P. 1
Guvenli Tama Gucu Ve Oturma

Guvenli Tama Gucu Ve Oturma

|Views: 30|Likes:
Yayınlayan: Ali Veli

More info:

Published by: Ali Veli on May 03, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/10/2012

pdf

text

original

JF 402

Güvenli Taşıma Gücü ve Oturma

Yer Güvenli Taşıma Gücü
• Zemin Emniyet Gerilmesi (ZEG ) = • Yer Güvenli Taşıma Gücü (YGTG)

Yer Güvenli Taşıma Gücü
• Yer araştırmalarında en çok sorulan, değiştirgendir. • Bu değer, yerin göçmeden ve ayrı ayrı oturma yapmadan taşıyabileceği en büyük düşey yük (yapı yükü) miktarı için bilgi verir.

Yer Güvenli Taşıma Gücü
• Piyasa koşullarında iki kavram söz konusudur; • 1- bir mühendislik yapısının ağırlığından dolayı yerde oluşacak gerilmelere yerin dayanıp dayanamayacağının belirlenmesi • 2- herhangi bir yerin normal koşullarda dayanabileceği en büyük gerilme miktarının araştırılması

Yer Güvenli Taşıma Gücü
• bir mühendislik yapısının ağırlığından dolayı oluşacak gerilmelere yerin dayanıp dayanamayacağının belirlenmesi için yer koşullarının yanı sıra üst yapının temel özellikleri, türünün ve ağırlığının bilinmesi gerekir. • Bu işlem statiker inşaat mühendisleri tarafından yapı ve yer esneklik özellikleri kullanılarak belirlenir

• Birim yük altında birim alandaki gerilmelerin araştırılması işlemi olarak kabul edilebilir.Yer Güvenli Taşıma Gücü • herhangi bir yerin normal koşullarda dayanabileceği en büyük gerilme miktarının araştırılması ise yer esneklik özelliklerinin belirlenmesi ile elde edilir. .

Qy (ton veya kg) ise • Yapının yere uygulayacağı gerilme (gerekli taşıma gücü). • İle bulunur .YGTG • Mühendislik yapısının yükünün kapladığı temel alanı A (m2) ve yükü. qy (ton/m2 veya kg/m2) • qy =Qy / A.

.YGTG • Gerekli güvenli taşıma gücü yapının yarattığı gerilmenin Gs güvenlik sayısı ile çarpılması ile bulunur. • qs = qy * Gs • • Gs yapının önemine göre en az 1.5. en çok 5 olabilir.

YGTG • yerin taşıma gücü (qd) (ZEG) ise qs < q d • olması istenir .

kg / cm3 B = Temel genişliği (daire temel durumunda çapı) – metre Nc. K1 ve K2 temel tabanı biçimine bağlı katsayılardır (çizelgeden) C = Tutganlık (Kohezyon) (kg / cm2) (Kayma Dayanımı) Df = Temel Derinliği – metre γ1 = Temel tabanı üstündeki toprağın birim hacim ağırlığı.kg / cm3 γ2 = Temel tabanı altındaki toprağın birim hacim ağırlığı . Nγ.YGTG • • • • • • • • Aşağıdaki tanımlar kullanılarak. Nq = Temel tabanı altındaki toprağın kayma dayanımı açısına bağlı taşıma gücü katsayıları (çizelgeden) .

2 0.YGTG Temel Tabanı Biçim K1 K2 Şerit L=∞ Dikdörtgen B< L Kare B=L Daire L=B=D 1 0.2 0.5 1+ 0.4 1.3 Temel Türüne Göre K1 ve K2 Temel Taban Biçim Katsayılarının Seçilmesi .5 – 0.1 B/L 1.2 B /L 0.

7 19.3 9.4 7.2 66.2 52.4 81.5 780.1 50.8 19.7 25.7 35.9 17.3 173.3 347.9 5.0 23.0 1.3 N′ q 1.0 0.0 10.6 12.6 2.6 8.6 N′γ 0.7 6.5 Nq 1.4 1.YGTG Terzaghi katsayıları Taşıma gücü bağıntısı.0 1.9 2.8 37.7 22.3 287.1 1.0 9.7 3.6 57.8 14.1 Nγ 0.4 12.2 0.9 51.4 87.5 65.7 60.7 7.1 18.4 297.7 9.7 3.5 35.7 4.9 415.2 34.0 42.5 5.0 0.9 1.7 25.7 172.5 1. 1987) Φ 0 5 10 15 20 25 30 34 35 40 45 48 50 Nc 5.8 81.0 9.1 .5 41.1 37.3 258.5 0.7 8.153.7 11.7 12.2 5.3 11.8 95.6 20.2 2. cetvelleri (Kumbasar ve Kip.2 N′ c 5. tanımı ve katsayısı.4 100.5 36.

• qd = K1 c Nc + γ1 Df Nq + K2 Nγ B γ2 .Terzaghi YGTG I • qd –taşıma gücü Terzaghi bağıntısından bulunur.

kil vb için Nc=5. c=0 ve • Nc=0) • Burada.2(B/L) sq=1+(B/L)tanØ sγ =1-0.Terzaghi YGTG II • Ayrıca.14 sabit) • qd = γ Df (Nq-1)sq + 0.4(B/L) .5 γ B Nγ sγ (geçirimli birimler • kum çakıl vb.14 c sc • (geçirimsiz birimler. • Nq =eπ tanØ tan2(45+Ø/2) • Nγ = 2(Nq+1) tanØ • sc =1+0. • qd = 5.

10-6 ( 1 + 0. toprağın taşıma gücü (YGTG).305 / B )2 P ( Krinitzsk ve diğ.Meyerhof Bağıntısı I • • • • • • • • • • • Meyerhof Bağıntısından Toprağın Güvenli Taşıma Gücünün Bulunması 2.4 Vs2. 1993) Burada SPT ve Vs arası ampirik bağıntılardan birini kullanarak örn. qd .33 D / B Vs : Kesme Dalgası Hızı (m / sn) D : Önerilen Temel Derinliği (m) B : Temel Ayağının Genişliği (m) N30 : Temel tabanına denk gelen derinlikte SPT değeri .305 / B )2 P yazılabilir P = 1 + 0.93 . qd = 14.5 cm izin verilir düşey oturma için. qd = 8 N30 ( 1+ 0.

1(Kp)0.2(Df /B) • Kp = tan2(45+Ø/2) sq= sγ = 1+0.5 ‫ﻻ‬BN‫ ﻻ‬s‫ ﻻ‬d‫ﻻ‬ (geçirimsiz ortam) (geçirimli ortam) • Nq =eπ tanØ tan2(45+Ø/2) • Nγ = (Nq-1)tan(1.4Ø) • sc =1+0.2(B/L) • dc =1+0.Meyerhof Bağıntısı II • Düşey yük için • qd=5.14 c sc dc • qd = ‫ ﻻ‬Df(Nq-1)sqdq+0.1Kp (B/L) dq= dγ = 1+0.5 (Df /B) .

5 • Bu bağıntı kil üzerinde dikdörtgen ve kare temeller için geçirimsiz ortamlar için geçerlidir. .2B/L) Df/B<=2.2Df/B)(1+0.Skempton Bağıntısı • qd =5c (1+0.

• qd = (‫ﻻ‬VsT /40)+(Df ‫(ﻻ‬ • q s = q d/ G s • G=Kayma modülü • Df= Temel derinliği. (taşıma gücü) • qd = ‫ﻻ‬Vp/100 • qs = ‫ﻻ‬Vs /100 (güvenli taşıma gücü) • Türker (2004). Keçeli (1990).33s (sabit). Gs=Güvenlik katsayısı . T=0.Sismik Verilere Bağlı Taşıma Gücü I • Türker (1988).

Sismik Verilere Bağlı Taşıma Gücü II • Keçeli (2001). • qd = ‫ﻻ‬VsT /40 • • Gs=Vp/Vs • • qs = G/Vp T=0.4s (sabit) Güvenlik katsayısı için yaklaşım .

Sismik Verilere Bağlı Taşıma Gücü II • Tezcan ve diğ.6 .6 ‫ﻻ‬ • Sv = 1-3.500)1.024 ‫ ﻻ‬Vs Sv / 30. • qs = 0.10-6 (Vs. (2005).

yerin deprem öncesi belirlenen taşıma gücü ve toprak güvenlik gerilmesi % 50 . .Deprem Bölgelerinde Toprağın Taşıma Gücü • Deprem bölgelerinde sıvılaşabilir kumlu topraklarda.% 60 oranında düşer.

• Ø = Deprem Öncesinde Sıvılaşır Toprağın İçsel Sürtünme Açısı. .Deprem Bölgelerinde Toprağın Taşıma Gücü • Krinitzsk. bu alanda yaratacağı en büyük ivme . Edinger (1993) azlımları aşağıdaki gibi tanımlamışlarıdır. • g = Yerçekimi İvmesi ( = 980 cm / sn2 ) • aenb = İnceleme alanını etkileyecek depremin. Gould. (Arıoğlu ve diğ. • N30 = SPT – (Temel derinliği ve hemen altında). • Ø1 = Deprem Sonrasında İçsel Sürtünme Açısı. • Vs = Temel derinliği ve hemen altında S dalga hızı. 2000). • Kd = Sarsım Katsayısı ( Boyutsuz).

(aenb / g) N30 – SPT değerini kullanarak.33 – 0.. Ø1 = Ø – (1.116 Vs3 .067.33 – 0. örn. . Ø1 = Ø – (1. 10-6 ) atan(Kd) Bu durumda Terzaghi bağıntısında Nq ve Nγ gibi toprak taşıma katsayıları Ø1 sarsıntı görmüş içsel sürtünme açısına bağlı olarak bulunmalıdır. N30 ) atan(Kd) Gene Vs –SPT arası amprik bağıntılar kullanılarak.Deprem Bölgelerinde Toprağın Taşıma Gücü • • • • • • Kd = (2/3) .

üst yapı yükleri etkisi ile doğal toprağın ya da yapay dolgunun sıkışarak hacim değiştirmesi ve basılması olayıdır .OTURMA Oturma.

. burkulur.OTURMA • Üst yapı yükünü taşıyamayan yerin. taneler arası boşlukları kapatarak sünmesi ya da üst yapı yükü altında ezilerek yoğrulmasıdır. bir yönde eğilir. Bu durumda. yapı yan yatar. döner.

. Sıkışma (konsolidasyon) deneyi yapılarak oturma hesabı yapılır. • Buralarda yapılacak temel kazılarından bozulmamış örnek alınır.OTURMA • Bu durumu önceden belirlemek üzere. • mv ‘nin büyük olduğu killi (iletken) yerler oturma sorunun olabileceği yerleri gösterir. yapı yapılacak alanda sık aralıklı jeofizik ölçüm (sismik ve elektrik) yaparak mv – sıkışırlık ve özdirenç değerleri haritalanır.

0 4.Oturma Sınırları Tekil Temeller İçin Killi birim üzerinde Kum birim üzerinde 7.2 cm Yaygın (Radyejeneral) Temeller İçin Killi birim üzerinde Kum birim üzerinde 12.5 cm 3.5 cm 3.5 5.2 cm .5 7.5 4.

1 / 150 – Bölme duvarları. . (Kumbasar ve Kip.Oturma Sınırları • • • • • • • • • Ayrı oturmaların ölçüldüğü iki nokta arasındaki uzaklık L ise bu durumda izin verilebilen değerler. 1985) ΔS / L= 1 / 750 – Oturmalara duyarlı makinalarda 1 / 600 – Çapraz bağlantılı çerçevelerde 1 / 500 – Çatlak istenmiyorsa 1 / 300 – Bölme duvarlarında çatlak. yapılarda hasar görülür. taşıyıcı tuğla duvarlarda büyük çatlak. 1 / 250 – Katın yüksek yapılarda dönme görülebilir. kreynlerde bozulma görülebilir.

türü ve kalınlığı – Gözeneklik (n). boşluk oranı (e) ve geçirgenlik (k) – Kuru birim hacim ağırlığı (γk ) ve su içeriği (Wn) – Sıkışabilir toprağın esnekliği (E. sınıfı. . μ) ve sıkışabilirliği – Yer biriminin tane boyutu. mv.Oturmayı denetleyen etmenler – Üst yapı yükü ile oluşan gerilme σ kg/cm2 ve titreşimi – Sıkışabilir gerecin içeriği. kalınlığı. serilişte sıkıştırma özelliği – Sıkışabilir katmanın altındaki katmanların benzer özellikleridir. k. derecelenmesi.

. Bu değer derine indikçe düşer. • • Pv = q {1 – 1 / [1 + ( R / Z )2 ]}1. birim alanı q yükü içeren R yarıçaplı dairesel alanın bir z derinliğindeki izdüşümü altında Pv düşey basıncını verir.5 • • Bu bağıntı.Yüzeydeki Yükün z Derinliğindeki Değeri: • İnceleme alanında yapı ile düşey yüklenen yerin hangi derinliğinde yükün ne olduğu izleyen bağıntıdan bulunur (Terzaghi ve Peck 1972).

......+ Sn . • • S= S1 + S2 + S3 + ...Oturmanın Bileşenleri • Toplam oturma toprak yüzeyi ve altında Pv düşey basınç etkisinde kalan her katmandaki oturmaların toplamıdır.

yoğruk (plastik) oturma. • Si – birdenbire (ani) oturma. • Sc – sıkışma (konsolidasyon) oturması. Bunlar. • Sp .Oturmanın Bileşenleri • Her katmandaki oturmanın ise üç bileşeni vardır. • Sn = Si + Sc + S p .

. Suya doygun topraklarda birdenbire oturma ile su içeriğinin değişmediği varsayılır.Ani oturma • Toprakta hacım değişmesi olmadan oluşan oturmadır.

oturmanın belirleneceği yerin konumuna ve biçimine sıkışabilir dolgu tabanın kalınlığına bağlı bir katsayı olan Ip. .Ani oturma • • • • • • • • • Yüklü alanın (ya da temel ayaklarının) yan uzunluğu ya da çapı (B). Young’s esneklik (elastisite) direnci E. temelin uygulandığı kesin taban basıncı q’ye bağlı olarak . dolguda oylum değişmesi olmadan (su içeriği değişmeden ) oluşan oturmadır. Si = q B { (1 – ν 2 ) / E } Ip ile bulunur. Poisson oranı ν .

.Sıkışma (Konsolidasyon) oturması • Dolguya ya da toprağa üst yapı yükü bindiğinde toprak içindeki suyun dışarı atılması ile süre içinde oluşan düşey doğrultudaki basılmadır.

kum geçirimsiz katmanlar arasında olmayıp suyun özgürce dışarı verebiliyorsa oturma çok çabuk oluşur. suya doygun kumlarda da. kum içindeki su. yük altında. Birdenbire ve sıkışma (konsolidasyon) oturması kumlu – çakıllı toprak ve dolgularda ayırt edilemez. Bunlar birbirine eşittir. • . Çünkü.Sıkışma (Konsolidasyon) oturması • • Bu tür bir oturma killi siltli topraklarda oluşur. kumlu yerlerde su hızla dışarı çıkacağından birdenbire oturma egemendir. Killi ve siltli topraklarda su belli bir süre içinde çıkacağından sıkışma.

0 aşırı sıkışmış (konsolide) kilde 0. .5 arasındadır. mv : hacımsal sıkışma katsayısı (k sismikten ya da ödometre deneyinden).H η : kilin sıkışmaya (konsolidasyonuna) bağlı katsayısı olup. mv .Sıkışma (Konsolidasyon) oturması • • • • • • • • • Sc = η. ∆p : kalınlığı H olan katman boyunca basınç artışı.0. H : sıkışan katman kalınlığı.7 çok aşırı sıkışmış (konsolide) kilde 0.5 .0 .7 .0.1.1.2 . ∆p.2 olağan sıkışmış kilde 0. çok duyarlı killerde 1.

.Si Sıkışma oturması. . • SPT ve Burkma (Vane) deneyi ile .Oturmanın İncelenmesi: • Jeoteknik ya da yer dayanımı (mekaniği) çalışmaları ile.av sıkışma katsayısı.K geçirgenliği belirlenir.boşluk oranındaki değişmeler hesap edilir. .cv sıkışma katsayısı ve . . .mv hacimsel sıkışma katsayısı.

Oturmanın İncelenmesi: • • • • Elek çözümlemesi ve Attarberg eşikleri belirlenerek dolgu türü bulunur. %Wn) Tek eksenli özgür basınç deneyi yapılarak. Mod – Proctor Sıkıştırma deneyi yaparak γk en büyük kuru birim hacım ağırlığı ve en uygun su içeriği Wopt belirlenir. . qu : özgür basınç değeri ve є: kırılma gerilmesi bulunur. %PL. (% LL. CBR deneyi yaparak Kaliforniya taşıma oranı k yatak katsayısı belirlenir. %Ip.

geçerli derinlik (effective depth) denir. Δp = 0.Etki Derinliği • • • üst yapı yükünün ağırlığı yüzeyden derine azalarak etki eder. Po) %20 sine düştüğü derinliğe. etki bir h derinliğinde sıfırlanır . Δp nin yerin jeolojik gerilmesinin (basıncının.2 Po • . Yapı temel baskısı.

• he = 1.5 B • alınabilir. tabana en çok ΔP yük bindiren yapının tek düze (homogeneous) bir ortamda he – etki derinliği • he = ΔP / (0.Etki Derinliği • Örnek olarak.2 γni) • Kaba hesaplarda etki derinliği olarak. • Burada B = Temel genişliğidir (m) .

Başlangıç yer gerilmesi • jeolojik yük olarakda alınır. o yer kesiti içinde sıkışabilir hi kalınlıkta ve γni doğal birim hacim ağırlığındaki katmanların gerilmelerinin toplamıdır .

Başlangıç yer gerilmesi • Yerde su yoksa başlangıç yer gerilmesi (jeolojik yük): • N Po = Σ hi . γni • i =1 • .

. • hi = i’inci katmanın üzerindeki su kalınlığı. • γni = i’inci katmandaki doğal birim hacim ağırlığı .Başlangıç yer gerilmesi • Yerde su varsa ve katmanların bir kısmı yeraltısu düzeyinin altında yer alıyor ise... N su üstündeki katmanlar • i = N . • • • N N-n Po = Σ hi γni + Σ hi ( γni – γwi ) i=1 i=1 • i = 1.M su altındaki katmanlar • γwi = su altındaki i’inci katmanın gözeneklerini dolduran suyun birim hacim ağırlığı (yaklaşık 1 gr / cm3). 2.

Toplam Oturma • • • • • • toplam oturma izleyen bağıntıdan belirlenebilir. (eo – boşluk oranına denk gelen basınç).yapıdan (üst yüklemeden) dolayı d derinliğindeki hi kalınlıktaki katmanın ortasında ortalama basınç artış ya da doğrudan doğruya • .009 (WLL –10) Poi = i’inci katmanın başlangıç yer gerilmesi ya da yapı öncesi katman ortasında jeolojik yük. N S= Σ {hi . Cci / ( i + eoi )} .n ) • • Cci = i’inci katmanın sıkışma katsayısı = 0. log10 { ( Poi + ΔPoi ) / ( Poi)} i=1 hi= Oturması hesaplanacak katman kalınlığı eoi = i’inci katmanı üzerine ek basınç uygulamadan önceki boşluk oranı • eoi = n / ( 1 . ΔPo .

hi • i=1 • bulunabilir. ΔPi .Toplam Oturma • mv –i’inci katmanda hacimsel sıkışma sayısı ve Δpi kalınlığı hi olan katmanın ortasında basınç artışı. türünden toplam oturma. . • N • S = Σ mvi .

durağan basınç altında dışarı çıkması ile oluşan oturmanın zamanla artışı boşluk suyu akım hızına bağlıdır.Sc • .Oturma Hızı • Killi ve siltli toprakların taneler arası boşluğundaki suyun.süresi sonunda doğan oturma. Ortalama Δp basınç artışının hsıkışabilir katman derinliğince etkilenmesinden t. St = Si + U.

Eğer katmanın altı geçirimsiz ise Hd = h alınır. ΔP. Mv .kalınlığında oturabilir katmanın her iki tarafı geçirimli ise alınır. Hd Hd – su kaçış uzaklığına. cv – oturma katsayısına ve U .Oturma Hızı • • • • • • • • • • • • U= St / S U – Oturma yüzdesi St – t süresinde gelişen oturma S – Toplam oturmadır (hesaplanan değer) Sc = η.Oturma yüzdesine bağlıdır Hd = h / 2 h. .

Tv / cv • Tv – değerleri U değerlerinden bulunur. .Oturma Hızı • Gerekli süre ise • t= Hd2 .

8 0.848 ∞ Tv .9 1 0.031 0.5 0.071 0.126 0.008 0.287 0.U-Tv U 0.1 0.3 0.7 0.2 0.408 0.567 0.6 0.197 0.4 0.

B. Zemin Mekaniği Problemleri. 1953. Meyerhof. Mart-Nisan Ayı Ercan A 2001.L.. 1. No.Kaynaklar • • • • • • Arıoğlu. 520 s.. 1. Gould... ve II. D. John Wiley and Sons. R. 2nd ed. Vol. Arıoğlu N. 5. Meyerhof. Inc. New York. pp. Limit States Design in Geotechnical Engineering. 67-71. p. NY. 151-167. K. 1982. A. London. V. Part 3.. Theoretical Soil Mechanics. Inc. K.. Çağlayan Kitabevi. Structural Safety. England. A. Discussion of “Settlement Analysis of Six Structures in Chicago and London. NY. Skempton. 31... Bilgiler Kurallar TMMOB Jeofizik Müh. 1993. Odasi Yayini. England. Kip. 727-768. R..” by Skempton. Vol. E. 1943. G. A. 729. Hazırbeton Yıl:7.. (1967). W. Peck. Structural Engineer. Zemin Sıvılaşması I. E. John Wiley and Sons. H. Meyerhof. Edinger. New York. Vol. P. Proceedings of the Institution of Civil Engineers. 170. 2000. F. 1985. 6: pp. Some Recent Foundation Research and its Application to Design. London. H. G. J. Soil Mechanics in Engineering Practice. W. 339 sayfa Krinitzsky. and MacDonald.P. Proceedings of the Institution of Civil Engineers. G. pp. 1956..H. G. pp.. and Peck. The Allowable Settlements of Buildings. D. Terzaghi. Sayı:38. G. • • • • . and MacDonald.... G. 1956. Terzaghi.O. Yılmaz. Fundamentals of Earthquake Kumbasar. Yerarastirma Yöntemleri. No.

61-72. E. Akdeniz Ü. Cilt XIV.. 173180. Meyerhof.G. Computation of ground bearing capacity from shear wave velocity. A..1951. S.allowable bearing capacity of shallow foundations based on shear wave velocity.Kaynaklar • • • Skempton. Sismik yöntemlerle müsaade edilebilir dinamik zemin taşıma kapasitesi ve oturmanın saptanması. Geotechnique.W. Ve Özdemir Z. Sayı 2. 1990.. Netherland. Türker. 2. Jeofizik. 2004 Kluwer Academic Publisher. Keçeli. 2001. Fen Bilimleri Enstitüsü. Continuum models and Discrete Systems.. 1988. The ultimate bearing capacity of foundations. Antalya (Doktora tezi)..G. 2004. A. A. • • • .. Türker. 301. Keçeli. 83-92 Keçeli. E. Cilt IV. Division I. The bearing capacity of clays.. Sismik yöntemle kabul edilebilir veya güvenli taşima kapasitesi saptanması. Building Resarch congress. Tezcan. 2005.1950. Jeofizik. Sayi 1-2.A.. Sismik Hızlardan Taşıma Kapasitesinin Belirlenmesi. 180.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->