T.C.

MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI

Yüksel GÜNER (Teknik Öğretmen)

YÜKSEK LİSANS TEZİ
ELEKTRİK EĞİTİMİ ANABİLİM DALI ELEKTRİK EĞİTİMİ PROGRAMI

DANIŞMAN Doç. Dr. Koray TUNÇALP
İstanbul, 2005

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI

Yüksel GÜNER (Teknik Öğretmen) (Enstitü No: 141101220020085)

YÜKSEK LİSANS TEZİ
ELEKTRİK EĞİTİMİ ANABİLİM DALI ELEKTRİK EĞİTİMİ PROGRAMI

DANIŞMAN Doç.Dr. Koray TUNÇALP
İstanbul, 2005

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

KABUL VE ONAY BELGESİ
LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI
Yüksel GÜNER’in LabVIEW Programı ile Veri Toplama, Veri İşleme ve Veri İzlemenin E-Öğrenme Olarak Hazırlanması isimli Lisansüstü tez çalışması, M.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu’nun ...................... tarih ve ........................ sayılı kararı ile oluşturulan jüri tarafından Elektrik Eğitimi Anabilim Dalı Elektrik Eğitimi Programında YÜKSEK LİSANS Tezi olarak Kabul edilmiştir.

Danışman Üye Üye Üye Üye

: Doç. Dr. Koray TUNÇALP Marmara Üniversitesi : Prof. Dr. İrfan GÜNEY : Doç. Dr. Fevzi BABA : :

Tezin Savunulduğu Tarih : 14.12.2005

ONAY
M.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu’nun .................. tarih ve ...................... sayılı kararı ile Yüksel GÜNER’in Elektrik Eğitimi Anabilim Dalı Elektrik Eğitimi Programında Y.Lisans (MSc.) derecesi alması onanmıştır. Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürü

gün geçtikçe artmaktadır. usanmadan yardımlarını esirgemeyen. Bu çalışma ile önemli bir açığın kapanacağına inanıyorum. Macromedia ürünlerinin Türkiye Temsilcisi olan Medyasoft Bilgi Sistemleri’nden Pazarlama Yöneticisi Erhan ÖZDEN’e yardımlarından dolayı teşekkür ederim Çalışmalarım süresince evde bana desteğini hiç esirgemeyen sevgili eşime minnettarım. bıkmadan.ÖNSÖZ Gelişen teknoloji ile bilgi okyanusu inanılmaz bir hızla büyümekte ve bilgiye ulaşmak da bir o kadar kolaylaşmaktadır. LabVIEW programı demo CD’leri. kaynak kitapları ve kataloglarını temin ettiğim National Instruments firması Türkiye Dağıtıcısı olan E3TAM şirketi çalışanlarından Murat AKINCI’ya ayrıca teşekkür ederim. LabVIEW programının Türkçe olarak Uzaktan-Öğrenme yolu kullanılarak insanlara öğretilmesiyle. Gör. Aralık. Böylece klasik öğrenme yöntemlerinin yanında E-Öğrenme de ilgi çekici bir alternatif öğretim yöntemi olmaya başlamıştır. fikirler veren. Gör. ülkemizde önemli bir eksiklik giderilmiş olacaktır. Tezimin ilk gününden. Mehmet SUCU’ya çok teşekkür ederim. son gününe kadar bana yol gösteren. Sezai TAŞKIN ve Arş. İnternetin yaygınlaşması ile Uzaktan-Öğrenme (E-Öğrenme) yöntemlerini çeşitlendirmekte ve geliştirmektedir. İnternetin insan yaşamındaki payı. Deneyimleri ile oldukça faydalı oldular. Danışmanım Doç. 2005 Yüksel GÜNER i . Dr. Öncelikle bu çalışmada emeği geçen. Arş. teşvik eden. Koray TUNÇALP’e en derin saygı ve sevgilerimi sunarım.

.........3 Quick Field …………………………………………………………… 9 II.......3 Elektrik Elektronik Mesleki Teknik Eğitimde Kullanılan Bilgisayar Programları ……………………………………………………….. IIX SEMBOL VE BİRİMLER LİSTESİ .............. II..5 LabVIEW ……………………………………………………………............ II...................................1 MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM …………………………………………………….... II.............................1........1............………..............4 MATLAB ……………………………………………………………… 9 II..........2 Mesleki Teknik Eğitim Modelleri ……………………………………… II..1 Klasik Mesleki Teknik Eğitim ……………………………………......1... GİRİŞ ………………………………………………………………………………............ MESLEKİ TEKNİK EĞİTİMDE E-ÖĞRENME ………………........................... 10 II....1 Electronic Workbench ……………………………………………......1.........1 Mesleki Teknik Eğitimin Amacı ………………………………………......................... 7 7 8 4 5 5 5 II........ XII BÖLÜM I.............................. AMAÇ ……………………………………………………………………………….. 1 I.....2 Mesleki Teknik Eğitimde Uzaktan Eğitim………………………… 6 II............ 4 II... IX KISALTMALAR ..............3.............1........... X ŞEKİL LİSTESİ .............................3... VII YENİLİK BEYANI .2.............. II....1... 1 I..........1 Tanımlar …………………………………………………………………….... GİRİŞ VE AMAÇ…………………………………………………...1...............2...........2. 2 BÖLÜM II.....1. I ÖZET …………………………………………………………………………………......... V ABSTRACT .2 Cadence PSPICE ………………………………………………….............1..............3...... 11 ii ......2.2...……..........................3 Teknik Alanlarda Uzaktan Eğitimin Klasik Eğitime Göre Avantajları ve Dezavantajları……………………………………… 6 II...İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ ..1.............1........1.........3...........2 UZAKTAN ÖĞRENME VE E-ÖĞRENME ……………………………………… 11 II................. II...........................3.

.. 14 II..2 Farklı Zamanlı E-öğrenme (Asenkron) ………………………….2...1.2.. III.1 Gürültü ve Girişim ………………………………………………… III..1...3.3.. 14 II.......1..1.6 Uzaktan Öğrenim İle İlgili Uygulama Önerileri ……………………… 15 II.VERİ TOPLAMA...2 Gürültünün Kaynakları ve Tipleri ………………………………..1 Eş Zamanlı E-öğrenme (Senkron) ……………………………….3 Karma / Harmanlanmış Öğrenim (Blended Learning) ………….3...9 Uzaktan Öğrenmenin Standartları ……………………………………..2..3. 12 II..2.5 LabVIEW Uygulamaları …………………………………………………. 30 b.1...2 Alan Kablolama………………………………………………………….3 Doğrusallaştırma…………………………………………………… 29 III. VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEME…………...5 E-öğrenmenin Türleri …………………………………………………….1..2.... 15 II.2..4...2 Yapısı .3 Sinyal Şartlandırma …………………………………………………… III....2..3.1 Tanım ………………………………………………………………………. 19 II... 22 II.2 Uzaktan Öğrenmenin Tarihçesi ………………………………………… 12 II.2..4 Ayırma ……………………………………………………………… 30 III. 22 BÖLÜM III.2 D/A Kartları………………………………………………………… 31 32 32 34 iii ...4 Veri Toplama Donanımı ………………………………………………. 20 II.4 Kullanıldığı Yerler ……………………………………………………….. 21 II..1...... III. 24 III... 31 c. 22 II. Takmalı Kart Sinyal Şartlandırma ………………………………….1.6 Sinyal Şartlandırma Sınıfları ……………………………………… 30 a..3 Gürültünün En Düşük Seviyeye İndirilmesi ………………….1.2...7 Dünya’da Uzaktan Öğrenme …………………………………………… 16 II....2 Yükseltme…………………………………………………………......1 VERİ TOPLAMANIN TEMEL KAVRAMLARI………………………………… 24 III.3 LABVIEW PROGRAMININ TANITIMI …………………………………………..2.4.1.... Doğrudan Bağlantı Modüller – İki Telli Vericiler …………………. 13 II...1. Dağıtılmış I/O – Sayısal Vericiler …………………………………......1.. III.5..1 Transdüser ve Algılayıcılar…………………………………………….2....3 E-öğrenmenin Temel Bileşenleri ……………………………………….1 A/D Kartları………………………………………………………… III...5.3.....1 Filtreleme…………………………………………………………. 20 II.. III.2.2.. III...5 Uyarım ……………………………………………………………… 30 III.3.5. III. 25 26 26 26 27 28 28 29 III..1...3...II.......2.1.3.3.3 Özellikleri …………………………………………………………………. III.3.1..... 17 II..4 E-öğrenmenin Yararları ………………………………………………….. 14 II..8 Türkiye’de Uzaktan Öğrenme ………………………………………….

. III.1..4 Ana Sisteme Uzaktan Bağlantı …………………………………… 58 BÖLÜM IV.3. III.1..4 Sayaç / Zamanlayıcı I/O Kartları ……………………………….6 Protokoller ………………. III. c.2 Kesmelerin Çalışması…………………………………………….4 EIA-232 Ara Yüzünün Çalışma Dizisi …………………………. III.…………………………………………….4.1.1. III.3. III.3 KULLANILAN PROGRAMLARIN ÖZELLİKLERİ …………………………… 61 IV.1.4 Büyütme Yolu Standartları…………………….1. III.1.1 RS-232-C Ara Yüz Standardı ………………………………………….3.III.1 PCMCIA Kartları Kullanılarak Verinin Programlanması ve Günlüğün Tutulması …………………………………………………….……………………………….4.…………………………………………….3 Sayısal I/O Kartları………………………………………………… III.. III.6.. PCI. Akım Döngüsü …. III.3.1 Elektrik Sinyal Karakteristikleri ………………………………….3.6.4 20 mA. ISA Yolu …………………………………………………………….. 61 IV.6.3.4. 62 iv .2 Bağımsız Çalışma ……………………………………………… III.3 Ana Sisteme Doğrudan Bağlantı ……………………………..1.2 RS-485 Ara Yüz Standardı …………………………………………….4. 60 IV.4.1.3 IEEE 488 Standardı …………………………………………………….2 Ara Yüzün Mekanik Karakteristikleri …………………………… III.1 Dreamweaver …………………………………………………………….1 Çalışma Metotları ……………………………………………………… III.6.5 Seri Ara Yüz Dönüştürücüleri …….1 İşletim Sistemleri …………………………………………………..1.4 DAĞITILMIŞ VE BAĞIMSIZ GÜNLÜKÇÜLER İLE KONTROLÖRLER … III.1.1.1.3.. b. compactPCI ve PXI Yolu …………………………………….4.3.4.1. EISA Yolu …………………………………………………………. III. 60 IV.5 Veri Toplama Yazılımı ………………………………………………….1. TEZ ÇALIŞMALARI …………………………………………….………………… a.3. III.3. Mikrokanal Yolu …………………………………………………….3 SERİ VERİ HABERLEŞMESİ …………………………………………………… 45 III.3.2 VERİ TOPLAMA VE KONTROL KONFİGÜRASYONU …………………… III.3 Doğrudan Hafıza Erişiminin Çalışması (DMA) ………………… III. III.2 KULLANILAN PPROGRAMLARIN SEÇİM KRİTERLERİ …………………. 34 35 36 36 36 37 39 40 40 40 40 41 42 46 47 47 48 50 51 52 53 53 54 56 56 57 58 58 III. III. III. d.3 Karşılıklı Değişim Devrelerinin Fonksiyonel Tanımı …………. III.………………………………………………… III.6 Ana Sistem …………….2 Authorware ……………………………………………………………….3.1.1 ARAŞTIRMA YÖNTEMİ ………………………………………………………… 60 IV.

3 Firework …………………………………………………………………… 63 IV..3.7.1 LabVIEW ………………………………………………………………… IV.. 64 IV.8 LABVIEW WEB SİTESİ ÖRNEK SAYFALARI …………………………….7.7 OLUŞTURULAN LABVIEW UZAKTAN ÖĞRENME WEB SİTESİ BÖLÜMLERİ ………………………………………………………………………….5. TARTIŞMA VE DEĞERLENDİRMELER ………………….2 Kurslar ………………………………………………………………….7.4 Canlandırmalar …………………………………………………………… 69 IV.6 Swishmax ………………………………………………………………… 64 IV. 63 IV.. EK A – SÖZLÜK ……………………………………………………… EK B – SİTEDEN ÖRNEK SAYFALAR ……………………………..5..6 Yardım …………………………………………………………………… IV.7.4 Bağlantılar ……………………………………………………………… IV..3. a.1 Ders İçerikleri …………………………………………………….7.5 Flash ……………………………………………………………………….2. IV.5.3 Hedef Obje İşaretleme …………………………………………………… 68 IV.7.4 Freehand ………………………………………………………………….2 Değerlendirmeler ………………………………………………. v 88 91 93 96 97 115 120 121 .5.6 YAPILAN ÇALIŞMALAR ………………………………………………………. 70 IV.5 Metin Girişi ………………………………………………………………. BÖLÜM VI. 67 IV.2.7.. 71 IV. Kısa Cevap ………………………………………………………… c.IV..7.9 ÖRNEK UYGULAMA SANAL ENSTRÜMAN ……………………………… 72 72 74 77 78 79 79 79 80 81 82 82 84 84 86 BÖLÜM V..1 Sürükle Bırak ……………………………………………………………… 65 IV. EKLER ………………………………………………………………………. IV.2 Hedef Alan Seçimi ………………………………………………………. Çoktan Seçmeli …………………………………………………… b. IV. IV.5 KULLANILAN ETKİLEŞİM ÇEŞİTLERİ VE ÖRNEK UYGULAMALAR …… 65 IV. ÖZGEÇMİŞ …………………………………………………………………. SONUÇLAR ………………………………………………….4 ARAŞTIRMA ARAÇLARI ……………………………………………………… 65 IV. Doğru Yanlış ……………………………………………………….3 Projeler …………………………………………………………………..7.3.. IV.5. EK C – UZAKTAN EĞİTİM CD’Sİ …………………………………. KAYNAKLAR ………………………………………………………………. IV.3.7 İletişim …………………………………………………………………… IV.. IV.5 İndirme ………………………………………………………………….

Eğitim kurumlarındaki yer sıkıntısı. LabVIEW programı. ülkemizde son yıllarda daha fazla kullanılır olmuştur. işlenmesi ve izlenmesine pratik çözümler sunan bir bilgisayar programlama dilidir. Bunun sonucunda LabVIEW programını kullanan kişi sayısına olan talep artmaya başlamıştır. aşırı nüfus artışı. toplumda eğitim kurumuna devam etmeden eğitim alma gereksinimindeki artış. LabVIEW. Programın İngilizce vi .ÖZET Bu çalışma. LabVIEW bilgisayar programı ile veri toplama konularını İnternet üzerinden e-öğrenim olarak adım adım öğretmeyi amaçlamaktadır. Diğer yandan endüstrideki otomasyon sistemlerinde veri toplama. uzaktan öğrenmenin oluşmasındaki sebeplerden bir kaçıdır. LabVIEW programı üzerinde oluşturulan Sanal Enstrümanlar (VIs). verileri işleyerek istenen çıkışları sağlar. LabVIEW endüstriyel ölçme sistemlerinde bulunan sensör ve transdüserlerden alınan verileri. Birçok ülkede yıllardır bu alanda kullanılan LabVIEW programı. veri işleme ve veri izleme tekniklerine olan ilgi. Dünyada yaygın olarak kullanılan LabVIEW programı da verilerin toplanması. işlenmesi ve kontrolünü kolaylaştırmaktadır. Sadece eğitim kurumları değil. Son yıllarda eğitim alanındaki gelişmeler uzaktan öğrenme çevresinde oluşmaktadır. bilgisayara girmek için kullanılan ADC kartları ve programdan elde edilecek çıktıları otomasyon sistemine gönderen DAC kartları ile birlikte kullanılmaktadır. proseslerin izlenmesi ve kontrolü açısından her geçen gün artmaktadır. kullanım kolaylığı ve esnekliği ile endüstriyel problemlere çözümler üretmek için kullanılan bir yazılımdır. bilgisayar yardımıyla özellikle verilerin ölçülmesi. şirketler de personel eğitiminde ekonomiyi ön planda tutarak ve zaman kaybını engellemek için uzaktan öğrenimi tercih etmektedirler.

metin girişi. Böylece hem e-öğretim alanında bir katkı sağlanmakta. bu programın öğrenilmesini ve yaygınlaşmasını zorlaştırmaktadır. hakkında Türkçe kaynağın yok sayılabilecek seviyede olması. kısa cevap. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır. hem de LabVIEW’ın yaygın şekilde kullanımı desteklenmektedir. Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır.olması. Aralık. Tezde geliştirilen LUES LabVIEW Uzaktan Eğitim Sitesinde eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt oluşturulmuştur. canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır. Değerlendirmeler. 2005 Yüksel GÜNER vii . programın Türkçe uzaktan eğitimini yapan bir site ile bireylerin eğitimi amaçlanmıştır. Derslerde sürükle bırak. Yapılan bu çalışmada.

Virtual Instruments on LabVIEW program supply designed outputs by processing data.ABSTRACT Preparing of Data Acquisition. LabVIEW program make measuring. LabVIEW is used with DAC cards which sends outputs from program to automation system and ACD cards which used for loading data from sensor and transducers in the industrial measurement systems. data processing and data monitoring in the industrial automation systems has been increasing day by day point of controlling and following processes. Data Processing and Data Monitoring as E-Learning with LabVIEW Program In this study. Because of being the language of program is viii . In the world LabVIEW program is also common. So. the aim is to teach data acquisition subjects with LabVIEW program of computer using internet step by step. The matter of difficulty in the educational places. LabVIEW program which has been used in many areas in many countries has been used in our country recently. Not only education instutiations but also companies prefer remote education to prevent wasting time and bring economy forward plan in staff education. data processing and following. The interest in the technologies of data acquisition. it is a language of scheduling computer which supplies practical solutions in the following. processing and controlling easier by the help of computer. the demand of people who uses LabVIEW program has started to increase. developments in the educational area have been formed in the environment of remote education. Recently. in society the increase in the need of having an education without joining any education instuition is a few of the reasons of remote education existence. execessive increase of population. LabVIEW was made to produced solutions for industrial problems with easy-using flexibility.

animation and select of target area was benefited. true-false were planed from different form. December.English and laching of about it. text introduction. Thus. In this project. About 750 presentations in 83 sections were constituted for education models in LUES in thesis. interactions of drag and drop. 19 exam sections were constituted to aim for evaluation and 169 questions were prepared. Evaluations what is short answer. multiple choice. nearly non existent make this program harder in common and learnable. it was aimed to educate the people the help of providing distant education in Turkish. In lessons. 2005 Yüksel GÜNER ix . either it was contributed to e – educational area or supported in using LabVIEW in common.

Sadece birkaç kaynakta bir bölüm olarak yer verilmiştir. Değerlendirmeler. Oluşturulan site Türkçe olup. dilimize çevrilmiş herhangi bir kaynağa ülkemizde rastlanmamıştır. Derslerde sürükle bırak. metin girişi. LabVIEW programını öğretmeye başlamışlar ve LabVIEW donanımları ile oluşturulmuş laboratuvarlar kurmuşlardır. LabVIEW programı İngilizce yardım desteği vermektedir ve kullanılabilecek tüm komutlar da İngilizce olarak hazırlanmıştır. Programı öğrenmek isteyenlerin. aynı zamanda İngilizce bilmesi. işlerini kolaylaştıracaktır. Bu çalışma ile program için National Instruments firmasının oluşturduğu kaynaklar Türkçeleştirilmiş ve ders notları olarak kullanılmıştır. Veri İşleme ve Veri İzlemenin E-öğrenme Olarak Hazırlanması Günümüzde LabVIEW programının veri izlemede yaygın şekilde kullanılması. Firmanın web sitesinden sunduğu yardım hizmetlerinin tamamına yakını İngilizcedir. Bu çalışma ile ülkemizde ilk defa LabVIEW programının anlaşılır bir şekilde öğretilmesi x . Buna bağlı olarak bazı üniversiteler. Sitede oluşturulan eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt geliştirilmiştir. Sadece LabVIEW programı üzerine yazılmış olan Türkçe bir kaynak olarak bu site literatürde önemli bir açığı kapatmaktadır. kısa cevap. Günümüze kadar tamamen LabVIEW programını öğretmeyi amaçlayan. bu programı iyi şekilde bilen teknik personeli meslektaşlarına göre bilgili kılmaktadır.YENİLİK BEYANI LabVIEW Programı ile Veri Toplama. Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır. canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır.

Koray TUNÇALP Danışman Yüksel GÜNER Öğrenci xi . Site üzerinden kullanıcı.amaçlanmıştır. Aralık. asenkron olarak kendi istediği zaman ve mekânda dersleri görebilecek ve değerlendirilebilecektir. 2005 Doç. Dr.

SEMBOL VE BİRİMLER LİSTESİ A + / b/s * dB # = Hz kHz Km MHz m mA rms s S/s & V % : amper : artı : bölü : byte/saniye : çarpı : desibel : diyez : eksi : eşittir : hertz : Kilohertz : Kilometre : Megahertz : metre : Miliamper : root-mean-square : saniye : samples/saniye : tire : ve : volt : yüzde Mbps : Mega bit per second xii .

KISALTMALAR LİSTESİ

ABD A/D ADC ADL AICC AR-GE ASCII BBC BDÖ BIOS CBT CMI COM CPU CSS D/A DAC DAQ DCE DLL DMA DOS DTE E3TAM EIA EISA FIFO GPIB

Amerika Birleşik Devletleri Analog / Dijital Analog Dijital Konvertör Advanced Disributed Learning Aviation Industry Computer-Based Trainİng Comrnitee Araştırma Geliştirme Karşılıklı Bilgi Değişimi İçin Standart Amerikan Kodu British Broadcasting Corporation Bilgisayar Destekli Öğretim Basic input/output system Computer-Based Training Computer Managed Instructıon Component Object Model Central Processing Unit Cascading Style Sheets Dijital / Analog Dijital Analog Konvertör Data Acquisiton Veri Haberleşme Cihazı Dinamik Bağlantı Kütüphanesi Doğrudan Hafıza Erişimi Disk Operating System Veri Terminal Cihazı Endüstriyel ve Bilimsel Test Teknolojileri Tasarımı Elektronik Endüstrileri Birliği Genişletilmiş Endüstri Standart Mimarisi İlk Giren İlk Çıkar General Purpose Interface Bus

xiii

GUI HTML IBM IC IDE IEEE I/O IRQ ISA LabVIEW LMS LTSC MATLAB MCA MS ODTÜ ÖYS PC PCI PCMCIA PDF PHP PIC PLC PVC PXI RAM RF RTD SCORM SCXI S/H STP TCP/IP TTL TV UTP

Grafiksel Kullanıcı Ara Yüzü HyperText Markup Language International Business Machines Entegre Devre Integrated Drive Electronics Institue for Electrical and Electronic Giriş / Çıkış Interrupt Rrequest Endüstri Standart Mimarisi (Industry Standard Architecture) Laboratuary Virtual Instrumention Engineering Workbench Learning Management Systems Learning Technology Standards Committee MatrixLaboratory Mikrokanal Mimari Yolu Microsoft Ortadoğu Teknik Üniversitesi Öğrenci Yönetim Sistemi Personel Computer Peripheral Component Interconnect Personal Computer Memory Card International Association Portable Document Format Personal Home Page Peripheral Interface Controller Programlanabilir Lojik Kontrolör Polivinilklorid PCI eXtensions for Instrumentation Read Acces Memory Radyo Frekansı Direnç Sıcaklık Dedektörleri Shareable Content Object Reference Model Signal Conditioning eXtensions for Instrumentation Örnekleme ve Tutma Koruyuculu Bükmeli Çift Kablo Transmission Control Programme / Internet Protokol Transistor-Transistor Logic Televizyon Koruyucusuz Bükmeli Çift Kablo

xiv

UZEM VXI XML

Uzaktan Eğitim Merkezi VMEbus eXtensions for Instrumentation eXtensible Markup Language

VI (Virtual Instruments) Sanal Enstrüman

xv

MATLAB Programından Bir Görünüş Şekil 2.3.11 DMA Şekil 3.5 Çeşitli Sayısal Verici Modüllerin Kull.22 Bağımsız Bir Günlükçü/Kontrolörün Hafıza Kartı İle Programlanması Şekil 3.19 20 mA.8 Tipik Sayısal I/O Kartı Blok Diyagramı Şekil 3.7 Bir Dalga Biçimi Üretim D/A Kartının Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3.4 Karta Monte Edilen Modüler Sinyal Şartlandırma Şekil 3.1.16 Bir Bilgisayarla (DTE) bağımsız bir kontrolörün (DCE) Şekil 3. Eş Zamanlı E-Öğretim Şekil 3.23 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi 8 9 11 14 25 26 30 31 31 32 34 35 35 38 39 42 43 44 46 47 51 52 53 54 54 57 59 xvi .4.14 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi Şekil 3.ŞEKİL LİSTESİ SAYFA NO Şekil 2.2.13 Dağıtılmış I/O – Sinyal Verici Modülleri Şekil 3.6 Tipik Bir A/D Kartının Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3. Dağıtılmış I/O Sayısal Şartlandırma Şekil 3.12 PCI Yapısı Şekil 3.17 Bir EIA-232 Karşılıklı Veri Değişiminin Örnek Çalışması Şekil 3. Cadence PSpice Programının Bilgisayarda Görünüşü Şekil 2.3 Takmalı DAQ Kartı Sinyal Şartlandırma Şekil 3.10 IRQ Şekil 3. E-öğrenmede Eğitmen İle Öğrenciler Şekil 2.1 PC Tabanlı Veri Toplama Sisteminin Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3. Akım Döngüsü Ara Yüzü Şekil 3.15 Tipik Bir Seri Eş Zamanlı Veri Mesajının Biçimi Şekil 3.9 Bir Sayacın Basitleştirilmiş Modeli Şekil 3.18 RS-485 Çok Düşüşlü Şebekeler Şekil 3.20 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Blok Diyagramı Şekil 3.21 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Sinyal Akış Diyagramı Şekil 3.2 Gürültünün Kaynağı ile Alıcı Arasındaki Gürültü Kuplajı Şekil 3.

LUES Eğitim Sitesinde LabVIEW Sayfaları Şekil 4.6. Authorware Programı İle Sürükle . “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 8. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 4. Bul Penceresi Şekil 4.12 Çoktan Seçmeli Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4.Şekil 4.7. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 7.28. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 2.11. Sayfası Şekil 4. Authorware Programında Hedef Alan Seçimi Akış Çizgisi Şekil 4.30.9. Sayfası Şekil 4.29. LUES Eğitim Sitesinde Kurslar Sayfaları Şekil 4.3. Derslerde Kullanılan Butonlar Şekil 4. Sayfası Şekil 4. Sayfası Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 9.25.24. Doğru Yanlış Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 6. Menü Penceresi Şekil 4. Hedef Obje İşaretleme Etkileşimi Şekil 4. Metin Girişi Etkileşimi Şekil 4.5.2.22. Sayfası Şekil 4.14.1. Sürükle – Bırak Etkileşimine Ait Akış Çizgisi Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 1. Sayfası Şekil 4. Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Blok Diyagramı Şekil 4.16.31.27. Sözlük Penceresi Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 5. Sayfası Şekil 4.8 LUES Site Haritası Şekil 4.4. Sayfası Şekil 4.18.21. Hedef Alan Seçimi Etkileşimi Şekil 4. Örnek Bir Canlandırma Uygulaması Şekil 4.26. Kısa Cevap Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4.17. Sayfası Şekil 4.15 LUES’te Bulunan Projeler Şekil 4.19. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 10. Sayfası Şekil 4.13.23.10 Kurslar Alt Haritası Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 3.20. Yardım Penceresi Şekil 4.32.Bırak Etkileşimi Şekil 4. Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Ön Paneli 66 67 67 68 69 70 71 73 74 75 76 78 79 80 81 82 82 83 83 84 115 115 116 116 117 117 118 118 119 119 86 87 xvii .

EIA-232 için yaygın DB-9 ve DB-25 pim tahsisleri Tablo 3.TABLO LİSTESİ SAYFA NO Tablo 3. Alan Yolu Karşılaştırma Tablosu 41 48 55 xviii .1.3. PC Yolu Sisteminin Gelişim Çizelgesi Tablo 3.2.

yazılım kullanılarak istenilen test ve ölçüm enstrümanına çevrilebilmektedir. Bunu yaparken kullanılacak fonksiyonlarını. çoğunlukla osiloskop. Tüm bu sakıncaları ortadan kaldırmak için. Ortaya çıkarılan enstrüman gerçek bir enstrümanın tüm işlevlerini hatta daha fazlasını yerine getirmektedir. ölçme alanı ve enstrüman renkleri tamamen kullanıcı tarafından belirlenir. C ve PASCAL gibi dillerle yapılabilecek hemen hemen her türlü bilimsel uygulamaya yatkındır. Bu yüzden değişikliklerin yapılması ekonomik olmamaktadır. LabVIEW programı. sinyal analizörü vb. Bu yeni kavram Sanal Enstrüman (VI Virtual Instrument) olarak tanımlanır. birleştirerek Programcı. LabVIEW. Ancak cihazların herhangi bir ihtiyaca göre değiştirilmesi gerektiğinde. C ve PASCAL gibi yazı tabanlı programlama dilleri kullanılarak uzun bir sürede oluşturulabilecek uygulamalar. oluşturur. enstrümanları kullanılarak yapılmaktadır. [1] 1 . LabVIEW ile çok daha kısa sürede tamamlanabilmektedir. üretici firmaya bağlı kalmak ve donanımsal farklılıklar gibi birçok sorunla karşılaşılmaktadır. Bu şekilde bilgisayar. günümüzde bilgisayar tabanlı ölçme sistemleri ortaya çıkmaktadır.BÖLÜM I. GİRİŞ VE AMAÇ I. LabVIEW bazı kısıtlamalar dışında. mühendislik ve bilim çevrelerine yönelik veri toplama ve işlemeye yoğunlaşmış uygulamasını. Ürün aynı zamanda bir bilgisayar programı olduğu için ihtiyaca göre değişiklik yapılması çok daha kolay olmaktadır. fonksiyonlara grafikleri LabVIEW’ın kullandığı dil G dili olarak anılmaktadır.1 GİRİŞ Endüstride test veya ölçümler. grafik olarak programlanabilen karşılık gelen bir platformdur. bilgisayar tabanlı test ve ölçümde yeni bir kavram ortaya çıkarmıştır.

internet ortamında web tabanlı eğitim sistemleri hızla gelişmeye başlamıştır. Veri toplama sistemleri. doğru – yanlış ve kısa cevap gibi değerlendirmeler yapılarak. işlenmesi. 2 . LabVIEW gibi programlar bu tür sanal ders malzemeleri arasında en çok tercih edilenleridir. çeşitli işaretlerin ölçülmesi. Sakarya Üniversitesi gibi farklı üniversitelerde yapılan çalışmalar. bireyin öğrenim süreci tamamlanacaktır. [1] Veri toplama. Bilgi Üniversitesi. teknolojik gelişmelerden azami ölçüde yararlanarak. ODTÜ Enformatik Enstitüsü.2 AMAÇ Bu tez çalışmasında LabVIEW programını öğretmek ve LabVIEW ile veri işlemek amacıyla uzaktan öğretim yapan bir internet sitesi oluşturulmuştur. [3] Bilginin katlanarak arttığı ve bilgiye erişimin kolaylaştığı bu yüzyılda. Mikroişlemciler vb. gelişen teknolojilere ve yaşam biçimine uyum sağlamaları için yaşam boyunca eğitim almalarını kaçınılmaz kılmaktadır. Ayrıca bir e-öğrenim uygulaması olacağı için. [3] I. öğretim sürecini daha çekici bir hale getirmek amaçlanmıştır. Kontrol. eğitimin rolü oldukça artmıştır. [2] Günümüzde eğitim yeniden şekillenmektedir. Ülkemizde yapılan çalışmalar da bu süreçte önemli atılımlar şeklinde olmuştur. Açık Öğretim Lisesi bilişim teknolojilerini kullanarak programlarını. kişi LabVIEW programı hakkında gerekli bilgileri yeterli seviyede öğrenmiş olmalıdır. PLC. Eğitim teknolojileri ve internet bir araya gelince. insanların. MathCAD. bu yeni uzaktan eğitim modeline uyarlamaktadır. Uygulamadaki dersler tamamlandığında.) artık sanal ortamda. ölçme yaparken uygulanan en önemli adımlardır. internet üzerinden dersler ve programlar sunmaktadır. internet destekli eğitim için verilecek örneklerden bazılarıdır. Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi. Mathematica. işleme ve izleme. bilgisayar başında işlenmekte hatta ders içerikleri simülatörler yardımıyla öğrencilere verilmekte ve öğrencinin kendi kendine tecrübe etmesi sağlanmaktadır. Tüm bu uygulamalar oluşturulurken. MatLAB. birey öğrenme hızını da ayarlama şansına sahip olacaktır. Bu da doğal olarak. Konuların sonlarında çoktan seçmeli. yüz-yüze eğitim modelinin yanında. iletilmesi ve kaydedilmesi için günümüzde yaygınlaşarak kullanılmaktadır. olabilecek en ideal eğitim yöntemleri kullanılmıştır. Bu adımları en az hata ile en istenen şekilde yapabilmek için ölçme yapan kişiler azami çaba sarf etmektedir. bilginin doğru olarak kazanımı için.Günümüzde birçok teknik mühendislik dersleri (Matematik. Bu sitede gerekli etkileşimler kullanılarak. Sayısal Tasarım.

hakkında Türkçe kaynağın yok sayılabilecek seviyede olması bu programın öğrenilmesini ve ülkemizde yaygınlaşmasını zorlaştırmaktadır. 3 . Programın Türkçe uzaktan eğitimini yapan bir site ile bireylerin eğitimi amaçlanmıştır.LabVIEW programının İngilizce olması.

BÖLÜM II.

MESLEKİ TEKNİK EĞİTİMDE E-ÖĞRENME

II.1 MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM
Bir ülkenin ekonomik olarak gelişme sağlayabilmesi için; üretim yapan işletmeler, fabrikalar, atölyeler, mesleki ve teknik eğitim kurumları oldukça önemli bir yere sahiptir. Mesleki eğitim kurumları bu üretime destek vermek ve üretim sektörlerine mesleğinde yetenekli teknik eleman yetiştirmek amacı ile kurulmuşlardır. Uygulama ile birlikte yürütülmesi gereken mesleki ve teknik eğitim, üretim yapan işletmelerin önem verdiği bir konudur. Çünkü işletmeler her zaman için kaliteli teknik elemana gereksinim duyarlar. Mesleki teknik eğitim kurumlarının daha iyi bir eğitim verebilmesi amacı ile işletmelerin maddi ve manevi katkıları olmaktadır. Orta ve yüksek öğrenim seviyesindeki mesleki teknik eğitim kurumları, daima fabrika, atölye gibi işletmelere yardımcı olmalı ve çeşitli konularda yol gösterici olmalıdır. Eğitim kurumları yol gösterici olmasının yanı sıra kaliteli bir eğitim vermelidir. Bunun sonucu olarak mezun olan teknik eleman adayları iş hayatına en iyi şekilde uyum sağlayabilecek, mesleki teknik eğitim amacına ulaşmış olacaktır. Eğitim kurumlarının kaliteli eğitim verebilmesi için, mesleki tecrübeler ile dolu iş hayatının eğitim kurumları ile birlikte iç içe olması şarttır. Ayrıca eğitim kurumları teknolojideki son yenilikleri takip etmeli ve olası değişikliklere çok kısa bir sürede uyum sağlamalı, dünya üzerindeki diğer mesleki eğitim kurumları ile de iletişim içinde olmalı ve karşılıklı fikir alışverişinde bulunarak ortak projeler geliştirmelidir. Mezun ettiği teknik elemanları takip ederek çalışmaları hakkında geri dönüşüm sağlamalıdır. Böylece mezunlar kendilerini geliştirme şansı bulurlar. Mesleki teknik eğitim kurumlarına daha yüksek bütçeler sağlanmalı, eleman ve donanım olarak

4

hiçbir eksiği bulunmamalıdır. Böylece öğrencilerin iş hayatında görebileceği tüm alet, makine, takım araç ve gereçlerini eğitimleri esnasında kullanabilmesi sağlanır.

II.1.1 Mesleki Teknik Eğitimin Amacı
Meslekî teknik eğitim ile bireyleri ilgi, istek ve yetenekleri doğrultusunda bilgi, beceri, tutum, davranış ve iş alışkanlıklarının kazandırılması, iş ve hizmet alanlarında gereksinim duyulan nitelikli insan gücünün yetiştirilmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda; sürekli eğitimle meslekî bilgi ve becerilerinin güncelleştirilmesi ve uygulanan programlarla girişimcilik bilincinin kazandırılması ve meslekî eğitim almış olanların alanlarında istihdamlarının sağlanması amaçlanmıştır. İstihdam edilenlerin, uluslararası standartlar ve performanslara göre geliştirme ve uyum kurslarıyla eğitim düzeylerinin yükseltilmesi, meslekî teknik eğitim sürecinde teknolojinin etkin ve verimli kullanılarak eğitimin çağdaş, bilimsel ölçütlerde ve yüksek nitelikte sunulması da diğer amaçlar olarak sıralanabilir.

II.1.2 Mesleki Teknik Eğitim Modelleri
Mesleki teknik eğitim genellikle, klasik eğitim metotlarının uygulandığı eğitim kurumlarında yürütülmektedir. Ülkemizde Meslek Liseleri ile başlayan süreç, Meslek Yüksek Okulları, Teknik Eğitim Fakülteleri ve Mühendislik Fakülteleri ile devam etmektedir. Mesleki teknik eğitim şirketlerin ve akademik eğitim kurumlarının daha çok tercih ettiği uzaktan eğitim metotlarıyla da yapılabilmektedir.

II.1.2.1 Klasik Mesleki Teknik Eğitim
Uygulamanın mutlak şekilde gerekli olduğu mesleki teknik eğitim klasik eğitim tarzı benimsendiğinde, eğitim kurumlarında eğitim veren kişi ile eğitimi alacak kişinin aynı zamanda, aynı mekânda bir araya gelerek, aynı fiziksel şartlarda bir amaç doğrultusunda eğitim sürecini yaşamaları anlamına gelir. Başlangıç olarak gerekli teorik bilgiler, eğitmen tarafından anlatılarak birey bilgilendirilir. Daha sonra yapılacak uygulama ile ilgili işlem basamakları anlatılmalıdır. Gerekli yeteneklerin kazandırılması amacı ile uygulamaya geçilerek, bireyin gerekli araç ve gereçleri kullanması sağlanır. Bu sırada eğitmen, eğitim alan ve uygulama yapan bireyi takip ederek, olası hataların ve iş kazalarının önüne geçer. Örneğin, bir kişiye lehim yapmayı öğretmeden önce, gerekli teorik bilgi olarak lehimin yapısından, lehimin kaç derecede eriyeceğinden, havya çeşitlerinden, lehimleme çeşitlerinden, iyi bir lehimleme işleminin nasıl olacağından teorik olarak bahsedilir. Lehimleme esnasında olabilecek iş kazalarından ve iş güvenliğinden

5

bahsedilir. Yapılacak işlemler, adım adım anlatılır ve açıklanır. Hatta eğitmen bu sırada örnek bir lehimleme ile iyi bir lehimlemenin nasıl olması gerektiğini bireylere gösterir. Birey aldığı teorik bilgiler ile lehimleme yapabilecek kadar donatılmıştır. Bireye kendisinin uygulama yapması için belli bir zaman verilerek, bildiklerini pratik olarak kullanması sağlanır. Bu sırada eğitmen tarafından gözlemlenerek, iş kazalarından ve olası lehimleme hatalarından kaçınılmalıdır.

II.1.2.2 Mesleki Teknik Eğitimde Uzaktan Eğitim
Günümüzde mesleki teknik eğitim alanlarında uzaktan eğitim üniversiteler ve özel sektörde bulunan işletmeler tarafından tercih edilmeye başlanmıştır. Mesleki eğitim veren kurumların yer sıkıntısı çekmesi, klasik eğitime göre daha ekonomik olması ve bireyin istediği hızda eğitim alması sebeplerden bir kaçıdır. Mesleki Teknik Eğitimin teorik bilgilerin verildiği ilk kısımlarında uzaktan öğretim metotları rahatlıkla kullanılmaktadır. Internet üzerinden verilmesi ve daha görsel temalarla işlenmesi bakımından, eğitimi daha eğlenceli kılmaktadır. Bireyleri daha katılımcı şekilde eğitmek için etkileşimlerin kullanılması, uzaktan eğitimi klasik eğitimden ayıran en önemli noktadır. Etkileşim kullanıcıyı pasif dinleyici olmaktan çıkararak, doğrudan yapılan etkinliğin aktif bir parçası haline getirir. Uygulama aşamasına geçildiğinde bireyin eğitimine devam etmesi için en çok tercih edilen yöntem klasik eğitim metotlarıdır. Çünkü bireyin eğitimini aldığı donanımlara elle dokunması, onları görmesi, incelemesi çok etkili olmaktadır. Ancak, uzaktan eğitimin uygulamalarında gerçekten gerekli işlem yapılıyormuş gibi, eğitimin devamını sağlayan canlandırmalar kullanılabilir. Ancak canlandırmada gösterilen hiçbir deney veya işlem, laboratuvar veya atölyede yapılan gerçek uygulamanın önüne geçemez. Sadece aynı bir çizgi film seyreder gibi simülasyonlar ile bireye deney uygulaması seyrettirilebilir. Tabii ki böylece bireyin deney esnasında kazanacağı beceriler, yetenekler eksik kalmış olacaktır.

II.1.2.3 Teknik Alanlarda Uzaktan Eğitimin Klasik Eğitime Göre Avantajları ve Dezavantajları
Teknik alanlarda eğitimin diğer bilimlerdeki eğitime göre farklılıkları

bulunmaktadır. Belli bir alt yapı gerektiren, uygulamaya dayalı bir eğitim olması şarttır. Dolayısıyla eğitilecek kişinin bir ön eğitimden geçmesi şarttır. Klasik teknik eğitimde birey okulda teorik derslerde yetiştirildikten sonra, atölye ve laboratuvar gibi uygulamalı dersler ve stajlar ile gerçek iş hayatına hazırlanmaktadır. Uygulamalı bir eğitim, ekonomik zorluklar getirmektedir. Eğitim kurumunda her uygulamayı

6

devre tasarımı yapmaya. Ancak teknik bir eleman olacak bireyin gerçek araçlar ile deneyi yapıp sonucunu görmesi daha hazır hale gelmesini sağlayacaktır. Bilgisayar yardımıyla. Orta ve yüksek dereceli mesleki eğitim kurumlarında bu türdeki programların öğretilmesi söz konusudur.1. Teknik eğitimin ön hazırlığı uzaktan.3 Elektrik . yanlış bağlantıdan dolayı devrenin çalışmayıp zaman kaybına neden olması.3. [4] Electronics Workbench ile fiziki elemanlar olmadan devre tasarımı yapılabilir. devre bağlantıları bilgisayarda yapılır. Çalışıp çalışmadığı bilgisayarda kontrol edilir. [4] Tasarım sırasında. Başka bir ifadeyle sanal laboratuvardır. II. [4] 7 . bu aşamaların uygulama olmayan kısımlarında eklenebilir. devrenin sıfırdan monte edilmesi gibi zorluklar Electronics Workbench programıyla ortadan kaldırılmıştır.Elektronik Mesleki Teknik Eğitiminde Kullanılan Bilgisayar Programları Elektrik ve elektronik mesleki eğitiminde kullanılan bilgisayar programları son yıllarda giderek artmaktadır. Bazı e-öğrenme modellerinde yapılması gereken deneyler benzetilerek sanal ortamda uygulanmaktadır. [4] Electronics Workbench‘in kelime anlamı: Elektronik Çalışma Masasıdır. Aşağıdaki bölümde bu türdeki bilgisayar programlarının önemli olanları tanıtılmıştır. Teknik eğitime uzaktan eğitim. malzeme veya test cihazlarının olmamasından dolayı devrenin kurulamaması. Gerekli test ve ölçümler yapılır. II. Aynı zamanda özel sektörde çalışacak teknik elemanların mesleği ile ilgili bilgisayar programlarını öğrenmeleri bir zorunluluk haline gelmiştir. Devrenin nasıl çalıştığı bilgisayarda görüldükten sonra istenildiği takdirde fiziki olarak devre hayata geçirilir. Electronics Workbench programı da bu programlardan sadece birisidir.yapabilmek büyük bir başarıdır. Bu programda. analiz etmeye ve üzerinde ölçüm yapmaya olanak verir. ancak uygulama gerektiren bölümler klasik yöntemle atölye veya laboratuvarlarda gerçekleştirilmelidir.1 Electronics Workbench Bilgisayar ile elektrik ve elektronik devrelerin analizini veya tasarımını yapmak daha sonra da bu devreleri gerçek devre elemanları kullanmadan çalıştırmak olasıdır.1. malzemelerin yanması. Bilgisayar ile elektrik ve elektronik devreleri analiz etmenin çeşitli yararları bulunmaktadır.

• Simülasyon özelliklerini çok kolay ayarlayabilme. • Sinyal oluşturmak için Stimulus Editor’ü kullanma.1. • Dijital kapılar için yayılma gecikme modellemeleri. 1985 tarihinde oluşturulan Cadence PSpice simülatörü. Cadence PSpice Programının Bilgisayarda Görünüşü Cadence PSpice başlıca özellikleri şunlardır : • Cadence Pspice ile yüksek-frekans sistemlerinden.2 Cadence PSPICE Cadence PSpice. Fourier ve sıcaklık analizleri.1. [5] Şekil 2. 8 . • Crossproping ile güç ölçümleri. • Eleman karakteristiği için Model Editor’ü kullanma. bugüne kadar en son çıkan işletim sistemi ve donanımları destekleyen teknoloji portföyünü genişleterek sürekli geliştirilmektedir. düşük-güç IC tasarımlarına kadar tüm gerçek analog. Genel amaçlı devre programı olan Cadence PSpice elektrik ve elektronik devrelerin simülasyonu ve hesaplamaları için kullanılmaktadır.II. • Tasarımlarınıza ait yeni kütüphaneler oluşturma veya mevcut kütüphaneleri kullanabilme. • Ölçüm ve Performans analizleri.3. dijital simülasyonları gerçekleştirebilme. • Analog davranış modellemeleri. • Gürültü. analog ve dijital elemanların birlikte bulunduğu devrelerin davranışlarını modelleyen bir simülasyon programıdır.

• Dijital netler üzerindeki yük depolanması, • Analog veya dijital analiz sonuçlarını aynı pencere içinde aynı koordinat

sistemlerinde gözlemleyebilme.

II.1.3.3 QuickField
Özellikle motor, transformatör gibi elektrik makinelerinin tasarımı amaçlı kullanılan QuickField ve benzeri programlar sanayide büyük bir yere sahiptir. [6] QuickField sonlu elemanlar yöntemine göre çalışan etkileşimli bir analiz programı olup; elektrostatik, elektromanyetik, gerilme vb. gibi analizlerde dahil olmak üzere aşağıdaki analizleri yapabilme özelliğine sahip bir programdır. [6] • • • • • • Doğrusal ve doğrusal olmayan manyetik analiz, Zaman harmonikli elektromanyetik analiz, Elektrostatik analiz, Akım dağılım analizi, Doğrusal ve doğrusal olmayan ısı transferi ve yayılım analizi, Doğrusal gerilme analizi.

II.1.3.4 MATLAB

Şekil 2.2. MATLAB Programından Bir Görünüş

MATLAB (MatrixLaboratory) açılımından da belli olduğu gibi bir matris laboratuvarı anlamına gelir. MATLAB programı, ilk olarak 1985 yılında C.B. Moler tarafından geliştirilmiş olup, teknik hesaplamalar ve matematiksel problemlerin çözümü ve analizi için tasarlanmış bir yazılım geliştirme aracıdır. MATLAB, bir zamanlar mühendisliğin olmazsa olmaz Fortran programlama diline alternatif olarak yazılmıştır. Artık C programlama diliyle yazılmış olan MATLAB, mühendislerin vazgeçilmez bir programıdır. [5] MATLAB programı aşağıdaki işlemleri yapmak için kullanılabilir: • Matematiksel Ölçüm ve Hesaplamalar,

9

• • • • • • • • • •

Algoritma Geliştirme, Veri Elde Etme, Görüntü İşleme, Sayısal İşaret İşleme, Süzgeç Tasarımı, Dalgacıklar, Yapay Sinir Ağları, Veritabanı, Optimizasyon, Modelleme ve Simülasyon.

Bu opsiyonlar ile MATLAB'da kusursuz tasarımlar yapılabilir. Ayrıca MATLAB'ı vazgeçilmez yapan durumlardan en önemlileri Toolbox 'lar ve Simulink’tir. [5]

II.1.3.5 LabVIEW
Test, ölçüm, veri oluşturma, işleme ve izlenmesinde kullanılan LabVIEW, içeriğinde bulunan otomasyon ve ölçme devre elemanları fonksiyonlarının ekranda birbirlerine bağlanması şeklinde kullanılır. Geleneksel programlama dillerindeki komut veya değişkenlerin satırlarca yazılması yerine, yapılmak istenen işlem için kullanılabilir sanal enstrümanların (VI) blok diyagrama yerleştirilip, veriyi iletecek bağlantılar oldukça kolay bir şekilde yapılmaktadır. Çünkü LabVIEW programı esnek, güçlü, kullanımı rahat ve öğrenilmesi kolay olan bir bilgisayar programıdır. LabVIEW iki kısımdan oluşur: Ön Panel ve Blok Diyagram. Ön panel kullanıcı ara yüzüdür. LabVIEW ile oluşturulacak uygulamayı kullanacak olan operatörün sisteme değerler girmesine ve çıkışları görmesine yardımcı olur. Blok diyagram ise esas işlemlerin yapıldığı yerdir. Ön panelde kullanıcı bir taraftan kontrolü sağlarken, diğer taraftan blok diyagramda sanal enstrümanlar çalışmaktadır. Ayrıca NI firmasının geliştirdiği donanım ile gerçek sistemlere hükmedebilmektedir. [7,8] LabVIEW, üretkenliği arttırarak geliştirmeye harcanan zamanı azaltmakta, bilgisayar ve enstrümantasyon donanımına yapılan parasal yatırımı korumaktadır. Ayrıca, kendi çözümlerini geliştirebilmeleri için daha geniş kullanıcı kitlesini yetkilendirmektedir. Daha karmaşık geliştirme araçlarına gerek kalmadan bütün işlemleri tamamlayabilme esnekliğine sahiptir. Eklenen güçlü araçlar ile karmaşık geliştirme işlemlerini basitleştirir. Ölçme yapılan her yerde, veri izleme istenen her yerde LabVIEW kullanılabilir. Endüstride otomotiv sektöründen enerji sektörüne, uzay çalışmalarından su altı çalışmalarına, elektrik ve elektronik teknolojisine kadar

10

birçok alanda çözümler sunarken her sektörden birçok firma araştırma ve geliştirme çalışmaları ile üretimlerinde programdan faydalanmaktadır. [7,8]

II.2 UZAKTAN ÖĞRENME VE E-ÖĞRENME II.2.1 Tanımlar
Son yıllarda bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler, özellikle internetin ortaya çıkması ve çok yaygınlaşması, bilgiye erişimi çok kolay ve hızlı hale getirmiştir. Her konuda ve inanılmaz hacimdeki bilgiye artık kolaylıkla ulaşmak mümkündür. Dünyanın her yerindeki olay, gelişme, icatlardan anında haberdar olunmaktadır. Her alanda yer alan baş döndürücü hızlı gelişmeler insanların okulda öğrendikleri bilgilerle kalmalarına olanak tanımamaktadır. Birey, her an her yerde sürekli bir öğrenme süreci içindedir. Bir yerde bilgisayar teknolojisinin sağladığı bu bilgi patlaması ve paralelindeki sürekli öğrenme zorunluluğuna yeni bilgi teknolojileri yardımcı olmaktadır. Okul yaşamından sonra da çeşitli konuları öğrenmek isteyen insanlar, 1950’lerde mektup ve radyo aracılığıyla öğrenmelerine devam edebilirken, şimdi bilgisayarın ve iletişim ağlarının sağladığı ortamlardan yararlanarak öğrenmelerini sürdürebilmektedirler. Sürekli eğitim merkezlerinde yetişkinlerin eğitimi ön planda tutulmaktadır. Öğrenen ve öğretmenin farklı fiziksel mekanlarda bulunduğu ve mektup-radyo-tv ile başlayan uzaktan eğitim / uzaktan öğretim kavramı, son yıllarda bilişim teknolojilerinden yararlanarak gerçekleştirilmekte olup elektronik öğrenme / e-öğrenme (e-learning) adını almaya başlamıştır. [9]

Şekil 2.3. E-öğrenmede Eğitmen İle Öğrenciler

E-öğrenme’nin çeşitli kaynaklarda farklı tanımları mevcuttur. Bu tanımlardan birkaçı aşağıda belirtilmiştir [9] : Internet, intranet veya bir bilgisayar ağı bulunan platform üzerinde sunulan, web tabanlı bir eğitim sistemidir.

11

uzaktan öğrenim ya da uzakta öğrenmedir. uzaktan öğretim ve uzaktan öğretme. kitap sayfalarının doğrudan Web’e ya da CD’lere aktarımından çok daha fazla ve değişik bir çalışmayla oluşturulmak durumundadır. Web Tasarımcısı.E-öğrenme. E-öğrenmede kullanılacak içerik. 12 .2. bir ağ veya sadece bilgisayar yoluyla gerçekleşen öğrenmelerdir. internet. Daha sonra bu terim (Fernunterricht). Program Geliştirme Uzmanı.2. evde çalışma. Dersin Öğretmeni. II. içerik ve Öğrenci Yönetim Sistemi olarak sıralanabilir. mektupla eğitim. internet teknolojileri aracılığıyla öğretmen ve öğrencinin aynı ortamda ve aynı anda bulunmalarına gerek kalmadan (asenkron eğitim) gerçekleştirilen eğitim faaliyetleridir. Web üzerinden. Uzaktan eğitim kapsamındaki bu terimlerden bazıları. görsel / işitsel teyp. Öğretim materyallerinin elektronik olarak. intranet. uydu yayını. E-öğrenme. internet. Animasyon Uzmanı. yine ilk kez aynı üniversitenin yöneticisi William Lighty tarafından 1906 yılında yazılan bir yazıda kullanılmıştır. E-öğrenme. Kitap sayfalarındaki küçük punto ya da hareketsiz bir kaç resmin bilgisayar ekranına taşınmasıyla oluşturulan e-öğrenme dersleri başarısız olmaktadır. yoluyla elektronik ortamda aktarımıdır. etkileşimli TV. tümüyle anlamdaş olmayan değişik terimler içerir.3 E-öğrenmenin Temel Bileşenleri E-öğrenmenin iki temel bileşeni. dış çalışma. eğitim içeriğinin. CD-ROM vb. Alman eğitimci Otto Peters tarafından 1960 ve 1970’lerde Almanya’da tanıtılmış ve Fransa’da uzaktan eğitim kurumlarına isim (Teleenseignement) olarak uygulanmıştır.2 Uzaktan Öğrenmenin Tarihçesi İlk olarak Wisconsin Üniversitesi’nin 1892 yılı kataloğunda geçmiş olan “uzaktan eğitim” terimi (Distance Education). II. Bilgisayar Programcısı. Başarılı bir e-öğrenme uygulamasının içeriği bir ekiple hazırlanmalı ve ekipte şu uzmanlıklara sahip kişiler yer almalıdır: İçerik Uzmanı (konu alanı uzmanı). bir kurumun intraneti üzerinden ya da CD-ROM ile dağıtılmasına e-öğrenme denir. Uzaktan eğitim terimi.

öğrenmeyi yaşam boyu devam etmesi gereken bir kavram haline getirmiştir. böylelikle kalıcı öğrenmenin sağlanması.Öğrenci Yönetim Sistemi (ÖYS). CD. Eöğrenme yaşam boyu öğrenmeyi sağlayabilecek günümüzde en etkili gözüken araçtır. katılımcıların ders alma sırasındaki etkinliklerinin izlenip kaydedilip raporlama yapılmasına olanak sağlayan yazılım türüdür. Bireyin bir seferde ne kadar çalışmak istediğine karar vermesi. her alanda rekabetin artması. sertifika alabilmesi. • • • • • • • • • Eğitim maliyetlerinde azalma. sadece öğrencinin gelişim ve katılımının izlenmesini değil. Basılı malzemelerin (kitap. Uygun görsel ve işitsel tasarımlarla öğrenimin çekici hale getirilerek zevkli ve kalıcı öğrenmenin sağlanmış olması.4 E-öğrenmenin Yararları Başta teknolojik değişimlerin hızı ve karmaşıklığının artması olmak üzere. Bireyin. Çok sayıda kişinin bir eğitim yerine ulaşma. dersi isteği kadar tekrar edebilmesi. konaklama. ölçme değerlendirme yapılmasına.) anında güncellenememe dezavantajına karşılık web’teki bilginin tek kopya olması ve anında güncellenebilmesi. gerek duyulan bilgi ve becerilerin sürekli değişmesi. Bireyin kendi hızında öğrenmesi.2. farklı zamanlı veya karma eğitimde öğrencilerin ders seçimi ve derse kaydolmasına. içeriklerin sunulmasına. [9] E-öğrenme şunları sağlar: • • • Klasik sınıf eğitimine göre daha fazla kişiye ulaşma. vb. vb. ayrıca yönetim. sorularına hem öğretmenden hem de diğer öğrencilerden yanıt alabilmesini sağlar. Bireyin öğrenme sürecine etkin olarak katılması. resmi bir programa katılıp diploma. Bir iş yerinde çalışan kişinin işlerini aksatmadan bilgi ve becerisini geliştirebilmesi. Kurum ya da şirketin aynı anda pek çok eleman veya müşterisine eğitimi ulaştırabilmesi. giderlerinden tasarruf edebilme. Zamanını ve yerini kendisinin planlaması. Etkileşim. [9] II. aynı zamanda öğrencinin. 13 . internet’in çok hızlı gelişerek her tür bilgiye ulaşımda kolaylık ve hız sağlaması.

farklı mekânlardaki bireylerin. Birey eğitimdeyken. soru. Şekil 2.II. karşılıklı etkileşim içinde gerçekleştirdikleri öğrenmedir. alıştırmalara istediği zamanda ulaşabilir. II. görsel konferanslar. katılımcıların aynı zamanda değil de belli bir zaman ertelemesinden sonra iletişimine olanak veren eğitim şeklidir. Çalışma anında öğretmene ihtiyaç olmaz.2. Sanal sınıflar. aynı ortamdaymış gibi.2. anında test yapılabilir. Bu eğitim şekliyle tartışma ortamı yaratılabilir. istediği kadar süreyle çalışabilir. istediği kadar tekrar yapabilir.5 E-öğrenmenin Türleri E-öğrenmenin birbirini tamamlayan iki türü bulunmaktadır: • • Eş zamanlı (senkron) e-öğrenme Farklı zamanlı (asenkron) e-öğrenme Bu iki türün birlikte kullanıldığı bir diğer tür ise karma eğitim adını alır. [9] Bu eğitim şekliyle. öğrenci Web’te mevcut içerik.2 Farklı Zamanlı E-öğrenme (Asenkron) Farklı zamanlı e-öğrenme ise. Kişinin kendi kendine internet veya CD-ROM vasıtasıyla dersler alması farklı zamanlı e-öğrenmeye örnektir. herkes zamanını kendisine göre planlayarak ve istediği yerden dersi alabilir. soru sorup anında yanıt alınabilir. Eğitim alan birey öğretmene veya diğer katılımcılara e-posta ile soru gönderip yanıtını gecikmeli olarak alabilir. birçok öğrenciyle aynı anda iletişim kurulabilir.1 Eş Zamanlı E-öğrenme (Senkron) Eş zamanlı e-öğrenme. işitsel. Eş Zamanlı E-Öğretim II.2.4. [9] Internet’ten yapılan asenkron eğitimde.5. Öğretmen ya da 14 . etkileşimli ve canlı uydu yayınları eş zamanlı e-öğrenmeye örnek olarak verilebilir.5. öğretmen birey ile iletişim kurmaz. Aynı zamanda bütün katılımcılar birbirleriyle doğrudan iletişim kurabilirler. internet üzerinden telefon bağlantısı.

bilgisayarlar ve ağ alt yapısı kurulması gerekliliği. Kuruluşlarda yürütülmeye çalışılan her değişiklik ve yenilik.5. Kurum içi çalışma takvimi. II. [9] Bazı çevreler tarafından en ideal eğitim modeli olduğu savunulmaktadır. ödev ve sınavları öğrencilere iletilebilir.6 Uzaktan Öğrenim ile İlgili Uygulama Önerileri E-öğrenme. E-öğrenmenin neden olduğu asosyalleşmenin (öğrenmenin sürekli olarak tek başına ve ekran karşısında olması). Öğrenci sınav ve ödev sorularını yanıtlayıp öğretmene gönderilebilir. Tanıtım ve oryantasyon çalışmaları planlanmalı ve uygulanmaya başlanmalıdır. geleneksel ve uzaktan eğitimin farklı model ve araçlarının bir araya getirilerek düzenlendiği. [9] E-öğrenme modelini uygulamaya karar verenler için aşağıdaki uygulama önerileri maddeler halinde verilmiştir: • • • • • • Öncelikle e-öğrenme stratejisi oluşturulmalı ve planlama yapılmalıdır. e-öğrenmeyle ders alacak kişilere önce bilgisayar eğitimi verilmesi gerekliliği ve ÖYS yazılımlarının pahalı olması nedeniyle. öğrenmeyle ilgili iç motivasyonu yüksek olan öğrenenlere hitap ettiği unutulmamalıdır. 15 . öğrenme ve öğretme sürecine büyük bir değişiklik getirmektedir. Yetkinlikleri ve hizmet içi eğitim ihtiyaçlarını saptamak için Eğitim İhtiyaç Analizi yapılmalıdır. kişilerin az ya da çok direnciyle karşılaşmaktadır. mesajları. organizasyon ve iş akışı belirlenmelidir.2. duyuruları.3 Karma / Harmanlanmış Öğrenim (Blended Learning) Karma ya da harmanlanmış eğitim. harmanlandığı eğitimdir. fazla olabilmektedir. E-öğrenme yaklaşımının.2. Böyle projelerde başarıya ulaşmak için çok iyi bir proje yönetimi ve değişim yönetimi uygulanmalıdır. E-öğrenime dayalı kültür değişiminin kurum içinde oluşturulması planlanmalı ve uygulanmaya başlanmalıdır. Öğretmen sonuçları öğrencilere gönderebilir. [9] II. Eğitimin amaçları belirlenmelidir. [9] E-öğrenme uygulamalarının başlangıç maliyeti. her türlü teknolojinin kullanılabildiği.kurum. öğretmen ve diğer öğrencilerle yüz yüze etkileşememe ve konuşamamanın öğrenme sürecindeki olumsuz etkilerini gidermek için karma öğrenim gündeme gelmiştir.

sohbet odaları gibi etkileşimli çalışma ortamları oluşturulmalıdır. ne kadar ve ne kapsamda destek. Forum. Öğrenci. vb. kişisel gelişime kadar birçok konuda eğitim modüllerini kullanmaktadır. eğitmen. Eğer yapılacaksa yüz yüze eğitimler planlanmalıdır. 16 . II. Gerekli ekip (ders danışmanı. sınavlar. Bunun nedeni. Ayrıca İngiliz Ulusal Televizyon ve Radyo Kanalı BBC’nin İngilizceyi öğretmek amacı ile birçok dilde internet üzerinden yaptığı uzaktan eğitim de göz ardı edilmemelidir. karma. bilişim teknolojileri. Web tasarımı. sorunlar için) oluşturulmalıdır. IBM ve BBC gibi firmaların uzaktan öğrenim uygulamaları. Cisco Systems. parola. Cisco Systems. Başvuru ve kayıt esnasında. eğitim alacak personel çalışma ortamından uzaklaştığında sorun yaşanabilmesidir. yaygınlaştırmanın yapılması sağlanmalıdır. ne kadar sınıf eğitimi. • • • • • • İçerik oluşturulmalı veya temin edilmelidir: İçerik kurum içinde oluşturulabilir veya dış kaynaklardan temin edilebilir. IBM firması da birçok alanda eöğrenmeye destek veren kuruluşların arasındadır. ağ yapılandırma ve güvenlik çalışmaları. Mercedes-Benz firması ise çalışanlarının kullandığı bilgisayarlar arasında kurulu olan yerel ağ sisteminde dil eğitiminden. özellikle Java ve UNIX konularında tüm dünyada birçok kişinin eğitimine fayda sağlamaktadır.2. öğrencinin bildirilmesi gerekenler belirlenmelidir.7 Dünya’da Uzaktan Öğrenme Dünya üzerinde uzaktan öğrenme uygulamalarına günümüzde sık karşılaşılmaktadır. hangi eğitimler. teknisyen vb. vb. Birçok şirket. özellikle çok uluslu büyük firmalar personellerinin eğitimine önem vermekte ve verilecek eğitimin uzaktan eğitim olmasını tercih etmektedirler. Mercedes-Benz. kendinden neler beklendiğini ve sorumluluklarını baştan bilmeli ve öğrenmelidir. Çağrı merkezi (erişim. farklı zamanlı. • • Pilot program başlatılmalıdır. Pilot program sonunda amaçlara ulaşıldıysa.) görevlendirilmeli ve ekibe gerekli eğitimler verilmelidir.• Eğitim yöntemi belirlenmelidir: Eş zamanlı. dünya üzerinde yapılan çalışmalara güzel birer örnektir.

televizyon aracılığıyla öğretim yapan Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi tarafından başlatılmış olup devam etmektedir.2003 yılında en önemli projenin e-öğrenme olduğunu” belirtmiştir. İnternet’e dayalı uzaktan eğitim ise 1997 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi tarafından başlatılmış olup. “2002 . şu anda İnternete Dayalı Eğitim Asenkron (www. Distance Interactive Learning (www. Ankara Üniversitesi TÖMER ve Bilkent Holding Mobilsoft A. Boğaziçi Üniversitesi UZEM.8 Türkiye’de Uzaktan Öğrenme E-öğrenme Türkiye’de son yıllarda gündemde olan oldukça yeni bir konudur.II.com adresinden yayınlanan UTÖM Uzaktan Türkçe Öğrenim Merkezi sayfaları yurt dışındaki Konsolosluk Temsilcilerimize ve ülkemizde görev yapan ve Türkçe öğrenmek isteyen yabancı uyruklu çalışanlara hizmet vermektedir. sorumluluk sahibi olma gibi özellikler gerektirmesi nedeniyle bu öğrenim modelinin 17 . E-öğrenmenin Türkiye’deki kilometre taşlarından biri YÖK Üniversitelerarası İletişim ve Bilgi Teknolojilerine Dayalı Uzaktan Öğrenim Yönetmeliği’nin hazırlanması ve yayınlanması olmuştur.edu. TSP Eğitim Servis Sağlayıcısı ve E-Oryantasyon alanlarında hizmet vermektedir. İTÜ Uzaktan Eğitim Merkezi (UZEM). zamanı iyi planlama. yüzyılda varlığını sürdürebilmek için. ortaklığı ile oluşturulan ve www.metu. Süleyman Demirel Üniversitesi. Sanal-Kampus. Koç Bryce sayılabilir. Koç Holding bünyesindeki Koç Bryce firması Harmanlanmış Eğitim.idea. O zamanki Milli Eğitim Bakanı Bostancıoğlu da.tr). “Linux Sistem Yönetimi” ve “ECDL Temel Bilgisayar Okur/Yazarlığı” sayılabilir. Enocta.2.turkish-center.tr) ve Web Tabanlı Asenkron Eğitim gibi çeşitli programlarla sürmektedir.dil. [9] Mayıs 2002 Türkiye Bilişim Şurası Raporunda “Türkiye 21. “C++ ile Nesne Yönelimli Programlama Temelleri”. ODTÜ. [9] Günümüzde Türkiye’de e-öğrenme daha çok üniversiteler ve özel kuruluşlar tarafından kendi elemanlarının veya müşterilerinin eğitimi için kullanılmaktadır. [9] E-öğrenme hizmeti sunan diğer bazı üniversiteler ve kurumlar arasında Sakarya Üniversitesi. Unidersite. [9] E-öğrenmenin de içinde yer aldığı uzaktan eğitimin ülkemizdeki gelişimi şu şekildedir: Türkiye’de uzaktan eğitim ilk olarak. öğrenmeyle ilgili iç motivasyon. kendi geliştirdiği Öğrenci Yönetim Sistemi Net-Class’ı kullanmaktadır. [9] İTÜ UZEM Uzaktan Eğitim Merkezinin sunduğu eğitim ve sertifika programları arasında “C# ile .metu. İçerik Geliştirme. Uzaktan Eğitim Danışmanlığı. Yıldız Teknik Üniversitesi.Ş. milli eğitimini ciddi bir biçimde yeniden yapılandırmak zorundadır” denilmiştir.edu.NET ortamında Programlama”. E-Öğrenmenin.

eğitim uzmanı. sınırlı bir takım bilgileri ezberlemeye çalışmış ama çoğunu da unutmuş olarak mezun olmaktadırlar. kendisine kapasitesi az geldiği için elinden çıkardığı bilgisayarlardan da iyi bir projelendirme ile yararlanılabilir. bilgiyi paylaşabilen. bilimsel düşünebilen. yeni bilgi üreten bireylere sahip olabilmek çok güçtür. konu alanı uzmanı. 18 . bulan. yaratıcılıkları teşvik edilmiş bireyler olarak gelişmek yerine. Bu şekilde işleyen öğrenme-öğretme süreçleriyle çağın gerektirdiği şekilde bilgiyi araştıran. Klasik sınıf eğitiminden edilecek tasarruf ile ucuza bilgisayar temin edilmesi ve öğrenciye ucuza satılması olanaklıdır. daha önce de belirtildiği gibi. öğretmen. sonradan. ışık. ihtiyacı olan bilgiyi tespit edebilen. bilgisayar ve yabancı dil eğitimleri veren www. ulaşım gibi giderlerden tasarruf sağlayacaktır. anlamlı ve kalıcı öğrenmesini sağlayacaktır. aydınlatma. [9] Başarıya ulaşabilmek için. sınıf. öğretim üyesi sayısı aynı oranda artamadığından dersler boş geçebilmekte veya bir sınıfta çok fazla sayıda öğrenci bulunmakta ve etkili bir öğrenim yapılamamaktadır. Girenler ise.mblearning. öğrencinin motive olmasını.com sitesi kullanıcılarına hizmet vermektedir. [9] Bilgi üretebilenlerin rekabette önde olduğu ve Türkiye’nin kısaca yukarıda değinilen gerçeği göz önüne alındığında e-öğrenme Türkiye’ye büyük fırsatlar sunabilir. firmasına yapılan ve mesleki gelişim. sentezleyen. ekip çalışması yapabilen. kişisel gelişim. bu bilgiyi nerede arayacağını bilen ve bulduğu bilgileri sentezleyip yeni bilgiler üretebilen. Böyle öğrenim görmek isteyen kişinin bilgisayar ve internet bağlantısına sahip olması gerekliliği en büyük sorun gibi durmaktadır. tüm projenin iyi yönetilmesi kadar ders içeriklerinin sadece bilgisayar uzmanlarından değil. öğretim üyesi. meslek sahibi veya kalifiye eleman olmadan kalmaktadırlar. e-öğrenme ile ya da karma öğrenim ile yürütülebilir. Üniversiteye girememiş olanlarsa. malzeme. pek çok büyük şirketin. tezsiz yüksek lisans programlarının belki de tüm dersleri.ilköğretimden ziyade ortaöğretim ve üniversite düzeyi için uygun olduğu düşünülmektedir. BDÖ uzmanı ile oluşturulmuş ekipler tarafından geliştirilmesi hayati önem taşır.Ş. [9] Üniversite sayısı ne kadar artırılmaya çalışılırsa çalışılsın. Ayrıca. [9] Enocta firması tarafından Mercedes Benz Türk A. Üniversite lisans ve tezli yüksek lisans düzeylerindeki derslerin bir kısmı. Adı geçen uzmanların çalışmasıyla oluşturulacak dolayısıyla öğrenme kuramları ve öğretme ilkelerine uygun içerik. program geliştirme uzmanı. [9] Ülkemizde genç nüfus çok fazladır ve çoğu genç üniversiteye girememektedir. E-öğrenme başlangıçta yatırım gerektirse bile.

[10] Örneğin. etkin ve devamlı eğitimler geliştirebilmektir. en iyi uygulamalar ve netleştirme çabaları ile değer katar.org : Sponsorluğu Amerikan hükümeti tarafından yapılan ADL’in amacı Eöğrenmenin gelişimi ve uyarlanması için araştırmalar yürütmek ve özellikler geliştirmektir. yüksek kalitede eğitim ve öğrenim araçlarını herkesin erişimine sunabilmektir. [10] İleri Düzey Yayınlanmış Eğitim (Advanced Distributed Learning – ADL) www. SCORM tanımları IEEE.II. ADL’nin araştırmaları ve tavsiyeleri özelliklerin standartlar haline dönüştürülmesine yardımcı olur. [10] Bir E-öğrenme kılavuzu standart hale gelmeden önce tanımlar adı altında ele alınır. Ama çoğu zaman bu standartlar deneyimli bilgisayar tabanlı eğitim tasarımcıları veya alanında henüz acemi sayılan Web Tabanlı E-öğrenme içeriği geliştirenler için yol göstermektedir. Aşağıdaki örnekler bu alanda yer alan kurumları ve E-öğrenme çevresine kattıkları faydaları açıklamaktadır. CMI’nın en geniş tabanı ve Eğitim Yönetim Sistemi (Learning Management System – LMS) ile iletişim kurmanıza 19 . tutarlı bir konuma getirmelerine yardımcı olur. Bu sektörün ayakta kalmasına yardımcı olan standartlar zaman zaman karmaşık olabilir. [10] Havacılık Endüstrisi CBT Komitesi (Aviation Industry CBT Committee – AICC): 1988 yılında kurulan AICC teknoloji bazlı eğitimler geliştiren profesyonel bir takımdan oluşan bir organizasyondur. Amaçları ise tasarruf sağlayan. Bu anlayışla daha zengin ve erişilebilir içerik hazırlayıp yayınlanabilmektedir. Havacılık endüstrisi için CBT odaklı kılavuzlar geliştirmek organizasyonun temel hedefidir. Bu özelleştirmeler IEEE gibi yetkili kuruluşlar tarafından değerlendirme sürecinde incelenir.2. Dünya üzerinde en fazla kabul gören ADL yayını ADL Paylaşılan İçerik Nesnesi Referans Modeli’dir (Shareable Content Object Reference Model – SCORM). bireysel ihtiyaçlara bire bir uyan ve kullanımı kolay. ADL’nin E-öğrenme alanında ulaşmak istediği nokta. ADL var olan standartlara örnekler.9 Uzaktan Öğrenmenin Standartları E-öğrenme sektörü gün geçtikçe büyümeye devam etmektedir. CMI için AICC CMI001 kılavuzu.adlnet. Yazılım ve donanım ile ilgili bazı yayınlara sahip olsa da ADL’nin en fazla tanınmasına yardımcı olan yayını bilgisayar tabanlı bir eğitim kılavuzu olan CMI’dır. Bu şekilde tedarikçilerin ve içerik geliştirenlerin E-öğrenme tanımları tekrar kullanıma açık. AICC ve IMS tanımlarına ait unsurları bünyesinde toplar ve kolaylıkla uygulanabilecek metinlere dönüştürür.

Bu grup aynı zamanda havacılık sektörünün hem bugünü hem de geleceği için eğitimlerin geliştirilmesi doğrultusunda yoğun bir çaba harcamaktadır. E-öğrenme kaynaklarını tanımlamak var olan kaynaklar arasında arama yapmanıza. Kaynak kodu problemleri çözmek için şematik ve akış diyagramına benzeyen sezgisel bir blok diyagramı yaklaşımı kullanılır. Elektrik ve Elektronik Mühendisleri için Eğitim Teknolojisi Enstitüsü Standartları Komitesi (Institue for Electrical and Electronic Learning Technology Standards Committee . Kolay kullanılan güçlü bir grafik program geliştirme ortamıdır. eğitimler.3. XML özelleştirmesi ve En İyi Uygulamalar Kılavuzu (Best Practices Guidelines) Eöğrenme meta verilerinin sunumu için bir alt yapı hazırlar. Bu özelleştirmeler kurslar. [7.11] 20 . bilgisayar ve iletişim sistemleri konusunda teknik standartlar ve tavsiyeler geliştiren uluslararası bir organizasyondur. kullanımı rahat ve öğrenilmesi kolay olan bir programdır. güçlü. kaynak ve verileri değiş tokuş etmenize ve ayrıca bu kaynakların devamlılığının daha iyi yönetilmesine olanak sağlar. elektronik.IEEE LTSC) IEEE. LabVIEW uygulama oluşturmak için komut satırlarının yerine ikonların kullanıldığı grafiksel bir programlama dilidir.1 Tanım Test. XML tabanlı tanımların gelişimi konusunda çalışan satış ve uygulama uzmanlarından oluşmaktadır. katılımcılar ve gruplar için gerekli olan anahtar özellikleri tanımlar. farklı kaynakları tanımlayan disipline edilmiş bir yaklaşım sunar. Bu da. [10] II. LabVIEW veri tespit yöntemi olarak veri akış yöntemini kullanır. LabVIEW programı esnek. elektrik. değerlendirmeler.3 LabVIEW PROGRAMININ TANITIMI II. işleme ve takibinde kullanılan program şekillerin ekranda birbirlerine bağlanması şeklinde kullanılır. [10] IMS Küresel Konsorsiyum (IMS Global Consortium – IMS) IMS Konsorsiyumu. ölçüm. Komut satırları üzerine kurulan programlama dillerindeki bilgi tespit yöntemlerine karşın. Ayrıca çok farklı sistem ve ürünler arasında değişimi sağlayacak ortak unsurları tanıtır. veri oluşturma.yardımcı olur. IEEE tanımları şimdiden geniş çapta kabul gören uluslararası standartlar haline gelmiştir. IEEE’in içinde yer alan Eğitim Teknolojisi Standartları Komitesi (Learning Technology Standards Committee – LTSC) en iyi uygulamaları içeren tanımlar sağlamaktadır.

LabVIEW aynı 21 . VXI. RS232. Tüm araç kutuları LabVIEW'a kolayca birleşir. PC tabanlı ölçüm sistemleri için en popüler üç programlama ortamı LabVIEW. C ve C++'dır. Blok diyagram bu kodları kapsamaktadır. Ayrıca NI firmasının geliştirdiği donanım ile gerçek sistemlere hükmedebilmektedir. Ön panelde kullanıcı bir taraftan kontrolü sağlarken. diğer taraftan blok diyagramda sanal enstrümanlar çalışmaktadır. LabVIEW ile oluşturulacak uygulamayı kullanacak olan operatörün sisteme değerler girmesine ve çıkışları görmesine yardımcı olur. uygulama oluşturmak için komut satırları yerine ikonların kullanıldığı grafiksel bir programlama dilidir. Blok diyagram ise esas işlemlerin yapıldığı yerdir. Kullanıcı ara yüzü ön panel olarak isimlendirilmektedir. LabVIEW programının yazıldığı dil G olarak anılmaktadır. Kaynak kodu problemleri çözmek için şematik ve akış diyagramına benzeyen sezgisel bir blok diyagramı yaklaşımı kullanılır. Komut satırlarına dayalı programlama dillerindeki bilgi tespit yöntemlerine karşın. kalite. LabVIEW var olan standart C programlama dillerinin esnekliğini ve kapsamlı işlevselliğini sağlarken bir yandan da kullanıcılara C'ye göre 5 ile 10 kat daha fazla verimlilik sunar.2 Yapısı Program iki kısımdan oluşmaktadır: Ön panel ve blok diyagram.3. [7. LabVIEW veri tespit yöntemi olarak veri akış yöntemini kullanır. En fazla yürütme performansı elde etmek için LabVIEW 32 bit derleyici içermektedir. LabVIEW ile kendi başına çalışan programlar da oluşturabilirsiniz. Cahners Research'ın Eylül 1995'teki araştırmalarına göre kullanıcılar National Instruments'i programlamada kolaylık. yazılım güvenilirliği gibi birçok konuda başarılı gördüklerini belirtmiştir. [7] LabVIEW. [7. RS485 ve diğer veri akış sürücüleri gibi donanımlar ile haberleşme için uygun şekilde oluşturulmuştur.11] LabVIEW GPIB. Ön panel kullanıcı ara yüzüdür. Daha sonra ön panel nesnelerini kontrol etmek için fonksiyonların grafiksel karşılıklarını kullanarak kod eklenmelidir. Böylece LabVIEW sanal enstrümanları C veya C++ ile oluşan programlar kadar hızlı çalışır. Kolay kullanılan güçlü bir grafik program geliştirme ortamıdır.II.11] Genişletilmiş özel uygulamalar yapabilmek için kişisel olarak eklenebilecek yazılım araç kutularının kullanımına imkân tanımaktadır. [11] LabVIEW'da araçların ve nesnelerin ayarlanması yardımı ile bir kullanıcı ara yüzü oluşturulur. [7] Dünya çapında yapılan bağımsız araştırmalarda görülmüştür ki. Uygun şekilde düzenlendiğinde blok diyagram bir akış diyagramına benzemektedir.

test. yazılımları ve servis desteği ile National Instruments firması. 1977’den beri geliştirdiği ürünler ile ölçme ve enstrümantasyonda öncü kuruluşlardan birisi 22 . uygulamanızda kırılma noktası oluşturabilir. kendi çözümlerini geliştirebilmeleri için daha geniş kullanıcı kitlesini yetkilendirir. Daha karmaşık geliştirme araçlarına gerek kalmadan bütün işlemlerimizi tamamlayabilme esnekliğine sahiptir. Ayrıca DLL'lere benzer yapıda bölünmüş kütüphaneler ve yalnız çalışan uygulamalar da oluşturabilirsiniz. endüstriyel birçok alanda müşterilerine bekledikleri çözümleri sunmaktadır. elektrik ve elektronik birçok alanda müşterilerine çözümler sunmaktadır. [7. kontrol ve saklama uygulamaları için kapsamlı bir veri koleksiyonuna sahiptir. ölçüm ve kontrol uygulamalarınız için gerekli hızı sağlayan 32 bit derlenmiş uygulamalar oluşturabilirsiniz.3. veri tabanları. Dünya üzerinde 5 kıtada her sektörden birçok şirket AR-GE çalışmalarında ve üretimlerinde LabVIEW programından faydalanmaktadırlar. üretkenliği arttırarak geliştirmeye harcanan zamanı azaltır. Eklenen güçlü araçlar ile karmaşık geliştirme işlemlerini basitleştirir. ActiveX ve daha fazlası ile iletim sağlayabilmeniz için çok sayıda mekanizma içermektedir.3.zamanda uygulamanızı Web Server'ı kullanarak internete bağlamak için. Daha kolay gelişim göstermek için. [7] II. müşteri veri akışı. LabVIEW geleneksel program gelişme araçları içermektedir.3 Özellikleri LabVIEW. LabVIEW.11] LabVIEW kullanarak. Ayrıca eklenebilecek çok sayıda araç. uygulamanın ihtiyaç duyacağı çeşitliliği sağlayacak yetenektedir. [7.11] LabVIEW harici kod ya da DLL'ler. Çünkü LabVIEW gerçek bir 32 bit derleyicidir. bilgisayar ve enstrümantasyon donanımına yapılan parasal yatırımı korur.3. Donanımları.4 Kullanıldığı Yerler Ölçme yapılan ve veri takibi istenen her yerde program kullanılabilir. Ayrıca. Endüstride otomotiv sektöründen enerji sektörüne. [7. TCP/IP ağı ve ActiveX gibi yazılım standartlarını kullanacak şekilde tasarlanmıştır.11] II. uzay çalışmalarından su altı çalışmalarına. animasyonlar oluşturabilir veya tek adımlık programlar oluşturabilirsiniz. [7.5 LabVIEW Uygulamaları LabVIEW programı birçok sektörde dünya üzerinde kullanım alanına sahiptir. [7] LabVIEW aynı zamanda analiz.11] II.

sinyal koşullama donanımları. Daha fazla çözüm uygulamalarını National Instruments Web sitesinin “Alliance Programs” bölümünde bulabilirsiniz. görüntü işleme ve hareket kontrol donanımları. veri depolama donanımları. hızlı bir yazılım geliştirme ile problem kolaylıkla çözülmüştür. GPIB ve enstrüman kontrolü ve endüstriyel ve haberleşme donanımları gibi ürünleri müşterilerine pazarlamaktadır. Bu uygulamalar ve daha fazlasına oluşturulan sitenin “Projeler” bölümünde geniş şekilde yer verilmiştir. Birçok çözüm uygulaması geliştirmiş olan firma. Ancak. Düşük hizalama süresi ile fiber için lazer yöntemi otomasyonu geliştirmek amacı ile ön panelde kullanışlı bir menüsü olan. ölçüm ve otomasyon yazılımları. ölçüm ve analiz görevleri için LabWindows/CVI yazılımını kullanarak oluşturulan bir donanım platformu ile elektronik bir kontrol sistemi geliştirilmiştir. Bir başka uygulamada yol üstündeki motorun. fren sıcaklığı ve daha birçok veri hakkında bilgi verecek fren testleri için bir veri elde etme sistemi geliştirmek istenmiştir. test standı ve ürün gelişiminin her ikisinin birden iki takımla birlikte koordine edilmesi gerekliliği ve geniş bir takımla üretim yönetimi sorunlardan bazılarıdır. müşterilerin istedikleri enstrüman ve aşamaları yerleştirilebilen. Çeşitli klimatik koşullar ve farklı motor dönüş sistemleri altında termodinamik bir test sırası ile otomotiv hava şartlandırma sistemi simulasyonunu Turin Centro Ricerche Fiat marka araba üretiminde uygulanması amaçlanmıştır. UUT'ler ve test ihtiyaçlarının karmaşıklığı. RF uzaktan kumanda parçalarının üretim testleri için dört adet test standı geliştirmek amaçlanmıştır. yer çekimi olmayan bir NASA araştırma aracında sıcaklık verileri okumak ve analog gerilim elde etmek için ortam şartlarına dayanıklı bir bilgisayar içinde bir DAQ kart ve LabVIEW kullanılmıştır.haline gelmiştir. sinyal durum donanımı ve yolda DAQ sistem geliştirmek için bir giriş çıkış sürücüsü olan LabVIEW yazılımı ve NI donanımları kullanılmıştır. Bu amaçla sağlam bir çalışma bilgisayarı. 23 . testler üzerine yoğunlaşmış. sürücü ve test görevlisinin denemeleri sırasında durma süresi. Bir başka uygulamada ise. otomatik hassas fiber hizalama çözümü geliştirmek için bir sanal enstrüman oluşturulmuştur. Bu ürünleri kullanarak eşzamanlı hızlanan görüntü elde etme. Ayar ve veri toplama uygulamaları için ATMIO ve National Instrument SCXI kullanılarak hem de lojik kontrol. LabVIEW ve LabVIEW Test Executive kullanılarak. Bahsedilen problemler ve LabVIEW çözümleri uygulamalardan sadece birkaçıdır.

Birçok uygulamada. PC’nin gücü ve esnekliği göz ardı edilemez. Şekil 3. veri toplama ve endüstriyel kontrol ile haberleşme uygulamaları için en çok tercih edilen platform olmuştur. bir sinyal biçimine dönüştürüldüğü süreçtir.1’de gösterildiği gibi. sistem donanımından gelen sayısal kontrol sinyallerinin. Alan kablolama. veri toplama sistemi (DAQ). VERİ TOPLAMA.BÖLÜM III. özel bir veri toplama işleminin belirli şartlarının mevcut yazılım ve donanımla uyum sağlamasıdır. hareketlendirici cihazlar ya da röleler gibi kontrol cihazları tarafından kullanılmak üzere. farklı cihaz üreticilerinden çeşitli donanımlarından oluşabilir. bir bilgisayar tarafından işlenmesi. Veri toplama. III. Kontrol ise. özellikle veri toplama ve süreç kontrolü için. 24 . sadece veri elde etmek için değil ayrıca üzerinde çalışmak için tasarlanır. sayısal sinyal işleme.1 VERİ TOPLAMANIN TEMEL KAVRAMLARI PC’nin gücü ve esnekliği üzerine kurulmuş olan bir veri toplama veya kontrol sistemi. PC’nin bu uygulamalarda tercih edilmesinin sebebi. gerçek dünyadaki fiziksel büyüklüklerin. aşağıdaki gibidir: [12] • • Algılayıcılar ve transdüserler. Bu ayrı bileşenleri tam bir çalışma sistemi haline getirmek gerekir. Uygulamaların büyük bir çoğunluğunda. görüntü işleme. VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEME Son yıllarda yazılım ve donanım bakımından hızlı bir gelişim içinde bulunan kişisel bilgisayarlar (PC). bir veri toplama sisteminin temel elemanları. analiz edilmesi ve saklanması için ölçülen ve sayısal bir biçime dönüştürülen elektrik sinyallerine dönüştürüldüğü süreçtir.

Her durumda üretilen elektrik sinyalleri. Şekil 3. termistörler sıcaklığı analog sinyale dönüştürürler. Veri toplama donanımı. sinyal şartlandırma ve veri toplama donanımlarının kabul edebileceği elektrik sinyallerine dönüştürürler. III. Veri toplama yazılımı.1 PC Tabanlı Veri Toplama Sisteminin Fonksiyonel Diyagramı Toplam sistemin her bir elemanı. Akış ölçerler frekansı akışın hızına bağlı olarak değiştirir. sıcaklık. PC (işletim sistemi). ısıl çiftler. gergi ölçerler gerilme kuvvetlerini ölçerler. Transdüserler.1 Transdüser ve Algılayıcılar Transdüserler ve algılayıcılar. gerilme gibi fiziksel büyüklükleri. her türlü fiziksel ölçümü gerçekleştirebilir ve karşılık gelen bir elektrik çıkışı sağlayabilir.• • • • Sinyal şartlandırma. ölçülen fiziksel nicelikler ile orantılıdır. basınç.1. izlenmekte olan süreçten veya fiziksel büyüklüklerden veri toplanması ve doğru ölçüm için önemlidir. 25 .

[12] III. Ancak daha fazla girişime neden olmayacak şekilde azaltılır.1. Kabloların doğru topraklanması.2 Bir Gürültünün Kaynağı ile Alıcı Arasındaki Gürültü Kuplajı İletken kuplaj. Bazı durumlarda sinyal şartlandırma veya veri toplama kartı PC’den uzakta bulunabilir.2 Alan Kablolama Alan kablolama. Bir gürültü gerilimi.III. devrenin çalışmasını aşırı şekilde etkilerse girişim olarak adlandırılır. transdüser ve algılayıcılardan. Fiziksel bir niceliğin ölçüldüğü ve çok küçük sinyallerin kullanıldığı veri toplama sistemlerinde gürültü tamamen yok edilemez.2 Gürültü Kaynakları ve Tipleri Herhangi bir gürültü oluşum probleminde üç bileşenden söz edilebilir.2. bir RS-232 veya RS-485 haberleşme ara yüzü olabilir.1. Özellikle ağır endüstriyel ortamlarda bu etkilenme çok fazladır. Kapasitif kuplaj elektrik alanlarından kaynaklanır. sistemin en uzun ve dış etkilerden en çok etkilenebilecek elemanıdır. III. Bu fiziksel bağ.1 Gürültü ve Girişim Bir devrede bulunan istenmeyen sinyallere gürültü denir. Kablolar. iki veya daha fazla sinyalin ortak bir sinyal geri dönüşünü paylaştıkları zaman ortaya çıkar. gürültünün etkilerini azaltmada çok büyük öneme sahiptir. Bir gürültü kaynağı ve alıcı devre arasındaki karşılıklı ve kaçak kapasitanslarından 26 . Birçok durumda sinyallerin üzerinden geçmesi gerektiği kabloların uzunlukları ve gürültünün bu geniş devreler üzerindeki olumsuz etkileri önemlidir. sinyal düzenleme donanımına ve veri toplama kartına kadar olan fiziksel bağlantıyı temsil eder. Gürültü Kaynağı Kuplaj Kaynağı Alıcı Devre • AA Güç Kabloları • Yüksek Gerilim veya yüksek akım devreleri (motorlar) • Bilgisayar ekranı • Ortak Empedans (İletken Kuplaj) • Elektrik Alanı (Kapasitif Kuplaj) • Manyetik Alan (İndüktif Kuplaj) • Transdüser • Transdüserden sinyal şartlandırma kablosuna • Sinyal şartlandırma • Sinyal şartlandırmadan ölçüm sistem kablosuna Şekil 3.1.2. Girişim ise gürültünün istenmeyen etkisidir.

kapasitans sebebiyle oluşan 27 . 100 Mbps iletim hızına imkan sağlarlar. kapasitif kuplaj. Koruyucu topraklamasının RF akımları için bir yol sağlaması ve statik yük oluşturmalarını engellemesi de avantajlardan birisidir. Kablolar en uzun devre elemanları olduklarından. veri iletimi için en ekonomik çözümdür. [12] Bükmeli çift kablolar. Koruyuculu (STP) ve koruyucusuz (UTP) tipleri mevcuttur. Yüksek hızda veri iletiminde. [12] III.3 Gürültünün En Düşük Seviyeye İndirilmesi Kapasitif kuplaj sebebiyle oluşan gürültünün etkileri. uzunlukları boyunca her metrede yaklaşık 40 kez bükülürler. [12] Kapasitif korumada topraklama konum ve sayısı da önem taşımaktadır. Kaynağın topraklı ve sinyal yükseltecinin topraksız olduğu durumda ise. Bir koruyucunun etkili olabilmesi için iyi topraklanmalı ve iletkenin koruyucunun sonundan dışına taşan kısmı en küçük hale getirilmelidir. Manyetik alan kuplajı ise. Tellerin bükülmesiyle manyetik gürültü kuplajı azaltılabilir. Yüksek gürültülü ortamlarda ise. indüktans ve kapasitans kablonun uzunluğu boyunca dağılmıştır. koruyucular sadece bir noktadan topraklanmalıdır. koruyuculu bakır veya optik fiber kablolar kullanılabilir. Kapasitif koruma oluşmuş gürültü akımlarının geçmesi için başka bir yan yol sağlayarak çalışır. Bu sebepten dolayı. Elektromanyetik ve elektrostatik indüksiyonun etkisini azaltmak için. Bir toprak ekran veya koruyucu da. giriş koruyucu kaynak ortak terminaline bağlanmalıdır. Düşük hızda veri iletiminde. birbirlerinden elektriksel olarak ayrılmalıdır.1. Direnç. Ayrıca aynı kabloda bulunan damarların ekranları.dış gürültünün iletilmesidir. Böylece gürültü akımları. hat akımına ve iletken direncine bağlıdır. yüksek frekanslı kablolar olan eşeksenli. Sinyal gerilim düşümü sinyalin frekansına. doğru tipte kablo kullanılmalıdır. sinyal devrelerinde taşınmaz. Bir kablodan en iyi performansı elde etmek için. önemli toprak akımlarının akmasına neden olacaktır. Bir devrenin her iki ucundaki sinyal hatlarının topraklanması.2. sinyal kaynağı ile ölçme sistemi arasındaki iletkenlerde oluşmaktadır. düşük frekanslı olan bükmeli çift kablolar kullanılmalıdır. 300 metreye kadar olan haberleşmelerde. Ekran devamlılığı sağlanmalıdır. optik fiber kablolar tercih edilmelidir. eğer her hangi bir sorumluluk bulunmuyorsa. sinyal taşıyan iletkenin etrafına yerleştirilecek silindirik bir metal koruyucunun kullanılmasıyla azaltılabilir. yükselteç ortak terminaline bağlanmalıdır. Kaynağın topraksız ve sinyal yükseltecinin topraklı olduğu durumda. bir gürültü kaynağındaki değişen akımlar tarafından oluşturulan zamanla değişen manyetik alanların. giriş koruyucu. alıcı devrelerin akım döngüleriyle bağ kurduğu mekanizmadır.

İki iletkeni ayıran yalıtım maddesi. geçirilen ve filtrelenen frekanslar arasında çok keskin bir geçiş sağlamalıdır. [12] Eşeksenli kablolar. alınanların ortalaması alınarak filtreleme yapılmış olur.1 Filtreleme Filtreleme. Pahalıdırlar ancak uzun mesafelerde yüksek frekanslı analog sinyalleri taşımakta rahatlıkla kullanılabilirler. Akıllı sinyal şartlandırma modüllerinde bulunan A/D dönüştürücüleri. Etkin filtreler. 10 Mbps veri hızına izin vermektedir. III. istenen tek ölçüm için. Sinyal şartlandırmada yapılan işlemler şunlardır. istenen sinyali elde etmek için gerekenden daha fazla ölçüm alınarak.3. Bu yöntemde. Transdüserler tarafından üretilen elektrik sinyallerinin çoğunlukla. Uygulanabilir filtrelerde bu mümkün değildir ve genelde belirli bir frekans aralığının dışındaki istenmeyen tüm genlik bileşenleri elenmez. bir DAQ kartının veya bir ölçme sisteminin istenen sinyali doğru bir biçimde elde edebilmesinden önce. [12] 28 . Analog filtreler en ekonomik filtreleme yöntemi olarak iki çeşittir: Sadece pasif bileşenleri kullanan pasif filtreler ve işlemsel yükselteçleri kullanan etkin filtreler mevcuttur. veri toplama kartı tarafından kabul edilebilmesi için analog dijital (AD) dönüştürücüler kullanılır. Kaplayıcı silindir iletken bir malzemeden yapılmıştır ve esnek olması amacıyla örgülüdür. Aynı eksendeki kaplayıcı bir silindir içinden geçen merkezi bir silindirden oluşur.3 Sinyal Şartlandırma Birçok transdüser sinyali. III. elektrik şebeke paraziti gibi periyodik gürültü sinyallerini sayısal olarak filtrelemede kullanılır.1. yazılım yolu ile ortalama alınması. daha çok tercih edilirler. İdeal olarak filtreler.gürültüyü azaltmak için etrafına yerleştirilir ve PVC kılıf ile kaplanarak mekanik koruma sağlanır. Alternatif olarak. daha keskin bir azalma ve daha iyi bir kararlılık sağladıklarından. yükseltilmeden ve A/D dönüştürücüye sunulmadan önce istenmeyen gürültüyü sinyal ölçümlerinden çıkarır. belirli frekans aralığının dışında bulunan frekanslardaki tüm veriyi elemeli. Bu tipteki kabloların sonlandırmaları gürültü azaltmak amacıyla önem taşımaktadır. kablo kapasitansını ve sinyalin yayılma hızını etkiler. girişteki gürültünün ortalamasını almak (filtrelemek) için önemli bir rol oynar. şartlandırılmalıdır.1.

Ancak. ideal bir filtrenin uygulanabilir (ideal olmayan) bir filtreden ayırt edilmesini sağlar. düşük seviye gerilim sinyalleri. Yüksek-geçiren kesici veya düşük geçiren kesici frekans olabilir ve genelde elde edilen kazancın bileşiminin 3 dB altına düştüğü frekans olarak tanımlanır. veri toplama kartlarından uzak konumlara yerleştirildiklerinde ve sinyal ölçümlerinin elektriksel olarak gürültülü bir ortamdan iletildiği durumlarda. Bu. Azalma frekansı genelde logaritmik bir ölçüde. Bu karakteristik. III. [12] 29 . akort edilen bir filtrenin uyarlanabilir bir karakteristiğidir ve filtrenin doruk frekansındaki kazancını ve doruk frekansının her iki tarafından birindeki iletim karakteristiğinin azalmasını belirler. tipik olarak. Ancak bir kere tamamlandıktan sonra.3.2 Yükseltme Yükseltme işlemi şartlandırma cihazı tarafından gerçekleştirilirken.3 Doğrusallaştırma Isıl çiftler gibi transdüserlerin çıkış sinyalleri. bu görev akıllı sinyal şartlandırma donanımı tarafından gerçekleştirilir. sinyal şartlandırma cihazının belirli bir transdüser tipi için programlanmasını gerektirir. dB cinsinden ölçülür. doğrusal olmayan ilişkinin tahmin edilebilir ve tekrar edilebilir olduğu durumda. ADC’nin en büyük giriş aralığına eşit olacak şekilde giriş sinyali yükseltilerek elde edilir.1. belirli bir giriş aralığında ölçülmekte olan fiziksel büyüklükler ile doğrusal olmayan bir ilişki gösterirler. En yüksek çözünürlük. iki önemli fonksiyonu yerine getirir: Sinyal ölçümünün çözünürlüğünü arttırır ve ayrıca sinyal /gürültü oranını yükseltir. [12] Transdüserler. giriş gerilimi salınımının en büyük değeri. gürültüden etkilenmeden yükseltilirler. ana sisteme geri döndürülen veya ölçüm sürecinin bir kısmı olarak saklanan ölçümler.3. ölçülmekte olan fiziksel büyüklükler ile doğrudan ilişkilidir. • Azalma Frekansı: Büyüklüğün frekansa karşı olan grafiğinin kesici frekans bölgesindeki eğimidir. Sinyal çözünürlüğünü arttırmak mV mertebesindeki çok küçük bir gerilim değerini V mertebesine yükseltmek anlamına gelir. III. Veri toplama yazılımı bu sinyallerin doğrusallaştırılmasını gerçekleştirir.Filtrelerin ortak özellikleri: • Kesici Frekans: Filtrenin etkin olduğu geçiş frekansıdır.1. • “Q” Kalite Faktörü: Bu değişken.

transdüser tipine göre çeşitlilik gösterirler. küçük veri toplama sistemlerinde tercih edilmektedir. a. Bu şekilde olan kartlar. modülarite ve kullanım kolaylığı bakımından farklılıklar göstermektedir. opto-ayırma. En çok kullanılan devre ayırma metotları.3. elektrostatik deşarj. manyetik ve kapasitif ayırma ise daha çok analog sinyaller için kullanılırlar. ayrıca bazı transdüserler için uyarım sağlar. Piyasada kullanılan temel çeşitler aşağıda açıklanmıştır. III. [12] Şekil 3.3. Ayrıca medikal uygulamalarda ayırma. Örneğin germe ölçme aleti (gergi ölçer). Birde iç toprak döngülerinin veya ortak mod gerilimlerinin ölçülen sinyalin doğruluğunu etkilemediğinden emin olmaktır. Sinyal gerilimden frekansa çevrilerek fiziksel bağlantısı olmayan bir transformatör ya da kondansatör üzerinden geçirilerek tekrar gerilime dönüştürülür. bir sinyali kaynağından ölçüm cihazına galvanik veya fiziksel bağlantı olmaksızın geçirir.1. pahalı bilgisayar cihazları ve DAQ kartları.6 Sinyal Şartlandırma Sınıfları Birçok farklı firmanın ürettiği sinyal şartlandırma cihazları.1. [12] III. performans. Ayırma sayesinde cihaz operatörleri. potansiyel olarak tehlikeli gerilim veya akım sinyallerinin insan vücuduna bağlanan algılayıcılara ya da transdüserlere ulaşmasını engeller. termistörler ve RTD’ler.III.1.3 Takmalı DAQ Kartı Sinyal Şartlandırma 30 . dış gerilim veya akım uyarım sinyalleri gerektirir.5 Uyarım Sinyal şartlandırma ürünleri. şimşek veya yüksek gerilim gibi tehlikeli durumlardan korunmuş olurlar. maliyet.3. Bu kartlar genelde ana sisteme yakın bulunan sınırlı sayıda transdüsere sahip. Opto-ayırma sayısal sinyaller.4 Ayırma Ayrıma sahip bir sinyal şartlandırıcı. Takmalı Kart Sinyal Şartlandırma: Veri toplama kartları üzerinde hazır bulunan sinyal şartlandırma sistemleri en çok kullanılan çeşitlerden birisidir. manyetik ve kapasitif ayırmadır.

Şekil 3. giriş portundan şartlandırılmamış sinyali alarak çıkışa aktarır.b. [12] Şekil 3. Bu sebepten dolayı iki telli vericiler olarak adlandırılırlar. Şartlandırılmış analog sinyal. algılayıcılardan alınan sinyali şartlandırırlar. Doğrudan Bağlantı Modüller – İki Telli Vericiler: Bu tipteki sinyal şartlandırıcılar. ana sistemden uzağa yerleştirilerek. ısıl çiftler ve gergi ölçer gibi algılayıcılardan alınan çok küçük sinyallerin işlenmeden ana sisteme aktarılması hatalı ölçümlere sebep olmaktadır. sistem genelinde elde edilen sinyallerin kalitesini yükseltmektedir. Bu sistemin maliyetini arttırırken. Dağıtılmış I/O – Sayısal Vericiler: Algılayıcılar genellikle ana sistemden yüzlerce metre uzakta montaj edilirler. Bu gibi durumlarda dağıtılmış I/O. Her transdüser için tek bir modül gerekmektedir.5 Çeşitli Sayısal Verici Modüllerin Kullanıldığı Dağıtılmış I/O Sayısal Şartlandırma 31 . Gürültülü ortamlarda. ana sistemdeki veri toplama kartına iki hat üzerinden gerilim olarak aktarılır veya karta giren standart bir akım döngü sinyaline (4-20 mA) dönüştürülür. Kullanılan her algılayıcı için bir modül kullanılmaktadır.4 Karta Monte Edilen Modüler Sinyal Şartlandırma c.

Piyasada veri toplamanın yanı sıra veri kontrolünü de gerçekleştiren kartlar.4 Veri Toplama Donanımı Bir veri toplama kartı. saklanması ve analiz edilmesi için bir bilgisayara iletir. analog giriş gerilim sinyallerini sayısal biçime dönüştürür ve ölçme amacıyla analog giriş devrelerini. AD dönüştürücüleri kullanarak bir sistemden ölçülen veriyi işlenmesi.III. kontrol edilebilen akıllı günlükçüler (logger) ve kontrolörlerdir. III. görüntülenmesi. [12] Şekil 3.1 A/D Kartları Analog giriş (A/D) kartları.1. [12] Veri toplama kartları birçok firma tarafından çeşitli şekillerde üretilmektedir.6 Tipik Bir A/D Kartının Fonksiyonel Diyagramı 32 . DAQ donanımının bir diğer şekli ise. geliştirme ve deney ortamlarında kullanılırlar. Doğrudan bilgisayarın büyütme veri yoluna takılan veri kartları. analog çıkış devrelerini. dış sinyal kaynaklarından gelen analog gerilimleri ana sistem tarafından anlaşılabilecek olan sayısal biçime dönüştürür.4. Bunun tersi olarak bilgisayarda işlenmiş sinyalleri dijital analog (DA) dönüştürücüleri kullanarak bir sistemi kontrol edebilir. sayaç/zamanlama devrelerini ve sayısal I/O ara yüzlerini kapsar. RS-232 ile izlenebilen. sayısal biçime dönüşümü. Bu tipte olan DAQ’lar daha çok araştırma. DAQ donanımının en çok kullanılan şeklidir.1. bilgisayardan bağımsız şekilde veri depolayan.

Bir A/D kartı üzerinde giriş çoklayıcı. örnekleme ve tutma devresi. Kontrol girişine bir tutma komutu uygulandığında. dâhili anahtarı kapatır. dolayısıyla maliyet düşer. zamanlama sistemi ve büyütme yolu ara yüzü gibi bölümler bulunmaktadır. konfigürasyon bilgisinin ve diğer komutların gönderilmesi için kullanılan kontrol devrelerini ve sinyallerini sağlar. çoklu girişlerin örneklemesini gerçekleştirir. Çoklayıcı. Böylece. Bu bölüm. FIFO tamponu. Bu moda tutma kondansatörü. zamana bağlı olarak ölçülebilen fiziksel parametreleri temsil eder. giriş sinyali yükselteci. Böylece her bir kanal için örnekleme ve A/D dönüştürücü montajına gerek kalmaz. Gerçek dünyadaki sinyaller. tutma kondansatörü giriş sinyal değerini korur. Yüksek hızlı A/D kartlarının bir karakteristiği. bu amaçla analog bir giriş sinyalini ölçer ve sayısal bir çıkış biçimine dönüştürür. Örnekleme modundayken. 33 . A/D dönüştürücü. Bu sinyallerin bilgisayar tarafından yorumlanabilmesi için sayısal sinyallere dönüştürülmeleri gerekir. [12] Bir örnekleme ve tutma devresi (S/H). Veri toplama kartları üzerinde genellikle yüksek performanslı yükselteçler tercih edilir. bu kanalıda örnekler diğerine geçer ve bu şekilde devam eder. sinyalin yükseltilmiş aralığının A/D dönüştürücünün giriş aralığı ile eşleşmesi gerektiğinden. Analog bir girişin sinyalinin ölçülmesinde en yüksek çözünürlüğü elde etmek için. yükselte devresine ihtiyaç duyulmaktadır. Yol ara yüzü. bir şarj depolama kondansatöründen ve anahtarlama devrelerini kontrol eden ve sırasıyla girişi çıkış ile birleştiren bir kontrol girişinden oluşur. analog girişlerden bir tanesini. [12] A/D kartlarda çoklu analog bilginin doğru ve verimli bir sayısal veriye dönüştürülmesi için zamanlama devresine ihtiyaç duyulur. A/D dönüştürücü bir kanalı örnekler diğerine geçer. karttan PC’nin hafızasına veri iletmek ve karta. kontrol girişine uygulanan bir örnekleme komutu. Bunlar 16 bayttan 64 kbayta kadar aralıktaki büyüklüklerde olabilir. yerleşik hafızanın veya bir FIFO (ilk giren ilk çıkar) tamponu veya tampon çifti biçimindeki I/O’nun eklenmesidir. zamana bağlı olarak çoklanan bir sistem üzerinde. A/D dönüştürücüler. girişte uygulanan gerilim seviyesine kadar şarj olur. çıkış ile girişin bağlantısı kesilerek. analog bir sinyal çıkışı ve çıkış tamponundan. çıkışına anahtarlayan bölümdür. analog bir sinyal girişi ve giriş tamponundan. çıkışın girişi izlemesi sağlanmış olur. Saat devresi 400 kHz ile 10 MHz arasında yerleşik osilatör devresi ile veya harici kullanıcı tarafından sağlanan bir sinyal ile oluşturulabilir.

4. [12] Şekil 3. 0 V ile 0. güç hattı sinyalleri ve kontrol sinyalleri üretiminde kullanılmaktadır. bir sistemi kontrol etmek veya uyarım vermek için kullanılan çıkış cihazları tarafından kullanılması amacı ile analog sinyallere çevirir. gürültü. Bu kartlar. FIFO tamponu.1. Bu bileşenlerin her biri. tamponu. ses sinyalleri. Dalga biçimi üretme devresi. doğruluğunun ve esnekliğinin belirlenmesinde önemli bir rol oynar.5 V arasındaysa bu sinyal TTL uyumlu olarak tanımlanır. [12] Herhangi bir DAQ kartının sayısal I/O ara yüzü. III. tipik olarak 2 ile 16 arasında çıkış kanalına sahiptir ve her birinin kendi D/A dönüştürücüsü ve gerekli olduğu durumlarda çıkış tamponu / yükselteci bulunmaktadır. analog dalga biçimlerinin yüksek hızlarda üretiminde. çıkış yükseltici. D/A kartının analog dalga biçimlerini üretebildiği hızın. 34 .2 V ile 5. Tipik olarak sayısal ara yüz. Bu devre.III.7 Bir Dalga Biçimi Üretim D/A Kartının Fonksiyonel Diyagramı Analog çıkış D/A kartları.3 Sayısal I/O Kartları Sayısal I/O ara yüzleri. D/A dönüştürücü.8 V arasındaysa ve mantıksal yüksek seviyesi 2. kartın TTL uyumlu sinyallerin giriş veya çıkışına imkân veren IC’lerden oluşan bileşenidir. dalga biçimi üretim kartları ve analog çıkış kartları olarak iki çeşittir.2 D/A Kartları D/A kartları ana sistemden gelen sayısal sinyalleri. yaygın olarak endüstriyel süreçlerin izlenmesini ve kontrolünü sağlamak ve laboratuvarda deney yapmak ve paralel sayısal I/O yetenekleri olan veri günlükçüleri ve yazıcılar gibi çevre cihazlarıyla haberleşmek üzere PC temelli DAQ sistemlerinde kullanılır. Bir sinyalin mantıksal düşük seviyesi.4. zamanlama sistemi ve genişleme yolu ara yüzünden oluşmaktadır.1.

1. Şekil 3.4 Sayaç / Zamanlayıcı I/O Kartları Sayaç/zamanlama devreleri. Çıkış Kaynak n-bit Sayma Yazmacı Geçit Şekil 3.yuvalara gruplanan sayısal I/O hatlarının sayısıdır. bu uygulamaların tümü. kaynak ve geçit/kapı girişi. [12] Şekil 3. bir vuruş ve sürekli saatli çıkışlar ve karmaşık doluluk oranlı dalga biçimlerinin üretilmesi gibi birçok uygulama için kullanılmaktadır.9’da gösterildiği gibi. sayısal darbe zamanlaması.8 Tipik Sayısal I/O Kartı Blok Diyagramı III.9 Bir Sayacın Basitleştirilmiş Modeli 35 . tek bir çıkış ve dahili bir n-bit sayaç yazmacından oluşur. sayısal olay sayma işlemi. Her bir yuva genelde 4 veya 8 hattan oluşur.4.

interaktif bir panel. ekran ve yazıcı ile olan haberleşmeleri yönetir. bir veri günlükçüsü. Yüksek hızda veri toplamada PCI kartlar.1 İşletim Sistemleri Bir işletim sistemi. disk erişim süresi. [13] III. Uygulama yazılımı. Herhangi bir sistem donanımını programlamak için üç farklı yazılım şekli kullanılabilir: • • Veri toplama kartının yazmaçlarını doğrudan programlamak. Bunların birbirlerine göre avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır. uygulama yazılımı ile belirli bir sistemin donanımı arasında bir ara yüz kurulmasını sağlar. Windows ve UNIX’tir.1. PC’nin standart ISA veya EISA yollarından daha avantajlıdır. işlenme ve saklanma hızını büyük ölçüde etkiler. Bu uygulama yazılımı PC’de bir işletim sistemi altında çalışır. disk kapasitesi ve veri iletim tipleri. PC üzerinde veri toplama. [12] III.5 Veri Toplama Yazılımı Veri toplama kartları yazılım olmadan çalıştırılamazlar.1. • Kullanıma LabVIEW) hazır uygulama yazılımından faydalanmak. [13] 36 . komutları işlemek ve program çalışmasını kontrol etmek için kullanılan yazılımdır.6. Günümüzde en popüler işletim sistemleri DOS. Kullanılan PC’de kurulu olan işletim sistemi de performansı etkileyen etmenlerden birisidir. İşletim sistemi. Windows gibi çok görevli işletim sistemleri daha iyi sonuçlar vermektedir. Ayrıca PC’nin mikroişlemci hızı. belirli bir uygulama için verinin sürekli ve doğru bir şekilde elde edilme. veri işleme ve veri izleme yapılabilmesi için yazılım ile birlikte kullanılması şarttır. bir haberleşme işleyici veya tüm bunların bir bileşimi olabilir. DOS gibi tek görevli işletim sistemi kullanılabileceği gibi. bilgisayarın kaynaklarını yönetmek. bir giriş çıkış programı.1. PC’nin veri toplamadaki hızını etkiler.Sayaç.6 Ana Sistem Bir veri toplama sisteminde kullanılan PC. her geçiş oluştuğunda dahili sayaç yazmacını arttırarak kaynak girişindeki giriş sinyal geçişlerini sayan ve TTL uyumlu sinyallere tepki veren ve bu sinyalleri çıkışta veren sayısal bir cihazdır. Genellikle donanım ile verilen ve belirli görevlerle ilgili bir yazılım uygulaması geliştirmek için düşük seviye sürücü yazılımından yararlanmak. İşletim sistemleri. disk sürücüsü. (Örneğin III.

tek ve homojen olan bir ara yüzün. her biri sistem içinde belli bir göreve sahip olan çeşitli ana bileşenlerden oluşur. Windows’un aynı anda birçok uygulamayı çalıştırma kabiliyeti (çok görevlilik) ve uygulamalar arasında bilgi iletmesi. güçlü. insanlar ile bilgisayarlar arasındaki haberleşmeyi sağlamak amacıyla oluşturulan sembolik bir ara yüzdür.6. çok kullanıcılı ve çok görevli bir işletim sistemidir.DOS. [13] UNIX işletim sistemi. Büyütme kartlarının PC’nin hafızasına bilgi ilettiği mekanizmalardır. Bu felsefe. CPU’nun dikkat etmesini gerektiren I/O cihazları tarafından elektriksel olarak üretilir. UNIX dosya sistemi. DOS’tan farklı olarak. ağaç benzeri bir yapıya sahiptir. Çok görevlilik.2 Kesmelerin Çalışması Kesmeler. DOS’un hem çok görevliliğini hem de grafiksel ara yüzünü oluşturan ilavesidir. Bir kesme. Windows. uygulama programları için avantaj sağlamaktadır. CPU’nun bir programı çalıştırmasına ve sabit bir dikkat gerektirmeden bu gibi I/O cihazlarına gerektiği gibi hizmet sağlamasına imkân verir. Bir PC’de ortaya çıkabilecek üç kesme grubu vardır. İşlemcinin istisnai durumları. sadece ortaya çıktıklarında ilgilenebileceği bir mekanizmadır. bir bilgisayarın CPU’sunun. yeterli gerçek hafızaya ve hızlı bir diske sahip bilgisayarların hepsinde çalıştırılabilir. UNIX’te tüm donanım ve yazılım nesneleri dosya olarak değerlendirilir ve dosya gibi çalışırlar. 37 . DOS çekirdeği (kernel) ve komut işlemcisidir. Yazılım kesmeleri ise yazılımlar tarafından üretilirler ve 256 farklı yazılım kesme çeşidi mevcuttur. büyütme yolu çevrimi değildir. Her bir uygulama kullanıcının uygulamalar arasında geçiş yapmasını sağlayan kendi pencerelerine sahiptir. kullanıcı tarafından girilen komutları sistemin iç sözdizimi için talimatlara çevirir. UNIX kabuk yazılımı. Grafiksel kullanıcı ara yüzü (GUI).1. dosyaların sıralı şekilde yerleştirildiği. işletim sisteminin birçok uygulama programını aynı anda çalıştırabilme yeteneğidir. tuşa basma ve COM porta gelen karakterler gibi önemli olaylarla. Ancak CPU kartındaki bir çevrimdir. Bu. En önemli üç bileşeni. Donanım kesmeleri. DOS-BIOS. [13] III. UNIX. yazılımda kural dışı bir işlem gerçekleştirildiğinde üretilir. bir program ve çevre cihazları arasındaki tüm haberleşmeyi yönettiği anlamına gelir.

38 . I/O cihazlarından gelen kesme taleplerini kabul eden. CPU’yu kesme hizmet yordamına yönlendirmek için sıralı bir olay dizisi oluşur. • I/O cihaz donanımı. Maskelenemeyen kesmeler. [12] I/O cihazı bir kesme talebi bildirdiğinde. • Kesme kontrolörü. kendi IRQx hattını 1 konumuna getirerek bir kesme talep eder. birden fazla kesme için PC’nin kesme yapısına öncelik verme metodu olmalıdır. Daha sonra kesme kontrolörü CPU’ya o anda sadece bir kesme talebi olduğu. Bu sinyal I/O cihazındaki kesme talep kilidi tarafından kilitlenir ve talep resetlenene veya CPU tarafından tanınana kadar kilitli kalır.10 IRQ Donanım kesmeleri maskelenebilen ve maskelenemeyen kesmeler olarak ikiye ayrılır. CPU’ya sistem RAM parite hataları veya güç düşüşü gibi önemli durumları bildirir. gelen veya bekleyen diğer talepler ile birlikte öncelik sırasına sokar. Olay dizisi şu şekilde sıralanır. daha düşük öncelikli bir kesmenin yürürlükte olduğu veya çeşitli kesmelerin beklemede olduğunun ancak bu kesme talebinin en yüksek önceliğe sahip olduğu gibi bir bilgi gönderir. Kesme talebinin değerlendirilebilmesi için gerekli sistem ve uzaktaki I/O cihazı başlangıç halinde olması gerekir.DAQ Kartı VERİ YOLU CPU Öncelik düzenleme hattı IRQ Hattı Hafıza Öncelik Çipleri Şekil 3. Maskelenebilir kesmeler ise daha az önceliğe sahip işlem istekleridir. Bu görev. öznelikleri belirleyerek CPU’dan kesme talebinde bulunan 8259A programlanabilir kesme kontrolörü PIC tarafından gerçekleştirilir. Sadece tek bir maskelenebilir donanım kesme hattı mevcut olduğu ve CPU’ya hizmete ihtiyaçları olduğunu bildirmesi gereken birçok I/O cihazı olduğundan. bu IRQx kesme talebini.

ikincisi ise kesme tipi değerini talep eder. halen çalışmakta olan programın sıradaki talimatı gerçekleştirmeye devam etmesi için CPU gerekli bilgiyi saklar.1. 8 bit kesme tipi bilgisini CPU’ya aktarır.3 Doğrudan Hafıza Erişiminin Çalışması (DMA) PC içindeki mikroişlemci tarafından kontrol edilen veri iletimleri CPU’yu önemli ölçüde meşgul etmektedir ve CPU bu sırada başka bir işlem yapamaz. Ana sistemde hangi CPU kullanılırsa kullanılsın. [12] DAQ Kartı VERİ YOLU CPU Öncelik düzenleme hattı DMA Hattı Hafıza DMA Öncelik Çipleri Şekil 3. Bu darbelerin ilki kontrolördeki öncelik seviyelerini dondurur. Doğrudan hafıza erişimi (DMA) en yüksek veri iletim hızına imkân verir. Aynı zamanda bu işlemler düşük hızlardadır.11 DMA 39 . Örneğin kart hafızasındaki video kart adaptörüne ekran bilgisinin iletilmesi veya uzaktaki bir I/O cihazından PC’nin hafızasına veri iletimi yüksek hızlarda gerçekleştirilmektedir. • • Kesme kontrolörü. [12] III.6. Birçok I/O cihazında ve veri toplama sistemlerinde daha yüksek hızda veri iletimi yapılmalıdır.• CPU seçtiği kesme talebi için iki INTA darbesi göndererek kesme talebini onaylar. hafızaya ne zaman yazılacağını veya okunacağını belirlemek için adres ve veri hatlarının kontrolünü sağlayan bir DMA aksamına ihtiyaç duyulmaktadır. ISR’nin tamamlanması üzerine. CPU bu bilgi ile hizmet edeceği cihazın adresini belirler.

paralel portlar ve yaygın olarak kullanılan Sound Blaster uyumlu ses kartları için kullanılmaktadır. Teorik olarak saniyede 8 Megabit transfer yapabilmektedir. ISA 16 bit genişliğinde en fazla 8 MHz hızında çalışabilmektedir. cihazlar arasında kesme hatlarını paylaşma yeteneği ve uyumsuzluk yaratmayan otomatik büyütme kartı konfigürasyonu sayılabilir.77 MHz’de çalışan 8088 CPU’ya dayanır. 32 bit genişliğinde veri aktarımına imkân sağlıyor ve 40 MBps hızında çalışmaktadır. ISA ve MCA yolu gelişimini engelledi. MCA.4 Büyütme Yolu Standartları a. Bu yol endüstri standart mimari (ISA= Industry Standard Architecture) yolunun çıkış noktasıdır. ISA Yolu: IBM firması 8 bit büyütme yolunun ayrıntılarını açıklayarak. Saat frekansı 10. Genişletilmiş Standart Mimarisi Yolu (EISA) geliştirildi. Patentinden dolayı sadece IBM bilgisayarlarda kullanılmıştır. Kişisel bilgisayarların IBM XT modelinden önceki sürümleri ve IBM PC. ISA yuvalar hızlı iletişime ihtiyaç duymayan seri. piyasaya sürdüğü Intel 32-bit 80386 mikroişlemci ile birlikte Mikrokanal Mimari Yolunu da (MCA) dünyaya tanıttı.1. [13] 40 . Çünkü bir taraftan mevcut genişleme kartları eski sürümleriyle uyumluluğu sağlarken. diğer taraftan 32 bit adres ve veri yolu olmayı başardı.6. b. 20 adres hatlı ve 4. Pratikte ise en fazla 1 ya da 2 Megabit hızında çalışabilmektedir. diğer firmaların uyumlu eklenti ürünleri geliştirmelerini sağladı. EISA Yolu: 1988 yılında IBM MCA yoluna karşıt olarak. Bu yüzden pek fazla yaygınlaşamamıştır. blok istek ve blok patlama modu gibi ilave DMA iletim modları. [13] 1984 yılında geliştirilmiş bir veri yoludur. Özellikleri arasında. gerçek yol efendisi yeteneği. [13] c. XT veri yolu 8 bitlik iletişimi kabul eden en eski veri yollarından biridir. Bu kart yolunun geliştirilmesi.III.33 MHz’dir. Mikrokanal Yolu: 1986’da IBM. 8 bit. Bu yeni patentli yol ile yolun yönetilmesi. blok veri iletimi ve yol üzerinde farklı cihazların verilerinin karışmamasına imkân sağlamış oldu.

İşi bittiğinde tampondan yeni görevler alarak çalışmaya devam eder.77 6/8 10 8 33 33 33/66 100 Tablo 3. işlemcinin verdiği görevleri tamponda bekleterek. MCA gibi yollar kullanılmaktaydı. PCI. PCI kartlar kendi kendilerini konfigure ederek sisteme kendilerini tanıtırlar. Tüm PCI kartlar tak ve çalıştır (plug and play) özelliğine sahiptir. Ancak. Hızları kısa bir sürede 100 MHz’e yükseltildi. EISA yuvalar halen sunucu tipi bilgisayarlarda kullanılmaktadırlar.EISA 32 bit genişliğinde 8 MHz hızında çalışabilen bir veri yoludur.1 PC Yolu Sisteminin Gelişim Çizelgesi Sadece tek bir uygulamanın çalıştırıldığı dönemlerde ISA. artık birden fazla uygulamanın çalıştırılabilmesi için PCI yuvalar vazgeçilmez olmuştur. Çünkü PCI. [13] d. daha hızlı çalışmakta ve yolu geçici olarak serbest bırakabilmektedir. aynı yuvalarda kullanılabiliyorlardı. EISA kartlar ISA ile uyumlarından dolayı. compactPCI ve PXI Yolu: 1993 yılında 33 MHz hızında olan 32-bit ve 64-bit yol hatlarını kullanabilen PCI piyasaya sürüldü. Bir sistemde normalde 3 veya 4 PCI yuva bulunur. kişisel bilgisayar ara yüz yoludur ve kısa sürede genişleme yuvası standartlarında neredeyse tek tercih edilen yol olmuştur. YIL 1981 1984 1987 1989 1992 1993 1995 1996 1998 YOL IBM PC ISA IBM AT ISA MCA (PS/2) EISA VL PCI PCI PCI PXI BİTLER 8 16 16/32 32 32 32 32/64 32/64 32/64 FREKANS 4. Bu aralıklarda diğer cihazlarda CPU ile haberleşme imkânı bulurlar. PCI. önceki işleri bitirebilir. Güncel ana kartların çoğunda yer alan IDE denetçileri de PCI veri yolunu kullanırlar. [12] Bu veri yolu ayrıca tamponlu şekilde üretildi. PCI. 41 .

12 PCI Yapısı III. PC’nin gücü ve esnekliği DAQ sistemlerinin çeşitli şekillerde düzenlenmesine imkân sağlar. veri toplama uygulamasının belirli şartlarının ilgili donanım ve yazılıma dikkatli bir şekilde adapte edilmesi gerekir. Gereken algılayıcı ve hareketlendirici cihaz sayısı ve bunların ana sisteme olan uzaklıkları.Şekil 3. Donanım seçimi ve sistem tasarımı daha çok sistemin çalışacağı ortam ile alakalıdır. 42 . gerekli sinyal şartlandırıcının tipi ve çevre koşulları da önemli birer faktördür. PC’yi en etkin şekilde kullanmak için.2 VERİ TOPLAMA VE KONTROL KONFİGÜRASYONU Veri toplama ve işleme uygulamalarında.

verinin işlendiği ve saklandığı bilgisayardan uzakta bulunmaktadırlar. bilgisayara bir RS–232 veya RS–485 haberleşme ara yüzü ile iletilir. Ayrıca bilgisayarın hafızası ve değişen çıkışları için en hızlı veri iletme metodudur.13 Dağıtılmış I/O – Sinyal Verici Modülleri 43 . Gürültülü ortamlarda ısıl çiftler ve gergi ölçer gibi algılayıcılardan alınan çok küçük sinyallerin uzak mesafelerde iletimi oldukça güçtür. takmalı I/O kartlara verilebilecek örneklerden bazılarıdır. Algılayıcılar ve hareketlendiriciler genellikle. osiloskop gibi belirli özelliklere sahip kartlar. Sistemden uzakta sinyal şartlandırma modülleri ile birlikte kullanılan dağıtılmış I/O sistemleri algılayıcıların uzakta kaldığı durumlarda iş görebilirler. D/A kartları. sayısal vericilerdir. ayırma gibi gerekli tüm sinyal şartlandırma fonksiyonlarını gerçekleştirir ve sayısal dönüşümü gerçekleştirmek amacıyla bünyesinde bir mikroişlemci ve bir A/D dönüştürücü barındırır. Veri toplama ve kontrolü amacıyla kullanılabilecek en ekonomik seçenektir. sayaç zamanlayıcı kartları. Dağıtılmış I/O’ların en yaygın kullanıldığı şekillerden biri. [12] Şekil 3. sayısal I/O kartları.En yaygın kullanılan sistem konfigürasyonları aşağıdaki gibidir: • • • • Bilgisayar takmalı I/O Dağıtılmış I/O Tek başına çalışan veya dağıtılmış günlükçüler ve kontrolörler IEEE-488 cihazları Doğrudan bilgisayarın büyütme yoluna takılan takmalı I/O kartları en fazla kullanılan yöntemdir. Bu cihazlar. filtreleme. yükseltme. Dönüştürülen veri. Takmalı büyütme kartları daha çok algılayıcı veya hareketlendiricinin PC’ye yakın olduğu durumlarda tercih edilirler. motor kontrol kartları.

Tipik iletim hızları. yoldaki her bir cihazı adresleyen ve birbirleri ile haberleşecek cihazları başlatan bir GPIB kontrolör kartına ihtiyaç duyulmaktadır. 1 Mbyte/s derecesindedir ve 20 metrede işlem yapabilmektedir. Bir laboratuvar ortamında tek başına çalışan farklı birtakım cihazlardan veri toplama ihtiyacı üzerine geliştirilmiş olan GPIB. yüksek hızlı bir paralel haberleşme ara yüzüdür. Bu durumdan dolayı GPIB laboratuvar ve endüstriyel test ortamlarında tercih edilmektedir. IEEE . birimin uzak bir konuma yerleştirilmesi gereken yerlerde veya uygulamanın bir bilgisayara sürekli bağlantıya imkân vermediği durumlarda kullanılmaktadırlar. Bilgisayar üzerine takılan. [12] 44 . tek başına çalışan günlükçüler/kontrolörlerin kullanılması. sistem güvenilirliğini arttırmaktadır. esnek ve laboratuvar ortamındaki cihazların bağlanmasında faydalı olmasından dolayı geniş çapta kabul görmektedir. Bu yöntem.488 (GPIB) hızlı. kısa ortak bir paralel veri haberleşme yolu ile 15 cihaza kadar aynı anda haberleşme imkân verebilen. Bunun sebebi bir kez programlandıktan sonra tek başına çalışan günlükçünün. fonksiyonel ve ana sisteme bağlanmamış olmasına rağmen çalışmaya devam edebilmesidir.14 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi Akıllı sinyal şartlandırma modüllerinin faydalarını sağlamanın yanında uzaktan karar verme kabiliyeti ile birlikte.Şekil 3.

[12] İki cihazı birbirine bağlayan herhangi bir haberleşme sisteminde. 0 V iken mantıksal 1 ise 5 V’tur. ara yüz standartları olarak adlandırılırken. Hattaki gerilim sinyalinin zıttı bir sinyal verici tarafından gönderilerek. işaretler. Dubleks bir sistem ise her iki yönde de veri aktarabilir. • • • • • Veriyi iletmek için kullanılan elektrik sinyallerinin tipi İletilmekte olan her bir simge için kullanılan kodların tipi Karakterlerin anlamı Veri akışının nasıl kontrol edildiği Hataların nasıl tespit edildiği ve düzeltildiği Fiziksel ara yüze ve bağlantılarına uygulanan donanım kuralları. Bir haberleşme ara yüzünde bir mesajın iletilebilmesi için. semboller ve haberleşmede kullanılan kontrol kodlarını temsil eder. Seri haberleşmede kullanılan hat normalde sabit negatif gerilimde tutulur. Bu kod her bir karakteri temsil etmek için 7-bitlik ikili alan kullanır ve büyük ve küçük harfler. rakamlar. Simpleks bir sistem tek bir yönde veri iletir.III. veri akışının kontrolü ve biçimi ile hataların düzeltilmesi için kullanılan yazılım kurallar protokol olarak adlandırılır. Tüm veri haberleşme sistemleri. Toplam 128 adet karakteri temsil edebilir. aşağıdaki bileşenlerden oluşmaktadır: • • • Verinin kaynağı Haberleşme ağı Alıcı Hem alıcı hem de verici arasında başarılı haberleşme gerçekleştirmesine imkân sağlamak için aşağıdaki faktörler üzerinde anlaşmaya varılmalıdır. Kodlama mesaj verisinin. veri haberleşme hattı üzerinden iletilmek üzere standart bir ikili koda dönüştürme sürecidir. veri sadece tek bir yönde veya her iki yönde de gönderilebilir. alıcı ile vericinin iletilen kodlardan aynı anlamı çıkarması gerekir. Mantıksal 0. bir veri 45 . Veri haberleşmesinde kullanılan en yaygın karakter kümesi Karşılıklı Bilgi Değişimi İçin Standart Amerikan Kodu (ASCII) ‘dur. Veri toplama ve kontrol sistemlerinde birçok cihazın sisteme bağlanması ihtiyacından RS 485 haberleşme ara yüzünün gelişimi sağlanmıştır. PC ara yüzü bulunan diğer enstrümanların ve tek başına çalışan günlükçülerin bu haberleşme ara yüzünü tercih etmesine sebep olmuştur. Tüm veri haberleşmeleri. bilgisayarlarda olduğu gibi ikili sistem üzerine kurulmuştur.3 SERİ VERİ HABERLEŞMESİ RS 232 seri portunun IBM PC tarafından standart olarak kullanılması.

Veri iletim hızları. Durma biti ile birlikte hat bir başka veri için boş duruma geçmiştir. genelde saniyedeki bit sayısı veya bps cinsinden ölçülür. bir protokol değildir. EIA-232 standardı ara yüzün elektriksel ve mekanik ayrıntılarını tanımlar. tüm seri veri ara yüz standartlarının muhtemelen en popüleridir. Parite bitinden sonra tercihe bağlı olarak 1.) Gönderici ile alıcı arasındaki mesafe İletilmekte olan verinin miktarı Veri iletimi ile ilgili ek yük Kabul edilebilir ek yük Veri hızı ne kadar düşük olursa hatalar o kadar az olacaktır. III. radyo vb.1½ veya 2 durma biti gönderilir.3. eşeksenli kablo. [12] Mantıksal 0 (Boşluk) 0 Volt 0 1 Mantıksal 1 (İşaret) Başlama Biti 0 1 0 1 0 1 1 1 Boşta Veri Bitleri Parite Biti Durma Biti Şekil 3 15 Tipik Bir Seri Eş Zamanlı Veri Mesajının Biçimi Verinin bir haberleşme ara yüzünde kaynaktan alıcıya iletilebileceği en yüksek hız birçok faktöre bağlıdır: • • • • • • Her bir uçtaki devrelerin tipi ve karmaşıklığı (ara yüz) Haberleşme hattı (bükmeli çift. [12] 46 . Seri ikili verinin karşılıklı değişimini kullanan veri terminal cihazı (DTE) ile Veri Haberleşme Cihazı (DCE) arasındaki ara yüzü tanımlar. ABD’nin EIA Mühendislik Bölümü tarafından 1969’da yayınlanmıştır.gönderileceğinin ilk haberi alıcıya ulaştırılır. Bunu takip eden 7 bit örneğin ASCII kod ile bir karakterdir. Bu başlama bitidir. Veri bitlerinin sonunda alıcının olası hataları belirlemesi için bir parite biti eklenebilir. Alıcı karakterin farklı bitlerini sırası ile alır.1 RS-232-C Ara Yüz Standardı Elektronik Endüstrileri Birliği (EIA) RS-232 ara yüz standardı.

16 Bir Bilgisayarla (DTE) bağımsız bir kontrolörün (DCE) RS-232 alıcısında aşağıdaki sinyal gerilim seviyeleri tanımlanır: • • • Mantıksal 0’ın iletilmesi için + 3 V’tan + 25 V’a Mantıksal 1’in iletilmesi için – 3 V’tan – 25 V’a Tanımsız Mantık seviyesi için + 3 V’tan – 3 V’a Alıcıda bu gerilim şartlarını sağlamak ve gerilim düşümlerinin üstesinden gelebilmek için RS-232 verici biraz daha yüksek gerilimler üretmelidir. üç ana bileşenden oluşur: III. • • • Mantıksal 0’ın iletilmesi için + 5 V’tan + 25 V‘a Mantıksal 1’in iletilmesi için – 5 V’tan – 25 V’a Tanımsız Mantık seviyesi için + 5 V’tan – 5 V’a III. 1 2 3 4 5 6 7 8 20 22 Şase Toprağı – Koruyucu Veri İlet (TxD) Alınan Veri (RxD) Gönderme Talebi (RTS) Göndermek İçin Temizleme (CTS) Veri Kümesi Hazır (DSR) Sinyal Toprağı (Ortak) Veri Taşıyıcı Tespit (DCD) Veri Terminali Hazır (DTR) Çalma Göstergesi (RI) 1 2 3 4 5 6 7 8 20 22 23 Mikrobilgisayar DTE Modem DCE Şekil 3. Bu bağlayıcılarda kullanılan pimler farklı şekillerde tahsis edilebileceği gibi genellikle DB-9 ve DB-25’in pim tahsisleri aşağıdaki tabloda belirtildiği gibidir.3.3.1.1.2 Ara Yüzün Mekanik Karakteristikleri DB-25 bağlayıcısı (D tipi 25 pim) RS-232 C tarafından belirtilmemesine rağmen kullanıcılar tarafından çok benimsendi.EIA-232 standardı.1 Elektriksel Sinyal Karakteristikleri Ara değişim sinyallerinin ve ilgili devrelerin topraklama karakteristikleri ve gerilim seviyeleri gibi elektriksel sinyalleri tanımlar. Bazı cihazlarda DB-9 bağlayıcı 9 pim üzerinden haberleşme sağlamaktadır. [12] 47 .

Amaçları.2 EIA-232 için yaygın DB-9 ve DB-25 pim tahsisleri III.1.3 Karşılıklı Değişim Devrelerinin Fonksiyonel Tanımı EIA devre fonksiyonları. DTE ve DCE şaselerinin her iki uçta 48 .3.Gerilim (deney) Atanmamış Sec rec’d hat sinyal dedektörü/veri Sec göndermek için temizle Sec iletilen veri Verici sinyali DCE eleman Sec alınan veri Alıcı sinyali DCE eleman Yerel geri döngü Sec gönderme talebi DTE hazır Uzaktan geri döngü/sinyal kalite Çalma göstergesi Veri sinyal hızı İletim sinyal DTE eleman Deney modu Tablo 3. DTE’ye atıf yaparak aşağıdaki gibi tanımlanır: • Pim 1: Koruyucu toprak (koruma) : Her iki uçtaki koruyucu toprak pimleri nadiren bağlanır.Pim Numarası 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 DB-9 bağlayıcı IBM 232 pim tahsisi Alınan hat sinyali Alınan veri İletilen veri DTE hazır Ortak sinyal / toprak DCE hazır Göndermeye talebi Göndermek için temizle Çalma göstergesi Koruma DB-25 bağlayıcı EIA-232 pim tahsisi İletilen veri Alınan veri Gönderme talebi Göndermek için temizle DCE hazır Sinyal toprağı / ortak Alınan hat sinyali + Gerilim (deney) .

İletme sırası DTE’ye geldiğinde. Hattın boşta olması sırasında hat negatif bir gerilimde tutulur. İki uç arasındaki pim 7’ler arasındaki bağlantı karşılıklı olarak her zaman yapılır. Toprak akımlarının dolaşmasını engellemek için sadece bir tarafta da bağlanabilir. otomatik arama için bildirilmelidir. Başlama ve cevap modunda. modem tarafından bildirilir. telefon kapanana kadar. Modem CTS’yi bildirdiği zaman. 49 . • Pim 8: Veri Taşıyıcı Tespiti (DCD) : Ayrıca alınan hat sinyal detektörü olarak da adlandırılır. • Pim 2: İletilen Veri (TxD) : Bu hat DTE’deki pim 2’den DCE’deki pim 2’ye seri veri taşır. RTS hattını seçene kadar CTS hattını seçmeyecektir. DCE ve DTE. Pim 8 uzak taşıyıcıyı aldığında ve bağın süresi boyunca bildirilmiş halde kaldığında. • Pim 20: DTE Hazır (Veri Terminali Hazır): Bu pim. Pim 23: Veri Sinyali Hız Seçici (DSRS): İki veri hızı mümkün olduğunda. artık veri göndermenin güvenli olduğunu bildirir. DTE. RTS’yi engeller. • Pim 6: Veri Kümesi Hazır (DSR) : DCE’nin hazır olduğu anlamına gelir. modemin hatta anahtarlamasına imkân verir. DTE’ye. pim 23 bildirilerek daha yüksek olan seçilir. DTE Hazır. iki saniye süre ile Mantıksal 1 sinyali gönderir. modeme haber verir. • • Pim 22: Çalma Göstergesi: Hat üzerinde bir çalma olduğunda aktif olur. Bu hat donanım kontrolü yapmak için CTS hattıyla birlikte kullanılır. • Pim 5: Göndermek için Temizle (CTS) : Yarı dubleks bir sistem alma işlemini gerçekleştirirken. Cevap modunda. cevap tonu ve veri kümesi hazır anlamına gelen. RTS pimine bildirerek. • Pim 7: Sinyal Toprağı (ortak) : Veri iletme ve alma sinyalleri için ortak geri dönüş hattıdır. Pim 4: Gönderme Talebi (RTS) : RTS hattı. DTE’den DCE’ye bir gönderme talebidir. • • Pim 3: Alınan Veri (RxD) : Bu hat DCE’deki pim 3’ten DTE’deki pim 3’e seri veri taşır.da aynı potansiyelde olmasını sağlamaktır.

CTS hattını aktif yaparak iletimin devam edebileceğini belirtir. Bu uzaktaki bilgisayardan başlatan tarafa veri iletimine imkân verir. [12] • • Başlatan kullanıcı.1. • Veri daha sonra pim 2 üzerinden DTE’den alıcı modeme iletilir. Alıcı modem. Çoğu zaman DTR pasif duruma getirilir. taşıyıcı sinyalini pasif duruma getirir. veri taşıyıcı tespit sinyalini başlatan modem tarafından pasif hale getirilmiş olduğunu belirler ve RTS hattını 1 konumuna getirir. • Alıcı modem telefonu cevaplar ve başlatan uca bir taşıyıcı sinyal gönderir. Uzaktaki alıcı bilgisayar. pimden (DSR) bildirerek cevap verir. pimden (DCD) bildirir. uzaktaki bilgisayarın numarasını arar. Başlatan terminal. pim 3 üzerinden başlatan terminale veriyi iletir. Başlatan modem. • Alıcı terminal. Uzaktaki bilgisayarın veri terminalinin çağrıları almaya hazır olduğunu pim 20 (DTR) üzerinden bildirir ve gönderme talebi pim 4’ten (RTS) aktif hale getirir. grafiksel olarak desteklenmiştir.4 EIA-232 Ara Yüzünün Çalışma Dizisi Günümüzde genellikle tam dubleks haberleşme kullanılmaktadır. her iki uçta da hiçbir RTS/CTS etkileşimi olmaz. daha sonra. 50 . Alıcı modem de göndermek için temizle hattını 5. RTS ve DCE’nin (veya DSR’nin) başka bir iletişime hazır halde olduğu anlamına gelir. veri kümesinin hazır olduğunu 6. Ancak böyle bir sistemin çalışmasını da kapsadığından yarı dubleks sistemin çalışma metodu aktarılarak. başlatan terminale veri iletimine devam edebileceğine dair kısa bir mesaj gönderir. gönderme talebini 4. pimden (RTS) pasif hale getirir. Bu CTS. Birkaç saniye sonra da DCE’nin hazır olduğunu pim 6 (DSR) üzerinden bildirir. Alıcı modem o zaman göndermek için temizle bilgisini pim 5 (CTS) üzerinden belirtir. Tam dubleks çalışma. darbeli ON/OFF şeklinde çalma olduğunu pim22 (RI) üzerinden bildirir. alma ve göndermenin aynı zamanda gerçekleşmesini sağlar.III. Modem. • Başlatan modem. Başlatma terminal DTR’sini bildirir. Başlatan modem. veri taşıyıcı tespitini 8. Karşılıklı değişim tamamlandığında. • • Veri iletimi. başlatan terminalden uzaktaki bilgisayara devam eder. pim (CTS) üzerinden pasif hale getirir. • • Alıcı modem. Bu durumda.3. her iki taşıyıcı da pasif duruma geçer.

Sadece iki telli iletim hattı ve sinyal toprağı hattı kullanılması sebebiyle avantajlıdır. Tam dubleks hatlarda 4 tel kullanılır. aynı hat üzerinden 32 alıcı ve sürücüsüne güvenli iletişim imkânı tanır.Şekil 3. Bir anda sadece bir hat sürücüsünün etkin olmasına rağmen. [12] RS-485’in getirdiği yenilik.2 RS-485 Arayüz Standardı EIA RS-485 standardı. 1200 metre uzaklığa kadar. hat sürücü tümleşik devresindeki bir kontrol pimi tarafından belirlenir.3. 10 Mbps hızda. 32 hat birden aynı 51 . dengeli çok düşüşlü haberleşmeler için tasarlanmıştır. RS-485 ara yüzüne ilişkin hat sürücüsü.1. Aynı hat üzerinde 32 hat sürücüsüne ve 32 hat alıcısına imkân verebilir. iki telli. Bu “seçilemez olan” durumu. yüksek empedans şeklinde 3 durumda çalışmasıdır. iki hat üzerinde 5 V’luk bir diferansiyel gerilim üretir. [12] Hat gerilimleri mantıksal 1 için . yarı dubleks.17 Bir EIA-232 Karşılıklı Veri Değişiminin Örnek Çalışması III.5 V ile – 6 V arasında iken mantıksal 0 ise + 1.5 V ile + 6 V arası değişir. mantıksal 1 ve mantıksal 0’ın haricinde. Yüksek empedans durumunda hat sürücüsü hiç akım çekmez ve hatla bağlantısı kesik olarak gözükür.

karışıklığa neden olmamak için.3 IEEE 488 Standardı GPIB olarak da bilinen haberleşme standardı. Çok düşüşlü bir sistemde. Ana sistem efendi olarak. Farklı firmaların üretimleri olan kontrolörlerin haberleşmesinde hızlı ve güvenilir bir standart belirlemek amacıyla 1975 yılında IEEE Standart 488’i yayınlamıştır.hatta bağlanabilme özelliğini gösterir.18 RS-485 Çok Düşüşlü Şebekeler III. karışıklığın ortaya çıkması durumunda akım sınırlaması yapar. bir çok sayısal vericinin veya bağımsız kontrolörün aynı hatta bağlanması ile veri toplama ve kontrol sistemlerinde çok tercih edilir. hızı ve faydaları sebebiyle endüstriyel kontrol çevrelerinde kabul görmüştür. Şebekedeki ve yönetir. programlanabilir test aygıtlarını kontrol etmek için ilk olarak 1965’te Hewlett Packard firması tarafından geliştirilmiştir. sisteme bağlı cihazları (köle) kontrol eder Şekil 3. hangi cihazın aktif olduğunu belirlemek için yazılım önem kazanmaktadır. 1978 ve 1987 yıllarında geliştirilen standart ilk kez farklı firmaların ürettiği cihazların standart bir kablo ile birbirleri ile haberleşmesini sağlamıştır. Programlanabilir aygıtların bilgisayara bağlanmasındaki esnekliği.3. [12] RS-485 ara yüz standardı. RS-485. 52 . her bir terminale benzersiz adresler tahsis edilmelidir. Farklı yıllarda geliştirilen üç standardı kapsayarak GPIB olarak bilinen arayüz tasarımı.

19 20 mA Akım Döngüsü Ara Yüzü 20 veya bazen 60 mA bir akım seviyesi mantıksal 1’i. özellikle RS-232’den RS-485’e.3. Böylece aygıtlar kontrol edilebilir ve veri bir kontrolör veya yazıcıya iletilebilir. endüstriyel bir ortamdaki yazıcılar ve terminaller arasında kullanılır.4 20 mA Akım Döngüsü EIA-232’ye dayalı yaygın olarak kullanılan. 53 . Bu yöntemde bir gerilim sinyali yerine akım sinyali kullanılır.5 Seri Arayüz Dönüştürücüleri Arayüz dönüştürücüleri.3. ancak standardın bir parçası olamayan bir yöntemdir. endüstriyel alanlarda çok sık kullanılmaktadır. 0 mA akım seviyesi ise mantıksal 0’ı ifade eder. Bir akım sinyalinin kullanılmasından dolayı diğer gerilime dayalı standartlara göre çok uzun mesafelerde (1km) haberleşme sağlanır. gürültülerden çok az etkilenir. RS-485 cihazları ile irtibat kurmak amacıyla dönüştürücüler geliştirilmiştir. Bir çok endüstriyel cihaz ve özellikle PC’ler RS-232 portlarını kullandığı için. [12] III.ortak paralel bir veri haberleşme yolu üzerinden 15’e kadar cihazın eş zamanlı olarak bağlanmasına imkân verir. GPIB yolu her uçta standart bağlayıcılar ile birlikte 24 telli koruyuculu bir kablo içinde taşınır. [12] III. Şekil 3. Bunun yanı sıra gürültülü ortamlarda iki RS-232 cihazı arasındaki iletişimi uzak mesafelerde yapabilmek için de dönüştürücülerden yararlanılır. Bu arayüz genelde. Alıcı akım döngüsü ve verici akım döngüsü için ayrı ayrı teller kullanılır. Uzun hatlarda daha yavaş iletişim sağlamasına rağmen.

hata kontrolü ve zaman aşımı kontrolü gibi önemli özellikleri mevcuttur. değişik üreticilerin ürünlerini bir arada kullanabilmenize imkân tanır. [12] III. ASCII tabanlıdır.20 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Blok Diyagramı Şekil 3. bir haberleşme şebekesindeki verici ve alıcı arasındaki karşılıklı veri değişimini yöneten ortak kurallar kümesidir. Böylece haberleşme ile ilgili problemlerin kolayca giderilmesi sağlanır. PC’yi veri toplama ve kontrol donanımına bağlayan seri haberleşme donanımı üzerindeki protokoller. hat kontrolü. uzun haberleşme kablolarında oluşabilecek güç taşmalarından korur.[14] 54 . Sistemi başlangıç konumuna getirmek. akış kontrolü. Birçok uluslararası kurum ve bilgisayar satıcılarının zamanla geliştirdikleri birçok protokol bulunmaktadır. çerçeveleme ve çerçevelemenin eş zamanlı hale getirilmesi.6 Protokoller Protokol. [12] DeviceNET endüstriyel araçları yüksek düzey kontrolörlere bağlamakta kullanılan düşük düzey ağdır. Genellikle haberleşme ara yüzünde iletilen verinin paketlenmesi ile ilgili kuralları kapsar.3. DeviceNET.Şekil 3.21 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Sinyal Akış Diyagramı Haberleşme şebekesi uzun mesafeler üzerinde çalıştığı zaman. arayüz dönüştürücülerinin faydalı bir özelliği optik ayırmadır. Bu özellik. Protokol haberleşme sisteminin doğru çalışması için önemlidir. bilgisayarı ve cihazı.

Tablo 3.3 Alan Yolu Karşılaştırma Tablosu 55 .

9 ile 32 V arasında iletişim sağlayan FOUNDATION alan yolu 1900m alanda kullanılabilmektedir.4 DAĞITILMIŞ VE BAĞIMSIZ GÜNLÜKÇÜLER İLE KONTROLÖRLER Bağımsız günlükçüler ve kontrolörler gerçek dünya sinyallerini ölçmek kaydetmek veya bir sistemi kontrol etmek için tasarlanmıştır. Bazı özellikleri ile takmalı kart ve dağıtılmış I/O’lardan ayrılmaktadır. tamamen dijital. 10 Mbit/s Hıza sahiptir. PROFIBUS güçlü ve çok yönlü iki hat üzerinden iletişim sağlayan alan yol sistemidir. Modem otomasyonu için benzersiz. Yol kablosu alanda kullanılan sürücüler. açık INTERBUS alan yolu sistemi. kurulum ve kontrol sürücüleri iletişiminde bir yerel alan ağı gibi çalışır. Alan uzunluğu maksimum 400 m olmakla birlikte. FOUNDATION alan yolu işlem ve imalat otomasyon uygulamalarının ikisinde de kullanılmaktadır. 56 . Hat üzerinden 127 sürücü aynı anda haberleşebilir.CAN öncelikle endüstriyel tıbbi ve taşınabilir uygulamalarda düşük maliyetli çözümler getirmek üzere geliştirilmiş sayısal iletişim ağıdır. Fabrika. üretim ağı hiyerarşisinde dijital ağların temel bir grubudur. Alan yolu çevre elemanları. iki uzak alan sürücüsü kullanılarak 13 km alanda da kullanılabilir. Topolojisi aktif çevrim halkasıdır. tüm giriş. Seri alan kablosu. 1900m alanda kullanılabilen PROFIBUS uzak alan sürücüsü ile 24 km’ye kadar iletişim kurabilir. çıkış ve kontrol sisteminde ortak kullanılan tüm sürücüleri birbirine bağlar. ağ sensörleri. Uluslar arası standartlara uygun olan INTERBUS. kontrol makine ve sistem parçaları için de kullanılabilir. Şu anda CiA adlı bağımsız bir grup özelliklerini belirlemekte ve gerçekleştirmektedir. makineler ve diğer donanımlar arasında döşenir. Aktarım hızı 500 kbps olan INTERBUS. III. seri ve iki yollu bir iletişim sistemidir.[14] Farklı üretilen ürünlerin uygulama alanları arasında iletişim sağlamak için kullanılan INTERBUS alan yolu sistemi sürekli olarak gelişmektedir. maksimum 4096 I/O noktasına imkân verir. günümüzde dünya çapında bir standarttır. FOUNDATION alan yolu. CAN otomotiv endüstrisinde araç içi iletişimde ve endüstriyel otomasyon uygulamalarında çok popülerdir.

ana sistemin uzakta bulunduğu veya cihazın ana sisteme bağlanamadığı durumlarda rahatlıkla kullanılabilir.22 Bağımsız Bir Günlükçü/Kontrolörün Hafıza Kartı İle Programlanması Kredi kartı büyüklüğündeki taşınabilir hafıza kartı. bağımsız.4.1.1 PCMCIA Kartları Kullanılarak Verinin Programlanması ve Günlüğün Tutulması Şekil 3.4.III. Bu amaçla başlangıçta ana sistem tarafından. ASCII tabanlı olarak programlanmalıdırlar. veriyi ve programları taşımak için güvenli bir ortam sağlar.1 Çalışma Metotları Bağımsız günlükçüler ve kontrolörler. Ancak bu sistemde bilgisayarın RS232 üzerinden kart bilgilerini okuyabilmesi için bir kart okuyucuya ihtiyacı vardır. analiz ve kontrol yapabilir. Bu program cihaz tarafından yorumlanır ve çalıştırılır. Başlangıçta programlandıktan sonra bağımsız olarak cihaz tek başına ölçümleri yapabilir. Böyle bir sistem. III. ana sisteme direk bağlı veya ana sisteme uzaktan modem aracılığı ile bağlı şekilde çalıştırılabilirler. Bu esneklikle cihazlar. [12] 57 . karmaşık veri toplama ve kontrol fonksiyonlarını gerçekleştirebilen ve mevcut sistem şartlarına bağlı kararlar verebilen akıllı cihazlardır. veri toplayabilir. Bağımsız günlükçüler ve kontrolörlerin programlanması ve günlüğün ana sistem tarafından tutulması amacıyla RS 232 seri haberleşme ara yüzü veya hafıza kartları kullanılabilir.

bu şekilde ana sisteme aktarılarak veri toplama ve kontrol sağlanmış olur.III. diğer ana sistemlerin.1. [12] III. özellikle zorlu ortamlarda çalıştırılması gerektiğinde eğer sürekli modem bağlantısı kurmak imkânsız ise. Ayrıca cihazın hafızasındaki bilgi kart veya diz üstü bilgisayar ile periyodik olarak ana sisteme kaydedilebilir. Bu uygulamanın bir avantajı. Bir başka yaşanan sıkıntı bağımsız hafıza birimlerinin kısıtlı olmasıdır.4. RS-232 haberleşme ara yüzü kullanılarak ana sisteme bağlanamayacak kadar uzakta ise.4.4.3 Ana Sisteme Doğrudan Bağlantı Ana sisteme RS-232 haberleşme ara yüzü ile doğrudan bağlanan cihazlar. haberleşme ara yüzüne bağlıdır. izlenebilir ve sistemin kontrolü sağlanır. III.1. günlükçü/kontrolör. Böylece veri sık bir şekilde yüklenebilir. En çok. Uzak bir elektrik istasyonu için yapılması gereken ölçümler sonucunda toplanan veriler. kritik süreçlerin sabit izlenmesi ve kontrol edilmesi gereken yerlerde kullanılırlar. yazıcıların veya terminallerin diğer günlükçü/kontrolörlerin RS-232 portlarına bağlanabilmesi ve böylece sistem güvenilirliğini daha da arttırmasıdır.2 Bağımsız Çalışma Cihazın uzaktan. radyo bağlantısı kurularak iletişim sağlanabilir.1. Bir veya daha fazla cihazın geniş bir fiziksel alana dağıtıldığı yerlerde. daha sonra yerel bir güç kaynağından beslenecek şekilde çalışmaya bırakılır. Günlükçü/kontrolörün. en yaygın olan ve en yüksek sistem güvenilirliğini sağlayan sistemi oluştururlar. bağımsız çalışma tercih edilir. bir modem kullanılarak yapılır.4 Ana Sisteme Uzaktan Bağlantı Ana sisteme bağlantı telefon veya radyo haberleşmesi vasıtasıyla. ana sisteme göre yer alabileceği en büyük uzaklık. Cihaz ilk başta bir ana bilgisayardan programlanır. [12] 58 . Böyle bir sistemin güç kaynağı şarj edilebilir ve değiştirilebilir olması göz önünde bulundurulmalıdır.

Şekil 3.23 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi 59 .

TEZ ÇALIŞMALARI IV. örnek e-öğrenme uygulamaları incelenerek. Macromedia Türkiye Temsilcisi Medyasoft ve LabVIEW programı geliştiricisi National Instruments Türkiye Temsilcisi E3TAM şirketleri ile irtibata geçilerek gerekli doküman ve CD’ler tedarik edilmiştir. uygulamaları ve uzaktan öğrenim hakkında içerik bilgileri toplanmıştır.BÖLÜM IV. Macromedia Authorware programı ile ders içerikleri siteye ders konuları olarak eklenerek site tamamlanmıştır. LabVIEW programı. LabVIEW programı son yıllarda veri toplama. bir uzaktan öğrenim uygulamasında olması gereken özellikler belirlenmiştir. IV. Daha sonra sitenin oluşturulması için gerekli içerikler toplanmıştır. Fireworks. işleme ve görüntüleme işlemleri için laboratuvarlarda tercih edilen bir program olmuştur. LabVIEW programı uluslararası endüstri ve akademik kurumlarda kendisini yetenekleri ve esnekliği ile kabul ettirmiştir.1 ARAŞTIRMA YÖNTEMİ Tez çalışmasına başlamadan önce. Flash ve Freehands programları yardımı ile oluşturulan bir e-öğrenim internet sitesi ile öğretilmek istenmiştir.2 KULLANILAN PROGRAMLARIN SEÇİM KRİTERLERİ Bu çalışmada NI firmasının geliştirdiği LabVIEW programı Macromedia firmasının geliştirdiği Authorware. LabVIEW programı ile ilgili el kitapları Türkçeleştirilmiştir. Konu ile ilgili yayınlanmış bildiri ve makaleler incelenerek konu hakkında genel bir bilgi sahibi olunduktan sonra. Ancak Türkiye’de LabVIEW programı yeni yeni firmalar ve 60 . Dreamweaver. özellikleri.

üniversiteler tarafından kullanılmaya başlanmıştır. hem de görsel temalar ile internet sayfaları oluşturmamıza yardımcı olan programdır. Yıldız Teknik Üniversitesi. Gaziantep Üniversitesi. radyo butonları bulunan formlar oluşturmak programı ile aşağıda belirtilen işlemleri rahatlıkla 61 . eğitim materyalleri hazırlama. Bu esnek program ileri teknikleri erişilebilir ve kolay kullanılabilir kılar. animasyon hazırlama ve resim işleme konusunda hem birbirleri ile uyuşan hem de kabul görmüş programlardır. Ayrıca programlar esnek. Doğuş Üniversitesi tarafından LabVIEW programının ve ilgili donanımların bulunduğu laboratuvarlar kurulmuştur [14]. Bu laboratuvarlarda akademik düzeyde eğitim verilmeye ve araştırmalar yapılmaya başlanmıştır. istenilen görüntüyü elde etmek Şablonları kullanarak sayfa görünümünü oluşturmak Javascript ve Dreamweaver davranışları ile sayfalara etkileşim katmak İçinde yazı alanlar. E-öğrenim uygulaması oluşturmak için Macromedia’nın geliştirdiği programlar. internet sitesi oluşturma. onay kutuları. kod ve başvuru özelliklerinin birleşimi ile hem yeni başlayanlara hem de ileri kullanıcılara pek çok fayda sağlar. elle kodlamada deneyimli geliştiricilerin gerektiğinde doğrudan kodlarla çalışmasına izin verir. Marmara Üniversitesi. kullanımı rahat ve internet sitesi oluşturmaya yatkın programlardır. Bu güçlü tasarım. yönetmek ve yaşatmak Araçları ve panelleri kullanarak grafikleri yerleştirmek. butonları değiştirmek ve bağlantıları oluşturmak Tablolar.3 KULLANILAN PROGRAMLARIN ÖZELLİKLERİ IV.1 Dreamweaver Dreamweaver Macromedia firmasına ait olan. çerçeveler ve iç içe stil sayfalarını (CSS) kullanarak. [15] Dreamweaver gerçekleştirebiliriz: • • • • • • Web sayfaları ve siteleri oluşturmak.3. menüler. yönetimi ve bakımı için görsel araçları ile metin tabanlı HTML düzenleme özelliklerini birleştirmektedir. IV. hem koda bağlı olarak. Ancak Türkiye’de sadece bu program ile ilgili yayınlanmış Türkçe bir kaynak kitaba rastlanamamıştır. Boğaziçi Üniversitesi. Macromedia Dreamweaver MX Web sitelerinin oluşturulması. Yeni başlayanlara Web sayfaları oluşturmak için gerekli araçlara hızlı bir erişim sunarken.

Macromedia Authorware 6. Çok az ya da hiç programcılık deneyimi olmayan kişiler. performans-destek uygulamaları ve eğitsel oyunlar gibi medya içerikli. Authorware uygulamalarınızı aynı anda birden fazla formatta kaydetmek Daha karmaşık uygulamalar hazırlamak için değişken ve fonksiyonlarla çalışmak Framework ve sayfalı yapı kullanarak daha esnek çalışma yöntemlerini keşfetmek Ürünlerde ActiveX ve XML kontrollerini kullanmak 62 . Authorware ile etkileşimli ve medya içerikli uygulamaları kolaylıkla hazırlayabilirler. CBT (bilgisayar temelli eğitim). Web içi güçlü bir araç olduğu gibi. kullanıcılar sadece ikonları Authorware akış çizgisine taşıyarak değişik etkileşimler oluşturabilirler. etkileşimli dergiler ve kataloglar. Authorwarwe’in basit görsel ara yüzü sayesinde. gömülü etkileşim ve mantık. dijital film ve Macromedia Flash dosyalarını projelerde bir araya getirmek Kullanıcı yanıtları için görsel ve sesli etkileşimler oluşturmak “One-button Publishing” işlevi sayesinde. özellikle eğitim uygulamaları için. Web için çok sayıda medya kullanılarak hazırlanabilecek etkileşimler oluşturulması amacı ile geliştirilmiş bir araçtır.3. [16] Macromedia Authorware 6 programı ile aşağıdaki işlemleri kolaylıkla uygulamak mümkündür: • • • • • • • • Authorware’i kullanarak bilgisayar temelli ya da Web temelli eğitim materyalleri hazırlamak Knowledge Object’leri kullanarak kolay ve hızlı bir şekilde uygulama geliştirmek Ses. Authorware.• • Kod ile entegre kod ortamında çalışmak ve aynı anda hem tasarımı hem de kodu incelemek ve etiket seçici ile üretkenliği arttırmak Extension Menager ile Dreamweaver MX ‘i genişletmek IV. animasyon.2 Authorware Elektronik eğitim. etkileşimli projeler için de aranan bir yazılımdır. [16] Authorware kullanıcı dostu bir yazılımdır. sonunda Web’e yönelik yazılımlarla uygulama geliştirmeye yöneldi. Ek olarak Authorware. ara yüz oluştururken kullanılabilecek şablonlar gibi çok sayıda fonksiyon içermektedir. kullanıcı performansını takip eden sistem değişkenleri ve fonksiyonlar.

[10] Hızlı geliştirme ve düzenleme seçenekleri ile Freehand programı. Fireworks MX ve Dreamweaver MX tam bir Web gelişim yolu öneren. optimize etme.3 Firework Macromedia Fireworks MX güçlü bir tasarım ve grafik editörüdür.IV. Beraber kullanıldıklarında. IV. Güçlü tasarım ve görsel araçlarıyla tamamen düzenlenebilir grafikler yaratılabilir ve bunları birçok farklı ortamda yayınlanabilirsiniz. kullanımı kolay grafiksel bir ortam sağlar. grafikler tasarlayıp. Resimleri optimize ve ihraç etmek (göndermek). konseptleri hazırlayabilir ayrıca internet ve Flash MX için içerik geliştirilebilir. [10] Macromedia FreeHand MX ile internet. arka fonları.4 Freehand Freehand MX ile baskı öncesinde karmaşık grafikleri. reklam panoları. sunum ürünleri ve akıcı sunumlar için akıcı. ana sayfaları.3. [17] Macromedia Fireworks MX programı ile aşağıdaki işlemleri rahatlıkla gerçekleştirebilirsiniz: • • • • • • • Bir resmi düzenlemek için Fireworks MX’teki Bitmap araçlarını kullanmak. Bir resmin belli bölümlerini gizlemek için maskeleme tekniklerini kullanmak. HTML sayfaları oluşturulduğunda ve Web grafikleri sayfaya yerleştirildiğinde iş akışına katkıda bulunacak entegrasyon özellikleri sunmaktadır.3. Rollover butonlar oluşturmak ve gerçekçi butonlar oluşturmak için efektleri kullanmak. Açılan menüler eklemek. Macromedia FreeHand MX TV reklamları. hızlı ve kolay bir biçimde oluşturup yayınlanabilir. Vektör araçlarını kullanarak doğrular çizmek ve basit şekilleri birleştirerek karmaşık nesneler oluşturmak. İhraç edilen HTML sayfalarına metin eklemek için Dreamweaver MX’i kullanmak. [10] 63 . Bu iki program. Macromedia Flash MX veya baskı öncesi uygulamaları ile çalışmalar. veri türleri için sembol kütüphaneleri ve bul-değiştir grafik özelliklerini en geniş şekilde düzenleme seçeneklerine sahip olmamızı sağlar. güçlü bir çift Web tasarım aracıdır. Macromedia Dreamweaver MX ise güvenli bir Web sayfa yazım aracıdır.

• Flash Web Oynatıcı Programı ve uygulama sunucusu arasında bilgi alışverişi esnasında sayfa yenilenmesine gerek kalmaz böylece kesintisiz uygulama deneyimi sağlanır. video. eöğrenim ve uygulamalar için kullanılacak ara yüzleri. 2 yönlü mesaj ve etkileşimden oluşan tam multimedya desteği ile zengin içerik ve uygulamalara yepyeni bir boyut kazandırmaktadır. • Flash Web Oynatıcı Programı birçok platformda desteklendiğinden içerik ve uygulamaların her ortamda ve yerde izlenebilmesini sağlar. Flash dünyanın en yaygın yazılım ortamı olarak bir milyondan fazla profesyonel tarafından kullanılmakta ve % 97’den fazla internet kullanıcısının masaüstü ile geniş yelpaze içeren araçlara ulaşabilmektedir. Macromedia Flash MX ara yüzleri. animasyon. tarayıcının ötesine geçen zengin uygulamalar ve yüksek etkide içerik yelpazesi hazırlamada güçlü bir çözümdür. • Bugün 414 milyonun üzerinde internet kullanıcısı Flash içeriğini görmek için gerekli plug-in'e sahiptir. IV. Flash içeriğini ve uygulamaları çevirerek engelliler dâhil olmak üzere herkese tam erişilebilirlik desteği sağlamaktadır. • Video.3. Flash MX 2004.5 Flash Macromedia Flash MX tasarımcı ve geliştirimcilerin. Bu şekilde sunucu yükleme ve içerik indirme süreleri azalmaktadır. Macromedia FreeHand MX. baskı ve internet uygulamalarınızda kullanacak ara yüz tasarımları için vektörel tabanlı güçlü ve geliştirilebilir araçlar içerir.Görsel olarak zengin sunumlar ve tasarımları hızlı bir şekilde hazırlamanızı sağlar. sunum. vektör grafiği. Flash programının özellikleri şu şekilde sıralanabilir: • Flash MX 2004 en iyi internet deneyimleri sağlayarak yatırımın geri dönüşünü kolaylaştırır. • Yardımcı teknolojiler. aynı işlemleri daha kısa zamanda gerçekleştirmek için 250’ye yakın efekt ile animasyon oluşturmada 64 . zengin deneyimler ve başarılı sonuçlara çevirmelerini sağlar. ses.3. • İçerik ve veri akışı (yüklenirken oynatılan) ile bağlantı hızından bağımsız olarak anında deneyim sağlanır. pazarlama. [10] IV. metin ses ve grafiklerle bütünleştirerek oluşturup.6 Swishmax Flash programını kullanmayı öğrendikten sonra.

yardımcı bir programdır. sürüklenerek gerekli yere bırakılması söz konusudur. kontrol ve fonksiyon paletlerinden alınıp. Bilgisayar ortamında gerekli programlar kurularak. Bazı durumlarda Flash programının önüne dahi geçmektedir. İkinci aşamada öğretilmek istenen LabVIEW programı ile ilgili veriler toplamak amacı ile NI firması Teksas’taki merkezi ve Türkiye Temsilcisi E3TAM ile temasa geçilmiştir. Programların öğrenilmesi sırasında her aşamada öğrenilen konu site üzerinde uygulanmıştır. Bu sırada sitenin temelleri atılmaya başlanmıştır. Otomatik şekil çizme aracı.5. sitenin bu merkezde saklanması sağlanmıştır. ön panel nesneleri veya blok diyagramlarda kullanılan sanal enstrümanların. Kullanımı oldukça kolay olan Swishmax programı. bu programların kullanılması öğrenilmiştir. kendine özgü ileri düzey script dili. formları diğer web bileşenlerinden ekleyebilme ve diğer uygulamalara gönderebilme özellikleri bulunmaktadır. IV. dinamik içeriği.4 ARAŞTIRMA ARAÇLARI Tez çalışmasında öncelikle internet sitesi yapma amacı ile örnek eğitim siteleri incelenmiştir. çok daha kısa bir sürede istenen animasyonu gerçekleştirme imkânı sağlamaktadır. IV. Bu eğitim sitesinde sık kullanılan bir etkileşim çeşididir.5 KULLANILAN ETKİLEŞİM ÇEŞİTLERİ VE ÖRNEK UYGULAMALAR IV.1 Sürükle Bırak LabVIEW programını kullanırken. Gerekli CD ve el kitapları temin edilmiştir. LabVIEW programının öğretilmesi amacı ile programı canlandırmak için sürükle bırak etkileşiminden yararlanılmaktadır. işaretlenen nesnenin kullanıcı tarafından sürüklenmesi ve hedef alana bırakılması istenir. 65 . Oluşturulacak eğitim sitesinin server ve hosting hizmetleri için Marmara Üniversitesi Rektörlüğü Internet Merkezi ile irtibata geçilerek. Ayrıca Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Mekatronik Bölümü’ndeki Veri İzleme Laboratuvarı’nda araştırma yapabilmek için gerekli izinler alınarak National Instruments firmasına ait donanımların kullanılması sağlanmıştır. Authorware MX programı yardımıyla hedef alan belirlenerek.

Şekil 4. yükselteç girişi ile bağlanır. Akış çizgisinin gerekli şekilde düzenlenmesi ile ders esnasında kullanıcı buton terminalini fare ile tutarak ekran üzerinde sürükleyebilir. Buton terminalinin blok diyagramda iken (while) döngüsü içine yerleştirilmesi istenmektedir. Daha sonra etkileşim (interaction) ikonu ile sürükle bırak etkileşimi sağlanmış olur.Bırak Etkileşimi Şekil 4. Akış çizgisine yerleştirilmesi ile açılan pencereden seçim yapılmaktadır. Authorware Programı İle Sürükle . Öncelikle gösterim ikonlarında sürüklenecek nesne grafiği ve bırakılacak alanın grafiği ekrana aktarılmaktadır. terminal sinyal canlandırma (Simulate Signal VI) sanal enstrümanının solundaki boşluğa konumlanarak.1’de bir sürükle bırak etkileşimi uygulanmıştır. Eğer buton terminali iken döngüsünün herhangi bir yerinde bırakılacak olursa.1. Authorware MX programı akış çizgisi üzerine yerleştirilmiş ikonlar yardımıyla etkileşim oluşturulmuştur. 66 . Etkileşim ikonu çeşitli türlerde uygulamaları gerçekleştirebilir.

bir ön panel veya blok diyagram sınırları da olabilir.2.2 Hedef Alan Seçimi Hedef alan seçimi etkileşimi. Etkileşim ikonunun akış çizgisine yerleştirilmesi ile işaretlenmesi istenen alan belirlenir. Şekil 4. kullanıcının sınırları daha önceden belirlenmiş bir alanı fare ile işaretlemesi için kullanılmaktadır. Bu bir butonun sınırları olabileceği gibi.5. Hedef Alan Seçimi Etkileşimi 67 . Sürükle – Bırak Etkileşimine Ait Akış Çizgisi IV.Şekil 4.3.

Şekil 4.3 Hedef Obje İşaretleme Hedef obje işaretleme etkileşimi eğitim sitelerinde en çok kullanılan etkileşimlerden birisidir.Kullanıcı tarafından ders esnasında. Bu kez kullanıcı paletteki “Comparison” nesnesini işaretlemelidir. öncelikle fonksiyon paletinden aritmetik ve karşılaştırma enstrümanlarını taşıyan “Aritmetic & Compare” paletinin açılması istenmektedir. 68 . Bu işaretlemeden sonra bir alt palet daha açılmaktadır. ilgili nesnenin işaretlenmesi gerekir.5. bu kez karşılaştırma alt paletin açılması istenmektedir. Şekil 4. fare imleci ile sınırları belirlenmiş butonun sınırları içine girildiğinde imleç internetteki bir bağlantıda olduğu gibi parmak şeklini alır.4.5’te. Bu esnada kullanıcı fare butonuna basacak olursa. Authorware Programında Hedef Alan Seçimi Akış Çizgisi IV. akış çizgisinde ilerlemeye devam edilmiş olur. İlgili alt palet açıldığında. Kullanıcı bu alt paleti açmak için ilgili nesneyi işaretlemelidir. Karşılaştırma alt paletindeki sanal enstrümanın açılması için.

Hedef Obje İşaretleme Etkileşimi IV.5. Bir çizgi filmde birbirini takip eden resimler. Şekil 4. Çalıştırma butonuna basıldığında dalga şekli ekranda canlandırılmış olur.Şekil 4. Animasyon hazırlama işlemi de çizgi filmlerde olduğu gibi bir nesnenin belli bir zamanda bir noktadan başka bir noktaya hareketini sağlar. bir nesnenin hareketini görüntülemektedir. e-öğrenme uygulamalarının vazgeçilmez nesnelerindendir. Ancak bu fiziki eğitim ortamlarının yeterli kapasitede olmaması. her zaman en çok kabul edilen öğrenme yöntemidir. Macromedia Flash MX veya SwishMAX programları ile animasyonlar hazırlanarak internet sitelerinde gösterilmektedir. yapılması gereken deney veya işlemlerin e-öğrenme uygulamalarında canlandırılmasını gerektirmektedir.4 Canlandırmalar Animasyon olarak da adlandırılan canlandırmalar.6’da ekranda dalga şekillerinin aynen bir osiloskop ekranında veya bir sanal enstrümanın ön panelinde grafik şeklinde görüntülenmesi sağlanmıştır.5. Bir uygulamanın gerçek laboratuvarlarda veya atölyelerde uygulanması. 69 . Kullanıcının deney veya işlemleri bilgisayar karşısında seyretmesi sağlanır.

70 .5. Aynı zamanda kısa cevap değerlendirme sorularında da sorunun cevabı bir yazı kutusuna.Şekil 4. Hatta doğru girilen değere göre bir cevap veya yanlış girilen değere göre farklı bir cevap verilmesi sağlanabilir. Ders içeriklerinde de bazı değiştirilmesi gereken yazılar.5 Metin Girişi Bilgisayar programlarında zaman zaman metin girişi istenmektedir. Bu bazen bir isim değiştirme bazen de elle veri girişi olabilir. Akış çizgisine bir etkileşim ikonu yerleştirilerek “text entry” metin girişi seçeneği işaretlenmelidir.6. belirli bir metin olması da istenebilir. metin kutusu kullanılarak etkileşimi sağlamaktadır. Örnek Bir Canlandırma Uygulaması IV. kullanıcının metin yazmasını gerektirir. Bu değerlendirmelerde her soru metin girişi olarak cevaplandırılır. Etkileşim ikonu ayarları ile yazılan yazının her hangi bir metin olması istenebileceği gibi. Oluşturulan sitede her bölümde bir kısa cevap değerlendirme bulunmaktadır.

Site içeriği olarak belirlenen kaynaklar. Ulusal ve uluslararası literatür taranarak e-öğrenme. E3TAM ve National Instruments firmalarından gerekli bilgiler alınmıştır. Türkçeleştirilmiştir. ders şekline getirilmiştir. Medyasoft. LabVIEW ve internet siteleri oluşturma konularında gerekli kaynaklar elde edilmiştir. Dreamweaver. Metin Girişi Etkileşimi IV. Ayrıca site yapımında kullanılacak olan programlar tespit edilerek. Authorware. 71 . Sitenin Kurslar bölümüne yerleştirilen dersler gerekli bağlantılar sağlanarak.7. Fireworks. Freehand. Flash ve LabVIEW programlarının kullanımı öğrenilmiştir. Bu amaçla HTML ve kısmen PHP dilleri öğrenilmiştir.6 YAPILAN ÇALIŞMALAR Yapılan tez çalışmasında öncelikle kaynak araştırılması yapılmıştır. bir düzen içinde yerleştirilmiştir.Şekil 4. Daha sonra yardım alınabilecek şirketler ile iletişime geçilerek. Bu esnada ilgili şirketlerin fuarlarda veya tanıtım amaçlı yaptıkları etkinliklere katılarak. konularla ilgili akademik ve özel çalışmalar incelenmiştir. NI firmasından temin edilerek. Tezin öncelikle uygulama kısmı olan site yapım çalışmaları gerçekleştirilmiştir. İlgili kaynaklardan elde edilen bilgiler Authorware programı kullanılarak.

Programın 30 günlük gösteri CD’sine NI ve E3TAM firmalarından veya internet üzerinden ulaşabilirsiniz. temel ürün portföyü gibi bilgilere de bu sayfadan ulaşmak mümkündür. firma ile ilgili tanıtıcı bilgileri sunmaktadır.Dr. İndirme. Kurslar. Koray TUNÇALP ile birlikte "LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi" adlı bildiri sunulmuştur. Ayrıca bu bölümde şablonlara veya önceden oluşturduğunuz sanal enstrümanlarınıza nasıl ulaşabileceğiniz anlatılmaktadır. Projeler. “LabVIEW Başlangıcı” bilgisayar üzerine kurulmuş olan LabVIEW programının başlatılması için yapılması gerekenleri anlatmaktadır. Yardım ve İletişim bölümlerinden oluşturulan sitenin genel haritası Şekil 4.8’de gösterilmiştir. özellikleri hakkında bilgiler vermektedir. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu için.2004 yılı Kasım ayında Sakarya’da düzenlenen 4. Firmanın kuruluşu.7.1 LabVIEW Sitenin LabVIEW bölümü üst menüde en solda olan bağlantıdır. tarihi. Ayrıca ilgili kurum ve kişiler ile iletişime katkı sağlanmıştır. Ön panel ve blok diyagram iki bölümden oluşan program. LabVIEW sayfasında 5 bağlantı bulunmaktadır. IV. Ayrıca bu sayfada “Niçin LabVIEW Kullanmalıyız?” sorusuna da cevap aranmaktadır.“Program Kurulumu” LabVIEW programının CD’den bilgisayar üzerine kurulumunu anlatan bilgileri görüntüler. Böylece tezin kısa bir tanıtımı sağlanmıştır. “LabVIEW Yapısı” bölümü ise NI firması tarafından oluşturulmuş LabVIEW programının yapısı. G dili ile yazılmıştır. son yıllarda tercih edilen bu öğrenme 72 . hangi programlama dilinde yazıldığı. Doç. LabVIEW. Üst menü sitenin her sayfasında tarayıcı tarafından görüntülenir. Son olarak “Niçin E-öğrenme” bölümünde uzaktan öğretim hakkında kısa tanıtıcı bilgiler verilerek. IV. • • • • • National Instruments Program Kurulumu LabVIEW Başlangıcı LabVIEW Yapısı Niçin E-öğrenme İlk bağlantı olan “National Instruments”.7 OLUŞTURULAN LABVIEW UZAKTAN ÖĞRENME WEB SİTESİ BÖLÜMLERİ Site yedi ana başlık altında oluşturulmuştur. bağlantılar.

8 LUES Site Haritası 73 .Şekil 4.

Authorware programı tarafından hazırlanmış uygulamaları çalıştırabilir hale getirilmelidir. • • • • Veri Toplamanın Temelleri LabVIEW’a Başlıyorum LabVIEW Temel Kursu LabVIEW’da Ölçme 74 . Şekil 4. Kurslar bölümü dört ana başlıktan oluşmaktadır. Ders içeriklerinin tamamı burada bulunmaktadır.7. Bu kısma girmeden önce bilgisayar. LUES Eğitim Sitesinde LabVIEW Sayfaları IV.yönteminin özellikleri anlatılmaktadır.9. İlgili program hem ders bağlantılarından biri işaretlendiğinde otomatik olarak hem de İndirme bölümünden ilgili bağlantı işaretlenerek yüklenebilir. Bu amaçla Macromedia internet sayfalarından Authorware Oynatıcı Program yüklenmelidir. Ayrıca teknik alanlarda uzaktan eğitimin uygulanabilirliğinden bahsedilmektedir.2 Kurslar Kurslar bölümü sitenin en önemli kısmıdır.

Şekil 4.10 Kurslar Alt Haritası 75 .

sanal enstrümanı çalıştırmak gibi konular anlatılmaktadır. Kurslar’ın • • • • • ikinci bölümünü “LabVIEW’a Başlıyorum” oluşturmaktadır. “Bir Sinyali Analiz Etmek ve Kaydetmek” bölümü ise veri analizi yapabilmek için bir sanal enstrüman oluşturularak. LUES Eğitim Sitesinde Kurslar Sayfaları Veri Toplamanın Temelleri bölümünde öğrenci veri toplama. bir sanal enstrümanın açılması. işleme ve analizi hakkında bilgi verilmesinde fayda vardır. veri analizi gibi konular hakkında bilgiler öğrenebilir.Şekil 4. öncelikle veri toplama. gerekli 76 .11. Modülde gürültü. LabVIEW genellikle ölçme ve enstrümantasyon alanında kullanılan bir bilgisayar programı olmasından dolayı. “LabVIEW’a Başlıyorum 5 kısımdan oluşur. sanal enstrümana kontrol ve göstergeler eklemek. veri toplamada kullanılan donanımlar ve seri veri haberleşme ile ilgili bilgilere ulaşılabilir. LabVIEW ile Sanal Enstrümanlara Giriş Bir Sinyali Analiz Etmek ve Kaydetmek Bir Sanal Enstrümanın Özelliklerini Genişletmek Veri Elde Etmek ve Enstrümanlar ile İletişim Diğer LabVIEW Özelliklerini Kullanmak “LabVIEW ile Sanal Enstrümanlara Giriş” bölümünde. veri işleme.

oluşturulacak sanal enstrümanda elde edilen sinyalin veya ön panelin kullanıcının isteğine göre düzenlenmesini öğretmeyi amaçlamaktadır. LabVIEW programının kullanıldığı en yaygın alanlardan biri veri toplama noktalarıdır. “LabVIEW Temel Kursu” program üzerinde bir sanal enstrüman oluşturmak için ön panel ve blok diyagramın nasıl kullanılacağını aktarmaktadır. “Veri Elde Etmek ve Enstrümanlar ile İletişim” National Instruments firması veri elde donanımları ile yeni bir görevin nasıl oluşturulacağı hakkında bilgi vermektedir. daha önceden de belirtildiği gibi dört bölüme ayrılmıştır. Ayrıca “LabVIEW’a Başlıyorum” adlı ikinci bölüm alt beş bölüme daha sahiptir. Ayrıca. “LabVIEW’da Ölçme” bölümü bir veri toplama sanal enstrümanının LabVIEW programı kullanılarak nasıl oluşturulacağını öğretmektedir. LabVIEW ders içerileri.1 Ders İçerikleri Kurslar bölümünde bulunan ders içerikleri genellikle NI firması tarafından hazırlanmış. Kullanılacak sanal enstrümanların içerikleri hakkında bilgi aktarmak için kullanılan yardım penceresi tanıtılmaktadır. Bu konu ile ilgili örnek uygulamalar da bu bölüm kapsamındadır. bu konuda kısa bilgiler verilmektedir. Ayrıca bir sinyalin oluşturulması veya istenmeyen sinyallerin filtrelenmesi gibi konular da anlatılmıştır. Programda kullanılan sabitler ve fonksiyon konusuna da bu bölümde değinilmiştir. “Diğer LabVIEW Özelliklerini Kullanmak” bölümü National Instruments firması internet sitesi yardımı ile LabVIEW programı kullanılarak örnek uygulamalara nasıl ulaşılacağını aktarmaktadır. veri toplama yazılımları gibi konulardan bahsedilmektedir. Veri Toplamanın Temelleri bölümünde bir veri toplama sisteminde olması gereken transdüser ve sensörler. Sinyal verileri yardımıyla oluşturulacak eğrinin düzenlenmesi ve uydurulması konularına da yer verilmiştir. “ Bir Sanal Enstrümanın Özelliklerini Genişletmek” bölümü. Dolayısıyla bu bölümde aktarılan teorik bilgiler programın kullanımını öğrenme yolunda önemli bir adımı teşkil etmektedir.7. kablolama veri toplama kartları. “LabVIEW’a Başlıyorum” bölümü ön panel ve blok diyagram hakkında tanıtıcı bilgiler 77 . fonksiyon ve sanal enstrümanlar hakkında bilgi verilmektedir. Tüm bölümlerde toplam 83 ders ve yaklaşık 750’yi aşkın sayfa oluşturulmuştur. programda kullanılabilen tüm kontrol. LabVIEW programının kullanımını öğretici bilgilerdir. Çeşitli veri tipleri tanıtımı yapılarak. Bu bölümde ayrıca uygulama hızının ne şekilde ayarlanacağı da öğretilmektedir.kontrol ve göstergelerin eklenmesi. Veri Toplamanın Temelleri bölümü kursların ilk bölümüdür. uyarı seviye limitlerinin belirlenmesi ve elde edilen verinin bir tabloda kaydedilmesi gibi bilgiler aktarılmaktadır.2. IV. gösterge.

78 . Bu kartlar sayesinde gerçek hayattan veriler alınarak. sabitler. filtrelenmesi ve eğri uydurma fonksiyonları anlatılmaktadır.7. çoktan seçmeli.12 Çoktan Seçmeli Değerlendirmeye Bir Örnek Her bölüm sonunda üç veya dört dersin konularını kapsayan değerlendirme sorularına yer verilmiştir.2 Değerlendirmeler Şekil 4. elde edilen verilerin depolanması.içermektedir. blok diyagram enstrümanlarının yanı sıra fonksiyonlar. “LabVIEW Temel Kursu” programda kullanılan nesnelerin detaylı tanıtımını amaçlamaktadır. Ön panel kontrol ve göstergeleri. Değerlendirme uygulamaları geliştirilirken eğitimi alan kişilerin ilgisini çekmek için farklı yöntemler denenmiştir. LabVIEW programının kullanabileceği kartların takılı olması gerekir. veri tipleri hakkında tanıtım yapmaktadır. Bir sanal enstrüman oluşturmak veya bir sinyal elde edip bu sinyali işlemek için gerekli bilgilere de bu bölümden ulaşılabilir. kısa cevap ve doğru – yanlış gibi farklılıklar göstermektedir.2. Değerlendirmede amaçlanan hem anlatılan konuların genel bir tekrarının yapılması hem de kullanıcıların seviyelerini ölçmektir. Bu bölümde bir DAQ veri elde etme kartının bilgisayara takılması ve bu sayede yapılabilen işlemler. bilgisayar ortamında işlenebilir ve görüntülenebilir. Cevap isteme şekilleri. Bu amaçla bilgisayara NI firması tarafından üretilmiş. IV. “LabVIEW’da Ölçme” bölümü ise bir sanal laboratuvar gibi bilgisayarın kullanılabilmesi için gerekli işlemleri öğretmektedir.

a. her değerlendirme de olduğu gibi sorulan soru adedi. Kullanıcı soruyu okuduktan sonra fare ile seçimini yaparak bir şıkkı işaretlemektedir. butona basılarak cevabın doğru veya yanlış olduğu öğrenilebilir. Metin kutusuna yazılan cevaptan sonra ya “enter” tuşu ile ya da butona basmak suretiyle doğru cevabı öğrenmek mümkündür. Kısa Cevap Bu değerlendirme yönteminde bu kez sorulan soruya klavye yardımıyla bir metin cevabı istenmektedir. Yine verilen cevabın doğru veya yanlış olmasına bağlı olarak kullanıcıya verilen bilgi değişiklik göstermektedir. Şekil 4. Verilen doğru veya yanlış cevaplar için ayrı ayrı geri bildirimler hazırlanarak kullanıcı aynı zamanda eğitilmeye devam edilmektedir. Değerlendirme sonunda. Doğru Yanlış Bu kez değerlendirme amacı ile bir hüküm cümlesi ekrana aktarılarak. kullanıcıya bu hükmün doğru veya yanlış olduğu sorulmaktadır. b.13. Çoktan Seçmeli Bu değerlendirme yönteminde sorulan soru için dört cevap seçeneği sunulmaktadır. Değerlendirme sayfalarında 79 . Daha sonra eğer işaretlenen cevap kontrol edilmek istenirse. Kısa Cevap Değerlendirmeye Bir Örnek c. Kullanıcı fare ile “Doğru” veya “Yanlış” seçeneklerinde birisini işaretler. verilen cevap ve doğru cevap adetleri bir rapor olarak kullanıcıya sunulmaktadır.

motor bisiklet fren testi. Projeler bir NASA uçağında veri toplama. Şekil 4.3 Projeler Bu bölümde NI firması tarafından uygulanmış çözümlerden bahsedilmektedir.7. Ders içeriklerinde kullanılan sözlük ve yardım menüleri kullanılamamaktadır. haberleşme. aynı zamanda orijinal dillerinde kullanıcılara sunulmaktadır. NI Internet sayfalarından elde edilen çözümler ile ilgili yazılar Türkçeleştirilerek. uygulanan çözüm ve çözümün uygulanması esnasında kullanılan NI donanım ve yazılımları belirtilmiştir. klima sistemlerinde veri simülasyonu düzenlenmesi. bir sektörde bulunan bir problem. Doğru Yanlış Değerlendirmeye Bir Örnek IV.14. Örneğin uzayda yapılan bir çalışma ile ilgili geliştirilmiş olan sistem bazı özellikler gerektirmektedir. DC motor test standı gibi çeşitlilikler göstermektedir. ısınma ve görüntü elde etme gibi çeşitli sektör ve branşlardan seçilerek. Projeler sayfalarında. Bu uygulamalar uzay. 80 . otomotiv.sadece bir sonraki ve bir önceki sayfaya geçiş ve çıkış için kullanılan butonlar bulunmaktadır. Projeler dünya üzerinde kullanılan veri toplama sistemlerinin nasıl uygulandığı hakkında fikir vermesi açısında yarar sağlamaktadır. LabVIEW programının ne kadar geniş bir alanda kullanıldığı benimsetilmiştir.

81 . ANTRAK ve TOJET gibi e-dergiler ve LabVIEW programı hakkında eğitim veren üniversitelere de bu sayfalardan ulaşılabilir.15. programın Türkiye dağıtımcısı E3tam. değişik ısı uygulamalarında.Yer çekimi olmayışı ve bundan oluşan zorluklar bu durumu açıklayabilmektedir. Teknik Eğitim Fakültesi ve Fen Bilimleri Enstitüsü Web Sitelerine de ulaşmak mümkündür.4 Bağlantılar “Bağlantılar”’da site ile ilgili kullanıcının işine yarayabilecek Internet sitelerine yer verilmiştir. Bu sayfadan ulaşılabilen projeler şunlardır: PROJELER Bir NASA Uçağında LabVIEW Veri Elde Etme Performansı TempVIEW . e-öğrenme üzerine birkaç site ve arama motorları bu bağlantılardan birkaçıdır.Labview ve IMAQ Vision Kullanarak Düşük Maliyetli Termal Görüntüleme Sistemi Hareket ve Görüş Araçlarını Kullanarak Smart Kart Üretimi Universal DC Motor Kontrol Eden Test Merkezi Motorbisikletin Yol Üstünde Fren Testi Fiber Hizalamak için Otomatik Laser Gerçek Titreşim Analizi X Işınlarının Kırılması Verilerinin Elde Edilip İşlenmesi İçin LabVIEW Temelli Bilgisayar Programının Kullanılması Uzaktan Kumandalar İçin Radyo Frekans Test Standları Fiat Otomotiv Firmasına Klima Similasyon Sistemi Tasarlamak İçin Sanal LabVIEW ve NI DAQ Kullanarak Derin Sulardaki Soğuk Kesimler Şekil 4. çeşitli test sistemlerinde rahatlıkla uygulanmış projelerin ayrıca İngilizce pdf uzantılı dosyalarına da ulaşmak mümkündür. LabVIEW ile ilgili NI resmi sitesi. Firmanın geliştirdiği donanımların ve yazılımların her türlü ortamda neredeyse sorunsuz kullanıldığı söylenebilir. Ayrıca projenin oluşturulduğu Marmara Üniversitesi. Yüksek titreşimde. LUES’te Bulunan Projeler IV.7.

IV.17 Menü Penceresi Sitenin ve derslerin kullanılması sırasında karşılaşılan problemlere yardımcı olmak amacıyla. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu’nda yayınlanmış olan “LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi “ adlı bildiri pdf formatında yayınlanmaktadır. Sakarya’da 2004 yılının Kasım ayında düzenlenen 4.6 Yardım Şekil 4. LabVIEW programı ve örnek sanal enstrüman dosyaları bu yazılımlardan bir kaçıdır. Ayrıca NI resmi sitesinde yayınlanan üç ve altı saatlik MS Power Point sunumlarına da İngilizce olarak buradan ulaşılabilir.16 Derslerde Kullanılan Butonlar Şekil 4. Ayrıca LabVIEW programında ihtiyaç duyulacak yardım seçenekleri ve derslerin alınması için gerekli olan bilgisayar konfigürasyonu aktarılmıştır.7.5 İndirme “İndirme” bölümünde siteden eğitim alırken kullanılabilecek yazılımlar sunulmaktadır. Flash ve Authorware Web oynatıcıları. 82 . IV. Ders içeriklerinde kullanılabilecek butonların ne anlama geldiği bu bölümde aktarılmıştır. bu bölüm kullanılabilir. Tez çalışmasında yararlanılan Kaynaklar da bu bölümde yayınlanmaktadır. Yapılan tez çalışmasının tanıtımı amacıyla.7.

yardım ve çıkış butonları kullanıcıya bazı kolaylıklar sunmak için tasarlanmıştır. her birine ayrı ayrı geçiş sağlanabilir. “Bul” penceresi. Şekil 4. Sözlük Penceresi 83 .19.Dersler görüntülenirken sürekli olarak bazı butonlar ekranın sağ alt köşesinde kullanıma sunulmuştur. İleri. Eğer aranan kelime birden çok sayfada bulunmuşsa her birini ayrı ayrı sayfa kısmında belirterek. menü. bul. sayfanın içeriğinde her hangi bir kelime arayabilir ve o sayfada aranan kelimeye geçiş sağlayabilmektedir. sözlük. Bul Penceresi Menü penceresinde dersin kaç sayfa olduğu bilgisi ve o dersteki tüm sayfalara geçiş için bağlantı mevcuttur. geri. istenilen sayfa bağlantısı işaretlenerek o sayfaya direk olarak gidilebilir.18. görüntülenebilir. Bir klasör ve alt klasörlerinde olduğu gibi (+) işareti ile bu derste olan sayfa bağlantıları gizlenip. Her hangi bir anda. Şekil 4.

Bu amaçla çeşitli etkileşimlerden yararlanılmaktadır.20. geçmiş sayfa. Derslerin ilk sayfası konu başlığı ve kısa bir tanıtıcı bilgi görüntülemektedir. kelime veya kısaltma mevcutsa. ders sayfalarını daha rahat kullanabilmek için gerekli tanımlamaları yapmaktadır.7 İletişim Tez uygulayıcısı ve danışmanına.7. kullanıcı bu bilinmeyeni sözlük yardımı ile öğrenme şansına sahiptir. Pencere iki kısımdan oluşmaktadır. Aynı zamanda NI ve Marmara Üniversitesi iletişim bilgilerine bu bölümden ulaşılabilinir. Sol tarafta kelime veya kısaltmalar sıralı şekilde bulunurken. Sözlük penceresinin üst kısmında bulunan harflerden her biri aynı harfle başlayan kelime veya kısaltmaları belirtmektedir. menü. IV. IV. başlık bunlardan bir kaçıdır. merak edilen konular. Yardım Penceresi Yardım penceresi. sağ tarafta ise öğrenilmek istenen kelime işaretlendiğinde onunla ilgili bilgiler görüntülenmektedir. E-posta adresleri yardımıyla bildirilecek konular ilgili kişilere aktarılabilir. Sayfa numarası.8 LABVIEW WEB SİTESİ ÖRNEK SAYFALARI Sitede verilen dersler LabVIEW ile ilgili tanıtıcı bilgileri kullanıcıya aktarmaktadır. yardım. Sayfanın sol alt köşesinde sürekli olarak. Şekil 4. dersin toplam kaç sayfa olduğu ve o anda kaçıncı sayfada 84 . derslerin görülmesi esnasında en çok işe yarayan penceredir. öneri ve şikâyetleri bildirmek amacı ile iletişim bölümünden ulaşılabilir.Sözlük. Eğer program ile ilgili anlaşılmayan bir terim. gelecek sayfa.

Ayrıca “Devam etmek için ileri butonuna basınız. “Generate And Display” yazısı çift tıklanarak da şablon açılabilir.28’te gösterilen sayfada ön panel kısaca tanıtılmakta ve eğer ön panel görüntülenemiyorsa.” veya “Sanal enstrümanı blok diyagrama yerleştiriniz.21’de gösterilen. Şekil 4. Bu farenin ikon üzerinde çift tıklanmasını gerektirmektedir. “Open”.26’te gösterilen sayfada işaretlendikten sonra. LabVIEW programı bilgisayara yüklendikten sonra. Bu bölümde anlatılan konulara ait resimlere Ek – B’den ulaşabilirsiniz. konu bütünlüğü amaçlanarak belli bir bilgiyi kullanıcıya aktarmayı planlamaktadır. “New” butonuna basılarak açılan şablon penceresinden bir sinyalin üretilip. Bir sonraki sayfaya ilerlemek için bu kez kullanıcı ilgili yazıya çift tıklamalıdır. sayfada LabVIEW’da kullanılan şablonlar hakkında kısa bir bilgi verildikten sonra. Pencerede “New”.25’de gösterilen sayfada şablonun açılması ile ekrana açılacak olan sanal enstrümanın ön panel ve blok diyagramı bir ön görünüş ile gösterilmiştir. “Configure” ve “Help” butonları mevcuttur. Şekil 4.23’de gösterilen pencere açılmaktadır.24’in solunda gösterilen listeden “Generate and Display” seçilmelidir. Bu etkileşim ile otomatik olarak diğer sayfaya geçilmektedir. Kullanıcının bu etkileşimi gerçekleştirerek. “Konu bitti. 85 . Bu sanal enstrüman bir sinyal üretmek için kullanılabilir.bulunulduğu hakkında bilgi verilmektedir. “Generate And Display” yazısı şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” dersine ait 1. programı nasıl başlatacağı öğretilmiş olur. görüntülenmesi için şekil 4. Böylece ilgili bağlantı mavi zeminde beyaz yazı ile işaretlenmiş olacaktır. masaüstü ikon yardımıyla program başlatılmalıdır. Ders sayfaları. Kullanıcıdan fare ile butona basarak yine etkileşime katılması istenmektedir.” gibi kullanıcıyı yönlendiren kısa bilgiler sunulmaktadır. Şekil 4. “Windows” menüsünden “Show Front Panel” seçeneğinin işaretlenmesi gerektiği belirtilmektedir. ikinci sayfaya geçmek için ileri butonu kullanılmalıdır. ilgili ön panel ve blok diyagramın açılabilmesi için “Ok” butonuna basılmalıdır. Programın başlatılması ile birlikte ekrana şekil 4.”. Artık “Ok” butonuna basılabilir. Kullanıcıya fare ile “New” butonuna basarak etkileşimde bulunmaları istenmektedir.

IV.31 Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Blok Diyagramı 86 . Ayrıca alt ve üst sınırlar belirlenerek.9 ÖRNEK UYGULAMA SANAL ENSTRÜMAN Aşağıda ön panel ve blok diyagramı gösterilen örnek bir uygulama sanal enstrümanı gösterilmiştir. üst sınır aşıldığında veya alt sınırın altına inildiğinde kullanıcı ledler yardımıyla uyarılmaktadır. Sanal enstrüman ile dış ortamdan alınacak bir sinyalin blok diyagrama alınarak. Dersin son sayfası ön panelde bulunan iki butondan bahsedilmektedir. durdurmak için ise “Stop” butonu kullanılmalıdır.29’da gösterilen sayfada ise blok diyagram tanıtılarak. Şekil 4. gösterilmesi amaçlanmıştır. Bu butonlar “Run” ve “Stop” butonlarıdır. blok diyagramın görüntülenmesi için yine “Windows” menüsünden “Show Block Diagram” seçeneği işaretlenmelidir. Bu sinyal bir sıcaklık bilgisi olabileceği gibi seviye veya gerilme bilgisi de olabilir. Oluşturulan sanal enstrümanın çalıştırılması için “Run” butonu.Şekil 4.

Tüm bu değerler istendiğinde değiştirilebilir. 87 . Sanal enstrüman çalıştırıldığında grafik tablosunda üç değer gösterilecektir. Dosyanın bilgisayarda hangi diske kaydedildiği belirtilmektedir. 0 ile 1 arasında rasgele sayı üreten Random Number aracı kullanılarak temsil edilmiştir. Beyaz çizgi ise dış dünyadan alınan sinyal değeridir. Random Number’ın 0 ile 1 arasında ürettiği sayı 100 ile çarpılarak 0 ile 100 arasında bir sayı üretmek mümkündür. Kayıt yapılacak dosya ismi belirtilebilir. bu kez alt yeşil ledi yanar.Şekil 4. Beyaz çizgi yani ölçüm değeri üst sınırı geçtiğinde üst yeşil ledi yanar. Ön panelde bulunan iki döner anahtardan alınan ve kullanıcının isteğine göre değiştirilebilen alt ve üst sınır değerleri ile birleştirilerek grafik tablosuna aktarılmaktadır. Döner anahtarın alt ve üst sınırları da 0 ile 20 ve 80 ile 100 olarak belirlenmiştir.32 Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Ön Paneli Öncelikle bir DAQ karttan alınabilecek sinyal. Ön panelde bulunan bir anahtar ile kayıt yapılabilir. Yeşil ile gösterilen alt sınır değeridir. Kırmızı ile belirtilen üst sınır değeridir. Eğer ölçülen değer kırmızı çizginin altına inecek olursa. Anlık veri değerleri bir tablo ile saklanabilmektedir. Sanal enstrümanda elde edilen veriler Write LabVIEW Measurement enstrümanı ile bir dosyaya kaydedilebilir.

NI firmasının resmi İnternet sitesindeki İngilizce dokümanlarını kullanabilecekleri gibi ikincil amaca yönelik olarak bu tez çalışması sonucunda. hedef alan işaretleme. ülkemizde henüz yeni yeni tanınmaktadır. Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır. LabVIEW programı dünya üzerinde yoğun şekilde kullanılmasına karşı. e-öğrenme uygulamalarında tercih edilen etkileşimler kullanılmıştır. Sadece LabVIEW programı üzerine yazılmış olan Türkçe bir kaynak olarak bu site literatürde önemli bir açığı kapatmaktadır. Firmalar bu işlemleri en az hata ile ve en kolay şekilde yerine getirmek için çaba harcamaktadırlar. Derslerde sürükle bırak. Bu amaçla işletmelerde programı kullanacak olan operatörler. 88 . metin girişi ve animasyonlar en çok kullanılan uygulamalardır. canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır.BÖLÜM V. Değerlendirmeler. National Instruments firması bu aşamada. endüstriye yardımcı olmak için LabVIEW programını sürekli olarak geliştirmektedir. Türkçe olarak tasarlanan ve oluşturulan LabVIEW e-öğrenim sitesinden de yararlanabilirler. e-öğrenme sitesi oluşturarak LabVIEW programının Türkçe bir kaynaktan öğretilmesidir. metin girişi. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır. Etkileşim olarak. işleme ve görüntüleme işlemleri sık kullanılmaktadır. Endüstriyel enstrümantasyonda veri elde etme. Sitede oluşturulan eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt geliştirilmiştir. hedef obje seçme. Site oluşturulurken. SONUÇLAR Tez çalışmasında birincil amaç. Bu aşamada ülkemizde de LabVIEW programını kullanabilen yetişmiş insan gücüne ihtiyaç gün geçtikçe artmaktadır. kısa cevap.

bu tip yazılımların kullanımını yabancı dil engeli yüzünden öğrenememekte ve dolayısıyla geliştirememektedir. muhasebe ve bilgisayar işletmeciliği gibi konularda e-öğrenme yoğun şekilde kullanılmakta ve olumlu sonuçlar vermektedir. teknik eğitim veren kurumların donanıma bağlı olarak. İşletme. Teknik alanlarda e-öğrenme teorik bilgilerin aktarımında kullanılması mümkün iken. Ancak teknik eleman olacak bireyin gerçek araçlar ile deneyi yapıp sonucunu görmesi kişinin eğitim kalitesini arttıracaktır. ekonomik zorluklar getirmektedir. bankacılık. ancak uygulama gerektiren bölümler klasik yöntemle atölye veya laboratuvarlarda gerçekleştirilmelidir. Özellikle eğitime önem veren kuruluşlar. Çalışmada oluşturulan Türkçe LabVIEW Uzaktan Eğitim Sitesi ile belirtilen nitelikteki kişilere ulaşılması ve sonuç olarak mesleki teknik eğitimle birlikte ülkenin gelişmesi 89 . Ancak işi teknolojiyi uygulamak. evlerinde. Teknik eğitimin ön hazırlığı uzaktan. Günümüzde teknolojiyi öğretmeyi amaçlayan pek çok bilgisayar yazılımı İngilizce dilinde yazılmaktadır. firmaların ve ülkenin gelişimine önemli ölçüde engel oluşturmaktadır. Teknik alanlarda eğitimin diğer bilimlerdeki eğitime göre farklılıkları bulunmaktadır. E-öğrenme siteleri. iş yerlerinde gerekli ön bilgiyi aldıktan sonra sadece uygulamaları yapmak için eğitim kurumuna kısa süreler için çağrılmalıdır. hem de ilerleyen teknolojiye yetişebilmek için bünyelerinde e-öğrenme siteleri oluşturmaya başlamışlardır. Böylece aynı süre içinde daha fazla kişi eğitim alacaktır. laboratuvar veya staj yerleri gibi fiziki bir öğrenme ortamına gereksinim vardır. Belli bir alt yapı gerektiren. uygulamaya dayalı bir eğitim olması şarttır. uygulama gerektiren ileri aşamalarda mutlaka atölye. Eğitim alacak gruplar sürekli eğitim kurumunda bulunacaklarına. hem eğitilecek personelin öğrenme hızını dikkate almaktadır. Bazı e-öğrenme modellerinde yapılması gereken deneyler benzetilerek sanal ortamda uygulanmaktadır. Nüfusu yüksek olan ülkemizde. Dolayısıyla eğitilecek kişinin bir ön eğitimden geçmesi şarttır.E-öğrenme son yıllarda akademik düzeyde açılan eğitim kurumları ile iş hayatında firmaların personelini eğitmesi amacı ile en çok tercih edilen öğrenme metodudur. Bu durum da teknoloji pazarının kişilerin. bu aşamaların uygulama olmayan kısımlarında eklenebilir. belli sayıda kontenjanının olması e-öğrenmeyi zorunlu kılmaktadır. hem de ekonomik eğitim süreçlerine katkıda bulunmaktadır. Eğitim kurumunda her uygulamayı yapabilmek büyük bir başarıdır. hem zaman kaybını önlemek için. Teknik eğitime uzaktan eğitim. geliştirmek olan konuyla ilgili teknik kişiler. Uygulamalı bir eğitim.

bir çok eğitim materyali hazırlanmasının yanı sıra. bir kitabın yeni baskısının çıkarılmasından daha kolay olacaktır. 90 . Benzer yazılımların da uzaktan öğrenim olarak geliştirilmesi gerekmektedir. Ayrıca bu ders konularının gelişen teknolojiye göre yenilenmesi. Teknik eğitim bünyesinde bulunan her eğitmen derslerini e-öğrenme uygulamalarına yansıtırsa. her biri bir kitap niteliğinde olan bu dersler ile literatür genişletilmiş olacaktır.amaçlanmıştır.

LabVIEW programı ile ölçme ve ile ilgili dersler hazırlanmıştır. kullanıcıların girişte bir kullanıcı adı ve şifre almaları sağlanmıştır. görsel tanımlama. Ekran çözünürlüğünün düşük olması durumunda ise ders içeriklerinin daha dar bir alanda kullanıcıya sunulması gerekecektir. Oluşturulan dersler Authorware programı kullanılarak tasarlanmıştır. Ancak video görüntüleri ve ses kayıtlarına pek fazla yer verilememiştir. Çünkü eğitim kurumları olan mesleki okulların bilgisayar konfigürasyonları genelde düşük olduğundan ekran çözünürlüğünün düşük tutulması gerekir. Sitenin oluşturulması süresince kullanılan programlar ve tabii ki LabVIEW program sürümleri değişmiş ve programlar gelişmiştir. Ayrıca oluşturulan sitede LabVIEW programı temel özellikleri. Örneğin sonraki çalışmalarda hareket sistemleri. internet uygulamaları ve motor kontrol sistemleri gibi daha birçok konudaki çalışmaları yapabilmek için gerekli bilgiler sunulabilir. Ancak LabVIEW programının birçok araç kutusu mevcuttur. ölçme ve enstrümantasyonda en çok kullanılan bilgisayar programlarından olan LabVIEW programı öğretilmeye çalışılmıştır. Sonraki yapılacak çalışmalarda en son sürümler ile çalışma yapılması önerilmektedir. ön panel ve blok diyagram elemanlarının tanıtımı.BÖLÜM VI. Ayrıca dinamik bir web sitesi olması amacı ile PHP kodları kullanılarak. Sitenin oluşturulması sırasında ekran çözünürlüğü ve bilgisayar konfigürasyonları düşünülerek tereddütte kalınmıştır. Ancak bir öğrenci yönetim sistemi kullanılmamıştır. TARTIŞMA VE DEĞERLENDİRMELER Yapılan yüksek lisans tez çalışmasında çağımızın yeni öğrenim metodu kullanılarak bir e-öğrenim web sitesi oluşturulmuş. Aynı zamanda ders içeriklerinin yüklenmesi için Authorware Web 91 . kullanıcıların hem girişte tanımlanması hem de sonraki bağlantılarında nerede kaldıkları ve hangi bölümden devam edecekleri tespit edilebilir. Böyle bir yönetim sistemi hizmeti veren şirketten hizmet alarak. iletişim ve haberleşme. Bu program ile daha birçok alanda çalışma yapılabilmektedir.

800*600 ekran çözünürlüğü kullanılarak. Bir uzaktan öğrenim web sitesi oluşturmak için birçok alanda çalışma yapmak gereklidir. grafik hazırlama ve optimizasyonu gibi alt bölümler oluşturulmuştur. ders içerikleri dar alanda verilmeye çalışılmış ve ayrıca internet bağlantısının düşük olma ihtimaline karşın görsel veriler mümkün olduğu kadar düşük boyutlarda optimize edilmiştir. öğrenci yönetim sistemi. daha iyi uygulamalar oluşturulmaktadır. Bir taraftan içerik hazırlama çalışmalarını yürütürken. Genellikle yurt dışında yapılan web dizayn çalışmalarında ve e-öğrenme üzerine çalışan firmalarda içerik hazırlama. bir taraftan da siteyi oluştururken oluşturulacak kod. 92 . animasyon.oynatıcının bilgisayarlarda yüklü olması ve hızlı bir internet bağlantısının olması önerilmektedir. Böylece bir ekip çalışması oluşturularak. grafik. Tüm bunlar göz önünde bulundurularak. animasyon ve veriler için kullanılması gereken programlarla çalışılmalıdır.

2000 İstanbul. (Erişim Tarihi : 08. Teksas. “Workbench Bilgisayar Programı ile Ölçme Deneylerinin Simülasyonu” Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi. Teksas. “E-Öğrenme Nedir?” . TUNÇ E.com (Erişim Tarihi : 25. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi.ni. 28.04.2005).tr (Erişim Tarihi 09. “Dijital Ölçmeler”. İstanbul. Ölçme ve Değerlendirme” . . Ankara. “LabVIEW ile Simülasyon ve Eğitim Amaçlı Kullanılması”. [8] TUNÇALP K. PASTACI H.. [12] PARK John.2003. Kasım 2004.macromedia. “Practical Data Acquisition for Instrumentation and Control Systems”.. Sakarya. 1996. ButterworthHeinemann. “Quick Field Programının Eğitime Uyarlanması” Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi. Mayıs 2003. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu. Karakaya Ziya .. [4] ÖZDİN E. July 2000.tbd. “LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi”. [3] KABAKÇI Işıl. 2000 İstanbul. ASLAN Ö. Australia [13] www. [7] National Instruments Corp. MACKAY Steve. sayı Aralık 2003 http://merkez. [11] National Instruments Corp. GÜNER Y. .ceturk.04. "Getting Started with LabVIEW". [5] www... 2003 İstanbul. “Web’de Öğrenme. ABD. [10] www.04.com Computer Engineering TURK Web Sitesi (Erişim Tarihi : 23. IV. “www.06.bilgisayardershanesi.2005).com (Erişim Tarihi : 09.04. [2] ABBASOĞLU H..2005).Y. [6] ÖZCAN M. DEMİREL H. . [9] EYÜPOĞLU Filiz .2005) 93 . .org.2003). Bilişim Dergisi 88. ABD.com NI Resmi Web Sitesi”. Part Number 321527D-01. .KAYNAKLAR [1] UYANIK H.July.

"LabVIEW 7. . May 2000. 94 .04. Texas USA. Şubat 2003. 2004. [28] GÜNDÜZ F. “Macromedia MX eLearning İleri Düzey Kaynağından Eğitim” Mayıs 2003 Macromedia Press. Çeviri: Mehmet Çömlekçi. Macromedia Press.. 1998 İstanbul. Haziran 2001 İstanbul. “LabVIEW Programının Elektrik Teknolojisinde Kullanılması”.E3TAM. “Measurements Manual”. İstanbul.[14] Endüstriyel ve Bilimsel Test Teknolojileri Tasarımı A. Nisan 2001. [17] PATTI SCHULZE . “Macromedia Fireworks MX Kaynağından Eğitim” Ekim 2002 Macromedia Press. ABD. [27] KASAPBAŞI M.2005). 2003. [23] National Instruments Corp. TOKGÖZ H. [18] CHRISSY REY . İstanbul.. İstanbul.C.Ş.. [24] National Instruments Corp. "LabVIEW User Manual". Texas USA. Teksas. “www.. [22] JEFFERY BARDZELL . “Macromedia Dreamweaver MX Kaynağından Eğitim”. Nisan 2002. [19] National Instruments Corp. Part Number 322194B-01. (Erişim Tarihi : 08. Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik Eğitimi Bölümü Yüksek Lisans Tezi. . [26] COHEN Sandee. "Sound and Vibration Toolset User Manual". “Ölçme ve Enstrümantasyon Dersi Laboratuarının LabVIEW Programı Kullanılarak Sanal Ortamda Gerçekleştirilmesi”. [25] SELINGER Michelle.0 Evaluation Software CD". “Herkes İçin Macromedia Freehand 10 Çabuk Öğrenim Klavuzu”. “Connected Schools” Premium Publishing. BHATNAGAR Veera. Part Number 350778B-01. Part Number 320999E-01. [16] KELLOGG Orson. . London. April 2003. NI Türkiye Temsilcisi Web Sitesi. . Teksas. “Macromedia Flash MX Kaynağından Eğitim” Nisan 2003 Macromedia Press. DİNÇER G. [21] BODUR A. July 2000.com”. GERÇEK C. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi. [15] KHRISTINE ANNWN PAGE. ABD. [20] National Instruments Corp.. “Macromedia AuthorWare 6 Kaynağından Eğitim” Ocak 2003 Macromedia Press. Part Number 322661A-01.. “Otomasyon Sürecinde Her Yönüyle LabVIEW ve Matlab ile Enstrümantasyon ve Ölçme”..

N.. [31] www.com INTERBUS Alan Yolu Organizasyonu Resmi Sitesi (Erişim Tarihi : 22.2005) [33] www. ERDEN O.interbusclub.pacontrol.. The Turkish Online Journal of Educational Technology – TOJET July 2004 ISSN: 1303-6521 volume 3 Issue 3 Article 20. ÇAKIR H.10.org FOUNDATION Fieldbus Organizasyon Resmi Sitesi (Erişim Tarihi : 23..com (Erişim Tarihi : 23. sayı Aralık 2003.2005) [34] www. “Uzaktan Eğitimin Temelleri Dersindeki Uzaktan Eğitim İhtiyacı Ünitesinin Web Tabanlı Sunumunun Hazırlanması”. “E-Öğrenme Nedir?”. Bilişim Dergisi 88.2003).10. [30] KAYA Z.10. [32] www.04.enocta.[29] EYÜPOĞLU Filiz .com enocta e-öğrenme web sitesi (Erişim Tarihi : 17. BAĞIRSAKÇI B.fieldbus..2005) 95 .

EKLER 96 .

kare dalga ve darbe üretme. uygulamaları veya web tarayıcılarına serbestçe eklenebilir. Web bülten panosu. AICC Aviation Industry Computer-Based Training Comittee: (Havacılık Endüstrisi Bilgisayar Tabanlı Eğitim Komitesi). Asynchronous: (Eş zamanlı olmayan) İki taraf arasındaki etkileşimin aynı zamanda meydana gelmemesi durumu. Fakat yapısı OLE tabanlıdır. Alias: Düşük örnekleme hızında toplanan veride gözüken yanlış alçak frekans bileşeni. ANSI: Amerika Devlet Standartları Enstitüsü API: Uygulama Programlama Ara Yüzü ASIC: Uygulama özellikli entegre devre . Active-X kontrolleri Visual Basic’in kendi kontrollerine (VBX‘ler) benzerdir. VBX’lerin aksine Active-X Kontrolleri OLE bazlı geliştirme araçları. Authorware: Macromedia tarafından hazırlanmış olan öğrenme için tasarlanmış bir yazım programı. Bu kurum e-öğrenme idare sistemlerinde standartlar geliştiren bir teknoloji tabanlı eğitim profesyonelleri grubudur. Otomasyon Nesnesinin özel bir formu. analog voltajı dijital bir değere çeviren devre. geliştiricilerin kod yazmadan ya 97 . ADC: Analogdan Dijitale Çevirici – Elektronik cihaz. Bu fonksiyonlarla olası kompleks uygulamalar toplama esnasında örnek oranının ani değişimi ve eşdeğer zaman örneklemesi için zamanlamadır. anahtarlama için kullanılabilir. periyot darbe genişliği ölçme.Bir müşteri için gerekli olan spesifik fonksiyonları dizayn eden ve üreten patentli yarı geçirgen parça. frekans kaydırma. ATCC ayrıca öğrenci puanlarını ve ilerlemesini izlemek için kullanılan standartlardan biridir. Authorware'in özellikleri arasında.EK – A SÖZLÜK A A/D: Analogdan dijitale Active-X Controller: Active-X Kontrolleri. ASIC Application Specific Integrated Circuit: Sayıcı / Zamanlayıcı I/O fonksiyonlarıyla basit ve arabellekli modların her ikisinde aşağı yukarı sayma. Örneğin. eş zamanlı olmayan bir iletişim modudur.

DAC operasyonu bilgisayarın arka plan görevlerinden biri olan DMA ve kesme kanalları kullanımıyla olur. C veya Basic gibi dillerde yazılımı olarak doğru üst seviye kaynak kodu üreten bir yazılım programı. yarı iletkenlerin veya di-elektrik materyallerin işlevini yitirmesi için yeterli voltaj değeri. Mesela PC bus’ları PCI. Blended Learning: Harmanlanmış Öğrenim. PC kart (PCMCIA). Birden fazla kanalı kullanılan DAC kart maksimum örnekleme hızına çıkarılıp örneklenebilir. Bipolar: Pozitif ve negatif tüm değerleri içeren sinyal aralığı (örneğin: +5V ve –5V) Bit: 0 veya 1 değerini alan 2’lik sistemde tek haneli sayı. Genellikle Bus üzerine I/O veya diğer araçların bağlandığı genişletilmiş bir araçtır. C Cache: İşleme verimi artırmak için ortak kullanılan talimatları veya verileri tamponlayan. daha da karmaşık etkileşimlilik yaratmak isteyen geliştiriciler için kodlama kapasitesiyle birlikte kullanılmaktadır. Byte: 8 haneli 2’lik sistemde sayı. Cold – Junction Compensation: Hava sıcaklığını ölçmek için kullanılan termokupl ölçüm devrelerini kapsayan aletler. Ayrıca Authorware. Basic gibi yüksek seviye programlama diliyle yazılmış kaynak kodu. Maliyet tasarrufu ve on-line öğrenimin 24 saat ulaşabilen özelliğiyle sınıfa dayalı öğrenimin kişisel etkileşimini birleştirme çabası içinde.da programlama yapmadan karmaşık etkileşimlilik yaratmasını sağlamak da vardır. Bus: Bireysel devrelerle iletişim kuran bir grup bağlayıcı. C. makine dilinde bir nesneye ya da derlenmiş bir programa 98 . Buffered Data Acquisition: Ara Bellekli Veri Toplama. Breakdown Voltage: Görsel yalıtımın. CAN – Alan Ağı Kontrolörü: Endüstriyel otomasyon için cihaz seviyesinin artan kullanımını arayan seri yol. Pascal. geleneksel sınıf tabanlı öğrenimle Web ya da bilgisayar tabanlı öğrenimin bir araya getirilmesi. ve EISA bus. Compact PCI: Endüstriyel uygulamalar için PCI veri yolunun bir Eurocard konfigürasyonu. Compiler: Derleyici. B Baud Rate: Seri iletişim veri iletimlerinin oranının bit/saniye gösterimi. yüksek hızlı proses hafızası. Code Generator: Sezgisel bir kullanıcı ara yüzü tarafından kontrol edilen.ISA (AT).

Çift Ara Bellekli Dijital I/O: Bazı sürücü yazılımları yüksek performanslı DIO ürünleri için çift ara bellekli dijital I/O fonksiyonları içerir. 20 MHz yukarı / aşağı genel amaçlı sayıcıları ve veri toplama uygulamaları için özel olarak dizayn edilmiş bir zamanlama kontrolörü olan ASIC'i kontrol etmekte kullanılır. Kullanıcılar bir iletişim ara yüzüne parametreler girer ve Dreamweaver. kısa sınav puanlarını izlemek). Dışardan gelen darbeleri veya saat darbelerini sayan devre. transdüser ve test problarıdan alınan elektrik sinyalleri toplayan. Program kontrolü bir talimattan diğerine akar. İşlemci ayrı bir ara bellekte öncelikli olarak bulunan veriyi eşzamanlı bir şekilde gösterir veya kaydeder. Bir dairesel tamponlama şeması büyük miktarda veriyi eksiz ve sürekli toplama ve üretmeyi sağlar. Bu eklentiyi Macromedia Exchange'de yükleyebilirsiniz. Sensörlerden. istenmeyen sinyal. Sayaç. Computer-Based Training .dönüştüren bir yazılım aracı. Çift ara bellekli dijital giriş çıkışlar ile veri. ölçen ve girilen verileri bilgisayar ortamına işlemek için sokmak. Coupling: Sinyalin bir yerden diğerine bağlanma şekli. bilginin internet üzerinde yer aldığı Web Tabanlı Eğitim (Web-Based Training) ya da Web Tabanlı Öğrenim (Web-Based Instruction). Fortran ve Basic gibi dillerdeki programlar kontrol akış modelini takip eder.Bilgisayar Tabanlı Eğitim: Kısaca CBT (BTE) olarak adlandırılan öğrenime ve/veya öğrenimin idaresine yardım için bilgisayarların kullanımı (örneğin. Control Flow: Kontrol Akışı. CourseBuilder: 40 adet yapılmaya hazır öğrenme etkileşimi içeren. Crosstalk: Bir kanaldaki veriye bağlı olarak diğer kanalda oluşan. ücretsiz bir Dreamweaver eklentisi. Derleme programlar çevrilmiş programlardan 10 ila 1000 kat daha hızlı çalışır. DHTML etkileşimlerini yaratmak için gereken JavaScript'i yazar. Bakınız Interpreter. DAC: Dijital Analog Çevirici DAQ (Data Acquisiton): (1) Veri toplama. giderek yaygınlaşan kategorisi. I/O Sayıcı / Zamanlayıcı I/O fonksiyonları 24 bit. (2) Bir PC’ye takılmış A/D veya DIO kartlarla aynı 99 . Counter / Timer: Sayıcı / Zamanlayıcı. D D / A: Dijitalden analoga. bir hafıza ara belleğinden transfer edilir veya içinden toplanır. Current Sinking: Akım boşaltımı. Bir DAQ kartının dijital ya da analog bir sinyal için akım tüketmesi. Bir talimat sayacının hafızadaki talimatları çalıştırdığı bir program için modeldir. Bilgisayar tabanlı eğitimin.

mod dijital I/O fonksiyonları DMA veya kesmeleri kullanarak dijital bağlantılara dijital örnek ara belleklerini okur ve yazar. Operasyon. DeviceNet: Endüstriyel cihazlarını (sensör. fotoelektrik sensörleri ve motor çalıştırıcıları için idealdir.İşlemci bir iş yaparken.Mod Transferler Uyum yeteneği olan boardlarla kullanılan blok . DIO: Dijital giriş / çıkış DLL: Dinamik Bağlantı Kütüphanesi . Basit üretim uygulama cihazları. Data Flow: Sadece tüm veriler müsait olduğunda çalışan operatör ve talimatların bulunduğu bir programlama çeşidi. işlem değişkeni ve set noktası arasındaki farkı önceden tahmin eder. bir arka plan transferi gibi asenkron olarak ilerler uyumlu dijital I/O sinyallerle veya uygun bir sayıcı/zamanlayıcı ile dıştan kontrol edilebilir. Değişken kontrol. Windows uygulamaları ve diğer DLL’ler tarafından referans edildiği zaman yüklenirler ve bağlanırlar. DCS .iki sinyal seviyesinin oranını ölçmek için kullanılan birim. herhangi bir verinin bus üzerinden direk olarak hafızaya gönderilmesi veya hafızadan getirilmesi. DDE: Dinamik veri alışverişi. Örneğin DDE. Bilgisayardan hafızaya veri transferindeki en hızlı yöntemdir. aktuatör) yüksek seviye cihazlarına (kontrolör) bağlamaya yarayan düşük seviye network.Windows uygulamaları veya diğer DLL’ler tarafından kullanılan veya çağrılan veri ve çalıştırılabilir kod içeren Microsoft Windows un içindeki yazılım modülü. Derivative Control: Hata sinyalindeki değişime orana orantılı çıktısı olan kontrol hareketi. 100 . Blok .işlemler arası iletişim için Microsoft Windows’taki standart yazılım protokolü. DCS’ler çok yaygın olarak büyük endüstriyel kuruluşlarda özellikle kağıt fabrikalarında ve petrol rafinerilerinde kullanıldı. veri toplayan ve sistem yönetimiyle karakterize edilebilen büyük ölçekli bir işlem kontrol sistemi. kullanıcı ara yüzlü. DMA: Direk Hafıza Erişimi. genelde LabVIEW’ın Microsoft Excel’le aynı veriyi paylaşması gerektiğinde kullanılır.çeşit elektrik sinyalleri toplayıp ölçmek ve muhtemelen aynı PC’de D/A ve/veya DIO kartlarla kontrol sinyalleri üretmek. Db: Desibel. örnek olarak: limit anahtarları. Differential Input: Bilgisayar ortamından izole edilmiş iki terminali arasındaki farkın ölçümünü kapsayan analog girdisi.Dağıtık Kontrol Sistemi: İşlemcilerin dağıtılmış ağı ve I/O alt sistemlerini kontrolü kapsayan. DLL içindeki fonksiyonlar ve veri. Dijital Kontrol I/O: Bu fonksiyonlarla dijital I/O bağlantıları veya hatları için tek bit örnekleri okunup yazılabilir. DeviceNet özellikle düşük maliyet üzerine yoğunlaşmıştır.

Kod kalınlıklarının. EPROM: Silinebilir programlanabilir sadece okunabilir hafıza . Double . Sadece elektrik sinyalleri tarafından silinebilir veya programlanabilir ROM.DNL: Türevsel nonlinearity.Buffered Data Acquisition: (Çift Ara Bellekli Veri Toplama) Çift arabellekli veri toplama veri hafıza arabelleğiyle elde edilir. Director'da bu sınırlamalar yoktur. Bir dairesel arabellek verinin eksiksiz toplanması işlenmesi ve sürekli yerine getirilmesini sağlar.Buffered Waveform Generation: (Çift Arabellekli Dalga Şekli Üretimi) Çift ara bellekli dalga şekli kuşağı fonksiyonlarıyla veri ikinci bir ara bellek yeni veriyle eş zamanlı olarak güncelleştirilirken. Director 3D ve akan video isletebilir ve kendi sunucusu da vardır. Bu fonksiyon veriyi elde edildiği gibi analiz etmeye ihtiyaç duyduğumuz gerçek zaman uygulamaları için faydalıdır. External Trigger: A/D dönüştürme tipi olayları tetikleyen dış kaynaktan gelen voltaj darbesi. Web dağıtımına yönelikken ve bu nedenle oynatıcısının ve SWF dosyalarının yükleme sürelerini asgariye indirmek amacıyla bazı sınırlamalara sahipken. 1 LSB’deki ideal değerinden maksimum sapmanın LSB'sindeki. Encoder: Lineer veya dönel sinyalleri dijital veya darbe sinyallere çeviren cihaz. bir ölçüm. Drivers: DAQ kartları. Director'un da Lingo adlı kendi doğal kodlama dili vardır ve bu dil geliştiricilerin karmaşık etkileşimlilik kodlamalarına olanak verir. Uygulama programı ayrı bir ara bellekte öncelikli toplanmış veriyi eşzamanlı olarak işleyebilir. GPIB ana yüzü boardları. DSP: Dijital sinyal işlemesi Dual Access Memory: Birden fazla işlemci veya kontrolör tarafından ulaşılabilinen hafıza tipi Dynamic Range: Bir devrenin kaldırabileceği en büyük sinyal seviyesiyle en küçük sinyal seviyesi oranı. Flash gibi. PCLS’ler. 101 . ve diğer I/O cihazları kontrol eden özel bir yazılım. Director: Macromedia'nın en güçlü yazım çözümü. E EEPROM: Elektrikli silinebilir programlanabilir sadece okunabilir hafıza. ışık kaynağı ve foto dedektörlü hareketli disk kullanan optik kodlayıcı en ünlü kodlayıcıdır. Değişken opak alanları. Flash. Double . analog çıkış kanalına bir veri arabelleğinden transfer edilir. bununla beraber oynatıcısı daha uzun yükleme süresi gerektirir ve dosyaları Flash dosyalarından daha büyük olabilir.ultraviyole ışık ışımasıyla silinebilen veya programlanabilen ROM. RTU. Genelde dB olarak ifade edilir.

Internet. Flash ADC: Karşılaştırma ve kodlayıcı mantık banka tarafından tek adımda saptanan çıktısı olan bir ADC. yüksek performanslı veri transfer tipi Foreground: Direk operatör aracılığıyla oluşan aktivite. Flexible Resolution: Çözünürlüğü örnekleme hızıyla değişen analogtan dijitale çevirici teknolojisi. mesela 100 MS/s de 8 bit.Erişilebilirlik . Gain: dB cinsinden sinyalin yükselme katsayısı. F Fieldbus: İşlem enstrümantasyon ve kontrol sistemlerini bağlanmakta kullanılan tüm-dijital iletişim ağı. Floating Point: İşlemek ve saklamak için kullanılan bilimsel ve üssel gösterim. gibi engelli kişiler tarafından kullanılabilmesine işaret eder. bu terim bilgisayar tabanlı eğitim için kullanılır ve bu nedenle CD-ROM tabanlı eğitimi ve bilgisayar veri bankası eğitiminin ağ gerektirmeyen diğer biçimlerini de içine alır. 102 . (basamaklar 10 un katlarıyla çarpılır. geri plandaki diğer aktiviteler devam ederler. Kontrol. bir ağ üzerinde yapılan her türlü öğrenimdir. fare kullanamayanlar vb. açıklamalı terimler tarafından saptanan kurallarla tamamlanır. Front Panel: Ön panel anlamına gelir Fuzzy logic: Birçok kontrol uygulamalarında PID yer değiştirmede kullanılan bir metot. fakat örnekleme hızı 10 kS/s e düşmesiyle beraber 20 Bite çıkar. Memory Buffer (birinci içeri birinci dışarı) ilk gelen erişim hakkına kavuşur. görme ya da işitme engelli insanlar.Accessibility: Bir dokümanın. G Gabor Spectrogram: Discrete Gabor transformu kullanan eklemli zaman frekans analizi. nonlineer ve compleks sistemleri tamamlamak için çok kolay kullanılır.) Flyby: Kontrolöre uğramadan kaynaktan hedefe. Tam tanımıyla e-learning. FIFO: First in first out. Sonar. Kullanılan 4-20 mA analog standardın yerine geçer. Gain accuracy: Kazancın ideal kazançtan sapma ölçüsünün dB cinsinden değeri. akustik ve vibrasyon analizde kullanılır.sinyal gücü ile frekans ve zaman grafiği oluşturur. JAN ve/veya WAN'ı içeren. Basit linguistik kurallar. sitenin ya da multimedya varlığının. Genellikle. E-learning: E-öğrenim.

GUI . 488.GPIB: Genel amaçlı ara yüzü veri yolu. PXI ya da RS-232 programlanabilir araçlarını. veri toplama ve kontrol ara yüzlerini ilgilendiren bilgisayar sistemlerine/sistemlerinden veri transferi. Elektrikli enstrümanlı bir bilgisayarın kontrolde kullanılır.(örneğin devre kartları. operatör ara yüz aygıtları. plug-in kartları. IEEE 1394: Bilgisayarları çevresel video.1 –1987 Standartlarının kısaltmaları (Bkz GPIB) Industrial Device Networks: Endüstriyel otomasyon uygulamalarında standartlaşmış dijital haberleşme ağları. 1 -1987 ve 488. Şu anki maksimum transfer hızı olan 400 kb/s gelecekte artırılması planlanıyor. Enstrüman sürücüler bir programlama dilinden çağrılabilen bir fonksiyondan LabVIEW ‘deki sanal enstrümanlara kadar değişen çeşitli formlarda olabilir.Graphical User Interface: Grafik tabanlı ekran görünümlerini kullanan bilgisayarda bilgi transferi gerçekleştiren kolay araçlarla iletişim. H Half-Power Bandwidth: Devrenin karşılayabileceği maksimum seviye ile –3 dB aralığında frekans genişliği. Instrument Driver: Belirli GPIB. 2 -1987 standartları tarafından tanıtılır. Input Impedance: Bir devrenin giriş terminallerinden ölçülen direnci veya sığası. 103 . 488. IEEE 488: ANSI/IEEE 488 -1978. IEEE 488 veri yolu da denir çünkü ANSI/IEEE 488 -1978. Farklı üreticilerin kontrol sitemlerinde haberleşebilmesi için üretici patentli ağların yerini almaktadır. Handler: Bilgisayarda işletim sisteminin yüklediği bir cihaz Hardware: Bir bilgisayar sisteminin fiziksel bileşenleri.(Human-Machine-Interface): Bir operatörün bir endüstriyel otomasyon sistemiyle interaksiyonunu sağlayan araç ( genelde bir GUI) I I/O-Input / Output: Haberleşme kanalları. hafıza ve aygıtlara bağlayarak popüler olarak gelişen yüksek hızda seri veri yolunu tanımlayan IEEE 1934-1995 Standartlarının kısaltmaları. belirli Plug-in DAQ kartını veya belirli bilgisayar tabanlı aracı kontrol eden yüksek seviye yazılım fonksiyonlar grubu. kablolar …) HMI . HP-IB ile eşanlamda. bir ölçüm. INL : (Integral Nonlinearity) Analog I/O devrelerinin ideal A/D ya da D/A transfer karakteristiklerinden maksimum sapmasının LSB’sindeki. kasa. VXI.

Bilgi yönetimi genellikle. Bkz Compiler. DMM’ler ve fonksiyon jeneratörleri için standart programlama ara yüzlerini içeren bir teknoloji. genel bir terimdir. Interopembility: Birlikte çalışabilirlik. Profesyonel bilgiyi bireyler yerine takımlarda tutmak amaçlı bir yaklaşım. aynı makinedeki diğer işlemlere veya ağda bulunan herhangi bir işleme mesaj yollayabilir. K K: kilo. maddelerden Öğrendikleri öğrenciden-içeriğe etkileşim. Genellikle girdiden girdiye ve/veya herhangi bir girdiden yükseltici çıktısına veya bilgisayar veri yoluna göre belirlenir. Pascal. Etkileşim geleneksel olarak üç kategoriye ayrılır: Öğrencilerin birlikte çalıştıkları ve birbirlerinden öğrendikleri. multimedya. her seferinde bir satır okuyarak ve belirlenen işlemi yaparak çalıştıran bir yazılım aracı. IPC (2) Industrial PC: Endüstriyel bilgisayar. öğrenciden-öğrenciye etkileşim. öğrencilerin bir öğretmenden öğrendikleri. tablolar vb. Öğrencinin. Isolation Voltage: İzole edilmiş bir devrenin normalde dayanabileceği voltaj. belirlenen bir aktivite için iptal etmesini gösteren bir bilgisayar sinyali. IPC (1) Interprocess Communication: İşlemlerin mesajlarını ilettiği protokol. veri ya da bilgisayar hafızası miktarını belirtmek için Byte ile kullanılan 1024 için kısaltma Kbytes/s: Data transferinde 1024 bytes/s anlamına gelen birim. osiloskop. öğrenciden-öğretmene etkileşim ve öğrencilerin doğrudan kitap. Interrupt: CPU’nun o anki işini. Bir işlem kendine. Bir kurs bu etkileşimlerden birini ya da daha fazlasını içerebilir.Interpreter: C. bir takımın ya da 104 . Basic gibi yüksek seviye programlama diliyle yazılmış kaynak kodu. Mesajlar veri blokları ve bilgi paketleri veya işlemlerin aksiyon için talimatları olabilir. kursun bir parçasına dâhil olmasını belirten. Öğrenme varlıklarının. J JTFA-Joint Time Frequency Analysis: Hızlı değişen dalga formlarının spektral analizi için bir teknik. Interaction: Etkileşim. varlıklar. IVI: Interchangeable Virtual Instruements Donanımdan bağımsız aygıt sürücüleriyle sonuçlanan. IVI standart programlama ara yüzleri bir endüstri konsorsiyumu olan IVI vakfı tarafından tanımlanmıştır. genellikle esnek kombinasyonlarda. Knowledge Management: Bilgi Yönetimi. birbiriyle koordinasyon halinde kullanılabilmesi.

Multitasking: Çeşitli işlemlerin aynı anda çalıştırabilen işletim sisteminin özelliği 105 . kursa yeni içerik eklemelerini sağlayarak) içeriği idare eden bir bilgisayar sistemi. vb. M M: (1) mega.Man Machine Interface: Bakınız HMI. Bazı DAC ürünleriyle farklı hızlarda farklı kanalları örneklemek için çoklu kanal tarama özelliği kullanılabilir. Flash ve gömülü Authonvare etkileşimlerindeki faaliyeti ve puanlan.576 için kısaltma Mb/s: Data transferinde saniyede 1048576 bit anlamına gelen birim. toplayan ve İzleyen öğrenme ortamlarının yaratılmasını kolaylaştıran sunucu davranışlarını içerir. Learning Site: Öğrenme Sitesi. Hem öğrenmeyi (İlerlemeyi. puanlan. Learning Content Management System (LCMS): Öğrenme İçeriği Yönetim Sistemi. Multirate Scanning: Çoklu Oran Tarama. Memory Window: Lokal işlemcide adresleri değiştirerek çabukça ulaşılabilen hafızanın sürekli blokları MFLOPS . CourseBuilder. MIPS . LSB: En az değerdeki bit.teşkilatın bütün üyelerinin bilgilerini kattığı ve diğerlerinin öğrenimine eriştiği merkezi bilgi temellerini kapsar. Microsoft ASP (Acuve Server Pages) teknolojisi kullanarak Microsoft Access veritabanlarına kaydederek. L LabVIEW: Laboratuary Virtual Instrumention Engineering Workbench (Laboratuvar Sanal Enstrüman Mühendislik Çalışma Ortamı Linearity: Cihazın verdiği tepkinin R=K*S ( R= tepki S=uyarı K= bir sabit) denklemine uyması. MMI . e-Öğrenme için kullanılan ücretsiz bir Macromedia Dreamweaver eklentisi. izleyerek) hem de (kurs yazarlarının.Million Floating-Point Operations Per Second: (Saniyede 1 milyon ondalıklı işlem) Bir işlemcinin hesaplama gücünü gösteren birim.048.Million Instructions Per Second: (saniyede 1 milyon talimat) Bir işlemci makine kodu talimatlarının hızını gösteren birim. Bu eklenti. volt ya da hertz ile birlikte kullanıldığında 1 milyon için standart metrik kısaltma (2) mega veri ya da bilgisayar hafızası miktarını belirtmek için Byte ile kullanılan 1.

Nyquist Sampling Theorem: Eğer bant limitli sürekli bir sinyalin örnekleme frekansının yarısından daha yüksek frekanslarda bileşeni yoksa orijinal sinyal aynen geri elde edilebilir. AC güç hattı. Manifest (Manifesto): Kurs içeriklerini öğrenme idare sistemine transfer etmek içîn kullanılan. NTSC – National Television Systems Committee: Kuzey Amerika’da renkli video sinyalleri için kullanılan en yaygın format. flouresant lambalar. bilgisayarlar. Macromedia ColdFusion MX. Middleware: Bir Web tarayıcısında gösterilen standart Web sayfaları ile veritabanları arasında etkileşimi sağlayan bir uygulama (ya da uygulama ortamı). Meta-Data (Meta-Veri): Bir dosyanın ya da varlığın içeriğini tanımlayan veri.Mux – Multiplexer: Tipik olarak yüksek hızlarda birçok sinyali tek bir analog giriş kanalıyla ölçmek için. paralel veri yolu mimarisi. siteleri ve onların varlıklarını anlamak ve tanımlamak için kullandır. nesneler hem veri hem de işlem mantığını içeren 106 .Multisystem eXtension Interface Bus: Cihazlar arası yüksek hız iletişimi için dizayn edilmiş bir multidrop. sağanak yağış. ASP. Macromedia bir yapısal site için standartlara uygun bir manifesto doğurmak için bir Dreamveaver Site Definition (Site Tanımlaması) kullanan ücretsiz bir Dreamweaver eklentisi sunar. VXI veri yolunu çoklu ana bölümler üzerinden genişletebilir ve VXI veri yolunu endüstri standardı bilgisayarlara direk olarak bağlayabilir. lehim. Uygulama gerçeklemeleri açısından (nesne tabanlı analiz veya dizayna karşı olarak) . jeneratörler. dirençler ve kondansatörler gibi iç kaynaklardan gelir. CRT ekranlar. motorlar. Tümü Dreamweaver MX içinde bulunan. bir kurstaki bütün varlıkları tanımlayan bir XML dosyası. MXIbus . Bu eklentinin adı Manifest Maker Extension for Dreamweaver'dır ve Macromedia Exchange'den ücretsiz olarak yüklenebilir. N Noise: (Gürültü) İstenmeyen elektrik sinyali. radyo vericileri gibi dış kaynaklardan veya yarıiletkenler. trafolar. Metaveri hem arama motorları hem de öğrenme idare sistemleri tarafından. O Object Technology: ”Nesne”lerin analizi modellenmesi veya dizayn edilmesi ve/veya bir bilgisayar sisteminin belli bir yönünü gerçeklemek için kullanılmasına tekabül eden geniş bir terim. Gürültü. her bir girişi sırayla çıkışa bağlayan çok girişli anahtarlama devresi. JSP ve PHP örnekleridir.

en az iki olayı adlandırmak ve daha fazla aramayı bilmelidir" cümlesi hedeflenmiş bir öğrenme sonucudur. Output Slew Rate: Analog çıktı voltajının bir seviyeden diğerine değişiminin maksimum hızı. Örneğin. Bento dosya sistemi ve Açık Skript Mimarisi) ve IBM (Sistem Nesne Modeli) tarafından sağlanan çeşitli teknolojilerin katılımıyla yaratılmış bir birleşik döküman mimarisi. Output Settling Time: Analog çıktının belirlenen limitler içinde son değerine ulaşması için gereken zaman. kullanıcılarla iletişim kuran ve kurulmuş donanım ve cihazlarla haberleşen taban seviyesi yazılımı. Overhead: Bir görevi yerine getirmek için gereken bilgisayar işlem kaynağı(zaman ve/veya hafıza) miktarı. Component Object Model tabanlı olan OLE nesneye imkân veren sistem yazılımıdır. ODVA: Open DeviceNet Vendors Association : DeviceNet spesifikasyonlarını ve tüm dünya üzerinde DeviceNet’in desteğini yöneten kar amaçlı olmayan bağımsız firmalar organizasyonu. OLE otomasyonu üzerinden. Operating System: (İşletim Sistemi) Bilgisayarı kontrol eden. OLE: Object Linking and Embedding: Uygulamaların birbirleriyle iletişim kurmasını sağlayan bir sistem servisleri topluluğu. Yapısal tasarımcılar dersleri. OpenDoc: Apple (OpenDoc Mimarisi tabanı. OPC-OLE for Process Control: Farklı saha cihazları otomasyon/kontrol sistemleri ve iş sistemleri arasında işlem ortaklığı sağlayan bir açık endüstri standardı cihaz ara yüzü. OLE ile farklı uygulamalardan çoklu bilgi kaynakları içeren bileşik dökümanlar yaratmak da mümkündür. ölçülebilir öğrenme hedefidir. programları çalıştıran. OLE Controls: Bakınız Active-X Controls. Outcome (Sonuç): Öğrenme sonucu olarak da bilinen sonuç. istenilen öğrenme hedeflerini ya da sonuçlarını tanımlarlar. Optical Isolation: Yüksek potansiyel farklılıklarını ve geçişlerini elimine etmek amacıyla elektrik sürekliliği olmadan veri yollamak için optoelectric alıcı ve verici kullanma tekniği. "bu dersin sonunda. faaliyetleri ve testleri tasarlamaya başlamadan önce. birleşik yazılımları kullanarak güçlü çözümler üretmek için bir uygulama dinamik olarak diğer uygulamaların servislerini tanıtabilir ve kullanabilir. 107 . script'leri başlatmak için uygun olaylar seçmeli.kendinden içerikli yazılım modlarıdır ve sadece iyi tanımlanmış ara yüzler arasından ulaşılabilir. kullanıcı olayları script'lerle tanımlayabilmeli.

Postriggering: Trigger koşulları sağlandıktan sonra programlanmış sayı kadar örnek toplamak için DAQ kartında kullanılan bir teknik. türevsel ve integral kontrol işlemlerini birleştiren 3 terimli kontrol mekanizması. Intel ve diğer PC şirketleri tarafından hazırlanan. Potentiometer: Elektrik devrelerinin elle ayarlanmasında ve lineer veya dönel pozisyon için transdüser olarak kullanılan direnci elle ayarlanabilen elektrik cihazı. 108 . Pipeline: Bir talimatın tamamlanması için elemanlarına. çeşitli elemanların farklı talimatlardan aynı anda işlenebilmesi için ayrılmasını içeren yüksek performans işlemci yapısı. Pretriggering: Trigger koşulları sağlandığında alınan örneğin trigger koşuluna kadarki veriyi içermesi amacıyla sürekli veri dolu bir ara belleğin tutulması için DAQ kartında kullanılan bir teknik. PCMCIA: Notebook büyüklüğündeki bilgisayarlarda de facto standartı olarak geniş bir kabul bulan genişletme veri yolu mimarisi. PCI – Peripheral Component Interconnect: İlk olarak Intel tarafından ISA ve EISA’nın yerine geliştirilen yüksek performans genişletme veri yolu mimarisi. Photoelectric Sensor: Üzerine düşen ışığın şiddetindeki değişmeye tepki gösteren bir elektrik cihazı PID Control: Oransal. Port: Bir bilgisayarda veya uzaktan kontrolördeki haberleşme bağlantısı. derivative control.P PAL – Phase Alternate Line: Avrupa ve Japonya’da video sinyalleri için kullanılan en yaygın format. PC’ler ve iş istasyonlarında bir standart olarak kabul edilmeyi başardı ve teorik olarak 132 Mbytes/s maksimum transfer hızı sunmaktadır. Plug and Play ISA: Microsoft. kartlarda atlama ve anahtarlar olmadan tamamen yazılımla ayarlanabilecek plug-in kartlı PC’lerle sonuçlanan spesifikasyon. PLC’ler tipik olarak özel programlama ve network protokollerine ve özel amaçlı dijital ve analog I/O portlarına sahiptir. Personal Computer Memory Card International Association tarafından yazılan hafıza kartlarının bir spesifikasyonu olarak ortaya çıkmıştır. PC Card: Bir kredi kartı büyüklüğünde PCMCIA yuvasına giren genişletme kartı – genellikle bir PCMCIA kartı olarak bilinir. PLC – Programmable Logic Controller: Endüstriyel gözlemleme ve kontrol uygulamalarında kullanılan yüksek güvenirlikte özel amaçlı bilgisayar. Ayrıca bakınız proportional control.

PWM pulse genişliğini (ON zamanının OFF zamana oranı) değiştirerek DC Motor ve ısıtıcılar gibi ayrık cihazların kontrolünde kullanılır. RTSI diye adlandırılan bu veri yolu tetikleme hattı bir karttan diğer kartı tetikleme. Çözünürlük bits. Proportional Control: Kontrol edilen değişkenin istenilen set noktasından sapma miktarına orantılı olarak çıktı veren bir kontrol işlemi. Örneğin bir 109 . Proximity Sensor: (Yaklaşım Sensörü) Bir nesnenin varlığını fiziksel temas olmadan algılayabilen cihaz. PXI: (PCI eXtension for Instrumentation) Özel mekanik. R Real Time: Verinin biriktirilip sonra işlenmesi yerine alındıkça işlenmesi özelliğine sahip sistemin veya olayın özelliği.PROFIBUS: Avrupa’daki haberleşme sistemlerinin öncüsü olan bir haberleşme protokolleri ailesi. Q Quantization Error: Bir analog sinyali dijitale çevirme işlemindeki sonlu çözünürlük sebebiyle kazanılan belirsizlik. elektriksel ve yazılım özellikleri ile CompactPCI tabanlı modüler enstrümantasyon için açık sistem. işlemde ve otomasyon oluşturmada kullanılır. karakterler ve kontrol kodları dizisi. Protocol: Bilgisayarlar ve peripherallar arasında bir haberleşme kanalı üzerinden (örneğin GPIB) veri transferi için kullanılan bitler. Propagation Delay: Bir sinyalin bir devre üzerinden geçmesi için gereken zaman. Relative Accuracy: Bir ADC’nin tutarlılığının LSB’sinde bir ölçüm. Çoğu yaklaşım sensörü bir dijital on/off röle veya dijital çıktı sinyali sağlar. oran ya da yüzde olarak ifade edilebilir. Resolution: (Çözünürlük)Bir ölçme sistemi tarafından algılanabilecek en küçük sinyal artışı. sinyal paylaştırma ve bir kaç kart gerektiren operasyonu senkronize etmekte kullanılır. Bazı boardlar özel bir kabloyla bir kaç kartı birbirlerine senkronize etmek için gerekli veri yolu transfer fonksiyonlarına sahiptir. Dünya çapında üretimde. Her verinin byte’ı CPU tarafından okunur veya yazılır. Real Tıme Senkronization Interface: RTSI Kontrol. PWM – Pulse Width Modulation: Sabit frekanslı ve değişken pulse genişliğine (duty cycle) sahip pulse dalga formunun oluşturulması. Progremmed I/O: Bir CPU’nun bir I/O aygıtına ulaşması için standart metod. kartlar arasında saat darbesi (Clock Pulse). Bütün kuantalama hatalarını ve nonlineerlikleri içerir. ADC’yi besleyen devrenin offset veya kazanç hatalarını içermez.

Sinyaller ya lokal olarak dijitale çevrilir ya da koşullanan sinyaller dijitale çevirmek için DAQ kartına gönderilir. RTSI Bus – Real Time System Integration Bus: DAQ ve IMAQ kartlarını kartların üstündeki bağlantılar aracılığıyla fonksiyonların senkronizasyonu için direk olarak birbirine bağlayan National Instruments zamanlama veri yolu. RLO'la. 110 . eöğrenmeye modüler yaklaşımın ana unsurudur. Ribbon Cable: İletkenlerin yan yana olduğu düz kablo. SCXI – Signal Conditioning eXtensions for Instrumentation: Sensörlerin yakınındaki bir external kasadaki düşük seviye sinyalleri koşullamak için National Instruments ürün hattı. genellikle tek bir öğrenme hedefi destekli. Bir DAQ kartının bir analog sinyali örnekleme hızını göstermek için kullanılır. baştan sona bütüncül kurslar yaratmak yerine. gelişimlerin kurslarda esnek bir biçimde bir araya getirilen. birleştirilebilir içerik parçaları yarattıkları. bir grup e-öğrenme varlığı. Run: Oluşturulan sanal enstrümanı çalıştırmaya yarayan butondur. RTD – Resistance Temperature Detector: Direnç katsayısına bağlı olarak sıcaklığı ölçen metalik prob. dial-up telefon. Return On Investment (ROT): Bir e-öğrenme projesi gibi bir girişimin maliyet-kâr oranını belirlemek amaçlı bir analiz. S/s: Saniye başına örnek sayısı.sistem 12-bit çözünürlüğe veya 4096 da bir çözünürlüğe veya yüzde 0. SCADA – Supervisory Control and Data Acquisition: PLC’lerin kontrol fonksiyonları gerçekleştirildiği fakat bir PC tarafından görüntülendiği ve yönetildiği işlem kontrol uygulamalarında sıkça kullanılan PC fonksiyonu. Resource Locking: Hafıza veri yolu tarafından kullanılırken bir aygıtın yerel hafızayı kullanmaması için sinyallenmesinde kullanılan bir teknik. Öğretim. değerlendirme ve başka uygulamalarda kullanılmak için çok sayıda dosya ve varlık içeren.0244 çözünürlüğe sahiptir. Böylesi analizler genellikle kaynaklarını bir eöğrenme çözümüne yatıran şirketler ve kurumlar için zorunludur. RTU – Remote Terminal Unit: Telemetri (radyo. S S/H – Sample and Hold: Bir analog sinyali alan ve bir kondansatör üzerinde kısa bir süre için saklayan bir devre. Reusable Learning Object (RLO): Yeniden Kullanılabilir Öğrenme Nesnesi. leased line) kullanarak ana sistemle haberleşen uzaktaki bir site için dizayn edilmiş PLC’ye benzeyen endüstriyel veri toplama cihazı.

akış vb…)tepki veren ve ona karşılık elektrik sinyali üreten aygıt. SPC – Statistical Process Control: Bir işlemin karakteristiklerinin ölçüldüğü veya sayıldığı ve sonrasında izlendiği istatistiksel analiz metodu. Öz kalibrasyon fonksiyonları kazanç ve değer kaymasını belirli doğrulukta düzeltir. Stand-Alone Program: İşletim sistemiyle çalışan fakat diğer yazılım programları ve ortamı olmadan çalışan derlenmiş program. izlemek ve geliştirmek için kullanılır.From Disk: Diskten Akış Bazı sürücü yazılımları analog çıkış kanallarına hard diskten yüksek oranlarda direkt olarak büyük miktarda verinin akabildiği yüksek seviye fonksiyonlar içerir. Self – Calibrating: Oldukça kararlı bir referansa sahip ve kendi A/D ve D/A devrelerini kullanıcının elle ayarları olmadan kalibre eden bir DAQ kartının özelliği. Gergi ölçer: Direnci üzerindeki kuvvete bağlı bir fonksiyon olan sensör. ses. SPC genellikle üreten işlemlerin performanslarını değerlendirmek. Single .point Analog Input: Tek Nokta Analog Giriş Bu fonksiyonlarda bir tek gerilim okuma tek bir analog giriş kanalından alınır. Sensor: Fiziksel uyarıya (ısı. Stop: Çalışan enstrümanı durdurmak için kullanılan butondur.Point Analog Output: Tek Nokta Analog Çıkış Bu fonksiyonlarla bir analog çıkış kanalında üretilen gerilim güncellenebilir. SQL – Structured Query Language: Veritabanları ile iletişim kurabilmek için kullanılan prosedürü olmayan bilgisayar dili. SPDT – Single-Pole Double Throw: Bir terminalin bir ya da iki başka terminale bağlanabildiği anahtar özelliği. 111 . Self – Calibration: Öz kalibrasyon Bazı kaliteli DAC kartları öz kalibrasyon donanımlı devreye sahiptir. SS – Simultaneous Sampling: Her bir girdi veya çıktının aynı anda dijitale çevrildiği ya da güncellendiği sistemin özelliği. hareket. ışık.SE-Single Ended: Ortak bir toprağa göre ölçülen bir analog girdi için kullanılan terim. basınç. Single . Software Trigger: Veri toplama gibi bir olayı başlatan programlanmış bir olay.to – Disk: Diske Akış Bazı yazılımlar Windows altındaki çalışmalarında hard diske yüksek oranlarda direkt olarak ve büyük miktarda veri akıtan yüksek seviye fonksiyonlar Subroutine: Girdi ve/veya çıktı parametreleri olan tek satırlık kod tarafından çalıştırılan yazılım talimatları topluluğu. Stream . Stream .

Authonvare ve Director simülasyonlar üretmeye muktedirdir. Simülasyonlar genellikle bilgisayar programlarını ve karmaşık ara yüzleri güvenli ve açıklayıcı bir ortamda öğretmek İçin kullanılır. benzeşim): Kullanıcının ekran üzerinde. bir gerçek dünya teknolojisiyle olduğu gibi. Synchronous: (Eş zamanlı. T T/H – Track and Hold: Bir analog voltajı izleyen ve değerini tutan devre. Protokollerin 3 temel maiyeti vardır. Talker: Veri yolunda dinleyiciye bilgi yollayan GPIB üzerinde bulunan aygıt. ve düşük kaynak gerektiren iletimler için Kullanıcı Datagram Protokolü (User Datagram Protocol-UDP). Macromedia CourseBuilder. yüksek güvenilirli veri iletimi için İletim Kontrol Protokolü (Transmission Control Programme-TCP) . THD – Total Harmonic Distortion: Harmonik bozulmayla oluşan toplam rms sinyalin tüm rms sinyaline dB ya da yüzde olarak oranı. Simulation: (Simülasyon. THD+N – Signal-to-THD Plus Noise: Toplam rms sinyalinin harmonik bozulmanın rms sinyali artı gürültüye dB cinsinden oranı 112 . RLO'lan kurslarla bütünleştirmeyi kolaylaştırmak amaçlı bir standarttır. Test Executive: Test programlarını otomatik sıralanması için bir uygulama. Macromedia Flash.Synchronous: (1) Donanım – Bir referans saate göre senkronize edilmiş olayın özelliği. (2) Yazılım – Bir işleme başlayan ve sadece işlem bittiği geri dönen fonksiyonun özelliği. birbirleriyle aynı zamanda etkileşim kurdukları bir etkileşim modeli. System Noise: Analog girdiler topraklandığında analog devreden veya ADC den görülen gürültü miktarının ölçütü. Bir test executive test işlemi için bir operatör ara yüzü sunar. Syntax: Özel bir programlama dilinde ifadelerin uymak zorunda olduğu kurallar. senkronize): Bütün tarafların. veri alma ve bileşenleri paketleme düşük seviye servisi Internet Protokolü(IP) . etkileşim kurmasını sağlayan bir öğrenme varlığı. TCP/IP: Tek network veya bir birine bağlanmış ağlar üzerinden haberleşmek için standart protokoller. geleneksel sınıf öğreniminde olduğu gibi. pass/fail durumuna karar verir ve test verisini logunu tutar. Flash ve Authorware içeriğinin tümü SCORM uyumlu e-öğrenme yönetim sistemlerine dâhil edilebilir. SCORM – Sharable Content Object Reference Model (Paylaşılabilir İçerik Nesnesi Referans Modeli) : SCORM.

siteleri gezinilebilir. Transfer Rate: Yazılımın kurulumundan ve başlamasından sonraki byte/s cinsinden veri transfer oranı. Visual Basic Custom Control (VBX): Visual basic kullanarak yazılan uygulamalara entegre edilen ve farklı firmalar tarafından yaratılan özel bir ikili paket objesi. USB: Yüksek hızı sayesinde Universal Serial Bus. VISA: Enstrümental yazılımları birleştirmek için National Instrument tarafından geliştirilen sürücü yazılım mimarisi. Birleşme sıcaklık fonksiyonu cinsinden küçük bir voltaj farkı oluşturur. (2) Ön paneli ve diyagramı olan bir VI modülü.The Simulate Sİgnal Express VI: Sinüs formunda sinyal üreten ve onu farklı dalga formlarına çevirebilen bir sanal enstrüman Thermistor: Sıcaklık fonksiyonlu elektrik resistans değişmesini gösteren yarıiletken sensör. Genellikle bilgisayar veri yolundan seri cihaz ara yüzlerine ser iletişimde kullanılır. Unipolar: Sürekli pozitif sinyal değeri.RS-232 yerine pc’lere konan seri veri yolu. Kullanılabilirlik. V VI: Sanal Enstrüman (Virtual Instruments) Virtual Instrument: (1) klasik stand-alone enstrüman işlevliğinde. U UART – Universal Asynchronous Receiver / Transmitter: paralel datayı seri dataya çeviren entegre devre. Thermocouple: İki birbirinden ayrı metal kullanarak üretilmiş sıcaklık sensörü. genellikle PC ile birlikte kullanılan hardware ve software kombinasyonu. metni okunabilir. Bir güncelleştirme oranı seçer ve 113 . Usability: (Kullanılabilirlik): Bilgisayar ara yüzleri ile onları kullanan insanlar arasındaki uygunluğu sağlama amaçlı bir uygulama.(0 to +10m v ) UPS: Uninterruptable Power supply. Throughput Rate: Transfer oranı-yazılım overhead oranı. insan-bilgisayar etkileşiminin sosyal disiplinine bağlıdır ve ana amaçları arasında. Transducer: sensör. W Waveform Generation: Dalga Şekli Üretimi Dalga şekli üretime fonksiyonu belli oranlarda keyfi dalga şekli üretimi için kullanılır. Çoğu termistor negatif katsayı gösterirler. etkileşimli öğeleri tanınabilir yapmak vardır.

break down voltajdan aşağıdaki güvenlikli aralıkta en yüksek uygulanabilir voltaj değeri. X XML: Bir Web standardı olan extensible Markup Language'in kısaltması. doğal yapısının hem İnsanların hem de makinelerin okuyabildikleri meta-veri de sağladığı etiket veri bankası bir sistemi de içerir. Böylelikle.dalga şekli üretimi için veri kaynağı gibi kullanılan bir ara bellek tanımlanır. Zero-Wait-State Memory: Hafızanın yeteri kadar hızlı olduğu durumlarda işlemcinin yazmak ya da okumak için beklememe hali 114 . başlangıçtaki talimatları kullanmadan talimatları tekrar etme yeteneği. Kaliteli birçok kart. Working Voltage: Ürüne. XML içeriği sunumdan ayırmak için kullanılan güçlü bir teknolojidir. While Loop: İken döngüsü Word: Bir zaman biriminde işlemci ve hafızanın ürettiği standart bit sayısı. KLO'ların birlikte işletilebilmesini son derece kolaylaştırır. DMA veya kesme (interrupt) kullanımı FIFO'dan bir dalga şekli üretimi çıkarıp çıkış dalga şeklinin kontrolü yönünden işlemciye yardım eder. Z Zero-Overhead Looping: Yüksek performanslı işlemciyle gerçekleşen. XML. dalga şekli verisiyle yüklenebilen analog çıkış FIFO' larına sahiptir.

“Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 2. Sayfası Şekil 4.EK – B SİTEDEN ÖRNEK SAYFALAR Şekil 4. Sayfası 115 .22.21 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 1.

24 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 4. Sayfası 116 .Şekil 4.23. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 3. Sayfası Şekil 4.

26 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 6. Sayfası Şekil 4. Sayfası 117 .Şekil 4.25 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 5.

28.27 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 7. Sayfası 118 .Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 8. Sayfası Şekil 4.

29 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 9. Sayfası Şekil 4.30 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 10.Şekil 4. Sayfası 119 .

EK – C UZAKTAN EĞİTİM CD’Sİ 120 .

evli olup İngilizce bilmektedir. 2000 yılında vatani görevini İzmir'de tamamlamıştır. 29 Eylül 2000 tarihinde öğretmenlik görevine İstanbul Küçükçekmece'de Nahit Menteşe Endüstri Meslek Lisesi Elektrik Bölümü'nde başlamıştır. Nureddin Erk – Perihan Erk Endüstri Meslek Lisesi’nde teknik öğretmenlik görevine devam etmektedir. 121 . 2 uluslararası bildirisi bulunan GÜNER. Aynı yıl Prof. 1977 yılında İstanbul'da doğmuştur. 2002 yılında Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü'nde Elektrik Eğitimi Programı’nda yüksek lisansa başlamıştır. 2005 yılı Haziran ayından itibaren İstanbul Dr. Lise öğrenimini 1994 yılında Edirne Teknik Lisesi Elektrik Bölümünde tamamlamıştır. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi (MÜTEF) Elektrik Eğitimi Bölümünü 1998 yılında bitirmiştir.Dr.ÖZGEÇMİŞ Yüksel GÜNER. İrfan GÜNEY danışmanlığında lisans tezini Türker Yılmaz ile birlikte "Elektrik Tesislerinde İzolasyon Koordinasyonu" konusunda tamamlamıştır. 2 yıl özel sektörde çeşitli firmalarda çalışmıştır.