T.C.

MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI

Yüksel GÜNER (Teknik Öğretmen)

YÜKSEK LİSANS TEZİ
ELEKTRİK EĞİTİMİ ANABİLİM DALI ELEKTRİK EĞİTİMİ PROGRAMI

DANIŞMAN Doç. Dr. Koray TUNÇALP
İstanbul, 2005

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI

Yüksel GÜNER (Teknik Öğretmen) (Enstitü No: 141101220020085)

YÜKSEK LİSANS TEZİ
ELEKTRİK EĞİTİMİ ANABİLİM DALI ELEKTRİK EĞİTİMİ PROGRAMI

DANIŞMAN Doç.Dr. Koray TUNÇALP
İstanbul, 2005

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

KABUL VE ONAY BELGESİ
LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI
Yüksel GÜNER’in LabVIEW Programı ile Veri Toplama, Veri İşleme ve Veri İzlemenin E-Öğrenme Olarak Hazırlanması isimli Lisansüstü tez çalışması, M.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu’nun ...................... tarih ve ........................ sayılı kararı ile oluşturulan jüri tarafından Elektrik Eğitimi Anabilim Dalı Elektrik Eğitimi Programında YÜKSEK LİSANS Tezi olarak Kabul edilmiştir.

Danışman Üye Üye Üye Üye

: Doç. Dr. Koray TUNÇALP Marmara Üniversitesi : Prof. Dr. İrfan GÜNEY : Doç. Dr. Fevzi BABA : :

Tezin Savunulduğu Tarih : 14.12.2005

ONAY
M.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu’nun .................. tarih ve ...................... sayılı kararı ile Yüksel GÜNER’in Elektrik Eğitimi Anabilim Dalı Elektrik Eğitimi Programında Y.Lisans (MSc.) derecesi alması onanmıştır. Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürü

İnternetin insan yaşamındaki payı. gün geçtikçe artmaktadır. fikirler veren. 2005 Yüksel GÜNER i . Dr. Aralık. Arş. Mehmet SUCU’ya çok teşekkür ederim. ülkemizde önemli bir eksiklik giderilmiş olacaktır. son gününe kadar bana yol gösteren. usanmadan yardımlarını esirgemeyen. Gör. teşvik eden. Gör. kaynak kitapları ve kataloglarını temin ettiğim National Instruments firması Türkiye Dağıtıcısı olan E3TAM şirketi çalışanlarından Murat AKINCI’ya ayrıca teşekkür ederim. Koray TUNÇALP’e en derin saygı ve sevgilerimi sunarım. Deneyimleri ile oldukça faydalı oldular. LabVIEW programının Türkçe olarak Uzaktan-Öğrenme yolu kullanılarak insanlara öğretilmesiyle. Macromedia ürünlerinin Türkiye Temsilcisi olan Medyasoft Bilgi Sistemleri’nden Pazarlama Yöneticisi Erhan ÖZDEN’e yardımlarından dolayı teşekkür ederim Çalışmalarım süresince evde bana desteğini hiç esirgemeyen sevgili eşime minnettarım. Öncelikle bu çalışmada emeği geçen. bıkmadan. Sezai TAŞKIN ve Arş. Böylece klasik öğrenme yöntemlerinin yanında E-Öğrenme de ilgi çekici bir alternatif öğretim yöntemi olmaya başlamıştır. Tezimin ilk gününden.ÖNSÖZ Gelişen teknoloji ile bilgi okyanusu inanılmaz bir hızla büyümekte ve bilgiye ulaşmak da bir o kadar kolaylaşmaktadır. Bu çalışma ile önemli bir açığın kapanacağına inanıyorum. Danışmanım Doç. LabVIEW programı demo CD’leri. İnternetin yaygınlaşması ile Uzaktan-Öğrenme (E-Öğrenme) yöntemlerini çeşitlendirmekte ve geliştirmektedir.

................1.....2........................ XII BÖLÜM I........... IIX SEMBOL VE BİRİMLER LİSTESİ ....1..........................İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ ..………..........3..... IX KISALTMALAR ....2 Mesleki Teknik Eğitimde Uzaktan Eğitim………………………… 6 II........3 Teknik Alanlarda Uzaktan Eğitimin Klasik Eğitime Göre Avantajları ve Dezavantajları……………………………………… 6 II... 1 I.. 4 II. GİRİŞ VE AMAÇ…………………………………………………............... II.1.……............ X ŞEKİL LİSTESİ ........................................... 2 BÖLÜM II..........1.................... 10 II.... II.. VII YENİLİK BEYANI ..4 MATLAB ……………………………………………………………… 9 II...2 UZAKTAN ÖĞRENME VE E-ÖĞRENME ……………………………………… 11 II.......... 7 7 8 4 5 5 5 II..............1. II...1 Electronic Workbench ……………………………………………......................................2 Cadence PSPICE …………………………………………………............. MESLEKİ TEKNİK EĞİTİMDE E-ÖĞRENME ………………...............1..........2.........1.....2......1 Klasik Mesleki Teknik Eğitim …………………………………….......... 1 I...................1 MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM ……………………………………………………........ I ÖZET …………………………………………………………………………………........................................1..3....1........ II.........5 LabVIEW …………………………………………………………….......3 Quick Field …………………………………………………………… 9 II..........1 Tanımlar ……………………………………………………………………..........3 Elektrik Elektronik Mesleki Teknik Eğitimde Kullanılan Bilgisayar Programları ………………………………………………………... 11 ii ...2 Mesleki Teknik Eğitim Modelleri ……………………………………… II....................................1...1............1.............1 Mesleki Teknik Eğitimin Amacı ………………………………………....... AMAÇ ……………………………………………………………………………….....3.... GİRİŞ ……………………………………………………………………………….3.2.. II..... V ABSTRACT ....................3..............2..........

. III.2..1.1 Eş Zamanlı E-öğrenme (Senkron) ……………………………….1..2. 22 II....1.8 Türkiye’de Uzaktan Öğrenme …………………………………………... Takmalı Kart Sinyal Şartlandırma …………………………………... 22 BÖLÜM III...4 Ayırma ……………………………………………………………… 30 III....3 E-öğrenmenin Temel Bileşenleri ……………………………………….1.3 Karma / Harmanlanmış Öğrenim (Blended Learning) …………... 30 b. 14 II. III.1. 24 III...2 Yükseltme…………………………………………………………. 12 II.. III... 15 II. 20 II...2.1 Gürültü ve Girişim ………………………………………………… III. Doğrudan Bağlantı Modüller – İki Telli Vericiler …………………........3 LABVIEW PROGRAMININ TANITIMI …………………………………………..2.2. III...1 Tanım ……………………………………………………………………….1.2.2..5.5 E-öğrenmenin Türleri …………………………………………………….1 Filtreleme…………………………………………………………... 25 26 26 26 27 28 28 29 III.2 Alan Kablolama…………………………………………………………. 19 II.. VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEME…………...3.6 Uzaktan Öğrenim İle İlgili Uygulama Önerileri ……………………… 15 II..1..5...4 Veri Toplama Donanımı ………………………………………………..1....1 Transdüser ve Algılayıcılar……………………………………………... III..5...4 E-öğrenmenin Yararları …………………………………………………....2.5 Uyarım ……………………………………………………………… 30 III..2.1... 14 II..2 Yapısı . III..II.1 VERİ TOPLAMANIN TEMEL KAVRAMLARI………………………………… 24 III.. 13 II. 17 II.4..3.VERİ TOPLAMA. 22 II....3...1..3..3.3.. Dağıtılmış I/O – Sayısal Vericiler ………………………………….2.2.2 Farklı Zamanlı E-öğrenme (Asenkron) ………………………….....2 Gürültünün Kaynakları ve Tipleri ……………………………….....6 Sinyal Şartlandırma Sınıfları ……………………………………… 30 a...3.1..3....2.4.4 Kullanıldığı Yerler ………………………………………………………...2 D/A Kartları………………………………………………………… 31 32 32 34 iii .3 Özellikleri …………………………………………………………………... III...3 Sinyal Şartlandırma …………………………………………………… III..7 Dünya’da Uzaktan Öğrenme …………………………………………… 16 II.5 LabVIEW Uygulamaları …………………………………………………...3 Doğrusallaştırma…………………………………………………… 29 III..3.2.2..9 Uzaktan Öğrenmenin Standartları …………………………………….1...... 20 II.2 Uzaktan Öğrenmenin Tarihçesi ………………………………………… 12 II...3.. 14 II.... 21 II.3 Gürültünün En Düşük Seviyeye İndirilmesi ………………….3..1.1. 31 c.1 A/D Kartları………………………………………………………… III.1..

.5 Veri Toplama Yazılımı ………………………………………………….1..1 Çalışma Metotları ……………………………………………………… III..3. III. III. PCI.3.……………………………….1.4 DAĞITILMIŞ VE BAĞIMSIZ GÜNLÜKÇÜLER İLE KONTROLÖRLER … III.. III.1.4 Büyütme Yolu Standartları…………………….3. Mikrokanal Yolu …………………………………………………….3 Karşılıklı Değişim Devrelerinin Fonksiyonel Tanımı ………….1.………………… a.1 Elektrik Sinyal Karakteristikleri ………………………………….3. III.4 EIA-232 Ara Yüzünün Çalışma Dizisi ………………………….2 Bağımsız Çalışma ……………………………………………… III.4. compactPCI ve PXI Yolu …………………………………….…………………………………………….1.2 KULLANILAN PPROGRAMLARIN SEÇİM KRİTERLERİ ………………….1. 34 35 36 36 36 37 39 40 40 40 40 41 42 46 47 47 48 50 51 52 53 53 54 56 56 57 58 58 III..4.6. III.6. 60 IV.3.1.4..3 Doğrudan Hafıza Erişiminin Çalışması (DMA) ………………… III. ISA Yolu …………………………………………………………….3 Ana Sisteme Doğrudan Bağlantı ……………………………. d.1.3. III.1.1 Dreamweaver …………………………………………………………….6.6 Ana Sistem …………….3.3. III.3. TEZ ÇALIŞMALARI …………………………………………….2 Ara Yüzün Mekanik Karakteristikleri …………………………… III. 61 IV.3.4 20 mA. III.1.1.2 RS-485 Ara Yüz Standardı …………………………………………….1.2 Kesmelerin Çalışması…………………………………………….3.3 IEEE 488 Standardı …………………………………………………….. III..1 RS-232-C Ara Yüz Standardı …………………………………………. III. 60 IV.6 Protokoller ……………….1 PCMCIA Kartları Kullanılarak Verinin Programlanması ve Günlüğün Tutulması …………………………………………………….5 Seri Ara Yüz Dönüştürücüleri …….4. III.3 KULLANILAN PROGRAMLARIN ÖZELLİKLERİ …………………………… 61 IV.3 SERİ VERİ HABERLEŞMESİ …………………………………………………… 45 III.6.1. III.1 İşletim Sistemleri ………………………………………………….…………………………………………….4.3 Sayısal I/O Kartları………………………………………………… III.1.1 ARAŞTIRMA YÖNTEMİ ………………………………………………………… 60 IV. III. Akım Döngüsü ….. EISA Yolu ………………………………………………………….4 Sayaç / Zamanlayıcı I/O Kartları ……………………………….4.4 Ana Sisteme Uzaktan Bağlantı …………………………………… 58 BÖLÜM IV. c. III.2 Authorware ……………………………………………………………….1.3.2 VERİ TOPLAMA VE KONTROL KONFİGÜRASYONU …………………… III. b.III.4.………………………………………………… III. 62 iv . III.1.

7.6 YAPILAN ÇALIŞMALAR ………………………………………………………. TARTIŞMA VE DEĞERLENDİRMELER ………………….4 Bağlantılar ……………………………………………………………… IV. Kısa Cevap ………………………………………………………… c..2 Kurslar …………………………………………………………………. IV.7.1 LabVIEW ………………………………………………………………… IV.7.9 ÖRNEK UYGULAMA SANAL ENSTRÜMAN ……………………………… 72 72 74 77 78 79 79 79 80 81 82 82 84 84 86 BÖLÜM V.5.. 64 IV.. KAYNAKLAR ……………………………………………………………….. IV. ÖZGEÇMİŞ ………………………………………………………………….1 Sürükle Bırak ……………………………………………………………… 65 IV. v 88 91 93 96 97 115 120 121 .6 Yardım …………………………………………………………………… IV.5.2 Hedef Alan Seçimi ……………………………………………………….1 Ders İçerikleri …………………………………………………….3.5 Metin Girişi ………………………………………………………………..3 Firework …………………………………………………………………… 63 IV.7.7. EKLER ………………………………………………………………………. IV.5 İndirme ………………………………………………………………….7.5. EK C – UZAKTAN EĞİTİM CD’Sİ ………………………………….2..5 KULLANILAN ETKİLEŞİM ÇEŞİTLERİ VE ÖRNEK UYGULAMALAR …… 65 IV.3 Projeler ………………………………………………………………….7 OLUŞTURULAN LABVIEW UZAKTAN ÖĞRENME WEB SİTESİ BÖLÜMLERİ …………………………………………………………………………. a.4 Canlandırmalar …………………………………………………………… 69 IV. IV.6 Swishmax ………………………………………………………………… 64 IV.. Doğru Yanlış ……………………………………………………….4 Freehand ………………………………………………………………….7.4 ARAŞTIRMA ARAÇLARI ……………………………………………………… 65 IV.3..5.5.8 LABVIEW WEB SİTESİ ÖRNEK SAYFALARI …………………………….7. IV.2 Değerlendirmeler ………………………………………………. SONUÇLAR …………………………………………………..7.. EK A – SÖZLÜK ……………………………………………………… EK B – SİTEDEN ÖRNEK SAYFALAR …………………………….3. 71 IV. 70 IV.. BÖLÜM VI.5 Flash ……………………………………………………………………….IV.. 63 IV. IV.7 İletişim …………………………………………………………………… IV.3 Hedef Obje İşaretleme …………………………………………………… 68 IV. Çoktan Seçmeli …………………………………………………… b. 67 IV.3.2. IV.

veri işleme ve veri izleme tekniklerine olan ilgi. işlenmesi ve izlenmesine pratik çözümler sunan bir bilgisayar programlama dilidir. Programın İngilizce vi . Dünyada yaygın olarak kullanılan LabVIEW programı da verilerin toplanması. uzaktan öğrenmenin oluşmasındaki sebeplerden bir kaçıdır. Diğer yandan endüstrideki otomasyon sistemlerinde veri toplama. LabVIEW programı.ÖZET Bu çalışma. aşırı nüfus artışı. bilgisayar yardımıyla özellikle verilerin ölçülmesi. işlenmesi ve kontrolünü kolaylaştırmaktadır. LabVIEW bilgisayar programı ile veri toplama konularını İnternet üzerinden e-öğrenim olarak adım adım öğretmeyi amaçlamaktadır. LabVIEW endüstriyel ölçme sistemlerinde bulunan sensör ve transdüserlerden alınan verileri. LabVIEW. LabVIEW programı üzerinde oluşturulan Sanal Enstrümanlar (VIs). proseslerin izlenmesi ve kontrolü açısından her geçen gün artmaktadır. bilgisayara girmek için kullanılan ADC kartları ve programdan elde edilecek çıktıları otomasyon sistemine gönderen DAC kartları ile birlikte kullanılmaktadır. ülkemizde son yıllarda daha fazla kullanılır olmuştur. Eğitim kurumlarındaki yer sıkıntısı. verileri işleyerek istenen çıkışları sağlar. kullanım kolaylığı ve esnekliği ile endüstriyel problemlere çözümler üretmek için kullanılan bir yazılımdır. Sadece eğitim kurumları değil. Bunun sonucunda LabVIEW programını kullanan kişi sayısına olan talep artmaya başlamıştır. şirketler de personel eğitiminde ekonomiyi ön planda tutarak ve zaman kaybını engellemek için uzaktan öğrenimi tercih etmektedirler. toplumda eğitim kurumuna devam etmeden eğitim alma gereksinimindeki artış. Son yıllarda eğitim alanındaki gelişmeler uzaktan öğrenme çevresinde oluşmaktadır. Birçok ülkede yıllardır bu alanda kullanılan LabVIEW programı.

2005 Yüksel GÜNER vii . Yapılan bu çalışmada. programın Türkçe uzaktan eğitimini yapan bir site ile bireylerin eğitimi amaçlanmıştır. bu programın öğrenilmesini ve yaygınlaşmasını zorlaştırmaktadır. hakkında Türkçe kaynağın yok sayılabilecek seviyede olması. Böylece hem e-öğretim alanında bir katkı sağlanmakta. Tezde geliştirilen LUES LabVIEW Uzaktan Eğitim Sitesinde eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt oluşturulmuştur.olması. canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır. hem de LabVIEW’ın yaygın şekilde kullanımı desteklenmektedir. kısa cevap. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır. Derslerde sürükle bırak. metin girişi. Aralık. Değerlendirmeler. Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır.

it is a language of scheduling computer which supplies practical solutions in the following. Data Processing and Data Monitoring as E-Learning with LabVIEW Program In this study. Virtual Instruments on LabVIEW program supply designed outputs by processing data. LabVIEW was made to produced solutions for industrial problems with easy-using flexibility. in society the increase in the need of having an education without joining any education instuition is a few of the reasons of remote education existence. data processing and data monitoring in the industrial automation systems has been increasing day by day point of controlling and following processes. In the world LabVIEW program is also common. data processing and following. LabVIEW program which has been used in many areas in many countries has been used in our country recently. LabVIEW is used with DAC cards which sends outputs from program to automation system and ACD cards which used for loading data from sensor and transducers in the industrial measurement systems. LabVIEW program make measuring. processing and controlling easier by the help of computer. developments in the educational area have been formed in the environment of remote education. Not only education instutiations but also companies prefer remote education to prevent wasting time and bring economy forward plan in staff education. execessive increase of population. the aim is to teach data acquisition subjects with LabVIEW program of computer using internet step by step. The interest in the technologies of data acquisition. So. the demand of people who uses LabVIEW program has started to increase. Recently. Because of being the language of program is viii . The matter of difficulty in the educational places.ABSTRACT Preparing of Data Acquisition.

December. nearly non existent make this program harder in common and learnable. either it was contributed to e – educational area or supported in using LabVIEW in common. it was aimed to educate the people the help of providing distant education in Turkish. About 750 presentations in 83 sections were constituted for education models in LUES in thesis. 2005 Yüksel GÜNER ix . text introduction. In lessons. 19 exam sections were constituted to aim for evaluation and 169 questions were prepared. interactions of drag and drop. multiple choice.English and laching of about it. animation and select of target area was benefited. In this project. true-false were planed from different form. Thus. Evaluations what is short answer.

YENİLİK BEYANI LabVIEW Programı ile Veri Toplama. LabVIEW programını öğretmeye başlamışlar ve LabVIEW donanımları ile oluşturulmuş laboratuvarlar kurmuşlardır. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır. Oluşturulan site Türkçe olup. Firmanın web sitesinden sunduğu yardım hizmetlerinin tamamına yakını İngilizcedir. metin girişi. Bu çalışma ile ülkemizde ilk defa LabVIEW programının anlaşılır bir şekilde öğretilmesi x . dilimize çevrilmiş herhangi bir kaynağa ülkemizde rastlanmamıştır. Sadece birkaç kaynakta bir bölüm olarak yer verilmiştir. Buna bağlı olarak bazı üniversiteler. kısa cevap. Günümüze kadar tamamen LabVIEW programını öğretmeyi amaçlayan. Derslerde sürükle bırak. Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır. Değerlendirmeler. bu programı iyi şekilde bilen teknik personeli meslektaşlarına göre bilgili kılmaktadır. LabVIEW programı İngilizce yardım desteği vermektedir ve kullanılabilecek tüm komutlar da İngilizce olarak hazırlanmıştır. canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır. Programı öğrenmek isteyenlerin. Veri İşleme ve Veri İzlemenin E-öğrenme Olarak Hazırlanması Günümüzde LabVIEW programının veri izlemede yaygın şekilde kullanılması. işlerini kolaylaştıracaktır. aynı zamanda İngilizce bilmesi. Sadece LabVIEW programı üzerine yazılmış olan Türkçe bir kaynak olarak bu site literatürde önemli bir açığı kapatmaktadır. Sitede oluşturulan eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt geliştirilmiştir. Bu çalışma ile program için National Instruments firmasının oluşturduğu kaynaklar Türkçeleştirilmiş ve ders notları olarak kullanılmıştır.

Aralık. asenkron olarak kendi istediği zaman ve mekânda dersleri görebilecek ve değerlendirilebilecektir.amaçlanmıştır. Koray TUNÇALP Danışman Yüksel GÜNER Öğrenci xi . 2005 Doç. Site üzerinden kullanıcı. Dr.

SEMBOL VE BİRİMLER LİSTESİ A + / b/s * dB # = Hz kHz Km MHz m mA rms s S/s & V % : amper : artı : bölü : byte/saniye : çarpı : desibel : diyez : eksi : eşittir : hertz : Kilohertz : Kilometre : Megahertz : metre : Miliamper : root-mean-square : saniye : samples/saniye : tire : ve : volt : yüzde Mbps : Mega bit per second xii .

KISALTMALAR LİSTESİ

ABD A/D ADC ADL AICC AR-GE ASCII BBC BDÖ BIOS CBT CMI COM CPU CSS D/A DAC DAQ DCE DLL DMA DOS DTE E3TAM EIA EISA FIFO GPIB

Amerika Birleşik Devletleri Analog / Dijital Analog Dijital Konvertör Advanced Disributed Learning Aviation Industry Computer-Based Trainİng Comrnitee Araştırma Geliştirme Karşılıklı Bilgi Değişimi İçin Standart Amerikan Kodu British Broadcasting Corporation Bilgisayar Destekli Öğretim Basic input/output system Computer-Based Training Computer Managed Instructıon Component Object Model Central Processing Unit Cascading Style Sheets Dijital / Analog Dijital Analog Konvertör Data Acquisiton Veri Haberleşme Cihazı Dinamik Bağlantı Kütüphanesi Doğrudan Hafıza Erişimi Disk Operating System Veri Terminal Cihazı Endüstriyel ve Bilimsel Test Teknolojileri Tasarımı Elektronik Endüstrileri Birliği Genişletilmiş Endüstri Standart Mimarisi İlk Giren İlk Çıkar General Purpose Interface Bus

xiii

GUI HTML IBM IC IDE IEEE I/O IRQ ISA LabVIEW LMS LTSC MATLAB MCA MS ODTÜ ÖYS PC PCI PCMCIA PDF PHP PIC PLC PVC PXI RAM RF RTD SCORM SCXI S/H STP TCP/IP TTL TV UTP

Grafiksel Kullanıcı Ara Yüzü HyperText Markup Language International Business Machines Entegre Devre Integrated Drive Electronics Institue for Electrical and Electronic Giriş / Çıkış Interrupt Rrequest Endüstri Standart Mimarisi (Industry Standard Architecture) Laboratuary Virtual Instrumention Engineering Workbench Learning Management Systems Learning Technology Standards Committee MatrixLaboratory Mikrokanal Mimari Yolu Microsoft Ortadoğu Teknik Üniversitesi Öğrenci Yönetim Sistemi Personel Computer Peripheral Component Interconnect Personal Computer Memory Card International Association Portable Document Format Personal Home Page Peripheral Interface Controller Programlanabilir Lojik Kontrolör Polivinilklorid PCI eXtensions for Instrumentation Read Acces Memory Radyo Frekansı Direnç Sıcaklık Dedektörleri Shareable Content Object Reference Model Signal Conditioning eXtensions for Instrumentation Örnekleme ve Tutma Koruyuculu Bükmeli Çift Kablo Transmission Control Programme / Internet Protokol Transistor-Transistor Logic Televizyon Koruyucusuz Bükmeli Çift Kablo

xiv

UZEM VXI XML

Uzaktan Eğitim Merkezi VMEbus eXtensions for Instrumentation eXtensible Markup Language

VI (Virtual Instruments) Sanal Enstrüman

xv

Dağıtılmış I/O Sayısal Şartlandırma Şekil 3.20 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Blok Diyagramı Şekil 3.10 IRQ Şekil 3.1 PC Tabanlı Veri Toplama Sisteminin Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3.4 Karta Monte Edilen Modüler Sinyal Şartlandırma Şekil 3.9 Bir Sayacın Basitleştirilmiş Modeli Şekil 3.4.16 Bir Bilgisayarla (DTE) bağımsız bir kontrolörün (DCE) Şekil 3. Akım Döngüsü Ara Yüzü Şekil 3.3 Takmalı DAQ Kartı Sinyal Şartlandırma Şekil 3.5 Çeşitli Sayısal Verici Modüllerin Kull.11 DMA Şekil 3. MATLAB Programından Bir Görünüş Şekil 2.ŞEKİL LİSTESİ SAYFA NO Şekil 2. Cadence PSpice Programının Bilgisayarda Görünüşü Şekil 2.2 Gürültünün Kaynağı ile Alıcı Arasındaki Gürültü Kuplajı Şekil 3.22 Bağımsız Bir Günlükçü/Kontrolörün Hafıza Kartı İle Programlanması Şekil 3.18 RS-485 Çok Düşüşlü Şebekeler Şekil 3.7 Bir Dalga Biçimi Üretim D/A Kartının Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3.1.19 20 mA.21 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Sinyal Akış Diyagramı Şekil 3.23 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi 8 9 11 14 25 26 30 31 31 32 34 35 35 38 39 42 43 44 46 47 51 52 53 54 54 57 59 xvi .8 Tipik Sayısal I/O Kartı Blok Diyagramı Şekil 3.17 Bir EIA-232 Karşılıklı Veri Değişiminin Örnek Çalışması Şekil 3.6 Tipik Bir A/D Kartının Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3.2.13 Dağıtılmış I/O – Sinyal Verici Modülleri Şekil 3.15 Tipik Bir Seri Eş Zamanlı Veri Mesajının Biçimi Şekil 3. E-öğrenmede Eğitmen İle Öğrenciler Şekil 2.14 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi Şekil 3. Eş Zamanlı E-Öğretim Şekil 3.3.12 PCI Yapısı Şekil 3.

19. Metin Girişi Etkileşimi Şekil 4. Kısa Cevap Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4. Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Ön Paneli 66 67 67 68 69 70 71 73 74 75 76 78 79 80 81 82 82 83 83 84 115 115 116 116 117 117 118 118 119 119 86 87 xvii . “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 1.7. Derslerde Kullanılan Butonlar Şekil 4.9. Sayfası Şekil 4.3.14. Doğru Yanlış Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4.29.22.4.Bırak Etkileşimi Şekil 4.11. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 10. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 8.5. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 7.31. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 9. Sürükle – Bırak Etkileşimine Ait Akış Çizgisi Şekil 4. Hedef Obje İşaretleme Etkileşimi Şekil 4. LUES Eğitim Sitesinde LabVIEW Sayfaları Şekil 4.12 Çoktan Seçmeli Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4.28.2.17. Bul Penceresi Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 6. Menü Penceresi Şekil 4. Sayfası Şekil 4.32.25. Sayfası Şekil 4. Sayfası Şekil 4. Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Blok Diyagramı Şekil 4. Yardım Penceresi Şekil 4.30.21.6.27. Authorware Programında Hedef Alan Seçimi Akış Çizgisi Şekil 4. Örnek Bir Canlandırma Uygulaması Şekil 4. Sayfası Şekil 4. Sayfası Şekil 4. Authorware Programı İle Sürükle .16.20.18. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 5.23.24.26.13. Sayfası Şekil 4. Sayfası Şekil 4.Şekil 4.15 LUES’te Bulunan Projeler Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 4. Sayfası Şekil 4.1.8 LUES Site Haritası Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 2. Hedef Alan Seçimi Etkileşimi Şekil 4.10 Kurslar Alt Haritası Şekil 4. Sayfası Şekil 4. LUES Eğitim Sitesinde Kurslar Sayfaları Şekil 4. Sözlük Penceresi Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 3.

3.1.2.TABLO LİSTESİ SAYFA NO Tablo 3. Alan Yolu Karşılaştırma Tablosu 41 48 55 xviii . PC Yolu Sisteminin Gelişim Çizelgesi Tablo 3. EIA-232 için yaygın DB-9 ve DB-25 pim tahsisleri Tablo 3.

Bunu yaparken kullanılacak fonksiyonlarını. Bu şekilde bilgisayar. fonksiyonlara grafikleri LabVIEW’ın kullandığı dil G dili olarak anılmaktadır.1 GİRİŞ Endüstride test veya ölçümler.BÖLÜM I. LabVIEW ile çok daha kısa sürede tamamlanabilmektedir. ölçme alanı ve enstrüman renkleri tamamen kullanıcı tarafından belirlenir. grafik olarak programlanabilen karşılık gelen bir platformdur. Bu yeni kavram Sanal Enstrüman (VI Virtual Instrument) olarak tanımlanır. LabVIEW. üretici firmaya bağlı kalmak ve donanımsal farklılıklar gibi birçok sorunla karşılaşılmaktadır. enstrümanları kullanılarak yapılmaktadır. Tüm bu sakıncaları ortadan kaldırmak için. çoğunlukla osiloskop. oluşturur. GİRİŞ VE AMAÇ I. mühendislik ve bilim çevrelerine yönelik veri toplama ve işlemeye yoğunlaşmış uygulamasını. C ve PASCAL gibi yazı tabanlı programlama dilleri kullanılarak uzun bir sürede oluşturulabilecek uygulamalar. LabVIEW bazı kısıtlamalar dışında. [1] 1 . yazılım kullanılarak istenilen test ve ölçüm enstrümanına çevrilebilmektedir. LabVIEW programı. bilgisayar tabanlı test ve ölçümde yeni bir kavram ortaya çıkarmıştır. günümüzde bilgisayar tabanlı ölçme sistemleri ortaya çıkmaktadır. Bu yüzden değişikliklerin yapılması ekonomik olmamaktadır. Ortaya çıkarılan enstrüman gerçek bir enstrümanın tüm işlevlerini hatta daha fazlasını yerine getirmektedir. Ancak cihazların herhangi bir ihtiyaca göre değiştirilmesi gerektiğinde. birleştirerek Programcı. sinyal analizörü vb. C ve PASCAL gibi dillerle yapılabilecek hemen hemen her türlü bilimsel uygulamaya yatkındır. Ürün aynı zamanda bir bilgisayar programı olduğu için ihtiyaca göre değişiklik yapılması çok daha kolay olmaktadır.

olabilecek en ideal eğitim yöntemleri kullanılmıştır. Tüm bu uygulamalar oluşturulurken. işleme ve izleme. bu yeni uzaktan eğitim modeline uyarlamaktadır. [3] Bilginin katlanarak arttığı ve bilgiye erişimin kolaylaştığı bu yüzyılda. kişi LabVIEW programı hakkında gerekli bilgileri yeterli seviyede öğrenmiş olmalıdır. bilginin doğru olarak kazanımı için. bireyin öğrenim süreci tamamlanacaktır. Ülkemizde yapılan çalışmalar da bu süreçte önemli atılımlar şeklinde olmuştur.2 AMAÇ Bu tez çalışmasında LabVIEW programını öğretmek ve LabVIEW ile veri işlemek amacıyla uzaktan öğretim yapan bir internet sitesi oluşturulmuştur. insanların. Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi. doğru – yanlış ve kısa cevap gibi değerlendirmeler yapılarak. yüz-yüze eğitim modelinin yanında. bilgisayar başında işlenmekte hatta ders içerikleri simülatörler yardımıyla öğrencilere verilmekte ve öğrencinin kendi kendine tecrübe etmesi sağlanmaktadır. çeşitli işaretlerin ölçülmesi. Açık Öğretim Lisesi bilişim teknolojilerini kullanarak programlarını. gelişen teknolojilere ve yaşam biçimine uyum sağlamaları için yaşam boyunca eğitim almalarını kaçınılmaz kılmaktadır. işlenmesi. ODTÜ Enformatik Enstitüsü. Mathematica. Ayrıca bir e-öğrenim uygulaması olacağı için. Konuların sonlarında çoktan seçmeli. ölçme yaparken uygulanan en önemli adımlardır. Bilgi Üniversitesi. [1] Veri toplama. [3] I. MathCAD. Mikroişlemciler vb. eğitimin rolü oldukça artmıştır. Bu da doğal olarak.) artık sanal ortamda. Bu sitede gerekli etkileşimler kullanılarak. internet üzerinden dersler ve programlar sunmaktadır.Günümüzde birçok teknik mühendislik dersleri (Matematik. LabVIEW gibi programlar bu tür sanal ders malzemeleri arasında en çok tercih edilenleridir. Eğitim teknolojileri ve internet bir araya gelince. Veri toplama sistemleri. Sayısal Tasarım. Kontrol. 2 . internet ortamında web tabanlı eğitim sistemleri hızla gelişmeye başlamıştır. internet destekli eğitim için verilecek örneklerden bazılarıdır. Sakarya Üniversitesi gibi farklı üniversitelerde yapılan çalışmalar. Bu adımları en az hata ile en istenen şekilde yapabilmek için ölçme yapan kişiler azami çaba sarf etmektedir. iletilmesi ve kaydedilmesi için günümüzde yaygınlaşarak kullanılmaktadır. MatLAB. Uygulamadaki dersler tamamlandığında. PLC. öğretim sürecini daha çekici bir hale getirmek amaçlanmıştır. birey öğrenme hızını da ayarlama şansına sahip olacaktır. [2] Günümüzde eğitim yeniden şekillenmektedir. teknolojik gelişmelerden azami ölçüde yararlanarak.

3 .LabVIEW programının İngilizce olması. Programın Türkçe uzaktan eğitimini yapan bir site ile bireylerin eğitimi amaçlanmıştır. hakkında Türkçe kaynağın yok sayılabilecek seviyede olması bu programın öğrenilmesini ve ülkemizde yaygınlaşmasını zorlaştırmaktadır.

BÖLÜM II.

MESLEKİ TEKNİK EĞİTİMDE E-ÖĞRENME

II.1 MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM
Bir ülkenin ekonomik olarak gelişme sağlayabilmesi için; üretim yapan işletmeler, fabrikalar, atölyeler, mesleki ve teknik eğitim kurumları oldukça önemli bir yere sahiptir. Mesleki eğitim kurumları bu üretime destek vermek ve üretim sektörlerine mesleğinde yetenekli teknik eleman yetiştirmek amacı ile kurulmuşlardır. Uygulama ile birlikte yürütülmesi gereken mesleki ve teknik eğitim, üretim yapan işletmelerin önem verdiği bir konudur. Çünkü işletmeler her zaman için kaliteli teknik elemana gereksinim duyarlar. Mesleki teknik eğitim kurumlarının daha iyi bir eğitim verebilmesi amacı ile işletmelerin maddi ve manevi katkıları olmaktadır. Orta ve yüksek öğrenim seviyesindeki mesleki teknik eğitim kurumları, daima fabrika, atölye gibi işletmelere yardımcı olmalı ve çeşitli konularda yol gösterici olmalıdır. Eğitim kurumları yol gösterici olmasının yanı sıra kaliteli bir eğitim vermelidir. Bunun sonucu olarak mezun olan teknik eleman adayları iş hayatına en iyi şekilde uyum sağlayabilecek, mesleki teknik eğitim amacına ulaşmış olacaktır. Eğitim kurumlarının kaliteli eğitim verebilmesi için, mesleki tecrübeler ile dolu iş hayatının eğitim kurumları ile birlikte iç içe olması şarttır. Ayrıca eğitim kurumları teknolojideki son yenilikleri takip etmeli ve olası değişikliklere çok kısa bir sürede uyum sağlamalı, dünya üzerindeki diğer mesleki eğitim kurumları ile de iletişim içinde olmalı ve karşılıklı fikir alışverişinde bulunarak ortak projeler geliştirmelidir. Mezun ettiği teknik elemanları takip ederek çalışmaları hakkında geri dönüşüm sağlamalıdır. Böylece mezunlar kendilerini geliştirme şansı bulurlar. Mesleki teknik eğitim kurumlarına daha yüksek bütçeler sağlanmalı, eleman ve donanım olarak

4

hiçbir eksiği bulunmamalıdır. Böylece öğrencilerin iş hayatında görebileceği tüm alet, makine, takım araç ve gereçlerini eğitimleri esnasında kullanabilmesi sağlanır.

II.1.1 Mesleki Teknik Eğitimin Amacı
Meslekî teknik eğitim ile bireyleri ilgi, istek ve yetenekleri doğrultusunda bilgi, beceri, tutum, davranış ve iş alışkanlıklarının kazandırılması, iş ve hizmet alanlarında gereksinim duyulan nitelikli insan gücünün yetiştirilmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda; sürekli eğitimle meslekî bilgi ve becerilerinin güncelleştirilmesi ve uygulanan programlarla girişimcilik bilincinin kazandırılması ve meslekî eğitim almış olanların alanlarında istihdamlarının sağlanması amaçlanmıştır. İstihdam edilenlerin, uluslararası standartlar ve performanslara göre geliştirme ve uyum kurslarıyla eğitim düzeylerinin yükseltilmesi, meslekî teknik eğitim sürecinde teknolojinin etkin ve verimli kullanılarak eğitimin çağdaş, bilimsel ölçütlerde ve yüksek nitelikte sunulması da diğer amaçlar olarak sıralanabilir.

II.1.2 Mesleki Teknik Eğitim Modelleri
Mesleki teknik eğitim genellikle, klasik eğitim metotlarının uygulandığı eğitim kurumlarında yürütülmektedir. Ülkemizde Meslek Liseleri ile başlayan süreç, Meslek Yüksek Okulları, Teknik Eğitim Fakülteleri ve Mühendislik Fakülteleri ile devam etmektedir. Mesleki teknik eğitim şirketlerin ve akademik eğitim kurumlarının daha çok tercih ettiği uzaktan eğitim metotlarıyla da yapılabilmektedir.

II.1.2.1 Klasik Mesleki Teknik Eğitim
Uygulamanın mutlak şekilde gerekli olduğu mesleki teknik eğitim klasik eğitim tarzı benimsendiğinde, eğitim kurumlarında eğitim veren kişi ile eğitimi alacak kişinin aynı zamanda, aynı mekânda bir araya gelerek, aynı fiziksel şartlarda bir amaç doğrultusunda eğitim sürecini yaşamaları anlamına gelir. Başlangıç olarak gerekli teorik bilgiler, eğitmen tarafından anlatılarak birey bilgilendirilir. Daha sonra yapılacak uygulama ile ilgili işlem basamakları anlatılmalıdır. Gerekli yeteneklerin kazandırılması amacı ile uygulamaya geçilerek, bireyin gerekli araç ve gereçleri kullanması sağlanır. Bu sırada eğitmen, eğitim alan ve uygulama yapan bireyi takip ederek, olası hataların ve iş kazalarının önüne geçer. Örneğin, bir kişiye lehim yapmayı öğretmeden önce, gerekli teorik bilgi olarak lehimin yapısından, lehimin kaç derecede eriyeceğinden, havya çeşitlerinden, lehimleme çeşitlerinden, iyi bir lehimleme işleminin nasıl olacağından teorik olarak bahsedilir. Lehimleme esnasında olabilecek iş kazalarından ve iş güvenliğinden

5

bahsedilir. Yapılacak işlemler, adım adım anlatılır ve açıklanır. Hatta eğitmen bu sırada örnek bir lehimleme ile iyi bir lehimlemenin nasıl olması gerektiğini bireylere gösterir. Birey aldığı teorik bilgiler ile lehimleme yapabilecek kadar donatılmıştır. Bireye kendisinin uygulama yapması için belli bir zaman verilerek, bildiklerini pratik olarak kullanması sağlanır. Bu sırada eğitmen tarafından gözlemlenerek, iş kazalarından ve olası lehimleme hatalarından kaçınılmalıdır.

II.1.2.2 Mesleki Teknik Eğitimde Uzaktan Eğitim
Günümüzde mesleki teknik eğitim alanlarında uzaktan eğitim üniversiteler ve özel sektörde bulunan işletmeler tarafından tercih edilmeye başlanmıştır. Mesleki eğitim veren kurumların yer sıkıntısı çekmesi, klasik eğitime göre daha ekonomik olması ve bireyin istediği hızda eğitim alması sebeplerden bir kaçıdır. Mesleki Teknik Eğitimin teorik bilgilerin verildiği ilk kısımlarında uzaktan öğretim metotları rahatlıkla kullanılmaktadır. Internet üzerinden verilmesi ve daha görsel temalarla işlenmesi bakımından, eğitimi daha eğlenceli kılmaktadır. Bireyleri daha katılımcı şekilde eğitmek için etkileşimlerin kullanılması, uzaktan eğitimi klasik eğitimden ayıran en önemli noktadır. Etkileşim kullanıcıyı pasif dinleyici olmaktan çıkararak, doğrudan yapılan etkinliğin aktif bir parçası haline getirir. Uygulama aşamasına geçildiğinde bireyin eğitimine devam etmesi için en çok tercih edilen yöntem klasik eğitim metotlarıdır. Çünkü bireyin eğitimini aldığı donanımlara elle dokunması, onları görmesi, incelemesi çok etkili olmaktadır. Ancak, uzaktan eğitimin uygulamalarında gerçekten gerekli işlem yapılıyormuş gibi, eğitimin devamını sağlayan canlandırmalar kullanılabilir. Ancak canlandırmada gösterilen hiçbir deney veya işlem, laboratuvar veya atölyede yapılan gerçek uygulamanın önüne geçemez. Sadece aynı bir çizgi film seyreder gibi simülasyonlar ile bireye deney uygulaması seyrettirilebilir. Tabii ki böylece bireyin deney esnasında kazanacağı beceriler, yetenekler eksik kalmış olacaktır.

II.1.2.3 Teknik Alanlarda Uzaktan Eğitimin Klasik Eğitime Göre Avantajları ve Dezavantajları
Teknik alanlarda eğitimin diğer bilimlerdeki eğitime göre farklılıkları

bulunmaktadır. Belli bir alt yapı gerektiren, uygulamaya dayalı bir eğitim olması şarttır. Dolayısıyla eğitilecek kişinin bir ön eğitimden geçmesi şarttır. Klasik teknik eğitimde birey okulda teorik derslerde yetiştirildikten sonra, atölye ve laboratuvar gibi uygulamalı dersler ve stajlar ile gerçek iş hayatına hazırlanmaktadır. Uygulamalı bir eğitim, ekonomik zorluklar getirmektedir. Eğitim kurumunda her uygulamayı

6

[4] Electronics Workbench ile fiziki elemanlar olmadan devre tasarımı yapılabilir.1 Electronics Workbench Bilgisayar ile elektrik ve elektronik devrelerin analizini veya tasarımını yapmak daha sonra da bu devreleri gerçek devre elemanları kullanmadan çalıştırmak olasıdır. devre tasarımı yapmaya. Aşağıdaki bölümde bu türdeki bilgisayar programlarının önemli olanları tanıtılmıştır. Aynı zamanda özel sektörde çalışacak teknik elemanların mesleği ile ilgili bilgisayar programlarını öğrenmeleri bir zorunluluk haline gelmiştir. II.3. Gerekli test ve ölçümler yapılır. [4] Electronics Workbench‘in kelime anlamı: Elektronik Çalışma Masasıdır. Teknik eğitimin ön hazırlığı uzaktan.1. [4] 7 . [4] Tasarım sırasında. malzeme veya test cihazlarının olmamasından dolayı devrenin kurulamaması. Bilgisayar ile elektrik ve elektronik devreleri analiz etmenin çeşitli yararları bulunmaktadır. yanlış bağlantıdan dolayı devrenin çalışmayıp zaman kaybına neden olması.yapabilmek büyük bir başarıdır. analiz etmeye ve üzerinde ölçüm yapmaya olanak verir.1. Ancak teknik bir eleman olacak bireyin gerçek araçlar ile deneyi yapıp sonucunu görmesi daha hazır hale gelmesini sağlayacaktır. devrenin sıfırdan monte edilmesi gibi zorluklar Electronics Workbench programıyla ortadan kaldırılmıştır. Bilgisayar yardımıyla. Devrenin nasıl çalıştığı bilgisayarda görüldükten sonra istenildiği takdirde fiziki olarak devre hayata geçirilir. Teknik eğitime uzaktan eğitim. Orta ve yüksek dereceli mesleki eğitim kurumlarında bu türdeki programların öğretilmesi söz konusudur.Elektronik Mesleki Teknik Eğitiminde Kullanılan Bilgisayar Programları Elektrik ve elektronik mesleki eğitiminde kullanılan bilgisayar programları son yıllarda giderek artmaktadır.3 Elektrik . Bazı e-öğrenme modellerinde yapılması gereken deneyler benzetilerek sanal ortamda uygulanmaktadır. devre bağlantıları bilgisayarda yapılır. Çalışıp çalışmadığı bilgisayarda kontrol edilir. Electronics Workbench programı da bu programlardan sadece birisidir. malzemelerin yanması. ancak uygulama gerektiren bölümler klasik yöntemle atölye veya laboratuvarlarda gerçekleştirilmelidir. Bu programda. Başka bir ifadeyle sanal laboratuvardır. bu aşamaların uygulama olmayan kısımlarında eklenebilir. II.

analog ve dijital elemanların birlikte bulunduğu devrelerin davranışlarını modelleyen bir simülasyon programıdır. Cadence PSpice Programının Bilgisayarda Görünüşü Cadence PSpice başlıca özellikleri şunlardır : • Cadence Pspice ile yüksek-frekans sistemlerinden. dijital simülasyonları gerçekleştirebilme. Genel amaçlı devre programı olan Cadence PSpice elektrik ve elektronik devrelerin simülasyonu ve hesaplamaları için kullanılmaktadır.1. 1985 tarihinde oluşturulan Cadence PSpice simülatörü. • Ölçüm ve Performans analizleri.1. • Analog davranış modellemeleri. Fourier ve sıcaklık analizleri. [5] Şekil 2. • Crossproping ile güç ölçümleri. • Dijital kapılar için yayılma gecikme modellemeleri. • Sinyal oluşturmak için Stimulus Editor’ü kullanma.3. • Simülasyon özelliklerini çok kolay ayarlayabilme. 8 . • Eleman karakteristiği için Model Editor’ü kullanma. • Gürültü. • Tasarımlarınıza ait yeni kütüphaneler oluşturma veya mevcut kütüphaneleri kullanabilme.2 Cadence PSPICE Cadence PSpice. düşük-güç IC tasarımlarına kadar tüm gerçek analog. bugüne kadar en son çıkan işletim sistemi ve donanımları destekleyen teknoloji portföyünü genişleterek sürekli geliştirilmektedir.II.

• Dijital netler üzerindeki yük depolanması, • Analog veya dijital analiz sonuçlarını aynı pencere içinde aynı koordinat

sistemlerinde gözlemleyebilme.

II.1.3.3 QuickField
Özellikle motor, transformatör gibi elektrik makinelerinin tasarımı amaçlı kullanılan QuickField ve benzeri programlar sanayide büyük bir yere sahiptir. [6] QuickField sonlu elemanlar yöntemine göre çalışan etkileşimli bir analiz programı olup; elektrostatik, elektromanyetik, gerilme vb. gibi analizlerde dahil olmak üzere aşağıdaki analizleri yapabilme özelliğine sahip bir programdır. [6] • • • • • • Doğrusal ve doğrusal olmayan manyetik analiz, Zaman harmonikli elektromanyetik analiz, Elektrostatik analiz, Akım dağılım analizi, Doğrusal ve doğrusal olmayan ısı transferi ve yayılım analizi, Doğrusal gerilme analizi.

II.1.3.4 MATLAB

Şekil 2.2. MATLAB Programından Bir Görünüş

MATLAB (MatrixLaboratory) açılımından da belli olduğu gibi bir matris laboratuvarı anlamına gelir. MATLAB programı, ilk olarak 1985 yılında C.B. Moler tarafından geliştirilmiş olup, teknik hesaplamalar ve matematiksel problemlerin çözümü ve analizi için tasarlanmış bir yazılım geliştirme aracıdır. MATLAB, bir zamanlar mühendisliğin olmazsa olmaz Fortran programlama diline alternatif olarak yazılmıştır. Artık C programlama diliyle yazılmış olan MATLAB, mühendislerin vazgeçilmez bir programıdır. [5] MATLAB programı aşağıdaki işlemleri yapmak için kullanılabilir: • Matematiksel Ölçüm ve Hesaplamalar,

9

• • • • • • • • • •

Algoritma Geliştirme, Veri Elde Etme, Görüntü İşleme, Sayısal İşaret İşleme, Süzgeç Tasarımı, Dalgacıklar, Yapay Sinir Ağları, Veritabanı, Optimizasyon, Modelleme ve Simülasyon.

Bu opsiyonlar ile MATLAB'da kusursuz tasarımlar yapılabilir. Ayrıca MATLAB'ı vazgeçilmez yapan durumlardan en önemlileri Toolbox 'lar ve Simulink’tir. [5]

II.1.3.5 LabVIEW
Test, ölçüm, veri oluşturma, işleme ve izlenmesinde kullanılan LabVIEW, içeriğinde bulunan otomasyon ve ölçme devre elemanları fonksiyonlarının ekranda birbirlerine bağlanması şeklinde kullanılır. Geleneksel programlama dillerindeki komut veya değişkenlerin satırlarca yazılması yerine, yapılmak istenen işlem için kullanılabilir sanal enstrümanların (VI) blok diyagrama yerleştirilip, veriyi iletecek bağlantılar oldukça kolay bir şekilde yapılmaktadır. Çünkü LabVIEW programı esnek, güçlü, kullanımı rahat ve öğrenilmesi kolay olan bir bilgisayar programıdır. LabVIEW iki kısımdan oluşur: Ön Panel ve Blok Diyagram. Ön panel kullanıcı ara yüzüdür. LabVIEW ile oluşturulacak uygulamayı kullanacak olan operatörün sisteme değerler girmesine ve çıkışları görmesine yardımcı olur. Blok diyagram ise esas işlemlerin yapıldığı yerdir. Ön panelde kullanıcı bir taraftan kontrolü sağlarken, diğer taraftan blok diyagramda sanal enstrümanlar çalışmaktadır. Ayrıca NI firmasının geliştirdiği donanım ile gerçek sistemlere hükmedebilmektedir. [7,8] LabVIEW, üretkenliği arttırarak geliştirmeye harcanan zamanı azaltmakta, bilgisayar ve enstrümantasyon donanımına yapılan parasal yatırımı korumaktadır. Ayrıca, kendi çözümlerini geliştirebilmeleri için daha geniş kullanıcı kitlesini yetkilendirmektedir. Daha karmaşık geliştirme araçlarına gerek kalmadan bütün işlemleri tamamlayabilme esnekliğine sahiptir. Eklenen güçlü araçlar ile karmaşık geliştirme işlemlerini basitleştirir. Ölçme yapılan her yerde, veri izleme istenen her yerde LabVIEW kullanılabilir. Endüstride otomotiv sektöründen enerji sektörüne, uzay çalışmalarından su altı çalışmalarına, elektrik ve elektronik teknolojisine kadar

10

birçok alanda çözümler sunarken her sektörden birçok firma araştırma ve geliştirme çalışmaları ile üretimlerinde programdan faydalanmaktadır. [7,8]

II.2 UZAKTAN ÖĞRENME VE E-ÖĞRENME II.2.1 Tanımlar
Son yıllarda bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler, özellikle internetin ortaya çıkması ve çok yaygınlaşması, bilgiye erişimi çok kolay ve hızlı hale getirmiştir. Her konuda ve inanılmaz hacimdeki bilgiye artık kolaylıkla ulaşmak mümkündür. Dünyanın her yerindeki olay, gelişme, icatlardan anında haberdar olunmaktadır. Her alanda yer alan baş döndürücü hızlı gelişmeler insanların okulda öğrendikleri bilgilerle kalmalarına olanak tanımamaktadır. Birey, her an her yerde sürekli bir öğrenme süreci içindedir. Bir yerde bilgisayar teknolojisinin sağladığı bu bilgi patlaması ve paralelindeki sürekli öğrenme zorunluluğuna yeni bilgi teknolojileri yardımcı olmaktadır. Okul yaşamından sonra da çeşitli konuları öğrenmek isteyen insanlar, 1950’lerde mektup ve radyo aracılığıyla öğrenmelerine devam edebilirken, şimdi bilgisayarın ve iletişim ağlarının sağladığı ortamlardan yararlanarak öğrenmelerini sürdürebilmektedirler. Sürekli eğitim merkezlerinde yetişkinlerin eğitimi ön planda tutulmaktadır. Öğrenen ve öğretmenin farklı fiziksel mekanlarda bulunduğu ve mektup-radyo-tv ile başlayan uzaktan eğitim / uzaktan öğretim kavramı, son yıllarda bilişim teknolojilerinden yararlanarak gerçekleştirilmekte olup elektronik öğrenme / e-öğrenme (e-learning) adını almaya başlamıştır. [9]

Şekil 2.3. E-öğrenmede Eğitmen İle Öğrenciler

E-öğrenme’nin çeşitli kaynaklarda farklı tanımları mevcuttur. Bu tanımlardan birkaçı aşağıda belirtilmiştir [9] : Internet, intranet veya bir bilgisayar ağı bulunan platform üzerinde sunulan, web tabanlı bir eğitim sistemidir.

11

yoluyla elektronik ortamda aktarımıdır. görsel / işitsel teyp.E-öğrenme. Daha sonra bu terim (Fernunterricht). uydu yayını. internet. içerik ve Öğrenci Yönetim Sistemi olarak sıralanabilir. bir ağ veya sadece bilgisayar yoluyla gerçekleşen öğrenmelerdir. II. Web üzerinden. Web Tasarımcısı. E-öğrenme.2 Uzaktan Öğrenmenin Tarihçesi İlk olarak Wisconsin Üniversitesi’nin 1892 yılı kataloğunda geçmiş olan “uzaktan eğitim” terimi (Distance Education). E-öğrenmede kullanılacak içerik. Bilgisayar Programcısı. Program Geliştirme Uzmanı. evde çalışma. Başarılı bir e-öğrenme uygulamasının içeriği bir ekiple hazırlanmalı ve ekipte şu uzmanlıklara sahip kişiler yer almalıdır: İçerik Uzmanı (konu alanı uzmanı). E-öğrenme. uzaktan öğretim ve uzaktan öğretme. CD-ROM vb. Alman eğitimci Otto Peters tarafından 1960 ve 1970’lerde Almanya’da tanıtılmış ve Fransa’da uzaktan eğitim kurumlarına isim (Teleenseignement) olarak uygulanmıştır. eğitim içeriğinin. Uzaktan eğitim terimi. Animasyon Uzmanı.2. etkileşimli TV. yine ilk kez aynı üniversitenin yöneticisi William Lighty tarafından 1906 yılında yazılan bir yazıda kullanılmıştır. intranet. Kitap sayfalarındaki küçük punto ya da hareketsiz bir kaç resmin bilgisayar ekranına taşınmasıyla oluşturulan e-öğrenme dersleri başarısız olmaktadır. tümüyle anlamdaş olmayan değişik terimler içerir. internet.3 E-öğrenmenin Temel Bileşenleri E-öğrenmenin iki temel bileşeni. Dersin Öğretmeni. 12 . mektupla eğitim. Uzaktan eğitim kapsamındaki bu terimlerden bazıları. internet teknolojileri aracılığıyla öğretmen ve öğrencinin aynı ortamda ve aynı anda bulunmalarına gerek kalmadan (asenkron eğitim) gerçekleştirilen eğitim faaliyetleridir.2. bir kurumun intraneti üzerinden ya da CD-ROM ile dağıtılmasına e-öğrenme denir. kitap sayfalarının doğrudan Web’e ya da CD’lere aktarımından çok daha fazla ve değişik bir çalışmayla oluşturulmak durumundadır. dış çalışma. Öğretim materyallerinin elektronik olarak. uzaktan öğrenim ya da uzakta öğrenmedir. II.

sertifika alabilmesi. dersi isteği kadar tekrar edebilmesi. gerek duyulan bilgi ve becerilerin sürekli değişmesi. Bir iş yerinde çalışan kişinin işlerini aksatmadan bilgi ve becerisini geliştirebilmesi. • • • • • • • • • Eğitim maliyetlerinde azalma. Çok sayıda kişinin bir eğitim yerine ulaşma. katılımcıların ders alma sırasındaki etkinliklerinin izlenip kaydedilip raporlama yapılmasına olanak sağlayan yazılım türüdür. [9] E-öğrenme şunları sağlar: • • • Klasik sınıf eğitimine göre daha fazla kişiye ulaşma. konaklama. ayrıca yönetim. resmi bir programa katılıp diploma.4 E-öğrenmenin Yararları Başta teknolojik değişimlerin hızı ve karmaşıklığının artması olmak üzere. ölçme değerlendirme yapılmasına. içeriklerin sunulmasına. her alanda rekabetin artması. [9] II. Bireyin bir seferde ne kadar çalışmak istediğine karar vermesi.) anında güncellenememe dezavantajına karşılık web’teki bilginin tek kopya olması ve anında güncellenebilmesi. vb. Bireyin kendi hızında öğrenmesi. aynı zamanda öğrencinin. Etkileşim. farklı zamanlı veya karma eğitimde öğrencilerin ders seçimi ve derse kaydolmasına.Öğrenci Yönetim Sistemi (ÖYS).2. 13 . Basılı malzemelerin (kitap. Bireyin. Uygun görsel ve işitsel tasarımlarla öğrenimin çekici hale getirilerek zevkli ve kalıcı öğrenmenin sağlanmış olması. öğrenmeyi yaşam boyu devam etmesi gereken bir kavram haline getirmiştir. Kurum ya da şirketin aynı anda pek çok eleman veya müşterisine eğitimi ulaştırabilmesi. Eöğrenme yaşam boyu öğrenmeyi sağlayabilecek günümüzde en etkili gözüken araçtır. Zamanını ve yerini kendisinin planlaması. CD. giderlerinden tasarruf edebilme. sadece öğrencinin gelişim ve katılımının izlenmesini değil. Bireyin öğrenme sürecine etkin olarak katılması. vb. sorularına hem öğretmenden hem de diğer öğrencilerden yanıt alabilmesini sağlar. internet’in çok hızlı gelişerek her tür bilgiye ulaşımda kolaylık ve hız sağlaması. böylelikle kalıcı öğrenmenin sağlanması.

öğretmen birey ile iletişim kurmaz.5 E-öğrenmenin Türleri E-öğrenmenin birbirini tamamlayan iki türü bulunmaktadır: • • Eş zamanlı (senkron) e-öğrenme Farklı zamanlı (asenkron) e-öğrenme Bu iki türün birlikte kullanıldığı bir diğer tür ise karma eğitim adını alır. Kişinin kendi kendine internet veya CD-ROM vasıtasıyla dersler alması farklı zamanlı e-öğrenmeye örnektir. herkes zamanını kendisine göre planlayarak ve istediği yerden dersi alabilir.2.4.2. Öğretmen ya da 14 . Şekil 2. [9] Internet’ten yapılan asenkron eğitimde.II. Bu eğitim şekliyle tartışma ortamı yaratılabilir. II. Çalışma anında öğretmene ihtiyaç olmaz. soru. Eğitim alan birey öğretmene veya diğer katılımcılara e-posta ile soru gönderip yanıtını gecikmeli olarak alabilir.2 Farklı Zamanlı E-öğrenme (Asenkron) Farklı zamanlı e-öğrenme ise. Aynı zamanda bütün katılımcılar birbirleriyle doğrudan iletişim kurabilirler. alıştırmalara istediği zamanda ulaşabilir.5. internet üzerinden telefon bağlantısı. istediği kadar tekrar yapabilir.5. aynı ortamdaymış gibi.1 Eş Zamanlı E-öğrenme (Senkron) Eş zamanlı e-öğrenme. Sanal sınıflar. işitsel. Eş Zamanlı E-Öğretim II. görsel konferanslar. katılımcıların aynı zamanda değil de belli bir zaman ertelemesinden sonra iletişimine olanak veren eğitim şeklidir. Birey eğitimdeyken. öğrenci Web’te mevcut içerik.2. anında test yapılabilir. etkileşimli ve canlı uydu yayınları eş zamanlı e-öğrenmeye örnek olarak verilebilir. birçok öğrenciyle aynı anda iletişim kurulabilir. [9] Bu eğitim şekliyle. istediği kadar süreyle çalışabilir. soru sorup anında yanıt alınabilir. farklı mekânlardaki bireylerin. karşılıklı etkileşim içinde gerçekleştirdikleri öğrenmedir.

harmanlandığı eğitimdir. E-öğrenime dayalı kültür değişiminin kurum içinde oluşturulması planlanmalı ve uygulanmaya başlanmalıdır.2. [9] II. 15 . Tanıtım ve oryantasyon çalışmaları planlanmalı ve uygulanmaya başlanmalıdır. Kuruluşlarda yürütülmeye çalışılan her değişiklik ve yenilik. Kurum içi çalışma takvimi. her türlü teknolojinin kullanılabildiği. [9] Bazı çevreler tarafından en ideal eğitim modeli olduğu savunulmaktadır. E-öğrenmenin neden olduğu asosyalleşmenin (öğrenmenin sürekli olarak tek başına ve ekran karşısında olması). II. [9] E-öğrenme modelini uygulamaya karar verenler için aşağıdaki uygulama önerileri maddeler halinde verilmiştir: • • • • • • Öncelikle e-öğrenme stratejisi oluşturulmalı ve planlama yapılmalıdır. organizasyon ve iş akışı belirlenmelidir. ödev ve sınavları öğrencilere iletilebilir. Böyle projelerde başarıya ulaşmak için çok iyi bir proje yönetimi ve değişim yönetimi uygulanmalıdır.5. E-öğrenme yaklaşımının.6 Uzaktan Öğrenim ile İlgili Uygulama Önerileri E-öğrenme. Öğrenci sınav ve ödev sorularını yanıtlayıp öğretmene gönderilebilir.2. geleneksel ve uzaktan eğitimin farklı model ve araçlarının bir araya getirilerek düzenlendiği.kurum. [9] E-öğrenme uygulamalarının başlangıç maliyeti. öğrenme ve öğretme sürecine büyük bir değişiklik getirmektedir. öğretmen ve diğer öğrencilerle yüz yüze etkileşememe ve konuşamamanın öğrenme sürecindeki olumsuz etkilerini gidermek için karma öğrenim gündeme gelmiştir. fazla olabilmektedir. bilgisayarlar ve ağ alt yapısı kurulması gerekliliği. kişilerin az ya da çok direnciyle karşılaşmaktadır.3 Karma / Harmanlanmış Öğrenim (Blended Learning) Karma ya da harmanlanmış eğitim. Eğitimin amaçları belirlenmelidir. Öğretmen sonuçları öğrencilere gönderebilir. mesajları. öğrenmeyle ilgili iç motivasyonu yüksek olan öğrenenlere hitap ettiği unutulmamalıdır. duyuruları. Yetkinlikleri ve hizmet içi eğitim ihtiyaçlarını saptamak için Eğitim İhtiyaç Analizi yapılmalıdır. e-öğrenmeyle ders alacak kişilere önce bilgisayar eğitimi verilmesi gerekliliği ve ÖYS yazılımlarının pahalı olması nedeniyle.

Mercedes-Benz firması ise çalışanlarının kullandığı bilgisayarlar arasında kurulu olan yerel ağ sisteminde dil eğitiminden. Cisco Systems. IBM firması da birçok alanda eöğrenmeye destek veren kuruluşların arasındadır. Gerekli ekip (ders danışmanı. Başvuru ve kayıt esnasında. Eğer yapılacaksa yüz yüze eğitimler planlanmalıdır. vb. • • • • • • İçerik oluşturulmalı veya temin edilmelidir: İçerik kurum içinde oluşturulabilir veya dış kaynaklardan temin edilebilir. sohbet odaları gibi etkileşimli çalışma ortamları oluşturulmalıdır. ne kadar sınıf eğitimi. sınavlar. kendinden neler beklendiğini ve sorumluluklarını baştan bilmeli ve öğrenmelidir. yaygınlaştırmanın yapılması sağlanmalıdır. kişisel gelişime kadar birçok konuda eğitim modüllerini kullanmaktadır. dünya üzerinde yapılan çalışmalara güzel birer örnektir. ne kadar ve ne kapsamda destek. özellikle çok uluslu büyük firmalar personellerinin eğitimine önem vermekte ve verilecek eğitimin uzaktan eğitim olmasını tercih etmektedirler. Ayrıca İngiliz Ulusal Televizyon ve Radyo Kanalı BBC’nin İngilizceyi öğretmek amacı ile birçok dilde internet üzerinden yaptığı uzaktan eğitim de göz ardı edilmemelidir.7 Dünya’da Uzaktan Öğrenme Dünya üzerinde uzaktan öğrenme uygulamalarına günümüzde sık karşılaşılmaktadır. Pilot program sonunda amaçlara ulaşıldıysa. eğitmen. Mercedes-Benz. eğitim alacak personel çalışma ortamından uzaklaştığında sorun yaşanabilmesidir. karma. bilişim teknolojileri. hangi eğitimler. farklı zamanlı. Bunun nedeni. Cisco Systems.) görevlendirilmeli ve ekibe gerekli eğitimler verilmelidir. teknisyen vb. II. özellikle Java ve UNIX konularında tüm dünyada birçok kişinin eğitimine fayda sağlamaktadır. • • Pilot program başlatılmalıdır.2. parola. 16 . Birçok şirket. öğrencinin bildirilmesi gerekenler belirlenmelidir. IBM ve BBC gibi firmaların uzaktan öğrenim uygulamaları. Öğrenci. Çağrı merkezi (erişim. Web tasarımı. ağ yapılandırma ve güvenlik çalışmaları. sorunlar için) oluşturulmalıdır. Forum.• Eğitim yöntemi belirlenmelidir: Eş zamanlı. vb.

sorumluluk sahibi olma gibi özellikler gerektirmesi nedeniyle bu öğrenim modelinin 17 . Süleyman Demirel Üniversitesi. Enocta.edu. Uzaktan Eğitim Danışmanlığı. İTÜ Uzaktan Eğitim Merkezi (UZEM). ODTÜ.2003 yılında en önemli projenin e-öğrenme olduğunu” belirtmiştir. yüzyılda varlığını sürdürebilmek için. kendi geliştirdiği Öğrenci Yönetim Sistemi Net-Class’ı kullanmaktadır. “Linux Sistem Yönetimi” ve “ECDL Temel Bilgisayar Okur/Yazarlığı” sayılabilir. ortaklığı ile oluşturulan ve www. milli eğitimini ciddi bir biçimde yeniden yapılandırmak zorundadır” denilmiştir. Yıldız Teknik Üniversitesi. TSP Eğitim Servis Sağlayıcısı ve E-Oryantasyon alanlarında hizmet vermektedir. O zamanki Milli Eğitim Bakanı Bostancıoğlu da. Koç Holding bünyesindeki Koç Bryce firması Harmanlanmış Eğitim. İçerik Geliştirme. [9] E-öğrenmenin de içinde yer aldığı uzaktan eğitimin ülkemizdeki gelişimi şu şekildedir: Türkiye’de uzaktan eğitim ilk olarak.turkish-center. [9] Mayıs 2002 Türkiye Bilişim Şurası Raporunda “Türkiye 21.edu.idea.metu. Sanal-Kampus.com adresinden yayınlanan UTÖM Uzaktan Türkçe Öğrenim Merkezi sayfaları yurt dışındaki Konsolosluk Temsilcilerimize ve ülkemizde görev yapan ve Türkçe öğrenmek isteyen yabancı uyruklu çalışanlara hizmet vermektedir.metu. Ankara Üniversitesi TÖMER ve Bilkent Holding Mobilsoft A. Unidersite. Koç Bryce sayılabilir. E-Öğrenmenin. “2002 . [9] E-öğrenme hizmeti sunan diğer bazı üniversiteler ve kurumlar arasında Sakarya Üniversitesi.dil. [9] İTÜ UZEM Uzaktan Eğitim Merkezinin sunduğu eğitim ve sertifika programları arasında “C# ile . zamanı iyi planlama. Distance Interactive Learning (www. [9] Günümüzde Türkiye’de e-öğrenme daha çok üniversiteler ve özel kuruluşlar tarafından kendi elemanlarının veya müşterilerinin eğitimi için kullanılmaktadır. E-öğrenmenin Türkiye’deki kilometre taşlarından biri YÖK Üniversitelerarası İletişim ve Bilgi Teknolojilerine Dayalı Uzaktan Öğrenim Yönetmeliği’nin hazırlanması ve yayınlanması olmuştur.II.tr) ve Web Tabanlı Asenkron Eğitim gibi çeşitli programlarla sürmektedir. şu anda İnternete Dayalı Eğitim Asenkron (www.2. “C++ ile Nesne Yönelimli Programlama Temelleri”. televizyon aracılığıyla öğretim yapan Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi tarafından başlatılmış olup devam etmektedir.8 Türkiye’de Uzaktan Öğrenme E-öğrenme Türkiye’de son yıllarda gündemde olan oldukça yeni bir konudur.NET ortamında Programlama”. İnternet’e dayalı uzaktan eğitim ise 1997 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi tarafından başlatılmış olup. öğrenmeyle ilgili iç motivasyon. Boğaziçi Üniversitesi UZEM.tr).Ş.

bu bilgiyi nerede arayacağını bilen ve bulduğu bilgileri sentezleyip yeni bilgiler üretebilen. ulaşım gibi giderlerden tasarruf sağlayacaktır. tezsiz yüksek lisans programlarının belki de tüm dersleri. pek çok büyük şirketin. E-öğrenme başlangıçta yatırım gerektirse bile. Bu şekilde işleyen öğrenme-öğretme süreçleriyle çağın gerektirdiği şekilde bilgiyi araştıran. Üniversite lisans ve tezli yüksek lisans düzeylerindeki derslerin bir kısmı. Klasik sınıf eğitiminden edilecek tasarruf ile ucuza bilgisayar temin edilmesi ve öğrenciye ucuza satılması olanaklıdır.Ş. öğrencinin motive olmasını. [9] Enocta firması tarafından Mercedes Benz Türk A. öğretim üyesi.ilköğretimden ziyade ortaöğretim ve üniversite düzeyi için uygun olduğu düşünülmektedir. Adı geçen uzmanların çalışmasıyla oluşturulacak dolayısıyla öğrenme kuramları ve öğretme ilkelerine uygun içerik. Ayrıca. malzeme. anlamlı ve kalıcı öğrenmesini sağlayacaktır. bulan. ihtiyacı olan bilgiyi tespit edebilen. ışık. aydınlatma. eğitim uzmanı. kendisine kapasitesi az geldiği için elinden çıkardığı bilgisayarlardan da iyi bir projelendirme ile yararlanılabilir. sınırlı bir takım bilgileri ezberlemeye çalışmış ama çoğunu da unutmuş olarak mezun olmaktadırlar. tüm projenin iyi yönetilmesi kadar ders içeriklerinin sadece bilgisayar uzmanlarından değil. sınıf. [9] Üniversite sayısı ne kadar artırılmaya çalışılırsa çalışılsın. konu alanı uzmanı. sentezleyen. kişisel gelişim. sonradan. e-öğrenme ile ya da karma öğrenim ile yürütülebilir. yeni bilgi üreten bireylere sahip olabilmek çok güçtür. program geliştirme uzmanı. Üniversiteye girememiş olanlarsa. bilimsel düşünebilen. BDÖ uzmanı ile oluşturulmuş ekipler tarafından geliştirilmesi hayati önem taşır. [9] Ülkemizde genç nüfus çok fazladır ve çoğu genç üniversiteye girememektedir.com sitesi kullanıcılarına hizmet vermektedir.mblearning. bilgisayar ve yabancı dil eğitimleri veren www. ekip çalışması yapabilen. öğretim üyesi sayısı aynı oranda artamadığından dersler boş geçebilmekte veya bir sınıfta çok fazla sayıda öğrenci bulunmakta ve etkili bir öğrenim yapılamamaktadır. meslek sahibi veya kalifiye eleman olmadan kalmaktadırlar. [9] Bilgi üretebilenlerin rekabette önde olduğu ve Türkiye’nin kısaca yukarıda değinilen gerçeği göz önüne alındığında e-öğrenme Türkiye’ye büyük fırsatlar sunabilir. Girenler ise. [9] Başarıya ulaşabilmek için. yaratıcılıkları teşvik edilmiş bireyler olarak gelişmek yerine. daha önce de belirtildiği gibi. öğretmen. firmasına yapılan ve mesleki gelişim. Böyle öğrenim görmek isteyen kişinin bilgisayar ve internet bağlantısına sahip olması gerekliliği en büyük sorun gibi durmaktadır. 18 . bilgiyi paylaşabilen.

Ama çoğu zaman bu standartlar deneyimli bilgisayar tabanlı eğitim tasarımcıları veya alanında henüz acemi sayılan Web Tabanlı E-öğrenme içeriği geliştirenler için yol göstermektedir. etkin ve devamlı eğitimler geliştirebilmektir. [10] Havacılık Endüstrisi CBT Komitesi (Aviation Industry CBT Committee – AICC): 1988 yılında kurulan AICC teknoloji bazlı eğitimler geliştiren profesyonel bir takımdan oluşan bir organizasyondur. Bu sektörün ayakta kalmasına yardımcı olan standartlar zaman zaman karmaşık olabilir. CMI için AICC CMI001 kılavuzu. [10] İleri Düzey Yayınlanmış Eğitim (Advanced Distributed Learning – ADL) www. yüksek kalitede eğitim ve öğrenim araçlarını herkesin erişimine sunabilmektir.II. [10] Bir E-öğrenme kılavuzu standart hale gelmeden önce tanımlar adı altında ele alınır. Amaçları ise tasarruf sağlayan. ADL’nin araştırmaları ve tavsiyeleri özelliklerin standartlar haline dönüştürülmesine yardımcı olur. en iyi uygulamalar ve netleştirme çabaları ile değer katar. Bu anlayışla daha zengin ve erişilebilir içerik hazırlayıp yayınlanabilmektedir. ADL’nin E-öğrenme alanında ulaşmak istediği nokta. tutarlı bir konuma getirmelerine yardımcı olur.org : Sponsorluğu Amerikan hükümeti tarafından yapılan ADL’in amacı Eöğrenmenin gelişimi ve uyarlanması için araştırmalar yürütmek ve özellikler geliştirmektir. Dünya üzerinde en fazla kabul gören ADL yayını ADL Paylaşılan İçerik Nesnesi Referans Modeli’dir (Shareable Content Object Reference Model – SCORM).2. Bu şekilde tedarikçilerin ve içerik geliştirenlerin E-öğrenme tanımları tekrar kullanıma açık. AICC ve IMS tanımlarına ait unsurları bünyesinde toplar ve kolaylıkla uygulanabilecek metinlere dönüştürür.adlnet. Bu özelleştirmeler IEEE gibi yetkili kuruluşlar tarafından değerlendirme sürecinde incelenir. [10] Örneğin. SCORM tanımları IEEE. CMI’nın en geniş tabanı ve Eğitim Yönetim Sistemi (Learning Management System – LMS) ile iletişim kurmanıza 19 . Havacılık endüstrisi için CBT odaklı kılavuzlar geliştirmek organizasyonun temel hedefidir. bireysel ihtiyaçlara bire bir uyan ve kullanımı kolay. Aşağıdaki örnekler bu alanda yer alan kurumları ve E-öğrenme çevresine kattıkları faydaları açıklamaktadır. ADL var olan standartlara örnekler. Yazılım ve donanım ile ilgili bazı yayınlara sahip olsa da ADL’nin en fazla tanınmasına yardımcı olan yayını bilgisayar tabanlı bir eğitim kılavuzu olan CMI’dır.9 Uzaktan Öğrenmenin Standartları E-öğrenme sektörü gün geçtikçe büyümeye devam etmektedir.

11] 20 . ölçüm. Kaynak kodu problemleri çözmek için şematik ve akış diyagramına benzeyen sezgisel bir blok diyagramı yaklaşımı kullanılır. kullanımı rahat ve öğrenilmesi kolay olan bir programdır. elektronik. [7.3 LabVIEW PROGRAMININ TANITIMI II. Ayrıca çok farklı sistem ve ürünler arasında değişimi sağlayacak ortak unsurları tanıtır. XML özelleştirmesi ve En İyi Uygulamalar Kılavuzu (Best Practices Guidelines) Eöğrenme meta verilerinin sunumu için bir alt yapı hazırlar. XML tabanlı tanımların gelişimi konusunda çalışan satış ve uygulama uzmanlarından oluşmaktadır. [10] IMS Küresel Konsorsiyum (IMS Global Consortium – IMS) IMS Konsorsiyumu. kaynak ve verileri değiş tokuş etmenize ve ayrıca bu kaynakların devamlılığının daha iyi yönetilmesine olanak sağlar. LabVIEW uygulama oluşturmak için komut satırlarının yerine ikonların kullanıldığı grafiksel bir programlama dilidir. IEEE’in içinde yer alan Eğitim Teknolojisi Standartları Komitesi (Learning Technology Standards Committee – LTSC) en iyi uygulamaları içeren tanımlar sağlamaktadır. LabVIEW programı esnek. değerlendirmeler. katılımcılar ve gruplar için gerekli olan anahtar özellikleri tanımlar.yardımcı olur. E-öğrenme kaynaklarını tanımlamak var olan kaynaklar arasında arama yapmanıza. Bu özelleştirmeler kurslar. Komut satırları üzerine kurulan programlama dillerindeki bilgi tespit yöntemlerine karşın. eğitimler. IEEE tanımları şimdiden geniş çapta kabul gören uluslararası standartlar haline gelmiştir.IEEE LTSC) IEEE. bilgisayar ve iletişim sistemleri konusunda teknik standartlar ve tavsiyeler geliştiren uluslararası bir organizasyondur. Elektrik ve Elektronik Mühendisleri için Eğitim Teknolojisi Enstitüsü Standartları Komitesi (Institue for Electrical and Electronic Learning Technology Standards Committee . işleme ve takibinde kullanılan program şekillerin ekranda birbirlerine bağlanması şeklinde kullanılır. Bu grup aynı zamanda havacılık sektörünün hem bugünü hem de geleceği için eğitimlerin geliştirilmesi doğrultusunda yoğun bir çaba harcamaktadır. Bu da. [10] II.1 Tanım Test. veri oluşturma. güçlü. LabVIEW veri tespit yöntemi olarak veri akış yöntemini kullanır. farklı kaynakları tanımlayan disipline edilmiş bir yaklaşım sunar.3. Kolay kullanılan güçlü bir grafik program geliştirme ortamıdır. elektrik.

[7] LabVIEW. C ve C++'dır.3. [7. RS232. uygulama oluşturmak için komut satırları yerine ikonların kullanıldığı grafiksel bir programlama dilidir.II. yazılım güvenilirliği gibi birçok konuda başarılı gördüklerini belirtmiştir. Ön panelde kullanıcı bir taraftan kontrolü sağlarken. Daha sonra ön panel nesnelerini kontrol etmek için fonksiyonların grafiksel karşılıklarını kullanarak kod eklenmelidir. LabVIEW ile kendi başına çalışan programlar da oluşturabilirsiniz. [11] LabVIEW'da araçların ve nesnelerin ayarlanması yardımı ile bir kullanıcı ara yüzü oluşturulur. RS485 ve diğer veri akış sürücüleri gibi donanımlar ile haberleşme için uygun şekilde oluşturulmuştur. [7. En fazla yürütme performansı elde etmek için LabVIEW 32 bit derleyici içermektedir. Tüm araç kutuları LabVIEW'a kolayca birleşir. LabVIEW var olan standart C programlama dillerinin esnekliğini ve kapsamlı işlevselliğini sağlarken bir yandan da kullanıcılara C'ye göre 5 ile 10 kat daha fazla verimlilik sunar. Kolay kullanılan güçlü bir grafik program geliştirme ortamıdır. LabVIEW ile oluşturulacak uygulamayı kullanacak olan operatörün sisteme değerler girmesine ve çıkışları görmesine yardımcı olur. kalite. LabVIEW programının yazıldığı dil G olarak anılmaktadır.2 Yapısı Program iki kısımdan oluşmaktadır: Ön panel ve blok diyagram. LabVIEW aynı 21 . Cahners Research'ın Eylül 1995'teki araştırmalarına göre kullanıcılar National Instruments'i programlamada kolaylık. Böylece LabVIEW sanal enstrümanları C veya C++ ile oluşan programlar kadar hızlı çalışır.11] LabVIEW GPIB. [7] Dünya çapında yapılan bağımsız araştırmalarda görülmüştür ki. Ön panel kullanıcı ara yüzüdür. Komut satırlarına dayalı programlama dillerindeki bilgi tespit yöntemlerine karşın. Uygun şekilde düzenlendiğinde blok diyagram bir akış diyagramına benzemektedir. Kaynak kodu problemleri çözmek için şematik ve akış diyagramına benzeyen sezgisel bir blok diyagramı yaklaşımı kullanılır. Blok diyagram bu kodları kapsamaktadır. PC tabanlı ölçüm sistemleri için en popüler üç programlama ortamı LabVIEW. Kullanıcı ara yüzü ön panel olarak isimlendirilmektedir. diğer taraftan blok diyagramda sanal enstrümanlar çalışmaktadır. Ayrıca NI firmasının geliştirdiği donanım ile gerçek sistemlere hükmedebilmektedir. VXI.11] Genişletilmiş özel uygulamalar yapabilmek için kişisel olarak eklenebilecek yazılım araç kutularının kullanımına imkân tanımaktadır. LabVIEW veri tespit yöntemi olarak veri akış yöntemini kullanır. Blok diyagram ise esas işlemlerin yapıldığı yerdir.

Ayrıca DLL'lere benzer yapıda bölünmüş kütüphaneler ve yalnız çalışan uygulamalar da oluşturabilirsiniz. üretkenliği arttırarak geliştirmeye harcanan zamanı azaltır. Endüstride otomotiv sektöründen enerji sektörüne. 1977’den beri geliştirdiği ürünler ile ölçme ve enstrümantasyonda öncü kuruluşlardan birisi 22 . bilgisayar ve enstrümantasyon donanımına yapılan parasal yatırımı korur. Daha kolay gelişim göstermek için. uygulamanın ihtiyaç duyacağı çeşitliliği sağlayacak yetenektedir. müşteri veri akışı. Çünkü LabVIEW gerçek bir 32 bit derleyicidir.3. animasyonlar oluşturabilir veya tek adımlık programlar oluşturabilirsiniz.11] II.5 LabVIEW Uygulamaları LabVIEW programı birçok sektörde dünya üzerinde kullanım alanına sahiptir.zamanda uygulamanızı Web Server'ı kullanarak internete bağlamak için. [7.11] II. test.3. ActiveX ve daha fazlası ile iletim sağlayabilmeniz için çok sayıda mekanizma içermektedir. Ayrıca eklenebilecek çok sayıda araç. LabVIEW geleneksel program gelişme araçları içermektedir. elektrik ve elektronik birçok alanda müşterilerine çözümler sunmaktadır.4 Kullanıldığı Yerler Ölçme yapılan ve veri takibi istenen her yerde program kullanılabilir. uzay çalışmalarından su altı çalışmalarına. [7] LabVIEW aynı zamanda analiz. Eklenen güçlü araçlar ile karmaşık geliştirme işlemlerini basitleştirir. LabVIEW. endüstriyel birçok alanda müşterilerine bekledikleri çözümleri sunmaktadır. [7] II. Dünya üzerinde 5 kıtada her sektörden birçok şirket AR-GE çalışmalarında ve üretimlerinde LabVIEW programından faydalanmaktadırlar. kontrol ve saklama uygulamaları için kapsamlı bir veri koleksiyonuna sahiptir. [7. [7. TCP/IP ağı ve ActiveX gibi yazılım standartlarını kullanacak şekilde tasarlanmıştır.3 Özellikleri LabVIEW. yazılımları ve servis desteği ile National Instruments firması.11] LabVIEW kullanarak. [7. Ayrıca. Donanımları. ölçüm ve kontrol uygulamalarınız için gerekli hızı sağlayan 32 bit derlenmiş uygulamalar oluşturabilirsiniz. uygulamanızda kırılma noktası oluşturabilir.11] LabVIEW harici kod ya da DLL'ler. kendi çözümlerini geliştirebilmeleri için daha geniş kullanıcı kitlesini yetkilendirir. veri tabanları.3. Daha karmaşık geliştirme araçlarına gerek kalmadan bütün işlemlerimizi tamamlayabilme esnekliğine sahiptir.

yer çekimi olmayan bir NASA araştırma aracında sıcaklık verileri okumak ve analog gerilim elde etmek için ortam şartlarına dayanıklı bir bilgisayar içinde bir DAQ kart ve LabVIEW kullanılmıştır. Bir başka uygulamada ise. Bu ürünleri kullanarak eşzamanlı hızlanan görüntü elde etme. test standı ve ürün gelişiminin her ikisinin birden iki takımla birlikte koordine edilmesi gerekliliği ve geniş bir takımla üretim yönetimi sorunlardan bazılarıdır. otomatik hassas fiber hizalama çözümü geliştirmek için bir sanal enstrüman oluşturulmuştur. ölçüm ve analiz görevleri için LabWindows/CVI yazılımını kullanarak oluşturulan bir donanım platformu ile elektronik bir kontrol sistemi geliştirilmiştir. GPIB ve enstrüman kontrolü ve endüstriyel ve haberleşme donanımları gibi ürünleri müşterilerine pazarlamaktadır. testler üzerine yoğunlaşmış. RF uzaktan kumanda parçalarının üretim testleri için dört adet test standı geliştirmek amaçlanmıştır. sinyal durum donanımı ve yolda DAQ sistem geliştirmek için bir giriş çıkış sürücüsü olan LabVIEW yazılımı ve NI donanımları kullanılmıştır. müşterilerin istedikleri enstrüman ve aşamaları yerleştirilebilen. Bu uygulamalar ve daha fazlasına oluşturulan sitenin “Projeler” bölümünde geniş şekilde yer verilmiştir. sinyal koşullama donanımları. UUT'ler ve test ihtiyaçlarının karmaşıklığı. hızlı bir yazılım geliştirme ile problem kolaylıkla çözülmüştür. fren sıcaklığı ve daha birçok veri hakkında bilgi verecek fren testleri için bir veri elde etme sistemi geliştirmek istenmiştir. Daha fazla çözüm uygulamalarını National Instruments Web sitesinin “Alliance Programs” bölümünde bulabilirsiniz.haline gelmiştir. Çeşitli klimatik koşullar ve farklı motor dönüş sistemleri altında termodinamik bir test sırası ile otomotiv hava şartlandırma sistemi simulasyonunu Turin Centro Ricerche Fiat marka araba üretiminde uygulanması amaçlanmıştır. Bu amaçla sağlam bir çalışma bilgisayarı. ölçüm ve otomasyon yazılımları. veri depolama donanımları. Ancak. Bir başka uygulamada yol üstündeki motorun. Ayar ve veri toplama uygulamaları için ATMIO ve National Instrument SCXI kullanılarak hem de lojik kontrol. LabVIEW ve LabVIEW Test Executive kullanılarak. Düşük hizalama süresi ile fiber için lazer yöntemi otomasyonu geliştirmek amacı ile ön panelde kullanışlı bir menüsü olan. 23 . Bahsedilen problemler ve LabVIEW çözümleri uygulamalardan sadece birkaçıdır. Birçok çözüm uygulaması geliştirmiş olan firma. sürücü ve test görevlisinin denemeleri sırasında durma süresi. görüntü işleme ve hareket kontrol donanımları.

gerçek dünyadaki fiziksel büyüklüklerin. Şekil 3. VERİ TOPLAMA. Bu ayrı bileşenleri tam bir çalışma sistemi haline getirmek gerekir. sadece veri elde etmek için değil ayrıca üzerinde çalışmak için tasarlanır. III. farklı cihaz üreticilerinden çeşitli donanımlarından oluşabilir. özel bir veri toplama işleminin belirli şartlarının mevcut yazılım ve donanımla uyum sağlamasıdır. Uygulamaların büyük bir çoğunluğunda.1 VERİ TOPLAMANIN TEMEL KAVRAMLARI PC’nin gücü ve esnekliği üzerine kurulmuş olan bir veri toplama veya kontrol sistemi. analiz edilmesi ve saklanması için ölçülen ve sayısal bir biçime dönüştürülen elektrik sinyallerine dönüştürüldüğü süreçtir. bir sinyal biçimine dönüştürüldüğü süreçtir. sayısal sinyal işleme.1’de gösterildiği gibi. görüntü işleme. PC’nin bu uygulamalarda tercih edilmesinin sebebi. aşağıdaki gibidir: [12] • • Algılayıcılar ve transdüserler. bir bilgisayar tarafından işlenmesi. hareketlendirici cihazlar ya da röleler gibi kontrol cihazları tarafından kullanılmak üzere. Kontrol ise. 24 . bir veri toplama sisteminin temel elemanları. veri toplama ve endüstriyel kontrol ile haberleşme uygulamaları için en çok tercih edilen platform olmuştur. özellikle veri toplama ve süreç kontrolü için. Alan kablolama. PC’nin gücü ve esnekliği göz ardı edilemez. Veri toplama. sistem donanımından gelen sayısal kontrol sinyallerinin. veri toplama sistemi (DAQ).BÖLÜM III. VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEME Son yıllarda yazılım ve donanım bakımından hızlı bir gelişim içinde bulunan kişisel bilgisayarlar (PC). Birçok uygulamada.

gergi ölçerler gerilme kuvvetlerini ölçerler. Transdüserler.• • • • Sinyal şartlandırma. sinyal şartlandırma ve veri toplama donanımlarının kabul edebileceği elektrik sinyallerine dönüştürürler. termistörler sıcaklığı analog sinyale dönüştürürler. PC (işletim sistemi). gerilme gibi fiziksel büyüklükleri. sıcaklık. Veri toplama yazılımı. basınç. Akış ölçerler frekansı akışın hızına bağlı olarak değiştirir. Şekil 3.1 Transdüser ve Algılayıcılar Transdüserler ve algılayıcılar. III. Veri toplama donanımı.1.1 PC Tabanlı Veri Toplama Sisteminin Fonksiyonel Diyagramı Toplam sistemin her bir elemanı. Her durumda üretilen elektrik sinyalleri. 25 . ısıl çiftler. izlenmekte olan süreçten veya fiziksel büyüklüklerden veri toplanması ve doğru ölçüm için önemlidir. her türlü fiziksel ölçümü gerçekleştirebilir ve karşılık gelen bir elektrik çıkışı sağlayabilir. ölçülen fiziksel nicelikler ile orantılıdır.

Gürültü Kaynağı Kuplaj Kaynağı Alıcı Devre • AA Güç Kabloları • Yüksek Gerilim veya yüksek akım devreleri (motorlar) • Bilgisayar ekranı • Ortak Empedans (İletken Kuplaj) • Elektrik Alanı (Kapasitif Kuplaj) • Manyetik Alan (İndüktif Kuplaj) • Transdüser • Transdüserden sinyal şartlandırma kablosuna • Sinyal şartlandırma • Sinyal şartlandırmadan ölçüm sistem kablosuna Şekil 3. bir RS-232 veya RS-485 haberleşme ara yüzü olabilir. gürültünün etkilerini azaltmada çok büyük öneme sahiptir.2. [12] III.III. Kabloların doğru topraklanması. Birçok durumda sinyallerin üzerinden geçmesi gerektiği kabloların uzunlukları ve gürültünün bu geniş devreler üzerindeki olumsuz etkileri önemlidir. Kablolar. Girişim ise gürültünün istenmeyen etkisidir. Bazı durumlarda sinyal şartlandırma veya veri toplama kartı PC’den uzakta bulunabilir. Bir gürültü kaynağı ve alıcı devre arasındaki karşılıklı ve kaçak kapasitanslarından 26 .2. Bir gürültü gerilimi.1.1.1 Gürültü ve Girişim Bir devrede bulunan istenmeyen sinyallere gürültü denir. Bu fiziksel bağ. sinyal düzenleme donanımına ve veri toplama kartına kadar olan fiziksel bağlantıyı temsil eder. devrenin çalışmasını aşırı şekilde etkilerse girişim olarak adlandırılır. III. Kapasitif kuplaj elektrik alanlarından kaynaklanır.2 Gürültü Kaynakları ve Tipleri Herhangi bir gürültü oluşum probleminde üç bileşenden söz edilebilir. transdüser ve algılayıcılardan. Fiziksel bir niceliğin ölçüldüğü ve çok küçük sinyallerin kullanıldığı veri toplama sistemlerinde gürültü tamamen yok edilemez.1. iki veya daha fazla sinyalin ortak bir sinyal geri dönüşünü paylaştıkları zaman ortaya çıkar. sistemin en uzun ve dış etkilerden en çok etkilenebilecek elemanıdır. Özellikle ağır endüstriyel ortamlarda bu etkilenme çok fazladır. Ancak daha fazla girişime neden olmayacak şekilde azaltılır.2 Bir Gürültünün Kaynağı ile Alıcı Arasındaki Gürültü Kuplajı İletken kuplaj.2 Alan Kablolama Alan kablolama.

hat akımına ve iletken direncine bağlıdır. eğer her hangi bir sorumluluk bulunmuyorsa. 100 Mbps iletim hızına imkan sağlarlar. Bir toprak ekran veya koruyucu da.dış gürültünün iletilmesidir. doğru tipte kablo kullanılmalıdır. alıcı devrelerin akım döngüleriyle bağ kurduğu mekanizmadır. Elektromanyetik ve elektrostatik indüksiyonun etkisini azaltmak için. Manyetik alan kuplajı ise. koruyucular sadece bir noktadan topraklanmalıdır. Direnç. Kaynağın topraklı ve sinyal yükseltecinin topraksız olduğu durumda ise.1. koruyuculu bakır veya optik fiber kablolar kullanılabilir. Bir koruyucunun etkili olabilmesi için iyi topraklanmalı ve iletkenin koruyucunun sonundan dışına taşan kısmı en küçük hale getirilmelidir. giriş koruyucu. Bu sebepten dolayı. Kaynağın topraksız ve sinyal yükseltecinin topraklı olduğu durumda. Ekran devamlılığı sağlanmalıdır. Tellerin bükülmesiyle manyetik gürültü kuplajı azaltılabilir. [12] Kapasitif korumada topraklama konum ve sayısı da önem taşımaktadır. kapasitif kuplaj. 300 metreye kadar olan haberleşmelerde. Düşük hızda veri iletiminde. [12] Bükmeli çift kablolar. sinyal devrelerinde taşınmaz. Yüksek hızda veri iletiminde. yükselteç ortak terminaline bağlanmalıdır. Koruyucu topraklamasının RF akımları için bir yol sağlaması ve statik yük oluşturmalarını engellemesi de avantajlardan birisidir. Kablolar en uzun devre elemanları olduklarından.2. Böylece gürültü akımları. birbirlerinden elektriksel olarak ayrılmalıdır. optik fiber kablolar tercih edilmelidir. Kapasitif koruma oluşmuş gürültü akımlarının geçmesi için başka bir yan yol sağlayarak çalışır. [12] III. Ayrıca aynı kabloda bulunan damarların ekranları. Bir devrenin her iki ucundaki sinyal hatlarının topraklanması. indüktans ve kapasitans kablonun uzunluğu boyunca dağılmıştır. düşük frekanslı olan bükmeli çift kablolar kullanılmalıdır. giriş koruyucu kaynak ortak terminaline bağlanmalıdır. uzunlukları boyunca her metrede yaklaşık 40 kez bükülürler. kapasitans sebebiyle oluşan 27 .3 Gürültünün En Düşük Seviyeye İndirilmesi Kapasitif kuplaj sebebiyle oluşan gürültünün etkileri. Koruyuculu (STP) ve koruyucusuz (UTP) tipleri mevcuttur. Yüksek gürültülü ortamlarda ise. bir gürültü kaynağındaki değişen akımlar tarafından oluşturulan zamanla değişen manyetik alanların. Sinyal gerilim düşümü sinyalin frekansına. veri iletimi için en ekonomik çözümdür. önemli toprak akımlarının akmasına neden olacaktır. Bir kablodan en iyi performansı elde etmek için. yüksek frekanslı kablolar olan eşeksenli. sinyal taşıyan iletkenin etrafına yerleştirilecek silindirik bir metal koruyucunun kullanılmasıyla azaltılabilir. sinyal kaynağı ile ölçme sistemi arasındaki iletkenlerde oluşmaktadır.

III. [12] Eşeksenli kablolar.1. istenen sinyali elde etmek için gerekenden daha fazla ölçüm alınarak. Akıllı sinyal şartlandırma modüllerinde bulunan A/D dönüştürücüleri. Analog filtreler en ekonomik filtreleme yöntemi olarak iki çeşittir: Sadece pasif bileşenleri kullanan pasif filtreler ve işlemsel yükselteçleri kullanan etkin filtreler mevcuttur. bir DAQ kartının veya bir ölçme sisteminin istenen sinyali doğru bir biçimde elde edebilmesinden önce. III. Sinyal şartlandırmada yapılan işlemler şunlardır. girişteki gürültünün ortalamasını almak (filtrelemek) için önemli bir rol oynar.gürültüyü azaltmak için etrafına yerleştirilir ve PVC kılıf ile kaplanarak mekanik koruma sağlanır. veri toplama kartı tarafından kabul edilebilmesi için analog dijital (AD) dönüştürücüler kullanılır. Bu tipteki kabloların sonlandırmaları gürültü azaltmak amacıyla önem taşımaktadır. yükseltilmeden ve A/D dönüştürücüye sunulmadan önce istenmeyen gürültüyü sinyal ölçümlerinden çıkarır.3.1 Filtreleme Filtreleme. Kaplayıcı silindir iletken bir malzemeden yapılmıştır ve esnek olması amacıyla örgülüdür. İdeal olarak filtreler. kablo kapasitansını ve sinyalin yayılma hızını etkiler. şartlandırılmalıdır. geçirilen ve filtrelenen frekanslar arasında çok keskin bir geçiş sağlamalıdır. [12] 28 . belirli frekans aralığının dışında bulunan frekanslardaki tüm veriyi elemeli. İki iletkeni ayıran yalıtım maddesi. Etkin filtreler. Transdüserler tarafından üretilen elektrik sinyallerinin çoğunlukla. Uygulanabilir filtrelerde bu mümkün değildir ve genelde belirli bir frekans aralığının dışındaki istenmeyen tüm genlik bileşenleri elenmez.3 Sinyal Şartlandırma Birçok transdüser sinyali. daha çok tercih edilirler. Aynı eksendeki kaplayıcı bir silindir içinden geçen merkezi bir silindirden oluşur. elektrik şebeke paraziti gibi periyodik gürültü sinyallerini sayısal olarak filtrelemede kullanılır. Bu yöntemde.1. alınanların ortalaması alınarak filtreleme yapılmış olur. Alternatif olarak. 10 Mbps veri hızına izin vermektedir. yazılım yolu ile ortalama alınması. daha keskin bir azalma ve daha iyi bir kararlılık sağladıklarından. Pahalıdırlar ancak uzun mesafelerde yüksek frekanslı analog sinyalleri taşımakta rahatlıkla kullanılabilirler. istenen tek ölçüm için.

veri toplama kartlarından uzak konumlara yerleştirildiklerinde ve sinyal ölçümlerinin elektriksel olarak gürültülü bir ortamdan iletildiği durumlarda. ana sisteme geri döndürülen veya ölçüm sürecinin bir kısmı olarak saklanan ölçümler. doğrusal olmayan ilişkinin tahmin edilebilir ve tekrar edilebilir olduğu durumda. belirli bir giriş aralığında ölçülmekte olan fiziksel büyüklükler ile doğrusal olmayan bir ilişki gösterirler. ideal bir filtrenin uygulanabilir (ideal olmayan) bir filtreden ayırt edilmesini sağlar. Azalma frekansı genelde logaritmik bir ölçüde.Filtrelerin ortak özellikleri: • Kesici Frekans: Filtrenin etkin olduğu geçiş frekansıdır. [12] Transdüserler. giriş gerilimi salınımının en büyük değeri. bu görev akıllı sinyal şartlandırma donanımı tarafından gerçekleştirilir. • “Q” Kalite Faktörü: Bu değişken.3. tipik olarak. düşük seviye gerilim sinyalleri. akort edilen bir filtrenin uyarlanabilir bir karakteristiğidir ve filtrenin doruk frekansındaki kazancını ve doruk frekansının her iki tarafından birindeki iletim karakteristiğinin azalmasını belirler. III.1. Ancak. dB cinsinden ölçülür. Yüksek-geçiren kesici veya düşük geçiren kesici frekans olabilir ve genelde elde edilen kazancın bileşiminin 3 dB altına düştüğü frekans olarak tanımlanır. iki önemli fonksiyonu yerine getirir: Sinyal ölçümünün çözünürlüğünü arttırır ve ayrıca sinyal /gürültü oranını yükseltir. Sinyal çözünürlüğünü arttırmak mV mertebesindeki çok küçük bir gerilim değerini V mertebesine yükseltmek anlamına gelir. Bu karakteristik. • Azalma Frekansı: Büyüklüğün frekansa karşı olan grafiğinin kesici frekans bölgesindeki eğimidir. Ancak bir kere tamamlandıktan sonra. ölçülmekte olan fiziksel büyüklükler ile doğrudan ilişkilidir.1. III.3 Doğrusallaştırma Isıl çiftler gibi transdüserlerin çıkış sinyalleri. Bu. [12] 29 . sinyal şartlandırma cihazının belirli bir transdüser tipi için programlanmasını gerektirir. gürültüden etkilenmeden yükseltilirler.2 Yükseltme Yükseltme işlemi şartlandırma cihazı tarafından gerçekleştirilirken. En yüksek çözünürlük. ADC’nin en büyük giriş aralığına eşit olacak şekilde giriş sinyali yükseltilerek elde edilir. Veri toplama yazılımı bu sinyallerin doğrusallaştırılmasını gerçekleştirir.3.

1.1. [12] Şekil 3. Bu kartlar genelde ana sisteme yakın bulunan sınırlı sayıda transdüsere sahip.3 Takmalı DAQ Kartı Sinyal Şartlandırma 30 . dış gerilim veya akım uyarım sinyalleri gerektirir. manyetik ve kapasitif ayırma ise daha çok analog sinyaller için kullanılırlar. Birde iç toprak döngülerinin veya ortak mod gerilimlerinin ölçülen sinyalin doğruluğunu etkilemediğinden emin olmaktır.III.3.3.3. a. pahalı bilgisayar cihazları ve DAQ kartları. opto-ayırma. bir sinyali kaynağından ölçüm cihazına galvanik veya fiziksel bağlantı olmaksızın geçirir. III. küçük veri toplama sistemlerinde tercih edilmektedir. termistörler ve RTD’ler. ayrıca bazı transdüserler için uyarım sağlar.5 Uyarım Sinyal şartlandırma ürünleri. elektrostatik deşarj. Opto-ayırma sayısal sinyaller. modülarite ve kullanım kolaylığı bakımından farklılıklar göstermektedir. Takmalı Kart Sinyal Şartlandırma: Veri toplama kartları üzerinde hazır bulunan sinyal şartlandırma sistemleri en çok kullanılan çeşitlerden birisidir. manyetik ve kapasitif ayırmadır. Piyasada kullanılan temel çeşitler aşağıda açıklanmıştır. Ayrıca medikal uygulamalarda ayırma. potansiyel olarak tehlikeli gerilim veya akım sinyallerinin insan vücuduna bağlanan algılayıcılara ya da transdüserlere ulaşmasını engeller.6 Sinyal Şartlandırma Sınıfları Birçok farklı firmanın ürettiği sinyal şartlandırma cihazları. [12] III. En çok kullanılan devre ayırma metotları. maliyet.4 Ayırma Ayrıma sahip bir sinyal şartlandırıcı.1. şimşek veya yüksek gerilim gibi tehlikeli durumlardan korunmuş olurlar. Örneğin germe ölçme aleti (gergi ölçer). transdüser tipine göre çeşitlilik gösterirler. Ayırma sayesinde cihaz operatörleri. performans. Sinyal gerilimden frekansa çevrilerek fiziksel bağlantısı olmayan bir transformatör ya da kondansatör üzerinden geçirilerek tekrar gerilime dönüştürülür. Bu şekilde olan kartlar.

5 Çeşitli Sayısal Verici Modüllerin Kullanıldığı Dağıtılmış I/O Sayısal Şartlandırma 31 . ısıl çiftler ve gergi ölçer gibi algılayıcılardan alınan çok küçük sinyallerin işlenmeden ana sisteme aktarılması hatalı ölçümlere sebep olmaktadır. giriş portundan şartlandırılmamış sinyali alarak çıkışa aktarır. ana sistemden uzağa yerleştirilerek. Bu sistemin maliyetini arttırırken. Her transdüser için tek bir modül gerekmektedir. [12] Şekil 3. ana sistemdeki veri toplama kartına iki hat üzerinden gerilim olarak aktarılır veya karta giren standart bir akım döngü sinyaline (4-20 mA) dönüştürülür.4 Karta Monte Edilen Modüler Sinyal Şartlandırma c.b. Gürültülü ortamlarda. Şekil 3. Doğrudan Bağlantı Modüller – İki Telli Vericiler: Bu tipteki sinyal şartlandırıcılar. Bu gibi durumlarda dağıtılmış I/O. Şartlandırılmış analog sinyal. Bu sebepten dolayı iki telli vericiler olarak adlandırılırlar. sistem genelinde elde edilen sinyallerin kalitesini yükseltmektedir. algılayıcılardan alınan sinyali şartlandırırlar. Dağıtılmış I/O – Sayısal Vericiler: Algılayıcılar genellikle ana sistemden yüzlerce metre uzakta montaj edilirler. Kullanılan her algılayıcı için bir modül kullanılmaktadır.

III.1. DAQ donanımının bir diğer şekli ise. sayısal biçime dönüşümü.4 Veri Toplama Donanımı Bir veri toplama kartı.6 Tipik Bir A/D Kartının Fonksiyonel Diyagramı 32 . Bunun tersi olarak bilgisayarda işlenmiş sinyalleri dijital analog (DA) dönüştürücüleri kullanarak bir sistemi kontrol edebilir. görüntülenmesi. sayaç/zamanlama devrelerini ve sayısal I/O ara yüzlerini kapsar. analog çıkış devrelerini. analog giriş gerilim sinyallerini sayısal biçime dönüştürür ve ölçme amacıyla analog giriş devrelerini. bilgisayardan bağımsız şekilde veri depolayan. Piyasada veri toplamanın yanı sıra veri kontrolünü de gerçekleştiren kartlar. saklanması ve analiz edilmesi için bir bilgisayara iletir.III. DAQ donanımının en çok kullanılan şeklidir. Doğrudan bilgisayarın büyütme veri yoluna takılan veri kartları. geliştirme ve deney ortamlarında kullanılırlar. AD dönüştürücüleri kullanarak bir sistemden ölçülen veriyi işlenmesi. kontrol edilebilen akıllı günlükçüler (logger) ve kontrolörlerdir. RS-232 ile izlenebilen. [12] Veri toplama kartları birçok firma tarafından çeşitli şekillerde üretilmektedir.1. [12] Şekil 3.1 A/D Kartları Analog giriş (A/D) kartları. Bu tipte olan DAQ’lar daha çok araştırma. dış sinyal kaynaklarından gelen analog gerilimleri ana sistem tarafından anlaşılabilecek olan sayısal biçime dönüştürür.4.

zamana bağlı olarak çoklanan bir sistem üzerinde. zamana bağlı olarak ölçülebilen fiziksel parametreleri temsil eder. bu amaçla analog bir giriş sinyalini ölçer ve sayısal bir çıkış biçimine dönüştürür. karttan PC’nin hafızasına veri iletmek ve karta. Yüksek hızlı A/D kartlarının bir karakteristiği. zamanlama sistemi ve büyütme yolu ara yüzü gibi bölümler bulunmaktadır. konfigürasyon bilgisinin ve diğer komutların gönderilmesi için kullanılan kontrol devrelerini ve sinyallerini sağlar. Saat devresi 400 kHz ile 10 MHz arasında yerleşik osilatör devresi ile veya harici kullanıcı tarafından sağlanan bir sinyal ile oluşturulabilir. bir şarj depolama kondansatöründen ve anahtarlama devrelerini kontrol eden ve sırasıyla girişi çıkış ile birleştiren bir kontrol girişinden oluşur. çıkış ile girişin bağlantısı kesilerek. örnekleme ve tutma devresi. Çoklayıcı. giriş sinyali yükselteci. çıkışına anahtarlayan bölümdür. FIFO tamponu. bu kanalıda örnekler diğerine geçer ve bu şekilde devam eder. dolayısıyla maliyet düşer. yükselte devresine ihtiyaç duyulmaktadır. sinyalin yükseltilmiş aralığının A/D dönüştürücünün giriş aralığı ile eşleşmesi gerektiğinden. Yol ara yüzü. Böylece her bir kanal için örnekleme ve A/D dönüştürücü montajına gerek kalmaz. Analog bir girişin sinyalinin ölçülmesinde en yüksek çözünürlüğü elde etmek için. A/D dönüştürücü. 33 . Örnekleme modundayken. analog girişlerden bir tanesini. Bunlar 16 bayttan 64 kbayta kadar aralıktaki büyüklüklerde olabilir. kontrol girişine uygulanan bir örnekleme komutu. analog bir sinyal çıkışı ve çıkış tamponundan.Bir A/D kartı üzerinde giriş çoklayıcı. Veri toplama kartları üzerinde genellikle yüksek performanslı yükselteçler tercih edilir. Bu bölüm. Bu sinyallerin bilgisayar tarafından yorumlanabilmesi için sayısal sinyallere dönüştürülmeleri gerekir. yerleşik hafızanın veya bir FIFO (ilk giren ilk çıkar) tamponu veya tampon çifti biçimindeki I/O’nun eklenmesidir. çıkışın girişi izlemesi sağlanmış olur. tutma kondansatörü giriş sinyal değerini korur. Kontrol girişine bir tutma komutu uygulandığında. A/D dönüştürücüler. Böylece. A/D dönüştürücü bir kanalı örnekler diğerine geçer. Gerçek dünyadaki sinyaller. analog bir sinyal girişi ve giriş tamponundan. dâhili anahtarı kapatır. [12] A/D kartlarda çoklu analog bilginin doğru ve verimli bir sayısal veriye dönüştürülmesi için zamanlama devresine ihtiyaç duyulur. Bu moda tutma kondansatörü. çoklu girişlerin örneklemesini gerçekleştirir. girişte uygulanan gerilim seviyesine kadar şarj olur. [12] Bir örnekleme ve tutma devresi (S/H).

gürültü. ses sinyalleri. III. çıkış yükseltici. Dalga biçimi üretme devresi. bir sistemi kontrol etmek veya uyarım vermek için kullanılan çıkış cihazları tarafından kullanılması amacı ile analog sinyallere çevirir. [12] Herhangi bir DAQ kartının sayısal I/O ara yüzü.2 V ile 5.5 V arasındaysa bu sinyal TTL uyumlu olarak tanımlanır. yaygın olarak endüstriyel süreçlerin izlenmesini ve kontrolünü sağlamak ve laboratuvarda deney yapmak ve paralel sayısal I/O yetenekleri olan veri günlükçüleri ve yazıcılar gibi çevre cihazlarıyla haberleşmek üzere PC temelli DAQ sistemlerinde kullanılır. kartın TTL uyumlu sinyallerin giriş veya çıkışına imkân veren IC’lerden oluşan bileşenidir. Bu devre. 0 V ile 0. D/A kartının analog dalga biçimlerini üretebildiği hızın. dalga biçimi üretim kartları ve analog çıkış kartları olarak iki çeşittir.7 Bir Dalga Biçimi Üretim D/A Kartının Fonksiyonel Diyagramı Analog çıkış D/A kartları. FIFO tamponu.8 V arasındaysa ve mantıksal yüksek seviyesi 2. [12] Şekil 3.III. Bu kartlar. doğruluğunun ve esnekliğinin belirlenmesinde önemli bir rol oynar.1. güç hattı sinyalleri ve kontrol sinyalleri üretiminde kullanılmaktadır.1.4. tipik olarak 2 ile 16 arasında çıkış kanalına sahiptir ve her birinin kendi D/A dönüştürücüsü ve gerekli olduğu durumlarda çıkış tamponu / yükselteci bulunmaktadır.2 D/A Kartları D/A kartları ana sistemden gelen sayısal sinyalleri. Tipik olarak sayısal ara yüz. D/A dönüştürücü. tamponu. analog dalga biçimlerinin yüksek hızlarda üretiminde. 34 . Bir sinyalin mantıksal düşük seviyesi.3 Sayısal I/O Kartları Sayısal I/O ara yüzleri.4. Bu bileşenlerin her biri. zamanlama sistemi ve genişleme yolu ara yüzünden oluşmaktadır.

Her bir yuva genelde 4 veya 8 hattan oluşur. bu uygulamaların tümü. tek bir çıkış ve dahili bir n-bit sayaç yazmacından oluşur. sayısal darbe zamanlaması.9 Bir Sayacın Basitleştirilmiş Modeli 35 . Çıkış Kaynak n-bit Sayma Yazmacı Geçit Şekil 3. bir vuruş ve sürekli saatli çıkışlar ve karmaşık doluluk oranlı dalga biçimlerinin üretilmesi gibi birçok uygulama için kullanılmaktadır. kaynak ve geçit/kapı girişi.9’da gösterildiği gibi.8 Tipik Sayısal I/O Kartı Blok Diyagramı III.yuvalara gruplanan sayısal I/O hatlarının sayısıdır. Şekil 3.4.4 Sayaç / Zamanlayıcı I/O Kartları Sayaç/zamanlama devreleri. sayısal olay sayma işlemi. [12] Şekil 3.1.

her geçiş oluştuğunda dahili sayaç yazmacını arttırarak kaynak girişindeki giriş sinyal geçişlerini sayan ve TTL uyumlu sinyallere tepki veren ve bu sinyalleri çıkışta veren sayısal bir cihazdır. Bunların birbirlerine göre avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır.6 Ana Sistem Bir veri toplama sisteminde kullanılan PC. Herhangi bir sistem donanımını programlamak için üç farklı yazılım şekli kullanılabilir: • • Veri toplama kartının yazmaçlarını doğrudan programlamak. • Kullanıma LabVIEW) hazır uygulama yazılımından faydalanmak. işlenme ve saklanma hızını büyük ölçüde etkiler. Genellikle donanım ile verilen ve belirli görevlerle ilgili bir yazılım uygulaması geliştirmek için düşük seviye sürücü yazılımından yararlanmak. interaktif bir panel. bir haberleşme işleyici veya tüm bunların bir bileşimi olabilir. [13] 36 . Ayrıca PC’nin mikroişlemci hızı. disk erişim süresi. [13] III.1 İşletim Sistemleri Bir işletim sistemi. Günümüzde en popüler işletim sistemleri DOS. [12] III. Bu uygulama yazılımı PC’de bir işletim sistemi altında çalışır. uygulama yazılımı ile belirli bir sistemin donanımı arasında bir ara yüz kurulmasını sağlar.1. PC üzerinde veri toplama. PC’nin standart ISA veya EISA yollarından daha avantajlıdır.6. Kullanılan PC’de kurulu olan işletim sistemi de performansı etkileyen etmenlerden birisidir. disk kapasitesi ve veri iletim tipleri. komutları işlemek ve program çalışmasını kontrol etmek için kullanılan yazılımdır. Windows ve UNIX’tir. İşletim sistemi. bilgisayarın kaynaklarını yönetmek. İşletim sistemleri. veri işleme ve veri izleme yapılabilmesi için yazılım ile birlikte kullanılması şarttır. disk sürücüsü.5 Veri Toplama Yazılımı Veri toplama kartları yazılım olmadan çalıştırılamazlar. DOS gibi tek görevli işletim sistemi kullanılabileceği gibi.1. PC’nin veri toplamadaki hızını etkiler. Windows gibi çok görevli işletim sistemleri daha iyi sonuçlar vermektedir. bir veri günlükçüsü. (Örneğin III.Sayaç.1. belirli bir uygulama için verinin sürekli ve doğru bir şekilde elde edilme. bir giriş çıkış programı. Yüksek hızda veri toplamada PCI kartlar. Uygulama yazılımı. ekran ve yazıcı ile olan haberleşmeleri yönetir.

Bir kesme. UNIX kabuk yazılımı. Çok görevlilik. büyütme yolu çevrimi değildir. DOS’tan farklı olarak. Bu felsefe. DOS çekirdeği (kernel) ve komut işlemcisidir. Ancak CPU kartındaki bir çevrimdir. Bir PC’de ortaya çıkabilecek üç kesme grubu vardır. yazılımda kural dışı bir işlem gerçekleştirildiğinde üretilir. [13] III. CPU’nun dikkat etmesini gerektiren I/O cihazları tarafından elektriksel olarak üretilir.6. UNIX dosya sistemi. UNIX’te tüm donanım ve yazılım nesneleri dosya olarak değerlendirilir ve dosya gibi çalışırlar. Her bir uygulama kullanıcının uygulamalar arasında geçiş yapmasını sağlayan kendi pencerelerine sahiptir. uygulama programları için avantaj sağlamaktadır. güçlü. Büyütme kartlarının PC’nin hafızasına bilgi ilettiği mekanizmalardır. bir program ve çevre cihazları arasındaki tüm haberleşmeyi yönettiği anlamına gelir. [13] UNIX işletim sistemi. insanlar ile bilgisayarlar arasındaki haberleşmeyi sağlamak amacıyla oluşturulan sembolik bir ara yüzdür. tuşa basma ve COM porta gelen karakterler gibi önemli olaylarla. her biri sistem içinde belli bir göreve sahip olan çeşitli ana bileşenlerden oluşur. bir bilgisayarın CPU’sunun. Windows. DOS’un hem çok görevliliğini hem de grafiksel ara yüzünü oluşturan ilavesidir. sadece ortaya çıktıklarında ilgilenebileceği bir mekanizmadır. ağaç benzeri bir yapıya sahiptir.1.DOS. İşlemcinin istisnai durumları. kullanıcı tarafından girilen komutları sistemin iç sözdizimi için talimatlara çevirir. Yazılım kesmeleri ise yazılımlar tarafından üretilirler ve 256 farklı yazılım kesme çeşidi mevcuttur. çok kullanıcılı ve çok görevli bir işletim sistemidir. En önemli üç bileşeni. Donanım kesmeleri. dosyaların sıralı şekilde yerleştirildiği.2 Kesmelerin Çalışması Kesmeler. Grafiksel kullanıcı ara yüzü (GUI). Bu. UNIX. Windows’un aynı anda birçok uygulamayı çalıştırma kabiliyeti (çok görevlilik) ve uygulamalar arasında bilgi iletmesi. CPU’nun bir programı çalıştırmasına ve sabit bir dikkat gerektirmeden bu gibi I/O cihazlarına gerektiği gibi hizmet sağlamasına imkân verir. DOS-BIOS. yeterli gerçek hafızaya ve hızlı bir diske sahip bilgisayarların hepsinde çalıştırılabilir. işletim sisteminin birçok uygulama programını aynı anda çalıştırabilme yeteneğidir. tek ve homojen olan bir ara yüzün. 37 .

DAQ Kartı VERİ YOLU CPU Öncelik düzenleme hattı IRQ Hattı Hafıza Öncelik Çipleri Şekil 3. Kesme talebinin değerlendirilebilmesi için gerekli sistem ve uzaktaki I/O cihazı başlangıç halinde olması gerekir. 38 . [12] I/O cihazı bir kesme talebi bildirdiğinde. bu IRQx kesme talebini. • Kesme kontrolörü. öznelikleri belirleyerek CPU’dan kesme talebinde bulunan 8259A programlanabilir kesme kontrolörü PIC tarafından gerçekleştirilir. CPU’yu kesme hizmet yordamına yönlendirmek için sıralı bir olay dizisi oluşur.10 IRQ Donanım kesmeleri maskelenebilen ve maskelenemeyen kesmeler olarak ikiye ayrılır. birden fazla kesme için PC’nin kesme yapısına öncelik verme metodu olmalıdır. daha düşük öncelikli bir kesmenin yürürlükte olduğu veya çeşitli kesmelerin beklemede olduğunun ancak bu kesme talebinin en yüksek önceliğe sahip olduğu gibi bir bilgi gönderir. I/O cihazlarından gelen kesme taleplerini kabul eden. Sadece tek bir maskelenebilir donanım kesme hattı mevcut olduğu ve CPU’ya hizmete ihtiyaçları olduğunu bildirmesi gereken birçok I/O cihazı olduğundan. Maskelenemeyen kesmeler. Olay dizisi şu şekilde sıralanır. • I/O cihaz donanımı. gelen veya bekleyen diğer talepler ile birlikte öncelik sırasına sokar. Daha sonra kesme kontrolörü CPU’ya o anda sadece bir kesme talebi olduğu. Bu sinyal I/O cihazındaki kesme talep kilidi tarafından kilitlenir ve talep resetlenene veya CPU tarafından tanınana kadar kilitli kalır. Maskelenebilir kesmeler ise daha az önceliğe sahip işlem istekleridir. Bu görev. CPU’ya sistem RAM parite hataları veya güç düşüşü gibi önemli durumları bildirir. kendi IRQx hattını 1 konumuna getirerek bir kesme talep eder.

Birçok I/O cihazında ve veri toplama sistemlerinde daha yüksek hızda veri iletimi yapılmalıdır. Örneğin kart hafızasındaki video kart adaptörüne ekran bilgisinin iletilmesi veya uzaktaki bir I/O cihazından PC’nin hafızasına veri iletimi yüksek hızlarda gerçekleştirilmektedir. Doğrudan hafıza erişimi (DMA) en yüksek veri iletim hızına imkân verir. 8 bit kesme tipi bilgisini CPU’ya aktarır. Aynı zamanda bu işlemler düşük hızlardadır.• CPU seçtiği kesme talebi için iki INTA darbesi göndererek kesme talebini onaylar.3 Doğrudan Hafıza Erişiminin Çalışması (DMA) PC içindeki mikroişlemci tarafından kontrol edilen veri iletimleri CPU’yu önemli ölçüde meşgul etmektedir ve CPU bu sırada başka bir işlem yapamaz. • • Kesme kontrolörü. CPU bu bilgi ile hizmet edeceği cihazın adresini belirler.1. ISR’nin tamamlanması üzerine. Ana sistemde hangi CPU kullanılırsa kullanılsın. hafızaya ne zaman yazılacağını veya okunacağını belirlemek için adres ve veri hatlarının kontrolünü sağlayan bir DMA aksamına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu darbelerin ilki kontrolördeki öncelik seviyelerini dondurur.6.11 DMA 39 . ikincisi ise kesme tipi değerini talep eder. halen çalışmakta olan programın sıradaki talimatı gerçekleştirmeye devam etmesi için CPU gerekli bilgiyi saklar. [12] DAQ Kartı VERİ YOLU CPU Öncelik düzenleme hattı DMA Hattı Hafıza DMA Öncelik Çipleri Şekil 3. [12] III.

ISA ve MCA yolu gelişimini engelledi. blok istek ve blok patlama modu gibi ilave DMA iletim modları. Saat frekansı 10. cihazlar arasında kesme hatlarını paylaşma yeteneği ve uyumsuzluk yaratmayan otomatik büyütme kartı konfigürasyonu sayılabilir. piyasaya sürdüğü Intel 32-bit 80386 mikroişlemci ile birlikte Mikrokanal Mimari Yolunu da (MCA) dünyaya tanıttı. gerçek yol efendisi yeteneği. [13] c.4 Büyütme Yolu Standartları a.33 MHz’dir.III. Bu yüzden pek fazla yaygınlaşamamıştır. Mikrokanal Yolu: 1986’da IBM. Özellikleri arasında. diğer taraftan 32 bit adres ve veri yolu olmayı başardı. ISA 16 bit genişliğinde en fazla 8 MHz hızında çalışabilmektedir. XT veri yolu 8 bitlik iletişimi kabul eden en eski veri yollarından biridir. Çünkü bir taraftan mevcut genişleme kartları eski sürümleriyle uyumluluğu sağlarken. ISA Yolu: IBM firması 8 bit büyütme yolunun ayrıntılarını açıklayarak.1. 32 bit genişliğinde veri aktarımına imkân sağlıyor ve 40 MBps hızında çalışmaktadır. Genişletilmiş Standart Mimarisi Yolu (EISA) geliştirildi. blok veri iletimi ve yol üzerinde farklı cihazların verilerinin karışmamasına imkân sağlamış oldu. MCA. Bu yol endüstri standart mimari (ISA= Industry Standard Architecture) yolunun çıkış noktasıdır. EISA Yolu: 1988 yılında IBM MCA yoluna karşıt olarak. Teorik olarak saniyede 8 Megabit transfer yapabilmektedir. b. Bu yeni patentli yol ile yolun yönetilmesi. Pratikte ise en fazla 1 ya da 2 Megabit hızında çalışabilmektedir.6. [13] 1984 yılında geliştirilmiş bir veri yoludur. 8 bit. ISA yuvalar hızlı iletişime ihtiyaç duymayan seri. [13] 40 . diğer firmaların uyumlu eklenti ürünleri geliştirmelerini sağladı. paralel portlar ve yaygın olarak kullanılan Sound Blaster uyumlu ses kartları için kullanılmaktadır. Patentinden dolayı sadece IBM bilgisayarlarda kullanılmıştır. Kişisel bilgisayarların IBM XT modelinden önceki sürümleri ve IBM PC.77 MHz’de çalışan 8088 CPU’ya dayanır. 20 adres hatlı ve 4. Bu kart yolunun geliştirilmesi.

77 6/8 10 8 33 33 33/66 100 Tablo 3. Bir sistemde normalde 3 veya 4 PCI yuva bulunur. önceki işleri bitirebilir. Tüm PCI kartlar tak ve çalıştır (plug and play) özelliğine sahiptir. PCI. Ancak. EISA kartlar ISA ile uyumlarından dolayı. aynı yuvalarda kullanılabiliyorlardı. Güncel ana kartların çoğunda yer alan IDE denetçileri de PCI veri yolunu kullanırlar. [12] Bu veri yolu ayrıca tamponlu şekilde üretildi. MCA gibi yollar kullanılmaktaydı. PCI. PCI kartlar kendi kendilerini konfigure ederek sisteme kendilerini tanıtırlar. [13] d. daha hızlı çalışmakta ve yolu geçici olarak serbest bırakabilmektedir. Çünkü PCI. artık birden fazla uygulamanın çalıştırılabilmesi için PCI yuvalar vazgeçilmez olmuştur. PCI. EISA yuvalar halen sunucu tipi bilgisayarlarda kullanılmaktadırlar. işlemcinin verdiği görevleri tamponda bekleterek. 41 . Hızları kısa bir sürede 100 MHz’e yükseltildi.EISA 32 bit genişliğinde 8 MHz hızında çalışabilen bir veri yoludur. YIL 1981 1984 1987 1989 1992 1993 1995 1996 1998 YOL IBM PC ISA IBM AT ISA MCA (PS/2) EISA VL PCI PCI PCI PXI BİTLER 8 16 16/32 32 32 32 32/64 32/64 32/64 FREKANS 4. kişisel bilgisayar ara yüz yoludur ve kısa sürede genişleme yuvası standartlarında neredeyse tek tercih edilen yol olmuştur. compactPCI ve PXI Yolu: 1993 yılında 33 MHz hızında olan 32-bit ve 64-bit yol hatlarını kullanabilen PCI piyasaya sürüldü. Bu aralıklarda diğer cihazlarda CPU ile haberleşme imkânı bulurlar. İşi bittiğinde tampondan yeni görevler alarak çalışmaya devam eder.1 PC Yolu Sisteminin Gelişim Çizelgesi Sadece tek bir uygulamanın çalıştırıldığı dönemlerde ISA.

veri toplama uygulamasının belirli şartlarının ilgili donanım ve yazılıma dikkatli bir şekilde adapte edilmesi gerekir. gerekli sinyal şartlandırıcının tipi ve çevre koşulları da önemli birer faktördür.2 VERİ TOPLAMA VE KONTROL KONFİGÜRASYONU Veri toplama ve işleme uygulamalarında. Gereken algılayıcı ve hareketlendirici cihaz sayısı ve bunların ana sisteme olan uzaklıkları. Donanım seçimi ve sistem tasarımı daha çok sistemin çalışacağı ortam ile alakalıdır. PC’nin gücü ve esnekliği DAQ sistemlerinin çeşitli şekillerde düzenlenmesine imkân sağlar.12 PCI Yapısı III. 42 .Şekil 3. PC’yi en etkin şekilde kullanmak için.

motor kontrol kartları. Dağıtılmış I/O’ların en yaygın kullanıldığı şekillerden biri. osiloskop gibi belirli özelliklere sahip kartlar. Dönüştürülen veri. [12] Şekil 3.13 Dağıtılmış I/O – Sinyal Verici Modülleri 43 . Algılayıcılar ve hareketlendiriciler genellikle. Gürültülü ortamlarda ısıl çiftler ve gergi ölçer gibi algılayıcılardan alınan çok küçük sinyallerin uzak mesafelerde iletimi oldukça güçtür. takmalı I/O kartlara verilebilecek örneklerden bazılarıdır. Veri toplama ve kontrolü amacıyla kullanılabilecek en ekonomik seçenektir. D/A kartları. yükseltme. sayaç zamanlayıcı kartları. Takmalı büyütme kartları daha çok algılayıcı veya hareketlendiricinin PC’ye yakın olduğu durumlarda tercih edilirler. ayırma gibi gerekli tüm sinyal şartlandırma fonksiyonlarını gerçekleştirir ve sayısal dönüşümü gerçekleştirmek amacıyla bünyesinde bir mikroişlemci ve bir A/D dönüştürücü barındırır. Ayrıca bilgisayarın hafızası ve değişen çıkışları için en hızlı veri iletme metodudur. filtreleme. sayısal vericilerdir. verinin işlendiği ve saklandığı bilgisayardan uzakta bulunmaktadırlar.En yaygın kullanılan sistem konfigürasyonları aşağıdaki gibidir: • • • • Bilgisayar takmalı I/O Dağıtılmış I/O Tek başına çalışan veya dağıtılmış günlükçüler ve kontrolörler IEEE-488 cihazları Doğrudan bilgisayarın büyütme yoluna takılan takmalı I/O kartları en fazla kullanılan yöntemdir. Sistemden uzakta sinyal şartlandırma modülleri ile birlikte kullanılan dağıtılmış I/O sistemleri algılayıcıların uzakta kaldığı durumlarda iş görebilirler. Bu cihazlar. bilgisayara bir RS–232 veya RS–485 haberleşme ara yüzü ile iletilir. sayısal I/O kartları.

tek başına çalışan günlükçüler/kontrolörlerin kullanılması. Bu yöntem.14 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi Akıllı sinyal şartlandırma modüllerinin faydalarını sağlamanın yanında uzaktan karar verme kabiliyeti ile birlikte. [12] 44 . Bir laboratuvar ortamında tek başına çalışan farklı birtakım cihazlardan veri toplama ihtiyacı üzerine geliştirilmiş olan GPIB. Bunun sebebi bir kez programlandıktan sonra tek başına çalışan günlükçünün. sistem güvenilirliğini arttırmaktadır. 1 Mbyte/s derecesindedir ve 20 metrede işlem yapabilmektedir. kısa ortak bir paralel veri haberleşme yolu ile 15 cihaza kadar aynı anda haberleşme imkân verebilen.488 (GPIB) hızlı. yoldaki her bir cihazı adresleyen ve birbirleri ile haberleşecek cihazları başlatan bir GPIB kontrolör kartına ihtiyaç duyulmaktadır. Tipik iletim hızları. Bilgisayar üzerine takılan. Bu durumdan dolayı GPIB laboratuvar ve endüstriyel test ortamlarında tercih edilmektedir.Şekil 3. birimin uzak bir konuma yerleştirilmesi gereken yerlerde veya uygulamanın bir bilgisayara sürekli bağlantıya imkân vermediği durumlarda kullanılmaktadırlar. fonksiyonel ve ana sisteme bağlanmamış olmasına rağmen çalışmaya devam edebilmesidir. esnek ve laboratuvar ortamındaki cihazların bağlanmasında faydalı olmasından dolayı geniş çapta kabul görmektedir. yüksek hızlı bir paralel haberleşme ara yüzüdür. IEEE .

Veri toplama ve kontrol sistemlerinde birçok cihazın sisteme bağlanması ihtiyacından RS 485 haberleşme ara yüzünün gelişimi sağlanmıştır. veri haberleşme hattı üzerinden iletilmek üzere standart bir ikili koda dönüştürme sürecidir. Veri haberleşmesinde kullanılan en yaygın karakter kümesi Karşılıklı Bilgi Değişimi İçin Standart Amerikan Kodu (ASCII) ‘dur. veri akışının kontrolü ve biçimi ile hataların düzeltilmesi için kullanılan yazılım kurallar protokol olarak adlandırılır. Kodlama mesaj verisinin. rakamlar. PC ara yüzü bulunan diğer enstrümanların ve tek başına çalışan günlükçülerin bu haberleşme ara yüzünü tercih etmesine sebep olmuştur. 0 V iken mantıksal 1 ise 5 V’tur. Bu kod her bir karakteri temsil etmek için 7-bitlik ikili alan kullanır ve büyük ve küçük harfler. Toplam 128 adet karakteri temsil edebilir. veri sadece tek bir yönde veya her iki yönde de gönderilebilir.III. Seri haberleşmede kullanılan hat normalde sabit negatif gerilimde tutulur. bir veri 45 . Bir haberleşme ara yüzünde bir mesajın iletilebilmesi için. semboller ve haberleşmede kullanılan kontrol kodlarını temsil eder. Mantıksal 0. • • • • • Veriyi iletmek için kullanılan elektrik sinyallerinin tipi İletilmekte olan her bir simge için kullanılan kodların tipi Karakterlerin anlamı Veri akışının nasıl kontrol edildiği Hataların nasıl tespit edildiği ve düzeltildiği Fiziksel ara yüze ve bağlantılarına uygulanan donanım kuralları. Tüm veri haberleşme sistemleri. işaretler. Dubleks bir sistem ise her iki yönde de veri aktarabilir. Hattaki gerilim sinyalinin zıttı bir sinyal verici tarafından gönderilerek. alıcı ile vericinin iletilen kodlardan aynı anlamı çıkarması gerekir. ara yüz standartları olarak adlandırılırken. Tüm veri haberleşmeleri. Simpleks bir sistem tek bir yönde veri iletir. [12] İki cihazı birbirine bağlayan herhangi bir haberleşme sisteminde. aşağıdaki bileşenlerden oluşmaktadır: • • • Verinin kaynağı Haberleşme ağı Alıcı Hem alıcı hem de verici arasında başarılı haberleşme gerçekleştirmesine imkân sağlamak için aşağıdaki faktörler üzerinde anlaşmaya varılmalıdır. bilgisayarlarda olduğu gibi ikili sistem üzerine kurulmuştur.3 SERİ VERİ HABERLEŞMESİ RS 232 seri portunun IBM PC tarafından standart olarak kullanılması.

3. bir protokol değildir.) Gönderici ile alıcı arasındaki mesafe İletilmekte olan verinin miktarı Veri iletimi ile ilgili ek yük Kabul edilebilir ek yük Veri hızı ne kadar düşük olursa hatalar o kadar az olacaktır. eşeksenli kablo. Seri ikili verinin karşılıklı değişimini kullanan veri terminal cihazı (DTE) ile Veri Haberleşme Cihazı (DCE) arasındaki ara yüzü tanımlar. Bunu takip eden 7 bit örneğin ASCII kod ile bir karakterdir. ABD’nin EIA Mühendislik Bölümü tarafından 1969’da yayınlanmıştır. III.gönderileceğinin ilk haberi alıcıya ulaştırılır. radyo vb. EIA-232 standardı ara yüzün elektriksel ve mekanik ayrıntılarını tanımlar. Alıcı karakterin farklı bitlerini sırası ile alır.1 RS-232-C Ara Yüz Standardı Elektronik Endüstrileri Birliği (EIA) RS-232 ara yüz standardı. Veri iletim hızları. Veri bitlerinin sonunda alıcının olası hataları belirlemesi için bir parite biti eklenebilir. [12] Mantıksal 0 (Boşluk) 0 Volt 0 1 Mantıksal 1 (İşaret) Başlama Biti 0 1 0 1 0 1 1 1 Boşta Veri Bitleri Parite Biti Durma Biti Şekil 3 15 Tipik Bir Seri Eş Zamanlı Veri Mesajının Biçimi Verinin bir haberleşme ara yüzünde kaynaktan alıcıya iletilebileceği en yüksek hız birçok faktöre bağlıdır: • • • • • • Her bir uçtaki devrelerin tipi ve karmaşıklığı (ara yüz) Haberleşme hattı (bükmeli çift. tüm seri veri ara yüz standartlarının muhtemelen en popüleridir. Parite bitinden sonra tercihe bağlı olarak 1. Durma biti ile birlikte hat bir başka veri için boş duruma geçmiştir. Bu başlama bitidir. [12] 46 . genelde saniyedeki bit sayısı veya bps cinsinden ölçülür.1½ veya 2 durma biti gönderilir.

EIA-232 standardı.1. 1 2 3 4 5 6 7 8 20 22 Şase Toprağı – Koruyucu Veri İlet (TxD) Alınan Veri (RxD) Gönderme Talebi (RTS) Göndermek İçin Temizleme (CTS) Veri Kümesi Hazır (DSR) Sinyal Toprağı (Ortak) Veri Taşıyıcı Tespit (DCD) Veri Terminali Hazır (DTR) Çalma Göstergesi (RI) 1 2 3 4 5 6 7 8 20 22 23 Mikrobilgisayar DTE Modem DCE Şekil 3. Bu bağlayıcılarda kullanılan pimler farklı şekillerde tahsis edilebileceği gibi genellikle DB-9 ve DB-25’in pim tahsisleri aşağıdaki tabloda belirtildiği gibidir.1.1 Elektriksel Sinyal Karakteristikleri Ara değişim sinyallerinin ve ilgili devrelerin topraklama karakteristikleri ve gerilim seviyeleri gibi elektriksel sinyalleri tanımlar. Bazı cihazlarda DB-9 bağlayıcı 9 pim üzerinden haberleşme sağlamaktadır.2 Ara Yüzün Mekanik Karakteristikleri DB-25 bağlayıcısı (D tipi 25 pim) RS-232 C tarafından belirtilmemesine rağmen kullanıcılar tarafından çok benimsendi.3. [12] 47 .3. üç ana bileşenden oluşur: III. • • • Mantıksal 0’ın iletilmesi için + 5 V’tan + 25 V‘a Mantıksal 1’in iletilmesi için – 5 V’tan – 25 V’a Tanımsız Mantık seviyesi için + 5 V’tan – 5 V’a III.16 Bir Bilgisayarla (DTE) bağımsız bir kontrolörün (DCE) RS-232 alıcısında aşağıdaki sinyal gerilim seviyeleri tanımlanır: • • • Mantıksal 0’ın iletilmesi için + 3 V’tan + 25 V’a Mantıksal 1’in iletilmesi için – 3 V’tan – 25 V’a Tanımsız Mantık seviyesi için + 3 V’tan – 3 V’a Alıcıda bu gerilim şartlarını sağlamak ve gerilim düşümlerinin üstesinden gelebilmek için RS-232 verici biraz daha yüksek gerilimler üretmelidir.

2 EIA-232 için yaygın DB-9 ve DB-25 pim tahsisleri III. DTE’ye atıf yaparak aşağıdaki gibi tanımlanır: • Pim 1: Koruyucu toprak (koruma) : Her iki uçtaki koruyucu toprak pimleri nadiren bağlanır.Gerilim (deney) Atanmamış Sec rec’d hat sinyal dedektörü/veri Sec göndermek için temizle Sec iletilen veri Verici sinyali DCE eleman Sec alınan veri Alıcı sinyali DCE eleman Yerel geri döngü Sec gönderme talebi DTE hazır Uzaktan geri döngü/sinyal kalite Çalma göstergesi Veri sinyal hızı İletim sinyal DTE eleman Deney modu Tablo 3.3. DTE ve DCE şaselerinin her iki uçta 48 .3 Karşılıklı Değişim Devrelerinin Fonksiyonel Tanımı EIA devre fonksiyonları. Amaçları.Pim Numarası 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 DB-9 bağlayıcı IBM 232 pim tahsisi Alınan hat sinyali Alınan veri İletilen veri DTE hazır Ortak sinyal / toprak DCE hazır Göndermeye talebi Göndermek için temizle Çalma göstergesi Koruma DB-25 bağlayıcı EIA-232 pim tahsisi İletilen veri Alınan veri Gönderme talebi Göndermek için temizle DCE hazır Sinyal toprağı / ortak Alınan hat sinyali + Gerilim (deney) .1.

artık veri göndermenin güvenli olduğunu bildirir. iki saniye süre ile Mantıksal 1 sinyali gönderir. DTE’den DCE’ye bir gönderme talebidir. Pim 8 uzak taşıyıcıyı aldığında ve bağın süresi boyunca bildirilmiş halde kaldığında. • Pim 2: İletilen Veri (TxD) : Bu hat DTE’deki pim 2’den DCE’deki pim 2’ye seri veri taşır. DTE’ye. Pim 23: Veri Sinyali Hız Seçici (DSRS): İki veri hızı mümkün olduğunda. • Pim 5: Göndermek için Temizle (CTS) : Yarı dubleks bir sistem alma işlemini gerçekleştirirken. RTS pimine bildirerek. Pim 4: Gönderme Talebi (RTS) : RTS hattı. • Pim 7: Sinyal Toprağı (ortak) : Veri iletme ve alma sinyalleri için ortak geri dönüş hattıdır. RTS hattını seçene kadar CTS hattını seçmeyecektir. otomatik arama için bildirilmelidir. Başlama ve cevap modunda. Bu hat donanım kontrolü yapmak için CTS hattıyla birlikte kullanılır. Modem CTS’yi bildirdiği zaman. modeme haber verir.da aynı potansiyelde olmasını sağlamaktır. • Pim 8: Veri Taşıyıcı Tespiti (DCD) : Ayrıca alınan hat sinyal detektörü olarak da adlandırılır. modem tarafından bildirilir. telefon kapanana kadar. RTS’yi engeller. • • Pim 22: Çalma Göstergesi: Hat üzerinde bir çalma olduğunda aktif olur. 49 . DTE. • Pim 6: Veri Kümesi Hazır (DSR) : DCE’nin hazır olduğu anlamına gelir. İki uç arasındaki pim 7’ler arasındaki bağlantı karşılıklı olarak her zaman yapılır. DTE Hazır. Toprak akımlarının dolaşmasını engellemek için sadece bir tarafta da bağlanabilir. Cevap modunda. DCE ve DTE. İletme sırası DTE’ye geldiğinde. pim 23 bildirilerek daha yüksek olan seçilir. modemin hatta anahtarlamasına imkân verir. • Pim 20: DTE Hazır (Veri Terminali Hazır): Bu pim. Hattın boşta olması sırasında hat negatif bir gerilimde tutulur. • • Pim 3: Alınan Veri (RxD) : Bu hat DCE’deki pim 3’ten DTE’deki pim 3’e seri veri taşır. cevap tonu ve veri kümesi hazır anlamına gelen.

Ancak böyle bir sistemin çalışmasını da kapsadığından yarı dubleks sistemin çalışma metodu aktarılarak. Başlatan modem. • • Veri iletimi. alma ve göndermenin aynı zamanda gerçekleşmesini sağlar. • Başlatan modem. 50 . veri taşıyıcı tespitini 8. Modem. • Alıcı modem telefonu cevaplar ve başlatan uca bir taşıyıcı sinyal gönderir. Tam dubleks çalışma. Alıcı modem de göndermek için temizle hattını 5. darbeli ON/OFF şeklinde çalma olduğunu pim22 (RI) üzerinden bildirir. Başlatan terminal. pim (CTS) üzerinden pasif hale getirir. uzaktaki bilgisayarın numarasını arar. Bu CTS. Çoğu zaman DTR pasif duruma getirilir. grafiksel olarak desteklenmiştir. [12] • • Başlatan kullanıcı. veri taşıyıcı tespit sinyalini başlatan modem tarafından pasif hale getirilmiş olduğunu belirler ve RTS hattını 1 konumuna getirir. Birkaç saniye sonra da DCE’nin hazır olduğunu pim 6 (DSR) üzerinden bildirir. daha sonra.4 EIA-232 Ara Yüzünün Çalışma Dizisi Günümüzde genellikle tam dubleks haberleşme kullanılmaktadır. Uzaktaki alıcı bilgisayar.3. her iki taşıyıcı da pasif duruma geçer. pimden (RTS) pasif hale getirir. başlatan terminalden uzaktaki bilgisayara devam eder.III. pim 3 üzerinden başlatan terminale veriyi iletir. taşıyıcı sinyalini pasif duruma getirir. • • Alıcı modem. Bu uzaktaki bilgisayardan başlatan tarafa veri iletimine imkân verir. pimden (DSR) bildirerek cevap verir. Alıcı modem. Başlatma terminal DTR’sini bildirir. CTS hattını aktif yaparak iletimin devam edebileceğini belirtir. veri kümesinin hazır olduğunu 6. başlatan terminale veri iletimine devam edebileceğine dair kısa bir mesaj gönderir. her iki uçta da hiçbir RTS/CTS etkileşimi olmaz. • Alıcı terminal. gönderme talebini 4. • Veri daha sonra pim 2 üzerinden DTE’den alıcı modeme iletilir. pimden (DCD) bildirir.1. RTS ve DCE’nin (veya DSR’nin) başka bir iletişime hazır halde olduğu anlamına gelir. Karşılıklı değişim tamamlandığında. Başlatan modem. Uzaktaki bilgisayarın veri terminalinin çağrıları almaya hazır olduğunu pim 20 (DTR) üzerinden bildirir ve gönderme talebi pim 4’ten (RTS) aktif hale getirir. Bu durumda. Alıcı modem o zaman göndermek için temizle bilgisini pim 5 (CTS) üzerinden belirtir.

Bu “seçilemez olan” durumu.2 RS-485 Arayüz Standardı EIA RS-485 standardı. dengeli çok düşüşlü haberleşmeler için tasarlanmıştır. 1200 metre uzaklığa kadar.5 V ile – 6 V arasında iken mantıksal 0 ise + 1. [12] RS-485’in getirdiği yenilik. iki telli.Şekil 3. iki hat üzerinde 5 V’luk bir diferansiyel gerilim üretir.1. Tam dubleks hatlarda 4 tel kullanılır. yarı dubleks. Bir anda sadece bir hat sürücüsünün etkin olmasına rağmen. 10 Mbps hızda. Aynı hat üzerinde 32 hat sürücüsüne ve 32 hat alıcısına imkân verebilir. RS-485 ara yüzüne ilişkin hat sürücüsü.17 Bir EIA-232 Karşılıklı Veri Değişiminin Örnek Çalışması III.3. Yüksek empedans durumunda hat sürücüsü hiç akım çekmez ve hatla bağlantısı kesik olarak gözükür. 32 hat birden aynı 51 . yüksek empedans şeklinde 3 durumda çalışmasıdır. hat sürücü tümleşik devresindeki bir kontrol pimi tarafından belirlenir.5 V ile + 6 V arası değişir. Sadece iki telli iletim hattı ve sinyal toprağı hattı kullanılması sebebiyle avantajlıdır. mantıksal 1 ve mantıksal 0’ın haricinde. aynı hat üzerinden 32 alıcı ve sürücüsüne güvenli iletişim imkânı tanır. [12] Hat gerilimleri mantıksal 1 için .

Ana sistem efendi olarak. hangi cihazın aktif olduğunu belirlemek için yazılım önem kazanmaktadır. Şebekedeki ve yönetir. programlanabilir test aygıtlarını kontrol etmek için ilk olarak 1965’te Hewlett Packard firması tarafından geliştirilmiştir. hızı ve faydaları sebebiyle endüstriyel kontrol çevrelerinde kabul görmüştür.3. 52 .hatta bağlanabilme özelliğini gösterir.18 RS-485 Çok Düşüşlü Şebekeler III. sisteme bağlı cihazları (köle) kontrol eder Şekil 3. bir çok sayısal vericinin veya bağımsız kontrolörün aynı hatta bağlanması ile veri toplama ve kontrol sistemlerinde çok tercih edilir. 1978 ve 1987 yıllarında geliştirilen standart ilk kez farklı firmaların ürettiği cihazların standart bir kablo ile birbirleri ile haberleşmesini sağlamıştır. karışıklığın ortaya çıkması durumunda akım sınırlaması yapar. [12] RS-485 ara yüz standardı. Farklı firmaların üretimleri olan kontrolörlerin haberleşmesinde hızlı ve güvenilir bir standart belirlemek amacıyla 1975 yılında IEEE Standart 488’i yayınlamıştır. her bir terminale benzersiz adresler tahsis edilmelidir. Programlanabilir aygıtların bilgisayara bağlanmasındaki esnekliği.3 IEEE 488 Standardı GPIB olarak da bilinen haberleşme standardı. Çok düşüşlü bir sistemde. karışıklığa neden olmamak için. Farklı yıllarda geliştirilen üç standardı kapsayarak GPIB olarak bilinen arayüz tasarımı. RS-485.

3.19 20 mA Akım Döngüsü Ara Yüzü 20 veya bazen 60 mA bir akım seviyesi mantıksal 1’i. Bir çok endüstriyel cihaz ve özellikle PC’ler RS-232 portlarını kullandığı için. RS-485 cihazları ile irtibat kurmak amacıyla dönüştürücüler geliştirilmiştir.3. Alıcı akım döngüsü ve verici akım döngüsü için ayrı ayrı teller kullanılır. özellikle RS-232’den RS-485’e. Uzun hatlarda daha yavaş iletişim sağlamasına rağmen.4 20 mA Akım Döngüsü EIA-232’ye dayalı yaygın olarak kullanılan. Bu arayüz genelde. 0 mA akım seviyesi ise mantıksal 0’ı ifade eder. GPIB yolu her uçta standart bağlayıcılar ile birlikte 24 telli koruyuculu bir kablo içinde taşınır. [12] III. Bunun yanı sıra gürültülü ortamlarda iki RS-232 cihazı arasındaki iletişimi uzak mesafelerde yapabilmek için de dönüştürücülerden yararlanılır. Bu yöntemde bir gerilim sinyali yerine akım sinyali kullanılır. gürültülerden çok az etkilenir. [12] III. endüstriyel bir ortamdaki yazıcılar ve terminaller arasında kullanılır. endüstriyel alanlarda çok sık kullanılmaktadır. 53 . Bir akım sinyalinin kullanılmasından dolayı diğer gerilime dayalı standartlara göre çok uzun mesafelerde (1km) haberleşme sağlanır. Şekil 3. ancak standardın bir parçası olamayan bir yöntemdir.ortak paralel bir veri haberleşme yolu üzerinden 15’e kadar cihazın eş zamanlı olarak bağlanmasına imkân verir.5 Seri Arayüz Dönüştürücüleri Arayüz dönüştürücüleri. Böylece aygıtlar kontrol edilebilir ve veri bir kontrolör veya yazıcıya iletilebilir.

3.21 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Sinyal Akış Diyagramı Haberleşme şebekesi uzun mesafeler üzerinde çalıştığı zaman. Protokol haberleşme sisteminin doğru çalışması için önemlidir. [12] DeviceNET endüstriyel araçları yüksek düzey kontrolörlere bağlamakta kullanılan düşük düzey ağdır. Birçok uluslararası kurum ve bilgisayar satıcılarının zamanla geliştirdikleri birçok protokol bulunmaktadır. değişik üreticilerin ürünlerini bir arada kullanabilmenize imkân tanır.[14] 54 . hat kontrolü. Sistemi başlangıç konumuna getirmek. bir haberleşme şebekesindeki verici ve alıcı arasındaki karşılıklı veri değişimini yöneten ortak kurallar kümesidir. Genellikle haberleşme ara yüzünde iletilen verinin paketlenmesi ile ilgili kuralları kapsar. PC’yi veri toplama ve kontrol donanımına bağlayan seri haberleşme donanımı üzerindeki protokoller.6 Protokoller Protokol. ASCII tabanlıdır. Bu özellik. arayüz dönüştürücülerinin faydalı bir özelliği optik ayırmadır.20 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Blok Diyagramı Şekil 3. hata kontrolü ve zaman aşımı kontrolü gibi önemli özellikleri mevcuttur. [12] III. uzun haberleşme kablolarında oluşabilecek güç taşmalarından korur.Şekil 3. akış kontrolü. çerçeveleme ve çerçevelemenin eş zamanlı hale getirilmesi. Böylece haberleşme ile ilgili problemlerin kolayca giderilmesi sağlanır. bilgisayarı ve cihazı. DeviceNET.

3 Alan Yolu Karşılaştırma Tablosu 55 .Tablo 3.

açık INTERBUS alan yolu sistemi. maksimum 4096 I/O noktasına imkân verir. Modem otomasyonu için benzersiz. Fabrika. 56 . makineler ve diğer donanımlar arasında döşenir. 1900m alanda kullanılabilen PROFIBUS uzak alan sürücüsü ile 24 km’ye kadar iletişim kurabilir. Alan uzunluğu maksimum 400 m olmakla birlikte. üretim ağı hiyerarşisinde dijital ağların temel bir grubudur. Bazı özellikleri ile takmalı kart ve dağıtılmış I/O’lardan ayrılmaktadır. 9 ile 32 V arasında iletişim sağlayan FOUNDATION alan yolu 1900m alanda kullanılabilmektedir. kurulum ve kontrol sürücüleri iletişiminde bir yerel alan ağı gibi çalışır. Aktarım hızı 500 kbps olan INTERBUS. CAN otomotiv endüstrisinde araç içi iletişimde ve endüstriyel otomasyon uygulamalarında çok popülerdir.CAN öncelikle endüstriyel tıbbi ve taşınabilir uygulamalarda düşük maliyetli çözümler getirmek üzere geliştirilmiş sayısal iletişim ağıdır. kontrol makine ve sistem parçaları için de kullanılabilir.4 DAĞITILMIŞ VE BAĞIMSIZ GÜNLÜKÇÜLER İLE KONTROLÖRLER Bağımsız günlükçüler ve kontrolörler gerçek dünya sinyallerini ölçmek kaydetmek veya bir sistemi kontrol etmek için tasarlanmıştır. çıkış ve kontrol sisteminde ortak kullanılan tüm sürücüleri birbirine bağlar. 10 Mbit/s Hıza sahiptir. FOUNDATION alan yolu. Uluslar arası standartlara uygun olan INTERBUS. tüm giriş. Yol kablosu alanda kullanılan sürücüler. Şu anda CiA adlı bağımsız bir grup özelliklerini belirlemekte ve gerçekleştirmektedir.[14] Farklı üretilen ürünlerin uygulama alanları arasında iletişim sağlamak için kullanılan INTERBUS alan yolu sistemi sürekli olarak gelişmektedir. PROFIBUS güçlü ve çok yönlü iki hat üzerinden iletişim sağlayan alan yol sistemidir. iki uzak alan sürücüsü kullanılarak 13 km alanda da kullanılabilir. seri ve iki yollu bir iletişim sistemidir. FOUNDATION alan yolu işlem ve imalat otomasyon uygulamalarının ikisinde de kullanılmaktadır. III. ağ sensörleri. Topolojisi aktif çevrim halkasıdır. Hat üzerinden 127 sürücü aynı anda haberleşebilir. tamamen dijital. Seri alan kablosu. günümüzde dünya çapında bir standarttır. Alan yolu çevre elemanları.

1.1 Çalışma Metotları Bağımsız günlükçüler ve kontrolörler. ana sisteme direk bağlı veya ana sisteme uzaktan modem aracılığı ile bağlı şekilde çalıştırılabilirler.1 PCMCIA Kartları Kullanılarak Verinin Programlanması ve Günlüğün Tutulması Şekil 3. Bu program cihaz tarafından yorumlanır ve çalıştırılır. analiz ve kontrol yapabilir. bağımsız. karmaşık veri toplama ve kontrol fonksiyonlarını gerçekleştirebilen ve mevcut sistem şartlarına bağlı kararlar verebilen akıllı cihazlardır. ASCII tabanlı olarak programlanmalıdırlar. ana sistemin uzakta bulunduğu veya cihazın ana sisteme bağlanamadığı durumlarda rahatlıkla kullanılabilir. Bu esneklikle cihazlar.4. veriyi ve programları taşımak için güvenli bir ortam sağlar.22 Bağımsız Bir Günlükçü/Kontrolörün Hafıza Kartı İle Programlanması Kredi kartı büyüklüğündeki taşınabilir hafıza kartı. Bağımsız günlükçüler ve kontrolörlerin programlanması ve günlüğün ana sistem tarafından tutulması amacıyla RS 232 seri haberleşme ara yüzü veya hafıza kartları kullanılabilir. [12] 57 . Başlangıçta programlandıktan sonra bağımsız olarak cihaz tek başına ölçümleri yapabilir. Ancak bu sistemde bilgisayarın RS232 üzerinden kart bilgilerini okuyabilmesi için bir kart okuyucuya ihtiyacı vardır. III. Bu amaçla başlangıçta ana sistem tarafından.4. Böyle bir sistem.III. veri toplayabilir.

özellikle zorlu ortamlarda çalıştırılması gerektiğinde eğer sürekli modem bağlantısı kurmak imkânsız ise. [12] 58 .4.1. Cihaz ilk başta bir ana bilgisayardan programlanır. radyo bağlantısı kurularak iletişim sağlanabilir. Uzak bir elektrik istasyonu için yapılması gereken ölçümler sonucunda toplanan veriler. Bir başka yaşanan sıkıntı bağımsız hafıza birimlerinin kısıtlı olmasıdır.4. en yaygın olan ve en yüksek sistem güvenilirliğini sağlayan sistemi oluştururlar. III. Ayrıca cihazın hafızasındaki bilgi kart veya diz üstü bilgisayar ile periyodik olarak ana sisteme kaydedilebilir. bağımsız çalışma tercih edilir. Böylece veri sık bir şekilde yüklenebilir. haberleşme ara yüzüne bağlıdır. Günlükçü/kontrolörün. [12] III. yazıcıların veya terminallerin diğer günlükçü/kontrolörlerin RS-232 portlarına bağlanabilmesi ve böylece sistem güvenilirliğini daha da arttırmasıdır. izlenebilir ve sistemin kontrolü sağlanır.4.1.III. kritik süreçlerin sabit izlenmesi ve kontrol edilmesi gereken yerlerde kullanılırlar.2 Bağımsız Çalışma Cihazın uzaktan. diğer ana sistemlerin. En çok. Bir veya daha fazla cihazın geniş bir fiziksel alana dağıtıldığı yerlerde. ana sisteme göre yer alabileceği en büyük uzaklık. günlükçü/kontrolör. Böyle bir sistemin güç kaynağı şarj edilebilir ve değiştirilebilir olması göz önünde bulundurulmalıdır. bir modem kullanılarak yapılır.4 Ana Sisteme Uzaktan Bağlantı Ana sisteme bağlantı telefon veya radyo haberleşmesi vasıtasıyla. daha sonra yerel bir güç kaynağından beslenecek şekilde çalışmaya bırakılır. bu şekilde ana sisteme aktarılarak veri toplama ve kontrol sağlanmış olur. Bu uygulamanın bir avantajı. RS-232 haberleşme ara yüzü kullanılarak ana sisteme bağlanamayacak kadar uzakta ise.1.3 Ana Sisteme Doğrudan Bağlantı Ana sisteme RS-232 haberleşme ara yüzü ile doğrudan bağlanan cihazlar.

Şekil 3.23 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi 59 .

Macromedia Authorware programı ile ders içerikleri siteye ders konuları olarak eklenerek site tamamlanmıştır. LabVIEW programı son yıllarda veri toplama. Flash ve Freehands programları yardımı ile oluşturulan bir e-öğrenim internet sitesi ile öğretilmek istenmiştir. Macromedia Türkiye Temsilcisi Medyasoft ve LabVIEW programı geliştiricisi National Instruments Türkiye Temsilcisi E3TAM şirketleri ile irtibata geçilerek gerekli doküman ve CD’ler tedarik edilmiştir. TEZ ÇALIŞMALARI IV.2 KULLANILAN PROGRAMLARIN SEÇİM KRİTERLERİ Bu çalışmada NI firmasının geliştirdiği LabVIEW programı Macromedia firmasının geliştirdiği Authorware. Konu ile ilgili yayınlanmış bildiri ve makaleler incelenerek konu hakkında genel bir bilgi sahibi olunduktan sonra. LabVIEW programı. bir uzaktan öğrenim uygulamasında olması gereken özellikler belirlenmiştir. Dreamweaver. işleme ve görüntüleme işlemleri için laboratuvarlarda tercih edilen bir program olmuştur. Fireworks.BÖLÜM IV. Ancak Türkiye’de LabVIEW programı yeni yeni firmalar ve 60 . örnek e-öğrenme uygulamaları incelenerek. uygulamaları ve uzaktan öğrenim hakkında içerik bilgileri toplanmıştır. IV. Daha sonra sitenin oluşturulması için gerekli içerikler toplanmıştır. özellikleri. LabVIEW programı ile ilgili el kitapları Türkçeleştirilmiştir.1 ARAŞTIRMA YÖNTEMİ Tez çalışmasına başlamadan önce. LabVIEW programı uluslararası endüstri ve akademik kurumlarda kendisini yetenekleri ve esnekliği ile kabul ettirmiştir.

internet sitesi oluşturma. hem de görsel temalar ile internet sayfaları oluşturmamıza yardımcı olan programdır. butonları değiştirmek ve bağlantıları oluşturmak Tablolar. radyo butonları bulunan formlar oluşturmak programı ile aşağıda belirtilen işlemleri rahatlıkla 61 . animasyon hazırlama ve resim işleme konusunda hem birbirleri ile uyuşan hem de kabul görmüş programlardır.1 Dreamweaver Dreamweaver Macromedia firmasına ait olan. Bu laboratuvarlarda akademik düzeyde eğitim verilmeye ve araştırmalar yapılmaya başlanmıştır. Bu esnek program ileri teknikleri erişilebilir ve kolay kullanılabilir kılar. [15] Dreamweaver gerçekleştirebiliriz: • • • • • • Web sayfaları ve siteleri oluşturmak. yönetimi ve bakımı için görsel araçları ile metin tabanlı HTML düzenleme özelliklerini birleştirmektedir. Ayrıca programlar esnek. onay kutuları. yönetmek ve yaşatmak Araçları ve panelleri kullanarak grafikleri yerleştirmek. Boğaziçi Üniversitesi. E-öğrenim uygulaması oluşturmak için Macromedia’nın geliştirdiği programlar.3 KULLANILAN PROGRAMLARIN ÖZELLİKLERİ IV. menüler. Doğuş Üniversitesi tarafından LabVIEW programının ve ilgili donanımların bulunduğu laboratuvarlar kurulmuştur [14]. elle kodlamada deneyimli geliştiricilerin gerektiğinde doğrudan kodlarla çalışmasına izin verir. kod ve başvuru özelliklerinin birleşimi ile hem yeni başlayanlara hem de ileri kullanıcılara pek çok fayda sağlar. kullanımı rahat ve internet sitesi oluşturmaya yatkın programlardır. Marmara Üniversitesi. Gaziantep Üniversitesi. Yıldız Teknik Üniversitesi. hem koda bağlı olarak. istenilen görüntüyü elde etmek Şablonları kullanarak sayfa görünümünü oluşturmak Javascript ve Dreamweaver davranışları ile sayfalara etkileşim katmak İçinde yazı alanlar. Bu güçlü tasarım. Ancak Türkiye’de sadece bu program ile ilgili yayınlanmış Türkçe bir kaynak kitaba rastlanamamıştır.3. Macromedia Dreamweaver MX Web sitelerinin oluşturulması.üniversiteler tarafından kullanılmaya başlanmıştır. eğitim materyalleri hazırlama. IV. Yeni başlayanlara Web sayfaları oluşturmak için gerekli araçlara hızlı bir erişim sunarken. çerçeveler ve iç içe stil sayfalarını (CSS) kullanarak.

Authorware ile etkileşimli ve medya içerikli uygulamaları kolaylıkla hazırlayabilirler. Çok az ya da hiç programcılık deneyimi olmayan kişiler. Authorware uygulamalarınızı aynı anda birden fazla formatta kaydetmek Daha karmaşık uygulamalar hazırlamak için değişken ve fonksiyonlarla çalışmak Framework ve sayfalı yapı kullanarak daha esnek çalışma yöntemlerini keşfetmek Ürünlerde ActiveX ve XML kontrollerini kullanmak 62 . ara yüz oluştururken kullanılabilecek şablonlar gibi çok sayıda fonksiyon içermektedir. Ek olarak Authorware. etkileşimli dergiler ve kataloglar. Web içi güçlü bir araç olduğu gibi. etkileşimli projeler için de aranan bir yazılımdır. [16] Macromedia Authorware 6 programı ile aşağıdaki işlemleri kolaylıkla uygulamak mümkündür: • • • • • • • • Authorware’i kullanarak bilgisayar temelli ya da Web temelli eğitim materyalleri hazırlamak Knowledge Object’leri kullanarak kolay ve hızlı bir şekilde uygulama geliştirmek Ses. dijital film ve Macromedia Flash dosyalarını projelerde bir araya getirmek Kullanıcı yanıtları için görsel ve sesli etkileşimler oluşturmak “One-button Publishing” işlevi sayesinde. Authorware. sonunda Web’e yönelik yazılımlarla uygulama geliştirmeye yöneldi.3. kullanıcılar sadece ikonları Authorware akış çizgisine taşıyarak değişik etkileşimler oluşturabilirler. Authorwarwe’in basit görsel ara yüzü sayesinde.• • Kod ile entegre kod ortamında çalışmak ve aynı anda hem tasarımı hem de kodu incelemek ve etiket seçici ile üretkenliği arttırmak Extension Menager ile Dreamweaver MX ‘i genişletmek IV. CBT (bilgisayar temelli eğitim). kullanıcı performansını takip eden sistem değişkenleri ve fonksiyonlar. animasyon. [16] Authorware kullanıcı dostu bir yazılımdır. özellikle eğitim uygulamaları için. gömülü etkileşim ve mantık. Web için çok sayıda medya kullanılarak hazırlanabilecek etkileşimler oluşturulması amacı ile geliştirilmiş bir araçtır. Macromedia Authorware 6. performans-destek uygulamaları ve eğitsel oyunlar gibi medya içerikli.2 Authorware Elektronik eğitim.

3 Firework Macromedia Fireworks MX güçlü bir tasarım ve grafik editörüdür. İhraç edilen HTML sayfalarına metin eklemek için Dreamweaver MX’i kullanmak. Fireworks MX ve Dreamweaver MX tam bir Web gelişim yolu öneren. sunum ürünleri ve akıcı sunumlar için akıcı. güçlü bir çift Web tasarım aracıdır. kullanımı kolay grafiksel bir ortam sağlar. Macromedia FreeHand MX TV reklamları. veri türleri için sembol kütüphaneleri ve bul-değiştir grafik özelliklerini en geniş şekilde düzenleme seçeneklerine sahip olmamızı sağlar. HTML sayfaları oluşturulduğunda ve Web grafikleri sayfaya yerleştirildiğinde iş akışına katkıda bulunacak entegrasyon özellikleri sunmaktadır. Vektör araçlarını kullanarak doğrular çizmek ve basit şekilleri birleştirerek karmaşık nesneler oluşturmak. grafikler tasarlayıp. arka fonları. Bir resmin belli bölümlerini gizlemek için maskeleme tekniklerini kullanmak. Beraber kullanıldıklarında. Açılan menüler eklemek. [10] 63 . [10] Macromedia FreeHand MX ile internet. Macromedia Dreamweaver MX ise güvenli bir Web sayfa yazım aracıdır. Macromedia Flash MX veya baskı öncesi uygulamaları ile çalışmalar. konseptleri hazırlayabilir ayrıca internet ve Flash MX için içerik geliştirilebilir.4 Freehand Freehand MX ile baskı öncesinde karmaşık grafikleri.3. Resimleri optimize ve ihraç etmek (göndermek). reklam panoları.IV. IV. Rollover butonlar oluşturmak ve gerçekçi butonlar oluşturmak için efektleri kullanmak. ana sayfaları. optimize etme. Bu iki program. [17] Macromedia Fireworks MX programı ile aşağıdaki işlemleri rahatlıkla gerçekleştirebilirsiniz: • • • • • • • Bir resmi düzenlemek için Fireworks MX’teki Bitmap araçlarını kullanmak.3. hızlı ve kolay bir biçimde oluşturup yayınlanabilir. Güçlü tasarım ve görsel araçlarıyla tamamen düzenlenebilir grafikler yaratılabilir ve bunları birçok farklı ortamda yayınlanabilirsiniz. [10] Hızlı geliştirme ve düzenleme seçenekleri ile Freehand programı.

Flash dünyanın en yaygın yazılım ortamı olarak bir milyondan fazla profesyonel tarafından kullanılmakta ve % 97’den fazla internet kullanıcısının masaüstü ile geniş yelpaze içeren araçlara ulaşabilmektedir. Macromedia FreeHand MX. ses. Flash MX 2004. • Flash Web Oynatıcı Programı birçok platformda desteklendiğinden içerik ve uygulamaların her ortamda ve yerde izlenebilmesini sağlar. animasyon. 2 yönlü mesaj ve etkileşimden oluşan tam multimedya desteği ile zengin içerik ve uygulamalara yepyeni bir boyut kazandırmaktadır. • Yardımcı teknolojiler.6 Swishmax Flash programını kullanmayı öğrendikten sonra. baskı ve internet uygulamalarınızda kullanacak ara yüz tasarımları için vektörel tabanlı güçlü ve geliştirilebilir araçlar içerir. Macromedia Flash MX ara yüzleri. aynı işlemleri daha kısa zamanda gerçekleştirmek için 250’ye yakın efekt ile animasyon oluşturmada 64 . video. • İçerik ve veri akışı (yüklenirken oynatılan) ile bağlantı hızından bağımsız olarak anında deneyim sağlanır. zengin deneyimler ve başarılı sonuçlara çevirmelerini sağlar. vektör grafiği. Bu şekilde sunucu yükleme ve içerik indirme süreleri azalmaktadır. • Bugün 414 milyonun üzerinde internet kullanıcısı Flash içeriğini görmek için gerekli plug-in'e sahiptir. metin ses ve grafiklerle bütünleştirerek oluşturup. Flash programının özellikleri şu şekilde sıralanabilir: • Flash MX 2004 en iyi internet deneyimleri sağlayarak yatırımın geri dönüşünü kolaylaştırır. eöğrenim ve uygulamalar için kullanılacak ara yüzleri.3. • Video. [10] IV. pazarlama. tarayıcının ötesine geçen zengin uygulamalar ve yüksek etkide içerik yelpazesi hazırlamada güçlü bir çözümdür.5 Flash Macromedia Flash MX tasarımcı ve geliştirimcilerin. Flash içeriğini ve uygulamaları çevirerek engelliler dâhil olmak üzere herkese tam erişilebilirlik desteği sağlamaktadır. sunum.3. • Flash Web Oynatıcı Programı ve uygulama sunucusu arasında bilgi alışverişi esnasında sayfa yenilenmesine gerek kalmaz böylece kesintisiz uygulama deneyimi sağlanır. IV.Görsel olarak zengin sunumlar ve tasarımları hızlı bir şekilde hazırlamanızı sağlar.

Bu sırada sitenin temelleri atılmaya başlanmıştır. IV. Ayrıca Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Mekatronik Bölümü’ndeki Veri İzleme Laboratuvarı’nda araştırma yapabilmek için gerekli izinler alınarak National Instruments firmasına ait donanımların kullanılması sağlanmıştır. Oluşturulacak eğitim sitesinin server ve hosting hizmetleri için Marmara Üniversitesi Rektörlüğü Internet Merkezi ile irtibata geçilerek. Kullanımı oldukça kolay olan Swishmax programı. kendine özgü ileri düzey script dili.yardımcı bir programdır. bu programların kullanılması öğrenilmiştir. Gerekli CD ve el kitapları temin edilmiştir.4 ARAŞTIRMA ARAÇLARI Tez çalışmasında öncelikle internet sitesi yapma amacı ile örnek eğitim siteleri incelenmiştir. sitenin bu merkezde saklanması sağlanmıştır.5. çok daha kısa bir sürede istenen animasyonu gerçekleştirme imkânı sağlamaktadır. Authorware MX programı yardımıyla hedef alan belirlenerek. kontrol ve fonksiyon paletlerinden alınıp.5 KULLANILAN ETKİLEŞİM ÇEŞİTLERİ VE ÖRNEK UYGULAMALAR IV.1 Sürükle Bırak LabVIEW programını kullanırken. Bu eğitim sitesinde sık kullanılan bir etkileşim çeşididir. IV. sürüklenerek gerekli yere bırakılması söz konusudur. dinamik içeriği. Bilgisayar ortamında gerekli programlar kurularak. formları diğer web bileşenlerinden ekleyebilme ve diğer uygulamalara gönderebilme özellikleri bulunmaktadır. işaretlenen nesnenin kullanıcı tarafından sürüklenmesi ve hedef alana bırakılması istenir. LabVIEW programının öğretilmesi amacı ile programı canlandırmak için sürükle bırak etkileşiminden yararlanılmaktadır. Programların öğrenilmesi sırasında her aşamada öğrenilen konu site üzerinde uygulanmıştır. İkinci aşamada öğretilmek istenen LabVIEW programı ile ilgili veriler toplamak amacı ile NI firması Teksas’taki merkezi ve Türkiye Temsilcisi E3TAM ile temasa geçilmiştir. ön panel nesneleri veya blok diyagramlarda kullanılan sanal enstrümanların. Otomatik şekil çizme aracı. 65 . Bazı durumlarda Flash programının önüne dahi geçmektedir.

yükselteç girişi ile bağlanır. Akış çizgisinin gerekli şekilde düzenlenmesi ile ders esnasında kullanıcı buton terminalini fare ile tutarak ekran üzerinde sürükleyebilir.1’de bir sürükle bırak etkileşimi uygulanmıştır. Akış çizgisine yerleştirilmesi ile açılan pencereden seçim yapılmaktadır. Authorware MX programı akış çizgisi üzerine yerleştirilmiş ikonlar yardımıyla etkileşim oluşturulmuştur. 66 . terminal sinyal canlandırma (Simulate Signal VI) sanal enstrümanının solundaki boşluğa konumlanarak.Bırak Etkileşimi Şekil 4.Şekil 4. Daha sonra etkileşim (interaction) ikonu ile sürükle bırak etkileşimi sağlanmış olur. Authorware Programı İle Sürükle .1. Öncelikle gösterim ikonlarında sürüklenecek nesne grafiği ve bırakılacak alanın grafiği ekrana aktarılmaktadır. Buton terminalinin blok diyagramda iken (while) döngüsü içine yerleştirilmesi istenmektedir. Eğer buton terminali iken döngüsünün herhangi bir yerinde bırakılacak olursa. Etkileşim ikonu çeşitli türlerde uygulamaları gerçekleştirebilir.

Şekil 4.2 Hedef Alan Seçimi Hedef alan seçimi etkileşimi. kullanıcının sınırları daha önceden belirlenmiş bir alanı fare ile işaretlemesi için kullanılmaktadır. bir ön panel veya blok diyagram sınırları da olabilir. Etkileşim ikonunun akış çizgisine yerleştirilmesi ile işaretlenmesi istenen alan belirlenir.5.Şekil 4. Hedef Alan Seçimi Etkileşimi 67 . Sürükle – Bırak Etkileşimine Ait Akış Çizgisi IV.2. Bu bir butonun sınırları olabileceği gibi.3.

Bu kez kullanıcı paletteki “Comparison” nesnesini işaretlemelidir. Authorware Programında Hedef Alan Seçimi Akış Çizgisi IV. Kullanıcı bu alt paleti açmak için ilgili nesneyi işaretlemelidir.4. 68 . ilgili nesnenin işaretlenmesi gerekir.Kullanıcı tarafından ders esnasında. Şekil 4.3 Hedef Obje İşaretleme Hedef obje işaretleme etkileşimi eğitim sitelerinde en çok kullanılan etkileşimlerden birisidir.5. Şekil 4. Bu esnada kullanıcı fare butonuna basacak olursa. öncelikle fonksiyon paletinden aritmetik ve karşılaştırma enstrümanlarını taşıyan “Aritmetic & Compare” paletinin açılması istenmektedir. İlgili alt palet açıldığında. fare imleci ile sınırları belirlenmiş butonun sınırları içine girildiğinde imleç internetteki bir bağlantıda olduğu gibi parmak şeklini alır.5’te. akış çizgisinde ilerlemeye devam edilmiş olur. Karşılaştırma alt paletindeki sanal enstrümanın açılması için. bu kez karşılaştırma alt paletin açılması istenmektedir. Bu işaretlemeden sonra bir alt palet daha açılmaktadır.

69 .5. Kullanıcının deney veya işlemleri bilgisayar karşısında seyretmesi sağlanır. her zaman en çok kabul edilen öğrenme yöntemidir. Hedef Obje İşaretleme Etkileşimi IV. Şekil 4. Bir çizgi filmde birbirini takip eden resimler. yapılması gereken deney veya işlemlerin e-öğrenme uygulamalarında canlandırılmasını gerektirmektedir. bir nesnenin hareketini görüntülemektedir.Şekil 4. Ancak bu fiziki eğitim ortamlarının yeterli kapasitede olmaması.6’da ekranda dalga şekillerinin aynen bir osiloskop ekranında veya bir sanal enstrümanın ön panelinde grafik şeklinde görüntülenmesi sağlanmıştır. e-öğrenme uygulamalarının vazgeçilmez nesnelerindendir. Bir uygulamanın gerçek laboratuvarlarda veya atölyelerde uygulanması. Animasyon hazırlama işlemi de çizgi filmlerde olduğu gibi bir nesnenin belli bir zamanda bir noktadan başka bir noktaya hareketini sağlar.5.4 Canlandırmalar Animasyon olarak da adlandırılan canlandırmalar. Çalıştırma butonuna basıldığında dalga şekli ekranda canlandırılmış olur. Macromedia Flash MX veya SwishMAX programları ile animasyonlar hazırlanarak internet sitelerinde gösterilmektedir.

metin kutusu kullanılarak etkileşimi sağlamaktadır.5 Metin Girişi Bilgisayar programlarında zaman zaman metin girişi istenmektedir.6. kullanıcının metin yazmasını gerektirir.5. 70 . Akış çizgisine bir etkileşim ikonu yerleştirilerek “text entry” metin girişi seçeneği işaretlenmelidir. Hatta doğru girilen değere göre bir cevap veya yanlış girilen değere göre farklı bir cevap verilmesi sağlanabilir. Bu değerlendirmelerde her soru metin girişi olarak cevaplandırılır. Örnek Bir Canlandırma Uygulaması IV. Bu bazen bir isim değiştirme bazen de elle veri girişi olabilir. Ders içeriklerinde de bazı değiştirilmesi gereken yazılar.Şekil 4. Etkileşim ikonu ayarları ile yazılan yazının her hangi bir metin olması istenebileceği gibi. Oluşturulan sitede her bölümde bir kısa cevap değerlendirme bulunmaktadır. belirli bir metin olması da istenebilir. Aynı zamanda kısa cevap değerlendirme sorularında da sorunun cevabı bir yazı kutusuna.

NI firmasından temin edilerek.7. İlgili kaynaklardan elde edilen bilgiler Authorware programı kullanılarak. 71 . Flash ve LabVIEW programlarının kullanımı öğrenilmiştir. Freehand. E3TAM ve National Instruments firmalarından gerekli bilgiler alınmıştır. Ulusal ve uluslararası literatür taranarak e-öğrenme. Tezin öncelikle uygulama kısmı olan site yapım çalışmaları gerçekleştirilmiştir.Şekil 4. Sitenin Kurslar bölümüne yerleştirilen dersler gerekli bağlantılar sağlanarak. Site içeriği olarak belirlenen kaynaklar. konularla ilgili akademik ve özel çalışmalar incelenmiştir. Daha sonra yardım alınabilecek şirketler ile iletişime geçilerek. LabVIEW ve internet siteleri oluşturma konularında gerekli kaynaklar elde edilmiştir. Metin Girişi Etkileşimi IV.6 YAPILAN ÇALIŞMALAR Yapılan tez çalışmasında öncelikle kaynak araştırılması yapılmıştır. Medyasoft. ders şekline getirilmiştir. Ayrıca site yapımında kullanılacak olan programlar tespit edilerek. bir düzen içinde yerleştirilmiştir. Authorware. Fireworks. Bu esnada ilgili şirketlerin fuarlarda veya tanıtım amaçlı yaptıkları etkinliklere katılarak. Türkçeleştirilmiştir. Dreamweaver. Bu amaçla HTML ve kısmen PHP dilleri öğrenilmiştir.

Dr. Ayrıca ilgili kurum ve kişiler ile iletişime katkı sağlanmıştır. Son olarak “Niçin E-öğrenme” bölümünde uzaktan öğretim hakkında kısa tanıtıcı bilgiler verilerek. IV. tarihi. Ön panel ve blok diyagram iki bölümden oluşan program. özellikleri hakkında bilgiler vermektedir.2004 yılı Kasım ayında Sakarya’da düzenlenen 4. LabVIEW. IV. hangi programlama dilinde yazıldığı. Böylece tezin kısa bir tanıtımı sağlanmıştır. İndirme. “LabVIEW Yapısı” bölümü ise NI firması tarafından oluşturulmuş LabVIEW programının yapısı. • • • • • National Instruments Program Kurulumu LabVIEW Başlangıcı LabVIEW Yapısı Niçin E-öğrenme İlk bağlantı olan “National Instruments”.7 OLUŞTURULAN LABVIEW UZAKTAN ÖĞRENME WEB SİTESİ BÖLÜMLERİ Site yedi ana başlık altında oluşturulmuştur. Üst menü sitenin her sayfasında tarayıcı tarafından görüntülenir. Kurslar. temel ürün portföyü gibi bilgilere de bu sayfadan ulaşmak mümkündür. Ayrıca bu bölümde şablonlara veya önceden oluşturduğunuz sanal enstrümanlarınıza nasıl ulaşabileceğiniz anlatılmaktadır.“Program Kurulumu” LabVIEW programının CD’den bilgisayar üzerine kurulumunu anlatan bilgileri görüntüler. Ayrıca bu sayfada “Niçin LabVIEW Kullanmalıyız?” sorusuna da cevap aranmaktadır.1 LabVIEW Sitenin LabVIEW bölümü üst menüde en solda olan bağlantıdır. Yardım ve İletişim bölümlerinden oluşturulan sitenin genel haritası Şekil 4. LabVIEW sayfasında 5 bağlantı bulunmaktadır. G dili ile yazılmıştır. firma ile ilgili tanıtıcı bilgileri sunmaktadır. Doç.8’de gösterilmiştir. Projeler. Koray TUNÇALP ile birlikte "LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi" adlı bildiri sunulmuştur. “LabVIEW Başlangıcı” bilgisayar üzerine kurulmuş olan LabVIEW programının başlatılması için yapılması gerekenleri anlatmaktadır. Programın 30 günlük gösteri CD’sine NI ve E3TAM firmalarından veya internet üzerinden ulaşabilirsiniz. son yıllarda tercih edilen bu öğrenme 72 . Firmanın kuruluşu. bağlantılar. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu için.7.

Şekil 4.8 LUES Site Haritası 73 .

LUES Eğitim Sitesinde LabVIEW Sayfaları IV. Ders içeriklerinin tamamı burada bulunmaktadır.yönteminin özellikleri anlatılmaktadır. Kurslar bölümü dört ana başlıktan oluşmaktadır. • • • • Veri Toplamanın Temelleri LabVIEW’a Başlıyorum LabVIEW Temel Kursu LabVIEW’da Ölçme 74 . Bu kısma girmeden önce bilgisayar. Bu amaçla Macromedia internet sayfalarından Authorware Oynatıcı Program yüklenmelidir.7.9. İlgili program hem ders bağlantılarından biri işaretlendiğinde otomatik olarak hem de İndirme bölümünden ilgili bağlantı işaretlenerek yüklenebilir. Şekil 4. Ayrıca teknik alanlarda uzaktan eğitimin uygulanabilirliğinden bahsedilmektedir.2 Kurslar Kurslar bölümü sitenin en önemli kısmıdır. Authorware programı tarafından hazırlanmış uygulamaları çalıştırabilir hale getirilmelidir.

10 Kurslar Alt Haritası 75 .Şekil 4.

“LabVIEW’a Başlıyorum 5 kısımdan oluşur. veri işleme. bir sanal enstrümanın açılması. LabVIEW ile Sanal Enstrümanlara Giriş Bir Sinyali Analiz Etmek ve Kaydetmek Bir Sanal Enstrümanın Özelliklerini Genişletmek Veri Elde Etmek ve Enstrümanlar ile İletişim Diğer LabVIEW Özelliklerini Kullanmak “LabVIEW ile Sanal Enstrümanlara Giriş” bölümünde. veri analizi gibi konular hakkında bilgiler öğrenebilir. Modülde gürültü. LabVIEW genellikle ölçme ve enstrümantasyon alanında kullanılan bir bilgisayar programı olmasından dolayı. LUES Eğitim Sitesinde Kurslar Sayfaları Veri Toplamanın Temelleri bölümünde öğrenci veri toplama. Kurslar’ın • • • • • ikinci bölümünü “LabVIEW’a Başlıyorum” oluşturmaktadır. işleme ve analizi hakkında bilgi verilmesinde fayda vardır. “Bir Sinyali Analiz Etmek ve Kaydetmek” bölümü ise veri analizi yapabilmek için bir sanal enstrüman oluşturularak. gerekli 76 . sanal enstrümana kontrol ve göstergeler eklemek. veri toplamada kullanılan donanımlar ve seri veri haberleşme ile ilgili bilgilere ulaşılabilir.11. öncelikle veri toplama.Şekil 4. sanal enstrümanı çalıştırmak gibi konular anlatılmaktadır.

Veri Toplamanın Temelleri bölümünde bir veri toplama sisteminde olması gereken transdüser ve sensörler. kablolama veri toplama kartları. Kullanılacak sanal enstrümanların içerikleri hakkında bilgi aktarmak için kullanılan yardım penceresi tanıtılmaktadır. daha önceden de belirtildiği gibi dört bölüme ayrılmıştır. “Veri Elde Etmek ve Enstrümanlar ile İletişim” National Instruments firması veri elde donanımları ile yeni bir görevin nasıl oluşturulacağı hakkında bilgi vermektedir. “Diğer LabVIEW Özelliklerini Kullanmak” bölümü National Instruments firması internet sitesi yardımı ile LabVIEW programı kullanılarak örnek uygulamalara nasıl ulaşılacağını aktarmaktadır. Bu bölümde ayrıca uygulama hızının ne şekilde ayarlanacağı da öğretilmektedir. Dolayısıyla bu bölümde aktarılan teorik bilgiler programın kullanımını öğrenme yolunda önemli bir adımı teşkil etmektedir. Bu konu ile ilgili örnek uygulamalar da bu bölüm kapsamındadır. Ayrıca bir sinyalin oluşturulması veya istenmeyen sinyallerin filtrelenmesi gibi konular da anlatılmıştır. bu konuda kısa bilgiler verilmektedir.2. “LabVIEW Temel Kursu” program üzerinde bir sanal enstrüman oluşturmak için ön panel ve blok diyagramın nasıl kullanılacağını aktarmaktadır. Programda kullanılan sabitler ve fonksiyon konusuna da bu bölümde değinilmiştir. gösterge. Ayrıca “LabVIEW’a Başlıyorum” adlı ikinci bölüm alt beş bölüme daha sahiptir.kontrol ve göstergelerin eklenmesi. Tüm bölümlerde toplam 83 ders ve yaklaşık 750’yi aşkın sayfa oluşturulmuştur. “LabVIEW’da Ölçme” bölümü bir veri toplama sanal enstrümanının LabVIEW programı kullanılarak nasıl oluşturulacağını öğretmektedir. “ Bir Sanal Enstrümanın Özelliklerini Genişletmek” bölümü. oluşturulacak sanal enstrümanda elde edilen sinyalin veya ön panelin kullanıcının isteğine göre düzenlenmesini öğretmeyi amaçlamaktadır. uyarı seviye limitlerinin belirlenmesi ve elde edilen verinin bir tabloda kaydedilmesi gibi bilgiler aktarılmaktadır. Çeşitli veri tipleri tanıtımı yapılarak. veri toplama yazılımları gibi konulardan bahsedilmektedir. Sinyal verileri yardımıyla oluşturulacak eğrinin düzenlenmesi ve uydurulması konularına da yer verilmiştir.1 Ders İçerikleri Kurslar bölümünde bulunan ders içerikleri genellikle NI firması tarafından hazırlanmış. fonksiyon ve sanal enstrümanlar hakkında bilgi verilmektedir. IV.7. programda kullanılabilen tüm kontrol. Ayrıca. LabVIEW programının kullanıldığı en yaygın alanlardan biri veri toplama noktalarıdır. “LabVIEW’a Başlıyorum” bölümü ön panel ve blok diyagram hakkında tanıtıcı bilgiler 77 . Veri Toplamanın Temelleri bölümü kursların ilk bölümüdür. LabVIEW ders içerileri. LabVIEW programının kullanımını öğretici bilgilerdir.

elde edilen verilerin depolanması.içermektedir.2 Değerlendirmeler Şekil 4. veri tipleri hakkında tanıtım yapmaktadır. IV. “LabVIEW Temel Kursu” programda kullanılan nesnelerin detaylı tanıtımını amaçlamaktadır. Bu kartlar sayesinde gerçek hayattan veriler alınarak. çoktan seçmeli. bilgisayar ortamında işlenebilir ve görüntülenebilir. Değerlendirmede amaçlanan hem anlatılan konuların genel bir tekrarının yapılması hem de kullanıcıların seviyelerini ölçmektir. Değerlendirme uygulamaları geliştirilirken eğitimi alan kişilerin ilgisini çekmek için farklı yöntemler denenmiştir. Bir sanal enstrüman oluşturmak veya bir sinyal elde edip bu sinyali işlemek için gerekli bilgilere de bu bölümden ulaşılabilir. “LabVIEW’da Ölçme” bölümü ise bir sanal laboratuvar gibi bilgisayarın kullanılabilmesi için gerekli işlemleri öğretmektedir. Bu amaçla bilgisayara NI firması tarafından üretilmiş. LabVIEW programının kullanabileceği kartların takılı olması gerekir.12 Çoktan Seçmeli Değerlendirmeye Bir Örnek Her bölüm sonunda üç veya dört dersin konularını kapsayan değerlendirme sorularına yer verilmiştir. blok diyagram enstrümanlarının yanı sıra fonksiyonlar.7. Bu bölümde bir DAQ veri elde etme kartının bilgisayara takılması ve bu sayede yapılabilen işlemler. sabitler. kısa cevap ve doğru – yanlış gibi farklılıklar göstermektedir. Ön panel kontrol ve göstergeleri.2. Cevap isteme şekilleri. 78 . filtrelenmesi ve eğri uydurma fonksiyonları anlatılmaktadır.

Değerlendirme sonunda. Metin kutusuna yazılan cevaptan sonra ya “enter” tuşu ile ya da butona basmak suretiyle doğru cevabı öğrenmek mümkündür. Kısa Cevap Bu değerlendirme yönteminde bu kez sorulan soruya klavye yardımıyla bir metin cevabı istenmektedir. Kullanıcı fare ile “Doğru” veya “Yanlış” seçeneklerinde birisini işaretler. Verilen doğru veya yanlış cevaplar için ayrı ayrı geri bildirimler hazırlanarak kullanıcı aynı zamanda eğitilmeye devam edilmektedir. verilen cevap ve doğru cevap adetleri bir rapor olarak kullanıcıya sunulmaktadır. Çoktan Seçmeli Bu değerlendirme yönteminde sorulan soru için dört cevap seçeneği sunulmaktadır. Değerlendirme sayfalarında 79 . Kısa Cevap Değerlendirmeye Bir Örnek c. her değerlendirme de olduğu gibi sorulan soru adedi. Doğru Yanlış Bu kez değerlendirme amacı ile bir hüküm cümlesi ekrana aktarılarak.a. butona basılarak cevabın doğru veya yanlış olduğu öğrenilebilir. Daha sonra eğer işaretlenen cevap kontrol edilmek istenirse. Kullanıcı soruyu okuduktan sonra fare ile seçimini yaparak bir şıkkı işaretlemektedir. b. kullanıcıya bu hükmün doğru veya yanlış olduğu sorulmaktadır. Şekil 4. Yine verilen cevabın doğru veya yanlış olmasına bağlı olarak kullanıcıya verilen bilgi değişiklik göstermektedir.13.

Örneğin uzayda yapılan bir çalışma ile ilgili geliştirilmiş olan sistem bazı özellikler gerektirmektedir. bir sektörde bulunan bir problem. ısınma ve görüntü elde etme gibi çeşitli sektör ve branşlardan seçilerek. uygulanan çözüm ve çözümün uygulanması esnasında kullanılan NI donanım ve yazılımları belirtilmiştir. LabVIEW programının ne kadar geniş bir alanda kullanıldığı benimsetilmiştir. Şekil 4. Ders içeriklerinde kullanılan sözlük ve yardım menüleri kullanılamamaktadır. aynı zamanda orijinal dillerinde kullanıcılara sunulmaktadır. Doğru Yanlış Değerlendirmeye Bir Örnek IV. otomotiv.7. motor bisiklet fren testi. klima sistemlerinde veri simülasyonu düzenlenmesi.sadece bir sonraki ve bir önceki sayfaya geçiş ve çıkış için kullanılan butonlar bulunmaktadır.14. 80 . DC motor test standı gibi çeşitlilikler göstermektedir. NI Internet sayfalarından elde edilen çözümler ile ilgili yazılar Türkçeleştirilerek. Projeler dünya üzerinde kullanılan veri toplama sistemlerinin nasıl uygulandığı hakkında fikir vermesi açısında yarar sağlamaktadır. Bu uygulamalar uzay. Projeler bir NASA uçağında veri toplama. Projeler sayfalarında.3 Projeler Bu bölümde NI firması tarafından uygulanmış çözümlerden bahsedilmektedir. haberleşme.

Yüksek titreşimde.4 Bağlantılar “Bağlantılar”’da site ile ilgili kullanıcının işine yarayabilecek Internet sitelerine yer verilmiştir.7. çeşitli test sistemlerinde rahatlıkla uygulanmış projelerin ayrıca İngilizce pdf uzantılı dosyalarına da ulaşmak mümkündür. programın Türkiye dağıtımcısı E3tam. LUES’te Bulunan Projeler IV. değişik ısı uygulamalarında.Labview ve IMAQ Vision Kullanarak Düşük Maliyetli Termal Görüntüleme Sistemi Hareket ve Görüş Araçlarını Kullanarak Smart Kart Üretimi Universal DC Motor Kontrol Eden Test Merkezi Motorbisikletin Yol Üstünde Fren Testi Fiber Hizalamak için Otomatik Laser Gerçek Titreşim Analizi X Işınlarının Kırılması Verilerinin Elde Edilip İşlenmesi İçin LabVIEW Temelli Bilgisayar Programının Kullanılması Uzaktan Kumandalar İçin Radyo Frekans Test Standları Fiat Otomotiv Firmasına Klima Similasyon Sistemi Tasarlamak İçin Sanal LabVIEW ve NI DAQ Kullanarak Derin Sulardaki Soğuk Kesimler Şekil 4.15. LabVIEW ile ilgili NI resmi sitesi. e-öğrenme üzerine birkaç site ve arama motorları bu bağlantılardan birkaçıdır.Yer çekimi olmayışı ve bundan oluşan zorluklar bu durumu açıklayabilmektedir. Bu sayfadan ulaşılabilen projeler şunlardır: PROJELER Bir NASA Uçağında LabVIEW Veri Elde Etme Performansı TempVIEW . Teknik Eğitim Fakültesi ve Fen Bilimleri Enstitüsü Web Sitelerine de ulaşmak mümkündür. Firmanın geliştirdiği donanımların ve yazılımların her türlü ortamda neredeyse sorunsuz kullanıldığı söylenebilir. 81 . ANTRAK ve TOJET gibi e-dergiler ve LabVIEW programı hakkında eğitim veren üniversitelere de bu sayfalardan ulaşılabilir. Ayrıca projenin oluşturulduğu Marmara Üniversitesi.

5 İndirme “İndirme” bölümünde siteden eğitim alırken kullanılabilecek yazılımlar sunulmaktadır. 82 . LabVIEW programı ve örnek sanal enstrüman dosyaları bu yazılımlardan bir kaçıdır. Sakarya’da 2004 yılının Kasım ayında düzenlenen 4.7.16 Derslerde Kullanılan Butonlar Şekil 4. Yapılan tez çalışmasının tanıtımı amacıyla.17 Menü Penceresi Sitenin ve derslerin kullanılması sırasında karşılaşılan problemlere yardımcı olmak amacıyla.IV. Tez çalışmasında yararlanılan Kaynaklar da bu bölümde yayınlanmaktadır.6 Yardım Şekil 4. Ayrıca NI resmi sitesinde yayınlanan üç ve altı saatlik MS Power Point sunumlarına da İngilizce olarak buradan ulaşılabilir.7. Ders içeriklerinde kullanılabilecek butonların ne anlama geldiği bu bölümde aktarılmıştır. IV. bu bölüm kullanılabilir. Flash ve Authorware Web oynatıcıları. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu’nda yayınlanmış olan “LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi “ adlı bildiri pdf formatında yayınlanmaktadır. Ayrıca LabVIEW programında ihtiyaç duyulacak yardım seçenekleri ve derslerin alınması için gerekli olan bilgisayar konfigürasyonu aktarılmıştır.

yardım ve çıkış butonları kullanıcıya bazı kolaylıklar sunmak için tasarlanmıştır. İleri. geri. Sözlük Penceresi 83 . “Bul” penceresi. bul. menü. Bul Penceresi Menü penceresinde dersin kaç sayfa olduğu bilgisi ve o dersteki tüm sayfalara geçiş için bağlantı mevcuttur. istenilen sayfa bağlantısı işaretlenerek o sayfaya direk olarak gidilebilir. Her hangi bir anda. her birine ayrı ayrı geçiş sağlanabilir.18. Şekil 4. Eğer aranan kelime birden çok sayfada bulunmuşsa her birini ayrı ayrı sayfa kısmında belirterek.Dersler görüntülenirken sürekli olarak bazı butonlar ekranın sağ alt köşesinde kullanıma sunulmuştur. Bir klasör ve alt klasörlerinde olduğu gibi (+) işareti ile bu derste olan sayfa bağlantıları gizlenip. sözlük.19. sayfanın içeriğinde her hangi bir kelime arayabilir ve o sayfada aranan kelimeye geçiş sağlayabilmektedir. Şekil 4. görüntülenebilir.

20. ders sayfalarını daha rahat kullanabilmek için gerekli tanımlamaları yapmaktadır. geçmiş sayfa. sağ tarafta ise öğrenilmek istenen kelime işaretlendiğinde onunla ilgili bilgiler görüntülenmektedir. Sayfanın sol alt köşesinde sürekli olarak. Şekil 4. Yardım Penceresi Yardım penceresi. E-posta adresleri yardımıyla bildirilecek konular ilgili kişilere aktarılabilir. menü. gelecek sayfa. merak edilen konular. IV. öneri ve şikâyetleri bildirmek amacı ile iletişim bölümünden ulaşılabilir. Bu amaçla çeşitli etkileşimlerden yararlanılmaktadır. derslerin görülmesi esnasında en çok işe yarayan penceredir. Sol tarafta kelime veya kısaltmalar sıralı şekilde bulunurken. Aynı zamanda NI ve Marmara Üniversitesi iletişim bilgilerine bu bölümden ulaşılabilinir.7.Sözlük. yardım. Pencere iki kısımdan oluşmaktadır. başlık bunlardan bir kaçıdır.7 İletişim Tez uygulayıcısı ve danışmanına. Sayfa numarası. Sözlük penceresinin üst kısmında bulunan harflerden her biri aynı harfle başlayan kelime veya kısaltmaları belirtmektedir. Eğer program ile ilgili anlaşılmayan bir terim. dersin toplam kaç sayfa olduğu ve o anda kaçıncı sayfada 84 . kelime veya kısaltma mevcutsa. kullanıcı bu bilinmeyeni sözlük yardımı ile öğrenme şansına sahiptir. Derslerin ilk sayfası konu başlığı ve kısa bir tanıtıcı bilgi görüntülemektedir. IV.8 LABVIEW WEB SİTESİ ÖRNEK SAYFALARI Sitede verilen dersler LabVIEW ile ilgili tanıtıcı bilgileri kullanıcıya aktarmaktadır.

“Generate And Display” yazısı çift tıklanarak da şablon açılabilir. Şekil 4. LabVIEW programı bilgisayara yüklendikten sonra.23’de gösterilen pencere açılmaktadır. Kullanıcıdan fare ile butona basarak yine etkileşime katılması istenmektedir. Artık “Ok” butonuna basılabilir. Ayrıca “Devam etmek için ileri butonuna basınız. “Konu bitti. sayfada LabVIEW’da kullanılan şablonlar hakkında kısa bir bilgi verildikten sonra. Kullanıcının bu etkileşimi gerçekleştirerek. konu bütünlüğü amaçlanarak belli bir bilgiyi kullanıcıya aktarmayı planlamaktadır. “Windows” menüsünden “Show Front Panel” seçeneğinin işaretlenmesi gerektiği belirtilmektedir. ilgili ön panel ve blok diyagramın açılabilmesi için “Ok” butonuna basılmalıdır.28’te gösterilen sayfada ön panel kısaca tanıtılmakta ve eğer ön panel görüntülenemiyorsa. Kullanıcıya fare ile “New” butonuna basarak etkileşimde bulunmaları istenmektedir. Bir sonraki sayfaya ilerlemek için bu kez kullanıcı ilgili yazıya çift tıklamalıdır. masaüstü ikon yardımıyla program başlatılmalıdır. “Open”. 85 . Programın başlatılması ile birlikte ekrana şekil 4. programı nasıl başlatacağı öğretilmiş olur. Pencerede “New”.”. ikinci sayfaya geçmek için ileri butonu kullanılmalıdır.21’de gösterilen. Bu farenin ikon üzerinde çift tıklanmasını gerektirmektedir. Böylece ilgili bağlantı mavi zeminde beyaz yazı ile işaretlenmiş olacaktır. görüntülenmesi için şekil 4. “New” butonuna basılarak açılan şablon penceresinden bir sinyalin üretilip. Bu etkileşim ile otomatik olarak diğer sayfaya geçilmektedir. Şekil 4.” veya “Sanal enstrümanı blok diyagrama yerleştiriniz.bulunulduğu hakkında bilgi verilmektedir. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” dersine ait 1.25’de gösterilen sayfada şablonun açılması ile ekrana açılacak olan sanal enstrümanın ön panel ve blok diyagramı bir ön görünüş ile gösterilmiştir.” gibi kullanıcıyı yönlendiren kısa bilgiler sunulmaktadır. “Configure” ve “Help” butonları mevcuttur. Şekil 4. Bu bölümde anlatılan konulara ait resimlere Ek – B’den ulaşabilirsiniz.26’te gösterilen sayfada işaretlendikten sonra. “Generate And Display” yazısı şekil 4. Ders sayfaları.24’in solunda gösterilen listeden “Generate and Display” seçilmelidir. Bu sanal enstrüman bir sinyal üretmek için kullanılabilir.

Şekil 4. Sanal enstrüman ile dış ortamdan alınacak bir sinyalin blok diyagrama alınarak. üst sınır aşıldığında veya alt sınırın altına inildiğinde kullanıcı ledler yardımıyla uyarılmaktadır. IV. blok diyagramın görüntülenmesi için yine “Windows” menüsünden “Show Block Diagram” seçeneği işaretlenmelidir.9 ÖRNEK UYGULAMA SANAL ENSTRÜMAN Aşağıda ön panel ve blok diyagramı gösterilen örnek bir uygulama sanal enstrümanı gösterilmiştir. Dersin son sayfası ön panelde bulunan iki butondan bahsedilmektedir. gösterilmesi amaçlanmıştır. Oluşturulan sanal enstrümanın çalıştırılması için “Run” butonu.31 Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Blok Diyagramı 86 . durdurmak için ise “Stop” butonu kullanılmalıdır. Bu butonlar “Run” ve “Stop” butonlarıdır. Ayrıca alt ve üst sınırlar belirlenerek. Bu sinyal bir sıcaklık bilgisi olabileceği gibi seviye veya gerilme bilgisi de olabilir.Şekil 4.29’da gösterilen sayfada ise blok diyagram tanıtılarak.

Beyaz çizgi yani ölçüm değeri üst sınırı geçtiğinde üst yeşil ledi yanar.32 Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Ön Paneli Öncelikle bir DAQ karttan alınabilecek sinyal. Ön panelde bulunan bir anahtar ile kayıt yapılabilir. Döner anahtarın alt ve üst sınırları da 0 ile 20 ve 80 ile 100 olarak belirlenmiştir. 0 ile 1 arasında rasgele sayı üreten Random Number aracı kullanılarak temsil edilmiştir. Dosyanın bilgisayarda hangi diske kaydedildiği belirtilmektedir. Random Number’ın 0 ile 1 arasında ürettiği sayı 100 ile çarpılarak 0 ile 100 arasında bir sayı üretmek mümkündür. Kayıt yapılacak dosya ismi belirtilebilir. 87 . Tüm bu değerler istendiğinde değiştirilebilir. Sanal enstrümanda elde edilen veriler Write LabVIEW Measurement enstrümanı ile bir dosyaya kaydedilebilir. Yeşil ile gösterilen alt sınır değeridir. Anlık veri değerleri bir tablo ile saklanabilmektedir. Beyaz çizgi ise dış dünyadan alınan sinyal değeridir.Şekil 4. bu kez alt yeşil ledi yanar. Sanal enstrüman çalıştırıldığında grafik tablosunda üç değer gösterilecektir. Eğer ölçülen değer kırmızı çizginin altına inecek olursa. Ön panelde bulunan iki döner anahtardan alınan ve kullanıcının isteğine göre değiştirilebilen alt ve üst sınır değerleri ile birleştirilerek grafik tablosuna aktarılmaktadır. Kırmızı ile belirtilen üst sınır değeridir.

ülkemizde henüz yeni yeni tanınmaktadır. hedef alan işaretleme. Değerlendirmeler. Derslerde sürükle bırak. metin girişi. Firmalar bu işlemleri en az hata ile ve en kolay şekilde yerine getirmek için çaba harcamaktadırlar. işleme ve görüntüleme işlemleri sık kullanılmaktadır. e-öğrenme uygulamalarında tercih edilen etkileşimler kullanılmıştır. metin girişi ve animasyonlar en çok kullanılan uygulamalardır. Etkileşim olarak. SONUÇLAR Tez çalışmasında birincil amaç. Sitede oluşturulan eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt geliştirilmiştir. Bu amaçla işletmelerde programı kullanacak olan operatörler. Bu aşamada ülkemizde de LabVIEW programını kullanabilen yetişmiş insan gücüne ihtiyaç gün geçtikçe artmaktadır. hedef obje seçme. endüstriye yardımcı olmak için LabVIEW programını sürekli olarak geliştirmektedir. e-öğrenme sitesi oluşturarak LabVIEW programının Türkçe bir kaynaktan öğretilmesidir. Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır. kısa cevap. Site oluşturulurken. canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır.BÖLÜM V. Sadece LabVIEW programı üzerine yazılmış olan Türkçe bir kaynak olarak bu site literatürde önemli bir açığı kapatmaktadır. 88 . LabVIEW programı dünya üzerinde yoğun şekilde kullanılmasına karşı. NI firmasının resmi İnternet sitesindeki İngilizce dokümanlarını kullanabilecekleri gibi ikincil amaca yönelik olarak bu tez çalışması sonucunda. Türkçe olarak tasarlanan ve oluşturulan LabVIEW e-öğrenim sitesinden de yararlanabilirler. Endüstriyel enstrümantasyonda veri elde etme. National Instruments firması bu aşamada. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır.

E-öğrenme son yıllarda akademik düzeyde açılan eğitim kurumları ile iş hayatında firmaların personelini eğitmesi amacı ile en çok tercih edilen öğrenme metodudur. ancak uygulama gerektiren bölümler klasik yöntemle atölye veya laboratuvarlarda gerçekleştirilmelidir. bu aşamaların uygulama olmayan kısımlarında eklenebilir. Ancak işi teknolojiyi uygulamak. Eğitim kurumunda her uygulamayı yapabilmek büyük bir başarıdır. laboratuvar veya staj yerleri gibi fiziki bir öğrenme ortamına gereksinim vardır. Bu durum da teknoloji pazarının kişilerin. hem eğitilecek personelin öğrenme hızını dikkate almaktadır. Teknik alanlarda e-öğrenme teorik bilgilerin aktarımında kullanılması mümkün iken. hem de ilerleyen teknolojiye yetişebilmek için bünyelerinde e-öğrenme siteleri oluşturmaya başlamışlardır. hem zaman kaybını önlemek için. Uygulamalı bir eğitim. iş yerlerinde gerekli ön bilgiyi aldıktan sonra sadece uygulamaları yapmak için eğitim kurumuna kısa süreler için çağrılmalıdır. Eğitim alacak gruplar sürekli eğitim kurumunda bulunacaklarına. bankacılık. Özellikle eğitime önem veren kuruluşlar. uygulamaya dayalı bir eğitim olması şarttır. Çalışmada oluşturulan Türkçe LabVIEW Uzaktan Eğitim Sitesi ile belirtilen nitelikteki kişilere ulaşılması ve sonuç olarak mesleki teknik eğitimle birlikte ülkenin gelişmesi 89 . Böylece aynı süre içinde daha fazla kişi eğitim alacaktır. İşletme. E-öğrenme siteleri. Dolayısıyla eğitilecek kişinin bir ön eğitimden geçmesi şarttır. muhasebe ve bilgisayar işletmeciliği gibi konularda e-öğrenme yoğun şekilde kullanılmakta ve olumlu sonuçlar vermektedir. bu tip yazılımların kullanımını yabancı dil engeli yüzünden öğrenememekte ve dolayısıyla geliştirememektedir. Teknik eğitimin ön hazırlığı uzaktan. Bazı e-öğrenme modellerinde yapılması gereken deneyler benzetilerek sanal ortamda uygulanmaktadır. Teknik alanlarda eğitimin diğer bilimlerdeki eğitime göre farklılıkları bulunmaktadır. teknik eğitim veren kurumların donanıma bağlı olarak. ekonomik zorluklar getirmektedir. geliştirmek olan konuyla ilgili teknik kişiler. Nüfusu yüksek olan ülkemizde. Belli bir alt yapı gerektiren. evlerinde. firmaların ve ülkenin gelişimine önemli ölçüde engel oluşturmaktadır. Ancak teknik eleman olacak bireyin gerçek araçlar ile deneyi yapıp sonucunu görmesi kişinin eğitim kalitesini arttıracaktır. Teknik eğitime uzaktan eğitim. belli sayıda kontenjanının olması e-öğrenmeyi zorunlu kılmaktadır. hem de ekonomik eğitim süreçlerine katkıda bulunmaktadır. Günümüzde teknolojiyi öğretmeyi amaçlayan pek çok bilgisayar yazılımı İngilizce dilinde yazılmaktadır. uygulama gerektiren ileri aşamalarda mutlaka atölye.

bir kitabın yeni baskısının çıkarılmasından daha kolay olacaktır. her biri bir kitap niteliğinde olan bu dersler ile literatür genişletilmiş olacaktır. Benzer yazılımların da uzaktan öğrenim olarak geliştirilmesi gerekmektedir. 90 .amaçlanmıştır. Ayrıca bu ders konularının gelişen teknolojiye göre yenilenmesi. Teknik eğitim bünyesinde bulunan her eğitmen derslerini e-öğrenme uygulamalarına yansıtırsa. bir çok eğitim materyali hazırlanmasının yanı sıra.

Sitenin oluşturulması sırasında ekran çözünürlüğü ve bilgisayar konfigürasyonları düşünülerek tereddütte kalınmıştır. Ekran çözünürlüğünün düşük olması durumunda ise ders içeriklerinin daha dar bir alanda kullanıcıya sunulması gerekecektir. Örneğin sonraki çalışmalarda hareket sistemleri.BÖLÜM VI. Aynı zamanda ders içeriklerinin yüklenmesi için Authorware Web 91 . LabVIEW programı ile ölçme ve ile ilgili dersler hazırlanmıştır. Böyle bir yönetim sistemi hizmeti veren şirketten hizmet alarak. Ancak video görüntüleri ve ses kayıtlarına pek fazla yer verilememiştir. Ancak bir öğrenci yönetim sistemi kullanılmamıştır. internet uygulamaları ve motor kontrol sistemleri gibi daha birçok konudaki çalışmaları yapabilmek için gerekli bilgiler sunulabilir. kullanıcıların hem girişte tanımlanması hem de sonraki bağlantılarında nerede kaldıkları ve hangi bölümden devam edecekleri tespit edilebilir. Ayrıca dinamik bir web sitesi olması amacı ile PHP kodları kullanılarak. görsel tanımlama. ölçme ve enstrümantasyonda en çok kullanılan bilgisayar programlarından olan LabVIEW programı öğretilmeye çalışılmıştır. ön panel ve blok diyagram elemanlarının tanıtımı. Ayrıca oluşturulan sitede LabVIEW programı temel özellikleri. Sonraki yapılacak çalışmalarda en son sürümler ile çalışma yapılması önerilmektedir. Oluşturulan dersler Authorware programı kullanılarak tasarlanmıştır. Ancak LabVIEW programının birçok araç kutusu mevcuttur. TARTIŞMA VE DEĞERLENDİRMELER Yapılan yüksek lisans tez çalışmasında çağımızın yeni öğrenim metodu kullanılarak bir e-öğrenim web sitesi oluşturulmuş. Sitenin oluşturulması süresince kullanılan programlar ve tabii ki LabVIEW program sürümleri değişmiş ve programlar gelişmiştir. Bu program ile daha birçok alanda çalışma yapılabilmektedir. kullanıcıların girişte bir kullanıcı adı ve şifre almaları sağlanmıştır. Çünkü eğitim kurumları olan mesleki okulların bilgisayar konfigürasyonları genelde düşük olduğundan ekran çözünürlüğünün düşük tutulması gerekir. iletişim ve haberleşme.

Böylece bir ekip çalışması oluşturularak. ders içerikleri dar alanda verilmeye çalışılmış ve ayrıca internet bağlantısının düşük olma ihtimaline karşın görsel veriler mümkün olduğu kadar düşük boyutlarda optimize edilmiştir. 800*600 ekran çözünürlüğü kullanılarak. grafik hazırlama ve optimizasyonu gibi alt bölümler oluşturulmuştur. öğrenci yönetim sistemi. 92 . Bir taraftan içerik hazırlama çalışmalarını yürütürken.oynatıcının bilgisayarlarda yüklü olması ve hızlı bir internet bağlantısının olması önerilmektedir. animasyon. Genellikle yurt dışında yapılan web dizayn çalışmalarında ve e-öğrenme üzerine çalışan firmalarda içerik hazırlama. daha iyi uygulamalar oluşturulmaktadır. Bir uzaktan öğrenim web sitesi oluşturmak için birçok alanda çalışma yapmak gereklidir. Tüm bunlar göz önünde bulundurularak. grafik. animasyon ve veriler için kullanılması gereken programlarla çalışılmalıdır. bir taraftan da siteyi oluştururken oluşturulacak kod.

. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi.2005). .. ButterworthHeinemann..bilgisayardershanesi.com (Erişim Tarihi : 09. 1996. Kasım 2004.2003.July.org. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu. 2000 İstanbul.tr (Erişim Tarihi 09.com Computer Engineering TURK Web Sitesi (Erişim Tarihi : 23. . 28. “Workbench Bilgisayar Programı ile Ölçme Deneylerinin Simülasyonu” Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi. [3] KABAKÇI Işıl.04. Ankara.06.macromedia. “www. [2] ABBASOĞLU H. Australia [13] www.ni.tbd. “Quick Field Programının Eğitime Uyarlanması” Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi. Bilişim Dergisi 88... GÜNER Y.com (Erişim Tarihi : 25. [11] National Instruments Corp. Ölçme ve Değerlendirme” .ceturk..com NI Resmi Web Sitesi”.04. ABD.2005). July 2000. DEMİREL H.04.2003). “Dijital Ölçmeler”. Teksas. Mayıs 2003.KAYNAKLAR [1] UYANIK H. [10] www. [7] National Instruments Corp. . “Web’de Öğrenme.. “Practical Data Acquisition for Instrumentation and Control Systems”. [12] PARK John.Y. ABD. PASTACI H. “LabVIEW ile Simülasyon ve Eğitim Amaçlı Kullanılması”. Karakaya Ziya . "Getting Started with LabVIEW".2005) 93 . [9] EYÜPOĞLU Filiz . sayı Aralık 2003 http://merkez. [8] TUNÇALP K. MACKAY Steve. [6] ÖZCAN M.2005). [5] www. TUNÇ E. (Erişim Tarihi : 08. IV. Part Number 321527D-01. “LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi”. .04. [4] ÖZDİN E. Sakarya. 2000 İstanbul. 2003 İstanbul. Teksas. ASLAN Ö. İstanbul. “E-Öğrenme Nedir?” .

(Erişim Tarihi : 08. [17] PATTI SCHULZE . [22] JEFFERY BARDZELL . Haziran 2001 İstanbul. Şubat 2003. . İstanbul. “Macromedia MX eLearning İleri Düzey Kaynağından Eğitim” Mayıs 2003 Macromedia Press. “Macromedia AuthorWare 6 Kaynağından Eğitim” Ocak 2003 Macromedia Press. [27] KASAPBAŞI M. Texas USA. [19] National Instruments Corp. “Measurements Manual”. Nisan 2002.. . Nisan 2001. “Macromedia Flash MX Kaynağından Eğitim” Nisan 2003 Macromedia Press. .E3TAM.. Macromedia Press. DİNÇER G. NI Türkiye Temsilcisi Web Sitesi. May 2000. “LabVIEW Programının Elektrik Teknolojisinde Kullanılması”. İstanbul. [23] National Instruments Corp.[14] Endüstriyel ve Bilimsel Test Teknolojileri Tasarımı A. London. Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik Eğitimi Bölümü Yüksek Lisans Tezi. 2004.. [20] National Instruments Corp. Çeviri: Mehmet Çömlekçi. “Macromedia Dreamweaver MX Kaynağından Eğitim”. 1998 İstanbul. ABD. Part Number 320999E-01. TOKGÖZ H. [16] KELLOGG Orson. BHATNAGAR Veera.. “Otomasyon Sürecinde Her Yönüyle LabVIEW ve Matlab ile Enstrümantasyon ve Ölçme”.2005). Part Number 322661A-01. [24] National Instruments Corp..Ş.. 2003. July 2000. “Macromedia Fireworks MX Kaynağından Eğitim” Ekim 2002 Macromedia Press. Part Number 350778B-01. Texas USA. [18] CHRISSY REY .0 Evaluation Software CD". . “Herkes İçin Macromedia Freehand 10 Çabuk Öğrenim Klavuzu”. “www. [25] SELINGER Michelle. Teksas. "Sound and Vibration Toolset User Manual". “Connected Schools” Premium Publishing. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi. [21] BODUR A. [28] GÜNDÜZ F. "LabVIEW User Manual". April 2003. [26] COHEN Sandee.C. Part Number 322194B-01.04.com”. ABD. Teksas. “Ölçme ve Enstrümantasyon Dersi Laboratuarının LabVIEW Programı Kullanılarak Sanal Ortamda Gerçekleştirilmesi”. 94 .. İstanbul. [15] KHRISTINE ANNWN PAGE. GERÇEK C. "LabVIEW 7.

N.. [32] www.2005) 95 .interbusclub.org FOUNDATION Fieldbus Organizasyon Resmi Sitesi (Erişim Tarihi : 23.com INTERBUS Alan Yolu Organizasyonu Resmi Sitesi (Erişim Tarihi : 22.10. sayı Aralık 2003.pacontrol.2005) [34] www..2005) [33] www.2003).10. BAĞIRSAKÇI B.04.10. [31] www.[29] EYÜPOĞLU Filiz .fieldbus. Bilişim Dergisi 88. ÇAKIR H.. ERDEN O.. “Uzaktan Eğitimin Temelleri Dersindeki Uzaktan Eğitim İhtiyacı Ünitesinin Web Tabanlı Sunumunun Hazırlanması”.com enocta e-öğrenme web sitesi (Erişim Tarihi : 17. The Turkish Online Journal of Educational Technology – TOJET July 2004 ISSN: 1303-6521 volume 3 Issue 3 Article 20.enocta. “E-Öğrenme Nedir?”. [30] KAYA Z.com (Erişim Tarihi : 23.

EKLER 96 .

Örneğin.Bir müşteri için gerekli olan spesifik fonksiyonları dizayn eden ve üreten patentli yarı geçirgen parça. Bu fonksiyonlarla olası kompleks uygulamalar toplama esnasında örnek oranının ani değişimi ve eşdeğer zaman örneklemesi için zamanlamadır. VBX’lerin aksine Active-X Kontrolleri OLE bazlı geliştirme araçları. geliştiricilerin kod yazmadan ya 97 . frekans kaydırma. eş zamanlı olmayan bir iletişim modudur. Otomasyon Nesnesinin özel bir formu. Authorware'in özellikleri arasında.EK – A SÖZLÜK A A/D: Analogdan dijitale Active-X Controller: Active-X Kontrolleri. kare dalga ve darbe üretme. periyot darbe genişliği ölçme. Bu kurum e-öğrenme idare sistemlerinde standartlar geliştiren bir teknoloji tabanlı eğitim profesyonelleri grubudur. ANSI: Amerika Devlet Standartları Enstitüsü API: Uygulama Programlama Ara Yüzü ASIC: Uygulama özellikli entegre devre . Active-X kontrolleri Visual Basic’in kendi kontrollerine (VBX‘ler) benzerdir. Fakat yapısı OLE tabanlıdır. Alias: Düşük örnekleme hızında toplanan veride gözüken yanlış alçak frekans bileşeni. analog voltajı dijital bir değere çeviren devre. ADC: Analogdan Dijitale Çevirici – Elektronik cihaz. uygulamaları veya web tarayıcılarına serbestçe eklenebilir. ASIC Application Specific Integrated Circuit: Sayıcı / Zamanlayıcı I/O fonksiyonlarıyla basit ve arabellekli modların her ikisinde aşağı yukarı sayma. ATCC ayrıca öğrenci puanlarını ve ilerlemesini izlemek için kullanılan standartlardan biridir. Web bülten panosu. Authorware: Macromedia tarafından hazırlanmış olan öğrenme için tasarlanmış bir yazım programı. Asynchronous: (Eş zamanlı olmayan) İki taraf arasındaki etkileşimin aynı zamanda meydana gelmemesi durumu. anahtarlama için kullanılabilir. AICC Aviation Industry Computer-Based Training Comittee: (Havacılık Endüstrisi Bilgisayar Tabanlı Eğitim Komitesi).

geleneksel sınıf tabanlı öğrenimle Web ya da bilgisayar tabanlı öğrenimin bir araya getirilmesi. Code Generator: Sezgisel bir kullanıcı ara yüzü tarafından kontrol edilen. Genellikle Bus üzerine I/O veya diğer araçların bağlandığı genişletilmiş bir araçtır. Ayrıca Authorware. Compiler: Derleyici. makine dilinde bir nesneye ya da derlenmiş bir programa 98 . CAN – Alan Ağı Kontrolörü: Endüstriyel otomasyon için cihaz seviyesinin artan kullanımını arayan seri yol. Buffered Data Acquisition: Ara Bellekli Veri Toplama. daha da karmaşık etkileşimlilik yaratmak isteyen geliştiriciler için kodlama kapasitesiyle birlikte kullanılmaktadır. DAC operasyonu bilgisayarın arka plan görevlerinden biri olan DMA ve kesme kanalları kullanımıyla olur. Blended Learning: Harmanlanmış Öğrenim. ve EISA bus. yarı iletkenlerin veya di-elektrik materyallerin işlevini yitirmesi için yeterli voltaj değeri. Bus: Bireysel devrelerle iletişim kuran bir grup bağlayıcı. Compact PCI: Endüstriyel uygulamalar için PCI veri yolunun bir Eurocard konfigürasyonu. Cold – Junction Compensation: Hava sıcaklığını ölçmek için kullanılan termokupl ölçüm devrelerini kapsayan aletler. Birden fazla kanalı kullanılan DAC kart maksimum örnekleme hızına çıkarılıp örneklenebilir.ISA (AT).da programlama yapmadan karmaşık etkileşimlilik yaratmasını sağlamak da vardır. Breakdown Voltage: Görsel yalıtımın. C. Pascal. B Baud Rate: Seri iletişim veri iletimlerinin oranının bit/saniye gösterimi. yüksek hızlı proses hafızası. Maliyet tasarrufu ve on-line öğrenimin 24 saat ulaşabilen özelliğiyle sınıfa dayalı öğrenimin kişisel etkileşimini birleştirme çabası içinde. C Cache: İşleme verimi artırmak için ortak kullanılan talimatları veya verileri tamponlayan. C veya Basic gibi dillerde yazılımı olarak doğru üst seviye kaynak kodu üreten bir yazılım programı. Basic gibi yüksek seviye programlama diliyle yazılmış kaynak kodu. Bipolar: Pozitif ve negatif tüm değerleri içeren sinyal aralığı (örneğin: +5V ve –5V) Bit: 0 veya 1 değerini alan 2’lik sistemde tek haneli sayı. Mesela PC bus’ları PCI. PC kart (PCMCIA). Byte: 8 haneli 2’lik sistemde sayı.

Fortran ve Basic gibi dillerdeki programlar kontrol akış modelini takip eder. Dışardan gelen darbeleri veya saat darbelerini sayan devre. istenmeyen sinyal. Kullanıcılar bir iletişim ara yüzüne parametreler girer ve Dreamweaver. Bir DAQ kartının dijital ya da analog bir sinyal için akım tüketmesi. CourseBuilder: 40 adet yapılmaya hazır öğrenme etkileşimi içeren. DAC: Dijital Analog Çevirici DAQ (Data Acquisiton): (1) Veri toplama. transdüser ve test problarıdan alınan elektrik sinyalleri toplayan. Coupling: Sinyalin bir yerden diğerine bağlanma şekli. bilginin internet üzerinde yer aldığı Web Tabanlı Eğitim (Web-Based Training) ya da Web Tabanlı Öğrenim (Web-Based Instruction). giderek yaygınlaşan kategorisi. kısa sınav puanlarını izlemek). I/O Sayıcı / Zamanlayıcı I/O fonksiyonları 24 bit. Crosstalk: Bir kanaldaki veriye bağlı olarak diğer kanalda oluşan. Bakınız Interpreter. Derleme programlar çevrilmiş programlardan 10 ila 1000 kat daha hızlı çalışır. Çift ara bellekli dijital giriş çıkışlar ile veri. Sayaç. D D / A: Dijitalden analoga. Çift Ara Bellekli Dijital I/O: Bazı sürücü yazılımları yüksek performanslı DIO ürünleri için çift ara bellekli dijital I/O fonksiyonları içerir. Sensörlerden.dönüştüren bir yazılım aracı. Bir talimat sayacının hafızadaki talimatları çalıştırdığı bir program için modeldir. Bu eklentiyi Macromedia Exchange'de yükleyebilirsiniz. ücretsiz bir Dreamweaver eklentisi. bir hafıza ara belleğinden transfer edilir veya içinden toplanır. DHTML etkileşimlerini yaratmak için gereken JavaScript'i yazar.Bilgisayar Tabanlı Eğitim: Kısaca CBT (BTE) olarak adlandırılan öğrenime ve/veya öğrenimin idaresine yardım için bilgisayarların kullanımı (örneğin. Control Flow: Kontrol Akışı. Counter / Timer: Sayıcı / Zamanlayıcı. İşlemci ayrı bir ara bellekte öncelikli olarak bulunan veriyi eşzamanlı bir şekilde gösterir veya kaydeder. 20 MHz yukarı / aşağı genel amaçlı sayıcıları ve veri toplama uygulamaları için özel olarak dizayn edilmiş bir zamanlama kontrolörü olan ASIC'i kontrol etmekte kullanılır. Current Sinking: Akım boşaltımı. ölçen ve girilen verileri bilgisayar ortamına işlemek için sokmak. Computer-Based Training . (2) Bir PC’ye takılmış A/D veya DIO kartlarla aynı 99 . Bilgisayar tabanlı eğitimin. Bir dairesel tamponlama şeması büyük miktarda veriyi eksiz ve sürekli toplama ve üretmeyi sağlar. Program kontrolü bir talimattan diğerine akar.

Data Flow: Sadece tüm veriler müsait olduğunda çalışan operatör ve talimatların bulunduğu bir programlama çeşidi. Değişken kontrol. DCS . fotoelektrik sensörleri ve motor çalıştırıcıları için idealdir.iki sinyal seviyesinin oranını ölçmek için kullanılan birim.çeşit elektrik sinyalleri toplayıp ölçmek ve muhtemelen aynı PC’de D/A ve/veya DIO kartlarla kontrol sinyalleri üretmek. Örneğin DDE. işlem değişkeni ve set noktası arasındaki farkı önceden tahmin eder. DIO: Dijital giriş / çıkış DLL: Dinamik Bağlantı Kütüphanesi . bir arka plan transferi gibi asenkron olarak ilerler uyumlu dijital I/O sinyallerle veya uygun bir sayıcı/zamanlayıcı ile dıştan kontrol edilebilir.işlemler arası iletişim için Microsoft Windows’taki standart yazılım protokolü.mod dijital I/O fonksiyonları DMA veya kesmeleri kullanarak dijital bağlantılara dijital örnek ara belleklerini okur ve yazar. 100 .Windows uygulamaları veya diğer DLL’ler tarafından kullanılan veya çağrılan veri ve çalıştırılabilir kod içeren Microsoft Windows un içindeki yazılım modülü. aktuatör) yüksek seviye cihazlarına (kontrolör) bağlamaya yarayan düşük seviye network. kullanıcı ara yüzlü.İşlemci bir iş yaparken. Windows uygulamaları ve diğer DLL’ler tarafından referans edildiği zaman yüklenirler ve bağlanırlar. DeviceNet özellikle düşük maliyet üzerine yoğunlaşmıştır.Mod Transferler Uyum yeteneği olan boardlarla kullanılan blok . DCS’ler çok yaygın olarak büyük endüstriyel kuruluşlarda özellikle kağıt fabrikalarında ve petrol rafinerilerinde kullanıldı. Blok . Bilgisayardan hafızaya veri transferindeki en hızlı yöntemdir. DDE: Dinamik veri alışverişi.Dağıtık Kontrol Sistemi: İşlemcilerin dağıtılmış ağı ve I/O alt sistemlerini kontrolü kapsayan. Dijital Kontrol I/O: Bu fonksiyonlarla dijital I/O bağlantıları veya hatları için tek bit örnekleri okunup yazılabilir. Derivative Control: Hata sinyalindeki değişime orana orantılı çıktısı olan kontrol hareketi. Differential Input: Bilgisayar ortamından izole edilmiş iki terminali arasındaki farkın ölçümünü kapsayan analog girdisi. DMA: Direk Hafıza Erişimi. DeviceNet: Endüstriyel cihazlarını (sensör. Db: Desibel. Basit üretim uygulama cihazları. DLL içindeki fonksiyonlar ve veri. örnek olarak: limit anahtarları. veri toplayan ve sistem yönetimiyle karakterize edilebilen büyük ölçekli bir işlem kontrol sistemi. Operasyon. genelde LabVIEW’ın Microsoft Excel’le aynı veriyi paylaşması gerektiğinde kullanılır. herhangi bir verinin bus üzerinden direk olarak hafızaya gönderilmesi veya hafızadan getirilmesi.

1 LSB’deki ideal değerinden maksimum sapmanın LSB'sindeki. E EEPROM: Elektrikli silinebilir programlanabilir sadece okunabilir hafıza. ve diğer I/O cihazları kontrol eden özel bir yazılım. Encoder: Lineer veya dönel sinyalleri dijital veya darbe sinyallere çeviren cihaz. Flash gibi. Double . bununla beraber oynatıcısı daha uzun yükleme süresi gerektirir ve dosyaları Flash dosyalarından daha büyük olabilir. Director'un da Lingo adlı kendi doğal kodlama dili vardır ve bu dil geliştiricilerin karmaşık etkileşimlilik kodlamalarına olanak verir. Director 3D ve akan video isletebilir ve kendi sunucusu da vardır. Sadece elektrik sinyalleri tarafından silinebilir veya programlanabilir ROM. Double .ultraviyole ışık ışımasıyla silinebilen veya programlanabilen ROM. Director'da bu sınırlamalar yoktur. Drivers: DAQ kartları.Buffered Data Acquisition: (Çift Ara Bellekli Veri Toplama) Çift arabellekli veri toplama veri hafıza arabelleğiyle elde edilir. Bir dairesel arabellek verinin eksiksiz toplanması işlenmesi ve sürekli yerine getirilmesini sağlar.Buffered Waveform Generation: (Çift Arabellekli Dalga Şekli Üretimi) Çift ara bellekli dalga şekli kuşağı fonksiyonlarıyla veri ikinci bir ara bellek yeni veriyle eş zamanlı olarak güncelleştirilirken. PCLS’ler. Bu fonksiyon veriyi elde edildiği gibi analiz etmeye ihtiyaç duyduğumuz gerçek zaman uygulamaları için faydalıdır. RTU. External Trigger: A/D dönüştürme tipi olayları tetikleyen dış kaynaktan gelen voltaj darbesi. ışık kaynağı ve foto dedektörlü hareketli disk kullanan optik kodlayıcı en ünlü kodlayıcıdır. 101 . Değişken opak alanları. GPIB ana yüzü boardları. bir ölçüm. DSP: Dijital sinyal işlemesi Dual Access Memory: Birden fazla işlemci veya kontrolör tarafından ulaşılabilinen hafıza tipi Dynamic Range: Bir devrenin kaldırabileceği en büyük sinyal seviyesiyle en küçük sinyal seviyesi oranı. Web dağıtımına yönelikken ve bu nedenle oynatıcısının ve SWF dosyalarının yükleme sürelerini asgariye indirmek amacıyla bazı sınırlamalara sahipken. Director: Macromedia'nın en güçlü yazım çözümü. Flash. EPROM: Silinebilir programlanabilir sadece okunabilir hafıza . Genelde dB olarak ifade edilir. Uygulama programı ayrı bir ara bellekte öncelikli toplanmış veriyi eşzamanlı olarak işleyebilir. analog çıkış kanalına bir veri arabelleğinden transfer edilir. Kod kalınlıklarının.DNL: Türevsel nonlinearity.

bu terim bilgisayar tabanlı eğitim için kullanılır ve bu nedenle CD-ROM tabanlı eğitimi ve bilgisayar veri bankası eğitiminin ağ gerektirmeyen diğer biçimlerini de içine alır. mesela 100 MS/s de 8 bit. geri plandaki diğer aktiviteler devam ederler. JAN ve/veya WAN'ı içeren. bir ağ üzerinde yapılan her türlü öğrenimdir. Memory Buffer (birinci içeri birinci dışarı) ilk gelen erişim hakkına kavuşur. Floating Point: İşlemek ve saklamak için kullanılan bilimsel ve üssel gösterim. açıklamalı terimler tarafından saptanan kurallarla tamamlanır.Erişilebilirlik . Gain: dB cinsinden sinyalin yükselme katsayısı. Flexible Resolution: Çözünürlüğü örnekleme hızıyla değişen analogtan dijitale çevirici teknolojisi. Sonar. Basit linguistik kurallar. 102 . fare kullanamayanlar vb.) Flyby: Kontrolöre uğramadan kaynaktan hedefe. F Fieldbus: İşlem enstrümantasyon ve kontrol sistemlerini bağlanmakta kullanılan tüm-dijital iletişim ağı. Front Panel: Ön panel anlamına gelir Fuzzy logic: Birçok kontrol uygulamalarında PID yer değiştirmede kullanılan bir metot. Kullanılan 4-20 mA analog standardın yerine geçer. akustik ve vibrasyon analizde kullanılır. E-learning: E-öğrenim. G Gabor Spectrogram: Discrete Gabor transformu kullanan eklemli zaman frekans analizi. sitenin ya da multimedya varlığının. Internet. nonlineer ve compleks sistemleri tamamlamak için çok kolay kullanılır. görme ya da işitme engelli insanlar.sinyal gücü ile frekans ve zaman grafiği oluşturur. Tam tanımıyla e-learning. Gain accuracy: Kazancın ideal kazançtan sapma ölçüsünün dB cinsinden değeri. gibi engelli kişiler tarafından kullanılabilmesine işaret eder. Genellikle. Flash ADC: Karşılaştırma ve kodlayıcı mantık banka tarafından tek adımda saptanan çıktısı olan bir ADC. Kontrol. fakat örnekleme hızı 10 kS/s e düşmesiyle beraber 20 Bite çıkar.Accessibility: Bir dokümanın. FIFO: First in first out. (basamaklar 10 un katlarıyla çarpılır. yüksek performanslı veri transfer tipi Foreground: Direk operatör aracılığıyla oluşan aktivite.

Farklı üreticilerin kontrol sitemlerinde haberleşebilmesi için üretici patentli ağların yerini almaktadır. INL : (Integral Nonlinearity) Analog I/O devrelerinin ideal A/D ya da D/A transfer karakteristiklerinden maksimum sapmasının LSB’sindeki. hafıza ve aygıtlara bağlayarak popüler olarak gelişen yüksek hızda seri veri yolunu tanımlayan IEEE 1934-1995 Standartlarının kısaltmaları. VXI. Enstrüman sürücüler bir programlama dilinden çağrılabilen bir fonksiyondan LabVIEW ‘deki sanal enstrümanlara kadar değişen çeşitli formlarda olabilir. kasa. bir ölçüm. belirli Plug-in DAQ kartını veya belirli bilgisayar tabanlı aracı kontrol eden yüksek seviye yazılım fonksiyonlar grubu. 488. veri toplama ve kontrol ara yüzlerini ilgilendiren bilgisayar sistemlerine/sistemlerinden veri transferi.1 –1987 Standartlarının kısaltmaları (Bkz GPIB) Industrial Device Networks: Endüstriyel otomasyon uygulamalarında standartlaşmış dijital haberleşme ağları. IEEE 1394: Bilgisayarları çevresel video.(örneğin devre kartları. Input Impedance: Bir devrenin giriş terminallerinden ölçülen direnci veya sığası. GUI . Şu anki maksimum transfer hızı olan 400 kb/s gelecekte artırılması planlanıyor. IEEE 488: ANSI/IEEE 488 -1978. 488. operatör ara yüz aygıtları. IEEE 488 veri yolu da denir çünkü ANSI/IEEE 488 -1978. plug-in kartları.Graphical User Interface: Grafik tabanlı ekran görünümlerini kullanan bilgisayarda bilgi transferi gerçekleştiren kolay araçlarla iletişim. Handler: Bilgisayarda işletim sisteminin yüklediği bir cihaz Hardware: Bir bilgisayar sisteminin fiziksel bileşenleri. Elektrikli enstrümanlı bir bilgisayarın kontrolde kullanılır. HP-IB ile eşanlamda. 2 -1987 standartları tarafından tanıtılır. PXI ya da RS-232 programlanabilir araçlarını. 1 -1987 ve 488. Instrument Driver: Belirli GPIB.GPIB: Genel amaçlı ara yüzü veri yolu. kablolar …) HMI . H Half-Power Bandwidth: Devrenin karşılayabileceği maksimum seviye ile –3 dB aralığında frekans genişliği. 103 .(Human-Machine-Interface): Bir operatörün bir endüstriyel otomasyon sistemiyle interaksiyonunu sağlayan araç ( genelde bir GUI) I I/O-Input / Output: Haberleşme kanalları.

Etkileşim geleneksel olarak üç kategoriye ayrılır: Öğrencilerin birlikte çalıştıkları ve birbirlerinden öğrendikleri. Isolation Voltage: İzole edilmiş bir devrenin normalde dayanabileceği voltaj. Bilgi yönetimi genellikle. aynı makinedeki diğer işlemlere veya ağda bulunan herhangi bir işleme mesaj yollayabilir. Mesajlar veri blokları ve bilgi paketleri veya işlemlerin aksiyon için talimatları olabilir. Bkz Compiler. Pascal. tablolar vb. Öğrencinin. Bir işlem kendine. öğrenciden-öğrenciye etkileşim. Interrupt: CPU’nun o anki işini. IPC (1) Interprocess Communication: İşlemlerin mesajlarını ilettiği protokol. öğrencilerin bir öğretmenden öğrendikleri. IVI: Interchangeable Virtual Instruements Donanımdan bağımsız aygıt sürücüleriyle sonuçlanan. IVI standart programlama ara yüzleri bir endüstri konsorsiyumu olan IVI vakfı tarafından tanımlanmıştır. Bir kurs bu etkileşimlerden birini ya da daha fazlasını içerebilir. bir takımın ya da 104 . öğrenciden-öğretmene etkileşim ve öğrencilerin doğrudan kitap.Interpreter: C. veri ya da bilgisayar hafızası miktarını belirtmek için Byte ile kullanılan 1024 için kısaltma Kbytes/s: Data transferinde 1024 bytes/s anlamına gelen birim. osiloskop. Genellikle girdiden girdiye ve/veya herhangi bir girdiden yükseltici çıktısına veya bilgisayar veri yoluna göre belirlenir. K K: kilo. genel bir terimdir. multimedya. Öğrenme varlıklarının. Interaction: Etkileşim. genellikle esnek kombinasyonlarda. Knowledge Management: Bilgi Yönetimi. birbiriyle koordinasyon halinde kullanılabilmesi. her seferinde bir satır okuyarak ve belirlenen işlemi yaparak çalıştıran bir yazılım aracı. J JTFA-Joint Time Frequency Analysis: Hızlı değişen dalga formlarının spektral analizi için bir teknik. maddelerden Öğrendikleri öğrenciden-içeriğe etkileşim. Profesyonel bilgiyi bireyler yerine takımlarda tutmak amaçlı bir yaklaşım. IPC (2) Industrial PC: Endüstriyel bilgisayar. kursun bir parçasına dâhil olmasını belirten. Basic gibi yüksek seviye programlama diliyle yazılmış kaynak kodu. belirlenen bir aktivite için iptal etmesini gösteren bir bilgisayar sinyali. varlıklar. DMM’ler ve fonksiyon jeneratörleri için standart programlama ara yüzlerini içeren bir teknoloji. Interopembility: Birlikte çalışabilirlik.

volt ya da hertz ile birlikte kullanıldığında 1 milyon için standart metrik kısaltma (2) mega veri ya da bilgisayar hafızası miktarını belirtmek için Byte ile kullanılan 1.Million Floating-Point Operations Per Second: (Saniyede 1 milyon ondalıklı işlem) Bir işlemcinin hesaplama gücünü gösteren birim. MIPS . CourseBuilder.Million Instructions Per Second: (saniyede 1 milyon talimat) Bir işlemci makine kodu talimatlarının hızını gösteren birim. vb. Learning Site: Öğrenme Sitesi. izleyerek) hem de (kurs yazarlarının.teşkilatın bütün üyelerinin bilgilerini kattığı ve diğerlerinin öğrenimine eriştiği merkezi bilgi temellerini kapsar. Hem öğrenmeyi (İlerlemeyi. Microsoft ASP (Acuve Server Pages) teknolojisi kullanarak Microsoft Access veritabanlarına kaydederek. e-Öğrenme için kullanılan ücretsiz bir Macromedia Dreamweaver eklentisi. LSB: En az değerdeki bit. Memory Window: Lokal işlemcide adresleri değiştirerek çabukça ulaşılabilen hafızanın sürekli blokları MFLOPS . L LabVIEW: Laboratuary Virtual Instrumention Engineering Workbench (Laboratuvar Sanal Enstrüman Mühendislik Çalışma Ortamı Linearity: Cihazın verdiği tepkinin R=K*S ( R= tepki S=uyarı K= bir sabit) denklemine uyması. Flash ve gömülü Authonvare etkileşimlerindeki faaliyeti ve puanlan. puanlan. kursa yeni içerik eklemelerini sağlayarak) içeriği idare eden bir bilgisayar sistemi.048. Bu eklenti.576 için kısaltma Mb/s: Data transferinde saniyede 1048576 bit anlamına gelen birim. Multitasking: Çeşitli işlemlerin aynı anda çalıştırabilen işletim sisteminin özelliği 105 . Learning Content Management System (LCMS): Öğrenme İçeriği Yönetim Sistemi. Bazı DAC ürünleriyle farklı hızlarda farklı kanalları örneklemek için çoklu kanal tarama özelliği kullanılabilir. toplayan ve İzleyen öğrenme ortamlarının yaratılmasını kolaylaştıran sunucu davranışlarını içerir.Man Machine Interface: Bakınız HMI. MMI . Multirate Scanning: Çoklu Oran Tarama. M M: (1) mega.

O Object Technology: ”Nesne”lerin analizi modellenmesi veya dizayn edilmesi ve/veya bir bilgisayar sisteminin belli bir yönünü gerçeklemek için kullanılmasına tekabül eden geniş bir terim. her bir girişi sırayla çıkışa bağlayan çok girişli anahtarlama devresi. Macromedia ColdFusion MX. Uygulama gerçeklemeleri açısından (nesne tabanlı analiz veya dizayna karşı olarak) . paralel veri yolu mimarisi. Macromedia bir yapısal site için standartlara uygun bir manifesto doğurmak için bir Dreamveaver Site Definition (Site Tanımlaması) kullanan ücretsiz bir Dreamweaver eklentisi sunar. nesneler hem veri hem de işlem mantığını içeren 106 . trafolar.Multisystem eXtension Interface Bus: Cihazlar arası yüksek hız iletişimi için dizayn edilmiş bir multidrop. Meta-Data (Meta-Veri): Bir dosyanın ya da varlığın içeriğini tanımlayan veri. VXI veri yolunu çoklu ana bölümler üzerinden genişletebilir ve VXI veri yolunu endüstri standardı bilgisayarlara direk olarak bağlayabilir. Tümü Dreamweaver MX içinde bulunan. dirençler ve kondansatörler gibi iç kaynaklardan gelir. Middleware: Bir Web tarayıcısında gösterilen standart Web sayfaları ile veritabanları arasında etkileşimi sağlayan bir uygulama (ya da uygulama ortamı). Metaveri hem arama motorları hem de öğrenme idare sistemleri tarafından. ASP. Nyquist Sampling Theorem: Eğer bant limitli sürekli bir sinyalin örnekleme frekansının yarısından daha yüksek frekanslarda bileşeni yoksa orijinal sinyal aynen geri elde edilebilir.Mux – Multiplexer: Tipik olarak yüksek hızlarda birçok sinyali tek bir analog giriş kanalıyla ölçmek için. Manifest (Manifesto): Kurs içeriklerini öğrenme idare sistemine transfer etmek içîn kullanılan. Bu eklentinin adı Manifest Maker Extension for Dreamweaver'dır ve Macromedia Exchange'den ücretsiz olarak yüklenebilir. lehim. bilgisayarlar. siteleri ve onların varlıklarını anlamak ve tanımlamak için kullandır. Gürültü. motorlar. jeneratörler. radyo vericileri gibi dış kaynaklardan veya yarıiletkenler. N Noise: (Gürültü) İstenmeyen elektrik sinyali. sağanak yağış. bir kurstaki bütün varlıkları tanımlayan bir XML dosyası. AC güç hattı. MXIbus . JSP ve PHP örnekleridir. NTSC – National Television Systems Committee: Kuzey Amerika’da renkli video sinyalleri için kullanılan en yaygın format. CRT ekranlar. flouresant lambalar.

Operating System: (İşletim Sistemi) Bilgisayarı kontrol eden. 107 . Bento dosya sistemi ve Açık Skript Mimarisi) ve IBM (Sistem Nesne Modeli) tarafından sağlanan çeşitli teknolojilerin katılımıyla yaratılmış bir birleşik döküman mimarisi. kullanıcılarla iletişim kuran ve kurulmuş donanım ve cihazlarla haberleşen taban seviyesi yazılımı. istenilen öğrenme hedeflerini ya da sonuçlarını tanımlarlar. ODVA: Open DeviceNet Vendors Association : DeviceNet spesifikasyonlarını ve tüm dünya üzerinde DeviceNet’in desteğini yöneten kar amaçlı olmayan bağımsız firmalar organizasyonu. en az iki olayı adlandırmak ve daha fazla aramayı bilmelidir" cümlesi hedeflenmiş bir öğrenme sonucudur. birleşik yazılımları kullanarak güçlü çözümler üretmek için bir uygulama dinamik olarak diğer uygulamaların servislerini tanıtabilir ve kullanabilir. OLE Controls: Bakınız Active-X Controls. OpenDoc: Apple (OpenDoc Mimarisi tabanı. Component Object Model tabanlı olan OLE nesneye imkân veren sistem yazılımıdır. OLE otomasyonu üzerinden. Output Slew Rate: Analog çıktı voltajının bir seviyeden diğerine değişiminin maksimum hızı. script'leri başlatmak için uygun olaylar seçmeli. Yapısal tasarımcılar dersleri.kendinden içerikli yazılım modlarıdır ve sadece iyi tanımlanmış ara yüzler arasından ulaşılabilir. OLE: Object Linking and Embedding: Uygulamaların birbirleriyle iletişim kurmasını sağlayan bir sistem servisleri topluluğu. kullanıcı olayları script'lerle tanımlayabilmeli. OLE ile farklı uygulamalardan çoklu bilgi kaynakları içeren bileşik dökümanlar yaratmak da mümkündür. programları çalıştıran. Örneğin. OPC-OLE for Process Control: Farklı saha cihazları otomasyon/kontrol sistemleri ve iş sistemleri arasında işlem ortaklığı sağlayan bir açık endüstri standardı cihaz ara yüzü. ölçülebilir öğrenme hedefidir. Overhead: Bir görevi yerine getirmek için gereken bilgisayar işlem kaynağı(zaman ve/veya hafıza) miktarı. Outcome (Sonuç): Öğrenme sonucu olarak da bilinen sonuç. Output Settling Time: Analog çıktının belirlenen limitler içinde son değerine ulaşması için gereken zaman. faaliyetleri ve testleri tasarlamaya başlamadan önce. "bu dersin sonunda. Optical Isolation: Yüksek potansiyel farklılıklarını ve geçişlerini elimine etmek amacıyla elektrik sürekliliği olmadan veri yollamak için optoelectric alıcı ve verici kullanma tekniği.

108 . türevsel ve integral kontrol işlemlerini birleştiren 3 terimli kontrol mekanizması. Photoelectric Sensor: Üzerine düşen ışığın şiddetindeki değişmeye tepki gösteren bir elektrik cihazı PID Control: Oransal. PLC’ler tipik olarak özel programlama ve network protokollerine ve özel amaçlı dijital ve analog I/O portlarına sahiptir. Postriggering: Trigger koşulları sağlandıktan sonra programlanmış sayı kadar örnek toplamak için DAQ kartında kullanılan bir teknik. derivative control. Potentiometer: Elektrik devrelerinin elle ayarlanmasında ve lineer veya dönel pozisyon için transdüser olarak kullanılan direnci elle ayarlanabilen elektrik cihazı. PC Card: Bir kredi kartı büyüklüğünde PCMCIA yuvasına giren genişletme kartı – genellikle bir PCMCIA kartı olarak bilinir. PCMCIA: Notebook büyüklüğündeki bilgisayarlarda de facto standartı olarak geniş bir kabul bulan genişletme veri yolu mimarisi. Port: Bir bilgisayarda veya uzaktan kontrolördeki haberleşme bağlantısı. kartlarda atlama ve anahtarlar olmadan tamamen yazılımla ayarlanabilecek plug-in kartlı PC’lerle sonuçlanan spesifikasyon. PLC – Programmable Logic Controller: Endüstriyel gözlemleme ve kontrol uygulamalarında kullanılan yüksek güvenirlikte özel amaçlı bilgisayar. Pretriggering: Trigger koşulları sağlandığında alınan örneğin trigger koşuluna kadarki veriyi içermesi amacıyla sürekli veri dolu bir ara belleğin tutulması için DAQ kartında kullanılan bir teknik. PC’ler ve iş istasyonlarında bir standart olarak kabul edilmeyi başardı ve teorik olarak 132 Mbytes/s maksimum transfer hızı sunmaktadır. Pipeline: Bir talimatın tamamlanması için elemanlarına. Plug and Play ISA: Microsoft. çeşitli elemanların farklı talimatlardan aynı anda işlenebilmesi için ayrılmasını içeren yüksek performans işlemci yapısı. Ayrıca bakınız proportional control. PCI – Peripheral Component Interconnect: İlk olarak Intel tarafından ISA ve EISA’nın yerine geliştirilen yüksek performans genişletme veri yolu mimarisi.P PAL – Phase Alternate Line: Avrupa ve Japonya’da video sinyalleri için kullanılan en yaygın format. Personal Computer Memory Card International Association tarafından yazılan hafıza kartlarının bir spesifikasyonu olarak ortaya çıkmıştır. Intel ve diğer PC şirketleri tarafından hazırlanan.

sinyal paylaştırma ve bir kaç kart gerektiren operasyonu senkronize etmekte kullanılır. Dünya çapında üretimde. Resolution: (Çözünürlük)Bir ölçme sistemi tarafından algılanabilecek en küçük sinyal artışı. Bazı boardlar özel bir kabloyla bir kaç kartı birbirlerine senkronize etmek için gerekli veri yolu transfer fonksiyonlarına sahiptir. işlemde ve otomasyon oluşturmada kullanılır. karakterler ve kontrol kodları dizisi. Bütün kuantalama hatalarını ve nonlineerlikleri içerir. kartlar arasında saat darbesi (Clock Pulse).PROFIBUS: Avrupa’daki haberleşme sistemlerinin öncüsü olan bir haberleşme protokolleri ailesi. ADC’yi besleyen devrenin offset veya kazanç hatalarını içermez. oran ya da yüzde olarak ifade edilebilir. Örneğin bir 109 . Relative Accuracy: Bir ADC’nin tutarlılığının LSB’sinde bir ölçüm. PWM pulse genişliğini (ON zamanının OFF zamana oranı) değiştirerek DC Motor ve ısıtıcılar gibi ayrık cihazların kontrolünde kullanılır. Real Tıme Senkronization Interface: RTSI Kontrol. R Real Time: Verinin biriktirilip sonra işlenmesi yerine alındıkça işlenmesi özelliğine sahip sistemin veya olayın özelliği. Q Quantization Error: Bir analog sinyali dijitale çevirme işlemindeki sonlu çözünürlük sebebiyle kazanılan belirsizlik. elektriksel ve yazılım özellikleri ile CompactPCI tabanlı modüler enstrümantasyon için açık sistem. RTSI diye adlandırılan bu veri yolu tetikleme hattı bir karttan diğer kartı tetikleme. PWM – Pulse Width Modulation: Sabit frekanslı ve değişken pulse genişliğine (duty cycle) sahip pulse dalga formunun oluşturulması. Her verinin byte’ı CPU tarafından okunur veya yazılır. Çoğu yaklaşım sensörü bir dijital on/off röle veya dijital çıktı sinyali sağlar. Proportional Control: Kontrol edilen değişkenin istenilen set noktasından sapma miktarına orantılı olarak çıktı veren bir kontrol işlemi. PXI: (PCI eXtension for Instrumentation) Özel mekanik. Protocol: Bilgisayarlar ve peripherallar arasında bir haberleşme kanalı üzerinden (örneğin GPIB) veri transferi için kullanılan bitler. Progremmed I/O: Bir CPU’nun bir I/O aygıtına ulaşması için standart metod. Propagation Delay: Bir sinyalin bir devre üzerinden geçmesi için gereken zaman. Proximity Sensor: (Yaklaşım Sensörü) Bir nesnenin varlığını fiziksel temas olmadan algılayabilen cihaz. Çözünürlük bits.

0244 çözünürlüğe sahiptir. eöğrenmeye modüler yaklaşımın ana unsurudur. Bir DAQ kartının bir analog sinyali örnekleme hızını göstermek için kullanılır. S/s: Saniye başına örnek sayısı. Reusable Learning Object (RLO): Yeniden Kullanılabilir Öğrenme Nesnesi. RTU – Remote Terminal Unit: Telemetri (radyo. Öğretim. Resource Locking: Hafıza veri yolu tarafından kullanılırken bir aygıtın yerel hafızayı kullanmaması için sinyallenmesinde kullanılan bir teknik. Return On Investment (ROT): Bir e-öğrenme projesi gibi bir girişimin maliyet-kâr oranını belirlemek amaçlı bir analiz. gelişimlerin kurslarda esnek bir biçimde bir araya getirilen. Run: Oluşturulan sanal enstrümanı çalıştırmaya yarayan butondur. Ribbon Cable: İletkenlerin yan yana olduğu düz kablo. RTD – Resistance Temperature Detector: Direnç katsayısına bağlı olarak sıcaklığı ölçen metalik prob. RTSI Bus – Real Time System Integration Bus: DAQ ve IMAQ kartlarını kartların üstündeki bağlantılar aracılığıyla fonksiyonların senkronizasyonu için direk olarak birbirine bağlayan National Instruments zamanlama veri yolu.sistem 12-bit çözünürlüğe veya 4096 da bir çözünürlüğe veya yüzde 0. 110 . genellikle tek bir öğrenme hedefi destekli. S S/H – Sample and Hold: Bir analog sinyali alan ve bir kondansatör üzerinde kısa bir süre için saklayan bir devre. leased line) kullanarak ana sistemle haberleşen uzaktaki bir site için dizayn edilmiş PLC’ye benzeyen endüstriyel veri toplama cihazı. dial-up telefon. değerlendirme ve başka uygulamalarda kullanılmak için çok sayıda dosya ve varlık içeren. RLO'la. bir grup e-öğrenme varlığı. birleştirilebilir içerik parçaları yarattıkları. baştan sona bütüncül kurslar yaratmak yerine. SCADA – Supervisory Control and Data Acquisition: PLC’lerin kontrol fonksiyonları gerçekleştirildiği fakat bir PC tarafından görüntülendiği ve yönetildiği işlem kontrol uygulamalarında sıkça kullanılan PC fonksiyonu. Sinyaller ya lokal olarak dijitale çevrilir ya da koşullanan sinyaller dijitale çevirmek için DAQ kartına gönderilir. SCXI – Signal Conditioning eXtensions for Instrumentation: Sensörlerin yakınındaki bir external kasadaki düşük seviye sinyalleri koşullamak için National Instruments ürün hattı. Böylesi analizler genellikle kaynaklarını bir eöğrenme çözümüne yatıran şirketler ve kurumlar için zorunludur.

Gergi ölçer: Direnci üzerindeki kuvvete bağlı bir fonksiyon olan sensör.SE-Single Ended: Ortak bir toprağa göre ölçülen bir analog girdi için kullanılan terim. SPC – Statistical Process Control: Bir işlemin karakteristiklerinin ölçüldüğü veya sayıldığı ve sonrasında izlendiği istatistiksel analiz metodu. SS – Simultaneous Sampling: Her bir girdi veya çıktının aynı anda dijitale çevrildiği ya da güncellendiği sistemin özelliği. ses. SQL – Structured Query Language: Veritabanları ile iletişim kurabilmek için kullanılan prosedürü olmayan bilgisayar dili.From Disk: Diskten Akış Bazı sürücü yazılımları analog çıkış kanallarına hard diskten yüksek oranlarda direkt olarak büyük miktarda verinin akabildiği yüksek seviye fonksiyonlar içerir.to – Disk: Diske Akış Bazı yazılımlar Windows altındaki çalışmalarında hard diske yüksek oranlarda direkt olarak ve büyük miktarda veri akıtan yüksek seviye fonksiyonlar Subroutine: Girdi ve/veya çıktı parametreleri olan tek satırlık kod tarafından çalıştırılan yazılım talimatları topluluğu. Single . Stop: Çalışan enstrümanı durdurmak için kullanılan butondur. Software Trigger: Veri toplama gibi bir olayı başlatan programlanmış bir olay. Sensor: Fiziksel uyarıya (ısı.Point Analog Output: Tek Nokta Analog Çıkış Bu fonksiyonlarla bir analog çıkış kanalında üretilen gerilim güncellenebilir. Stream . Stream . basınç. 111 . Stand-Alone Program: İşletim sistemiyle çalışan fakat diğer yazılım programları ve ortamı olmadan çalışan derlenmiş program. Öz kalibrasyon fonksiyonları kazanç ve değer kaymasını belirli doğrulukta düzeltir. SPC genellikle üreten işlemlerin performanslarını değerlendirmek. izlemek ve geliştirmek için kullanılır. Self – Calibration: Öz kalibrasyon Bazı kaliteli DAC kartları öz kalibrasyon donanımlı devreye sahiptir. SPDT – Single-Pole Double Throw: Bir terminalin bir ya da iki başka terminale bağlanabildiği anahtar özelliği. hareket.point Analog Input: Tek Nokta Analog Giriş Bu fonksiyonlarda bir tek gerilim okuma tek bir analog giriş kanalından alınır. Single . Self – Calibrating: Oldukça kararlı bir referansa sahip ve kendi A/D ve D/A devrelerini kullanıcının elle ayarları olmadan kalibre eden bir DAQ kartının özelliği. akış vb…)tepki veren ve ona karşılık elektrik sinyali üreten aygıt. ışık.

Bir test executive test işlemi için bir operatör ara yüzü sunar. Simulation: (Simülasyon. Protokollerin 3 temel maiyeti vardır. (2) Yazılım – Bir işleme başlayan ve sadece işlem bittiği geri dönen fonksiyonun özelliği. System Noise: Analog girdiler topraklandığında analog devreden veya ADC den görülen gürültü miktarının ölçütü. T T/H – Track and Hold: Bir analog voltajı izleyen ve değerini tutan devre.Synchronous: (1) Donanım – Bir referans saate göre senkronize edilmiş olayın özelliği. SCORM – Sharable Content Object Reference Model (Paylaşılabilir İçerik Nesnesi Referans Modeli) : SCORM. Authonvare ve Director simülasyonlar üretmeye muktedirdir. yüksek güvenilirli veri iletimi için İletim Kontrol Protokolü (Transmission Control Programme-TCP) . senkronize): Bütün tarafların. Macromedia CourseBuilder. Synchronous: (Eş zamanlı. bir gerçek dünya teknolojisiyle olduğu gibi. Macromedia Flash. TCP/IP: Tek network veya bir birine bağlanmış ağlar üzerinden haberleşmek için standart protokoller. geleneksel sınıf öğreniminde olduğu gibi. veri alma ve bileşenleri paketleme düşük seviye servisi Internet Protokolü(IP) . ve düşük kaynak gerektiren iletimler için Kullanıcı Datagram Protokolü (User Datagram Protocol-UDP). Syntax: Özel bir programlama dilinde ifadelerin uymak zorunda olduğu kurallar. birbirleriyle aynı zamanda etkileşim kurdukları bir etkileşim modeli. THD – Total Harmonic Distortion: Harmonik bozulmayla oluşan toplam rms sinyalin tüm rms sinyaline dB ya da yüzde olarak oranı. Flash ve Authorware içeriğinin tümü SCORM uyumlu e-öğrenme yönetim sistemlerine dâhil edilebilir. etkileşim kurmasını sağlayan bir öğrenme varlığı. benzeşim): Kullanıcının ekran üzerinde. THD+N – Signal-to-THD Plus Noise: Toplam rms sinyalinin harmonik bozulmanın rms sinyali artı gürültüye dB cinsinden oranı 112 . Test Executive: Test programlarını otomatik sıralanması için bir uygulama. pass/fail durumuna karar verir ve test verisini logunu tutar. Simülasyonlar genellikle bilgisayar programlarını ve karmaşık ara yüzleri güvenli ve açıklayıcı bir ortamda öğretmek İçin kullanılır. RLO'lan kurslarla bütünleştirmeyi kolaylaştırmak amaçlı bir standarttır. Talker: Veri yolunda dinleyiciye bilgi yollayan GPIB üzerinde bulunan aygıt.

Genellikle bilgisayar veri yolundan seri cihaz ara yüzlerine ser iletişimde kullanılır. V VI: Sanal Enstrüman (Virtual Instruments) Virtual Instrument: (1) klasik stand-alone enstrüman işlevliğinde. U UART – Universal Asynchronous Receiver / Transmitter: paralel datayı seri dataya çeviren entegre devre. Thermocouple: İki birbirinden ayrı metal kullanarak üretilmiş sıcaklık sensörü. Bir güncelleştirme oranı seçer ve 113 . Unipolar: Sürekli pozitif sinyal değeri. Birleşme sıcaklık fonksiyonu cinsinden küçük bir voltaj farkı oluşturur.The Simulate Sİgnal Express VI: Sinüs formunda sinyal üreten ve onu farklı dalga formlarına çevirebilen bir sanal enstrüman Thermistor: Sıcaklık fonksiyonlu elektrik resistans değişmesini gösteren yarıiletken sensör. Throughput Rate: Transfer oranı-yazılım overhead oranı. etkileşimli öğeleri tanınabilir yapmak vardır. insan-bilgisayar etkileşiminin sosyal disiplinine bağlıdır ve ana amaçları arasında.RS-232 yerine pc’lere konan seri veri yolu. Usability: (Kullanılabilirlik): Bilgisayar ara yüzleri ile onları kullanan insanlar arasındaki uygunluğu sağlama amaçlı bir uygulama. genellikle PC ile birlikte kullanılan hardware ve software kombinasyonu. W Waveform Generation: Dalga Şekli Üretimi Dalga şekli üretime fonksiyonu belli oranlarda keyfi dalga şekli üretimi için kullanılır. metni okunabilir.(0 to +10m v ) UPS: Uninterruptable Power supply. Visual Basic Custom Control (VBX): Visual basic kullanarak yazılan uygulamalara entegre edilen ve farklı firmalar tarafından yaratılan özel bir ikili paket objesi. Transducer: sensör. Çoğu termistor negatif katsayı gösterirler. VISA: Enstrümental yazılımları birleştirmek için National Instrument tarafından geliştirilen sürücü yazılım mimarisi. USB: Yüksek hızı sayesinde Universal Serial Bus. siteleri gezinilebilir. Kullanılabilirlik. Transfer Rate: Yazılımın kurulumundan ve başlamasından sonraki byte/s cinsinden veri transfer oranı. (2) Ön paneli ve diyagramı olan bir VI modülü.

XML. Böylelikle. Zero-Wait-State Memory: Hafızanın yeteri kadar hızlı olduğu durumlarda işlemcinin yazmak ya da okumak için beklememe hali 114 . While Loop: İken döngüsü Word: Bir zaman biriminde işlemci ve hafızanın ürettiği standart bit sayısı. Kaliteli birçok kart. break down voltajdan aşağıdaki güvenlikli aralıkta en yüksek uygulanabilir voltaj değeri. Working Voltage: Ürüne. doğal yapısının hem İnsanların hem de makinelerin okuyabildikleri meta-veri de sağladığı etiket veri bankası bir sistemi de içerir. KLO'ların birlikte işletilebilmesini son derece kolaylaştırır. başlangıçtaki talimatları kullanmadan talimatları tekrar etme yeteneği. dalga şekli verisiyle yüklenebilen analog çıkış FIFO' larına sahiptir. DMA veya kesme (interrupt) kullanımı FIFO'dan bir dalga şekli üretimi çıkarıp çıkış dalga şeklinin kontrolü yönünden işlemciye yardım eder.dalga şekli üretimi için veri kaynağı gibi kullanılan bir ara bellek tanımlanır. X XML: Bir Web standardı olan extensible Markup Language'in kısaltması. Z Zero-Overhead Looping: Yüksek performanslı işlemciyle gerçekleşen. XML içeriği sunumdan ayırmak için kullanılan güçlü bir teknolojidir.

Sayfası 115 . Sayfası Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 2.22.EK – B SİTEDEN ÖRNEK SAYFALAR Şekil 4.21 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 1.

Şekil 4. Sayfası Şekil 4.23.24 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 4. Sayfası 116 . “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 3.

25 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 5. Sayfası 117 .Şekil 4. Sayfası Şekil 4.26 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 6.

Şekil 4. Sayfası Şekil 4. Sayfası 118 . “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 8.27 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 7.28.

29 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 9. Sayfası 119 .30 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 10.Şekil 4. Sayfası Şekil 4.

EK – C UZAKTAN EĞİTİM CD’Sİ 120 .

2005 yılı Haziran ayından itibaren İstanbul Dr. Nureddin Erk – Perihan Erk Endüstri Meslek Lisesi’nde teknik öğretmenlik görevine devam etmektedir. 29 Eylül 2000 tarihinde öğretmenlik görevine İstanbul Küçükçekmece'de Nahit Menteşe Endüstri Meslek Lisesi Elektrik Bölümü'nde başlamıştır. İrfan GÜNEY danışmanlığında lisans tezini Türker Yılmaz ile birlikte "Elektrik Tesislerinde İzolasyon Koordinasyonu" konusunda tamamlamıştır. 2002 yılında Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü'nde Elektrik Eğitimi Programı’nda yüksek lisansa başlamıştır.Dr. 1977 yılında İstanbul'da doğmuştur. Aynı yıl Prof. evli olup İngilizce bilmektedir. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi (MÜTEF) Elektrik Eğitimi Bölümünü 1998 yılında bitirmiştir. 2000 yılında vatani görevini İzmir'de tamamlamıştır. 121 . Lise öğrenimini 1994 yılında Edirne Teknik Lisesi Elektrik Bölümünde tamamlamıştır. 2 uluslararası bildirisi bulunan GÜNER. 2 yıl özel sektörde çeşitli firmalarda çalışmıştır.ÖZGEÇMİŞ Yüksel GÜNER.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful