uzaklıkta Kızılinler köyündedir. lumbago ve böbrek rahatsızlıklarıdır. Debisi Termal : 4 lt/sn : 32 °C olup diğometalik bir maden suyudur. tamamen örtülü bir kaptaj yerinden 200-300 m ilerdeki hamamlara gelmektedir. Kızılinler’de pansiyon tipi odada kaplıca hizmeti verilmektedir.Termalizme hizmet veren mevcut tesislerin genel yapısı ise şöyledir : Tüm tesislerde sıcak sular artezyen kuyularıyla temin edilmekte. Fizikokimyasal analizi yapılmamıştır. İyi geldiği hastalıklar. Kimyasal ve fizikokimyasal analizi yapılan suyun . Adından da anlaşılacağı gibi suyun uyuz hastalığına iyi geldiği tespit edilmiştir.4 lt/sn : 37 °C bitişik nizamda 4 Alpu Uyuz Hamam Kaplıcaları : Alpu’nun 16 km güneydoğusunda Uyuzhamamı köyünde bulunan kaplıcada hiçbir tesis yoktur. her birinde havuz bulunmakta. Dışarıda büyük bir yüzme havuzundan toplanan su sonradan toprağa bırakılmaktadır. İlimize dışarıdan gelen yerli ve yabancı turistler belediye belgeli oteller ve 9 adet turistik tesisle karşılanmaktadır. Banyoya giriş ücretleri Belediyece serbest olarak belirlenmiştir. Tam bir kaplıca özelliğine haiz sıcak suların debileri her banyoya göre değişmekte olup gayet yeterli bulunmaktadır. İlçeleri Merkez İlçeye Bağlı Hasırca Kaplıcası : Eskişehir’e 30 km uzaklıkta çiftlik içerisinde bulunan su. Debisi Termal : 0. yuvarlak bir havuzun içerisinden kaynamaktadır. Metruk bir binanın içinden kaynayan suyun analizi yapılmamıştır. kırık çıkık sekelleri. Yüzme sporu için faydalanılan suyun kimyasal ve fizikokimyasal tahlili yapılmıştır. 175 . Sıcak suların kimyasal ve fizikokimyasal özellikleri tahlil edilmiştir. Hipertermal (Sıcaklık) : 45°C. ayrıca küvet ve soyunma odası müstakil olan özel odalar (banyo) bulunmaktadır. Mihalıççık Yarıkçı Kaplıcaları : Mihalıççık ilçesinin 10 km güneyinde Yarıkçı köyündedir. İptidai durumda bulunan 3 odada mahalli hizmet verilmektedir. kadın hastalıkları.

Eskişehir’den saat başı minibüs ve otobüs işlemektedir. kadın hastalıkları.Vadi çamlarla kaplı nefis bir tabiat harikası görünümündedir.idrar yoluyla temizlenmesini sağlar. 70 adet pansiyon tipi yapı. 176 . Sadece Eskişehir’in kuzeyindeki Mihalgazi Sakarı Ilıcası suyu. İzotermal : 35 °C Debisi : 40 lt/sn olup. Hasırca Çiftliği kaynağı Kızılinler kaplıcası. 2 adet umumi havuz bulunmaktadır. Sivrihisar Hamamkarahisar (Çardak Hamamı) hamamından alınan örneklerde. Eskişehir maden suları genellikle aynı fiziko-şimik özelliğe sahiptir. sıcak su. 5 blok 20 daire ve iki havuzdan oluşan komple bir tesis. 40 yataklı otel (her konforu haiz). Mevcut Tesisler : 2 adet kadın ve erkek havuzları. suların oligometrik alkali toprak alkali. Karaciğer ve safra yolları üzerinde zayıf da olsa olumlu tesir gösterirler ve diürezi artırarak . Suyun analizi yapılmış olup . Nevralji. bu saydıklarımızdan total mineralizasyonun 2 gramın üstüne çıkması ve çok zayıf da olsa gazlı olması ile ayrılmaktadır. Şişmanlık ve Böbrek rahatsızlıklarına iyi gelmektedir.şirin ve yeşillik bir yerdir. Lumbago Diabet. Kronik Romatizmal Hastalıklar. İyi Geldiği Hastalıklar : Nevrit. Tıbbi Değerlendirme . Kırık-Çıkık Sekelleri. Hamamkarahisar köyü yakınında güzel. km sinde yer almaktadır. Soğuk suyu bol miktarda olup ayrıca karşı tarafta CO2’li bir içme suyu bulunmaktadır. Eskişehir sularının tıbbi vasıflarına sahip olmakta ve bunun yanı sıra cilt hastalıklarında daha fazla önem taşımaktadır. Suyun analizi yapılmış olup . Sakarı Ilıcası suyunun dışında kalan mineralizasyonu 1 gramın altındaki maden suları içme kürleri şeklinde kullanıldığında hafif alkali tesir. Mevcut tesisler : 52 adet lojman.Polatlı güzergahında Günyüzü İlçesinde ayrılan yolun 14. bikarbonatlı termal sular grubunda olduğu gözlenmektedir. Sivrihisar Hamamkarahisar (Çardak) Kaplıcaları : Sivrihisar . Hipertermal : 53 °C Debisi : 3 lt/sn dir. Termaliteleri 32 °C ile 53 °C arasında bulunan bu sular dış tatbikler ve içme kürleri şeklinde kullanılabilirler.

1.4 Eskişehir Valiliği Lületaşı Müzesi Sadece Eskişehir’de yetişmiş ustalar tarafından işlenilmekte olan birbirinden güzel eserlerin tüm dünyaya tanıtımı ve gelecek nesiller adına muhafazası amacıyla Valiliğimiz 1989 yılında İl Özel İdaresi Lületaşı müzesini kurmuştur. Sivrihisar ve Han İlçeleri ve yörelerinde dokunan 150 kilimden oluşan müze Sosyal dayanışma ve Yardımlaşma Vakfı’nın Çamlıca’daki binasının 2. G. Dış tatbikleri metabolizmayı kamçılayıcı etkisi yanında sıcaklığına bağlı olarak spozmotitik etkilerden de faydalanılacağı unutulmamalıdır.2 İl Özel İdaresi (Osmanlı Evi) Müzesi Odunpazarı semti Dede Mahallesi Yeşilefendi sokak No : 4’te dir. Yunus Emre Etnoğrafya müzesi 5 ana reyondan meydana gelmiştir. kavurma. G. G.1.1.2. baharatla karıştırılır. Yöremiz ve çevresi etnoğrafyasını konu eden çeşitli tarihlere ait eserler sergilenmektedir.1 Arkeoloji Müzesi Eskişehir müzesi olarak ilk olarak 1944 yılında Alaaddin camiinde kurulmuştur. Odunpazarı semti Odunpazarı kentsel sit alanı içinde.1. tuz.1. Dolma içi .2. Eskişehir çevresinin zengin arkeolojik eserleri müzenin üç salonunda tabiat tarihi. prel. bulgur.1 Yöre Mutfağı G.1. G. istorik klasik sikke.5 Eskişehir Valiliği Kilim Müzesi 1992 yılı Ocak ayında açılmış olup.1. G. Yoğun asit ortamda oluşan böbrek taşlarının büyümesine engel olmak. Ve 3.3.1.Bu kürlere kaplıca uygulamaları da katılırsa diabet. pH’ı hafif alkaliye dönüştürmek için de kullanılabilir. Katında yer almaktadır. Daha sonra Kurşunlu camii külliyesinde ve 1974 yılında ise Akarbaşı semtinde inşa edilen müze binasına taşınmıştır. yaprak sarılır gibi sarılıp tencereye yerleştirilir ve pişirilir. taş eserler seksiyonları halinde teşhir edilmektedir.2.1.1.3.2. yüzyıla ait bu ev ilgili Bakanlıkça satın alınarak restore edilmiştir.1.3 İl Özel İdaresi Yunus Emre Etnoğrafya Müzesi Eskişehir İli.2. ürik asit fazlalığının idrarla atıldığı saptanır.2.1 Müzeler G. Orta mahalle İsa Çelebi sokak No : 7 de bulunan Mal Hatun (İsmet Paşa) İlkokulu 1925 yılında yapılmıştır. şişmanlık ve gut gibi hastalıklarda kanda birikmiş unsurların bu arada şeker ve yağların temizlendiği. G.1.1.1. 177 .2 Kültürel Değerler G.1. 19.1.3 Folklorik Değerler G.1 Acıgıcı Acıgıcı denilen uzun yapraklardan yapılır.

Hamur kaşıkla alınır. çok sevilir. G. Kabardıktan sonra servis yapılır. Pesent dir. Kron.3. Tavuk pişirilir. soğan rendesi karışımı konur. Esas kıyafet olmaktan çıkmıştır.1.G. kıyılır. Çorbaya düşerse ceza verilir.3 Paşa Pancar yaprakları toplanır.1.2 Kadınlar Erkeklerin zeybek elbiselerine mukabil bir şalvar vardır.5 Çiğbörek (Şır Börek) Tatarlara ait bir börek çeşididir. Savcı.3. 178 . G. Kaynamaya başlayınca bir elle un atılıp.1.1.4 Arabaşı Sivrihisar yöresinin yemeği olup. yıkanır. Başa alın üzerine ve boyna sarı altınlar sıralanır.1. İçerisine kıyma. Üzerine sırmalı cepten giyilir. Bir parça hamurla bu çorbadan alınarak yutulur. Kaynar tavuk suyuna acı biber atılır. Bir avuç tuz atılır. Altıparmak. Normal hamur tutulur.2 Giyim G. Pesent. Üzerine tuzsuz tereyağı dökülür.yelek ve düz ceket giyerler. pişirilir. Canfez. Soğuyunca baklava dilimleri halinde kesilir.1.1. Karıştırılıp yağ.1. Bu şalvar aşağı on metre kumaştan yapılır. Birbirlerini andıran değişik giysilerin en çok seçileni Sarka. Börekler kızgın yağda pişirilir.1. Sıcak sıcak servis yapılır.1.1. Kumaş ipekli ve dallıdır. Hint Kumaşı.1.2. G. Limon sıkılır.3. Bu usul şimdi terkedilmiş bulunmaktadır.2.1. Sert buğday unu dökülür.3.1 Erkekler Köylerde bir kısım halk yerli dokumalardan siyah abalı pantolon. şeker ve su konur iyice kaynatılıp tane tane dökülürken indirilir. haşlanır ve yağda kavrularak üzerine yumurta kırılır. Yörede kalın giysileri genelde ağır esvap olarak adlandırılır. Büyükçe bir tencereye su doldurulur. Büyük bir tepsiye dökülür.3.6 Gaziler Helvası Geniş tavada yağ kızartılır. G. su karıştırılarak yapılır.3. maydanoz. yoğurt ve tuz atılarak harlı ateşte karıştırılarak pişirilir.7 Hadise Nişaşta. Daha çok akşam yemeklerinden sonra gece yutulan bir yemektir. G. şeker. Sarka. G. G.3.1. tuz. baharat.3. Suyu çekilince indirilir. Artık bu elbiseler bazı düğünlerde görülmektedir. Üzerine kızartılmış tereyağı dökülür. Diğer bir kısmı ceket yerine şettarı ve alacadan yapılmış mintan dedikleri gömlekten başka bir şey giyemezler. Cezi. Giysiler yörede şu adlarla anılır. Elmasiye ve Bindallı. Fazla kalın olmamak şartı ile ufak yufkalar açılır.3.2 Bıtbıtı çorbası Çok ince bulgur.1.

3. mendil.7 Belirli Günler İnönü Zaferleri Günü 1 Nisan Turizm Haftası 15-22 Nisan Uluslararası Yunus Emre Kültür ve Sanat Haftası 6-10 Mayıs Nasrettin Hoca Doğum Şenlikleri Haziranın ilk hafta sonu Seyitgazi’nin Kurtuluşu ve Seyyit Battal Gazi Şenliği 1 Eylül Eskişehir’in Düşman İşgalinden Kurtuluşu 2 Eylül Mahmudiye’nin Düşman İşgalinden Kurtuluşu 18 Eylül Sivrihisar’ın Düşman İşgalinden Kurtuluşu 20 Eylül Uluslararası Lületaşı Beyaz Altın Festivali 21-24 Eylül 179 .3. G. Lületaşının temizlenmesi işine saykalı adı verilir. Yapılacak şeklin cinsine göre düz pipo. yastık.G. G.1. mendil. cılız. birim birlik. bürümcük dokurlar. lale. iğne ucu. Savat ise siyah renklidir. İşlenen mamuller fırında iki saat kurutulur.3.3.3.1 Lületaşı Toprağın 1-150 m altından çıkarılan Lületaşı.1. bilezik.1. Zeki Müren işi. çuval dokunur. yazma oyaları. arpalı. Eskişehir’in kendine has boncuk oyaları hiçbir bölgede görülmeyecek şekilde işlenir. Türk başı.3 El Sanatları G. Göçmenler ise havlu. torba. mekik oyası. sap. G. pamuklu. sığır suyu. halı.1. kral başı. orta taneli. düz örgü. kilim. sineli.2 Alpu Gümüş İşletmeciliği Eskişehir’in Alpu İlçesinde yaklaşık 250 aileden oluşan gümüş işleme ustaları aileleriyle birlikte SAVAT adı verilen sanatı sürdürmektedirler. G. Türk işi. Kesilen taş yapılacak işin taslağı haline getirilir.3. G.1.3. burma. dantel. birim birlik. hesap işi. İngiliz iğnesi. Pipolar.3. Taşın işlenmesi için önce tahra ve çekişli iç yüzey temizlenir. beyaz renkte olup yumuşak ve genellikle yumruk büyüklüğündedir.1.1.3.3. süpürge sapı. Lületaşının adları küçükten büyüye doğru. elmas eli. heybe. ara danteli. apak ve sıra malıdır.6 İşleme Çeşitleri Kanaviçe. kolye. fındıklı. kilim. Kalın ve sonra ince zımpara ile zımparalanıp düzlenen mamuller cilaya atılır. pamuklu. Ayrıca Han’da bir kilimcilik okulu bulunmaktadır.3.1. küpe biblo ve diğer şekiller yapılmaktadır.3. Temizlenen taş küçük parçalar halinde kesilmektedir. sarma.3.3. Çin iğnesi ve gergef. SAVAT gümüş üzerine siyah savat çamuruyla yapılan bir süsleme tekniğidir.5 Kazak Örgüleri Balık pulu. G. bal peteği.3 Dokuma İşleri Pala. kestane kabuğu.4 Çorap Örgüleri Sıçan dişi. sıra malından yapılmaktadır.3. Şekil yapmak için bıçak kullanılır. selanik. saç örgü. Gümüş cilalanınca beyaz bir renk verir.

Sınıf 1.2. Seydisuyu. ayrıca aynı yerde piknik yapılan geniş alanda balık ve alabalık lokantaları bulunmaktadır. No:17/1 233 47 43 GÜRGENCİ APART İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 2004 78 48 35 65 32 43 35 G. No:103 232 45 45 XXX BÜYÜK OTEL 18527 Mayıs Cad. 231 17 28 Emre Oteli 27 Mayıs Cd. Sarıyer barajı ve Porsuk Barajı gibi göl sahalarından sazan. keklik ve buna benzer av hayvanları vardır.G.2. yaban domuzu avlanır. G. çulluk.3.1 Turizm Belgeli Konaklama Tesisleri Sınıfı XXX İsim.2. G.2 Belediye Belgeli Oteller Sınıfı U U 1. No : 40 230 68 00 XXX YİMPAŞ OTEL XX HAS TERMAL OTEL Hamamyolu Cad. çulluk. No:2 231 18 41 Kent Otel Özbek Oteli Yunusemre Cd.3 Gençlik ve Kongre Turizmi Turizm Bakanlığının himayeleri ile Eskişehir Valiliği tarafından düzenlenen Uluslararası Yunus Emre ve Türk Halk Edebiyatı Seminerleri iki yılda bir yapılmaktadır. Sakarbaşı’nda balık üretme tesisleri bulunmaktadır.3 Turistik Altyapı G. Sınıf 1. karagöz gibi tatlı su balıkları bol olarak bulunmaktadır.Adres. tavşan.2 Turizm Çeşitleri G.Tel Yatak Sayısı 125 92 121 87 71 136 52 73 70 Oda Sayısı 62 ATIŞKAN OTEL Yunusemre Cad. yaban ördeği. No:7 XX SOYİÇ OTEL X SULTAN TERMAL OTEL Hamamyolu Cad. Ormanlarla kaplı bu bölgede yaban domuzu.Telefon Divan Oteli İsmet İnönü Cd. Adres. Sınıf 1. Düzensiz avlanma sonucu bu bölgenin en güzel av hayvanlarından tükenmekte olan geyik için Çatacık ormanları geyik üretme ve koruma sahası olarak seçilmiştir. Çifteler. No:97 231 26 37 U U Yatak Sayısı U U Oda Sayısı U U 48 70 42 80 97 25 23 20 47 53 İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 2004 180 . tavşan. No:7 231 91 91 XX UYSAL OTEL Asarcıklı Cad. Sınıf İsim. No:89 232 20 32 Sağlam Oteli Sivrihisar Cd. Sakarya vadisinin en karakteristik bölgesi Eskişehir’in kuzey bölgesidir. Sınıf 1. yayın.1 Av Turizmi Eskişehir’de av sahaları bakımından en ideal bölge Çatacık ormanlarıdır. G.3.Burada keklik.No:1 233 30 55 X ŞALE OTEL İnönü Cad.2 Balıkçılık Porsuk çayı en lezzetli ve en tanınmış tatlı su balıkları ile güzel bir avlanma sahasıdır. ayı. ayı.

229 % 34 2001 1.404 93.761 53.373 166.856 42. G.248 % 51 1997 3.780 76. Bu turizm çeşitlerine bağlı olarak İlimizin turizm geliri de artmaktadır.073 58.969 107.G.264 56.449 84.070 60.422 62. 181 .268 % 25 2003 2.709 12.980 10.094 7.208 51.975 40.827 % 74 1998 2.158 turist ilimizde konaklamıştır.507 61.166 2004 2.927 % 44 1999 2.507 74.454 182.051 77. 2003 yılında ise 55 ülkeden 2208 yabancı 51958 yerli olmak üzere toplam 54166 turist.958 96.980 yabancı turist 65. 2004 yılında 59 ülkeden 2.178 68.337 8. No:115 Telefon 324 12 24 320 82 20 Kapasite (Kişi) 100 305 805 500 400 396 176 G. Bu turizm çeşidinin yanı sıra Sağlık (Termal turizm) ve Gençlik turizmi de gelişmekte olan diğer turizm türleridir.483 % 38 2000 2.655 16.980 65.4 Turist Sayısı 1996-2004 yıllarında İlimize gelen yerli ve yabancı turist sayısı aşağıdaki gibidir.604 80. Yurdumuzda sadece Eskişehir’de çıkarılmakta ve işlenmekte olan Lületaşı yurt dışına ihraç edilmektedir.958 54.202 76.158 YERLİ TOPLAM DOLULUK ORANI GECELEME İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü 2004 2002 Yılı içersinde 60 ülkeden 2023 turist ilimizde konaklamıştır.5 Turizm Ekonomisi İlimize uluslararası nitelikte düzenlenmekte olan Yunusemre Haftası ve Eskişehir Festivali Kongre Turizminin gelişmesini sağlamıştır. TABLO G.178 yerli olmak üzere toplam 68.558 64.3 Turizm Belgeli Restaurant ve Barlar İsim Regülatör Restaurant Hayal Kahvesi Haller Gençlik Mrk.079 85.831 7.913 113.3. İlimizde döviz gelirleri hakkında bir doküman bulunmamaktadır.1 1996-2004 Yıllarında İlimizde Konaklayan Turist Sayısı YILLAR 1996 KONAKLA YAN KİŞİ YABANCI YERLİ TOPLAM YABANCI 2.335 126.024 62. Dors Park Garden Buda Sempre&Chinatown Baraka Adres Karacaşehir Köyü İsmet İnönü Cad.

İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Verileri (1995-2004) 2. KAYNAKÇA : 1. İl genelinde turistik belgeli tesis sayısı az olması nedenı ile turizmin çevre üzerinde olumsuz etkileri gözlenmemektedir.6 Turizm-Çevre İlişkisi Turizm amaçlı hizmet veren konaklama yerleri. lokanta ve eğlence yerleri 2872 Sayılı Çevre Kanununa istinaden çıkarılın yönetmelikler kapsamında denetlenmektedir.G.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1995-2004) 182 .

2 4. % 55’ide 5. ve 8. 1981 Köy envanter etüdüne göre Eskişehir’de işletmelerin % 33’i 0-49 dekar. TARIM VE HAYVANCILIK H. 6. doğuda Sakarya vadisi.Arpa) ile Şeker pancarı tarımı yapılmaktadır. Geriye kalan alanlar kıraç ve taban arazisi olup. Arazi dağılımı Tablo H.1 Arazi Dağılımı Arazi Nevi Tarım Arazisi Çayır-Mera Ormanlık-Fundalık Diğer Toplam İl Tarım Müdürlüğü 2004 Hektar 582.0 Arazi kabiliyeti yönünden ildeki arazilerin % 9’u 1.365.461 198. batıda ise Türkmen dağları gibi tabii sınırlarla çevrilidir.1 0. batı ve güney batıdan ise Ege bölgeleriyle komşu olup.204 96. % 36’sı 2.058 Ha’ı nadasa bırakılmaktadır.200 % Oran 42 24 26 8 100.9 100. Sınıf Araziler IV. kısmen bu bölgelerin iklim özelliklerini taşır.3’i 500-999 dekar.248 % 9.505 325. Sınıf Araziler VIII. 1.996 1.365. Toprak İskan Müdürlüğünün.496 508. sınıf.067 67. Sınıf Araziler TOPLAM (I+II+III+IV) V. Sınıf Araziler II. sınıf arazilerdir. Bir mikroklima bölgesi olan Sarıcakaya ve Mihalgazi ilçelerinde İlimiz ve çevre illerin ihtiyacını karşılayabilecek düzeyde sebzecilik ve seracılık yapılabilmektedir.7’sı 1000-2499 dekar arasındadır. % 24’ü 50-99 dekar % 23’i 100-199 dekar. Ancak Eskişehir coğrafi karakterlerini içinde bulunduğu İç Anadolu bölgesinden alır.5 45.1 Genel Tarımsal Yapı İç Anadolu Bölgesinin kuzey batısında yer alan Eskişehir İli kuzeyden Karadeniz. kuzey batıdan Marmara. TABLO H. İşletmelerin % 0.365. Sınıf Araziler VII. Sınıf Araziler VI. daha çok serin iklim tahılla (Buğday. Eskişehir İli kuzeyde Bozdağ ve Sündiken Dağları güneyde Emirdağ. Sulanabilir araziler her yıl ekilmektedir. Sınıf Araziler TOPLAM İl Tarım Müdürlüğü 2004 Genişlik (Ha) 124.851 360.1’de verilmiştir.003’u ise 5000 dekardan büyüktür.811 615. Tipik bir karasal iklime sahip Eskişehir’de Sarıcakaya ve kısmen de Mihalıççık ilçeleri hariç tutulacak olursa genelde yıllık yağış 400 mm’nin altında olup. TABLO H.(H).610 149.270 171. % 0. 7. sınıf.2 Arazi Kullanma Kabiliyet Sınıfları Sınıfı I.2 14. 3. % 2. ve 4.190 3.248 hektar yüzölçümüne sahip.5 10.0 183 .9 10.225 1. % 17’ü 200-499 dekar. “Nadas-Ekim”münavebe sistemi uygulanmakta ve her yıl 192.2 12.308 142.6 37. Sınıf Araziler III.

H.029 45.4 Eskişehir İlinin İlçeleri İtibariyle Tarım Alanları Dağılımı (Ha) İLÇELER Merkez Alpu Beylikova Çifteler Günyüzü Han İnönü Mahmudiye Mihalgazi Mihalıççık Sarıcakaya Seyitgazi Sivrihisar Toplam İl Tarım Müdürlüğü 2004 TARLA 98. Ekilebilen arazinin 176.888 2. sınıf % 55’ide 5.53’ünü teşkil etmektedir.013 100 66.08 Nadas 176.100 4.84 58.50 Yumrulu Bitkiler 2.152 1.505 ha’ı tarla arazisi.18 2.881 10.72 Baklagil 6. 11. ülke geneline oranla.622 3.502 33.4’te İlçeler itibariyle tarım alanları dağılımı verilmiştir.763 2.152 ha’ı bağ-bahçe arazisidir.18 Bağ-Bahçe-Zeytinlik 11. TABLO H.6.438 50 41.334 ZEYTİN 0 0 0 0 0 0 0 0 20 0 40 0 0 60 TOPLAM 100.705 1.505 184 . sınıf arazilerdir.566 573.618 10.91 Genel Toplam 582.3’de verilmiştir.467 43.619 34.53 Toplam Ekilen Alan 385.105 MEYVE 198 14 2 7 35 23 20 17 44 513 5 81 55 1.712 2. ve 4. Tarım arazisinin % 9’u 1.141 13. 3.922 SEBZE 1. sınıf.084 BAĞ 32 0 0 2 200 0 0 0 350 100 450 0 200 1. 2004 yılında bu arazinin ekilen ürünlere göre kullanımı H. 12.833 137. Eskişehir İli bitkisel ve hayvansal üretimde Türkiye ortalamasının üzerinde üretim yapabilen bir teknolojiye ulaşmıştır.467 61.166 13.74 1.035 88.037 138.2 Tarımsal Üretim Tarımsal üretimin yapı itibariyle büyük ölçüde tabiat şartlarına bağlı olması ilimizde de bitki deseni.915 24. TABLO H.Eskişehir’deki tarımsal faaliyet.892 42.3 Arazi Kullanımı Kullanım Nedeni Alan (Ha) Ekili Alan% Genel Toplam% Hububat 342.28 1.498 0.Ar.328 582. Bu sebeple ilimizdeki tarımsal üretim. Mevcut arazinin yetiştirilen ürünlere göre kullanımı Tablo H.599 517 49 108 502 2 69 39 1.428 246 916 123 507 6.31 1. tarla tarımı ve buna bağlı olarak hububat ekilişi toplam tarla arazisinin % 82.505 hektarı tarım arazisidir.494 1.118 30. Tablo H. ve 8.200 hektar yüzölçüme sahip ilin 582.7.839 61.505 100 İl Tarım Müdürlüğü 2004 Tarla arazisinin 582.378 43.200 44.15 Endüstri Bitkileri 16.787 2.43 Yem Bitkileri 8.23 Kullanılmayan Tar.75 Yağlı Tohum 8. ülkenin en temel bitkisel maddeleri üretiminde küçümsenmeyecek bir yer tutarken. makineleşme ve modernleşme dikkati çeken boyuttadır. % 36’sı 2.118 hektarı nadasa bırakılmaktadır. Ekilen ürünler genel olarak buğday ve arpa ağırlıklı olup sulanabilen arazilerde de şeker pancarı ekimi yapılmaktadır.65 0. Toplam 1.6’si tuzsuzdur.446 24.788 61. ürünlerin miktar ve çeşitliliğini sınırlamaktadır.948 62. Tarım uygulanan toprakların % 97.2’de.365.

TABLO H.397 617 571 52.035 5.705 14.688 900 25.718 7 565 150 342. H.703 0 8.857 2.705 14.867 20.Ot) Korunga (K.827 384.703 0.498 2.035 5.1 Tarla Bitkileri H.724 1.215 Üretim (Ton) 621.862 136. Top.061 13.703 1.100 8.0 8.5 2004 Yılı Tarla Bitkileri Üretimi Ürün Cinsi Buğday Arpa Çavdar Yulaf Mısır Çeltik Tiriticale Diğer (Çim Tohumu) Tahıllar Top.100 95.1.378 0 2.567 27 1. Mısır (silaj) Fiğ (k.164 1.862 136.585 2.2.828 8 64.164 1. Ekilen Alan İl Tarım Müdürlüğü 2004 Ekilen (Hektar) 194.188 748.7’de.870 1.1 Bitkisel Üretim H.675 3.000 140.868 Hasat Edilen (Hektar) 194.698 1.2.572 679 849 16.3 Yem Bitkileri Yembitkileri ile ilgili bilgiler Tablo H.750 34.089 5.ot) Burçak (Dane) Yonca (K.492 5. meyve veren ağaç sayıları ve üretim miktarları verilmiştir.502 106 8.143 11.341 583 186 78 6.336 5. 185 .Pancarı Haşhaş (Kapsül) Kimyon Endüstri Bitki Top. Soğan (Kuru) Sarımsak (Kuru) Patates Hayvan Pancarı Yumru Bitk.930 12 521 35 2.724 1.089 5.868 Verim (kg/Dekar) 3.694 449 21. Ot) Yem Bitkileri Top.202 905 1. Ş.077.048 7 5.572 679 849 16.083 3. Tablo H.523 H.943 2.703 1. Nohut Fasulye Y.718 7 565 150 342.238 350 160.639 11.920 2.302 62. sebze üretimi Tablo H.056 93.498 2.Tarla bitkilerine ait üretim Tablo H. Top.519 2.930 12 521 35 2.916 81 17.901 516 216 72 6.827 384.5’te verilmiştir.5’te verilmiştir. Mercimek Fiğ (Dane) Baklagiller Top.133 74.100 8.378 38. Ayçiçeği Haşhaş (Tohum) Yağlı Toh.191 2.959 2. Top.979 51.963 419 485 749.858 7.1.2.1.920 2.901 516 216 72 6.2.1.896 390.519 135 1.817 6.1.1 Buğdaygiller H.216 2.048 7 5.470 60.897 3.044.5’te.037 43.1.941 1.130 861 1.2.502 106 8.1.034 286.6’da.2 Baklagiller Buğdaygiller ve baklagiller ile ilgili bilgiler Tablo H.

367 580 3.154 756 2. TABLO H.866 4.458 957 5.2.2.2. Top.6 2004 Yılı Sebze Üretimi SEBZELER Lahana (Beyaz) Lahana (Kırmızı) Marul (Göbekli) Marul (Kıvırcık) Marul (Aysberk) Ispanak Pırasa Semizotu Tere Dere Otu Nane Maydanoz Roka T.1. Sarımsak K.1 Meyve Üretimi İlimizdeki meyve üretimi ile ilgili bilgiler Tablo H.H.325 74. H.254 88 120 257 130 4.7’de verilmiştir.1.(Taze) Brokkoli Bal Kabağı Kavun Karpuz Sakız Kabağı Hıyar Patlıcan Domates Dolmalık Biber Sivri Biber Salçalık Biber T.2. Ekl.590 170 57 287.960 11.220 5.399 186 .2.904 320 120 1.Fasulye Bakla (Taze) Bezelye (Taze) Barbunya F.2.5’te verilmiştir.815 83.1.1.4 Endüstriyel Bitkiler Endüstriyel bitkileri ile ilgili bilgiler Tablo H.Soğan Havuç Turp (Bayır) Pancar (Kırmızı) Karnabahar Kabak (Çerezlik) Ispanak (Tohum) Sebzeler Gn.543 6. Soğan K. (Ha) İl Tarım Müdürlüğü 2004 Üretim (Ton) 1.619 13.675 4.2 Bahçe Bitkileri H.6’da verilmiştir.858 23.554 45 10 81 21.Sarımsak T.238 4.2 Sebze Üretimi İlimizdeki sebze üretimi ile ilgili bilgiler Tablo H.199 8.1.093 872 114 21 9 1. H.

En çok koyun varlığı Sivrihisar İlçesindedir.2 Hayvansal Üretim İl hayvancılığına ait bilgiler Tablo H. İşletme tipleri ve işletme büyüklüklerine göre işletme sayıları Tablo H. Tablo H. H.1. Kültür ırklarının çoğalması et ve süt üretimini arttırmıştır.1 Büyükbaş Hayvancılık İlimizdeki büyükbaş hayvancılık ile ilgili bilgiler Tablo H.8. 187 . Tablo H. Seyitgazi ve Han ilçeleri takip etmektedir.956 11.3 Süs Bitkileri H.9’da verilmiştir.7 2004 Yılı Meyve Üretim Miktarları Üretim (Ton) 233 218 2.9’da verilmiştir İlimizde hayvancılık mera hayvancılığından entansif hayvancılığa dönüşmeye başlamış ve kültür ırkı hayvancılık büyük bir gelişme göstermiştir. Sığır yetiştiriciliğinin gelişmesinde suni ve tabii tohumlamanın yanında ithal edilen ineklerle kurulan yeni işletmeler ilimiz sığır ırkının % 85 melez ve kültür ırkı olmasını sağlamıştır.2.2.308 MEYVELER Armut Ayva Elma Erik İğde Kayısı Zerdali Kiraz Şeftali Vişne Zeytin Antep Fıstığı Ceviz Badem Çilek Dut İncir Nar Üzüm Genel Meyve Toplamı İl Tarım Müdürlüğü 2004 H.365 434 138 44 128 941 73 864 220 7 70 91 35 270 25 196 4. Keçi varlığı bakımından Mihalıççık birinci sıradadır.2.2.2. Bu ilçeyi Merkez İlçe ve Seyitgazi ilçeleri takip etmektedir. Mihalıççık’ı Merkez İlçe.11 verilmiştir.10’da 2004 yılı su ürünleri üretimi verilmiştir.TABLO H.8 ve Tablo H.

2.161. Böc.780 2003 4.576 99.8 2004 yılı Büyükbaş ve Küçükbaş Hayvan Varlığı Cinsi IRKI 2004 SAYI 38.3 Kümes Hayvancılığı (Kanatlı Üretimi) İlimizde 2004 yılı sonu itibarı ile 2.161 H.737 2.375 23.Hayvanı İl Tarım Müdürlüğü 2004 H.348 11.256 60.231 8 81.434 Y.155 725.065 8 4 162 156 54.032 adet yumurta tavukçuluğu.052 61.027 894 485 55 44 102 59 160.540 3.393 adet ördek ve 26.655 2.5 0.i.9’da verilmiştir H.569 Yapağı 915 922 Kıl Tiftik 152 121 Süt 154.507 16.671 908 107 160.2.973 9.966 227.865 45.393 26.5 100 Kültür Melez Sığır Yerli Toplam Merinos Koyun Yerli-Diğer Toplam Tiftik Keçi Kıl Toplam E.9 Eskişehir İli Hayvansal Ürünler Üretimi (Ton) Ürünün Adı 1996 1997 Et (Kırmızı) 9.127 adet tavuk yumurtası üretilmiştir.431 641 74 41 122. Arı Y.627 % 38 47 15 100 53 47 100 32 68 100 5 95 100 69 22 8 0.765 1999 2000 13.200.2.445 422.399 2004 4.4 Su Ürünleri İlimizdeki su ürünleri ile ilgili bilgiler Tablo H.Usul Kovan S.154 9 162 49.509 4.200. Broiler Sayısı Y.842 2001 4.TABLO H.825 150 146.2.900 10.167 9.492 19.267 24.971 2002 4.056 552 42 58 146.500 12.775 13. TABLO H.032 266.774 162.184.2.2.047 195.419 570 9.239 Et (Beyaz) 7. 725.163 41.2 Küçükbaş Hayvancılık İlimizdeki küçükbaş hayvancılık ile ilgili bilgiler Tablo H.953 12.258 673 75 30 130.9 131 40.540 adet kaz mevcut olup 146.Usul kovan S.8 ve Tablo H.10’da verilmiştir.858 12 158 91.726 634 73 40 130. 16.155 adet Brolier.000 İl Tarım Müdürlüğü 2004 1998 9.288 9. Kozası 15 10 Bal 134 115 Yumurta(1000 ad) 39. 188 .507 adet hindi. 266.980 11. T Kovan S.021 143.615 47.Tavuk Sayısı Hindi Sayısı Kümes Hayvanı Ördek Sayısı Kaz Sayısı Toplam K.

5 Kürk Hayvancılığı İl genelinde kürk hayvancılığı yetiştiriciliği yapan işletme yoktur. Bu bölgenin de organik tarım kapsamında düşünülmesi uygundur.2. Bu alanın yüksek yerlerinde kuru tarım.4 Tarımsal İşletmeler İlimizdeki tarımsal işletmeler ile ilgili bilgiler Tablo H. Bu sulak alan 1988’de sit alanı.636 H.11’de verilmiştir. 55 dekar toplam alanın 50 dekarında kiraz. İlimizde özellikle Sivrihisar İlçesinde bulunan 150 nin üzerinde kuş türünün İç Anadolu’ya geçişte durak yeri olan ve ikinci bir Manyas olma özelliği taşıyan Balıkdamı ve civarı organik tarım için uygun olabilir.10 2004 Yılı Su Ürünleri Üretimi CİNSİ ALABALIK SAZAN GÜMÜŞ KEFAL KIZILKANAT DİĞERLERİ AYNALI SAZAN(Yetiştiricilik) GENEL TOPLAM İl Tarım Müdürlüğü 2004 ÜRETİM (kg) 30268 5150 300 350 4500 2850 3218 46.TABLO H.6 Arıcılık ve İpekböcekçiliği İlimizde 570 adet eski usul kovan.2. H. 5 dekar elma ve ara ziraatı şeklinde karpuz üretimş yapılmaktadır. güneybatısında yeralan ve Sakarya Nehri’nin bir kolu olan Aliken Çayı’nın bulunduğu Aliken Platosu koruma statüsü olmamasına rağmen önemli bir kuş alanıdır. Ayrıca Tarım İl Müdürlüğü birimlerinin organik tarımla ilgili eğitim çalışmaları sürmekte olup. Yine Sivrihisar İlçesinin 30 km. Bu bölgedeki tarımın öncelikli alan ve korunması gereken biyoçeşitlilik nedeniyle organik üretime kaydırılması uygun olacaktır. H. 2004 yılı içerisinde 247 çiftçimizin bilgilendirilmesi sağlanmıştır. 9.737 kovan bulunmaktadır.167 adet yeni usul kovan olmak üzere toplam 9. çay boyunca da sulu tarım yapılmaktadır. ile ilgili bir çalışmalar yeni başlatılmıştır.2. 189 . Sarıcakaya ve Mihalgazi ilçelerinde ipek böcekçiliği şahıslar düzeyinde yapılmaktadır. 1994’de Yaban Hayatı Koruma Sahası ilan edilmiştir. Bu nedenle miktarları konusunda sağlıklı bilgi bulunmamaktadır. H.3 Organik Tarım İlimizde organik tarıma başlayan bir işletme vardır.2.

022 H.522 25.12 2004 Yılı Mücadele İcraatlarında Kullanılan İlaçlar KONU İlaçlanan Alan (Ha) İlaçlanan Ağaç (adet) İlaçlanan Tohum (ton) İlaçlanan Ambarlanmış Ürün (ton) Kullanılan İnsektisit (Kg) Fumigant (Kg) Kullanılan Fungusit (Kg) Kullanılan Herbisit (Kg) Kullanılan Akarisit (Kg) Kullanılan Kışlık. nohut gibi tarım ürünlerinin yetiştirilmesini engelledikleri yapılan denemelerde tespit edilmiştir.000 32. 190 .TABLO H.Yazlık Yağ (Kg) TOPLAM İl Tarım Müdürlüğü 2004 1.216 Yalnız Hayvancılık Yapan 500 500 Bitkisel Üretim ve Hayvancılık Yapan 107 381 670 2.033 3.8. TABLO H. İnsektisitler. 1.183 73. Toprağa muhtelif şekillerde geçen bitki koruma ilaçlarının mikroorganizma faaliyetlerine normal tatbikat dozlarındaki denemelerde zararlı bir etkisi görülmemiştir.1 Pestisit Kullanımı İlimizde kullanılan zirai mücadele ilaçları cinsleri ve kullanılan miktarları itibariyle Tablo H.456 4.751 1.579 lt. Yukarıda belirtilen pestisitler dozlarında ve gerçek miktarlarında kullanılmıştır.210 lt. fungusitlerin toprakta kalıcı özellikleri yoktur.552 kg.939 1. 220.285 3.165 15.165 1.5 Tarımsal Faaliyetler H.097 6.5.746 494 38 34 1 16.346 4.772 128 kg – 209.680.12’de verilmiştir.972 4.11 Eskişehir İli İşletme Tipleri ve İşletme Büyüklüğüne Göre Dağılım (*) İşletme Büyüklüğü (Da) Arazisi olmayan 5 den az 5–9 10 – 19 20 – 49 50 – 99 100 – 199 200 – 499 500 – 999 1000– 2499 2500– 4999 5000 + TOPLAM (arazili) GENEL TOPLAM İl Tarım Müdürlüğü 2004 Yalnız Bitkisel Üretim Yapan 353 574 615 1. 1.416 kg . 121.354 306 159 8. pestisitlere yapılan desteklemelerin kaldırılması nedeniyle tespit edilememektedir.306 16.268 lt. Herbisitlerin bazılarının toprakta kalıcı özellikleri oldukları nitrifikasyonu hafif olarak engelledikleri şeker pancarı.306 TOPLAM 500 460 955 1.125 lt. ayçiçeği. 206 88.621 6. İlimizde 2004 yılında kullanılan pestisit miktarı.216 8.250 61.354 lt.100 800 197 34 1 24. Fazla kullanım söz konusu değildir.

13 Dekara Kullanılması Gereken Gübre Miktarı Bitki Cinsi Azotlu Gübreler (kg/ Da) Amonyum Sülfat Amonyum Üre % 21 N Nitrat %46 N % 26 N 30-35 25-30 14-16 55-60 45-50 25-28 35-40 30-35 16-18 55-60 45-50 25-28 45-50 35-40 20-22 45-50 35-40 20-22 65-70 55-60 30-32 40-45 30-35 18-20 60-65 50-55 28-30 60-65 50-55 28-30 30-35 45-50 40-45 45-50 1-2 15-20 15-20 15-20 25-30 35-40 30-35 35-40 0.7 7-9 7-9 7-9 Fosforlu Gübreler (kg/Da) Triple Süper Diamonyum Kompeze Güb.14’de 8 yıllık gübre tüketimi.5.5-0.H.8-1. Sadece sebze ve şeker pancarında çok az düzeydeki çiftçide gübreleme biraz fazladır. Pancarı (Sulu) Sebzeler Bostan-(Kuru) KavunKarpuz Bostan-(Sulu) Kavun-Karpuz Bağ (Kuru) Bağ (Sulu) Meyve (Ağaç başına) Yonca Nohut Kuru Fasulye İl Tarım Müdürlüğü 2004 Toprak analizlerine göre. Ancak toprak analizleri dikkate alınarak ona göre gübreleme yapılmalıdır.5 12-16 12-16 12-16 14-16 20-22 18-20 20-22 0.2 Gübre Kullanımı İlimizde gübre kullanımı genelde normal düzeydedir. toprakta bitkiler tarafından alınabilir potasyum miktarı dekarda 20 kg’dan az ise 25 kg. 191 . 20-30 kg arasında ise 15 kg potasyum sülfat gübresi verilmelidir.Tablo H.7 75-80 35-40 45-50 12-14 16-18 14-16 16-18 0.7 30-32 14-16 18-20 25-30 35-40 30-35 35-40 1-2 26-28 12-14 16-18 Buğday (Kuru) Buğday (Sulu) Arpa Mısır (Sulu) Ayçiçeği (Sulu) Patates (Kuru) Patates (Sulu) Ş. Pancarı (Kuru) Ş. Toprakta bulunan potasyum 30 kg’dan çok ise potasyumlu gübre verilmesine gerek yoktur.5-0.6-0. Fosfat Fosfat 20-20-0 % 42 P2O5 % 18-46 14-16 12-14 30-35 16-18 14-16 35-40 16-18 14-16 35-40 16-18 14-16 35-40 16-18 14-16 35-40 18-20 18-20 40-45 24-26 24-26 50-55 14-16 14-16 30-35 18-20 18-20 40-45 16-18 16-18 35-40 12-14 16-18 14-16 16-18 0. Ancak genelde gübre kullanımı normal düzeydedir. Tablo H. Bu tavsiye bölgede tarım yapılan bütün bitkiler için geçerlidir.15’de 2004 yılında kullanılan gübre miktarları verilmiştir.13’de kullanılması gereken gübre miktarları verilmiştir. Tablo H. TABLO H.

925 8.676 Kompoze (15-15-15) 962 Kompoze (20-20-0) 8.929 İl Tarım Müdürlüğü 2004 1996 1.35 14873.856 352 15.65 17.8 2.577 1997 1.717.880 24.117 264 7.05 949.75 2570.85 7243.95 8.15 6586.829 24.05 29821.037.Nitrat (15.297.55 200.2 0.25 95822.76 1.8 11451.23 6073.994 Kompoze (12-30-12) Kompoze (20-20-ZN) Kompoze (15-15-15)Zn Kompoze (8-24-8) 16.8 12.253 7.650 T.S.593 1998 2.5 11176.15 157.635.148 16.2 3.93 3758.891 33.16 2002 1465.75 26672.45 17.55 530.4 8.4 10804.756 25 34 108.928 32.304 1999 1.85 1.9 5305.35 27.133 1.4 2003 2546.5 N) Kompoze (3/15-ZN) TOPLAM 106.95 78.9 5789.35 3920.823 27 78 4 109.295 Pot.8427.668 2.14 Yıllar İtibariyle Eskişehir İli Gübre Tüketimi Gübre Cinsleri 1995 A.75 80483.TABLO H.971 6. Nitrat (13-0-46) 4 Kal.075.652 1. sülfat (% 21) 2.88 2004 2673.85 4341.112 2.2 31652.515 33 41 114.85 63.15 254.8 5541.10 27.0 12366.211.3 21. (% 42-44) 2.811 17.2 17709.866 2. Sülfat (%50) 8 Pot.031 32.65 14527.05 5256. Nitrat (% 26) 19.75 6697.0 9.942 2.667 A.87 2115.835 3.823 2.544 3.15 192 .121 28.392 DAP (% 18-46) 33.983 12. Nitrat (% 33) 7.25 56.167.75 22.7 8.377 1.8 86497.6 6363.459 Üre (% 46) 14.2 5.694.797 A.P.045 12.

35 159 56.7 11451.45 0 219. P.2 299.75 87.NITR A.25 949.2 407.65 2982.15 195 1995.5 34.5 0 0 0 0 22.5 0 0 0 0 0.7 6083.5 3213 180.3 17.05 2658.4 314 4.8 1495.85 811.35 0 0 247.65 15.1 2673.7 314.7 1006.05 6972 984 0 532 1325.15 6586.TABLO H.NİTRA ÜRE AT T % 33 %46 %26 3240.6 3900.4 6254.4 0 428.7 0.85 207.5 2611.5 3920.75 0 150.7 0 402.65 61.05 DAP 18 46 0 8940.65 İl Tarım Müdürlüğü 2004 KAYNAKÇA : 1.45 148.85 182.15 8869.4 13.7 0 3117.85 31652.75 273.05 0 847.65 384 838 0 0 285 137.Tarım İl Müdürlüğü Verileri (1995-2004) 193 .9 KOMP.4 19066.3 15.35 KOMP 2020 0 1501 308.75 20.9 1058.6 403.1 803.85 7. 80.8 0 138.25 0 0 0 0 0 0 0 0.65 382.45 30.65 300. KOMP.15 3670.6 976.SÜL.05 38.1 45.SÜL %21 A.9 12366.5 56.2 999.2 1353.55 7227.65 0 180 0 538 873 1423.8 5305.2 P.95 160.7 512.3 14873.85 498 0 1245. K.05 14452.35 102.75 0 211.NlT.5 281.7 1444.3 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 21.55 20 94.85 118.3 29584.6 1199.95 1120.7 0 167.5 246.5 0 0 0 0 17.2 2836.15 157.9 661.05 91.6 88.2 856.85 1257.4 1231.1 3293.2 417 0 183 341 0 573.9 34.2 46 0 218.0 568 332 2219.55 349.NlT TOPLAM Merkez Alpu Beylikova Çifteler Günyüzü Han İnönü Mahmudiye Mihalgazi Mihalıççık Sarıcakaya Seyitgazi Sivrihisar TOPLAM 913.5 88 516.7 15 15 I5 % Zn.6 1564.25 0 41 0 0 0 0 3 20 0 0 0 TSP %42 0 44 100 463 0 0 0 0 6.2 1941. 20 20 0 15 15 15 12 30 12 %1 Zn 1202.1 95822.7 4341.75 466.25 305.15 2004 YILI ESKİŞEHİR İLİ KİMYEVİ GÜBRE TÜKETİM DURUMU (Ton) İLÇELER A.3 0 0 6.

Kayı Alpu-Karatokat Alpu-Margı Alpu-Musaözü Uludere Kınıkderesi Gökdere İncirli BARİT BAZALT BORAT DOLAMİT KAOLİN KİL KUVARS Türkmen Babadağ Taşhöyük LÜLETAŞI MANYEZİT 194 .1 Maden Kanuna Tabi Olan Madenler ve Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Diğer Malzemeler I.1 Sanayi Madenleri Hammadde Adı İlçe Bucak-Köy Mevki ALÇI TAŞI ASBEST Sivrihisar Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Seyitgazi Merkez Sivrihisar Seyitgazi Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sarıcakaya Mihalıççık Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez-Biçer Merkez-Kavacık Yarımca-Sulukara Merkez-Kavak Merkez-Belen Merkez-Sorgun Beylikahır-Balçıkhisar Merkez-Beyköy Merkez-Çardak/Lütfiye Merkez-Dağcı Merkez-Hacılar Merkez-Sazak Merkez-Seki Merkez-Tatarcık Kırka-Kayı Merkez-Karadat Kırka Merkez-Gündüzler Başören Killiktepe İncik Merkez-Ahırözü Merkez-Çukurören Merkez-Sazak Merkez Merkez Merkez-Ahırözü Merkez-Yarıkçı Merkez-Söğütçük Alpu-Başören Alpu-İmişehir Alpu-Karatokat Alpu-Söğütçük Merkez-Margı Merkez-Gökçeoğlu Merkez-Gündüzler Merkez-Sepetçi Alpu-Başören Alpu-İmişehir Alpu-Gökçekısık Alpu-Gündüzler.(I) MADENCİLİK I.1.

1. Gündüzler Gümele-Mayıslar Kaymaz-Karakaya Alpu-Ağaçhisar Alpu-Ciceros Beylikahır-İkipınar Merkez-Bahçekuyu Merkez-Dağcı Merkez-Sarıköy Merkez-Yağarslan Kaymaz-Kızılcaören Merkez-Elçik Merkez-Hortu Merkez-Kızılcameşe Gümele Alpu-Dereköy Alpu-Başören Gümele-Laçin Gümele-Mayıslar Merkez-Gökçekısık Merkez-Gündüzler Merkez-Margı Merkez-Sazak Merkez-Sepetçi Mevki Kızılardıç Taşhöyük Söğütçük Esk.Hammadde Adı MERMER MİKA OPAL TALK İlçe Merkez Merkez Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Sarıcakaya Sivrihisar Çifteler Merkez Merkez Mihalıççık Bucak-Köy Alpu-Sepetçi Alpu-Yürükkartal Beylikahır-Akköprü Merkez-Kayı Merkez-Gündüzler Merkez-Süpren Merkez-Karacakaya Merkez-Orhaniye Gümele-Laçin Merkez-Avlamış Merkez-Sazak Bucak-Köy Bümele-Mayıslar Gümele Sarıköy Merkez-Ömerköy Karacaşehir K.2 Metalik Madenler Madenin Adı İlçe ALTIN ANTİMUAN BAKIR Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Sivrihisar Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Merkez Mevkii Büyükyatak K.Değirmendere Karacagünü Buzluk deresi Hıdır deresi Köçekoğlu deresi Bozan çiftliği Kızıltepe Üçgüz Karakaya Alaca DEMİR KALAY KROM Göktepesi 195 .Kuzey Delikkaya I.

1.3 Enerji Madenleri Hammaddenin Adı Bitümlü Şist TERMAL SU KÖMÜR MADEN SUYU İlçe Bucak-Köy Mevkii URANYUM TORTUM Sivrihisar Merkez-Zeyköy Sivrihisar Günyüzü-Hamakarahisar Ilıcahamam Sivrihisar Merkez-Zeyköy Merkez Alpu-Uyuzhamam Merkez Gümele-Laçin Merkez Taşköprü-Ilıca Mihalıççık Merkez-Sarıköy Mihalıççık Merkez-Sazak Mihalıççık Merkez-Yarıkçı Sivrihisar Merkez-Babadat Sivrihisar Merkez-Yörme Sivrihisar Kaymaz-Karakaya Mihalıççık-Sivrihisar-Beylikahır 196 .Madenin Adı İlçe Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Mihalıççık Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Seyitgazi Sivrihisar Sivrihisar Merkez Bucak-Köy Beylikahır-Emircik Merkez-Bahtiyar Merkez-Dağcı Merkez-Lütfiye Merkez-Kavak Günyüzü-Beşköprü Kaymaz Merkez-Dumluca Merkez-Dümrek Merkez-Mecidiye Merkez-Bahçeçik Kaymaz-Karakaya Merkez-Kayı Alpu-Rıfkiye Merkez-Gündüzler Merkez-Kızılcaviran Merkez-Kayı Yarımca-Danışment Merkez-Çukurören Merkez-Güneş Merkez-Hacılar Merkez-Kavak Merkez-Belen Merkez-Çukurören Merkez-Arapören Merkez-Dümrek Merkez-Karadat Mayıslar Mevkii KURŞUN MANGENEZ Obrucak Karadere Zortaş Kirazlıyayla MANGANEZ Karalar VOLFRAM I.

Kalker Ocağı FAALİYET YERİ 23 24 25 26 Alpu – Osmaniye Alpu – Osmaniye Günyüzü-Kayakent Sivrihisar. LTD. Kırma Tesisi UZMAN MADENCİLİK TİC. Stabilize Malzeme Ocağı ADNAN TUZLU Kum Ocağı KARAYOLLARI 4. Taş Ocağı AKTAŞ KÖMÜR VE MADEN SAN. LTD.4.VE TİC. A. Kum Ocağı ve Kırma Eleme KARAYOLLARI 4. LTD .TİC. Sivrihisar.Kurşunlu Muttalıp Köyü 28 MEHMET TANIR Kum Ocağı KORAL MADENCİLİK A. Karayolu Kapukaya Köyü 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 197 . Kum Ocağı İNÖNÜ BELEDİYESİ Taş Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi) SELKA MAD.Karadat Emircioğlu Köyü 27 Sivrihisar . VE TİC A. BÖLGE MÜD. TİC. Kum Ocağı MEHMET KUŞ Kum Ocağı KÖKTEN İNŞ. LTD. Toprak Ocağı UYGUNLAR İNŞ.LTD.Kum Ocağı DADAŞ KUM HAF.Ş. BÖLGE MÜD.ŞTİ Alçı taşıOcağı M. VE TİC.Ank. LTD.Ş. TARIK GÜRLER Stabilize Ocağı GÜVENSOY SU-TAŞ-KUM SAN. Kil ocağı Sivrihisar-Yunusemre Mah. TİC. A.Oğlakçı Köyü ve Ballıhisar Yolu Muttalıp Beldesi Merkez Yörük Karacaören Köyü Karadat Köyü Sivrihisar Merkez Danışment köyü Sivrihisar İstiklalbağı Köyü İnönü Oklubalı Köyü Ballık Mevki Merkez Musaözü Köyü Merkez Musaözü Köyü Seyitgazi İdrisyayla Köyü Merkez Danişment Köyü Muttalıp Köyü Merkez Karagözler Köyü MERKEZ Karagözler Köyü Merkez Muttalıp Beldesi Karadere ve Tilkini mevkii Merkez Zincirlikuyu Kızılinler Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Kireç Köyü Muttalıp Köyü Muttalıp Köyü Muttalıp Köyü Kapukaya Köyü İmişehir Köyü Sakarıkaraören Esk.Ş. LTD. SAN. Kırma Eleme Tesisi FAALİYET YERİ Muttalıp Köyü Yörük Ören Keskin Köyü Yörük Yayla FAALİYET SAHİBİ ÜÇELLER NAK.Ş Mıcırtaşı Ocağı AKYÜZ MADENCİLİK LTD. Kum Çakıl Ocağı ÖZUĞUR YEM MERMER SAN. Alçı taşı Ocağı SAKARYA MOZAİK A. İNŞ.MAK. Toprak Ocağı NİYAZİ ÇETİN Kum Ocağı HASAN BASRİ UĞURLULAR Kum Ocağı AKDEMİR KİREMİT VE TUĞLA FAB. ŞTİ. ŞTİ. LTD. TİC. Şti. Sepiyolit Ocağı ve Kırma Öğütme Tesisi FİKRET İPEK Kum Ocağı ESBETON A.Kum Ocağı NEF'İ ARDA Tuğla Ocağı RAMAZAN UĞURLULAR Kum Ocağı LEVENT TOPRAK Toprak Ocağı MUSTAFA ÖZALP Kum Ocağı SEFEROĞLU İNŞ. Kum Ocağı SALİH ERTÜRK Kum Ocağı ÜÇERLER HAFRİYAT İNŞ.ŞTİ.Taş Ocakları Nizamnamesine Tabi Olan Diğer Malzemeler 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 SIRA NO SIRA NO FAALİYET SAHİBİ ZAĞUTOĞLU HAFRİYAT NAKLİYAT TİC. Mıcırtaşı Ocağı ALİ ÖZTÜRK Mıcır Taş Ocağı İSA ÇAKIR Kalsit Ocağı LEVENT TOPRAK Toprak Ocağı ÖZER TOPRAK GIDA OTOMOTİV SAN.Ş. Kum Ocağı ZAĞUTOĞLU HAFRİYAT NAKLİYAT TİC.1.I. ŞTİ. ŞTİ. Kum Ocağı ZEKİ KASAP Kum Ocağı KARAYOLLARI 4.Ş.Ş. SAN. Satabilize Malzeme Ocağı KOÇKAYA İNŞAAT A. BÖLGE MÜD. VE TİC. Mermer Ocağı RAMAZAN ATICI Kum Ocağı BAŞAK KİREMİT-TUĞLA SAN.

SAN.A.Ş. Mozaik taşı Ocağı BALCI MADENCİLİK SAN.LTD. Alçıtaşı Madeni İşl. A. A.LTD.LTD. TİC. SAN VE TİC LTD. MİNAREL DOLGU . ŞTİ.ŞTİ.SAN.LTD. KEMAL ÖLÇÜ ÇUKURCA TÜZEL KİŞİLİĞİ Taş Ocağı ŞÜKRANLI TÜZEL KİŞİLİĞİ Taş Ocağı ABS ALÇI VE BLOK SAN A. Kil Ocağı ABDULLAH ALEMDAR Mıcır Taş Ocağı DSİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Taş ve Kil ocağı ÖNCÜ MADENCİLİK MÜH. Kum ve Çakıl Ocağı SİVRİHİSAR BEL.Kırka yolu mevkii İnönü-Dereyalak Köyü Gölyeri mevkii Seyitgazi Çukurca Köyü Seyitgazi Şükranlı Köyü Sivrihisar Hüdavendigar Köyü Merkez İlçe Kanlıpınar Köyü Sivrihisar Dinek Köyü Beylikova Yukarı Dudaş Köyü Merkez İlçe Karaçay Köyü Merkez İlçe Sepetçi Köyü Mihalıççık Biçer Köyü Alpu Gökçeoğlu Köyü Seyitgazi Göknebi Köyü Keçeliözüdere Seyitgazi Kırka Lepçek Deresi 73 Muttalıp Köyü MıhallıççıkÇukurören Köyü Muttalıp Köyü Mahmudiye Yenimahalle Mehmet beyderesi MERKEZ Zincirlikuyu Köyü Merkez Muttalıp beldesi Bayıraltı mevkii Merkez Karapazar köyü taşlıyatak mevkii Beylikova-Okçu Köyü 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 Sivrihisar-Kurtşey Köyü MerkezZAĞUTOĞLU HAF. HAF. TİC.ŞTİ Stabilize Malzeme Ocağı DOLSAN DOLGU MADEN SAN. YEDEK Sivrihisar-Babadat PAR.BŞK.A. Köyü KILIÇOĞLU TOPRAK SAN VE TİC.Ş. Kum Ocağı DOLSAN DOLGU MADEN SAN.ŞTİ. TİC. LTD.TİC. BŞK.İŞL.VE SAN.SIRA NO 22 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 SIRA NO FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ Sivrihisar-Çaykoz köyü Sivrihisarİstiklalbağı köyü BeylikovaEmircik Köyü FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ Merkez Kireç Köyü SEFEROĞLU İNŞ.LTD.NAK. LTD.Ş. Taş Ocağı BAYRAKTAR NAK. A. Kum ve Çakıl Ocağı Yörük Karacaören Sivrihisar 198 . TİC. Kum ve Çakıl Ocağı KARADENİZ MOZ. MÜŞ.Ş.VE TİC.VESA.TİC. ÇİLEM MAD. Kalsit Ocağı AEM SAN.Ş.TİC.İNŞ. Taş Ocağı Muttalıp Köyü 70 Mıhallıççık –Çukurören Kesteldere Mevkii SivrihisarBöğürtlen Köyü Karapazar Köyü 71 Mahmudiye 72 Mihalıçcık-Dağcı Köyü Merkez-Yukarı Kalabak Köyü Merkez-MuttalıpKöyarkası Bayıraltı Mevkii Merkez-Gümele Köyü.STİ. Kil Ocağı KILIÇOĞLU TOPRAK SAN.Ş.Ş.VE SAN. 44 69 LÜTFÜ İKİPINAR Manyezit Kili Ocağı GÜNEŞ KUM NAK. Kalsit Ocağı ALAADDİN ARPACI Feldspat Maden Ocağı ZEKİYE ÖNCÜL Dolomit Sepiolit Madeni ALARKO CARRİER Ariyet Ocağı AHMET KIZILBÜK Manyezit Madeni OHL ASLİM ALARKO MUSTAFA KALAYCI ETİ MADEN İŞL. TAAHHÜT TİC. TİC.SAN. ŞTİ.A.SAN. BŞK.ŞTİ.NAK.TİC. Keskin Köyü Toprak Ocağı Ilgazlar İnşaat A.LTD Muttalıp. Keskin Köyü Taş Ocağı ILGAZLAR İNŞAAT A.ŞTİ. Toprak Ocağı AHMET REFİK ZAYIF Kum Ocağı HASAN BASRİ UĞURLULAR Stabilize Dolgu Malzemesi EMİNE AYDINLI Taş ocağı ALİ İHSAN ÇETİN Volkanik Tüf Ocağı ÇİLEM MAD. Mıcır Taş Ocağı GÜVENSOY SU TAŞ KUM VE TİC. Kum ve Çakıl Ocağı BEYLİKOVA BEL. A.Ş. ÇETİN PAŞALAR MADENCİLİK TİC.MAK.Çavuşdan mevkii PAR-SA İŞ MAK.TUR.TİC.HAF. Kum ve Çakıl Ocağı BEYLİKOVA BEL.LTD.Ş.NAK.Ş.ŞTİ. Kum-Çakıl Ocağı ETİ MADEN İŞL.

I.Ş. SAN. Kil Ocağı HATİPOĞLU GÜNEŞ KİR.2 MADENCİLİK YAPILAN YERLERİN ÖZELLİKLERİ Maden Kanunu ve Taşocakları Nizamnamesine göre ruhsatlandırılan faaliyetler ÇED yönetmelikleri kapsamındaki değerlendirilmelerinde yerin özellikleri açısından öncelikli olarak değerlendirilmektedir. Beylikova Kum ve Çakıl Ocağı HERİŞ SER VE TURZ. SivrihisarPAZ. Akarsu ve dere yatakları ile orman sayılan yerler için yapılan baş vurularda daha hassas davranılmaktadır. LTD ŞTİ. Kalker Ocağı ESAN ECZACIBAŞI END. A. Kil Ocağı SEBAD TOPRAK SAN.3 CEVHER ZENGİNLEŞTİRME Maden Kanunu ve Taşocakları Nizamnamesine göre çıkarılıp kimyasal işlemle zenginleştirilme işlemine tabi tutulan bir işletme yanında öğütme. SAN A. Taş Ocağı ETİ MADEN İŞLETMELERİ Geçirimsiz Malz. Ancak 16. LTD. Kil Ocağı ARBİL MAD.12. Talk Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı Merkez İlçe Muttalip Beldesi Merkez İlçe Muttalıp Beldesi Merkez İlçe Muttalıp Beldesi Sakarı Ilıca İlçesi Taşköprü Köyü Mihalıççık Biçer Köyü Mihalıççık Sazak Köyü Mihalıççık Yunusemre Köyü 89 90 91 99 100 101 102 103 104 AK MICIR İNŞ. Bentonit Ocağı SERKAY ASFALT SAN.VE TUĞ SAN. ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı KEMAL AKTAŞ Lületaşı Ocağı KARTAL YAPI İNŞ.İNŞTAAH. TEM. Yörük Karacaören SAN . HAM. Mikronize malzeme üretimi sırasında toz olarak atmosfere bırakılan malzemenin ekonomik değerinin yüksek olması tedbir alınması konusundaki taleplerin yerine getirilmesinde önemli rol oynamaktadır. ŞTİ. 199 . A.A.SIRA NO 65 67 68 92 93 94 95 96 97 98 SIRA NO FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ FAALİYET SAHİBİ FAALİYET YERİ MAKİMSAN ASFALT TAAH.2003 tarih ve 25318 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği değişikliğinden sonra kapsam dışında kalanlardan taahhütname alınmaktadır. Ocağı Merkez ilçe Sevinç Köyü Merkez İlçe Demirli Köyü İnönü Oklubalı Köyü Mihalıççık Ahırköy Okçudere Mevkiii Mihalıççık Ahırköy Akçaağıltepe Mevkii Merkez İlçe Beyazaltın Köyü Sivrihisar Dürmek Beldesi Sivrihisar Böğürtlen Köyü Seyitgazi Aşağısöğüt Köyü ALARKO OHL ORTAKLIĞI Ariyet Ocağı İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 I.Ş. LTD. TİC. İNŞ.A. ŞTİ. MAD. LTD. TİC.MAD. ŞTİ.Ş. ŞTİ. TİC. tane boyutlarını değiştirme ve fiziksel ayırma işlemine tabi tutulan tesislerde ÇED aşamasında toz emisyonlarını yönetmelik değerlerine çekecek tedbirleri alması istenmekte ve izleme-denetimleri yapılmaktadır. ÖZEN PETROL ÜRN. MOZ.VETİC.TİC. NAK. SAN.VESA.Ş Sağdıkbağı Kum Ocağı GÜNYÜZÜ MERMER KUM SAN. TİC. LTD. Mıcırtaşı Ocağı UYSAL HAZIR BETON ÜRET. A.Ş. SAN.Ş.

ÇED Yönetmeliği uygulamaya geçmesinden sonra madencilik faaliyetleri sonucu alanların düzeltilerek bırakılması yönünde olumlu gelişmeler yaşanmaktadır. I. kum ocağı olarak açılan tarım alanlarında üst toprağın tekrar rehabilite edilen alan üzerine serilmesi için ÇED süreci sonucu verilen kararla taahhütname alınmaktadır.4 MADENCİLİK FAALİYETLERİNİN ÇEVRE ÜZERİNE ETKİLERİ Madencilik faaliyetleri çevre kirliliğinin oluşumunda en büyük tahribatı doğal doku üzerine yapmaktadır. Geçmiş yıllarda verilen ruhsatların süresi içinde veya dışında denetim yapılmaması nedenıyle eski ocak sahaları rahabilite edilmeden kaldıkları görülmektedir. bunun sonucu yüzeysel ve yer altı su kaynakları başta olmak üzere olumsuz etkiler oluşmaktadır.5 MADENCİLİK FAALİYETLERİ SONUCUNDA AMACIYLA YAPILAN REHABİLİTASYON ÇALIŞMALARI ARAZİ KAZANIM Madencilik faaliyetleri uzun yıllar devam etmesi sonucu rehabilitasyonları da gecikmektedir. ancak ceza bozulan sahanın geri kazanılmasına katkı sağlamamıştır.I. Orman sayılan yerlerde Orman Bölge Müdürlüğü’nce ruhsat talep edilen alanların çıplak alanlara verilmesine özen gösterilmekte. Beylikova ilçesinde kumocağı faaliyeti sonucu rehabilitasyon yapmadan sahayı terk eden 1 işletmeye 2872 sayılı Çevre Kanununa göre idari para cezası uygulanmış. KAYNAKÇA 1İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1993-2004) 200 . Maden sahalarının hazırlanması ve ham maddenin çıkarıldığı yerlerde topografik yapı değişmekte.

taşınım ve tüketim esnasında büyük oranda çevre kirlenmesine yol açmaktadır. konut ve ulaştırma gibi sektörlerde kullanılmaktadır. Kömür tüketimi toplam olarak 190. J. J 1. Organize Sanayi Bölgesi EEE Otoprodüktör. çevrim. J 1.884. Ancak Mihalıççık İlçesi Koyunağılı ve Beyköy civarında kömür ocakları mevcuttur. Ancak enerji yaşantımızdaki vazgeçilmez yararlarının yanı sıra üretim. Şehrimizde Toprak Enerji. 201 .6 Doğalgaz Eskişehir sınırları içinde doğalgaz rezervi bulunmamaktadır. Bu nedenle çevre sorunları ulusal olduğu gibi uluslar arası nitelikler de taşımaktadır. ENERJİ İnsanların ihtiyaçlarının karşılanmasında ve gelişmesinin sağlıklı olarak sürdürülmesinde gerekli olan enerji özellikle sanayii. Yine bu nedenle enerjiye bağlı çevre sorunlarını gidermek için.000 m³’tür. İl merkezinde doğalgaz tüketiminin yaygınlaştırlması çalışmaları sonucunda yıllık kullanılan kömür miktarında azalma olmuştur. J 1. sanayinin gelişmesine paralel olarak kurulan büyük ölçekli enerji üretim ve çevrim sistemleri ekolojik dengeyi büyük ölçüde etkiledikleri gibi sınırlar ötesi etkileri de beraberinde oluşturmaktadır. gerekli tedbirlerin alınmasında.1 Taş Kömürü Eskişehir sınırları içinde taş kömürü rezervi bulunmamaktadır. Yakacak olarak kullanılan kömür miktarı 2004 yılı içerisinde 30.000 ton SOMA+18 LAVVAR kömürü Soma Devlet Ocağı İşletmesinden temin edilmektedir. J 1. Nüfus artışına.2 Linyit Eskişehir sınırları içinde doğalgaz rezervi bulunmamaktadır. İthal linyit kömür miktarı 160. J 1. Yurtbay Seramik Enerji olmak üzere 3 adet doğalgaz çevrim santrali bulunmaktadır.3 Asfaltit Eskişehir sınırları içinde asfaltit rezervi bulunmamaktadır. Eskişehir’in kömür rezervi 14. uluslararası işbirliğinin rolü önem kazanmaktadır.000 ton olup ithalatçı firmalardan temin edilmektedir.4 Bitümlü Şist Eskişehir sınırları içindebitümlü şist rezervi bulunmamaktadır.1 BİRİNCİL ENERJİ KAYNAKLARI J 1.5 Ham Petrol Eskişehir sınırları dahilinde petrol rezervi bulunmamaktadır.000 ton olmuştur.(J). Üretilen kömür sanayi kuruluşlarında ve konutlarda yakacak olarak tüketilmektedir.

60 milyon m³ olup. 1939-1990 yılları arası (52 yıllık) ortalama olup değeri 6.10 Jeotermal Eskişehir çevresindeki jeotermal su kaynakları hakkındaki geniş bilgi “B.11 Güneş Yıllık ortalama güneşlenme süresi.26 cal/cm²-dk’ dır.7 m/sn dir. Orman işletmeleri ve kereste fabrikalarından elde edilmektedir.dır P P Enerji üretimi yapılmamaktadır. İlimizde bu tür enerji kullanılmamakta ve üretilmemektedir. Yıllık ortalama güneş ışınları şiddeti.726 ster’dir.10 m. yüksekliği 41. Enerji üretimi yapılmamaktadır.54 saattir.’nin ise türbün gücü 5. depolama hacmi 910 milyon m³ olup. göl alanı 20 km². J.E. Sakarya nehri üzerine kurulmuş olan bu barajın yüksekliği 158 m.1. yılda 562 milyon kwh elektrik enerjisi üretilmektedir.8 Jeotermal Saalar” başlığı altında açıklanmıştır.S. 19681990 yılları arası (23 yıllık) ortalama olup . Toplam üretimi 87 milyon kwh’dir. Yenice Beyköy H.12 Rüzgar Eskişehir’deki 2004 yılı yıllık ortalama rüzgar hızı 2. J 1. şehir ve endüstri atıklarının çevri yoluyla elde edilir. 202 . 2004 yılında ise 258. 2003 yılında ise 6.64 km². Beyköy Hidroelektirk Santrali 1999 yılında işletmeye açılmış olup.13 Biyokütle Biyomas enerjisi bitkisel ürünlerin. Köylerin tamamı elektriklidir. İlde iki ana trafo bulunmaktadır. J 1.15 kw’dir.9 Hidrolik Eskişehir ulusal interkonnekte sistemi içerisinde önemli bir konumdadır.1. Başlıca Hidroelektrik santrallerinden biri olan Gökçekaya H.8 Orman Yakacak olarak kullanılan odun miktarı 87. J 1. J 1.E. Sakarya Nehri üzerine kurulmuş olan Yenice H. değeri 239.E.46 saattir.S. Rüzgar enerjisinden faydalanılmamaktadır. depolama hacmi 57. Mezraların elektriklenmesi devam etmektedir.J 1. yılda 122 milyon kwh elektrik enerjisi üretilecektir. ve barajı ilimiz sınırları içerisinde yer almaktadır.S’i 1999 yılında işletmeye açılmış olup. hayvan ve orman atıklarının tropik çayırların. santralle ilgili çalışmalar sürmektedir.66 cal/cm2 –dk.7 Nükleer Kaynaklar (Uranyum ve Toryum) Eskişehir sınırları içerisinde nükleer enerji santrali bulunmamaktadır. J 1. göl alanı 3.

572 372 1797 251.862.746.266.4 Yenilenebilir Elektrik Enerjisi J. J 2.313 63.286 1067 1792 76 3.ESGAZ Verileri (2004) 3.2 Hidrolik Enerji J 2.2 İKİNCİL ENERJİ KAYNAKLARI Doğada potansiyel halde bulunan birincil enerji kaynaklarının çeşitli teknolojik donatımlarla bir çevrim sonucu enerji üretiminin elde edildiği sistemlerdir.354 1939 922 102 497.089. Bölge Müdürlüğü Verileri (2001-2004) 203 . TABLO J.796 61.633 66 323.TEDAŞ Verileri (2004) 2. J 2.407.4 ENERJİ TASSARUFU İLE İLGİLİ YAPILAN ÇALIŞMALAR TMMOB Makine Mühendisleri Odası ve üniversitelerle birlikte koordineli bir şekilde ısı yalıtımı.DSİ 3.3 ENERJİ TÜKETİMİNİN SEKTÖRLERE DAĞILIMI İl sanayindeki gelişmenin bir göstergesi de elektrik tüketimidir.J.968 4 49.M.031 3 36602 1948 9.Bankalar. kalorifer kazanlarının bakımı ve yenilenebilir enerji kaynakları hakkında konferans ve seminerler verilmiştir.1 Termik Enerji Eskişehir sınırları içinde termik santral bulunmamaktadır.1 2004 Yılı Kullanılan Enerjinin Dağılımı GRUBU Resmi Daireler İçme Suları Sanayi Arıtma Tesisleri Ticarethaneler Meskenler Şantiye Hayır Kurumu Muhtelif iş ve Hizmetler Tarımsal Sulama Genel Aydınlatma İbadethane Bedelsiz KİT.874. OSB’de 1991 yılında 62 milyon kw/h olan yıllık elektrik tüketimi 2004 yılında 412.027 105.571 277300 281.361 187.560.527. KAYNAKÇA : 1. 2004 yılında kullanılan enerjinin dağılımı Eskişehir TEDAŞ kaynaklarından verilmiştir.İdareler Sinyalizasyon Belediyeler GENEL TOPLAM Elektrik Abone Kullanılan Doğalgaz Abone Kullanılan Sayısı Elektrik KW/h Sayısı Doğalgaz m3 1453 204 17.3 Nükleer Enerji J 2.701.099 kw/h olmuştur.447 P P Esgaz Genel Müdürlüğü-2004 J.

Mevcut sanayi içinde Makine İmalat Sanayinin G. fayans.8’ine sahip olan Eskişehir İl Merkezi nüfusu itibariyle 10. Ülkemizin tek uçak motoru fabrikası (TUSAŞ) ile dizel lokomotif motoru üreten tek fabrikası (TÜLOMSAŞ) ilimizdedir. ve 3. en büyük kapasiteli İlimiz soba (Odun. Cumhuriyetin ilk yıllarında özel sektörün özellikle un ve toprak sanayiinde başlattığı sanayileşme faaliyetleri 70’li yıllarda metal eşya ve makine imalat sanayine de yönelmiş.(K). sırada. İlimiz kalkınmasında devlet işletmeleri ve kamu yatırımları büyük rol oynamıştır. sırada İlin toplam nüfusu itibariyle 31. Beton direk ve prefabrike yapı elemanları üretimi açısından fabrikalar Eskişehir’dedir. SANAYİ VE TEKNOLOJİ K. sırada yer almaktadır. Maden Öğütme tesisleri ve asfalt palenti yapan fabrikalar mevcuttur. YER SEÇİMİ SÜREÇLERİ VE ETKİLEYEN ETKENLER BUNU Yurdumuzun topraklarının % 1. teşvik tedbirlerinin özendirici olduğu dönemlerde sektörel bazda yatırımların sayısı artmıştır.H.1 İL SANAYİNİN GELİŞİMİ. Gıda Sanayi ile Taşa ve Toprağa dayalı İmalat Sanayi en fazla katma değer üreten 2. Yem.S. LPG yakıtlı soba) Sanayii ülke çapındaki üretimin % 40 lık payını almaktadır. 1894 yılında temeli atılan bugünkü adıyla Tülomsaş Fabrikası bir kamu kuruluşu olup. İlimizde Şeker. Ayrıca ülkemizin ilk konteynır fabrikası ilimizde bulunmaktadır. seramik.1’i iç pazara yönelik üretim yapmaktadır. Eskişehir İl merkezinde yer alan imalat sanayii firmalarının % 52. Diğer illere satış yapan başlıca sektörler arasında taş ve toprağa dayalı sanayi içinde yer alan refrakter tuğla. ve Bisküvi Fabrikalarıyla.M. 204 . içindeki payı % 22. Eskişehir bisküvi üretiminde Türkiye genelinde % 35 lik hamur işleme makineleri üretiminde % 40 lık paya sahiptir. ülkemizin en büyük kapasiteli buzdolabı (ARÇELİK) ve ülkemizin en büyük kapasiteli buzdolabı ve kompresör fabrikaları ilimizde bulunmaktadır. Çetintaş ve Doğruöz Giyim Sanayii gibi büyük ve modern tesisler mevcut ürünlerini Türkiye genelinde pazarladıkları gibi büyük ölçüde ihracatta yapmaktadır. ekonomik ve sosyal gelişmişlik ölçeğinde ise 81 il arasında 6.5 den %32’ye çıkmıştır. alçı ve çimentodan üretilmiş prefabrik yapı elemanları üreticileri bulunmaktadır. onu Şeker Fabrikası (1933) Sümerbank Dokuma Fabrikası (1956) izlemiştir. Sektör konumundadır. İlimizde 7 ayrı sektörde faaliyet gösteren kuruluşların ülkemizin ekonomik ve teknolojik gelişmesi sürecinde büyük katkıları olmuştur. Kömür. Hazır Giyim ve Konfeksiyon sanayiinde Sarar.

İnan Sanayiciler Küçük Sanayi siteleri kurulmuştur. Tornacılar ve Oto Tamircileri. K. Mobilyacılar. Eskişehir Cumhuriyetin ilanını takip eden dönemde artan kamu yatırımlarından büyük pay alan illerden biri olmuştur. Mihalıççık Küçük Sanayi Siteleri proje aşamasındadır. Bakanlığımızın kredi desteği ile toplam 973 iş yerine sosyal tesislerini kapsayan Baksan.2.Bu itibarla İlimiz bir asırlık sanayi geçmişine sahiptir. İlk küçük sanayi sitesi 1980 yılında faaliyete geçmiştir. Gazeteciler ve Matbaacılar. Bugün Eskişehir Toprak Sanayii ve Gıda sanayii ile başlamış olmasına karşın yeterli bir seviyeye gelmiştir.1 Küçük Sanayi Siteleri İlimiz genelinde farklı iş kollarında önemli potansiyele sahip küçük sanayicilerin ortak girişimi ile küçük sanayi siteleri kurulmuştur. Çifteler ve Sivrihisar Küçük Sanayi Siteleri kurulmuş olup. Toprak sanayi gün geçtikçe kan kaybetmiş gıda sanayi ise ETİ GIDA SANAYİ nin dışında un üretmekten ileriye gidememiştir. Mevcut küçük sanayi sitelerinin dağılımı Tablo K. Teknik.Matbaacılar KSS Eskişehir Soğuk Demirciler KSS Tornacılar ve Oto Tamircileri KSS İnan Sanayiciler KSS Oto Sanayicileri KSS Esk Döşemeciler KSS Esk Basımcılar KSS Esk Marangoz ve Mobilyacılar KSS Toplam İşyeri Sayısı 698 142 124 460 35 442 44 0 187 21 359 Durumu-Açıklama Bakanlık kredi desteği ile/faal Bakanlık kredi desteği ile/faal Bakanlık kredi desteği ile/faal Faal Faal Faal Faal Proje aşamasında İnşaat halinde Faal İnşaat Halinde Proje Aşamasında Proje Aşamasında Proje Aşamasında 2512 205 .1’de verilmiştir. faaliyet halindedir. Girişimcilerin kendi imkanları ile de toplam 2532 iş yeri bulunan Keresteciler. 698 işyeri kapasiteli Baksan Küçük Sanayi Sitesinin rezerv alanında 500 işyeri kapasiteli ikinci bir küçük sanayi sitesi kooperatifi bulunmaktadır.2 GENEL ANLAMDA SANAYİ GRUPLARI K. TABLO K. Mahmudiye.1 Küçük Sanayi Siteleri Sanayi Sitesinin Adı Baksan KSS Çifteler KSS Sivrihisar KSS Eskişehir Teknik KSS Keresteciler KSS EMKO Mobilyacılar KSS Gazeteciler. Bundan sonra mobilya ve soba sanayi konusunda ciddi mesafeler alınmıştır.

Eskişehir’de diğer illere göre sanayide istihdamın ortalamaların üzerinde olması il ekonomisinin de gelişmekte olduğunun bir göstergesidir.2 Organize Sanayi Bölgesi Eskişehir.2’de verilmiştir. imalat ve sanayi sektöründe düşme olmuştur. iki üniversitenin varlığı da şehrin ekonomik yapısını daha da canlı bir hale getirmiştir.2.K. Ancak il dışı yerli ve yabancı sermayenin bölgeye çekilmesi gereklidir. EOSB’deki yıllar itibariyle faaliyete geçen firmaların kuruluş sayısı Tablo K. Gerek ulaşım gerekse tüketimin yoğun olarak gerçekleştiği yörede. 1990 sonrasında Paşabahçe Şişe Cam Sanayi. Organize Sanayi Bölgesi. Coğrafi avantajın altyapı desteğini alması. Kılıçoğlu Kiremit gibi büyük ölçekli yatırımcılar OSB’de yatırım yapmışlardır. Toprak Holding. Bu haliyle ülkemizin çevreye saygılı doğalgaz dahil her türlü alt yapısı hazır. Tablo K. Bu durum ildeki yaşama seviyesinin bir göstergesidir. Yaşar Holding. Ülke genelinde olduğu gibi Eskişehir’de de tarımda yüksek istihdam söz konusudur. Sanayi sektörü içinde ağırlık imalat sanayindedir. Eskişehir’in kalkınmasında en önemli sektör sanayidir. Hedeflenen bölge işletmeye açıldığında 370 tesiste toplam 35. Yatırımcılar için bu alan cazibe merkezi durumundadır. Şu anda OSB 31 milyon m²’lik alanı ile ülkenin en büyük sanayi alanlarından birisidir. sosyal ve sportif tesisleriyle en geniş ve en modern OSB olma durumundadır. Sanayi Çarşısı. İmalat sanayiinde faaliyette bulunan firmalar . 1996 yılı içinde OSB’nin 10 milyon m² daha genişletilmesi için gerekli başvurular yapılmıştır. Tarih itibariyle ülkemizin ilk büyük ve modern OSB’lerinden biri olma özelliğini taşıyan EOSB’nde hazırlanan ilk parsellerin kısa sürede satılması nedeniyle 1979 yılında o zamanki mevcudun 3 katına çıkarılacak biçimde genişletilmiştir. Muttalip Belediyesi ve Bursa Yolu üzerindeki alanlarda yoğunlaşmıştır. büyük de büyük bir yatırım hamlesi gerçekleşmiş olup toplam alan 21 milyon m² tevsii edilmiştir. 44 kuruluş proje aşamasındadır. sanayi merkezi olmadaki avantajını artıracaktır. 1985 yılı sonunda alt yapısı tümüyle tamamlanmış olan bölgenin mevcut parselleri yine kısa sürede tükenmiştir.000 kişi istihdam edebilecektir. Gayrisafi Milli Hasılanın (GSMH) dağılımında sanayi sektörü ön plandadır.3’de yıllara göre bu dağılım faaliyet kolları itibariyle verilmiştir. coğrafi yapısı nedeniyle ülkemizin önemli kavşak noktalarından biridir. 206 . Sümerbank Basma Sanayi Müessesesi ile SEK Süt Fabrikası özel sektöre satılmıştır. Bugün Organize Sanayi Bölgesinde 207 kuruluş faaliyet halindedir 21 kuruluş inşaat halinde. 1992 yılında EOSB’de. İlde hizmetler sektörünün payı artarken tarım sektöründe değişme olmamış. Her yönden oldukça büyük bir potansiyele sahip olan Eskişehir’de sanayi yatırımlarının planlı bir şekilde gerçekleştirilmesi için 1973 yılında Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi (EOSB) yatırımcıların hizmetine sunulmuştur. Eskişehir Sanayi Odası OSB’nin gelişimi için yeni tespit ettiği alan için yatırımlara başlamıştır. Baksan Sanayi Sitesi.

3 GSMH’nın Sektörlere Göre Dağılımı Sektörü 1987 1990 Tarım 14.2 EOSB’deki Yıllar İtibarıyla Faaliyete Geçen Kuruluş Sayısı Yıllar 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 OSB Bölge Üretimdeki Kuruluş Sayısı 34 35 38 45 51 59 72 90 98 107 112 128 136 146 168 181 185 209 200 203 203 207 Müdürlüğü 2004 Yıllık Artış 0 1 3 7 6 8 13 18 8 9 5 14 8 10 22 13 4 8 7 3 4 TABLO K. Sivrihisar ve Mahmudiye İlçelerinde sanayi yatırımlarının temelleri atılmıştır.3 SANAYİ KURULUŞLARININ İLÇELERE GÖRE DAĞILIMI İl merkezi dışında seramik üretimi konusunda İnönü ve Çifteler İlçelerinde büyük ölçekli yatırımlar üretime geçmişlerdir. Sanayi kuruluşlarının ilçelerdeki dağılımı Tablo K.9 İmalat Sanayi 24.7 59 2000 11 28.4’de verilmiştir.2 61 K.7 11. 207 .3 28.3 Hizmetler 61 59. orman ürünleri.TABLO K. Muttalip Belediyesi sınırları içinde metal eşya.8 Organize Sanayi Bölgesi Bölge Müdürlüğü 2004 1993 13 23. gıda ve seramik sanayileri konularında 25’e yakın orta ölçekli yatırım yapılmıştır.3 29.5 1996 11.5 63.

Hisarlar Makine San.Şti. Boru İmalatı Kanepe-Isı Gereçleri Cıvata Somun Seramik Ürünleri Baskül Buzdolabı Atıkları Alçı Hayvan Kesimi Makara İmalatı Tel İmalatı Beton Parke Bordür Ahşap Doğrama Seramik Ürün. Es Cıvata ve Somun San.kereste Kaplama Kalıp Tuğla. Şti. Güçlü Ahşap Ürünleri Pvc Ltd. Şahin Mineral San.Ş.A. A. Prestij Makine Döküm San. Şti. Çukurhisar Mrk. Ltd. Muttalıp Mrk.Ş. Tic. kiremit Büro Tipi Buzd. Ford Otosan A. Erse Metal San. Sayın Un San. Çukurhisar Mrk. Çukurhisar Mrk.Ş. A. Çakırlar Kalıp San. Şti Yıldız Alçı San. Muttalıp Mrk.Ş. Şti. Bordes A.. Porselen Üretimi Otomotiv Sanayi 208 . Estelsan Esk. kiremit Maden Öğütme Gaz Dolum Alçı Alçı Karo Karo Karo Parke Taşı Vitriye Düz Parçalar Uçak Motoru Et Ürünleri Tavuk Ürünleri Yağ Üretimi Un Un Süt ürünleri Tuz Kurşun Eritme Döküm Parke. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk.Ş. Deniz Seramik Ltd. ESKAR Et Kombinası Köy-Tür Tavukçuluk San. kiremit Tuğla. Porsuk Seramik Ürünleri A. Şti. Anarlar Un San. San. Çukurhisar Mrk.TABLO K.Ş. Efes Seramik A. Muttalıp Mrk. Atak Mandırası Kaplan Tuğla San. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk.Tic. Soba. Proses Mak. Ltd. Çukurhisar Mrk. Çukurhisar Mrk. Muttalıp Mrk.Ş. Tic. Muttalıp Mrk. Çukurhisar Mrk. Karacıgan Tuğla San. TEI Tusaş Motor San. Hocaoğulları Karo Ltd. Tic. Çıldırlar Metal İzabe San. Çukurhisar Mrk. Çukurhisar Mrk. Şti. Ltd. Çelikler Tur. Muttalıp Mrk. Çukurhisar Mrk.Ltd. Seramik Ürün. Demircanlar Yağ Sanayi Ltd. Orsan Orman Ürünleri Es-Kap San.Ş. Çukurhisar Mrk. A. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk.Gıda Ltd. Isı Ev Al. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk. Bassan Baskül San. Şti. Es Hastaş Alçı İmalat San. Muttalıp İnönü İnönü İnönü İnönü KURULUŞUN ADI Standart Çimento San. Yurtbay Seramik A. Ltd. Es-Vit Seramik San.Ltd Ken-Taş Beton Yapı Paz. Çukurhisar Mrk. Muttalıp Mrk. Haskaya Karo San.ve Ger. Alp Tuz San. Ürt.4 OSB Dışında Kalan Sanayi Kuruluşlarının İlçelere Göre Dağılımı YERİ Mrk. Muttalıp Mrk. Çiftkurt Kiremit San.Tic. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk. Tic. Gazpa Endüstri Atışkan Alçı San. Çukurhisar Mrk. ÜRÜNÜ Çimento Traktör Kabini Süt ürünleri Tuğla.Şti Es-Makara San. Tic.Tel İşleri San. Paşalığil Süt Ürünleri İmalat San. Muttalıp Mrk. Öz Karakaya Karo San. Çukurhisar Mrk. Comet Minibar Buzdolabı Tesisleri Güler Metal Boru ve Profil San. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk. Muttalıp Mrk.Ş.

KURULUŞ ADI Ak Alev Ateş Tuğla Lt. Hisar Un San. Karadeniz Mozaik San. Dersan Deri San. Ltd.A. A. Hüseyin Keskin Kavak Türk Maadin Krom İşl. Ham ve Kals.Ltd. Şti Aksu Mozaik San. Ltd. TK Kömür İşletmeleri A.Mak. Yeni Madencilik A. Tic.Ltd. Şti. Şti. Ltd. Comag Contınental San.Tic. Şti. Tic.Şti. Kırka Tesisleri Lütfü Yüksel Yem San. Ltd.Ş. Şti. Atlas Mozaik San.Ş.Tic.Ş. Ltd. Şti. ÜRÜNÜ Tekstil İplik Üret. Özen Mozaik San. Seramik Ürünleri Un Maden Öğütme Bor Zenginleştirme Bor Üretimi Karma Yem Mermer Krom Üretimi Kömür Üretimi Kömür Üretimi Kömür Üretimi Amyant Asbest Süt Ürünleri Krom İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 209 . Tic. Koral Madencilik San. Şti. Kartal Un Sanayi Hisar Mermer San. . Dış Ticaret A.Ltd. Tic.Ş. Algon Madencilik Koyunağılı İşletmeleri Amyant İşletmeleri Asbest İşletmeleri Sazak Köyü Mandırası Türk Maadin A. Sepiyolit İşl.Ş. Mozaik Üre. Şti.Şti. İstanbul Seramik A. Süt Ürünleri Süt Ürünleri Sepiyolit İşl. Şti. Manyezit A. Manyezit Metal Kurşun Eritme Gıda Üretimi Ham Manyezit Öğütme ÜRETİMİ Refrakter Malzemesi Deri İşl. Kudret Metal İzabe Tesisleri Ekol Gıda San. Kırka Bor Eti-Bor A. Şti. Mozaik Üre.Ş. Şti. Karadeniz Kömür lşlemeleri Ltd. Mozaik Üre. Un Un Mermer Tarım Makinaları Mozaik Üre. Turmet Madencilik Ltd. Mineralleri San. Manyezit İşl. Mozaik Üre. Akdeniz Mozaik İşletmesi Anadolu Mozaik San. DanoneSa Tikveşli Süt Ürünleri San. Şti. Şti.Ş.Ş. AEM Anadolu End.San. Turmak Metal Kalıp San.YERİ İnönü İnönü İnönü İnönü İnönü İnönü İnönü YERİ Alpu – Bozan Beylikova Beylikova Beylikova Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Sivrihisar Günyüzü Çifteler Çifteler Mahmudiye Seyitgazi-Kırka Seyitgazi-Kırka Seyitgazi Seyitgazi Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık Mihalıççık KURULUŞUN ADI Kirman İplik San. Artaş Arslanoğlu Un San. Mozaik Üre. Özsakarya Mozaik Ltd.Ltd. Bayıdır Tar. Güven Süt Ltd. Ltd. Ltd.Ş. Mozaik Üre. Şti.

Bu firmalarda yaklaşık 42 000 kişi istihdam edilmektedir.5 artarak % 41’den % 43. 17 17 TOPLAM 128 136 Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü 2004 1996 6 21 13 10 13 12 22 11 6 1997 6 26 14 15 15 16 23 12 6 1998 6 29 16 16 16 20 25 13 6 1999 6 35 15 18 18 36 25 32 2000 8 36 16 18 18 37 25 35 2001 8 42 16 18 18 37 25 36 2002 8 16 15 19 15 53 23 26 9 3 9 1 15 17 146 18 17 168 18 17 183 2003 8 47 14 21 17 37 25 34 2004 7 48 16 16 20 44 24 32 185 193 200 197 203 207 Sanayide ileri teknoloji kullanılması. Tablo K.4 SANAYİ GRUPLARINA GÖRE İŞYERİ SAYILARI VE İSTİHDAM DURUMU İstatistiklere göre ildeki imalat sanayinde çalışan işyeri sayısı 2200 civarındadır. cam ürünler ve hazır giyim sanayinde girdi sağlayacak yan sanayilerin gelişmesi muhtemel görülmektedir. Ür.K. Hızla büyüyen seramik. 18 20 Kimya. Kütahya bölgesinde seramik sanayinde önemli yatırımlar yapılmıştır.5’e yükselmiş olup.5 OSB’de Faaliyette Bulunan Kuruluşların Sektörel Dağılımı Sektörü 1994 1995 Madencilik 6 6 Makine İmalat Sanayi(elek. Cam San.Taş ve Toprağa Dayalı Sanayi 11 11 Tekstil Dokuma ve Hazır Giyim Sanayi 6 9 Gıda Sanayi 10 12 Metal Eşya San.Plastik Kauçuk San.7’de bölgesel ihracatın sektörlere göre dağılımı verilmiştir. 12 13 Or. Çalışanların yaklaşık 11 000’i OSB’dedir. elektrik. taş ve toprağa dayalı imalat sanayinde düşüş gözlenmektedir. Demir ve Çelik Sanayi Elektronik Sanayi Beyaz Eşya Yan San.7 düşmüştür. Son on yılda bu sektördeki üretim artışı % 147’dir. Eskişehir.Kağıt ve Mobilya San. 210 . Seramik sanayinde yatırımlarda ve üretimde artışlar olmuştur. bilim parkı projesinin uygulamaya konulması ve savunma sanayine yönelme konusundaki gelişmeler.5’de OSB’de faaliyette bulunan kuruluşların sektörel dağılımı verilmiştir.li-elek. mekanik ve metal eşya sanayi konularında il sanayinde olası yatırımları doğurabilecektir.siz) 22 20 Çimento. Organize Sanayideki kuruluşların ihracatlarındaki sektörel dağılıma baktığımızda bir önceki yıla göre makine imalat sanayi ve madencilik sektöründe artış görülürken.Tablo K. Bilecik. 5 6 Kağıt ve Basım San. taş ve toprağa dayalı imalat sanayideki ihracat ise %5 azalarak % 27. Lastik. Makine imalat sanayideki ihracat % 2. 11 13 Soba ve Aksesuarları Üretim San. 10 19 Zirai Aletler San. bu teknolojiyi kullanacak yatırımcıların ilimize çekilmesi. TABLO K.

668.862.242 34. Eskişehir Merkezde bulunan sanayi kuruluşları Tablo K.152.364 Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü-2004 Organize Sanayi Bölgesi sanayi kuruluşları Tablo K.813 387. 211 .379 26.979 48.662.665.7 0.971.432.376 1.4 41 32.893 2003’e göre sektörel pay(%) 11.821 942.7 4.763.074.5 27.721.3 3.8 100 137.712. hazır giyim Elektrikli araç ve gereçler Gıda sanayi Metal eşya sanayi Orman Ür.232 308.466.Plastik ve Kauçuk San.9 0. diğer gıda sanayi Hazır giyim sanayi Dokuma sanayi Orman ürünleri.106 299.285 7.7 0.TABLO K.2 0.040.083.4 1.4 2.395 12.6 ESO Üyesi Kuruluşların Yıllara Göre Üretim Endeksleri Sektörü Madencilik ve taş ocağı Un ve unlu mamuller sanayi Şeker.046.175 34.7 3.4 4.831 41.926.050 470.5 3. Kimya.520 7. kağıt.043 9.639..963.764 34. şekerleme.841. Toplam Firma sayısı 10 29 15 6 4 7 22 12 8 113 2003 Yılı ihracat($) 107.7 43.736 47.7 Bölgesel İhracatın Sektörel Dağılımı (1000 $) Sektörler Madencilik Makine imalat Taş ve toprağa dayalı imalat Dokuma.8 100 2004 Yılı ihracat($) 2004’e göre sektörel pay(%) 12.497.915.9 ‘da verilmiştir. mobilya sanayi Kiremit ve tuğla sanayi Diğer taş ve toprağa dayalı sanayi Seramik sanayi Metal ana sanayi Metal eşya sanayi Soba imalatı sanayi Makine imalat sanayi Elektrikli makineler ve gereçleri İmalat sanayi Ortalama 1992 157 92 178 188 194 147 80 244 268 130 177 604 142 174 225 221 1993 153 103 175 268 278 142 91 303 197 157 190 496 205 226 228 223 1994 156 115 125 262 237 129 73 165 220 135 156 158 142 227 167 166 1995 158 132 160 304 247 146 81 229 224 135 156 182 146 227 181 180 1996 205 129 164 493 289 171 78 210 247 151 205 212 166 297 211 210 1997 242 143 180 486 309 200 116 215 305 155 216 247 187 386 244 242 TABLO K.510 8.8’de.7 4.Mobilya ve Kağıt San.

A.ve Tic. ve Isı Cih. Oto Tak. Besa Beyaz Eşya San. Tic.Tic. San.Mak.Şti.8 OSB Sanayi Kuruluşları YERİ OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB ÜNVANI Akgün Demir Çelik ve Mak. Şti.Ş. Cicisan Gıda San.Sün. San. Densaş Bakır Pirinç Boru San. Tic. Ltd.Ş.ve Tic A.A. A. ÜRÜN CİNSİ Tel Çivi Otomotiv Mak.Tic. Aydıngör Mak.Ş. ve Tic.Pet. Ltd.Ş.ve Tic.Ş.ve Tic. Şti.Tic. Çağla Konfeksiyon Tekstil San.ve Tic. ve Tic. Arı Kimya Metarulji San. A. A. Hazır Giyim Şekerleme. A.Kon.Tur. Tic. Tic. ( 2 ) Ardin Mobilya Tekstil San.Ş. A. Alp Havacılık San. Tic.tahin Metal Asma Tavan İmali Oto yedek Parça. A. A. Vatka Tekstil /Döşemelik Kumaş Emaye Bobin Teli Oto yedek parça imali Oluklu Mukavva Amb. A.Ltd.Ş. San.ve Isı Yalıtım San.A.San.Ltd.Ş. Tic. Ay Plastik Mak. Dark Metaryal Geri Dönüşüm Hırd. Tic. Elektrik Panoları Yan San. Tic.ve Tic.Ş.Ş.Ltd.Ltd. Akpan Ak Panel Rad.San. Kal.Ltd.) Çekiçler İnş. Tic. Doğutepe Ahşap Ürünleri San.San.A. Ltd. Dermanlı Ambalaj Müh. Tarım Römorku Pik.Tic. Gıda San. Ltd.Ş. Anadolu Teks.ve Amb.A.San. Çalışkan Makina San. Bekel Beyaz Eşya San.A. Tic. Çelikler Turizm ve Gıda San.Şti.Ocaklar İnşaat Malzemeleri Ahşap ve Metal Mobilya Polyester. Anamak And.San.A. Şti.değerli.San. Par. Kauçuk ve yan ürünleri-hortum Hazır Giyim Elektrik Panosu Buzdolabı Üretimi Sünger MgSO4.ve Dış Tic. CCS Giyim San. çikolata Hassas ve Amb. Tic.A. Doğuş Plastik Mak. Mak.Mak. Mak. Alev Kazan ve Mak.Ürt.San. Çesan Çelik Ahşap Möble San. Alipsan Kağıt Mak. Hasel Yemek Gıda Hzm.Ş. Konfeksiyon Tekstil Gıda makineları Plaka Mermer.Ş.San.Ş.Ltd. Tic.ve Tic.Ş.ve Mak. 212 . Aspen Yapı Sistemleri San. Şti.veTic.Ltd. Şti. Çetintaş Tekstil Ürünleri San. ve Tic. Tic.San. Çağlayan Makine San. Şti. Ataklı Oto. A.Ş. Alpes End. A. Tic. Çetintaş Beyaz Eşya ve San. Artmar Artı Mermer San. Şti. A.Ş.Tic.Ş.Ş.Ş.Şti ANM Giyim San. Mak.ve Tic.( II ) Akın Boya Paz.ve Tic. Ltd.pirinç boru. A.Ş. ve Tic.Ltd. İmali Elyaf-Vatka Mermer Kesme Mak. ve Mak. Tic. Armob Arabacı Mobilya San. Şti. Kağıt Maden ve İnş.Ş.İm.-Değirm. San.( 2 ) Alpsan Mak. Aksoylu Trayler-Römork San.Ş. Betsel Teknolojik Ürünler Sa. Ltd. San. alüminyum döküm Bakır.fayans Et Kombinası Büro Malz. Tic. Ltd.Şti. San. Ltd. ve Tic.A.A. Şti. Şti.Tic. Elek. San. Isı Cihaz.TABLO K. Arı Yemek San.San. Şti. ve Tic. Ltd.Elyaf.Ş. A. San. Taşımacılık San. Birlik Sünger Kimya San.Ş. Doğruöz Giyim Tekstil San.Ş. Çınar Giyim Tekstil Kimya San. A. Tic. Tic. Tic.Ş. Arıkan Kriko ve Makine San. A. Yed. Demirşah Koll.Tic.Şti. Anot Elektrik Elkt.Şti Ertan Dök. Şti. A. Ltd. Doğan Cam Koll. Ltd.ve Tic. Yedek Parça Solvent Esaslı Boya Panel Radyatör Trayler Römork Kazan Eşanjör Boyler Kağıt Makinaları İmali Uçak Yan San. Tic.Yed.Ş. ve Tic.ve Tesisl.Al2(SO4)3 Üretimi Yemek Üretimi Kriko Ev ve Mutfak Eşyaları Üretim Modüler Fayans-Cilalı plaka Susam .San. Arçelik A. Ltd.Ş. Bil Mobilya Ağaç San. Başak Emaye Isı Gereçleri San. Baycan Elektrik San.Ltd Şti. Otomasyon San. Tic. Şti.Ş. A. Kazan Plastik ambalaj imali Hazır Giyim Küp Şeker Mobilya İmalı Bakır İşleri Cam İşleme Buzdolabı Plastik Malz.Tic.Ltd. Bülent Sivri-Bülent Plastik Camiş Amb.A.(Eskort Mak.Ş.Ti. ve Tic. A. Tic. Conta. İşl. A.A. Şti.Teks.Kal. Aslan Susam ve Tahin Gıda Mad. Şti.Ş. Anlar Kauçuk Ür.Şti. ve Dış Tic. Basaş Amb.Şti. ( 2 ) Doğu Çay İşl.top.Kırtasiye San. İmalat San.ve Tic. Tic. Tic.Buzd. Şti. Can Conta San. Başak Giyim Teks. Tic.Ş. Ltd. San. Prç. İmalat İhracat İthalat Hazır Giyim Hazır Giyim Her türlü atık mad.Şti.San. Ltd.Kalorifer Plastik Enjeksiyon Makine Aksamı Yedek Parça Styrofor-Köpük Ambalanj Isı Gereçleri ve Dökümü Hazır Giyim Elektrik Kablosu Bakalit Beyaz Eşya Aksesuarı Beyaz Eşya Emaya El. Ltd. Deniz Döküm ve San. bronz. Botel Bobin Teli Kablo San.(Özge Gıda) Cihan Mak.Şti.

San.Ş.Ltd.Yed.Ş. Tic. A.Ş. A. Ersan Ofset Mat.Ş.Ş. Gıda mak. Ltd.Ş.Ş. A. Gözde Gıda Mobilya ve Kon.ocak Lületaşı. Es Sinter Ref. Şti. kek Endüs.Şti. Esanjör ve Evarepatör Ayakkabı ve Malzemeleri 213 . LPG.Tic.Tic. Şti. Şti. ve Tic.Tic. Eser Makine San.Ltd. damper Yemek İzolasyonlu çift cam (ısıcam) PVC kapı ve pencere Ses yükseltme cihazları Otomotiv Yan.Elemanı Tuğla Kiremit İş gözlükleri. Mal.Servo Elektronik Hisarlar Makine San.Ş. Mineral ve Kimyevi Mad.Ş. Esen Esk.Bilgisayar İltş.Ltd. Hazır Giyim Somun.Ş. A. A. Endel End. ( 2 ) İmamoğlu Un San. Tic.San.Tic.Ş. A. A.Ş.Tic.Ş. Tic.Ş. A. Seramik San.Şti.Ltd. Ltd. gazlı elek. İmalatı San.Şti.Şti. Tiner vs Seramik sağlık gereçleri Maden İşletme Öğütme Mermer İşleme Poliüretan-Sünger Pamuklu havlu dokuma Beton Mamulleri Çelik Eşya Soba Baskı ve Metraj Bisküi.Ş. Ltd.ve Tic.Elek. San.San. San. A. Eseltaş Esk. Tic. A. Konveyör San. Es Tuz Eskişehir Tuz Gıda San.Ş.Ş. A. Tic. Rek.Şti. San. ve Tic. Şti. Esmag Maden İşletme ve Öğütme A. Ltd. Tic. Göksel Cam İnş. Tur. Eskişehir Jant San.San. Elmas Esk.Şti. A. Kemal Körpe.A.Ş. A. A. Enzet İş Güvenliği Teçhizatları San. Tan.ve yan sanayi Oto Yan San. Şti. Tic. ve Tic.Tic. Etam Eğt. Ltd. Kamil Konfeksiyon Tekstil San. Ltd. Tic.San. Isıtıcı Yer karosu merdiven basama. San.Tic. A. Emek Özel Cıvata San.Tic. Mak.gaz. Fidan Makine (İbrahim Fidan) Galsan Plastik ve Kalıp San. Ltd.Ş. Tic. Tic. Ekart Mobilya Tek.Ş. Plastik imalatı Kiremit. A.Ltd.A. Ateş Tuğlası Makine imalat montaj taahüt Mobilya Tekstil Elektrikli fırın. Ltd. A. Güneşler Karasör ve Damper San.Malz. Hatipoğlu Cam San.ve Konty. Güler Emaye San. Tic.Tic.A.Ş.Şti. Tuğla Elektrik mal. Tic. Aş.Tic. parça Plastik parça Buzdolabı Kondensör İmali Cam-Ayna Zirai MakYedek Parçaları Yemek/Tabildot yemek Hazır Giyim Buzdolabı Yedek Parça Isı gereçleri Kapalı çelik kasa. San.gaz maskeleri vs Plastik Doğ. A. Hiz. Ltd. ve Müş. San. Jamak Jant ve Mak. Metal İşleme Matbaa-Ambalaj İş Makineleri ve Yedek Parça Konvayer Vinç RadyantlıTuğla Taşı Tuz İmali Tekstil.Ş. Genmak Makine San. Eston Eskişehir Beton San. Doruk Ev Gereçleri San. Ş Ergünler Pres Döküm Kalıp Mak.Ş. Şti. Isıtaş Soba San. Eti Gıda San.Ürünleri San. Esteks Teks.Ş. Tic. Kıvanç Makine Döküm San. Kafaoğlu Metal Plastik Makine San.Ltd. Mak.Şti.Ş.Ş Hayri Durukan . San. Eti Makine San. A. Tuğla Kiremit Fab.Turz. d. A. ve Çift Cam İm. Eray Plastik Doğ. Tic. Şohben Yan Ür. Tic. ( III ) Dündarlar Makine San. İncesu Isı Gereçleri San. Tic. Kıraç Elektrik San.Ş.Tic. Eskim Kimya San. Hasel Yemek Gıda Hizmet İşl. Tic.Ş.A. Ltd.Şti. A. Göral Tarım Mak.OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB Dolsan Dolgu Mad.Ş.Sist. Ltd. Şti.elk.Ş. A. San.Ş.Tic. Tic. Esmer Mermer İnş. madencilik Cıvata. Ltd.A. Tic.Tic.Ş.Malz.Ş. A. (Öztürk Plastik) Elevsan Elektrik Ev Aletleri San. İzocam Tic.Ş.Ltd.San.İnş. Şti. Şti.hazır sıva isolasy. Esco Emaye Dökğm San. Gülay Kanatlı (KŞA) Gülbaş Makine San. Tic. ( 2 ) Eş Çelik Isı Cihazları San. Şti. A.Tic. Ertan Döküm ve Mak. A. San.Ş. A. A. ( 2 ) Eskişehir Seramik Kim.Birlik Tek. Koray Ayakkabı Mal.Ş. Kahvecioğlu Metal San.Lületaşı Madencilik San. Tic.Ltd. Kamer Karo Mermer San. ICF Isı Cihazları Fab.Ltd. Esbirsan Esk. Parça İmali Bzd. Somun . Tic.Ulaş Plastik Kılıçoğlu Yapı Elemanları San. Şti. Bağ. Ve San. Oto Yed.Tic. Hazır Giyim Hasır beton. Tic. Jant Makineleri Boya. Espol Sünger ve Kimya Ltd. Tic. Şti.Ş. A. Kayalar Müh. S. A.Tic.San PVC kapı ve pencere Soba ve termosifon Un Ev Isıtıcıları Soba Kauçuk köpük boru ve levha Jant Üretimi Oto Soğt. A. Şti. Linyit. Hatipoğlu Plastik Yapı Elemanları San. Tic. Prç.San. İş. Tic.Tic. Tic. A.Tic.Elek.Ş. Hatpen PVC Kapı Pencere Sis. ( I ) Ertanlar Mak. Tic. Fatih Giyim Tekstil San.Ltd.giyim Emaye Isı Cihazları Prefabrik Malzeme Prefabrik İnş. cıvata oto yed. A.Tic. Amb.Tic. Tic.Tesis İmalat San. Tic.

Tic. Tic. Mesel Metal End. Tic. Şti.Tic. Mustafa Durali Emaye Mürsan Metal Üretim San. somun ve bağlantı elm. Sakarya Madencilik San. A.Turizm San. A. Şti.Ş.Ş. ve Tic.Ahşap. A. Oluklu Mukavva. Ltd. A. Şensarı Koll.Şti.Tic.Ş.Ş.Metal San. A. Şti.(2) Ömer Zeydan-Rıza Zeydan Önaysan Metal San.Ş. A. Tic.Ş. Ltd. Oto Yedek parça Kauçuk ve Plastik Ürünler Merdiven Basamağı Vantilatör ve kalıp imali Defter. Şti.Tic. A. A. Soba San.Ş. Sertaş Ateş Tuğ.ve Metal Parça.Ş. Ltd. Mak. Reckenderees Plas. A. Şimsirel Kimya San. A. Şti. Ltd.Ş. Suntasan Orman San. A. Tars Uluslarası Dış Tic. Koll.ve Yedek Parça İmalatı Kumsan Kum ve Mıcır San. San. Ltd. A. Maya Mekanik San. Ltd. Şti.A. San. Ürünleri San. Sarar Giyim Teks. Tekin Mak.Şti. Kim. Şti.Tic. Saf Yem San.Ş. Ltd.Ş.Ş Köklüce Mak.. San. Ltd. A. Teknosistem Tekn. Mercan Kauçuk San.Tic.Ş. Şti. Ltd.Ş Tamsan Tek.Şti.Ş. Pınar Süt Mamülleri San. A. A.Ş. Toprak Seniteri ve İzo.Tic.parke Aryonil savunma sistemleri Prefabrik Yapı Elemanları Ateş Tuğlası Soba ve Pik Plastik İmalatı Preslenmiş yonga levha Traktör ve İş Mak. Toprak Kağıt San A. Tam Gıda San. Satıroğlu Kereste San. A. Öz Çancı Emaye Isı Mam.Ltd.Tic.A. ve San. San.Ş.Tic. Ltd.Mon. (Özge) Tanatar Kalıp ve Pres İşleri San.Ş. Teks. Şti. San.Ş.Tic. Ltd. OMK Oluklu Mukavva Kutu Amb. A. San. Haz. San. Serka (Esyapı) San. Şti. Ltd. Mamulleri San.Tic. A. Starplast Plas. San.Tic. Şti. Karma Yem Oluklu mukavva kutu Hazır Giyim Bakliyat sıvıyağ kuru meyva Beyaz eşya metal prç. Pehlivanoğlu Emaye Isı Ger. Tar-Mak San. Tarkon Tarım Mak ve Konstrüksiyon Ürn.Ltd.Dosya Basım Ürünü Met.Tic.A.Şti. Şti. İzolasyon Mües. San.Esk. Tic. Perit Metal İnş.A. A. Nevzat Kaymak Nigar Oluklu Kutu Amb. San. San. Mekol Kollektör San. ve Ahş.San. Tekniker Mak. Şti.San.Tic.Ş.Tic. A.San. A.Otomasyon Tic.Ltd. MSM Metal San. Ltd. San. ve Tic. Pemosan Mutfak Dol. Ltd.Tic. Büro ve Ev Eşy. Öznur Pres Mak. Plastik Pencere Kapı Üretimi Elektromekanik Isı cihazları Karma Yem Gazete ve Yayını Maden Üretim ve Paketleme Hazır giyim Doğ.Müh. Şti. Bordür İnşaat malzemeleri Zirai Tohumlar Buzdolabı parçası Metal Pres işl. A.Ş.Tic. Ltd. Pim Mak.A. Ltd. ( 2 ) Nova Kalıp San. A. Tic. Emaye Soba ve Aksesuarı Hazır Giyim Pres Saç İşleri Cam ve Bardak Üretimi Emaye ve Soba Pencere mobilya Örme Kumaş ve Konfeksiyon Kuruyemiş İmali Emaye ve Soba Süt ve mamülleri Konteyner İmali Cıv. Savronik Elektronik San.Ş. Ltd. San.Ş.Ş Tezsan Mak. Tic. Özgül Giyim San.Ş. Tic.Tic. Amb. Döküm Madde ve Makina Ziraat aletleri Hazır Giyim Ziraat aletleri Metal Doğrama Makine imalatı ve CNC torna Duvar Boyası Talaşlı İmalat ve PVC Kapı Cam yünü boru izolasyonu Seramik Yer Döşemesi 214 . San. A. Tic. Eskişehir Soba San. Tic. Şti. Tic. Pen. Terrako Yapı Malz. Şti.ve Haz.Tic. A.Tic. A. KWS Tarım Ticaret Ltd. San.Ş. San ve Tic.Ş. San. Tic. Tic.Ş.Tic.Ş. Paşabahçe Cam San. Peyman Kuruyemiş Gıda Ürünleri San. Metesan Metal ve Ağaç San. Şti. Matasan Mak. Tic. Saray Doğ.ve Tic.Ş Taç Plast Plastik San. Şti. Ür) Şahlan Kabin Makine San. Şti. Ltd.Tic. Tic. Şti.Karo Seramik Kağıt-Karton mamulleri Hertürlü metal kompenat Kilit Taşı. Bisküvi Ambalaj Buzdolabı Metal Par.Ş. Ltd.Ş.Tic.Ş. San. Kabini Asfalt Mak Polimer Kimyası Plastik Yan San.ve Kap. Mersan Merdiven Bas.Ş. San. Çim Taşı. A. A. Şti. Kutu Plastik Malz. Ahşap Kereste. Mak. İş. San.Ş.OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB Korsel Kağıt Selüloz Or. Sakarya Gazetecilik ve Matbaa San. Proje İma. Pınar Emaye Isı Ger. Reta Elektromekanik. Şti. Ltd. Meteksan Matbaacılık ve Tebrik San.Ş. Tic. San. ve Dış A. Oğuzlar Tarım Ürün. Tic.Tic. Tic. San.-Ebru Cam Küpeliler İnşaat Malz. Poriş Porsuk Mak. Orkun Giyim San. San.Tic.(Dekor Or. Şofben Yedek Parça Soba ve Emaye Isıtıcı Cihazlar Çelik ve Ahşap Büro Malz.Tic.Tic. A.Tic.Tic. Şti.

Ş. Kartal Kiremit. Şti Manyezit A. Merkez Esk. Merkez Esk. ve Tic. Ltd.Ş. Yasin Çakır Un San. Ltd.Ş.Ş.Tic. San. Tic. Akgül Kimya San. Merkez Esk. Şti.Ş. Tes.) Kılıçoğlu Toprak San. Güneş Kiremit San. Merkez Esk. A. A. Kumsan Ltd. Merkez Esk. Merkez Esk.Ş. Gençler Meşrubat San.Pancar Sökme Akaryakıt Her türlü torna işleri Mobilya Un ve yem mamülleri Aleminyum döküm işleri Cıvata ve Somun Her Nevi Tarım Makinaları Organize Sanayi Müdürlüğü 2004 Tablo K.Ş. A. Tic. Tic. Merkez Esk.Akary. Tic. Tic. Erden Gıda San. A. Tic. Tic. A. Tic. Asfalt Plant Tesisi Tekin Karo Aygaz Dolum Tesisleri Milengaz Dolum Tesisleri Atik Gıda San. Merkez Esk.Ş. A. Çikolata Yem Sirke Meşrubat Jant Traktör Römorku Jantı Manyezit İşl. Merkez Esk. PAK Un San. Şti. Merkez Esk. Tic. Basma Dokuma Un Un Un Un Un Un Un Un Bisküi Şekerleme. Örnek Un San. Yatırımları T. Aydın Un San. Detsan Kimya San.Şti. Bşk.Ş. Sarar Tekstil San. Merkez Esk. Aydın Un Değirmeni Tunç Atabay Un Fab. Merkez Esk. A.Akrilik Küvet Turan Kağıt Amb. Tic. Merkez Esk.Tic. Şti. Tic. Turmetal Makine San. Kiremit Tuğla. Merkez Esk.San. Merkez Esk. Türkmenoğlu Mak.Ş. Tic. Merkez Esk.9 Eskişehir Merkezde Bulunan Sanayi Kuruluşları YERİ Esk. Merkez Esk. Esbeton San.A. A. Akrilik Küvet Kağıt ve Ambalaj Ziraat aletleri Külküvatör. San.C.Tic.Ş. Merkez Esk.San. Ltd. ve Tic. Merkez Esk.A.Tic.Ş. Şti. Merkez Esk. Ltd. Kiremit Tuğla.Tic. Merkez Esk. Merkez KURULUŞ ADI Entil End.Ş. Turan Tarım Mak.Ş. Merkez Esk. Merkez Esk. Merkez Esk. Tümyurt Nakliyat Otom. Demircan Un San. Şti. Tic. Kiremit Tuğla Tuğla.Ş. ÜRÜN CİNSİ Prefabrik Yapı Ürünleri Prefabrik Yapı Ürünleri Uçak Bakım Şeker Üretimi Makine Üretimi Lokomotif Ağır San. San. San. Kiremit Hazır Beton Hazır Beton Hazır Beton Hazır Beton Asfalt Plant Asfalt Plant Karo LPG Gaz LPG Gaz Büsküvi Meyve Sebze Konsantresi Süt ürünleri Süt ürünleri Kolonya Kimyevi Madde 215 . Merkez Esk. Ltd.Ş.Tic. Tic. A. A. Merkez Esk. Kükre Sirke San.(Tekno) Yalçın Mobilya İma. Tuğla. Ilgazlar Hazır Beton San. A. Eti Büskivi Gıda San. Merkez Esk.Ş. Şeker Mak. Yasin Çakır Un San.Ş. Mühendisler Un San. Merkez Esk. Öc Jant San. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı Şeker Fabrika A.OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB OSB Toprak Seniteri ve İzo.Ş.Tic. A. A. EsYem San Tic. Merkez Esk. Merkez Esk. Hava Tesisleri Uğrak Süt Ürünleri Ağapınar Süt Ürünleri San. Tic. Serka Beton San. Tic. Merkez Esk. Merkez Esk.Tic. Tic.Ş. Şti.Ltd. ve Kim. (Esk. Başak Kiremit San.Ltd.Tic.Tic. Gökay Soğ.Tic. Merkez Esk. Merkez Esk. Merkez Esk. Merkez Esk. Merkez Esk. Tic. Tahranlar İnşaat Ltd. Özaltın Toprak San. Merkez Esk. Tulomsaş A. Şti Büyükşehir Bel. A. San. Ltd. Yıldız Metal Makine (Cemnur Pres) Yörükoğlu Mak. Es Jant San. Eston San. A.Tic. Merkez Esk. ve Tic. Merkez Esk. Şti.San. Merkez Esk. Merkez Esk.Ş. Yükseliş Makina San.San. A.

KURULUŞ ADI Kale İnş. Merkez YERİ Esk.485 128 1995 73. Tekno Sistem Ltd.370 90 1991 50. birbiri ardına işletmeye alınmalarıyla birlikte kullanılan elektrik miktarında ve kurulu güç miktarında önemli artışlar meydana gelmiştir.520 193 2001 145. Minersan A.Mobilya Em-Sa Mobilya San. Merkez Esk. Merkez Esk.10’de firma başına kurulu güç miktarları ile Tablo K. Evsan Isı San.5 735. Gürsan Mobilya San.11’da ise faal firmaların sektör başına kurulu güç miktarları verilmiştir. Şti. il Müdürlüğü 2004 Emaye Boru Soba Soğuk Metal İşleme ÜRÜN CİNSİ İnş.9 216 .64 katlık bir artış olmuştur.5.3 679. Şti. Mlz.10 Yıllara Göre Firma Başına Kurulu Güç Miktarları Yıllar OSB’de Elektrik Tüketimi Kurulu Güç (KW) Firma Sayısı 1990 43.8 689.985 107 1993 57.4 543. Eska Kauçuk San.5 509. vitrifiye Mermer Ürünleri Bilgisayar Programları K.2 519.1 Organize Sanayi Bölgesindeki Enerji Tüketimi Her yıl işletmeye açılan kuruluş sayısında değişiklik olduğundan elektrik enerjisine olan talep artmaktadır. Merkez Esk. Merkez Sanayi ve Ticaret Güler Emaye San. Sektörel açıdan değerlendirildiğinde . Yatırım ortamının uygu. firma sayısı. Tablo K.5 912. firmaların üretkenliklerini göstermeleri açısından son derece önemli bir faktördür.025 112 1994 66.940 136 1996 97. Şti.670 200 2002 147. Merkez Esk. Porvit Porsuk Seramik San. Merkez Esk.710 185 2000 145.760 181 1999 125. Merkez Esk. Ader Mobilya San. Seramik.5 SANAYİ GRUPLARINA GÖRE ÜRETİM TEKNOLOJİSİ VE ENERJİ KULLANIMI K. Tic. kurulu güç ve diğer ortam şartları sanayinin gelişiminin ortaya koyan önemli göstergeleri teşkil etse de.0 476.Esk.9 512.7 730.740 146 1997 123.175 98 1992 50.5 754. Ençel Ltd.Ş.4 728. geçen yılın elektrik tüketimlerine göre tüm sektörlerde elektrik tüketimi artmıştır. Geçen yıl içinde en çok elektrik tüketen sektör % 37 ile Taş ve Toprağa dayalı imalat sanayi olmuştur. Kurulu güç miktarında 1990 yılından 2001 yılına kadar 3. Şti. Firma başına kurulu güç bakımından son yıllarda önemli artışlar görülmektedir. Merkez Esk.Ltd. Ltd. Büyük ölçekli kuruluşların inşaatlarının bitirilip. Merkez Esk.300 203 2004 188. elektrik enerjisi tüketimi. Tablo K.930 203 2003 148.620 168 1998 124. Merkez Esk.7 669. Kanepe Üretimi Mobilya Üretimi Mobilya Üretimi Mobilya Üretimi Kauçuk Kağıt Ürün. Tunç Kağıt San.990 207 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 Firma Başına Kurulu Güç(KW) 481.0 728. Merkez Esk.

732.192.0 1.171.702 20.820.352. Kauçuk ve Plastik San.308 14.046.573 53.8 Madencilik 1. Gıda Sanayi % 10.730 153.3 2003 2.482.8 2.513.1 2002 2.393.313.380.236.328.2 2.182 1.138 1.995.5 1.628.741 79.710 0.5 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 1999 2.5 1. Madencilik ise % 1 olmuştur.287 1.818 Kimya.363.723.520 188.570.936.610 16.935 22.961.598.181 217 .560.430 35.099 24.4 1.260 17.490 3.530 6.307.055.1 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2003 1999 22.668.690 4.738.187 7.408.133 1.0 1.315. 13.262 948 1.270 1.022.0 Metal Eşya Sanayi 1.14’de.047.990 27 Diğer sektörlerin toplam elektrik tüketimi içindeki payları ise şu şekilde olmuştur.918 48.953.131.910 13.180 15.657.904.8 Orman Ürünleri ve Mobilya San 1.8 1.435 62.965 15.7 2.913. 25.209.3 Kimya.7 1.doğalgaz tüketimi ise Tablo K.660 21.830 13.328 22.317 17.930 1.629.776. Kimya.11 Faal Firmaların Kurulu Güçlerinin Sektörel Dağılımı KURULU GÜÇ (kVA) Sektörler 1998 Makine İmalat Sanayii 22.652 9.634.8 2001 2.670 0.007. Kauçuk ve Plas.390 4. 12.042.648.500 6.292 5.728 2.770 148.12’de kullanılan enerjinin sektörlere ve yıllara göre dağılımı.645.601 75.498 21.823.0 918.6 1.2 1.4 6.0 Taş ve Top.460 22.624.370 20.390 4.460 21.8 1. San. 30.383 8. 2.372 4.032.785 22.296.306.292 4.931.911 Orman Ürün.722.387.504.4 2000 2.9 1.028 295.308 2.535 20.442 35.012.646 330.485 85.954 Metal Eşya Sanayi 21.800. Organize Sanayi Bölgesinde yıllar itibariyle elektrik tüketimi Tablo K.664.501 19.4 1.210 20.216.754. San.266.201.461 TOPLAM 227. 19.571.13 Güç Başına Enerji Tüketiminin Sektörel Dağılımı Sektörler 1998 Makine İmalat Sanayi 2.1 1.343 1.066 Taş ve Top.988.490 Tekstil.670 7.480 19.003.55 2003 30.5 3.3 1.430 33.149.6 2003 70.814 242.360 Madencilik 4.080 33.610 7.690 3.153. Tablo K.471 Gıda Sanayi 18.161.080 21.662.180 15.4 1.Makine İmalat Sanayi %22.727 57.077 40.2 Hazır Giyim Sanayi 1.540.25 2004 42.4 1.703.9 9.770 16. 1.760 Yıllık Artış (%) 1.7 1.082. Dayalı İm.12 Yıllara ve Sektörlere Göre Kullanılan Enerjinin Dağılımı(kw/h) ELEKTRİK TÜKETİMİ (Kw/h) Sektörler 1998 1999 2000 2001 Makine İmalat Sanayi 64.420 7.689 92.071 YILLIK ARTIŞLAR 20.923.8 2004 90.487.630 13.6 Tablo K.046 2.935 15.252.6 -10.876.400 33.510 125. Dayalı İmalat San.5 1.594 412. Kauçuk ve Plastik San.3 1.840 Sanayii Madencilik 3.562 26.468.732 5.143 8.284 30.660 266.979 4.335 Orman Ürünleri ve Mobilya San.4 886. Orman Ürünleri ve Mobilya Sanayi % 5.544 62.888 18.0 2.237.460 21. ve Mob.231 2004 2. San.210 62.870.940 24.152.490 6.920 4.025 16.096 1.117.3 1.687 3.828.291. Tablo K.733.241.991 29.775 35.25 2001 23.15’de verilmiştir.937.8 2.440 17.670 147.223.049. Kauçuk ve Plastik Sanayi % 16.995 19.510 145.235 Kimya.484.5 919.046 18.81 24.537.127.358.797.001 19.710 7.5 Gıda Sanayi 1.300 0.645 237.Dokuma ve Hazır Giyim 6. 65.000.10 2002 29.434.8 TOPLAM 1.863 3.222.146.260 Taş ve Toprağa Dayalı İmalat San.560.859 4.784.4 1.080 22.530 10.717.13’de faal firmaların güç başına enerji tüketiminin sektörel dağılımı gösterilmiştir.76 2000 22.510 Toplam 124.935 15.746.856 26.030 Hazır Giyim Sanayi 8.391.143 2.0 757.571 121.717.654.510 145.630 Gıda Sanayi 13.460 Metal Eşya Sanayii 21.410 41.610.448 43. Hazır giyim sanayi % 3.787 9.520 15.430 36.526 21.272.8 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 2002 65.5 1.078.Tablo K.583 2. Tablo K.

0 45 .27 8.9 44 .207 2001 188.000 0 1993 1994 10 .701.6 99 26 .000.410.941 1998 227.15 OSB’de Doğalgaz Tüketimi Yıllar Doğalgaz tüketimi(m³/yıl) 1993 10. Son on yıl içinde OSB’deki doğalgaz tüketimi 177 kat artmıştır.562.2 95 .543.085 1996 133.295.127.045.56 2.530 2004 412.667 1994 10.131.295.14 OSB’de Elektrik Tüketimi Yıllar Elektrik tüketimi(kw/h) 1993 84.000 2000 2001 2002 2003 2004 Doğalgaz tüketimi(m³/yıl) Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 218 .353.904.000. 2003 yılında 233.944.017.41 0.774 1997 62.96 3.000 10 .000 1995 14 .693 2004 257.266.660 2000 266.497 1997 188.699 1996 26.42 6 300.814 1999 242.800.000.000.788.099 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 Tablo K.Tablo K. P P P P OSB'deki Doğalgaz tüketimi(m³/yıl) 18 8.1 95 .328 1998 67182.000 1999 168.94 2 18 2.188.914 m³’e .000.026 1994 82.000 50.963.071 2002 303.645 2001 237.000.91 4 23 3.5 43 .195.7 74 1996 1997 62 .69 3 25 7.963.998 1995 14.903 1995 101.597.693 m3 ve 2004 yılında 257.3 28 67 .0 17 .96 3.6 67 100.184 m³ olan doğalgaz tüketimi 2002 yılında 182.87 1 18 9.017.871 Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü 2004 Türkiye’de doğalgazı ilk kullanan bölge ünvanına sahip olan Eskişehir OSB’de 1991 yılında 2.914 2003 233.000 200.9 98 150.313.942 2002 182.278.20 7 250.16 2.871 m3’e çıkmıştır.871 2003 330.944.426 2000 189.0 00 1998 1999 16 8.397.960.

Asbest tozları üretildiği ve işlendiği bir fabrika kapatılmıştır. Şilempeden hayvan yemi ve potasyum sülfat gübresi elde edilmektedir. Eskişehir’de bulunan ESÇİM A. K. K.4 Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Gürültü Kirliliği Sanayi Kuruluşlarının Gürültü ölçümlerine 2002 yılında başlanmış olup gürültünün etkileri ile ilgili veri tabanı oluşmamıştır.3 Sanayiden Kaynaklanan Toprak Kirliliği Bu husula ilgili E. şeker pancarı melasından ispirto elde ederken oluşan şilempedir. Pancar yıkamadan artan çamurlu atıksular havuzlarda çöktürülerek Porsuk çayına verilmektedir. yeterli teknik önlemler alınmadan atık gaz ve tozların atmosfere bırakılması. boyalı ve kimyasal madde içerikli sanayi atıksularını Su Kirliliği Kontrol Yönetmelinde ön görülen standartlara uygun hale getirip şehir kanalizasyonuna bağlatmıştır. Sarar Tekstil A.1 Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Hava Kirliliği Hava kirliliğinin en önemli kaynaklarından birisi hiç kuşkusuz endüstriyel kuruluşlardır.Ş. Toprak ve Arazi Kullanımı bölümünde gerekli bilgiler mevcuttur. İkinci tür atık. TÜLOMSAŞ Lokomotif ve Motor Sanayi madensel eriyik içeren sanayi atıksularını arıtma tesislerinde arıtarak şehir kanalizasyonuna vermektedir. Sanayiden kaynaklanan hava kirliliği temelde yanlış yer seçimi. Hava İkmal ve Bakım Fabrikası tehlikeli atıksularını arıtma tesislerinde arıtarak SKKY’deki standartlara uygun hale getirip Porsuk Çayına vermektedir. Yüksek kükürtlü ve düşük kaliteli yakıtların kullanıldığı yakma tesislerinin bulunduğu fabrika yoktur. TUSAŞ Uçak Sanayi atık sularını arıtma tesisinde arıtarak şehir kanalizasyonuna vermektedir.K.Ş. döner fırın klinker soğutma ünitesinde ve döner fırın bacasında elektrofiltre vardır.6.2 Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Su Kirliliği Organize Sanayi Bölgesi atıksuları.6. K. adı ile geçen çimento fabrikasının. eski yada yanlış ve eksik teknolojinin seçiminden meydana gelmektedir. Şeker Fabrikası iki türlü atık bırakmaktadır. Şehir Kanalizasyon Arıtım Tesisleri tamamlandıktan sonra Büyükşehir Belediyesiyle yapılan protokol gereği tek bir kanaldan istenilen limitlere düşürülüp kanalizasyona verilmektedir.6. Büyük sanayi kuruluşları genelde doğalgaza geçtiğinden sorunlar azalmıştır. 219 .6 SANAYİDEN KAYNAKLANAN ÇEVRE SORUNLARI VE ALINAN ÖNLEMLER K. 1.6.

5 Sanayi Tesislerinden Kaynaklanan Atıklar Bu konu ile ilgili bilgiler “N.2002 tarihinde yenilenmiştir.6.12.K. bu tesislerden kendi Acil Eylem Planları yapmaları istenmiştir. Atıklar” bölümünde verilmiştir. Büyük Endüstriyel Kazalar Acil Durum detay Planı İçersinde kalıp Acil Eylem Planı yapan sanayi kuruluşları ile ilgili liste Tablo K.7 SANAYİ TESİSLERİNİN ACİL EYLEM PLANLARI İlimiz Büyük Endüstriyel Kazalar Acil Durum Detay Planı 15.16’de verilmiştir. 220 . K. Planın Ek 1’inde Acil Durum Planı kapsamına giren tesisler belirlenmiş olup.

Ş Izotoprak Kağıt San. A. Muttalıp Mevkii Sivrihisar cad. A. Tic. Ve San.Ş izolasyon Müessesi İzocam Tİc.Ş Arçelik Ford Otosan A.16 BÜYÜK ENDÜSTRiYEL KAZALAR İÇİN ACiL DURUM PLANI KAPSAMINA GiREN TESiSLER Sıra 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Tesisin Adı Aygaz Dolum Tesisleri Likitgaz Dolum Tesisleri Tülomsaş Tusaş Şeker Fabrikası A. Organize Sanayi Bölgesi İnönü Organize Sanayi Bölgesi Organize Sanayi Bölgesi Organize Sanayi Bölgesi Organize Sanayi Bölgesi Organize Sanayi Bölgesi Organize Sanayi Bölgesi Telefonu 3150486 4112459 2348130 3222030 2302738-39-40 2360300 5912440 2280458 2361480 2360549 2360718-19 2360185 2360423 221 . ve Tic. Ahmet Kanatlı Cd. A.Ş Adresi Aşağısöğütönü köyü Noda Deresi Mevkii Bursa Yolu 16.Ş Terraco Yapı Malz. Km Hoşnudiye Mah.Ş Birlik Sünger Espol Sünger Eskim Kimya San.TABLO K. A. San.

Eskişehir OSB Bölge Müdürlüğü Verileri (1992-2004) 4.Eskişehir Sanayi Odası Verileri (1983-2004) 2.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1992-2004) 222 .KAYNAKÇA : 1.Eskişehir Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü Verileri (1983-2004) 3.

147.Kapasitesi : 75.862. ALTYAPI.km’de bulunan Atıksu Arıtma Tesisi ile .000 m L.031 m3 .089.Bankalar.(L). Dini Kuruluş ve Hayır Kurumları 497.105.746.Sanayi İşletmeleri 49.5 Doğal Gaz Boru Hatları İlimizde 87.1 Su Sistemleri Kente verilen temiz su kaynağı ile ilgili olarak.1.1.286 m3 .93 m2 P P L.18”.6”.3 Yeşil Alanlar Kent içindeki yeşil alanların toplamı Kişi başına düşen yeşil alan miktarı : 258.Ana toplayıcı Hatları Çap ve Uzunlukları : Ø2400–Ø300 .1.Atıksuların Uzaklaştırılması : Alpu Yolu 3.988 m (Dn40. DN 32) Servis hattı bulunmaktadır. Kanalizasyon ve Arıtma Sistemi Kentin atık suları ve yağmur suları ile ilgili olarak . Dn 90.DN 63.552 m3 .874. 36.000 m L.Kanalizasyon sistemi : Ayrık sistem . 330.407.2 Atık Su Sistemi.8”.Atıksu Arıtma Tesisi : Aktif Çamur Sistemi . ULAŞIM VE HABERLEŞME L.Yağmur Suyu Uzaklaştırılması : Porsuk Çayına Deşarj . DN 125) Dağıtım Şebekesi ve 166.Yağmur suyu İletim Hattı Boru Çapı ve Uzunlukları : Ø 2000 – Ø 300 .633 m3 olmak üzere toplam 187.22”) Çelik boru hatı. Meskenler 105. - Temiz su kaynağı : Porsuk Çayı Temiz su kaynağı kapasitesi : 320000 m³/gün Günlük çalışan kapasite : 80000 m³/gün Suların iletildiği sistem : Kapalı Şebeke Sistemi Boru cinsi : Spiral Kaynaklı Çelik Boru Ana Besleme Hatları Çap ve Uzunlukları : Ø1400-Ø400. P P P P P P P P P P P P P P 223 .Boru cinsi : Beton Boru .Boru cinsi : Beton Boru . Mahalli İdareler 3. KİT. İlimizde 2004 yılı sonu itibarı ile Resmi Dairelerde 17.2 ha : 5.10”.965 m (DN 20.12”.1.447 m3 Doğalgaz kullanılmıştır. Ticarethaneler 9.000 m³/gün .1 ALTYAPI L.354 m3 .488 m (4”.701.1. .571 m3 .4 Elektrik İletim Hatları İlimizdeki elektrik iletim hatları ile ilgili bilgi mevcut değildir L.600 m .

hiyerarşi durumlarına göre. 2490 km’si stabilize olup 242 köy.626 km’si ham yoldur. 172 km’si tesviye yol olup 2 köy yararlanmaktadır.1 Karayolları L. Eskişehir İli sınırları içerisinde 384 km’si devlet yolu. Türkiye’de büyük ve önemli bir sektör olan karayolu yük ve yolcu taşımacılığında karşılaşılan sorunları çözmekte. Tablo L. karayolu. köy ve orman yolu bulunmaktadır. elverişli.Bakım Şube Şefliği 2004 40 km 78 km 66 km 138 km 109 km 51 km 57 km 92 km 42 km 51 km 99 km 224 . hizmet düzeyini yükseltmekte ve dış dünya ile tam entegrasyonun sağlanmasına yardımcı olmaktadır. hızlı ve güvenli olması zorunludur. Köy altyapı hizmet alanında yer alan 3899 km’lik köy ve orman yolunun 611 km’si asfalt olup 107 köy.L. Yolu bulunmayan köy yolu yoktur.Bakım Şube Şefliği 2004 km km km km km km Tablo L.2. Karayolu ulaştırmasının altyapısı. 3950 km.1 Karayolları Genel İnsan ve eşyaya yer ve zaman yararı sağlamak şeklinde tanımlanabilen ulaştırma hizmetinin. il yolları. Karayolu taşıması özelliğinden dolayı tüm ülkelerde vardır. İlin ilçelere ve bazı il merkezlerine uzaklıkları aşağıdaki gibidir. karayolu sistemiyle gerçekleştirilen bölümü “Karayolu Ulaştırması” dır.1 İlin Komşu İllere Olan Uzaklığı Eskişehir – Kütahya 83 Eskişehir – Afyon 168 Eskişehir – Ankara 232 Eskişehir – Bolu 297 Eskişehir – Bilecik 80 Eskişehir – Bursa 148 Karayolları 46.1. Ancak genel taşıma içindeki payı ülke ekonomisinin durumuna ve ülkenin coğrafi konum ve boyutlarına bağlı olarak değişmektedir. 464 km’si İl yolu olmak üzere toplam 848 km. İl sınırları içerisinde bulunan çevre yolu 25 km’dir. Dünya genelindeki gelişmelerle birlikte. köy yolları ve orman yollarından oluşmaktadır.2 İl Merkezinin İlçelere Uzaklığı (km) Eskişehir – Alpu Eskişehir – Beylikova Eskişehir – Çifteler Eskişehir – Günyüzü Eskişehir – Han Eskişehir – Mahmudiye Eskişehir – Mihalgazi Eskişehir – Mihalıççık Eskişehir – Seyitgazi Eskişehir – Sarıcakaya Eskişehir – Sivrihisar Karayolları 46. devlet yolları.2.2 ULAŞIM L. Karayolu ulaştırmasının diğer ulaştırma şekillerinde olduğu gibi ekonomik.

Tablo L. devlet ve il yolları üzerindeki seyir ve taşımaları (trafik yükü) Tablo L.026 694.492. 225 . İlimiz hudutları içerisinde kalan toplam karayolu uzunluğu 846 km olup.3 verilmiştir. bunun 213 km’sı bölünmüş yol.Eskişehir İl Karayolu Durumu Tablo L.2’de gösterilmektedir.Bakım Şube Şefliği Yük (Ton-km) Toplam Devlet Yolu 2. kavşaklar ve yeşil sistem güzergahları Şekil L.3 Otoyollar.830 Eskişehir Büyükşehir Belediyesi bünyesindeki yollar.492.2’de verilmiştir.065. Devlet ve İl Yolları Üzerindeki Seyir ve Taşımalar (Trafik Yükü) Yılı Taşıtlar (Adet-km) Toplam Devlet Yolu 1998 694.830 3. 25 km’sı çevre yolu statüsündedir.065.632 Yolcu (kişi-km) Toplam Devlet Yolu 3.026 Karayolları 46.Otoyollar.632 2.

1 İlimizin Yol Durumu 226 .Şekil L.

Şekil L.2 Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Bünyesindeki Yollar Eskişehir Büyükşehir Belediyesi 2004 227 .

Kayıtlı 500 adet ticari taksi 23 sabit taksi durağında hizmet vermektedir. Eskişehir’in yeni yapılaşan bölgelerinde bitişik nizama Büyükşehir Belediyesi tarafından izin verilmemektedir.17’dir.2. Tramvay minibüs ve otobüslerde günlük olarak taşınan yolcu sayısı Tablo L.000 Minibüs 211 15 70.2.07.4’te verilmiştir.L.000 ha olup.000 Otobüs 150 80 60.1.000 ha’dır.4 Kent İçi Yollar Eskişehir İlinin imar planının bitişik nizam olması bunun yanında yüksek binaların şehir merkezinde bulunması hava kirliliğinin oluşmasını doğrudan etkilemektedir. Büyükşehir Belediye Meclisi’nin 26. Meşelik ve Küme Evleri bölgelerinde görülmektedir.3 Toplu Taşım Sistemleri Kent içi taşımacılıkta belediye ve halk otobüsleri ile minibüsler kullanılmaktadır.2 Ulaşım Planlaması L. Özellikle büyük caddelerde bu sorunlar yüzünden egzoz gazları dağılamamaktadır.500 kadardır. Yolların toplam planlanan alan içindeki oranı 0. Araç başına günde ortalama 750 yolcu tahmini ile taşıdıkları günlük toplam yolcu sayısı 12. 228 .4 Otobüslerde Taşınan Yolcu Sayısı Toplu Taşıma Araç Türü Araç Sayısı Yolcu Kapasitesi Yolcu Sayısı Tramvay 18 209 60. Tablo L. L. Kış aylarında inversiyon olayının yaşandığı günlerde bu sorunlar daha çok gündeme gelmektedir.2. Bu sorunlar havanın dağılmasını engelleyerek kirli havayı aşağı seviyelerde tutmaktadır.1. yolların toplam alanı ise 2.2002 gün ve 13/91 sayılı ile onayladığı Revizyon Nazım İmar Planının plan alanı yaklaşık 12.000 Ruhsatlı 168 adet taksi dolmuş bulunmaktadır. Bunun en güzel örnekleri Hasan Polatkan Bulvarı.000 TOPLAM Eskişehir Büyük Şehir Belediyesi 2004 379 190.1.

2 Demiryolları L. 1892 yılında işletmeye açılan garın yurdun her tarafı ile bağlantısı bulunmaktadır.2.2.797 SİVRİHİSAR 6.833 SEYİTGAZİ 2.824 kw elektrtik ve 11.200 yolcu kapasitelidir.2. Tiraj yollar 8 adet olup. 229 . İstanbul – Ankara İstanbul – Denizli İstanbul – Konya Ankara – İzmir Eskişehir – İzmir Eskişehir – Konya Güzergahında çalışan yolcu trenleri mevcuttur.261 Tablo L. Kütahya’ya 77 km.1. 2004 yılında 229.808 1.862 16. kent içinde hafif raylı sistem ile yolcu taşıması yapılmaktadır.846 74. Yeni gar binası 1954 yılında yapılmış.645 BEYLİKOVA TOPLAM 619 137.261 L.6 2004 Yılı Eskişehir İli Kara Taşıtları ARAÇ CİNSİ Motosiklet Otomobil Minibüs Otobüs Kamyonet Kamyon Traktör Çekici Özel Amaçlı Taşıt Tanker Arazi Taşıtı Römork Yarı Römork Toplam İl Emniyet Müdürlüğü 2004 SAYISI 15. Haydarpaşa’ya 313 km.390 15.558 litre motorin sarf edilmiştir. Devlet Demiryolları işletmesinde kullanılan enerji türü motorin ve elektrik olup.5 Araç Sayıları Tablo L. 5123 m.783 8. Tablo L. Eskişehir İl sınırları içinden geçen demiryolu uzunluğu 208 km’dir. CIC’ye bağlı yol 5 adet olup 3309 m’dir. Eskişehir İl hudutları içinde .5’te Eskişehir İlçelerine ait araç sayıları verilmiştir.718 1. Afyon’a 161 km ve Balıkesir’e 329 km uzaklıktadır. iş hacmi yüksek ve 563.367 İl Emniyet Müdürlüğü 2004 ÇİFTELER 5. Elektrikli dizel işletmeciliği yapılmakta olup.5 Eskişehir İlçeleri Kara Taşıtları MERKEZ ARAÇ SAYISI 121.567.533 600 109 249 384 315 664 137.L.2. Bu güzergahlarda her gün geliş-gidiş olmak üzere 36 yolcu treni çalışmaktadır. Gar Ankara’ya 263 km.1 Kullanılan Raylı Sistemler Eskişehir demiryolu bakımından önemli bir kavşaktadır.

510 2003 784.3 HABERLEŞME İlimizde telefon dağıtım şebekesi santralden abone dağıtım kutusuna kadar % 70 yer altı .2. Pist uzunluğunun 2200 m’den 2600 m’ye kadar çıkarılması için altyapı çalışmaları sürmektedir.L. Balıkesir arası. gar.Nehir Taşımacılığı* L.Göl.813. Burada eğitim ve terminal hizmetlerine yönelik hacımlar ile uçuş kulesi bulunmaktadır. Eğitim ve terminal binası toplam alanı 3980 m²’dir.337 olup. Sivil Havacılık Yüksek Okulu tarafından eğitim amacıyla kullanılmaktadır.688 Eskişehir Gar Müdürlüğü 2004 L. 250x20 m² ve 60x30 m² 1800 m apron ile Sarıcakaya asfaltında terminale bağlantılı 1 km’lik yol bulunmaktadır.karayoluna göre ucuz.2 Taşımacılıkta Demiryolları Haydarpaşa-Eskişehir-Ankara demiryolu trafiği elektrikli sinyallerle merkezden idare edilmektedir.407 2002 623.972 1998 689. L. Özel bir firma tarafından İstanbul-Ankara tarifeli uçak seferine başlanılmış ancak .2.2 Taşımacılık* *İlimizde bu tür faaliyetler bulunmamaktadır. ekonomik.ambar yolları dahil 30. güvenilir.2.904 1999 708.1Limanlar* L.4 Havayolları Hava alanının uçuş pisti 1760 m uzunluğunda 30 m genişliğindedir.129 2001 623. hızlı ve devlet güvencesi ile hizmet vermektedir. 2004 yılı içerisinde brüt toplam 6.392 kırsal alanda 50. Afyon. Havaalanı.894 2000 636.3. L. Garın İstiab haddi (barındırma gücü).158 2004 700. Demiryolları. talep yetersizliği nedeniyle vazgeçilmiştir.479 ton yük taşınmıştır.000 m²’yi bulmaktadır.697 telefon abonesi bulunmaktadır. Uçaklar için açık park alanlarının (apronlar) toplam alanı 120.7 Taşınan Yolcu Sayısı YIL TAŞINAN YOLCU SAYISI 1996 613.2. CIC sistemi ile Eskişehir.2.2.3. % 90’nı yerüstündedir. Tablo L. 230 .000 ton ve 2420 dingildir. trafik trenlerinin merkezden idaresi (TMİ) sistemi ile yürütülmektedir. 2004 yılında karşılıklı toplam 5982 yük treni çalışmıştır. Tren kabiliyeti 24 saatte 36 adet yolcudur. Günlük çalışması gereken yük treni sayısı 38’dir. ilimizde il merkezinde 191. % 30 havai güzergahlarda olup. Eskişehir İlinin toplam telefon santral kapasitesi 262.3 Deniz. dağıtım kutusundan aboneye kadar olan güzergahlarımızın % 10’u yeraltı.308 1997 611.

KAYNAKÇA : 1. Maddesine göre baz istasyonlarının yeri ile ilgili görüşler Mahalli Çevre Kurulu’nda belirlenmekte ve İlimizin bağlı olduğu Telekomünikasyon Kurumu İstanbul Bölge Müdürlüğü’ne görüş gönderilmektedir. 3. Büyükşehir Belediyesi dışında Çevre Düzeni yapılmış ve onaylanmış Belediye bulunmamaktadır.4 İLİN İMAR DURUMU Eskişehir şehir merkezi mücavir alan sınırları Büyükşehir Belediye Başkanlığınca genişletilerek Çevre Düzeni Planı çalışmaları başlatılmıştır.05. Çevre Bakanlığı ile ortak yürütülen Çevre Düzeni Planları tamamlanmış. ancak Çevre Düzenleri Onaylama Yetkisinin Yargıya intikal etmesi nedenıyle yetki kargaşası nedenıyle 2002 yılı sonu itibarı ile onaylanıp yürürlüğe girmemiştir.2000 tarih ve 2000/11 nolu “Elektromanyetik Kirlilik” konulu genelgeleri doğrultusunda Yönetmeliğin 5.5 İLDEKİ BAZ İSTASYONLARI SAYISI İlimizde baz istasyonlarına yönelik çalışmalar Çevre Bakanlığı Çevre Kirliliğini Önleme ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 11. L. Karayolları 46. Bakım Şube Şefliği Verileri (1996-2004) TCDD Eskişehir Gar Müdürlüğü Verileri (1996-2004) Eskişehir İl Telekom Müdürlüğü Verileri (1996-2004) Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Otobüs Şube Müdürlüğü Verileri (1996-2004) 231 . 2. 4.L.

ilk bakışta Batı Anadolu ve İç Anadolu iklimleri arasında bir geçiş iklimi niteliği gösteriyorsa da ilde genellikle sert ve karasal bir iklim görülmektedir. Bu nedenle. Eskişehir ovasının güneybatı kesiminde.(M). Eskişehir aktif bir heyelan.1. Ulaşılabilirliğinin yüksek olması. konglomerakumtaşı yer yer marn-kiltaşı ve Bezil intrüzitler gözlenen litolojilerdir. İl kuzey ve güneyinden dağlarla. İç Anadolu Bölgesi’nde. Bazik intrüziflerde eğimli ve arızalı alanlar iskan dışı bırakılmalı. batısından ise yüksek platolarla çevrili bulunmaktadır. İstanbul’dan gelen demiryolu burada Afyon-Konya ve Ankara olmak üzere iki ana aksa ayrılır. çakıllı kil kanlamera ve kireç taşı olan zeminlerde yapılacak çok katlı ve ağır yapılar için temel etütleri yapılması tavsiye edilmektedir. Bu alanların topografyası düzdür. ovayı çevreleyen yaylanın dik kenarı önünde kurulmuş ve ovanın ortasına doğru genişlemiş bir kenttir. YERLEŞİM ALANLARI VE NÜFUS M. eğimin elverişli olduğu kesimlerde çok katlı binalar ve ağır yapılar için temel araştırmaları yapılması ve daha çok tek katlı ve bağ bahçe tipi inşaatlar için kullanılması uygundur. Eskişehir kentsel alanında alüvyon yamaç malozu.1 Doğal Özelliklerin Kent Formuna Etkileri Eskişehir. Alüvyon. kaya düşmesi gibi olayların gözlenmediği bir jeolojik yapıya sahiptir. çakıllı kil. Eskişehir’de doğu-batı doğrultusunda oluşan dağlar arasında yer alan Porsuk ve Yukarı Sakarya ovaları gibi geniş düzlüklerin yüksekliği 800-1000 m’ye dek varmaktadır. Eskişehir İlinin iklimi. Sakarya nehrinin en önemli kolu olan Porsuk çayı kentin içinden batı doğu yönünde geçmektedir. 232 .1 KENTSEL VE KIRSAL PLANLAMA M. Kentte Porsuk çayı ve yan kollarının meydana getirdiği alüvyon oldukça geniş alanlar kaplar. daha çok Orta Anadolu ve Batı Anadolu’daki yerleşim merkezleri arasında iletişim sağlamakta ve kendi etki alanındaki ekonomik faaliyetleri düzenlemektedir. Bu durum Karadeniz ve Akdeniz bölgesi iklimlerinin İl üzerindeki etkisini engellerken Batı Anadolu ikliminin az da olsa Eskişehir sınırları içerisine sokulabilmesi sonucunu yaratmaktadır. yamaç molozu.1. Sonuç olarak . kireçtaşı. Eskişehir ülkesel ölçekte önemli bir demiryolu kesişim noktasıdır. Eskişehir’i daha üst kademeden merkezler olan Ankara. İzmir ve İstanbul kentlerinin etkisi altında bırakmıştır.1 Kentsel Alanlar M.1.

1 İlimizin Yer Şekli 233 .Şekil M.

Kentin gelişimini etkileyen en önemli faktörlerden biri olan kent içi ulaşım ağının geliştirilmesinde de. Kent eski tarihlerde. Bir yandan ilin kırsal alanından. 1987’de tamamlanan ve 2000 yılını hedef alan imar planı 1978 planının revizyonu niteliğindedir. Kent belli bir gelişme seviyesine kadar merkezi iş alanının çevresinde dairesel olarak gelişmiş. verimli bir ovaya bakan ve savunma açısından avantajlı olan bir tepe yamacında kurulmuştur. Dağınık ve sıçramalı gelişmenin başlıca nedeni çeşitli kamu ve özel kesim sanayi kuruluşları ile yine bu dönemde kurulan eğitim. kentleşme hızlanmış ve bu makroform bozularak mekanda genişleyen bir büyüme sürecine girilmiştir. 1978 planının önerileri kabul edilerek.1. sağlık ve bunun gibi kurumların yer seçimi kararlarının birbirinden bütünüyle kopuk olarak alınmasıdır. kentin genişlemesi de sürmüştür. Bu plan yıllar içinde yerleşmiş arazi kullanımı yapısına uyum sağlamakta yetersiz kaldığı ve uygulamada güçlülerle karşılaşıldığı için 1985’te revize edilmesi yoluna gidilmiştir. 1949-1950’deki selden zarar gören mahalleler yeniden yerleşmeye elverişli duruma getirilmiştir.1952 yılında kentin imar planı hazırlatılmıştır. Bu dönemde kurulan birçok yeni mahalle.2 Kentsel Büyüme Deseni Eskişehir kentinin zaman içindeki gelişmesi. hem de bunlara bağlı konut ihtiyaçlarının yer seçimi açısından önemli bir odak oluşturmuştur. Kent içinde gelişigüzel yerleşen bu kuruluşlar gelişme çekirdekleri oluşturmuş ve çevrelerinde 234 . ancak 1950’lerde tüm ülkenin de içine girdiği sanayileşme sürecinin etkisiyle. Hızlı nüfus artışına koşut olarak. Kentsel gelişmenin ve nüfus artışının sonunda 1952 imar planı 1970’lerde ihtiyaca cevap vermekten uzak kalmış ve yeni bir planın hazırlanması ihtiyacı doğmuştur.M. Cumhuriyet’in ilk yıllarında demiryolunun ovadan geçmesi ile birlikte. Yeni göçmen mahalleleri kurulmuş. Kentin fiziksel gelişimindeki en önemli sorun. öte yandan İl dışından ve hatta belli dönemlerde yurt dışından Eskişehir kentine önemli bir nüfus akımı olmuştur. 1978 planı kentin çekirdek büyümesini kırmış ve doğrusal gelişimi öngörmüştür. bir çok diğer Anadolu kentinin de gelişmesinde etkin olan oldukça karakteristik bir dizi dinamiklerin etkisinde gerçekleşmiştir. Böylece geri dönüşü mümkün olmayan bir şekilde tarımsal açıdan değerli olan araziler kaybedilmektedir. Bu ihtiyaca cevap vermek için 1978 yılında yeni imar planı hazırlanmıştır. kentin biçimini dağınık ve bazen de sıçramalarla gelişmesine yol açmıştır. Bu doğrusal gelişim içinde de Organize Sanayi Bölgesi hem sanayi faaliyetleri. 1953 yılından sonra ortaya çıkan gelişmeler planın kestirimlerinin çok üzerinde gerçekleşmiş ve kent plan sınırlarının çok dışına taşmıştır. aslında diğer ova kentlerimizin de karşı karşıya kaldığı. 1985’de başlanıp.1. tarımsal açıdan son derece değerli olan ovanın tarımsal amaçlı kullanımının kentsel rantla rekabet edememesi ve böylece tarım toprağının kentsel arsaya dönüşmesi sürecidir. kent makroformunun ilk yerleştiği yamaçtan ovaya doğru inerek yayılması süreci hızlanmış ve İstasyon bu süreçte önemli bir çekim noktası oluşturmuştur. bu dönüşüm göz önünde bulundurulmalı ve mümkün olduğu kadar kentsel gelişmeyi ova toprağından uzak tutacak bir ulaşım ağı planlanmalıdır. bu önerileri geliştirme yolu seçilmiştir. Bu plan kentsel gelişme alanları olarak doğu ve batı istikametlerini göstermiş ve kent içindeki sanayi kuruluşlarının kent dışına alınması politikasını öngörmüştür. Bu dönemde “mekansal gelişme”yi kontrol altına alabilmek ve sağlıklı bir “kentsel gelişme”ye çevirebilmek için bir imar planı gereği belirmiştir.

Doğudaki askeri bölgelerle. Kentte dağınık bir biçimde yer alan bu yeni yerleşme alanları. Bu dönemde de karayolları konut gelişimini beraberinde getirmiş. İki Eylül Caddesinin kuzey yanından başlayarak. kuzeydoğu ve güneybatı yönlerinde gerçekleşmiştir. Kent merkezinin kuzeye doğru kayması. kentin gelişmesiyle birlikte kentsel rant hızla artmıştır. 1970’lerin başında. zaman içinde merkez işlevlerinin yoğunlaştığı bölgelerin sürekli kayma göstererek. M. Hamamyolu’nun doğusuna dek uzanan üçgen alandır. Eskişehir’de konut alanları toplumsal yapının mekanda yansımasının bir örneğidir. diğer büyüyen kentlerindeki kadar keskinleşmemiştir. bu konut alanlarının önemli bir bölümünü. ancak Eskişehir’i çevre yerleşmelere bağlayan karayolları boyunca da gelişmeler olmuştur.1. Ertuğrulgazi. çizgisel gelişmeye de açıktır. Bursa Caddesi ile Sivrihisar Caddesinin birleştiği. Yüksekliği tek kat ile üç kat arasında değişen çok küçük parsellere yerleşmiş bitişik düzen yapıların sıralandığı dar sokaklardan oluşan bu doku 235 . Bu nedenle. sürecinde önemli bir gelişme özellikle 1930’lardan sonra ticaret birimlerinin yoğunlaştığı Hamamyolu çevresinde gerçekleşmiştir. merkezi aşağı yukarı Orduevi olan kesimdir. 1970’li ve 1980’li yıllarda ise. kentsel hizmetlerin sağlanmasında önemli sorunlara yol açmıştır. Eskişehir’i çevre yerleşmelere bağlayan yollar ve özellikle de kentin kuzeyinden geçen Ankara-İstanbul karayolu bağlantısı boyunca yapılaşma engellenememiştir. kuzey yönünde bir yağ lekesi şeklinde büyümesini sürdürmüş. Bu evrim durağan bir konumda merkezin yıkılıp-yenilenmesi biçiminde değil. güneydeki ilk çekirdekten kuzeye doğru ilerlemesiyle olmuştur. Ancak. Kuzeybatı yönünde İstanbul Karayolu üstünde yer alan küçük sanayi sitesi ile güneydoğu yönünde Ankara Karayolu üstünde yer alan Organize Sanayi Bölgesi’nin kentin gelişmesini etkilemesi ve kentin ilerde çizgisel bir gelişme göstermesi beklenebilir.3 Planlı Kentsel Gelişme Alanları Eskişehir’in kent biçimi tek merkezli dairesel kentlerin gelişme modelinin ana özelliklerini taşımakla birlikte. Sümer. başta ulaşım olmak üzere . batıdaki bölgeler arasında sıkışan kentin büyümesi. kooperatiflerce yapılan toplu konut türü gelişmelerin oluşturmasıdır. Eskişehir’in kent merkezi tarihsel gelişimi boyunca. kentin 12 km doğusunda Organize Sanayi Bölgesi kurulmuştur. Ankara karayolu üzerinde. Osmangazi ve Gökmeydan mahalleri gösterilebilir. daha çok kuzey. ikincisi ise çayın güneyinde ona dik yer alan iki bölge birbirine Porsuk Çayının üstünden geçen Köprübaşı Caddesi çevresinde yoğunlaşan merkez işlevleri ile bağlanır. Eskişehir’in tarihsel gelişimi içinde konut alanlarının toplumsal farklılaşmaya göre ayrışması süreci. Eskişehir’de kent merkezi. Kamu kuruluşları. Birincisi Porsuk Çayının kuzeyinde ona koşut. iki ana omurga üzerinde yoğunlaşan ve bu omurgalara bağlanan caddeler boyunca uzantılar halinde süren bir yapıdadır. burada dikkati çeken bir nokta. Böylece. Alt ve üst gelir gruplarının konut alanlarında fiziksel ayrışması. kente özgü nedenlerle yavaş gelişmiştir. Kent. Birinci omurga. toplumsal yapının dönüşüne koşut olarak evrim geçirmiştir. gelişimini sürdürme talebinde olan sanayi sektörü kent merkezinden uzak alanlarda yer seçmiştir. İkinci omurga ise. Kentin kuzeyinden geçen yeni Ankara-İstanbul Karayolu bağlantısı ise kuzeye doğru genişleyen konut alanları için önemli bir çekim unsuru olmuştur. Özellikle işçi konutları işlevini taşıyan bu alanlara örnek olarak Orhangazi.1. kendi işçileri için konut alanları oluşturmuş ve bu konutlar daha sonraki kooperatif türü gelişmelerin öncüsü olmuştur. Bu bölge 1980’lere gelindiğinde de varlığını sürdürmektedir.konut alanları ortaya çıkmıştır.

Merkezin geleneksel özelliklerini koruyan kesimi. Ancak. Bu uzantılar nitelik olarak birbirinden farklıdır. gibi ürünlerin satıldığı dükkanlarda vardır. dokumacılar. Bu caddenin doğu yakasında. Köprübaşı çevresinin geçiş bölgesi niteliği. böcek ilacı vb. toptan ve perakende bakkaliyeler ve kuyumcular çoğunluktadır. Üst katlar da ise emlak. tarımsal faaliyet için gerekli hayvan yemi. kent merkezinin omurgasını oluşturan bu bölgelerin dışında. hitap ettiği gelir grubu değişerek. Öbür kentlerde olduğu gibi Eskişehir’de de merkezin bu geleneksel kesimi. İki Eylül Caddesi. güneybatı yönünde sürerek. lüks pastane ve lokantaların bulunduğu bir alandır. avukat büroları yer alır. Demiryolunun kuzeyinde ise hayvan pazarı ve sanayi kuruluşları yer alır. Eskişehir kenti 1990’lı yılların başında da tek merkezlilik özelliğini korumaktadır. Merkezin gelişimi son yıllarda da kuzey yönünde sürmüştür. bu merkezin içinde çeşitli bölgeleri ayrıştırmak mümkündür. Üst katlarda da büro kullanışları yer almaktadır. Cadde üstünde yer alan bu birimler. Atatürk Caddesine ulaşır. Caddenin kuzeybatı yönünde süren uzantısında ise. Bu çok katlı yapıların giriş ve bodrum katlarında genellikle pasajlar yer alır. gerekse farklı gelir gruplarının talebinin karşılanması açısından yapılabilir. Güneydeki uzantılarda da çeşitlilik görülür. muhasebe ve mimarlık-mühendislik büroları çoğunluktadır. konfeksiyoncular. Kuzeye yönelen öteki caddeler üstünde de zemin katlarda ticaret birimleri vardır. Bu ayrıştırma gerek işlev. Porsuk’un güneyindeki omurganın önemli bir bölümünde egemendir. 236 . yapılarda da görülür. Hamamyolu ve bu yolun kuzeyinden ayrılan dar sokaklar boyunca toplanmıştır. merkezin batısındaki üst gelir durumu konut alanlarına hizmet eden bir alt merkez niteliği kazanır. mali kuruluşlar bu kesimde yer alır. Ayrıca. hırdavatçılar. Porsuk’un kuzeyinde kalan bölgede ise. züccaciyeciler. kuyumcular. Cadde üstünde tek katlı küçük ve eski dükkanlarla 1930-1940’lardan kalma 3-4 katlı yapılar arasında 8 katlı yapılar da vardır. Bu caddeyi. bileyiciler ve kunduracılar gibi tek bir etkinliğin toplandığı sokakların varlığıdır. züccaciyeciler. Bölgede geleneksel merkez özelliklerini yansıtan bir olgu da. iki yönde lüks mağazaların yoğunlaştığı. Bağlar Caddesi üstündeki ticaret birimleri merkezden uzaklaştıkça. ayakkabıcılar. Sivrihisar Caddesi’nin doğu yönündeki uzantısı üstünde oto galerileri. dokumacılar. üst gelir grubuna yönelik perakende ticaret yerleri ve özel doktor muayeneleri. Merkez işlevleri. her yönde uzanan caddeler boyunca giriş katları da yoğunluklarını sürdürür. yedek parçacılar ve dayanıklı tüketim malları satan mağazalar çoğunluktadır. Bu kesimde. modern merkez özellikleri ağır basar. Bu yapı. modern merkezin yer aldığı Sivrihisar Caddesi’ne bağlayan sokaklarda da banka şubeleri ve bazı kamu kuruluşlarının büroları dikkati çekmektedir. Bir geçiş bölgesi niteliğinde olan Köprübaşı Caddesinin çevresinde ise alt gelir gruplarının tüketimine yönelik giyim ve züccaciye mağazalarının yanında lüks mağazaları görmek mümkündür. demiryoluna dek uzanır. daha çok alt-orta gelir gruplarının alışveriş ettiği bir alandır. Özellikle Orduevi çevresi. Buradaki yapılarda büyük ölçüde yenilenmiş ve kat yükseklikleri artmıştır.büyük ölçüde eski biçimiyle durmaktadır. Lüks mağazaların ve büroların toplandığı iş hanları. giriş katlarda daha çok günlük ve haftalık alışverişe yönelik ticaret birimleri çoğunluktadır.

1. Çifteler OSB’si . Bu geçiş bölgesi demiryoluna kadar uzanır. Plan sanayi bölgelerinin değişimi için gerekli alanları belirlemiş. Eskişehir İli Büyükşehir Belediyesi sınırları Valilik binası merkez kabul edilerek ve il mülki sınırları içinde kalmak şartı ile yarıçapı 20 km olan Tapu Kadastro Müdürlüğü’nce hazırlanan haritanın daire sınırlarında ve içinde kalan Büyükşehir Belediyesi kapsamına giren köy tüzel kişiliği sona ererek. daha önce de değinildiği gibi. Beylikova OSB’si yer seçimleri tamamlanmış kuruluş işlemleri devam etmektedir. Yunusemre Caddesi boyunca çeşitli etkinlikler yer alır. maddesi gereği. M. Polat Sökmen tarafından hazırlanan palan halen yürürlükte olup uygulamada bir takım güçlüklerle karşılaşılmaktadır.1.1. Parkın güneyinde Odunpazarı’nın girişinde ise bu bölgeye hizmet eden bir alt merkez oluşmuştur. 18 köy mahalleye dönüştürülmüştür. Belediye Encümeninin 09. M. OSB ve sanayi alnlarının seçiminde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Bakanlığımız Yönetmeliklerine göre hareket edilmektedir. planının öngörülerini fazlasıyla aşmış.2004 tarihindeki kararı ile 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun geçici 2.1. 237 .1. M. 1953’ten sonra ortaya çıkan gelişme. 1978’de 1/25000 nazım plan şeması hazırlanmıştır. kentin ilerideki sosyo-ekonomik gelişiminin mekanı nasıl şekillendireceği göz önüne alınarak verilmiştir.Hamamyolu. Merkezin kuzeyinde. Merkezin doğu çeperinde ise. kent planda çizilen sınırın dışına taşmıştır.5 Kentsel Yenileme Alanları Kentin ilk imar planı 1952 yılında hazırlanmıştır. konutlarla işyerleri iç içedir.6 Endüstri Alanları Yer Seçimi İl merkezinde 1972 yılından beri faaliyetini sürdüren OSB 4’ncü bölümüyle birlikte önemli bir sanayi merkezidir.08. planın ana özelliği kentin belli eksenler üstündeki koridorlar biçiminde gelişmesini önermesi ve bu koridorların ayrı niteliklerde olmasıdır. Bunun dışında Sivrihisar OSB’si . Merkezdeki nüfus yoğunluğu ilçelere ve köylere nazaran daha fazladır. konut alanları içinde geniş yeşil alanlar önermiş ve konut alanları için bitişik düzeni öngörmüştür.4 Kentsel Alanlarda Yoğunluk Nüfus şehir merkezinde yoğunlaşmıştır. Bu parkın doğusunda Ankara Şosesi boyunca da ticaret birimleri vardır. Planın temel kararı. Porsuk Çayı’nın hemen güneyinde geniş bir alanı küçük sanayi birimleri kaplamaktadır. güneyde Yediler Parkı ile son bulmaktadır. Kentin hızla gelişmesi sonucu 1970’lerde ikinci bir imar planı hazırlamak gereksinimi ortaya çıkmıştır.1. Daha sonra kentteki hızlı gelişme 1985 yılında yeniden bir imar planı hazırlanmasını gerekli kılmıştır.

En güzel örneklerinden birisi olan “Yeşil Efendi Evi”. Odunpazarı ve çevresi. Trafikten uzak. Alt katı dükkan olan bu evin 120-150 yıl önce yapıldığı tahmin edilmektedir. Bu tip evler. bu tip bina örnekleridir.1 Kırsal Yerleşme Deseni Eskişehir İli kırsal kesimi köy yerleşik ve dağınık alanlarından ibaret. tamamen imar plansız alanlardır. dörtgen köşe veya yuvarlak göbek bulunur.1. dar sokakları. Bir de Eskişehir’de Kurtuluş Savaşı’ndan sonra yapılan “neoklasik” tipi ilk kagir resmi yapılar mevcuttur. yuvarlak ve demir parmaklıklı bir balkon bulunur. Arkeolojik ve Turistik Özellikli Alanlar Odunpazarı Evleri . Bu görünüşle geleneksel Eskişehir evlerinden ayrı bir özellik taşır.M. Odunpazarı semtinde Osmanlılardan günümüze miras kalan yapıların bir bölümü restore edilmiş fakat bir çoğu ilgisizlik yüzünden yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunmaktadır. görüntüsünü tamamlayan antik evlerin konumu. Bunun yanı sıra Kırım Savaşı’ndan sonra Eskişehir’e göç eden Tatarlar tarafından “Kırım Tipi Evler” yapılmıştır. yüksek kerpiç duvarlarla çevrilidir.1. Yeşiller Evi ve bitişiğindeki Sipahiler Evi’ni gösterebiliriz. çeşmeleri eski evleri. Köyün ihtiyacı çerçevesinde muhtarlıkların denetimi ile plansız gelişmektedir. Evlere dıştan baktığımızda canlı renklerle boyandığını. Kültürel. Eski Belediye. 238 . küçük meydanları ile özel görünümünü korumuştur. Bu tür evlerde haremlik selamlık ayrımı seyrek olarak görülür. Bu tip evin cephesinin ortasında. Odunpazarı’ndaki bu evlerin aralarında bulunan mahalle çeşmeleri hala işlevlerini sürdürmektedir. Bazılarında kapalı fırın evi bulunur. M. genelde iki katlıdır ve her iki katta bir sofanın etrafına sıralanmış dörder oda bulunmaktadır. bazı yol yapımları sırasında (örneğin. Odunpazarı’ndaki eski Askerlik Şubesi. Ancak bu ayrımın görüldüğü evlere örnek olarak Hacı Hüseyin Çavuş Evi.2 Kırsal Alanlar M. Evlerin bahçeleri.2. Bazı ocakların iki tarafında küçük raflar vardır. Ahşap işçiliğine örnek olarak da Çıkıllılar Evi ve Demirler Evi’ni gösterebiliriz.1. Bunlara “Kedi Gözü”adı verilir. yuvarlak alınlıklıdır. Genellikle evlerin üst katları sokağa doğru çıkmalıdır. şeyh Şehabettin Caddesinin yapımı) bir çok eski evin yıkılmasına rağmen. Genelde tavanın ortasında altıgen. gömme dolapların kapakları. ahşap işçiliğini sergilemektedir. 1970 yılında. 1950 yıllarından sonra. pencerelerde kafes yada kafes cumba kullanıldığını görmekteyiz. Etnografya müzesi haline getirilmiştir.1. yıllar boyu değişmemiş ve özelliklerini taşımıştır. Bu evde tavanlar. Çatısı. Odunpazarında bu tür ahşap işçiliğine güzel örnek olarak Beyler Sokağı’nın köşesindeki “Celepcigil Evi”ni gösterebiliriz.7 Tarihi. Eski Hükümet Binası. havası sağlıklı olan bu eski Türk şehri.

1 Milli Eğitim Bağlı Okul ve Öğrenci Sayıları Merkez Okul Sayısı Öğrenci Sayısı İlçeler Okul Sayısı 125 30 155 Öğrenci Sayısı 16248 3838 20086 Toplam Okul Sayısı 252 69 321 Toplam Öğrenci Sayısı 83728 32557 11685 İlköğretim 127 67480 Ortaöğretim 39 28719 Toplam 166 96199 İl Milli Eğitim Müdürlüğü 2004 İlimiz sınırları içerisinde Osmangazi Üniversitesi ve Anadolu Üniversitesi olmak üzere iki üniversite bulunmaktadır.4 Sosyal ve Kültürel Tesisler Kütüphaneler .2 ALTYAPI Bu konu ile ilgili ayrıntılı bilgiler “Ulaşım ve Altyapı” başlığı altında incelenmiştir.3.2. sırasıyla meslek lisesi. İl Halk Kütüphanesi 1968 yılında bakanlıkça inşa edilen modern bir binadır.2 Okullar İlimiz sınırları içerisinde Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı okul ve öğrenci sayıları aşağıya çıkarılmıştır. örgün eğitimde toplam 25969 öğrenci bulunmaktadır. M. Ancak bu bina.Anadolu Üniversitesi’ne bağlı biri açıköğretim fakültesi olmak üzere 10 adet fakülte.1. Osmangazi Üniversitesi ve bu üniversiteye bağlı 7 fakülte. Valilik dışındaki öbür kamu kuruluşları ile birlikte merkezin batısına. Ayrıntılı bilgiler R Sağlık ve Çevre başlığı altında verilmiştir M.3 Hastaneler ve Sağlık Tesisleri Hastaneler il merkezinde konumlanmıştır. 2 Meslek Yüksek Okulu ve 4 Enstitüde toplam öğrenci sayısı da 14011’dir. Bunun dışında ilçelerde bulunan devlet hastaneleri ile ilin değişik semtlerinde sağlık ocakları bulunmaktadır. İlimiz merkezinde Yurtkur’a bağlı 3 adet yurtta toplam 6068 öğrenci barınmaktadır. M. 4 adet enstitü mevcut olup.3. M. Arazi Mülkiyeti Kırsal alan planlanmasında arazi mülkiyeti hakkında elimizde bilgi bulunmamaktadır.3. 9 yüksek öğretim.M. İl merkezinde bulunmaktadır. 1 adet konservatuar.2. Tablo M.1 Kamu Binaları Kentin en önemli yönetsel birimleri olan Valilik. Atatürk Caddesinin batı yanını ise. Bu bölge. kütüphane hizmetlerinin gelişmesiyle ve artan nüfusa oranla İlimize yetmez bir duruma gelmiştir. Eskişehir İl Halk Kütüphanesine bağlı olan diğer kütüphanelerimiz ise sırayla şöyledir : 239 . belediye binaları kent merkezindedir.3 BİNALAR VE YAPI ÇEŞİTLERİ M. M. kamuya ait alanlardan oluşan bir bant ile sınır koymaktadır. 2 Yüksekokul. adliye.3. spor salonu ve Hava Kuvvetleri Hastanesi kaplamaktadır.

Merkezdekiler ; - Dumlupınar Çocuk Kütüphanesi - Atatürk Çocuk Kütüphanesi - Namık Kemal Çocuk Kütüphanesi - Muzaffer Tokay Çocuk Kütüphanesi - Ünal Çocuk Kütüphanesi - Yenikent Çocuk Kütüphanesi - Malhatun Halk Kütüphanesi - Osmangazi Halk ve Çocuk Kütüphanesi (Bölge Cilt Atölyesi) İlçelerdeki Kütüphaneler ;
Kaymaz Bucağı Halk Kütüphanesi Sivrihisar Halk Kütüphanesi Seyitgazi Halk Kütüphanesi Çifteler Halk Kütüphanesi Mahmudiye Halk Kütüphanesi Mihalıççık Halk Kütüphanesi İnönü Halk Kütüphanesi Alpu Halk Kütüphanesi

Sanat Çalışmaları ;
Anadolu Üniversitesi’nin konservatuar Bölümü’nde, Klasik Türk Müziği, Klasik Batı Müziği, Halk Eğitim Merkezinde Hüseyin Erbay yönetimde Türk Sanat Müziği, Ahmet Kızılok yönetiminde ise Türk Halk Müziği çalışmaları yapılmaktadır. Devlet Güzel Sanatlar Galerisi, Kültür Müdürlüğüne bağlı olarak çalışır. Bu galeride her 15 günde bir resim sergisi açılmaktadır. Bir yıl öncesinden program hazırlanmaktadır. Bunun dışında Yunus Emre Kültür ve Sanat Merkezi Galerisi, Büyükşehir Belediyesi Kültür Merkezi’nde sergi açılabilir. Devlet Güzel Sanatlar Galerisi’nde sergi açılabilir. Devlet Güzel Sanatlar Galerisi’nde sergiler dışında resim, fotoğraf, seramik ve dokuma kursları da verilmektedir. Kütahya yolu üzerinde fuar alanında Kültür Bakanlığı tarafından projelendirilmiş olan, “Kültür Merkezi”nin inşaatına 1994 yılında başlanmıştır. Bu merkezde 650 kişilik bir tiyatro salonu, 250 kişilik bir toplantı salonu ve çeşitli sergi salonları ile atölyeler bulunacaktır. İnşaatı halen devam etmektedir. İlimizde Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından yapılan Büyükşehir Belediyesi Sanat ve Kültür Sarayı’nda senfoni orkestrası konserleri, tiyatro ve opera etkinlikleri 2004 yılı başından itibaren devam etmektedir.

Sinemalar ;
- Kılıçoğlu Sineması - Arı Sineması - AFM (Migros)

240

Tiyatrolar ;
Eskişehir’de Anadolu Üniversitesi Devlet Konservatuarı Tiyatro Bölümü öğrencileri ile Halk eğitim Merkezi, tiyatro çalışmaları yürütmektedir. Büyükşehir Belediyesi bünyesindeki Haller Gençlik Merkezinde bulunan Tepebaşı Sahnesi ve İkieylül Caddesi’nde yer alan Turgut Özakman Sahnesi’nde yıl boyunca çeşitli oyunlar sergilenmektedir. Eskişehir Anadolu Üniversitesi gençleri bir araya gelerek “Eskişehir Tiyatro Kumpanyasını” kurmuşlardır. Yedi Cüceler tiyatro grubu da Odunpazarı Belediyesi Başkanlığı himayesinde oyunlar sergilemektedir. “Eskişehir Sizin Sahne Oyuncuları” ve Gençlik Spor Müdürlüğü’nün Gençlik Merkezi Tiyatro grubu ise her yıl birkaç oyun hazırlayan amatör tiyatro gruplarıdır. Ayrıca Kültür Bakanlığı’na bağlı Devlet Tiyatrosu, yurt içi turnelerinde ilimize gelerek temsiller vermektedir.

M.3.5 Endüstriyel Yapılar
Endüstriyel tesislerin yerleri hakkında bilgi Sanayi ve Teknoloji konu başlığı altında incelenmiştir.

M.3.6 Göçer ve Hareketli Barınaklar
İlimizde göçer barınaklara örnek olarak şeker pancarı için kampanya döneminde gelen geçici işçilerin kurdukları çadırlardır. Eskişehir Merkez, Alpu ve Çifteler İlçesi ve Mihallıçcık Yunusemre sınırlarında ağırlıklı olmak üzere il genelinde toplu olarak oluşturulan tuvalet ve su ihtiyacı karşılanmış sahalarda barınmaktadırlar.

M.3.7 Otel-Motel ve Turizm Amaçlı Diğer Binalar
Sıcaksu kaynaklarının bulunduğu, merkezi yerleşim alanlarına yakın bölgelerde kaplıcalar ve oteller yer almaktadır. Bu oteller Mihalgazi ilçesi sınırları içersindeki Özel İdare ve Ilıca Belediyesine ait 2 otel ile Sivrihisar ilçesi Hamamkarahisar köyünde 1 adet otel bulunmaktadır. Şehir merkezinde doğal sıcak sulu oteller dahil olmak üzere estetik açıdan doğal yapıya uyum sağlamamaktadır.

M.3.8 Bürolar Dükkanlar
“Planlı Kentsel Gelişme Alanları” konu başlığı altında incelenmiştir.

M.3.9 Kırsal Alanda Yapılaşma
Eskişehir kırsalında yapılaşma geleneksek köy yapılanması olarak karşımıza çıkmaktadır. Kırsal alanda hayvancılık ve ekim için gerekli ekipmanın muhafaza edilecek şekilde planlanmış avlulu ve ahırlı olan evler karşımıza çıkmaktadır. Modern çağın gerekliliği köylere kadar ulaşmış, köylerde yol, su, elektrik ve telefon ağı ile donatılmıştır. Yapılan yapılar özellikle taş, tuğla, kerpiçtir. Ancak son zamanlarda köylerimizde betonarme yapılara rastlamaktadır. 241

M.3.10 Yerel Mimari Özellikler
Odunpazarı Evleri (M.1.1.7) başlığı altında incelenmiştir.

M.3.11 Bina Yapımında Kullanılan Yerel Materyaller
Binalarda ağaç aksamı, tuğla, kerpiç, kiremit ve toprak ürünleri ile mermer kullanılmaktadır.

M.4 SOSYO-EKONOMİK YAPI M.4.1 Göçler TABLO M.2 1985-1990 Arasında İçe Göç, Dışa Göç, Net Göç Ve Net Göç Hızı
İçe göç Toplam göç içindeki pay, ‰ 1990 nüfusu içindeki pay, ‰ Dışa göç Toplam göç içindeki pay, ‰ 1990 nüfusu içindeki pay, ‰ Net göç (1) Net göç hızı, ‰ (2) (1) Türkiye toplamında iç göç dış göçe eşittir. (2) 1990 nüfusu esas alınarak yapılmıştır. Türkiye 4 065 173 1 000 80 4 065 173 1 000 80 İç Anadolu 671 609 165 75 821 715 202 92 -150 106 -17 Eskişehir 53 563 13 91 47 053 12 80 6 510 11

M.4.2 Göçebe İşçiler
Göçebe işçiler genelde tarım ve inşaat sektöründe çalışmaktadırlar. Tarım sektöründe çalışanlar seyyar kurdukları çadırlarda, inşaat sektöründe çalışanlar ise yaptıkları inşatlarda ve otellerde barınmaktadırlar.

M.4.3 Kent Toprağının Mülkiyet Dağılımı
Nisan 1999’a ait Hazine’ye ait tahsisli ve iratlı mallar aşağıda verilmiştir.

TABLO M.3 Hazineye Ait Tahsisat Mallar
TAHSİSLİ İRATLI TOPLAM MERKEZ İLÇELER MERKEZ İLÇELER MERKEZ İLÇELER 1192 Adet 1284 Adet 6346 Adet 24096 Adet 7538 Adet 25380 Adet 600.143.240,30 m² 367.048.346,50 m² 37.734.483,26 m² 814.116.371,50 m² 637.877.723,56 m² 1.181.164.718,00 m²

M.4.4 Konut Yapım Süreçleri
Kooperatifler, Büyükşehir Belediye Başkanlığının toplu konut projeleri ve yap-satçılar ve bireysel mesken inşaatları ile kentteki konut ihtiyacını karşılanmaktadır.

M.4.5 Gecekondu Islah ve Önleme Bölgeleri
Eskişehir Tepebaşı semtinde 1 nolu gecekondu bölgesinde önleme çalışmaları tamamlanarak bu bölgede gecekondu sorunu ortadan kalkmıştır. Çankaya Mahallesindeki 3 nolu gecekondu bölgesi önleme çalışmaları yapılmıştır 242

M.5 Yerleşim Yerlerinin Çevresel Etkileri
Binalarda ısı ve ses izolasyonu için ilgili yönetmelikler geçerlidir.

M.5.1 Binalarda Ses İzolasyonu
İnsanları olumsuz etkileyen gürültü kaynaklarından bazıları yaşadıkları veya çalıştıkları yapıların içinde yer almaktadır. Yüksek düzeyli konuşma sesleri, adım sesleri ve diğer darbe gürültüleri, elektronik olarak yükseltilmiş müzik, radyo, TV sesleri, her türlü ev aletlerinin sesleri, sıhhi tesisat ve havalandırma tesisatı ile ilişkili ticarethane büro vb. gürültüsü, tesisat dairesi ( brülör, hidrofor vb. gürültüleri), ortak servis alanları (merdiven,asansör) bina ve konut ile ilişkili atölye, tamirhane ve imalathaneler bina içinde gürültü rahatsızlığı veren gürültü kaynaklarıdır. Binalarda gürültü sorununun önlenmesi için alınabilecek önlemler şöyle sıralanabilir; - Mevzi imar planlarının uygun biçimde yapılması; bina kütlelerinin yerleştirilmesi, gürültü kaynaklarına bağlı olarak yönlendirilmesi ve biçimlendirilmesi, toplu olarak planlanacak yerleşim birimlerinin de gürültü kaynağı durumunda olabilecek yapıların, gürültüye duyarlı ve yarı duyarlı mekan ve yapı bloklarından uzak olarak yerleştirilmesi ve ses yalıtım önlemi alınarak projelendirilmesi, - Gürültüye duyarlı mekanların dış çevre gürültüsünden ve yapı içindeki kaynak hacimlerinden uzağa yerleştirilmesi, tampon mekanlarının (depolar, mutfak, sirkülasyon alanları vb. servis alanları gibi) bırakılması, - Yapıda iç yapı elemanlarının yeterli ses yalıtımına sahip olacak biçimde tasarlanması, - İç Akustik yutuculuğunun arttırılması, hacim içinde ses perdeleri ve hücreler kaynağının uygun montajı ve yapının diğer bölümlerine ses iletim yollarının kesilmesi gibi önlemler alınabilir. Ülkemizde gürültü kontrolünün mevzuat kapsamına girmesi, 1984’de Çevre Kanunu ile gerçekleşmiştir. 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 2. maddesi, gürültü kirliliğini çevre kirliliği kapsamına almıştır. Yasanın 14. maddesi ise “Gürültü” başlığı altında “kişilerin huzur ve sükunu beden ve ruh sağlığını bozacak şekilde yönetmelikte belirlenen standartlar üzerinde gürültü çıkarılması yasaktır.” İbaresi yer alır. “Fabrika, atölye, işyeri, eğlence yeri, hizmet binaları, konutlar ve ulaşım araçlarında gürültünün asgariye indirilmesi için gerekli önlemler alınır” hükmü getirilmiştir.

M.5.2 Havaalanları ve Çevresinde Oluşturulan Gürültü Zonları
Eskişehir havaalanları mania planı 1/50000 ölçekte verilmiştir. Bu planda havaalanları çevresindeki binaların yüksekliklerinin olması gereken değerleri gösterilmiştir.

243

ŞEKİL M.2 Eskişehir Havaalanları Mania Planları

244

M.5.3 Ticari ve Endüstriyel Gürültü
Toplu olarak planlanacak yerleşim birimlerinde gürültü kaynağı durumunda olan ticaret alanları, açık pazar yerleri vb. gürültüye duyarlı olan konutlar, sakin çalışma yerleri otel yatak blokları, okul derslik ve kitaplıkları, konferans salonları, konser ve kongre merkezleri, hastanelerdeki hasta odaları, dinlenme ve bekleme odaları, ameliyat haneler gibi gürültüye duyarlı ve orta duyarlı mekan ve yapı bloklarından uzak olarak yerleştirilip, ses yalıtım önlemleri alınarak projelendirilerek gürültü kirliliği önlenebilir. Makine ve donatımın yeri, bakımı ve kullanımına ilişkin önlemler kullanılabilir. Titreşim kuvvetleri için strüktürel açıdan yeterli destek sağlamak metal yüzeylerde sönümlendirici kaplama yapmak darbe güçlerinin etkisini azaltmak, hava kanallarında ses yutucu astarlama ve giydirme yapmak, hava kanalları branşman ve dirseklerde türbülansın önlenmesi, hava çıkış ve emiş hızlarını ayarlamak, özel ses yutucu hava hücreleri yapmak tabanlarda vibrasyon yalıtımı yapmak hareketli veya sabit gürültü perdeleri veya kapalı hücreler kullanmak, yıpranmış veya bakımsız makineleri onarmak araçların çalışma zaman ve sürelerini değiştirmek gibi önlemler alınabilir. Endüstri yapılarına ve kaynağın yer aldığı mekana ilişkin önlemler ise şöyle sıralanabilir; Makine ve araçların yapı içinde ve dışında uygun konuşlandırılması ve montajı yapılabilir. Yapının endüstri alanı içinde uygun konuşlandırılması sağlanabilir. Endüstri yapısının uygun biçimlendirilmesi ve konstrüksiyon seçimi yapılabilir. Fabrika mahallinde ses yutucular artırılabilir. Yapının dış duvar açıklıklarının uygun yerleştirilmesi gerçekleştirilip donatımın yapı strüktürü ile doğrudan teması kesilebilir. Yapı elemanlarında istenilen ses yalıtımı sağlanabilir. Bu alanların çevresinde gürültüyü önlemek için tampon bölgeler, materyal kullanılıp uygun ağaçlandırma gerçekleştirilebilir.

M.5.4 Kentsel Atıklar
Eskişehir ili nufusu şehir merkezinde yoğunlaşmış, bunun sonucu atık sorunuda merkezde ön plana çıkmıştır. Evsel kökenli atıklar 2 adet alt belediye veya yetkisini devrettiği kuruluşlarca toplanıp Seyitgazi yolu üzerindeki çöp depolama sahasında vahşi olarak depolanmaktadır.

M.6 NÜFUS M.6.1 Nüfusun Yıllara Göre Değişimi
Tablo M.4’de yıllar itibariyle şehir ve köy nüfusu oranı ve yıllık artış hızları verilmiştir.

245

10 22.27 50.32 15.51 26.84 37.21 18.00 27.29 9.16 33.20 TOPLAM E – 24.07 48.57 39.29 24.04 26.55 24.23 21.14 18.16 22.64 20.65 26.22 15.43 55.39 44.20 32.54 16.11 9.25 25.59 24.31 60.49 47.61 K – YILLIK NÜFUS ARTIŞ H ŞEHİR T – E – K – 18.28 63.14 36.29 40. Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı Eskişehir Bölge Müdürlüğü 246 .58 31.43 25.56 31.19 18.19 49.08 40.4 YILLARA GÖRE ŞEHİR-KÖY NÜFUSU ORANI ve YILLIK ARTIŞ HIZI SAYIM YILI T 1927 1935 1940 1945 1950 (1) 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 2000 154195 183205 206794 244251 276164 323511 368827 415101 459367 495097 543802 597397 641057 706009 TOPLAM E 74583 90741 103378 126367 141759 165566 189790 210949 231671 254173 275608 301562 321928 352264 K 79612 92464 103416 117884 134405 157945 179037 204152 227696 240924 268194 295835 319129 353745 T 41327 56730 70894 90593 100724 138314 176360 200332 245905 292110 343923 404236 477436 557028 ŞEHİR NÜFUSU E 20944 28854 37448 49494 54314 73602 93227 104433 127441 153784 176753 205603 240681 277358 K 20383 27876 33446 41099 46410 64712 83133 95899 118464 138326 167170 198633 236755 279670 T 112868 126475 135900 153658 175440 185197 192467 214749 213462 202987 199879 193161 163621 148918 KÖY NÜFUSU E 53639 61887 65930 76873 87445 91964 96563 106516 104230 100389 98855 95959 81247 74906 K 59229 64588 69970 76785 87995 93233 95904 108253 109232 102598 101024 97202 82374 74075 T – 21.00 13.13 52.49 31.99 11.TABLO M.79 14.27 14.78 41.49 21.71 39.83 40.51 35.24 34.22 23.29 34.31 21.05 39.34 (1) 1950 cinsiyet verileri 1945 ve 1955 yılı cinsiyet oranlarından tahmin edilmiştir.82 42.80 14.26 37.60 26.98 17.62 32.74 18.05 27.11 13.78 66.66 19.44 21.88 30.70 28.77 18.45 32.07 8.99 31.60 22.58 26.22 33.

5’te verilmiştir.1 Nüfus.5 Nüfusun Yaş Grubu ve Cinsiyete Göre Dağılımı YAŞ GRUBU 0-04 05-09 10-14 15-19 20-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64 65-69 70-74 75-79 80-84 85+ Bilinmeyen Devlet İstatistik Enstitüsü ERKEK KADIN 26507 25473 31830 30267 34557 33226 33604 32942 28065 29655 28681 28278 25890 24594 23460 22150 19182 18683 15755 15436 14270 14744 13578 13408 10946 11911 6972 7274 3327 4219 3077 3656 1433 2028 665 1110 129 75 Başkanlığı Eskişehir Bölge Müdürlüğü 2002 TOPLAM 51980 62097 67783 66546 57720 56959 50484 45610 37865 31191 29014 26986 22857 14246 7546 6733 3461 1775 204 GRAFİK M.6. 247 .2 NÜFUSUN CİNSİYET VE YAŞ GRUPLARINA GÖRE DAĞILIMI 1990 nüfus sayımına göre yaş grubu ve cinsiyete göre nüfus dağılımı Tablo M. C İN S İY E T V E Y A Ş G R U P L A R IN A G Ö R E D A Ğ IL IM 80000 70000 60000 KİŞİ SAYISI 50000 40000 30000 20000 10000 0 004 05 -0 9 10 -1 4 15 -1 9 20 -2 4 25 -2 9 30 -3 4 35 -3 9 40 -4 4 45 -4 9 50 -5 4 55 -5 9 60 -6 4 65 -6 9 70 -7 4 75 -7 9 80 -8 4 85 + Top lam Erkek Kadın YAŞ GRUPLARI Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı Eskişehir Bölge Müdürlüğü 2002 Grafikten de anlaşılacağı gibi Eskişehir’de nüfusun çok genç olduğu görülmektedir. TABLO M. Cinsiyet Ve Yaş Gruplarına Göre Dağılım N Ü F U S .

727 10.545 16.6.681 9.7 Eskişehir İli Sayım Sonuçları (22 Ekim 2000) ESKİŞEHİR (Merkez) ALPU BEYLİKOVA ÇİFTELER GÜNYÜZÜ HAN İNÖNÜ MAHMUDİYE MİHALGAZİ MİHALIÇCIK SARICAKAYA SEYİTGAZİ SİVRİHİSAR 519602 16.701 31.696 14.506 18.132 14.968 21.6 Şehir Ve Köy Nüfusları İle Yüzölçümü Ve Nüfus Yoğunluğu Köyler Yüzölçümü (km²) Nüfusu Toplam 706009 557028 148981 13842 Merkez İlçe 519602 482793 36809 2664 Alpu 16727 5708 11019 886 Beylikova 10506 5420 5086 450 Çifteler 18545 11883 6662 794 Günyüzü 16508 4737 11771 1396 Han 3681 2050 1631 250 İnönü 9331 5180 4151 341 Mahmudiye 10132 5141 4991 678 Mihalgazi 14029 7613 6416 131 Mihalıçcık 18696 4706 13990 1837 Sarıcakaya 14968 7942 7026 375 Seyitgazi 21701 3281 18420 1494 Sivrihisar 31583 10574 21009 2546 Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı Eskişehir Bölge Müdürlüğü 2002 İlçeler Toplam Merkez Nüfusu Nüfus yoğunluğu 51 195 19 23 23 12 15 27 15 107 10 40 15 12 22 Ekim 2000 yılı Eskişehir İli sayım sonuçları Tablo M.M. TABLO M.331 10.3 İl ve İlçelerin Nüfus Yoğunlukları 2000 Nüfus sayımına göre şehir ve köy nüfusları aşağıdaki gibidir.508 3.583 248 .7’de verilmiştir. TABLO M.029 18.

M.6.101 23.6.80 641.4 Nüfus Değişim Oranı TABLO M.56 323.794 24.Yurt-Kur Bölge Müdürlüğü Verileri 4.6 Turizm ve Seyahat Elde mevcut sağlıklı veri bulunmamaktadır.057 14.22 244.11 706.Türkiye İş Kurumu İl Müdürlüğü Verileri (2004) 249 .20 Eskişehir Bölge Müdürlüğü 2002 M.205 21.195 183.164 24. KAYNAKÇA : 1.98 543.77 597.27 495.397 18.65 368.8 Eskişehir’de Sayım Yıllarına Göre Nüfus Ve Yıllık Artış Oranı YILLAR 1927 1935 1940 1945 1950 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 2000 Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı NÜFUS YILLIK ARTIŞ ORANI ‰ 154.009 9.802 18.827 26.55 206.DİE Bölge Müdürlüğü Verileri (1990-2002) 5.511 31.6.64 459.29 276. M.7 İşsizlik İlimizde 2004 yılı sonu itibarı ile toplam 21.Anadolu Üniversitesi Verileri (2004) 2.097 14.6.Osmangazi Üniversitesi Verileri (2004) 3.367 20.22 415.207 adet kayıtlı işsiz bulunmaktadır. M.251 33.5 Yer Değiştirme Olayları Elde mevcut sağlıklı veri bulunmamaktadır.

0 3. İlimiz genelinde 51 adet tehlikeli atık üreten faaliyet mevcut olup. motor yağı. solventlerle karışık yağ oluşturan oto servis istasyonları.3 0.0 5.2 Eskişehir İlinde 2000 Yılında Toplanan Çöp Miktarı ODUNPAZARI BELEDİYESİ (TON) 230 7 000 84 000 TEPEBAŞI BELEDİYESİ (TON) 180 5500 66000 TÜM ŞEHİR GENELİNDE (TON) 410 12 500 150000 GÜNLÜK AYLIK YILLIK Kış aylarında Odunpazarı Belediyesi’nce toplanan aylık çöp miktarı kül ve cüruf dolayısıyla 8000 ton.8 15. Türkiye genelinde tehlikeli atıkların bertarafı ile ilgili İzmit İlindeki İZAYDAŞ’a ait bertaraf tesisine ruhsat verilmesi ile tehlikeli atıkların daha düzenli bertarafına başlanmıştır.7 0.4 10. bakım 250 .1 Katı Atıkların Fiziksel Bileşimi Madde Gıda Kül Kağıt Naylon Bez Cam Pet Şişe+Sert Plastik Hafriyat Sünger Tahta (%) Yüzde Oran 44. Tepebaşı Belediyesi tarafından toplanan çöp miktarı ise 7500 ton olarak değişmektedir.2 TEHLİKELİ VE ZARARLI ATIKLAR İlimiz genelindeki toplam 393 faaliyetten Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre sektörel bazda tehlikeli atık üretmesi muhtemel sanayi kuruluşlarına yönetmelik eki beyan formları yazı ile dağıtılarak Aralık 2002 ayı itibariyle Bakanlığımız Çevre Kirliliğini Önleme ve Kontrol Genel Müdürlüğüne gönderilmiştir. metal kesme yağı.6 3.9 6.7 6. Tablo N.(N) ATIKLAR N.1 EVSEL ATIKLAR Günümüzde nüfusu 500 000’i aşan Eskişehir kent merkezinde evsel katı atıkların toplanması ve deponi alanına nakli 3030 sayılı Büyükşehir Belediyeleri Yasası uyarınca Odunpazarı ve Tepebaşı Belde Belediyelerince belirlenen özel firmalar tarafından yapılmaktadır. 2004 yılı içerisinde Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’nin Ek 5 ve Ek 6 da “Özel İşleme Tabi Atıklar” kapsamında yer alan faaliyetleri sonucu hidrolik yağ. madeni yağ.15 TABLO N. N.

TABLO N. İlimiz Merkezde faaliyet gösteren TUSAŞ Motor A. Çamuru (Kek) Toplam Miktar 2. geçici depolanmaları ve nihai bertarafları ile ilgili bilgi ve geri kazanım tesisleri listesi verilerek atıkların geri kazanılması uygulamasına geçilmiştir. Eren Ticaret -İbrahim Zengin. İZAYDAŞ İZAYDAŞ İZAYDAŞ İZAYDAŞ İZAYDAŞ Faaliyet Konusu Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme Atık yağ geri kazanımı Atık yağ geri kazanımı Belediyenin atık bertarafı Solvent ve boya geri kazanımı Solvent ve boya geri kazanımı Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2004 TUSAŞ Motor San.28 8.3 Ford Otosan San.Ş. Tic. atıkları işleyen. Eldiven.. Şti.(2 araç). 251 . pil.Ş. ve I.04.’ne. akü gibi 27 Ağustos 1995 tarih ve 22387 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği kapsamında kalan ve tehlikeli özellik taşıyan. deri önlükler. Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığına ait 2002 yılı atık miktarları aşağıda verilmiştir. İnönü İlçesinde faaliyetini sürdüren Ford Otosan A. fırça filtre kağıtları vb. İlimizde Tehlikeli Atık Taşımacılığı için Çıldırlar Metal İzabe San.3 121.Ş. Art.atölyeleri olmak üzere toplam 25 iş yerine atık beyan formu dağıtılarak bu yağların kullanımı.Ş.46 15.2001 tarih ve 22387 sayılı 2001/9 nolu genelgeleri doğrultusunda İlimizde arıtma tesisi bulunan 16 adet sanayi kuruluşu ve Büyükşehir Belediyesi atıksu arıtma tesisine ait arıtma çamurlarının tehlikeli özellik taşıyıp taşımadıklarının belirlenmesine ilişkin analizleri yönetmeliğin Ek-11 A’daki tüm parametreleri kapsayacak şekilde Ek 11-B’deki analiz yöntemlerine uygun yaptırılmış. tehlikeli atık özelliğindeki çamurların bertarafları sağlanmıştır. çözücü.86 8.3 Satın AlanFirma Birimi Ünvanı ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl kg/ay ton/yıl İZAYDAŞ Engin Petrol Engin Petrol İstanbul Beld. Kudret Metal İzabe Tesislerine (1 araç) Tehlikeli Atık Taşıma Lisans Belgesi verilmiştir. Tic.A.86 7. Atık yağ Arıtmadan çıkan atık yağ Arıtmadan çıkan atık yağ Atık Aseton Atık Tiner Boya Çamuru ve Atıkları Taşlama Çamuru Kimy.’nin üretimi sonucu metal talaşları UTICA ALLOYS Firmasına ham madde olarak satılmaktadır. A. Bakanlığımız ÇEKÖK Genel Müdürlüğünün 12. zımparalar. İlimizde kullanılan akülerden kurşun üretimi yapan 2 adet izabe tesisi bulunmaktadır.9 0. Bakanlığımızın atık yağ.2 24.58 9. geri kazanan yada yeniden kullanan tesislerin lisanslandırılmasını isteyen genelgeleri doğrultusunda her iki tesisin Bakanlığa müracaatları sağlanmış ve Bakanlığımızca 2 adedine geri kazanım tesisi lisans belgesi verilmiştir. Ltd. Tehlikeli Atık Listesi Atık Kodu 0815 0806 0901 0902 0615 0615 1201 1704 1704 Atıklar Kontamine bez.(1 araç).

Ş.1 2. Tehlikeli Atık Listesi Satın AlanFirma Birimi ton/yıl ton/yıl lt/yıl ton/yıl Ünvanı Engin Petrol İZAYDAŞ İZAYDAŞ İZAYDAŞ Faaliyet Konusu Atık yağ geri kazanımı Atık bertarafı Atık bertarafı Atık bertarafı Atık Kodu 0902 1703 1713 Atıklar Toplam Miktar 18.4 47.2 0.58 2.4 TUSAŞ Motor San.3 960 1.5 Hava İkmal Bakım Merkezi Komutanlığı Atık Listesi Tık Kodu 1801 1203 Atıklar Arıtma Çamuru Boya Çamuru Toplam Miktar 6. A.5 7.TABLO N.4 Satın AlanFirma Birimi Ünvanı ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl ton/yıl İZAYDAŞ ÇİNKANLAR ÇİNKANLAR ÇİNKANLAR ÇİNKANLAR Faaliyet Konusu Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme Atık ve artıkları arıtma yakma ve değerlendirme Atık yağ geri kazanımı Atık yağ geri kazanımı Atık yağ geri kazanımı 0802 Atık yağ 0603 Solvent 0203 Atık Tiner İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2003 252 .5 Atık Yağ Arıtma Çamuru Atık Kimyasal Kontamine bezler. 0815 kimyasal kutular İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 2003 TABLO N.

1 19. eldiven.Tic. Kompresör işletmesi Miktarı Bertaraf Şekli Kontamine bez. Buzdolabı Fabrikası Miktarı Bertaraf Şekli Arçelik A.Tic.6 Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği Kapsamında Olan İşletmeler Tarafından 2002 Yılında Bertaraf Edilen Tehlikeli Atık Miktarları İŞLETMENİN ADI ATIK TÜRLERİ Ford Otomotiv San. Çinkanlar Kim.Mad. Miktarı Bertaraf Şekli Hava ikmal Bakım Merkezi Komutanlığı Miktarı Bertaraf Şekli ArcelikA. Miktarı Bertaraf Şekli Tusaş Motor San. - 6.S.Mad.46 133.8 100 10 İZAYDAŞ Engin Petrol İZAYDAŞ İZAYDAŞ 1.1 - İZAYDAŞ Engin Petrol - Atık Tiner (ton/yıl) Boya Çamuru ve atıkları (ton/yıl) Taşlama Çamuru (ton/yıl) Arıtma Çamuru (ton/yıl) 1 15 6 7 ÎZAYDAŞ İZAYDAŞ İZAYDAŞ ÎZAYDAŞ 2.Ş.Tic.Mad.TABLO N. A. zımparalar vb.4 6. Ş.5 18.3 İZAYDAŞ 0. Çinkanlar Kim.2 - - - - - 253 .940 13.4 2.08 19.58 - İZAYDAŞ Engin Petrol - 47.Ş. (ton/yıl) Atık Yağ (ton/yıl) Atık Pil (ton/yıl) Atık Aseton (ton/yıl) 30 155.5 - Çinkanlar Kim.Mad.25 İZAYDAŞ 0.Tic. İZAYDAŞ Çinkanlar Kim. A.25 ÎZAYDAŞ İZAYDAŞ Solvent (ton/yıl) Atık Kimyasal (it/yıl) - - 960 İZAYDAŞ 7.84 - İZAYDAŞ Engin Petrol - 24.

N.3 ÖZEL ATIKLAR N.3.1 Tıbbi Atıkları
Bakanlığımızca Büyükşehir Belediye Başkanlığına hibe edilen ve Çevre Koruma Vakfınca Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine uygun olarak karoser yaptırılarak Büyükşehir Belediye Başkanlığına teslim edilen Tıbbi Atık taşıma aracı ile birlikte Büyükşehir Belediye Başkanlığınca tıbbi atıklar; tıbbi atık üreticisi yatak sayısı 20’nin üstünde olan 9 Hastane, 1 Özel Hemodiyaliz Merkezi ,1 Organ Nakli Vakfında usulüne uygun olarak toplanmakta, taşınmakta ve bertaraf edilmektedir. Tıbbi atık toplama aracı ile tıbbi atıklar 2000 Ekim ayında usulüne uygun olarak toplanmaya başlanmış olup Tablo N.7’de 2004 yılı sonu itibarı ile toplanan tıbbi atıklara ilişkin bilgiler verilmiştir. Büyükşehir Belediyesi tarafından 2004 yılı itibari ile toplanan günlük tibbi atık miktarı 1,5 ton olup, belediye çöp döküm alanında ayrılan yere açılan çukurlarda üzerleri kireçlenip gömülmek suretiyle bertaraf edilmektedir. Büyükşehir Belediyesi tıbbi atık yakma tesisi kurmayı planlamaktadır.

N.3.2 Atık Yağlar
Bu tür atıklar genelde sanayi bölgelerinde görülmektedir. % 10 oranında geri kazanımı sağlanabilen yanık yağlar, kanalizasyona bırakılarak suyu, yakılarak havayı, boş araziye bırakılarak ise toprağı kirletmektedir. Atık yağ üreticisi konumunda olan sanayi kuruluşu ve servis istasyonlarına “Atık Yağ Beyan Formu”dağıtılmıştır. Atık yağların düzenli toplanarak bertaraf edilmesi ile ilgili çalışmalar sürdürülmektedir. Atık yağların geri kazanımıyla ilgili veriler Tablo N.3,4,5’te verilmektedir.

N.3.3 Pil ve Aküler
İl genelinde 1998 ,1999 ve 2000 yıllarında pil toplama kampanyaları düzenlenmiş, ancak sürekli ayrı toplanıp geri kazanımı yapılamamıştır. Hurda aküler toplanarak ilde mevcut kurşun izabe tesisinde kurşun,plastik kısımları geri kazanılmaktadır.

N.3.4 Cips ve Diğer Yakma Fırınlarından Kaynaklanan Küller
Bu konuda sağlıklı bir bilgi bulunmamaktadır.

N.3.5 Tarama Çamurları
Porsuk Çayı yatağı ile diğer yüzeysel suların dere yatakları belli peryotlarla DSİ tarafından yatak temizliği şeklinde yapılmakta, ancak geri kazanımı ile ilgili bir işlem yapılmamaktadır.

N.3.6 Elektrik ve Elektronik Atıklar
Kullanım sonucu oluşan bu tür atıklar (kablo artıkları) hurdacılar tarafından alınarak bertaraf edilmektedir.

254

TABLO N.7 Eskişehir İlinde 2004 Yılında Denetlenen Sağlık Kuruluşlarının Bazı Alt Başlıklar Altında Değerlendirilmesi
Ünite İğne Uçları İçinde Atık vb. Ayrı Toplama Toplanması Aracı + + + + + + + + + + + + + + + + + + Ünitedeki Atık Toplama İflemi-Kişi Sayısı Temizlik 2 Temizlik 2 Temizlik 2 Kendi 2 Temizlik 30 Temizlik 1 Temizlik Kendi 9 Kendi 3 Kendi 3 Tıbbi Atık Konusunda Hizmet içi Eğitim + + + + + + + + + +

SAĞLIK KURULUŞUNUN ADI

Ayrı Toplama İşlemi

Aracın Yönetmeliğe Uygunluğa

Özel Atık Taşıma Kıyafeti

Geçici Atık Konteyner Deposu

Tıbbi Atık Miktarı (Kg/gün)

Eskişehir Devlet Hastanesi Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesi SSK Eskişehir Bölge Hastanesi SSK Doğumevi ve Kadın Hast.Hastanesi Osmangazi Ünİv. Tıp Fakültesi Anadolu Üniversitesi Hastanesi Çifteler Devlet Hastanesi Eskişehir Hava Hastanesi Özel Yaşam Diyaliz Merkezi Sivrihisar Devlet Hastanesi

+ + + + + + + + + +

+ + + + + + + + +

+ + + + + + + + + +

+ -

+ + + + + + + + + +

63,7 7,5 75 300 346 25 10 25 60 10

255

N.3.6 Kullanım Ömrü Bitmiş Araçlar
Kaza yapmış ve kullanılamaz hale gelmiş araçlar için genelde bir yer olmamakla birlikte gümrük depolarında muhafaza edildikleri görülmektedir.

N.4 DİĞER ATIKLAR N.4.1 Radyoaktif Atıklar
İlimizde radyoaktif atık oluşturan tesis bulunmamaktadır.

N.4.2 Hayvan Kadavraları
Konuyla ilgili sağlıklı bir bilgi bulunmamaktadır

N.4.3 Mezbaha Atıkları
İlimiz Merkez Muttalıp yolu üzerinde faaliyetini sürdüren Eskar Et Kombinasında oluşan bu tür atıklar geri kazanılmaya çalışılmakta, artan kısımlar Belediye çöp depolama sahasına atılmaktadır.

N.5 ATIK YÖNETİMİ
Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliğine göre katı atıkların büyükşehirlerde alt belediyelerce veya yetki devrettikleri kişilerce toplanması ve taşınması yapılmakta, ancak atıkların düzenli depolanmasına yönelik bertaraf işleminden sorumlu Büyükşehir Belediyesince düzenli depolama yapılamamaktadır. Bu da sağlıklı bir atık yönetimi oluşmasını engellemektedir.

N.6 KATI ATIKLARIN MİKTAR VE KOMPOZİSYONU
Tablo N.1 ve N.2’de verilmiştir.

N.7 KATI ATIKLARIN BİRİKTİRİLMESİ, TOPLANMASI, TAŞINMASI VE TRANSFER İSTASYONLARI
İl merkezinde Tepebaşı ve Odunpazarı Belediyeleri bölgelerinde belirlenen caddelerde geri dönüşüm malzemeleri ayrı olarak konutlardan haftanın belli günlerinde alınarak tekrar ekonomiye kazandırılmaya 1996 yılından bu yana devam edilmektedir. Geri kazanım dışında kalan atıklar için ara istasyonları mevcut olmayıp, atıklar doğrudan evlerden alınarak çöp depolama alanlarında vahşi olarak depolanmaktadır.

N.8 ATIKLARIN BERTARAF YÖNTEMLERİ N.8.1 Katı Atıkların Depolanması
Yaklaşık 12 yıldır şehir merkezinde oluşan evsel, endüstriyel, tıbbi, tehlikeli ve zararlı katı atıklar, hafriyat ve inşaat malozları herhangi bir ayrıma tabi tutulmadan Seyitgazi Karayolu üzerinde bir vadi tabanı ve kuru dere yatağına dökülerek dozerle yayılmakta ve zaman zaman toprakla örtülmektedir. Yaz aylarında günde yaklaşık 400 ton, kış aylarında ise kül ve cüruf nedeniyle 500 ton’u aşan katı atıkların bertaraf edildiği mücavir alan dışındaki deponi sahasında yaklaşık 1 m kalınlığında oldukça geçirimli, çatlaklı bir yapıda kalker ve 256

marn tabakaları bulunmaktadır. Yaklaşık 950-1000 m yükseltiye sahip olan çöp depolama alanında oluşan sızıntı suyu günümüzde kontrolsüz bir şekilde kuzey istikametinde Mamuca Köyü ve Organize Sanayi Bölgesi yönüne doğru dere yatağına akarak yer altına sızmaktadır. Çöp tepesinin diğer tarafında ise (güney yönü) katı atığın önünü kapattığı dere yatağında yaklaşık 1 m derinliğinde 800 m² dolayında bir gölet alanı oluşmuştur. Çöp tabanının sıvılaşmasına yol açarak bir heyelanın önlenmesi, metan gazının kontrol altına alınabilmesi ve ayrıca yeni ve düzenli bir katı atık bertaraf sahasının oluşumu için çalışmalar sürdürülmektedir. Çevre Bakanlığınca da çöp depolama sahası ile ilgili ön fizibilite yapılmıştır. 2002 yılı sonu itibarı ile Büyükşehir Belediyesince atıkların depolanması yönünde poroje üretimi yapılmasına rağmen düzenli depolama ile ilgili somut bir adım atılamamıştır.

N.8.2 Atıkların Yakılması
Halen ilde atıkların yakılarak bertarafı yapımamaktadır. Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nca mevcut depolama sahasındaki çöplerle oluşacak çöplerin yakılarak bertaraf edilmesi yönünde çalışmalar bulunmaktadır.

N.8.3 Kompost
İl genelinde kompost tesisi bulunmamaktadır.

N.9 ATIKLARIN GERİ KAZANIMI VE DEĞERLENDİRİLMESİ
Çağdaş kentler artık çöpsüz kentler olmak zorundadır. Uygar dünya bu sorunun çözümünü katı atıkların yeniden kazanımında bulmuştur. Geri kazanım projesinin amacı çöplüğe giden katı atık miktarını azaltmak, çevresel kirliliği önlemek ve onları yeniden ekonomiye kazandırmaktır. Katı atık geri dönüşüm projesi ile ilgili İlimizde Çevko, İl Çevre Koruma Vakfı, Odunpazarı ve Tepebaşı Belediyesi, Osmangazi ve Anadolu Üniversiteleriyle birlikte Valiliğimiz koordinatörlüğünde bir toplantı yapılmış, ortaklaşa bir protokol imzalama kararı alınmıştır. Protokolün imzalanmasından sonra Tepebaşı Belediyesi projenin başarılı olmasında en önemli etkenlerden biri olan halkı bilinçlendirmek ve eğitmek amacıyla ilk ve orta dereceli okullarda Tekam ve Anadolu Üniversitesi işbirliği ile eğitim programı oluşturarak, uygulamayı başlatmıştır. Tepebaşı Belediyesi sınırları içinde bulunan bir çok okulda atık kağıt ve ambalaj atıklarının geri kazanımı konusunda seminerler verilmiştir. Odunpazarı Belediyesi tarafından da halkın yeniden kazanım konusundaki eğitimi, bilinçlendirilmesi amacıyla toplantılar düzenlenmiş, toplantılara katılan yönetici, kapıcı ve mahalle sakinlerine projenin tanıtımı yapılmış, katı atıkların çıkarılacağı gün ve saatler belirtilmiş ve daire sakinlerine poşet, afiş, broşür dağıtımı yapılmıştır. Katı atıkların geri, dönüşümü projesinin başarılı olmasında atıkların toplanması için plastik torbaların ve caddelere konulacak kumbaraların finansmanını karşılamak için TEKAM sponsor olarak bir doğalgaz firması ile anlaşarak torbaların bedava dağıtılmasında aracılık etmiştir. 4 Aralık 1996 tarihinde Odunpazarı Belediyesi de Çevko ve İl Çevre Koruma Vakfı ile benzer protokolü imzalayıp, geri kazanılabilir atıkları toplama projesinde Yenikent’i pilot bölge kabul etmiştir. Aynı gün Tepebaşı Belediyesi de Hoşnudiye - Cumhuriyet mahallerinde aynı projeyi başlatmıştır. Her iki belediyede pilot bölgelerde geri dönüşebilen atıkları diğer çöplerden ayrı özel bir araçla dağıtılan torbalar içinde toplayacaktır. Toplanan bu atıklar sınıflandırılıp pazarlanarak ve elde edilen gelir Eskişehir Çevre Koruma Vakfına verilmektedir. 257

Ayrıca çöp depolama sahasında Atık Geri Kazanım Tesisi planlanmış ve inşaatı bitirilmiştir. Geri dönüşümün Eskişehir’e sağlayacağı yararlar şunlardır : 1- Doğal kaynaklarımız (orman, maden yatakları, petrol tükenmeyecek) korunacaktır : 1 ton atık kağıt 17 ağacı kesilmekten kurtarır. 2- Enerji tasarrufu sağlanır : Alüminyum kutularının geri dönüşümünde % 95, kağıdın geri dönüşümünde % 75 enerji tasarrufu yapılır. 3- Atık miktarı ve yaratacağı çevresel sorunlar azalır : Taşıma, depolama kolaylaşır, temizlik hizmetleri artar. 4- Ekonomiye katkı olur : Hammaddelerimiz azalmaz ve yeni iş sahaları yaratılır. 5- Geri dönüşüm geleceğe yatırımdır : Ekoloji bozulmaz, gelecek nesillere daha temiz bir dünya bırakılır. Odunpazarı Belediyesince 1997 yılından bu yana 2000 yılı sonu itibariyle toplanan geri kazanılabilir katı atık miktarı yaklaşık 206.000 kg’dır. Tepebaşı Belediyesince toplanan 1999 yılında geri kazanılabilir katı atık miktarı ; 97.248 kg’dır. Ayrıca Tepebaşı Belediyesince geri dönüşüm için bir fizibilite çalışmasına başlanmıştır. Aylık toplanacak geri dönüşüm katı atık miktarı 450.000 kg olarak düşünülmektedir. Şehir merkezinde 2003 yılında yaklaşık 11.000 ton atık kağıt toplanarak geri kazanılmıştır.

N.10 ATIKLARIN ÇEVRE ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
İl genelinde Büyükşehir Belediyesi dahil olmak üzere 32 adet Belediyeye ait düzenli çöp depolama sahası bulunmamaktadır. Çöpler tespit edilmiş alanlarda vahşi olarak depolanmakta, zaman zaman üzerleri hafriyat atıkları ile örtülmektedir. Düzenli depolama olmaması sonucu çöplükteki hafif malzemeler rüzgarın etkisi ile çevreye dağılarak uzun süre bozulmadan kalmakta ve görüntü kirliliğine sebebiyet vermektedir. Bunun dışında çöp depolama sahaları her türlü haşere için üreme ortama oluşturmakta ve yağmur suları ile karışan sızıntı suyları alıcı ortamlar için tehlike oluşturmaktadır. Eskişehir şehir merkezine ait çöp depolama sahası vahşi depolama sonucu 30 m’yi aşan bir yükseltiye ulaşmış, metan gazı çıkışlarıyla yangınlar oluşmakta, bu da bölgedeki özellikle askeri birliklere ait mühimat depoları için tehlike arz etmektedir. Metan gazının yanması ile çöplükteki diğer atıklarda yanmak suretiyle hava emisyonları bozulmakta ve sızıntı sularıda yer altı sularını tehdit etmektedir.

KAYNAKÇA : 1. Büyükşehir Belediyesi Verileri (1997-2004) 2. Tepebaşı Belediyesi Verileri (1997-2004) 3. Odunpazarı Belediyesi Verileri (1997-2004) 4. Öz Çetin Kağıtçılık Verileri ( 2004) 5. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1997-2004)
258

(O). GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM O.1 GÜRÜLTÜ
İnsan çevresini ciddi bir şekilde tehdit eden önemli bir problem de “gürültü” dür. Gürültüyü arzu edilmeyen seslerin atmosfere yayılması şeklinde ele almak uygundur. Sanayileşme ve modern teknolojinin ilerlemesiyle ortaya çıkan çevre sorunlarından biri de gürültü kirliliğidir. Gürültü kirliliğine zemin oluşturan faktörler arasında ; sanayileşme, plansız kentleşme, hızlı nüfus artışı, bu konularda yeterli eğitimin verilememesi ve ekonomik imkansızlıklar sayılabilir.

O.1.1 Gürültü Kaynakları O.1.1.1 Trafik Gürültüsü
Toplumdaki gürültü kaynaklarının en önemlilerinden biri de trafik gürültüsüdür. Çeşitli tipteki gürültü kaynaklarının sebep olduğu çevre problemlerinin izafi olarak sıralanması için yapılan araştırmalar trafik gürültüsünün hava alanlarının sebep olduğu gürültülerden çok daha büyük olduğunu göstermiştir. Ülkemizde her türlü taşıtın izin verilebilir üst gürültü sınırları Gürültü Kontrol Yönetmeliği’nde belirlenmiştir. Bu yönetmeliğe göre taşıtların üst gürültü seviyeleri Tablo O.1’de verilmiştir.

TABLO O.1 Taşıtlar İçin İzin Verilebilir Gürültü Seviyeleri Taşıt Türü
Otomobil Otobüs (kent İçi) Otobüs (kent dışı) Ağır müteharrik araç (Sürücü kabininde ve kamyon 80 km/sa hız durumunda) Lokomotif İçi (Dizel motorlu tam güçte ve yükle çalışırken hız 80 km/sa) Elektrikli Tren Lokomotifi Vagonların İçinde

Gürültü Seviyeleri (dBA)
75 85 80

85

85 80 70

Eskişehir ili genelinde trafiğe kayıtlı taşıtların sayısı ve türleri Tablo O.2’de verilmiştir.

259

1.0 2.0 0.25 1/8 Verilebilir Max Gürültü Seviyesi 80 90 95 100 105 110 115 260 .5 0. O.0 1.4’te verilmiştir.4 İş Yerlerinde Maksimum Gürültü Düzeylerinde İzin Çalışma Süreleri Gürültüye Maruz Kalınan Süre (saat/gün) 7.3’te verilmiştir.5 4. Tablo O.1. İşyerlerinde gürültü düzeylerine göre izin verilebilir maruz kalma süreleri yönetmelikte belirlenmiş olup Tablo O.2 Endüstri Gürültüsü Endüstriyel faaliyetlerden kaynaklanan gürültü daha çok işyerinde çalışanları rahatsız etmektedir.2 2004 Yılı Trafiğe Kayıtlı Araç Sayısı ARAÇ CİNSİ Otomobil Minibüs Midibas Otobüs Kamyon Traktör Kamyonet Motorsiklet Diğer Toplam Otomobil Minibüs Midibas Otobüs TOPLAM 74718 1808 1309 8862 16533 15783 15846 2402 137261 74718 1808 1309 İl Emniyet Müdürlüğü-2004 2004 yılında il merkezinde 55 noktada yapılan gürültü ölçümlerine ait değerler Tablo O.TABLO O.

Hastahanesi Acil girişi Dumlupınar Öğrenci Yurdu Önü Kırmızıtoprak Mah.Kütahya Cad.75 64.5 54.75 72 52.Hasan polatkan Bul.3 Gürültü Ölçüm Değerleri ÖLÇÜM ZAMANI S.5 64.25 64.Basma fabrikası önü Vişnelik Mah.Migros Ö.Eczacılık Fakültesi girişi S.) Çevre Yolu İlahiyat camii Önü Çevre Yolu TUSAŞ Önü Ertuğrulgazi Mah.Milli Eğitim Müd.S.TABLO O.75 71.25 70.Kavşağı Uluönder Mah. Halk Ekmek Fab.5 64.75 71.Halk Kütüphanesi Önü Atatürk Cad.NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 ÖLÇÜM YAPILAN YER Anadolu Üniversitesi Girişi (Çevre Yolu) Çevre Yolu Sakarya Cad.K.5 69 54.Ü.girişi Osmangazi Üniversitesi Hastahanesi girişi O.25 71.25 71.75 63.75 73.Karakol önü (Bursa yolu) ANEMON Otel önü (Çevre Tyolu) Baksan Sanayii Sitesi girişi (Petrol istas.Türk Telekom önü Kütahya yolu Orman fidanlığı girişi Orhangazi Mah. Önü Atatürk Cad.Hava Hastahanesi önü Atatürk Cad.25 66.Hastanesi giriş kapısı Şirintepe Mah.5 70.ESKİ önü Regülatör Osmangazi Mah.25 69 ORTALAMA 261 .25 74 63.25 74 72 74.75 62 54.Demirköprü İstasyon önü (GAR) SSK Doğum Hastanesi Önü Atatürk Cad. Hasan Polatkan Bul.5 63.75 71.5 71.Kanlıkavak parkı girişi Vişnelik Mah. SeyitgaziKavşağı Cezaevi Kavşağı Devlet Hastanesi Doğum Evi Önü Devlet Hastanesi tanesi Acil Önü 1 nci hafta 3 üncü gün ÖLÇÜM SAATİ 10:15 15:30 15:05 15:09 14:08 11:05 14:14 13:49 14:59 14:34 14:48 10:40 10:59 11:10 15:12 11:45 15:32 15:30 11:13 15:43 09:50 15:30 15:32 09:57 13:35 13:38 11:09 11:14 11:19 11:22 ÖLÇÜM DEĞERİ(dBA) 73 65 68 65 68 78 64 74 78 63 63 48 54 78 69 75 73 69 52 71 71 69 75 70 79 74 77 74 57 77 2 nci hafta 4 üncü gün ÖLÇÜM SAATİ 09:30 09:30 10:12 10:38 07:56 08:32 08:41 09:20 09:45 08:46 08:59 09:35 11:25 09:32 09:38 15:45 09:45 10:30 10:32 09:35 14:05 10:35 17:30 14:25 10:25 09:05 07:35 07:35 15:25 09:23 ÖLÇÜM DEĞERİ(dBA) 75 64 60 66 64 70 72 72 75 63 59 52 57 70 60 70 70 65 58 74 58 62 70 74 72 70 75 68 50 65 3 ncü hafta 5 inci gün ÖLÇÜM SAATİ 15:20 15:19 09:30 15:50 15:53 15:30 16:01 15:25 10:23 16:08 16:11 16:15 12:25 15:20 10:35 10:36 10:41 10:44 11:05 11:38 10:00 11:32 09:38 15:08 11:06 07:30 14:20 15:25 14:56 12:14 ÖLÇÜM DEĞERİ(dBA) 67 69 65 62 63 72 74 69 73 65 58 58 53 66 61 72 67 66 50 70 59 63 69 70 75 71 72 71 53 70 4 ncü hafta 1 inci gün ÖLÇÜM ÖLÇÜM SAATİ 16:32 09:30 09:41 09:55 09:44 09:50 09:56 14:12 15:30 10:15 10:21 08:55 14:35 11:07 10:45 09:32 11:05 10:36 16:20 16:49 14:20 10:59 12:15 14:28 15:05 16:07 17:05 17:32 09:21 15:27 DEĞERİ(dBA) 79 60 62 60 72 65 73 70 70 64 68 60 54 72 67 69 72 76 57 72 69 65 73 79 70 73 75 75 49 64 73.

B.75 70 78.Bölge Müdürlük binası önü OSB 7.25 72.25 60. Muhtarlık Önü Ford Servisi ÖnüÇifteler Cad.Ö. TEDAŞ Önü İsmet İnönü caddesi Şekerbank Önü.15.O.75 51.Peh.5 73.75 63.Cadde Paşabahçe önü O.25 68.5 63.Cad.B.5 262 .25 71.75 60 59.girişi Yenikent Sağlık Ocağı önü Büyükdere Mah.75 59 62.B.25 63.S. Cadde O.S.5 74.25 65 64.75 70.S.25 69.75 66.S.75 62.31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 Ali Gaffar Okan İlköğretim Okulu Önü Akarbaşı Seyitgazi Cad.75 68.75 63.75 63 67 68 71. Kızılcıklı Mah. Sanayii Çarşısı Mamuca Ertaş Cad.Pınar Süt Fabrikası önü Hava İkmal önü Çevre Yolu Yeni Otogar içi Şeker Fabrikası girişi Opera Binası Önü Önleyici Hizmet Karakol Önü Valilik Binası Önü Büyükşehir Belediyesi Önü Taşbaşı Çarşısı önü Köprübaşı Caddesi İşbankası Önü Sağlık Müdürlüğü Önü Göksu Köprüsü Şair Fuzuli Cad.girişi Yunus Kent İçi Taşıyıcılar Koop.ETİ Plaza Önü Bağlar HALLER Gençlik Merkezi Önü Yunusemre Caddesi Eski otogar önü Sivrihisar Caddesi Emzet Tekavül Muttalip Caddesi Atatürk İ.5 63.25 71 72.önü Ankara yolu TEKSAN Önü EMKO Önü Sultandere Türk Telekom Binası Önü O. 11:37 15:56 11:20 15:47 13:41 11:28 11:32 10:40 11:05 10:59 14:50 14:22 14:27 15:56 15:45 15:49 16:04 13:34 13:30 13:27 14:15 10:01 10:58 10:17 10:20 10:41 10:47 10:29 11:24 11:30 12:00 12:58 13:03 71 72 71 53 66 75 75 77 56 57 64 74 65 62 60 69 75 64 73 56 73 61 66 65 64 69 74 69 69 73 74 70 68 15:14 14:30 08:20 11:10 11:45 15:06 15:01 15:16 15:22 09:23 09:50 15:55 16:05 16:25 16:10 16:58 16:32 16:36 16:41 10:40 11:00 09:08 17:00 11:24 11:24 17:08 16:18 09:05 10:14 12:23 17:16 18:16 18:22 69 70 59 50 69 70 72 78 60 55 58 72 55 72 56 60 77 70 73 60 70 58 63 59 72 71 74 60 60 70 73 69 68 08:45 09:17 10:27 10:56 09:27 08:35 16:08 11:20 10:37 15:13 15:21 10:08 11:28 11:35 11:32 10:22 11:49 11:52 11:56 14:15 15:07 14:32 11:08 15:12 14:53 11:02 15:10 14:12 15:02 14:10 15:10 12:08 12:11 65 69 60 53 70 72 62 79 68 60 55 71 74 54 62 56 72 77 74 65 59 70 61 61 72 67 70 61 61 69 74 68 68 17:25 12:15 16:08 14:48 16:23 17:23 09:06 15:30 16:48 16:50 16:24 12:03 15:02 17:01 10:05 11:49 09:32 15:48 09:01 11:00 08:45 15:07 09:35 17:15 15:12 09:30 08:12 17:24 17:13 10:15 11:25 11:32 11:40 69 72 65 51 68 74 71 80 71 68 60 69 61 63 58 65 69 73 69 62 65 64 65 67 60 65 67 70 69 70 76 70 70 68.Askeri Loj.5 70.Arçelik Önü O.

5 Havaalanları Yakınında Oluşan Gürültü Havaalanı yakınında yapılan ölçümlerde gürültü seviyesinin 70-75 dBA.6 Eskişehir’in Değişik Semtlerinde Yapılan Gürültü Ölçümleri Semt Adı Huzur Fevzi Çakmak Şirintepe Vişnelik Osmangazi Esentepe Uluönder Hoşnudiye Yenikent Muttalip Çevre Yolu Gürültü Seviyesi 40-50 70-80 60-80 65-70 60-70 70-90 70-80 60-70 50-60 70-80 70-80 O. Bölge : Şehir merkezi konut alanı. Bölge : Şehir Dışı konut (trafikten uzak) 0 2.1.3 İnşaat Gürültüsü Gürültü Kontrol Yönetmeliğinde belirtilen saatler dışında iş makinelarından kaynaklanan gürültü ile normal çalışma saatlerdeki gürültülerle ilgili faaliyet sahiplerinden gelen talepler değerlendirilerek rapo haline getirilmektedir. O.1. İl bazında henüz sağlıklı bir veri tabanı oluşturulamamıştır. havaalanı civarındaki yerleşim yerlerinde gürültü seviyesinin ise 60-65 dBA olarak belirlenmiştir. Tablo O. Bölge : Şehir kenarı konutları + 5 Şehir Konut Alanı(trafik akışına 100 m uzak) + 10 Şehir Konut Alanı.işyerleri + 20 (Trafik akımına 20 m uzaklıkta) 4.1. TABLO O.Eskişehir’de endüstriyel iş yerlerinde gürültü seviyesi 70-75 dBA arasındadır. 263 .1. anayollar. Gürültü seviyelerine bağlı olarak işçi çalışma süreleriyle ilgili ölçüm sonucu düzenlenen raporlarla işletme sahiplerine bildirilmektedir. Bölge : Endüstri Bölgesi veya ağır vasıta ve otobüsün geçtiği anayollar + 25 * Gürültüye duyarlı alanlar ve gelecekte planlamalar için temel kriter 35 dBA alınır.4 Yerleşim Alanlarında Oluşan Gürültü Şehir merkezinde yapılan 55 noktadaki gürültü ölçüm sonuçları Tablo O. anayollar işyerleri + 15 3.5’te verilen yönetmelik değerlerinin aşıldığı sokak ve caddelerde il Trafik Komisyonuna yeni düzenleme yapılması için teklif yapılmış ve yeni düzenlemeye gidilmiştir.5 Yerleşim Bölgeleri Gürültü Sınır Değerleri Bölge Tanımı Temel Kriterler 1.1.1.3’te verilmiş olup. O. Tablo O.

Kalıcı İşitme kaybı başlangıçta 4000 Hz ile 6000 Hz arasında oluşur. etkisinde kalınan gürültünün düzeylerine.O. frekans içeriklerine ve etkilenim süresine bağlı olarak hesaplanabilen yaşlanma ile oluşan işitme kaybı için düzeltme yapıldıktan sonra gerçek değerlendirme yapılabilir.2.2 Fizyolojik Etkileri Günümüzde gürültü kişilerde en önemli stres kaynaklarından biridir. Yüksek düzeyde gürültünün etkisinde kalan kişilerde. Etkileşimin çok fazla olduğu ve işitme sisteminin eski özelliklerine kavuşmadan tekrar gürültüden etkilendiği durumlarda işitme kaybı kalıcı olmaktadır. kalp krizi. O.1. ülser.2 Gürültünün Sosyal Çevreye Etkisi Sanayileşme ile gürültü kirliliği diğer kirlilik türlerine göre daha yaygın olarak kişisel ve toplumsal yaşam kalitesinde genel bir düşüklük göstergesidir. Eskişehir Büyükşehir Belediyesince hazırlanan Çevre Düzenleri planlarında bu konuyla ilgili husulara yer verilmiştir. Ek olarak . fizyolojik ve psikolojik dengelerini bozan. insanlar üzerinde olumsuz fizyolojik ve psikoljik etkiler yaratan. arzu edilmeyen seslerdir. Gürültü insanların işitme sağlığını ve algılamasını olumsuz yönde etkileyen.1 Gürültünün Fiziksel Çevreye Olan Etkileri Gürültü. İlimizde imar planlarındaki gürültüye karşı bırakılan tampon bölgelere yer verilip verilmediği hakkında bilgi bulunmamaktadır.1 Fiziksel Etkisi Gürültünün işitme sistemine etkileri geçici ve kalıcı olarak iki ayrı bölümde incelenebilir. 264 .1. O. kan basıncında.1.1. ilerleme halinde ise bu aralık dışındaki hem alçak hem de yüksek frekanslara da yayılır.3 Gürültünün İnsanlar Üzerine Olan Etkileri O. dolaşım bozuklukları türünden rahatsızlıklara neden olabileceği ileri sürülmekle birlikte. metabolizmasında görme keskinliğinde ve hatta derisinin elektrik direncinde değişiklikler oluşturmaktadır. yüksek kan basıncı oluştuğu ve bu durumun kalıcı olduğu yapılan gözlemlerle kanıtlanmış bulunmaktadır. gürültünün migren. kulakta yaptığı tahribat dışında bu tür hastalıklarla doğrudan ilişkisi kanıtlanmış değildir.3. duymal eşiği kayması veya duyma yorulması olarak bilinen işitme duyarlılığındaki geçici kayıptır.3. İşitme kaybının kalıcı yada geçici olması ve kaybın derecesi.1. Bu etkilerin çoğu gürültüden etkilenim sürse bile. O. iş performansını azaltan.2 Gürültünün Çevreye Olan Etkileri O. çevrenin hoşluğunu ve sakinliğini yok ederek niteliğini değiştiren önemli bir çevre kirliliği türüdür.1. ortadan kalkmaktadır.2. Uykusuzluk gürültünün neden olduğu rahatsızlıkların en önemlilerindendir. Geçici etkilerin en çok karşılaşılanı geçici işitme. Ani olarak duyulan gürültü düzeyleri kişilerin kalp atışlarında (nabzında) solunum hızında.

basit işlemlerin yapıldığı ortamların ise biraz gürültülü olması gerektiğini göstermiştir. Belirlenen düzeylerin aşıldığı durumlarda yorgunluk ve zihinsel etkinliklerde yavaşlama gözlenmektedir.2 Titreşim Bu konuda bir çalışma bulunmamaktadır. bunlara paralel olarak A ağırlıklı düzeyler de önerilmiştir. Etkisinde kalınan gürültü nedeniyle belli bir frekans aralığında oluşan kalıcı işitme kaybı diğer frekanslardaki seslerin duyulmasını ve algılanmasını engellemez.3. fonksiyonlar için belirlenmiş gürültü düzeylerini aşan gürültünün etkisinde kalan kişiler rahatsız. tedirgin ve sinirli olmakta. Gürültünü iş verimliliği ve üretkenlik ile ilgili etkileri konusunda yapılan araştırmalar.O.1.4 Performans Etki İş veriminin düşmesi.1. tedirginlik ve sinirlilik hali gürültünün etkisi kalktıktan sonra devam edebilmektedir. Ani olarak yükselen gürültü düzeyleri insanlarda korku yaratabilmekte.İl Sağlık Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 2. O. iş verimliliği düşmektedir. O. hareketlerin engellenmesi gibi etki şeklindedir.3. konsantrasyon bozukluğu. karmaşık işlerin yapıldığı ortamların sessiz. KAYNAKÇA : 1. Ortamda yapılması gereken istenen işler ve ortamın fonksiyonları verimli bir şekilde yürütülebilmesi için izin verilebilecek gürültü düzeylerinin sınırlarını belirlemek üzere uygulamada gürültü sınıflandırma (Avrupa Ülkeleri) ve Gürültü Ölçütü (ABD ve Kanada) adlarına ölçütler geliştirilmiş . ancak bir takım fonksiyonların engellenmesine neden olabilir. ortamda belli bir iş ya da fonksiyon için belirlenen arka plan gürültüsünden fazla gürültüsünden fazla gürültü düzeylerinin etkisinde kalındığı durumlarda.3 Psikolojik Etki Bulunan ortamda. gürültüden etkilenim sürse bile daha sonra normale dönüş olmaktadır.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 265 . Özetle.

1 Depremler İlimizde 1956 yılında deprem afeti meydana gelmiş olup. TABLO P. TABLO P. zarar gören yerleşim yerlerini ve yapılan afet konutlarını belirtir Tablo aşağıya çıkarılmıştır. 2 2 3 2 2 2 3 2 17 Ağustos 1999 ve 12 Kasım 1999 tarihlerinde meydana gelen depremler sonrasında İlimizde Hasar Tespit Komisyonunca hasar durum tespiti yapılan konut sayısı aşağıda verilmiştir. AFETLER P.1 Deprem Afeti Görülen Yerleşim Yerleri İL Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir Eskişehir İLÇE Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez Merkez İnönü TOPLAM KÖY Çukurhisar Yukarı Söğütönü Satılmışoğlu Kozkayı Alınca Keskin Kavacık Oklubalı YAPILAN KONUT SAYISI 353 137 117 46 24 20 7 59 763 Eskişehir yerleşim birimlerinin hangi deprem bölgesinde bulunduğunu belirten tablo aşağıda verilmiştir.2 Eskişehir İli Deprem Bölgeleri Yerleşim Yeri ESKİŞEHİR (M) Hekimdağ ALPU BEYLİKOVA ÇİFTELER GÜNYÜZÜ HAN İNÖNÜ Dep. 2 2 3 3 2 4 2 2 Yerleşim Yeri MAHMUDİYE MİHALGAZİ MİHALLIÇCIK SARICAKAYA SEYİTGAZİ Kırka SİVRİHİSAR Kaymaz Dep.3 İlimizdeki Hasarlı Konut Sayısı HASAR DURUMU Ağır Hasarlı Orta Hasarlı Hafif Hasarlı Hasarsız TOPLAM KAPSAM İÇİ 5 4 7 16 KAPSAM DIŞI 4 14 64 6 88 TOPLAM 9 18 71 6 104 266 . Böl. Böl.(P).1.1 AFET OLAYLARI P. TABLO P.

2 Heyelan ve Çığlar İlimizde Bozdağlarının kuzey kesimlerinde Eskişehir-Mihalgazi yolunun geçtiği güzergah üzerinde yer yer heyelan yağışlı mevsimlerde görülmekte. 1 ilçe. 2.3 Afetlerin Etkileri ve Yardım Tedbirleri Tehlikeli özellik taşıyan bazı kimyasal maddeleri belli miktarların üzerinde bulunduran tesislerde meydana gelebilecek kazalar çevreye ve tesis civarındaki insanların sağlığına önemli ölçüde zarar verebilecek nitelikte olup.1. Bu doğrultuda .4 Orman ve Otlak Yangınları Eskişehir İli dahilindeki ormanlık alanlarda 1986-2004 yılları arasında çıkan toplam 352 adet orman yangınında 1539. P. 7 mahalle ve 4788 hektar arazi taşkından korunmuş.P.1. 17 adet köy. Uygulaması yapılan Küçük Su İşleri Tesisleri . il genelinde çığ oluşmamaktadır. Bu etütlerin 76 adedinin uygulanması yapılmış olup geriye kalan 82 adedi uzun vadeli uygulama programı taslaklarında yer almaktadır. bu maddelerle ilgili faaliyette bulunan kuruluşların acil eylem planları mevcuttur. Bakanlığımız tarafından hazırlanmış olan Acil Durum Planında yer alan acil durum kriterleri çerçevesinde “ Eskişehir İli İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Büyük 267 . P.244 hektar ormanlık alan yanmış olup bu sahaların tamamı doğal ve yapay gençleştirme yapılarak yenilenmiştir.3 Tehlikeli ve Zehirli Maddeler Bu tür maddelerin taşınması depolanması ve kullanımı sırasında sağlığı etkileyecek bir olay oluşmamış. P. P. bu tür tesislerin bulunduğu yörelerde kaza durumunda çevreye olabilecek zararlı maddelerin en aza indirilmesi için Acil Durum Planlarının hazırlanması ve uygulanması önem arz etmektedir.1. P.2 Denize Dökülen Petrol ve Diğer Tehlikeli Atıklar İlimizin denize kıyısı bulunmamaktadır. 5628 hektar bataklık arazi kurutulmuş bulunmaktadır.1 Radyoaktif Maddeler Bu konu ile ilgili bilgi bulunmamaktadır.3 Seller Eskişehir İl sınırları içinde 1992 yılı sonuna kadar 158 adet taşkın koruma ve kurutma etüdü yapılmıştır.2.1.2 AFETLER VE SAĞLIK ZARARLARI P. P. P.2.5 Fırtınalar Fırtına nedenı ile il genelinde can ve mal kaybı olmamasına rağmen özellikle çatacık ormanlarının bulunduğu bölgede sarı çamlarda fırtına devrimleri olmaktadır.

d) Kazanın niteliğine göre Ulusal ve Uluslararası yardım sağlamak üzere Çevre Bakanlığına ve diğer ilgili Bakanlıklara olayı bildirmek. h) Acil durumlarda müdahale için gerekli personel . c) Müdahale amacıyla gerekli insan gücü .3. finans ve diğer imkanların hazır bulundurulmasını sağlamak . f) Kazalara hazırlık ve müdahale amacıyla kullanılabilecek teknolojilerdeki gelişmeleri izleyerek en uygun seçimi yapmak.3. b) Yerel düzeyde acil durum detay planlarının uygulanması için “ Acil Durumlara Müdahale Komisyonu’nu kurmak müdahaleden sorumlu kurum. 268 . P. Acil Eylem Detay Planında görevlendirilen birimler ve görevleri P. Müdürü BAŞKAN YARDIMCISI : Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı ÜYE : İl Çevre ve Orman Müdürü ÜYE : Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Müdürü ÜYE : İl Emniyet Müdürü ÜYE : Sivil Savunma Müdürü ÜYE : Bayındırlık ve İskan Müdürü ÜYE : Tarım İl Müdürü ÜYE : İl Sağlık Müdürü ÜYE : Sanayi ve Ticaret İl Müdürü ÜYE : DSİ III. sorumlu kişi / kişileri belirlemek.kuruluşları.1.3. test edilmesi . İlde afetlere karşı Valilik Kriz Merkezi oluşturulmuş ve afetlerin etkilerini asgari sevyeye çekmek için programlı tatbikatlar gerçekleştirilmektedir. g) Acil durum planlarının uygulanması sırasında halkın katılımının sağlanması amacıyla toplum bilincini arttırmaya yönelik çalışmalarda bulunmak.1. ekipman ve diğer imkanların gerektiğinde diğer illerden temini amacıyla bölge sorumlusu Kırıkkale Valisi ile işbirliği yapmak.1 Sivil Savunma Birimleri P. Bölge Müdürü ÜYE : Ticaret Odası Başkanı ÜYE : Sanayi Odası Başkanı P.1 Acil Durumlara Hazırlık Komisyonu BAŞKAN BAŞKAN YARDIMCISI BAŞKAN YARDIMCISI : Eskişehir Valisi : Vali Yardımcısı : Anadolu Üniversitesi Çevre Sorunları Araştırma ve Uygulama Mrk.Endüstriyel Kazalar İçin Acil Durum Detay Planı” hazırlanmıştır. gerektiğinde koordinasyonu sağlamak.3. Detay planda yer alan sanayi kuruluşlarınında acil Eylem Planları yaptırılmıştır. e) Kaza anında etkilenebilecek halkın uyarılması için uyarı sistemleri kurulmasını sağlamak. güncelleştirilmesini sağlamak.2 Hazırlık Komisyonunun Görevleri a) Yerel düzeyde acil durum detay planlarının hazırlanması .1 başlığı altında belirtilmektedir.

b) Hareket Merkezinin sevk ve idaresiyle ilgili hususlarda Vali’ ye bilgi vermek. Ast Kademe Görevleri İl Çevre ve Orman Müdürlüğünün Görevleri a) Hareket Merkezini sevk ve idare etmek. c) İhtiyaçlarda meydana gelen değişiklikleri bildirmek ve ihtiyaçların güncel bulundurulmasını sağlamak . 269 .1. e) Muhtemel tehlike anında hayati zaiyatı en az seviyede tutmak için tedbirler almak. emir komuta zincirini oluşturacaktır.3.5 Acil Durumlara Müdahale Komisyonunun Görevleri : Acil Durumlara Hazırlık Komisyonu emrinde görevli bulunan “Acil Durumlara Müdahale Komisyonu” emir beklemeden olaya en yakın yerde toplanarak bölgede irtibatlarını kuracak.1. : İl Sağlık Müdürü : Sanayi ve Ticaret İl Müdürü : Tarım İl Müdürü : Sivil Savunma Müdürü : DSİ III. ön raporların Acil Durumlara Müdahale Komisyonuna bildirilmesini sağlayarak. Vali’ ye bilgi vermek.3. P. analiz.3.5.4 İlçelerdeki Görev Alacak Acil Durumlara Müdahale Komisyonu BAŞKAN BAŞKAN YARDIMCISI BAŞKAN YARDIMCISI ÜYE ÜYE ÜYE : : İlçe Kaymakamı : İlçe Belediyesi İtfaiye Müdürü : İlçe Emniyet Müdürü ( Emniyet Müdürü olmayan yerlerde Emniyet Amiri ) : İlçe Tarım Müdürü Devlet Hastanesi Baştabibi (Hastane bulunmayan yerlerde Sağlık Grup Başkanları) : İlçe Sivil Savunma Memuru (Sivil Savunma memuru olmayan yerlerde Kaymakamlık Yazı İşleri Müdürü ) P. d) Bünyesindeki laboratuarları her türlü analiz için hazır bulundurmak .P. b) İhtiyaçlarını tespit ederek .3.3 Merkez İlçe Hudutlarında Acil Durumlara Müdahale Komisyonu BAŞKAN BAŞKAN YARDIMCISI BAŞKAN YARDIMCISI ÜYE ÜYE ÜYE ÜYE ÜYE : İl Çevre ve Orman Müdürü : Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Müdürü : İl Emniyet Müdür Yrd. İl Sağlık Müdürlüğünün Görevleri a) Teşkilatlarda ve görevlerde meydana gelen değişiklere ve uygulamalara göre planlarda gerekli değişikliklerin yapılmasını ve güncel bulundurulmasını sağlamak. ölçüm ve değerlendirmeleri yaparak. Bölge Müdürü P. c) Meydana gelen tahribatlarda gerekli tespit. değerlendirme yapmak ve Valiliğe bildirmek .1.1.

Emniyet Müdürlüğünün Görevleri a) İhtiyaçlarını tespit ederek . c) Asayişi bozabilecek yağma dahil . gereç ve malzemelerin lüzumu halinde kullanılabilmesi için Belediye Başkanlığı ile koordine ederek istenen malzemeleri müdahale komisyonuna bildirmek ve hazır bulundurulmasını sağlamak. d) Vaka sonrası gerek görevli birimlerin gerek sivil kesimin hareketleri nedeniyle bölgede trafik hizmetlerini gözden geçirip trafik rahatlatıcı tedbirleri almak . Eskişehir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Müdürlüğünün Görevleri a) Olay esnasında Acil Durumlara Müdahale Komisyonunun gerekli göreceği yerlerin itfaiye hizmetlerini yürütmek. c) Olabilecek tehlike anında halkın aydınlatılmasını sağlamak. d) Belediye Başkanlığı hizmet birimlerindeki iş makinası. DSİ III. d) Bölgesine gelecek diğer birimlerle koordinasyonu sağlamak . 270 . d) İhtiyaçlarının tahsis edilip edilmediğini takip etmek ve tahsisini sağlamak. Bölge Müdürlüğü a) Olası bir kirlilik ihtimalinde kirliliğin belirlenmesi için ve içme-kullanma.İl Sivil Savunma Müdürlüğünün Görevleri a) Teşkilatlarda ve görevlerde meydana gelen değişikliklere ve uygulamalara göre planlarda gerekli değişiklikleri yapılmasını ve güncel bulundurulmasını sağlamak. b) İhtiyaçlarda meydana gelen değişiklikleri bildirmek ve ihtiyaçların güncel bulundurulmasını sağlamak . c) İhtiyaçlarda meydana gelen değişiklikleri bildirmek ve ihtiyaçların güncel bulundurulmasını sağlamak . değerlendirme yapmak ve Valiliğe bildirmek . her türlü yasa dışı eylem ihtimallerine karşı tedbir almak. b) İhtiyaçlarını tespit ederek . e) Meydana gelen tahribatlarda gerekli tespit. analiz. İl Jandarma Komutanlığının Görevleri a) Bölgede meydana gelebilecek kaza ve acil durumları hareket merkezi ile takip etmek. b) İhtiyaçlarda meydana gelen değişiklikleri bildirmek ve ihtiyaçların güncel bulundurulmasını sağlamak . b) Analizler için görevli elemanların hazır bulundurulmalarını sağlamak. b) Mevcut Kuvvetleri ile olay yerinde tedbir ve güvenlik hizmetlerini yürütmek. c) Yangın emniyet tedbirlerinin alınmasını sağlamak. değerlendirme yapmak ve Valiliğe bildirmek . ölçüm ve değerlendirmeleri yapmak ve bilgi vermek. b) Müdahale birliklerine seyyar yangın söndürme malzemelerini sağlamak. f) Muhtemel tehlike anında maddi hasarı en az seviyede tutacak tedbirleri almak. Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığının Görevleri a) İhtiyaçlarını tespit ederek. c) Olay oluşumu ve devamını Acil Durum Müdahale Komisyonuna bildirmek. araç.sulama sularına zarar verip vermediğinin tespiti amacıyla su kaynaklarından alınan numunelerin tahlil ve analizlerini bünyeleri içerisindeki laboratuarlarda yaptırmak. değerlendirme yapmak ve Valiliğe bildirmek .

c) Porsuk nehrinin kimyasal veya biyolojik kirlenmesi durumunda suyun kullanılmasını önleyici tedbirleri alarak gerekli duyuruların yapılması için hazırlık komisyonuna bu konuda bilgiler vermek.nakil imkanı sağlayıp durumu Acil Durumlara Hazırlık Komisyonuna bildirir. c) İhtiyaçlarda meydana gelen değişiklikleri bildirmek ve ihtiyaçların güncel bulundurulmasını sağlamak.2.3. eskavatör. P. talep etmek. Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü a) Olay sırasında bölgeyi terk veya geçici yerleştirilmesi gereken kişilerin barındırılmaları hususunda Sivil Savunma Planları doğrultusunda gereğini yapmak. Tarım İl Müdürlüğü a) Olası bir kirlilik durumunda kirlenme bölgesindeki toprak ve canlılar üzerindeki olumsuzlukların tespiti için tahlil ve analiz yapmak. Sivil Savunma Müdürlüğü doğacak ihtiyaçları Acil Durumlara Hazırlık Komisyonu ile koordine ederek yürütme emirlerini icra ettirir. İtfaiye teşkilatlarıyla ve özel söndürme ekipleriyle yapılır. grayder. d) Acil durumlara hazırlık ve müdahale komisyonlarının talebi doğrultusunda o bölgede bulunan iş makinelerinin ( kepçe .can kurtarma hususlarında müdahale. motopomp vs. Olay yerindeki müdahale birliklerine seyyar yangın söndürme malzemelerinin sağlanması ve yangın emniyet tedbirlerinin alınması amacıyla ilgili Belediye Başkanlığının görevlendirilmesini itfaiye organize eder. b) Bu konuda Acil Durumlara Müdahale Komisyonuna bilgi vermek.3. makinelerin sevk ve idaresinden sorumlu olmak. Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü a) Acil Durumlara Müdahale Komisyonuna Endüstriyel Kazaya sebep olan yerlerle ilgili bilgi vermek. 271 .1 Yangın Söndürme ve Kurtarma : Yangın söndürme ve kurtarma faaliyetleri Sivil Savunma Müdürlüğü Koordinesinde Belediye Başkanlığı . kamyon. Olay esnasında Acil Durumlara Müdahale Komisyonu gerekli göreceği yerlerde itfaiye desteği ister. ) olay mahalline ulaşımını sağlamak.2 Yangın Kontrol ve Önleme Tedbirleri P.3 İlk Yardım Hizmetleri İl Sağlık Müdürlüğü kaza sonrası ilk yardım ekipleri ile işbirliği yaparak içeride yardıma muhtaç personelden temin edilen ilk bilgiler ışığında acil yardım. c) Çiftçilerin konu ile ilgili bilgilendirilmesini sağlamak .3. P. b) Müdahale için gerekli ihtiyaçları tespit edip . b) Zarar gören kamu hizmet binalarının derhal onarım ve tadilatları yapılarak hizmetlerin aksamaması için hazırlıklı olmak.

Sağlık Müdürlüğü .3.3.3. Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığı .kurtarma. 272 .5 Kirlilik Tespit Hizmetleri Acil Durumlara Müdahale Komisyonunca olası bir durumda olay mahalli haritaları üzerinde kirli yerler tespit edilip .4 Çevre Sorunları Hizmetleri Yangınların yayılmaları esnasında (veya kaza sonunda) oluşan kirliliklerin bölgede çevre kirliliğine yol açması halinde Acil Durumlara Müdahale Komisyonu.Ekolojik Hasar Belirleme Komisyonu : İl Çevre ve Orman Müdürlüğü .P. Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü .İzleme Değerlendirme Koordinasyon Kurulu : İl Çevre ve Orman Müdürlüğü .gereç ve takviyesi. Bu konuda ilgili kurum ve kuruluşların Acil Durumlara Hazırlık Komisyonu içindeki kendi temsilcileri karşılıklı destek hususunda işbirliği sağlarlar. Komisyon muhtemel dış destek ve destek ihtiyaçlarını sevk ve hazırlığını organize eder.yayılma ile ilgili müdahale faaliyetlerini sürdüren müdahale birimlerinin iaşe.3.3.1 Ambulans Sağlık Hizmetleri İl Sağlık Müdürlüğü olay sonrası yeterli sağlık hizmetleri personelini olay mahalline sevk ederek ilk yardıma hazır bulundurur.Çevre Komisyonu : İl Çevre ve Orman Müdürlüğü . Tarım İl Müdürlüğü ve Büyükşehir Belediye Başkanlığı uzman elemanlarından oluşur. P. P. Olay yerindeki müdahale birliklerine seyyar yangın söndürme malzemelerinin sağlanması ve yangın emniyet tedbirlerinin alınması amacıyla ilgili Belediye Başkanlığının görevlendirilmesini organize eder. kontrol ve temizlik hizmetlerinde en kısa olacak şekilde gerekli tedbirlerin alınması sağlanır. Komisyondaki üyelerine ait kurum ve kuruluşlarca derhal tespit çalışmalarına başlanır.6 Hasar Tespiti Acil Durumlara Hazırlık Komisyonu tarafından tayin edilen birimler : . Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü . P. P.3 İkmal Destek Hizmetleri Olay yerindeki söndürme. P. Tarım İl Müdürlüğü .her türlü araç.2 İtfaiye Hizmetleri Olay esnasında Acil Durumlara Müdahale Komisyonu gerekli göreceği yerlerde itfaiye desteği ister. Acil Durumlara Müdahale Komisyonu koordinesiyle ambulans görevlendirilip hastaneler yaralıların tedavisine sürekli hazır bulundurulur.3.3.3.3.Hukuk Komisyonu : Valilik Makamınca görevlendirilecek Hukuk İşleri Müdürü . tabii oluşum ve değişim şartlarına göre en uygun araçlar ile takibe alınacak .3. yakıt ikmali. Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı .3.3. Kirliliğin etüdü ve takibi yapılarak Acil Durumlara Hazırlık Komisyonuna duyurulur. personel ihtiyaçları ile ilgili talepler kurum ve kuruluşlar tarafından karşılanır.

.İl Jandarma Alay Komutanlığı 2.Odunpazarı Belediye Başkanlığı 15.3.Yolları Hastanesi Başhekimliği 20..İl Çevre ve Orman Müdürlüğü 7.Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı 13...Botaş A.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 273 .DSİ 3.D...cı Şube Şefliği 4.Anadolu Üniversitesi Mavi Hastane Başhekimliği 19...İl Sanayi Ticaret Müdürlüğü 11.. P.İl Sağlık Müdürlüğü 8.Ticaret Odası 22..Ş...5 Tehlikeli ve Zehirli Maddelerin Sınırlararası Taşınımı İçin Alınan Tedbirler Tehlikeli ve Kimyasal Maddeleri Yönetmeliğinde belirtilen hususlara uyulacaktır.3...kuruluş personelinden oluşturulacak ve komisyon can ve mal emniyeti ile çeşitli harcamaların hukuki açıdan tarafların mağduriyetini önlemek ve hukuksal dayanak maksadıyla kurulur.Karayolları 46....Hasar Komisyonları Valilik Makamının onayı ile ilgili kurum. 23.Devlet Hastanesi Başhekimliği 16...İl Sivil Savunma Müdürlüğü 10.İl Emniyet Müdürlüğü 5..Orman Bölge Müdürlüğü 9.D...S.Çevre Dernekleri P.cü Bölge Müdürlüğü 3..Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü 24.S....E.Afet Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 2.3. P. KAYNAKÇA : 1..Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Başhekimliği 17..4 Afetzedeler ve Mültecilerin Yeniden İskanı İlde herhangi bir doğal afet yaşanması halinde merkez ve ilçelerde oluşturulacak toplu yaşam alanları belirlenmiş ve alt yapı hizmetleri yapılmıştır...S...3.K Hastanesi Başhekimliği 18.İl Tarım Müdürlüğü 6.3.T...Sanayi Odası 21.. Eskişehir Bölge Müdürlüğü 12...Tepebaşı Belediye Başkanlığı 14.7 Acil Durumlarda Görev Alacak Kamu ve Özel Sektör Kuruluşları 1. P.6 Afetler ve Büyük Endüstriyel Kazalar Eskişehir İli Kriz Merkezi Yönergesi ile Büyük Endüstriyel Kazalar Acil Eylem Detay Eylem Planı.

kimyasal tahlilleri ile bakiye klor sonuçları Tablo R.2’de. 274 . Yatak Sayısı 600 200 900 650 120 75 261 49 25 50 20 İlde 22’sı merkezde.Ü Eğitim ve Uygulama Hastanesi SSK Devlet Hastanesi Anadolu Kadın ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi Anadolu Ünv Uygulama Hastanesi Hava Kuvvetleri Hastanesi Onvak Özel Hastane ve Diyaliz İktisadi İşl. Devlet Hastanesi Devlet Hastanesi Özel Yaşam Hemodiyaliz Merk.2 Bulaşıcı Hastalıklar 2004 yılında bulaşıcı hastalıkların yaşlara göre dağılımı Tablo R.1 TEMEL SAĞLIK HİZMETLERİ R.1.1 İçme ve Kullanma Suları İçme ve kullanma sularının bakteriyolojik.1 Sağlık Kurumlarının Dağılımı TABLO R. R.(R). SAĞLIK ve ÇEVRE R.3’te verilmiştir. 12’si ilçelerde ve 20 adedi beldelerde olmak üzere toplam 54 sağlık ocağı faaliyet göstermektedir.4’te verilmiştir.G.2. R. sağlık ocakları poliklinik ve diğer çalışmaları ise Tablo R. Sağlık Ocaklarında mevcut personel durumu Tablo R.1.5’te verilmiştir.1.1 Eskişehir İli Hastaneleri İli İlçesi Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Merkez Eskişehir Çifteler Eskişehir Sivrihisar Eskişehir Merkez İl Sağlık Müdürlüğü 2004 Hastane Adı Devlet Hastanesi Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesi O.

" GÜNDÜZLER S.O. " DOĞANÇAYIR S. RÖNTGEN TEK. 15.O. SAĞ.O. NO'LU S. ALPU S. BEYLİKOVA S.O. 12.TOKAT S. NOLU S.O. 11.O. GÜNYÜZÜ S.O. 10. NOLU S.O. 1.O. NOLU S.O.MEM. ÇİFTELER S. HEMŞİRE UZMAN HEK. 6.O.O.O.O.O. 3. HAN S. HİZMETLİ LAB.2 Eskişehir İli 2004 Yılı Sağlık Ocakları Mevcut Personel Durumu ÇEV. NO'LU S. NO'LU S. NOLU S. " KIRKA S. SEYİTGAZİ S. NO'LU S.O. " OSMANİYE S.O. TOPLAM 106 122 151 142 128 124 126 129 103 103 119 124 170 130 98 106 11 11 93 89 93 179 40 38 37 45 37 75 38 34 84 85 77 38 36 64 77 76 0 64 37 78 0 36 35 85 96 35 49 73 39 0 45 39 3943 SIRA NO MEMUR 5 4 4 4 4 5 4 5 4 4 4 5 4 5 4 4 0 0 5 2 2 0 1 1 1 1 1 4 1 1 3 3 3 1 1 3 3 3 0 3 1 3 0 1 1 3 3 1 1 3 1 0 1 1 12 7 ECZACI ŞOFÖR 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 0 0 2 2 2 22 1 1 1 1 1 2 1 1 2 2 3 2 1 2 2 4 0 2 1 2 0 1 1 2 2 1 2 2 2 0 2 2 10 7 EBE 31 46 69 68 53 49 53 42 27 31 43 49 66 44 27 36 0 0 23 27 36 1 14 13 12 16 13 24 14 10 27 29 18 13 12 17 19 26 0 16 12 25 0 14 11 20 30 12 19 29 12 0 15 14 129 6 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 SAĞLIK OCAĞI ADI MRK.O.O.O.O.O.O. 7. 14. NOLU S. TOPLAM 19 18 19 17 18 19 18 18 18 17 21 18 21 18 16 18 11 11 15 14 12 47 6 6 5 7 5 11 5 5 10 13 11 5 5 9 12 14 0 11 4 13 0 4 5 13 13 5 5 13 5 0 6 5 634 3 2 2 3 3 2 3 3 2 2 3 3 4 3 2 3 0 0 3 2 2 0 0 0 0 0 0 2 0 0 3 2 3 0 0 2 3 3 0 2 0 3 0 0 0 4 2 0 0 2 0 0 0 0 78 2 3 2 2 2 3 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 0 0 2 2 2 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 38 7 7 7 7 7 7 7 8 8 7 7 7 11 8 7 7 0 0 7 7 6 59 7 7 7 8 7 5 7 7 8 6 7 7 7 5 5 7 0 5 8 6 0 6 7 7 10 7 7 5 7 0 7 7 38 7 7 7 8 7 8 6 7 8 7 7 8 7 9 7 7 7 0 0 7 6 6 0 0 0 0 0 0 5 1 0 4 7 6 0 0 4 6 7 0 5 0 5 0 0 0 8 5 0 2 6 1 0 0 0 201 5 5 5 5 5 5 5 6 5 5 5 5 12 5 5 5 0 0 5 5 4 0 1 1 1 1 1 5 1 0 5 5 5 1 1 4 5 4 0 4 1 4 0 1 1 6 5 1 1 5 1 0 1 1 17 0 2 2 4 2 2 2 2 2 2 2 2 2 6 2 2 2 0 0 2 2 2 0 0 0 0 0 0 2 0 0 3 2 2 0 0 2 2 2 0 2 0 2 0 0 0 3 2 0 0 2 0 0 0 0 68 14 17 19 16 16 16 15 15 17 15 14 16 31 16 16 14 0 0 15 14 10 50 8 7 8 8 6 10 6 7 12 10 11 6 7 10 12 11 0 9 7 10 0 7 7 11 13 6 11 11 6 0 8 7 594 6 6 7 6 6 6 6 6 7 7 6 6 10 6 6 6 0 0 6 5 8 10 1 1 1 1 1 4 1 2 5 5 6 2 1 5 7 4 0 4 2 4 0 1 1 6 6 1 1 4 1 0 4 1 20 9 2 2 2 2 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 19 275 .O. " GÜRLEYİK S.O.O.MECİDİYE S.O.O. "MUTTALİP S.O.O.TABLO R.MER. " KAYMAZ S. NO'LU S.O 20.O. NO'LU S.O. NO'LU S. NO'LU S.O. NO'LU S.O.O. 17. NO'LU S.SAĞ. " YUNUSEMRE S. " NAS. " DÜMREK S. 4. NO'LU S.TEK. NO'LU S.O 18. DİŞ TABİBİ PRT.O. " GÜMÜŞKONAK S. " KESKİN S. HEKİM SIT. ÇUKURHİSAR S.O. 8.O. NO'LU S.O 112 ACİL KOM. MİHALGAZİ S. 9. MİHALIÇÇIK S.O. İNÖNÜ S. " T.O.İŞ.SAV.O 19.O. NO'LU S.O. MRK.O. 13. " ERTUĞRUL S.O 21. SİVRİHİSAR S. 5. 16. NO'LU S.O.TEK. NO'LU S. " BOZAN S.O.O. MAHMUDİYE S. " KAYAKENT S.O. 2.O. " ALPAGUT S.HOCA S. " AHURÖZÜ S. "T. SARICAKAYA S.

O. Özel Hükmen Pol. " KAYAKENT S. " BOZAN S. NO'LU S.MECİDİYE S.O. NO'LU S. NO'LU S.ÇUKURHİSAR S.O. HAN S. NO'LU S. Verta Sağlık Merk. 15.O. NO'LU S. 6. Esk Kızılay Dispanseri Özel Şifa Sağl. 5. Merk.AP Merkezi Özel Ümit Pol. NO'LU S. MİHALIÇÇIK S. NOLU S.487. Özel Ulus Pol Özel Görsem Göz Merk. " ALPAGUT S. 11.811 276 . " YUNUSEMRE S.O.O. " KIRKA S. GÜNYÜZÜ S.O. AÇS. Ö. NO'LU S.O. "T.991 İZLENİMLER 15-49 YAŞ BEBEK KADIN NÜFUS 1990 13600 3668 29603 7795 55737 10173 33696 3904 31364 3932 29897 7442 32155 2434 17551 4332 28884 1513 10719 4322 19836 6257 33242 3816 42986 4492 25988 2005 12021 2961 21768 1916 6974 1368 8763 687 4921 471 1129 101 962 1099 2777 94 589 1091 8009 397 3115 237 1439 562 5649 1541 8296 636 4298 388 3099 269 888 201 2294 949 3658 1239 4763 0 0 276 2444 192 1192 586 2543 0 0 202 826 238 1024 561 4318 881 7759 198 1742 1171 7314 1293 6748 232 970 290 1542 329 719 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 90.O. NO'LU S. 8. 3. NO'LU S. " NAS. " DOĞANÇAYIR S. 16.O.735 549. İNÖNÜ S.O.O. Özel Sevinç Sağl. "MUTTALİP S.O.O. 9.TOKAT S. NO'LU S. Anadolu Akarbaşı Pol.O.O. 14. 13. ALPU S. Acar Fizik Tedavi Merk. " DÜMREK S.O.O.O.O.O 20. SEYİTGAZİ S.HOCA S. " OSMANİYE S.O. NO'LU S.O.O.O. Özel Tepebaşı Pol.427 1. " GÜMÜŞKONAK S. NO'LU S. 4. 12. Merk Odunpazarı Dispanseri Emeksiz Pol. SARICAKAYA S. 2. 1.O MRK.O.O.O.O. "GÜNDÜZLER S.O. Özel Anadolu Hast. MİHALGAZİ S.O. " T.O.O. Özel Es-pol Pol. NO'LU S.TABLO R. NO'LU S. Özel Örnek Pol. TOPLAM MUAYENE ADLİ SAĞLIK ADLİ MUAYENE KURUMUNA RAPOR SAYISI SEVK SAYISI 26356 3387 0 39271 4791 0 76680 12459 0 46202 3831 0 36476 2890 0 66088 8463 0 37820 4390 0 32096 4182 0 25649 6476 0 13734 2137 0 25320 2168 0 52469 3137 0 142272 24290 123 33445 4572 0 19533 1933 0 21728 2434 0 14597 1287 0 13411 845 0 15643 710 10 6674 756 2 1846 139 0 12989 910 0 1223 156 0 26654 2849 42 11406 568 3 5941 570 6 24713 2255 310 26812 2146 4 12683 1184 89 12036 294 16 4720 146 1 5389 874 18 23604 1295 186 32148 2781 322 0 0 15596 879 52 2653 91 24411 1527 66 0 0 1674 28 3 3960 184 23 28960 1351 187 30231 3585 156 5684 262 16 13674 1468 111 28060 5812 0 4772 222 0 8581 417 30 2737 89 0 29068 420 0 14214 0 7 76675 7 3 301 5 0 34273 0 0 2551 572 2 706 8 0 165752 108 0 3070 68 0 9714 6 10 15720 18 5 289 60 0 14470 2666 0 262 1 0 5376 0 0 2319 2368 0 9804 0 0 1.O.O. 7.O.O. MAHMUDİYE S.O. BEYLİKOVA S.O.O. 19. NO'LU S.O. NO'LU S. " KESKİN S.O. SİVRİHİSAR S.O.O. " GÜRLEYİK S.O. " AHURÖZÜ S.O.O. 10. " KAYMAZ S.077 133. NOLU S. ÇİFTELER S.3 Eskişehir İli 2004 Yılı Sağlık Ocakları Poliklinik ve Diğer Çalışmaları SIRA NO 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 SAĞLIK OCAĞI ADI MRK.806 DOĞUMLAR DOĞUM SAYILARI TOPLAM 147 296 477 609 388 401 749 170 462 126 348 515 376 422 149 340 143 143 44 46 9 105 11 136 35 19 77 216 41 32 29 15 92 111 0 21 15 85 0 26 19 48 80 20 120 203 24 14 37 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 7.O.

ısı Kızıl Vaka Ölüm 1 0 31 15 113 31 94 39 87 35 108 38 99 45 36 18 569 221 790 Str.44 45 .Dizanteri Vaka Ölüm 1 0 6 0 4 2 2 2 4 1 4 2 3 1 4 1 28 9 37 Tifo Vaka Ölüm 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 1 Shipella Vaka Ölüm 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 1 1 2 3 Hepatit B Vaka Ölüm 0 0 0 0 0 0 1 1 17 6 39 25 15 17 4 1 76 50 126 0 1.TABLO R.4 Bildirimi Zorunlu Hastalıklar İstatistik Formu Yas Grupları Gurupları E K E K E K E K E K E K E K E K E K T Hastalık Kodlan ve isimleri Kızamık Vaka Ölüm 3 2 10 13 56 49 22 13 3 1 1 2 0 0 0 0 95 80 175 HepatitA Vaka Ölüm 0 0 1 0 3 1 3 2 1 2 3 1 0 0 0 0 11 6 17 Kud.4 5.24 25.14 15.Anjin Tüberküloz Brusella Vaka Ölüm 0 0 0 1 1 1 2 2 6 7 21 2 18 10 6 1 54 24 78 Vaka Ölüm 0 0 1 1 2 2 9 4 26 23 88 85 84 98 40 45 250 258 508 A.Şüp.9 10.64 65 + TOPLAM Vaka Ölüm Vaka Ölüm 1 0 2 0 3 71 13 55 28 141 34 105 12 91 12 97 2 73 3 88 0 62 2 150 0 27 1 44 0 1 0 7 46 466 67 546 113 1012 İl Sağlık Müdürlüğü 2004 277 .

TABLO R.DEĞİL TOPLAM C.DEĞİL TOPLAM C.SAVCILIĞI 42 38 50 24 37 2 7 6 1 6 44 45 56 25 43 6 1 5 1 2 5 1 1 BAKTERİYOLOJİK GIDA YAPILAN İŞLEM İLGİLİ VALİLİKLER GENEL TOPLAM 899 UYGUN 816 UYGUN DEĞİL 83 CUM SAVCILIĞI 17 İL VALİLİĞİ 64 İl Sağlık Müdürlüğü 2004 278 .SAVCILIĞI OCAK ŞUBAT MART NİSAN MAYIS 154 126 170 87 88 6 21 14 10 10 160 147 184 97 98 2 4 1 1 İLGİLİ VALİLİKLER 6 20 14 10 8 UYGUN UY. 5 Gıda ve Çevre Kontrol Şube Müdürlüğü Gıda Birimine Ait Çalışma Raporu KİMYASAL GIDA AYLAR YAPILAN İŞLEM UYGUN UY.

AŞI Tetanoz-Difteri Polio 1. Yapılan dozlar aşağıdaki gibidir.Sınıf 10214 10214 8. 2004 yılında ilköğretim 1. PPD-BCG ile 8. sınıflara Td.Sınıf 10547 279 .polio. sınıflara Td aşısı sağlık ocakları aracılığla yapılmıştır.TABLO R.6 AŞI SONUÇLARI ÇİZELGESİ AŞI BCG DBT1 DBT2 DBT3 DBT R POLİO 1 POLİO 2 POLİO 3 POLİO R HEBATİT 1 HEBATİT 2 HEBATİT 3 KIZAMIK DOZ 8189 8346 8477 8613 7754 8322 8433 8573 7739 9017 9539 8353 8150 HEDEFE GÖRE % 80 82 83 85 76 82 83 84 76 89 94 82 80 DPT Rapel ve POlio aşıları 1-2 yaş arası çocuklara diğer tüm aşılar 0-1 yaş arası bebeklere yapılmıştır.

Sepsis Kızamık Enfeksiyöz Hepatit Kuduz Diğer Virüs Has. Sis Has Akut Böbrek Enf Nefrit Nefrozlar Gebe .Romatizmal Kalp Has Hipertansiyon Miyokart Enfaktüsü Kalbin Diğer Has SVO (SVH) Arter Arteyel Karpiller Has Pnomoni Diğer Solunum Sis. Tüm Kanserler Selimurlar Doğası Belirsiz Şeker Has.H D. Lohusalık Zehirlenmesi Gebe Doğum Kanamaları Nedeni Bilinmeyen Düşük Doğum Lohusalık Enfek Düşük Beslenme Bozuklukları Konjenital Anomali Ölü Doğum Senilite Sebeb Belirtilme ölüm Motorlu Taşıt Kazaları Zehirlenmeler Kaza Sonucu Düşmeler Diğer Bütün Kazalar İntihar TOPLAM 0-7 GN E K 8-28 GN E K 29-365 GN E K 1-4 Yaş E K 5-9 Yaş E K 10-14 E K 15-19 E K 20-24 E K 25-29 E K 30-34 E K 35-39 K 40-44 K 45-49 K 50-54 K 55-59 K 60-64 K 65-69 K 70-74 K 75-79 K 80-84 K 85-+Yaş K Tp K 0 0 0 0 0 0 31 0 4 0 1 183 2 62 0 1 1 1 1 1 34 0 19 92 399 153 38 11 131 1 1 10 13 1 38 0 0 0 0 0 15 18 48 371 13 13 6 2 12 4 1721 E E E E 1 E E E E E E E E 0 1 0 0 0 0 25 0 3 0 1 387 0 39 0 0 0 3 2 5 36 1 16 197 409 143 54 17 179 2 2 16 23 1 22 0 0 0 0 0 15 20 56 287 28 27 14 4 38 8 2081 4 2 1 2 3 2 1 1 1 2 3 2 1 1 3 1 5 1 9 4 1 2 1 3 1 2 1 1 1 1 1 2 1 1 1 1 1 2 2 5 7 15 6 1 17 1 10 1 42 2 15 2 58 4 27 5 57 3 29 3 56 5 27 14 69 10 21 16 45 7 21 1 13 12 4 11 5 7 1 3 4 1 1 2 1 1 1 3 1 1 1 1 1 1 3 1 2 1 2 1 1 22 19 16 1 8 2 1 4 1 2 28 31 9 3 1 12 2 3 2 29 49 15 7 1 20 1 4 2 1 3 3 3 6 34 19 1 10 5 3 42 69 18 10 2 24 5 2 20 78 15 5 12 1 1 2 5 7 5 21 69 23 14 3 36 1 2 6 5 15 65 31 7 3 19 5 2 15 66 28 10 3 33 7 5 15 87 32 10 2 20 1 3 47 11 2 2 8 5 3 7 50 17 4 3 10 1 1 1 3 29 10 2 4 1 1 1 2 1 11 1 1 1 1 1 1 2 1 2 2 5 4 1 1 2 3 3 1 2 2 2 5 2 5 2 11 4 3 2 4 1 2 1 5 3 2 13 16 8 1 1 1 11 5 1 6 13 6 2 3 12 16 11 6 5 25 9 1 9 3 5 1 2 3 2 1 1 1 1 1 4 3 22 8 2 1 5 1 1 1 1 1 3 2 2 2 1 1 3 1 3 2 1 2 1 6 1 4 1 2 2 10 1 9 8 2 1 6 1 2 2 3 1 1 1 2 5 1 13 10 56 1 10 4 48 1 1 1 1 1 3 4 8 4 1 1 3 1 6 4 1 10 36 2 1 1 1 36 4 1 131 2 56 163 1 92 2 203 120 1 253 204 3 317 1 51 4 1 3 265 304 1 315 183 1 224 148 188 64 2 85 87 1 97 2 1 94 128 1 4 3 1 2 1 2 8 7 3 5 1 1 5 9 1 1 1 8 3 1 3 3 15 1 7 1 3 1 4 1 21 1 9 1 99 91 12 13 1 21 21 5 1 8 1 2 1 1 2 18 1 4 1 1 1 25 2 1 8 2 20 2 2 4 1 4 1 63 1 1 24 2 6 2 1 2 1 80 5 1 2 1 1 2 1 3 1 1 280 .H Boğmaca Streptokok anjin kızıl Tetanos Gıda Zehirlenmesi Diğer Bakteri Has. H. Vitaminsizlikler Anemiler Psikozlar Sinir Bozukluğu Nevroz Menenjit Epilepsi Sinir Sis. Mide Ülseri Bağırsak Tıkanması Fitihı Karaciğer Sirozu Diğer Sind.TABLO R.7 ESKİŞEHİR İLİ 2004 YILI BÜTÜN ÖLENLERİN YAŞ VE CİNS GRUPLARINA DAĞILIMI YAŞ GRUPLARI VE ÖLÜM SEBEPLERİ Bağırsak Enfeksiyonları Enterit İshal ile sey. D. Ve Duyu Org Kr.

7 35.1.3 Gıda Hijyeni Tablo R.R. Tablo R. R.6’de verilmiştir. 4 dispanser ve 6 hastane tarafından yapılmaktadır. TABLO R.1. İlimizde aşı uygulamaları 48 sağlık ocağı.64 28.1. bağlı yerleşim yerlerine ulaşımda araç sıkıntısı çekilmektedir.53 2001 20.4 Aşılama Çalışmaları İlimizin 2004 yılına ait yaş gruplarına göre aşı doz ve çeşitlerini gösterir Tablo R. Kızamık. Polio.89 2004 19.2.8 BEBEK ÖLÜMLERİ Bebek 1994 1995 1996 1997 1998 Ölüm Hızı 39.1.3 Zoonoz Hastalıklar “Bulaşıcı Hastalıklar” bölümünde verilmiştir. Sağlık ocakları aşı uygulanan eleman bakımından yeterli olup.yaş grubu rutin aşıları.7’de verilmiştir. Boğmaca.89 2003 15. Tıp Fakültesi Hastanesi’nde -0. R. diğer 4 hastanede tetanoz ve kuduz aşıları uygulanmaktadır. Tetanoz. R. PPD test ve Difteri-Tetanoz aşıları tüm sağlık ocaklarında yapılmaktadır.5 Bebek Ölümleri Yıllara göre Eskişehir İli bebek ölüm hızları şöyledir.7 Aile Planlaması Çalışmaları 2004 yılı aile planlaması çalışmaları ve 15-49 yaş kadınların aile planlaması kullanım dağılımı Tablo R. R.36 21.1. Doğum ve Çocuk Bakımevi Hastanesinde gebe tetanoz aşısı.15 19.9 2004 Yılı15-49 Yaş281 Kadınların Aile Planlaması Kullanım .9’da verilmiştir.34 25.6 Ölümlerin Hastalık.Denizler* * İlimizin denize kıyısı bulunmamaktadır.6’da gıda hijyeni konusunda bilgiler verilmiştir. BCG.2.1. Verem Savaş Dispanserlerinde PPD test ve BCG aşısı.05 ‰ 1999 2000 20.2. Yaş ve Cins Gruplarına Göre Dağılımı Ölümlerin belli nedene cins ve yaş gruplarına göre dağılımı Tablo R. R.15 R.1. OGÜ. Difteri.

2 ÇEVRE KİRLİLİĞİ VE ZARARLARINDAN OLUŞAN SAĞLIK RİSKLERİ R.4 Gürültünün İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Şehir yerleşim alanında trafik ve değişik faaliyetlerden oluşan gürültünün ölçümlerine tespit edilen 55 noktada rutin olarak devam edilmektedir.1 Kentsel Hava Kirliliğinin İnsan sağlığı Üzerine Etkileri Düşük kalorili yüksek kükürtlü yerli kömürlerin ısınmada ve sanayide kullanıldığı 1995 yılına kadar yakma dönemlerinde sağlık kuruluşlarına göğüs hastalıkları ile ilgili müracaatların sayısal olarak 20. ancak tesiste nitrit ve nitrat giderim ünitesi bulunmamaktadır.2. R. Şebekeye verilen su sürekli kontrol altında tutulmasına rağmen vatandaşlar tarafından içme suyu olarak kullanılmamaktadır. Ancak porsuk çayının Kütahya ilinden gelen atık yükleri ile. ultraviyole dezenfekte yapılan ve 2002 yılındada ambalajlanarak insanların kullanımına sunulan Kalabak suyu kullanılmaktadır.000 nufus üzerinde olumsuz etki yaratmaktadır.2. 282 Emzikli Gebe Hap Ria . R.Dağılımı 15-49 yaş kadını Etkisiz Yöntem Tüp Ligasyon Yöt.1995’de 12 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile belirlenen yakıt programını uygulanması ve doğal gaza giçilmesinden sonra büyük oranda azalmıştır. özellikle azot sanayinden kaynaklanan nitrit ve nitrat içermesi şebeke suyunun dağıtımı yapılan 500. İçme ve kullanma suyunun arıtma işlemleri yapılmakta.02. İçme suyu olarak Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 2000 yılında hat revizesi yapılan. Bu konuyla ilgili istatistiksel veri bulunmamaktadır.2 Su Kirliliğinin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Şehir merkezinin içme ve kullanma su temini porsuk çayından karşılanmaktadır.2. kullanmayan Diğer Etkili Yöntem Enjeksiyon Vezaktomi Kondom Kır 20939 Kent 170527 Toplam 191466 774 2503 5950 25133 6724 27636 146 847 993 3848 29024 32872 737 3 6550 40 7287 43 8 3567 227 29099 235 32666 8517 68084 76601 469 366 3785 1788 4254 2154 R. Ölçüm sonuçlarından bazı bölgelerde gürültü seviyelerinin yönetmelik değerlerinin üzerinde olduğu tespit edilmiştir.2. R.3 Atıkların İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Atıkların insanların sağlıkları üzerine olumsuz etkileri ile ilgili bir veri olmamakla birlikte Eskişehir merkezi çöp depolama sahasında metan gazına bağlı yangınlar sonucu bozulan emisyonlar ile depolama sahasından sızan sızıntı suları bölge halkı için olumsuzluk teşkil etmektedir.

Korunma tedbirleri ile ilgili sivil savunma eğitim çalışmaları ilgili birimce sürdürülmektedir.2. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (1992-2004) 283 . R.2.6 İyonize Radyasyondan Korunma Şehir merkezinde bulunan konutların büyük çoğunluğu gece kondu ve eski yapı olması nedenı ile radyasyon etkisine karşı koruyucu sığınakları bulunmamaktadır. KAYNAKÇA : 1.Şehir içi bu gürültü ile hava ve demir yolu ulaşımından kaynaklanan gürültülere özellikle yaz aylarında açıkta yapılan düğünler ve konvoylardan oluşan gürültülerde eklenince vatandaşın yoğun şikayetleri ile karşılaşılmaktadır.5 Pestisitlerin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri Pestisitlerden kaynaklanan olumsuz etkilere ilişkin sağlıklı veriye erişilememiştir. R. Sağlık İl Müdürlüğü Verileri (1994-2004) 2. Buda insanların ruh ve beden sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir.

resmi ve özel kuruluşlara.(S). İlimizde ayrıca Sağlık Müdürlüğü bünyesinde Eğitim Şube Müdürlüğü tarafından okullarda Çevre Sağlığı konusunda broşürlerle desteklenen eğitim hizmetleri yürütülmektedir. 5 Dünya Çevre Günü ve Haftası kutlamalarına çeşitli vakıf. öncelikle ulusumuza. kitap gibi yayınların dağıtımını yapmaya devam etmektedir. Faaliyetler daha çok seminer. siyasi partilere ve hükümetlere. toprak erozyonunun önemli 284 .2.222. S. Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin katkılarıyla 1997 Eskişehir Yerel Habitatı düzenlenmiş olup çevre sorunlarıyla ilgili çeşitli kazalarda halktan ve kamu kuruluşlarından aktörlerin görev almaları sağlanmıştır. toprak ve hava kirlenmesinin önlenmesi. basın yayın organlarına. ülkenin bitki ve hayvan varlığı ile doğal ve tarihsel zenginliklerin korunarak bugünkü ve gelecek kuşakların sağlık. Ayrıca Müdürlüğümüz kendi bünyesinde kömürlü kalorifer kazanlarının düzenli ve verimli yakılması ile ilgili broşürlerle desteklenmiş eğitim çalışmaları yapmıştır. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Hizmet Binası ESKİŞEHİR Tel:0.1 KAMU KURULUŞLARININ ÇEVRE EĞİTİMİ İLE İLGİLİ FAALİYETLERİ İlimizde Çevre Eğitimi ile ilgili olarak faaliyet gösteren kamu kuruluşları başta İl Çevre ve Orma Müdürlüğü olmak üzere Orman Bölge Müdürlüğü. Ambarlar Sok.1990 tarihinde kurulan Eskişehir İli Çevre Koruma Vakfı kuruluş amaçları doğrultusunda çevre eğitimi. İlimizde bunların dışında Anadolu Üniversitesi ve Osmangazi Üniversitesi çevre konulu çeşitli seminer çalışmaları yürütmektedir.3358898 B) Eskişehir Tema Gönüllü Temsilciliği TEMA’nın hedefi.07. Sağlık Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren Eğitim Şube Müdürlüğü.07.1 Çevre Vakıfları A) Eskişehir İli Çevre Koruma Vakfı Vakıf 2872 Sayılı Çevre Kanununda öngörülen bütün vatandaşların ortak malı olan çevrenin korunması. broşür. kırsal ve kentsel alanda arazinin ve doğal kaynakların en uygun şekilde kullanılması ve korunması su. dernek ve odaların ayrıca izci gruplarının ve halkın katılımıyla İl Çevre ve Orman Müdürlüğünün düzenlediği kutlamalarda pankartlı yürüyüşler ve faaliyetler düzenlenmiştir. uygarlık ve yaşam düzeyinin geliştirilmesi ve güvence altına alınması amacına ulaşmak için il düzeyinde maddi ve manevi katkılarda bulunmak yeni kaynaklar araştırıp bu doğrultuda kullanmak aynı kanuna göre çıkarılan Çevre Kirliliğini Önleme Yönetmeliğine göre ilimize ayrılacak tahsisatın kullanılmasını sağlamak amacıyla ilgili Devlet Bakanlığının 18. Üniversiteler ve Belediyelerdir.1990 tarih ve 03-8. panel şeklinde olmakla beraber Çevre Değerlerinin sevdirilmesi amacıyla çeşitli yarışmalar da düzenlenmektedir. iyileştirilmesi.2 ÇEVRE İLE İLGİLİ GÖNÜLLÜ KURULUŞLAR VE FAALİYETLERİ S. ağaçlandırma. Eskişehir İli Çevre Koruma Vakfı Hoşnidiye Mah. finans sağlama şeklindeki faaliyetlerini İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile birlikte aşağıdaki adreste sürdürmektedir. İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Çevre ve Orman Bakanlığının dergi. onun temsilcilerine./327 Sayılı İl Çevre Koruma Vakfının kurulması ile ilgili talimatı gereğince Türk Medeni Kanununun hükümlerine göre Valiliğimiz Başkanlığında 31. ÇEVRE EĞİTİMİ S.

222. Araştırma Enstitüsünde yapılan toplantıda bölgenin tarım durumu ile ilgili değerlendirme yapılarak toplantıya katılanlara TEMA hakkında bilgi verildi.2213890 S. h) Çevre ile ilgili sporların toplumda yaygınlaştırılması.222. TEMA Gönüllü Temsilciliği aşağıdaki adreste faaliyetini sürdürmektedir . bitki örtüsünün. No : 1 Odunpazarı/ESKİŞEHİR Tel:0.sonuçlarını ve ülkemizin çöl olma tehlikesini anlatmak. bütün kesimlerin düşünce ve gönül birliğini. Eskişehir TEMA Gönüllü Temsilciliği Akcami Mah. Bu amaçla : a) Hava Kirliliği ile mücadele. e) Yeşil alanların korunması ve geliştirilmesi. 27 Eylül 1998 tarihinde Vakıf Başkanı Hayrettin Karaca’nın da katılımıyla Eskişehir TEMA Gönüllü Temsilcilik Bürosunun açılışı yapıldı. Eskişehir Çevre Koruma ve Geliştirme Derneği Çağlayan İş Hanı Kat 1 No : 15 ESKİŞEHİR Tel : 0.Konu ile ilgili yasal kuruluşların izni ile çevre kuruluşları ile işbirliği yapar. d) Su Kirliliği ile mücadele. katkı ve desteğini almak için yurt içinde ve dışında çalışmalarını sürdürmektedir. Eskişehir Gönüllü Temsilciliğinde teknik ağırlıklı çalışmalar devam etmektedir. f) Tarihi ve kültürel varlıklarımız ile doğal güzelliklerimizin korunması ve ulusal ve uluslararası düzeyde tanıtılması. okullarda el ilanlarıyla desteklenen eğitim. desteğini sağlayacak doğrultuda kamuoyu oluşturarak erozyonu önleme hareketini başlatmak ve sürdürmektedir.2. seminer. b) Toprak Kirliliği ile mücadele.Ulusal Çevre Kuruluşları ile işbirliği 2. bilinçlendirilmesi ve çevresine sahip çıkacak erginliğe ulaştırmayı sağlar. Kurşunlu Cami Sok. Derneğin ana amacıdır. Dernek. toprak erozyonu ve çölleşmeyle mücadelede . g) Çevre ile ilgili konularda ilgililerin uyarılması ve kamuoyu oluşturulması. Bu amaçla. Seyitgazi Aslanbeyli Köyünde de mera ıslah çalışmaları sürmektedir. TEMA.2314501 285 . kültür ve sanat etkinlikleri. c) Gürültü Kirliliği ile mücadele. “10 Milyar Meşe Palamudu” kampanyası kapsamında Orman Bölge Müdürlüğü ile irtibat halinde çalışmalar devam etmektedir.2 Dernekler A) Eskişehir Çevre Koruma ve Geliştirme Derneği Derneğin kuruluş amaçları Eskişehir ve çevresinde doğal çevrenin ve doğal hayatın korunması ve geliştirilmesi canlıların sağlıklı yaşamasına zarar veren her türlü çevre sorunu ile mücadele edilmesi için : 1. toprağın ve doğal varlıkların korunması ve bitkilendirmenin önemi konusunda kamuoyunu bilgilendirmek. ağaç dikme kampanyaları şeklinde çalışmalarına devam etmektedir. Bu işbirliği bağlamında tüm kurumlarla bilgi alışverişinin sağlanması kamuoyunun bilgilendirilmesi.

Çeşitli yarışmaların düzenlenmesi (resim. 9/73 Yasin İş Hanı ESKİŞEHİR Tel : 0.tahrip edilmiş yerlerin yeniden kazanılmasını sağlamak bu bağlamda hava kirliliği. çocuk ve çevre ile ilgili diğer konularda faaliyet göstermektir. sokak hayvanlarının korunması ve insan hayatı için tehdit unsuru olabilecek tehlikelere karşı tedbirlerin alınması.222. yöre halkının doğal ve çevre bilincini geliştirmek ve desteklerini sağlamak. amacı . toprak kirliliği ve gürültü kirliliğini önlemek amacıyla gerekli araç ve gereçleri temin etmek. üyelerinin boş zamanını286 değerlendirmesi ve istirahatlarının temini .222. Hayvanları Koruma Derneği Kıbrıs Şehitleri Cad. No : 23/A ESKİŞEHİR Tel : 0. a) Hasta hayvanların tedavi edilmesin çalışmalarını sürdürmektedir. Seminerler düzenlenmesi. geliştirmek ve tanıtmak. bu amaçları yerine getirmek için kamu yararına çalışmak. Dernek amaçları doğrultusunda . Çevre gezileri. sevdirilmesini sağlamak. Seda Sok. su kirliliği. yaygınlaştırmak. Eskişehir İl Çevre Müdürlüğünün hizmet alanındaki faaliyetlerini desteklemek. Siyasi bir amaç gütmeksizin çevrenin korunması ve geliştirilmesi. İzci grupları ile müşterek çevre konulu etkinliklerin düzenlenmesi. şiir).insanlarımızın doğal çevreye uyum içinde yaşayabilecekleri ortam hazırlamak. amacı . yaban hayatının korunması. İl Çevre Müdürlüğünün ihtiyacı olan laboratuarları kurmak ve gerekli alet ve ekipmanı almak. a) b) c) d) e) f) g) h) Dernek bünyesinde öğrencilere eğitim verilmesi. tahrip edilmesini önlemek. insanlara hayvan sevgisinin aşılanması şeklinde sıralanabilir. Tüm motorlu taşıt araçlarının egzoz gazı ölçümlerini yapmak ve sportif faaliyetlerde bulunmak. eğitilmesi.2210973 C) Tepebaşı Çevre Çocuk Kulübü Derneği Dernek 1996 yılında kurulmuş olup.2319624 D) Eskişehir Çevre Müdürlüğü Güçlendirme ve Çevre Eğitim Hizmetleri Derneği Dernek Kasım 1999 ayında kurulmuş olup. eleman ihtiyacını karşılamak. Dernek amaçları doğrultusunda . Eskişehir ve yöresinin doğal güzelliklerini tanıtmak. c) Üyelerini arttırarak hayvan sevgisinin aşılanması yönünde eğitim çalışmalarına devam etmektedir. İl Çevre Müdürlüğünün ödenek yetersizliğinden kaynaklanan her türlü ihtiyaçlarının teminini sağlamak. Ağaç dikme kampanyalarının düzenlenmesi.B) Hayvanları Koruma Derneği : Dernek 1994 yılında kurulmuş olup amacı. b) Sokak hayvanı olgusunun ortadan kaldırılması için barınak yapımı çalışmaları devam etmektedir. Tepebaşı Çevre Çocuk Kulübü Derneği Kızılcıklı Cad. hasta ve yardıma muhtaç hayvanların tedavi barınak gibi sorunlarına çözüm üretmek. Kültür sanat faaliyetleri. Geri kazanılan atıkların toplanması hizmeti gibi çalışmalarını sürdürmektedir.

plan. bu amaçla görevlendirilecek personellerin iaşe ve ibate bedellerini sağlamak. Müdürlüğün ihtiyacı olan her türlü elemanı alıp çalıştırmak. işletmek veya kiraya vermektir. b-Yarışmalar düzenleyerek başarılı olan dernek üyelerine veya dışarıdan katılanlara teşvik amacıyla ödüller vermek. harita. c.Yine Eskişehir ve yöresinin doğal çevre güzelliklerinin korunması ve tanıtılması amacıyla yurt içi ve yurt dışında geziler düzenlemek. KAYNAKÇA : 1.330 33 37 S. Amacını Gerçekleştirmek İçin Yapacağı Faaliyetler.İnsanlarımızın doğal çevreyle uyum içinde yaşayabilecekleri bir ortam hazırlayabilmek için çeşitli yerlerde örnek çevre düzenlemeleri yapmak.2.222.İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (2000-2004) 2. araç gereç ve kırtasiye temin etmek.3. elemanlara Yönetim Kurulunun belirleyeceği ücreti ödemek. bina ve tesis yaptırmak. seminerler. f.Çevre bilincini gerçekleştirmek için doğa ve çevre konusunda toplantılar. sempozyumlar ve açık oturumlar düzenlemek.Dernek faaliyetlerini rahatça sürdürebilmesi için gayrimenkul almak. ağaçlandırma sahalarında koruma çitleri oluşturmak. e. d. bilimsel çalışmalar ve araştırmalar yapmak yada yaptırmaktır. g.Tahrip edilmiş bölgelerin yeniden kazanılması için ağaçlandırma ve ıslah çalışmaları gibi yeşillendirme ve erozyonla mücadele çalışmaları yapmak. Eskişehir Çevre Müdürlüğü Güçlendirme ve Çevre Eğitim Hizmetleri Derneği Eskibağlar Mah. aynı amaç doğrultusunda faaliyette bulunan ve kamu kuruluşu olan Eskişehir İl Çevre Müdürlüğü’ne bu mal ve hizmetleri devretmek. bina bakım ve onarımını yapmak.için lokal açmak.Çevre İle İlgili Federasyonlar İlimizde Çevre kuruluşları ve toplum örgütlerinden yerel habitat oluşturulmuş ve ilin çevre sorunları ile ilgili gündemleri belirleyerek gündemle ilgili kurum ve kuruluşlara katkı sağlanmaya sağlanmaktadır. Ambarlar Sok. a. broşür. laboratuar kurmak. hizmet aracı kiralamak veya satın almak. İl Çevre Müdürlüğü Hizmet Binası Tel : 0. konferanslar. el kitabı gibi yayınlar hazırlayarak Çevre Bakanlığı görüşleri doğrultusunda yayın ve dağıtımını gerçekleştirmek.Eskişehir ve yöresinin doğal çevre güzelliklerini ve zenginliklerini tanıtmak için her türlü kart.Eskişehir TEMA Gönüllü Temsilciliği Verileri (2000-2004) 287 . teçhizat.

2000 tarih ve 8 nolu.08. optimal kaynak kullanımı ve çevresel zararların minimize edilmesi.2001 tarih ve 07 nolu.2003 tarih ve 08 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararları ile de uygulamaya devam edilmektedir. Aşağıçağlan. Nüfus il merkezinde yoğunlaşmıştır. 288 . Kozkaya. Emircioğlu. 5. kaynak-etki zincirinin parçalarını oluşturur.Bu özellikleri taşımayan katı ve sıvı yakıtların satılması ve kullanılması sonucu hava kalitesinin olumsuz etkilenmesine neden olan Muttalip Beldesi. ekonomik büyüme. Karacaşehir. Yukarıçağlan ve Kanlıpınar Köyleride aynı yakıt programına dahil edilmiştir. Bu nedenle .02.06 2002 tarih ve 06 nolu. 1. nüfus artışı. çevresel zararların en aza indirilmesini ve doğayla insan arasındaki dengenin kurulmasını sağlar.(T).Kalorifer Yakıtı) kullanılmasına karar verilmiştir.09. Çevre Yönetimi. Toplam Kükürt max :%1. 06.9.İthal kömür (Alt Isıl Değeri min: 6200 kcal/kğ. Çevre problemlerinin. Nem max :%20 ) satılmasına izin verilmiştir. ÇEVRE YÖNETİMİ VE PLANLAMASI Çevre Yönetimi. Uygulama değerlendirme ve planlama yaklaşımları içinde bulunduran çevre yönetimi. 3. %1.06. Toplam Kükürt max :%0. gelişimini.1998 tarih ve 5 nolu.Doğalgaz projesi geçmiş bölgelerdeki konut ve iş yerlerine doğalgaza geçme zorunluluğu getirilmiştir.1995 tarihinde Mahalli Çevre Kurulunda alınan kararla uygulamaya sokulmuştur.07. doğal kaynakların optimal kullanımını. birbirleriyle karşılıklı ilişki içerisinde oldukları göz ardı edilmeden bütün konular çevre yönetimi çerçevesinde birlikte değerlendirilmelidir. Hem karayolu hem demiryolu ulaşımının dağıtım merkezi olan ilimizde hava ulaşımı da askeri alanlar yanında sivil olarak da planlanmış ve hizmete girmiştir. 19. birbirinden ayrılmış sorunlar olmadığı. Nem max :%10. T. 1994-1995 kış sezonu dahil İlimizde görülen hava kirliliğinin önlenmesi için üniversite öğretim üyeleri ve kamu çalışanlarından oluşturulan komisyonca İlin yeni yakıt programı belirlenmiş ve bu yakıt programı 20. gerçekçi ve sağlıklı çevre politikalarının izlenmesi için stratejilerle birlikte bir çatı oluşturur. orta ve uzun vadeli çevre stratejilerinin gerçekçi ve tutarlı olmasını sağlar. 4. yaşam standardı. 17.Konutlarda ve sanayide % 1. Kara iklimi hakim olan bölgede ve uygun olmayan şehir yerleşimi kış aylarında hava kirliliğine neden olmuştur. 28. Çevre Yönetiminde.Bu kömürler dışındaki Yerli ve ithal kömür tozundan yapılmış briket kömürler ile diğer kömürlerin kullanımına izin verilmemiştir. temelde doğa ve insan ilişkilerini. enerji kullanımı.1 ÇEVRE KİRLİLİĞİNİN VE ÇEVRESEL TAHRİBATIN ÖNLENMESİ İlimiz Marmara Bölgesinin İç Anadolu’ya açılan en önemli kapılarından biridir.07. Uçucu Madde max: % 10-28) ve zenginleştirme ve iyileştirme işlemlerinden geçirilmiş Soma+18 lavvar linyit kömürlerinin (Alt Isıl Değeri min: 4500 (-500) kcal/kğ. 27. insan faaliyetlerinin çevreye olan istenmeyen etkilerini önlemek düşüncesi. bir ülkenin mevcut potansiyelinden yola çıkarak orta ve uzun vadede.1999 tarih ve 3 nolu ve 19. Kül max: %14. eğitim ve kaynaklar gibi dinamik parametrelerin etkileşimlerini ve bu konulardaki bilgileri geniş bir düşünce çerçevesinde bir arada ele alıp. Bu kararlar ile . Aşağısöğütönü. Keskin. 2. Yukarısöğütönü.5 kükürt içeren kalorifer yakıtı (Tüpraş 615.5 dan fazla kükürt içeren sıvı yakıtların kullanılmamasına.

505 gaz kullanan ve 37. 70. İlimizde doğalgaza geçildiğinden azotoksitleri emisyonlarının da tespiti planlanmaktadır. 17 Ağustos 1999 tarihinde meydana gelen deprem sonucu proje kapsamında kalan bölgelerde hasarlar meydana gelmesi doğalgaza tam dönüşümün sağlanamamasına neden olmuştur. Büyükşehir Belediyesi . 1. Karar doğrultusunda il genelinde doğalgaz dönüşümü ile ilgili denetimlerimiz sürmektedir. Mahalli Çevre Kurulunun 19. ayrıca trafik kontrollerinde egzoz emisyon pulu istenmektedir.Günlük sonuçlar şehir merkezinde iki ayrı yere yerleştirilmiş olan panolarla halkın bilgisine sunulmaktadır.1998 tarih ve 5 nolu Kararı ile doğalgaz projesi tamamlanmış bölgelerdeki konut ve iş yerlerine doğalgaz bağlantılarını yapmaları için verilen süre 01. 2000 yılında 43262 adet. 2002 yılında 46630 . taksi vs. kamu kuruluşlarına ait araçların. dolmuş.000 konut eşdeğer üzerinden projelendirilen doğalgaz çalışmaları halen devam etmekte olup.10. Ayrıca toplu taşıma araçlarına (Halk ve Belediye Otobüsleri.2001 yılında da 44337 . 27.2003 tarih ve 05 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile yasaklanmıştır.485 müracaat var iken 31. Şehir merkezinde SO2 ve PM ölçümleri Sağlık Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan 2 ayrı noktada yapılmaktadır. Şehir merkezinde Mahalli Çevre Kurulu Kararlarına uygun kömür kullanılmasını sağlamak amacıyla 2 ayrı denetleme ekibi289 oluşturulmuştur.12. 2004 yılında 40851 adet aracın egzoz ölçümleri yapılmıştır.10. 1999 yılında 38766 adet.361 gaz kullanan aboneye ulaşılmıştır. egzoz gazlarından kaynaklanan emisyonların kontrol altında tutulması amacıyla egzoz gazı ölçümlerine Vakfımız ve Makina Mühendisleri Odası Eskişehir Şube Temsilciliği ile yapılan protokol doğrultusunda 2 ayrı istasyonda ve ilçelerde de seyyar ekip tarafından devam edilmektedir.05. 2.2000 tarihine kadar ek süre verilmiştir. Sivrihisar Demir Bakır ve Arabacılar Odası ile yapılan protokol doğrultusunda Mart 2000 tarihi itibariyle de Sivrihisar İlçesinde egzoz gazı ölçümleri yapılmaktadır.2004 tarihi itibariyle 63. İlimizde egzoz gazı ölçümüne tabii 98. Alınan kararlar Resmi Gazete’de yayımlanarak tebliğ edilmiştir. Hava kirliliği ölçümlerinin ortalama değerleri hedef sınır değer olan 120 µg/m³’ün altına 1995-1996 kış sezonundan itibaren çekilmiştir.06.Ayrıca . 19.10.317 adet araç olup .1999 tarihinde sona ermiştir.1998 tarih ve 5 nolu kararı öncesi 34.1999 tarih ve 6 nolu Mahalli Çevre Kurulu Kararı ile büyük caddeler ve tüm proje kapsamında kalan bölgelerde doğalgaz bağlantılarını yaptıramayan konut ve iş yerlerine 01.İl genelinde hububat hasadı sonucu anız yakılarak ekolojik dengenin ve hava emisyonlarının bozulması 26.) egzoz ölçümü zorunluluğu getirilmiş ve bu araç sürücülerine 24-25-26-27 TEMMUZ 2000 tarihlerinde egzoz ve gürültü kirliliği ile ilgili program düzenlenerek eğitim verilmiştir.İlde trafiğe kayıtlı olup egzoz ölçümünü yaptırmayan araçların fenni muayeneleri yapılmamakta.06. 2003 yılında 44565.

Zabıta Müdürlüğü. Sanayi sitesinde 65 iş yerinde yanık yağ denetimi yapılmış olup. Eskişehir İlinden Porsuk Çayı’na deşarjı olan kuruluşlar ve faaliyetler .Dersan Deri Sanayi San. c) TUSAŞ Motor San. . klasik arıtma tesisleri ve dağıtım tesisleri inşaatı 1989 yılında tamamlanmıştır. 9 adet işletmeye B gurubu olmak üzere 11 adet işletmeye emisyon izni verilmiş olup.Hava İkmal Bakım Merkezi .Ş. Porsuk Baraj göletinde doğal çökme sonucu 2. A. Zamanla artan nüfus ve gelişen sanayileşme nedeniyle yine bu kentlerin endüstriyel ve evsel atıksuları için alıcı ortam görevini üstlenmiş olan Porsuk Çayı.Şeker Fabrikası A. Eskişehir İl merkezine girişinde yer alan Karacaşehir Regülatörü öncesinde Eskişehir’in içme ve kullanma suyunu temin etmek amacıyla İller Bankası tarafından su alma tesisleri . Arıtıldıktan sonra şehre içme ve kullanma amacıyla verilen su aynı noktada Porsuk Çayından temin edilmektedir. İl Emniyet Müdürlüğü ve İl Sağlık Müdürlüğü elemanlarından oluşan denetleme ekibi ile 24 saat esasına göre şehir merkezine giren kömür denetimleri. İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce de şehir içindeki kömür satış yerleri denetimleri sürdürülmektedir. Sınıf su kalitesine. halkın kenarına oturup dinlendiği. sınıf su kalitesi özelliklerine ulaşmaktadır. b) Tülomsaş Lokomotif ve Motor San.459. Eskişehir içinden geçtiği bölümünde. 290 - . 2004 yılı içerisinde 2 adet işletmeye A gurubu. geçmiş yıllarla birlikte ilimizde emisyon izni alan işletme sayısı 129 adettir. üzerinde sandallarla gezdiği şehre güzellik veren önemli bir su kaynağıdır. Şti. bunlardan uygun bulunmayan 3 adedine 1. Porsuk Çayı Kütahya şehir merkezine kadar 1.Ş. ve Tic. Bu denetimler sonucu Müdürlüğümüzce 2004 yılında 317 adet kömür satış yeri denetimi yapılarak 97 şüpheli kömür numunesi alınmış. 2005 yılından sonra kapasitenin 5500 lt/sn’ye çıkarılması planlanmıştır. .Ş. 3700 lt/sn su verebilme kapasitesine sahip arıma tesislerinde. Çevre Kanunu ve ilgili yönetmelik çercevesinde gerekli işlemler yapılmıştır.Ş. sınıf su kalitesi özelliklerine sahip olmasına rağmen Kütahya çıkışında evsel ve endüstriyel atıksu kirlenmesiyle 3.385 TL idari para cezası uygulanmıştır.Güven Süt A. A. Kütahya ve Eskişehir illerinin içme ve kullanma suyu kaynağı olduğu gibi Eskişehir ve Kütahya ovalarının sulama suyu ihtiyacını da karşılayan önemli bir yüzeysel su kaynağıdır.Ş.Büyükşehir Belediyesi Mezbahanesi . Porsuk Çayının. Sarısu’ya deşarjı olan sanayi kuruluşları atıksuları a) Yurtbay Seramik b) Efes Seramik ESKİ Kanalizasyon atıkları Evsel atıklar yanında merkezi arıtma tesisine bağlanmış olan a) Sarar Basma San. A. d) Organize Sanayi Bölgesinin evsel ve endüstriyel atıksuları . Kütahya İli Murat Dağı eteklerinden doğan Porsuk Çayı.1990 lı yıllarda ortalama 700-800 lt/sn olarak arıtılıp şehre verilmektedir. Ltd.

faaliyete Porsuk Çayı kirliliğinin önlenmesi için daha önce uyarılmasına rağmen gerekli tedbirleri almayarak bu kirliliği arttırması sebebiyle 1988. Şeker Fabrikası A.02. Porsuk Çayı analiz sonuçları tablolar halinde verilmiştir. bu denetimler sırasında Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Tablo 7. Sivrihisar İlçesi kanalizasyon atıklarının SKKY’ne uygun deşarjını sağlayacak bir sistem kurulması için ilgili belediyesi yazılı uyarılmıştır.TL idari para cezası uygulanmıştır.660.000 ton melasın önce fabrika sahasına ardından da bir bölümünün Porsuk Çayı’na deşarj olunarak su kirliliğine ve Porsuk Çayı üzerinde tabakalar halinde köpük birikmelerine neden olduğu tespit edilmiş.) üzerinden su örnekleri alınarak takip ve denetimleri sürmekte olup.04. Kırka Bor İşletmesi ve etrafındaki yan dereler {Akın.2002 tarih ve 3156 sayılı Valilik Makamı Olur' u İle 21..000. 291 .428.1999 günü yoğun yağışlar sonucu saat 19. Organize Sanayi Bölgesi içinde kalan 27 tesis ile ESKİ kanalizasyon sistemine bağlı 3 adet sanayi kuruluşuna kanalizasyon bağlantı izni verilmiş olup geriye kalan 7 sanayi kuruluşuna deşarj izni verilmiş.710. A. Dünyanın en büyük bor yatakları ülkemizde olup. İl genelindeki toplam 317 adet faaliyetten atıksu deşarjı olan sanayi kuruluşu sayısı Organize Sanayi Bölgesinde 27 olup bunların toplam atıksu deşarjı ortalama 7000 m³/gün’dür.TL idari para cezası verilerek tumba sahası sızıntı sularının DSİ normlarına uygun yapılacak bir baraj gölet inde toplanması istenmiştir.04. Sınıf su kalitesi özelliklerinde Alpu ve Beylikova İlçelerinden geçerek Sakarya Nehrine ulaşmaktadır.’nin melas depolaması yapılan bir tankerinde meydana gelen bir patlama sonucu alkol üretiminde kullanılan 5. Porsuk Çayı kirletici kaynakları. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi mücavir alan çalışmalarının tamamlanmasıyla birlikte Mahalli Çevre Kurulunun 10. . 12 adet kuruluştan arıtma tesisi olan 1 adedinin deşarj iznine esas atıksu numuneleri alınarak takipleri yapılmaktadır. Lepcek vb.30 civarında yarılması sonucu etrafa yayılan sulardan alınan örneklerin analizleri sonucu işletmeye 2872 sayılı Çevre Kanununa göre 1.2000. atık toplama göleti ve 1 adet su toplama havuzunun inşaatı devametmektedir. Birinci toplama göletine gelen su tekrar proses suyu olarak değerlendirilmektedir.Ş.3 değerlerinin aşıldığının tespiti üzerine 03.2000 tarihli toplantısında Belediye mücavir alanları dışında yapılacak konut uygulamalarında 15 konut üzerindeki planlamalarda evsel atıksuların çevre kirliliğine sebebiyet vermemesi için arıtma tesisi istenmesine karar verilmiştir.1999.000. ve 4.Alpu ve Beylikova İlçeleri kısmi evsel atıkları .. Kırka Beldesinde faaliyetini sürdüren Bor işletmesinde dekapaj malzemelerinin bulunduğu tumba sahasından gelen suları toplayan gölet önündeki şeddenin 24. 6. 2004 sonu itibari ile Kırka Bor İşlermesine ait 5 adet atık toplama göleti bulunmakta olup.Önce Gıda San.000.2001 ve 2003 yıllarında idari para cezası uygulanmıştır.Tarımsal faaliyetler sonucu kirlenmiş sular Eskişehir şehir merkezinden geçen çay şehir merkezindeki evsel ve endüstriyel atıksu deşarjlarıyla mevsimlere göre 3..Ş. göletler arasında topografik ve sedde içerisindeki borular vasıtasıyla geçiş sözkonusudur.

Kömür curufu ihtiva eden sulu çamurlarını DSİ tarafından yapılan atık depolama göletinde toplamaktadır. Felent Çayı sonrası Porsuk Çayı’na deşarj yapmaktadır. Atıksular çöktürme havuzlarında kademeli olarak bekletilmekte ve tekrar sisteme verilmektedir. Ayrıca amonyum imalatının durdurulması ile azot içerikli atıkları azalmıştır. Atıksular arıtıldıktan sonra Güvez deresine verilmekte ve bu dere Porsuk Çayına karışmaktadır. Brükner Havuzu. 292 . istenen arıtım sağlanamamaktadır.1 Porsuk Çayı Kütahya İli Kirletici Kaynakları ADI EVSEL ATIKLAR (Kanalizasyon Atıkları) ŞEKER FABRİKASI TÜGSAŞ GÜBRE FABRİKASI KÜMAŞ MAGNEZİT FABRİKASI SEYİTÖMER TERMİK SANTRALİ GÜRAL PORSELEN KÜTAHYA PORSELEN TARIMSAL YÜKLER HARLEK ILICALARI DURUMU Arıtma Tesisi mevcut ancak istenen arıtım sağlanamamaktadır.TABLO T. çöktürme havuzu ve havalandırma havuzu mevcuttur. Arıtma tesisi bulunmamaktadır. Deşarj direkt Porsuk Çayı’na yapılmaktadır. Kütahya ovasının sulamasından dönen zirai ilaçlarla kirlenmiş sular Ilıca atıksuları Porsuk Barajı öncesinde direkt deşarj edilmektedir. Çökeltim havuzları mevcut olup.

700 m³/gün Arıtma Tesisi mevcut olup. Tüm fabrikaların atıkları tek bir kanaldan Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemine verilmektedir. 2. 75.Ş. TÜLOMSAŞ ŞEKER FAB.000 m³/gün İşletmeye ait arıtma tesisinde arıtılan sular Porsuk Çayına verilmektedir. artan kısmı Sarısu Deresi’ne deşarj edilmektedir. Atıksular DSİ normlarına uygun inşa edilmiş havuzlarında kademeli olarak bekletilmekte ve tekrar sisteme verilmektedir.Ş. 50 m³/gün Arıtma tesisinde arıtılan sular kendi imalatlarında kullanılmakta.Ş. 6. KIRKA BOR İŞLETMELERİ DURUMU Atıksuları Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemi ile atıksu arıtma tesisine gelmektedir. 30 m³/gün ESKAR ET KOMBİNASI KÖY-TÜR MUTTALİP DEMİRCANLAR YAĞ SAN.Ş. 10 m³/g Arıtma tesisi mevcut olup. arıtma çıkışı Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemine verilmektedir. 100 m³/gün Ön arıtma sonrası atıksular direkt Porsuk Çayına verilmektedir. OSB ATIKLARI (Toplam 193 Tesis 27 adedinde endüstriyel atıksu) EVSEL ATIKLAR (Kanalizasyon Atıkları) HAVA İKMAL BAKIM MERKEZİ TEI TUSAŞ GÖKAY SOĞUK HAVA TESİSLERİ DERSAN DERİ SAN.Ş.000 m³/gün Büyükşehir Belediyesi Atıksu Arıt ma Tesisine gönderilmektedir. PAŞALIGİL SÜT SAN.TABLO T.Ş. 150 m³/gün Atıksuları foseptikte biriktirilerek vidanjörle çekilmektedir. 1. vidanjörle çekilerek kanalizasyona atılmaktadır. TARIMSAL YÜKLER FORD OTOSAN A. artıma sonucu sular tekrar üretimde kullanılmaktadır. 60 m³/gün Arıtma tesisinde arıtılan sular kendi imalatlarında kullanılmakta. Her üç işletmeninde arıtma tesisleri yaptırılmıştır. 50 m³/gün Arıtma tesisi mevcut olup.Ş. arıtılan sular DSİ Sulama Kanalına verilmektedir.35 m³/gün GÜVEN SÜT A. Çökeltme havuzlarından geçirilen sular DSİ Sulama Kanalına verilmektedir. A. MAKİNA FAB.500 m³/gün Atıksuları Büyükşehir Belediyesi kanalizasyon sistemi ile atıksu arıtma tesisine gelmektedir. ÇİFTELER SEYİTGAZİ İSTANBUL SERAMİK A. 60 m³/gün İşletmenin kendi alanında yaptığı havuzda bekletilme ve sisteme geri döndürülmektedir. ALKOL FAB.000 m³/gün 293 .000 m³/gün Atıksuları foseptikte biriktirilmekte.Ş. 150 m³/gün BEYLİKOVA DanoneSA Tikveşli Süt Ür. Arıtma Tesisi olup.2 Porsuk Çayı Eskişehir İli Kirletici Kaynakları ADI SARAR TEKSTİL SAN. DENİZ PORSELEN A.50 m³/gün kapasitelidir. ŞEKER FAB. İNÖNÜ EFES SERAMİK A. 7. 5 m³/gün Eskişehir ovasının sulamasından dönen zirai ilaçlarla kirlenmiş sular Arıtma tesisinde arıtılan sular DSİ Kurutma Kanalına deşarj edilmektedir. A. YURTBAY SERAMİK A. artan kısmı Sarısu Deresi’ne deşarj edilmektedir.

5 46.03 0.01 Esk.02 0.97 1179 594 <0.3 7.01 <0.02 0.01 <0.8 8.1 <0. Çık.06 <0.1 <0.02 0.16 1 <0.2 <0. Çıkışı 0. 7.1 8.01 <0.01 <0.01 <0.01 OSB Arıtma Gir.01 294 .1 <0.01 <0.01 Kth.02 0.67 Baraj Çık.01 <0.01 <0.01 <0.03 0.01 <0.7 42 <0.02 1. Kızılinler Köyü 1.01 <0.01 <0.1 <0.01 <0.06 <0.1 <0.01 <0.02 <0.06 <0.1 <0. 1.02 0.06 <0.3 7.06 <0. 1.01 <0.3 1999 Yılı Eskişehir-Kütahya Bölümü Porsuk Çayı Analiz Sonuçları Kth.01 Kth.5 8.01 <0.03 0.84 <0.36 16.03 0.03 <0.01 <0.1 <0.03 0.64 10.TABLO T.84 42. 0.03 0. Açık.1 <0.03 0.9 8.01 <0.56 3. Şehir.2 14.1 <0.06 <0.7 7.02 <0.02 <0.01 <0. 1.03 0.53 <0.01 <0.03 0.27 95. Son.03 0.81 379 171 <0.01 Kth.48 4.53 149.1 <0.1 <0.03 0.53 <0.63 54. A.03 0. Fab.62 <0.02 <0.15 <0.06 <0.1 45.01 <0.02 0.03 <0.01 Sarar Basma Köprü Altı 0.06 <0.32 2. Porselen Çık.17 12.06 <0.06 <0.06 99.06 <0. 1.1 15.15 <0.06 <0.01 Arıtma Tes.2 7.1 <0.25 91.02 0.01 <0.8 24. Çık.77 <0.00 <0.01 KOI (mg/l) BOI (mg/l) Pb (mg/l) Cd (mg/l) Fe (mg/l) Cu (mg/l) Zn (mg/l) Hg (mg/l) Top Cr (mg/l) Ni (mg/l) 4.01 <0.1 <0.1 <0.47 20.06 <0.01 <0.01 Sofça Köy.28 <0.53 <0. Son 1. 1.76 78.01 <0.15 <0.6 7.2 6.90 <0.06 <0.02 0.03 0.2 8. 1.026 <0.01 Esk. Azot.4 <0.01 <0.69 8.T.59 <0.01 Şeker Fab.26 <0.06 <0.01 <0.15 <0.1 <0.01 Çukur Çarşı 1.03 0. Gir.01 İstasyon No Nitrat (mg/l) pH Kth Girişi 0.02 0.7 8.8 16.3 7.

32 Mg SO4/l B B Mg NH4/l B B Mg NO2/l B B Mg NO3/l B B mg/l Mg/l mg/l 42.0 22 46 149 81 314 0.TABLO T.6 2 205 70 189 40 43 40 µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l µg/l mg/l 0.19 0. Klorür İyonu Sülfat İyonu Amonyum Azotu Nitrit Azotu Nitrat Azotu Toplam Fosfor Organik Parametreler KOI BOI İnorganik Parametreler Kadmiyum Kurşun Bakır Toplam Krom Krom Nikel Çinko Siyanür Florür Serbest Klor Demir Mangan Bor Alüminyum Birim ºC Hasan Bey Köprüsü Yerinde 8.305 0.0 0.049 1.0 0.351 1.014 Beylikova Sanayi Tesisleri sonrası Yerinde 8.585 0.56 Yerinde 430 0.07 0.0 36 110 336 191 2285 168 17 534 336 541 784 12 0.7 2.045 0.02 0.059 0.069 295 .02 Yerinde 392 0.17 Yerinde 422 0.0 0.57 50 0.542 0.4 2003 YILI PORSUK ÇAYI ESKİŞEHİR BÖLÜMÜ ANALİZ SONUÇLARI Regülatör Köprüsü Yerinde 8.037 0.322 Alpu Yeşildoğan Yerinde 7.0 55 36 22 311 251 2725 131 24 593 464 604 958 218 0.0 8 587 146 99 208 146 0.204 Yerinde 338 0.0 0.0 46 62 306 159 2080 84 12 387 580 743 994 216 0.638 104 0.0 0.0 0.24 Mg O2/l Mg/l Mg Cl-/l P P Parametre Sıcaklık pH ÇO Çözünmüş Organik Mad.

mermer. tehlikeli ve zararlı katı atıklar.2004 tarihine kadar ÇED için müraccat eden faaliyetlerden 196 adedine “Çevresel Etkileri Önemsizdir” ve “ÇED Gerekli Değildir” kararı.2 DOĞAL KAYNAKLARIN EKOLOJİK DENGELER ESAS ALINARAK VERİMLİ KULLANIMI. endüstriyel. Orta Anadolu’nun batıya açılan kapısı durumundadır. Maden Kanunu ve Taş Ocakları Nizamnamesine göre ruhsat almış 104 adet kum. Bursa. Yaklaşık 12 yıldır şehir merkezinde oluşan evsel. hafriyat ve inşaat malozları herhangi bir ayrıma tabi tutulmadan Seyitgazi karayolu üzerinde bir vadi tabanı ve kuru dere yatağına dökülmektedir.12. ekonomik ve sosyal faaliyetlerin artması bu faaliyetlerin çevreye olan olumsuz etkilerinin üzerinde durulmasını gerektirmektedir. Yalova. metan gazının kontrol altına alınabilmesi ve ayrıca yeni ve düzenli bir katı atık bertaraf sahasının oluşumu için çalışmalar sürdürülmektedir. 296 . Bu amaçla yeni yapılan yol çalışmaları şehir dışına alınmıştır. Bu konularla ilgili ayrıntılı bilgi flora fauna başlığı altında verilmiştir. 104 adet faaliyete ÇED Kapsam Dışı görüşü verilmiş olup 45 adet faaliyet izin almadan ve Yönetmeliğe aykırı davranmaktan faaliyetleri durdurulmuştur. Yolcu otobüsleri ve ağır yük araçlarının şehir içine girişleri önlenmiştir. tıbbi. Bu konuda iyileştirme çalışmaları halen devam etmektedir. değerlendirmeler sonucu gerekeni yapmaktadır. kiremit ve tuğla hammadde rezervleri. zengin maden yatakları. Ayrıca İlimizde katı atık geri dönüşüm projesi devam etmektedir.3 EKONOMİK VE SOSYAL FAALİYETLERİN. 31.12 adet faaliyete “ÇED Olumlu” kararı. T. T. Olumsuzlukların önlenmesi. İzmit. Bunun örnekleri İnönü. Müdürlüğümüz bu amaçla ÇED kapsamı dışında kalan tüm kurum ve kuruluşlara yönetmeliklere uygun olarak Çevresel Etki Değerlendirmesi raporu hazırlatmakta. tarımsal özellikleri ve süratle gelişen imalat ve sanayi birimleri ile yakın çevrenin hareketli ekonomik merkezlerinden birisidir. Coğrafi konumu. İstanbul. çakıl. Karayolu ve demiryolunun ağları ile havacılık faaliyetleri gürültü kirliliğini arttırmıştır. Muttalip. Ayrıca Eskişehir Büyükşehir Belediyesine ait Katı Atık Bertaraf Tesisi ile Abersan Çevre Hizmetleri tarafından planlanan Tehlikeli Atık Bertaraf Tesisi planlamalarına ÇED formatları Bakanlığımızca verilmiştir. Sanayinin hızla gelişmesi.Trakya Bölgesi. Balıkesir ve Bilecik illerindeki yoğun sanayi önümüzdeki 5 yıl içerisinde ilimizde de kendisini hissettirecektir. SONUÇLARININ ÇEVRENİN TAŞIMA KAPASİTESİNİ AŞMAYACAK BİÇİMDE PLANLANMASI Eskişehir. taş ocağının Çevresel Etkileri Önemsizdir Kararı bulunmaktadır. Çifteler ve Sivrihisar Belediye bölgelerindeki sanayi teşvikleri ve yatırımlarında görülmektedir. Aynı zamanda faaliyet sonucunda ocak sahasının rehabilite edilerek Orman Müdürlüğüne teslim edilmesi noter taahhütnamesiyle istenmektedir. KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİ ÇED uygulamalarında madencilik faaliyetlerine orman sahalarında gençleştirme alanları ve tarım alanları dışında kalan bölgelerde izin verilmektedir. Adapazarı.

22 Çukur Çarşı Çıkışı 24 7.82 86.06 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 7 330 0 140 < 30 168 0.7 2. Siyanür Florür Serbest Klor Sülfür Demir Bor Alüminyum Mezbaha Sonrası 22.5 6.11 Şeker Fab.63 85.6 0 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 3 230 70 120 < 30 198 0.06 0.5 44 1.6 0 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 1 320 80 120 < 30 200 0.03 Sarısu (Sarar Basma Önü) 23 7.09 324 6 16 1.2 0 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 2 300 0 210 < 30 238 0.03 1.5 7.5 71 12.7 3.35 0.1 32 9.8 52 1.7 10.13 430 18 76 79.4 2.56 1.9 0. Çıkışı 24 7.6 13.2 6.6 13.5 0.98 89 13 56 1.41 0.08 1.5 0.2 1.7 10.24 90.18 297 .88 87.06 Adalar Girişi 24 7.95 97.61 0.58 84.5 2.5 7.8 0.42 30.65 8.4 0.08 1.13 342 7 24 6.6 6.46 0.6 6.3 10.2 0 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 3 320 60 90 < 30 215 0.4 0.12 334 6 12 4.18 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 3 410 0 90 < 30 359 0.12 <20 <10 < 30 < 60 <10 <10 0 280 30 170 < 30 129 0.1 0.21 Şeker Fab.95 8 0 < 20 <10 < 30 < 60 <10 <10 6 500 50 140 < 30 158 0.5 10.65 5.8 6.26 1. Girişi 23 6.32 0.1 Şehir Çıkışı 22.08 302 6 16 1.15 1 0.25 1.76 0.7 15.5 8.TABLO T.11 350 7 20 8.03 0.31 Sıcaklık pH ÇO Oksijen Doygunluğu Klorür İyonu Sülfat İyonu Amonyum Nitrit Nitrat Toplam Fosfor Toplam Çözünmüş Mad.2 0.5 2000 YILI PORSUK ÇAYI ESKİŞEHİR BÖLÜMÜ ANALİZ SONUÇLARI Parametre Birim ºC Mg O2/l % mg/lt mg/lt mg/lt mg/lt mg/lt mg/lt mg/lt Mg/lt mg/lt mg/lt mg/l mg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt µg/lt mg/lt Şehir Girişi 24 6.5 63 1.8 7.4 49 1.11 340 7 20 3.1 6.08 274 6 12 0 6 0. Sodyum KOI BOI Emülsifiye Yağ ve Gres Fenolik Maddeler Kadmiyum Kurşun Bakır Toplam Krom Nikel Çinko Top.48 0.6 54 1.

2004 yılında Mahalli Çevre Kurulu Kararlarına ve Valilik Tebliğlerine uymayarak anızını kendisi yaktığı tespit edilen 7 adet şahsa idari para cezası uygulanmıştır.4 ÇEVRENİN SAĞLANMASI İNSAN-PSİKOSOSYAL İHTİYAÇLARIYLA UYUMUN İlde düzenli bir yapılaşma söz konusu olmayıp özellikle yeşil alanların olmadığı bitişik nizama yer verilmektedir. a) 2003 yılı hububat hasadı sonucu ekolojik dengenin ve hava emisyonlarının bozulmasına neden olan anız yakılmasının yasaklanmasına. 2004 yılı içerisinde İl Orman Fidanlığı’nca 8. Tarım İl Müdürlüğü il ve ilçe teşkilatları ve İl Çevre Müdürlüğünce Muhtarlıklara iletilmesine. d) Tarladaki anızını yakanların tespitlerinin İl Jandarma Komutanlığı. Anız yangınlarının tespiti ve yapılacak yasal işlemleri bildiren Valilik Tebliği (2003/1) hazırlanarak ilçelerde ve merkezde köy muhtarları ile toplantılar düzenlenmiş ve tebliğ çiftçilerimize duyurulmak üzere imza karşılığı verilmiştir. 2004 yılı içerisinde hava kirliliği nedeniyle 15 adet işletmeye.360 adet yapraklı repikaj ve çelikle üretim olmak üzere toplam 13.357 adet tüplü (3. Bu amaçla Eskişehir’in yeni yapılaşan bölgelerinde bitişik nizama Büyükşehir Belediyesi tarafından izin verilmemektedir. e) Tarım İl Müdürlüğünce anızı yüksek biçen biçerdöverlere izin verilmemesine.435. Bu uygulama ile anız yangınlarında geçen yılara göre önemli ölçüde azalma gözlenmiş. Bakanlığımız Çevre Koruma Genel Müdürlüğünün 2001/10 nolu anız yangınlarını yasaklayan genelgesi ve Mahalli Çevre Kurulu Kararı doğrultusunda . b) Yasaklanma kararının Kaymakamlıklar. Tarım İl Müdürlüğü. T.Yıl içerisinde 1659 ha alanda ağaçlandırma çalışması ve 4070 ha sahada da bakım çalışması yapılmıştır.159.817.Yeşil alanlarının azlığı ve anız yangınları erozyonla mücadeleyi gündeme getirmiş ve ilde yeşil alanların arttırılması ile ilgili çalışmaları hızlandırmıştır. 298 . İl Çevre Müdürlüğü ve Muhtarlıklarca yapılmasına. Ayrıca Merkez İlçe Belediyelerinden Valilik Tebliğinin duyuru araçları ile ilan edilerek çiftçilere duyurulması istenmiştir. Büyükşehir Belediyesi çözüm olarak uydu kentler oluşturmaktadır.577 adet fidan üretimi gerçekleştirilmiş.000 adet ibreli fidan. tarım topraklarının kaybını ve yeşil alan yokluğunu getirmektedir.05. c) Anız yakılmasının yasaklanması ile ilgili kararların Muhtarlıklarca köy konaklarına ve kahvelere asılarak tüm köy halkına duyurulmasına. 555.060 adedi ibreli repikaj ve 34.197. İlimizde anız yangınlarının önlenmesine yönelik Mahalli Çevre Kurulunun 26. 4. 13.800 adet yapraklı fidan. Bu düzensiz kentleşme beraberinde altyapı yetersizliğini.850 adedi Türkiye-Finlandiya çercevesinde üretilen enso tipi fidan). su kirliliği sebebiyle 2 adet işletmeye gürültü kirliliğine sebebiyet vermekten 6 adet işletmeye idari para cezası uygulanmıştır.2003 tarihli toplantısında alınan karar ile anız yangınları yasaklanmıştır.

1999 tarihli Meclis Toplantısında. intizamı. temizliği ile ruhi ve sosyal yönden zararlı ve şehircilik estetiği açısından çirkin görünüm arz eden iş yerlerinin Organize Sanayi Bölgesi yada Küçük Sanayi Sitelerine taşınmalarını için 31. şehrin huzuru. faaliyetleri esnasında toplum ve çevre sağlığına zarar veren. T. Fabrikalar Bölgesi olarak anılan İsmet İnönü Caddesinin iki yanında ve Değirmen Sokaktakiler başta olmak üzere. şehir içinde yerleşim birimlerinin ortasında kalmış.12. Öncelikle şehir merkezi ve şehrin büyüme yönü verimli tarım toprakları üzerinde olmuştur. ÇED Yönetmeliği gereğince yer seçimi tetkikinde Köy Hizmetleri 14.2004) 299 .5 ÇEVREYE DUYARLI ARAZİ KULLANIMI PLANLAMASI Eskişehir İli düz bir ova üzerine yayılmıştır.2001 tarihine kadar süre verilmiştir.Büyükşehir Belediye Başkanlığı 16. KAYNAKÇA : 1İl Çevre ve Orman Müdürlüğü Verileri (2000. Şehrin çevresinde yeşil kuşak oluşturulması amacıyla Muttalip Bölgesinde Bozdağ etekleri ile Kanlıpınar ve Yenikent bölgelerindeki ağaçlandırma çalışmalarına ilgili kurum ve sivil toplum örgütleri ile devam edilmektedir. ve II.12. Bölge Müdürlüğünün toprak analizleri sonucunda I. sınıf tarım alanlarında ayrıca diğer kurumların mevzuatları açısından uygun olmayan alanlarda sanayi kuruluşlarının planlanması için uygun görüş verilmemektedir.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful