P. 1
Maddenİn m Ve Taninmasi

Maddenİn m Ve Taninmasi

4.56

|Views: 6,984|Likes:
Yayınlayan: okutman

More info:

Published by: okutman on Dec 19, 2008
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PPT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/09/2014

pdf

text

original

MADDENİN DEĞİŞİMİ VE TANINMASI

Ünite 2 36 ders saati

Yapılacak etkinlikler
1-Yakıt türlerinin hangisinin kalorisi daha fazladır? 2-550 milyon litre küp dünyadaki su miktarı.
(Zambak test kitabı…ders kitabında yok.)

Konular
SUYUN SERÜVENİ
1 Konu 80 +80 dK

KAYNAMA
7 Konu 80 dk

GÜNEŞ BİZE ÇALIŞIR
2 Konu 80 +80 dK

ERİME VE DONMA
8 Konu 80 dk

ISI VE SICAKLIK FARKLIDIR
3 Konu 80 dK

KAYNAMA NOKTASI
9 Konu 80 dk

YAKITLARDA DEPOLANMIŞ ENERJİ 4 Konu 80 +80 dK

ERİME DONMA NOKTASI
10 Konu 80 dk

ISI ALIR GENİŞLER
5 Konu 80 +80 dK

YÜZEN,BATAN MADDELER
11 Konu 80+ 80 dk

BUHARLAŞMA,YOĞUŞMA
6 Konu 80 dk

12 Konu 80 + 80 dk

YOĞUNLUK

SUYUN SERÜVENİ
Kışın arabamızın camı neden buğulanır? Buzdolabından çıkarttığımız bir şişenin dışı neden buğulanır? Yağmurun yağacağını nasıl anlarız? Yaz aylarında göller,dereler,ırmaklardaki su seviyesi niçin azalır?

Su buharı soğuk hava tabakası ile karşılaşırsa küçük su damlacıklarına dönüşür. Bunlar bir araya gelerek bulutları oluştururlar.Soğuma devam ederse küçük su damlacıklarından binlercesi birleşerek su damlalarını oluşturur. Bunlar artık havada asılı duramaz hâle gelir.Yağmur şeklinde yeryüzüne düşer. Yükselen su buharı gök yüzünde bulutları oluşturur.

Sıvı halindeki yeryüzündeki sular güneş enerjisinin etkisi ile hâl değiştirerek, su buharı olarak atmosfere yükselir.

Oluşacak yağışın şeklini (kar ,dolu,yağmur) o bölgenin hava sıcaklığı belirler. Çok nemli günlerde yeryüzüne yakın yerlerde küçük su damlacıkları havada asılı kalır.Bu olaya SİS adı verilir. Sise yeryüzüne inmiş bulutta denebilir.

Buharlaşma sonunda Bulutlar meydana gelir. Her sıcaklıkta buharlaşma olur.

Bulutlar yoğuşmanın sonucunda Yağışa dönüşür.

Su Döngüsü: Suyun hava ile yeryüzü arasındaki sürekli devrine denir.

GÜNEŞ BİZE ÇALIŞIR
Yeryüzünün ısınmasının başlıca nedeni güneş ışınlarıdır. Güneş ışınları yeryüzüne 8 dk ulaşır. Güneş enerjisinden hangi alanlarda yaralanırız?

AŞAĞIDAKİ SORULARI CEVAPLAYALIM
1- Su tabiatta hangi hallerde ve nerelerde bulunur? 2-Yeryüzünden yükseklere çıkıldıkça hava sıcaklığı düşer.Neden? 3-Yağış ve buharlaşma birbirini dengelemektedir.Böyle olmasaydı neler olurdu? 4-Güneş olmasaydı hangi enerji kaynakları da olmazdı? 5-Güneş olmasaydı su döngüsü gerçekleşir miydi? 6-Güneş ışınlarından nasıl yararlanabiliriz?

ISI VE SICAKLIK
CEVAP:Karpuz kesilince suyu buharlaşmaya başlar.Buharlaşma için ısı gereklidir. 1- Karpuz kesilince biraz soğur neden? Karpuzun suyu buharlaşırken ısı alır.Karpuzun ısı kaybeden kısımları soğur. CEVAP:Sıcak kaplar konulduğu yeri yaka bilir yada eritebilir.Bu nedenle ısı 2-Sıcak yemek kaplarını masaya koyarken altına altlık koyarız? Neden? akışını engelleyici tencere altlığı konur. CEVAP:Dondurma çevresine göre soğuk olduğundan ısı alır.Aldığı ısıdan dolayı 3-Dondurmayı neden bekletmeden yeriz? erir. Buna fırsat vermeden hemen yenilmelidir. 4-Hava sıcak mı yoksa hava ısısı mı ifadedir. Hava CEVAP: Hava sıcaklığı ifadesi doğrudoğru ifadedir? ısısı yanlış bir ifadedir. CEVAP: Termometre ile ortamın sıcaklığı ölçülür.Isıyı ölçen alet farklıdır.Isı 5-Termometre ile ısıyı mı yoksa sıcaklığı mı ölçeriz? kalorimetre kabı ile ölçülür.

SICAK ISI
Isı sıcaktan soğuğa akar.

SOĞUK

•Buz dolabından elimizle aldığımız bir su şişesinin elimizi neden üşüttüğünü düşündünüz mü? *Kışın araba ile yolculuk yaparken elimiz cama değdiğinde niçin üşür? ISI Bir enerji çeşididir. Kalorimetre kabı ile ölçülür.Isı birimi kalori ve joule’dür. Isı alan her maddenin sıcaklığı yükselmez.(Hâl değişimleri) SICAKLIK Enerji değildir.Termometre ile ölçülür.Sıcaklık birimi C’dir. Sıcaklığı yükselen her madde enerji alıyor demektir.

Sıcak

ISI

Soğuk

Isı sıcaktan soğuğa akar.

ISI Isı bir enerji çeşididir. Kalorimetre kabı ile ölçülür. Isı birimi kalori ve joule’dür.

SICAKLIK Sıcaklık enerji değildir. Termometre ile ölçülür. Sıcaklık birimi C’tur. Sıcaklığı yükselen her madde ısı alıyor demektir.

SICAK MADDE
Isı verir Isı alır

SOĞUK MADDE

Sonunda maddelerin ısı alış verişi tamamlanır ve sıcaklıkları da eşitlenmiş olur.

Sıcaklıkları farklı olan maddeler temas ettiklerinde ısı alış verişi olur. Sıcak madde ısı verirken soğuk madde ısı alır.

DENEY
1 1 YTL YTL 1 1 YTL YTL

BUZ KÜTLESİ

BUZ KÜTLESİ

1 C sıcak su SONUÇ: Eşit kütlede iki cisimden 1 C sıcak su fazla hangisi daha ısıtılırsadk bekledi ısı alır. Para 10 daha çok Para 5 sn bekledi

DENEY

400 mL su 200 mL su

İçinde aynı cins fakat farklı miktarlarda sıvı bulunan iki kaba eşit miktarda ısı verildiğinde miktarı az olan daha fazla ısınacaktır.

YAKITLARDA DEPOLANMIŞ ENERJİ

1- Ateş bulunmadan önce insanların yaşamı nasıl olabilir?

2-Isınmada kullandığımız yakıtları biliyor musunuz?

3-Ulaşım araçları nasıl çalışır?

4-Marketlerden aldığımız yiyeceklerin üzerindeki enerji tabloları neyi göstermektedir?

5-Soğuk havalarda hareketsiz isek üşürüz.Hareket edince ısınırız. Neden?

Akarsuların gücünden yararlanmak için barajlarda depolanan su, hidroelektrik santrallerinde elektrik enerjisine çevrilir. Bitkiler güneş enerjisini kullanarak besin üretirler. Bu besinlerdeki enerji,bitkilerle beslenen canlılara Geçer. Milyonlarca yıl önce bataklıkların altında kalan bitki ve canlı atıkları, burada sıkışmış ve ısınıp kömürleşmişler.Böylece kömür,petrol ve doğal gaz oluşmuştur.(Fosil yakıtı) Sonuç olarak bütün bu enerji kaynaklarının kökeni GÜNEŞ ENERJİSİ dir.

Yakıtlardan elde edilen enerji hareket enerjisine dönüştürülebilir. Buhar makineleri buna bir örnektir. Bitki ve hayvan atıklarının havasız bir yerde karıştırılması ve bekletilmesi sonucunda oluşan yanıcı gaza BİYOGAZ denir. Biyogaz ısıtmada, elektrik enerjisine dönüşmede aydınlatmada kullanılabilir. Alternatif yakıtlardan birisi de BİYODİZEL dir.bitki kökenli ve çevre dostu olması hayatımıza hızlı bir giriş yapmasına neden olabilir.

Bu Gün Kahvaltıda ne yedin?

Besin Miktarı 

Enerji Değeri

Besin miktarı  100 gr yoğurt   100 gr margarin  1 teneke kola  100 gr çikolata 100 gr cips       

Enerji Değeri  74 kcal 540 kcal            

 1 adet orta dilim ekmek 124 kcal  1 adet orta boy elma 1 küçük boy portaka 1 çay bardağı zeytin yağı 1 adet orta boy salatalık 1 ortaboy domates  1 adet yumurta 1 çay bardağı inek sütü 63 kcal 49 kcal 900 kcal 17 kcal 25 kcal 80 kcal 64 kcal

ISI,MADDELERİ ETKİLER
Maddelere verilen ısı, sıcaklığı arttırırken boyutlarında da değişmeler olur.Bu değişime GENLEŞME denir. Mesela kapağı metal cam kavanozu açmak için ters çevirip sıcak suya koyarız.Böylece rahatlıkla açarız. Nedeni cam ile metalin ısı neticesinde genleşmeleri ve metal daha fazla genleşir. Isı alan maddeler genleşir, ısı veren maddeler büzülür.

Elektir telleri YAZIN

Elektir telleri KIŞIN

Buz parçaları Buz Parçaları

Plastik kutu

Bir süre sonra

Gazlar genleşir mi?
Gazlar da katılar ve sıvılar gibi genleşir. Termometreler sıvıların genleşme özelliğinden faydalanılarak yapılmıştır. İnsan taşımacılığında kullanılan uçan balonlar havanın genleşmesi sayesinde uçar. Gözlük çerçeveleri ısıtılarak camları takılır. Binaların eklem yerlerindeki demirler esnek yapılır.Çünkü hava sıcaklıklarındaki değişikliklerle binalar da esner. Kışın kaloriferler yanarken bazı sesler duyarız.Bunun nedeni nedir?

Termostatlar,yangın alarmları, termometreler, uçan balonlar, maddelerin genleşme özelliğinden faydalanılarak yapılmıştır.

Genleşmenin zararları olabilir mi ?

BUHARLAŞMA VE YOĞUŞMA
1-Yağmur yağdıktan bir süre sonra toprak tekrar kuru oluyor.Bunun sebebi nedir? 2-Ocağın üzerine bir miktar su koyup altını yakarsak ne gözlemleriz? 3-Buzdolabından çıkarttığımız şişe ve kavanozların dış yüzeyi neden su damlacıkları oluşur?

ya Kolon

Ohhhh beee! Ellerim serinledi.

Elimde hissettiğim değişikliğin nedeni nedir? Kolonyaya ne oldu?

Sıcak ve Soğukta Buharlaşma
4 tane bezi ıslatıp iyice sıkalım.Sonra plastik tabaklara koyup, farklı sıcaklıklara sahip yerlere koyalım.Sonra gözlemleyelim.

1.Tabak Kalorifer peteğinin yanına

2.Tabak Odanın köşesine

3.Tabak Pencerenin iç kısmına

4.Tabak Pencerenin dış kısmına

1-Hangi kısımda hava daha sıcaktır? 2-En son neredeki bez kurur? 3-Bezler soğuk bir yerde bekletilseydi kurur muydu? 4-Bezlerin kurumasıyla bulundukları yer arasında ilişki var mıdır? Neden?

Yoğuşma
Yeryüzündeki sular güneş ışınlarının etkisi ile buharlaşıp gökyüzüne doğru yükselirinken soğuk hava ile karşılaşınca küçük su damlacıklarına dönüşürler ve bulutları oluştururlar. Banyo yaparken aynanın ve camların üzerinden su damlacıkları oluşur. Cam yüzeyine üfleyince nemlenir. Sabahın erken saatlerinde bitkilerin yapraklarında su damlacıkları oluşur. BU OLAYLAR SU BUHARINININ YOĞUNLAŞMASIDIR. Yoğuşma da , buharlaşma gibi bir hâl değişimidir.Yoğuşmada da bir ısı alış verişi vardır.

ISI,MADDELERİ ETKİLER

Günlük hayatta pek çok kez sıcak suya ihtiyaç duyarız. Suyun kaynadığını nasıl anlarız?

Çay demlemek,makarna yapmak, suyu mikroplardan arındırmak vb için suyu kaynatırız.

Suyun sıcaklığını arttırdıkça, buhar oluşumu hızlanır. Suyun sıcaklığı 100 C olunca her yerden kabarcıklar çıkmaya başlar. Sıvının her yerinden kabarcıklar halinde hızlı buharlaşma olayına KAYNAMA denir.

SU kaynamaya başlayınca ısıtmaya devam etsek, suyun sıcaklığı artar mı?

Cevap: Artmaz. Çünkü suya verilen ısı kaynama esnasında buharlaşmaya harcanır.Bu nedenle suyun sıcaklığı sabit kalır?

Erime ve Donma

1 Bardak su

GÖL

1 bardak kaynar suyun mu yoksa bir gölün mü toplam ısı miktarı fazladır?

Soruları cevaplayalım
Cevap: bardağa sıcak çay genleşmedir.Sıcak çay ani genleşmeye 1-Soğuk Bunun nedeni doldururken bardak çatlayabilir?Bunu nasıl neden olur. Hızlı genleşmelerde çatlamalar meydana gelir. açıklayabiliriz?

Cevap: Bunun nedeni toprak testinin gözenekli bir yapıya sahip olmasıdır. Su toprak testideki su , sızarak dış sudan neden 2-Aynı ortamda bulunan bu gözeneklerdenplastik kaptaki yüzeye ulaşır.Buradan da ısı alarak buharlaşır. Böylece testiyi soğuktur? soğutmuş olur. Cevap: Bunun nedeni buharlaşmadır.Yaz aylarında 3-Yaz aylarında dere,göl ve olduğu için su seviyeleri düşer. buharlaşma daha hızlı akarsuların seviyesi neden azalır? Cevap:Kaynama belli sıcaklıkta olur.Kaynamada sıvının her yerinden gaz halinde geçiş vardır ve sıcaklık 4-Kaynama ve buharlaşma arasındaki farklar olur.Sıvı ısı alarak gaz değişmez.Buharlaşma her sıcaklıkta nelerdir? haline geçer.Buharlaşma sıvı yüzeyinde olur.

MADDENİN AYIRT EDİCİ ÖZELLİKLERİ
Buzdolabına koyduğumuz su 0 C donarken kolonya neden donmaz? Suyun miktarının değişmesi kaynamaya başladığı sıcaklığı değiştirir mi? Tonlarca ağırlığındaki bir gemi yüzerken küçük bir madeni para neden batar?

Maddelerin ölçülebilir ortak özellikleri

Hacim

Kütle

Maddelerin bu ortak özellikleri dışında kendilerine özgü birtakım özellikleri vardır.Bu özelliklerden yararlanarak bir maddeyi diğer maddelerden ayırt edebiliriz. Bu özelliklere MADDENİN AYIRT EDİCİ ÖZELLİKLER diyoruz. Renk,koku,saydam,opak,pürüzlü,mıknatıs tarafından çekilen,tat, sertlik vb gibi ayırt edici özellikleri öğrenmiştik.

Ayrıca maddenin kaynama,erime,donma noktası ve yoğunluk gibi ayırt edici özellikleri de vardır. Kaynama Noktası: Sıvılar ısıtılırken sıcaklığı belli bir noktaya ulaşır ve kaynamaya başlar.Daha önce suyun 100 C de kaynadığını öğrenmiştik. Peki bütün sıvılar 100 C de mi kaynar?

78 C Etil Alkol Su

100 C

Erime ve Donma Noktası:Kışın hava sıcaklığı
düştüğü halde denizler donmaz neden?

0 C nin altına

Bazen göller ve nehirler donduğu halde balıklar neden ölmez? Her katının eridiği belli bir sıcaklık vardır.Bu sıcaklık katılar için ayırt edici bir özelliktir.

Erime ısı alan katının sıvı hâle geçmesidir.Donma ise bunun tam tersidir. Yani ısı kaybeden bir sıvının katı hâle geçmesidir. Saf Madde Su Civa Naftalin Bakır Demir Erme ve Donma 0C - 39 C 80 C 1083 C 1560 C Saf Madde Kurşun Kükürt Etil alkol Erme ve Donma 327 C 119 C - 115 C

Geçen sene de öğrenmiştik çocuklar. Maddelerin ayırt edici özelliklerini bilmemiz neden önemliydi acaba?

CEVAP:Maddelerin donma ve erime sıcaklıklarının bilinmesi araçgereç, eşya vb yaparken uygun maddeleri seçmemizi kolaylaştırır.

Yoğunluk:

Bazı büyük ve ağır maddelerin suda yüzerken daha hafif olan maddelerin battığını görüyoruz.Bunun nedenini hiç düşündünüz mü?
Çivi

Ca m

Silgi

Tahta

Çay kaşığı

İçi su dolu bir kap alalım.Silgi,cam,çivi,tahta,toplu iğne,çay kaşığı ve bunları kabımızın içine atıp gözlemleyelim. Hangileri batıp hangileri yüzer?

Koskoca gemi yüzüyor da küçücük bir çivi yüzemiyor.

Maddenin Yoğunluğunu hesaplayalım; İlk olarak hacmini ölçmeliyiz. Maddenin hacmini dereceli silindir ile ölçtüğümüzü geçen sene görmüştük.

Tahta

Alüminyum

20 15 10 5 0 10 mL suyun içine Tahta parçasını atıyoruz.

Her ikisinin hacminin de 5mL olduğunu gördük.

20 15 10 5 0 10 mL suyun içine Alüminyum parçasını atıyoruz.

Sonra alüminyum ve tahtanın kütlelerini bulmalıyız.Bu nedenle eşit kollu teraziden faydalanırız.

Tahta parçasını eşit kollu terazi ile ölçtüğümüzde 3g geldiğini gördük.

Alüminyum parçasını eşit kollu terazi ile ölçtüğümüzde 13,5g geldiğini gördük.

Maddenin Adı Tahta Alüminyum

Hacmi (mL) 5 5

Kütlesi (g) 3 13,5

Kütlenin hacme oranı

KÜTLE HACİM

3 5 13,5 5

0,6 2,7

g mL g mL

Yukarıdaki tabloda da gördüğümüz gibi eşit hacme sahip maddeler farklı kütlerde olabilir. Mesela 1 kg demir düşündüğümüzde yaklaşık yumruğumuz kadardır. Aynı şekilde 1kg pamuğu düşünelim acaba ne kadar büyüklüğe sahiptir. Bu nedenle bazı maddeler kapladığı hacme göre daha az, bazıları ise daha fazla madde miktarı içerir. Bunu şu şekilde de düşünebiliriz.Aynı hacimde iki kutu alalım. İçine bilye koyalım.

Acaba hangi kutuda daha yoğun bilye vardır.

Niçin batar ,Niçin yüzer?
10 mL SİLGİ 10 mL MUM

Eşit hacimdeki silgi ile mumu suya atarsak ne olur? Acaba aynı hacimdeki silgi suya batarken mum neden yüzmüştür? CEVAP: Çünkü silgi, mumdan daha yoğundur.

Yoğunluğu bulmak için:
Bir maddenin 1 mL’lik hacminin kütlesi o maddenin yoğunluğudur. kütle (g) Yoğunluk hacim (mL) ÖRNEK: Kütlesi 54 g olan alüminyum parçasının hacmi 20 mL’dir. Yoğunluğunu bulalım. Çözüm: 54:20= 2,7 g/mL dir.

1 mL su 1 mL bakır 1 mL demir 1 mL altın 1 mL gümüş 1 mL alkol 1 mL civa 1 mL mum 1 mL tahta 1 mL çinko

1.00 g 8,90 g 7.80 g 19,30 g 10,50 g 0.78 g 13,60 g 0.80 g 0,60 g 7.00 g

Buna göre yoğunluğu sudan fazla olan maddeler suda batar,sudan hafif olan maddeler ise suda yüzebilir? O halde demirden inşa edilmiş bir gemi nasıl yüzer?

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->