T.C.

MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI

Yüksel GÜNER (Teknik Öğretmen)

YÜKSEK LİSANS TEZİ
ELEKTRİK EĞİTİMİ ANABİLİM DALI ELEKTRİK EĞİTİMİ PROGRAMI

DANIŞMAN Doç. Dr. Koray TUNÇALP
İstanbul, 2005

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI

Yüksel GÜNER (Teknik Öğretmen) (Enstitü No: 141101220020085)

YÜKSEK LİSANS TEZİ
ELEKTRİK EĞİTİMİ ANABİLİM DALI ELEKTRİK EĞİTİMİ PROGRAMI

DANIŞMAN Doç.Dr. Koray TUNÇALP
İstanbul, 2005

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

KABUL VE ONAY BELGESİ
LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI
Yüksel GÜNER’in LabVIEW Programı ile Veri Toplama, Veri İşleme ve Veri İzlemenin E-Öğrenme Olarak Hazırlanması isimli Lisansüstü tez çalışması, M.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu’nun ...................... tarih ve ........................ sayılı kararı ile oluşturulan jüri tarafından Elektrik Eğitimi Anabilim Dalı Elektrik Eğitimi Programında YÜKSEK LİSANS Tezi olarak Kabul edilmiştir.

Danışman Üye Üye Üye Üye

: Doç. Dr. Koray TUNÇALP Marmara Üniversitesi : Prof. Dr. İrfan GÜNEY : Doç. Dr. Fevzi BABA : :

Tezin Savunulduğu Tarih : 14.12.2005

ONAY
M.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu’nun .................. tarih ve ...................... sayılı kararı ile Yüksel GÜNER’in Elektrik Eğitimi Anabilim Dalı Elektrik Eğitimi Programında Y.Lisans (MSc.) derecesi alması onanmıştır. Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürü

LabVIEW programının Türkçe olarak Uzaktan-Öğrenme yolu kullanılarak insanlara öğretilmesiyle. Deneyimleri ile oldukça faydalı oldular. Macromedia ürünlerinin Türkiye Temsilcisi olan Medyasoft Bilgi Sistemleri’nden Pazarlama Yöneticisi Erhan ÖZDEN’e yardımlarından dolayı teşekkür ederim Çalışmalarım süresince evde bana desteğini hiç esirgemeyen sevgili eşime minnettarım. Mehmet SUCU’ya çok teşekkür ederim. bıkmadan. Sezai TAŞKIN ve Arş. Tezimin ilk gününden. Arş. Öncelikle bu çalışmada emeği geçen. Danışmanım Doç. teşvik eden. gün geçtikçe artmaktadır. usanmadan yardımlarını esirgemeyen. Koray TUNÇALP’e en derin saygı ve sevgilerimi sunarım. Bu çalışma ile önemli bir açığın kapanacağına inanıyorum. Dr.ÖNSÖZ Gelişen teknoloji ile bilgi okyanusu inanılmaz bir hızla büyümekte ve bilgiye ulaşmak da bir o kadar kolaylaşmaktadır. Gör. Aralık. ülkemizde önemli bir eksiklik giderilmiş olacaktır. 2005 Yüksel GÜNER i . İnternetin yaygınlaşması ile Uzaktan-Öğrenme (E-Öğrenme) yöntemlerini çeşitlendirmekte ve geliştirmektedir. Gör. fikirler veren. İnternetin insan yaşamındaki payı. LabVIEW programı demo CD’leri. son gününe kadar bana yol gösteren. Böylece klasik öğrenme yöntemlerinin yanında E-Öğrenme de ilgi çekici bir alternatif öğretim yöntemi olmaya başlamıştır. kaynak kitapları ve kataloglarını temin ettiğim National Instruments firması Türkiye Dağıtıcısı olan E3TAM şirketi çalışanlarından Murat AKINCI’ya ayrıca teşekkür ederim.

..1.1 Mesleki Teknik Eğitimin Amacı ……………………………………….................4 MATLAB ……………………………………………………………… 9 II......... XII BÖLÜM I... AMAÇ ………………………………………………………………………………....................2 UZAKTAN ÖĞRENME VE E-ÖĞRENME ……………………………………… 11 II............... 7 7 8 4 5 5 5 II..............2...........………....................................5 LabVIEW ……………………………………………………………....2 Cadence PSPICE …………………………………………………. V ABSTRACT .............2... 1 I.. IIX SEMBOL VE BİRİMLER LİSTESİ .....................İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ . II...........2............. 10 II...........1 Klasik Mesleki Teknik Eğitim ……………………………………....1.....................……........1.......... VII YENİLİK BEYANI ..........1 MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM …………………………………………………….......1........2. X ŞEKİL LİSTESİ ........3 Elektrik Elektronik Mesleki Teknik Eğitimde Kullanılan Bilgisayar Programları ……………………………………………………….......................3......1.........3......3.....1.... GİRİŞ VE AMAÇ…………………………………………………..1 Tanımlar …………………………………………………………………….............1..... II....1................2 Mesleki Teknik Eğitim Modelleri ……………………………………… II. IX KISALTMALAR ...1. GİRİŞ ………………………………………………………………………………... 2 BÖLÜM II.....3......1.........3 Quick Field …………………………………………………………… 9 II....................................... 11 ii . II...................... MESLEKİ TEKNİK EĞİTİMDE E-ÖĞRENME ………………......1 Electronic Workbench ……………………………………………...........................1................................. I ÖZET …………………………………………………………………………………....2......... II............. 1 I......3 Teknik Alanlarda Uzaktan Eğitimin Klasik Eğitime Göre Avantajları ve Dezavantajları……………………………………… 6 II........................... II.1..........3.... 4 II............2 Mesleki Teknik Eğitimde Uzaktan Eğitim………………………… 6 II....

3. 31 c....2.1.1 Gürültü ve Girişim ………………………………………………… III.3..1 Tanım ………………………………………………………………………. VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEME…………....3 E-öğrenmenin Temel Bileşenleri ………………………………………...3.3.3 LABVIEW PROGRAMININ TANITIMI ………………………………………….... 14 II.... 17 II..2 D/A Kartları………………………………………………………… 31 32 32 34 iii .II.1 Filtreleme…………………………………………………………...1..5.......4 Kullanıldığı Yerler ………………………………………………………...2 Yükseltme…………………………………………………………..1...4 Ayırma ……………………………………………………………… 30 III.. Takmalı Kart Sinyal Şartlandırma ………………………………….5.1.. 13 II.....4...1.1 A/D Kartları………………………………………………………… III.7 Dünya’da Uzaktan Öğrenme …………………………………………… 16 II.2 Gürültünün Kaynakları ve Tipleri ………………………………..3 Gürültünün En Düşük Seviyeye İndirilmesi ………………….. III.2.....3..1.1.2...3...6 Sinyal Şartlandırma Sınıfları ……………………………………… 30 a.9 Uzaktan Öğrenmenin Standartları ……………………………………. 14 II..5 Uyarım ……………………………………………………………… 30 III..2... Doğrudan Bağlantı Modüller – İki Telli Vericiler …………………. 21 II....2.1.6 Uzaktan Öğrenim İle İlgili Uygulama Önerileri ……………………… 15 II...... 25 26 26 26 27 28 28 29 III. 20 II... III..5. III...1..5 E-öğrenmenin Türleri …………………………………………………….2.2. 22 II. 20 II....2..4 Veri Toplama Donanımı ………………………………………………..2..1 Transdüser ve Algılayıcılar……………………………………………. III.1.2 Alan Kablolama…………………………………………………………..5 LabVIEW Uygulamaları ………………………………………………….3.2 Farklı Zamanlı E-öğrenme (Asenkron) …………………………..2.. 12 II.3.. 30 b... 19 II.3 Sinyal Şartlandırma …………………………………………………… III.1.....1 Eş Zamanlı E-öğrenme (Senkron) ……………………………….. 24 III.1.4 E-öğrenmenin Yararları …………………………………………………. III. III.3 Doğrusallaştırma…………………………………………………… 29 III.3 Karma / Harmanlanmış Öğrenim (Blended Learning) ………….3.2.... Dağıtılmış I/O – Sayısal Vericiler …………………………………..2.1 VERİ TOPLAMANIN TEMEL KAVRAMLARI………………………………… 24 III....VERİ TOPLAMA.2. 22 II.3 Özellikleri ………………………………………………………………….4.1.1......3..2... 15 II..8 Türkiye’de Uzaktan Öğrenme …………………………………………...1..2 Uzaktan Öğrenmenin Tarihçesi ………………………………………… 12 II.2 Yapısı .... III. 14 II...3.. 22 BÖLÜM III.

4.1. Akım Döngüsü …. c.1.3 KULLANILAN PROGRAMLARIN ÖZELLİKLERİ …………………………… 61 IV.III.3.3 SERİ VERİ HABERLEŞMESİ …………………………………………………… 45 III.3 Ana Sisteme Doğrudan Bağlantı ……………………………..3.4.6.3 Doğrudan Hafıza Erişiminin Çalışması (DMA) ………………… III.1. TEZ ÇALIŞMALARI …………………………………………….2 Ara Yüzün Mekanik Karakteristikleri …………………………… III. PCI. III.1. III. b.3.4.4 Büyütme Yolu Standartları……………………..5 Veri Toplama Yazılımı ………………………………………………….6 Protokoller ……………….1 ARAŞTIRMA YÖNTEMİ ………………………………………………………… 60 IV. III.3.1.……………………………………………. 62 iv . 60 IV.1 PCMCIA Kartları Kullanılarak Verinin Programlanması ve Günlüğün Tutulması …………………………………………………….………………… a.1. 34 35 36 36 36 37 39 40 40 40 40 41 42 46 47 47 48 50 51 52 53 53 54 56 56 57 58 58 III. Mikrokanal Yolu ……………………………………………………. III.1 RS-232-C Ara Yüz Standardı …………………………………………. III.4 20 mA.6.3.4.2 Authorware ………………………………………………………………. III.4 Sayaç / Zamanlayıcı I/O Kartları ………………………………..1.6.4 EIA-232 Ara Yüzünün Çalışma Dizisi ………………………….3.2 VERİ TOPLAMA VE KONTROL KONFİGÜRASYONU …………………… III.1.3 IEEE 488 Standardı …………………………………………………….1 Çalışma Metotları ……………………………………………………… III.6.6 Ana Sistem …………….3.1.……………………………….2 KULLANILAN PPROGRAMLARIN SEÇİM KRİTERLERİ ………………….1.………………………………………………… III.4.1 Elektrik Sinyal Karakteristikleri …………………………………. III.2 Bağımsız Çalışma ……………………………………………… III.4 DAĞITILMIŞ VE BAĞIMSIZ GÜNLÜKÇÜLER İLE KONTROLÖRLER … III.3. III.3 Sayısal I/O Kartları………………………………………………… III. III.1.2 Kesmelerin Çalışması…………………………………………….3. III..1.1 Dreamweaver ……………………………………………………………. compactPCI ve PXI Yolu …………………………………….1.5 Seri Ara Yüz Dönüştürücüleri …….3.4 Ana Sisteme Uzaktan Bağlantı …………………………………… 58 BÖLÜM IV. III. 61 IV.4.3. 60 IV.1.3.1 İşletim Sistemleri …………………………………………………. III. ISA Yolu …………………………………………………………….1..2 RS-485 Ara Yüz Standardı ……………………………………………. EISA Yolu ………………………………………………………….3 Karşılıklı Değişim Devrelerinin Fonksiyonel Tanımı …………. III.. III..4.1.. III.……………………………………………. d..

67 IV.2 Kurslar ………………………………………………………………….3. IV..4 Freehand ………………………………………………………………….3.7. TARTIŞMA VE DEĞERLENDİRMELER ………………….3.5 KULLANILAN ETKİLEŞİM ÇEŞİTLERİ VE ÖRNEK UYGULAMALAR …… 65 IV.2.7.4 Bağlantılar ……………………………………………………………… IV.1 Sürükle Bırak ……………………………………………………………… 65 IV.7 İletişim …………………………………………………………………… IV.3.7 OLUŞTURULAN LABVIEW UZAKTAN ÖĞRENME WEB SİTESİ BÖLÜMLERİ …………………………………………………………………………. 71 IV. Kısa Cevap ………………………………………………………… c. KAYNAKLAR ………………………………………………………………... v 88 91 93 96 97 115 120 121 . IV.5.3 Projeler ………………………………………………………………….2.5. IV.5.3 Firework …………………………………………………………………… 63 IV. ÖZGEÇMİŞ ………………………………………………………………….6 Yardım …………………………………………………………………… IV.7. SONUÇLAR ………………………………………………….5.8 LABVIEW WEB SİTESİ ÖRNEK SAYFALARI …………………………….9 ÖRNEK UYGULAMA SANAL ENSTRÜMAN ……………………………… 72 72 74 77 78 79 79 79 80 81 82 82 84 84 86 BÖLÜM V.. IV. IV. 64 IV. a. 70 IV.4 ARAŞTIRMA ARAÇLARI ……………………………………………………… 65 IV.IV.7. Doğru Yanlış ………………………………………………………..7.7.5 Flash ………………………………………………………………………..3 Hedef Obje İşaretleme …………………………………………………… 68 IV. 63 IV.7.2 Hedef Alan Seçimi ……………………………………………………….5..5 İndirme ………………………………………………………………….7... BÖLÜM VI.2 Değerlendirmeler ……………………………………………….1 LabVIEW ………………………………………………………………… IV. IV. IV.6 YAPILAN ÇALIŞMALAR ……………………………………………………….5 Metin Girişi ……………………………………………………………….. Çoktan Seçmeli …………………………………………………… b.6 Swishmax ………………………………………………………………… 64 IV.. EKLER ………………………………………………………………………..7.1 Ders İçerikleri ……………………………………………………. EK C – UZAKTAN EĞİTİM CD’Sİ …………………………………. EK A – SÖZLÜK ……………………………………………………… EK B – SİTEDEN ÖRNEK SAYFALAR …………………………….4 Canlandırmalar …………………………………………………………… 69 IV.

işlenmesi ve kontrolünü kolaylaştırmaktadır. Diğer yandan endüstrideki otomasyon sistemlerinde veri toplama. toplumda eğitim kurumuna devam etmeden eğitim alma gereksinimindeki artış. bilgisayara girmek için kullanılan ADC kartları ve programdan elde edilecek çıktıları otomasyon sistemine gönderen DAC kartları ile birlikte kullanılmaktadır. şirketler de personel eğitiminde ekonomiyi ön planda tutarak ve zaman kaybını engellemek için uzaktan öğrenimi tercih etmektedirler. LabVIEW endüstriyel ölçme sistemlerinde bulunan sensör ve transdüserlerden alınan verileri. kullanım kolaylığı ve esnekliği ile endüstriyel problemlere çözümler üretmek için kullanılan bir yazılımdır. Sadece eğitim kurumları değil. verileri işleyerek istenen çıkışları sağlar. LabVIEW programı üzerinde oluşturulan Sanal Enstrümanlar (VIs). LabVIEW bilgisayar programı ile veri toplama konularını İnternet üzerinden e-öğrenim olarak adım adım öğretmeyi amaçlamaktadır. proseslerin izlenmesi ve kontrolü açısından her geçen gün artmaktadır. Birçok ülkede yıllardır bu alanda kullanılan LabVIEW programı. Son yıllarda eğitim alanındaki gelişmeler uzaktan öğrenme çevresinde oluşmaktadır. Eğitim kurumlarındaki yer sıkıntısı. veri işleme ve veri izleme tekniklerine olan ilgi. uzaktan öğrenmenin oluşmasındaki sebeplerden bir kaçıdır. ülkemizde son yıllarda daha fazla kullanılır olmuştur. bilgisayar yardımıyla özellikle verilerin ölçülmesi.ÖZET Bu çalışma. LabVIEW programı. Programın İngilizce vi . işlenmesi ve izlenmesine pratik çözümler sunan bir bilgisayar programlama dilidir. Bunun sonucunda LabVIEW programını kullanan kişi sayısına olan talep artmaya başlamıştır. aşırı nüfus artışı. Dünyada yaygın olarak kullanılan LabVIEW programı da verilerin toplanması. LabVIEW.

Derslerde sürükle bırak. Böylece hem e-öğretim alanında bir katkı sağlanmakta. hem de LabVIEW’ın yaygın şekilde kullanımı desteklenmektedir. Aralık. hakkında Türkçe kaynağın yok sayılabilecek seviyede olması. Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır. Yapılan bu çalışmada. kısa cevap. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır. 2005 Yüksel GÜNER vii . programın Türkçe uzaktan eğitimini yapan bir site ile bireylerin eğitimi amaçlanmıştır. Tezde geliştirilen LUES LabVIEW Uzaktan Eğitim Sitesinde eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt oluşturulmuştur. bu programın öğrenilmesini ve yaygınlaşmasını zorlaştırmaktadır. Değerlendirmeler. canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır.olması. metin girişi.

The matter of difficulty in the educational places. Virtual Instruments on LabVIEW program supply designed outputs by processing data. developments in the educational area have been formed in the environment of remote education. So. Data Processing and Data Monitoring as E-Learning with LabVIEW Program In this study. LabVIEW was made to produced solutions for industrial problems with easy-using flexibility. Recently. data processing and following. Because of being the language of program is viii . The interest in the technologies of data acquisition. in society the increase in the need of having an education without joining any education instuition is a few of the reasons of remote education existence. it is a language of scheduling computer which supplies practical solutions in the following. LabVIEW program which has been used in many areas in many countries has been used in our country recently. processing and controlling easier by the help of computer. the aim is to teach data acquisition subjects with LabVIEW program of computer using internet step by step. execessive increase of population. In the world LabVIEW program is also common. data processing and data monitoring in the industrial automation systems has been increasing day by day point of controlling and following processes. Not only education instutiations but also companies prefer remote education to prevent wasting time and bring economy forward plan in staff education. LabVIEW program make measuring.ABSTRACT Preparing of Data Acquisition. the demand of people who uses LabVIEW program has started to increase. LabVIEW is used with DAC cards which sends outputs from program to automation system and ACD cards which used for loading data from sensor and transducers in the industrial measurement systems.

In this project. nearly non existent make this program harder in common and learnable.English and laching of about it. either it was contributed to e – educational area or supported in using LabVIEW in common. true-false were planed from different form. About 750 presentations in 83 sections were constituted for education models in LUES in thesis. Thus. text introduction. December. animation and select of target area was benefited. 2005 Yüksel GÜNER ix . Evaluations what is short answer. multiple choice. 19 exam sections were constituted to aim for evaluation and 169 questions were prepared. it was aimed to educate the people the help of providing distant education in Turkish. interactions of drag and drop. In lessons.

Programı öğrenmek isteyenlerin. kısa cevap. Sadece LabVIEW programı üzerine yazılmış olan Türkçe bir kaynak olarak bu site literatürde önemli bir açığı kapatmaktadır. canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır. Firmanın web sitesinden sunduğu yardım hizmetlerinin tamamına yakını İngilizcedir. Buna bağlı olarak bazı üniversiteler. Günümüze kadar tamamen LabVIEW programını öğretmeyi amaçlayan.YENİLİK BEYANI LabVIEW Programı ile Veri Toplama. aynı zamanda İngilizce bilmesi. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır. metin girişi. LabVIEW programı İngilizce yardım desteği vermektedir ve kullanılabilecek tüm komutlar da İngilizce olarak hazırlanmıştır. Oluşturulan site Türkçe olup. Sadece birkaç kaynakta bir bölüm olarak yer verilmiştir. dilimize çevrilmiş herhangi bir kaynağa ülkemizde rastlanmamıştır. Değerlendirmeler. Sitede oluşturulan eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt geliştirilmiştir. bu programı iyi şekilde bilen teknik personeli meslektaşlarına göre bilgili kılmaktadır. Bu çalışma ile program için National Instruments firmasının oluşturduğu kaynaklar Türkçeleştirilmiş ve ders notları olarak kullanılmıştır. Bu çalışma ile ülkemizde ilk defa LabVIEW programının anlaşılır bir şekilde öğretilmesi x . LabVIEW programını öğretmeye başlamışlar ve LabVIEW donanımları ile oluşturulmuş laboratuvarlar kurmuşlardır. Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır. Veri İşleme ve Veri İzlemenin E-öğrenme Olarak Hazırlanması Günümüzde LabVIEW programının veri izlemede yaygın şekilde kullanılması. işlerini kolaylaştıracaktır. Derslerde sürükle bırak.

Aralık.amaçlanmıştır. Dr. asenkron olarak kendi istediği zaman ve mekânda dersleri görebilecek ve değerlendirilebilecektir. Koray TUNÇALP Danışman Yüksel GÜNER Öğrenci xi . 2005 Doç. Site üzerinden kullanıcı.

SEMBOL VE BİRİMLER LİSTESİ A + / b/s * dB # = Hz kHz Km MHz m mA rms s S/s & V % : amper : artı : bölü : byte/saniye : çarpı : desibel : diyez : eksi : eşittir : hertz : Kilohertz : Kilometre : Megahertz : metre : Miliamper : root-mean-square : saniye : samples/saniye : tire : ve : volt : yüzde Mbps : Mega bit per second xii .

KISALTMALAR LİSTESİ

ABD A/D ADC ADL AICC AR-GE ASCII BBC BDÖ BIOS CBT CMI COM CPU CSS D/A DAC DAQ DCE DLL DMA DOS DTE E3TAM EIA EISA FIFO GPIB

Amerika Birleşik Devletleri Analog / Dijital Analog Dijital Konvertör Advanced Disributed Learning Aviation Industry Computer-Based Trainİng Comrnitee Araştırma Geliştirme Karşılıklı Bilgi Değişimi İçin Standart Amerikan Kodu British Broadcasting Corporation Bilgisayar Destekli Öğretim Basic input/output system Computer-Based Training Computer Managed Instructıon Component Object Model Central Processing Unit Cascading Style Sheets Dijital / Analog Dijital Analog Konvertör Data Acquisiton Veri Haberleşme Cihazı Dinamik Bağlantı Kütüphanesi Doğrudan Hafıza Erişimi Disk Operating System Veri Terminal Cihazı Endüstriyel ve Bilimsel Test Teknolojileri Tasarımı Elektronik Endüstrileri Birliği Genişletilmiş Endüstri Standart Mimarisi İlk Giren İlk Çıkar General Purpose Interface Bus

xiii

GUI HTML IBM IC IDE IEEE I/O IRQ ISA LabVIEW LMS LTSC MATLAB MCA MS ODTÜ ÖYS PC PCI PCMCIA PDF PHP PIC PLC PVC PXI RAM RF RTD SCORM SCXI S/H STP TCP/IP TTL TV UTP

Grafiksel Kullanıcı Ara Yüzü HyperText Markup Language International Business Machines Entegre Devre Integrated Drive Electronics Institue for Electrical and Electronic Giriş / Çıkış Interrupt Rrequest Endüstri Standart Mimarisi (Industry Standard Architecture) Laboratuary Virtual Instrumention Engineering Workbench Learning Management Systems Learning Technology Standards Committee MatrixLaboratory Mikrokanal Mimari Yolu Microsoft Ortadoğu Teknik Üniversitesi Öğrenci Yönetim Sistemi Personel Computer Peripheral Component Interconnect Personal Computer Memory Card International Association Portable Document Format Personal Home Page Peripheral Interface Controller Programlanabilir Lojik Kontrolör Polivinilklorid PCI eXtensions for Instrumentation Read Acces Memory Radyo Frekansı Direnç Sıcaklık Dedektörleri Shareable Content Object Reference Model Signal Conditioning eXtensions for Instrumentation Örnekleme ve Tutma Koruyuculu Bükmeli Çift Kablo Transmission Control Programme / Internet Protokol Transistor-Transistor Logic Televizyon Koruyucusuz Bükmeli Çift Kablo

xiv

UZEM VXI XML

Uzaktan Eğitim Merkezi VMEbus eXtensions for Instrumentation eXtensible Markup Language

VI (Virtual Instruments) Sanal Enstrüman

xv

19 20 mA.1 PC Tabanlı Veri Toplama Sisteminin Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3.9 Bir Sayacın Basitleştirilmiş Modeli Şekil 3. Akım Döngüsü Ara Yüzü Şekil 3. Eş Zamanlı E-Öğretim Şekil 3. Cadence PSpice Programının Bilgisayarda Görünüşü Şekil 2. E-öğrenmede Eğitmen İle Öğrenciler Şekil 2.11 DMA Şekil 3.4.2 Gürültünün Kaynağı ile Alıcı Arasındaki Gürültü Kuplajı Şekil 3.1. Dağıtılmış I/O Sayısal Şartlandırma Şekil 3.8 Tipik Sayısal I/O Kartı Blok Diyagramı Şekil 3.3.22 Bağımsız Bir Günlükçü/Kontrolörün Hafıza Kartı İle Programlanması Şekil 3.7 Bir Dalga Biçimi Üretim D/A Kartının Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3. MATLAB Programından Bir Görünüş Şekil 2.12 PCI Yapısı Şekil 3.10 IRQ Şekil 3.4 Karta Monte Edilen Modüler Sinyal Şartlandırma Şekil 3.23 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi 8 9 11 14 25 26 30 31 31 32 34 35 35 38 39 42 43 44 46 47 51 52 53 54 54 57 59 xvi .14 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi Şekil 3.15 Tipik Bir Seri Eş Zamanlı Veri Mesajının Biçimi Şekil 3.ŞEKİL LİSTESİ SAYFA NO Şekil 2.6 Tipik Bir A/D Kartının Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3.3 Takmalı DAQ Kartı Sinyal Şartlandırma Şekil 3.16 Bir Bilgisayarla (DTE) bağımsız bir kontrolörün (DCE) Şekil 3.18 RS-485 Çok Düşüşlü Şebekeler Şekil 3.17 Bir EIA-232 Karşılıklı Veri Değişiminin Örnek Çalışması Şekil 3.13 Dağıtılmış I/O – Sinyal Verici Modülleri Şekil 3.5 Çeşitli Sayısal Verici Modüllerin Kull.21 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Sinyal Akış Diyagramı Şekil 3.20 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Blok Diyagramı Şekil 3.2.

Sayfası Şekil 4. Kısa Cevap Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 7.6.5.Şekil 4.3.Bırak Etkileşimi Şekil 4. Yardım Penceresi Şekil 4.10 Kurslar Alt Haritası Şekil 4. Metin Girişi Etkileşimi Şekil 4. Sürükle – Bırak Etkileşimine Ait Akış Çizgisi Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 2.12 Çoktan Seçmeli Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 9.26. Sayfası Şekil 4.25. Doğru Yanlış Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4. Sayfası Şekil 4.20. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 3.16.2. Sözlük Penceresi Şekil 4.13. LUES Eğitim Sitesinde Kurslar Sayfaları Şekil 4. Sayfası Şekil 4. Authorware Programı İle Sürükle .4.22. LUES Eğitim Sitesinde LabVIEW Sayfaları Şekil 4.24.32. Authorware Programında Hedef Alan Seçimi Akış Çizgisi Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 4.8 LUES Site Haritası Şekil 4. Sayfası Şekil 4. Hedef Obje İşaretleme Etkileşimi Şekil 4.29.7.17. Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Ön Paneli 66 67 67 68 69 70 71 73 74 75 76 78 79 80 81 82 82 83 83 84 115 115 116 116 117 117 118 118 119 119 86 87 xvii . Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Blok Diyagramı Şekil 4.18. Sayfası Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 8.15 LUES’te Bulunan Projeler Şekil 4. Hedef Alan Seçimi Etkileşimi Şekil 4. Örnek Bir Canlandırma Uygulaması Şekil 4. Menü Penceresi Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 10. Sayfası Şekil 4.14.31. Sayfası Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 6.28.1.19. Bul Penceresi Şekil 4.23. Sayfası Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 5.21.11. Sayfası Şekil 4.9. Derslerde Kullanılan Butonlar Şekil 4.30. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 1.27.

2.1. Alan Yolu Karşılaştırma Tablosu 41 48 55 xviii .TABLO LİSTESİ SAYFA NO Tablo 3.3. PC Yolu Sisteminin Gelişim Çizelgesi Tablo 3. EIA-232 için yaygın DB-9 ve DB-25 pim tahsisleri Tablo 3.

[1] 1 .1 GİRİŞ Endüstride test veya ölçümler. LabVIEW. fonksiyonlara grafikleri LabVIEW’ın kullandığı dil G dili olarak anılmaktadır. sinyal analizörü vb. LabVIEW bazı kısıtlamalar dışında. birleştirerek Programcı. Ürün aynı zamanda bir bilgisayar programı olduğu için ihtiyaca göre değişiklik yapılması çok daha kolay olmaktadır. Bu yeni kavram Sanal Enstrüman (VI Virtual Instrument) olarak tanımlanır. ölçme alanı ve enstrüman renkleri tamamen kullanıcı tarafından belirlenir. Bu şekilde bilgisayar.BÖLÜM I. günümüzde bilgisayar tabanlı ölçme sistemleri ortaya çıkmaktadır. C ve PASCAL gibi dillerle yapılabilecek hemen hemen her türlü bilimsel uygulamaya yatkındır. enstrümanları kullanılarak yapılmaktadır. mühendislik ve bilim çevrelerine yönelik veri toplama ve işlemeye yoğunlaşmış uygulamasını. Bunu yaparken kullanılacak fonksiyonlarını. yazılım kullanılarak istenilen test ve ölçüm enstrümanına çevrilebilmektedir. LabVIEW programı. Ancak cihazların herhangi bir ihtiyaca göre değiştirilmesi gerektiğinde. Tüm bu sakıncaları ortadan kaldırmak için. GİRİŞ VE AMAÇ I. LabVIEW ile çok daha kısa sürede tamamlanabilmektedir. çoğunlukla osiloskop. oluşturur. Ortaya çıkarılan enstrüman gerçek bir enstrümanın tüm işlevlerini hatta daha fazlasını yerine getirmektedir. Bu yüzden değişikliklerin yapılması ekonomik olmamaktadır. üretici firmaya bağlı kalmak ve donanımsal farklılıklar gibi birçok sorunla karşılaşılmaktadır. C ve PASCAL gibi yazı tabanlı programlama dilleri kullanılarak uzun bir sürede oluşturulabilecek uygulamalar. bilgisayar tabanlı test ve ölçümde yeni bir kavram ortaya çıkarmıştır. grafik olarak programlanabilen karşılık gelen bir platformdur.

2 . Ülkemizde yapılan çalışmalar da bu süreçte önemli atılımlar şeklinde olmuştur. MathCAD. [2] Günümüzde eğitim yeniden şekillenmektedir. Tüm bu uygulamalar oluşturulurken. Konuların sonlarında çoktan seçmeli. çeşitli işaretlerin ölçülmesi. olabilecek en ideal eğitim yöntemleri kullanılmıştır. Bilgi Üniversitesi. [1] Veri toplama. [3] Bilginin katlanarak arttığı ve bilgiye erişimin kolaylaştığı bu yüzyılda. öğretim sürecini daha çekici bir hale getirmek amaçlanmıştır. internet destekli eğitim için verilecek örneklerden bazılarıdır. Uygulamadaki dersler tamamlandığında. teknolojik gelişmelerden azami ölçüde yararlanarak. Kontrol. Mathematica. MatLAB. işlenmesi. Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi. Bu adımları en az hata ile en istenen şekilde yapabilmek için ölçme yapan kişiler azami çaba sarf etmektedir.) artık sanal ortamda. internet ortamında web tabanlı eğitim sistemleri hızla gelişmeye başlamıştır. internet üzerinden dersler ve programlar sunmaktadır. bilginin doğru olarak kazanımı için. Bu da doğal olarak.Günümüzde birçok teknik mühendislik dersleri (Matematik. yüz-yüze eğitim modelinin yanında. eğitimin rolü oldukça artmıştır. ölçme yaparken uygulanan en önemli adımlardır. bu yeni uzaktan eğitim modeline uyarlamaktadır. Sakarya Üniversitesi gibi farklı üniversitelerde yapılan çalışmalar. iletilmesi ve kaydedilmesi için günümüzde yaygınlaşarak kullanılmaktadır. PLC. Sayısal Tasarım. Veri toplama sistemleri. Bu sitede gerekli etkileşimler kullanılarak. gelişen teknolojilere ve yaşam biçimine uyum sağlamaları için yaşam boyunca eğitim almalarını kaçınılmaz kılmaktadır. Eğitim teknolojileri ve internet bir araya gelince. işleme ve izleme. doğru – yanlış ve kısa cevap gibi değerlendirmeler yapılarak. bilgisayar başında işlenmekte hatta ders içerikleri simülatörler yardımıyla öğrencilere verilmekte ve öğrencinin kendi kendine tecrübe etmesi sağlanmaktadır. ODTÜ Enformatik Enstitüsü. bireyin öğrenim süreci tamamlanacaktır. birey öğrenme hızını da ayarlama şansına sahip olacaktır. Ayrıca bir e-öğrenim uygulaması olacağı için.2 AMAÇ Bu tez çalışmasında LabVIEW programını öğretmek ve LabVIEW ile veri işlemek amacıyla uzaktan öğretim yapan bir internet sitesi oluşturulmuştur. Açık Öğretim Lisesi bilişim teknolojilerini kullanarak programlarını. kişi LabVIEW programı hakkında gerekli bilgileri yeterli seviyede öğrenmiş olmalıdır. LabVIEW gibi programlar bu tür sanal ders malzemeleri arasında en çok tercih edilenleridir. [3] I. Mikroişlemciler vb. insanların.

LabVIEW programının İngilizce olması. hakkında Türkçe kaynağın yok sayılabilecek seviyede olması bu programın öğrenilmesini ve ülkemizde yaygınlaşmasını zorlaştırmaktadır. Programın Türkçe uzaktan eğitimini yapan bir site ile bireylerin eğitimi amaçlanmıştır. 3 .

BÖLÜM II.

MESLEKİ TEKNİK EĞİTİMDE E-ÖĞRENME

II.1 MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM
Bir ülkenin ekonomik olarak gelişme sağlayabilmesi için; üretim yapan işletmeler, fabrikalar, atölyeler, mesleki ve teknik eğitim kurumları oldukça önemli bir yere sahiptir. Mesleki eğitim kurumları bu üretime destek vermek ve üretim sektörlerine mesleğinde yetenekli teknik eleman yetiştirmek amacı ile kurulmuşlardır. Uygulama ile birlikte yürütülmesi gereken mesleki ve teknik eğitim, üretim yapan işletmelerin önem verdiği bir konudur. Çünkü işletmeler her zaman için kaliteli teknik elemana gereksinim duyarlar. Mesleki teknik eğitim kurumlarının daha iyi bir eğitim verebilmesi amacı ile işletmelerin maddi ve manevi katkıları olmaktadır. Orta ve yüksek öğrenim seviyesindeki mesleki teknik eğitim kurumları, daima fabrika, atölye gibi işletmelere yardımcı olmalı ve çeşitli konularda yol gösterici olmalıdır. Eğitim kurumları yol gösterici olmasının yanı sıra kaliteli bir eğitim vermelidir. Bunun sonucu olarak mezun olan teknik eleman adayları iş hayatına en iyi şekilde uyum sağlayabilecek, mesleki teknik eğitim amacına ulaşmış olacaktır. Eğitim kurumlarının kaliteli eğitim verebilmesi için, mesleki tecrübeler ile dolu iş hayatının eğitim kurumları ile birlikte iç içe olması şarttır. Ayrıca eğitim kurumları teknolojideki son yenilikleri takip etmeli ve olası değişikliklere çok kısa bir sürede uyum sağlamalı, dünya üzerindeki diğer mesleki eğitim kurumları ile de iletişim içinde olmalı ve karşılıklı fikir alışverişinde bulunarak ortak projeler geliştirmelidir. Mezun ettiği teknik elemanları takip ederek çalışmaları hakkında geri dönüşüm sağlamalıdır. Böylece mezunlar kendilerini geliştirme şansı bulurlar. Mesleki teknik eğitim kurumlarına daha yüksek bütçeler sağlanmalı, eleman ve donanım olarak

4

hiçbir eksiği bulunmamalıdır. Böylece öğrencilerin iş hayatında görebileceği tüm alet, makine, takım araç ve gereçlerini eğitimleri esnasında kullanabilmesi sağlanır.

II.1.1 Mesleki Teknik Eğitimin Amacı
Meslekî teknik eğitim ile bireyleri ilgi, istek ve yetenekleri doğrultusunda bilgi, beceri, tutum, davranış ve iş alışkanlıklarının kazandırılması, iş ve hizmet alanlarında gereksinim duyulan nitelikli insan gücünün yetiştirilmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda; sürekli eğitimle meslekî bilgi ve becerilerinin güncelleştirilmesi ve uygulanan programlarla girişimcilik bilincinin kazandırılması ve meslekî eğitim almış olanların alanlarında istihdamlarının sağlanması amaçlanmıştır. İstihdam edilenlerin, uluslararası standartlar ve performanslara göre geliştirme ve uyum kurslarıyla eğitim düzeylerinin yükseltilmesi, meslekî teknik eğitim sürecinde teknolojinin etkin ve verimli kullanılarak eğitimin çağdaş, bilimsel ölçütlerde ve yüksek nitelikte sunulması da diğer amaçlar olarak sıralanabilir.

II.1.2 Mesleki Teknik Eğitim Modelleri
Mesleki teknik eğitim genellikle, klasik eğitim metotlarının uygulandığı eğitim kurumlarında yürütülmektedir. Ülkemizde Meslek Liseleri ile başlayan süreç, Meslek Yüksek Okulları, Teknik Eğitim Fakülteleri ve Mühendislik Fakülteleri ile devam etmektedir. Mesleki teknik eğitim şirketlerin ve akademik eğitim kurumlarının daha çok tercih ettiği uzaktan eğitim metotlarıyla da yapılabilmektedir.

II.1.2.1 Klasik Mesleki Teknik Eğitim
Uygulamanın mutlak şekilde gerekli olduğu mesleki teknik eğitim klasik eğitim tarzı benimsendiğinde, eğitim kurumlarında eğitim veren kişi ile eğitimi alacak kişinin aynı zamanda, aynı mekânda bir araya gelerek, aynı fiziksel şartlarda bir amaç doğrultusunda eğitim sürecini yaşamaları anlamına gelir. Başlangıç olarak gerekli teorik bilgiler, eğitmen tarafından anlatılarak birey bilgilendirilir. Daha sonra yapılacak uygulama ile ilgili işlem basamakları anlatılmalıdır. Gerekli yeteneklerin kazandırılması amacı ile uygulamaya geçilerek, bireyin gerekli araç ve gereçleri kullanması sağlanır. Bu sırada eğitmen, eğitim alan ve uygulama yapan bireyi takip ederek, olası hataların ve iş kazalarının önüne geçer. Örneğin, bir kişiye lehim yapmayı öğretmeden önce, gerekli teorik bilgi olarak lehimin yapısından, lehimin kaç derecede eriyeceğinden, havya çeşitlerinden, lehimleme çeşitlerinden, iyi bir lehimleme işleminin nasıl olacağından teorik olarak bahsedilir. Lehimleme esnasında olabilecek iş kazalarından ve iş güvenliğinden

5

bahsedilir. Yapılacak işlemler, adım adım anlatılır ve açıklanır. Hatta eğitmen bu sırada örnek bir lehimleme ile iyi bir lehimlemenin nasıl olması gerektiğini bireylere gösterir. Birey aldığı teorik bilgiler ile lehimleme yapabilecek kadar donatılmıştır. Bireye kendisinin uygulama yapması için belli bir zaman verilerek, bildiklerini pratik olarak kullanması sağlanır. Bu sırada eğitmen tarafından gözlemlenerek, iş kazalarından ve olası lehimleme hatalarından kaçınılmalıdır.

II.1.2.2 Mesleki Teknik Eğitimde Uzaktan Eğitim
Günümüzde mesleki teknik eğitim alanlarında uzaktan eğitim üniversiteler ve özel sektörde bulunan işletmeler tarafından tercih edilmeye başlanmıştır. Mesleki eğitim veren kurumların yer sıkıntısı çekmesi, klasik eğitime göre daha ekonomik olması ve bireyin istediği hızda eğitim alması sebeplerden bir kaçıdır. Mesleki Teknik Eğitimin teorik bilgilerin verildiği ilk kısımlarında uzaktan öğretim metotları rahatlıkla kullanılmaktadır. Internet üzerinden verilmesi ve daha görsel temalarla işlenmesi bakımından, eğitimi daha eğlenceli kılmaktadır. Bireyleri daha katılımcı şekilde eğitmek için etkileşimlerin kullanılması, uzaktan eğitimi klasik eğitimden ayıran en önemli noktadır. Etkileşim kullanıcıyı pasif dinleyici olmaktan çıkararak, doğrudan yapılan etkinliğin aktif bir parçası haline getirir. Uygulama aşamasına geçildiğinde bireyin eğitimine devam etmesi için en çok tercih edilen yöntem klasik eğitim metotlarıdır. Çünkü bireyin eğitimini aldığı donanımlara elle dokunması, onları görmesi, incelemesi çok etkili olmaktadır. Ancak, uzaktan eğitimin uygulamalarında gerçekten gerekli işlem yapılıyormuş gibi, eğitimin devamını sağlayan canlandırmalar kullanılabilir. Ancak canlandırmada gösterilen hiçbir deney veya işlem, laboratuvar veya atölyede yapılan gerçek uygulamanın önüne geçemez. Sadece aynı bir çizgi film seyreder gibi simülasyonlar ile bireye deney uygulaması seyrettirilebilir. Tabii ki böylece bireyin deney esnasında kazanacağı beceriler, yetenekler eksik kalmış olacaktır.

II.1.2.3 Teknik Alanlarda Uzaktan Eğitimin Klasik Eğitime Göre Avantajları ve Dezavantajları
Teknik alanlarda eğitimin diğer bilimlerdeki eğitime göre farklılıkları

bulunmaktadır. Belli bir alt yapı gerektiren, uygulamaya dayalı bir eğitim olması şarttır. Dolayısıyla eğitilecek kişinin bir ön eğitimden geçmesi şarttır. Klasik teknik eğitimde birey okulda teorik derslerde yetiştirildikten sonra, atölye ve laboratuvar gibi uygulamalı dersler ve stajlar ile gerçek iş hayatına hazırlanmaktadır. Uygulamalı bir eğitim, ekonomik zorluklar getirmektedir. Eğitim kurumunda her uygulamayı

6

Bazı e-öğrenme modellerinde yapılması gereken deneyler benzetilerek sanal ortamda uygulanmaktadır. Bilgisayar ile elektrik ve elektronik devreleri analiz etmenin çeşitli yararları bulunmaktadır. malzeme veya test cihazlarının olmamasından dolayı devrenin kurulamaması. [4] Electronics Workbench‘in kelime anlamı: Elektronik Çalışma Masasıdır. Bu programda. Çalışıp çalışmadığı bilgisayarda kontrol edilir. Gerekli test ve ölçümler yapılır. Başka bir ifadeyle sanal laboratuvardır. II.3. Aşağıdaki bölümde bu türdeki bilgisayar programlarının önemli olanları tanıtılmıştır. devre tasarımı yapmaya.1 Electronics Workbench Bilgisayar ile elektrik ve elektronik devrelerin analizini veya tasarımını yapmak daha sonra da bu devreleri gerçek devre elemanları kullanmadan çalıştırmak olasıdır. devrenin sıfırdan monte edilmesi gibi zorluklar Electronics Workbench programıyla ortadan kaldırılmıştır.3 Elektrik .yapabilmek büyük bir başarıdır. bu aşamaların uygulama olmayan kısımlarında eklenebilir. [4] 7 . yanlış bağlantıdan dolayı devrenin çalışmayıp zaman kaybına neden olması. devre bağlantıları bilgisayarda yapılır. Ancak teknik bir eleman olacak bireyin gerçek araçlar ile deneyi yapıp sonucunu görmesi daha hazır hale gelmesini sağlayacaktır.1. Teknik eğitimin ön hazırlığı uzaktan. Electronics Workbench programı da bu programlardan sadece birisidir. Bilgisayar yardımıyla. Teknik eğitime uzaktan eğitim. [4] Electronics Workbench ile fiziki elemanlar olmadan devre tasarımı yapılabilir. Orta ve yüksek dereceli mesleki eğitim kurumlarında bu türdeki programların öğretilmesi söz konusudur. analiz etmeye ve üzerinde ölçüm yapmaya olanak verir. ancak uygulama gerektiren bölümler klasik yöntemle atölye veya laboratuvarlarda gerçekleştirilmelidir. Devrenin nasıl çalıştığı bilgisayarda görüldükten sonra istenildiği takdirde fiziki olarak devre hayata geçirilir. malzemelerin yanması. II. Aynı zamanda özel sektörde çalışacak teknik elemanların mesleği ile ilgili bilgisayar programlarını öğrenmeleri bir zorunluluk haline gelmiştir.Elektronik Mesleki Teknik Eğitiminde Kullanılan Bilgisayar Programları Elektrik ve elektronik mesleki eğitiminde kullanılan bilgisayar programları son yıllarda giderek artmaktadır. [4] Tasarım sırasında.1.

8 .1.2 Cadence PSPICE Cadence PSpice. • Sinyal oluşturmak için Stimulus Editor’ü kullanma. 1985 tarihinde oluşturulan Cadence PSpice simülatörü.1. • Analog davranış modellemeleri. • Crossproping ile güç ölçümleri. [5] Şekil 2.II. dijital simülasyonları gerçekleştirebilme. Genel amaçlı devre programı olan Cadence PSpice elektrik ve elektronik devrelerin simülasyonu ve hesaplamaları için kullanılmaktadır. Cadence PSpice Programının Bilgisayarda Görünüşü Cadence PSpice başlıca özellikleri şunlardır : • Cadence Pspice ile yüksek-frekans sistemlerinden. • Dijital kapılar için yayılma gecikme modellemeleri. bugüne kadar en son çıkan işletim sistemi ve donanımları destekleyen teknoloji portföyünü genişleterek sürekli geliştirilmektedir. düşük-güç IC tasarımlarına kadar tüm gerçek analog. analog ve dijital elemanların birlikte bulunduğu devrelerin davranışlarını modelleyen bir simülasyon programıdır. • Gürültü. • Simülasyon özelliklerini çok kolay ayarlayabilme. • Eleman karakteristiği için Model Editor’ü kullanma. • Ölçüm ve Performans analizleri.3. • Tasarımlarınıza ait yeni kütüphaneler oluşturma veya mevcut kütüphaneleri kullanabilme. Fourier ve sıcaklık analizleri.

• Dijital netler üzerindeki yük depolanması, • Analog veya dijital analiz sonuçlarını aynı pencere içinde aynı koordinat

sistemlerinde gözlemleyebilme.

II.1.3.3 QuickField
Özellikle motor, transformatör gibi elektrik makinelerinin tasarımı amaçlı kullanılan QuickField ve benzeri programlar sanayide büyük bir yere sahiptir. [6] QuickField sonlu elemanlar yöntemine göre çalışan etkileşimli bir analiz programı olup; elektrostatik, elektromanyetik, gerilme vb. gibi analizlerde dahil olmak üzere aşağıdaki analizleri yapabilme özelliğine sahip bir programdır. [6] • • • • • • Doğrusal ve doğrusal olmayan manyetik analiz, Zaman harmonikli elektromanyetik analiz, Elektrostatik analiz, Akım dağılım analizi, Doğrusal ve doğrusal olmayan ısı transferi ve yayılım analizi, Doğrusal gerilme analizi.

II.1.3.4 MATLAB

Şekil 2.2. MATLAB Programından Bir Görünüş

MATLAB (MatrixLaboratory) açılımından da belli olduğu gibi bir matris laboratuvarı anlamına gelir. MATLAB programı, ilk olarak 1985 yılında C.B. Moler tarafından geliştirilmiş olup, teknik hesaplamalar ve matematiksel problemlerin çözümü ve analizi için tasarlanmış bir yazılım geliştirme aracıdır. MATLAB, bir zamanlar mühendisliğin olmazsa olmaz Fortran programlama diline alternatif olarak yazılmıştır. Artık C programlama diliyle yazılmış olan MATLAB, mühendislerin vazgeçilmez bir programıdır. [5] MATLAB programı aşağıdaki işlemleri yapmak için kullanılabilir: • Matematiksel Ölçüm ve Hesaplamalar,

9

• • • • • • • • • •

Algoritma Geliştirme, Veri Elde Etme, Görüntü İşleme, Sayısal İşaret İşleme, Süzgeç Tasarımı, Dalgacıklar, Yapay Sinir Ağları, Veritabanı, Optimizasyon, Modelleme ve Simülasyon.

Bu opsiyonlar ile MATLAB'da kusursuz tasarımlar yapılabilir. Ayrıca MATLAB'ı vazgeçilmez yapan durumlardan en önemlileri Toolbox 'lar ve Simulink’tir. [5]

II.1.3.5 LabVIEW
Test, ölçüm, veri oluşturma, işleme ve izlenmesinde kullanılan LabVIEW, içeriğinde bulunan otomasyon ve ölçme devre elemanları fonksiyonlarının ekranda birbirlerine bağlanması şeklinde kullanılır. Geleneksel programlama dillerindeki komut veya değişkenlerin satırlarca yazılması yerine, yapılmak istenen işlem için kullanılabilir sanal enstrümanların (VI) blok diyagrama yerleştirilip, veriyi iletecek bağlantılar oldukça kolay bir şekilde yapılmaktadır. Çünkü LabVIEW programı esnek, güçlü, kullanımı rahat ve öğrenilmesi kolay olan bir bilgisayar programıdır. LabVIEW iki kısımdan oluşur: Ön Panel ve Blok Diyagram. Ön panel kullanıcı ara yüzüdür. LabVIEW ile oluşturulacak uygulamayı kullanacak olan operatörün sisteme değerler girmesine ve çıkışları görmesine yardımcı olur. Blok diyagram ise esas işlemlerin yapıldığı yerdir. Ön panelde kullanıcı bir taraftan kontrolü sağlarken, diğer taraftan blok diyagramda sanal enstrümanlar çalışmaktadır. Ayrıca NI firmasının geliştirdiği donanım ile gerçek sistemlere hükmedebilmektedir. [7,8] LabVIEW, üretkenliği arttırarak geliştirmeye harcanan zamanı azaltmakta, bilgisayar ve enstrümantasyon donanımına yapılan parasal yatırımı korumaktadır. Ayrıca, kendi çözümlerini geliştirebilmeleri için daha geniş kullanıcı kitlesini yetkilendirmektedir. Daha karmaşık geliştirme araçlarına gerek kalmadan bütün işlemleri tamamlayabilme esnekliğine sahiptir. Eklenen güçlü araçlar ile karmaşık geliştirme işlemlerini basitleştirir. Ölçme yapılan her yerde, veri izleme istenen her yerde LabVIEW kullanılabilir. Endüstride otomotiv sektöründen enerji sektörüne, uzay çalışmalarından su altı çalışmalarına, elektrik ve elektronik teknolojisine kadar

10

birçok alanda çözümler sunarken her sektörden birçok firma araştırma ve geliştirme çalışmaları ile üretimlerinde programdan faydalanmaktadır. [7,8]

II.2 UZAKTAN ÖĞRENME VE E-ÖĞRENME II.2.1 Tanımlar
Son yıllarda bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler, özellikle internetin ortaya çıkması ve çok yaygınlaşması, bilgiye erişimi çok kolay ve hızlı hale getirmiştir. Her konuda ve inanılmaz hacimdeki bilgiye artık kolaylıkla ulaşmak mümkündür. Dünyanın her yerindeki olay, gelişme, icatlardan anında haberdar olunmaktadır. Her alanda yer alan baş döndürücü hızlı gelişmeler insanların okulda öğrendikleri bilgilerle kalmalarına olanak tanımamaktadır. Birey, her an her yerde sürekli bir öğrenme süreci içindedir. Bir yerde bilgisayar teknolojisinin sağladığı bu bilgi patlaması ve paralelindeki sürekli öğrenme zorunluluğuna yeni bilgi teknolojileri yardımcı olmaktadır. Okul yaşamından sonra da çeşitli konuları öğrenmek isteyen insanlar, 1950’lerde mektup ve radyo aracılığıyla öğrenmelerine devam edebilirken, şimdi bilgisayarın ve iletişim ağlarının sağladığı ortamlardan yararlanarak öğrenmelerini sürdürebilmektedirler. Sürekli eğitim merkezlerinde yetişkinlerin eğitimi ön planda tutulmaktadır. Öğrenen ve öğretmenin farklı fiziksel mekanlarda bulunduğu ve mektup-radyo-tv ile başlayan uzaktan eğitim / uzaktan öğretim kavramı, son yıllarda bilişim teknolojilerinden yararlanarak gerçekleştirilmekte olup elektronik öğrenme / e-öğrenme (e-learning) adını almaya başlamıştır. [9]

Şekil 2.3. E-öğrenmede Eğitmen İle Öğrenciler

E-öğrenme’nin çeşitli kaynaklarda farklı tanımları mevcuttur. Bu tanımlardan birkaçı aşağıda belirtilmiştir [9] : Internet, intranet veya bir bilgisayar ağı bulunan platform üzerinde sunulan, web tabanlı bir eğitim sistemidir.

11

E-öğrenme. Program Geliştirme Uzmanı. internet. içerik ve Öğrenci Yönetim Sistemi olarak sıralanabilir.2. internet teknolojileri aracılığıyla öğretmen ve öğrencinin aynı ortamda ve aynı anda bulunmalarına gerek kalmadan (asenkron eğitim) gerçekleştirilen eğitim faaliyetleridir. eğitim içeriğinin. intranet. etkileşimli TV. II. Dersin Öğretmeni. yoluyla elektronik ortamda aktarımıdır.2 Uzaktan Öğrenmenin Tarihçesi İlk olarak Wisconsin Üniversitesi’nin 1892 yılı kataloğunda geçmiş olan “uzaktan eğitim” terimi (Distance Education). 12 . E-öğrenme.3 E-öğrenmenin Temel Bileşenleri E-öğrenmenin iki temel bileşeni.2. internet. Kitap sayfalarındaki küçük punto ya da hareketsiz bir kaç resmin bilgisayar ekranına taşınmasıyla oluşturulan e-öğrenme dersleri başarısız olmaktadır. Web üzerinden. uzaktan öğrenim ya da uzakta öğrenmedir. Bilgisayar Programcısı.E-öğrenme. mektupla eğitim. E-öğrenmede kullanılacak içerik. kitap sayfalarının doğrudan Web’e ya da CD’lere aktarımından çok daha fazla ve değişik bir çalışmayla oluşturulmak durumundadır. Başarılı bir e-öğrenme uygulamasının içeriği bir ekiple hazırlanmalı ve ekipte şu uzmanlıklara sahip kişiler yer almalıdır: İçerik Uzmanı (konu alanı uzmanı). bir ağ veya sadece bilgisayar yoluyla gerçekleşen öğrenmelerdir. görsel / işitsel teyp. Uzaktan eğitim kapsamındaki bu terimlerden bazıları. bir kurumun intraneti üzerinden ya da CD-ROM ile dağıtılmasına e-öğrenme denir. uydu yayını. Öğretim materyallerinin elektronik olarak. uzaktan öğretim ve uzaktan öğretme. evde çalışma. Uzaktan eğitim terimi. Daha sonra bu terim (Fernunterricht). tümüyle anlamdaş olmayan değişik terimler içerir. Alman eğitimci Otto Peters tarafından 1960 ve 1970’lerde Almanya’da tanıtılmış ve Fransa’da uzaktan eğitim kurumlarına isim (Teleenseignement) olarak uygulanmıştır. Web Tasarımcısı. dış çalışma. yine ilk kez aynı üniversitenin yöneticisi William Lighty tarafından 1906 yılında yazılan bir yazıda kullanılmıştır. CD-ROM vb. II. Animasyon Uzmanı.

) anında güncellenememe dezavantajına karşılık web’teki bilginin tek kopya olması ve anında güncellenebilmesi. ayrıca yönetim. ölçme değerlendirme yapılmasına. Bir iş yerinde çalışan kişinin işlerini aksatmadan bilgi ve becerisini geliştirebilmesi. her alanda rekabetin artması. [9] E-öğrenme şunları sağlar: • • • Klasik sınıf eğitimine göre daha fazla kişiye ulaşma. böylelikle kalıcı öğrenmenin sağlanması. Basılı malzemelerin (kitap. öğrenmeyi yaşam boyu devam etmesi gereken bir kavram haline getirmiştir. Eöğrenme yaşam boyu öğrenmeyi sağlayabilecek günümüzde en etkili gözüken araçtır. aynı zamanda öğrencinin. katılımcıların ders alma sırasındaki etkinliklerinin izlenip kaydedilip raporlama yapılmasına olanak sağlayan yazılım türüdür. gerek duyulan bilgi ve becerilerin sürekli değişmesi. dersi isteği kadar tekrar edebilmesi. sadece öğrencinin gelişim ve katılımının izlenmesini değil. Bireyin. farklı zamanlı veya karma eğitimde öğrencilerin ders seçimi ve derse kaydolmasına. vb. Etkileşim. Kurum ya da şirketin aynı anda pek çok eleman veya müşterisine eğitimi ulaştırabilmesi. sorularına hem öğretmenden hem de diğer öğrencilerden yanıt alabilmesini sağlar. internet’in çok hızlı gelişerek her tür bilgiye ulaşımda kolaylık ve hız sağlaması. Zamanını ve yerini kendisinin planlaması. sertifika alabilmesi. Çok sayıda kişinin bir eğitim yerine ulaşma.Öğrenci Yönetim Sistemi (ÖYS). [9] II.4 E-öğrenmenin Yararları Başta teknolojik değişimlerin hızı ve karmaşıklığının artması olmak üzere.2. giderlerinden tasarruf edebilme. Bireyin öğrenme sürecine etkin olarak katılması. konaklama. içeriklerin sunulmasına. Uygun görsel ve işitsel tasarımlarla öğrenimin çekici hale getirilerek zevkli ve kalıcı öğrenmenin sağlanmış olması. Bireyin kendi hızında öğrenmesi. vb. resmi bir programa katılıp diploma. CD. 13 . Bireyin bir seferde ne kadar çalışmak istediğine karar vermesi. • • • • • • • • • Eğitim maliyetlerinde azalma.

2.2 Farklı Zamanlı E-öğrenme (Asenkron) Farklı zamanlı e-öğrenme ise.5 E-öğrenmenin Türleri E-öğrenmenin birbirini tamamlayan iki türü bulunmaktadır: • • Eş zamanlı (senkron) e-öğrenme Farklı zamanlı (asenkron) e-öğrenme Bu iki türün birlikte kullanıldığı bir diğer tür ise karma eğitim adını alır. işitsel.2. Şekil 2. öğretmen birey ile iletişim kurmaz. Eğitim alan birey öğretmene veya diğer katılımcılara e-posta ile soru gönderip yanıtını gecikmeli olarak alabilir. aynı ortamdaymış gibi. soru sorup anında yanıt alınabilir. Aynı zamanda bütün katılımcılar birbirleriyle doğrudan iletişim kurabilirler.4. farklı mekânlardaki bireylerin. Kişinin kendi kendine internet veya CD-ROM vasıtasıyla dersler alması farklı zamanlı e-öğrenmeye örnektir.2. öğrenci Web’te mevcut içerik. Öğretmen ya da 14 . Eş Zamanlı E-Öğretim II. [9] Bu eğitim şekliyle.II. Sanal sınıflar. Çalışma anında öğretmene ihtiyaç olmaz. II. Bu eğitim şekliyle tartışma ortamı yaratılabilir. [9] Internet’ten yapılan asenkron eğitimde. karşılıklı etkileşim içinde gerçekleştirdikleri öğrenmedir.5. Birey eğitimdeyken. katılımcıların aynı zamanda değil de belli bir zaman ertelemesinden sonra iletişimine olanak veren eğitim şeklidir. anında test yapılabilir.5. herkes zamanını kendisine göre planlayarak ve istediği yerden dersi alabilir. soru. birçok öğrenciyle aynı anda iletişim kurulabilir. istediği kadar süreyle çalışabilir. internet üzerinden telefon bağlantısı. etkileşimli ve canlı uydu yayınları eş zamanlı e-öğrenmeye örnek olarak verilebilir. görsel konferanslar.1 Eş Zamanlı E-öğrenme (Senkron) Eş zamanlı e-öğrenme. alıştırmalara istediği zamanda ulaşabilir. istediği kadar tekrar yapabilir.

Kurum içi çalışma takvimi. [9] Bazı çevreler tarafından en ideal eğitim modeli olduğu savunulmaktadır. duyuruları. öğretmen ve diğer öğrencilerle yüz yüze etkileşememe ve konuşamamanın öğrenme sürecindeki olumsuz etkilerini gidermek için karma öğrenim gündeme gelmiştir. harmanlandığı eğitimdir.6 Uzaktan Öğrenim ile İlgili Uygulama Önerileri E-öğrenme. [9] E-öğrenme modelini uygulamaya karar verenler için aşağıdaki uygulama önerileri maddeler halinde verilmiştir: • • • • • • Öncelikle e-öğrenme stratejisi oluşturulmalı ve planlama yapılmalıdır. Eğitimin amaçları belirlenmelidir. Öğretmen sonuçları öğrencilere gönderebilir. kişilerin az ya da çok direnciyle karşılaşmaktadır. Tanıtım ve oryantasyon çalışmaları planlanmalı ve uygulanmaya başlanmalıdır. 15 .2. her türlü teknolojinin kullanılabildiği. Kuruluşlarda yürütülmeye çalışılan her değişiklik ve yenilik. E-öğrenmenin neden olduğu asosyalleşmenin (öğrenmenin sürekli olarak tek başına ve ekran karşısında olması). [9] II.kurum.2. ödev ve sınavları öğrencilere iletilebilir. organizasyon ve iş akışı belirlenmelidir. mesajları. II. geleneksel ve uzaktan eğitimin farklı model ve araçlarının bir araya getirilerek düzenlendiği. bilgisayarlar ve ağ alt yapısı kurulması gerekliliği. [9] E-öğrenme uygulamalarının başlangıç maliyeti.3 Karma / Harmanlanmış Öğrenim (Blended Learning) Karma ya da harmanlanmış eğitim. E-öğrenime dayalı kültür değişiminin kurum içinde oluşturulması planlanmalı ve uygulanmaya başlanmalıdır. Böyle projelerde başarıya ulaşmak için çok iyi bir proje yönetimi ve değişim yönetimi uygulanmalıdır. öğrenme ve öğretme sürecine büyük bir değişiklik getirmektedir. E-öğrenme yaklaşımının. öğrenmeyle ilgili iç motivasyonu yüksek olan öğrenenlere hitap ettiği unutulmamalıdır. e-öğrenmeyle ders alacak kişilere önce bilgisayar eğitimi verilmesi gerekliliği ve ÖYS yazılımlarının pahalı olması nedeniyle. Yetkinlikleri ve hizmet içi eğitim ihtiyaçlarını saptamak için Eğitim İhtiyaç Analizi yapılmalıdır. fazla olabilmektedir. Öğrenci sınav ve ödev sorularını yanıtlayıp öğretmene gönderilebilir.5.

Pilot program sonunda amaçlara ulaşıldıysa. parola.• Eğitim yöntemi belirlenmelidir: Eş zamanlı. vb. • • • • • • İçerik oluşturulmalı veya temin edilmelidir: İçerik kurum içinde oluşturulabilir veya dış kaynaklardan temin edilebilir. Başvuru ve kayıt esnasında.) görevlendirilmeli ve ekibe gerekli eğitimler verilmelidir. Cisco Systems. Birçok şirket. ne kadar sınıf eğitimi. sınavlar. Ayrıca İngiliz Ulusal Televizyon ve Radyo Kanalı BBC’nin İngilizceyi öğretmek amacı ile birçok dilde internet üzerinden yaptığı uzaktan eğitim de göz ardı edilmemelidir. Forum. • • Pilot program başlatılmalıdır. Gerekli ekip (ders danışmanı. Mercedes-Benz. vb. sorunlar için) oluşturulmalıdır. Çağrı merkezi (erişim. hangi eğitimler. kendinden neler beklendiğini ve sorumluluklarını baştan bilmeli ve öğrenmelidir. dünya üzerinde yapılan çalışmalara güzel birer örnektir. bilişim teknolojileri. Cisco Systems. sohbet odaları gibi etkileşimli çalışma ortamları oluşturulmalıdır. II. özellikle Java ve UNIX konularında tüm dünyada birçok kişinin eğitimine fayda sağlamaktadır. IBM firması da birçok alanda eöğrenmeye destek veren kuruluşların arasındadır.2. Web tasarımı. Öğrenci. eğitmen. Bunun nedeni. ne kadar ve ne kapsamda destek. Eğer yapılacaksa yüz yüze eğitimler planlanmalıdır. teknisyen vb. eğitim alacak personel çalışma ortamından uzaklaştığında sorun yaşanabilmesidir. özellikle çok uluslu büyük firmalar personellerinin eğitimine önem vermekte ve verilecek eğitimin uzaktan eğitim olmasını tercih etmektedirler. farklı zamanlı. 16 . ağ yapılandırma ve güvenlik çalışmaları. yaygınlaştırmanın yapılması sağlanmalıdır. karma. kişisel gelişime kadar birçok konuda eğitim modüllerini kullanmaktadır.7 Dünya’da Uzaktan Öğrenme Dünya üzerinde uzaktan öğrenme uygulamalarına günümüzde sık karşılaşılmaktadır. öğrencinin bildirilmesi gerekenler belirlenmelidir. IBM ve BBC gibi firmaların uzaktan öğrenim uygulamaları. Mercedes-Benz firması ise çalışanlarının kullandığı bilgisayarlar arasında kurulu olan yerel ağ sisteminde dil eğitiminden.

ODTÜ. “C++ ile Nesne Yönelimli Programlama Temelleri”.metu. Uzaktan Eğitim Danışmanlığı. Unidersite. O zamanki Milli Eğitim Bakanı Bostancıoğlu da.Ş.turkish-center.2003 yılında en önemli projenin e-öğrenme olduğunu” belirtmiştir. [9] E-öğrenme hizmeti sunan diğer bazı üniversiteler ve kurumlar arasında Sakarya Üniversitesi. Distance Interactive Learning (www. [9] E-öğrenmenin de içinde yer aldığı uzaktan eğitimin ülkemizdeki gelişimi şu şekildedir: Türkiye’de uzaktan eğitim ilk olarak.dil. [9] Mayıs 2002 Türkiye Bilişim Şurası Raporunda “Türkiye 21. Ankara Üniversitesi TÖMER ve Bilkent Holding Mobilsoft A. [9] Günümüzde Türkiye’de e-öğrenme daha çok üniversiteler ve özel kuruluşlar tarafından kendi elemanlarının veya müşterilerinin eğitimi için kullanılmaktadır. milli eğitimini ciddi bir biçimde yeniden yapılandırmak zorundadır” denilmiştir. “2002 . “Linux Sistem Yönetimi” ve “ECDL Temel Bilgisayar Okur/Yazarlığı” sayılabilir.tr).edu. Koç Holding bünyesindeki Koç Bryce firması Harmanlanmış Eğitim. TSP Eğitim Servis Sağlayıcısı ve E-Oryantasyon alanlarında hizmet vermektedir.com adresinden yayınlanan UTÖM Uzaktan Türkçe Öğrenim Merkezi sayfaları yurt dışındaki Konsolosluk Temsilcilerimize ve ülkemizde görev yapan ve Türkçe öğrenmek isteyen yabancı uyruklu çalışanlara hizmet vermektedir. Sanal-Kampus. şu anda İnternete Dayalı Eğitim Asenkron (www. zamanı iyi planlama. ortaklığı ile oluşturulan ve www. Koç Bryce sayılabilir. Boğaziçi Üniversitesi UZEM. Enocta.tr) ve Web Tabanlı Asenkron Eğitim gibi çeşitli programlarla sürmektedir.idea. Süleyman Demirel Üniversitesi. Yıldız Teknik Üniversitesi. yüzyılda varlığını sürdürebilmek için.edu. E-Öğrenmenin. E-öğrenmenin Türkiye’deki kilometre taşlarından biri YÖK Üniversitelerarası İletişim ve Bilgi Teknolojilerine Dayalı Uzaktan Öğrenim Yönetmeliği’nin hazırlanması ve yayınlanması olmuştur. sorumluluk sahibi olma gibi özellikler gerektirmesi nedeniyle bu öğrenim modelinin 17 .NET ortamında Programlama”.8 Türkiye’de Uzaktan Öğrenme E-öğrenme Türkiye’de son yıllarda gündemde olan oldukça yeni bir konudur.metu. televizyon aracılığıyla öğretim yapan Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi tarafından başlatılmış olup devam etmektedir. İçerik Geliştirme. öğrenmeyle ilgili iç motivasyon.2. kendi geliştirdiği Öğrenci Yönetim Sistemi Net-Class’ı kullanmaktadır. İTÜ Uzaktan Eğitim Merkezi (UZEM). İnternet’e dayalı uzaktan eğitim ise 1997 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi tarafından başlatılmış olup.II. [9] İTÜ UZEM Uzaktan Eğitim Merkezinin sunduğu eğitim ve sertifika programları arasında “C# ile .

E-öğrenme başlangıçta yatırım gerektirse bile. ihtiyacı olan bilgiyi tespit edebilen. firmasına yapılan ve mesleki gelişim. Klasik sınıf eğitiminden edilecek tasarruf ile ucuza bilgisayar temin edilmesi ve öğrenciye ucuza satılması olanaklıdır. tezsiz yüksek lisans programlarının belki de tüm dersleri. öğrencinin motive olmasını. öğretim üyesi sayısı aynı oranda artamadığından dersler boş geçebilmekte veya bir sınıfta çok fazla sayıda öğrenci bulunmakta ve etkili bir öğrenim yapılamamaktadır. [9] Başarıya ulaşabilmek için. [9] Enocta firması tarafından Mercedes Benz Türk A. yaratıcılıkları teşvik edilmiş bireyler olarak gelişmek yerine. ekip çalışması yapabilen. yeni bilgi üreten bireylere sahip olabilmek çok güçtür. 18 . tüm projenin iyi yönetilmesi kadar ders içeriklerinin sadece bilgisayar uzmanlarından değil. kişisel gelişim.Ş. öğretmen. Adı geçen uzmanların çalışmasıyla oluşturulacak dolayısıyla öğrenme kuramları ve öğretme ilkelerine uygun içerik. [9] Üniversite sayısı ne kadar artırılmaya çalışılırsa çalışılsın. daha önce de belirtildiği gibi. öğretim üyesi. Bu şekilde işleyen öğrenme-öğretme süreçleriyle çağın gerektirdiği şekilde bilgiyi araştıran. aydınlatma. Böyle öğrenim görmek isteyen kişinin bilgisayar ve internet bağlantısına sahip olması gerekliliği en büyük sorun gibi durmaktadır. sınırlı bir takım bilgileri ezberlemeye çalışmış ama çoğunu da unutmuş olarak mezun olmaktadırlar. anlamlı ve kalıcı öğrenmesini sağlayacaktır. [9] Ülkemizde genç nüfus çok fazladır ve çoğu genç üniversiteye girememektedir. Ayrıca. bilimsel düşünebilen. kendisine kapasitesi az geldiği için elinden çıkardığı bilgisayarlardan da iyi bir projelendirme ile yararlanılabilir. sınıf. ışık. pek çok büyük şirketin. Üniversite lisans ve tezli yüksek lisans düzeylerindeki derslerin bir kısmı. Girenler ise. bulan. ulaşım gibi giderlerden tasarruf sağlayacaktır. eğitim uzmanı. BDÖ uzmanı ile oluşturulmuş ekipler tarafından geliştirilmesi hayati önem taşır. konu alanı uzmanı. sentezleyen. [9] Bilgi üretebilenlerin rekabette önde olduğu ve Türkiye’nin kısaca yukarıda değinilen gerçeği göz önüne alındığında e-öğrenme Türkiye’ye büyük fırsatlar sunabilir. meslek sahibi veya kalifiye eleman olmadan kalmaktadırlar. bilgisayar ve yabancı dil eğitimleri veren www.ilköğretimden ziyade ortaöğretim ve üniversite düzeyi için uygun olduğu düşünülmektedir. e-öğrenme ile ya da karma öğrenim ile yürütülebilir. bilgiyi paylaşabilen. program geliştirme uzmanı. malzeme.com sitesi kullanıcılarına hizmet vermektedir. Üniversiteye girememiş olanlarsa. sonradan.mblearning. bu bilgiyi nerede arayacağını bilen ve bulduğu bilgileri sentezleyip yeni bilgiler üretebilen.

ADL var olan standartlara örnekler. [10] Havacılık Endüstrisi CBT Komitesi (Aviation Industry CBT Committee – AICC): 1988 yılında kurulan AICC teknoloji bazlı eğitimler geliştiren profesyonel bir takımdan oluşan bir organizasyondur. CMI’nın en geniş tabanı ve Eğitim Yönetim Sistemi (Learning Management System – LMS) ile iletişim kurmanıza 19 . Bu anlayışla daha zengin ve erişilebilir içerik hazırlayıp yayınlanabilmektedir. [10] İleri Düzey Yayınlanmış Eğitim (Advanced Distributed Learning – ADL) www.adlnet. Havacılık endüstrisi için CBT odaklı kılavuzlar geliştirmek organizasyonun temel hedefidir. ADL’nin araştırmaları ve tavsiyeleri özelliklerin standartlar haline dönüştürülmesine yardımcı olur. yüksek kalitede eğitim ve öğrenim araçlarını herkesin erişimine sunabilmektir. Amaçları ise tasarruf sağlayan. SCORM tanımları IEEE. Bu sektörün ayakta kalmasına yardımcı olan standartlar zaman zaman karmaşık olabilir. CMI için AICC CMI001 kılavuzu. tutarlı bir konuma getirmelerine yardımcı olur.9 Uzaktan Öğrenmenin Standartları E-öğrenme sektörü gün geçtikçe büyümeye devam etmektedir. en iyi uygulamalar ve netleştirme çabaları ile değer katar.2. bireysel ihtiyaçlara bire bir uyan ve kullanımı kolay.II. Dünya üzerinde en fazla kabul gören ADL yayını ADL Paylaşılan İçerik Nesnesi Referans Modeli’dir (Shareable Content Object Reference Model – SCORM). Ama çoğu zaman bu standartlar deneyimli bilgisayar tabanlı eğitim tasarımcıları veya alanında henüz acemi sayılan Web Tabanlı E-öğrenme içeriği geliştirenler için yol göstermektedir. AICC ve IMS tanımlarına ait unsurları bünyesinde toplar ve kolaylıkla uygulanabilecek metinlere dönüştürür. etkin ve devamlı eğitimler geliştirebilmektir. [10] Örneğin. Bu şekilde tedarikçilerin ve içerik geliştirenlerin E-öğrenme tanımları tekrar kullanıma açık. Bu özelleştirmeler IEEE gibi yetkili kuruluşlar tarafından değerlendirme sürecinde incelenir. Yazılım ve donanım ile ilgili bazı yayınlara sahip olsa da ADL’nin en fazla tanınmasına yardımcı olan yayını bilgisayar tabanlı bir eğitim kılavuzu olan CMI’dır. Aşağıdaki örnekler bu alanda yer alan kurumları ve E-öğrenme çevresine kattıkları faydaları açıklamaktadır. ADL’nin E-öğrenme alanında ulaşmak istediği nokta.org : Sponsorluğu Amerikan hükümeti tarafından yapılan ADL’in amacı Eöğrenmenin gelişimi ve uyarlanması için araştırmalar yürütmek ve özellikler geliştirmektir. [10] Bir E-öğrenme kılavuzu standart hale gelmeden önce tanımlar adı altında ele alınır.

XML tabanlı tanımların gelişimi konusunda çalışan satış ve uygulama uzmanlarından oluşmaktadır. LabVIEW programı esnek. kaynak ve verileri değiş tokuş etmenize ve ayrıca bu kaynakların devamlılığının daha iyi yönetilmesine olanak sağlar. elektronik. LabVIEW uygulama oluşturmak için komut satırlarının yerine ikonların kullanıldığı grafiksel bir programlama dilidir. IEEE’in içinde yer alan Eğitim Teknolojisi Standartları Komitesi (Learning Technology Standards Committee – LTSC) en iyi uygulamaları içeren tanımlar sağlamaktadır. [10] IMS Küresel Konsorsiyum (IMS Global Consortium – IMS) IMS Konsorsiyumu. değerlendirmeler. ölçüm. katılımcılar ve gruplar için gerekli olan anahtar özellikleri tanımlar. işleme ve takibinde kullanılan program şekillerin ekranda birbirlerine bağlanması şeklinde kullanılır. Komut satırları üzerine kurulan programlama dillerindeki bilgi tespit yöntemlerine karşın. eğitimler. [10] II. bilgisayar ve iletişim sistemleri konusunda teknik standartlar ve tavsiyeler geliştiren uluslararası bir organizasyondur. Bu grup aynı zamanda havacılık sektörünün hem bugünü hem de geleceği için eğitimlerin geliştirilmesi doğrultusunda yoğun bir çaba harcamaktadır. elektrik.yardımcı olur. Bu özelleştirmeler kurslar. LabVIEW veri tespit yöntemi olarak veri akış yöntemini kullanır. IEEE tanımları şimdiden geniş çapta kabul gören uluslararası standartlar haline gelmiştir.IEEE LTSC) IEEE. Bu da. güçlü. Elektrik ve Elektronik Mühendisleri için Eğitim Teknolojisi Enstitüsü Standartları Komitesi (Institue for Electrical and Electronic Learning Technology Standards Committee . farklı kaynakları tanımlayan disipline edilmiş bir yaklaşım sunar. kullanımı rahat ve öğrenilmesi kolay olan bir programdır. XML özelleştirmesi ve En İyi Uygulamalar Kılavuzu (Best Practices Guidelines) Eöğrenme meta verilerinin sunumu için bir alt yapı hazırlar. [7.11] 20 . Ayrıca çok farklı sistem ve ürünler arasında değişimi sağlayacak ortak unsurları tanıtır. E-öğrenme kaynaklarını tanımlamak var olan kaynaklar arasında arama yapmanıza.3. Kaynak kodu problemleri çözmek için şematik ve akış diyagramına benzeyen sezgisel bir blok diyagramı yaklaşımı kullanılır.3 LabVIEW PROGRAMININ TANITIMI II. Kolay kullanılan güçlü bir grafik program geliştirme ortamıdır.1 Tanım Test. veri oluşturma.

3. yazılım güvenilirliği gibi birçok konuda başarılı gördüklerini belirtmiştir. LabVIEW var olan standart C programlama dillerinin esnekliğini ve kapsamlı işlevselliğini sağlarken bir yandan da kullanıcılara C'ye göre 5 ile 10 kat daha fazla verimlilik sunar. diğer taraftan blok diyagramda sanal enstrümanlar çalışmaktadır. Blok diyagram bu kodları kapsamaktadır. Ön panel kullanıcı ara yüzüdür. C ve C++'dır. Cahners Research'ın Eylül 1995'teki araştırmalarına göre kullanıcılar National Instruments'i programlamada kolaylık. LabVIEW ile oluşturulacak uygulamayı kullanacak olan operatörün sisteme değerler girmesine ve çıkışları görmesine yardımcı olur. [7. LabVIEW ile kendi başına çalışan programlar da oluşturabilirsiniz. LabVIEW aynı 21 . VXI. Blok diyagram ise esas işlemlerin yapıldığı yerdir.11] Genişletilmiş özel uygulamalar yapabilmek için kişisel olarak eklenebilecek yazılım araç kutularının kullanımına imkân tanımaktadır. Böylece LabVIEW sanal enstrümanları C veya C++ ile oluşan programlar kadar hızlı çalışır. Ön panelde kullanıcı bir taraftan kontrolü sağlarken. LabVIEW programının yazıldığı dil G olarak anılmaktadır. Tüm araç kutuları LabVIEW'a kolayca birleşir. Ayrıca NI firmasının geliştirdiği donanım ile gerçek sistemlere hükmedebilmektedir. Uygun şekilde düzenlendiğinde blok diyagram bir akış diyagramına benzemektedir.2 Yapısı Program iki kısımdan oluşmaktadır: Ön panel ve blok diyagram. [7] Dünya çapında yapılan bağımsız araştırmalarda görülmüştür ki. PC tabanlı ölçüm sistemleri için en popüler üç programlama ortamı LabVIEW. [11] LabVIEW'da araçların ve nesnelerin ayarlanması yardımı ile bir kullanıcı ara yüzü oluşturulur. En fazla yürütme performansı elde etmek için LabVIEW 32 bit derleyici içermektedir.II. uygulama oluşturmak için komut satırları yerine ikonların kullanıldığı grafiksel bir programlama dilidir. Kolay kullanılan güçlü bir grafik program geliştirme ortamıdır. [7.11] LabVIEW GPIB. Komut satırlarına dayalı programlama dillerindeki bilgi tespit yöntemlerine karşın. Kaynak kodu problemleri çözmek için şematik ve akış diyagramına benzeyen sezgisel bir blok diyagramı yaklaşımı kullanılır. RS485 ve diğer veri akış sürücüleri gibi donanımlar ile haberleşme için uygun şekilde oluşturulmuştur. RS232. LabVIEW veri tespit yöntemi olarak veri akış yöntemini kullanır. Daha sonra ön panel nesnelerini kontrol etmek için fonksiyonların grafiksel karşılıklarını kullanarak kod eklenmelidir. [7] LabVIEW. Kullanıcı ara yüzü ön panel olarak isimlendirilmektedir. kalite.

Daha karmaşık geliştirme araçlarına gerek kalmadan bütün işlemlerimizi tamamlayabilme esnekliğine sahiptir. Eklenen güçlü araçlar ile karmaşık geliştirme işlemlerini basitleştirir. ölçüm ve kontrol uygulamalarınız için gerekli hızı sağlayan 32 bit derlenmiş uygulamalar oluşturabilirsiniz.3. [7.11] II. [7. Ayrıca eklenebilecek çok sayıda araç. Ayrıca.3. test. uygulamanızda kırılma noktası oluşturabilir. [7. Çünkü LabVIEW gerçek bir 32 bit derleyicidir. Endüstride otomotiv sektöründen enerji sektörüne. [7. TCP/IP ağı ve ActiveX gibi yazılım standartlarını kullanacak şekilde tasarlanmıştır. üretkenliği arttırarak geliştirmeye harcanan zamanı azaltır. LabVIEW geleneksel program gelişme araçları içermektedir. Daha kolay gelişim göstermek için. bilgisayar ve enstrümantasyon donanımına yapılan parasal yatırımı korur.11] LabVIEW harici kod ya da DLL'ler.3 Özellikleri LabVIEW. müşteri veri akışı. animasyonlar oluşturabilir veya tek adımlık programlar oluşturabilirsiniz.3.5 LabVIEW Uygulamaları LabVIEW programı birçok sektörde dünya üzerinde kullanım alanına sahiptir.zamanda uygulamanızı Web Server'ı kullanarak internete bağlamak için. kontrol ve saklama uygulamaları için kapsamlı bir veri koleksiyonuna sahiptir.11] II. yazılımları ve servis desteği ile National Instruments firması.11] LabVIEW kullanarak. [7] LabVIEW aynı zamanda analiz. uzay çalışmalarından su altı çalışmalarına.4 Kullanıldığı Yerler Ölçme yapılan ve veri takibi istenen her yerde program kullanılabilir. LabVIEW. endüstriyel birçok alanda müşterilerine bekledikleri çözümleri sunmaktadır. elektrik ve elektronik birçok alanda müşterilerine çözümler sunmaktadır. Ayrıca DLL'lere benzer yapıda bölünmüş kütüphaneler ve yalnız çalışan uygulamalar da oluşturabilirsiniz. veri tabanları. uygulamanın ihtiyaç duyacağı çeşitliliği sağlayacak yetenektedir. Dünya üzerinde 5 kıtada her sektörden birçok şirket AR-GE çalışmalarında ve üretimlerinde LabVIEW programından faydalanmaktadırlar. ActiveX ve daha fazlası ile iletim sağlayabilmeniz için çok sayıda mekanizma içermektedir. [7] II. 1977’den beri geliştirdiği ürünler ile ölçme ve enstrümantasyonda öncü kuruluşlardan birisi 22 . Donanımları. kendi çözümlerini geliştirebilmeleri için daha geniş kullanıcı kitlesini yetkilendirir.

23 . sinyal koşullama donanımları. sürücü ve test görevlisinin denemeleri sırasında durma süresi. Düşük hizalama süresi ile fiber için lazer yöntemi otomasyonu geliştirmek amacı ile ön panelde kullanışlı bir menüsü olan. GPIB ve enstrüman kontrolü ve endüstriyel ve haberleşme donanımları gibi ürünleri müşterilerine pazarlamaktadır. testler üzerine yoğunlaşmış. veri depolama donanımları. müşterilerin istedikleri enstrüman ve aşamaları yerleştirilebilen.haline gelmiştir. Çeşitli klimatik koşullar ve farklı motor dönüş sistemleri altında termodinamik bir test sırası ile otomotiv hava şartlandırma sistemi simulasyonunu Turin Centro Ricerche Fiat marka araba üretiminde uygulanması amaçlanmıştır. ölçüm ve otomasyon yazılımları. Birçok çözüm uygulaması geliştirmiş olan firma. Bir başka uygulamada yol üstündeki motorun. otomatik hassas fiber hizalama çözümü geliştirmek için bir sanal enstrüman oluşturulmuştur. görüntü işleme ve hareket kontrol donanımları. Bahsedilen problemler ve LabVIEW çözümleri uygulamalardan sadece birkaçıdır. hızlı bir yazılım geliştirme ile problem kolaylıkla çözülmüştür. Bir başka uygulamada ise. test standı ve ürün gelişiminin her ikisinin birden iki takımla birlikte koordine edilmesi gerekliliği ve geniş bir takımla üretim yönetimi sorunlardan bazılarıdır. sinyal durum donanımı ve yolda DAQ sistem geliştirmek için bir giriş çıkış sürücüsü olan LabVIEW yazılımı ve NI donanımları kullanılmıştır. UUT'ler ve test ihtiyaçlarının karmaşıklığı. Daha fazla çözüm uygulamalarını National Instruments Web sitesinin “Alliance Programs” bölümünde bulabilirsiniz. LabVIEW ve LabVIEW Test Executive kullanılarak. yer çekimi olmayan bir NASA araştırma aracında sıcaklık verileri okumak ve analog gerilim elde etmek için ortam şartlarına dayanıklı bir bilgisayar içinde bir DAQ kart ve LabVIEW kullanılmıştır. Ayar ve veri toplama uygulamaları için ATMIO ve National Instrument SCXI kullanılarak hem de lojik kontrol. ölçüm ve analiz görevleri için LabWindows/CVI yazılımını kullanarak oluşturulan bir donanım platformu ile elektronik bir kontrol sistemi geliştirilmiştir. Bu amaçla sağlam bir çalışma bilgisayarı. Ancak. fren sıcaklığı ve daha birçok veri hakkında bilgi verecek fren testleri için bir veri elde etme sistemi geliştirmek istenmiştir. RF uzaktan kumanda parçalarının üretim testleri için dört adet test standı geliştirmek amaçlanmıştır. Bu ürünleri kullanarak eşzamanlı hızlanan görüntü elde etme. Bu uygulamalar ve daha fazlasına oluşturulan sitenin “Projeler” bölümünde geniş şekilde yer verilmiştir.

veri toplama sistemi (DAQ). Veri toplama. Alan kablolama. sayısal sinyal işleme. özel bir veri toplama işleminin belirli şartlarının mevcut yazılım ve donanımla uyum sağlamasıdır. aşağıdaki gibidir: [12] • • Algılayıcılar ve transdüserler. veri toplama ve endüstriyel kontrol ile haberleşme uygulamaları için en çok tercih edilen platform olmuştur. Uygulamaların büyük bir çoğunluğunda. bir sinyal biçimine dönüştürüldüğü süreçtir. PC’nin gücü ve esnekliği göz ardı edilemez. hareketlendirici cihazlar ya da röleler gibi kontrol cihazları tarafından kullanılmak üzere.1 VERİ TOPLAMANIN TEMEL KAVRAMLARI PC’nin gücü ve esnekliği üzerine kurulmuş olan bir veri toplama veya kontrol sistemi. PC’nin bu uygulamalarda tercih edilmesinin sebebi. gerçek dünyadaki fiziksel büyüklüklerin. VERİ TOPLAMA. VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEME Son yıllarda yazılım ve donanım bakımından hızlı bir gelişim içinde bulunan kişisel bilgisayarlar (PC). özellikle veri toplama ve süreç kontrolü için. analiz edilmesi ve saklanması için ölçülen ve sayısal bir biçime dönüştürülen elektrik sinyallerine dönüştürüldüğü süreçtir. Bu ayrı bileşenleri tam bir çalışma sistemi haline getirmek gerekir.BÖLÜM III.1’de gösterildiği gibi. Kontrol ise. sistem donanımından gelen sayısal kontrol sinyallerinin. bir bilgisayar tarafından işlenmesi. III. görüntü işleme. Birçok uygulamada. sadece veri elde etmek için değil ayrıca üzerinde çalışmak için tasarlanır. 24 . farklı cihaz üreticilerinden çeşitli donanımlarından oluşabilir. bir veri toplama sisteminin temel elemanları. Şekil 3.

Şekil 3. termistörler sıcaklığı analog sinyale dönüştürürler. PC (işletim sistemi).1. sinyal şartlandırma ve veri toplama donanımlarının kabul edebileceği elektrik sinyallerine dönüştürürler. izlenmekte olan süreçten veya fiziksel büyüklüklerden veri toplanması ve doğru ölçüm için önemlidir.• • • • Sinyal şartlandırma. Akış ölçerler frekansı akışın hızına bağlı olarak değiştirir. Her durumda üretilen elektrik sinyalleri. Veri toplama donanımı. Veri toplama yazılımı. 25 .1 PC Tabanlı Veri Toplama Sisteminin Fonksiyonel Diyagramı Toplam sistemin her bir elemanı. sıcaklık. Transdüserler. III.1 Transdüser ve Algılayıcılar Transdüserler ve algılayıcılar. gergi ölçerler gerilme kuvvetlerini ölçerler. ölçülen fiziksel nicelikler ile orantılıdır. ısıl çiftler. gerilme gibi fiziksel büyüklükleri. her türlü fiziksel ölçümü gerçekleştirebilir ve karşılık gelen bir elektrik çıkışı sağlayabilir. basınç.

[12] III. Bazı durumlarda sinyal şartlandırma veya veri toplama kartı PC’den uzakta bulunabilir.1. sistemin en uzun ve dış etkilerden en çok etkilenebilecek elemanıdır. Fiziksel bir niceliğin ölçüldüğü ve çok küçük sinyallerin kullanıldığı veri toplama sistemlerinde gürültü tamamen yok edilemez. Kapasitif kuplaj elektrik alanlarından kaynaklanır.2. Bir gürültü kaynağı ve alıcı devre arasındaki karşılıklı ve kaçak kapasitanslarından 26 .2.1. Gürültü Kaynağı Kuplaj Kaynağı Alıcı Devre • AA Güç Kabloları • Yüksek Gerilim veya yüksek akım devreleri (motorlar) • Bilgisayar ekranı • Ortak Empedans (İletken Kuplaj) • Elektrik Alanı (Kapasitif Kuplaj) • Manyetik Alan (İndüktif Kuplaj) • Transdüser • Transdüserden sinyal şartlandırma kablosuna • Sinyal şartlandırma • Sinyal şartlandırmadan ölçüm sistem kablosuna Şekil 3. Birçok durumda sinyallerin üzerinden geçmesi gerektiği kabloların uzunlukları ve gürültünün bu geniş devreler üzerindeki olumsuz etkileri önemlidir. iki veya daha fazla sinyalin ortak bir sinyal geri dönüşünü paylaştıkları zaman ortaya çıkar.2 Gürültü Kaynakları ve Tipleri Herhangi bir gürültü oluşum probleminde üç bileşenden söz edilebilir.2 Alan Kablolama Alan kablolama.2 Bir Gürültünün Kaynağı ile Alıcı Arasındaki Gürültü Kuplajı İletken kuplaj. Bu fiziksel bağ.1. bir RS-232 veya RS-485 haberleşme ara yüzü olabilir. III. Bir gürültü gerilimi.III. sinyal düzenleme donanımına ve veri toplama kartına kadar olan fiziksel bağlantıyı temsil eder. gürültünün etkilerini azaltmada çok büyük öneme sahiptir. Özellikle ağır endüstriyel ortamlarda bu etkilenme çok fazladır. Kabloların doğru topraklanması. Kablolar. transdüser ve algılayıcılardan. Ancak daha fazla girişime neden olmayacak şekilde azaltılır. devrenin çalışmasını aşırı şekilde etkilerse girişim olarak adlandırılır. Girişim ise gürültünün istenmeyen etkisidir.1 Gürültü ve Girişim Bir devrede bulunan istenmeyen sinyallere gürültü denir.

uzunlukları boyunca her metrede yaklaşık 40 kez bükülürler.1.3 Gürültünün En Düşük Seviyeye İndirilmesi Kapasitif kuplaj sebebiyle oluşan gürültünün etkileri. [12] Bükmeli çift kablolar. Elektromanyetik ve elektrostatik indüksiyonun etkisini azaltmak için. 100 Mbps iletim hızına imkan sağlarlar. doğru tipte kablo kullanılmalıdır. önemli toprak akımlarının akmasına neden olacaktır. sinyal taşıyan iletkenin etrafına yerleştirilecek silindirik bir metal koruyucunun kullanılmasıyla azaltılabilir. giriş koruyucu kaynak ortak terminaline bağlanmalıdır. indüktans ve kapasitans kablonun uzunluğu boyunca dağılmıştır. Yüksek hızda veri iletiminde. kapasitans sebebiyle oluşan 27 . Direnç. 300 metreye kadar olan haberleşmelerde. [12] Kapasitif korumada topraklama konum ve sayısı da önem taşımaktadır. Sinyal gerilim düşümü sinyalin frekansına. giriş koruyucu. Manyetik alan kuplajı ise. Kaynağın topraksız ve sinyal yükseltecinin topraklı olduğu durumda. Ayrıca aynı kabloda bulunan damarların ekranları. bir gürültü kaynağındaki değişen akımlar tarafından oluşturulan zamanla değişen manyetik alanların. Yüksek gürültülü ortamlarda ise. sinyal kaynağı ile ölçme sistemi arasındaki iletkenlerde oluşmaktadır. sinyal devrelerinde taşınmaz. eğer her hangi bir sorumluluk bulunmuyorsa. koruyuculu bakır veya optik fiber kablolar kullanılabilir. Bir toprak ekran veya koruyucu da. Koruyuculu (STP) ve koruyucusuz (UTP) tipleri mevcuttur. Böylece gürültü akımları. Kablolar en uzun devre elemanları olduklarından. Düşük hızda veri iletiminde. Bir koruyucunun etkili olabilmesi için iyi topraklanmalı ve iletkenin koruyucunun sonundan dışına taşan kısmı en küçük hale getirilmelidir. Tellerin bükülmesiyle manyetik gürültü kuplajı azaltılabilir. yüksek frekanslı kablolar olan eşeksenli. [12] III.dış gürültünün iletilmesidir. kapasitif kuplaj. Bir devrenin her iki ucundaki sinyal hatlarının topraklanması. birbirlerinden elektriksel olarak ayrılmalıdır.2. optik fiber kablolar tercih edilmelidir. alıcı devrelerin akım döngüleriyle bağ kurduğu mekanizmadır. Kapasitif koruma oluşmuş gürültü akımlarının geçmesi için başka bir yan yol sağlayarak çalışır. veri iletimi için en ekonomik çözümdür. Kaynağın topraklı ve sinyal yükseltecinin topraksız olduğu durumda ise. Bu sebepten dolayı. hat akımına ve iletken direncine bağlıdır. Bir kablodan en iyi performansı elde etmek için. Koruyucu topraklamasının RF akımları için bir yol sağlaması ve statik yük oluşturmalarını engellemesi de avantajlardan birisidir. yükselteç ortak terminaline bağlanmalıdır. Ekran devamlılığı sağlanmalıdır. koruyucular sadece bir noktadan topraklanmalıdır. düşük frekanslı olan bükmeli çift kablolar kullanılmalıdır.

veri toplama kartı tarafından kabul edilebilmesi için analog dijital (AD) dönüştürücüler kullanılır. İdeal olarak filtreler. Aynı eksendeki kaplayıcı bir silindir içinden geçen merkezi bir silindirden oluşur. Kaplayıcı silindir iletken bir malzemeden yapılmıştır ve esnek olması amacıyla örgülüdür.1 Filtreleme Filtreleme. istenen sinyali elde etmek için gerekenden daha fazla ölçüm alınarak. belirli frekans aralığının dışında bulunan frekanslardaki tüm veriyi elemeli. Akıllı sinyal şartlandırma modüllerinde bulunan A/D dönüştürücüleri.gürültüyü azaltmak için etrafına yerleştirilir ve PVC kılıf ile kaplanarak mekanik koruma sağlanır. [12] Eşeksenli kablolar. Etkin filtreler. III. 10 Mbps veri hızına izin vermektedir. Sinyal şartlandırmada yapılan işlemler şunlardır.1. Pahalıdırlar ancak uzun mesafelerde yüksek frekanslı analog sinyalleri taşımakta rahatlıkla kullanılabilirler. Alternatif olarak. yazılım yolu ile ortalama alınması. şartlandırılmalıdır. elektrik şebeke paraziti gibi periyodik gürültü sinyallerini sayısal olarak filtrelemede kullanılır.1. istenen tek ölçüm için. yükseltilmeden ve A/D dönüştürücüye sunulmadan önce istenmeyen gürültüyü sinyal ölçümlerinden çıkarır. Analog filtreler en ekonomik filtreleme yöntemi olarak iki çeşittir: Sadece pasif bileşenleri kullanan pasif filtreler ve işlemsel yükselteçleri kullanan etkin filtreler mevcuttur. daha keskin bir azalma ve daha iyi bir kararlılık sağladıklarından.3 Sinyal Şartlandırma Birçok transdüser sinyali. bir DAQ kartının veya bir ölçme sisteminin istenen sinyali doğru bir biçimde elde edebilmesinden önce. alınanların ortalaması alınarak filtreleme yapılmış olur. Uygulanabilir filtrelerde bu mümkün değildir ve genelde belirli bir frekans aralığının dışındaki istenmeyen tüm genlik bileşenleri elenmez. III. Bu tipteki kabloların sonlandırmaları gürültü azaltmak amacıyla önem taşımaktadır. İki iletkeni ayıran yalıtım maddesi.3. kablo kapasitansını ve sinyalin yayılma hızını etkiler. daha çok tercih edilirler. girişteki gürültünün ortalamasını almak (filtrelemek) için önemli bir rol oynar. Bu yöntemde. geçirilen ve filtrelenen frekanslar arasında çok keskin bir geçiş sağlamalıdır. Transdüserler tarafından üretilen elektrik sinyallerinin çoğunlukla. [12] 28 .

giriş gerilimi salınımının en büyük değeri. Yüksek-geçiren kesici veya düşük geçiren kesici frekans olabilir ve genelde elde edilen kazancın bileşiminin 3 dB altına düştüğü frekans olarak tanımlanır.Filtrelerin ortak özellikleri: • Kesici Frekans: Filtrenin etkin olduğu geçiş frekansıdır. Veri toplama yazılımı bu sinyallerin doğrusallaştırılmasını gerçekleştirir. tipik olarak. Azalma frekansı genelde logaritmik bir ölçüde.3. gürültüden etkilenmeden yükseltilirler. doğrusal olmayan ilişkinin tahmin edilebilir ve tekrar edilebilir olduğu durumda. ölçülmekte olan fiziksel büyüklükler ile doğrudan ilişkilidir. Bu karakteristik. [12] Transdüserler. Sinyal çözünürlüğünü arttırmak mV mertebesindeki çok küçük bir gerilim değerini V mertebesine yükseltmek anlamına gelir.1. bu görev akıllı sinyal şartlandırma donanımı tarafından gerçekleştirilir. ana sisteme geri döndürülen veya ölçüm sürecinin bir kısmı olarak saklanan ölçümler. III. ideal bir filtrenin uygulanabilir (ideal olmayan) bir filtreden ayırt edilmesini sağlar. III. akort edilen bir filtrenin uyarlanabilir bir karakteristiğidir ve filtrenin doruk frekansındaki kazancını ve doruk frekansının her iki tarafından birindeki iletim karakteristiğinin azalmasını belirler. • “Q” Kalite Faktörü: Bu değişken. sinyal şartlandırma cihazının belirli bir transdüser tipi için programlanmasını gerektirir. dB cinsinden ölçülür. • Azalma Frekansı: Büyüklüğün frekansa karşı olan grafiğinin kesici frekans bölgesindeki eğimidir. En yüksek çözünürlük. belirli bir giriş aralığında ölçülmekte olan fiziksel büyüklükler ile doğrusal olmayan bir ilişki gösterirler.1. veri toplama kartlarından uzak konumlara yerleştirildiklerinde ve sinyal ölçümlerinin elektriksel olarak gürültülü bir ortamdan iletildiği durumlarda. Bu. Ancak. düşük seviye gerilim sinyalleri. ADC’nin en büyük giriş aralığına eşit olacak şekilde giriş sinyali yükseltilerek elde edilir.2 Yükseltme Yükseltme işlemi şartlandırma cihazı tarafından gerçekleştirilirken.3 Doğrusallaştırma Isıl çiftler gibi transdüserlerin çıkış sinyalleri. Ancak bir kere tamamlandıktan sonra.3. [12] 29 . iki önemli fonksiyonu yerine getirir: Sinyal ölçümünün çözünürlüğünü arttırır ve ayrıca sinyal /gürültü oranını yükseltir.

ayrıca bazı transdüserler için uyarım sağlar. manyetik ve kapasitif ayırmadır. manyetik ve kapasitif ayırma ise daha çok analog sinyaller için kullanılırlar. elektrostatik deşarj. bir sinyali kaynağından ölçüm cihazına galvanik veya fiziksel bağlantı olmaksızın geçirir. Opto-ayırma sayısal sinyaller. [12] Şekil 3. potansiyel olarak tehlikeli gerilim veya akım sinyallerinin insan vücuduna bağlanan algılayıcılara ya da transdüserlere ulaşmasını engeller. maliyet.3. Ayrıca medikal uygulamalarda ayırma. termistörler ve RTD’ler. [12] III. III. dış gerilim veya akım uyarım sinyalleri gerektirir. şimşek veya yüksek gerilim gibi tehlikeli durumlardan korunmuş olurlar.4 Ayırma Ayrıma sahip bir sinyal şartlandırıcı. a. Bu şekilde olan kartlar.3. transdüser tipine göre çeşitlilik gösterirler. Ayırma sayesinde cihaz operatörleri.1.3 Takmalı DAQ Kartı Sinyal Şartlandırma 30 .1. pahalı bilgisayar cihazları ve DAQ kartları. Sinyal gerilimden frekansa çevrilerek fiziksel bağlantısı olmayan bir transformatör ya da kondansatör üzerinden geçirilerek tekrar gerilime dönüştürülür. küçük veri toplama sistemlerinde tercih edilmektedir.1.III. Bu kartlar genelde ana sisteme yakın bulunan sınırlı sayıda transdüsere sahip. Takmalı Kart Sinyal Şartlandırma: Veri toplama kartları üzerinde hazır bulunan sinyal şartlandırma sistemleri en çok kullanılan çeşitlerden birisidir.5 Uyarım Sinyal şartlandırma ürünleri.6 Sinyal Şartlandırma Sınıfları Birçok farklı firmanın ürettiği sinyal şartlandırma cihazları. modülarite ve kullanım kolaylığı bakımından farklılıklar göstermektedir. Birde iç toprak döngülerinin veya ortak mod gerilimlerinin ölçülen sinyalin doğruluğunu etkilemediğinden emin olmaktır. opto-ayırma. Piyasada kullanılan temel çeşitler aşağıda açıklanmıştır.3. En çok kullanılan devre ayırma metotları. Örneğin germe ölçme aleti (gergi ölçer). performans.

Şartlandırılmış analog sinyal.5 Çeşitli Sayısal Verici Modüllerin Kullanıldığı Dağıtılmış I/O Sayısal Şartlandırma 31 . giriş portundan şartlandırılmamış sinyali alarak çıkışa aktarır. ana sistemden uzağa yerleştirilerek. Kullanılan her algılayıcı için bir modül kullanılmaktadır. Bu gibi durumlarda dağıtılmış I/O. Bu sistemin maliyetini arttırırken. ısıl çiftler ve gergi ölçer gibi algılayıcılardan alınan çok küçük sinyallerin işlenmeden ana sisteme aktarılması hatalı ölçümlere sebep olmaktadır. sistem genelinde elde edilen sinyallerin kalitesini yükseltmektedir. Gürültülü ortamlarda. [12] Şekil 3. Şekil 3. ana sistemdeki veri toplama kartına iki hat üzerinden gerilim olarak aktarılır veya karta giren standart bir akım döngü sinyaline (4-20 mA) dönüştürülür. Dağıtılmış I/O – Sayısal Vericiler: Algılayıcılar genellikle ana sistemden yüzlerce metre uzakta montaj edilirler.4 Karta Monte Edilen Modüler Sinyal Şartlandırma c.b. Her transdüser için tek bir modül gerekmektedir. Bu sebepten dolayı iki telli vericiler olarak adlandırılırlar. algılayıcılardan alınan sinyali şartlandırırlar. Doğrudan Bağlantı Modüller – İki Telli Vericiler: Bu tipteki sinyal şartlandırıcılar.

kontrol edilebilen akıllı günlükçüler (logger) ve kontrolörlerdir.6 Tipik Bir A/D Kartının Fonksiyonel Diyagramı 32 . DAQ donanımının en çok kullanılan şeklidir.1. AD dönüştürücüleri kullanarak bir sistemden ölçülen veriyi işlenmesi. [12] Veri toplama kartları birçok firma tarafından çeşitli şekillerde üretilmektedir.III. analog çıkış devrelerini. sayaç/zamanlama devrelerini ve sayısal I/O ara yüzlerini kapsar. III. saklanması ve analiz edilmesi için bir bilgisayara iletir. [12] Şekil 3. bilgisayardan bağımsız şekilde veri depolayan. Bunun tersi olarak bilgisayarda işlenmiş sinyalleri dijital analog (DA) dönüştürücüleri kullanarak bir sistemi kontrol edebilir. DAQ donanımının bir diğer şekli ise. Bu tipte olan DAQ’lar daha çok araştırma. sayısal biçime dönüşümü.4. Piyasada veri toplamanın yanı sıra veri kontrolünü de gerçekleştiren kartlar.1 A/D Kartları Analog giriş (A/D) kartları. RS-232 ile izlenebilen.1. görüntülenmesi.4 Veri Toplama Donanımı Bir veri toplama kartı. Doğrudan bilgisayarın büyütme veri yoluna takılan veri kartları. dış sinyal kaynaklarından gelen analog gerilimleri ana sistem tarafından anlaşılabilecek olan sayısal biçime dönüştürür. analog giriş gerilim sinyallerini sayısal biçime dönüştürür ve ölçme amacıyla analog giriş devrelerini. geliştirme ve deney ortamlarında kullanılırlar.

çıkışın girişi izlemesi sağlanmış olur. giriş sinyali yükselteci. Bu moda tutma kondansatörü. Çoklayıcı. Örnekleme modundayken. dâhili anahtarı kapatır. tutma kondansatörü giriş sinyal değerini korur. çoklu girişlerin örneklemesini gerçekleştirir. Gerçek dünyadaki sinyaller. Yol ara yüzü. Bu sinyallerin bilgisayar tarafından yorumlanabilmesi için sayısal sinyallere dönüştürülmeleri gerekir. A/D dönüştürücüler. A/D dönüştürücü. Yüksek hızlı A/D kartlarının bir karakteristiği. Analog bir girişin sinyalinin ölçülmesinde en yüksek çözünürlüğü elde etmek için. bu kanalıda örnekler diğerine geçer ve bu şekilde devam eder. karttan PC’nin hafızasına veri iletmek ve karta. Böylece. Böylece her bir kanal için örnekleme ve A/D dönüştürücü montajına gerek kalmaz. kontrol girişine uygulanan bir örnekleme komutu. bir şarj depolama kondansatöründen ve anahtarlama devrelerini kontrol eden ve sırasıyla girişi çıkış ile birleştiren bir kontrol girişinden oluşur. bu amaçla analog bir giriş sinyalini ölçer ve sayısal bir çıkış biçimine dönüştürür. konfigürasyon bilgisinin ve diğer komutların gönderilmesi için kullanılan kontrol devrelerini ve sinyallerini sağlar. yerleşik hafızanın veya bir FIFO (ilk giren ilk çıkar) tamponu veya tampon çifti biçimindeki I/O’nun eklenmesidir. 33 . girişte uygulanan gerilim seviyesine kadar şarj olur. FIFO tamponu. Veri toplama kartları üzerinde genellikle yüksek performanslı yükselteçler tercih edilir. sinyalin yükseltilmiş aralığının A/D dönüştürücünün giriş aralığı ile eşleşmesi gerektiğinden. zamana bağlı olarak çoklanan bir sistem üzerinde. örnekleme ve tutma devresi. analog girişlerden bir tanesini. dolayısıyla maliyet düşer. yükselte devresine ihtiyaç duyulmaktadır. çıkış ile girişin bağlantısı kesilerek. A/D dönüştürücü bir kanalı örnekler diğerine geçer. Kontrol girişine bir tutma komutu uygulandığında. zamana bağlı olarak ölçülebilen fiziksel parametreleri temsil eder. zamanlama sistemi ve büyütme yolu ara yüzü gibi bölümler bulunmaktadır. analog bir sinyal girişi ve giriş tamponundan. çıkışına anahtarlayan bölümdür. [12] Bir örnekleme ve tutma devresi (S/H). Saat devresi 400 kHz ile 10 MHz arasında yerleşik osilatör devresi ile veya harici kullanıcı tarafından sağlanan bir sinyal ile oluşturulabilir.Bir A/D kartı üzerinde giriş çoklayıcı. Bunlar 16 bayttan 64 kbayta kadar aralıktaki büyüklüklerde olabilir. analog bir sinyal çıkışı ve çıkış tamponundan. [12] A/D kartlarda çoklu analog bilginin doğru ve verimli bir sayısal veriye dönüştürülmesi için zamanlama devresine ihtiyaç duyulur. Bu bölüm.

bir sistemi kontrol etmek veya uyarım vermek için kullanılan çıkış cihazları tarafından kullanılması amacı ile analog sinyallere çevirir.III. 0 V ile 0. analog dalga biçimlerinin yüksek hızlarda üretiminde.2 V ile 5.7 Bir Dalga Biçimi Üretim D/A Kartının Fonksiyonel Diyagramı Analog çıkış D/A kartları. yaygın olarak endüstriyel süreçlerin izlenmesini ve kontrolünü sağlamak ve laboratuvarda deney yapmak ve paralel sayısal I/O yetenekleri olan veri günlükçüleri ve yazıcılar gibi çevre cihazlarıyla haberleşmek üzere PC temelli DAQ sistemlerinde kullanılır. Bu kartlar. D/A dönüştürücü. tamponu. kartın TTL uyumlu sinyallerin giriş veya çıkışına imkân veren IC’lerden oluşan bileşenidir. çıkış yükseltici. Tipik olarak sayısal ara yüz. [12] Şekil 3. dalga biçimi üretim kartları ve analog çıkış kartları olarak iki çeşittir. Bu bileşenlerin her biri.8 V arasındaysa ve mantıksal yüksek seviyesi 2. ses sinyalleri.1. gürültü.2 D/A Kartları D/A kartları ana sistemden gelen sayısal sinyalleri. Bir sinyalin mantıksal düşük seviyesi. Bu devre.3 Sayısal I/O Kartları Sayısal I/O ara yüzleri. doğruluğunun ve esnekliğinin belirlenmesinde önemli bir rol oynar. D/A kartının analog dalga biçimlerini üretebildiği hızın.1.4. zamanlama sistemi ve genişleme yolu ara yüzünden oluşmaktadır. FIFO tamponu. tipik olarak 2 ile 16 arasında çıkış kanalına sahiptir ve her birinin kendi D/A dönüştürücüsü ve gerekli olduğu durumlarda çıkış tamponu / yükselteci bulunmaktadır.5 V arasındaysa bu sinyal TTL uyumlu olarak tanımlanır.4. III. 34 . [12] Herhangi bir DAQ kartının sayısal I/O ara yüzü. Dalga biçimi üretme devresi. güç hattı sinyalleri ve kontrol sinyalleri üretiminde kullanılmaktadır.

4 Sayaç / Zamanlayıcı I/O Kartları Sayaç/zamanlama devreleri. sayısal darbe zamanlaması.8 Tipik Sayısal I/O Kartı Blok Diyagramı III.yuvalara gruplanan sayısal I/O hatlarının sayısıdır.4. Her bir yuva genelde 4 veya 8 hattan oluşur.1.9’da gösterildiği gibi. Şekil 3. Çıkış Kaynak n-bit Sayma Yazmacı Geçit Şekil 3. [12] Şekil 3. tek bir çıkış ve dahili bir n-bit sayaç yazmacından oluşur. sayısal olay sayma işlemi.9 Bir Sayacın Basitleştirilmiş Modeli 35 . bu uygulamaların tümü. kaynak ve geçit/kapı girişi. bir vuruş ve sürekli saatli çıkışlar ve karmaşık doluluk oranlı dalga biçimlerinin üretilmesi gibi birçok uygulama için kullanılmaktadır.

Bunların birbirlerine göre avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır. Windows ve UNIX’tir. PC’nin standart ISA veya EISA yollarından daha avantajlıdır. işlenme ve saklanma hızını büyük ölçüde etkiler.5 Veri Toplama Yazılımı Veri toplama kartları yazılım olmadan çalıştırılamazlar. Windows gibi çok görevli işletim sistemleri daha iyi sonuçlar vermektedir. İşletim sistemi. disk erişim süresi. PC üzerinde veri toplama. bilgisayarın kaynaklarını yönetmek. uygulama yazılımı ile belirli bir sistemin donanımı arasında bir ara yüz kurulmasını sağlar. bir giriş çıkış programı.6 Ana Sistem Bir veri toplama sisteminde kullanılan PC.1. Genellikle donanım ile verilen ve belirli görevlerle ilgili bir yazılım uygulaması geliştirmek için düşük seviye sürücü yazılımından yararlanmak. Ayrıca PC’nin mikroişlemci hızı. DOS gibi tek görevli işletim sistemi kullanılabileceği gibi. ekran ve yazıcı ile olan haberleşmeleri yönetir. Herhangi bir sistem donanımını programlamak için üç farklı yazılım şekli kullanılabilir: • • Veri toplama kartının yazmaçlarını doğrudan programlamak.Sayaç.1 İşletim Sistemleri Bir işletim sistemi. disk sürücüsü. bir haberleşme işleyici veya tüm bunların bir bileşimi olabilir.1. her geçiş oluştuğunda dahili sayaç yazmacını arttırarak kaynak girişindeki giriş sinyal geçişlerini sayan ve TTL uyumlu sinyallere tepki veren ve bu sinyalleri çıkışta veren sayısal bir cihazdır. belirli bir uygulama için verinin sürekli ve doğru bir şekilde elde edilme. [12] III. bir veri günlükçüsü. (Örneğin III. [13] 36 . Kullanılan PC’de kurulu olan işletim sistemi de performansı etkileyen etmenlerden birisidir. komutları işlemek ve program çalışmasını kontrol etmek için kullanılan yazılımdır. veri işleme ve veri izleme yapılabilmesi için yazılım ile birlikte kullanılması şarttır. [13] III.6. Bu uygulama yazılımı PC’de bir işletim sistemi altında çalışır.1. • Kullanıma LabVIEW) hazır uygulama yazılımından faydalanmak. Yüksek hızda veri toplamada PCI kartlar. interaktif bir panel. İşletim sistemleri. PC’nin veri toplamadaki hızını etkiler. Günümüzde en popüler işletim sistemleri DOS. disk kapasitesi ve veri iletim tipleri. Uygulama yazılımı.

İşlemcinin istisnai durumları. DOS’un hem çok görevliliğini hem de grafiksel ara yüzünü oluşturan ilavesidir. bir bilgisayarın CPU’sunun.6. CPU’nun bir programı çalıştırmasına ve sabit bir dikkat gerektirmeden bu gibi I/O cihazlarına gerektiği gibi hizmet sağlamasına imkân verir. Windows. Windows’un aynı anda birçok uygulamayı çalıştırma kabiliyeti (çok görevlilik) ve uygulamalar arasında bilgi iletmesi. DOS çekirdeği (kernel) ve komut işlemcisidir. En önemli üç bileşeni. yeterli gerçek hafızaya ve hızlı bir diske sahip bilgisayarların hepsinde çalıştırılabilir. bir program ve çevre cihazları arasındaki tüm haberleşmeyi yönettiği anlamına gelir. Yazılım kesmeleri ise yazılımlar tarafından üretilirler ve 256 farklı yazılım kesme çeşidi mevcuttur. Bu felsefe. her biri sistem içinde belli bir göreve sahip olan çeşitli ana bileşenlerden oluşur. ağaç benzeri bir yapıya sahiptir. Bu. büyütme yolu çevrimi değildir. Bir PC’de ortaya çıkabilecek üç kesme grubu vardır. Grafiksel kullanıcı ara yüzü (GUI).2 Kesmelerin Çalışması Kesmeler. [13] III. DOS’tan farklı olarak. UNIX’te tüm donanım ve yazılım nesneleri dosya olarak değerlendirilir ve dosya gibi çalışırlar. tuşa basma ve COM porta gelen karakterler gibi önemli olaylarla. Çok görevlilik. işletim sisteminin birçok uygulama programını aynı anda çalıştırabilme yeteneğidir. uygulama programları için avantaj sağlamaktadır. 37 . insanlar ile bilgisayarlar arasındaki haberleşmeyi sağlamak amacıyla oluşturulan sembolik bir ara yüzdür. Her bir uygulama kullanıcının uygulamalar arasında geçiş yapmasını sağlayan kendi pencerelerine sahiptir. Büyütme kartlarının PC’nin hafızasına bilgi ilettiği mekanizmalardır. [13] UNIX işletim sistemi.DOS. yazılımda kural dışı bir işlem gerçekleştirildiğinde üretilir.1. DOS-BIOS. güçlü. çok kullanıcılı ve çok görevli bir işletim sistemidir. CPU’nun dikkat etmesini gerektiren I/O cihazları tarafından elektriksel olarak üretilir. UNIX. kullanıcı tarafından girilen komutları sistemin iç sözdizimi için talimatlara çevirir. Donanım kesmeleri. Ancak CPU kartındaki bir çevrimdir. UNIX kabuk yazılımı. tek ve homojen olan bir ara yüzün. sadece ortaya çıktıklarında ilgilenebileceği bir mekanizmadır. UNIX dosya sistemi. Bir kesme. dosyaların sıralı şekilde yerleştirildiği.

I/O cihazlarından gelen kesme taleplerini kabul eden. • I/O cihaz donanımı. Maskelenebilir kesmeler ise daha az önceliğe sahip işlem istekleridir. [12] I/O cihazı bir kesme talebi bildirdiğinde. Maskelenemeyen kesmeler. gelen veya bekleyen diğer talepler ile birlikte öncelik sırasına sokar.10 IRQ Donanım kesmeleri maskelenebilen ve maskelenemeyen kesmeler olarak ikiye ayrılır. Daha sonra kesme kontrolörü CPU’ya o anda sadece bir kesme talebi olduğu. Sadece tek bir maskelenebilir donanım kesme hattı mevcut olduğu ve CPU’ya hizmete ihtiyaçları olduğunu bildirmesi gereken birçok I/O cihazı olduğundan. Olay dizisi şu şekilde sıralanır. kendi IRQx hattını 1 konumuna getirerek bir kesme talep eder. • Kesme kontrolörü. Bu görev. Bu sinyal I/O cihazındaki kesme talep kilidi tarafından kilitlenir ve talep resetlenene veya CPU tarafından tanınana kadar kilitli kalır. öznelikleri belirleyerek CPU’dan kesme talebinde bulunan 8259A programlanabilir kesme kontrolörü PIC tarafından gerçekleştirilir.DAQ Kartı VERİ YOLU CPU Öncelik düzenleme hattı IRQ Hattı Hafıza Öncelik Çipleri Şekil 3. 38 . CPU’yu kesme hizmet yordamına yönlendirmek için sıralı bir olay dizisi oluşur. Kesme talebinin değerlendirilebilmesi için gerekli sistem ve uzaktaki I/O cihazı başlangıç halinde olması gerekir. birden fazla kesme için PC’nin kesme yapısına öncelik verme metodu olmalıdır. daha düşük öncelikli bir kesmenin yürürlükte olduğu veya çeşitli kesmelerin beklemede olduğunun ancak bu kesme talebinin en yüksek önceliğe sahip olduğu gibi bir bilgi gönderir. bu IRQx kesme talebini. CPU’ya sistem RAM parite hataları veya güç düşüşü gibi önemli durumları bildirir.

[12] III. Bu darbelerin ilki kontrolördeki öncelik seviyelerini dondurur. Örneğin kart hafızasındaki video kart adaptörüne ekran bilgisinin iletilmesi veya uzaktaki bir I/O cihazından PC’nin hafızasına veri iletimi yüksek hızlarda gerçekleştirilmektedir. • • Kesme kontrolörü. Doğrudan hafıza erişimi (DMA) en yüksek veri iletim hızına imkân verir. hafızaya ne zaman yazılacağını veya okunacağını belirlemek için adres ve veri hatlarının kontrolünü sağlayan bir DMA aksamına ihtiyaç duyulmaktadır.11 DMA 39 .1.6. Aynı zamanda bu işlemler düşük hızlardadır. halen çalışmakta olan programın sıradaki talimatı gerçekleştirmeye devam etmesi için CPU gerekli bilgiyi saklar.3 Doğrudan Hafıza Erişiminin Çalışması (DMA) PC içindeki mikroişlemci tarafından kontrol edilen veri iletimleri CPU’yu önemli ölçüde meşgul etmektedir ve CPU bu sırada başka bir işlem yapamaz.• CPU seçtiği kesme talebi için iki INTA darbesi göndererek kesme talebini onaylar. ISR’nin tamamlanması üzerine. Birçok I/O cihazında ve veri toplama sistemlerinde daha yüksek hızda veri iletimi yapılmalıdır. ikincisi ise kesme tipi değerini talep eder. 8 bit kesme tipi bilgisini CPU’ya aktarır. Ana sistemde hangi CPU kullanılırsa kullanılsın. CPU bu bilgi ile hizmet edeceği cihazın adresini belirler. [12] DAQ Kartı VERİ YOLU CPU Öncelik düzenleme hattı DMA Hattı Hafıza DMA Öncelik Çipleri Şekil 3.

4 Büyütme Yolu Standartları a. Saat frekansı 10. EISA Yolu: 1988 yılında IBM MCA yoluna karşıt olarak. diğer firmaların uyumlu eklenti ürünleri geliştirmelerini sağladı. Genişletilmiş Standart Mimarisi Yolu (EISA) geliştirildi.6. 32 bit genişliğinde veri aktarımına imkân sağlıyor ve 40 MBps hızında çalışmaktadır. blok istek ve blok patlama modu gibi ilave DMA iletim modları.33 MHz’dir. MCA. Çünkü bir taraftan mevcut genişleme kartları eski sürümleriyle uyumluluğu sağlarken. Patentinden dolayı sadece IBM bilgisayarlarda kullanılmıştır.77 MHz’de çalışan 8088 CPU’ya dayanır. ISA yuvalar hızlı iletişime ihtiyaç duymayan seri. Teorik olarak saniyede 8 Megabit transfer yapabilmektedir. [13] 40 . XT veri yolu 8 bitlik iletişimi kabul eden en eski veri yollarından biridir. Mikrokanal Yolu: 1986’da IBM. Bu yüzden pek fazla yaygınlaşamamıştır. gerçek yol efendisi yeteneği. Pratikte ise en fazla 1 ya da 2 Megabit hızında çalışabilmektedir. b. Özellikleri arasında.1. piyasaya sürdüğü Intel 32-bit 80386 mikroişlemci ile birlikte Mikrokanal Mimari Yolunu da (MCA) dünyaya tanıttı. [13] c. ISA ve MCA yolu gelişimini engelledi. Bu kart yolunun geliştirilmesi. cihazlar arasında kesme hatlarını paylaşma yeteneği ve uyumsuzluk yaratmayan otomatik büyütme kartı konfigürasyonu sayılabilir. Bu yol endüstri standart mimari (ISA= Industry Standard Architecture) yolunun çıkış noktasıdır. paralel portlar ve yaygın olarak kullanılan Sound Blaster uyumlu ses kartları için kullanılmaktadır. 20 adres hatlı ve 4. Kişisel bilgisayarların IBM XT modelinden önceki sürümleri ve IBM PC. blok veri iletimi ve yol üzerinde farklı cihazların verilerinin karışmamasına imkân sağlamış oldu. 8 bit. ISA 16 bit genişliğinde en fazla 8 MHz hızında çalışabilmektedir.III. ISA Yolu: IBM firması 8 bit büyütme yolunun ayrıntılarını açıklayarak. Bu yeni patentli yol ile yolun yönetilmesi. [13] 1984 yılında geliştirilmiş bir veri yoludur. diğer taraftan 32 bit adres ve veri yolu olmayı başardı.

[12] Bu veri yolu ayrıca tamponlu şekilde üretildi. artık birden fazla uygulamanın çalıştırılabilmesi için PCI yuvalar vazgeçilmez olmuştur. PCI. önceki işleri bitirebilir. Güncel ana kartların çoğunda yer alan IDE denetçileri de PCI veri yolunu kullanırlar.EISA 32 bit genişliğinde 8 MHz hızında çalışabilen bir veri yoludur. 41 . Çünkü PCI. Ancak. EISA kartlar ISA ile uyumlarından dolayı. işlemcinin verdiği görevleri tamponda bekleterek. Bir sistemde normalde 3 veya 4 PCI yuva bulunur. PCI kartlar kendi kendilerini konfigure ederek sisteme kendilerini tanıtırlar. daha hızlı çalışmakta ve yolu geçici olarak serbest bırakabilmektedir.77 6/8 10 8 33 33 33/66 100 Tablo 3. compactPCI ve PXI Yolu: 1993 yılında 33 MHz hızında olan 32-bit ve 64-bit yol hatlarını kullanabilen PCI piyasaya sürüldü. PCI. Bu aralıklarda diğer cihazlarda CPU ile haberleşme imkânı bulurlar. kişisel bilgisayar ara yüz yoludur ve kısa sürede genişleme yuvası standartlarında neredeyse tek tercih edilen yol olmuştur. PCI. MCA gibi yollar kullanılmaktaydı. İşi bittiğinde tampondan yeni görevler alarak çalışmaya devam eder. aynı yuvalarda kullanılabiliyorlardı. YIL 1981 1984 1987 1989 1992 1993 1995 1996 1998 YOL IBM PC ISA IBM AT ISA MCA (PS/2) EISA VL PCI PCI PCI PXI BİTLER 8 16 16/32 32 32 32 32/64 32/64 32/64 FREKANS 4. Tüm PCI kartlar tak ve çalıştır (plug and play) özelliğine sahiptir. EISA yuvalar halen sunucu tipi bilgisayarlarda kullanılmaktadırlar. [13] d. Hızları kısa bir sürede 100 MHz’e yükseltildi.1 PC Yolu Sisteminin Gelişim Çizelgesi Sadece tek bir uygulamanın çalıştırıldığı dönemlerde ISA.

42 . PC’yi en etkin şekilde kullanmak için. veri toplama uygulamasının belirli şartlarının ilgili donanım ve yazılıma dikkatli bir şekilde adapte edilmesi gerekir. gerekli sinyal şartlandırıcının tipi ve çevre koşulları da önemli birer faktördür. PC’nin gücü ve esnekliği DAQ sistemlerinin çeşitli şekillerde düzenlenmesine imkân sağlar.Şekil 3.2 VERİ TOPLAMA VE KONTROL KONFİGÜRASYONU Veri toplama ve işleme uygulamalarında. Donanım seçimi ve sistem tasarımı daha çok sistemin çalışacağı ortam ile alakalıdır.12 PCI Yapısı III. Gereken algılayıcı ve hareketlendirici cihaz sayısı ve bunların ana sisteme olan uzaklıkları.

ayırma gibi gerekli tüm sinyal şartlandırma fonksiyonlarını gerçekleştirir ve sayısal dönüşümü gerçekleştirmek amacıyla bünyesinde bir mikroişlemci ve bir A/D dönüştürücü barındırır. sayısal vericilerdir. Bu cihazlar. verinin işlendiği ve saklandığı bilgisayardan uzakta bulunmaktadırlar. Veri toplama ve kontrolü amacıyla kullanılabilecek en ekonomik seçenektir. yükseltme. takmalı I/O kartlara verilebilecek örneklerden bazılarıdır. osiloskop gibi belirli özelliklere sahip kartlar.13 Dağıtılmış I/O – Sinyal Verici Modülleri 43 . sayısal I/O kartları. Gürültülü ortamlarda ısıl çiftler ve gergi ölçer gibi algılayıcılardan alınan çok küçük sinyallerin uzak mesafelerde iletimi oldukça güçtür. filtreleme. Dağıtılmış I/O’ların en yaygın kullanıldığı şekillerden biri. Takmalı büyütme kartları daha çok algılayıcı veya hareketlendiricinin PC’ye yakın olduğu durumlarda tercih edilirler.En yaygın kullanılan sistem konfigürasyonları aşağıdaki gibidir: • • • • Bilgisayar takmalı I/O Dağıtılmış I/O Tek başına çalışan veya dağıtılmış günlükçüler ve kontrolörler IEEE-488 cihazları Doğrudan bilgisayarın büyütme yoluna takılan takmalı I/O kartları en fazla kullanılan yöntemdir. Dönüştürülen veri. sayaç zamanlayıcı kartları. Algılayıcılar ve hareketlendiriciler genellikle. Sistemden uzakta sinyal şartlandırma modülleri ile birlikte kullanılan dağıtılmış I/O sistemleri algılayıcıların uzakta kaldığı durumlarda iş görebilirler. D/A kartları. Ayrıca bilgisayarın hafızası ve değişen çıkışları için en hızlı veri iletme metodudur. bilgisayara bir RS–232 veya RS–485 haberleşme ara yüzü ile iletilir. [12] Şekil 3. motor kontrol kartları.

yoldaki her bir cihazı adresleyen ve birbirleri ile haberleşecek cihazları başlatan bir GPIB kontrolör kartına ihtiyaç duyulmaktadır. 1 Mbyte/s derecesindedir ve 20 metrede işlem yapabilmektedir. esnek ve laboratuvar ortamındaki cihazların bağlanmasında faydalı olmasından dolayı geniş çapta kabul görmektedir. Bunun sebebi bir kez programlandıktan sonra tek başına çalışan günlükçünün.488 (GPIB) hızlı. fonksiyonel ve ana sisteme bağlanmamış olmasına rağmen çalışmaya devam edebilmesidir.14 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi Akıllı sinyal şartlandırma modüllerinin faydalarını sağlamanın yanında uzaktan karar verme kabiliyeti ile birlikte. Tipik iletim hızları. kısa ortak bir paralel veri haberleşme yolu ile 15 cihaza kadar aynı anda haberleşme imkân verebilen. [12] 44 . sistem güvenilirliğini arttırmaktadır. Bu durumdan dolayı GPIB laboratuvar ve endüstriyel test ortamlarında tercih edilmektedir. yüksek hızlı bir paralel haberleşme ara yüzüdür. Bir laboratuvar ortamında tek başına çalışan farklı birtakım cihazlardan veri toplama ihtiyacı üzerine geliştirilmiş olan GPIB. Bu yöntem.Şekil 3. birimin uzak bir konuma yerleştirilmesi gereken yerlerde veya uygulamanın bir bilgisayara sürekli bağlantıya imkân vermediği durumlarda kullanılmaktadırlar. Bilgisayar üzerine takılan. tek başına çalışan günlükçüler/kontrolörlerin kullanılması. IEEE .

Bir haberleşme ara yüzünde bir mesajın iletilebilmesi için.3 SERİ VERİ HABERLEŞMESİ RS 232 seri portunun IBM PC tarafından standart olarak kullanılması. Veri haberleşmesinde kullanılan en yaygın karakter kümesi Karşılıklı Bilgi Değişimi İçin Standart Amerikan Kodu (ASCII) ‘dur. aşağıdaki bileşenlerden oluşmaktadır: • • • Verinin kaynağı Haberleşme ağı Alıcı Hem alıcı hem de verici arasında başarılı haberleşme gerçekleştirmesine imkân sağlamak için aşağıdaki faktörler üzerinde anlaşmaya varılmalıdır. Tüm veri haberleşmeleri. Mantıksal 0. Dubleks bir sistem ise her iki yönde de veri aktarabilir. işaretler. Seri haberleşmede kullanılan hat normalde sabit negatif gerilimde tutulur. Tüm veri haberleşme sistemleri. Bu kod her bir karakteri temsil etmek için 7-bitlik ikili alan kullanır ve büyük ve küçük harfler. • • • • • Veriyi iletmek için kullanılan elektrik sinyallerinin tipi İletilmekte olan her bir simge için kullanılan kodların tipi Karakterlerin anlamı Veri akışının nasıl kontrol edildiği Hataların nasıl tespit edildiği ve düzeltildiği Fiziksel ara yüze ve bağlantılarına uygulanan donanım kuralları. ara yüz standartları olarak adlandırılırken. alıcı ile vericinin iletilen kodlardan aynı anlamı çıkarması gerekir. veri sadece tek bir yönde veya her iki yönde de gönderilebilir. bilgisayarlarda olduğu gibi ikili sistem üzerine kurulmuştur. 0 V iken mantıksal 1 ise 5 V’tur. veri haberleşme hattı üzerinden iletilmek üzere standart bir ikili koda dönüştürme sürecidir. Veri toplama ve kontrol sistemlerinde birçok cihazın sisteme bağlanması ihtiyacından RS 485 haberleşme ara yüzünün gelişimi sağlanmıştır. [12] İki cihazı birbirine bağlayan herhangi bir haberleşme sisteminde. rakamlar. Hattaki gerilim sinyalinin zıttı bir sinyal verici tarafından gönderilerek. semboller ve haberleşmede kullanılan kontrol kodlarını temsil eder. Simpleks bir sistem tek bir yönde veri iletir. bir veri 45 . Kodlama mesaj verisinin.III. PC ara yüzü bulunan diğer enstrümanların ve tek başına çalışan günlükçülerin bu haberleşme ara yüzünü tercih etmesine sebep olmuştur. Toplam 128 adet karakteri temsil edebilir. veri akışının kontrolü ve biçimi ile hataların düzeltilmesi için kullanılan yazılım kurallar protokol olarak adlandırılır.

Bu başlama bitidir.gönderileceğinin ilk haberi alıcıya ulaştırılır. [12] Mantıksal 0 (Boşluk) 0 Volt 0 1 Mantıksal 1 (İşaret) Başlama Biti 0 1 0 1 0 1 1 1 Boşta Veri Bitleri Parite Biti Durma Biti Şekil 3 15 Tipik Bir Seri Eş Zamanlı Veri Mesajının Biçimi Verinin bir haberleşme ara yüzünde kaynaktan alıcıya iletilebileceği en yüksek hız birçok faktöre bağlıdır: • • • • • • Her bir uçtaki devrelerin tipi ve karmaşıklığı (ara yüz) Haberleşme hattı (bükmeli çift. Durma biti ile birlikte hat bir başka veri için boş duruma geçmiştir.1 RS-232-C Ara Yüz Standardı Elektronik Endüstrileri Birliği (EIA) RS-232 ara yüz standardı. bir protokol değildir.) Gönderici ile alıcı arasındaki mesafe İletilmekte olan verinin miktarı Veri iletimi ile ilgili ek yük Kabul edilebilir ek yük Veri hızı ne kadar düşük olursa hatalar o kadar az olacaktır. Veri bitlerinin sonunda alıcının olası hataları belirlemesi için bir parite biti eklenebilir. Seri ikili verinin karşılıklı değişimini kullanan veri terminal cihazı (DTE) ile Veri Haberleşme Cihazı (DCE) arasındaki ara yüzü tanımlar. Parite bitinden sonra tercihe bağlı olarak 1. [12] 46 . eşeksenli kablo. Veri iletim hızları. Alıcı karakterin farklı bitlerini sırası ile alır. genelde saniyedeki bit sayısı veya bps cinsinden ölçülür. III. EIA-232 standardı ara yüzün elektriksel ve mekanik ayrıntılarını tanımlar. radyo vb. tüm seri veri ara yüz standartlarının muhtemelen en popüleridir.3. ABD’nin EIA Mühendislik Bölümü tarafından 1969’da yayınlanmıştır.1½ veya 2 durma biti gönderilir. Bunu takip eden 7 bit örneğin ASCII kod ile bir karakterdir.

üç ana bileşenden oluşur: III.3.3.2 Ara Yüzün Mekanik Karakteristikleri DB-25 bağlayıcısı (D tipi 25 pim) RS-232 C tarafından belirtilmemesine rağmen kullanıcılar tarafından çok benimsendi. [12] 47 . • • • Mantıksal 0’ın iletilmesi için + 5 V’tan + 25 V‘a Mantıksal 1’in iletilmesi için – 5 V’tan – 25 V’a Tanımsız Mantık seviyesi için + 5 V’tan – 5 V’a III.16 Bir Bilgisayarla (DTE) bağımsız bir kontrolörün (DCE) RS-232 alıcısında aşağıdaki sinyal gerilim seviyeleri tanımlanır: • • • Mantıksal 0’ın iletilmesi için + 3 V’tan + 25 V’a Mantıksal 1’in iletilmesi için – 3 V’tan – 25 V’a Tanımsız Mantık seviyesi için + 3 V’tan – 3 V’a Alıcıda bu gerilim şartlarını sağlamak ve gerilim düşümlerinin üstesinden gelebilmek için RS-232 verici biraz daha yüksek gerilimler üretmelidir.EIA-232 standardı. Bazı cihazlarda DB-9 bağlayıcı 9 pim üzerinden haberleşme sağlamaktadır.1. 1 2 3 4 5 6 7 8 20 22 Şase Toprağı – Koruyucu Veri İlet (TxD) Alınan Veri (RxD) Gönderme Talebi (RTS) Göndermek İçin Temizleme (CTS) Veri Kümesi Hazır (DSR) Sinyal Toprağı (Ortak) Veri Taşıyıcı Tespit (DCD) Veri Terminali Hazır (DTR) Çalma Göstergesi (RI) 1 2 3 4 5 6 7 8 20 22 23 Mikrobilgisayar DTE Modem DCE Şekil 3. Bu bağlayıcılarda kullanılan pimler farklı şekillerde tahsis edilebileceği gibi genellikle DB-9 ve DB-25’in pim tahsisleri aşağıdaki tabloda belirtildiği gibidir.1.1 Elektriksel Sinyal Karakteristikleri Ara değişim sinyallerinin ve ilgili devrelerin topraklama karakteristikleri ve gerilim seviyeleri gibi elektriksel sinyalleri tanımlar.

Pim Numarası 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 DB-9 bağlayıcı IBM 232 pim tahsisi Alınan hat sinyali Alınan veri İletilen veri DTE hazır Ortak sinyal / toprak DCE hazır Göndermeye talebi Göndermek için temizle Çalma göstergesi Koruma DB-25 bağlayıcı EIA-232 pim tahsisi İletilen veri Alınan veri Gönderme talebi Göndermek için temizle DCE hazır Sinyal toprağı / ortak Alınan hat sinyali + Gerilim (deney) . DTE’ye atıf yaparak aşağıdaki gibi tanımlanır: • Pim 1: Koruyucu toprak (koruma) : Her iki uçtaki koruyucu toprak pimleri nadiren bağlanır.1. DTE ve DCE şaselerinin her iki uçta 48 .3 Karşılıklı Değişim Devrelerinin Fonksiyonel Tanımı EIA devre fonksiyonları.2 EIA-232 için yaygın DB-9 ve DB-25 pim tahsisleri III.Gerilim (deney) Atanmamış Sec rec’d hat sinyal dedektörü/veri Sec göndermek için temizle Sec iletilen veri Verici sinyali DCE eleman Sec alınan veri Alıcı sinyali DCE eleman Yerel geri döngü Sec gönderme talebi DTE hazır Uzaktan geri döngü/sinyal kalite Çalma göstergesi Veri sinyal hızı İletim sinyal DTE eleman Deney modu Tablo 3.3. Amaçları.

• • Pim 3: Alınan Veri (RxD) : Bu hat DCE’deki pim 3’ten DTE’deki pim 3’e seri veri taşır. Bu hat donanım kontrolü yapmak için CTS hattıyla birlikte kullanılır. artık veri göndermenin güvenli olduğunu bildirir. İletme sırası DTE’ye geldiğinde. 49 . Pim 4: Gönderme Talebi (RTS) : RTS hattı.da aynı potansiyelde olmasını sağlamaktır. • Pim 2: İletilen Veri (TxD) : Bu hat DTE’deki pim 2’den DCE’deki pim 2’ye seri veri taşır. Toprak akımlarının dolaşmasını engellemek için sadece bir tarafta da bağlanabilir. otomatik arama için bildirilmelidir. DTE Hazır. • Pim 7: Sinyal Toprağı (ortak) : Veri iletme ve alma sinyalleri için ortak geri dönüş hattıdır. RTS pimine bildirerek. RTS’yi engeller. cevap tonu ve veri kümesi hazır anlamına gelen. Pim 8 uzak taşıyıcıyı aldığında ve bağın süresi boyunca bildirilmiş halde kaldığında. Hattın boşta olması sırasında hat negatif bir gerilimde tutulur. DTE’den DCE’ye bir gönderme talebidir. DCE ve DTE. DTE’ye. modem tarafından bildirilir. • Pim 20: DTE Hazır (Veri Terminali Hazır): Bu pim. • Pim 8: Veri Taşıyıcı Tespiti (DCD) : Ayrıca alınan hat sinyal detektörü olarak da adlandırılır. iki saniye süre ile Mantıksal 1 sinyali gönderir. Pim 23: Veri Sinyali Hız Seçici (DSRS): İki veri hızı mümkün olduğunda. pim 23 bildirilerek daha yüksek olan seçilir. telefon kapanana kadar. Modem CTS’yi bildirdiği zaman. RTS hattını seçene kadar CTS hattını seçmeyecektir. DTE. Cevap modunda. İki uç arasındaki pim 7’ler arasındaki bağlantı karşılıklı olarak her zaman yapılır. • Pim 5: Göndermek için Temizle (CTS) : Yarı dubleks bir sistem alma işlemini gerçekleştirirken. Başlama ve cevap modunda. modeme haber verir. modemin hatta anahtarlamasına imkân verir. • Pim 6: Veri Kümesi Hazır (DSR) : DCE’nin hazır olduğu anlamına gelir. • • Pim 22: Çalma Göstergesi: Hat üzerinde bir çalma olduğunda aktif olur.

Ancak böyle bir sistemin çalışmasını da kapsadığından yarı dubleks sistemin çalışma metodu aktarılarak.3. • • Veri iletimi. Birkaç saniye sonra da DCE’nin hazır olduğunu pim 6 (DSR) üzerinden bildirir. • Başlatan modem. • Alıcı terminal. Bu uzaktaki bilgisayardan başlatan tarafa veri iletimine imkân verir. Modem. Bu CTS. Başlatan terminal. Başlatan modem. Bu durumda. RTS ve DCE’nin (veya DSR’nin) başka bir iletişime hazır halde olduğu anlamına gelir. • Alıcı modem telefonu cevaplar ve başlatan uca bir taşıyıcı sinyal gönderir. • Veri daha sonra pim 2 üzerinden DTE’den alıcı modeme iletilir. pim 3 üzerinden başlatan terminale veriyi iletir. Alıcı modem de göndermek için temizle hattını 5. Uzaktaki alıcı bilgisayar.4 EIA-232 Ara Yüzünün Çalışma Dizisi Günümüzde genellikle tam dubleks haberleşme kullanılmaktadır.1. grafiksel olarak desteklenmiştir. Çoğu zaman DTR pasif duruma getirilir. veri taşıyıcı tespit sinyalini başlatan modem tarafından pasif hale getirilmiş olduğunu belirler ve RTS hattını 1 konumuna getirir. pimden (DCD) bildirir. Uzaktaki bilgisayarın veri terminalinin çağrıları almaya hazır olduğunu pim 20 (DTR) üzerinden bildirir ve gönderme talebi pim 4’ten (RTS) aktif hale getirir. başlatan terminalden uzaktaki bilgisayara devam eder. Başlatan modem. uzaktaki bilgisayarın numarasını arar. pimden (RTS) pasif hale getirir. pim (CTS) üzerinden pasif hale getirir. 50 . Karşılıklı değişim tamamlandığında. veri kümesinin hazır olduğunu 6. her iki uçta da hiçbir RTS/CTS etkileşimi olmaz. gönderme talebini 4. başlatan terminale veri iletimine devam edebileceğine dair kısa bir mesaj gönderir. her iki taşıyıcı da pasif duruma geçer. Başlatma terminal DTR’sini bildirir.III. alma ve göndermenin aynı zamanda gerçekleşmesini sağlar. CTS hattını aktif yaparak iletimin devam edebileceğini belirtir. veri taşıyıcı tespitini 8. • • Alıcı modem. taşıyıcı sinyalini pasif duruma getirir. darbeli ON/OFF şeklinde çalma olduğunu pim22 (RI) üzerinden bildirir. Alıcı modem. daha sonra. pimden (DSR) bildirerek cevap verir. Alıcı modem o zaman göndermek için temizle bilgisini pim 5 (CTS) üzerinden belirtir. Tam dubleks çalışma. [12] • • Başlatan kullanıcı.

Bir anda sadece bir hat sürücüsünün etkin olmasına rağmen. Sadece iki telli iletim hattı ve sinyal toprağı hattı kullanılması sebebiyle avantajlıdır.1.5 V ile – 6 V arasında iken mantıksal 0 ise + 1. 32 hat birden aynı 51 . dengeli çok düşüşlü haberleşmeler için tasarlanmıştır.Şekil 3. mantıksal 1 ve mantıksal 0’ın haricinde. hat sürücü tümleşik devresindeki bir kontrol pimi tarafından belirlenir. Tam dubleks hatlarda 4 tel kullanılır. yüksek empedans şeklinde 3 durumda çalışmasıdır. [12] RS-485’in getirdiği yenilik. iki hat üzerinde 5 V’luk bir diferansiyel gerilim üretir. 10 Mbps hızda. 1200 metre uzaklığa kadar. aynı hat üzerinden 32 alıcı ve sürücüsüne güvenli iletişim imkânı tanır. iki telli. Aynı hat üzerinde 32 hat sürücüsüne ve 32 hat alıcısına imkân verebilir.5 V ile + 6 V arası değişir. yarı dubleks. Yüksek empedans durumunda hat sürücüsü hiç akım çekmez ve hatla bağlantısı kesik olarak gözükür.2 RS-485 Arayüz Standardı EIA RS-485 standardı.17 Bir EIA-232 Karşılıklı Veri Değişiminin Örnek Çalışması III. Bu “seçilemez olan” durumu. RS-485 ara yüzüne ilişkin hat sürücüsü. [12] Hat gerilimleri mantıksal 1 için .3.

hatta bağlanabilme özelliğini gösterir. 1978 ve 1987 yıllarında geliştirilen standart ilk kez farklı firmaların ürettiği cihazların standart bir kablo ile birbirleri ile haberleşmesini sağlamıştır. bir çok sayısal vericinin veya bağımsız kontrolörün aynı hatta bağlanması ile veri toplama ve kontrol sistemlerinde çok tercih edilir. Programlanabilir aygıtların bilgisayara bağlanmasındaki esnekliği. programlanabilir test aygıtlarını kontrol etmek için ilk olarak 1965’te Hewlett Packard firması tarafından geliştirilmiştir.18 RS-485 Çok Düşüşlü Şebekeler III. 52 . karışıklığa neden olmamak için.3. RS-485. Şebekedeki ve yönetir. hangi cihazın aktif olduğunu belirlemek için yazılım önem kazanmaktadır. karışıklığın ortaya çıkması durumunda akım sınırlaması yapar. Ana sistem efendi olarak. Farklı firmaların üretimleri olan kontrolörlerin haberleşmesinde hızlı ve güvenilir bir standart belirlemek amacıyla 1975 yılında IEEE Standart 488’i yayınlamıştır. sisteme bağlı cihazları (köle) kontrol eder Şekil 3. [12] RS-485 ara yüz standardı. Çok düşüşlü bir sistemde. her bir terminale benzersiz adresler tahsis edilmelidir.3 IEEE 488 Standardı GPIB olarak da bilinen haberleşme standardı. Farklı yıllarda geliştirilen üç standardı kapsayarak GPIB olarak bilinen arayüz tasarımı. hızı ve faydaları sebebiyle endüstriyel kontrol çevrelerinde kabul görmüştür.

Bunun yanı sıra gürültülü ortamlarda iki RS-232 cihazı arasındaki iletişimi uzak mesafelerde yapabilmek için de dönüştürücülerden yararlanılır.ortak paralel bir veri haberleşme yolu üzerinden 15’e kadar cihazın eş zamanlı olarak bağlanmasına imkân verir. GPIB yolu her uçta standart bağlayıcılar ile birlikte 24 telli koruyuculu bir kablo içinde taşınır. RS-485 cihazları ile irtibat kurmak amacıyla dönüştürücüler geliştirilmiştir.19 20 mA Akım Döngüsü Ara Yüzü 20 veya bazen 60 mA bir akım seviyesi mantıksal 1’i. [12] III. Alıcı akım döngüsü ve verici akım döngüsü için ayrı ayrı teller kullanılır. 53 .5 Seri Arayüz Dönüştürücüleri Arayüz dönüştürücüleri. Bu arayüz genelde. gürültülerden çok az etkilenir.4 20 mA Akım Döngüsü EIA-232’ye dayalı yaygın olarak kullanılan. endüstriyel bir ortamdaki yazıcılar ve terminaller arasında kullanılır.3. Uzun hatlarda daha yavaş iletişim sağlamasına rağmen. endüstriyel alanlarda çok sık kullanılmaktadır.3. Bir akım sinyalinin kullanılmasından dolayı diğer gerilime dayalı standartlara göre çok uzun mesafelerde (1km) haberleşme sağlanır. Böylece aygıtlar kontrol edilebilir ve veri bir kontrolör veya yazıcıya iletilebilir. özellikle RS-232’den RS-485’e. Bu yöntemde bir gerilim sinyali yerine akım sinyali kullanılır. 0 mA akım seviyesi ise mantıksal 0’ı ifade eder. Şekil 3. ancak standardın bir parçası olamayan bir yöntemdir. [12] III. Bir çok endüstriyel cihaz ve özellikle PC’ler RS-232 portlarını kullandığı için.

[14] 54 . bir haberleşme şebekesindeki verici ve alıcı arasındaki karşılıklı veri değişimini yöneten ortak kurallar kümesidir. değişik üreticilerin ürünlerini bir arada kullanabilmenize imkân tanır. hat kontrolü.Şekil 3. arayüz dönüştürücülerinin faydalı bir özelliği optik ayırmadır. bilgisayarı ve cihazı. Protokol haberleşme sisteminin doğru çalışması için önemlidir. uzun haberleşme kablolarında oluşabilecek güç taşmalarından korur.3.20 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Blok Diyagramı Şekil 3. [12] III. akış kontrolü. Genellikle haberleşme ara yüzünde iletilen verinin paketlenmesi ile ilgili kuralları kapsar. DeviceNET.21 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Sinyal Akış Diyagramı Haberleşme şebekesi uzun mesafeler üzerinde çalıştığı zaman. Sistemi başlangıç konumuna getirmek. ASCII tabanlıdır. Birçok uluslararası kurum ve bilgisayar satıcılarının zamanla geliştirdikleri birçok protokol bulunmaktadır. çerçeveleme ve çerçevelemenin eş zamanlı hale getirilmesi.6 Protokoller Protokol. PC’yi veri toplama ve kontrol donanımına bağlayan seri haberleşme donanımı üzerindeki protokoller. hata kontrolü ve zaman aşımı kontrolü gibi önemli özellikleri mevcuttur. Bu özellik. [12] DeviceNET endüstriyel araçları yüksek düzey kontrolörlere bağlamakta kullanılan düşük düzey ağdır. Böylece haberleşme ile ilgili problemlerin kolayca giderilmesi sağlanır.

Tablo 3.3 Alan Yolu Karşılaştırma Tablosu 55 .

Bazı özellikleri ile takmalı kart ve dağıtılmış I/O’lardan ayrılmaktadır. Modem otomasyonu için benzersiz. üretim ağı hiyerarşisinde dijital ağların temel bir grubudur. Uluslar arası standartlara uygun olan INTERBUS. CAN otomotiv endüstrisinde araç içi iletişimde ve endüstriyel otomasyon uygulamalarında çok popülerdir. maksimum 4096 I/O noktasına imkân verir. III. Yol kablosu alanda kullanılan sürücüler. 1900m alanda kullanılabilen PROFIBUS uzak alan sürücüsü ile 24 km’ye kadar iletişim kurabilir. Alan uzunluğu maksimum 400 m olmakla birlikte. 9 ile 32 V arasında iletişim sağlayan FOUNDATION alan yolu 1900m alanda kullanılabilmektedir. kurulum ve kontrol sürücüleri iletişiminde bir yerel alan ağı gibi çalışır. 10 Mbit/s Hıza sahiptir. kontrol makine ve sistem parçaları için de kullanılabilir. seri ve iki yollu bir iletişim sistemidir. Topolojisi aktif çevrim halkasıdır. FOUNDATION alan yolu. Fabrika. günümüzde dünya çapında bir standarttır. Hat üzerinden 127 sürücü aynı anda haberleşebilir. tamamen dijital.[14] Farklı üretilen ürünlerin uygulama alanları arasında iletişim sağlamak için kullanılan INTERBUS alan yolu sistemi sürekli olarak gelişmektedir. PROFIBUS güçlü ve çok yönlü iki hat üzerinden iletişim sağlayan alan yol sistemidir. 56 .CAN öncelikle endüstriyel tıbbi ve taşınabilir uygulamalarda düşük maliyetli çözümler getirmek üzere geliştirilmiş sayısal iletişim ağıdır. açık INTERBUS alan yolu sistemi. Alan yolu çevre elemanları. makineler ve diğer donanımlar arasında döşenir. FOUNDATION alan yolu işlem ve imalat otomasyon uygulamalarının ikisinde de kullanılmaktadır. iki uzak alan sürücüsü kullanılarak 13 km alanda da kullanılabilir. Aktarım hızı 500 kbps olan INTERBUS. Seri alan kablosu. Şu anda CiA adlı bağımsız bir grup özelliklerini belirlemekte ve gerçekleştirmektedir.4 DAĞITILMIŞ VE BAĞIMSIZ GÜNLÜKÇÜLER İLE KONTROLÖRLER Bağımsız günlükçüler ve kontrolörler gerçek dünya sinyallerini ölçmek kaydetmek veya bir sistemi kontrol etmek için tasarlanmıştır. ağ sensörleri. tüm giriş. çıkış ve kontrol sisteminde ortak kullanılan tüm sürücüleri birbirine bağlar.

ana sistemin uzakta bulunduğu veya cihazın ana sisteme bağlanamadığı durumlarda rahatlıkla kullanılabilir. ana sisteme direk bağlı veya ana sisteme uzaktan modem aracılığı ile bağlı şekilde çalıştırılabilirler.III.1 PCMCIA Kartları Kullanılarak Verinin Programlanması ve Günlüğün Tutulması Şekil 3. III. Bu amaçla başlangıçta ana sistem tarafından. veriyi ve programları taşımak için güvenli bir ortam sağlar.1 Çalışma Metotları Bağımsız günlükçüler ve kontrolörler. karmaşık veri toplama ve kontrol fonksiyonlarını gerçekleştirebilen ve mevcut sistem şartlarına bağlı kararlar verebilen akıllı cihazlardır.1. Bu esneklikle cihazlar. [12] 57 . veri toplayabilir. ASCII tabanlı olarak programlanmalıdırlar.4. Böyle bir sistem. Bu program cihaz tarafından yorumlanır ve çalıştırılır.22 Bağımsız Bir Günlükçü/Kontrolörün Hafıza Kartı İle Programlanması Kredi kartı büyüklüğündeki taşınabilir hafıza kartı. bağımsız. analiz ve kontrol yapabilir. Başlangıçta programlandıktan sonra bağımsız olarak cihaz tek başına ölçümleri yapabilir. Ancak bu sistemde bilgisayarın RS232 üzerinden kart bilgilerini okuyabilmesi için bir kart okuyucuya ihtiyacı vardır. Bağımsız günlükçüler ve kontrolörlerin programlanması ve günlüğün ana sistem tarafından tutulması amacıyla RS 232 seri haberleşme ara yüzü veya hafıza kartları kullanılabilir.4.

en yaygın olan ve en yüksek sistem güvenilirliğini sağlayan sistemi oluştururlar. Cihaz ilk başta bir ana bilgisayardan programlanır.4. radyo bağlantısı kurularak iletişim sağlanabilir. izlenebilir ve sistemin kontrolü sağlanır.III. Böyle bir sistemin güç kaynağı şarj edilebilir ve değiştirilebilir olması göz önünde bulundurulmalıdır.4 Ana Sisteme Uzaktan Bağlantı Ana sisteme bağlantı telefon veya radyo haberleşmesi vasıtasıyla. ana sisteme göre yer alabileceği en büyük uzaklık. özellikle zorlu ortamlarda çalıştırılması gerektiğinde eğer sürekli modem bağlantısı kurmak imkânsız ise. Uzak bir elektrik istasyonu için yapılması gereken ölçümler sonucunda toplanan veriler. Bu uygulamanın bir avantajı. III.1.1.1. kritik süreçlerin sabit izlenmesi ve kontrol edilmesi gereken yerlerde kullanılırlar. haberleşme ara yüzüne bağlıdır. En çok.4. yazıcıların veya terminallerin diğer günlükçü/kontrolörlerin RS-232 portlarına bağlanabilmesi ve böylece sistem güvenilirliğini daha da arttırmasıdır. diğer ana sistemlerin. Ayrıca cihazın hafızasındaki bilgi kart veya diz üstü bilgisayar ile periyodik olarak ana sisteme kaydedilebilir. bu şekilde ana sisteme aktarılarak veri toplama ve kontrol sağlanmış olur.3 Ana Sisteme Doğrudan Bağlantı Ana sisteme RS-232 haberleşme ara yüzü ile doğrudan bağlanan cihazlar. Böylece veri sık bir şekilde yüklenebilir. [12] III. bir modem kullanılarak yapılır. Bir veya daha fazla cihazın geniş bir fiziksel alana dağıtıldığı yerlerde. günlükçü/kontrolör. Günlükçü/kontrolörün.2 Bağımsız Çalışma Cihazın uzaktan. [12] 58 . bağımsız çalışma tercih edilir. RS-232 haberleşme ara yüzü kullanılarak ana sisteme bağlanamayacak kadar uzakta ise. Bir başka yaşanan sıkıntı bağımsız hafıza birimlerinin kısıtlı olmasıdır. daha sonra yerel bir güç kaynağından beslenecek şekilde çalışmaya bırakılır.4.

23 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi 59 .Şekil 3.

bir uzaktan öğrenim uygulamasında olması gereken özellikler belirlenmiştir. LabVIEW programı son yıllarda veri toplama. Konu ile ilgili yayınlanmış bildiri ve makaleler incelenerek konu hakkında genel bir bilgi sahibi olunduktan sonra.1 ARAŞTIRMA YÖNTEMİ Tez çalışmasına başlamadan önce. Macromedia Authorware programı ile ders içerikleri siteye ders konuları olarak eklenerek site tamamlanmıştır. Ancak Türkiye’de LabVIEW programı yeni yeni firmalar ve 60 . Macromedia Türkiye Temsilcisi Medyasoft ve LabVIEW programı geliştiricisi National Instruments Türkiye Temsilcisi E3TAM şirketleri ile irtibata geçilerek gerekli doküman ve CD’ler tedarik edilmiştir. Dreamweaver. IV. Daha sonra sitenin oluşturulması için gerekli içerikler toplanmıştır. LabVIEW programı. LabVIEW programı uluslararası endüstri ve akademik kurumlarda kendisini yetenekleri ve esnekliği ile kabul ettirmiştir. TEZ ÇALIŞMALARI IV. Flash ve Freehands programları yardımı ile oluşturulan bir e-öğrenim internet sitesi ile öğretilmek istenmiştir. uygulamaları ve uzaktan öğrenim hakkında içerik bilgileri toplanmıştır. işleme ve görüntüleme işlemleri için laboratuvarlarda tercih edilen bir program olmuştur. örnek e-öğrenme uygulamaları incelenerek. Fireworks.BÖLÜM IV.2 KULLANILAN PROGRAMLARIN SEÇİM KRİTERLERİ Bu çalışmada NI firmasının geliştirdiği LabVIEW programı Macromedia firmasının geliştirdiği Authorware. LabVIEW programı ile ilgili el kitapları Türkçeleştirilmiştir. özellikleri.

E-öğrenim uygulaması oluşturmak için Macromedia’nın geliştirdiği programlar. Bu esnek program ileri teknikleri erişilebilir ve kolay kullanılabilir kılar. yönetmek ve yaşatmak Araçları ve panelleri kullanarak grafikleri yerleştirmek. Yeni başlayanlara Web sayfaları oluşturmak için gerekli araçlara hızlı bir erişim sunarken. animasyon hazırlama ve resim işleme konusunda hem birbirleri ile uyuşan hem de kabul görmüş programlardır. Bu güçlü tasarım. Boğaziçi Üniversitesi. butonları değiştirmek ve bağlantıları oluşturmak Tablolar. kod ve başvuru özelliklerinin birleşimi ile hem yeni başlayanlara hem de ileri kullanıcılara pek çok fayda sağlar. eğitim materyalleri hazırlama. Ancak Türkiye’de sadece bu program ile ilgili yayınlanmış Türkçe bir kaynak kitaba rastlanamamıştır.3. radyo butonları bulunan formlar oluşturmak programı ile aşağıda belirtilen işlemleri rahatlıkla 61 . elle kodlamada deneyimli geliştiricilerin gerektiğinde doğrudan kodlarla çalışmasına izin verir. yönetimi ve bakımı için görsel araçları ile metin tabanlı HTML düzenleme özelliklerini birleştirmektedir.1 Dreamweaver Dreamweaver Macromedia firmasına ait olan. Marmara Üniversitesi. Doğuş Üniversitesi tarafından LabVIEW programının ve ilgili donanımların bulunduğu laboratuvarlar kurulmuştur [14]. Yıldız Teknik Üniversitesi. Gaziantep Üniversitesi. kullanımı rahat ve internet sitesi oluşturmaya yatkın programlardır. onay kutuları. hem koda bağlı olarak. Bu laboratuvarlarda akademik düzeyde eğitim verilmeye ve araştırmalar yapılmaya başlanmıştır. çerçeveler ve iç içe stil sayfalarını (CSS) kullanarak. internet sitesi oluşturma. [15] Dreamweaver gerçekleştirebiliriz: • • • • • • Web sayfaları ve siteleri oluşturmak. Ayrıca programlar esnek. hem de görsel temalar ile internet sayfaları oluşturmamıza yardımcı olan programdır. IV. menüler.3 KULLANILAN PROGRAMLARIN ÖZELLİKLERİ IV. istenilen görüntüyü elde etmek Şablonları kullanarak sayfa görünümünü oluşturmak Javascript ve Dreamweaver davranışları ile sayfalara etkileşim katmak İçinde yazı alanlar.üniversiteler tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Macromedia Dreamweaver MX Web sitelerinin oluşturulması.

Macromedia Authorware 6. CBT (bilgisayar temelli eğitim). kullanıcılar sadece ikonları Authorware akış çizgisine taşıyarak değişik etkileşimler oluşturabilirler. Ek olarak Authorware. Web içi güçlü bir araç olduğu gibi. Authorware. animasyon. Authorwarwe’in basit görsel ara yüzü sayesinde. Authorware uygulamalarınızı aynı anda birden fazla formatta kaydetmek Daha karmaşık uygulamalar hazırlamak için değişken ve fonksiyonlarla çalışmak Framework ve sayfalı yapı kullanarak daha esnek çalışma yöntemlerini keşfetmek Ürünlerde ActiveX ve XML kontrollerini kullanmak 62 . [16] Authorware kullanıcı dostu bir yazılımdır. özellikle eğitim uygulamaları için. etkileşimli dergiler ve kataloglar.• • Kod ile entegre kod ortamında çalışmak ve aynı anda hem tasarımı hem de kodu incelemek ve etiket seçici ile üretkenliği arttırmak Extension Menager ile Dreamweaver MX ‘i genişletmek IV. etkileşimli projeler için de aranan bir yazılımdır. ara yüz oluştururken kullanılabilecek şablonlar gibi çok sayıda fonksiyon içermektedir. gömülü etkileşim ve mantık. Web için çok sayıda medya kullanılarak hazırlanabilecek etkileşimler oluşturulması amacı ile geliştirilmiş bir araçtır. Authorware ile etkileşimli ve medya içerikli uygulamaları kolaylıkla hazırlayabilirler. Çok az ya da hiç programcılık deneyimi olmayan kişiler. performans-destek uygulamaları ve eğitsel oyunlar gibi medya içerikli. sonunda Web’e yönelik yazılımlarla uygulama geliştirmeye yöneldi. dijital film ve Macromedia Flash dosyalarını projelerde bir araya getirmek Kullanıcı yanıtları için görsel ve sesli etkileşimler oluşturmak “One-button Publishing” işlevi sayesinde.3. kullanıcı performansını takip eden sistem değişkenleri ve fonksiyonlar. [16] Macromedia Authorware 6 programı ile aşağıdaki işlemleri kolaylıkla uygulamak mümkündür: • • • • • • • • Authorware’i kullanarak bilgisayar temelli ya da Web temelli eğitim materyalleri hazırlamak Knowledge Object’leri kullanarak kolay ve hızlı bir şekilde uygulama geliştirmek Ses.2 Authorware Elektronik eğitim.

veri türleri için sembol kütüphaneleri ve bul-değiştir grafik özelliklerini en geniş şekilde düzenleme seçeneklerine sahip olmamızı sağlar.3. optimize etme. reklam panoları. [17] Macromedia Fireworks MX programı ile aşağıdaki işlemleri rahatlıkla gerçekleştirebilirsiniz: • • • • • • • Bir resmi düzenlemek için Fireworks MX’teki Bitmap araçlarını kullanmak. Açılan menüler eklemek. Beraber kullanıldıklarında. kullanımı kolay grafiksel bir ortam sağlar. arka fonları.3 Firework Macromedia Fireworks MX güçlü bir tasarım ve grafik editörüdür. Resimleri optimize ve ihraç etmek (göndermek). IV. Bir resmin belli bölümlerini gizlemek için maskeleme tekniklerini kullanmak. [10] Hızlı geliştirme ve düzenleme seçenekleri ile Freehand programı. ana sayfaları. sunum ürünleri ve akıcı sunumlar için akıcı. Fireworks MX ve Dreamweaver MX tam bir Web gelişim yolu öneren. güçlü bir çift Web tasarım aracıdır. İhraç edilen HTML sayfalarına metin eklemek için Dreamweaver MX’i kullanmak. Rollover butonlar oluşturmak ve gerçekçi butonlar oluşturmak için efektleri kullanmak. Macromedia Dreamweaver MX ise güvenli bir Web sayfa yazım aracıdır. konseptleri hazırlayabilir ayrıca internet ve Flash MX için içerik geliştirilebilir. [10] 63 . grafikler tasarlayıp. Vektör araçlarını kullanarak doğrular çizmek ve basit şekilleri birleştirerek karmaşık nesneler oluşturmak.3.4 Freehand Freehand MX ile baskı öncesinde karmaşık grafikleri. Macromedia FreeHand MX TV reklamları. Güçlü tasarım ve görsel araçlarıyla tamamen düzenlenebilir grafikler yaratılabilir ve bunları birçok farklı ortamda yayınlanabilirsiniz. [10] Macromedia FreeHand MX ile internet. hızlı ve kolay bir biçimde oluşturup yayınlanabilir. Bu iki program. Macromedia Flash MX veya baskı öncesi uygulamaları ile çalışmalar. HTML sayfaları oluşturulduğunda ve Web grafikleri sayfaya yerleştirildiğinde iş akışına katkıda bulunacak entegrasyon özellikleri sunmaktadır.IV.

• Flash Web Oynatıcı Programı birçok platformda desteklendiğinden içerik ve uygulamaların her ortamda ve yerde izlenebilmesini sağlar.3. animasyon. eöğrenim ve uygulamalar için kullanılacak ara yüzleri. zengin deneyimler ve başarılı sonuçlara çevirmelerini sağlar. Flash programının özellikleri şu şekilde sıralanabilir: • Flash MX 2004 en iyi internet deneyimleri sağlayarak yatırımın geri dönüşünü kolaylaştırır. • Flash Web Oynatıcı Programı ve uygulama sunucusu arasında bilgi alışverişi esnasında sayfa yenilenmesine gerek kalmaz böylece kesintisiz uygulama deneyimi sağlanır. • Video. aynı işlemleri daha kısa zamanda gerçekleştirmek için 250’ye yakın efekt ile animasyon oluşturmada 64 . tarayıcının ötesine geçen zengin uygulamalar ve yüksek etkide içerik yelpazesi hazırlamada güçlü bir çözümdür. pazarlama. metin ses ve grafiklerle bütünleştirerek oluşturup.3.5 Flash Macromedia Flash MX tasarımcı ve geliştirimcilerin.Görsel olarak zengin sunumlar ve tasarımları hızlı bir şekilde hazırlamanızı sağlar. Bu şekilde sunucu yükleme ve içerik indirme süreleri azalmaktadır. [10] IV. • Yardımcı teknolojiler. video. ses. Macromedia FreeHand MX. • İçerik ve veri akışı (yüklenirken oynatılan) ile bağlantı hızından bağımsız olarak anında deneyim sağlanır. Flash dünyanın en yaygın yazılım ortamı olarak bir milyondan fazla profesyonel tarafından kullanılmakta ve % 97’den fazla internet kullanıcısının masaüstü ile geniş yelpaze içeren araçlara ulaşabilmektedir. • Bugün 414 milyonun üzerinde internet kullanıcısı Flash içeriğini görmek için gerekli plug-in'e sahiptir. Flash içeriğini ve uygulamaları çevirerek engelliler dâhil olmak üzere herkese tam erişilebilirlik desteği sağlamaktadır. vektör grafiği. Flash MX 2004.6 Swishmax Flash programını kullanmayı öğrendikten sonra. Macromedia Flash MX ara yüzleri. baskı ve internet uygulamalarınızda kullanacak ara yüz tasarımları için vektörel tabanlı güçlü ve geliştirilebilir araçlar içerir. IV. 2 yönlü mesaj ve etkileşimden oluşan tam multimedya desteği ile zengin içerik ve uygulamalara yepyeni bir boyut kazandırmaktadır. sunum.

yardımcı bir programdır.5.4 ARAŞTIRMA ARAÇLARI Tez çalışmasında öncelikle internet sitesi yapma amacı ile örnek eğitim siteleri incelenmiştir. 65 . dinamik içeriği. formları diğer web bileşenlerinden ekleyebilme ve diğer uygulamalara gönderebilme özellikleri bulunmaktadır. sürüklenerek gerekli yere bırakılması söz konusudur. sitenin bu merkezde saklanması sağlanmıştır. ön panel nesneleri veya blok diyagramlarda kullanılan sanal enstrümanların. Programların öğrenilmesi sırasında her aşamada öğrenilen konu site üzerinde uygulanmıştır. Otomatik şekil çizme aracı. Kullanımı oldukça kolay olan Swishmax programı. işaretlenen nesnenin kullanıcı tarafından sürüklenmesi ve hedef alana bırakılması istenir. Ayrıca Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Mekatronik Bölümü’ndeki Veri İzleme Laboratuvarı’nda araştırma yapabilmek için gerekli izinler alınarak National Instruments firmasına ait donanımların kullanılması sağlanmıştır. bu programların kullanılması öğrenilmiştir. Authorware MX programı yardımıyla hedef alan belirlenerek. Gerekli CD ve el kitapları temin edilmiştir. kendine özgü ileri düzey script dili.5 KULLANILAN ETKİLEŞİM ÇEŞİTLERİ VE ÖRNEK UYGULAMALAR IV. Oluşturulacak eğitim sitesinin server ve hosting hizmetleri için Marmara Üniversitesi Rektörlüğü Internet Merkezi ile irtibata geçilerek. kontrol ve fonksiyon paletlerinden alınıp. IV. İkinci aşamada öğretilmek istenen LabVIEW programı ile ilgili veriler toplamak amacı ile NI firması Teksas’taki merkezi ve Türkiye Temsilcisi E3TAM ile temasa geçilmiştir. Bu sırada sitenin temelleri atılmaya başlanmıştır. Bazı durumlarda Flash programının önüne dahi geçmektedir. çok daha kısa bir sürede istenen animasyonu gerçekleştirme imkânı sağlamaktadır. LabVIEW programının öğretilmesi amacı ile programı canlandırmak için sürükle bırak etkileşiminden yararlanılmaktadır. Bilgisayar ortamında gerekli programlar kurularak.1 Sürükle Bırak LabVIEW programını kullanırken. IV. Bu eğitim sitesinde sık kullanılan bir etkileşim çeşididir.

Daha sonra etkileşim (interaction) ikonu ile sürükle bırak etkileşimi sağlanmış olur. Etkileşim ikonu çeşitli türlerde uygulamaları gerçekleştirebilir. Buton terminalinin blok diyagramda iken (while) döngüsü içine yerleştirilmesi istenmektedir.Bırak Etkileşimi Şekil 4. Authorware MX programı akış çizgisi üzerine yerleştirilmiş ikonlar yardımıyla etkileşim oluşturulmuştur. Authorware Programı İle Sürükle .Şekil 4. terminal sinyal canlandırma (Simulate Signal VI) sanal enstrümanının solundaki boşluğa konumlanarak. Öncelikle gösterim ikonlarında sürüklenecek nesne grafiği ve bırakılacak alanın grafiği ekrana aktarılmaktadır. 66 . Eğer buton terminali iken döngüsünün herhangi bir yerinde bırakılacak olursa. Akış çizgisinin gerekli şekilde düzenlenmesi ile ders esnasında kullanıcı buton terminalini fare ile tutarak ekran üzerinde sürükleyebilir.1. yükselteç girişi ile bağlanır. Akış çizgisine yerleştirilmesi ile açılan pencereden seçim yapılmaktadır.1’de bir sürükle bırak etkileşimi uygulanmıştır.

Şekil 4. Etkileşim ikonunun akış çizgisine yerleştirilmesi ile işaretlenmesi istenen alan belirlenir.2.3. Hedef Alan Seçimi Etkileşimi 67 . Bu bir butonun sınırları olabileceği gibi. Şekil 4.5. kullanıcının sınırları daha önceden belirlenmiş bir alanı fare ile işaretlemesi için kullanılmaktadır. bir ön panel veya blok diyagram sınırları da olabilir. Sürükle – Bırak Etkileşimine Ait Akış Çizgisi IV.2 Hedef Alan Seçimi Hedef alan seçimi etkileşimi.

Authorware Programında Hedef Alan Seçimi Akış Çizgisi IV. Bu işaretlemeden sonra bir alt palet daha açılmaktadır. öncelikle fonksiyon paletinden aritmetik ve karşılaştırma enstrümanlarını taşıyan “Aritmetic & Compare” paletinin açılması istenmektedir. bu kez karşılaştırma alt paletin açılması istenmektedir. Bu kez kullanıcı paletteki “Comparison” nesnesini işaretlemelidir. İlgili alt palet açıldığında. Şekil 4. akış çizgisinde ilerlemeye devam edilmiş olur.Kullanıcı tarafından ders esnasında. 68 .3 Hedef Obje İşaretleme Hedef obje işaretleme etkileşimi eğitim sitelerinde en çok kullanılan etkileşimlerden birisidir. Karşılaştırma alt paletindeki sanal enstrümanın açılması için. Kullanıcı bu alt paleti açmak için ilgili nesneyi işaretlemelidir.5. ilgili nesnenin işaretlenmesi gerekir.4. fare imleci ile sınırları belirlenmiş butonun sınırları içine girildiğinde imleç internetteki bir bağlantıda olduğu gibi parmak şeklini alır.5’te. Şekil 4. Bu esnada kullanıcı fare butonuna basacak olursa.

e-öğrenme uygulamalarının vazgeçilmez nesnelerindendir.6’da ekranda dalga şekillerinin aynen bir osiloskop ekranında veya bir sanal enstrümanın ön panelinde grafik şeklinde görüntülenmesi sağlanmıştır. Şekil 4. Macromedia Flash MX veya SwishMAX programları ile animasyonlar hazırlanarak internet sitelerinde gösterilmektedir. Hedef Obje İşaretleme Etkileşimi IV. 69 .5. Animasyon hazırlama işlemi de çizgi filmlerde olduğu gibi bir nesnenin belli bir zamanda bir noktadan başka bir noktaya hareketini sağlar. Kullanıcının deney veya işlemleri bilgisayar karşısında seyretmesi sağlanır. Bir uygulamanın gerçek laboratuvarlarda veya atölyelerde uygulanması.4 Canlandırmalar Animasyon olarak da adlandırılan canlandırmalar. yapılması gereken deney veya işlemlerin e-öğrenme uygulamalarında canlandırılmasını gerektirmektedir.5. her zaman en çok kabul edilen öğrenme yöntemidir. Ancak bu fiziki eğitim ortamlarının yeterli kapasitede olmaması. bir nesnenin hareketini görüntülemektedir. Bir çizgi filmde birbirini takip eden resimler. Çalıştırma butonuna basıldığında dalga şekli ekranda canlandırılmış olur.Şekil 4.

Akış çizgisine bir etkileşim ikonu yerleştirilerek “text entry” metin girişi seçeneği işaretlenmelidir.5 Metin Girişi Bilgisayar programlarında zaman zaman metin girişi istenmektedir. Örnek Bir Canlandırma Uygulaması IV.Şekil 4. Aynı zamanda kısa cevap değerlendirme sorularında da sorunun cevabı bir yazı kutusuna. 70 . Etkileşim ikonu ayarları ile yazılan yazının her hangi bir metin olması istenebileceği gibi. Bu bazen bir isim değiştirme bazen de elle veri girişi olabilir. Oluşturulan sitede her bölümde bir kısa cevap değerlendirme bulunmaktadır. Bu değerlendirmelerde her soru metin girişi olarak cevaplandırılır.6.5. Hatta doğru girilen değere göre bir cevap veya yanlış girilen değere göre farklı bir cevap verilmesi sağlanabilir. belirli bir metin olması da istenebilir. metin kutusu kullanılarak etkileşimi sağlamaktadır. kullanıcının metin yazmasını gerektirir. Ders içeriklerinde de bazı değiştirilmesi gereken yazılar.

Metin Girişi Etkileşimi IV. 71 . İlgili kaynaklardan elde edilen bilgiler Authorware programı kullanılarak. Ulusal ve uluslararası literatür taranarak e-öğrenme. bir düzen içinde yerleştirilmiştir. Ayrıca site yapımında kullanılacak olan programlar tespit edilerek. Dreamweaver. konularla ilgili akademik ve özel çalışmalar incelenmiştir. Flash ve LabVIEW programlarının kullanımı öğrenilmiştir.6 YAPILAN ÇALIŞMALAR Yapılan tez çalışmasında öncelikle kaynak araştırılması yapılmıştır.Şekil 4. Daha sonra yardım alınabilecek şirketler ile iletişime geçilerek. Bu esnada ilgili şirketlerin fuarlarda veya tanıtım amaçlı yaptıkları etkinliklere katılarak. Tezin öncelikle uygulama kısmı olan site yapım çalışmaları gerçekleştirilmiştir.7. Türkçeleştirilmiştir. E3TAM ve National Instruments firmalarından gerekli bilgiler alınmıştır. LabVIEW ve internet siteleri oluşturma konularında gerekli kaynaklar elde edilmiştir. Fireworks. Authorware. Freehand. NI firmasından temin edilerek. ders şekline getirilmiştir. Bu amaçla HTML ve kısmen PHP dilleri öğrenilmiştir. Sitenin Kurslar bölümüne yerleştirilen dersler gerekli bağlantılar sağlanarak. Site içeriği olarak belirlenen kaynaklar. Medyasoft.

tarihi. Doç. Koray TUNÇALP ile birlikte "LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi" adlı bildiri sunulmuştur. hangi programlama dilinde yazıldığı. Ön panel ve blok diyagram iki bölümden oluşan program. G dili ile yazılmıştır. bağlantılar. İndirme. Böylece tezin kısa bir tanıtımı sağlanmıştır. LabVIEW sayfasında 5 bağlantı bulunmaktadır. özellikleri hakkında bilgiler vermektedir. Projeler. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu için. Ayrıca bu sayfada “Niçin LabVIEW Kullanmalıyız?” sorusuna da cevap aranmaktadır. Son olarak “Niçin E-öğrenme” bölümünde uzaktan öğretim hakkında kısa tanıtıcı bilgiler verilerek. LabVIEW. “LabVIEW Yapısı” bölümü ise NI firması tarafından oluşturulmuş LabVIEW programının yapısı.“Program Kurulumu” LabVIEW programının CD’den bilgisayar üzerine kurulumunu anlatan bilgileri görüntüler.Dr.8’de gösterilmiştir. Ayrıca ilgili kurum ve kişiler ile iletişime katkı sağlanmıştır. temel ürün portföyü gibi bilgilere de bu sayfadan ulaşmak mümkündür. “LabVIEW Başlangıcı” bilgisayar üzerine kurulmuş olan LabVIEW programının başlatılması için yapılması gerekenleri anlatmaktadır. • • • • • National Instruments Program Kurulumu LabVIEW Başlangıcı LabVIEW Yapısı Niçin E-öğrenme İlk bağlantı olan “National Instruments”. son yıllarda tercih edilen bu öğrenme 72 . Yardım ve İletişim bölümlerinden oluşturulan sitenin genel haritası Şekil 4.2004 yılı Kasım ayında Sakarya’da düzenlenen 4.1 LabVIEW Sitenin LabVIEW bölümü üst menüde en solda olan bağlantıdır. Kurslar. Programın 30 günlük gösteri CD’sine NI ve E3TAM firmalarından veya internet üzerinden ulaşabilirsiniz. IV.7 OLUŞTURULAN LABVIEW UZAKTAN ÖĞRENME WEB SİTESİ BÖLÜMLERİ Site yedi ana başlık altında oluşturulmuştur. IV. firma ile ilgili tanıtıcı bilgileri sunmaktadır.7. Firmanın kuruluşu. Ayrıca bu bölümde şablonlara veya önceden oluşturduğunuz sanal enstrümanlarınıza nasıl ulaşabileceğiniz anlatılmaktadır. Üst menü sitenin her sayfasında tarayıcı tarafından görüntülenir.

8 LUES Site Haritası 73 .Şekil 4.

İlgili program hem ders bağlantılarından biri işaretlendiğinde otomatik olarak hem de İndirme bölümünden ilgili bağlantı işaretlenerek yüklenebilir. Authorware programı tarafından hazırlanmış uygulamaları çalıştırabilir hale getirilmelidir.yönteminin özellikleri anlatılmaktadır. Bu kısma girmeden önce bilgisayar. Bu amaçla Macromedia internet sayfalarından Authorware Oynatıcı Program yüklenmelidir. Şekil 4. Ders içeriklerinin tamamı burada bulunmaktadır. Ayrıca teknik alanlarda uzaktan eğitimin uygulanabilirliğinden bahsedilmektedir. LUES Eğitim Sitesinde LabVIEW Sayfaları IV.7.9. • • • • Veri Toplamanın Temelleri LabVIEW’a Başlıyorum LabVIEW Temel Kursu LabVIEW’da Ölçme 74 . Kurslar bölümü dört ana başlıktan oluşmaktadır.2 Kurslar Kurslar bölümü sitenin en önemli kısmıdır.

10 Kurslar Alt Haritası 75 .Şekil 4.

veri toplamada kullanılan donanımlar ve seri veri haberleşme ile ilgili bilgilere ulaşılabilir. sanal enstrümanı çalıştırmak gibi konular anlatılmaktadır.Şekil 4. LUES Eğitim Sitesinde Kurslar Sayfaları Veri Toplamanın Temelleri bölümünde öğrenci veri toplama. “LabVIEW’a Başlıyorum 5 kısımdan oluşur. “Bir Sinyali Analiz Etmek ve Kaydetmek” bölümü ise veri analizi yapabilmek için bir sanal enstrüman oluşturularak.11. bir sanal enstrümanın açılması. gerekli 76 . LabVIEW ile Sanal Enstrümanlara Giriş Bir Sinyali Analiz Etmek ve Kaydetmek Bir Sanal Enstrümanın Özelliklerini Genişletmek Veri Elde Etmek ve Enstrümanlar ile İletişim Diğer LabVIEW Özelliklerini Kullanmak “LabVIEW ile Sanal Enstrümanlara Giriş” bölümünde. Kurslar’ın • • • • • ikinci bölümünü “LabVIEW’a Başlıyorum” oluşturmaktadır. LabVIEW genellikle ölçme ve enstrümantasyon alanında kullanılan bir bilgisayar programı olmasından dolayı. sanal enstrümana kontrol ve göstergeler eklemek. öncelikle veri toplama. işleme ve analizi hakkında bilgi verilmesinde fayda vardır. veri analizi gibi konular hakkında bilgiler öğrenebilir. veri işleme. Modülde gürültü.

“LabVIEW Temel Kursu” program üzerinde bir sanal enstrüman oluşturmak için ön panel ve blok diyagramın nasıl kullanılacağını aktarmaktadır. “LabVIEW’a Başlıyorum” bölümü ön panel ve blok diyagram hakkında tanıtıcı bilgiler 77 . Veri Toplamanın Temelleri bölümünde bir veri toplama sisteminde olması gereken transdüser ve sensörler. daha önceden de belirtildiği gibi dört bölüme ayrılmıştır. gösterge. veri toplama yazılımları gibi konulardan bahsedilmektedir. LabVIEW ders içerileri. “LabVIEW’da Ölçme” bölümü bir veri toplama sanal enstrümanının LabVIEW programı kullanılarak nasıl oluşturulacağını öğretmektedir. Ayrıca bir sinyalin oluşturulması veya istenmeyen sinyallerin filtrelenmesi gibi konular da anlatılmıştır. LabVIEW programının kullanıldığı en yaygın alanlardan biri veri toplama noktalarıdır. oluşturulacak sanal enstrümanda elde edilen sinyalin veya ön panelin kullanıcının isteğine göre düzenlenmesini öğretmeyi amaçlamaktadır. Tüm bölümlerde toplam 83 ders ve yaklaşık 750’yi aşkın sayfa oluşturulmuştur.2. Sinyal verileri yardımıyla oluşturulacak eğrinin düzenlenmesi ve uydurulması konularına da yer verilmiştir. “Diğer LabVIEW Özelliklerini Kullanmak” bölümü National Instruments firması internet sitesi yardımı ile LabVIEW programı kullanılarak örnek uygulamalara nasıl ulaşılacağını aktarmaktadır. “ Bir Sanal Enstrümanın Özelliklerini Genişletmek” bölümü. Programda kullanılan sabitler ve fonksiyon konusuna da bu bölümde değinilmiştir. uyarı seviye limitlerinin belirlenmesi ve elde edilen verinin bir tabloda kaydedilmesi gibi bilgiler aktarılmaktadır. Veri Toplamanın Temelleri bölümü kursların ilk bölümüdür. Çeşitli veri tipleri tanıtımı yapılarak. Kullanılacak sanal enstrümanların içerikleri hakkında bilgi aktarmak için kullanılan yardım penceresi tanıtılmaktadır. Ayrıca. kablolama veri toplama kartları. IV. Ayrıca “LabVIEW’a Başlıyorum” adlı ikinci bölüm alt beş bölüme daha sahiptir. programda kullanılabilen tüm kontrol.1 Ders İçerikleri Kurslar bölümünde bulunan ders içerikleri genellikle NI firması tarafından hazırlanmış.kontrol ve göstergelerin eklenmesi. Dolayısıyla bu bölümde aktarılan teorik bilgiler programın kullanımını öğrenme yolunda önemli bir adımı teşkil etmektedir. Bu konu ile ilgili örnek uygulamalar da bu bölüm kapsamındadır.7. LabVIEW programının kullanımını öğretici bilgilerdir. Bu bölümde ayrıca uygulama hızının ne şekilde ayarlanacağı da öğretilmektedir. fonksiyon ve sanal enstrümanlar hakkında bilgi verilmektedir. “Veri Elde Etmek ve Enstrümanlar ile İletişim” National Instruments firması veri elde donanımları ile yeni bir görevin nasıl oluşturulacağı hakkında bilgi vermektedir. bu konuda kısa bilgiler verilmektedir.

2. sabitler.12 Çoktan Seçmeli Değerlendirmeye Bir Örnek Her bölüm sonunda üç veya dört dersin konularını kapsayan değerlendirme sorularına yer verilmiştir. “LabVIEW Temel Kursu” programda kullanılan nesnelerin detaylı tanıtımını amaçlamaktadır. Bu bölümde bir DAQ veri elde etme kartının bilgisayara takılması ve bu sayede yapılabilen işlemler. veri tipleri hakkında tanıtım yapmaktadır. LabVIEW programının kullanabileceği kartların takılı olması gerekir.7.2 Değerlendirmeler Şekil 4. kısa cevap ve doğru – yanlış gibi farklılıklar göstermektedir. 78 . Ön panel kontrol ve göstergeleri. Bu amaçla bilgisayara NI firması tarafından üretilmiş. Bu kartlar sayesinde gerçek hayattan veriler alınarak. IV. bilgisayar ortamında işlenebilir ve görüntülenebilir. Bir sanal enstrüman oluşturmak veya bir sinyal elde edip bu sinyali işlemek için gerekli bilgilere de bu bölümden ulaşılabilir. Cevap isteme şekilleri. “LabVIEW’da Ölçme” bölümü ise bir sanal laboratuvar gibi bilgisayarın kullanılabilmesi için gerekli işlemleri öğretmektedir. filtrelenmesi ve eğri uydurma fonksiyonları anlatılmaktadır. çoktan seçmeli. blok diyagram enstrümanlarının yanı sıra fonksiyonlar. Değerlendirmede amaçlanan hem anlatılan konuların genel bir tekrarının yapılması hem de kullanıcıların seviyelerini ölçmektir. Değerlendirme uygulamaları geliştirilirken eğitimi alan kişilerin ilgisini çekmek için farklı yöntemler denenmiştir.içermektedir. elde edilen verilerin depolanması.

Verilen doğru veya yanlış cevaplar için ayrı ayrı geri bildirimler hazırlanarak kullanıcı aynı zamanda eğitilmeye devam edilmektedir. Değerlendirme sonunda. Şekil 4.13. kullanıcıya bu hükmün doğru veya yanlış olduğu sorulmaktadır. Kısa Cevap Bu değerlendirme yönteminde bu kez sorulan soruya klavye yardımıyla bir metin cevabı istenmektedir. Kullanıcı soruyu okuduktan sonra fare ile seçimini yaparak bir şıkkı işaretlemektedir. verilen cevap ve doğru cevap adetleri bir rapor olarak kullanıcıya sunulmaktadır.a. Yine verilen cevabın doğru veya yanlış olmasına bağlı olarak kullanıcıya verilen bilgi değişiklik göstermektedir. her değerlendirme de olduğu gibi sorulan soru adedi. b. Çoktan Seçmeli Bu değerlendirme yönteminde sorulan soru için dört cevap seçeneği sunulmaktadır. Metin kutusuna yazılan cevaptan sonra ya “enter” tuşu ile ya da butona basmak suretiyle doğru cevabı öğrenmek mümkündür. Daha sonra eğer işaretlenen cevap kontrol edilmek istenirse. Doğru Yanlış Bu kez değerlendirme amacı ile bir hüküm cümlesi ekrana aktarılarak. Kısa Cevap Değerlendirmeye Bir Örnek c. butona basılarak cevabın doğru veya yanlış olduğu öğrenilebilir. Kullanıcı fare ile “Doğru” veya “Yanlış” seçeneklerinde birisini işaretler. Değerlendirme sayfalarında 79 .

Bu uygulamalar uzay. Ders içeriklerinde kullanılan sözlük ve yardım menüleri kullanılamamaktadır. Şekil 4. otomotiv. DC motor test standı gibi çeşitlilikler göstermektedir. klima sistemlerinde veri simülasyonu düzenlenmesi.7. motor bisiklet fren testi.14.sadece bir sonraki ve bir önceki sayfaya geçiş ve çıkış için kullanılan butonlar bulunmaktadır. haberleşme.3 Projeler Bu bölümde NI firması tarafından uygulanmış çözümlerden bahsedilmektedir. Projeler sayfalarında. Doğru Yanlış Değerlendirmeye Bir Örnek IV. ısınma ve görüntü elde etme gibi çeşitli sektör ve branşlardan seçilerek. Örneğin uzayda yapılan bir çalışma ile ilgili geliştirilmiş olan sistem bazı özellikler gerektirmektedir. uygulanan çözüm ve çözümün uygulanması esnasında kullanılan NI donanım ve yazılımları belirtilmiştir. 80 . LabVIEW programının ne kadar geniş bir alanda kullanıldığı benimsetilmiştir. NI Internet sayfalarından elde edilen çözümler ile ilgili yazılar Türkçeleştirilerek. Projeler bir NASA uçağında veri toplama. bir sektörde bulunan bir problem. Projeler dünya üzerinde kullanılan veri toplama sistemlerinin nasıl uygulandığı hakkında fikir vermesi açısında yarar sağlamaktadır. aynı zamanda orijinal dillerinde kullanıcılara sunulmaktadır.

15.7. LUES’te Bulunan Projeler IV. LabVIEW ile ilgili NI resmi sitesi. Ayrıca projenin oluşturulduğu Marmara Üniversitesi. değişik ısı uygulamalarında. Yüksek titreşimde. Bu sayfadan ulaşılabilen projeler şunlardır: PROJELER Bir NASA Uçağında LabVIEW Veri Elde Etme Performansı TempVIEW . programın Türkiye dağıtımcısı E3tam. Teknik Eğitim Fakültesi ve Fen Bilimleri Enstitüsü Web Sitelerine de ulaşmak mümkündür.4 Bağlantılar “Bağlantılar”’da site ile ilgili kullanıcının işine yarayabilecek Internet sitelerine yer verilmiştir.Yer çekimi olmayışı ve bundan oluşan zorluklar bu durumu açıklayabilmektedir. e-öğrenme üzerine birkaç site ve arama motorları bu bağlantılardan birkaçıdır. çeşitli test sistemlerinde rahatlıkla uygulanmış projelerin ayrıca İngilizce pdf uzantılı dosyalarına da ulaşmak mümkündür. 81 .Labview ve IMAQ Vision Kullanarak Düşük Maliyetli Termal Görüntüleme Sistemi Hareket ve Görüş Araçlarını Kullanarak Smart Kart Üretimi Universal DC Motor Kontrol Eden Test Merkezi Motorbisikletin Yol Üstünde Fren Testi Fiber Hizalamak için Otomatik Laser Gerçek Titreşim Analizi X Işınlarının Kırılması Verilerinin Elde Edilip İşlenmesi İçin LabVIEW Temelli Bilgisayar Programının Kullanılması Uzaktan Kumandalar İçin Radyo Frekans Test Standları Fiat Otomotiv Firmasına Klima Similasyon Sistemi Tasarlamak İçin Sanal LabVIEW ve NI DAQ Kullanarak Derin Sulardaki Soğuk Kesimler Şekil 4. ANTRAK ve TOJET gibi e-dergiler ve LabVIEW programı hakkında eğitim veren üniversitelere de bu sayfalardan ulaşılabilir. Firmanın geliştirdiği donanımların ve yazılımların her türlü ortamda neredeyse sorunsuz kullanıldığı söylenebilir.

Tez çalışmasında yararlanılan Kaynaklar da bu bölümde yayınlanmaktadır. 82 . Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu’nda yayınlanmış olan “LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi “ adlı bildiri pdf formatında yayınlanmaktadır. Yapılan tez çalışmasının tanıtımı amacıyla.7. Ayrıca NI resmi sitesinde yayınlanan üç ve altı saatlik MS Power Point sunumlarına da İngilizce olarak buradan ulaşılabilir. Ayrıca LabVIEW programında ihtiyaç duyulacak yardım seçenekleri ve derslerin alınması için gerekli olan bilgisayar konfigürasyonu aktarılmıştır.6 Yardım Şekil 4.IV. LabVIEW programı ve örnek sanal enstrüman dosyaları bu yazılımlardan bir kaçıdır.7.5 İndirme “İndirme” bölümünde siteden eğitim alırken kullanılabilecek yazılımlar sunulmaktadır. IV. Sakarya’da 2004 yılının Kasım ayında düzenlenen 4. Ders içeriklerinde kullanılabilecek butonların ne anlama geldiği bu bölümde aktarılmıştır.17 Menü Penceresi Sitenin ve derslerin kullanılması sırasında karşılaşılan problemlere yardımcı olmak amacıyla. Flash ve Authorware Web oynatıcıları.16 Derslerde Kullanılan Butonlar Şekil 4. bu bölüm kullanılabilir.

İleri. sayfanın içeriğinde her hangi bir kelime arayabilir ve o sayfada aranan kelimeye geçiş sağlayabilmektedir. Her hangi bir anda.18. geri. Bul Penceresi Menü penceresinde dersin kaç sayfa olduğu bilgisi ve o dersteki tüm sayfalara geçiş için bağlantı mevcuttur. Şekil 4. görüntülenebilir.Dersler görüntülenirken sürekli olarak bazı butonlar ekranın sağ alt köşesinde kullanıma sunulmuştur. yardım ve çıkış butonları kullanıcıya bazı kolaylıklar sunmak için tasarlanmıştır. sözlük. menü. bul. Sözlük Penceresi 83 . Şekil 4. “Bul” penceresi. Eğer aranan kelime birden çok sayfada bulunmuşsa her birini ayrı ayrı sayfa kısmında belirterek. istenilen sayfa bağlantısı işaretlenerek o sayfaya direk olarak gidilebilir. her birine ayrı ayrı geçiş sağlanabilir. Bir klasör ve alt klasörlerinde olduğu gibi (+) işareti ile bu derste olan sayfa bağlantıları gizlenip.19.

20. gelecek sayfa. Derslerin ilk sayfası konu başlığı ve kısa bir tanıtıcı bilgi görüntülemektedir. Şekil 4. Aynı zamanda NI ve Marmara Üniversitesi iletişim bilgilerine bu bölümden ulaşılabilinir. ders sayfalarını daha rahat kullanabilmek için gerekli tanımlamaları yapmaktadır. IV. IV. Yardım Penceresi Yardım penceresi. Sözlük penceresinin üst kısmında bulunan harflerden her biri aynı harfle başlayan kelime veya kısaltmaları belirtmektedir. yardım.7. kelime veya kısaltma mevcutsa. merak edilen konular. Eğer program ile ilgili anlaşılmayan bir terim. dersin toplam kaç sayfa olduğu ve o anda kaçıncı sayfada 84 . menü. E-posta adresleri yardımıyla bildirilecek konular ilgili kişilere aktarılabilir. Sayfa numarası.Sözlük. derslerin görülmesi esnasında en çok işe yarayan penceredir. kullanıcı bu bilinmeyeni sözlük yardımı ile öğrenme şansına sahiptir. Sol tarafta kelime veya kısaltmalar sıralı şekilde bulunurken. geçmiş sayfa.7 İletişim Tez uygulayıcısı ve danışmanına. öneri ve şikâyetleri bildirmek amacı ile iletişim bölümünden ulaşılabilir. Pencere iki kısımdan oluşmaktadır. sağ tarafta ise öğrenilmek istenen kelime işaretlendiğinde onunla ilgili bilgiler görüntülenmektedir. Sayfanın sol alt köşesinde sürekli olarak. başlık bunlardan bir kaçıdır. Bu amaçla çeşitli etkileşimlerden yararlanılmaktadır.8 LABVIEW WEB SİTESİ ÖRNEK SAYFALARI Sitede verilen dersler LabVIEW ile ilgili tanıtıcı bilgileri kullanıcıya aktarmaktadır.

26’te gösterilen sayfada işaretlendikten sonra. Bu farenin ikon üzerinde çift tıklanmasını gerektirmektedir.25’de gösterilen sayfada şablonun açılması ile ekrana açılacak olan sanal enstrümanın ön panel ve blok diyagramı bir ön görünüş ile gösterilmiştir. masaüstü ikon yardımıyla program başlatılmalıdır. Şekil 4. “New” butonuna basılarak açılan şablon penceresinden bir sinyalin üretilip. Bu sanal enstrüman bir sinyal üretmek için kullanılabilir. Şekil 4. “Windows” menüsünden “Show Front Panel” seçeneğinin işaretlenmesi gerektiği belirtilmektedir.” gibi kullanıcıyı yönlendiren kısa bilgiler sunulmaktadır. ilgili ön panel ve blok diyagramın açılabilmesi için “Ok” butonuna basılmalıdır.bulunulduğu hakkında bilgi verilmektedir. “Open”.28’te gösterilen sayfada ön panel kısaca tanıtılmakta ve eğer ön panel görüntülenemiyorsa. “Konu bitti.24’in solunda gösterilen listeden “Generate and Display” seçilmelidir. programı nasıl başlatacağı öğretilmiş olur. LabVIEW programı bilgisayara yüklendikten sonra.23’de gösterilen pencere açılmaktadır. Kullanıcıdan fare ile butona basarak yine etkileşime katılması istenmektedir. görüntülenmesi için şekil 4. Bu etkileşim ile otomatik olarak diğer sayfaya geçilmektedir. Şekil 4. Bu bölümde anlatılan konulara ait resimlere Ek – B’den ulaşabilirsiniz. Artık “Ok” butonuna basılabilir. ikinci sayfaya geçmek için ileri butonu kullanılmalıdır. Ders sayfaları. Pencerede “New”. 85 . “Generate And Display” yazısı şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” dersine ait 1. “Configure” ve “Help” butonları mevcuttur. sayfada LabVIEW’da kullanılan şablonlar hakkında kısa bir bilgi verildikten sonra. Kullanıcının bu etkileşimi gerçekleştirerek. Ayrıca “Devam etmek için ileri butonuna basınız.21’de gösterilen. Programın başlatılması ile birlikte ekrana şekil 4. konu bütünlüğü amaçlanarak belli bir bilgiyi kullanıcıya aktarmayı planlamaktadır. Böylece ilgili bağlantı mavi zeminde beyaz yazı ile işaretlenmiş olacaktır. Bir sonraki sayfaya ilerlemek için bu kez kullanıcı ilgili yazıya çift tıklamalıdır.”.” veya “Sanal enstrümanı blok diyagrama yerleştiriniz. Kullanıcıya fare ile “New” butonuna basarak etkileşimde bulunmaları istenmektedir. “Generate And Display” yazısı çift tıklanarak da şablon açılabilir.

durdurmak için ise “Stop” butonu kullanılmalıdır. Sanal enstrüman ile dış ortamdan alınacak bir sinyalin blok diyagrama alınarak. blok diyagramın görüntülenmesi için yine “Windows” menüsünden “Show Block Diagram” seçeneği işaretlenmelidir.31 Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Blok Diyagramı 86 . Dersin son sayfası ön panelde bulunan iki butondan bahsedilmektedir. IV. Bu sinyal bir sıcaklık bilgisi olabileceği gibi seviye veya gerilme bilgisi de olabilir.29’da gösterilen sayfada ise blok diyagram tanıtılarak. Oluşturulan sanal enstrümanın çalıştırılması için “Run” butonu. gösterilmesi amaçlanmıştır.Şekil 4. Şekil 4. üst sınır aşıldığında veya alt sınırın altına inildiğinde kullanıcı ledler yardımıyla uyarılmaktadır.9 ÖRNEK UYGULAMA SANAL ENSTRÜMAN Aşağıda ön panel ve blok diyagramı gösterilen örnek bir uygulama sanal enstrümanı gösterilmiştir. Ayrıca alt ve üst sınırlar belirlenerek. Bu butonlar “Run” ve “Stop” butonlarıdır.

Random Number’ın 0 ile 1 arasında ürettiği sayı 100 ile çarpılarak 0 ile 100 arasında bir sayı üretmek mümkündür.Şekil 4. Sanal enstrümanda elde edilen veriler Write LabVIEW Measurement enstrümanı ile bir dosyaya kaydedilebilir. Kırmızı ile belirtilen üst sınır değeridir. Döner anahtarın alt ve üst sınırları da 0 ile 20 ve 80 ile 100 olarak belirlenmiştir. Dosyanın bilgisayarda hangi diske kaydedildiği belirtilmektedir. 0 ile 1 arasında rasgele sayı üreten Random Number aracı kullanılarak temsil edilmiştir. Anlık veri değerleri bir tablo ile saklanabilmektedir. Yeşil ile gösterilen alt sınır değeridir. Eğer ölçülen değer kırmızı çizginin altına inecek olursa. Tüm bu değerler istendiğinde değiştirilebilir. Beyaz çizgi ise dış dünyadan alınan sinyal değeridir. Ön panelde bulunan iki döner anahtardan alınan ve kullanıcının isteğine göre değiştirilebilen alt ve üst sınır değerleri ile birleştirilerek grafik tablosuna aktarılmaktadır. Kayıt yapılacak dosya ismi belirtilebilir. Beyaz çizgi yani ölçüm değeri üst sınırı geçtiğinde üst yeşil ledi yanar. Sanal enstrüman çalıştırıldığında grafik tablosunda üç değer gösterilecektir. 87 . Ön panelde bulunan bir anahtar ile kayıt yapılabilir. bu kez alt yeşil ledi yanar.32 Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Ön Paneli Öncelikle bir DAQ karttan alınabilecek sinyal.

Derslerde sürükle bırak. 88 . SONUÇLAR Tez çalışmasında birincil amaç. metin girişi ve animasyonlar en çok kullanılan uygulamalardır. hedef obje seçme. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır. Sadece LabVIEW programı üzerine yazılmış olan Türkçe bir kaynak olarak bu site literatürde önemli bir açığı kapatmaktadır. Firmalar bu işlemleri en az hata ile ve en kolay şekilde yerine getirmek için çaba harcamaktadırlar. Site oluşturulurken. hedef alan işaretleme. canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır. Değerlendirmeler. Etkileşim olarak. NI firmasının resmi İnternet sitesindeki İngilizce dokümanlarını kullanabilecekleri gibi ikincil amaca yönelik olarak bu tez çalışması sonucunda.BÖLÜM V. e-öğrenme sitesi oluşturarak LabVIEW programının Türkçe bir kaynaktan öğretilmesidir. metin girişi. Türkçe olarak tasarlanan ve oluşturulan LabVIEW e-öğrenim sitesinden de yararlanabilirler. endüstriye yardımcı olmak için LabVIEW programını sürekli olarak geliştirmektedir. Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır. National Instruments firması bu aşamada. ülkemizde henüz yeni yeni tanınmaktadır. Sitede oluşturulan eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt geliştirilmiştir. e-öğrenme uygulamalarında tercih edilen etkileşimler kullanılmıştır. işleme ve görüntüleme işlemleri sık kullanılmaktadır. Bu aşamada ülkemizde de LabVIEW programını kullanabilen yetişmiş insan gücüne ihtiyaç gün geçtikçe artmaktadır. LabVIEW programı dünya üzerinde yoğun şekilde kullanılmasına karşı. Endüstriyel enstrümantasyonda veri elde etme. kısa cevap. Bu amaçla işletmelerde programı kullanacak olan operatörler.

bankacılık. ekonomik zorluklar getirmektedir. Böylece aynı süre içinde daha fazla kişi eğitim alacaktır. teknik eğitim veren kurumların donanıma bağlı olarak. ancak uygulama gerektiren bölümler klasik yöntemle atölye veya laboratuvarlarda gerçekleştirilmelidir. Teknik alanlarda e-öğrenme teorik bilgilerin aktarımında kullanılması mümkün iken. uygulama gerektiren ileri aşamalarda mutlaka atölye. Özellikle eğitime önem veren kuruluşlar. belli sayıda kontenjanının olması e-öğrenmeyi zorunlu kılmaktadır. hem de ilerleyen teknolojiye yetişebilmek için bünyelerinde e-öğrenme siteleri oluşturmaya başlamışlardır. Teknik alanlarda eğitimin diğer bilimlerdeki eğitime göre farklılıkları bulunmaktadır. E-öğrenme siteleri. Teknik eğitimin ön hazırlığı uzaktan. laboratuvar veya staj yerleri gibi fiziki bir öğrenme ortamına gereksinim vardır. Günümüzde teknolojiyi öğretmeyi amaçlayan pek çok bilgisayar yazılımı İngilizce dilinde yazılmaktadır. Ancak teknik eleman olacak bireyin gerçek araçlar ile deneyi yapıp sonucunu görmesi kişinin eğitim kalitesini arttıracaktır. uygulamaya dayalı bir eğitim olması şarttır. Teknik eğitime uzaktan eğitim. geliştirmek olan konuyla ilgili teknik kişiler. İşletme. Ancak işi teknolojiyi uygulamak. Eğitim alacak gruplar sürekli eğitim kurumunda bulunacaklarına. Bazı e-öğrenme modellerinde yapılması gereken deneyler benzetilerek sanal ortamda uygulanmaktadır. bu tip yazılımların kullanımını yabancı dil engeli yüzünden öğrenememekte ve dolayısıyla geliştirememektedir. Eğitim kurumunda her uygulamayı yapabilmek büyük bir başarıdır. iş yerlerinde gerekli ön bilgiyi aldıktan sonra sadece uygulamaları yapmak için eğitim kurumuna kısa süreler için çağrılmalıdır. Çalışmada oluşturulan Türkçe LabVIEW Uzaktan Eğitim Sitesi ile belirtilen nitelikteki kişilere ulaşılması ve sonuç olarak mesleki teknik eğitimle birlikte ülkenin gelişmesi 89 . muhasebe ve bilgisayar işletmeciliği gibi konularda e-öğrenme yoğun şekilde kullanılmakta ve olumlu sonuçlar vermektedir. Bu durum da teknoloji pazarının kişilerin. Nüfusu yüksek olan ülkemizde. Belli bir alt yapı gerektiren. Dolayısıyla eğitilecek kişinin bir ön eğitimden geçmesi şarttır. evlerinde. hem de ekonomik eğitim süreçlerine katkıda bulunmaktadır. hem zaman kaybını önlemek için. Uygulamalı bir eğitim.E-öğrenme son yıllarda akademik düzeyde açılan eğitim kurumları ile iş hayatında firmaların personelini eğitmesi amacı ile en çok tercih edilen öğrenme metodudur. hem eğitilecek personelin öğrenme hızını dikkate almaktadır. bu aşamaların uygulama olmayan kısımlarında eklenebilir. firmaların ve ülkenin gelişimine önemli ölçüde engel oluşturmaktadır.

Benzer yazılımların da uzaktan öğrenim olarak geliştirilmesi gerekmektedir.amaçlanmıştır. her biri bir kitap niteliğinde olan bu dersler ile literatür genişletilmiş olacaktır. bir çok eğitim materyali hazırlanmasının yanı sıra. Ayrıca bu ders konularının gelişen teknolojiye göre yenilenmesi. 90 . Teknik eğitim bünyesinde bulunan her eğitmen derslerini e-öğrenme uygulamalarına yansıtırsa. bir kitabın yeni baskısının çıkarılmasından daha kolay olacaktır.

ön panel ve blok diyagram elemanlarının tanıtımı.BÖLÜM VI. ölçme ve enstrümantasyonda en çok kullanılan bilgisayar programlarından olan LabVIEW programı öğretilmeye çalışılmıştır. görsel tanımlama. kullanıcıların hem girişte tanımlanması hem de sonraki bağlantılarında nerede kaldıkları ve hangi bölümden devam edecekleri tespit edilebilir. Ayrıca dinamik bir web sitesi olması amacı ile PHP kodları kullanılarak. Örneğin sonraki çalışmalarda hareket sistemleri. internet uygulamaları ve motor kontrol sistemleri gibi daha birçok konudaki çalışmaları yapabilmek için gerekli bilgiler sunulabilir. Sitenin oluşturulması sırasında ekran çözünürlüğü ve bilgisayar konfigürasyonları düşünülerek tereddütte kalınmıştır. Bu program ile daha birçok alanda çalışma yapılabilmektedir. Ancak bir öğrenci yönetim sistemi kullanılmamıştır. Çünkü eğitim kurumları olan mesleki okulların bilgisayar konfigürasyonları genelde düşük olduğundan ekran çözünürlüğünün düşük tutulması gerekir. Ancak LabVIEW programının birçok araç kutusu mevcuttur. Sitenin oluşturulması süresince kullanılan programlar ve tabii ki LabVIEW program sürümleri değişmiş ve programlar gelişmiştir. Ayrıca oluşturulan sitede LabVIEW programı temel özellikleri. kullanıcıların girişte bir kullanıcı adı ve şifre almaları sağlanmıştır. Oluşturulan dersler Authorware programı kullanılarak tasarlanmıştır. Ekran çözünürlüğünün düşük olması durumunda ise ders içeriklerinin daha dar bir alanda kullanıcıya sunulması gerekecektir. TARTIŞMA VE DEĞERLENDİRMELER Yapılan yüksek lisans tez çalışmasında çağımızın yeni öğrenim metodu kullanılarak bir e-öğrenim web sitesi oluşturulmuş. Sonraki yapılacak çalışmalarda en son sürümler ile çalışma yapılması önerilmektedir. iletişim ve haberleşme. Aynı zamanda ders içeriklerinin yüklenmesi için Authorware Web 91 . Böyle bir yönetim sistemi hizmeti veren şirketten hizmet alarak. LabVIEW programı ile ölçme ve ile ilgili dersler hazırlanmıştır. Ancak video görüntüleri ve ses kayıtlarına pek fazla yer verilememiştir.

Tüm bunlar göz önünde bulundurularak. animasyon. 92 . grafik. 800*600 ekran çözünürlüğü kullanılarak.oynatıcının bilgisayarlarda yüklü olması ve hızlı bir internet bağlantısının olması önerilmektedir. grafik hazırlama ve optimizasyonu gibi alt bölümler oluşturulmuştur. bir taraftan da siteyi oluştururken oluşturulacak kod. Böylece bir ekip çalışması oluşturularak. Bir taraftan içerik hazırlama çalışmalarını yürütürken. öğrenci yönetim sistemi. ders içerikleri dar alanda verilmeye çalışılmış ve ayrıca internet bağlantısının düşük olma ihtimaline karşın görsel veriler mümkün olduğu kadar düşük boyutlarda optimize edilmiştir. Genellikle yurt dışında yapılan web dizayn çalışmalarında ve e-öğrenme üzerine çalışan firmalarda içerik hazırlama. daha iyi uygulamalar oluşturulmaktadır. Bir uzaktan öğrenim web sitesi oluşturmak için birçok alanda çalışma yapmak gereklidir. animasyon ve veriler için kullanılması gereken programlarla çalışılmalıdır.

“E-Öğrenme Nedir?” .2005). July 2000. [3] KABAKÇI Işıl.. Kasım 2004. “www. “Practical Data Acquisition for Instrumentation and Control Systems”. . 2000 İstanbul..Y. “Workbench Bilgisayar Programı ile Ölçme Deneylerinin Simülasyonu” Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi.. [2] ABBASOĞLU H. “Quick Field Programının Eğitime Uyarlanması” Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi.com (Erişim Tarihi : 09. [7] National Instruments Corp. 2000 İstanbul. sayı Aralık 2003 http://merkez.2003. Australia [13] www. [11] National Instruments Corp. Part Number 321527D-01. GÜNER Y.04.2005) 93 .com Computer Engineering TURK Web Sitesi (Erişim Tarihi : 23. “Dijital Ölçmeler”.bilgisayardershanesi.2003). [10] www.04.04.macromedia. . 1996. ABD. “Web’de Öğrenme. Teksas. ABD. [4] ÖZDİN E.org. Bilişim Dergisi 88. (Erişim Tarihi : 08. .tbd.2005). [5] www. 28.KAYNAKLAR [1] UYANIK H. "Getting Started with LabVIEW".. 2003 İstanbul. TUNÇ E. Teksas. “LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi”. . Ankara. [8] TUNÇALP K.04.tr (Erişim Tarihi 09.ni.com NI Resmi Web Sitesi”.2005). [9] EYÜPOĞLU Filiz . [12] PARK John. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi. PASTACI H. [6] ÖZCAN M. IV. . Mayıs 2003. Sakarya. İstanbul. Ölçme ve Değerlendirme” ..06. Karakaya Ziya .com (Erişim Tarihi : 25.. “LabVIEW ile Simülasyon ve Eğitim Amaçlı Kullanılması”. DEMİREL H. MACKAY Steve.July.ceturk. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu. ButterworthHeinemann. ASLAN Ö.

. "LabVIEW User Manual". “Macromedia MX eLearning İleri Düzey Kaynağından Eğitim” Mayıs 2003 Macromedia Press. [17] PATTI SCHULZE . July 2000. DİNÇER G. Part Number 322661A-01. “Macromedia AuthorWare 6 Kaynağından Eğitim” Ocak 2003 Macromedia Press. “Otomasyon Sürecinde Her Yönüyle LabVIEW ve Matlab ile Enstrümantasyon ve Ölçme”. Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik Eğitimi Bölümü Yüksek Lisans Tezi.C.. (Erişim Tarihi : 08. Teksas. GERÇEK C. Part Number 350778B-01. 94 .E3TAM. ABD. [16] KELLOGG Orson.. Şubat 2003. May 2000. Part Number 322194B-01... “Macromedia Fireworks MX Kaynağından Eğitim” Ekim 2002 Macromedia Press. [25] SELINGER Michelle. BHATNAGAR Veera. [20] National Instruments Corp. . London. Nisan 2001. "LabVIEW 7. TOKGÖZ H. "Sound and Vibration Toolset User Manual". [26] COHEN Sandee. Texas USA. [21] BODUR A. . “Macromedia Flash MX Kaynağından Eğitim” Nisan 2003 Macromedia Press. “Measurements Manual”. [24] National Instruments Corp. [22] JEFFERY BARDZELL .com”. “Ölçme ve Enstrümantasyon Dersi Laboratuarının LabVIEW Programı Kullanılarak Sanal Ortamda Gerçekleştirilmesi”.2005).04. “LabVIEW Programının Elektrik Teknolojisinde Kullanılması”. 2003. Texas USA.[14] Endüstriyel ve Bilimsel Test Teknolojileri Tasarımı A.. Macromedia Press. [18] CHRISSY REY . İstanbul. Çeviri: Mehmet Çömlekçi. “www. ABD. Part Number 320999E-01. Teksas. [23] National Instruments Corp. [27] KASAPBAŞI M.. . [15] KHRISTINE ANNWN PAGE. Nisan 2002. İstanbul. [19] National Instruments Corp. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi. “Connected Schools” Premium Publishing. 1998 İstanbul. 2004. “Herkes İçin Macromedia Freehand 10 Çabuk Öğrenim Klavuzu”. Haziran 2001 İstanbul.. [28] GÜNDÜZ F. NI Türkiye Temsilcisi Web Sitesi.Ş. April 2003. İstanbul. “Macromedia Dreamweaver MX Kaynağından Eğitim”.0 Evaluation Software CD".

2005) [34] www.[29] EYÜPOĞLU Filiz .04. Bilişim Dergisi 88. BAĞIRSAKÇI B. sayı Aralık 2003... [32] www.pacontrol. N. ERDEN O.interbusclub..enocta.com (Erişim Tarihi : 23.com enocta e-öğrenme web sitesi (Erişim Tarihi : 17.2005) [33] www. [30] KAYA Z. ÇAKIR H. “E-Öğrenme Nedir?”.com INTERBUS Alan Yolu Organizasyonu Resmi Sitesi (Erişim Tarihi : 22. [31] www.10..2003).fieldbus.10.org FOUNDATION Fieldbus Organizasyon Resmi Sitesi (Erişim Tarihi : 23.2005) 95 . “Uzaktan Eğitimin Temelleri Dersindeki Uzaktan Eğitim İhtiyacı Ünitesinin Web Tabanlı Sunumunun Hazırlanması”.10. The Turkish Online Journal of Educational Technology – TOJET July 2004 ISSN: 1303-6521 volume 3 Issue 3 Article 20.

EKLER 96 .

Bir müşteri için gerekli olan spesifik fonksiyonları dizayn eden ve üreten patentli yarı geçirgen parça. geliştiricilerin kod yazmadan ya 97 . eş zamanlı olmayan bir iletişim modudur. ANSI: Amerika Devlet Standartları Enstitüsü API: Uygulama Programlama Ara Yüzü ASIC: Uygulama özellikli entegre devre . Örneğin. ASIC Application Specific Integrated Circuit: Sayıcı / Zamanlayıcı I/O fonksiyonlarıyla basit ve arabellekli modların her ikisinde aşağı yukarı sayma. AICC Aviation Industry Computer-Based Training Comittee: (Havacılık Endüstrisi Bilgisayar Tabanlı Eğitim Komitesi). Bu kurum e-öğrenme idare sistemlerinde standartlar geliştiren bir teknoloji tabanlı eğitim profesyonelleri grubudur. kare dalga ve darbe üretme. ADC: Analogdan Dijitale Çevirici – Elektronik cihaz. periyot darbe genişliği ölçme. Authorware: Macromedia tarafından hazırlanmış olan öğrenme için tasarlanmış bir yazım programı. Bu fonksiyonlarla olası kompleks uygulamalar toplama esnasında örnek oranının ani değişimi ve eşdeğer zaman örneklemesi için zamanlamadır. frekans kaydırma. Alias: Düşük örnekleme hızında toplanan veride gözüken yanlış alçak frekans bileşeni. Otomasyon Nesnesinin özel bir formu. VBX’lerin aksine Active-X Kontrolleri OLE bazlı geliştirme araçları. Web bülten panosu. analog voltajı dijital bir değere çeviren devre. anahtarlama için kullanılabilir. Asynchronous: (Eş zamanlı olmayan) İki taraf arasındaki etkileşimin aynı zamanda meydana gelmemesi durumu. Fakat yapısı OLE tabanlıdır. Active-X kontrolleri Visual Basic’in kendi kontrollerine (VBX‘ler) benzerdir. ATCC ayrıca öğrenci puanlarını ve ilerlemesini izlemek için kullanılan standartlardan biridir. uygulamaları veya web tarayıcılarına serbestçe eklenebilir. Authorware'in özellikleri arasında.EK – A SÖZLÜK A A/D: Analogdan dijitale Active-X Controller: Active-X Kontrolleri.

Compact PCI: Endüstriyel uygulamalar için PCI veri yolunun bir Eurocard konfigürasyonu. Bipolar: Pozitif ve negatif tüm değerleri içeren sinyal aralığı (örneğin: +5V ve –5V) Bit: 0 veya 1 değerini alan 2’lik sistemde tek haneli sayı. Bus: Bireysel devrelerle iletişim kuran bir grup bağlayıcı. PC kart (PCMCIA). Mesela PC bus’ları PCI. Basic gibi yüksek seviye programlama diliyle yazılmış kaynak kodu. Cold – Junction Compensation: Hava sıcaklığını ölçmek için kullanılan termokupl ölçüm devrelerini kapsayan aletler. Birden fazla kanalı kullanılan DAC kart maksimum örnekleme hızına çıkarılıp örneklenebilir. Genellikle Bus üzerine I/O veya diğer araçların bağlandığı genişletilmiş bir araçtır. yarı iletkenlerin veya di-elektrik materyallerin işlevini yitirmesi için yeterli voltaj değeri. Buffered Data Acquisition: Ara Bellekli Veri Toplama. Compiler: Derleyici. C. B Baud Rate: Seri iletişim veri iletimlerinin oranının bit/saniye gösterimi. Maliyet tasarrufu ve on-line öğrenimin 24 saat ulaşabilen özelliğiyle sınıfa dayalı öğrenimin kişisel etkileşimini birleştirme çabası içinde. Code Generator: Sezgisel bir kullanıcı ara yüzü tarafından kontrol edilen. geleneksel sınıf tabanlı öğrenimle Web ya da bilgisayar tabanlı öğrenimin bir araya getirilmesi. yüksek hızlı proses hafızası. makine dilinde bir nesneye ya da derlenmiş bir programa 98 . CAN – Alan Ağı Kontrolörü: Endüstriyel otomasyon için cihaz seviyesinin artan kullanımını arayan seri yol. C Cache: İşleme verimi artırmak için ortak kullanılan talimatları veya verileri tamponlayan.ISA (AT). Pascal. Ayrıca Authorware. DAC operasyonu bilgisayarın arka plan görevlerinden biri olan DMA ve kesme kanalları kullanımıyla olur. Blended Learning: Harmanlanmış Öğrenim. Byte: 8 haneli 2’lik sistemde sayı. ve EISA bus.da programlama yapmadan karmaşık etkileşimlilik yaratmasını sağlamak da vardır. Breakdown Voltage: Görsel yalıtımın. daha da karmaşık etkileşimlilik yaratmak isteyen geliştiriciler için kodlama kapasitesiyle birlikte kullanılmaktadır. C veya Basic gibi dillerde yazılımı olarak doğru üst seviye kaynak kodu üreten bir yazılım programı.

DAC: Dijital Analog Çevirici DAQ (Data Acquisiton): (1) Veri toplama. CourseBuilder: 40 adet yapılmaya hazır öğrenme etkileşimi içeren. DHTML etkileşimlerini yaratmak için gereken JavaScript'i yazar. Sayaç. Program kontrolü bir talimattan diğerine akar. bilginin internet üzerinde yer aldığı Web Tabanlı Eğitim (Web-Based Training) ya da Web Tabanlı Öğrenim (Web-Based Instruction). Bir dairesel tamponlama şeması büyük miktarda veriyi eksiz ve sürekli toplama ve üretmeyi sağlar. kısa sınav puanlarını izlemek). Fortran ve Basic gibi dillerdeki programlar kontrol akış modelini takip eder. İşlemci ayrı bir ara bellekte öncelikli olarak bulunan veriyi eşzamanlı bir şekilde gösterir veya kaydeder. Bir talimat sayacının hafızadaki talimatları çalıştırdığı bir program için modeldir.Bilgisayar Tabanlı Eğitim: Kısaca CBT (BTE) olarak adlandırılan öğrenime ve/veya öğrenimin idaresine yardım için bilgisayarların kullanımı (örneğin. Computer-Based Training . Derleme programlar çevrilmiş programlardan 10 ila 1000 kat daha hızlı çalışır. Bakınız Interpreter. Bu eklentiyi Macromedia Exchange'de yükleyebilirsiniz. Current Sinking: Akım boşaltımı. I/O Sayıcı / Zamanlayıcı I/O fonksiyonları 24 bit. Kullanıcılar bir iletişim ara yüzüne parametreler girer ve Dreamweaver. transdüser ve test problarıdan alınan elektrik sinyalleri toplayan. giderek yaygınlaşan kategorisi. 20 MHz yukarı / aşağı genel amaçlı sayıcıları ve veri toplama uygulamaları için özel olarak dizayn edilmiş bir zamanlama kontrolörü olan ASIC'i kontrol etmekte kullanılır. ücretsiz bir Dreamweaver eklentisi. (2) Bir PC’ye takılmış A/D veya DIO kartlarla aynı 99 . Bilgisayar tabanlı eğitimin. ölçen ve girilen verileri bilgisayar ortamına işlemek için sokmak. istenmeyen sinyal. Control Flow: Kontrol Akışı. Crosstalk: Bir kanaldaki veriye bağlı olarak diğer kanalda oluşan. Sensörlerden. Coupling: Sinyalin bir yerden diğerine bağlanma şekli. Bir DAQ kartının dijital ya da analog bir sinyal için akım tüketmesi. Dışardan gelen darbeleri veya saat darbelerini sayan devre. bir hafıza ara belleğinden transfer edilir veya içinden toplanır. Counter / Timer: Sayıcı / Zamanlayıcı.dönüştüren bir yazılım aracı. Çift Ara Bellekli Dijital I/O: Bazı sürücü yazılımları yüksek performanslı DIO ürünleri için çift ara bellekli dijital I/O fonksiyonları içerir. Çift ara bellekli dijital giriş çıkışlar ile veri. D D / A: Dijitalden analoga.

DDE: Dinamik veri alışverişi. genelde LabVIEW’ın Microsoft Excel’le aynı veriyi paylaşması gerektiğinde kullanılır. bir arka plan transferi gibi asenkron olarak ilerler uyumlu dijital I/O sinyallerle veya uygun bir sayıcı/zamanlayıcı ile dıştan kontrol edilebilir. herhangi bir verinin bus üzerinden direk olarak hafızaya gönderilmesi veya hafızadan getirilmesi.işlemler arası iletişim için Microsoft Windows’taki standart yazılım protokolü. kullanıcı ara yüzlü.İşlemci bir iş yaparken. veri toplayan ve sistem yönetimiyle karakterize edilebilen büyük ölçekli bir işlem kontrol sistemi. aktuatör) yüksek seviye cihazlarına (kontrolör) bağlamaya yarayan düşük seviye network. Değişken kontrol.mod dijital I/O fonksiyonları DMA veya kesmeleri kullanarak dijital bağlantılara dijital örnek ara belleklerini okur ve yazar.çeşit elektrik sinyalleri toplayıp ölçmek ve muhtemelen aynı PC’de D/A ve/veya DIO kartlarla kontrol sinyalleri üretmek.Mod Transferler Uyum yeteneği olan boardlarla kullanılan blok . Db: Desibel.Dağıtık Kontrol Sistemi: İşlemcilerin dağıtılmış ağı ve I/O alt sistemlerini kontrolü kapsayan. DCS’ler çok yaygın olarak büyük endüstriyel kuruluşlarda özellikle kağıt fabrikalarında ve petrol rafinerilerinde kullanıldı. Operasyon. DCS . Differential Input: Bilgisayar ortamından izole edilmiş iki terminali arasındaki farkın ölçümünü kapsayan analog girdisi. Bilgisayardan hafızaya veri transferindeki en hızlı yöntemdir. DeviceNet: Endüstriyel cihazlarını (sensör. DIO: Dijital giriş / çıkış DLL: Dinamik Bağlantı Kütüphanesi . Basit üretim uygulama cihazları. Blok . işlem değişkeni ve set noktası arasındaki farkı önceden tahmin eder. Örneğin DDE. Derivative Control: Hata sinyalindeki değişime orana orantılı çıktısı olan kontrol hareketi. fotoelektrik sensörleri ve motor çalıştırıcıları için idealdir. Dijital Kontrol I/O: Bu fonksiyonlarla dijital I/O bağlantıları veya hatları için tek bit örnekleri okunup yazılabilir.iki sinyal seviyesinin oranını ölçmek için kullanılan birim. Windows uygulamaları ve diğer DLL’ler tarafından referans edildiği zaman yüklenirler ve bağlanırlar. Data Flow: Sadece tüm veriler müsait olduğunda çalışan operatör ve talimatların bulunduğu bir programlama çeşidi. DMA: Direk Hafıza Erişimi. örnek olarak: limit anahtarları. DLL içindeki fonksiyonlar ve veri. 100 .Windows uygulamaları veya diğer DLL’ler tarafından kullanılan veya çağrılan veri ve çalıştırılabilir kod içeren Microsoft Windows un içindeki yazılım modülü. DeviceNet özellikle düşük maliyet üzerine yoğunlaşmıştır.

ışık kaynağı ve foto dedektörlü hareketli disk kullanan optik kodlayıcı en ünlü kodlayıcıdır. ve diğer I/O cihazları kontrol eden özel bir yazılım. PCLS’ler. E EEPROM: Elektrikli silinebilir programlanabilir sadece okunabilir hafıza. Bir dairesel arabellek verinin eksiksiz toplanması işlenmesi ve sürekli yerine getirilmesini sağlar. Sadece elektrik sinyalleri tarafından silinebilir veya programlanabilir ROM. Director: Macromedia'nın en güçlü yazım çözümü. Drivers: DAQ kartları. RTU. Director'da bu sınırlamalar yoktur.ultraviyole ışık ışımasıyla silinebilen veya programlanabilen ROM. GPIB ana yüzü boardları. Double .Buffered Data Acquisition: (Çift Ara Bellekli Veri Toplama) Çift arabellekli veri toplama veri hafıza arabelleğiyle elde edilir. analog çıkış kanalına bir veri arabelleğinden transfer edilir. Kod kalınlıklarının. Flash gibi. Director 3D ve akan video isletebilir ve kendi sunucusu da vardır. EPROM: Silinebilir programlanabilir sadece okunabilir hafıza . DSP: Dijital sinyal işlemesi Dual Access Memory: Birden fazla işlemci veya kontrolör tarafından ulaşılabilinen hafıza tipi Dynamic Range: Bir devrenin kaldırabileceği en büyük sinyal seviyesiyle en küçük sinyal seviyesi oranı.Buffered Waveform Generation: (Çift Arabellekli Dalga Şekli Üretimi) Çift ara bellekli dalga şekli kuşağı fonksiyonlarıyla veri ikinci bir ara bellek yeni veriyle eş zamanlı olarak güncelleştirilirken. Değişken opak alanları. Genelde dB olarak ifade edilir. Director'un da Lingo adlı kendi doğal kodlama dili vardır ve bu dil geliştiricilerin karmaşık etkileşimlilik kodlamalarına olanak verir. Flash. 101 . Bu fonksiyon veriyi elde edildiği gibi analiz etmeye ihtiyaç duyduğumuz gerçek zaman uygulamaları için faydalıdır. Double . bir ölçüm. Web dağıtımına yönelikken ve bu nedenle oynatıcısının ve SWF dosyalarının yükleme sürelerini asgariye indirmek amacıyla bazı sınırlamalara sahipken.DNL: Türevsel nonlinearity. bununla beraber oynatıcısı daha uzun yükleme süresi gerektirir ve dosyaları Flash dosyalarından daha büyük olabilir. External Trigger: A/D dönüştürme tipi olayları tetikleyen dış kaynaktan gelen voltaj darbesi. 1 LSB’deki ideal değerinden maksimum sapmanın LSB'sindeki. Encoder: Lineer veya dönel sinyalleri dijital veya darbe sinyallere çeviren cihaz. Uygulama programı ayrı bir ara bellekte öncelikli toplanmış veriyi eşzamanlı olarak işleyebilir.

bu terim bilgisayar tabanlı eğitim için kullanılır ve bu nedenle CD-ROM tabanlı eğitimi ve bilgisayar veri bankası eğitiminin ağ gerektirmeyen diğer biçimlerini de içine alır. (basamaklar 10 un katlarıyla çarpılır. JAN ve/veya WAN'ı içeren. E-learning: E-öğrenim. Kullanılan 4-20 mA analog standardın yerine geçer. Kontrol. Flexible Resolution: Çözünürlüğü örnekleme hızıyla değişen analogtan dijitale çevirici teknolojisi. Gain accuracy: Kazancın ideal kazançtan sapma ölçüsünün dB cinsinden değeri. fare kullanamayanlar vb. F Fieldbus: İşlem enstrümantasyon ve kontrol sistemlerini bağlanmakta kullanılan tüm-dijital iletişim ağı. Sonar. Memory Buffer (birinci içeri birinci dışarı) ilk gelen erişim hakkına kavuşur. yüksek performanslı veri transfer tipi Foreground: Direk operatör aracılığıyla oluşan aktivite. bir ağ üzerinde yapılan her türlü öğrenimdir. sitenin ya da multimedya varlığının. açıklamalı terimler tarafından saptanan kurallarla tamamlanır. G Gabor Spectrogram: Discrete Gabor transformu kullanan eklemli zaman frekans analizi. 102 .Accessibility: Bir dokümanın. fakat örnekleme hızı 10 kS/s e düşmesiyle beraber 20 Bite çıkar.) Flyby: Kontrolöre uğramadan kaynaktan hedefe. nonlineer ve compleks sistemleri tamamlamak için çok kolay kullanılır. geri plandaki diğer aktiviteler devam ederler. Genellikle. görme ya da işitme engelli insanlar. Gain: dB cinsinden sinyalin yükselme katsayısı. Tam tanımıyla e-learning. Front Panel: Ön panel anlamına gelir Fuzzy logic: Birçok kontrol uygulamalarında PID yer değiştirmede kullanılan bir metot. Internet. Basit linguistik kurallar. gibi engelli kişiler tarafından kullanılabilmesine işaret eder. akustik ve vibrasyon analizde kullanılır.sinyal gücü ile frekans ve zaman grafiği oluşturur. mesela 100 MS/s de 8 bit. FIFO: First in first out. Flash ADC: Karşılaştırma ve kodlayıcı mantık banka tarafından tek adımda saptanan çıktısı olan bir ADC.Erişilebilirlik . Floating Point: İşlemek ve saklamak için kullanılan bilimsel ve üssel gösterim.

Enstrüman sürücüler bir programlama dilinden çağrılabilen bir fonksiyondan LabVIEW ‘deki sanal enstrümanlara kadar değişen çeşitli formlarda olabilir.Graphical User Interface: Grafik tabanlı ekran görünümlerini kullanan bilgisayarda bilgi transferi gerçekleştiren kolay araçlarla iletişim. 488. IEEE 488: ANSI/IEEE 488 -1978. GUI . kablolar …) HMI . IEEE 1394: Bilgisayarları çevresel video. kasa. plug-in kartları. IEEE 488 veri yolu da denir çünkü ANSI/IEEE 488 -1978. 2 -1987 standartları tarafından tanıtılır. belirli Plug-in DAQ kartını veya belirli bilgisayar tabanlı aracı kontrol eden yüksek seviye yazılım fonksiyonlar grubu. HP-IB ile eşanlamda. H Half-Power Bandwidth: Devrenin karşılayabileceği maksimum seviye ile –3 dB aralığında frekans genişliği. Şu anki maksimum transfer hızı olan 400 kb/s gelecekte artırılması planlanıyor.1 –1987 Standartlarının kısaltmaları (Bkz GPIB) Industrial Device Networks: Endüstriyel otomasyon uygulamalarında standartlaşmış dijital haberleşme ağları.(örneğin devre kartları. 103 . Handler: Bilgisayarda işletim sisteminin yüklediği bir cihaz Hardware: Bir bilgisayar sisteminin fiziksel bileşenleri. 488. Input Impedance: Bir devrenin giriş terminallerinden ölçülen direnci veya sığası. INL : (Integral Nonlinearity) Analog I/O devrelerinin ideal A/D ya da D/A transfer karakteristiklerinden maksimum sapmasının LSB’sindeki. hafıza ve aygıtlara bağlayarak popüler olarak gelişen yüksek hızda seri veri yolunu tanımlayan IEEE 1934-1995 Standartlarının kısaltmaları.GPIB: Genel amaçlı ara yüzü veri yolu. PXI ya da RS-232 programlanabilir araçlarını. veri toplama ve kontrol ara yüzlerini ilgilendiren bilgisayar sistemlerine/sistemlerinden veri transferi.(Human-Machine-Interface): Bir operatörün bir endüstriyel otomasyon sistemiyle interaksiyonunu sağlayan araç ( genelde bir GUI) I I/O-Input / Output: Haberleşme kanalları. 1 -1987 ve 488. Farklı üreticilerin kontrol sitemlerinde haberleşebilmesi için üretici patentli ağların yerini almaktadır. operatör ara yüz aygıtları. Elektrikli enstrümanlı bir bilgisayarın kontrolde kullanılır. Instrument Driver: Belirli GPIB. VXI. bir ölçüm.

bir takımın ya da 104 . Genellikle girdiden girdiye ve/veya herhangi bir girdiden yükseltici çıktısına veya bilgisayar veri yoluna göre belirlenir. öğrenciden-öğretmene etkileşim ve öğrencilerin doğrudan kitap. Bir kurs bu etkileşimlerden birini ya da daha fazlasını içerebilir. Interaction: Etkileşim. Bir işlem kendine. Öğrencinin. K K: kilo.Interpreter: C. öğrenciden-öğrenciye etkileşim. IVI standart programlama ara yüzleri bir endüstri konsorsiyumu olan IVI vakfı tarafından tanımlanmıştır. varlıklar. Interopembility: Birlikte çalışabilirlik. IVI: Interchangeable Virtual Instruements Donanımdan bağımsız aygıt sürücüleriyle sonuçlanan. Mesajlar veri blokları ve bilgi paketleri veya işlemlerin aksiyon için talimatları olabilir. multimedya. tablolar vb. Etkileşim geleneksel olarak üç kategoriye ayrılır: Öğrencilerin birlikte çalıştıkları ve birbirlerinden öğrendikleri. veri ya da bilgisayar hafızası miktarını belirtmek için Byte ile kullanılan 1024 için kısaltma Kbytes/s: Data transferinde 1024 bytes/s anlamına gelen birim. aynı makinedeki diğer işlemlere veya ağda bulunan herhangi bir işleme mesaj yollayabilir. Bkz Compiler. maddelerden Öğrendikleri öğrenciden-içeriğe etkileşim. J JTFA-Joint Time Frequency Analysis: Hızlı değişen dalga formlarının spektral analizi için bir teknik. Pascal. osiloskop. DMM’ler ve fonksiyon jeneratörleri için standart programlama ara yüzlerini içeren bir teknoloji. Knowledge Management: Bilgi Yönetimi. Öğrenme varlıklarının. öğrencilerin bir öğretmenden öğrendikleri. Interrupt: CPU’nun o anki işini. Isolation Voltage: İzole edilmiş bir devrenin normalde dayanabileceği voltaj. birbiriyle koordinasyon halinde kullanılabilmesi. kursun bir parçasına dâhil olmasını belirten. IPC (2) Industrial PC: Endüstriyel bilgisayar. Profesyonel bilgiyi bireyler yerine takımlarda tutmak amaçlı bir yaklaşım. IPC (1) Interprocess Communication: İşlemlerin mesajlarını ilettiği protokol. her seferinde bir satır okuyarak ve belirlenen işlemi yaparak çalıştıran bir yazılım aracı. genel bir terimdir. genellikle esnek kombinasyonlarda. Basic gibi yüksek seviye programlama diliyle yazılmış kaynak kodu. Bilgi yönetimi genellikle. belirlenen bir aktivite için iptal etmesini gösteren bir bilgisayar sinyali.

L LabVIEW: Laboratuary Virtual Instrumention Engineering Workbench (Laboratuvar Sanal Enstrüman Mühendislik Çalışma Ortamı Linearity: Cihazın verdiği tepkinin R=K*S ( R= tepki S=uyarı K= bir sabit) denklemine uyması. kursa yeni içerik eklemelerini sağlayarak) içeriği idare eden bir bilgisayar sistemi. Flash ve gömülü Authonvare etkileşimlerindeki faaliyeti ve puanlan. MIPS .Million Floating-Point Operations Per Second: (Saniyede 1 milyon ondalıklı işlem) Bir işlemcinin hesaplama gücünü gösteren birim. M M: (1) mega. Memory Window: Lokal işlemcide adresleri değiştirerek çabukça ulaşılabilen hafızanın sürekli blokları MFLOPS . Bu eklenti. Microsoft ASP (Acuve Server Pages) teknolojisi kullanarak Microsoft Access veritabanlarına kaydederek. Multitasking: Çeşitli işlemlerin aynı anda çalıştırabilen işletim sisteminin özelliği 105 . e-Öğrenme için kullanılan ücretsiz bir Macromedia Dreamweaver eklentisi. CourseBuilder. vb. Multirate Scanning: Çoklu Oran Tarama.048. Hem öğrenmeyi (İlerlemeyi.576 için kısaltma Mb/s: Data transferinde saniyede 1048576 bit anlamına gelen birim.teşkilatın bütün üyelerinin bilgilerini kattığı ve diğerlerinin öğrenimine eriştiği merkezi bilgi temellerini kapsar. izleyerek) hem de (kurs yazarlarının.Million Instructions Per Second: (saniyede 1 milyon talimat) Bir işlemci makine kodu talimatlarının hızını gösteren birim. volt ya da hertz ile birlikte kullanıldığında 1 milyon için standart metrik kısaltma (2) mega veri ya da bilgisayar hafızası miktarını belirtmek için Byte ile kullanılan 1. LSB: En az değerdeki bit. Bazı DAC ürünleriyle farklı hızlarda farklı kanalları örneklemek için çoklu kanal tarama özelliği kullanılabilir. MMI . puanlan. Learning Content Management System (LCMS): Öğrenme İçeriği Yönetim Sistemi.Man Machine Interface: Bakınız HMI. Learning Site: Öğrenme Sitesi. toplayan ve İzleyen öğrenme ortamlarının yaratılmasını kolaylaştıran sunucu davranışlarını içerir.

ASP. JSP ve PHP örnekleridir. Tümü Dreamweaver MX içinde bulunan. Middleware: Bir Web tarayıcısında gösterilen standart Web sayfaları ile veritabanları arasında etkileşimi sağlayan bir uygulama (ya da uygulama ortamı). AC güç hattı. Macromedia ColdFusion MX. N Noise: (Gürültü) İstenmeyen elektrik sinyali.Multisystem eXtension Interface Bus: Cihazlar arası yüksek hız iletişimi için dizayn edilmiş bir multidrop. nesneler hem veri hem de işlem mantığını içeren 106 . motorlar. lehim. bilgisayarlar. NTSC – National Television Systems Committee: Kuzey Amerika’da renkli video sinyalleri için kullanılan en yaygın format. jeneratörler. Uygulama gerçeklemeleri açısından (nesne tabanlı analiz veya dizayna karşı olarak) . dirençler ve kondansatörler gibi iç kaynaklardan gelir. Bu eklentinin adı Manifest Maker Extension for Dreamweaver'dır ve Macromedia Exchange'den ücretsiz olarak yüklenebilir. siteleri ve onların varlıklarını anlamak ve tanımlamak için kullandır. O Object Technology: ”Nesne”lerin analizi modellenmesi veya dizayn edilmesi ve/veya bir bilgisayar sisteminin belli bir yönünü gerçeklemek için kullanılmasına tekabül eden geniş bir terim. Macromedia bir yapısal site için standartlara uygun bir manifesto doğurmak için bir Dreamveaver Site Definition (Site Tanımlaması) kullanan ücretsiz bir Dreamweaver eklentisi sunar. Manifest (Manifesto): Kurs içeriklerini öğrenme idare sistemine transfer etmek içîn kullanılan. VXI veri yolunu çoklu ana bölümler üzerinden genişletebilir ve VXI veri yolunu endüstri standardı bilgisayarlara direk olarak bağlayabilir. flouresant lambalar. radyo vericileri gibi dış kaynaklardan veya yarıiletkenler. Gürültü. her bir girişi sırayla çıkışa bağlayan çok girişli anahtarlama devresi. paralel veri yolu mimarisi. trafolar. Meta-Data (Meta-Veri): Bir dosyanın ya da varlığın içeriğini tanımlayan veri. CRT ekranlar. bir kurstaki bütün varlıkları tanımlayan bir XML dosyası. Nyquist Sampling Theorem: Eğer bant limitli sürekli bir sinyalin örnekleme frekansının yarısından daha yüksek frekanslarda bileşeni yoksa orijinal sinyal aynen geri elde edilebilir. sağanak yağış.Mux – Multiplexer: Tipik olarak yüksek hızlarda birçok sinyali tek bir analog giriş kanalıyla ölçmek için. Metaveri hem arama motorları hem de öğrenme idare sistemleri tarafından. MXIbus .

OLE otomasyonu üzerinden. Output Slew Rate: Analog çıktı voltajının bir seviyeden diğerine değişiminin maksimum hızı. birleşik yazılımları kullanarak güçlü çözümler üretmek için bir uygulama dinamik olarak diğer uygulamaların servislerini tanıtabilir ve kullanabilir. Outcome (Sonuç): Öğrenme sonucu olarak da bilinen sonuç. OPC-OLE for Process Control: Farklı saha cihazları otomasyon/kontrol sistemleri ve iş sistemleri arasında işlem ortaklığı sağlayan bir açık endüstri standardı cihaz ara yüzü. ölçülebilir öğrenme hedefidir.kendinden içerikli yazılım modlarıdır ve sadece iyi tanımlanmış ara yüzler arasından ulaşılabilir. Örneğin. en az iki olayı adlandırmak ve daha fazla aramayı bilmelidir" cümlesi hedeflenmiş bir öğrenme sonucudur. Output Settling Time: Analog çıktının belirlenen limitler içinde son değerine ulaşması için gereken zaman. OLE ile farklı uygulamalardan çoklu bilgi kaynakları içeren bileşik dökümanlar yaratmak da mümkündür. OpenDoc: Apple (OpenDoc Mimarisi tabanı. OLE: Object Linking and Embedding: Uygulamaların birbirleriyle iletişim kurmasını sağlayan bir sistem servisleri topluluğu. Bento dosya sistemi ve Açık Skript Mimarisi) ve IBM (Sistem Nesne Modeli) tarafından sağlanan çeşitli teknolojilerin katılımıyla yaratılmış bir birleşik döküman mimarisi. ODVA: Open DeviceNet Vendors Association : DeviceNet spesifikasyonlarını ve tüm dünya üzerinde DeviceNet’in desteğini yöneten kar amaçlı olmayan bağımsız firmalar organizasyonu. Component Object Model tabanlı olan OLE nesneye imkân veren sistem yazılımıdır. Optical Isolation: Yüksek potansiyel farklılıklarını ve geçişlerini elimine etmek amacıyla elektrik sürekliliği olmadan veri yollamak için optoelectric alıcı ve verici kullanma tekniği. Overhead: Bir görevi yerine getirmek için gereken bilgisayar işlem kaynağı(zaman ve/veya hafıza) miktarı. 107 . script'leri başlatmak için uygun olaylar seçmeli. OLE Controls: Bakınız Active-X Controls. istenilen öğrenme hedeflerini ya da sonuçlarını tanımlarlar. Operating System: (İşletim Sistemi) Bilgisayarı kontrol eden. faaliyetleri ve testleri tasarlamaya başlamadan önce. kullanıcı olayları script'lerle tanımlayabilmeli. programları çalıştıran. Yapısal tasarımcılar dersleri. kullanıcılarla iletişim kuran ve kurulmuş donanım ve cihazlarla haberleşen taban seviyesi yazılımı. "bu dersin sonunda.

Personal Computer Memory Card International Association tarafından yazılan hafıza kartlarının bir spesifikasyonu olarak ortaya çıkmıştır. PC Card: Bir kredi kartı büyüklüğünde PCMCIA yuvasına giren genişletme kartı – genellikle bir PCMCIA kartı olarak bilinir. PLC – Programmable Logic Controller: Endüstriyel gözlemleme ve kontrol uygulamalarında kullanılan yüksek güvenirlikte özel amaçlı bilgisayar. Intel ve diğer PC şirketleri tarafından hazırlanan. çeşitli elemanların farklı talimatlardan aynı anda işlenebilmesi için ayrılmasını içeren yüksek performans işlemci yapısı. Photoelectric Sensor: Üzerine düşen ışığın şiddetindeki değişmeye tepki gösteren bir elektrik cihazı PID Control: Oransal. kartlarda atlama ve anahtarlar olmadan tamamen yazılımla ayarlanabilecek plug-in kartlı PC’lerle sonuçlanan spesifikasyon. PC’ler ve iş istasyonlarında bir standart olarak kabul edilmeyi başardı ve teorik olarak 132 Mbytes/s maksimum transfer hızı sunmaktadır. türevsel ve integral kontrol işlemlerini birleştiren 3 terimli kontrol mekanizması. PCI – Peripheral Component Interconnect: İlk olarak Intel tarafından ISA ve EISA’nın yerine geliştirilen yüksek performans genişletme veri yolu mimarisi. Potentiometer: Elektrik devrelerinin elle ayarlanmasında ve lineer veya dönel pozisyon için transdüser olarak kullanılan direnci elle ayarlanabilen elektrik cihazı. PCMCIA: Notebook büyüklüğündeki bilgisayarlarda de facto standartı olarak geniş bir kabul bulan genişletme veri yolu mimarisi. derivative control. Pretriggering: Trigger koşulları sağlandığında alınan örneğin trigger koşuluna kadarki veriyi içermesi amacıyla sürekli veri dolu bir ara belleğin tutulması için DAQ kartında kullanılan bir teknik. Plug and Play ISA: Microsoft. 108 . Pipeline: Bir talimatın tamamlanması için elemanlarına. Port: Bir bilgisayarda veya uzaktan kontrolördeki haberleşme bağlantısı. Postriggering: Trigger koşulları sağlandıktan sonra programlanmış sayı kadar örnek toplamak için DAQ kartında kullanılan bir teknik. Ayrıca bakınız proportional control. PLC’ler tipik olarak özel programlama ve network protokollerine ve özel amaçlı dijital ve analog I/O portlarına sahiptir.P PAL – Phase Alternate Line: Avrupa ve Japonya’da video sinyalleri için kullanılan en yaygın format.

Relative Accuracy: Bir ADC’nin tutarlılığının LSB’sinde bir ölçüm. PXI: (PCI eXtension for Instrumentation) Özel mekanik. Real Tıme Senkronization Interface: RTSI Kontrol. kartlar arasında saat darbesi (Clock Pulse). Protocol: Bilgisayarlar ve peripherallar arasında bir haberleşme kanalı üzerinden (örneğin GPIB) veri transferi için kullanılan bitler. RTSI diye adlandırılan bu veri yolu tetikleme hattı bir karttan diğer kartı tetikleme. Bütün kuantalama hatalarını ve nonlineerlikleri içerir. Örneğin bir 109 .PROFIBUS: Avrupa’daki haberleşme sistemlerinin öncüsü olan bir haberleşme protokolleri ailesi. PWM pulse genişliğini (ON zamanının OFF zamana oranı) değiştirerek DC Motor ve ısıtıcılar gibi ayrık cihazların kontrolünde kullanılır. Resolution: (Çözünürlük)Bir ölçme sistemi tarafından algılanabilecek en küçük sinyal artışı. Proximity Sensor: (Yaklaşım Sensörü) Bir nesnenin varlığını fiziksel temas olmadan algılayabilen cihaz. R Real Time: Verinin biriktirilip sonra işlenmesi yerine alındıkça işlenmesi özelliğine sahip sistemin veya olayın özelliği. oran ya da yüzde olarak ifade edilebilir. karakterler ve kontrol kodları dizisi. PWM – Pulse Width Modulation: Sabit frekanslı ve değişken pulse genişliğine (duty cycle) sahip pulse dalga formunun oluşturulması. Q Quantization Error: Bir analog sinyali dijitale çevirme işlemindeki sonlu çözünürlük sebebiyle kazanılan belirsizlik. Propagation Delay: Bir sinyalin bir devre üzerinden geçmesi için gereken zaman. sinyal paylaştırma ve bir kaç kart gerektiren operasyonu senkronize etmekte kullanılır. işlemde ve otomasyon oluşturmada kullanılır. Progremmed I/O: Bir CPU’nun bir I/O aygıtına ulaşması için standart metod. Dünya çapında üretimde. Bazı boardlar özel bir kabloyla bir kaç kartı birbirlerine senkronize etmek için gerekli veri yolu transfer fonksiyonlarına sahiptir. Proportional Control: Kontrol edilen değişkenin istenilen set noktasından sapma miktarına orantılı olarak çıktı veren bir kontrol işlemi. elektriksel ve yazılım özellikleri ile CompactPCI tabanlı modüler enstrümantasyon için açık sistem. Her verinin byte’ı CPU tarafından okunur veya yazılır. ADC’yi besleyen devrenin offset veya kazanç hatalarını içermez. Çoğu yaklaşım sensörü bir dijital on/off röle veya dijital çıktı sinyali sağlar. Çözünürlük bits.

eöğrenmeye modüler yaklaşımın ana unsurudur. dial-up telefon. RTU – Remote Terminal Unit: Telemetri (radyo. Böylesi analizler genellikle kaynaklarını bir eöğrenme çözümüne yatıran şirketler ve kurumlar için zorunludur. SCADA – Supervisory Control and Data Acquisition: PLC’lerin kontrol fonksiyonları gerçekleştirildiği fakat bir PC tarafından görüntülendiği ve yönetildiği işlem kontrol uygulamalarında sıkça kullanılan PC fonksiyonu. S S/H – Sample and Hold: Bir analog sinyali alan ve bir kondansatör üzerinde kısa bir süre için saklayan bir devre. Resource Locking: Hafıza veri yolu tarafından kullanılırken bir aygıtın yerel hafızayı kullanmaması için sinyallenmesinde kullanılan bir teknik. Run: Oluşturulan sanal enstrümanı çalıştırmaya yarayan butondur. genellikle tek bir öğrenme hedefi destekli. Reusable Learning Object (RLO): Yeniden Kullanılabilir Öğrenme Nesnesi. Return On Investment (ROT): Bir e-öğrenme projesi gibi bir girişimin maliyet-kâr oranını belirlemek amaçlı bir analiz. Sinyaller ya lokal olarak dijitale çevrilir ya da koşullanan sinyaller dijitale çevirmek için DAQ kartına gönderilir. SCXI – Signal Conditioning eXtensions for Instrumentation: Sensörlerin yakınındaki bir external kasadaki düşük seviye sinyalleri koşullamak için National Instruments ürün hattı. 110 .0244 çözünürlüğe sahiptir. baştan sona bütüncül kurslar yaratmak yerine. Ribbon Cable: İletkenlerin yan yana olduğu düz kablo. Bir DAQ kartının bir analog sinyali örnekleme hızını göstermek için kullanılır. gelişimlerin kurslarda esnek bir biçimde bir araya getirilen. RTSI Bus – Real Time System Integration Bus: DAQ ve IMAQ kartlarını kartların üstündeki bağlantılar aracılığıyla fonksiyonların senkronizasyonu için direk olarak birbirine bağlayan National Instruments zamanlama veri yolu. RLO'la. değerlendirme ve başka uygulamalarda kullanılmak için çok sayıda dosya ve varlık içeren. RTD – Resistance Temperature Detector: Direnç katsayısına bağlı olarak sıcaklığı ölçen metalik prob. bir grup e-öğrenme varlığı. leased line) kullanarak ana sistemle haberleşen uzaktaki bir site için dizayn edilmiş PLC’ye benzeyen endüstriyel veri toplama cihazı. birleştirilebilir içerik parçaları yarattıkları.sistem 12-bit çözünürlüğe veya 4096 da bir çözünürlüğe veya yüzde 0. S/s: Saniye başına örnek sayısı. Öğretim.

SPC genellikle üreten işlemlerin performanslarını değerlendirmek. SS – Simultaneous Sampling: Her bir girdi veya çıktının aynı anda dijitale çevrildiği ya da güncellendiği sistemin özelliği.SE-Single Ended: Ortak bir toprağa göre ölçülen bir analog girdi için kullanılan terim. izlemek ve geliştirmek için kullanılır. Öz kalibrasyon fonksiyonları kazanç ve değer kaymasını belirli doğrulukta düzeltir. SPC – Statistical Process Control: Bir işlemin karakteristiklerinin ölçüldüğü veya sayıldığı ve sonrasında izlendiği istatistiksel analiz metodu. Single . Stream . Sensor: Fiziksel uyarıya (ısı. ses.to – Disk: Diske Akış Bazı yazılımlar Windows altındaki çalışmalarında hard diske yüksek oranlarda direkt olarak ve büyük miktarda veri akıtan yüksek seviye fonksiyonlar Subroutine: Girdi ve/veya çıktı parametreleri olan tek satırlık kod tarafından çalıştırılan yazılım talimatları topluluğu. ışık. Software Trigger: Veri toplama gibi bir olayı başlatan programlanmış bir olay. hareket. SQL – Structured Query Language: Veritabanları ile iletişim kurabilmek için kullanılan prosedürü olmayan bilgisayar dili.point Analog Input: Tek Nokta Analog Giriş Bu fonksiyonlarda bir tek gerilim okuma tek bir analog giriş kanalından alınır. Self – Calibration: Öz kalibrasyon Bazı kaliteli DAC kartları öz kalibrasyon donanımlı devreye sahiptir.Point Analog Output: Tek Nokta Analog Çıkış Bu fonksiyonlarla bir analog çıkış kanalında üretilen gerilim güncellenebilir. SPDT – Single-Pole Double Throw: Bir terminalin bir ya da iki başka terminale bağlanabildiği anahtar özelliği. akış vb…)tepki veren ve ona karşılık elektrik sinyali üreten aygıt. Gergi ölçer: Direnci üzerindeki kuvvete bağlı bir fonksiyon olan sensör. basınç. Self – Calibrating: Oldukça kararlı bir referansa sahip ve kendi A/D ve D/A devrelerini kullanıcının elle ayarları olmadan kalibre eden bir DAQ kartının özelliği. Stream . Stand-Alone Program: İşletim sistemiyle çalışan fakat diğer yazılım programları ve ortamı olmadan çalışan derlenmiş program. Single .From Disk: Diskten Akış Bazı sürücü yazılımları analog çıkış kanallarına hard diskten yüksek oranlarda direkt olarak büyük miktarda verinin akabildiği yüksek seviye fonksiyonlar içerir. 111 . Stop: Çalışan enstrümanı durdurmak için kullanılan butondur.

T T/H – Track and Hold: Bir analog voltajı izleyen ve değerini tutan devre. birbirleriyle aynı zamanda etkileşim kurdukları bir etkileşim modeli. Simülasyonlar genellikle bilgisayar programlarını ve karmaşık ara yüzleri güvenli ve açıklayıcı bir ortamda öğretmek İçin kullanılır. pass/fail durumuna karar verir ve test verisini logunu tutar. geleneksel sınıf öğreniminde olduğu gibi. Macromedia CourseBuilder. (2) Yazılım – Bir işleme başlayan ve sadece işlem bittiği geri dönen fonksiyonun özelliği. ve düşük kaynak gerektiren iletimler için Kullanıcı Datagram Protokolü (User Datagram Protocol-UDP). bir gerçek dünya teknolojisiyle olduğu gibi. benzeşim): Kullanıcının ekran üzerinde. Protokollerin 3 temel maiyeti vardır. etkileşim kurmasını sağlayan bir öğrenme varlığı. RLO'lan kurslarla bütünleştirmeyi kolaylaştırmak amaçlı bir standarttır. Flash ve Authorware içeriğinin tümü SCORM uyumlu e-öğrenme yönetim sistemlerine dâhil edilebilir. Authonvare ve Director simülasyonlar üretmeye muktedirdir. yüksek güvenilirli veri iletimi için İletim Kontrol Protokolü (Transmission Control Programme-TCP) . THD+N – Signal-to-THD Plus Noise: Toplam rms sinyalinin harmonik bozulmanın rms sinyali artı gürültüye dB cinsinden oranı 112 . veri alma ve bileşenleri paketleme düşük seviye servisi Internet Protokolü(IP) . System Noise: Analog girdiler topraklandığında analog devreden veya ADC den görülen gürültü miktarının ölçütü. TCP/IP: Tek network veya bir birine bağlanmış ağlar üzerinden haberleşmek için standart protokoller. Bir test executive test işlemi için bir operatör ara yüzü sunar. THD – Total Harmonic Distortion: Harmonik bozulmayla oluşan toplam rms sinyalin tüm rms sinyaline dB ya da yüzde olarak oranı.Synchronous: (1) Donanım – Bir referans saate göre senkronize edilmiş olayın özelliği. Simulation: (Simülasyon. Test Executive: Test programlarını otomatik sıralanması için bir uygulama. Syntax: Özel bir programlama dilinde ifadelerin uymak zorunda olduğu kurallar. Synchronous: (Eş zamanlı. SCORM – Sharable Content Object Reference Model (Paylaşılabilir İçerik Nesnesi Referans Modeli) : SCORM. Macromedia Flash. senkronize): Bütün tarafların. Talker: Veri yolunda dinleyiciye bilgi yollayan GPIB üzerinde bulunan aygıt.

(0 to +10m v ) UPS: Uninterruptable Power supply. Birleşme sıcaklık fonksiyonu cinsinden küçük bir voltaj farkı oluşturur. Thermocouple: İki birbirinden ayrı metal kullanarak üretilmiş sıcaklık sensörü. (2) Ön paneli ve diyagramı olan bir VI modülü. VISA: Enstrümental yazılımları birleştirmek için National Instrument tarafından geliştirilen sürücü yazılım mimarisi. metni okunabilir. W Waveform Generation: Dalga Şekli Üretimi Dalga şekli üretime fonksiyonu belli oranlarda keyfi dalga şekli üretimi için kullanılır. USB: Yüksek hızı sayesinde Universal Serial Bus. Kullanılabilirlik. Transducer: sensör. genellikle PC ile birlikte kullanılan hardware ve software kombinasyonu. insan-bilgisayar etkileşiminin sosyal disiplinine bağlıdır ve ana amaçları arasında. Transfer Rate: Yazılımın kurulumundan ve başlamasından sonraki byte/s cinsinden veri transfer oranı. Visual Basic Custom Control (VBX): Visual basic kullanarak yazılan uygulamalara entegre edilen ve farklı firmalar tarafından yaratılan özel bir ikili paket objesi.The Simulate Sİgnal Express VI: Sinüs formunda sinyal üreten ve onu farklı dalga formlarına çevirebilen bir sanal enstrüman Thermistor: Sıcaklık fonksiyonlu elektrik resistans değişmesini gösteren yarıiletken sensör. Unipolar: Sürekli pozitif sinyal değeri. Çoğu termistor negatif katsayı gösterirler. V VI: Sanal Enstrüman (Virtual Instruments) Virtual Instrument: (1) klasik stand-alone enstrüman işlevliğinde. U UART – Universal Asynchronous Receiver / Transmitter: paralel datayı seri dataya çeviren entegre devre. siteleri gezinilebilir. Throughput Rate: Transfer oranı-yazılım overhead oranı. Bir güncelleştirme oranı seçer ve 113 . Usability: (Kullanılabilirlik): Bilgisayar ara yüzleri ile onları kullanan insanlar arasındaki uygunluğu sağlama amaçlı bir uygulama. etkileşimli öğeleri tanınabilir yapmak vardır.RS-232 yerine pc’lere konan seri veri yolu. Genellikle bilgisayar veri yolundan seri cihaz ara yüzlerine ser iletişimde kullanılır.

DMA veya kesme (interrupt) kullanımı FIFO'dan bir dalga şekli üretimi çıkarıp çıkış dalga şeklinin kontrolü yönünden işlemciye yardım eder. başlangıçtaki talimatları kullanmadan talimatları tekrar etme yeteneği. While Loop: İken döngüsü Word: Bir zaman biriminde işlemci ve hafızanın ürettiği standart bit sayısı.dalga şekli üretimi için veri kaynağı gibi kullanılan bir ara bellek tanımlanır. Zero-Wait-State Memory: Hafızanın yeteri kadar hızlı olduğu durumlarda işlemcinin yazmak ya da okumak için beklememe hali 114 . X XML: Bir Web standardı olan extensible Markup Language'in kısaltması. doğal yapısının hem İnsanların hem de makinelerin okuyabildikleri meta-veri de sağladığı etiket veri bankası bir sistemi de içerir. break down voltajdan aşağıdaki güvenlikli aralıkta en yüksek uygulanabilir voltaj değeri. XML. KLO'ların birlikte işletilebilmesini son derece kolaylaştırır. dalga şekli verisiyle yüklenebilen analog çıkış FIFO' larına sahiptir. Kaliteli birçok kart. Working Voltage: Ürüne. Z Zero-Overhead Looping: Yüksek performanslı işlemciyle gerçekleşen. Böylelikle. XML içeriği sunumdan ayırmak için kullanılan güçlü bir teknolojidir.

Sayfası Şekil 4.22. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 2. Sayfası 115 .21 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 1.EK – B SİTEDEN ÖRNEK SAYFALAR Şekil 4.

Sayfası 116 .24 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 3.Şekil 4.23. Sayfası Şekil 4.

Şekil 4.25 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 5. Sayfası 117 .26 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 6. Sayfası Şekil 4.

27 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 7.28. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 8.Şekil 4. Sayfası Şekil 4. Sayfası 118 .

Şekil 4. Sayfası 119 .30 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 10. Sayfası Şekil 4.29 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 9.

EK – C UZAKTAN EĞİTİM CD’Sİ 120 .

İrfan GÜNEY danışmanlığında lisans tezini Türker Yılmaz ile birlikte "Elektrik Tesislerinde İzolasyon Koordinasyonu" konusunda tamamlamıştır. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi (MÜTEF) Elektrik Eğitimi Bölümünü 1998 yılında bitirmiştir. 121 . evli olup İngilizce bilmektedir. 2002 yılında Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü'nde Elektrik Eğitimi Programı’nda yüksek lisansa başlamıştır. 2005 yılı Haziran ayından itibaren İstanbul Dr. Lise öğrenimini 1994 yılında Edirne Teknik Lisesi Elektrik Bölümünde tamamlamıştır. 2000 yılında vatani görevini İzmir'de tamamlamıştır.Dr. Aynı yıl Prof. 1977 yılında İstanbul'da doğmuştur.ÖZGEÇMİŞ Yüksel GÜNER. 2 uluslararası bildirisi bulunan GÜNER. Nureddin Erk – Perihan Erk Endüstri Meslek Lisesi’nde teknik öğretmenlik görevine devam etmektedir. 2 yıl özel sektörde çeşitli firmalarda çalışmıştır. 29 Eylül 2000 tarihinde öğretmenlik görevine İstanbul Küçükçekmece'de Nahit Menteşe Endüstri Meslek Lisesi Elektrik Bölümü'nde başlamıştır.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful