T.C.

MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI

Yüksel GÜNER (Teknik Öğretmen)

YÜKSEK LİSANS TEZİ
ELEKTRİK EĞİTİMİ ANABİLİM DALI ELEKTRİK EĞİTİMİ PROGRAMI

DANIŞMAN Doç. Dr. Koray TUNÇALP
İstanbul, 2005

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI

Yüksel GÜNER (Teknik Öğretmen) (Enstitü No: 141101220020085)

YÜKSEK LİSANS TEZİ
ELEKTRİK EĞİTİMİ ANABİLİM DALI ELEKTRİK EĞİTİMİ PROGRAMI

DANIŞMAN Doç.Dr. Koray TUNÇALP
İstanbul, 2005

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

KABUL VE ONAY BELGESİ
LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI
Yüksel GÜNER’in LabVIEW Programı ile Veri Toplama, Veri İşleme ve Veri İzlemenin E-Öğrenme Olarak Hazırlanması isimli Lisansüstü tez çalışması, M.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu’nun ...................... tarih ve ........................ sayılı kararı ile oluşturulan jüri tarafından Elektrik Eğitimi Anabilim Dalı Elektrik Eğitimi Programında YÜKSEK LİSANS Tezi olarak Kabul edilmiştir.

Danışman Üye Üye Üye Üye

: Doç. Dr. Koray TUNÇALP Marmara Üniversitesi : Prof. Dr. İrfan GÜNEY : Doç. Dr. Fevzi BABA : :

Tezin Savunulduğu Tarih : 14.12.2005

ONAY
M.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu’nun .................. tarih ve ...................... sayılı kararı ile Yüksel GÜNER’in Elektrik Eğitimi Anabilim Dalı Elektrik Eğitimi Programında Y.Lisans (MSc.) derecesi alması onanmıştır. Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürü

son gününe kadar bana yol gösteren. İnternetin insan yaşamındaki payı. bıkmadan. Öncelikle bu çalışmada emeği geçen. Mehmet SUCU’ya çok teşekkür ederim. LabVIEW programı demo CD’leri. kaynak kitapları ve kataloglarını temin ettiğim National Instruments firması Türkiye Dağıtıcısı olan E3TAM şirketi çalışanlarından Murat AKINCI’ya ayrıca teşekkür ederim. İnternetin yaygınlaşması ile Uzaktan-Öğrenme (E-Öğrenme) yöntemlerini çeşitlendirmekte ve geliştirmektedir. 2005 Yüksel GÜNER i . Böylece klasik öğrenme yöntemlerinin yanında E-Öğrenme de ilgi çekici bir alternatif öğretim yöntemi olmaya başlamıştır. Arş. Gör. Aralık. Danışmanım Doç. Gör. Tezimin ilk gününden. Macromedia ürünlerinin Türkiye Temsilcisi olan Medyasoft Bilgi Sistemleri’nden Pazarlama Yöneticisi Erhan ÖZDEN’e yardımlarından dolayı teşekkür ederim Çalışmalarım süresince evde bana desteğini hiç esirgemeyen sevgili eşime minnettarım. ülkemizde önemli bir eksiklik giderilmiş olacaktır. Sezai TAŞKIN ve Arş. usanmadan yardımlarını esirgemeyen. LabVIEW programının Türkçe olarak Uzaktan-Öğrenme yolu kullanılarak insanlara öğretilmesiyle. Bu çalışma ile önemli bir açığın kapanacağına inanıyorum. Koray TUNÇALP’e en derin saygı ve sevgilerimi sunarım. Deneyimleri ile oldukça faydalı oldular.ÖNSÖZ Gelişen teknoloji ile bilgi okyanusu inanılmaz bir hızla büyümekte ve bilgiye ulaşmak da bir o kadar kolaylaşmaktadır. fikirler veren. gün geçtikçe artmaktadır. Dr. teşvik eden.

.1.......3..............2 UZAKTAN ÖĞRENME VE E-ÖĞRENME ……………………………………… 11 II.4 MATLAB ……………………………………………………………… 9 II..................3...1 Klasik Mesleki Teknik Eğitim ……………………………………......1 MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM ……………………………………………………....................... II....3 Teknik Alanlarda Uzaktan Eğitimin Klasik Eğitime Göre Avantajları ve Dezavantajları……………………………………… 6 II.......................1................2.2 Cadence PSPICE …………………………………………………...............1.1... X ŞEKİL LİSTESİ .................................... GİRİŞ VE AMAÇ…………………………………………………...............1.............1.... XII BÖLÜM I...... 1 I... 10 II..............................1 Electronic Workbench ……………………………………………......3....3...........1..... AMAÇ ………………………………………………………………………………....1...................İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ ........................ 7 7 8 4 5 5 5 II........ II........... II...... 11 ii ..... I ÖZET ………………………………………………………………………………….....2...............…….... II......3..........5 LabVIEW …………………………………………………………….............3 Quick Field …………………………………………………………… 9 II.. MESLEKİ TEKNİK EĞİTİMDE E-ÖĞRENME ……………….... IIX SEMBOL VE BİRİMLER LİSTESİ .... 1 I.........................1...........................2 Mesleki Teknik Eğitim Modelleri ……………………………………… II.....1......3 Elektrik Elektronik Mesleki Teknik Eğitimde Kullanılan Bilgisayar Programları ……………………………………………………….... GİRİŞ ………………………………………………………………………………..........2......1 Mesleki Teknik Eğitimin Amacı ………………………………………. 4 II.1 Tanımlar ……………………………………………………………………...... II....................... VII YENİLİK BEYANI .................... V ABSTRACT .......……….... 2 BÖLÜM II.. IX KISALTMALAR .................2...2 Mesleki Teknik Eğitimde Uzaktan Eğitim………………………… 6 II.....1..2...............................1..........

1.3.2 Farklı Zamanlı E-öğrenme (Asenkron) …………………………..2 Alan Kablolama………………………………………………………….2.3..4 Veri Toplama Donanımı ……………………………………………….1.5.5.2.5 E-öğrenmenin Türleri ……………………………………………………....2....3..1. III..2.. III. III.3 LABVIEW PROGRAMININ TANITIMI ………………………………………….2.3. 13 II..7 Dünya’da Uzaktan Öğrenme …………………………………………… 16 II.5 Uyarım ……………………………………………………………… 30 III.. 22 II.4 Ayırma ……………………………………………………………… 30 III. 25 26 26 26 27 28 28 29 III.2 Yapısı .2 D/A Kartları………………………………………………………… 31 32 32 34 iii .1....... 22 BÖLÜM III.2...1.3..1......2..... 24 III...2..1.1..2.2 Uzaktan Öğrenmenin Tarihçesi ………………………………………… 12 II.4...3 Sinyal Şartlandırma …………………………………………………… III... Takmalı Kart Sinyal Şartlandırma …………………………………. VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEME………….. III..1.2.5.4 E-öğrenmenin Yararları …………………………………………………...1.6 Sinyal Şartlandırma Sınıfları ……………………………………… 30 a.... 14 II.1 Transdüser ve Algılayıcılar……………………………………………..3 Karma / Harmanlanmış Öğrenim (Blended Learning) …………. Doğrudan Bağlantı Modüller – İki Telli Vericiler ………………….... 17 II.2....1.3.. 22 II..1...1 Tanım ……………………………………………………………………….... 21 II.3..1 Gürültü ve Girişim ………………………………………………… III.2...3 Doğrusallaştırma…………………………………………………… 29 III.8 Türkiye’de Uzaktan Öğrenme …………………………………………..1 A/D Kartları………………………………………………………… III...3 Gürültünün En Düşük Seviyeye İndirilmesi ………………….1 Filtreleme…………………………………………………………...3 Özellikleri ………………………………………………………………….2.. 20 II...1 Eş Zamanlı E-öğrenme (Senkron) ……………………………….. 30 b.4..II.. 12 II. 20 II... Dağıtılmış I/O – Sayısal Vericiler …………………………………..3 E-öğrenmenin Temel Bileşenleri ………………………………………...VERİ TOPLAMA.. 14 II..1. 14 II.5 LabVIEW Uygulamaları ………………………………………………….......2.....3.. III.... III..9 Uzaktan Öğrenmenin Standartları ……………………………………..1.1 VERİ TOPLAMANIN TEMEL KAVRAMLARI………………………………… 24 III. III. 31 c.3. 15 II..3.. 19 II....3..1.4 Kullanıldığı Yerler ……………………………………………………….2 Yükseltme…………………………………………………………..2 Gürültünün Kaynakları ve Tipleri ……………………………….6 Uzaktan Öğrenim İle İlgili Uygulama Önerileri ……………………… 15 II......

2 Kesmelerin Çalışması……………………………………………. d.2 KULLANILAN PPROGRAMLARIN SEÇİM KRİTERLERİ ………………….3. III. III.1.1.3.III.3. EISA Yolu ………………………………………………………….3 Karşılıklı Değişim Devrelerinin Fonksiyonel Tanımı ………….3.4. PCI.1.1 Çalışma Metotları ……………………………………………………… III.4 Büyütme Yolu Standartları……………………..1.1.1 Dreamweaver …………………………………………………………….3.3. III. ISA Yolu …………………………………………………………….6 Protokoller ………………. 62 iv .3 KULLANILAN PROGRAMLARIN ÖZELLİKLERİ …………………………… 61 IV.1 Elektrik Sinyal Karakteristikleri …………………………………. c. b.5 Veri Toplama Yazılımı ………………………………………………….2 Bağımsız Çalışma ……………………………………………… III.4.3 SERİ VERİ HABERLEŞMESİ …………………………………………………… 45 III..1.……………………………………………. Mikrokanal Yolu …………………………………………………….4 EIA-232 Ara Yüzünün Çalışma Dizisi …………………………. TEZ ÇALIŞMALARI ……………………………………………. 61 IV.4 Sayaç / Zamanlayıcı I/O Kartları ……………………………….1. 34 35 36 36 36 37 39 40 40 40 40 41 42 46 47 47 48 50 51 52 53 53 54 56 56 57 58 58 III.3 Sayısal I/O Kartları………………………………………………… III.4.1. III.6...……………………………….6 Ana Sistem ……………. III.2 VERİ TOPLAMA VE KONTROL KONFİGÜRASYONU …………………… III.. III.4 DAĞITILMIŞ VE BAĞIMSIZ GÜNLÜKÇÜLER İLE KONTROLÖRLER … III..4.3.1 ARAŞTIRMA YÖNTEMİ ………………………………………………………… 60 IV.1 RS-232-C Ara Yüz Standardı …………………………………………. III.4.1. III.4. 60 IV. 60 IV.…………………………………………….3.1 PCMCIA Kartları Kullanılarak Verinin Programlanması ve Günlüğün Tutulması ……………………………………………………. III. III.4 20 mA.2 Authorware ……………………………………………………………….3.3..6.1.6.1 İşletim Sistemleri ………………………………………………….3.3 Doğrudan Hafıza Erişiminin Çalışması (DMA) ………………… III.5 Seri Ara Yüz Dönüştürücüleri …….2 RS-485 Ara Yüz Standardı …………………………………………….3 Ana Sisteme Doğrudan Bağlantı ……………………………. III.1. III.1. Akım Döngüsü …. III. III.4.6.4 Ana Sisteme Uzaktan Bağlantı …………………………………… 58 BÖLÜM IV..3 IEEE 488 Standardı …………………………………………………….1.3.1.1..………………………………………………… III. compactPCI ve PXI Yolu ……………………………………. III.2 Ara Yüzün Mekanik Karakteristikleri …………………………… III.1.………………… a.

9 ÖRNEK UYGULAMA SANAL ENSTRÜMAN ……………………………… 72 72 74 77 78 79 79 79 80 81 82 82 84 84 86 BÖLÜM V.7... IV.7 OLUŞTURULAN LABVIEW UZAKTAN ÖĞRENME WEB SİTESİ BÖLÜMLERİ …………………………………………………………………………..3.IV...5.7. EK C – UZAKTAN EĞİTİM CD’Sİ …………………………………. IV.6 YAPILAN ÇALIŞMALAR ……………………………………………………….7. IV.6 Swishmax ………………………………………………………………… 64 IV.3 Hedef Obje İşaretleme …………………………………………………… 68 IV.5..1 LabVIEW ………………………………………………………………… IV.4 Freehand …………………………………………………………………. IV. IV.7.5. SONUÇLAR ………………………………………………….8 LABVIEW WEB SİTESİ ÖRNEK SAYFALARI …………………………….7 İletişim …………………………………………………………………… IV.7..3.4 ARAŞTIRMA ARAÇLARI ……………………………………………………… 65 IV.3 Projeler ………………………………………………………………….. TARTIŞMA VE DEĞERLENDİRMELER …………………. ÖZGEÇMİŞ …………………………………………………………………. Kısa Cevap ………………………………………………………… c.3. IV. Doğru Yanlış ……………………………………………………….1 Sürükle Bırak ……………………………………………………………… 65 IV.. 64 IV..7.7.5 Flash ……………………………………………………………………….2 Kurslar ………………………………………………………………….5 İndirme ………………………………………………………………….. v 88 91 93 96 97 115 120 121 .5. BÖLÜM VI.6 Yardım …………………………………………………………………… IV.. 71 IV. EKLER ……………………………………………………………………….4 Canlandırmalar …………………………………………………………… 69 IV.1 Ders İçerikleri …………………………………………………….2 Hedef Alan Seçimi ……………………………………………………….3 Firework …………………………………………………………………… 63 IV.7.5.5 KULLANILAN ETKİLEŞİM ÇEŞİTLERİ VE ÖRNEK UYGULAMALAR …… 65 IV.3.4 Bağlantılar ……………………………………………………………… IV.2. EK A – SÖZLÜK ……………………………………………………… EK B – SİTEDEN ÖRNEK SAYFALAR …………………………….2 Değerlendirmeler ………………………………………………. IV. 67 IV. 70 IV. 63 IV.2.5 Metin Girişi ………………………………………………………………. KAYNAKLAR ……………………………………………………………….7. Çoktan Seçmeli …………………………………………………… b. a.

bilgisayar yardımıyla özellikle verilerin ölçülmesi. LabVIEW. Son yıllarda eğitim alanındaki gelişmeler uzaktan öğrenme çevresinde oluşmaktadır. LabVIEW bilgisayar programı ile veri toplama konularını İnternet üzerinden e-öğrenim olarak adım adım öğretmeyi amaçlamaktadır. işlenmesi ve kontrolünü kolaylaştırmaktadır. toplumda eğitim kurumuna devam etmeden eğitim alma gereksinimindeki artış. LabVIEW endüstriyel ölçme sistemlerinde bulunan sensör ve transdüserlerden alınan verileri. Birçok ülkede yıllardır bu alanda kullanılan LabVIEW programı. aşırı nüfus artışı. bilgisayara girmek için kullanılan ADC kartları ve programdan elde edilecek çıktıları otomasyon sistemine gönderen DAC kartları ile birlikte kullanılmaktadır. ülkemizde son yıllarda daha fazla kullanılır olmuştur. verileri işleyerek istenen çıkışları sağlar. proseslerin izlenmesi ve kontrolü açısından her geçen gün artmaktadır. Programın İngilizce vi .ÖZET Bu çalışma. uzaktan öğrenmenin oluşmasındaki sebeplerden bir kaçıdır. kullanım kolaylığı ve esnekliği ile endüstriyel problemlere çözümler üretmek için kullanılan bir yazılımdır. Sadece eğitim kurumları değil. LabVIEW programı üzerinde oluşturulan Sanal Enstrümanlar (VIs). şirketler de personel eğitiminde ekonomiyi ön planda tutarak ve zaman kaybını engellemek için uzaktan öğrenimi tercih etmektedirler. Bunun sonucunda LabVIEW programını kullanan kişi sayısına olan talep artmaya başlamıştır. Diğer yandan endüstrideki otomasyon sistemlerinde veri toplama. veri işleme ve veri izleme tekniklerine olan ilgi. LabVIEW programı. Eğitim kurumlarındaki yer sıkıntısı. işlenmesi ve izlenmesine pratik çözümler sunan bir bilgisayar programlama dilidir. Dünyada yaygın olarak kullanılan LabVIEW programı da verilerin toplanması.

Aralık. hem de LabVIEW’ın yaygın şekilde kullanımı desteklenmektedir.olması. Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır. Böylece hem e-öğretim alanında bir katkı sağlanmakta. bu programın öğrenilmesini ve yaygınlaşmasını zorlaştırmaktadır. 2005 Yüksel GÜNER vii . programın Türkçe uzaktan eğitimini yapan bir site ile bireylerin eğitimi amaçlanmıştır. Tezde geliştirilen LUES LabVIEW Uzaktan Eğitim Sitesinde eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt oluşturulmuştur. hakkında Türkçe kaynağın yok sayılabilecek seviyede olması. kısa cevap. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır. Yapılan bu çalışmada. canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır. metin girişi. Derslerde sürükle bırak. Değerlendirmeler.

Not only education instutiations but also companies prefer remote education to prevent wasting time and bring economy forward plan in staff education. execessive increase of population. LabVIEW was made to produced solutions for industrial problems with easy-using flexibility. Virtual Instruments on LabVIEW program supply designed outputs by processing data.ABSTRACT Preparing of Data Acquisition. LabVIEW program which has been used in many areas in many countries has been used in our country recently. LabVIEW program make measuring. Because of being the language of program is viii . In the world LabVIEW program is also common. data processing and data monitoring in the industrial automation systems has been increasing day by day point of controlling and following processes. The matter of difficulty in the educational places. Recently. it is a language of scheduling computer which supplies practical solutions in the following. Data Processing and Data Monitoring as E-Learning with LabVIEW Program In this study. in society the increase in the need of having an education without joining any education instuition is a few of the reasons of remote education existence. LabVIEW is used with DAC cards which sends outputs from program to automation system and ACD cards which used for loading data from sensor and transducers in the industrial measurement systems. The interest in the technologies of data acquisition. processing and controlling easier by the help of computer. the aim is to teach data acquisition subjects with LabVIEW program of computer using internet step by step. the demand of people who uses LabVIEW program has started to increase. data processing and following. So. developments in the educational area have been formed in the environment of remote education.

19 exam sections were constituted to aim for evaluation and 169 questions were prepared. In lessons. either it was contributed to e – educational area or supported in using LabVIEW in common. In this project. 2005 Yüksel GÜNER ix . interactions of drag and drop. About 750 presentations in 83 sections were constituted for education models in LUES in thesis. true-false were planed from different form. it was aimed to educate the people the help of providing distant education in Turkish. animation and select of target area was benefited.English and laching of about it. text introduction. nearly non existent make this program harder in common and learnable. multiple choice. December. Evaluations what is short answer. Thus.

canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır. Sadece LabVIEW programı üzerine yazılmış olan Türkçe bir kaynak olarak bu site literatürde önemli bir açığı kapatmaktadır. Programı öğrenmek isteyenlerin.YENİLİK BEYANI LabVIEW Programı ile Veri Toplama. LabVIEW programını öğretmeye başlamışlar ve LabVIEW donanımları ile oluşturulmuş laboratuvarlar kurmuşlardır. Buna bağlı olarak bazı üniversiteler. Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır. Sadece birkaç kaynakta bir bölüm olarak yer verilmiştir. Oluşturulan site Türkçe olup. Veri İşleme ve Veri İzlemenin E-öğrenme Olarak Hazırlanması Günümüzde LabVIEW programının veri izlemede yaygın şekilde kullanılması. LabVIEW programı İngilizce yardım desteği vermektedir ve kullanılabilecek tüm komutlar da İngilizce olarak hazırlanmıştır. Firmanın web sitesinden sunduğu yardım hizmetlerinin tamamına yakını İngilizcedir. bu programı iyi şekilde bilen teknik personeli meslektaşlarına göre bilgili kılmaktadır. aynı zamanda İngilizce bilmesi. metin girişi. Bu çalışma ile ülkemizde ilk defa LabVIEW programının anlaşılır bir şekilde öğretilmesi x . Bu çalışma ile program için National Instruments firmasının oluşturduğu kaynaklar Türkçeleştirilmiş ve ders notları olarak kullanılmıştır. Sitede oluşturulan eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt geliştirilmiştir. Değerlendirmeler. Derslerde sürükle bırak. kısa cevap. dilimize çevrilmiş herhangi bir kaynağa ülkemizde rastlanmamıştır. Günümüze kadar tamamen LabVIEW programını öğretmeyi amaçlayan. işlerini kolaylaştıracaktır.

Dr. Site üzerinden kullanıcı. Koray TUNÇALP Danışman Yüksel GÜNER Öğrenci xi . Aralık.amaçlanmıştır. 2005 Doç. asenkron olarak kendi istediği zaman ve mekânda dersleri görebilecek ve değerlendirilebilecektir.

SEMBOL VE BİRİMLER LİSTESİ A + / b/s * dB # = Hz kHz Km MHz m mA rms s S/s & V % : amper : artı : bölü : byte/saniye : çarpı : desibel : diyez : eksi : eşittir : hertz : Kilohertz : Kilometre : Megahertz : metre : Miliamper : root-mean-square : saniye : samples/saniye : tire : ve : volt : yüzde Mbps : Mega bit per second xii .

KISALTMALAR LİSTESİ

ABD A/D ADC ADL AICC AR-GE ASCII BBC BDÖ BIOS CBT CMI COM CPU CSS D/A DAC DAQ DCE DLL DMA DOS DTE E3TAM EIA EISA FIFO GPIB

Amerika Birleşik Devletleri Analog / Dijital Analog Dijital Konvertör Advanced Disributed Learning Aviation Industry Computer-Based Trainİng Comrnitee Araştırma Geliştirme Karşılıklı Bilgi Değişimi İçin Standart Amerikan Kodu British Broadcasting Corporation Bilgisayar Destekli Öğretim Basic input/output system Computer-Based Training Computer Managed Instructıon Component Object Model Central Processing Unit Cascading Style Sheets Dijital / Analog Dijital Analog Konvertör Data Acquisiton Veri Haberleşme Cihazı Dinamik Bağlantı Kütüphanesi Doğrudan Hafıza Erişimi Disk Operating System Veri Terminal Cihazı Endüstriyel ve Bilimsel Test Teknolojileri Tasarımı Elektronik Endüstrileri Birliği Genişletilmiş Endüstri Standart Mimarisi İlk Giren İlk Çıkar General Purpose Interface Bus

xiii

GUI HTML IBM IC IDE IEEE I/O IRQ ISA LabVIEW LMS LTSC MATLAB MCA MS ODTÜ ÖYS PC PCI PCMCIA PDF PHP PIC PLC PVC PXI RAM RF RTD SCORM SCXI S/H STP TCP/IP TTL TV UTP

Grafiksel Kullanıcı Ara Yüzü HyperText Markup Language International Business Machines Entegre Devre Integrated Drive Electronics Institue for Electrical and Electronic Giriş / Çıkış Interrupt Rrequest Endüstri Standart Mimarisi (Industry Standard Architecture) Laboratuary Virtual Instrumention Engineering Workbench Learning Management Systems Learning Technology Standards Committee MatrixLaboratory Mikrokanal Mimari Yolu Microsoft Ortadoğu Teknik Üniversitesi Öğrenci Yönetim Sistemi Personel Computer Peripheral Component Interconnect Personal Computer Memory Card International Association Portable Document Format Personal Home Page Peripheral Interface Controller Programlanabilir Lojik Kontrolör Polivinilklorid PCI eXtensions for Instrumentation Read Acces Memory Radyo Frekansı Direnç Sıcaklık Dedektörleri Shareable Content Object Reference Model Signal Conditioning eXtensions for Instrumentation Örnekleme ve Tutma Koruyuculu Bükmeli Çift Kablo Transmission Control Programme / Internet Protokol Transistor-Transistor Logic Televizyon Koruyucusuz Bükmeli Çift Kablo

xiv

UZEM VXI XML

Uzaktan Eğitim Merkezi VMEbus eXtensions for Instrumentation eXtensible Markup Language

VI (Virtual Instruments) Sanal Enstrüman

xv

15 Tipik Bir Seri Eş Zamanlı Veri Mesajının Biçimi Şekil 3.8 Tipik Sayısal I/O Kartı Blok Diyagramı Şekil 3.2.4.22 Bağımsız Bir Günlükçü/Kontrolörün Hafıza Kartı İle Programlanması Şekil 3. Akım Döngüsü Ara Yüzü Şekil 3.17 Bir EIA-232 Karşılıklı Veri Değişiminin Örnek Çalışması Şekil 3.1.9 Bir Sayacın Basitleştirilmiş Modeli Şekil 3. Dağıtılmış I/O Sayısal Şartlandırma Şekil 3.16 Bir Bilgisayarla (DTE) bağımsız bir kontrolörün (DCE) Şekil 3.14 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi Şekil 3. E-öğrenmede Eğitmen İle Öğrenciler Şekil 2.20 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Blok Diyagramı Şekil 3.23 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi 8 9 11 14 25 26 30 31 31 32 34 35 35 38 39 42 43 44 46 47 51 52 53 54 54 57 59 xvi . Eş Zamanlı E-Öğretim Şekil 3.2 Gürültünün Kaynağı ile Alıcı Arasındaki Gürültü Kuplajı Şekil 3.18 RS-485 Çok Düşüşlü Şebekeler Şekil 3.19 20 mA.1 PC Tabanlı Veri Toplama Sisteminin Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3.12 PCI Yapısı Şekil 3.11 DMA Şekil 3.10 IRQ Şekil 3.7 Bir Dalga Biçimi Üretim D/A Kartının Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3.3.ŞEKİL LİSTESİ SAYFA NO Şekil 2.4 Karta Monte Edilen Modüler Sinyal Şartlandırma Şekil 3.13 Dağıtılmış I/O – Sinyal Verici Modülleri Şekil 3.3 Takmalı DAQ Kartı Sinyal Şartlandırma Şekil 3. Cadence PSpice Programının Bilgisayarda Görünüşü Şekil 2.6 Tipik Bir A/D Kartının Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3.5 Çeşitli Sayısal Verici Modüllerin Kull. MATLAB Programından Bir Görünüş Şekil 2.21 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Sinyal Akış Diyagramı Şekil 3.

32. Sayfası Şekil 4.18.7. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 8.24. Derslerde Kullanılan Butonlar Şekil 4. Yardım Penceresi Şekil 4.10 Kurslar Alt Haritası Şekil 4. Authorware Programı İle Sürükle . Kısa Cevap Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 1.29. Authorware Programında Hedef Alan Seçimi Akış Çizgisi Şekil 4. Sayfası Şekil 4.20. Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Ön Paneli 66 67 67 68 69 70 71 73 74 75 76 78 79 80 81 82 82 83 83 84 115 115 116 116 117 117 118 118 119 119 86 87 xvii .5.25. Sayfası Şekil 4.6.8 LUES Site Haritası Şekil 4.30. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 4. Sayfası Şekil 4. Metin Girişi Etkileşimi Şekil 4. Sayfası Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 5.14. LUES Eğitim Sitesinde LabVIEW Sayfaları Şekil 4. Menü Penceresi Şekil 4. Sayfası Şekil 4.12 Çoktan Seçmeli Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4.31. Bul Penceresi Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 3. LUES Eğitim Sitesinde Kurslar Sayfaları Şekil 4.11. Hedef Obje İşaretleme Etkileşimi Şekil 4. Sayfası Şekil 4. Sayfası Şekil 4. Örnek Bir Canlandırma Uygulaması Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 10.26. Doğru Yanlış Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4.16.17.21.15 LUES’te Bulunan Projeler Şekil 4.27.28.13. Sayfası Şekil 4. Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Blok Diyagramı Şekil 4.3. Sayfası Şekil 4. Sözlük Penceresi Şekil 4.19. Hedef Alan Seçimi Etkileşimi Şekil 4.Şekil 4.1. Sürükle – Bırak Etkileşimine Ait Akış Çizgisi Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 6. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 9.Bırak Etkileşimi Şekil 4.2.23. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 7.22. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 2.4.9.

1. EIA-232 için yaygın DB-9 ve DB-25 pim tahsisleri Tablo 3.TABLO LİSTESİ SAYFA NO Tablo 3. PC Yolu Sisteminin Gelişim Çizelgesi Tablo 3.3. Alan Yolu Karşılaştırma Tablosu 41 48 55 xviii .2.

enstrümanları kullanılarak yapılmaktadır. çoğunlukla osiloskop. Ürün aynı zamanda bir bilgisayar programı olduğu için ihtiyaca göre değişiklik yapılması çok daha kolay olmaktadır. mühendislik ve bilim çevrelerine yönelik veri toplama ve işlemeye yoğunlaşmış uygulamasını. grafik olarak programlanabilen karşılık gelen bir platformdur. fonksiyonlara grafikleri LabVIEW’ın kullandığı dil G dili olarak anılmaktadır. yazılım kullanılarak istenilen test ve ölçüm enstrümanına çevrilebilmektedir. sinyal analizörü vb. Ancak cihazların herhangi bir ihtiyaca göre değiştirilmesi gerektiğinde. üretici firmaya bağlı kalmak ve donanımsal farklılıklar gibi birçok sorunla karşılaşılmaktadır. [1] 1 . Bu yüzden değişikliklerin yapılması ekonomik olmamaktadır. Bu şekilde bilgisayar. Tüm bu sakıncaları ortadan kaldırmak için. LabVIEW ile çok daha kısa sürede tamamlanabilmektedir. C ve PASCAL gibi dillerle yapılabilecek hemen hemen her türlü bilimsel uygulamaya yatkındır. günümüzde bilgisayar tabanlı ölçme sistemleri ortaya çıkmaktadır. LabVIEW. Bu yeni kavram Sanal Enstrüman (VI Virtual Instrument) olarak tanımlanır. bilgisayar tabanlı test ve ölçümde yeni bir kavram ortaya çıkarmıştır. Bunu yaparken kullanılacak fonksiyonlarını. oluşturur. birleştirerek Programcı. LabVIEW programı. ölçme alanı ve enstrüman renkleri tamamen kullanıcı tarafından belirlenir.BÖLÜM I. LabVIEW bazı kısıtlamalar dışında. C ve PASCAL gibi yazı tabanlı programlama dilleri kullanılarak uzun bir sürede oluşturulabilecek uygulamalar.1 GİRİŞ Endüstride test veya ölçümler. Ortaya çıkarılan enstrüman gerçek bir enstrümanın tüm işlevlerini hatta daha fazlasını yerine getirmektedir. GİRİŞ VE AMAÇ I.

internet üzerinden dersler ve programlar sunmaktadır. [3] I. iletilmesi ve kaydedilmesi için günümüzde yaygınlaşarak kullanılmaktadır. teknolojik gelişmelerden azami ölçüde yararlanarak. Ayrıca bir e-öğrenim uygulaması olacağı için. PLC. olabilecek en ideal eğitim yöntemleri kullanılmıştır. bilginin doğru olarak kazanımı için. gelişen teknolojilere ve yaşam biçimine uyum sağlamaları için yaşam boyunca eğitim almalarını kaçınılmaz kılmaktadır. bilgisayar başında işlenmekte hatta ders içerikleri simülatörler yardımıyla öğrencilere verilmekte ve öğrencinin kendi kendine tecrübe etmesi sağlanmaktadır. Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi. Ülkemizde yapılan çalışmalar da bu süreçte önemli atılımlar şeklinde olmuştur.2 AMAÇ Bu tez çalışmasında LabVIEW programını öğretmek ve LabVIEW ile veri işlemek amacıyla uzaktan öğretim yapan bir internet sitesi oluşturulmuştur. yüz-yüze eğitim modelinin yanında. [2] Günümüzde eğitim yeniden şekillenmektedir. [1] Veri toplama. [3] Bilginin katlanarak arttığı ve bilgiye erişimin kolaylaştığı bu yüzyılda. işleme ve izleme. kişi LabVIEW programı hakkında gerekli bilgileri yeterli seviyede öğrenmiş olmalıdır. bireyin öğrenim süreci tamamlanacaktır. Tüm bu uygulamalar oluşturulurken.) artık sanal ortamda. eğitimin rolü oldukça artmıştır. LabVIEW gibi programlar bu tür sanal ders malzemeleri arasında en çok tercih edilenleridir. işlenmesi.Günümüzde birçok teknik mühendislik dersleri (Matematik. ölçme yaparken uygulanan en önemli adımlardır. Açık Öğretim Lisesi bilişim teknolojilerini kullanarak programlarını. ODTÜ Enformatik Enstitüsü. Sakarya Üniversitesi gibi farklı üniversitelerde yapılan çalışmalar. Konuların sonlarında çoktan seçmeli. Bilgi Üniversitesi. Mikroişlemciler vb. insanların. Sayısal Tasarım. Kontrol. Mathematica. öğretim sürecini daha çekici bir hale getirmek amaçlanmıştır. MatLAB. bu yeni uzaktan eğitim modeline uyarlamaktadır. internet destekli eğitim için verilecek örneklerden bazılarıdır. doğru – yanlış ve kısa cevap gibi değerlendirmeler yapılarak. Bu da doğal olarak. Bu adımları en az hata ile en istenen şekilde yapabilmek için ölçme yapan kişiler azami çaba sarf etmektedir. MathCAD. Eğitim teknolojileri ve internet bir araya gelince. 2 . internet ortamında web tabanlı eğitim sistemleri hızla gelişmeye başlamıştır. Veri toplama sistemleri. çeşitli işaretlerin ölçülmesi. Uygulamadaki dersler tamamlandığında. Bu sitede gerekli etkileşimler kullanılarak. birey öğrenme hızını da ayarlama şansına sahip olacaktır.

Programın Türkçe uzaktan eğitimini yapan bir site ile bireylerin eğitimi amaçlanmıştır.LabVIEW programının İngilizce olması. hakkında Türkçe kaynağın yok sayılabilecek seviyede olması bu programın öğrenilmesini ve ülkemizde yaygınlaşmasını zorlaştırmaktadır. 3 .

BÖLÜM II.

MESLEKİ TEKNİK EĞİTİMDE E-ÖĞRENME

II.1 MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM
Bir ülkenin ekonomik olarak gelişme sağlayabilmesi için; üretim yapan işletmeler, fabrikalar, atölyeler, mesleki ve teknik eğitim kurumları oldukça önemli bir yere sahiptir. Mesleki eğitim kurumları bu üretime destek vermek ve üretim sektörlerine mesleğinde yetenekli teknik eleman yetiştirmek amacı ile kurulmuşlardır. Uygulama ile birlikte yürütülmesi gereken mesleki ve teknik eğitim, üretim yapan işletmelerin önem verdiği bir konudur. Çünkü işletmeler her zaman için kaliteli teknik elemana gereksinim duyarlar. Mesleki teknik eğitim kurumlarının daha iyi bir eğitim verebilmesi amacı ile işletmelerin maddi ve manevi katkıları olmaktadır. Orta ve yüksek öğrenim seviyesindeki mesleki teknik eğitim kurumları, daima fabrika, atölye gibi işletmelere yardımcı olmalı ve çeşitli konularda yol gösterici olmalıdır. Eğitim kurumları yol gösterici olmasının yanı sıra kaliteli bir eğitim vermelidir. Bunun sonucu olarak mezun olan teknik eleman adayları iş hayatına en iyi şekilde uyum sağlayabilecek, mesleki teknik eğitim amacına ulaşmış olacaktır. Eğitim kurumlarının kaliteli eğitim verebilmesi için, mesleki tecrübeler ile dolu iş hayatının eğitim kurumları ile birlikte iç içe olması şarttır. Ayrıca eğitim kurumları teknolojideki son yenilikleri takip etmeli ve olası değişikliklere çok kısa bir sürede uyum sağlamalı, dünya üzerindeki diğer mesleki eğitim kurumları ile de iletişim içinde olmalı ve karşılıklı fikir alışverişinde bulunarak ortak projeler geliştirmelidir. Mezun ettiği teknik elemanları takip ederek çalışmaları hakkında geri dönüşüm sağlamalıdır. Böylece mezunlar kendilerini geliştirme şansı bulurlar. Mesleki teknik eğitim kurumlarına daha yüksek bütçeler sağlanmalı, eleman ve donanım olarak

4

hiçbir eksiği bulunmamalıdır. Böylece öğrencilerin iş hayatında görebileceği tüm alet, makine, takım araç ve gereçlerini eğitimleri esnasında kullanabilmesi sağlanır.

II.1.1 Mesleki Teknik Eğitimin Amacı
Meslekî teknik eğitim ile bireyleri ilgi, istek ve yetenekleri doğrultusunda bilgi, beceri, tutum, davranış ve iş alışkanlıklarının kazandırılması, iş ve hizmet alanlarında gereksinim duyulan nitelikli insan gücünün yetiştirilmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda; sürekli eğitimle meslekî bilgi ve becerilerinin güncelleştirilmesi ve uygulanan programlarla girişimcilik bilincinin kazandırılması ve meslekî eğitim almış olanların alanlarında istihdamlarının sağlanması amaçlanmıştır. İstihdam edilenlerin, uluslararası standartlar ve performanslara göre geliştirme ve uyum kurslarıyla eğitim düzeylerinin yükseltilmesi, meslekî teknik eğitim sürecinde teknolojinin etkin ve verimli kullanılarak eğitimin çağdaş, bilimsel ölçütlerde ve yüksek nitelikte sunulması da diğer amaçlar olarak sıralanabilir.

II.1.2 Mesleki Teknik Eğitim Modelleri
Mesleki teknik eğitim genellikle, klasik eğitim metotlarının uygulandığı eğitim kurumlarında yürütülmektedir. Ülkemizde Meslek Liseleri ile başlayan süreç, Meslek Yüksek Okulları, Teknik Eğitim Fakülteleri ve Mühendislik Fakülteleri ile devam etmektedir. Mesleki teknik eğitim şirketlerin ve akademik eğitim kurumlarının daha çok tercih ettiği uzaktan eğitim metotlarıyla da yapılabilmektedir.

II.1.2.1 Klasik Mesleki Teknik Eğitim
Uygulamanın mutlak şekilde gerekli olduğu mesleki teknik eğitim klasik eğitim tarzı benimsendiğinde, eğitim kurumlarında eğitim veren kişi ile eğitimi alacak kişinin aynı zamanda, aynı mekânda bir araya gelerek, aynı fiziksel şartlarda bir amaç doğrultusunda eğitim sürecini yaşamaları anlamına gelir. Başlangıç olarak gerekli teorik bilgiler, eğitmen tarafından anlatılarak birey bilgilendirilir. Daha sonra yapılacak uygulama ile ilgili işlem basamakları anlatılmalıdır. Gerekli yeteneklerin kazandırılması amacı ile uygulamaya geçilerek, bireyin gerekli araç ve gereçleri kullanması sağlanır. Bu sırada eğitmen, eğitim alan ve uygulama yapan bireyi takip ederek, olası hataların ve iş kazalarının önüne geçer. Örneğin, bir kişiye lehim yapmayı öğretmeden önce, gerekli teorik bilgi olarak lehimin yapısından, lehimin kaç derecede eriyeceğinden, havya çeşitlerinden, lehimleme çeşitlerinden, iyi bir lehimleme işleminin nasıl olacağından teorik olarak bahsedilir. Lehimleme esnasında olabilecek iş kazalarından ve iş güvenliğinden

5

bahsedilir. Yapılacak işlemler, adım adım anlatılır ve açıklanır. Hatta eğitmen bu sırada örnek bir lehimleme ile iyi bir lehimlemenin nasıl olması gerektiğini bireylere gösterir. Birey aldığı teorik bilgiler ile lehimleme yapabilecek kadar donatılmıştır. Bireye kendisinin uygulama yapması için belli bir zaman verilerek, bildiklerini pratik olarak kullanması sağlanır. Bu sırada eğitmen tarafından gözlemlenerek, iş kazalarından ve olası lehimleme hatalarından kaçınılmalıdır.

II.1.2.2 Mesleki Teknik Eğitimde Uzaktan Eğitim
Günümüzde mesleki teknik eğitim alanlarında uzaktan eğitim üniversiteler ve özel sektörde bulunan işletmeler tarafından tercih edilmeye başlanmıştır. Mesleki eğitim veren kurumların yer sıkıntısı çekmesi, klasik eğitime göre daha ekonomik olması ve bireyin istediği hızda eğitim alması sebeplerden bir kaçıdır. Mesleki Teknik Eğitimin teorik bilgilerin verildiği ilk kısımlarında uzaktan öğretim metotları rahatlıkla kullanılmaktadır. Internet üzerinden verilmesi ve daha görsel temalarla işlenmesi bakımından, eğitimi daha eğlenceli kılmaktadır. Bireyleri daha katılımcı şekilde eğitmek için etkileşimlerin kullanılması, uzaktan eğitimi klasik eğitimden ayıran en önemli noktadır. Etkileşim kullanıcıyı pasif dinleyici olmaktan çıkararak, doğrudan yapılan etkinliğin aktif bir parçası haline getirir. Uygulama aşamasına geçildiğinde bireyin eğitimine devam etmesi için en çok tercih edilen yöntem klasik eğitim metotlarıdır. Çünkü bireyin eğitimini aldığı donanımlara elle dokunması, onları görmesi, incelemesi çok etkili olmaktadır. Ancak, uzaktan eğitimin uygulamalarında gerçekten gerekli işlem yapılıyormuş gibi, eğitimin devamını sağlayan canlandırmalar kullanılabilir. Ancak canlandırmada gösterilen hiçbir deney veya işlem, laboratuvar veya atölyede yapılan gerçek uygulamanın önüne geçemez. Sadece aynı bir çizgi film seyreder gibi simülasyonlar ile bireye deney uygulaması seyrettirilebilir. Tabii ki böylece bireyin deney esnasında kazanacağı beceriler, yetenekler eksik kalmış olacaktır.

II.1.2.3 Teknik Alanlarda Uzaktan Eğitimin Klasik Eğitime Göre Avantajları ve Dezavantajları
Teknik alanlarda eğitimin diğer bilimlerdeki eğitime göre farklılıkları

bulunmaktadır. Belli bir alt yapı gerektiren, uygulamaya dayalı bir eğitim olması şarttır. Dolayısıyla eğitilecek kişinin bir ön eğitimden geçmesi şarttır. Klasik teknik eğitimde birey okulda teorik derslerde yetiştirildikten sonra, atölye ve laboratuvar gibi uygulamalı dersler ve stajlar ile gerçek iş hayatına hazırlanmaktadır. Uygulamalı bir eğitim, ekonomik zorluklar getirmektedir. Eğitim kurumunda her uygulamayı

6

Bu programda. Gerekli test ve ölçümler yapılır.1. yanlış bağlantıdan dolayı devrenin çalışmayıp zaman kaybına neden olması. Electronics Workbench programı da bu programlardan sadece birisidir. Bilgisayar ile elektrik ve elektronik devreleri analiz etmenin çeşitli yararları bulunmaktadır. Ancak teknik bir eleman olacak bireyin gerçek araçlar ile deneyi yapıp sonucunu görmesi daha hazır hale gelmesini sağlayacaktır. Başka bir ifadeyle sanal laboratuvardır. ancak uygulama gerektiren bölümler klasik yöntemle atölye veya laboratuvarlarda gerçekleştirilmelidir. Çalışıp çalışmadığı bilgisayarda kontrol edilir. Aşağıdaki bölümde bu türdeki bilgisayar programlarının önemli olanları tanıtılmıştır.yapabilmek büyük bir başarıdır.1 Electronics Workbench Bilgisayar ile elektrik ve elektronik devrelerin analizini veya tasarımını yapmak daha sonra da bu devreleri gerçek devre elemanları kullanmadan çalıştırmak olasıdır. Bilgisayar yardımıyla. [4] Electronics Workbench‘in kelime anlamı: Elektronik Çalışma Masasıdır. analiz etmeye ve üzerinde ölçüm yapmaya olanak verir. devre bağlantıları bilgisayarda yapılır. malzeme veya test cihazlarının olmamasından dolayı devrenin kurulamaması. bu aşamaların uygulama olmayan kısımlarında eklenebilir. Devrenin nasıl çalıştığı bilgisayarda görüldükten sonra istenildiği takdirde fiziki olarak devre hayata geçirilir. II. devre tasarımı yapmaya. Aynı zamanda özel sektörde çalışacak teknik elemanların mesleği ile ilgili bilgisayar programlarını öğrenmeleri bir zorunluluk haline gelmiştir. devrenin sıfırdan monte edilmesi gibi zorluklar Electronics Workbench programıyla ortadan kaldırılmıştır.Elektronik Mesleki Teknik Eğitiminde Kullanılan Bilgisayar Programları Elektrik ve elektronik mesleki eğitiminde kullanılan bilgisayar programları son yıllarda giderek artmaktadır. [4] 7 . Teknik eğitimin ön hazırlığı uzaktan.3.1. malzemelerin yanması. [4] Tasarım sırasında.3 Elektrik . [4] Electronics Workbench ile fiziki elemanlar olmadan devre tasarımı yapılabilir. Orta ve yüksek dereceli mesleki eğitim kurumlarında bu türdeki programların öğretilmesi söz konusudur. Bazı e-öğrenme modellerinde yapılması gereken deneyler benzetilerek sanal ortamda uygulanmaktadır. Teknik eğitime uzaktan eğitim. II.

Fourier ve sıcaklık analizleri. Cadence PSpice Programının Bilgisayarda Görünüşü Cadence PSpice başlıca özellikleri şunlardır : • Cadence Pspice ile yüksek-frekans sistemlerinden. • Crossproping ile güç ölçümleri. • Ölçüm ve Performans analizleri. 8 . • Eleman karakteristiği için Model Editor’ü kullanma. • Analog davranış modellemeleri. • Sinyal oluşturmak için Stimulus Editor’ü kullanma. [5] Şekil 2.3. Genel amaçlı devre programı olan Cadence PSpice elektrik ve elektronik devrelerin simülasyonu ve hesaplamaları için kullanılmaktadır. • Tasarımlarınıza ait yeni kütüphaneler oluşturma veya mevcut kütüphaneleri kullanabilme. düşük-güç IC tasarımlarına kadar tüm gerçek analog. 1985 tarihinde oluşturulan Cadence PSpice simülatörü. bugüne kadar en son çıkan işletim sistemi ve donanımları destekleyen teknoloji portföyünü genişleterek sürekli geliştirilmektedir. • Simülasyon özelliklerini çok kolay ayarlayabilme.1. • Gürültü.1.II. dijital simülasyonları gerçekleştirebilme.2 Cadence PSPICE Cadence PSpice. analog ve dijital elemanların birlikte bulunduğu devrelerin davranışlarını modelleyen bir simülasyon programıdır. • Dijital kapılar için yayılma gecikme modellemeleri.

• Dijital netler üzerindeki yük depolanması, • Analog veya dijital analiz sonuçlarını aynı pencere içinde aynı koordinat

sistemlerinde gözlemleyebilme.

II.1.3.3 QuickField
Özellikle motor, transformatör gibi elektrik makinelerinin tasarımı amaçlı kullanılan QuickField ve benzeri programlar sanayide büyük bir yere sahiptir. [6] QuickField sonlu elemanlar yöntemine göre çalışan etkileşimli bir analiz programı olup; elektrostatik, elektromanyetik, gerilme vb. gibi analizlerde dahil olmak üzere aşağıdaki analizleri yapabilme özelliğine sahip bir programdır. [6] • • • • • • Doğrusal ve doğrusal olmayan manyetik analiz, Zaman harmonikli elektromanyetik analiz, Elektrostatik analiz, Akım dağılım analizi, Doğrusal ve doğrusal olmayan ısı transferi ve yayılım analizi, Doğrusal gerilme analizi.

II.1.3.4 MATLAB

Şekil 2.2. MATLAB Programından Bir Görünüş

MATLAB (MatrixLaboratory) açılımından da belli olduğu gibi bir matris laboratuvarı anlamına gelir. MATLAB programı, ilk olarak 1985 yılında C.B. Moler tarafından geliştirilmiş olup, teknik hesaplamalar ve matematiksel problemlerin çözümü ve analizi için tasarlanmış bir yazılım geliştirme aracıdır. MATLAB, bir zamanlar mühendisliğin olmazsa olmaz Fortran programlama diline alternatif olarak yazılmıştır. Artık C programlama diliyle yazılmış olan MATLAB, mühendislerin vazgeçilmez bir programıdır. [5] MATLAB programı aşağıdaki işlemleri yapmak için kullanılabilir: • Matematiksel Ölçüm ve Hesaplamalar,

9

• • • • • • • • • •

Algoritma Geliştirme, Veri Elde Etme, Görüntü İşleme, Sayısal İşaret İşleme, Süzgeç Tasarımı, Dalgacıklar, Yapay Sinir Ağları, Veritabanı, Optimizasyon, Modelleme ve Simülasyon.

Bu opsiyonlar ile MATLAB'da kusursuz tasarımlar yapılabilir. Ayrıca MATLAB'ı vazgeçilmez yapan durumlardan en önemlileri Toolbox 'lar ve Simulink’tir. [5]

II.1.3.5 LabVIEW
Test, ölçüm, veri oluşturma, işleme ve izlenmesinde kullanılan LabVIEW, içeriğinde bulunan otomasyon ve ölçme devre elemanları fonksiyonlarının ekranda birbirlerine bağlanması şeklinde kullanılır. Geleneksel programlama dillerindeki komut veya değişkenlerin satırlarca yazılması yerine, yapılmak istenen işlem için kullanılabilir sanal enstrümanların (VI) blok diyagrama yerleştirilip, veriyi iletecek bağlantılar oldukça kolay bir şekilde yapılmaktadır. Çünkü LabVIEW programı esnek, güçlü, kullanımı rahat ve öğrenilmesi kolay olan bir bilgisayar programıdır. LabVIEW iki kısımdan oluşur: Ön Panel ve Blok Diyagram. Ön panel kullanıcı ara yüzüdür. LabVIEW ile oluşturulacak uygulamayı kullanacak olan operatörün sisteme değerler girmesine ve çıkışları görmesine yardımcı olur. Blok diyagram ise esas işlemlerin yapıldığı yerdir. Ön panelde kullanıcı bir taraftan kontrolü sağlarken, diğer taraftan blok diyagramda sanal enstrümanlar çalışmaktadır. Ayrıca NI firmasının geliştirdiği donanım ile gerçek sistemlere hükmedebilmektedir. [7,8] LabVIEW, üretkenliği arttırarak geliştirmeye harcanan zamanı azaltmakta, bilgisayar ve enstrümantasyon donanımına yapılan parasal yatırımı korumaktadır. Ayrıca, kendi çözümlerini geliştirebilmeleri için daha geniş kullanıcı kitlesini yetkilendirmektedir. Daha karmaşık geliştirme araçlarına gerek kalmadan bütün işlemleri tamamlayabilme esnekliğine sahiptir. Eklenen güçlü araçlar ile karmaşık geliştirme işlemlerini basitleştirir. Ölçme yapılan her yerde, veri izleme istenen her yerde LabVIEW kullanılabilir. Endüstride otomotiv sektöründen enerji sektörüne, uzay çalışmalarından su altı çalışmalarına, elektrik ve elektronik teknolojisine kadar

10

birçok alanda çözümler sunarken her sektörden birçok firma araştırma ve geliştirme çalışmaları ile üretimlerinde programdan faydalanmaktadır. [7,8]

II.2 UZAKTAN ÖĞRENME VE E-ÖĞRENME II.2.1 Tanımlar
Son yıllarda bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler, özellikle internetin ortaya çıkması ve çok yaygınlaşması, bilgiye erişimi çok kolay ve hızlı hale getirmiştir. Her konuda ve inanılmaz hacimdeki bilgiye artık kolaylıkla ulaşmak mümkündür. Dünyanın her yerindeki olay, gelişme, icatlardan anında haberdar olunmaktadır. Her alanda yer alan baş döndürücü hızlı gelişmeler insanların okulda öğrendikleri bilgilerle kalmalarına olanak tanımamaktadır. Birey, her an her yerde sürekli bir öğrenme süreci içindedir. Bir yerde bilgisayar teknolojisinin sağladığı bu bilgi patlaması ve paralelindeki sürekli öğrenme zorunluluğuna yeni bilgi teknolojileri yardımcı olmaktadır. Okul yaşamından sonra da çeşitli konuları öğrenmek isteyen insanlar, 1950’lerde mektup ve radyo aracılığıyla öğrenmelerine devam edebilirken, şimdi bilgisayarın ve iletişim ağlarının sağladığı ortamlardan yararlanarak öğrenmelerini sürdürebilmektedirler. Sürekli eğitim merkezlerinde yetişkinlerin eğitimi ön planda tutulmaktadır. Öğrenen ve öğretmenin farklı fiziksel mekanlarda bulunduğu ve mektup-radyo-tv ile başlayan uzaktan eğitim / uzaktan öğretim kavramı, son yıllarda bilişim teknolojilerinden yararlanarak gerçekleştirilmekte olup elektronik öğrenme / e-öğrenme (e-learning) adını almaya başlamıştır. [9]

Şekil 2.3. E-öğrenmede Eğitmen İle Öğrenciler

E-öğrenme’nin çeşitli kaynaklarda farklı tanımları mevcuttur. Bu tanımlardan birkaçı aşağıda belirtilmiştir [9] : Internet, intranet veya bir bilgisayar ağı bulunan platform üzerinde sunulan, web tabanlı bir eğitim sistemidir.

11

intranet.3 E-öğrenmenin Temel Bileşenleri E-öğrenmenin iki temel bileşeni. Web Tasarımcısı. Dersin Öğretmeni. yoluyla elektronik ortamda aktarımıdır. Uzaktan eğitim kapsamındaki bu terimlerden bazıları. uzaktan öğrenim ya da uzakta öğrenmedir. bir ağ veya sadece bilgisayar yoluyla gerçekleşen öğrenmelerdir.2. tümüyle anlamdaş olmayan değişik terimler içerir. görsel / işitsel teyp. Kitap sayfalarındaki küçük punto ya da hareketsiz bir kaç resmin bilgisayar ekranına taşınmasıyla oluşturulan e-öğrenme dersleri başarısız olmaktadır. uzaktan öğretim ve uzaktan öğretme. uydu yayını. bir kurumun intraneti üzerinden ya da CD-ROM ile dağıtılmasına e-öğrenme denir. kitap sayfalarının doğrudan Web’e ya da CD’lere aktarımından çok daha fazla ve değişik bir çalışmayla oluşturulmak durumundadır. internet. Öğretim materyallerinin elektronik olarak. Alman eğitimci Otto Peters tarafından 1960 ve 1970’lerde Almanya’da tanıtılmış ve Fransa’da uzaktan eğitim kurumlarına isim (Teleenseignement) olarak uygulanmıştır. dış çalışma. Web üzerinden. etkileşimli TV.2 Uzaktan Öğrenmenin Tarihçesi İlk olarak Wisconsin Üniversitesi’nin 1892 yılı kataloğunda geçmiş olan “uzaktan eğitim” terimi (Distance Education). internet. Bilgisayar Programcısı. E-öğrenme. E-öğrenme. evde çalışma. mektupla eğitim. CD-ROM vb.E-öğrenme. II. yine ilk kez aynı üniversitenin yöneticisi William Lighty tarafından 1906 yılında yazılan bir yazıda kullanılmıştır. 12 . internet teknolojileri aracılığıyla öğretmen ve öğrencinin aynı ortamda ve aynı anda bulunmalarına gerek kalmadan (asenkron eğitim) gerçekleştirilen eğitim faaliyetleridir. Program Geliştirme Uzmanı. Daha sonra bu terim (Fernunterricht). E-öğrenmede kullanılacak içerik. Uzaktan eğitim terimi. II. Başarılı bir e-öğrenme uygulamasının içeriği bir ekiple hazırlanmalı ve ekipte şu uzmanlıklara sahip kişiler yer almalıdır: İçerik Uzmanı (konu alanı uzmanı). Animasyon Uzmanı.2. içerik ve Öğrenci Yönetim Sistemi olarak sıralanabilir. eğitim içeriğinin.

Uygun görsel ve işitsel tasarımlarla öğrenimin çekici hale getirilerek zevkli ve kalıcı öğrenmenin sağlanmış olması. Bireyin. içeriklerin sunulmasına. sertifika alabilmesi. Bireyin öğrenme sürecine etkin olarak katılması. ayrıca yönetim. sorularına hem öğretmenden hem de diğer öğrencilerden yanıt alabilmesini sağlar. [9] II. Bireyin bir seferde ne kadar çalışmak istediğine karar vermesi.) anında güncellenememe dezavantajına karşılık web’teki bilginin tek kopya olması ve anında güncellenebilmesi. gerek duyulan bilgi ve becerilerin sürekli değişmesi. 13 . böylelikle kalıcı öğrenmenin sağlanması. vb. dersi isteği kadar tekrar edebilmesi. sadece öğrencinin gelişim ve katılımının izlenmesini değil. vb. ölçme değerlendirme yapılmasına. Kurum ya da şirketin aynı anda pek çok eleman veya müşterisine eğitimi ulaştırabilmesi. Bireyin kendi hızında öğrenmesi. Zamanını ve yerini kendisinin planlaması. katılımcıların ders alma sırasındaki etkinliklerinin izlenip kaydedilip raporlama yapılmasına olanak sağlayan yazılım türüdür. Bir iş yerinde çalışan kişinin işlerini aksatmadan bilgi ve becerisini geliştirebilmesi.4 E-öğrenmenin Yararları Başta teknolojik değişimlerin hızı ve karmaşıklığının artması olmak üzere. konaklama. CD. farklı zamanlı veya karma eğitimde öğrencilerin ders seçimi ve derse kaydolmasına. giderlerinden tasarruf edebilme. • • • • • • • • • Eğitim maliyetlerinde azalma. aynı zamanda öğrencinin.2.Öğrenci Yönetim Sistemi (ÖYS). Basılı malzemelerin (kitap. internet’in çok hızlı gelişerek her tür bilgiye ulaşımda kolaylık ve hız sağlaması. her alanda rekabetin artması. [9] E-öğrenme şunları sağlar: • • • Klasik sınıf eğitimine göre daha fazla kişiye ulaşma. Etkileşim. resmi bir programa katılıp diploma. Eöğrenme yaşam boyu öğrenmeyi sağlayabilecek günümüzde en etkili gözüken araçtır. Çok sayıda kişinin bir eğitim yerine ulaşma. öğrenmeyi yaşam boyu devam etmesi gereken bir kavram haline getirmiştir.

öğretmen birey ile iletişim kurmaz.2. Şekil 2.1 Eş Zamanlı E-öğrenme (Senkron) Eş zamanlı e-öğrenme.2. soru. istediği kadar süreyle çalışabilir. öğrenci Web’te mevcut içerik. görsel konferanslar. Birey eğitimdeyken. Eş Zamanlı E-Öğretim II.4. herkes zamanını kendisine göre planlayarak ve istediği yerden dersi alabilir.II. birçok öğrenciyle aynı anda iletişim kurulabilir.5 E-öğrenmenin Türleri E-öğrenmenin birbirini tamamlayan iki türü bulunmaktadır: • • Eş zamanlı (senkron) e-öğrenme Farklı zamanlı (asenkron) e-öğrenme Bu iki türün birlikte kullanıldığı bir diğer tür ise karma eğitim adını alır. Öğretmen ya da 14 .5. Sanal sınıflar. [9] Internet’ten yapılan asenkron eğitimde. işitsel. soru sorup anında yanıt alınabilir. etkileşimli ve canlı uydu yayınları eş zamanlı e-öğrenmeye örnek olarak verilebilir. Çalışma anında öğretmene ihtiyaç olmaz. karşılıklı etkileşim içinde gerçekleştirdikleri öğrenmedir. anında test yapılabilir. istediği kadar tekrar yapabilir.5. Kişinin kendi kendine internet veya CD-ROM vasıtasıyla dersler alması farklı zamanlı e-öğrenmeye örnektir. farklı mekânlardaki bireylerin. Bu eğitim şekliyle tartışma ortamı yaratılabilir. Eğitim alan birey öğretmene veya diğer katılımcılara e-posta ile soru gönderip yanıtını gecikmeli olarak alabilir. internet üzerinden telefon bağlantısı.2 Farklı Zamanlı E-öğrenme (Asenkron) Farklı zamanlı e-öğrenme ise. aynı ortamdaymış gibi. katılımcıların aynı zamanda değil de belli bir zaman ertelemesinden sonra iletişimine olanak veren eğitim şeklidir. Aynı zamanda bütün katılımcılar birbirleriyle doğrudan iletişim kurabilirler. II. alıştırmalara istediği zamanda ulaşabilir. [9] Bu eğitim şekliyle.2.

Yetkinlikleri ve hizmet içi eğitim ihtiyaçlarını saptamak için Eğitim İhtiyaç Analizi yapılmalıdır. Öğretmen sonuçları öğrencilere gönderebilir.6 Uzaktan Öğrenim ile İlgili Uygulama Önerileri E-öğrenme. öğrenmeyle ilgili iç motivasyonu yüksek olan öğrenenlere hitap ettiği unutulmamalıdır. 15 . Öğrenci sınav ve ödev sorularını yanıtlayıp öğretmene gönderilebilir.2. [9] E-öğrenme uygulamalarının başlangıç maliyeti.5. ödev ve sınavları öğrencilere iletilebilir. mesajları. fazla olabilmektedir.2. [9] Bazı çevreler tarafından en ideal eğitim modeli olduğu savunulmaktadır. Kuruluşlarda yürütülmeye çalışılan her değişiklik ve yenilik. Eğitimin amaçları belirlenmelidir. E-öğrenime dayalı kültür değişiminin kurum içinde oluşturulması planlanmalı ve uygulanmaya başlanmalıdır. öğretmen ve diğer öğrencilerle yüz yüze etkileşememe ve konuşamamanın öğrenme sürecindeki olumsuz etkilerini gidermek için karma öğrenim gündeme gelmiştir. kişilerin az ya da çok direnciyle karşılaşmaktadır. [9] II. E-öğrenmenin neden olduğu asosyalleşmenin (öğrenmenin sürekli olarak tek başına ve ekran karşısında olması). e-öğrenmeyle ders alacak kişilere önce bilgisayar eğitimi verilmesi gerekliliği ve ÖYS yazılımlarının pahalı olması nedeniyle. [9] E-öğrenme modelini uygulamaya karar verenler için aşağıdaki uygulama önerileri maddeler halinde verilmiştir: • • • • • • Öncelikle e-öğrenme stratejisi oluşturulmalı ve planlama yapılmalıdır. her türlü teknolojinin kullanılabildiği. harmanlandığı eğitimdir. duyuruları. öğrenme ve öğretme sürecine büyük bir değişiklik getirmektedir.3 Karma / Harmanlanmış Öğrenim (Blended Learning) Karma ya da harmanlanmış eğitim. Kurum içi çalışma takvimi.kurum. geleneksel ve uzaktan eğitimin farklı model ve araçlarının bir araya getirilerek düzenlendiği. bilgisayarlar ve ağ alt yapısı kurulması gerekliliği. Tanıtım ve oryantasyon çalışmaları planlanmalı ve uygulanmaya başlanmalıdır. organizasyon ve iş akışı belirlenmelidir. Böyle projelerde başarıya ulaşmak için çok iyi bir proje yönetimi ve değişim yönetimi uygulanmalıdır. II. E-öğrenme yaklaşımının.

II. Birçok şirket. Gerekli ekip (ders danışmanı. Pilot program sonunda amaçlara ulaşıldıysa. özellikle Java ve UNIX konularında tüm dünyada birçok kişinin eğitimine fayda sağlamaktadır. kendinden neler beklendiğini ve sorumluluklarını baştan bilmeli ve öğrenmelidir. Mercedes-Benz firması ise çalışanlarının kullandığı bilgisayarlar arasında kurulu olan yerel ağ sisteminde dil eğitiminden. yaygınlaştırmanın yapılması sağlanmalıdır. 16 . eğitim alacak personel çalışma ortamından uzaklaştığında sorun yaşanabilmesidir. • • Pilot program başlatılmalıdır. Web tasarımı. hangi eğitimler. Başvuru ve kayıt esnasında. Eğer yapılacaksa yüz yüze eğitimler planlanmalıdır. bilişim teknolojileri. dünya üzerinde yapılan çalışmalara güzel birer örnektir. ne kadar ve ne kapsamda destek. Cisco Systems. Mercedes-Benz. ağ yapılandırma ve güvenlik çalışmaları. Cisco Systems. parola. sorunlar için) oluşturulmalıdır. kişisel gelişime kadar birçok konuda eğitim modüllerini kullanmaktadır.7 Dünya’da Uzaktan Öğrenme Dünya üzerinde uzaktan öğrenme uygulamalarına günümüzde sık karşılaşılmaktadır. eğitmen. sohbet odaları gibi etkileşimli çalışma ortamları oluşturulmalıdır. teknisyen vb. IBM firması da birçok alanda eöğrenmeye destek veren kuruluşların arasındadır. Bunun nedeni. Öğrenci. sınavlar. özellikle çok uluslu büyük firmalar personellerinin eğitimine önem vermekte ve verilecek eğitimin uzaktan eğitim olmasını tercih etmektedirler. karma.• Eğitim yöntemi belirlenmelidir: Eş zamanlı. ne kadar sınıf eğitimi. vb. Çağrı merkezi (erişim. farklı zamanlı.2.) görevlendirilmeli ve ekibe gerekli eğitimler verilmelidir. Forum. Ayrıca İngiliz Ulusal Televizyon ve Radyo Kanalı BBC’nin İngilizceyi öğretmek amacı ile birçok dilde internet üzerinden yaptığı uzaktan eğitim de göz ardı edilmemelidir. öğrencinin bildirilmesi gerekenler belirlenmelidir. IBM ve BBC gibi firmaların uzaktan öğrenim uygulamaları. • • • • • • İçerik oluşturulmalı veya temin edilmelidir: İçerik kurum içinde oluşturulabilir veya dış kaynaklardan temin edilebilir. vb.

metu.edu. Koç Holding bünyesindeki Koç Bryce firması Harmanlanmış Eğitim.tr) ve Web Tabanlı Asenkron Eğitim gibi çeşitli programlarla sürmektedir.turkish-center. “Linux Sistem Yönetimi” ve “ECDL Temel Bilgisayar Okur/Yazarlığı” sayılabilir.8 Türkiye’de Uzaktan Öğrenme E-öğrenme Türkiye’de son yıllarda gündemde olan oldukça yeni bir konudur.II. şu anda İnternete Dayalı Eğitim Asenkron (www. yüzyılda varlığını sürdürebilmek için.2. [9] Günümüzde Türkiye’de e-öğrenme daha çok üniversiteler ve özel kuruluşlar tarafından kendi elemanlarının veya müşterilerinin eğitimi için kullanılmaktadır.metu.idea. “C++ ile Nesne Yönelimli Programlama Temelleri”. televizyon aracılığıyla öğretim yapan Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi tarafından başlatılmış olup devam etmektedir. Boğaziçi Üniversitesi UZEM. Enocta.Ş. ortaklığı ile oluşturulan ve www. TSP Eğitim Servis Sağlayıcısı ve E-Oryantasyon alanlarında hizmet vermektedir. Distance Interactive Learning (www.tr). [9] E-öğrenme hizmeti sunan diğer bazı üniversiteler ve kurumlar arasında Sakarya Üniversitesi. “2002 . Sanal-Kampus.2003 yılında en önemli projenin e-öğrenme olduğunu” belirtmiştir. E-Öğrenmenin. E-öğrenmenin Türkiye’deki kilometre taşlarından biri YÖK Üniversitelerarası İletişim ve Bilgi Teknolojilerine Dayalı Uzaktan Öğrenim Yönetmeliği’nin hazırlanması ve yayınlanması olmuştur.dil. Yıldız Teknik Üniversitesi. sorumluluk sahibi olma gibi özellikler gerektirmesi nedeniyle bu öğrenim modelinin 17 . kendi geliştirdiği Öğrenci Yönetim Sistemi Net-Class’ı kullanmaktadır. Süleyman Demirel Üniversitesi. O zamanki Milli Eğitim Bakanı Bostancıoğlu da. Uzaktan Eğitim Danışmanlığı. [9] İTÜ UZEM Uzaktan Eğitim Merkezinin sunduğu eğitim ve sertifika programları arasında “C# ile .edu. Koç Bryce sayılabilir. [9] E-öğrenmenin de içinde yer aldığı uzaktan eğitimin ülkemizdeki gelişimi şu şekildedir: Türkiye’de uzaktan eğitim ilk olarak. Unidersite. İTÜ Uzaktan Eğitim Merkezi (UZEM).com adresinden yayınlanan UTÖM Uzaktan Türkçe Öğrenim Merkezi sayfaları yurt dışındaki Konsolosluk Temsilcilerimize ve ülkemizde görev yapan ve Türkçe öğrenmek isteyen yabancı uyruklu çalışanlara hizmet vermektedir. öğrenmeyle ilgili iç motivasyon. Ankara Üniversitesi TÖMER ve Bilkent Holding Mobilsoft A. milli eğitimini ciddi bir biçimde yeniden yapılandırmak zorundadır” denilmiştir.NET ortamında Programlama”. ODTÜ. [9] Mayıs 2002 Türkiye Bilişim Şurası Raporunda “Türkiye 21. İnternet’e dayalı uzaktan eğitim ise 1997 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi tarafından başlatılmış olup. zamanı iyi planlama. İçerik Geliştirme.

malzeme. yeni bilgi üreten bireylere sahip olabilmek çok güçtür.ilköğretimden ziyade ortaöğretim ve üniversite düzeyi için uygun olduğu düşünülmektedir. [9] Bilgi üretebilenlerin rekabette önde olduğu ve Türkiye’nin kısaca yukarıda değinilen gerçeği göz önüne alındığında e-öğrenme Türkiye’ye büyük fırsatlar sunabilir. Girenler ise. sınırlı bir takım bilgileri ezberlemeye çalışmış ama çoğunu da unutmuş olarak mezun olmaktadırlar. [9] Üniversite sayısı ne kadar artırılmaya çalışılırsa çalışılsın. öğretim üyesi sayısı aynı oranda artamadığından dersler boş geçebilmekte veya bir sınıfta çok fazla sayıda öğrenci bulunmakta ve etkili bir öğrenim yapılamamaktadır. BDÖ uzmanı ile oluşturulmuş ekipler tarafından geliştirilmesi hayati önem taşır. pek çok büyük şirketin. eğitim uzmanı. tüm projenin iyi yönetilmesi kadar ders içeriklerinin sadece bilgisayar uzmanlarından değil. meslek sahibi veya kalifiye eleman olmadan kalmaktadırlar. anlamlı ve kalıcı öğrenmesini sağlayacaktır. E-öğrenme başlangıçta yatırım gerektirse bile.Ş. bilgiyi paylaşabilen. Üniversiteye girememiş olanlarsa. bilgisayar ve yabancı dil eğitimleri veren www. aydınlatma. [9] Enocta firması tarafından Mercedes Benz Türk A. 18 . bu bilgiyi nerede arayacağını bilen ve bulduğu bilgileri sentezleyip yeni bilgiler üretebilen. daha önce de belirtildiği gibi. sonradan. bilimsel düşünebilen. sınıf. ekip çalışması yapabilen. ihtiyacı olan bilgiyi tespit edebilen. firmasına yapılan ve mesleki gelişim. kendisine kapasitesi az geldiği için elinden çıkardığı bilgisayarlardan da iyi bir projelendirme ile yararlanılabilir. Adı geçen uzmanların çalışmasıyla oluşturulacak dolayısıyla öğrenme kuramları ve öğretme ilkelerine uygun içerik. [9] Ülkemizde genç nüfus çok fazladır ve çoğu genç üniversiteye girememektedir. [9] Başarıya ulaşabilmek için. ışık. Üniversite lisans ve tezli yüksek lisans düzeylerindeki derslerin bir kısmı. Ayrıca. kişisel gelişim. Klasik sınıf eğitiminden edilecek tasarruf ile ucuza bilgisayar temin edilmesi ve öğrenciye ucuza satılması olanaklıdır. öğretim üyesi. e-öğrenme ile ya da karma öğrenim ile yürütülebilir. Böyle öğrenim görmek isteyen kişinin bilgisayar ve internet bağlantısına sahip olması gerekliliği en büyük sorun gibi durmaktadır. öğretmen.com sitesi kullanıcılarına hizmet vermektedir. yaratıcılıkları teşvik edilmiş bireyler olarak gelişmek yerine. program geliştirme uzmanı. tezsiz yüksek lisans programlarının belki de tüm dersleri. sentezleyen.mblearning. konu alanı uzmanı. ulaşım gibi giderlerden tasarruf sağlayacaktır. öğrencinin motive olmasını. Bu şekilde işleyen öğrenme-öğretme süreçleriyle çağın gerektirdiği şekilde bilgiyi araştıran. bulan.

2. Bu özelleştirmeler IEEE gibi yetkili kuruluşlar tarafından değerlendirme sürecinde incelenir.adlnet. etkin ve devamlı eğitimler geliştirebilmektir. Aşağıdaki örnekler bu alanda yer alan kurumları ve E-öğrenme çevresine kattıkları faydaları açıklamaktadır. AICC ve IMS tanımlarına ait unsurları bünyesinde toplar ve kolaylıkla uygulanabilecek metinlere dönüştürür. Ama çoğu zaman bu standartlar deneyimli bilgisayar tabanlı eğitim tasarımcıları veya alanında henüz acemi sayılan Web Tabanlı E-öğrenme içeriği geliştirenler için yol göstermektedir. [10] İleri Düzey Yayınlanmış Eğitim (Advanced Distributed Learning – ADL) www. bireysel ihtiyaçlara bire bir uyan ve kullanımı kolay. Yazılım ve donanım ile ilgili bazı yayınlara sahip olsa da ADL’nin en fazla tanınmasına yardımcı olan yayını bilgisayar tabanlı bir eğitim kılavuzu olan CMI’dır. CMI için AICC CMI001 kılavuzu. CMI’nın en geniş tabanı ve Eğitim Yönetim Sistemi (Learning Management System – LMS) ile iletişim kurmanıza 19 . ADL var olan standartlara örnekler. Bu şekilde tedarikçilerin ve içerik geliştirenlerin E-öğrenme tanımları tekrar kullanıma açık. SCORM tanımları IEEE.9 Uzaktan Öğrenmenin Standartları E-öğrenme sektörü gün geçtikçe büyümeye devam etmektedir. ADL’nin E-öğrenme alanında ulaşmak istediği nokta. [10] Bir E-öğrenme kılavuzu standart hale gelmeden önce tanımlar adı altında ele alınır. Dünya üzerinde en fazla kabul gören ADL yayını ADL Paylaşılan İçerik Nesnesi Referans Modeli’dir (Shareable Content Object Reference Model – SCORM).org : Sponsorluğu Amerikan hükümeti tarafından yapılan ADL’in amacı Eöğrenmenin gelişimi ve uyarlanması için araştırmalar yürütmek ve özellikler geliştirmektir. en iyi uygulamalar ve netleştirme çabaları ile değer katar. ADL’nin araştırmaları ve tavsiyeleri özelliklerin standartlar haline dönüştürülmesine yardımcı olur. tutarlı bir konuma getirmelerine yardımcı olur.II. yüksek kalitede eğitim ve öğrenim araçlarını herkesin erişimine sunabilmektir. Havacılık endüstrisi için CBT odaklı kılavuzlar geliştirmek organizasyonun temel hedefidir. [10] Havacılık Endüstrisi CBT Komitesi (Aviation Industry CBT Committee – AICC): 1988 yılında kurulan AICC teknoloji bazlı eğitimler geliştiren profesyonel bir takımdan oluşan bir organizasyondur. Bu anlayışla daha zengin ve erişilebilir içerik hazırlayıp yayınlanabilmektedir. Amaçları ise tasarruf sağlayan. [10] Örneğin. Bu sektörün ayakta kalmasına yardımcı olan standartlar zaman zaman karmaşık olabilir.

3 LabVIEW PROGRAMININ TANITIMI II.yardımcı olur. Elektrik ve Elektronik Mühendisleri için Eğitim Teknolojisi Enstitüsü Standartları Komitesi (Institue for Electrical and Electronic Learning Technology Standards Committee . farklı kaynakları tanımlayan disipline edilmiş bir yaklaşım sunar. Bu da. Ayrıca çok farklı sistem ve ürünler arasında değişimi sağlayacak ortak unsurları tanıtır. LabVIEW programı esnek. XML özelleştirmesi ve En İyi Uygulamalar Kılavuzu (Best Practices Guidelines) Eöğrenme meta verilerinin sunumu için bir alt yapı hazırlar. Komut satırları üzerine kurulan programlama dillerindeki bilgi tespit yöntemlerine karşın.IEEE LTSC) IEEE.11] 20 . elektrik. katılımcılar ve gruplar için gerekli olan anahtar özellikleri tanımlar. XML tabanlı tanımların gelişimi konusunda çalışan satış ve uygulama uzmanlarından oluşmaktadır. işleme ve takibinde kullanılan program şekillerin ekranda birbirlerine bağlanması şeklinde kullanılır. eğitimler. LabVIEW veri tespit yöntemi olarak veri akış yöntemini kullanır. LabVIEW uygulama oluşturmak için komut satırlarının yerine ikonların kullanıldığı grafiksel bir programlama dilidir. güçlü. IEEE tanımları şimdiden geniş çapta kabul gören uluslararası standartlar haline gelmiştir. değerlendirmeler. Kaynak kodu problemleri çözmek için şematik ve akış diyagramına benzeyen sezgisel bir blok diyagramı yaklaşımı kullanılır. veri oluşturma. bilgisayar ve iletişim sistemleri konusunda teknik standartlar ve tavsiyeler geliştiren uluslararası bir organizasyondur. IEEE’in içinde yer alan Eğitim Teknolojisi Standartları Komitesi (Learning Technology Standards Committee – LTSC) en iyi uygulamaları içeren tanımlar sağlamaktadır. E-öğrenme kaynaklarını tanımlamak var olan kaynaklar arasında arama yapmanıza.3. Bu özelleştirmeler kurslar. elektronik. kullanımı rahat ve öğrenilmesi kolay olan bir programdır. ölçüm.1 Tanım Test. Bu grup aynı zamanda havacılık sektörünün hem bugünü hem de geleceği için eğitimlerin geliştirilmesi doğrultusunda yoğun bir çaba harcamaktadır. [10] IMS Küresel Konsorsiyum (IMS Global Consortium – IMS) IMS Konsorsiyumu. [7. Kolay kullanılan güçlü bir grafik program geliştirme ortamıdır. [10] II. kaynak ve verileri değiş tokuş etmenize ve ayrıca bu kaynakların devamlılığının daha iyi yönetilmesine olanak sağlar.

VXI. Komut satırlarına dayalı programlama dillerindeki bilgi tespit yöntemlerine karşın. Ön panelde kullanıcı bir taraftan kontrolü sağlarken. Ön panel kullanıcı ara yüzüdür. LabVIEW ile kendi başına çalışan programlar da oluşturabilirsiniz. Cahners Research'ın Eylül 1995'teki araştırmalarına göre kullanıcılar National Instruments'i programlamada kolaylık. LabVIEW veri tespit yöntemi olarak veri akış yöntemini kullanır. [11] LabVIEW'da araçların ve nesnelerin ayarlanması yardımı ile bir kullanıcı ara yüzü oluşturulur. [7] Dünya çapında yapılan bağımsız araştırmalarda görülmüştür ki.2 Yapısı Program iki kısımdan oluşmaktadır: Ön panel ve blok diyagram. [7. LabVIEW ile oluşturulacak uygulamayı kullanacak olan operatörün sisteme değerler girmesine ve çıkışları görmesine yardımcı olur. diğer taraftan blok diyagramda sanal enstrümanlar çalışmaktadır. kalite. LabVIEW programının yazıldığı dil G olarak anılmaktadır. Kaynak kodu problemleri çözmek için şematik ve akış diyagramına benzeyen sezgisel bir blok diyagramı yaklaşımı kullanılır. Daha sonra ön panel nesnelerini kontrol etmek için fonksiyonların grafiksel karşılıklarını kullanarak kod eklenmelidir. En fazla yürütme performansı elde etmek için LabVIEW 32 bit derleyici içermektedir. LabVIEW aynı 21 .11] LabVIEW GPIB. Uygun şekilde düzenlendiğinde blok diyagram bir akış diyagramına benzemektedir. Kolay kullanılan güçlü bir grafik program geliştirme ortamıdır.3. C ve C++'dır.II. RS232.11] Genişletilmiş özel uygulamalar yapabilmek için kişisel olarak eklenebilecek yazılım araç kutularının kullanımına imkân tanımaktadır. Blok diyagram ise esas işlemlerin yapıldığı yerdir. RS485 ve diğer veri akış sürücüleri gibi donanımlar ile haberleşme için uygun şekilde oluşturulmuştur. yazılım güvenilirliği gibi birçok konuda başarılı gördüklerini belirtmiştir. LabVIEW var olan standart C programlama dillerinin esnekliğini ve kapsamlı işlevselliğini sağlarken bir yandan da kullanıcılara C'ye göre 5 ile 10 kat daha fazla verimlilik sunar. Ayrıca NI firmasının geliştirdiği donanım ile gerçek sistemlere hükmedebilmektedir. [7] LabVIEW. Böylece LabVIEW sanal enstrümanları C veya C++ ile oluşan programlar kadar hızlı çalışır. Blok diyagram bu kodları kapsamaktadır. Tüm araç kutuları LabVIEW'a kolayca birleşir. Kullanıcı ara yüzü ön panel olarak isimlendirilmektedir. PC tabanlı ölçüm sistemleri için en popüler üç programlama ortamı LabVIEW. uygulama oluşturmak için komut satırları yerine ikonların kullanıldığı grafiksel bir programlama dilidir. [7.

3. LabVIEW. [7] LabVIEW aynı zamanda analiz. üretkenliği arttırarak geliştirmeye harcanan zamanı azaltır. Daha karmaşık geliştirme araçlarına gerek kalmadan bütün işlemlerimizi tamamlayabilme esnekliğine sahiptir. TCP/IP ağı ve ActiveX gibi yazılım standartlarını kullanacak şekilde tasarlanmıştır. ölçüm ve kontrol uygulamalarınız için gerekli hızı sağlayan 32 bit derlenmiş uygulamalar oluşturabilirsiniz. elektrik ve elektronik birçok alanda müşterilerine çözümler sunmaktadır. [7. yazılımları ve servis desteği ile National Instruments firması.3. animasyonlar oluşturabilir veya tek adımlık programlar oluşturabilirsiniz. Eklenen güçlü araçlar ile karmaşık geliştirme işlemlerini basitleştirir.4 Kullanıldığı Yerler Ölçme yapılan ve veri takibi istenen her yerde program kullanılabilir. Endüstride otomotiv sektöründen enerji sektörüne. [7. uygulamanın ihtiyaç duyacağı çeşitliliği sağlayacak yetenektedir. [7. uzay çalışmalarından su altı çalışmalarına.11] LabVIEW kullanarak. kontrol ve saklama uygulamaları için kapsamlı bir veri koleksiyonuna sahiptir. müşteri veri akışı. Ayrıca DLL'lere benzer yapıda bölünmüş kütüphaneler ve yalnız çalışan uygulamalar da oluşturabilirsiniz. uygulamanızda kırılma noktası oluşturabilir.11] II. ActiveX ve daha fazlası ile iletim sağlayabilmeniz için çok sayıda mekanizma içermektedir. Donanımları. bilgisayar ve enstrümantasyon donanımına yapılan parasal yatırımı korur.3 Özellikleri LabVIEW. Dünya üzerinde 5 kıtada her sektörden birçok şirket AR-GE çalışmalarında ve üretimlerinde LabVIEW programından faydalanmaktadırlar. [7] II. veri tabanları. [7. Çünkü LabVIEW gerçek bir 32 bit derleyicidir. Ayrıca. Daha kolay gelişim göstermek için.5 LabVIEW Uygulamaları LabVIEW programı birçok sektörde dünya üzerinde kullanım alanına sahiptir. LabVIEW geleneksel program gelişme araçları içermektedir.zamanda uygulamanızı Web Server'ı kullanarak internete bağlamak için. kendi çözümlerini geliştirebilmeleri için daha geniş kullanıcı kitlesini yetkilendirir. test.11] II.3.11] LabVIEW harici kod ya da DLL'ler. endüstriyel birçok alanda müşterilerine bekledikleri çözümleri sunmaktadır. 1977’den beri geliştirdiği ürünler ile ölçme ve enstrümantasyonda öncü kuruluşlardan birisi 22 . Ayrıca eklenebilecek çok sayıda araç.

müşterilerin istedikleri enstrüman ve aşamaları yerleştirilebilen. sinyal koşullama donanımları. Bu ürünleri kullanarak eşzamanlı hızlanan görüntü elde etme. Daha fazla çözüm uygulamalarını National Instruments Web sitesinin “Alliance Programs” bölümünde bulabilirsiniz. GPIB ve enstrüman kontrolü ve endüstriyel ve haberleşme donanımları gibi ürünleri müşterilerine pazarlamaktadır. Bahsedilen problemler ve LabVIEW çözümleri uygulamalardan sadece birkaçıdır. sinyal durum donanımı ve yolda DAQ sistem geliştirmek için bir giriş çıkış sürücüsü olan LabVIEW yazılımı ve NI donanımları kullanılmıştır. Ancak. hızlı bir yazılım geliştirme ile problem kolaylıkla çözülmüştür. veri depolama donanımları. UUT'ler ve test ihtiyaçlarının karmaşıklığı. yer çekimi olmayan bir NASA araştırma aracında sıcaklık verileri okumak ve analog gerilim elde etmek için ortam şartlarına dayanıklı bir bilgisayar içinde bir DAQ kart ve LabVIEW kullanılmıştır. Bu amaçla sağlam bir çalışma bilgisayarı. otomatik hassas fiber hizalama çözümü geliştirmek için bir sanal enstrüman oluşturulmuştur. ölçüm ve analiz görevleri için LabWindows/CVI yazılımını kullanarak oluşturulan bir donanım platformu ile elektronik bir kontrol sistemi geliştirilmiştir. fren sıcaklığı ve daha birçok veri hakkında bilgi verecek fren testleri için bir veri elde etme sistemi geliştirmek istenmiştir. RF uzaktan kumanda parçalarının üretim testleri için dört adet test standı geliştirmek amaçlanmıştır. test standı ve ürün gelişiminin her ikisinin birden iki takımla birlikte koordine edilmesi gerekliliği ve geniş bir takımla üretim yönetimi sorunlardan bazılarıdır. 23 . sürücü ve test görevlisinin denemeleri sırasında durma süresi. Birçok çözüm uygulaması geliştirmiş olan firma. Bir başka uygulamada yol üstündeki motorun. Bu uygulamalar ve daha fazlasına oluşturulan sitenin “Projeler” bölümünde geniş şekilde yer verilmiştir.haline gelmiştir. ölçüm ve otomasyon yazılımları. Düşük hizalama süresi ile fiber için lazer yöntemi otomasyonu geliştirmek amacı ile ön panelde kullanışlı bir menüsü olan. LabVIEW ve LabVIEW Test Executive kullanılarak. görüntü işleme ve hareket kontrol donanımları. Çeşitli klimatik koşullar ve farklı motor dönüş sistemleri altında termodinamik bir test sırası ile otomotiv hava şartlandırma sistemi simulasyonunu Turin Centro Ricerche Fiat marka araba üretiminde uygulanması amaçlanmıştır. testler üzerine yoğunlaşmış. Bir başka uygulamada ise. Ayar ve veri toplama uygulamaları için ATMIO ve National Instrument SCXI kullanılarak hem de lojik kontrol.

Kontrol ise.BÖLÜM III. bir sinyal biçimine dönüştürüldüğü süreçtir. veri toplama sistemi (DAQ).1 VERİ TOPLAMANIN TEMEL KAVRAMLARI PC’nin gücü ve esnekliği üzerine kurulmuş olan bir veri toplama veya kontrol sistemi. Uygulamaların büyük bir çoğunluğunda. bir bilgisayar tarafından işlenmesi. farklı cihaz üreticilerinden çeşitli donanımlarından oluşabilir. analiz edilmesi ve saklanması için ölçülen ve sayısal bir biçime dönüştürülen elektrik sinyallerine dönüştürüldüğü süreçtir. Alan kablolama. PC’nin bu uygulamalarda tercih edilmesinin sebebi. PC’nin gücü ve esnekliği göz ardı edilemez. bir veri toplama sisteminin temel elemanları. gerçek dünyadaki fiziksel büyüklüklerin. özellikle veri toplama ve süreç kontrolü için. VERİ TOPLAMA. Veri toplama. özel bir veri toplama işleminin belirli şartlarının mevcut yazılım ve donanımla uyum sağlamasıdır. Bu ayrı bileşenleri tam bir çalışma sistemi haline getirmek gerekir. sistem donanımından gelen sayısal kontrol sinyallerinin. VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEME Son yıllarda yazılım ve donanım bakımından hızlı bir gelişim içinde bulunan kişisel bilgisayarlar (PC). 24 . sadece veri elde etmek için değil ayrıca üzerinde çalışmak için tasarlanır. sayısal sinyal işleme. hareketlendirici cihazlar ya da röleler gibi kontrol cihazları tarafından kullanılmak üzere. Şekil 3. aşağıdaki gibidir: [12] • • Algılayıcılar ve transdüserler. görüntü işleme.1’de gösterildiği gibi. Birçok uygulamada. veri toplama ve endüstriyel kontrol ile haberleşme uygulamaları için en çok tercih edilen platform olmuştur. III.

her türlü fiziksel ölçümü gerçekleştirebilir ve karşılık gelen bir elektrik çıkışı sağlayabilir. 25 . ısıl çiftler. basınç. III. Veri toplama yazılımı. PC (işletim sistemi). Akış ölçerler frekansı akışın hızına bağlı olarak değiştirir. gergi ölçerler gerilme kuvvetlerini ölçerler.1 Transdüser ve Algılayıcılar Transdüserler ve algılayıcılar.1 PC Tabanlı Veri Toplama Sisteminin Fonksiyonel Diyagramı Toplam sistemin her bir elemanı.• • • • Sinyal şartlandırma. Şekil 3. Veri toplama donanımı. izlenmekte olan süreçten veya fiziksel büyüklüklerden veri toplanması ve doğru ölçüm için önemlidir. gerilme gibi fiziksel büyüklükleri. ölçülen fiziksel nicelikler ile orantılıdır. Her durumda üretilen elektrik sinyalleri. Transdüserler. sıcaklık. sinyal şartlandırma ve veri toplama donanımlarının kabul edebileceği elektrik sinyallerine dönüştürürler. termistörler sıcaklığı analog sinyale dönüştürürler.1.

transdüser ve algılayıcılardan. Girişim ise gürültünün istenmeyen etkisidir. gürültünün etkilerini azaltmada çok büyük öneme sahiptir. Bu fiziksel bağ. Fiziksel bir niceliğin ölçüldüğü ve çok küçük sinyallerin kullanıldığı veri toplama sistemlerinde gürültü tamamen yok edilemez. devrenin çalışmasını aşırı şekilde etkilerse girişim olarak adlandırılır. bir RS-232 veya RS-485 haberleşme ara yüzü olabilir. Bir gürültü gerilimi.2 Bir Gürültünün Kaynağı ile Alıcı Arasındaki Gürültü Kuplajı İletken kuplaj. Gürültü Kaynağı Kuplaj Kaynağı Alıcı Devre • AA Güç Kabloları • Yüksek Gerilim veya yüksek akım devreleri (motorlar) • Bilgisayar ekranı • Ortak Empedans (İletken Kuplaj) • Elektrik Alanı (Kapasitif Kuplaj) • Manyetik Alan (İndüktif Kuplaj) • Transdüser • Transdüserden sinyal şartlandırma kablosuna • Sinyal şartlandırma • Sinyal şartlandırmadan ölçüm sistem kablosuna Şekil 3. Bir gürültü kaynağı ve alıcı devre arasındaki karşılıklı ve kaçak kapasitanslarından 26 .1.1 Gürültü ve Girişim Bir devrede bulunan istenmeyen sinyallere gürültü denir.2.III.1. Bazı durumlarda sinyal şartlandırma veya veri toplama kartı PC’den uzakta bulunabilir. sistemin en uzun ve dış etkilerden en çok etkilenebilecek elemanıdır. Kabloların doğru topraklanması.1.2. III. Kablolar. Özellikle ağır endüstriyel ortamlarda bu etkilenme çok fazladır. Ancak daha fazla girişime neden olmayacak şekilde azaltılır.2 Alan Kablolama Alan kablolama. iki veya daha fazla sinyalin ortak bir sinyal geri dönüşünü paylaştıkları zaman ortaya çıkar. Birçok durumda sinyallerin üzerinden geçmesi gerektiği kabloların uzunlukları ve gürültünün bu geniş devreler üzerindeki olumsuz etkileri önemlidir. Kapasitif kuplaj elektrik alanlarından kaynaklanır.2 Gürültü Kaynakları ve Tipleri Herhangi bir gürültü oluşum probleminde üç bileşenden söz edilebilir. [12] III. sinyal düzenleme donanımına ve veri toplama kartına kadar olan fiziksel bağlantıyı temsil eder.

Böylece gürültü akımları. 100 Mbps iletim hızına imkan sağlarlar. Yüksek gürültülü ortamlarda ise. doğru tipte kablo kullanılmalıdır. [12] III. 300 metreye kadar olan haberleşmelerde. eğer her hangi bir sorumluluk bulunmuyorsa. uzunlukları boyunca her metrede yaklaşık 40 kez bükülürler. Düşük hızda veri iletiminde. sinyal taşıyan iletkenin etrafına yerleştirilecek silindirik bir metal koruyucunun kullanılmasıyla azaltılabilir. kapasitif kuplaj. Kaynağın topraksız ve sinyal yükseltecinin topraklı olduğu durumda. veri iletimi için en ekonomik çözümdür. Bir devrenin her iki ucundaki sinyal hatlarının topraklanması. Bu sebepten dolayı. Koruyuculu (STP) ve koruyucusuz (UTP) tipleri mevcuttur. optik fiber kablolar tercih edilmelidir. sinyal kaynağı ile ölçme sistemi arasındaki iletkenlerde oluşmaktadır. Kablolar en uzun devre elemanları olduklarından. birbirlerinden elektriksel olarak ayrılmalıdır. düşük frekanslı olan bükmeli çift kablolar kullanılmalıdır. [12] Kapasitif korumada topraklama konum ve sayısı da önem taşımaktadır. bir gürültü kaynağındaki değişen akımlar tarafından oluşturulan zamanla değişen manyetik alanların. Kapasitif koruma oluşmuş gürültü akımlarının geçmesi için başka bir yan yol sağlayarak çalışır. Bir kablodan en iyi performansı elde etmek için. [12] Bükmeli çift kablolar. kapasitans sebebiyle oluşan 27 . giriş koruyucu. indüktans ve kapasitans kablonun uzunluğu boyunca dağılmıştır.1. Tellerin bükülmesiyle manyetik gürültü kuplajı azaltılabilir. Ayrıca aynı kabloda bulunan damarların ekranları. Direnç. hat akımına ve iletken direncine bağlıdır.2. Ekran devamlılığı sağlanmalıdır. giriş koruyucu kaynak ortak terminaline bağlanmalıdır. önemli toprak akımlarının akmasına neden olacaktır. koruyuculu bakır veya optik fiber kablolar kullanılabilir. Bir toprak ekran veya koruyucu da. Elektromanyetik ve elektrostatik indüksiyonun etkisini azaltmak için.dış gürültünün iletilmesidir. yüksek frekanslı kablolar olan eşeksenli. Koruyucu topraklamasının RF akımları için bir yol sağlaması ve statik yük oluşturmalarını engellemesi de avantajlardan birisidir. yükselteç ortak terminaline bağlanmalıdır. Manyetik alan kuplajı ise. alıcı devrelerin akım döngüleriyle bağ kurduğu mekanizmadır. koruyucular sadece bir noktadan topraklanmalıdır. Kaynağın topraklı ve sinyal yükseltecinin topraksız olduğu durumda ise. Yüksek hızda veri iletiminde. Bir koruyucunun etkili olabilmesi için iyi topraklanmalı ve iletkenin koruyucunun sonundan dışına taşan kısmı en küçük hale getirilmelidir.3 Gürültünün En Düşük Seviyeye İndirilmesi Kapasitif kuplaj sebebiyle oluşan gürültünün etkileri. Sinyal gerilim düşümü sinyalin frekansına. sinyal devrelerinde taşınmaz.

İki iletkeni ayıran yalıtım maddesi. geçirilen ve filtrelenen frekanslar arasında çok keskin bir geçiş sağlamalıdır.gürültüyü azaltmak için etrafına yerleştirilir ve PVC kılıf ile kaplanarak mekanik koruma sağlanır.1. daha çok tercih edilirler. daha keskin bir azalma ve daha iyi bir kararlılık sağladıklarından. [12] 28 . Sinyal şartlandırmada yapılan işlemler şunlardır. yazılım yolu ile ortalama alınması. yükseltilmeden ve A/D dönüştürücüye sunulmadan önce istenmeyen gürültüyü sinyal ölçümlerinden çıkarır. Akıllı sinyal şartlandırma modüllerinde bulunan A/D dönüştürücüleri. III.1. alınanların ortalaması alınarak filtreleme yapılmış olur. şartlandırılmalıdır. veri toplama kartı tarafından kabul edilebilmesi için analog dijital (AD) dönüştürücüler kullanılır. Alternatif olarak. Bu yöntemde. girişteki gürültünün ortalamasını almak (filtrelemek) için önemli bir rol oynar. bir DAQ kartının veya bir ölçme sisteminin istenen sinyali doğru bir biçimde elde edebilmesinden önce. İdeal olarak filtreler. kablo kapasitansını ve sinyalin yayılma hızını etkiler. Analog filtreler en ekonomik filtreleme yöntemi olarak iki çeşittir: Sadece pasif bileşenleri kullanan pasif filtreler ve işlemsel yükselteçleri kullanan etkin filtreler mevcuttur. istenen sinyali elde etmek için gerekenden daha fazla ölçüm alınarak.1 Filtreleme Filtreleme.3 Sinyal Şartlandırma Birçok transdüser sinyali. Uygulanabilir filtrelerde bu mümkün değildir ve genelde belirli bir frekans aralığının dışındaki istenmeyen tüm genlik bileşenleri elenmez. elektrik şebeke paraziti gibi periyodik gürültü sinyallerini sayısal olarak filtrelemede kullanılır. 10 Mbps veri hızına izin vermektedir. istenen tek ölçüm için. Aynı eksendeki kaplayıcı bir silindir içinden geçen merkezi bir silindirden oluşur.3. Bu tipteki kabloların sonlandırmaları gürültü azaltmak amacıyla önem taşımaktadır. belirli frekans aralığının dışında bulunan frekanslardaki tüm veriyi elemeli. Etkin filtreler. III. Transdüserler tarafından üretilen elektrik sinyallerinin çoğunlukla. Pahalıdırlar ancak uzun mesafelerde yüksek frekanslı analog sinyalleri taşımakta rahatlıkla kullanılabilirler. [12] Eşeksenli kablolar. Kaplayıcı silindir iletken bir malzemeden yapılmıştır ve esnek olması amacıyla örgülüdür.

3 Doğrusallaştırma Isıl çiftler gibi transdüserlerin çıkış sinyalleri. düşük seviye gerilim sinyalleri.1.1. [12] Transdüserler. III. En yüksek çözünürlük. Sinyal çözünürlüğünü arttırmak mV mertebesindeki çok küçük bir gerilim değerini V mertebesine yükseltmek anlamına gelir. sinyal şartlandırma cihazının belirli bir transdüser tipi için programlanmasını gerektirir. • “Q” Kalite Faktörü: Bu değişken. ADC’nin en büyük giriş aralığına eşit olacak şekilde giriş sinyali yükseltilerek elde edilir. doğrusal olmayan ilişkinin tahmin edilebilir ve tekrar edilebilir olduğu durumda.Filtrelerin ortak özellikleri: • Kesici Frekans: Filtrenin etkin olduğu geçiş frekansıdır. akort edilen bir filtrenin uyarlanabilir bir karakteristiğidir ve filtrenin doruk frekansındaki kazancını ve doruk frekansının her iki tarafından birindeki iletim karakteristiğinin azalmasını belirler. ideal bir filtrenin uygulanabilir (ideal olmayan) bir filtreden ayırt edilmesini sağlar. • Azalma Frekansı: Büyüklüğün frekansa karşı olan grafiğinin kesici frekans bölgesindeki eğimidir. Azalma frekansı genelde logaritmik bir ölçüde.2 Yükseltme Yükseltme işlemi şartlandırma cihazı tarafından gerçekleştirilirken. III. giriş gerilimi salınımının en büyük değeri. Yüksek-geçiren kesici veya düşük geçiren kesici frekans olabilir ve genelde elde edilen kazancın bileşiminin 3 dB altına düştüğü frekans olarak tanımlanır. bu görev akıllı sinyal şartlandırma donanımı tarafından gerçekleştirilir. dB cinsinden ölçülür. tipik olarak. ölçülmekte olan fiziksel büyüklükler ile doğrudan ilişkilidir.3. Bu karakteristik.3. gürültüden etkilenmeden yükseltilirler. Bu. belirli bir giriş aralığında ölçülmekte olan fiziksel büyüklükler ile doğrusal olmayan bir ilişki gösterirler. iki önemli fonksiyonu yerine getirir: Sinyal ölçümünün çözünürlüğünü arttırır ve ayrıca sinyal /gürültü oranını yükseltir. Veri toplama yazılımı bu sinyallerin doğrusallaştırılmasını gerçekleştirir. ana sisteme geri döndürülen veya ölçüm sürecinin bir kısmı olarak saklanan ölçümler. Ancak. veri toplama kartlarından uzak konumlara yerleştirildiklerinde ve sinyal ölçümlerinin elektriksel olarak gürültülü bir ortamdan iletildiği durumlarda. Ancak bir kere tamamlandıktan sonra. [12] 29 .

4 Ayırma Ayrıma sahip bir sinyal şartlandırıcı. dış gerilim veya akım uyarım sinyalleri gerektirir. Sinyal gerilimden frekansa çevrilerek fiziksel bağlantısı olmayan bir transformatör ya da kondansatör üzerinden geçirilerek tekrar gerilime dönüştürülür. En çok kullanılan devre ayırma metotları. Opto-ayırma sayısal sinyaller.3. a.3. Örneğin germe ölçme aleti (gergi ölçer). Ayırma sayesinde cihaz operatörleri. III. bir sinyali kaynağından ölçüm cihazına galvanik veya fiziksel bağlantı olmaksızın geçirir. potansiyel olarak tehlikeli gerilim veya akım sinyallerinin insan vücuduna bağlanan algılayıcılara ya da transdüserlere ulaşmasını engeller. Bu şekilde olan kartlar. pahalı bilgisayar cihazları ve DAQ kartları.1.6 Sinyal Şartlandırma Sınıfları Birçok farklı firmanın ürettiği sinyal şartlandırma cihazları. [12] III. elektrostatik deşarj. küçük veri toplama sistemlerinde tercih edilmektedir.3. Takmalı Kart Sinyal Şartlandırma: Veri toplama kartları üzerinde hazır bulunan sinyal şartlandırma sistemleri en çok kullanılan çeşitlerden birisidir. ayrıca bazı transdüserler için uyarım sağlar. maliyet.1. Piyasada kullanılan temel çeşitler aşağıda açıklanmıştır.5 Uyarım Sinyal şartlandırma ürünleri. performans. şimşek veya yüksek gerilim gibi tehlikeli durumlardan korunmuş olurlar.3 Takmalı DAQ Kartı Sinyal Şartlandırma 30 . Ayrıca medikal uygulamalarda ayırma. [12] Şekil 3. Birde iç toprak döngülerinin veya ortak mod gerilimlerinin ölçülen sinyalin doğruluğunu etkilemediğinden emin olmaktır. transdüser tipine göre çeşitlilik gösterirler. manyetik ve kapasitif ayırma ise daha çok analog sinyaller için kullanılırlar. Bu kartlar genelde ana sisteme yakın bulunan sınırlı sayıda transdüsere sahip.III. modülarite ve kullanım kolaylığı bakımından farklılıklar göstermektedir. termistörler ve RTD’ler.1. opto-ayırma. manyetik ve kapasitif ayırmadır.

Şartlandırılmış analog sinyal. ısıl çiftler ve gergi ölçer gibi algılayıcılardan alınan çok küçük sinyallerin işlenmeden ana sisteme aktarılması hatalı ölçümlere sebep olmaktadır. Gürültülü ortamlarda. Bu sistemin maliyetini arttırırken. ana sistemden uzağa yerleştirilerek. Şekil 3. Dağıtılmış I/O – Sayısal Vericiler: Algılayıcılar genellikle ana sistemden yüzlerce metre uzakta montaj edilirler. Doğrudan Bağlantı Modüller – İki Telli Vericiler: Bu tipteki sinyal şartlandırıcılar. [12] Şekil 3. Bu gibi durumlarda dağıtılmış I/O. algılayıcılardan alınan sinyali şartlandırırlar.5 Çeşitli Sayısal Verici Modüllerin Kullanıldığı Dağıtılmış I/O Sayısal Şartlandırma 31 . Bu sebepten dolayı iki telli vericiler olarak adlandırılırlar. ana sistemdeki veri toplama kartına iki hat üzerinden gerilim olarak aktarılır veya karta giren standart bir akım döngü sinyaline (4-20 mA) dönüştürülür. sistem genelinde elde edilen sinyallerin kalitesini yükseltmektedir. giriş portundan şartlandırılmamış sinyali alarak çıkışa aktarır. Her transdüser için tek bir modül gerekmektedir.b. Kullanılan her algılayıcı için bir modül kullanılmaktadır.4 Karta Monte Edilen Modüler Sinyal Şartlandırma c.

6 Tipik Bir A/D Kartının Fonksiyonel Diyagramı 32 . sayaç/zamanlama devrelerini ve sayısal I/O ara yüzlerini kapsar.1. [12] Veri toplama kartları birçok firma tarafından çeşitli şekillerde üretilmektedir. kontrol edilebilen akıllı günlükçüler (logger) ve kontrolörlerdir. sayısal biçime dönüşümü. geliştirme ve deney ortamlarında kullanılırlar. RS-232 ile izlenebilen. analog giriş gerilim sinyallerini sayısal biçime dönüştürür ve ölçme amacıyla analog giriş devrelerini. Piyasada veri toplamanın yanı sıra veri kontrolünü de gerçekleştiren kartlar. DAQ donanımının en çok kullanılan şeklidir. III. Bu tipte olan DAQ’lar daha çok araştırma.1 A/D Kartları Analog giriş (A/D) kartları. DAQ donanımının bir diğer şekli ise.4. AD dönüştürücüleri kullanarak bir sistemden ölçülen veriyi işlenmesi. analog çıkış devrelerini. görüntülenmesi.III. dış sinyal kaynaklarından gelen analog gerilimleri ana sistem tarafından anlaşılabilecek olan sayısal biçime dönüştürür. Doğrudan bilgisayarın büyütme veri yoluna takılan veri kartları.1. bilgisayardan bağımsız şekilde veri depolayan. Bunun tersi olarak bilgisayarda işlenmiş sinyalleri dijital analog (DA) dönüştürücüleri kullanarak bir sistemi kontrol edebilir.4 Veri Toplama Donanımı Bir veri toplama kartı. saklanması ve analiz edilmesi için bir bilgisayara iletir. [12] Şekil 3.

dâhili anahtarı kapatır. Böylece. zamana bağlı olarak çoklanan bir sistem üzerinde. analog girişlerden bir tanesini. A/D dönüştürücü. giriş sinyali yükselteci. Saat devresi 400 kHz ile 10 MHz arasında yerleşik osilatör devresi ile veya harici kullanıcı tarafından sağlanan bir sinyal ile oluşturulabilir. zamanlama sistemi ve büyütme yolu ara yüzü gibi bölümler bulunmaktadır. çıkışına anahtarlayan bölümdür. çıkışın girişi izlemesi sağlanmış olur. yükselte devresine ihtiyaç duyulmaktadır. karttan PC’nin hafızasına veri iletmek ve karta. analog bir sinyal girişi ve giriş tamponundan. [12] A/D kartlarda çoklu analog bilginin doğru ve verimli bir sayısal veriye dönüştürülmesi için zamanlama devresine ihtiyaç duyulur. konfigürasyon bilgisinin ve diğer komutların gönderilmesi için kullanılan kontrol devrelerini ve sinyallerini sağlar. 33 . Bunlar 16 bayttan 64 kbayta kadar aralıktaki büyüklüklerde olabilir. örnekleme ve tutma devresi. yerleşik hafızanın veya bir FIFO (ilk giren ilk çıkar) tamponu veya tampon çifti biçimindeki I/O’nun eklenmesidir. girişte uygulanan gerilim seviyesine kadar şarj olur. dolayısıyla maliyet düşer. Yol ara yüzü. Gerçek dünyadaki sinyaller. A/D dönüştürücüler. A/D dönüştürücü bir kanalı örnekler diğerine geçer. analog bir sinyal çıkışı ve çıkış tamponundan. çıkış ile girişin bağlantısı kesilerek. bu kanalıda örnekler diğerine geçer ve bu şekilde devam eder. tutma kondansatörü giriş sinyal değerini korur. Yüksek hızlı A/D kartlarının bir karakteristiği. Veri toplama kartları üzerinde genellikle yüksek performanslı yükselteçler tercih edilir. [12] Bir örnekleme ve tutma devresi (S/H). kontrol girişine uygulanan bir örnekleme komutu. Bu sinyallerin bilgisayar tarafından yorumlanabilmesi için sayısal sinyallere dönüştürülmeleri gerekir. Bu moda tutma kondansatörü. Böylece her bir kanal için örnekleme ve A/D dönüştürücü montajına gerek kalmaz. Analog bir girişin sinyalinin ölçülmesinde en yüksek çözünürlüğü elde etmek için. sinyalin yükseltilmiş aralığının A/D dönüştürücünün giriş aralığı ile eşleşmesi gerektiğinden. Örnekleme modundayken. Bu bölüm. Çoklayıcı.Bir A/D kartı üzerinde giriş çoklayıcı. bu amaçla analog bir giriş sinyalini ölçer ve sayısal bir çıkış biçimine dönüştürür. Kontrol girişine bir tutma komutu uygulandığında. zamana bağlı olarak ölçülebilen fiziksel parametreleri temsil eder. bir şarj depolama kondansatöründen ve anahtarlama devrelerini kontrol eden ve sırasıyla girişi çıkış ile birleştiren bir kontrol girişinden oluşur. çoklu girişlerin örneklemesini gerçekleştirir. FIFO tamponu.

analog dalga biçimlerinin yüksek hızlarda üretiminde. Bir sinyalin mantıksal düşük seviyesi. D/A kartının analog dalga biçimlerini üretebildiği hızın. tamponu. [12] Herhangi bir DAQ kartının sayısal I/O ara yüzü. Dalga biçimi üretme devresi. FIFO tamponu. Bu devre.2 D/A Kartları D/A kartları ana sistemden gelen sayısal sinyalleri.5 V arasındaysa bu sinyal TTL uyumlu olarak tanımlanır. D/A dönüştürücü.III.3 Sayısal I/O Kartları Sayısal I/O ara yüzleri. 0 V ile 0.2 V ile 5.1.4. 34 . çıkış yükseltici. ses sinyalleri. tipik olarak 2 ile 16 arasında çıkış kanalına sahiptir ve her birinin kendi D/A dönüştürücüsü ve gerekli olduğu durumlarda çıkış tamponu / yükselteci bulunmaktadır. doğruluğunun ve esnekliğinin belirlenmesinde önemli bir rol oynar.1.8 V arasındaysa ve mantıksal yüksek seviyesi 2.4. bir sistemi kontrol etmek veya uyarım vermek için kullanılan çıkış cihazları tarafından kullanılması amacı ile analog sinyallere çevirir. Bu bileşenlerin her biri. dalga biçimi üretim kartları ve analog çıkış kartları olarak iki çeşittir. gürültü. Tipik olarak sayısal ara yüz. kartın TTL uyumlu sinyallerin giriş veya çıkışına imkân veren IC’lerden oluşan bileşenidir. zamanlama sistemi ve genişleme yolu ara yüzünden oluşmaktadır. III. Bu kartlar. [12] Şekil 3. yaygın olarak endüstriyel süreçlerin izlenmesini ve kontrolünü sağlamak ve laboratuvarda deney yapmak ve paralel sayısal I/O yetenekleri olan veri günlükçüleri ve yazıcılar gibi çevre cihazlarıyla haberleşmek üzere PC temelli DAQ sistemlerinde kullanılır. güç hattı sinyalleri ve kontrol sinyalleri üretiminde kullanılmaktadır.7 Bir Dalga Biçimi Üretim D/A Kartının Fonksiyonel Diyagramı Analog çıkış D/A kartları.

yuvalara gruplanan sayısal I/O hatlarının sayısıdır. sayısal olay sayma işlemi.4. bu uygulamaların tümü. kaynak ve geçit/kapı girişi.4 Sayaç / Zamanlayıcı I/O Kartları Sayaç/zamanlama devreleri. Her bir yuva genelde 4 veya 8 hattan oluşur. Şekil 3.9’da gösterildiği gibi. bir vuruş ve sürekli saatli çıkışlar ve karmaşık doluluk oranlı dalga biçimlerinin üretilmesi gibi birçok uygulama için kullanılmaktadır. [12] Şekil 3. Çıkış Kaynak n-bit Sayma Yazmacı Geçit Şekil 3.9 Bir Sayacın Basitleştirilmiş Modeli 35 .8 Tipik Sayısal I/O Kartı Blok Diyagramı III.1. tek bir çıkış ve dahili bir n-bit sayaç yazmacından oluşur. sayısal darbe zamanlaması.

5 Veri Toplama Yazılımı Veri toplama kartları yazılım olmadan çalıştırılamazlar. Yüksek hızda veri toplamada PCI kartlar. disk erişim süresi. ekran ve yazıcı ile olan haberleşmeleri yönetir. belirli bir uygulama için verinin sürekli ve doğru bir şekilde elde edilme. [13] 36 . [12] III. PC’nin veri toplamadaki hızını etkiler. interaktif bir panel.1. Bu uygulama yazılımı PC’de bir işletim sistemi altında çalışır.1 İşletim Sistemleri Bir işletim sistemi. Uygulama yazılımı. • Kullanıma LabVIEW) hazır uygulama yazılımından faydalanmak. bir veri günlükçüsü. komutları işlemek ve program çalışmasını kontrol etmek için kullanılan yazılımdır. Windows gibi çok görevli işletim sistemleri daha iyi sonuçlar vermektedir.1. veri işleme ve veri izleme yapılabilmesi için yazılım ile birlikte kullanılması şarttır. Ayrıca PC’nin mikroişlemci hızı. Bunların birbirlerine göre avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır. PC’nin standart ISA veya EISA yollarından daha avantajlıdır. Günümüzde en popüler işletim sistemleri DOS. bir haberleşme işleyici veya tüm bunların bir bileşimi olabilir. her geçiş oluştuğunda dahili sayaç yazmacını arttırarak kaynak girişindeki giriş sinyal geçişlerini sayan ve TTL uyumlu sinyallere tepki veren ve bu sinyalleri çıkışta veren sayısal bir cihazdır.6. [13] III.6 Ana Sistem Bir veri toplama sisteminde kullanılan PC. disk kapasitesi ve veri iletim tipleri. İşletim sistemi. İşletim sistemleri. uygulama yazılımı ile belirli bir sistemin donanımı arasında bir ara yüz kurulmasını sağlar. işlenme ve saklanma hızını büyük ölçüde etkiler. Herhangi bir sistem donanımını programlamak için üç farklı yazılım şekli kullanılabilir: • • Veri toplama kartının yazmaçlarını doğrudan programlamak. DOS gibi tek görevli işletim sistemi kullanılabileceği gibi. Kullanılan PC’de kurulu olan işletim sistemi de performansı etkileyen etmenlerden birisidir.Sayaç. disk sürücüsü. (Örneğin III. bilgisayarın kaynaklarını yönetmek. PC üzerinde veri toplama. Genellikle donanım ile verilen ve belirli görevlerle ilgili bir yazılım uygulaması geliştirmek için düşük seviye sürücü yazılımından yararlanmak.1. bir giriş çıkış programı. Windows ve UNIX’tir.

UNIX kabuk yazılımı. sadece ortaya çıktıklarında ilgilenebileceği bir mekanizmadır. UNIX’te tüm donanım ve yazılım nesneleri dosya olarak değerlendirilir ve dosya gibi çalışırlar.6. Windows. Donanım kesmeleri. tek ve homojen olan bir ara yüzün. İşlemcinin istisnai durumları. 37 . CPU’nun bir programı çalıştırmasına ve sabit bir dikkat gerektirmeden bu gibi I/O cihazlarına gerektiği gibi hizmet sağlamasına imkân verir. Yazılım kesmeleri ise yazılımlar tarafından üretilirler ve 256 farklı yazılım kesme çeşidi mevcuttur. çok kullanıcılı ve çok görevli bir işletim sistemidir. güçlü.DOS. Ancak CPU kartındaki bir çevrimdir. bir program ve çevre cihazları arasındaki tüm haberleşmeyi yönettiği anlamına gelir. işletim sisteminin birçok uygulama programını aynı anda çalıştırabilme yeteneğidir. bir bilgisayarın CPU’sunun. DOS-BIOS. insanlar ile bilgisayarlar arasındaki haberleşmeyi sağlamak amacıyla oluşturulan sembolik bir ara yüzdür.1. Büyütme kartlarının PC’nin hafızasına bilgi ilettiği mekanizmalardır. her biri sistem içinde belli bir göreve sahip olan çeşitli ana bileşenlerden oluşur. dosyaların sıralı şekilde yerleştirildiği. [13] UNIX işletim sistemi. Bu. büyütme yolu çevrimi değildir. DOS’tan farklı olarak. yeterli gerçek hafızaya ve hızlı bir diske sahip bilgisayarların hepsinde çalıştırılabilir. Windows’un aynı anda birçok uygulamayı çalıştırma kabiliyeti (çok görevlilik) ve uygulamalar arasında bilgi iletmesi. Bir PC’de ortaya çıkabilecek üç kesme grubu vardır. UNIX. Bu felsefe. uygulama programları için avantaj sağlamaktadır. DOS’un hem çok görevliliğini hem de grafiksel ara yüzünü oluşturan ilavesidir. yazılımda kural dışı bir işlem gerçekleştirildiğinde üretilir. Bir kesme. ağaç benzeri bir yapıya sahiptir. En önemli üç bileşeni. kullanıcı tarafından girilen komutları sistemin iç sözdizimi için talimatlara çevirir. Çok görevlilik. Her bir uygulama kullanıcının uygulamalar arasında geçiş yapmasını sağlayan kendi pencerelerine sahiptir. [13] III. DOS çekirdeği (kernel) ve komut işlemcisidir. UNIX dosya sistemi. CPU’nun dikkat etmesini gerektiren I/O cihazları tarafından elektriksel olarak üretilir. Grafiksel kullanıcı ara yüzü (GUI). tuşa basma ve COM porta gelen karakterler gibi önemli olaylarla.2 Kesmelerin Çalışması Kesmeler.

38 . Daha sonra kesme kontrolörü CPU’ya o anda sadece bir kesme talebi olduğu. Bu sinyal I/O cihazındaki kesme talep kilidi tarafından kilitlenir ve talep resetlenene veya CPU tarafından tanınana kadar kilitli kalır.DAQ Kartı VERİ YOLU CPU Öncelik düzenleme hattı IRQ Hattı Hafıza Öncelik Çipleri Şekil 3. daha düşük öncelikli bir kesmenin yürürlükte olduğu veya çeşitli kesmelerin beklemede olduğunun ancak bu kesme talebinin en yüksek önceliğe sahip olduğu gibi bir bilgi gönderir. öznelikleri belirleyerek CPU’dan kesme talebinde bulunan 8259A programlanabilir kesme kontrolörü PIC tarafından gerçekleştirilir. • I/O cihaz donanımı. bu IRQx kesme talebini. Bu görev. Kesme talebinin değerlendirilebilmesi için gerekli sistem ve uzaktaki I/O cihazı başlangıç halinde olması gerekir. [12] I/O cihazı bir kesme talebi bildirdiğinde. • Kesme kontrolörü. gelen veya bekleyen diğer talepler ile birlikte öncelik sırasına sokar. CPU’ya sistem RAM parite hataları veya güç düşüşü gibi önemli durumları bildirir. Maskelenebilir kesmeler ise daha az önceliğe sahip işlem istekleridir. Maskelenemeyen kesmeler.10 IRQ Donanım kesmeleri maskelenebilen ve maskelenemeyen kesmeler olarak ikiye ayrılır. Olay dizisi şu şekilde sıralanır. CPU’yu kesme hizmet yordamına yönlendirmek için sıralı bir olay dizisi oluşur. I/O cihazlarından gelen kesme taleplerini kabul eden. birden fazla kesme için PC’nin kesme yapısına öncelik verme metodu olmalıdır. kendi IRQx hattını 1 konumuna getirerek bir kesme talep eder. Sadece tek bir maskelenebilir donanım kesme hattı mevcut olduğu ve CPU’ya hizmete ihtiyaçları olduğunu bildirmesi gereken birçok I/O cihazı olduğundan.

[12] III. ISR’nin tamamlanması üzerine. Doğrudan hafıza erişimi (DMA) en yüksek veri iletim hızına imkân verir.6. Ana sistemde hangi CPU kullanılırsa kullanılsın. Birçok I/O cihazında ve veri toplama sistemlerinde daha yüksek hızda veri iletimi yapılmalıdır.11 DMA 39 . Bu darbelerin ilki kontrolördeki öncelik seviyelerini dondurur. CPU bu bilgi ile hizmet edeceği cihazın adresini belirler.3 Doğrudan Hafıza Erişiminin Çalışması (DMA) PC içindeki mikroişlemci tarafından kontrol edilen veri iletimleri CPU’yu önemli ölçüde meşgul etmektedir ve CPU bu sırada başka bir işlem yapamaz. Aynı zamanda bu işlemler düşük hızlardadır. halen çalışmakta olan programın sıradaki talimatı gerçekleştirmeye devam etmesi için CPU gerekli bilgiyi saklar. hafızaya ne zaman yazılacağını veya okunacağını belirlemek için adres ve veri hatlarının kontrolünü sağlayan bir DMA aksamına ihtiyaç duyulmaktadır. • • Kesme kontrolörü. [12] DAQ Kartı VERİ YOLU CPU Öncelik düzenleme hattı DMA Hattı Hafıza DMA Öncelik Çipleri Şekil 3. 8 bit kesme tipi bilgisini CPU’ya aktarır. ikincisi ise kesme tipi değerini talep eder.• CPU seçtiği kesme talebi için iki INTA darbesi göndererek kesme talebini onaylar.1. Örneğin kart hafızasındaki video kart adaptörüne ekran bilgisinin iletilmesi veya uzaktaki bir I/O cihazından PC’nin hafızasına veri iletimi yüksek hızlarda gerçekleştirilmektedir.

77 MHz’de çalışan 8088 CPU’ya dayanır.III. Çünkü bir taraftan mevcut genişleme kartları eski sürümleriyle uyumluluğu sağlarken. Mikrokanal Yolu: 1986’da IBM. ISA ve MCA yolu gelişimini engelledi. diğer firmaların uyumlu eklenti ürünleri geliştirmelerini sağladı. 32 bit genişliğinde veri aktarımına imkân sağlıyor ve 40 MBps hızında çalışmaktadır. Bu yüzden pek fazla yaygınlaşamamıştır. diğer taraftan 32 bit adres ve veri yolu olmayı başardı.4 Büyütme Yolu Standartları a. 20 adres hatlı ve 4. Genişletilmiş Standart Mimarisi Yolu (EISA) geliştirildi. Patentinden dolayı sadece IBM bilgisayarlarda kullanılmıştır.1. Teorik olarak saniyede 8 Megabit transfer yapabilmektedir. ISA Yolu: IBM firması 8 bit büyütme yolunun ayrıntılarını açıklayarak. paralel portlar ve yaygın olarak kullanılan Sound Blaster uyumlu ses kartları için kullanılmaktadır. Bu yeni patentli yol ile yolun yönetilmesi. 8 bit. gerçek yol efendisi yeteneği. Saat frekansı 10. [13] c. [13] 40 . blok istek ve blok patlama modu gibi ilave DMA iletim modları. b. EISA Yolu: 1988 yılında IBM MCA yoluna karşıt olarak. Pratikte ise en fazla 1 ya da 2 Megabit hızında çalışabilmektedir. XT veri yolu 8 bitlik iletişimi kabul eden en eski veri yollarından biridir. Bu yol endüstri standart mimari (ISA= Industry Standard Architecture) yolunun çıkış noktasıdır. Özellikleri arasında. MCA. ISA 16 bit genişliğinde en fazla 8 MHz hızında çalışabilmektedir.33 MHz’dir. Kişisel bilgisayarların IBM XT modelinden önceki sürümleri ve IBM PC. blok veri iletimi ve yol üzerinde farklı cihazların verilerinin karışmamasına imkân sağlamış oldu. Bu kart yolunun geliştirilmesi. cihazlar arasında kesme hatlarını paylaşma yeteneği ve uyumsuzluk yaratmayan otomatik büyütme kartı konfigürasyonu sayılabilir. piyasaya sürdüğü Intel 32-bit 80386 mikroişlemci ile birlikte Mikrokanal Mimari Yolunu da (MCA) dünyaya tanıttı. ISA yuvalar hızlı iletişime ihtiyaç duymayan seri. [13] 1984 yılında geliştirilmiş bir veri yoludur.6.

PCI. Güncel ana kartların çoğunda yer alan IDE denetçileri de PCI veri yolunu kullanırlar. aynı yuvalarda kullanılabiliyorlardı. Bu aralıklarda diğer cihazlarda CPU ile haberleşme imkânı bulurlar. EISA yuvalar halen sunucu tipi bilgisayarlarda kullanılmaktadırlar. işlemcinin verdiği görevleri tamponda bekleterek. artık birden fazla uygulamanın çalıştırılabilmesi için PCI yuvalar vazgeçilmez olmuştur. daha hızlı çalışmakta ve yolu geçici olarak serbest bırakabilmektedir. PCI.EISA 32 bit genişliğinde 8 MHz hızında çalışabilen bir veri yoludur. EISA kartlar ISA ile uyumlarından dolayı.77 6/8 10 8 33 33 33/66 100 Tablo 3. PCI. MCA gibi yollar kullanılmaktaydı. önceki işleri bitirebilir. Çünkü PCI.1 PC Yolu Sisteminin Gelişim Çizelgesi Sadece tek bir uygulamanın çalıştırıldığı dönemlerde ISA. kişisel bilgisayar ara yüz yoludur ve kısa sürede genişleme yuvası standartlarında neredeyse tek tercih edilen yol olmuştur. Bir sistemde normalde 3 veya 4 PCI yuva bulunur. PCI kartlar kendi kendilerini konfigure ederek sisteme kendilerini tanıtırlar. Ancak. 41 . Tüm PCI kartlar tak ve çalıştır (plug and play) özelliğine sahiptir. [13] d. Hızları kısa bir sürede 100 MHz’e yükseltildi. [12] Bu veri yolu ayrıca tamponlu şekilde üretildi. İşi bittiğinde tampondan yeni görevler alarak çalışmaya devam eder. YIL 1981 1984 1987 1989 1992 1993 1995 1996 1998 YOL IBM PC ISA IBM AT ISA MCA (PS/2) EISA VL PCI PCI PCI PXI BİTLER 8 16 16/32 32 32 32 32/64 32/64 32/64 FREKANS 4. compactPCI ve PXI Yolu: 1993 yılında 33 MHz hızında olan 32-bit ve 64-bit yol hatlarını kullanabilen PCI piyasaya sürüldü.

PC’yi en etkin şekilde kullanmak için. Donanım seçimi ve sistem tasarımı daha çok sistemin çalışacağı ortam ile alakalıdır.Şekil 3. veri toplama uygulamasının belirli şartlarının ilgili donanım ve yazılıma dikkatli bir şekilde adapte edilmesi gerekir.2 VERİ TOPLAMA VE KONTROL KONFİGÜRASYONU Veri toplama ve işleme uygulamalarında. gerekli sinyal şartlandırıcının tipi ve çevre koşulları da önemli birer faktördür. Gereken algılayıcı ve hareketlendirici cihaz sayısı ve bunların ana sisteme olan uzaklıkları. PC’nin gücü ve esnekliği DAQ sistemlerinin çeşitli şekillerde düzenlenmesine imkân sağlar. 42 .12 PCI Yapısı III.

13 Dağıtılmış I/O – Sinyal Verici Modülleri 43 . sayısal I/O kartları. filtreleme. sayısal vericilerdir. Dönüştürülen veri. ayırma gibi gerekli tüm sinyal şartlandırma fonksiyonlarını gerçekleştirir ve sayısal dönüşümü gerçekleştirmek amacıyla bünyesinde bir mikroişlemci ve bir A/D dönüştürücü barındırır. Gürültülü ortamlarda ısıl çiftler ve gergi ölçer gibi algılayıcılardan alınan çok küçük sinyallerin uzak mesafelerde iletimi oldukça güçtür. Ayrıca bilgisayarın hafızası ve değişen çıkışları için en hızlı veri iletme metodudur. takmalı I/O kartlara verilebilecek örneklerden bazılarıdır. Sistemden uzakta sinyal şartlandırma modülleri ile birlikte kullanılan dağıtılmış I/O sistemleri algılayıcıların uzakta kaldığı durumlarda iş görebilirler. Veri toplama ve kontrolü amacıyla kullanılabilecek en ekonomik seçenektir. sayaç zamanlayıcı kartları. D/A kartları. Algılayıcılar ve hareketlendiriciler genellikle.En yaygın kullanılan sistem konfigürasyonları aşağıdaki gibidir: • • • • Bilgisayar takmalı I/O Dağıtılmış I/O Tek başına çalışan veya dağıtılmış günlükçüler ve kontrolörler IEEE-488 cihazları Doğrudan bilgisayarın büyütme yoluna takılan takmalı I/O kartları en fazla kullanılan yöntemdir. bilgisayara bir RS–232 veya RS–485 haberleşme ara yüzü ile iletilir. osiloskop gibi belirli özelliklere sahip kartlar. yükseltme. Bu cihazlar. motor kontrol kartları. Dağıtılmış I/O’ların en yaygın kullanıldığı şekillerden biri. [12] Şekil 3. verinin işlendiği ve saklandığı bilgisayardan uzakta bulunmaktadırlar. Takmalı büyütme kartları daha çok algılayıcı veya hareketlendiricinin PC’ye yakın olduğu durumlarda tercih edilirler.

Bilgisayar üzerine takılan. fonksiyonel ve ana sisteme bağlanmamış olmasına rağmen çalışmaya devam edebilmesidir. IEEE . tek başına çalışan günlükçüler/kontrolörlerin kullanılması. Bu durumdan dolayı GPIB laboratuvar ve endüstriyel test ortamlarında tercih edilmektedir.488 (GPIB) hızlı. birimin uzak bir konuma yerleştirilmesi gereken yerlerde veya uygulamanın bir bilgisayara sürekli bağlantıya imkân vermediği durumlarda kullanılmaktadırlar. Bir laboratuvar ortamında tek başına çalışan farklı birtakım cihazlardan veri toplama ihtiyacı üzerine geliştirilmiş olan GPIB. [12] 44 . Bunun sebebi bir kez programlandıktan sonra tek başına çalışan günlükçünün. yoldaki her bir cihazı adresleyen ve birbirleri ile haberleşecek cihazları başlatan bir GPIB kontrolör kartına ihtiyaç duyulmaktadır. sistem güvenilirliğini arttırmaktadır. Tipik iletim hızları.Şekil 3. Bu yöntem. kısa ortak bir paralel veri haberleşme yolu ile 15 cihaza kadar aynı anda haberleşme imkân verebilen. 1 Mbyte/s derecesindedir ve 20 metrede işlem yapabilmektedir. esnek ve laboratuvar ortamındaki cihazların bağlanmasında faydalı olmasından dolayı geniş çapta kabul görmektedir. yüksek hızlı bir paralel haberleşme ara yüzüdür.14 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi Akıllı sinyal şartlandırma modüllerinin faydalarını sağlamanın yanında uzaktan karar verme kabiliyeti ile birlikte.

0 V iken mantıksal 1 ise 5 V’tur. • • • • • Veriyi iletmek için kullanılan elektrik sinyallerinin tipi İletilmekte olan her bir simge için kullanılan kodların tipi Karakterlerin anlamı Veri akışının nasıl kontrol edildiği Hataların nasıl tespit edildiği ve düzeltildiği Fiziksel ara yüze ve bağlantılarına uygulanan donanım kuralları. Toplam 128 adet karakteri temsil edebilir. Hattaki gerilim sinyalinin zıttı bir sinyal verici tarafından gönderilerek.3 SERİ VERİ HABERLEŞMESİ RS 232 seri portunun IBM PC tarafından standart olarak kullanılması. bilgisayarlarda olduğu gibi ikili sistem üzerine kurulmuştur. semboller ve haberleşmede kullanılan kontrol kodlarını temsil eder. Bu kod her bir karakteri temsil etmek için 7-bitlik ikili alan kullanır ve büyük ve küçük harfler. bir veri 45 .III. Tüm veri haberleşme sistemleri. alıcı ile vericinin iletilen kodlardan aynı anlamı çıkarması gerekir. işaretler. veri haberleşme hattı üzerinden iletilmek üzere standart bir ikili koda dönüştürme sürecidir. Simpleks bir sistem tek bir yönde veri iletir. Kodlama mesaj verisinin. veri sadece tek bir yönde veya her iki yönde de gönderilebilir. ara yüz standartları olarak adlandırılırken. rakamlar. Veri haberleşmesinde kullanılan en yaygın karakter kümesi Karşılıklı Bilgi Değişimi İçin Standart Amerikan Kodu (ASCII) ‘dur. aşağıdaki bileşenlerden oluşmaktadır: • • • Verinin kaynağı Haberleşme ağı Alıcı Hem alıcı hem de verici arasında başarılı haberleşme gerçekleştirmesine imkân sağlamak için aşağıdaki faktörler üzerinde anlaşmaya varılmalıdır. [12] İki cihazı birbirine bağlayan herhangi bir haberleşme sisteminde. Veri toplama ve kontrol sistemlerinde birçok cihazın sisteme bağlanması ihtiyacından RS 485 haberleşme ara yüzünün gelişimi sağlanmıştır. Bir haberleşme ara yüzünde bir mesajın iletilebilmesi için. Seri haberleşmede kullanılan hat normalde sabit negatif gerilimde tutulur. veri akışının kontrolü ve biçimi ile hataların düzeltilmesi için kullanılan yazılım kurallar protokol olarak adlandırılır. Mantıksal 0. Tüm veri haberleşmeleri. Dubleks bir sistem ise her iki yönde de veri aktarabilir. PC ara yüzü bulunan diğer enstrümanların ve tek başına çalışan günlükçülerin bu haberleşme ara yüzünü tercih etmesine sebep olmuştur.

genelde saniyedeki bit sayısı veya bps cinsinden ölçülür. EIA-232 standardı ara yüzün elektriksel ve mekanik ayrıntılarını tanımlar. Veri iletim hızları. III. radyo vb.1 RS-232-C Ara Yüz Standardı Elektronik Endüstrileri Birliği (EIA) RS-232 ara yüz standardı. eşeksenli kablo. bir protokol değildir. [12] Mantıksal 0 (Boşluk) 0 Volt 0 1 Mantıksal 1 (İşaret) Başlama Biti 0 1 0 1 0 1 1 1 Boşta Veri Bitleri Parite Biti Durma Biti Şekil 3 15 Tipik Bir Seri Eş Zamanlı Veri Mesajının Biçimi Verinin bir haberleşme ara yüzünde kaynaktan alıcıya iletilebileceği en yüksek hız birçok faktöre bağlıdır: • • • • • • Her bir uçtaki devrelerin tipi ve karmaşıklığı (ara yüz) Haberleşme hattı (bükmeli çift. tüm seri veri ara yüz standartlarının muhtemelen en popüleridir. Parite bitinden sonra tercihe bağlı olarak 1. Durma biti ile birlikte hat bir başka veri için boş duruma geçmiştir.1½ veya 2 durma biti gönderilir.gönderileceğinin ilk haberi alıcıya ulaştırılır.) Gönderici ile alıcı arasındaki mesafe İletilmekte olan verinin miktarı Veri iletimi ile ilgili ek yük Kabul edilebilir ek yük Veri hızı ne kadar düşük olursa hatalar o kadar az olacaktır. Bunu takip eden 7 bit örneğin ASCII kod ile bir karakterdir. Bu başlama bitidir. Alıcı karakterin farklı bitlerini sırası ile alır.3. Seri ikili verinin karşılıklı değişimini kullanan veri terminal cihazı (DTE) ile Veri Haberleşme Cihazı (DCE) arasındaki ara yüzü tanımlar. [12] 46 . Veri bitlerinin sonunda alıcının olası hataları belirlemesi için bir parite biti eklenebilir. ABD’nin EIA Mühendislik Bölümü tarafından 1969’da yayınlanmıştır.

• • • Mantıksal 0’ın iletilmesi için + 5 V’tan + 25 V‘a Mantıksal 1’in iletilmesi için – 5 V’tan – 25 V’a Tanımsız Mantık seviyesi için + 5 V’tan – 5 V’a III.EIA-232 standardı. 1 2 3 4 5 6 7 8 20 22 Şase Toprağı – Koruyucu Veri İlet (TxD) Alınan Veri (RxD) Gönderme Talebi (RTS) Göndermek İçin Temizleme (CTS) Veri Kümesi Hazır (DSR) Sinyal Toprağı (Ortak) Veri Taşıyıcı Tespit (DCD) Veri Terminali Hazır (DTR) Çalma Göstergesi (RI) 1 2 3 4 5 6 7 8 20 22 23 Mikrobilgisayar DTE Modem DCE Şekil 3.1 Elektriksel Sinyal Karakteristikleri Ara değişim sinyallerinin ve ilgili devrelerin topraklama karakteristikleri ve gerilim seviyeleri gibi elektriksel sinyalleri tanımlar.3. üç ana bileşenden oluşur: III. Bu bağlayıcılarda kullanılan pimler farklı şekillerde tahsis edilebileceği gibi genellikle DB-9 ve DB-25’in pim tahsisleri aşağıdaki tabloda belirtildiği gibidir.2 Ara Yüzün Mekanik Karakteristikleri DB-25 bağlayıcısı (D tipi 25 pim) RS-232 C tarafından belirtilmemesine rağmen kullanıcılar tarafından çok benimsendi.16 Bir Bilgisayarla (DTE) bağımsız bir kontrolörün (DCE) RS-232 alıcısında aşağıdaki sinyal gerilim seviyeleri tanımlanır: • • • Mantıksal 0’ın iletilmesi için + 3 V’tan + 25 V’a Mantıksal 1’in iletilmesi için – 3 V’tan – 25 V’a Tanımsız Mantık seviyesi için + 3 V’tan – 3 V’a Alıcıda bu gerilim şartlarını sağlamak ve gerilim düşümlerinin üstesinden gelebilmek için RS-232 verici biraz daha yüksek gerilimler üretmelidir. [12] 47 .1. Bazı cihazlarda DB-9 bağlayıcı 9 pim üzerinden haberleşme sağlamaktadır.3.1.

3. DTE ve DCE şaselerinin her iki uçta 48 .3 Karşılıklı Değişim Devrelerinin Fonksiyonel Tanımı EIA devre fonksiyonları.Gerilim (deney) Atanmamış Sec rec’d hat sinyal dedektörü/veri Sec göndermek için temizle Sec iletilen veri Verici sinyali DCE eleman Sec alınan veri Alıcı sinyali DCE eleman Yerel geri döngü Sec gönderme talebi DTE hazır Uzaktan geri döngü/sinyal kalite Çalma göstergesi Veri sinyal hızı İletim sinyal DTE eleman Deney modu Tablo 3.Pim Numarası 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 DB-9 bağlayıcı IBM 232 pim tahsisi Alınan hat sinyali Alınan veri İletilen veri DTE hazır Ortak sinyal / toprak DCE hazır Göndermeye talebi Göndermek için temizle Çalma göstergesi Koruma DB-25 bağlayıcı EIA-232 pim tahsisi İletilen veri Alınan veri Gönderme talebi Göndermek için temizle DCE hazır Sinyal toprağı / ortak Alınan hat sinyali + Gerilim (deney) . Amaçları. DTE’ye atıf yaparak aşağıdaki gibi tanımlanır: • Pim 1: Koruyucu toprak (koruma) : Her iki uçtaki koruyucu toprak pimleri nadiren bağlanır.1.2 EIA-232 için yaygın DB-9 ve DB-25 pim tahsisleri III.

Modem CTS’yi bildirdiği zaman. • Pim 2: İletilen Veri (TxD) : Bu hat DTE’deki pim 2’den DCE’deki pim 2’ye seri veri taşır. DTE Hazır. cevap tonu ve veri kümesi hazır anlamına gelen. • Pim 6: Veri Kümesi Hazır (DSR) : DCE’nin hazır olduğu anlamına gelir. artık veri göndermenin güvenli olduğunu bildirir. Cevap modunda. Toprak akımlarının dolaşmasını engellemek için sadece bir tarafta da bağlanabilir. modem tarafından bildirilir. RTS hattını seçene kadar CTS hattını seçmeyecektir. • • Pim 3: Alınan Veri (RxD) : Bu hat DCE’deki pim 3’ten DTE’deki pim 3’e seri veri taşır. Pim 8 uzak taşıyıcıyı aldığında ve bağın süresi boyunca bildirilmiş halde kaldığında. Pim 23: Veri Sinyali Hız Seçici (DSRS): İki veri hızı mümkün olduğunda. pim 23 bildirilerek daha yüksek olan seçilir. • • Pim 22: Çalma Göstergesi: Hat üzerinde bir çalma olduğunda aktif olur. iki saniye süre ile Mantıksal 1 sinyali gönderir. • Pim 7: Sinyal Toprağı (ortak) : Veri iletme ve alma sinyalleri için ortak geri dönüş hattıdır. • Pim 8: Veri Taşıyıcı Tespiti (DCD) : Ayrıca alınan hat sinyal detektörü olarak da adlandırılır. İletme sırası DTE’ye geldiğinde. RTS’yi engeller. modeme haber verir. otomatik arama için bildirilmelidir. Pim 4: Gönderme Talebi (RTS) : RTS hattı. telefon kapanana kadar. • Pim 5: Göndermek için Temizle (CTS) : Yarı dubleks bir sistem alma işlemini gerçekleştirirken. Başlama ve cevap modunda. Bu hat donanım kontrolü yapmak için CTS hattıyla birlikte kullanılır.da aynı potansiyelde olmasını sağlamaktır. 49 . • Pim 20: DTE Hazır (Veri Terminali Hazır): Bu pim. DTE’den DCE’ye bir gönderme talebidir. modemin hatta anahtarlamasına imkân verir. RTS pimine bildirerek. DTE. İki uç arasındaki pim 7’ler arasındaki bağlantı karşılıklı olarak her zaman yapılır. DTE’ye. Hattın boşta olması sırasında hat negatif bir gerilimde tutulur. DCE ve DTE.

grafiksel olarak desteklenmiştir. veri kümesinin hazır olduğunu 6. Başlatma terminal DTR’sini bildirir. Bu uzaktaki bilgisayardan başlatan tarafa veri iletimine imkân verir. Alıcı modem o zaman göndermek için temizle bilgisini pim 5 (CTS) üzerinden belirtir. Modem. pimden (DCD) bildirir. daha sonra. Uzaktaki bilgisayarın veri terminalinin çağrıları almaya hazır olduğunu pim 20 (DTR) üzerinden bildirir ve gönderme talebi pim 4’ten (RTS) aktif hale getirir.3. Çoğu zaman DTR pasif duruma getirilir. • Alıcı modem telefonu cevaplar ve başlatan uca bir taşıyıcı sinyal gönderir. Alıcı modem de göndermek için temizle hattını 5. Ancak böyle bir sistemin çalışmasını da kapsadığından yarı dubleks sistemin çalışma metodu aktarılarak. • • Veri iletimi. pim (CTS) üzerinden pasif hale getirir. Birkaç saniye sonra da DCE’nin hazır olduğunu pim 6 (DSR) üzerinden bildirir. başlatan terminale veri iletimine devam edebileceğine dair kısa bir mesaj gönderir. başlatan terminalden uzaktaki bilgisayara devam eder.III. darbeli ON/OFF şeklinde çalma olduğunu pim22 (RI) üzerinden bildirir. Başlatan modem. Başlatan terminal. Karşılıklı değişim tamamlandığında. Uzaktaki alıcı bilgisayar. CTS hattını aktif yaparak iletimin devam edebileceğini belirtir. • Veri daha sonra pim 2 üzerinden DTE’den alıcı modeme iletilir. her iki taşıyıcı da pasif duruma geçer. RTS ve DCE’nin (veya DSR’nin) başka bir iletişime hazır halde olduğu anlamına gelir. pimden (RTS) pasif hale getirir. taşıyıcı sinyalini pasif duruma getirir. her iki uçta da hiçbir RTS/CTS etkileşimi olmaz. uzaktaki bilgisayarın numarasını arar. pimden (DSR) bildirerek cevap verir. Başlatan modem. Bu CTS. 50 . • • Alıcı modem. pim 3 üzerinden başlatan terminale veriyi iletir. [12] • • Başlatan kullanıcı. veri taşıyıcı tespitini 8. Alıcı modem. • Başlatan modem. • Alıcı terminal.4 EIA-232 Ara Yüzünün Çalışma Dizisi Günümüzde genellikle tam dubleks haberleşme kullanılmaktadır.1. Tam dubleks çalışma. veri taşıyıcı tespit sinyalini başlatan modem tarafından pasif hale getirilmiş olduğunu belirler ve RTS hattını 1 konumuna getirir. alma ve göndermenin aynı zamanda gerçekleşmesini sağlar. gönderme talebini 4. Bu durumda.

iki hat üzerinde 5 V’luk bir diferansiyel gerilim üretir. Yüksek empedans durumunda hat sürücüsü hiç akım çekmez ve hatla bağlantısı kesik olarak gözükür. Aynı hat üzerinde 32 hat sürücüsüne ve 32 hat alıcısına imkân verebilir. 10 Mbps hızda.17 Bir EIA-232 Karşılıklı Veri Değişiminin Örnek Çalışması III. Sadece iki telli iletim hattı ve sinyal toprağı hattı kullanılması sebebiyle avantajlıdır. [12] RS-485’in getirdiği yenilik. RS-485 ara yüzüne ilişkin hat sürücüsü.3. [12] Hat gerilimleri mantıksal 1 için . Bir anda sadece bir hat sürücüsünün etkin olmasına rağmen. iki telli. yüksek empedans şeklinde 3 durumda çalışmasıdır. hat sürücü tümleşik devresindeki bir kontrol pimi tarafından belirlenir.2 RS-485 Arayüz Standardı EIA RS-485 standardı. 1200 metre uzaklığa kadar. aynı hat üzerinden 32 alıcı ve sürücüsüne güvenli iletişim imkânı tanır.5 V ile + 6 V arası değişir. mantıksal 1 ve mantıksal 0’ın haricinde.Şekil 3.5 V ile – 6 V arasında iken mantıksal 0 ise + 1. 32 hat birden aynı 51 . yarı dubleks. dengeli çok düşüşlü haberleşmeler için tasarlanmıştır. Tam dubleks hatlarda 4 tel kullanılır. Bu “seçilemez olan” durumu.1.

Farklı yıllarda geliştirilen üç standardı kapsayarak GPIB olarak bilinen arayüz tasarımı. programlanabilir test aygıtlarını kontrol etmek için ilk olarak 1965’te Hewlett Packard firması tarafından geliştirilmiştir. Ana sistem efendi olarak. karışıklığın ortaya çıkması durumunda akım sınırlaması yapar. RS-485. Çok düşüşlü bir sistemde. 52 . hızı ve faydaları sebebiyle endüstriyel kontrol çevrelerinde kabul görmüştür. sisteme bağlı cihazları (köle) kontrol eder Şekil 3.18 RS-485 Çok Düşüşlü Şebekeler III. 1978 ve 1987 yıllarında geliştirilen standart ilk kez farklı firmaların ürettiği cihazların standart bir kablo ile birbirleri ile haberleşmesini sağlamıştır. her bir terminale benzersiz adresler tahsis edilmelidir.3. karışıklığa neden olmamak için. Programlanabilir aygıtların bilgisayara bağlanmasındaki esnekliği. hangi cihazın aktif olduğunu belirlemek için yazılım önem kazanmaktadır.3 IEEE 488 Standardı GPIB olarak da bilinen haberleşme standardı. [12] RS-485 ara yüz standardı. Farklı firmaların üretimleri olan kontrolörlerin haberleşmesinde hızlı ve güvenilir bir standart belirlemek amacıyla 1975 yılında IEEE Standart 488’i yayınlamıştır. Şebekedeki ve yönetir. bir çok sayısal vericinin veya bağımsız kontrolörün aynı hatta bağlanması ile veri toplama ve kontrol sistemlerinde çok tercih edilir.hatta bağlanabilme özelliğini gösterir.

19 20 mA Akım Döngüsü Ara Yüzü 20 veya bazen 60 mA bir akım seviyesi mantıksal 1’i. RS-485 cihazları ile irtibat kurmak amacıyla dönüştürücüler geliştirilmiştir. Bir akım sinyalinin kullanılmasından dolayı diğer gerilime dayalı standartlara göre çok uzun mesafelerde (1km) haberleşme sağlanır. Böylece aygıtlar kontrol edilebilir ve veri bir kontrolör veya yazıcıya iletilebilir.4 20 mA Akım Döngüsü EIA-232’ye dayalı yaygın olarak kullanılan. Şekil 3. Bu arayüz genelde. 53 .ortak paralel bir veri haberleşme yolu üzerinden 15’e kadar cihazın eş zamanlı olarak bağlanmasına imkân verir. [12] III.3. Uzun hatlarda daha yavaş iletişim sağlamasına rağmen. Bunun yanı sıra gürültülü ortamlarda iki RS-232 cihazı arasındaki iletişimi uzak mesafelerde yapabilmek için de dönüştürücülerden yararlanılır. endüstriyel alanlarda çok sık kullanılmaktadır. [12] III. ancak standardın bir parçası olamayan bir yöntemdir. gürültülerden çok az etkilenir. Bir çok endüstriyel cihaz ve özellikle PC’ler RS-232 portlarını kullandığı için. Bu yöntemde bir gerilim sinyali yerine akım sinyali kullanılır. Alıcı akım döngüsü ve verici akım döngüsü için ayrı ayrı teller kullanılır. GPIB yolu her uçta standart bağlayıcılar ile birlikte 24 telli koruyuculu bir kablo içinde taşınır.5 Seri Arayüz Dönüştürücüleri Arayüz dönüştürücüleri. 0 mA akım seviyesi ise mantıksal 0’ı ifade eder. endüstriyel bir ortamdaki yazıcılar ve terminaller arasında kullanılır.3. özellikle RS-232’den RS-485’e.

Genellikle haberleşme ara yüzünde iletilen verinin paketlenmesi ile ilgili kuralları kapsar. Protokol haberleşme sisteminin doğru çalışması için önemlidir.[14] 54 . [12] DeviceNET endüstriyel araçları yüksek düzey kontrolörlere bağlamakta kullanılan düşük düzey ağdır. Sistemi başlangıç konumuna getirmek. ASCII tabanlıdır. bilgisayarı ve cihazı.20 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Blok Diyagramı Şekil 3.21 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Sinyal Akış Diyagramı Haberleşme şebekesi uzun mesafeler üzerinde çalıştığı zaman. akış kontrolü. DeviceNET. değişik üreticilerin ürünlerini bir arada kullanabilmenize imkân tanır. bir haberleşme şebekesindeki verici ve alıcı arasındaki karşılıklı veri değişimini yöneten ortak kurallar kümesidir. hat kontrolü.6 Protokoller Protokol. Birçok uluslararası kurum ve bilgisayar satıcılarının zamanla geliştirdikleri birçok protokol bulunmaktadır. uzun haberleşme kablolarında oluşabilecek güç taşmalarından korur.3. PC’yi veri toplama ve kontrol donanımına bağlayan seri haberleşme donanımı üzerindeki protokoller. Böylece haberleşme ile ilgili problemlerin kolayca giderilmesi sağlanır. arayüz dönüştürücülerinin faydalı bir özelliği optik ayırmadır. Bu özellik. [12] III. çerçeveleme ve çerçevelemenin eş zamanlı hale getirilmesi. hata kontrolü ve zaman aşımı kontrolü gibi önemli özellikleri mevcuttur.Şekil 3.

Tablo 3.3 Alan Yolu Karşılaştırma Tablosu 55 .

ağ sensörleri. kontrol makine ve sistem parçaları için de kullanılabilir. tamamen dijital. seri ve iki yollu bir iletişim sistemidir. günümüzde dünya çapında bir standarttır. Uluslar arası standartlara uygun olan INTERBUS. Aktarım hızı 500 kbps olan INTERBUS. FOUNDATION alan yolu. Topolojisi aktif çevrim halkasıdır. Fabrika. üretim ağı hiyerarşisinde dijital ağların temel bir grubudur. Alan uzunluğu maksimum 400 m olmakla birlikte.[14] Farklı üretilen ürünlerin uygulama alanları arasında iletişim sağlamak için kullanılan INTERBUS alan yolu sistemi sürekli olarak gelişmektedir. açık INTERBUS alan yolu sistemi. PROFIBUS güçlü ve çok yönlü iki hat üzerinden iletişim sağlayan alan yol sistemidir. iki uzak alan sürücüsü kullanılarak 13 km alanda da kullanılabilir. 9 ile 32 V arasında iletişim sağlayan FOUNDATION alan yolu 1900m alanda kullanılabilmektedir. tüm giriş. Hat üzerinden 127 sürücü aynı anda haberleşebilir. Alan yolu çevre elemanları. makineler ve diğer donanımlar arasında döşenir. Şu anda CiA adlı bağımsız bir grup özelliklerini belirlemekte ve gerçekleştirmektedir. Yol kablosu alanda kullanılan sürücüler. 10 Mbit/s Hıza sahiptir. 56 . çıkış ve kontrol sisteminde ortak kullanılan tüm sürücüleri birbirine bağlar.CAN öncelikle endüstriyel tıbbi ve taşınabilir uygulamalarda düşük maliyetli çözümler getirmek üzere geliştirilmiş sayısal iletişim ağıdır. CAN otomotiv endüstrisinde araç içi iletişimde ve endüstriyel otomasyon uygulamalarında çok popülerdir. Seri alan kablosu. III. maksimum 4096 I/O noktasına imkân verir.4 DAĞITILMIŞ VE BAĞIMSIZ GÜNLÜKÇÜLER İLE KONTROLÖRLER Bağımsız günlükçüler ve kontrolörler gerçek dünya sinyallerini ölçmek kaydetmek veya bir sistemi kontrol etmek için tasarlanmıştır. Modem otomasyonu için benzersiz. kurulum ve kontrol sürücüleri iletişiminde bir yerel alan ağı gibi çalışır. FOUNDATION alan yolu işlem ve imalat otomasyon uygulamalarının ikisinde de kullanılmaktadır. 1900m alanda kullanılabilen PROFIBUS uzak alan sürücüsü ile 24 km’ye kadar iletişim kurabilir. Bazı özellikleri ile takmalı kart ve dağıtılmış I/O’lardan ayrılmaktadır.

III. veri toplayabilir.22 Bağımsız Bir Günlükçü/Kontrolörün Hafıza Kartı İle Programlanması Kredi kartı büyüklüğündeki taşınabilir hafıza kartı.1 Çalışma Metotları Bağımsız günlükçüler ve kontrolörler. Bu esneklikle cihazlar.4. ana sistemin uzakta bulunduğu veya cihazın ana sisteme bağlanamadığı durumlarda rahatlıkla kullanılabilir. Bağımsız günlükçüler ve kontrolörlerin programlanması ve günlüğün ana sistem tarafından tutulması amacıyla RS 232 seri haberleşme ara yüzü veya hafıza kartları kullanılabilir. Bu program cihaz tarafından yorumlanır ve çalıştırılır. analiz ve kontrol yapabilir. ana sisteme direk bağlı veya ana sisteme uzaktan modem aracılığı ile bağlı şekilde çalıştırılabilirler. Ancak bu sistemde bilgisayarın RS232 üzerinden kart bilgilerini okuyabilmesi için bir kart okuyucuya ihtiyacı vardır.1 PCMCIA Kartları Kullanılarak Verinin Programlanması ve Günlüğün Tutulması Şekil 3. Başlangıçta programlandıktan sonra bağımsız olarak cihaz tek başına ölçümleri yapabilir. Böyle bir sistem.1.4. karmaşık veri toplama ve kontrol fonksiyonlarını gerçekleştirebilen ve mevcut sistem şartlarına bağlı kararlar verebilen akıllı cihazlardır. bağımsız. Bu amaçla başlangıçta ana sistem tarafından. [12] 57 . ASCII tabanlı olarak programlanmalıdırlar.III. veriyi ve programları taşımak için güvenli bir ortam sağlar.

RS-232 haberleşme ara yüzü kullanılarak ana sisteme bağlanamayacak kadar uzakta ise.4. Böyle bir sistemin güç kaynağı şarj edilebilir ve değiştirilebilir olması göz önünde bulundurulmalıdır.4. diğer ana sistemlerin. özellikle zorlu ortamlarda çalıştırılması gerektiğinde eğer sürekli modem bağlantısı kurmak imkânsız ise. Günlükçü/kontrolörün.III. bağımsız çalışma tercih edilir. Böylece veri sık bir şekilde yüklenebilir.1. Bir veya daha fazla cihazın geniş bir fiziksel alana dağıtıldığı yerlerde. bu şekilde ana sisteme aktarılarak veri toplama ve kontrol sağlanmış olur. Cihaz ilk başta bir ana bilgisayardan programlanır.1. Uzak bir elektrik istasyonu için yapılması gereken ölçümler sonucunda toplanan veriler.3 Ana Sisteme Doğrudan Bağlantı Ana sisteme RS-232 haberleşme ara yüzü ile doğrudan bağlanan cihazlar.4 Ana Sisteme Uzaktan Bağlantı Ana sisteme bağlantı telefon veya radyo haberleşmesi vasıtasıyla. Ayrıca cihazın hafızasındaki bilgi kart veya diz üstü bilgisayar ile periyodik olarak ana sisteme kaydedilebilir. Bu uygulamanın bir avantajı. günlükçü/kontrolör. bir modem kullanılarak yapılır. izlenebilir ve sistemin kontrolü sağlanır.4.1. daha sonra yerel bir güç kaynağından beslenecek şekilde çalışmaya bırakılır. III. [12] 58 . En çok. en yaygın olan ve en yüksek sistem güvenilirliğini sağlayan sistemi oluştururlar. kritik süreçlerin sabit izlenmesi ve kontrol edilmesi gereken yerlerde kullanılırlar. radyo bağlantısı kurularak iletişim sağlanabilir.2 Bağımsız Çalışma Cihazın uzaktan. haberleşme ara yüzüne bağlıdır. Bir başka yaşanan sıkıntı bağımsız hafıza birimlerinin kısıtlı olmasıdır. ana sisteme göre yer alabileceği en büyük uzaklık. yazıcıların veya terminallerin diğer günlükçü/kontrolörlerin RS-232 portlarına bağlanabilmesi ve böylece sistem güvenilirliğini daha da arttırmasıdır. [12] III.

23 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi 59 .Şekil 3.

TEZ ÇALIŞMALARI IV. Dreamweaver. Macromedia Authorware programı ile ders içerikleri siteye ders konuları olarak eklenerek site tamamlanmıştır. LabVIEW programı son yıllarda veri toplama. uygulamaları ve uzaktan öğrenim hakkında içerik bilgileri toplanmıştır. bir uzaktan öğrenim uygulamasında olması gereken özellikler belirlenmiştir. Ancak Türkiye’de LabVIEW programı yeni yeni firmalar ve 60 . Daha sonra sitenin oluşturulması için gerekli içerikler toplanmıştır. IV. Macromedia Türkiye Temsilcisi Medyasoft ve LabVIEW programı geliştiricisi National Instruments Türkiye Temsilcisi E3TAM şirketleri ile irtibata geçilerek gerekli doküman ve CD’ler tedarik edilmiştir. LabVIEW programı.BÖLÜM IV. Flash ve Freehands programları yardımı ile oluşturulan bir e-öğrenim internet sitesi ile öğretilmek istenmiştir. LabVIEW programı uluslararası endüstri ve akademik kurumlarda kendisini yetenekleri ve esnekliği ile kabul ettirmiştir. Fireworks. örnek e-öğrenme uygulamaları incelenerek. özellikleri.2 KULLANILAN PROGRAMLARIN SEÇİM KRİTERLERİ Bu çalışmada NI firmasının geliştirdiği LabVIEW programı Macromedia firmasının geliştirdiği Authorware. işleme ve görüntüleme işlemleri için laboratuvarlarda tercih edilen bir program olmuştur. Konu ile ilgili yayınlanmış bildiri ve makaleler incelenerek konu hakkında genel bir bilgi sahibi olunduktan sonra. LabVIEW programı ile ilgili el kitapları Türkçeleştirilmiştir.1 ARAŞTIRMA YÖNTEMİ Tez çalışmasına başlamadan önce.

istenilen görüntüyü elde etmek Şablonları kullanarak sayfa görünümünü oluşturmak Javascript ve Dreamweaver davranışları ile sayfalara etkileşim katmak İçinde yazı alanlar.3 KULLANILAN PROGRAMLARIN ÖZELLİKLERİ IV. Macromedia Dreamweaver MX Web sitelerinin oluşturulması. Yıldız Teknik Üniversitesi. elle kodlamada deneyimli geliştiricilerin gerektiğinde doğrudan kodlarla çalışmasına izin verir. Bu laboratuvarlarda akademik düzeyde eğitim verilmeye ve araştırmalar yapılmaya başlanmıştır. animasyon hazırlama ve resim işleme konusunda hem birbirleri ile uyuşan hem de kabul görmüş programlardır. Ancak Türkiye’de sadece bu program ile ilgili yayınlanmış Türkçe bir kaynak kitaba rastlanamamıştır. Marmara Üniversitesi. IV. yönetimi ve bakımı için görsel araçları ile metin tabanlı HTML düzenleme özelliklerini birleştirmektedir. radyo butonları bulunan formlar oluşturmak programı ile aşağıda belirtilen işlemleri rahatlıkla 61 . eğitim materyalleri hazırlama. Bu esnek program ileri teknikleri erişilebilir ve kolay kullanılabilir kılar. [15] Dreamweaver gerçekleştirebiliriz: • • • • • • Web sayfaları ve siteleri oluşturmak. yönetmek ve yaşatmak Araçları ve panelleri kullanarak grafikleri yerleştirmek. hem koda bağlı olarak.3. Doğuş Üniversitesi tarafından LabVIEW programının ve ilgili donanımların bulunduğu laboratuvarlar kurulmuştur [14]. Boğaziçi Üniversitesi.üniversiteler tarafından kullanılmaya başlanmıştır. onay kutuları.1 Dreamweaver Dreamweaver Macromedia firmasına ait olan. Gaziantep Üniversitesi. Ayrıca programlar esnek. Bu güçlü tasarım. Yeni başlayanlara Web sayfaları oluşturmak için gerekli araçlara hızlı bir erişim sunarken. hem de görsel temalar ile internet sayfaları oluşturmamıza yardımcı olan programdır. kullanımı rahat ve internet sitesi oluşturmaya yatkın programlardır. çerçeveler ve iç içe stil sayfalarını (CSS) kullanarak. kod ve başvuru özelliklerinin birleşimi ile hem yeni başlayanlara hem de ileri kullanıcılara pek çok fayda sağlar. butonları değiştirmek ve bağlantıları oluşturmak Tablolar. internet sitesi oluşturma. E-öğrenim uygulaması oluşturmak için Macromedia’nın geliştirdiği programlar. menüler.

Authorware. Authorware ile etkileşimli ve medya içerikli uygulamaları kolaylıkla hazırlayabilirler. özellikle eğitim uygulamaları için. CBT (bilgisayar temelli eğitim). Authorwarwe’in basit görsel ara yüzü sayesinde. Ek olarak Authorware. kullanıcı performansını takip eden sistem değişkenleri ve fonksiyonlar. [16] Macromedia Authorware 6 programı ile aşağıdaki işlemleri kolaylıkla uygulamak mümkündür: • • • • • • • • Authorware’i kullanarak bilgisayar temelli ya da Web temelli eğitim materyalleri hazırlamak Knowledge Object’leri kullanarak kolay ve hızlı bir şekilde uygulama geliştirmek Ses. sonunda Web’e yönelik yazılımlarla uygulama geliştirmeye yöneldi. etkileşimli dergiler ve kataloglar. dijital film ve Macromedia Flash dosyalarını projelerde bir araya getirmek Kullanıcı yanıtları için görsel ve sesli etkileşimler oluşturmak “One-button Publishing” işlevi sayesinde. etkileşimli projeler için de aranan bir yazılımdır. Web için çok sayıda medya kullanılarak hazırlanabilecek etkileşimler oluşturulması amacı ile geliştirilmiş bir araçtır. Web içi güçlü bir araç olduğu gibi. gömülü etkileşim ve mantık. [16] Authorware kullanıcı dostu bir yazılımdır. Çok az ya da hiç programcılık deneyimi olmayan kişiler. kullanıcılar sadece ikonları Authorware akış çizgisine taşıyarak değişik etkileşimler oluşturabilirler.3.2 Authorware Elektronik eğitim. Macromedia Authorware 6. ara yüz oluştururken kullanılabilecek şablonlar gibi çok sayıda fonksiyon içermektedir. performans-destek uygulamaları ve eğitsel oyunlar gibi medya içerikli. Authorware uygulamalarınızı aynı anda birden fazla formatta kaydetmek Daha karmaşık uygulamalar hazırlamak için değişken ve fonksiyonlarla çalışmak Framework ve sayfalı yapı kullanarak daha esnek çalışma yöntemlerini keşfetmek Ürünlerde ActiveX ve XML kontrollerini kullanmak 62 . animasyon.• • Kod ile entegre kod ortamında çalışmak ve aynı anda hem tasarımı hem de kodu incelemek ve etiket seçici ile üretkenliği arttırmak Extension Menager ile Dreamweaver MX ‘i genişletmek IV.

IV. hızlı ve kolay bir biçimde oluşturup yayınlanabilir.3.3. Açılan menüler eklemek. Bu iki program. Vektör araçlarını kullanarak doğrular çizmek ve basit şekilleri birleştirerek karmaşık nesneler oluşturmak. arka fonları. Beraber kullanıldıklarında. kullanımı kolay grafiksel bir ortam sağlar. Rollover butonlar oluşturmak ve gerçekçi butonlar oluşturmak için efektleri kullanmak. grafikler tasarlayıp. [10] Hızlı geliştirme ve düzenleme seçenekleri ile Freehand programı. Resimleri optimize ve ihraç etmek (göndermek). reklam panoları. optimize etme. güçlü bir çift Web tasarım aracıdır. Fireworks MX ve Dreamweaver MX tam bir Web gelişim yolu öneren. Bir resmin belli bölümlerini gizlemek için maskeleme tekniklerini kullanmak. ana sayfaları. veri türleri için sembol kütüphaneleri ve bul-değiştir grafik özelliklerini en geniş şekilde düzenleme seçeneklerine sahip olmamızı sağlar. konseptleri hazırlayabilir ayrıca internet ve Flash MX için içerik geliştirilebilir.4 Freehand Freehand MX ile baskı öncesinde karmaşık grafikleri. IV. İhraç edilen HTML sayfalarına metin eklemek için Dreamweaver MX’i kullanmak. HTML sayfaları oluşturulduğunda ve Web grafikleri sayfaya yerleştirildiğinde iş akışına katkıda bulunacak entegrasyon özellikleri sunmaktadır. [10] 63 . [10] Macromedia FreeHand MX ile internet. Macromedia Dreamweaver MX ise güvenli bir Web sayfa yazım aracıdır. [17] Macromedia Fireworks MX programı ile aşağıdaki işlemleri rahatlıkla gerçekleştirebilirsiniz: • • • • • • • Bir resmi düzenlemek için Fireworks MX’teki Bitmap araçlarını kullanmak. sunum ürünleri ve akıcı sunumlar için akıcı.3 Firework Macromedia Fireworks MX güçlü bir tasarım ve grafik editörüdür. Macromedia FreeHand MX TV reklamları. Güçlü tasarım ve görsel araçlarıyla tamamen düzenlenebilir grafikler yaratılabilir ve bunları birçok farklı ortamda yayınlanabilirsiniz. Macromedia Flash MX veya baskı öncesi uygulamaları ile çalışmalar.

baskı ve internet uygulamalarınızda kullanacak ara yüz tasarımları için vektörel tabanlı güçlü ve geliştirilebilir araçlar içerir. IV. zengin deneyimler ve başarılı sonuçlara çevirmelerini sağlar. Flash MX 2004. Bu şekilde sunucu yükleme ve içerik indirme süreleri azalmaktadır. [10] IV. • Yardımcı teknolojiler. Flash dünyanın en yaygın yazılım ortamı olarak bir milyondan fazla profesyonel tarafından kullanılmakta ve % 97’den fazla internet kullanıcısının masaüstü ile geniş yelpaze içeren araçlara ulaşabilmektedir.3. • Video. • Flash Web Oynatıcı Programı ve uygulama sunucusu arasında bilgi alışverişi esnasında sayfa yenilenmesine gerek kalmaz böylece kesintisiz uygulama deneyimi sağlanır. metin ses ve grafiklerle bütünleştirerek oluşturup.5 Flash Macromedia Flash MX tasarımcı ve geliştirimcilerin. ses. aynı işlemleri daha kısa zamanda gerçekleştirmek için 250’ye yakın efekt ile animasyon oluşturmada 64 . vektör grafiği.Görsel olarak zengin sunumlar ve tasarımları hızlı bir şekilde hazırlamanızı sağlar. tarayıcının ötesine geçen zengin uygulamalar ve yüksek etkide içerik yelpazesi hazırlamada güçlü bir çözümdür. pazarlama. sunum. animasyon. Flash programının özellikleri şu şekilde sıralanabilir: • Flash MX 2004 en iyi internet deneyimleri sağlayarak yatırımın geri dönüşünü kolaylaştırır.3. • İçerik ve veri akışı (yüklenirken oynatılan) ile bağlantı hızından bağımsız olarak anında deneyim sağlanır. • Flash Web Oynatıcı Programı birçok platformda desteklendiğinden içerik ve uygulamaların her ortamda ve yerde izlenebilmesini sağlar. 2 yönlü mesaj ve etkileşimden oluşan tam multimedya desteği ile zengin içerik ve uygulamalara yepyeni bir boyut kazandırmaktadır. eöğrenim ve uygulamalar için kullanılacak ara yüzleri. Macromedia Flash MX ara yüzleri. video. Flash içeriğini ve uygulamaları çevirerek engelliler dâhil olmak üzere herkese tam erişilebilirlik desteği sağlamaktadır. • Bugün 414 milyonun üzerinde internet kullanıcısı Flash içeriğini görmek için gerekli plug-in'e sahiptir. Macromedia FreeHand MX.6 Swishmax Flash programını kullanmayı öğrendikten sonra.

65 . formları diğer web bileşenlerinden ekleyebilme ve diğer uygulamalara gönderebilme özellikleri bulunmaktadır. Programların öğrenilmesi sırasında her aşamada öğrenilen konu site üzerinde uygulanmıştır. ön panel nesneleri veya blok diyagramlarda kullanılan sanal enstrümanların.yardımcı bir programdır. dinamik içeriği. Bu eğitim sitesinde sık kullanılan bir etkileşim çeşididir. Bazı durumlarda Flash programının önüne dahi geçmektedir. LabVIEW programının öğretilmesi amacı ile programı canlandırmak için sürükle bırak etkileşiminden yararlanılmaktadır.5. sürüklenerek gerekli yere bırakılması söz konusudur. işaretlenen nesnenin kullanıcı tarafından sürüklenmesi ve hedef alana bırakılması istenir. Authorware MX programı yardımıyla hedef alan belirlenerek. sitenin bu merkezde saklanması sağlanmıştır. bu programların kullanılması öğrenilmiştir. Bilgisayar ortamında gerekli programlar kurularak. Gerekli CD ve el kitapları temin edilmiştir. Otomatik şekil çizme aracı. Kullanımı oldukça kolay olan Swishmax programı.4 ARAŞTIRMA ARAÇLARI Tez çalışmasında öncelikle internet sitesi yapma amacı ile örnek eğitim siteleri incelenmiştir. Ayrıca Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Mekatronik Bölümü’ndeki Veri İzleme Laboratuvarı’nda araştırma yapabilmek için gerekli izinler alınarak National Instruments firmasına ait donanımların kullanılması sağlanmıştır. kontrol ve fonksiyon paletlerinden alınıp. Bu sırada sitenin temelleri atılmaya başlanmıştır. IV.5 KULLANILAN ETKİLEŞİM ÇEŞİTLERİ VE ÖRNEK UYGULAMALAR IV. kendine özgü ileri düzey script dili. Oluşturulacak eğitim sitesinin server ve hosting hizmetleri için Marmara Üniversitesi Rektörlüğü Internet Merkezi ile irtibata geçilerek. çok daha kısa bir sürede istenen animasyonu gerçekleştirme imkânı sağlamaktadır. İkinci aşamada öğretilmek istenen LabVIEW programı ile ilgili veriler toplamak amacı ile NI firması Teksas’taki merkezi ve Türkiye Temsilcisi E3TAM ile temasa geçilmiştir.1 Sürükle Bırak LabVIEW programını kullanırken. IV.

Eğer buton terminali iken döngüsünün herhangi bir yerinde bırakılacak olursa. yükselteç girişi ile bağlanır.1. Öncelikle gösterim ikonlarında sürüklenecek nesne grafiği ve bırakılacak alanın grafiği ekrana aktarılmaktadır. terminal sinyal canlandırma (Simulate Signal VI) sanal enstrümanının solundaki boşluğa konumlanarak.Şekil 4. Authorware Programı İle Sürükle . 66 .1’de bir sürükle bırak etkileşimi uygulanmıştır. Akış çizgisine yerleştirilmesi ile açılan pencereden seçim yapılmaktadır. Buton terminalinin blok diyagramda iken (while) döngüsü içine yerleştirilmesi istenmektedir. Authorware MX programı akış çizgisi üzerine yerleştirilmiş ikonlar yardımıyla etkileşim oluşturulmuştur. Daha sonra etkileşim (interaction) ikonu ile sürükle bırak etkileşimi sağlanmış olur.Bırak Etkileşimi Şekil 4. Etkileşim ikonu çeşitli türlerde uygulamaları gerçekleştirebilir. Akış çizgisinin gerekli şekilde düzenlenmesi ile ders esnasında kullanıcı buton terminalini fare ile tutarak ekran üzerinde sürükleyebilir.

Hedef Alan Seçimi Etkileşimi 67 .2 Hedef Alan Seçimi Hedef alan seçimi etkileşimi. kullanıcının sınırları daha önceden belirlenmiş bir alanı fare ile işaretlemesi için kullanılmaktadır. bir ön panel veya blok diyagram sınırları da olabilir.2. Sürükle – Bırak Etkileşimine Ait Akış Çizgisi IV. Bu bir butonun sınırları olabileceği gibi.5. Etkileşim ikonunun akış çizgisine yerleştirilmesi ile işaretlenmesi istenen alan belirlenir. Şekil 4.Şekil 4.3.

İlgili alt palet açıldığında. Karşılaştırma alt paletindeki sanal enstrümanın açılması için.5.3 Hedef Obje İşaretleme Hedef obje işaretleme etkileşimi eğitim sitelerinde en çok kullanılan etkileşimlerden birisidir.Kullanıcı tarafından ders esnasında. Bu kez kullanıcı paletteki “Comparison” nesnesini işaretlemelidir. ilgili nesnenin işaretlenmesi gerekir. Bu esnada kullanıcı fare butonuna basacak olursa. bu kez karşılaştırma alt paletin açılması istenmektedir. fare imleci ile sınırları belirlenmiş butonun sınırları içine girildiğinde imleç internetteki bir bağlantıda olduğu gibi parmak şeklini alır. Şekil 4. akış çizgisinde ilerlemeye devam edilmiş olur. Authorware Programında Hedef Alan Seçimi Akış Çizgisi IV. öncelikle fonksiyon paletinden aritmetik ve karşılaştırma enstrümanlarını taşıyan “Aritmetic & Compare” paletinin açılması istenmektedir. 68 . Şekil 4.4.5’te. Bu işaretlemeden sonra bir alt palet daha açılmaktadır. Kullanıcı bu alt paleti açmak için ilgili nesneyi işaretlemelidir.

Animasyon hazırlama işlemi de çizgi filmlerde olduğu gibi bir nesnenin belli bir zamanda bir noktadan başka bir noktaya hareketini sağlar.5. Şekil 4. Macromedia Flash MX veya SwishMAX programları ile animasyonlar hazırlanarak internet sitelerinde gösterilmektedir. Hedef Obje İşaretleme Etkileşimi IV.4 Canlandırmalar Animasyon olarak da adlandırılan canlandırmalar. bir nesnenin hareketini görüntülemektedir. 69 . Kullanıcının deney veya işlemleri bilgisayar karşısında seyretmesi sağlanır. yapılması gereken deney veya işlemlerin e-öğrenme uygulamalarında canlandırılmasını gerektirmektedir.Şekil 4.5. Bir çizgi filmde birbirini takip eden resimler. Çalıştırma butonuna basıldığında dalga şekli ekranda canlandırılmış olur. Bir uygulamanın gerçek laboratuvarlarda veya atölyelerde uygulanması. Ancak bu fiziki eğitim ortamlarının yeterli kapasitede olmaması.6’da ekranda dalga şekillerinin aynen bir osiloskop ekranında veya bir sanal enstrümanın ön panelinde grafik şeklinde görüntülenmesi sağlanmıştır. her zaman en çok kabul edilen öğrenme yöntemidir. e-öğrenme uygulamalarının vazgeçilmez nesnelerindendir.

Aynı zamanda kısa cevap değerlendirme sorularında da sorunun cevabı bir yazı kutusuna. Ders içeriklerinde de bazı değiştirilmesi gereken yazılar. 70 .5 Metin Girişi Bilgisayar programlarında zaman zaman metin girişi istenmektedir.Şekil 4. belirli bir metin olması da istenebilir. Akış çizgisine bir etkileşim ikonu yerleştirilerek “text entry” metin girişi seçeneği işaretlenmelidir.6. Örnek Bir Canlandırma Uygulaması IV. Oluşturulan sitede her bölümde bir kısa cevap değerlendirme bulunmaktadır.5. kullanıcının metin yazmasını gerektirir. Bu bazen bir isim değiştirme bazen de elle veri girişi olabilir. Etkileşim ikonu ayarları ile yazılan yazının her hangi bir metin olması istenebileceği gibi. Hatta doğru girilen değere göre bir cevap veya yanlış girilen değere göre farklı bir cevap verilmesi sağlanabilir. metin kutusu kullanılarak etkileşimi sağlamaktadır. Bu değerlendirmelerde her soru metin girişi olarak cevaplandırılır.

Site içeriği olarak belirlenen kaynaklar. Authorware. Flash ve LabVIEW programlarının kullanımı öğrenilmiştir. Dreamweaver. Sitenin Kurslar bölümüne yerleştirilen dersler gerekli bağlantılar sağlanarak. Bu esnada ilgili şirketlerin fuarlarda veya tanıtım amaçlı yaptıkları etkinliklere katılarak. Ayrıca site yapımında kullanılacak olan programlar tespit edilerek.Şekil 4. NI firmasından temin edilerek. bir düzen içinde yerleştirilmiştir. Fireworks. Türkçeleştirilmiştir.6 YAPILAN ÇALIŞMALAR Yapılan tez çalışmasında öncelikle kaynak araştırılması yapılmıştır.7. Tezin öncelikle uygulama kısmı olan site yapım çalışmaları gerçekleştirilmiştir. LabVIEW ve internet siteleri oluşturma konularında gerekli kaynaklar elde edilmiştir. Ulusal ve uluslararası literatür taranarak e-öğrenme. Bu amaçla HTML ve kısmen PHP dilleri öğrenilmiştir. İlgili kaynaklardan elde edilen bilgiler Authorware programı kullanılarak. E3TAM ve National Instruments firmalarından gerekli bilgiler alınmıştır. Medyasoft. ders şekline getirilmiştir. Freehand. 71 . Metin Girişi Etkileşimi IV. konularla ilgili akademik ve özel çalışmalar incelenmiştir. Daha sonra yardım alınabilecek şirketler ile iletişime geçilerek.

Yardım ve İletişim bölümlerinden oluşturulan sitenin genel haritası Şekil 4. Böylece tezin kısa bir tanıtımı sağlanmıştır.7. Firmanın kuruluşu.“Program Kurulumu” LabVIEW programının CD’den bilgisayar üzerine kurulumunu anlatan bilgileri görüntüler. Son olarak “Niçin E-öğrenme” bölümünde uzaktan öğretim hakkında kısa tanıtıcı bilgiler verilerek.7 OLUŞTURULAN LABVIEW UZAKTAN ÖĞRENME WEB SİTESİ BÖLÜMLERİ Site yedi ana başlık altında oluşturulmuştur. “LabVIEW Yapısı” bölümü ise NI firması tarafından oluşturulmuş LabVIEW programının yapısı. Ayrıca bu bölümde şablonlara veya önceden oluşturduğunuz sanal enstrümanlarınıza nasıl ulaşabileceğiniz anlatılmaktadır. tarihi. İndirme.2004 yılı Kasım ayında Sakarya’da düzenlenen 4.Dr. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu için. Ayrıca bu sayfada “Niçin LabVIEW Kullanmalıyız?” sorusuna da cevap aranmaktadır. IV. IV. • • • • • National Instruments Program Kurulumu LabVIEW Başlangıcı LabVIEW Yapısı Niçin E-öğrenme İlk bağlantı olan “National Instruments”. Kurslar. LabVIEW sayfasında 5 bağlantı bulunmaktadır. firma ile ilgili tanıtıcı bilgileri sunmaktadır. G dili ile yazılmıştır. LabVIEW. özellikleri hakkında bilgiler vermektedir. Projeler. Ayrıca ilgili kurum ve kişiler ile iletişime katkı sağlanmıştır.8’de gösterilmiştir. Koray TUNÇALP ile birlikte "LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi" adlı bildiri sunulmuştur. temel ürün portföyü gibi bilgilere de bu sayfadan ulaşmak mümkündür. hangi programlama dilinde yazıldığı.1 LabVIEW Sitenin LabVIEW bölümü üst menüde en solda olan bağlantıdır. Üst menü sitenin her sayfasında tarayıcı tarafından görüntülenir. Doç. Programın 30 günlük gösteri CD’sine NI ve E3TAM firmalarından veya internet üzerinden ulaşabilirsiniz. Ön panel ve blok diyagram iki bölümden oluşan program. son yıllarda tercih edilen bu öğrenme 72 . “LabVIEW Başlangıcı” bilgisayar üzerine kurulmuş olan LabVIEW programının başlatılması için yapılması gerekenleri anlatmaktadır. bağlantılar.

Şekil 4.8 LUES Site Haritası 73 .

9. İlgili program hem ders bağlantılarından biri işaretlendiğinde otomatik olarak hem de İndirme bölümünden ilgili bağlantı işaretlenerek yüklenebilir. Bu kısma girmeden önce bilgisayar.7. Authorware programı tarafından hazırlanmış uygulamaları çalıştırabilir hale getirilmelidir.yönteminin özellikleri anlatılmaktadır. Bu amaçla Macromedia internet sayfalarından Authorware Oynatıcı Program yüklenmelidir.2 Kurslar Kurslar bölümü sitenin en önemli kısmıdır. Şekil 4. Kurslar bölümü dört ana başlıktan oluşmaktadır. LUES Eğitim Sitesinde LabVIEW Sayfaları IV. Ders içeriklerinin tamamı burada bulunmaktadır. • • • • Veri Toplamanın Temelleri LabVIEW’a Başlıyorum LabVIEW Temel Kursu LabVIEW’da Ölçme 74 . Ayrıca teknik alanlarda uzaktan eğitimin uygulanabilirliğinden bahsedilmektedir.

10 Kurslar Alt Haritası 75 .Şekil 4.

öncelikle veri toplama. Modülde gürültü. “Bir Sinyali Analiz Etmek ve Kaydetmek” bölümü ise veri analizi yapabilmek için bir sanal enstrüman oluşturularak. Kurslar’ın • • • • • ikinci bölümünü “LabVIEW’a Başlıyorum” oluşturmaktadır.11. sanal enstrümanı çalıştırmak gibi konular anlatılmaktadır. LabVIEW genellikle ölçme ve enstrümantasyon alanında kullanılan bir bilgisayar programı olmasından dolayı. veri toplamada kullanılan donanımlar ve seri veri haberleşme ile ilgili bilgilere ulaşılabilir. gerekli 76 . veri işleme. LabVIEW ile Sanal Enstrümanlara Giriş Bir Sinyali Analiz Etmek ve Kaydetmek Bir Sanal Enstrümanın Özelliklerini Genişletmek Veri Elde Etmek ve Enstrümanlar ile İletişim Diğer LabVIEW Özelliklerini Kullanmak “LabVIEW ile Sanal Enstrümanlara Giriş” bölümünde. LUES Eğitim Sitesinde Kurslar Sayfaları Veri Toplamanın Temelleri bölümünde öğrenci veri toplama. işleme ve analizi hakkında bilgi verilmesinde fayda vardır. sanal enstrümana kontrol ve göstergeler eklemek. “LabVIEW’a Başlıyorum 5 kısımdan oluşur. bir sanal enstrümanın açılması. veri analizi gibi konular hakkında bilgiler öğrenebilir.Şekil 4.

“LabVIEW’da Ölçme” bölümü bir veri toplama sanal enstrümanının LabVIEW programı kullanılarak nasıl oluşturulacağını öğretmektedir.7. Dolayısıyla bu bölümde aktarılan teorik bilgiler programın kullanımını öğrenme yolunda önemli bir adımı teşkil etmektedir.kontrol ve göstergelerin eklenmesi. “Veri Elde Etmek ve Enstrümanlar ile İletişim” National Instruments firması veri elde donanımları ile yeni bir görevin nasıl oluşturulacağı hakkında bilgi vermektedir. “LabVIEW Temel Kursu” program üzerinde bir sanal enstrüman oluşturmak için ön panel ve blok diyagramın nasıl kullanılacağını aktarmaktadır. Çeşitli veri tipleri tanıtımı yapılarak. Veri Toplamanın Temelleri bölümü kursların ilk bölümüdür. Bu bölümde ayrıca uygulama hızının ne şekilde ayarlanacağı da öğretilmektedir. Tüm bölümlerde toplam 83 ders ve yaklaşık 750’yi aşkın sayfa oluşturulmuştur. uyarı seviye limitlerinin belirlenmesi ve elde edilen verinin bir tabloda kaydedilmesi gibi bilgiler aktarılmaktadır.2. LabVIEW ders içerileri. Ayrıca bir sinyalin oluşturulması veya istenmeyen sinyallerin filtrelenmesi gibi konular da anlatılmıştır. Kullanılacak sanal enstrümanların içerikleri hakkında bilgi aktarmak için kullanılan yardım penceresi tanıtılmaktadır. “Diğer LabVIEW Özelliklerini Kullanmak” bölümü National Instruments firması internet sitesi yardımı ile LabVIEW programı kullanılarak örnek uygulamalara nasıl ulaşılacağını aktarmaktadır. Programda kullanılan sabitler ve fonksiyon konusuna da bu bölümde değinilmiştir. LabVIEW programının kullanımını öğretici bilgilerdir. daha önceden de belirtildiği gibi dört bölüme ayrılmıştır. Veri Toplamanın Temelleri bölümünde bir veri toplama sisteminde olması gereken transdüser ve sensörler. Ayrıca “LabVIEW’a Başlıyorum” adlı ikinci bölüm alt beş bölüme daha sahiptir. veri toplama yazılımları gibi konulardan bahsedilmektedir. LabVIEW programının kullanıldığı en yaygın alanlardan biri veri toplama noktalarıdır. Sinyal verileri yardımıyla oluşturulacak eğrinin düzenlenmesi ve uydurulması konularına da yer verilmiştir. bu konuda kısa bilgiler verilmektedir. programda kullanılabilen tüm kontrol. Ayrıca. “ Bir Sanal Enstrümanın Özelliklerini Genişletmek” bölümü. “LabVIEW’a Başlıyorum” bölümü ön panel ve blok diyagram hakkında tanıtıcı bilgiler 77 . kablolama veri toplama kartları. oluşturulacak sanal enstrümanda elde edilen sinyalin veya ön panelin kullanıcının isteğine göre düzenlenmesini öğretmeyi amaçlamaktadır. gösterge. IV.1 Ders İçerikleri Kurslar bölümünde bulunan ders içerikleri genellikle NI firması tarafından hazırlanmış. Bu konu ile ilgili örnek uygulamalar da bu bölüm kapsamındadır. fonksiyon ve sanal enstrümanlar hakkında bilgi verilmektedir.

IV. filtrelenmesi ve eğri uydurma fonksiyonları anlatılmaktadır. Bu bölümde bir DAQ veri elde etme kartının bilgisayara takılması ve bu sayede yapılabilen işlemler. Bu kartlar sayesinde gerçek hayattan veriler alınarak. Ön panel kontrol ve göstergeleri. sabitler.2. “LabVIEW’da Ölçme” bölümü ise bir sanal laboratuvar gibi bilgisayarın kullanılabilmesi için gerekli işlemleri öğretmektedir. Bu amaçla bilgisayara NI firması tarafından üretilmiş.2 Değerlendirmeler Şekil 4. Değerlendirme uygulamaları geliştirilirken eğitimi alan kişilerin ilgisini çekmek için farklı yöntemler denenmiştir.içermektedir. çoktan seçmeli. veri tipleri hakkında tanıtım yapmaktadır. 78 . kısa cevap ve doğru – yanlış gibi farklılıklar göstermektedir. LabVIEW programının kullanabileceği kartların takılı olması gerekir. elde edilen verilerin depolanması. “LabVIEW Temel Kursu” programda kullanılan nesnelerin detaylı tanıtımını amaçlamaktadır.7.12 Çoktan Seçmeli Değerlendirmeye Bir Örnek Her bölüm sonunda üç veya dört dersin konularını kapsayan değerlendirme sorularına yer verilmiştir. bilgisayar ortamında işlenebilir ve görüntülenebilir. Cevap isteme şekilleri. blok diyagram enstrümanlarının yanı sıra fonksiyonlar. Bir sanal enstrüman oluşturmak veya bir sinyal elde edip bu sinyali işlemek için gerekli bilgilere de bu bölümden ulaşılabilir. Değerlendirmede amaçlanan hem anlatılan konuların genel bir tekrarının yapılması hem de kullanıcıların seviyelerini ölçmektir.

Kısa Cevap Bu değerlendirme yönteminde bu kez sorulan soruya klavye yardımıyla bir metin cevabı istenmektedir. Kısa Cevap Değerlendirmeye Bir Örnek c. b. Metin kutusuna yazılan cevaptan sonra ya “enter” tuşu ile ya da butona basmak suretiyle doğru cevabı öğrenmek mümkündür. Yine verilen cevabın doğru veya yanlış olmasına bağlı olarak kullanıcıya verilen bilgi değişiklik göstermektedir. Kullanıcı fare ile “Doğru” veya “Yanlış” seçeneklerinde birisini işaretler. Değerlendirme sayfalarında 79 . kullanıcıya bu hükmün doğru veya yanlış olduğu sorulmaktadır. Doğru Yanlış Bu kez değerlendirme amacı ile bir hüküm cümlesi ekrana aktarılarak.a. Verilen doğru veya yanlış cevaplar için ayrı ayrı geri bildirimler hazırlanarak kullanıcı aynı zamanda eğitilmeye devam edilmektedir. Çoktan Seçmeli Bu değerlendirme yönteminde sorulan soru için dört cevap seçeneği sunulmaktadır. Kullanıcı soruyu okuduktan sonra fare ile seçimini yaparak bir şıkkı işaretlemektedir. verilen cevap ve doğru cevap adetleri bir rapor olarak kullanıcıya sunulmaktadır.13. Şekil 4. Değerlendirme sonunda. butona basılarak cevabın doğru veya yanlış olduğu öğrenilebilir. Daha sonra eğer işaretlenen cevap kontrol edilmek istenirse. her değerlendirme de olduğu gibi sorulan soru adedi.

7.3 Projeler Bu bölümde NI firması tarafından uygulanmış çözümlerden bahsedilmektedir. Projeler dünya üzerinde kullanılan veri toplama sistemlerinin nasıl uygulandığı hakkında fikir vermesi açısında yarar sağlamaktadır. otomotiv.sadece bir sonraki ve bir önceki sayfaya geçiş ve çıkış için kullanılan butonlar bulunmaktadır. bir sektörde bulunan bir problem. klima sistemlerinde veri simülasyonu düzenlenmesi. uygulanan çözüm ve çözümün uygulanması esnasında kullanılan NI donanım ve yazılımları belirtilmiştir. Projeler sayfalarında. Projeler bir NASA uçağında veri toplama. ısınma ve görüntü elde etme gibi çeşitli sektör ve branşlardan seçilerek. Doğru Yanlış Değerlendirmeye Bir Örnek IV. Şekil 4. haberleşme. Örneğin uzayda yapılan bir çalışma ile ilgili geliştirilmiş olan sistem bazı özellikler gerektirmektedir. DC motor test standı gibi çeşitlilikler göstermektedir. NI Internet sayfalarından elde edilen çözümler ile ilgili yazılar Türkçeleştirilerek. Ders içeriklerinde kullanılan sözlük ve yardım menüleri kullanılamamaktadır.14. Bu uygulamalar uzay. 80 . LabVIEW programının ne kadar geniş bir alanda kullanıldığı benimsetilmiştir. motor bisiklet fren testi. aynı zamanda orijinal dillerinde kullanıcılara sunulmaktadır.

Ayrıca projenin oluşturulduğu Marmara Üniversitesi. ANTRAK ve TOJET gibi e-dergiler ve LabVIEW programı hakkında eğitim veren üniversitelere de bu sayfalardan ulaşılabilir.Yer çekimi olmayışı ve bundan oluşan zorluklar bu durumu açıklayabilmektedir. 81 .Labview ve IMAQ Vision Kullanarak Düşük Maliyetli Termal Görüntüleme Sistemi Hareket ve Görüş Araçlarını Kullanarak Smart Kart Üretimi Universal DC Motor Kontrol Eden Test Merkezi Motorbisikletin Yol Üstünde Fren Testi Fiber Hizalamak için Otomatik Laser Gerçek Titreşim Analizi X Işınlarının Kırılması Verilerinin Elde Edilip İşlenmesi İçin LabVIEW Temelli Bilgisayar Programının Kullanılması Uzaktan Kumandalar İçin Radyo Frekans Test Standları Fiat Otomotiv Firmasına Klima Similasyon Sistemi Tasarlamak İçin Sanal LabVIEW ve NI DAQ Kullanarak Derin Sulardaki Soğuk Kesimler Şekil 4.7. Yüksek titreşimde. LUES’te Bulunan Projeler IV. çeşitli test sistemlerinde rahatlıkla uygulanmış projelerin ayrıca İngilizce pdf uzantılı dosyalarına da ulaşmak mümkündür.4 Bağlantılar “Bağlantılar”’da site ile ilgili kullanıcının işine yarayabilecek Internet sitelerine yer verilmiştir.15. değişik ısı uygulamalarında. programın Türkiye dağıtımcısı E3tam. Teknik Eğitim Fakültesi ve Fen Bilimleri Enstitüsü Web Sitelerine de ulaşmak mümkündür. LabVIEW ile ilgili NI resmi sitesi. Firmanın geliştirdiği donanımların ve yazılımların her türlü ortamda neredeyse sorunsuz kullanıldığı söylenebilir. e-öğrenme üzerine birkaç site ve arama motorları bu bağlantılardan birkaçıdır. Bu sayfadan ulaşılabilen projeler şunlardır: PROJELER Bir NASA Uçağında LabVIEW Veri Elde Etme Performansı TempVIEW .

82 .7. Sakarya’da 2004 yılının Kasım ayında düzenlenen 4. Ayrıca LabVIEW programında ihtiyaç duyulacak yardım seçenekleri ve derslerin alınması için gerekli olan bilgisayar konfigürasyonu aktarılmıştır. Yapılan tez çalışmasının tanıtımı amacıyla.IV.17 Menü Penceresi Sitenin ve derslerin kullanılması sırasında karşılaşılan problemlere yardımcı olmak amacıyla. LabVIEW programı ve örnek sanal enstrüman dosyaları bu yazılımlardan bir kaçıdır. Tez çalışmasında yararlanılan Kaynaklar da bu bölümde yayınlanmaktadır. bu bölüm kullanılabilir. Ders içeriklerinde kullanılabilecek butonların ne anlama geldiği bu bölümde aktarılmıştır. IV. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu’nda yayınlanmış olan “LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi “ adlı bildiri pdf formatında yayınlanmaktadır. Ayrıca NI resmi sitesinde yayınlanan üç ve altı saatlik MS Power Point sunumlarına da İngilizce olarak buradan ulaşılabilir.6 Yardım Şekil 4.7.5 İndirme “İndirme” bölümünde siteden eğitim alırken kullanılabilecek yazılımlar sunulmaktadır. Flash ve Authorware Web oynatıcıları.16 Derslerde Kullanılan Butonlar Şekil 4.

sayfanın içeriğinde her hangi bir kelime arayabilir ve o sayfada aranan kelimeye geçiş sağlayabilmektedir. bul. her birine ayrı ayrı geçiş sağlanabilir. İleri.18. Sözlük Penceresi 83 . Şekil 4. sözlük.19.Dersler görüntülenirken sürekli olarak bazı butonlar ekranın sağ alt köşesinde kullanıma sunulmuştur. geri. yardım ve çıkış butonları kullanıcıya bazı kolaylıklar sunmak için tasarlanmıştır. istenilen sayfa bağlantısı işaretlenerek o sayfaya direk olarak gidilebilir. menü. görüntülenebilir. Her hangi bir anda. Bul Penceresi Menü penceresinde dersin kaç sayfa olduğu bilgisi ve o dersteki tüm sayfalara geçiş için bağlantı mevcuttur. Şekil 4. Eğer aranan kelime birden çok sayfada bulunmuşsa her birini ayrı ayrı sayfa kısmında belirterek. “Bul” penceresi. Bir klasör ve alt klasörlerinde olduğu gibi (+) işareti ile bu derste olan sayfa bağlantıları gizlenip.

Aynı zamanda NI ve Marmara Üniversitesi iletişim bilgilerine bu bölümden ulaşılabilinir. kullanıcı bu bilinmeyeni sözlük yardımı ile öğrenme şansına sahiptir. dersin toplam kaç sayfa olduğu ve o anda kaçıncı sayfada 84 . başlık bunlardan bir kaçıdır. Derslerin ilk sayfası konu başlığı ve kısa bir tanıtıcı bilgi görüntülemektedir. yardım. Pencere iki kısımdan oluşmaktadır. IV. merak edilen konular. Eğer program ile ilgili anlaşılmayan bir terim. Sayfanın sol alt köşesinde sürekli olarak. E-posta adresleri yardımıyla bildirilecek konular ilgili kişilere aktarılabilir.7. Bu amaçla çeşitli etkileşimlerden yararlanılmaktadır. Sözlük penceresinin üst kısmında bulunan harflerden her biri aynı harfle başlayan kelime veya kısaltmaları belirtmektedir. IV.8 LABVIEW WEB SİTESİ ÖRNEK SAYFALARI Sitede verilen dersler LabVIEW ile ilgili tanıtıcı bilgileri kullanıcıya aktarmaktadır. Şekil 4.7 İletişim Tez uygulayıcısı ve danışmanına. derslerin görülmesi esnasında en çok işe yarayan penceredir.20. gelecek sayfa. öneri ve şikâyetleri bildirmek amacı ile iletişim bölümünden ulaşılabilir. menü. sağ tarafta ise öğrenilmek istenen kelime işaretlendiğinde onunla ilgili bilgiler görüntülenmektedir. Sayfa numarası. Yardım Penceresi Yardım penceresi. ders sayfalarını daha rahat kullanabilmek için gerekli tanımlamaları yapmaktadır. geçmiş sayfa. kelime veya kısaltma mevcutsa.Sözlük. Sol tarafta kelime veya kısaltmalar sıralı şekilde bulunurken.

85 . Ayrıca “Devam etmek için ileri butonuna basınız. Bu farenin ikon üzerinde çift tıklanmasını gerektirmektedir.” veya “Sanal enstrümanı blok diyagrama yerleştiriniz. konu bütünlüğü amaçlanarak belli bir bilgiyi kullanıcıya aktarmayı planlamaktadır.” gibi kullanıcıyı yönlendiren kısa bilgiler sunulmaktadır. Şekil 4.26’te gösterilen sayfada işaretlendikten sonra. masaüstü ikon yardımıyla program başlatılmalıdır. “New” butonuna basılarak açılan şablon penceresinden bir sinyalin üretilip. Bir sonraki sayfaya ilerlemek için bu kez kullanıcı ilgili yazıya çift tıklamalıdır. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” dersine ait 1. “Open”.bulunulduğu hakkında bilgi verilmektedir. “Configure” ve “Help” butonları mevcuttur. Ders sayfaları. Şekil 4. “Generate And Display” yazısı şekil 4. Artık “Ok” butonuna basılabilir. ikinci sayfaya geçmek için ileri butonu kullanılmalıdır. Bu etkileşim ile otomatik olarak diğer sayfaya geçilmektedir.21’de gösterilen. Kullanıcıdan fare ile butona basarak yine etkileşime katılması istenmektedir.28’te gösterilen sayfada ön panel kısaca tanıtılmakta ve eğer ön panel görüntülenemiyorsa. LabVIEW programı bilgisayara yüklendikten sonra. Bu sanal enstrüman bir sinyal üretmek için kullanılabilir. Bu bölümde anlatılan konulara ait resimlere Ek – B’den ulaşabilirsiniz. ilgili ön panel ve blok diyagramın açılabilmesi için “Ok” butonuna basılmalıdır.23’de gösterilen pencere açılmaktadır. programı nasıl başlatacağı öğretilmiş olur.”. Kullanıcıya fare ile “New” butonuna basarak etkileşimde bulunmaları istenmektedir.25’de gösterilen sayfada şablonun açılması ile ekrana açılacak olan sanal enstrümanın ön panel ve blok diyagramı bir ön görünüş ile gösterilmiştir. “Windows” menüsünden “Show Front Panel” seçeneğinin işaretlenmesi gerektiği belirtilmektedir. sayfada LabVIEW’da kullanılan şablonlar hakkında kısa bir bilgi verildikten sonra.24’in solunda gösterilen listeden “Generate and Display” seçilmelidir. Böylece ilgili bağlantı mavi zeminde beyaz yazı ile işaretlenmiş olacaktır. Kullanıcının bu etkileşimi gerçekleştirerek. görüntülenmesi için şekil 4. Şekil 4. Programın başlatılması ile birlikte ekrana şekil 4. Pencerede “New”. “Konu bitti. “Generate And Display” yazısı çift tıklanarak da şablon açılabilir.

Bu butonlar “Run” ve “Stop” butonlarıdır.31 Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Blok Diyagramı 86 . Ayrıca alt ve üst sınırlar belirlenerek. Oluşturulan sanal enstrümanın çalıştırılması için “Run” butonu. IV. gösterilmesi amaçlanmıştır.Şekil 4.29’da gösterilen sayfada ise blok diyagram tanıtılarak. durdurmak için ise “Stop” butonu kullanılmalıdır. Sanal enstrüman ile dış ortamdan alınacak bir sinyalin blok diyagrama alınarak. Şekil 4.9 ÖRNEK UYGULAMA SANAL ENSTRÜMAN Aşağıda ön panel ve blok diyagramı gösterilen örnek bir uygulama sanal enstrümanı gösterilmiştir. Bu sinyal bir sıcaklık bilgisi olabileceği gibi seviye veya gerilme bilgisi de olabilir. üst sınır aşıldığında veya alt sınırın altına inildiğinde kullanıcı ledler yardımıyla uyarılmaktadır. Dersin son sayfası ön panelde bulunan iki butondan bahsedilmektedir. blok diyagramın görüntülenmesi için yine “Windows” menüsünden “Show Block Diagram” seçeneği işaretlenmelidir.

Şekil 4. 0 ile 1 arasında rasgele sayı üreten Random Number aracı kullanılarak temsil edilmiştir. 87 . Beyaz çizgi ise dış dünyadan alınan sinyal değeridir. Kayıt yapılacak dosya ismi belirtilebilir.32 Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Ön Paneli Öncelikle bir DAQ karttan alınabilecek sinyal. Anlık veri değerleri bir tablo ile saklanabilmektedir. Tüm bu değerler istendiğinde değiştirilebilir. Döner anahtarın alt ve üst sınırları da 0 ile 20 ve 80 ile 100 olarak belirlenmiştir. Ön panelde bulunan iki döner anahtardan alınan ve kullanıcının isteğine göre değiştirilebilen alt ve üst sınır değerleri ile birleştirilerek grafik tablosuna aktarılmaktadır. Ön panelde bulunan bir anahtar ile kayıt yapılabilir. Sanal enstrüman çalıştırıldığında grafik tablosunda üç değer gösterilecektir. Sanal enstrümanda elde edilen veriler Write LabVIEW Measurement enstrümanı ile bir dosyaya kaydedilebilir. Yeşil ile gösterilen alt sınır değeridir. Beyaz çizgi yani ölçüm değeri üst sınırı geçtiğinde üst yeşil ledi yanar. bu kez alt yeşil ledi yanar. Eğer ölçülen değer kırmızı çizginin altına inecek olursa. Random Number’ın 0 ile 1 arasında ürettiği sayı 100 ile çarpılarak 0 ile 100 arasında bir sayı üretmek mümkündür. Dosyanın bilgisayarda hangi diske kaydedildiği belirtilmektedir. Kırmızı ile belirtilen üst sınır değeridir.

National Instruments firması bu aşamada. Bu amaçla işletmelerde programı kullanacak olan operatörler. Endüstriyel enstrümantasyonda veri elde etme. e-öğrenme uygulamalarında tercih edilen etkileşimler kullanılmıştır. ülkemizde henüz yeni yeni tanınmaktadır. Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır. metin girişi. Firmalar bu işlemleri en az hata ile ve en kolay şekilde yerine getirmek için çaba harcamaktadırlar. hedef obje seçme.BÖLÜM V. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır. hedef alan işaretleme. endüstriye yardımcı olmak için LabVIEW programını sürekli olarak geliştirmektedir. Sitede oluşturulan eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt geliştirilmiştir. Derslerde sürükle bırak. Bu aşamada ülkemizde de LabVIEW programını kullanabilen yetişmiş insan gücüne ihtiyaç gün geçtikçe artmaktadır. SONUÇLAR Tez çalışmasında birincil amaç. metin girişi ve animasyonlar en çok kullanılan uygulamalardır. Sadece LabVIEW programı üzerine yazılmış olan Türkçe bir kaynak olarak bu site literatürde önemli bir açığı kapatmaktadır. canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır. kısa cevap. NI firmasının resmi İnternet sitesindeki İngilizce dokümanlarını kullanabilecekleri gibi ikincil amaca yönelik olarak bu tez çalışması sonucunda. Site oluşturulurken. 88 . Türkçe olarak tasarlanan ve oluşturulan LabVIEW e-öğrenim sitesinden de yararlanabilirler. e-öğrenme sitesi oluşturarak LabVIEW programının Türkçe bir kaynaktan öğretilmesidir. Değerlendirmeler. LabVIEW programı dünya üzerinde yoğun şekilde kullanılmasına karşı. Etkileşim olarak. işleme ve görüntüleme işlemleri sık kullanılmaktadır.

iş yerlerinde gerekli ön bilgiyi aldıktan sonra sadece uygulamaları yapmak için eğitim kurumuna kısa süreler için çağrılmalıdır. Ancak teknik eleman olacak bireyin gerçek araçlar ile deneyi yapıp sonucunu görmesi kişinin eğitim kalitesini arttıracaktır. Özellikle eğitime önem veren kuruluşlar. bu aşamaların uygulama olmayan kısımlarında eklenebilir. geliştirmek olan konuyla ilgili teknik kişiler. Teknik alanlarda e-öğrenme teorik bilgilerin aktarımında kullanılması mümkün iken. firmaların ve ülkenin gelişimine önemli ölçüde engel oluşturmaktadır. Teknik eğitime uzaktan eğitim. Uygulamalı bir eğitim. bu tip yazılımların kullanımını yabancı dil engeli yüzünden öğrenememekte ve dolayısıyla geliştirememektedir. ancak uygulama gerektiren bölümler klasik yöntemle atölye veya laboratuvarlarda gerçekleştirilmelidir. uygulama gerektiren ileri aşamalarda mutlaka atölye. belli sayıda kontenjanının olması e-öğrenmeyi zorunlu kılmaktadır. hem de ilerleyen teknolojiye yetişebilmek için bünyelerinde e-öğrenme siteleri oluşturmaya başlamışlardır. Bazı e-öğrenme modellerinde yapılması gereken deneyler benzetilerek sanal ortamda uygulanmaktadır. bankacılık. teknik eğitim veren kurumların donanıma bağlı olarak. Bu durum da teknoloji pazarının kişilerin. Günümüzde teknolojiyi öğretmeyi amaçlayan pek çok bilgisayar yazılımı İngilizce dilinde yazılmaktadır. Eğitim alacak gruplar sürekli eğitim kurumunda bulunacaklarına. uygulamaya dayalı bir eğitim olması şarttır. Teknik alanlarda eğitimin diğer bilimlerdeki eğitime göre farklılıkları bulunmaktadır. Eğitim kurumunda her uygulamayı yapabilmek büyük bir başarıdır. Nüfusu yüksek olan ülkemizde. muhasebe ve bilgisayar işletmeciliği gibi konularda e-öğrenme yoğun şekilde kullanılmakta ve olumlu sonuçlar vermektedir. hem zaman kaybını önlemek için.E-öğrenme son yıllarda akademik düzeyde açılan eğitim kurumları ile iş hayatında firmaların personelini eğitmesi amacı ile en çok tercih edilen öğrenme metodudur. Ancak işi teknolojiyi uygulamak. Belli bir alt yapı gerektiren. E-öğrenme siteleri. hem de ekonomik eğitim süreçlerine katkıda bulunmaktadır. ekonomik zorluklar getirmektedir. Dolayısıyla eğitilecek kişinin bir ön eğitimden geçmesi şarttır. İşletme. evlerinde. hem eğitilecek personelin öğrenme hızını dikkate almaktadır. laboratuvar veya staj yerleri gibi fiziki bir öğrenme ortamına gereksinim vardır. Teknik eğitimin ön hazırlığı uzaktan. Çalışmada oluşturulan Türkçe LabVIEW Uzaktan Eğitim Sitesi ile belirtilen nitelikteki kişilere ulaşılması ve sonuç olarak mesleki teknik eğitimle birlikte ülkenin gelişmesi 89 . Böylece aynı süre içinde daha fazla kişi eğitim alacaktır.

her biri bir kitap niteliğinde olan bu dersler ile literatür genişletilmiş olacaktır. Ayrıca bu ders konularının gelişen teknolojiye göre yenilenmesi. bir çok eğitim materyali hazırlanmasının yanı sıra. bir kitabın yeni baskısının çıkarılmasından daha kolay olacaktır.amaçlanmıştır. 90 . Benzer yazılımların da uzaktan öğrenim olarak geliştirilmesi gerekmektedir. Teknik eğitim bünyesinde bulunan her eğitmen derslerini e-öğrenme uygulamalarına yansıtırsa.

görsel tanımlama. Örneğin sonraki çalışmalarda hareket sistemleri. Oluşturulan dersler Authorware programı kullanılarak tasarlanmıştır. TARTIŞMA VE DEĞERLENDİRMELER Yapılan yüksek lisans tez çalışmasında çağımızın yeni öğrenim metodu kullanılarak bir e-öğrenim web sitesi oluşturulmuş. Ancak LabVIEW programının birçok araç kutusu mevcuttur. kullanıcıların hem girişte tanımlanması hem de sonraki bağlantılarında nerede kaldıkları ve hangi bölümden devam edecekleri tespit edilebilir. ölçme ve enstrümantasyonda en çok kullanılan bilgisayar programlarından olan LabVIEW programı öğretilmeye çalışılmıştır. Sonraki yapılacak çalışmalarda en son sürümler ile çalışma yapılması önerilmektedir. Ancak video görüntüleri ve ses kayıtlarına pek fazla yer verilememiştir. Sitenin oluşturulması sırasında ekran çözünürlüğü ve bilgisayar konfigürasyonları düşünülerek tereddütte kalınmıştır. iletişim ve haberleşme. Sitenin oluşturulması süresince kullanılan programlar ve tabii ki LabVIEW program sürümleri değişmiş ve programlar gelişmiştir. internet uygulamaları ve motor kontrol sistemleri gibi daha birçok konudaki çalışmaları yapabilmek için gerekli bilgiler sunulabilir. kullanıcıların girişte bir kullanıcı adı ve şifre almaları sağlanmıştır. Çünkü eğitim kurumları olan mesleki okulların bilgisayar konfigürasyonları genelde düşük olduğundan ekran çözünürlüğünün düşük tutulması gerekir. Ayrıca oluşturulan sitede LabVIEW programı temel özellikleri. Aynı zamanda ders içeriklerinin yüklenmesi için Authorware Web 91 . Ayrıca dinamik bir web sitesi olması amacı ile PHP kodları kullanılarak. LabVIEW programı ile ölçme ve ile ilgili dersler hazırlanmıştır. Ancak bir öğrenci yönetim sistemi kullanılmamıştır.BÖLÜM VI. Böyle bir yönetim sistemi hizmeti veren şirketten hizmet alarak. Ekran çözünürlüğünün düşük olması durumunda ise ders içeriklerinin daha dar bir alanda kullanıcıya sunulması gerekecektir. ön panel ve blok diyagram elemanlarının tanıtımı. Bu program ile daha birçok alanda çalışma yapılabilmektedir.

grafik hazırlama ve optimizasyonu gibi alt bölümler oluşturulmuştur. animasyon ve veriler için kullanılması gereken programlarla çalışılmalıdır. daha iyi uygulamalar oluşturulmaktadır. Bir taraftan içerik hazırlama çalışmalarını yürütürken. ders içerikleri dar alanda verilmeye çalışılmış ve ayrıca internet bağlantısının düşük olma ihtimaline karşın görsel veriler mümkün olduğu kadar düşük boyutlarda optimize edilmiştir. grafik. öğrenci yönetim sistemi. Tüm bunlar göz önünde bulundurularak. Bir uzaktan öğrenim web sitesi oluşturmak için birçok alanda çalışma yapmak gereklidir. animasyon. Genellikle yurt dışında yapılan web dizayn çalışmalarında ve e-öğrenme üzerine çalışan firmalarda içerik hazırlama. Böylece bir ekip çalışması oluşturularak.oynatıcının bilgisayarlarda yüklü olması ve hızlı bir internet bağlantısının olması önerilmektedir. 800*600 ekran çözünürlüğü kullanılarak. bir taraftan da siteyi oluştururken oluşturulacak kod. 92 .

KAYNAKLAR [1] UYANIK H.2005). MACKAY Steve. Bilişim Dergisi 88. Mayıs 2003. Teksas.org. Teksas. [8] TUNÇALP K.macromedia. ButterworthHeinemann.2003. .04..2003). IV. İstanbul. Part Number 321527D-01. [10] www. . GÜNER Y. ASLAN Ö. . “Practical Data Acquisition for Instrumentation and Control Systems”. Kasım 2004.tr (Erişim Tarihi 09. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi.bilgisayardershanesi. (Erişim Tarihi : 08. PASTACI H.04..Y. TUNÇ E. [5] www.com (Erişim Tarihi : 09.04. Karakaya Ziya . ABD. 2000 İstanbul. [2] ABBASOĞLU H. [9] EYÜPOĞLU Filiz .06. [11] National Instruments Corp. [4] ÖZDİN E. “LabVIEW ile Simülasyon ve Eğitim Amaçlı Kullanılması”. . DEMİREL H. “Quick Field Programının Eğitime Uyarlanması” Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi. [6] ÖZCAN M.ni. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu. Australia [13] www. [7] National Instruments Corp. . [12] PARK John. “www.. 28. “Web’de Öğrenme.2005) 93 .com (Erişim Tarihi : 25.2005). sayı Aralık 2003 http://merkez. "Getting Started with LabVIEW". 1996. ABD. 2003 İstanbul. “LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi”.ceturk.com Computer Engineering TURK Web Sitesi (Erişim Tarihi : 23.com NI Resmi Web Sitesi”. Ölçme ve Değerlendirme” . 2000 İstanbul. Sakarya.tbd. Ankara. “E-Öğrenme Nedir?” ...2005).04. “Workbench Bilgisayar Programı ile Ölçme Deneylerinin Simülasyonu” Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi.July. July 2000.. [3] KABAKÇI Işıl. “Dijital Ölçmeler”.

Nisan 2001. Çeviri: Mehmet Çömlekçi. London. [15] KHRISTINE ANNWN PAGE. "LabVIEW 7. İstanbul.2005). “Macromedia Fireworks MX Kaynağından Eğitim” Ekim 2002 Macromedia Press. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi. İstanbul. [27] KASAPBAŞI M. “Otomasyon Sürecinde Her Yönüyle LabVIEW ve Matlab ile Enstrümantasyon ve Ölçme”. “LabVIEW Programının Elektrik Teknolojisinde Kullanılması”. (Erişim Tarihi : 08. [24] National Instruments Corp. DİNÇER G. "LabVIEW User Manual".. “Macromedia Dreamweaver MX Kaynağından Eğitim”.. ABD. 2004. 2003. Part Number 322194B-01. Part Number 320999E-01. [19] National Instruments Corp. [25] SELINGER Michelle.Ş. [21] BODUR A. [18] CHRISSY REY . Texas USA.04. [28] GÜNDÜZ F. Teksas. Part Number 350778B-01. 1998 İstanbul. GERÇEK C. “Macromedia MX eLearning İleri Düzey Kaynağından Eğitim” Mayıs 2003 Macromedia Press. [22] JEFFERY BARDZELL . [17] PATTI SCHULZE . BHATNAGAR Veera. ABD. . . NI Türkiye Temsilcisi Web Sitesi.. "Sound and Vibration Toolset User Manual". . Şubat 2003. “Ölçme ve Enstrümantasyon Dersi Laboratuarının LabVIEW Programı Kullanılarak Sanal Ortamda Gerçekleştirilmesi”. Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik Eğitimi Bölümü Yüksek Lisans Tezi.. 94 . [16] KELLOGG Orson. Haziran 2001 İstanbul. Part Number 322661A-01. [26] COHEN Sandee. [20] National Instruments Corp. “Macromedia Flash MX Kaynağından Eğitim” Nisan 2003 Macromedia Press. Teksas. “Connected Schools” Premium Publishing. July 2000.com”. Texas USA. “Macromedia AuthorWare 6 Kaynağından Eğitim” Ocak 2003 Macromedia Press.. May 2000. [23] National Instruments Corp. “www. TOKGÖZ H.. . Macromedia Press.E3TAM. İstanbul. April 2003.[14] Endüstriyel ve Bilimsel Test Teknolojileri Tasarımı A.C. “Measurements Manual”. “Herkes İçin Macromedia Freehand 10 Çabuk Öğrenim Klavuzu”. Nisan 2002.0 Evaluation Software CD"..

2003).2005) [34] www. ERDEN O.pacontrol. “Uzaktan Eğitimin Temelleri Dersindeki Uzaktan Eğitim İhtiyacı Ünitesinin Web Tabanlı Sunumunun Hazırlanması”..com (Erişim Tarihi : 23. Bilişim Dergisi 88.10. [30] KAYA Z.. N.2005) [33] www. ÇAKIR H. [31] www.2005) 95 . “E-Öğrenme Nedir?”.com INTERBUS Alan Yolu Organizasyonu Resmi Sitesi (Erişim Tarihi : 22.com enocta e-öğrenme web sitesi (Erişim Tarihi : 17. [32] www..04.interbusclub. sayı Aralık 2003.10..[29] EYÜPOĞLU Filiz . BAĞIRSAKÇI B.fieldbus.org FOUNDATION Fieldbus Organizasyon Resmi Sitesi (Erişim Tarihi : 23.10.enocta. The Turkish Online Journal of Educational Technology – TOJET July 2004 ISSN: 1303-6521 volume 3 Issue 3 Article 20.

EKLER 96 .

Authorware: Macromedia tarafından hazırlanmış olan öğrenme için tasarlanmış bir yazım programı. ASIC Application Specific Integrated Circuit: Sayıcı / Zamanlayıcı I/O fonksiyonlarıyla basit ve arabellekli modların her ikisinde aşağı yukarı sayma. ANSI: Amerika Devlet Standartları Enstitüsü API: Uygulama Programlama Ara Yüzü ASIC: Uygulama özellikli entegre devre . Web bülten panosu. uygulamaları veya web tarayıcılarına serbestçe eklenebilir. AICC Aviation Industry Computer-Based Training Comittee: (Havacılık Endüstrisi Bilgisayar Tabanlı Eğitim Komitesi). frekans kaydırma. kare dalga ve darbe üretme. eş zamanlı olmayan bir iletişim modudur. ADC: Analogdan Dijitale Çevirici – Elektronik cihaz. geliştiricilerin kod yazmadan ya 97 . Bu kurum e-öğrenme idare sistemlerinde standartlar geliştiren bir teknoloji tabanlı eğitim profesyonelleri grubudur. Alias: Düşük örnekleme hızında toplanan veride gözüken yanlış alçak frekans bileşeni. anahtarlama için kullanılabilir.EK – A SÖZLÜK A A/D: Analogdan dijitale Active-X Controller: Active-X Kontrolleri. VBX’lerin aksine Active-X Kontrolleri OLE bazlı geliştirme araçları. Fakat yapısı OLE tabanlıdır. Authorware'in özellikleri arasında. periyot darbe genişliği ölçme.Bir müşteri için gerekli olan spesifik fonksiyonları dizayn eden ve üreten patentli yarı geçirgen parça. Active-X kontrolleri Visual Basic’in kendi kontrollerine (VBX‘ler) benzerdir. Örneğin. ATCC ayrıca öğrenci puanlarını ve ilerlemesini izlemek için kullanılan standartlardan biridir. analog voltajı dijital bir değere çeviren devre. Asynchronous: (Eş zamanlı olmayan) İki taraf arasındaki etkileşimin aynı zamanda meydana gelmemesi durumu. Otomasyon Nesnesinin özel bir formu. Bu fonksiyonlarla olası kompleks uygulamalar toplama esnasında örnek oranının ani değişimi ve eşdeğer zaman örneklemesi için zamanlamadır.

ISA (AT). Ayrıca Authorware. C veya Basic gibi dillerde yazılımı olarak doğru üst seviye kaynak kodu üreten bir yazılım programı. yarı iletkenlerin veya di-elektrik materyallerin işlevini yitirmesi için yeterli voltaj değeri. C Cache: İşleme verimi artırmak için ortak kullanılan talimatları veya verileri tamponlayan. yüksek hızlı proses hafızası. Cold – Junction Compensation: Hava sıcaklığını ölçmek için kullanılan termokupl ölçüm devrelerini kapsayan aletler.da programlama yapmadan karmaşık etkileşimlilik yaratmasını sağlamak da vardır. Bus: Bireysel devrelerle iletişim kuran bir grup bağlayıcı. Breakdown Voltage: Görsel yalıtımın. Bipolar: Pozitif ve negatif tüm değerleri içeren sinyal aralığı (örneğin: +5V ve –5V) Bit: 0 veya 1 değerini alan 2’lik sistemde tek haneli sayı. Maliyet tasarrufu ve on-line öğrenimin 24 saat ulaşabilen özelliğiyle sınıfa dayalı öğrenimin kişisel etkileşimini birleştirme çabası içinde. Compiler: Derleyici. Genellikle Bus üzerine I/O veya diğer araçların bağlandığı genişletilmiş bir araçtır. makine dilinde bir nesneye ya da derlenmiş bir programa 98 . C. Byte: 8 haneli 2’lik sistemde sayı. geleneksel sınıf tabanlı öğrenimle Web ya da bilgisayar tabanlı öğrenimin bir araya getirilmesi. Mesela PC bus’ları PCI. Basic gibi yüksek seviye programlama diliyle yazılmış kaynak kodu. Birden fazla kanalı kullanılan DAC kart maksimum örnekleme hızına çıkarılıp örneklenebilir. Blended Learning: Harmanlanmış Öğrenim. Compact PCI: Endüstriyel uygulamalar için PCI veri yolunun bir Eurocard konfigürasyonu. Code Generator: Sezgisel bir kullanıcı ara yüzü tarafından kontrol edilen. DAC operasyonu bilgisayarın arka plan görevlerinden biri olan DMA ve kesme kanalları kullanımıyla olur. CAN – Alan Ağı Kontrolörü: Endüstriyel otomasyon için cihaz seviyesinin artan kullanımını arayan seri yol. PC kart (PCMCIA). B Baud Rate: Seri iletişim veri iletimlerinin oranının bit/saniye gösterimi. ve EISA bus. Pascal. daha da karmaşık etkileşimlilik yaratmak isteyen geliştiriciler için kodlama kapasitesiyle birlikte kullanılmaktadır. Buffered Data Acquisition: Ara Bellekli Veri Toplama.

CourseBuilder: 40 adet yapılmaya hazır öğrenme etkileşimi içeren. Crosstalk: Bir kanaldaki veriye bağlı olarak diğer kanalda oluşan. Current Sinking: Akım boşaltımı. Çift Ara Bellekli Dijital I/O: Bazı sürücü yazılımları yüksek performanslı DIO ürünleri için çift ara bellekli dijital I/O fonksiyonları içerir. Bu eklentiyi Macromedia Exchange'de yükleyebilirsiniz. (2) Bir PC’ye takılmış A/D veya DIO kartlarla aynı 99 . Program kontrolü bir talimattan diğerine akar. Sensörlerden. bir hafıza ara belleğinden transfer edilir veya içinden toplanır. Computer-Based Training . D D / A: Dijitalden analoga.dönüştüren bir yazılım aracı. Bir talimat sayacının hafızadaki talimatları çalıştırdığı bir program için modeldir. Control Flow: Kontrol Akışı. Derleme programlar çevrilmiş programlardan 10 ila 1000 kat daha hızlı çalışır. Dışardan gelen darbeleri veya saat darbelerini sayan devre. Çift ara bellekli dijital giriş çıkışlar ile veri. DHTML etkileşimlerini yaratmak için gereken JavaScript'i yazar. Fortran ve Basic gibi dillerdeki programlar kontrol akış modelini takip eder. Sayaç. ölçen ve girilen verileri bilgisayar ortamına işlemek için sokmak. istenmeyen sinyal. Bir DAQ kartının dijital ya da analog bir sinyal için akım tüketmesi. DAC: Dijital Analog Çevirici DAQ (Data Acquisiton): (1) Veri toplama. Coupling: Sinyalin bir yerden diğerine bağlanma şekli. Kullanıcılar bir iletişim ara yüzüne parametreler girer ve Dreamweaver.Bilgisayar Tabanlı Eğitim: Kısaca CBT (BTE) olarak adlandırılan öğrenime ve/veya öğrenimin idaresine yardım için bilgisayarların kullanımı (örneğin. Bakınız Interpreter. giderek yaygınlaşan kategorisi. Bir dairesel tamponlama şeması büyük miktarda veriyi eksiz ve sürekli toplama ve üretmeyi sağlar. Bilgisayar tabanlı eğitimin. I/O Sayıcı / Zamanlayıcı I/O fonksiyonları 24 bit. 20 MHz yukarı / aşağı genel amaçlı sayıcıları ve veri toplama uygulamaları için özel olarak dizayn edilmiş bir zamanlama kontrolörü olan ASIC'i kontrol etmekte kullanılır. İşlemci ayrı bir ara bellekte öncelikli olarak bulunan veriyi eşzamanlı bir şekilde gösterir veya kaydeder. ücretsiz bir Dreamweaver eklentisi. kısa sınav puanlarını izlemek). Counter / Timer: Sayıcı / Zamanlayıcı. transdüser ve test problarıdan alınan elektrik sinyalleri toplayan. bilginin internet üzerinde yer aldığı Web Tabanlı Eğitim (Web-Based Training) ya da Web Tabanlı Öğrenim (Web-Based Instruction).

çeşit elektrik sinyalleri toplayıp ölçmek ve muhtemelen aynı PC’de D/A ve/veya DIO kartlarla kontrol sinyalleri üretmek. kullanıcı ara yüzlü. DeviceNet özellikle düşük maliyet üzerine yoğunlaşmıştır. Değişken kontrol. Derivative Control: Hata sinyalindeki değişime orana orantılı çıktısı olan kontrol hareketi.İşlemci bir iş yaparken. örnek olarak: limit anahtarları.işlemler arası iletişim için Microsoft Windows’taki standart yazılım protokolü. genelde LabVIEW’ın Microsoft Excel’le aynı veriyi paylaşması gerektiğinde kullanılır. bir arka plan transferi gibi asenkron olarak ilerler uyumlu dijital I/O sinyallerle veya uygun bir sayıcı/zamanlayıcı ile dıştan kontrol edilebilir. aktuatör) yüksek seviye cihazlarına (kontrolör) bağlamaya yarayan düşük seviye network.Mod Transferler Uyum yeteneği olan boardlarla kullanılan blok . DLL içindeki fonksiyonlar ve veri. fotoelektrik sensörleri ve motor çalıştırıcıları için idealdir. Blok . Differential Input: Bilgisayar ortamından izole edilmiş iki terminali arasındaki farkın ölçümünü kapsayan analog girdisi. 100 . DCS . Bilgisayardan hafızaya veri transferindeki en hızlı yöntemdir. herhangi bir verinin bus üzerinden direk olarak hafızaya gönderilmesi veya hafızadan getirilmesi.Dağıtık Kontrol Sistemi: İşlemcilerin dağıtılmış ağı ve I/O alt sistemlerini kontrolü kapsayan. Dijital Kontrol I/O: Bu fonksiyonlarla dijital I/O bağlantıları veya hatları için tek bit örnekleri okunup yazılabilir. veri toplayan ve sistem yönetimiyle karakterize edilebilen büyük ölçekli bir işlem kontrol sistemi. Data Flow: Sadece tüm veriler müsait olduğunda çalışan operatör ve talimatların bulunduğu bir programlama çeşidi. DeviceNet: Endüstriyel cihazlarını (sensör. DIO: Dijital giriş / çıkış DLL: Dinamik Bağlantı Kütüphanesi . DDE: Dinamik veri alışverişi. Basit üretim uygulama cihazları.mod dijital I/O fonksiyonları DMA veya kesmeleri kullanarak dijital bağlantılara dijital örnek ara belleklerini okur ve yazar. Örneğin DDE.Windows uygulamaları veya diğer DLL’ler tarafından kullanılan veya çağrılan veri ve çalıştırılabilir kod içeren Microsoft Windows un içindeki yazılım modülü. işlem değişkeni ve set noktası arasındaki farkı önceden tahmin eder.iki sinyal seviyesinin oranını ölçmek için kullanılan birim. Db: Desibel. DMA: Direk Hafıza Erişimi. DCS’ler çok yaygın olarak büyük endüstriyel kuruluşlarda özellikle kağıt fabrikalarında ve petrol rafinerilerinde kullanıldı. Operasyon. Windows uygulamaları ve diğer DLL’ler tarafından referans edildiği zaman yüklenirler ve bağlanırlar.

Değişken opak alanları. Double . PCLS’ler. bir ölçüm. ve diğer I/O cihazları kontrol eden özel bir yazılım.DNL: Türevsel nonlinearity. Bu fonksiyon veriyi elde edildiği gibi analiz etmeye ihtiyaç duyduğumuz gerçek zaman uygulamaları için faydalıdır. Director 3D ve akan video isletebilir ve kendi sunucusu da vardır. Director'un da Lingo adlı kendi doğal kodlama dili vardır ve bu dil geliştiricilerin karmaşık etkileşimlilik kodlamalarına olanak verir. RTU. Director'da bu sınırlamalar yoktur. External Trigger: A/D dönüştürme tipi olayları tetikleyen dış kaynaktan gelen voltaj darbesi. Flash. ışık kaynağı ve foto dedektörlü hareketli disk kullanan optik kodlayıcı en ünlü kodlayıcıdır.ultraviyole ışık ışımasıyla silinebilen veya programlanabilen ROM. Flash gibi. Sadece elektrik sinyalleri tarafından silinebilir veya programlanabilir ROM. Genelde dB olarak ifade edilir. Encoder: Lineer veya dönel sinyalleri dijital veya darbe sinyallere çeviren cihaz. 1 LSB’deki ideal değerinden maksimum sapmanın LSB'sindeki. analog çıkış kanalına bir veri arabelleğinden transfer edilir. Uygulama programı ayrı bir ara bellekte öncelikli toplanmış veriyi eşzamanlı olarak işleyebilir. 101 . Double . Director: Macromedia'nın en güçlü yazım çözümü. EPROM: Silinebilir programlanabilir sadece okunabilir hafıza . E EEPROM: Elektrikli silinebilir programlanabilir sadece okunabilir hafıza. GPIB ana yüzü boardları. Kod kalınlıklarının.Buffered Data Acquisition: (Çift Ara Bellekli Veri Toplama) Çift arabellekli veri toplama veri hafıza arabelleğiyle elde edilir. DSP: Dijital sinyal işlemesi Dual Access Memory: Birden fazla işlemci veya kontrolör tarafından ulaşılabilinen hafıza tipi Dynamic Range: Bir devrenin kaldırabileceği en büyük sinyal seviyesiyle en küçük sinyal seviyesi oranı. Drivers: DAQ kartları. Web dağıtımına yönelikken ve bu nedenle oynatıcısının ve SWF dosyalarının yükleme sürelerini asgariye indirmek amacıyla bazı sınırlamalara sahipken. Bir dairesel arabellek verinin eksiksiz toplanması işlenmesi ve sürekli yerine getirilmesini sağlar. bununla beraber oynatıcısı daha uzun yükleme süresi gerektirir ve dosyaları Flash dosyalarından daha büyük olabilir.Buffered Waveform Generation: (Çift Arabellekli Dalga Şekli Üretimi) Çift ara bellekli dalga şekli kuşağı fonksiyonlarıyla veri ikinci bir ara bellek yeni veriyle eş zamanlı olarak güncelleştirilirken.

Genellikle. geri plandaki diğer aktiviteler devam ederler. Sonar.Accessibility: Bir dokümanın. sitenin ya da multimedya varlığının. fakat örnekleme hızı 10 kS/s e düşmesiyle beraber 20 Bite çıkar. görme ya da işitme engelli insanlar.sinyal gücü ile frekans ve zaman grafiği oluşturur. Internet. bir ağ üzerinde yapılan her türlü öğrenimdir. Kontrol. F Fieldbus: İşlem enstrümantasyon ve kontrol sistemlerini bağlanmakta kullanılan tüm-dijital iletişim ağı. Gain accuracy: Kazancın ideal kazançtan sapma ölçüsünün dB cinsinden değeri. fare kullanamayanlar vb. bu terim bilgisayar tabanlı eğitim için kullanılır ve bu nedenle CD-ROM tabanlı eğitimi ve bilgisayar veri bankası eğitiminin ağ gerektirmeyen diğer biçimlerini de içine alır.Erişilebilirlik . 102 .) Flyby: Kontrolöre uğramadan kaynaktan hedefe. Tam tanımıyla e-learning. yüksek performanslı veri transfer tipi Foreground: Direk operatör aracılığıyla oluşan aktivite. FIFO: First in first out. Basit linguistik kurallar. gibi engelli kişiler tarafından kullanılabilmesine işaret eder. Front Panel: Ön panel anlamına gelir Fuzzy logic: Birçok kontrol uygulamalarında PID yer değiştirmede kullanılan bir metot. Flash ADC: Karşılaştırma ve kodlayıcı mantık banka tarafından tek adımda saptanan çıktısı olan bir ADC. mesela 100 MS/s de 8 bit. E-learning: E-öğrenim. nonlineer ve compleks sistemleri tamamlamak için çok kolay kullanılır. Floating Point: İşlemek ve saklamak için kullanılan bilimsel ve üssel gösterim. Memory Buffer (birinci içeri birinci dışarı) ilk gelen erişim hakkına kavuşur. akustik ve vibrasyon analizde kullanılır. G Gabor Spectrogram: Discrete Gabor transformu kullanan eklemli zaman frekans analizi. Flexible Resolution: Çözünürlüğü örnekleme hızıyla değişen analogtan dijitale çevirici teknolojisi. (basamaklar 10 un katlarıyla çarpılır. Kullanılan 4-20 mA analog standardın yerine geçer. açıklamalı terimler tarafından saptanan kurallarla tamamlanır. Gain: dB cinsinden sinyalin yükselme katsayısı. JAN ve/veya WAN'ı içeren.

GUI . Elektrikli enstrümanlı bir bilgisayarın kontrolde kullanılır. kablolar …) HMI .GPIB: Genel amaçlı ara yüzü veri yolu. 103 . 1 -1987 ve 488. 488. 2 -1987 standartları tarafından tanıtılır. operatör ara yüz aygıtları. PXI ya da RS-232 programlanabilir araçlarını. 488. Input Impedance: Bir devrenin giriş terminallerinden ölçülen direnci veya sığası. HP-IB ile eşanlamda. Farklı üreticilerin kontrol sitemlerinde haberleşebilmesi için üretici patentli ağların yerini almaktadır. INL : (Integral Nonlinearity) Analog I/O devrelerinin ideal A/D ya da D/A transfer karakteristiklerinden maksimum sapmasının LSB’sindeki.Graphical User Interface: Grafik tabanlı ekran görünümlerini kullanan bilgisayarda bilgi transferi gerçekleştiren kolay araçlarla iletişim. IEEE 1394: Bilgisayarları çevresel video.(örneğin devre kartları. Handler: Bilgisayarda işletim sisteminin yüklediği bir cihaz Hardware: Bir bilgisayar sisteminin fiziksel bileşenleri.(Human-Machine-Interface): Bir operatörün bir endüstriyel otomasyon sistemiyle interaksiyonunu sağlayan araç ( genelde bir GUI) I I/O-Input / Output: Haberleşme kanalları. veri toplama ve kontrol ara yüzlerini ilgilendiren bilgisayar sistemlerine/sistemlerinden veri transferi. plug-in kartları. hafıza ve aygıtlara bağlayarak popüler olarak gelişen yüksek hızda seri veri yolunu tanımlayan IEEE 1934-1995 Standartlarının kısaltmaları. IEEE 488: ANSI/IEEE 488 -1978. Şu anki maksimum transfer hızı olan 400 kb/s gelecekte artırılması planlanıyor. H Half-Power Bandwidth: Devrenin karşılayabileceği maksimum seviye ile –3 dB aralığında frekans genişliği.1 –1987 Standartlarının kısaltmaları (Bkz GPIB) Industrial Device Networks: Endüstriyel otomasyon uygulamalarında standartlaşmış dijital haberleşme ağları. belirli Plug-in DAQ kartını veya belirli bilgisayar tabanlı aracı kontrol eden yüksek seviye yazılım fonksiyonlar grubu. bir ölçüm. Enstrüman sürücüler bir programlama dilinden çağrılabilen bir fonksiyondan LabVIEW ‘deki sanal enstrümanlara kadar değişen çeşitli formlarda olabilir. VXI. kasa. IEEE 488 veri yolu da denir çünkü ANSI/IEEE 488 -1978. Instrument Driver: Belirli GPIB.

DMM’ler ve fonksiyon jeneratörleri için standart programlama ara yüzlerini içeren bir teknoloji. belirlenen bir aktivite için iptal etmesini gösteren bir bilgisayar sinyali. Bilgi yönetimi genellikle. Interaction: Etkileşim. multimedya. Profesyonel bilgiyi bireyler yerine takımlarda tutmak amaçlı bir yaklaşım. Interrupt: CPU’nun o anki işini. IPC (2) Industrial PC: Endüstriyel bilgisayar. birbiriyle koordinasyon halinde kullanılabilmesi. Isolation Voltage: İzole edilmiş bir devrenin normalde dayanabileceği voltaj. Basic gibi yüksek seviye programlama diliyle yazılmış kaynak kodu. öğrencilerin bir öğretmenden öğrendikleri. IVI: Interchangeable Virtual Instruements Donanımdan bağımsız aygıt sürücüleriyle sonuçlanan. Knowledge Management: Bilgi Yönetimi. J JTFA-Joint Time Frequency Analysis: Hızlı değişen dalga formlarının spektral analizi için bir teknik. öğrenciden-öğretmene etkileşim ve öğrencilerin doğrudan kitap. veri ya da bilgisayar hafızası miktarını belirtmek için Byte ile kullanılan 1024 için kısaltma Kbytes/s: Data transferinde 1024 bytes/s anlamına gelen birim. K K: kilo. Bir kurs bu etkileşimlerden birini ya da daha fazlasını içerebilir. genellikle esnek kombinasyonlarda. aynı makinedeki diğer işlemlere veya ağda bulunan herhangi bir işleme mesaj yollayabilir. Bkz Compiler. Öğrenme varlıklarının. varlıklar. tablolar vb. maddelerden Öğrendikleri öğrenciden-içeriğe etkileşim. bir takımın ya da 104 . Interopembility: Birlikte çalışabilirlik. osiloskop. IPC (1) Interprocess Communication: İşlemlerin mesajlarını ilettiği protokol. IVI standart programlama ara yüzleri bir endüstri konsorsiyumu olan IVI vakfı tarafından tanımlanmıştır. Öğrencinin. Bir işlem kendine. her seferinde bir satır okuyarak ve belirlenen işlemi yaparak çalıştıran bir yazılım aracı. genel bir terimdir. öğrenciden-öğrenciye etkileşim. Pascal. Etkileşim geleneksel olarak üç kategoriye ayrılır: Öğrencilerin birlikte çalıştıkları ve birbirlerinden öğrendikleri. Mesajlar veri blokları ve bilgi paketleri veya işlemlerin aksiyon için talimatları olabilir. Genellikle girdiden girdiye ve/veya herhangi bir girdiden yükseltici çıktısına veya bilgisayar veri yoluna göre belirlenir. kursun bir parçasına dâhil olmasını belirten.Interpreter: C.

Microsoft ASP (Acuve Server Pages) teknolojisi kullanarak Microsoft Access veritabanlarına kaydederek. Bazı DAC ürünleriyle farklı hızlarda farklı kanalları örneklemek için çoklu kanal tarama özelliği kullanılabilir. Flash ve gömülü Authonvare etkileşimlerindeki faaliyeti ve puanlan.Million Instructions Per Second: (saniyede 1 milyon talimat) Bir işlemci makine kodu talimatlarının hızını gösteren birim. Bu eklenti.Man Machine Interface: Bakınız HMI. M M: (1) mega. Hem öğrenmeyi (İlerlemeyi. Learning Site: Öğrenme Sitesi. Multitasking: Çeşitli işlemlerin aynı anda çalıştırabilen işletim sisteminin özelliği 105 . Learning Content Management System (LCMS): Öğrenme İçeriği Yönetim Sistemi. volt ya da hertz ile birlikte kullanıldığında 1 milyon için standart metrik kısaltma (2) mega veri ya da bilgisayar hafızası miktarını belirtmek için Byte ile kullanılan 1. MIPS . Multirate Scanning: Çoklu Oran Tarama. MMI . vb. CourseBuilder. LSB: En az değerdeki bit.teşkilatın bütün üyelerinin bilgilerini kattığı ve diğerlerinin öğrenimine eriştiği merkezi bilgi temellerini kapsar.Million Floating-Point Operations Per Second: (Saniyede 1 milyon ondalıklı işlem) Bir işlemcinin hesaplama gücünü gösteren birim. puanlan. e-Öğrenme için kullanılan ücretsiz bir Macromedia Dreamweaver eklentisi. kursa yeni içerik eklemelerini sağlayarak) içeriği idare eden bir bilgisayar sistemi.048. L LabVIEW: Laboratuary Virtual Instrumention Engineering Workbench (Laboratuvar Sanal Enstrüman Mühendislik Çalışma Ortamı Linearity: Cihazın verdiği tepkinin R=K*S ( R= tepki S=uyarı K= bir sabit) denklemine uyması. Memory Window: Lokal işlemcide adresleri değiştirerek çabukça ulaşılabilen hafızanın sürekli blokları MFLOPS . izleyerek) hem de (kurs yazarlarının.576 için kısaltma Mb/s: Data transferinde saniyede 1048576 bit anlamına gelen birim. toplayan ve İzleyen öğrenme ortamlarının yaratılmasını kolaylaştıran sunucu davranışlarını içerir.

trafolar. N Noise: (Gürültü) İstenmeyen elektrik sinyali. sağanak yağış.Mux – Multiplexer: Tipik olarak yüksek hızlarda birçok sinyali tek bir analog giriş kanalıyla ölçmek için. Middleware: Bir Web tarayıcısında gösterilen standart Web sayfaları ile veritabanları arasında etkileşimi sağlayan bir uygulama (ya da uygulama ortamı). Macromedia bir yapısal site için standartlara uygun bir manifesto doğurmak için bir Dreamveaver Site Definition (Site Tanımlaması) kullanan ücretsiz bir Dreamweaver eklentisi sunar. motorlar. VXI veri yolunu çoklu ana bölümler üzerinden genişletebilir ve VXI veri yolunu endüstri standardı bilgisayarlara direk olarak bağlayabilir. Gürültü. Tümü Dreamweaver MX içinde bulunan. Bu eklentinin adı Manifest Maker Extension for Dreamweaver'dır ve Macromedia Exchange'den ücretsiz olarak yüklenebilir. CRT ekranlar. Nyquist Sampling Theorem: Eğer bant limitli sürekli bir sinyalin örnekleme frekansının yarısından daha yüksek frekanslarda bileşeni yoksa orijinal sinyal aynen geri elde edilebilir. MXIbus . O Object Technology: ”Nesne”lerin analizi modellenmesi veya dizayn edilmesi ve/veya bir bilgisayar sisteminin belli bir yönünü gerçeklemek için kullanılmasına tekabül eden geniş bir terim.Multisystem eXtension Interface Bus: Cihazlar arası yüksek hız iletişimi için dizayn edilmiş bir multidrop. her bir girişi sırayla çıkışa bağlayan çok girişli anahtarlama devresi. dirençler ve kondansatörler gibi iç kaynaklardan gelir. siteleri ve onların varlıklarını anlamak ve tanımlamak için kullandır. Macromedia ColdFusion MX. lehim. Metaveri hem arama motorları hem de öğrenme idare sistemleri tarafından. flouresant lambalar. Meta-Data (Meta-Veri): Bir dosyanın ya da varlığın içeriğini tanımlayan veri. radyo vericileri gibi dış kaynaklardan veya yarıiletkenler. nesneler hem veri hem de işlem mantığını içeren 106 . ASP. JSP ve PHP örnekleridir. Manifest (Manifesto): Kurs içeriklerini öğrenme idare sistemine transfer etmek içîn kullanılan. bir kurstaki bütün varlıkları tanımlayan bir XML dosyası. NTSC – National Television Systems Committee: Kuzey Amerika’da renkli video sinyalleri için kullanılan en yaygın format. jeneratörler. AC güç hattı. bilgisayarlar. Uygulama gerçeklemeleri açısından (nesne tabanlı analiz veya dizayna karşı olarak) . paralel veri yolu mimarisi.

OLE ile farklı uygulamalardan çoklu bilgi kaynakları içeren bileşik dökümanlar yaratmak da mümkündür. Bento dosya sistemi ve Açık Skript Mimarisi) ve IBM (Sistem Nesne Modeli) tarafından sağlanan çeşitli teknolojilerin katılımıyla yaratılmış bir birleşik döküman mimarisi. OpenDoc: Apple (OpenDoc Mimarisi tabanı. script'leri başlatmak için uygun olaylar seçmeli. Overhead: Bir görevi yerine getirmek için gereken bilgisayar işlem kaynağı(zaman ve/veya hafıza) miktarı. en az iki olayı adlandırmak ve daha fazla aramayı bilmelidir" cümlesi hedeflenmiş bir öğrenme sonucudur. Output Slew Rate: Analog çıktı voltajının bir seviyeden diğerine değişiminin maksimum hızı. ODVA: Open DeviceNet Vendors Association : DeviceNet spesifikasyonlarını ve tüm dünya üzerinde DeviceNet’in desteğini yöneten kar amaçlı olmayan bağımsız firmalar organizasyonu. OLE: Object Linking and Embedding: Uygulamaların birbirleriyle iletişim kurmasını sağlayan bir sistem servisleri topluluğu. Yapısal tasarımcılar dersleri. Örneğin. "bu dersin sonunda. Component Object Model tabanlı olan OLE nesneye imkân veren sistem yazılımıdır. Outcome (Sonuç): Öğrenme sonucu olarak da bilinen sonuç. ölçülebilir öğrenme hedefidir. istenilen öğrenme hedeflerini ya da sonuçlarını tanımlarlar. kullanıcı olayları script'lerle tanımlayabilmeli. Operating System: (İşletim Sistemi) Bilgisayarı kontrol eden. faaliyetleri ve testleri tasarlamaya başlamadan önce. Output Settling Time: Analog çıktının belirlenen limitler içinde son değerine ulaşması için gereken zaman. OPC-OLE for Process Control: Farklı saha cihazları otomasyon/kontrol sistemleri ve iş sistemleri arasında işlem ortaklığı sağlayan bir açık endüstri standardı cihaz ara yüzü. OLE Controls: Bakınız Active-X Controls. Optical Isolation: Yüksek potansiyel farklılıklarını ve geçişlerini elimine etmek amacıyla elektrik sürekliliği olmadan veri yollamak için optoelectric alıcı ve verici kullanma tekniği. birleşik yazılımları kullanarak güçlü çözümler üretmek için bir uygulama dinamik olarak diğer uygulamaların servislerini tanıtabilir ve kullanabilir. OLE otomasyonu üzerinden. programları çalıştıran. 107 .kendinden içerikli yazılım modlarıdır ve sadece iyi tanımlanmış ara yüzler arasından ulaşılabilir. kullanıcılarla iletişim kuran ve kurulmuş donanım ve cihazlarla haberleşen taban seviyesi yazılımı.

Ayrıca bakınız proportional control. çeşitli elemanların farklı talimatlardan aynı anda işlenebilmesi için ayrılmasını içeren yüksek performans işlemci yapısı. Intel ve diğer PC şirketleri tarafından hazırlanan. kartlarda atlama ve anahtarlar olmadan tamamen yazılımla ayarlanabilecek plug-in kartlı PC’lerle sonuçlanan spesifikasyon.P PAL – Phase Alternate Line: Avrupa ve Japonya’da video sinyalleri için kullanılan en yaygın format. PC’ler ve iş istasyonlarında bir standart olarak kabul edilmeyi başardı ve teorik olarak 132 Mbytes/s maksimum transfer hızı sunmaktadır. Photoelectric Sensor: Üzerine düşen ışığın şiddetindeki değişmeye tepki gösteren bir elektrik cihazı PID Control: Oransal. Personal Computer Memory Card International Association tarafından yazılan hafıza kartlarının bir spesifikasyonu olarak ortaya çıkmıştır. 108 . Port: Bir bilgisayarda veya uzaktan kontrolördeki haberleşme bağlantısı. Potentiometer: Elektrik devrelerinin elle ayarlanmasında ve lineer veya dönel pozisyon için transdüser olarak kullanılan direnci elle ayarlanabilen elektrik cihazı. PC Card: Bir kredi kartı büyüklüğünde PCMCIA yuvasına giren genişletme kartı – genellikle bir PCMCIA kartı olarak bilinir. Plug and Play ISA: Microsoft. Pipeline: Bir talimatın tamamlanması için elemanlarına. PLC’ler tipik olarak özel programlama ve network protokollerine ve özel amaçlı dijital ve analog I/O portlarına sahiptir. türevsel ve integral kontrol işlemlerini birleştiren 3 terimli kontrol mekanizması. PLC – Programmable Logic Controller: Endüstriyel gözlemleme ve kontrol uygulamalarında kullanılan yüksek güvenirlikte özel amaçlı bilgisayar. PCMCIA: Notebook büyüklüğündeki bilgisayarlarda de facto standartı olarak geniş bir kabul bulan genişletme veri yolu mimarisi. PCI – Peripheral Component Interconnect: İlk olarak Intel tarafından ISA ve EISA’nın yerine geliştirilen yüksek performans genişletme veri yolu mimarisi. Postriggering: Trigger koşulları sağlandıktan sonra programlanmış sayı kadar örnek toplamak için DAQ kartında kullanılan bir teknik. derivative control. Pretriggering: Trigger koşulları sağlandığında alınan örneğin trigger koşuluna kadarki veriyi içermesi amacıyla sürekli veri dolu bir ara belleğin tutulması için DAQ kartında kullanılan bir teknik.

Çözünürlük bits. R Real Time: Verinin biriktirilip sonra işlenmesi yerine alındıkça işlenmesi özelliğine sahip sistemin veya olayın özelliği. Real Tıme Senkronization Interface: RTSI Kontrol. Çoğu yaklaşım sensörü bir dijital on/off röle veya dijital çıktı sinyali sağlar. Proportional Control: Kontrol edilen değişkenin istenilen set noktasından sapma miktarına orantılı olarak çıktı veren bir kontrol işlemi. işlemde ve otomasyon oluşturmada kullanılır. ADC’yi besleyen devrenin offset veya kazanç hatalarını içermez. oran ya da yüzde olarak ifade edilebilir. elektriksel ve yazılım özellikleri ile CompactPCI tabanlı modüler enstrümantasyon için açık sistem. Progremmed I/O: Bir CPU’nun bir I/O aygıtına ulaşması için standart metod. Dünya çapında üretimde. Protocol: Bilgisayarlar ve peripherallar arasında bir haberleşme kanalı üzerinden (örneğin GPIB) veri transferi için kullanılan bitler. sinyal paylaştırma ve bir kaç kart gerektiren operasyonu senkronize etmekte kullanılır. karakterler ve kontrol kodları dizisi. Relative Accuracy: Bir ADC’nin tutarlılığının LSB’sinde bir ölçüm. Bazı boardlar özel bir kabloyla bir kaç kartı birbirlerine senkronize etmek için gerekli veri yolu transfer fonksiyonlarına sahiptir. Q Quantization Error: Bir analog sinyali dijitale çevirme işlemindeki sonlu çözünürlük sebebiyle kazanılan belirsizlik. Örneğin bir 109 .PROFIBUS: Avrupa’daki haberleşme sistemlerinin öncüsü olan bir haberleşme protokolleri ailesi. Her verinin byte’ı CPU tarafından okunur veya yazılır. PWM pulse genişliğini (ON zamanının OFF zamana oranı) değiştirerek DC Motor ve ısıtıcılar gibi ayrık cihazların kontrolünde kullanılır. PWM – Pulse Width Modulation: Sabit frekanslı ve değişken pulse genişliğine (duty cycle) sahip pulse dalga formunun oluşturulması. Resolution: (Çözünürlük)Bir ölçme sistemi tarafından algılanabilecek en küçük sinyal artışı. Proximity Sensor: (Yaklaşım Sensörü) Bir nesnenin varlığını fiziksel temas olmadan algılayabilen cihaz. kartlar arasında saat darbesi (Clock Pulse). Bütün kuantalama hatalarını ve nonlineerlikleri içerir. Propagation Delay: Bir sinyalin bir devre üzerinden geçmesi için gereken zaman. RTSI diye adlandırılan bu veri yolu tetikleme hattı bir karttan diğer kartı tetikleme. PXI: (PCI eXtension for Instrumentation) Özel mekanik.

leased line) kullanarak ana sistemle haberleşen uzaktaki bir site için dizayn edilmiş PLC’ye benzeyen endüstriyel veri toplama cihazı. S/s: Saniye başına örnek sayısı. SCADA – Supervisory Control and Data Acquisition: PLC’lerin kontrol fonksiyonları gerçekleştirildiği fakat bir PC tarafından görüntülendiği ve yönetildiği işlem kontrol uygulamalarında sıkça kullanılan PC fonksiyonu. baştan sona bütüncül kurslar yaratmak yerine. eöğrenmeye modüler yaklaşımın ana unsurudur. Return On Investment (ROT): Bir e-öğrenme projesi gibi bir girişimin maliyet-kâr oranını belirlemek amaçlı bir analiz. Run: Oluşturulan sanal enstrümanı çalıştırmaya yarayan butondur. birleştirilebilir içerik parçaları yarattıkları. RTD – Resistance Temperature Detector: Direnç katsayısına bağlı olarak sıcaklığı ölçen metalik prob.sistem 12-bit çözünürlüğe veya 4096 da bir çözünürlüğe veya yüzde 0. değerlendirme ve başka uygulamalarda kullanılmak için çok sayıda dosya ve varlık içeren. dial-up telefon.0244 çözünürlüğe sahiptir. bir grup e-öğrenme varlığı. Bir DAQ kartının bir analog sinyali örnekleme hızını göstermek için kullanılır. 110 . Reusable Learning Object (RLO): Yeniden Kullanılabilir Öğrenme Nesnesi. Sinyaller ya lokal olarak dijitale çevrilir ya da koşullanan sinyaller dijitale çevirmek için DAQ kartına gönderilir. RTSI Bus – Real Time System Integration Bus: DAQ ve IMAQ kartlarını kartların üstündeki bağlantılar aracılığıyla fonksiyonların senkronizasyonu için direk olarak birbirine bağlayan National Instruments zamanlama veri yolu. S S/H – Sample and Hold: Bir analog sinyali alan ve bir kondansatör üzerinde kısa bir süre için saklayan bir devre. RTU – Remote Terminal Unit: Telemetri (radyo. Resource Locking: Hafıza veri yolu tarafından kullanılırken bir aygıtın yerel hafızayı kullanmaması için sinyallenmesinde kullanılan bir teknik. RLO'la. Ribbon Cable: İletkenlerin yan yana olduğu düz kablo. SCXI – Signal Conditioning eXtensions for Instrumentation: Sensörlerin yakınındaki bir external kasadaki düşük seviye sinyalleri koşullamak için National Instruments ürün hattı. Öğretim. gelişimlerin kurslarda esnek bir biçimde bir araya getirilen. Böylesi analizler genellikle kaynaklarını bir eöğrenme çözümüne yatıran şirketler ve kurumlar için zorunludur. genellikle tek bir öğrenme hedefi destekli.

Single . ses. Stream . hareket. 111 .SE-Single Ended: Ortak bir toprağa göre ölçülen bir analog girdi için kullanılan terim. izlemek ve geliştirmek için kullanılır.From Disk: Diskten Akış Bazı sürücü yazılımları analog çıkış kanallarına hard diskten yüksek oranlarda direkt olarak büyük miktarda verinin akabildiği yüksek seviye fonksiyonlar içerir. Software Trigger: Veri toplama gibi bir olayı başlatan programlanmış bir olay. SQL – Structured Query Language: Veritabanları ile iletişim kurabilmek için kullanılan prosedürü olmayan bilgisayar dili. Self – Calibrating: Oldukça kararlı bir referansa sahip ve kendi A/D ve D/A devrelerini kullanıcının elle ayarları olmadan kalibre eden bir DAQ kartının özelliği.Point Analog Output: Tek Nokta Analog Çıkış Bu fonksiyonlarla bir analog çıkış kanalında üretilen gerilim güncellenebilir. SPC – Statistical Process Control: Bir işlemin karakteristiklerinin ölçüldüğü veya sayıldığı ve sonrasında izlendiği istatistiksel analiz metodu. SS – Simultaneous Sampling: Her bir girdi veya çıktının aynı anda dijitale çevrildiği ya da güncellendiği sistemin özelliği. basınç. Gergi ölçer: Direnci üzerindeki kuvvete bağlı bir fonksiyon olan sensör. Stop: Çalışan enstrümanı durdurmak için kullanılan butondur. Stand-Alone Program: İşletim sistemiyle çalışan fakat diğer yazılım programları ve ortamı olmadan çalışan derlenmiş program. SPC genellikle üreten işlemlerin performanslarını değerlendirmek.to – Disk: Diske Akış Bazı yazılımlar Windows altındaki çalışmalarında hard diske yüksek oranlarda direkt olarak ve büyük miktarda veri akıtan yüksek seviye fonksiyonlar Subroutine: Girdi ve/veya çıktı parametreleri olan tek satırlık kod tarafından çalıştırılan yazılım talimatları topluluğu. Sensor: Fiziksel uyarıya (ısı. Single . ışık.point Analog Input: Tek Nokta Analog Giriş Bu fonksiyonlarda bir tek gerilim okuma tek bir analog giriş kanalından alınır. akış vb…)tepki veren ve ona karşılık elektrik sinyali üreten aygıt. Self – Calibration: Öz kalibrasyon Bazı kaliteli DAC kartları öz kalibrasyon donanımlı devreye sahiptir. Stream . Öz kalibrasyon fonksiyonları kazanç ve değer kaymasını belirli doğrulukta düzeltir. SPDT – Single-Pole Double Throw: Bir terminalin bir ya da iki başka terminale bağlanabildiği anahtar özelliği.

TCP/IP: Tek network veya bir birine bağlanmış ağlar üzerinden haberleşmek için standart protokoller. Bir test executive test işlemi için bir operatör ara yüzü sunar. Macromedia CourseBuilder. pass/fail durumuna karar verir ve test verisini logunu tutar. Test Executive: Test programlarını otomatik sıralanması için bir uygulama. ve düşük kaynak gerektiren iletimler için Kullanıcı Datagram Protokolü (User Datagram Protocol-UDP). senkronize): Bütün tarafların.Synchronous: (1) Donanım – Bir referans saate göre senkronize edilmiş olayın özelliği. Simülasyonlar genellikle bilgisayar programlarını ve karmaşık ara yüzleri güvenli ve açıklayıcı bir ortamda öğretmek İçin kullanılır. etkileşim kurmasını sağlayan bir öğrenme varlığı. yüksek güvenilirli veri iletimi için İletim Kontrol Protokolü (Transmission Control Programme-TCP) . Authonvare ve Director simülasyonlar üretmeye muktedirdir. Synchronous: (Eş zamanlı. T T/H – Track and Hold: Bir analog voltajı izleyen ve değerini tutan devre. Macromedia Flash. Talker: Veri yolunda dinleyiciye bilgi yollayan GPIB üzerinde bulunan aygıt. RLO'lan kurslarla bütünleştirmeyi kolaylaştırmak amaçlı bir standarttır. veri alma ve bileşenleri paketleme düşük seviye servisi Internet Protokolü(IP) . Simulation: (Simülasyon. THD – Total Harmonic Distortion: Harmonik bozulmayla oluşan toplam rms sinyalin tüm rms sinyaline dB ya da yüzde olarak oranı. bir gerçek dünya teknolojisiyle olduğu gibi. (2) Yazılım – Bir işleme başlayan ve sadece işlem bittiği geri dönen fonksiyonun özelliği. birbirleriyle aynı zamanda etkileşim kurdukları bir etkileşim modeli. Flash ve Authorware içeriğinin tümü SCORM uyumlu e-öğrenme yönetim sistemlerine dâhil edilebilir. Protokollerin 3 temel maiyeti vardır. SCORM – Sharable Content Object Reference Model (Paylaşılabilir İçerik Nesnesi Referans Modeli) : SCORM. benzeşim): Kullanıcının ekran üzerinde. THD+N – Signal-to-THD Plus Noise: Toplam rms sinyalinin harmonik bozulmanın rms sinyali artı gürültüye dB cinsinden oranı 112 . System Noise: Analog girdiler topraklandığında analog devreden veya ADC den görülen gürültü miktarının ölçütü. Syntax: Özel bir programlama dilinde ifadelerin uymak zorunda olduğu kurallar. geleneksel sınıf öğreniminde olduğu gibi.

Bir güncelleştirme oranı seçer ve 113 . Usability: (Kullanılabilirlik): Bilgisayar ara yüzleri ile onları kullanan insanlar arasındaki uygunluğu sağlama amaçlı bir uygulama. (2) Ön paneli ve diyagramı olan bir VI modülü. Kullanılabilirlik. Birleşme sıcaklık fonksiyonu cinsinden küçük bir voltaj farkı oluşturur.(0 to +10m v ) UPS: Uninterruptable Power supply. Çoğu termistor negatif katsayı gösterirler. Transducer: sensör. Throughput Rate: Transfer oranı-yazılım overhead oranı. Unipolar: Sürekli pozitif sinyal değeri. etkileşimli öğeleri tanınabilir yapmak vardır. siteleri gezinilebilir. insan-bilgisayar etkileşiminin sosyal disiplinine bağlıdır ve ana amaçları arasında.The Simulate Sİgnal Express VI: Sinüs formunda sinyal üreten ve onu farklı dalga formlarına çevirebilen bir sanal enstrüman Thermistor: Sıcaklık fonksiyonlu elektrik resistans değişmesini gösteren yarıiletken sensör. V VI: Sanal Enstrüman (Virtual Instruments) Virtual Instrument: (1) klasik stand-alone enstrüman işlevliğinde. genellikle PC ile birlikte kullanılan hardware ve software kombinasyonu. metni okunabilir. USB: Yüksek hızı sayesinde Universal Serial Bus. Visual Basic Custom Control (VBX): Visual basic kullanarak yazılan uygulamalara entegre edilen ve farklı firmalar tarafından yaratılan özel bir ikili paket objesi. U UART – Universal Asynchronous Receiver / Transmitter: paralel datayı seri dataya çeviren entegre devre. Transfer Rate: Yazılımın kurulumundan ve başlamasından sonraki byte/s cinsinden veri transfer oranı. Thermocouple: İki birbirinden ayrı metal kullanarak üretilmiş sıcaklık sensörü.RS-232 yerine pc’lere konan seri veri yolu. VISA: Enstrümental yazılımları birleştirmek için National Instrument tarafından geliştirilen sürücü yazılım mimarisi. Genellikle bilgisayar veri yolundan seri cihaz ara yüzlerine ser iletişimde kullanılır. W Waveform Generation: Dalga Şekli Üretimi Dalga şekli üretime fonksiyonu belli oranlarda keyfi dalga şekli üretimi için kullanılır.

başlangıçtaki talimatları kullanmadan talimatları tekrar etme yeteneği. doğal yapısının hem İnsanların hem de makinelerin okuyabildikleri meta-veri de sağladığı etiket veri bankası bir sistemi de içerir. dalga şekli verisiyle yüklenebilen analog çıkış FIFO' larına sahiptir. DMA veya kesme (interrupt) kullanımı FIFO'dan bir dalga şekli üretimi çıkarıp çıkış dalga şeklinin kontrolü yönünden işlemciye yardım eder.dalga şekli üretimi için veri kaynağı gibi kullanılan bir ara bellek tanımlanır. XML. Zero-Wait-State Memory: Hafızanın yeteri kadar hızlı olduğu durumlarda işlemcinin yazmak ya da okumak için beklememe hali 114 . Kaliteli birçok kart. Böylelikle. break down voltajdan aşağıdaki güvenlikli aralıkta en yüksek uygulanabilir voltaj değeri. KLO'ların birlikte işletilebilmesini son derece kolaylaştırır. Z Zero-Overhead Looping: Yüksek performanslı işlemciyle gerçekleşen. X XML: Bir Web standardı olan extensible Markup Language'in kısaltması. While Loop: İken döngüsü Word: Bir zaman biriminde işlemci ve hafızanın ürettiği standart bit sayısı. Working Voltage: Ürüne. XML içeriği sunumdan ayırmak için kullanılan güçlü bir teknolojidir.

Sayfası Şekil 4. Sayfası 115 .22.EK – B SİTEDEN ÖRNEK SAYFALAR Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 2.21 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 1.

24 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 4. Sayfası 116 . Sayfası Şekil 4.23.Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 3.

26 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 6. Sayfası Şekil 4. Sayfası 117 .25 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 5.Şekil 4.

Sayfası Şekil 4.Şekil 4. Sayfası 118 . “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 8.27 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 7.28.

Sayfası 119 .30 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 10. Sayfası Şekil 4.29 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 9.Şekil 4.

EK – C UZAKTAN EĞİTİM CD’Sİ 120 .

2 yıl özel sektörde çeşitli firmalarda çalışmıştır. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi (MÜTEF) Elektrik Eğitimi Bölümünü 1998 yılında bitirmiştir. 1977 yılında İstanbul'da doğmuştur. Aynı yıl Prof. 29 Eylül 2000 tarihinde öğretmenlik görevine İstanbul Küçükçekmece'de Nahit Menteşe Endüstri Meslek Lisesi Elektrik Bölümü'nde başlamıştır. İrfan GÜNEY danışmanlığında lisans tezini Türker Yılmaz ile birlikte "Elektrik Tesislerinde İzolasyon Koordinasyonu" konusunda tamamlamıştır.ÖZGEÇMİŞ Yüksel GÜNER. 121 . Nureddin Erk – Perihan Erk Endüstri Meslek Lisesi’nde teknik öğretmenlik görevine devam etmektedir. 2000 yılında vatani görevini İzmir'de tamamlamıştır. 2002 yılında Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü'nde Elektrik Eğitimi Programı’nda yüksek lisansa başlamıştır. evli olup İngilizce bilmektedir. Lise öğrenimini 1994 yılında Edirne Teknik Lisesi Elektrik Bölümünde tamamlamıştır.Dr. 2005 yılı Haziran ayından itibaren İstanbul Dr. 2 uluslararası bildirisi bulunan GÜNER.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful