T.C.

MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI

Yüksel GÜNER (Teknik Öğretmen)

YÜKSEK LİSANS TEZİ
ELEKTRİK EĞİTİMİ ANABİLİM DALI ELEKTRİK EĞİTİMİ PROGRAMI

DANIŞMAN Doç. Dr. Koray TUNÇALP
İstanbul, 2005

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI

Yüksel GÜNER (Teknik Öğretmen) (Enstitü No: 141101220020085)

YÜKSEK LİSANS TEZİ
ELEKTRİK EĞİTİMİ ANABİLİM DALI ELEKTRİK EĞİTİMİ PROGRAMI

DANIŞMAN Doç.Dr. Koray TUNÇALP
İstanbul, 2005

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

KABUL VE ONAY BELGESİ
LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI
Yüksel GÜNER’in LabVIEW Programı ile Veri Toplama, Veri İşleme ve Veri İzlemenin E-Öğrenme Olarak Hazırlanması isimli Lisansüstü tez çalışması, M.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu’nun ...................... tarih ve ........................ sayılı kararı ile oluşturulan jüri tarafından Elektrik Eğitimi Anabilim Dalı Elektrik Eğitimi Programında YÜKSEK LİSANS Tezi olarak Kabul edilmiştir.

Danışman Üye Üye Üye Üye

: Doç. Dr. Koray TUNÇALP Marmara Üniversitesi : Prof. Dr. İrfan GÜNEY : Doç. Dr. Fevzi BABA : :

Tezin Savunulduğu Tarih : 14.12.2005

ONAY
M.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu’nun .................. tarih ve ...................... sayılı kararı ile Yüksel GÜNER’in Elektrik Eğitimi Anabilim Dalı Elektrik Eğitimi Programında Y.Lisans (MSc.) derecesi alması onanmıştır. Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürü

Tezimin ilk gününden. LabVIEW programı demo CD’leri. 2005 Yüksel GÜNER i . Gör. Danışmanım Doç. usanmadan yardımlarını esirgemeyen. Dr. gün geçtikçe artmaktadır. teşvik eden. fikirler veren. Böylece klasik öğrenme yöntemlerinin yanında E-Öğrenme de ilgi çekici bir alternatif öğretim yöntemi olmaya başlamıştır. İnternetin insan yaşamındaki payı. son gününe kadar bana yol gösteren. Öncelikle bu çalışmada emeği geçen. LabVIEW programının Türkçe olarak Uzaktan-Öğrenme yolu kullanılarak insanlara öğretilmesiyle. İnternetin yaygınlaşması ile Uzaktan-Öğrenme (E-Öğrenme) yöntemlerini çeşitlendirmekte ve geliştirmektedir. Aralık. kaynak kitapları ve kataloglarını temin ettiğim National Instruments firması Türkiye Dağıtıcısı olan E3TAM şirketi çalışanlarından Murat AKINCI’ya ayrıca teşekkür ederim. Mehmet SUCU’ya çok teşekkür ederim. Koray TUNÇALP’e en derin saygı ve sevgilerimi sunarım. bıkmadan. ülkemizde önemli bir eksiklik giderilmiş olacaktır. Gör. Arş.ÖNSÖZ Gelişen teknoloji ile bilgi okyanusu inanılmaz bir hızla büyümekte ve bilgiye ulaşmak da bir o kadar kolaylaşmaktadır. Sezai TAŞKIN ve Arş. Deneyimleri ile oldukça faydalı oldular. Macromedia ürünlerinin Türkiye Temsilcisi olan Medyasoft Bilgi Sistemleri’nden Pazarlama Yöneticisi Erhan ÖZDEN’e yardımlarından dolayı teşekkür ederim Çalışmalarım süresince evde bana desteğini hiç esirgemeyen sevgili eşime minnettarım. Bu çalışma ile önemli bir açığın kapanacağına inanıyorum.

.1..........3..1 Mesleki Teknik Eğitimin Amacı ………………………………………......5 LabVIEW ……………………………………………………………....1......3 Teknik Alanlarda Uzaktan Eğitimin Klasik Eğitime Göre Avantajları ve Dezavantajları……………………………………… 6 II.1.....2.. 4 II. II......................2...... XII BÖLÜM I........................ II......2. 2 BÖLÜM II...........1 Klasik Mesleki Teknik Eğitim ……………………………………............ V ABSTRACT .1 Tanımlar …………………………………………………………………….. 1 I............ IX KISALTMALAR ..............3............................ GİRİŞ ……………………………………………………………………………….................. II... AMAÇ ………………………………………………………………………………..1........2 Cadence PSPICE …………………………………………………...........................1........1...........................1...1..............2...3..2 Mesleki Teknik Eğitim Modelleri ……………………………………… II................... 1 I................. 7 7 8 4 5 5 5 II......2 Mesleki Teknik Eğitimde Uzaktan Eğitim………………………… 6 II............................ GİRİŞ VE AMAÇ…………………………………………………........... MESLEKİ TEKNİK EĞİTİMDE E-ÖĞRENME ……………….1..................1....………...1 MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM …………………………………………………….. X ŞEKİL LİSTESİ .........1................. II........2.....3 Elektrik Elektronik Mesleki Teknik Eğitimde Kullanılan Bilgisayar Programları ………………………………………………………........…….......3........................ 11 ii .....2 UZAKTAN ÖĞRENME VE E-ÖĞRENME ……………………………………… 11 II. I ÖZET …………………………………………………………………………………......4 MATLAB ……………………………………………………………… 9 II..... II.... IIX SEMBOL VE BİRİMLER LİSTESİ .. VII YENİLİK BEYANI ..............1...........İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ ..........3....1 Electronic Workbench …………………………………………….........................................................3 Quick Field …………………………………………………………… 9 II.............. 10 II............

....1.6 Uzaktan Öğrenim İle İlgili Uygulama Önerileri ……………………… 15 II.5.......2. 14 II..5... III. 12 II.3 Karma / Harmanlanmış Öğrenim (Blended Learning) ………….5...... 22 II..5 E-öğrenmenin Türleri …………………………………………………….3 E-öğrenmenin Temel Bileşenleri ……………………………………….5 Uyarım ……………………………………………………………… 30 III.4 Kullanıldığı Yerler ……………………………………………………….1.3.. III.. 22 II.3... III..2 D/A Kartları………………………………………………………… 31 32 32 34 iii ..1..7 Dünya’da Uzaktan Öğrenme …………………………………………… 16 II....2 Alan Kablolama…………………………………………………………...1 Filtreleme………………………………………………………….2. VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEME………….1 A/D Kartları………………………………………………………… III.. Dağıtılmış I/O – Sayısal Vericiler …………………………………......3 Gürültünün En Düşük Seviyeye İndirilmesi …………………. 19 II.4 E-öğrenmenin Yararları ………………………………………………….1....1..3..VERİ TOPLAMA.1.2....1.2 Gürültünün Kaynakları ve Tipleri ……………………………….3. 20 II.4..2.1..1... 20 II.1 Eş Zamanlı E-öğrenme (Senkron) ……………………………….3. 22 BÖLÜM III.2 Yapısı ..5 LabVIEW Uygulamaları …………………………………………………..3. 14 II....2 Yükseltme…………………………………………………………. Doğrudan Bağlantı Modüller – İki Telli Vericiler …………………..1 VERİ TOPLAMANIN TEMEL KAVRAMLARI………………………………… 24 III.2.3 LABVIEW PROGRAMININ TANITIMI ………………………………………….3.6 Sinyal Şartlandırma Sınıfları ……………………………………… 30 a.... 13 II.8 Türkiye’de Uzaktan Öğrenme ………………………………………….1 Gürültü ve Girişim ………………………………………………… III..2.2..2 Uzaktan Öğrenmenin Tarihçesi ………………………………………… 12 II..2.2 Farklı Zamanlı E-öğrenme (Asenkron) …………………………. 15 II....3.3..3..1 Transdüser ve Algılayıcılar……………………………………………....1.4 Veri Toplama Donanımı ……………………………………………….1... III..... 25 26 26 26 27 28 28 29 III. 30 b..2.....1 Tanım ………………………………………………………………………..II..3 Sinyal Şartlandırma …………………………………………………… III.1.. 24 III..2.2...3...... Takmalı Kart Sinyal Şartlandırma ………………………………….1. 14 II..2. III. 21 II.. 17 II.....2..1. 31 c. III.3 Özellikleri …………………………………………………………………..... III.3 Doğrusallaştırma…………………………………………………… 29 III..4..4 Ayırma ……………………………………………………………… 30 III....1..2.9 Uzaktan Öğrenmenin Standartları ……………………………………..

ISA Yolu …………………………………………………………….…………………………………………….1.1.1. 34 35 36 36 36 37 39 40 40 40 40 41 42 46 47 47 48 50 51 52 53 53 54 56 56 57 58 58 III. III.1.…………………………………………….1.………………………………………………… III...3.………………………………. Akım Döngüsü ….3.………………… a.2 Bağımsız Çalışma ……………………………………………… III. III.1..1 RS-232-C Ara Yüz Standardı …………………………………………. b.3.5 Seri Ara Yüz Dönüştürücüleri ……. III.3.4.6.6. III.1 ARAŞTIRMA YÖNTEMİ ………………………………………………………… 60 IV.3. d...1.1 Dreamweaver ……………………………………………………………..3.6.2 Ara Yüzün Mekanik Karakteristikleri …………………………… III.3 Doğrudan Hafıza Erişiminin Çalışması (DMA) ………………… III..4 DAĞITILMIŞ VE BAĞIMSIZ GÜNLÜKÇÜLER İLE KONTROLÖRLER … III. III.3 Sayısal I/O Kartları………………………………………………… III.1 Elektrik Sinyal Karakteristikleri …………………………………. III.4.3.3 Karşılıklı Değişim Devrelerinin Fonksiyonel Tanımı ………….1.2 RS-485 Ara Yüz Standardı ……………………………………………. c. III.4.3. III.1 PCMCIA Kartları Kullanılarak Verinin Programlanması ve Günlüğün Tutulması …………………………………………………….6 Ana Sistem ……………. Mikrokanal Yolu …………………………………………………….1.4 20 mA.4. 60 IV.3 IEEE 488 Standardı …………………………………………………….1 Çalışma Metotları ……………………………………………………… III. 62 iv .4. compactPCI ve PXI Yolu …………………………………….1. III.2 Kesmelerin Çalışması…………………………………………….3.5 Veri Toplama Yazılımı ………………………………………………….1. III.4.4.4 Büyütme Yolu Standartları…………………….6.1 İşletim Sistemleri ………………………………………………….1.1.3 SERİ VERİ HABERLEŞMESİ …………………………………………………… 45 III.4 EIA-232 Ara Yüzünün Çalışma Dizisi ………………………….III. III.4 Sayaç / Zamanlayıcı I/O Kartları ……………………………….1.4 Ana Sisteme Uzaktan Bağlantı …………………………………… 58 BÖLÜM IV.2 VERİ TOPLAMA VE KONTROL KONFİGÜRASYONU …………………… III.. TEZ ÇALIŞMALARI …………………………………………….3. 61 IV.1.1.6 Protokoller ……………….. III.3 Ana Sisteme Doğrudan Bağlantı ……………………………. III. 60 IV. PCI.3.3 KULLANILAN PROGRAMLARIN ÖZELLİKLERİ …………………………… 61 IV. EISA Yolu ………………………………………………………….2 Authorware ………………………………………………………………. III.3. III.2 KULLANILAN PPROGRAMLARIN SEÇİM KRİTERLERİ ………………….

SONUÇLAR …………………………………………………. 71 IV.4 Freehand …………………………………………………………………. a. 70 IV.7.7.3 Projeler ………………………………………………………………….2 Kurslar …………………………………………………………………..7. KAYNAKLAR ……………………………………………………………….7.5.7 İletişim …………………………………………………………………… IV..7.7. EK C – UZAKTAN EĞİTİM CD’Sİ ………………………………….5 İndirme …………………………………………………………………..6 Swishmax ………………………………………………………………… 64 IV..7.3.1 Ders İçerikleri ……………………………………………………...5.5 Metin Girişi ……………………………………………………………….3 Firework …………………………………………………………………… 63 IV.7.7.2 Hedef Alan Seçimi ………………………………………………………. TARTIŞMA VE DEĞERLENDİRMELER ………………….5..6 YAPILAN ÇALIŞMALAR ………………………………………………………. IV. IV.5 KULLANILAN ETKİLEŞİM ÇEŞİTLERİ VE ÖRNEK UYGULAMALAR …… 65 IV.2. Kısa Cevap ………………………………………………………… c.3. IV.5.3. 64 IV.9 ÖRNEK UYGULAMA SANAL ENSTRÜMAN ……………………………… 72 72 74 77 78 79 79 79 80 81 82 82 84 84 86 BÖLÜM V. EK A – SÖZLÜK ……………………………………………………… EK B – SİTEDEN ÖRNEK SAYFALAR …………………………….3 Hedef Obje İşaretleme …………………………………………………… 68 IV.8 LABVIEW WEB SİTESİ ÖRNEK SAYFALARI ……………………………...3.7 OLUŞTURULAN LABVIEW UZAKTAN ÖĞRENME WEB SİTESİ BÖLÜMLERİ …………………………………………………………………………..1 Sürükle Bırak ……………………………………………………………… 65 IV. IV.6 Yardım …………………………………………………………………… IV. 67 IV.4 ARAŞTIRMA ARAÇLARI ……………………………………………………… 65 IV.1 LabVIEW ………………………………………………………………… IV. IV.4 Canlandırmalar …………………………………………………………… 69 IV.5 Flash ……………………………………………………………………….5.IV. ÖZGEÇMİŞ …………………………………………………………………. EKLER ………………………………………………………………………. v 88 91 93 96 97 115 120 121 . Doğru Yanlış ………………………………………………………. Çoktan Seçmeli …………………………………………………… b. 63 IV. IV.. IV.. BÖLÜM VI.2.4 Bağlantılar ……………………………………………………………… IV.2 Değerlendirmeler ……………………………………………….

toplumda eğitim kurumuna devam etmeden eğitim alma gereksinimindeki artış. Eğitim kurumlarındaki yer sıkıntısı. proseslerin izlenmesi ve kontrolü açısından her geçen gün artmaktadır. aşırı nüfus artışı. işlenmesi ve kontrolünü kolaylaştırmaktadır. LabVIEW programı üzerinde oluşturulan Sanal Enstrümanlar (VIs). LabVIEW. Bunun sonucunda LabVIEW programını kullanan kişi sayısına olan talep artmaya başlamıştır. kullanım kolaylığı ve esnekliği ile endüstriyel problemlere çözümler üretmek için kullanılan bir yazılımdır. Programın İngilizce vi . Dünyada yaygın olarak kullanılan LabVIEW programı da verilerin toplanması. Birçok ülkede yıllardır bu alanda kullanılan LabVIEW programı. verileri işleyerek istenen çıkışları sağlar. Diğer yandan endüstrideki otomasyon sistemlerinde veri toplama. LabVIEW endüstriyel ölçme sistemlerinde bulunan sensör ve transdüserlerden alınan verileri. işlenmesi ve izlenmesine pratik çözümler sunan bir bilgisayar programlama dilidir. Sadece eğitim kurumları değil. bilgisayara girmek için kullanılan ADC kartları ve programdan elde edilecek çıktıları otomasyon sistemine gönderen DAC kartları ile birlikte kullanılmaktadır. şirketler de personel eğitiminde ekonomiyi ön planda tutarak ve zaman kaybını engellemek için uzaktan öğrenimi tercih etmektedirler. ülkemizde son yıllarda daha fazla kullanılır olmuştur. LabVIEW programı. bilgisayar yardımıyla özellikle verilerin ölçülmesi. Son yıllarda eğitim alanındaki gelişmeler uzaktan öğrenme çevresinde oluşmaktadır.ÖZET Bu çalışma. veri işleme ve veri izleme tekniklerine olan ilgi. LabVIEW bilgisayar programı ile veri toplama konularını İnternet üzerinden e-öğrenim olarak adım adım öğretmeyi amaçlamaktadır. uzaktan öğrenmenin oluşmasındaki sebeplerden bir kaçıdır.

Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır. bu programın öğrenilmesini ve yaygınlaşmasını zorlaştırmaktadır. 2005 Yüksel GÜNER vii . Derslerde sürükle bırak. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır. kısa cevap. hem de LabVIEW’ın yaygın şekilde kullanımı desteklenmektedir.olması. Aralık. Böylece hem e-öğretim alanında bir katkı sağlanmakta. Yapılan bu çalışmada. metin girişi. canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır. hakkında Türkçe kaynağın yok sayılabilecek seviyede olması. programın Türkçe uzaktan eğitimini yapan bir site ile bireylerin eğitimi amaçlanmıştır. Tezde geliştirilen LUES LabVIEW Uzaktan Eğitim Sitesinde eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt oluşturulmuştur. Değerlendirmeler.

Virtual Instruments on LabVIEW program supply designed outputs by processing data. So. The matter of difficulty in the educational places. LabVIEW was made to produced solutions for industrial problems with easy-using flexibility. The interest in the technologies of data acquisition. in society the increase in the need of having an education without joining any education instuition is a few of the reasons of remote education existence.ABSTRACT Preparing of Data Acquisition. data processing and following. Data Processing and Data Monitoring as E-Learning with LabVIEW Program In this study. execessive increase of population. it is a language of scheduling computer which supplies practical solutions in the following. the demand of people who uses LabVIEW program has started to increase. developments in the educational area have been formed in the environment of remote education. data processing and data monitoring in the industrial automation systems has been increasing day by day point of controlling and following processes. LabVIEW is used with DAC cards which sends outputs from program to automation system and ACD cards which used for loading data from sensor and transducers in the industrial measurement systems. Because of being the language of program is viii . the aim is to teach data acquisition subjects with LabVIEW program of computer using internet step by step. Recently. LabVIEW program make measuring. Not only education instutiations but also companies prefer remote education to prevent wasting time and bring economy forward plan in staff education. processing and controlling easier by the help of computer. In the world LabVIEW program is also common. LabVIEW program which has been used in many areas in many countries has been used in our country recently.

19 exam sections were constituted to aim for evaluation and 169 questions were prepared. In lessons. Thus. In this project. Evaluations what is short answer. animation and select of target area was benefited.English and laching of about it. multiple choice. interactions of drag and drop. 2005 Yüksel GÜNER ix . it was aimed to educate the people the help of providing distant education in Turkish. true-false were planed from different form. nearly non existent make this program harder in common and learnable. About 750 presentations in 83 sections were constituted for education models in LUES in thesis. text introduction. December. either it was contributed to e – educational area or supported in using LabVIEW in common.

bu programı iyi şekilde bilen teknik personeli meslektaşlarına göre bilgili kılmaktadır. Bu çalışma ile program için National Instruments firmasının oluşturduğu kaynaklar Türkçeleştirilmiş ve ders notları olarak kullanılmıştır. Derslerde sürükle bırak. Bu çalışma ile ülkemizde ilk defa LabVIEW programının anlaşılır bir şekilde öğretilmesi x . Sadece birkaç kaynakta bir bölüm olarak yer verilmiştir. Sadece LabVIEW programı üzerine yazılmış olan Türkçe bir kaynak olarak bu site literatürde önemli bir açığı kapatmaktadır. Firmanın web sitesinden sunduğu yardım hizmetlerinin tamamına yakını İngilizcedir. Buna bağlı olarak bazı üniversiteler. kısa cevap. LabVIEW programını öğretmeye başlamışlar ve LabVIEW donanımları ile oluşturulmuş laboratuvarlar kurmuşlardır. dilimize çevrilmiş herhangi bir kaynağa ülkemizde rastlanmamıştır. metin girişi. Programı öğrenmek isteyenlerin. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır. Günümüze kadar tamamen LabVIEW programını öğretmeyi amaçlayan. Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır. Oluşturulan site Türkçe olup. Değerlendirmeler.YENİLİK BEYANI LabVIEW Programı ile Veri Toplama. Veri İşleme ve Veri İzlemenin E-öğrenme Olarak Hazırlanması Günümüzde LabVIEW programının veri izlemede yaygın şekilde kullanılması. canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır. aynı zamanda İngilizce bilmesi. LabVIEW programı İngilizce yardım desteği vermektedir ve kullanılabilecek tüm komutlar da İngilizce olarak hazırlanmıştır. işlerini kolaylaştıracaktır. Sitede oluşturulan eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt geliştirilmiştir.

2005 Doç. Koray TUNÇALP Danışman Yüksel GÜNER Öğrenci xi . Aralık. Site üzerinden kullanıcı. asenkron olarak kendi istediği zaman ve mekânda dersleri görebilecek ve değerlendirilebilecektir. Dr.amaçlanmıştır.

SEMBOL VE BİRİMLER LİSTESİ A + / b/s * dB # = Hz kHz Km MHz m mA rms s S/s & V % : amper : artı : bölü : byte/saniye : çarpı : desibel : diyez : eksi : eşittir : hertz : Kilohertz : Kilometre : Megahertz : metre : Miliamper : root-mean-square : saniye : samples/saniye : tire : ve : volt : yüzde Mbps : Mega bit per second xii .

KISALTMALAR LİSTESİ

ABD A/D ADC ADL AICC AR-GE ASCII BBC BDÖ BIOS CBT CMI COM CPU CSS D/A DAC DAQ DCE DLL DMA DOS DTE E3TAM EIA EISA FIFO GPIB

Amerika Birleşik Devletleri Analog / Dijital Analog Dijital Konvertör Advanced Disributed Learning Aviation Industry Computer-Based Trainİng Comrnitee Araştırma Geliştirme Karşılıklı Bilgi Değişimi İçin Standart Amerikan Kodu British Broadcasting Corporation Bilgisayar Destekli Öğretim Basic input/output system Computer-Based Training Computer Managed Instructıon Component Object Model Central Processing Unit Cascading Style Sheets Dijital / Analog Dijital Analog Konvertör Data Acquisiton Veri Haberleşme Cihazı Dinamik Bağlantı Kütüphanesi Doğrudan Hafıza Erişimi Disk Operating System Veri Terminal Cihazı Endüstriyel ve Bilimsel Test Teknolojileri Tasarımı Elektronik Endüstrileri Birliği Genişletilmiş Endüstri Standart Mimarisi İlk Giren İlk Çıkar General Purpose Interface Bus

xiii

GUI HTML IBM IC IDE IEEE I/O IRQ ISA LabVIEW LMS LTSC MATLAB MCA MS ODTÜ ÖYS PC PCI PCMCIA PDF PHP PIC PLC PVC PXI RAM RF RTD SCORM SCXI S/H STP TCP/IP TTL TV UTP

Grafiksel Kullanıcı Ara Yüzü HyperText Markup Language International Business Machines Entegre Devre Integrated Drive Electronics Institue for Electrical and Electronic Giriş / Çıkış Interrupt Rrequest Endüstri Standart Mimarisi (Industry Standard Architecture) Laboratuary Virtual Instrumention Engineering Workbench Learning Management Systems Learning Technology Standards Committee MatrixLaboratory Mikrokanal Mimari Yolu Microsoft Ortadoğu Teknik Üniversitesi Öğrenci Yönetim Sistemi Personel Computer Peripheral Component Interconnect Personal Computer Memory Card International Association Portable Document Format Personal Home Page Peripheral Interface Controller Programlanabilir Lojik Kontrolör Polivinilklorid PCI eXtensions for Instrumentation Read Acces Memory Radyo Frekansı Direnç Sıcaklık Dedektörleri Shareable Content Object Reference Model Signal Conditioning eXtensions for Instrumentation Örnekleme ve Tutma Koruyuculu Bükmeli Çift Kablo Transmission Control Programme / Internet Protokol Transistor-Transistor Logic Televizyon Koruyucusuz Bükmeli Çift Kablo

xiv

UZEM VXI XML

Uzaktan Eğitim Merkezi VMEbus eXtensions for Instrumentation eXtensible Markup Language

VI (Virtual Instruments) Sanal Enstrüman

xv

4.5 Çeşitli Sayısal Verici Modüllerin Kull.12 PCI Yapısı Şekil 3.15 Tipik Bir Seri Eş Zamanlı Veri Mesajının Biçimi Şekil 3. MATLAB Programından Bir Görünüş Şekil 2. Eş Zamanlı E-Öğretim Şekil 3.1 PC Tabanlı Veri Toplama Sisteminin Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3. Cadence PSpice Programının Bilgisayarda Görünüşü Şekil 2.21 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Sinyal Akış Diyagramı Şekil 3.7 Bir Dalga Biçimi Üretim D/A Kartının Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3. E-öğrenmede Eğitmen İle Öğrenciler Şekil 2.ŞEKİL LİSTESİ SAYFA NO Şekil 2. Akım Döngüsü Ara Yüzü Şekil 3.14 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi Şekil 3.22 Bağımsız Bir Günlükçü/Kontrolörün Hafıza Kartı İle Programlanması Şekil 3.19 20 mA.3.23 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi 8 9 11 14 25 26 30 31 31 32 34 35 35 38 39 42 43 44 46 47 51 52 53 54 54 57 59 xvi .1.2 Gürültünün Kaynağı ile Alıcı Arasındaki Gürültü Kuplajı Şekil 3.2.9 Bir Sayacın Basitleştirilmiş Modeli Şekil 3.18 RS-485 Çok Düşüşlü Şebekeler Şekil 3.20 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Blok Diyagramı Şekil 3.16 Bir Bilgisayarla (DTE) bağımsız bir kontrolörün (DCE) Şekil 3.6 Tipik Bir A/D Kartının Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3.17 Bir EIA-232 Karşılıklı Veri Değişiminin Örnek Çalışması Şekil 3.8 Tipik Sayısal I/O Kartı Blok Diyagramı Şekil 3.10 IRQ Şekil 3.4 Karta Monte Edilen Modüler Sinyal Şartlandırma Şekil 3.3 Takmalı DAQ Kartı Sinyal Şartlandırma Şekil 3.13 Dağıtılmış I/O – Sinyal Verici Modülleri Şekil 3.11 DMA Şekil 3. Dağıtılmış I/O Sayısal Şartlandırma Şekil 3.

Kısa Cevap Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4.7. Örnek Bir Canlandırma Uygulaması Şekil 4. Sürükle – Bırak Etkileşimine Ait Akış Çizgisi Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 2. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 10. Metin Girişi Etkileşimi Şekil 4.30. Yardım Penceresi Şekil 4.23.4. Sayfası Şekil 4. Menü Penceresi Şekil 4.9. Sayfası Şekil 4.8 LUES Site Haritası Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 5.21. Sayfası Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 4.24. Sayfası Şekil 4. LUES Eğitim Sitesinde Kurslar Sayfaları Şekil 4. Sayfası Şekil 4.22. Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Ön Paneli 66 67 67 68 69 70 71 73 74 75 76 78 79 80 81 82 82 83 83 84 115 115 116 116 117 117 118 118 119 119 86 87 xvii . Sayfası Şekil 4.15 LUES’te Bulunan Projeler Şekil 4.12 Çoktan Seçmeli Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 1.Bırak Etkileşimi Şekil 4.3. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 9.29.20. Authorware Programında Hedef Alan Seçimi Akış Çizgisi Şekil 4.10 Kurslar Alt Haritası Şekil 4.28. Sayfası Şekil 4. Hedef Obje İşaretleme Etkileşimi Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 7. Doğru Yanlış Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4.2. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 8. Derslerde Kullanılan Butonlar Şekil 4.19.6.16.31.5. Sayfası Şekil 4.11. Bul Penceresi Şekil 4. Sözlük Penceresi Şekil 4.25.14. Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Blok Diyagramı Şekil 4.1. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 6.Şekil 4.18. Authorware Programı İle Sürükle .32.27.26. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 3.13. LUES Eğitim Sitesinde LabVIEW Sayfaları Şekil 4. Sayfası Şekil 4. Hedef Alan Seçimi Etkileşimi Şekil 4. Sayfası Şekil 4.17.

3.1.TABLO LİSTESİ SAYFA NO Tablo 3.2. PC Yolu Sisteminin Gelişim Çizelgesi Tablo 3. EIA-232 için yaygın DB-9 ve DB-25 pim tahsisleri Tablo 3. Alan Yolu Karşılaştırma Tablosu 41 48 55 xviii .

GİRİŞ VE AMAÇ I. LabVIEW ile çok daha kısa sürede tamamlanabilmektedir. Bu yeni kavram Sanal Enstrüman (VI Virtual Instrument) olarak tanımlanır. yazılım kullanılarak istenilen test ve ölçüm enstrümanına çevrilebilmektedir. mühendislik ve bilim çevrelerine yönelik veri toplama ve işlemeye yoğunlaşmış uygulamasını. birleştirerek Programcı. üretici firmaya bağlı kalmak ve donanımsal farklılıklar gibi birçok sorunla karşılaşılmaktadır.BÖLÜM I. Bu şekilde bilgisayar. C ve PASCAL gibi dillerle yapılabilecek hemen hemen her türlü bilimsel uygulamaya yatkındır. ölçme alanı ve enstrüman renkleri tamamen kullanıcı tarafından belirlenir. Bu yüzden değişikliklerin yapılması ekonomik olmamaktadır. Bunu yaparken kullanılacak fonksiyonlarını. günümüzde bilgisayar tabanlı ölçme sistemleri ortaya çıkmaktadır.1 GİRİŞ Endüstride test veya ölçümler. sinyal analizörü vb. [1] 1 . LabVIEW. Ancak cihazların herhangi bir ihtiyaca göre değiştirilmesi gerektiğinde. grafik olarak programlanabilen karşılık gelen bir platformdur. C ve PASCAL gibi yazı tabanlı programlama dilleri kullanılarak uzun bir sürede oluşturulabilecek uygulamalar. fonksiyonlara grafikleri LabVIEW’ın kullandığı dil G dili olarak anılmaktadır. bilgisayar tabanlı test ve ölçümde yeni bir kavram ortaya çıkarmıştır. LabVIEW programı. LabVIEW bazı kısıtlamalar dışında. oluşturur. Ortaya çıkarılan enstrüman gerçek bir enstrümanın tüm işlevlerini hatta daha fazlasını yerine getirmektedir. enstrümanları kullanılarak yapılmaktadır. Tüm bu sakıncaları ortadan kaldırmak için. Ürün aynı zamanda bir bilgisayar programı olduğu için ihtiyaca göre değişiklik yapılması çok daha kolay olmaktadır. çoğunlukla osiloskop.

Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi. MatLAB. doğru – yanlış ve kısa cevap gibi değerlendirmeler yapılarak. MathCAD. birey öğrenme hızını da ayarlama şansına sahip olacaktır.Günümüzde birçok teknik mühendislik dersleri (Matematik. çeşitli işaretlerin ölçülmesi. 2 . bilgisayar başında işlenmekte hatta ders içerikleri simülatörler yardımıyla öğrencilere verilmekte ve öğrencinin kendi kendine tecrübe etmesi sağlanmaktadır. Sakarya Üniversitesi gibi farklı üniversitelerde yapılan çalışmalar. iletilmesi ve kaydedilmesi için günümüzde yaygınlaşarak kullanılmaktadır. Bu sitede gerekli etkileşimler kullanılarak. kişi LabVIEW programı hakkında gerekli bilgileri yeterli seviyede öğrenmiş olmalıdır. internet ortamında web tabanlı eğitim sistemleri hızla gelişmeye başlamıştır. bilginin doğru olarak kazanımı için. öğretim sürecini daha çekici bir hale getirmek amaçlanmıştır. gelişen teknolojilere ve yaşam biçimine uyum sağlamaları için yaşam boyunca eğitim almalarını kaçınılmaz kılmaktadır. Bilgi Üniversitesi. Kontrol. internet destekli eğitim için verilecek örneklerden bazılarıdır. eğitimin rolü oldukça artmıştır. Ayrıca bir e-öğrenim uygulaması olacağı için. Sayısal Tasarım. PLC. işleme ve izleme. [3] I. ölçme yaparken uygulanan en önemli adımlardır. olabilecek en ideal eğitim yöntemleri kullanılmıştır.) artık sanal ortamda. yüz-yüze eğitim modelinin yanında. Mathematica. Tüm bu uygulamalar oluşturulurken. Konuların sonlarında çoktan seçmeli. [3] Bilginin katlanarak arttığı ve bilgiye erişimin kolaylaştığı bu yüzyılda. işlenmesi. bireyin öğrenim süreci tamamlanacaktır. Uygulamadaki dersler tamamlandığında. teknolojik gelişmelerden azami ölçüde yararlanarak. ODTÜ Enformatik Enstitüsü. Ülkemizde yapılan çalışmalar da bu süreçte önemli atılımlar şeklinde olmuştur. [2] Günümüzde eğitim yeniden şekillenmektedir. Mikroişlemciler vb. [1] Veri toplama.2 AMAÇ Bu tez çalışmasında LabVIEW programını öğretmek ve LabVIEW ile veri işlemek amacıyla uzaktan öğretim yapan bir internet sitesi oluşturulmuştur. insanların. Bu da doğal olarak. Açık Öğretim Lisesi bilişim teknolojilerini kullanarak programlarını. LabVIEW gibi programlar bu tür sanal ders malzemeleri arasında en çok tercih edilenleridir. internet üzerinden dersler ve programlar sunmaktadır. Eğitim teknolojileri ve internet bir araya gelince. Bu adımları en az hata ile en istenen şekilde yapabilmek için ölçme yapan kişiler azami çaba sarf etmektedir. bu yeni uzaktan eğitim modeline uyarlamaktadır. Veri toplama sistemleri.

3 . hakkında Türkçe kaynağın yok sayılabilecek seviyede olması bu programın öğrenilmesini ve ülkemizde yaygınlaşmasını zorlaştırmaktadır.LabVIEW programının İngilizce olması. Programın Türkçe uzaktan eğitimini yapan bir site ile bireylerin eğitimi amaçlanmıştır.

BÖLÜM II.

MESLEKİ TEKNİK EĞİTİMDE E-ÖĞRENME

II.1 MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM
Bir ülkenin ekonomik olarak gelişme sağlayabilmesi için; üretim yapan işletmeler, fabrikalar, atölyeler, mesleki ve teknik eğitim kurumları oldukça önemli bir yere sahiptir. Mesleki eğitim kurumları bu üretime destek vermek ve üretim sektörlerine mesleğinde yetenekli teknik eleman yetiştirmek amacı ile kurulmuşlardır. Uygulama ile birlikte yürütülmesi gereken mesleki ve teknik eğitim, üretim yapan işletmelerin önem verdiği bir konudur. Çünkü işletmeler her zaman için kaliteli teknik elemana gereksinim duyarlar. Mesleki teknik eğitim kurumlarının daha iyi bir eğitim verebilmesi amacı ile işletmelerin maddi ve manevi katkıları olmaktadır. Orta ve yüksek öğrenim seviyesindeki mesleki teknik eğitim kurumları, daima fabrika, atölye gibi işletmelere yardımcı olmalı ve çeşitli konularda yol gösterici olmalıdır. Eğitim kurumları yol gösterici olmasının yanı sıra kaliteli bir eğitim vermelidir. Bunun sonucu olarak mezun olan teknik eleman adayları iş hayatına en iyi şekilde uyum sağlayabilecek, mesleki teknik eğitim amacına ulaşmış olacaktır. Eğitim kurumlarının kaliteli eğitim verebilmesi için, mesleki tecrübeler ile dolu iş hayatının eğitim kurumları ile birlikte iç içe olması şarttır. Ayrıca eğitim kurumları teknolojideki son yenilikleri takip etmeli ve olası değişikliklere çok kısa bir sürede uyum sağlamalı, dünya üzerindeki diğer mesleki eğitim kurumları ile de iletişim içinde olmalı ve karşılıklı fikir alışverişinde bulunarak ortak projeler geliştirmelidir. Mezun ettiği teknik elemanları takip ederek çalışmaları hakkında geri dönüşüm sağlamalıdır. Böylece mezunlar kendilerini geliştirme şansı bulurlar. Mesleki teknik eğitim kurumlarına daha yüksek bütçeler sağlanmalı, eleman ve donanım olarak

4

hiçbir eksiği bulunmamalıdır. Böylece öğrencilerin iş hayatında görebileceği tüm alet, makine, takım araç ve gereçlerini eğitimleri esnasında kullanabilmesi sağlanır.

II.1.1 Mesleki Teknik Eğitimin Amacı
Meslekî teknik eğitim ile bireyleri ilgi, istek ve yetenekleri doğrultusunda bilgi, beceri, tutum, davranış ve iş alışkanlıklarının kazandırılması, iş ve hizmet alanlarında gereksinim duyulan nitelikli insan gücünün yetiştirilmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda; sürekli eğitimle meslekî bilgi ve becerilerinin güncelleştirilmesi ve uygulanan programlarla girişimcilik bilincinin kazandırılması ve meslekî eğitim almış olanların alanlarında istihdamlarının sağlanması amaçlanmıştır. İstihdam edilenlerin, uluslararası standartlar ve performanslara göre geliştirme ve uyum kurslarıyla eğitim düzeylerinin yükseltilmesi, meslekî teknik eğitim sürecinde teknolojinin etkin ve verimli kullanılarak eğitimin çağdaş, bilimsel ölçütlerde ve yüksek nitelikte sunulması da diğer amaçlar olarak sıralanabilir.

II.1.2 Mesleki Teknik Eğitim Modelleri
Mesleki teknik eğitim genellikle, klasik eğitim metotlarının uygulandığı eğitim kurumlarında yürütülmektedir. Ülkemizde Meslek Liseleri ile başlayan süreç, Meslek Yüksek Okulları, Teknik Eğitim Fakülteleri ve Mühendislik Fakülteleri ile devam etmektedir. Mesleki teknik eğitim şirketlerin ve akademik eğitim kurumlarının daha çok tercih ettiği uzaktan eğitim metotlarıyla da yapılabilmektedir.

II.1.2.1 Klasik Mesleki Teknik Eğitim
Uygulamanın mutlak şekilde gerekli olduğu mesleki teknik eğitim klasik eğitim tarzı benimsendiğinde, eğitim kurumlarında eğitim veren kişi ile eğitimi alacak kişinin aynı zamanda, aynı mekânda bir araya gelerek, aynı fiziksel şartlarda bir amaç doğrultusunda eğitim sürecini yaşamaları anlamına gelir. Başlangıç olarak gerekli teorik bilgiler, eğitmen tarafından anlatılarak birey bilgilendirilir. Daha sonra yapılacak uygulama ile ilgili işlem basamakları anlatılmalıdır. Gerekli yeteneklerin kazandırılması amacı ile uygulamaya geçilerek, bireyin gerekli araç ve gereçleri kullanması sağlanır. Bu sırada eğitmen, eğitim alan ve uygulama yapan bireyi takip ederek, olası hataların ve iş kazalarının önüne geçer. Örneğin, bir kişiye lehim yapmayı öğretmeden önce, gerekli teorik bilgi olarak lehimin yapısından, lehimin kaç derecede eriyeceğinden, havya çeşitlerinden, lehimleme çeşitlerinden, iyi bir lehimleme işleminin nasıl olacağından teorik olarak bahsedilir. Lehimleme esnasında olabilecek iş kazalarından ve iş güvenliğinden

5

bahsedilir. Yapılacak işlemler, adım adım anlatılır ve açıklanır. Hatta eğitmen bu sırada örnek bir lehimleme ile iyi bir lehimlemenin nasıl olması gerektiğini bireylere gösterir. Birey aldığı teorik bilgiler ile lehimleme yapabilecek kadar donatılmıştır. Bireye kendisinin uygulama yapması için belli bir zaman verilerek, bildiklerini pratik olarak kullanması sağlanır. Bu sırada eğitmen tarafından gözlemlenerek, iş kazalarından ve olası lehimleme hatalarından kaçınılmalıdır.

II.1.2.2 Mesleki Teknik Eğitimde Uzaktan Eğitim
Günümüzde mesleki teknik eğitim alanlarında uzaktan eğitim üniversiteler ve özel sektörde bulunan işletmeler tarafından tercih edilmeye başlanmıştır. Mesleki eğitim veren kurumların yer sıkıntısı çekmesi, klasik eğitime göre daha ekonomik olması ve bireyin istediği hızda eğitim alması sebeplerden bir kaçıdır. Mesleki Teknik Eğitimin teorik bilgilerin verildiği ilk kısımlarında uzaktan öğretim metotları rahatlıkla kullanılmaktadır. Internet üzerinden verilmesi ve daha görsel temalarla işlenmesi bakımından, eğitimi daha eğlenceli kılmaktadır. Bireyleri daha katılımcı şekilde eğitmek için etkileşimlerin kullanılması, uzaktan eğitimi klasik eğitimden ayıran en önemli noktadır. Etkileşim kullanıcıyı pasif dinleyici olmaktan çıkararak, doğrudan yapılan etkinliğin aktif bir parçası haline getirir. Uygulama aşamasına geçildiğinde bireyin eğitimine devam etmesi için en çok tercih edilen yöntem klasik eğitim metotlarıdır. Çünkü bireyin eğitimini aldığı donanımlara elle dokunması, onları görmesi, incelemesi çok etkili olmaktadır. Ancak, uzaktan eğitimin uygulamalarında gerçekten gerekli işlem yapılıyormuş gibi, eğitimin devamını sağlayan canlandırmalar kullanılabilir. Ancak canlandırmada gösterilen hiçbir deney veya işlem, laboratuvar veya atölyede yapılan gerçek uygulamanın önüne geçemez. Sadece aynı bir çizgi film seyreder gibi simülasyonlar ile bireye deney uygulaması seyrettirilebilir. Tabii ki böylece bireyin deney esnasında kazanacağı beceriler, yetenekler eksik kalmış olacaktır.

II.1.2.3 Teknik Alanlarda Uzaktan Eğitimin Klasik Eğitime Göre Avantajları ve Dezavantajları
Teknik alanlarda eğitimin diğer bilimlerdeki eğitime göre farklılıkları

bulunmaktadır. Belli bir alt yapı gerektiren, uygulamaya dayalı bir eğitim olması şarttır. Dolayısıyla eğitilecek kişinin bir ön eğitimden geçmesi şarttır. Klasik teknik eğitimde birey okulda teorik derslerde yetiştirildikten sonra, atölye ve laboratuvar gibi uygulamalı dersler ve stajlar ile gerçek iş hayatına hazırlanmaktadır. Uygulamalı bir eğitim, ekonomik zorluklar getirmektedir. Eğitim kurumunda her uygulamayı

6

Teknik eğitime uzaktan eğitim. II. Teknik eğitimin ön hazırlığı uzaktan. [4] Tasarım sırasında. yanlış bağlantıdan dolayı devrenin çalışmayıp zaman kaybına neden olması. Bilgisayar yardımıyla. Orta ve yüksek dereceli mesleki eğitim kurumlarında bu türdeki programların öğretilmesi söz konusudur. [4] Electronics Workbench‘in kelime anlamı: Elektronik Çalışma Masasıdır.3 Elektrik .yapabilmek büyük bir başarıdır.3.Elektronik Mesleki Teknik Eğitiminde Kullanılan Bilgisayar Programları Elektrik ve elektronik mesleki eğitiminde kullanılan bilgisayar programları son yıllarda giderek artmaktadır. Gerekli test ve ölçümler yapılır. Bazı e-öğrenme modellerinde yapılması gereken deneyler benzetilerek sanal ortamda uygulanmaktadır.1 Electronics Workbench Bilgisayar ile elektrik ve elektronik devrelerin analizini veya tasarımını yapmak daha sonra da bu devreleri gerçek devre elemanları kullanmadan çalıştırmak olasıdır. Electronics Workbench programı da bu programlardan sadece birisidir. Çalışıp çalışmadığı bilgisayarda kontrol edilir. malzemelerin yanması. devrenin sıfırdan monte edilmesi gibi zorluklar Electronics Workbench programıyla ortadan kaldırılmıştır. Devrenin nasıl çalıştığı bilgisayarda görüldükten sonra istenildiği takdirde fiziki olarak devre hayata geçirilir. Aynı zamanda özel sektörde çalışacak teknik elemanların mesleği ile ilgili bilgisayar programlarını öğrenmeleri bir zorunluluk haline gelmiştir. malzeme veya test cihazlarının olmamasından dolayı devrenin kurulamaması. devre tasarımı yapmaya. Bilgisayar ile elektrik ve elektronik devreleri analiz etmenin çeşitli yararları bulunmaktadır. Ancak teknik bir eleman olacak bireyin gerçek araçlar ile deneyi yapıp sonucunu görmesi daha hazır hale gelmesini sağlayacaktır.1. analiz etmeye ve üzerinde ölçüm yapmaya olanak verir.1. II. bu aşamaların uygulama olmayan kısımlarında eklenebilir. devre bağlantıları bilgisayarda yapılır. ancak uygulama gerektiren bölümler klasik yöntemle atölye veya laboratuvarlarda gerçekleştirilmelidir. Bu programda. Başka bir ifadeyle sanal laboratuvardır. [4] Electronics Workbench ile fiziki elemanlar olmadan devre tasarımı yapılabilir. Aşağıdaki bölümde bu türdeki bilgisayar programlarının önemli olanları tanıtılmıştır. [4] 7 .

bugüne kadar en son çıkan işletim sistemi ve donanımları destekleyen teknoloji portföyünü genişleterek sürekli geliştirilmektedir. • Analog davranış modellemeleri. dijital simülasyonları gerçekleştirebilme. 8 .II.2 Cadence PSPICE Cadence PSpice. • Sinyal oluşturmak için Stimulus Editor’ü kullanma. düşük-güç IC tasarımlarına kadar tüm gerçek analog. Fourier ve sıcaklık analizleri. • Dijital kapılar için yayılma gecikme modellemeleri. • Crossproping ile güç ölçümleri.1. • Eleman karakteristiği için Model Editor’ü kullanma. Cadence PSpice Programının Bilgisayarda Görünüşü Cadence PSpice başlıca özellikleri şunlardır : • Cadence Pspice ile yüksek-frekans sistemlerinden.3. • Tasarımlarınıza ait yeni kütüphaneler oluşturma veya mevcut kütüphaneleri kullanabilme. [5] Şekil 2.1. analog ve dijital elemanların birlikte bulunduğu devrelerin davranışlarını modelleyen bir simülasyon programıdır. • Gürültü. • Simülasyon özelliklerini çok kolay ayarlayabilme. Genel amaçlı devre programı olan Cadence PSpice elektrik ve elektronik devrelerin simülasyonu ve hesaplamaları için kullanılmaktadır. 1985 tarihinde oluşturulan Cadence PSpice simülatörü. • Ölçüm ve Performans analizleri.

• Dijital netler üzerindeki yük depolanması, • Analog veya dijital analiz sonuçlarını aynı pencere içinde aynı koordinat

sistemlerinde gözlemleyebilme.

II.1.3.3 QuickField
Özellikle motor, transformatör gibi elektrik makinelerinin tasarımı amaçlı kullanılan QuickField ve benzeri programlar sanayide büyük bir yere sahiptir. [6] QuickField sonlu elemanlar yöntemine göre çalışan etkileşimli bir analiz programı olup; elektrostatik, elektromanyetik, gerilme vb. gibi analizlerde dahil olmak üzere aşağıdaki analizleri yapabilme özelliğine sahip bir programdır. [6] • • • • • • Doğrusal ve doğrusal olmayan manyetik analiz, Zaman harmonikli elektromanyetik analiz, Elektrostatik analiz, Akım dağılım analizi, Doğrusal ve doğrusal olmayan ısı transferi ve yayılım analizi, Doğrusal gerilme analizi.

II.1.3.4 MATLAB

Şekil 2.2. MATLAB Programından Bir Görünüş

MATLAB (MatrixLaboratory) açılımından da belli olduğu gibi bir matris laboratuvarı anlamına gelir. MATLAB programı, ilk olarak 1985 yılında C.B. Moler tarafından geliştirilmiş olup, teknik hesaplamalar ve matematiksel problemlerin çözümü ve analizi için tasarlanmış bir yazılım geliştirme aracıdır. MATLAB, bir zamanlar mühendisliğin olmazsa olmaz Fortran programlama diline alternatif olarak yazılmıştır. Artık C programlama diliyle yazılmış olan MATLAB, mühendislerin vazgeçilmez bir programıdır. [5] MATLAB programı aşağıdaki işlemleri yapmak için kullanılabilir: • Matematiksel Ölçüm ve Hesaplamalar,

9

• • • • • • • • • •

Algoritma Geliştirme, Veri Elde Etme, Görüntü İşleme, Sayısal İşaret İşleme, Süzgeç Tasarımı, Dalgacıklar, Yapay Sinir Ağları, Veritabanı, Optimizasyon, Modelleme ve Simülasyon.

Bu opsiyonlar ile MATLAB'da kusursuz tasarımlar yapılabilir. Ayrıca MATLAB'ı vazgeçilmez yapan durumlardan en önemlileri Toolbox 'lar ve Simulink’tir. [5]

II.1.3.5 LabVIEW
Test, ölçüm, veri oluşturma, işleme ve izlenmesinde kullanılan LabVIEW, içeriğinde bulunan otomasyon ve ölçme devre elemanları fonksiyonlarının ekranda birbirlerine bağlanması şeklinde kullanılır. Geleneksel programlama dillerindeki komut veya değişkenlerin satırlarca yazılması yerine, yapılmak istenen işlem için kullanılabilir sanal enstrümanların (VI) blok diyagrama yerleştirilip, veriyi iletecek bağlantılar oldukça kolay bir şekilde yapılmaktadır. Çünkü LabVIEW programı esnek, güçlü, kullanımı rahat ve öğrenilmesi kolay olan bir bilgisayar programıdır. LabVIEW iki kısımdan oluşur: Ön Panel ve Blok Diyagram. Ön panel kullanıcı ara yüzüdür. LabVIEW ile oluşturulacak uygulamayı kullanacak olan operatörün sisteme değerler girmesine ve çıkışları görmesine yardımcı olur. Blok diyagram ise esas işlemlerin yapıldığı yerdir. Ön panelde kullanıcı bir taraftan kontrolü sağlarken, diğer taraftan blok diyagramda sanal enstrümanlar çalışmaktadır. Ayrıca NI firmasının geliştirdiği donanım ile gerçek sistemlere hükmedebilmektedir. [7,8] LabVIEW, üretkenliği arttırarak geliştirmeye harcanan zamanı azaltmakta, bilgisayar ve enstrümantasyon donanımına yapılan parasal yatırımı korumaktadır. Ayrıca, kendi çözümlerini geliştirebilmeleri için daha geniş kullanıcı kitlesini yetkilendirmektedir. Daha karmaşık geliştirme araçlarına gerek kalmadan bütün işlemleri tamamlayabilme esnekliğine sahiptir. Eklenen güçlü araçlar ile karmaşık geliştirme işlemlerini basitleştirir. Ölçme yapılan her yerde, veri izleme istenen her yerde LabVIEW kullanılabilir. Endüstride otomotiv sektöründen enerji sektörüne, uzay çalışmalarından su altı çalışmalarına, elektrik ve elektronik teknolojisine kadar

10

birçok alanda çözümler sunarken her sektörden birçok firma araştırma ve geliştirme çalışmaları ile üretimlerinde programdan faydalanmaktadır. [7,8]

II.2 UZAKTAN ÖĞRENME VE E-ÖĞRENME II.2.1 Tanımlar
Son yıllarda bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler, özellikle internetin ortaya çıkması ve çok yaygınlaşması, bilgiye erişimi çok kolay ve hızlı hale getirmiştir. Her konuda ve inanılmaz hacimdeki bilgiye artık kolaylıkla ulaşmak mümkündür. Dünyanın her yerindeki olay, gelişme, icatlardan anında haberdar olunmaktadır. Her alanda yer alan baş döndürücü hızlı gelişmeler insanların okulda öğrendikleri bilgilerle kalmalarına olanak tanımamaktadır. Birey, her an her yerde sürekli bir öğrenme süreci içindedir. Bir yerde bilgisayar teknolojisinin sağladığı bu bilgi patlaması ve paralelindeki sürekli öğrenme zorunluluğuna yeni bilgi teknolojileri yardımcı olmaktadır. Okul yaşamından sonra da çeşitli konuları öğrenmek isteyen insanlar, 1950’lerde mektup ve radyo aracılığıyla öğrenmelerine devam edebilirken, şimdi bilgisayarın ve iletişim ağlarının sağladığı ortamlardan yararlanarak öğrenmelerini sürdürebilmektedirler. Sürekli eğitim merkezlerinde yetişkinlerin eğitimi ön planda tutulmaktadır. Öğrenen ve öğretmenin farklı fiziksel mekanlarda bulunduğu ve mektup-radyo-tv ile başlayan uzaktan eğitim / uzaktan öğretim kavramı, son yıllarda bilişim teknolojilerinden yararlanarak gerçekleştirilmekte olup elektronik öğrenme / e-öğrenme (e-learning) adını almaya başlamıştır. [9]

Şekil 2.3. E-öğrenmede Eğitmen İle Öğrenciler

E-öğrenme’nin çeşitli kaynaklarda farklı tanımları mevcuttur. Bu tanımlardan birkaçı aşağıda belirtilmiştir [9] : Internet, intranet veya bir bilgisayar ağı bulunan platform üzerinde sunulan, web tabanlı bir eğitim sistemidir.

11

dış çalışma. evde çalışma. Daha sonra bu terim (Fernunterricht). internet. bir kurumun intraneti üzerinden ya da CD-ROM ile dağıtılmasına e-öğrenme denir. kitap sayfalarının doğrudan Web’e ya da CD’lere aktarımından çok daha fazla ve değişik bir çalışmayla oluşturulmak durumundadır. intranet. internet teknolojileri aracılığıyla öğretmen ve öğrencinin aynı ortamda ve aynı anda bulunmalarına gerek kalmadan (asenkron eğitim) gerçekleştirilen eğitim faaliyetleridir. Bilgisayar Programcısı.3 E-öğrenmenin Temel Bileşenleri E-öğrenmenin iki temel bileşeni. yoluyla elektronik ortamda aktarımıdır. Web üzerinden. Uzaktan eğitim terimi.2. E-öğrenmede kullanılacak içerik.2 Uzaktan Öğrenmenin Tarihçesi İlk olarak Wisconsin Üniversitesi’nin 1892 yılı kataloğunda geçmiş olan “uzaktan eğitim” terimi (Distance Education). tümüyle anlamdaş olmayan değişik terimler içerir. görsel / işitsel teyp. uzaktan öğretim ve uzaktan öğretme. uzaktan öğrenim ya da uzakta öğrenmedir. Alman eğitimci Otto Peters tarafından 1960 ve 1970’lerde Almanya’da tanıtılmış ve Fransa’da uzaktan eğitim kurumlarına isim (Teleenseignement) olarak uygulanmıştır. E-öğrenme. Öğretim materyallerinin elektronik olarak. II. Uzaktan eğitim kapsamındaki bu terimlerden bazıları. 12 . bir ağ veya sadece bilgisayar yoluyla gerçekleşen öğrenmelerdir. Dersin Öğretmeni. internet. etkileşimli TV. içerik ve Öğrenci Yönetim Sistemi olarak sıralanabilir.2. uydu yayını. Animasyon Uzmanı. II. yine ilk kez aynı üniversitenin yöneticisi William Lighty tarafından 1906 yılında yazılan bir yazıda kullanılmıştır. CD-ROM vb. eğitim içeriğinin. Web Tasarımcısı. Kitap sayfalarındaki küçük punto ya da hareketsiz bir kaç resmin bilgisayar ekranına taşınmasıyla oluşturulan e-öğrenme dersleri başarısız olmaktadır.E-öğrenme. E-öğrenme. mektupla eğitim. Başarılı bir e-öğrenme uygulamasının içeriği bir ekiple hazırlanmalı ve ekipte şu uzmanlıklara sahip kişiler yer almalıdır: İçerik Uzmanı (konu alanı uzmanı). Program Geliştirme Uzmanı.

Bireyin bir seferde ne kadar çalışmak istediğine karar vermesi.) anında güncellenememe dezavantajına karşılık web’teki bilginin tek kopya olması ve anında güncellenebilmesi. Çok sayıda kişinin bir eğitim yerine ulaşma. Bireyin öğrenme sürecine etkin olarak katılması. her alanda rekabetin artması. Zamanını ve yerini kendisinin planlaması. Etkileşim. öğrenmeyi yaşam boyu devam etmesi gereken bir kavram haline getirmiştir. internet’in çok hızlı gelişerek her tür bilgiye ulaşımda kolaylık ve hız sağlaması. ölçme değerlendirme yapılmasına. • • • • • • • • • Eğitim maliyetlerinde azalma. vb. Eöğrenme yaşam boyu öğrenmeyi sağlayabilecek günümüzde en etkili gözüken araçtır. CD. konaklama. Basılı malzemelerin (kitap. sadece öğrencinin gelişim ve katılımının izlenmesini değil. içeriklerin sunulmasına. [9] E-öğrenme şunları sağlar: • • • Klasik sınıf eğitimine göre daha fazla kişiye ulaşma. Bireyin. aynı zamanda öğrencinin.Öğrenci Yönetim Sistemi (ÖYS). katılımcıların ders alma sırasındaki etkinliklerinin izlenip kaydedilip raporlama yapılmasına olanak sağlayan yazılım türüdür. sorularına hem öğretmenden hem de diğer öğrencilerden yanıt alabilmesini sağlar. sertifika alabilmesi. Kurum ya da şirketin aynı anda pek çok eleman veya müşterisine eğitimi ulaştırabilmesi. Uygun görsel ve işitsel tasarımlarla öğrenimin çekici hale getirilerek zevkli ve kalıcı öğrenmenin sağlanmış olması. giderlerinden tasarruf edebilme. resmi bir programa katılıp diploma. 13 . [9] II. vb.2. böylelikle kalıcı öğrenmenin sağlanması. gerek duyulan bilgi ve becerilerin sürekli değişmesi. farklı zamanlı veya karma eğitimde öğrencilerin ders seçimi ve derse kaydolmasına. Bir iş yerinde çalışan kişinin işlerini aksatmadan bilgi ve becerisini geliştirebilmesi. ayrıca yönetim. Bireyin kendi hızında öğrenmesi.4 E-öğrenmenin Yararları Başta teknolojik değişimlerin hızı ve karmaşıklığının artması olmak üzere. dersi isteği kadar tekrar edebilmesi.

1 Eş Zamanlı E-öğrenme (Senkron) Eş zamanlı e-öğrenme. Aynı zamanda bütün katılımcılar birbirleriyle doğrudan iletişim kurabilirler. öğrenci Web’te mevcut içerik. Öğretmen ya da 14 . Kişinin kendi kendine internet veya CD-ROM vasıtasıyla dersler alması farklı zamanlı e-öğrenmeye örnektir. aynı ortamdaymış gibi. II. anında test yapılabilir. soru. öğretmen birey ile iletişim kurmaz. Şekil 2.2 Farklı Zamanlı E-öğrenme (Asenkron) Farklı zamanlı e-öğrenme ise.II. istediği kadar tekrar yapabilir. internet üzerinden telefon bağlantısı. farklı mekânlardaki bireylerin. soru sorup anında yanıt alınabilir. karşılıklı etkileşim içinde gerçekleştirdikleri öğrenmedir. Eğitim alan birey öğretmene veya diğer katılımcılara e-posta ile soru gönderip yanıtını gecikmeli olarak alabilir.2. Birey eğitimdeyken.4. herkes zamanını kendisine göre planlayarak ve istediği yerden dersi alabilir. Sanal sınıflar. birçok öğrenciyle aynı anda iletişim kurulabilir. görsel konferanslar. Çalışma anında öğretmene ihtiyaç olmaz.2. işitsel. Bu eğitim şekliyle tartışma ortamı yaratılabilir. alıştırmalara istediği zamanda ulaşabilir.5. katılımcıların aynı zamanda değil de belli bir zaman ertelemesinden sonra iletişimine olanak veren eğitim şeklidir. istediği kadar süreyle çalışabilir.2. Eş Zamanlı E-Öğretim II.5. [9] Bu eğitim şekliyle. [9] Internet’ten yapılan asenkron eğitimde. etkileşimli ve canlı uydu yayınları eş zamanlı e-öğrenmeye örnek olarak verilebilir.5 E-öğrenmenin Türleri E-öğrenmenin birbirini tamamlayan iki türü bulunmaktadır: • • Eş zamanlı (senkron) e-öğrenme Farklı zamanlı (asenkron) e-öğrenme Bu iki türün birlikte kullanıldığı bir diğer tür ise karma eğitim adını alır.

[9] II. organizasyon ve iş akışı belirlenmelidir. E-öğrenime dayalı kültür değişiminin kurum içinde oluşturulması planlanmalı ve uygulanmaya başlanmalıdır.2. kişilerin az ya da çok direnciyle karşılaşmaktadır. her türlü teknolojinin kullanılabildiği. [9] Bazı çevreler tarafından en ideal eğitim modeli olduğu savunulmaktadır. öğrenmeyle ilgili iç motivasyonu yüksek olan öğrenenlere hitap ettiği unutulmamalıdır. öğrenme ve öğretme sürecine büyük bir değişiklik getirmektedir. Kuruluşlarda yürütülmeye çalışılan her değişiklik ve yenilik.kurum. [9] E-öğrenme uygulamalarının başlangıç maliyeti. Böyle projelerde başarıya ulaşmak için çok iyi bir proje yönetimi ve değişim yönetimi uygulanmalıdır.2. ödev ve sınavları öğrencilere iletilebilir. Tanıtım ve oryantasyon çalışmaları planlanmalı ve uygulanmaya başlanmalıdır. mesajları. Öğretmen sonuçları öğrencilere gönderebilir. harmanlandığı eğitimdir. duyuruları.3 Karma / Harmanlanmış Öğrenim (Blended Learning) Karma ya da harmanlanmış eğitim. E-öğrenme yaklaşımının. bilgisayarlar ve ağ alt yapısı kurulması gerekliliği. II. e-öğrenmeyle ders alacak kişilere önce bilgisayar eğitimi verilmesi gerekliliği ve ÖYS yazılımlarının pahalı olması nedeniyle. Eğitimin amaçları belirlenmelidir. geleneksel ve uzaktan eğitimin farklı model ve araçlarının bir araya getirilerek düzenlendiği. [9] E-öğrenme modelini uygulamaya karar verenler için aşağıdaki uygulama önerileri maddeler halinde verilmiştir: • • • • • • Öncelikle e-öğrenme stratejisi oluşturulmalı ve planlama yapılmalıdır. öğretmen ve diğer öğrencilerle yüz yüze etkileşememe ve konuşamamanın öğrenme sürecindeki olumsuz etkilerini gidermek için karma öğrenim gündeme gelmiştir. E-öğrenmenin neden olduğu asosyalleşmenin (öğrenmenin sürekli olarak tek başına ve ekran karşısında olması).5.6 Uzaktan Öğrenim ile İlgili Uygulama Önerileri E-öğrenme. 15 . Öğrenci sınav ve ödev sorularını yanıtlayıp öğretmene gönderilebilir. Kurum içi çalışma takvimi. Yetkinlikleri ve hizmet içi eğitim ihtiyaçlarını saptamak için Eğitim İhtiyaç Analizi yapılmalıdır. fazla olabilmektedir.

farklı zamanlı. teknisyen vb. Ayrıca İngiliz Ulusal Televizyon ve Radyo Kanalı BBC’nin İngilizceyi öğretmek amacı ile birçok dilde internet üzerinden yaptığı uzaktan eğitim de göz ardı edilmemelidir. ne kadar sınıf eğitimi. Eğer yapılacaksa yüz yüze eğitimler planlanmalıdır. eğitim alacak personel çalışma ortamından uzaklaştığında sorun yaşanabilmesidir. Web tasarımı. Mercedes-Benz. sohbet odaları gibi etkileşimli çalışma ortamları oluşturulmalıdır.2. parola. Mercedes-Benz firması ise çalışanlarının kullandığı bilgisayarlar arasında kurulu olan yerel ağ sisteminde dil eğitiminden. Cisco Systems. Başvuru ve kayıt esnasında. • • • • • • İçerik oluşturulmalı veya temin edilmelidir: İçerik kurum içinde oluşturulabilir veya dış kaynaklardan temin edilebilir. yaygınlaştırmanın yapılması sağlanmalıdır. • • Pilot program başlatılmalıdır. Birçok şirket. 16 . özellikle çok uluslu büyük firmalar personellerinin eğitimine önem vermekte ve verilecek eğitimin uzaktan eğitim olmasını tercih etmektedirler. Çağrı merkezi (erişim. kişisel gelişime kadar birçok konuda eğitim modüllerini kullanmaktadır.) görevlendirilmeli ve ekibe gerekli eğitimler verilmelidir. vb. IBM ve BBC gibi firmaların uzaktan öğrenim uygulamaları. öğrencinin bildirilmesi gerekenler belirlenmelidir. özellikle Java ve UNIX konularında tüm dünyada birçok kişinin eğitimine fayda sağlamaktadır.7 Dünya’da Uzaktan Öğrenme Dünya üzerinde uzaktan öğrenme uygulamalarına günümüzde sık karşılaşılmaktadır. Gerekli ekip (ders danışmanı. sorunlar için) oluşturulmalıdır. Bunun nedeni. Pilot program sonunda amaçlara ulaşıldıysa. Cisco Systems. hangi eğitimler. Öğrenci. vb. ağ yapılandırma ve güvenlik çalışmaları. karma. eğitmen. kendinden neler beklendiğini ve sorumluluklarını baştan bilmeli ve öğrenmelidir. IBM firması da birçok alanda eöğrenmeye destek veren kuruluşların arasındadır. dünya üzerinde yapılan çalışmalara güzel birer örnektir. ne kadar ve ne kapsamda destek. bilişim teknolojileri. sınavlar.• Eğitim yöntemi belirlenmelidir: Eş zamanlı. II. Forum.

Boğaziçi Üniversitesi UZEM.tr) ve Web Tabanlı Asenkron Eğitim gibi çeşitli programlarla sürmektedir. televizyon aracılığıyla öğretim yapan Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi tarafından başlatılmış olup devam etmektedir.metu.turkish-center. TSP Eğitim Servis Sağlayıcısı ve E-Oryantasyon alanlarında hizmet vermektedir. O zamanki Milli Eğitim Bakanı Bostancıoğlu da. kendi geliştirdiği Öğrenci Yönetim Sistemi Net-Class’ı kullanmaktadır.2. “C++ ile Nesne Yönelimli Programlama Temelleri”. İnternet’e dayalı uzaktan eğitim ise 1997 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi tarafından başlatılmış olup.com adresinden yayınlanan UTÖM Uzaktan Türkçe Öğrenim Merkezi sayfaları yurt dışındaki Konsolosluk Temsilcilerimize ve ülkemizde görev yapan ve Türkçe öğrenmek isteyen yabancı uyruklu çalışanlara hizmet vermektedir. Koç Bryce sayılabilir. [9] Günümüzde Türkiye’de e-öğrenme daha çok üniversiteler ve özel kuruluşlar tarafından kendi elemanlarının veya müşterilerinin eğitimi için kullanılmaktadır. “Linux Sistem Yönetimi” ve “ECDL Temel Bilgisayar Okur/Yazarlığı” sayılabilir. [9] İTÜ UZEM Uzaktan Eğitim Merkezinin sunduğu eğitim ve sertifika programları arasında “C# ile .NET ortamında Programlama”. Distance Interactive Learning (www.dil. ortaklığı ile oluşturulan ve www. [9] Mayıs 2002 Türkiye Bilişim Şurası Raporunda “Türkiye 21. Koç Holding bünyesindeki Koç Bryce firması Harmanlanmış Eğitim. İçerik Geliştirme. zamanı iyi planlama. [9] E-öğrenme hizmeti sunan diğer bazı üniversiteler ve kurumlar arasında Sakarya Üniversitesi.2003 yılında en önemli projenin e-öğrenme olduğunu” belirtmiştir.8 Türkiye’de Uzaktan Öğrenme E-öğrenme Türkiye’de son yıllarda gündemde olan oldukça yeni bir konudur. öğrenmeyle ilgili iç motivasyon. şu anda İnternete Dayalı Eğitim Asenkron (www. E-Öğrenmenin. ODTÜ. Süleyman Demirel Üniversitesi. “2002 . [9] E-öğrenmenin de içinde yer aldığı uzaktan eğitimin ülkemizdeki gelişimi şu şekildedir: Türkiye’de uzaktan eğitim ilk olarak. E-öğrenmenin Türkiye’deki kilometre taşlarından biri YÖK Üniversitelerarası İletişim ve Bilgi Teknolojilerine Dayalı Uzaktan Öğrenim Yönetmeliği’nin hazırlanması ve yayınlanması olmuştur.edu.edu. yüzyılda varlığını sürdürebilmek için.tr). Yıldız Teknik Üniversitesi. Ankara Üniversitesi TÖMER ve Bilkent Holding Mobilsoft A. Enocta. sorumluluk sahibi olma gibi özellikler gerektirmesi nedeniyle bu öğrenim modelinin 17 .metu.idea. İTÜ Uzaktan Eğitim Merkezi (UZEM). Sanal-Kampus. Uzaktan Eğitim Danışmanlığı.Ş. Unidersite.II. milli eğitimini ciddi bir biçimde yeniden yapılandırmak zorundadır” denilmiştir.

bulan. öğretim üyesi. firmasına yapılan ve mesleki gelişim. Klasik sınıf eğitiminden edilecek tasarruf ile ucuza bilgisayar temin edilmesi ve öğrenciye ucuza satılması olanaklıdır.Ş. öğretmen. bu bilgiyi nerede arayacağını bilen ve bulduğu bilgileri sentezleyip yeni bilgiler üretebilen.mblearning. [9] Bilgi üretebilenlerin rekabette önde olduğu ve Türkiye’nin kısaca yukarıda değinilen gerçeği göz önüne alındığında e-öğrenme Türkiye’ye büyük fırsatlar sunabilir. daha önce de belirtildiği gibi. [9] Ülkemizde genç nüfus çok fazladır ve çoğu genç üniversiteye girememektedir. sentezleyen. pek çok büyük şirketin. [9] Başarıya ulaşabilmek için. e-öğrenme ile ya da karma öğrenim ile yürütülebilir.com sitesi kullanıcılarına hizmet vermektedir. Girenler ise. ihtiyacı olan bilgiyi tespit edebilen. E-öğrenme başlangıçta yatırım gerektirse bile. anlamlı ve kalıcı öğrenmesini sağlayacaktır.ilköğretimden ziyade ortaöğretim ve üniversite düzeyi için uygun olduğu düşünülmektedir. Böyle öğrenim görmek isteyen kişinin bilgisayar ve internet bağlantısına sahip olması gerekliliği en büyük sorun gibi durmaktadır. bilgisayar ve yabancı dil eğitimleri veren www. Bu şekilde işleyen öğrenme-öğretme süreçleriyle çağın gerektirdiği şekilde bilgiyi araştıran. sınırlı bir takım bilgileri ezberlemeye çalışmış ama çoğunu da unutmuş olarak mezun olmaktadırlar. program geliştirme uzmanı. [9] Enocta firması tarafından Mercedes Benz Türk A. Üniversiteye girememiş olanlarsa. Adı geçen uzmanların çalışmasıyla oluşturulacak dolayısıyla öğrenme kuramları ve öğretme ilkelerine uygun içerik. meslek sahibi veya kalifiye eleman olmadan kalmaktadırlar. tezsiz yüksek lisans programlarının belki de tüm dersleri. BDÖ uzmanı ile oluşturulmuş ekipler tarafından geliştirilmesi hayati önem taşır. öğretim üyesi sayısı aynı oranda artamadığından dersler boş geçebilmekte veya bir sınıfta çok fazla sayıda öğrenci bulunmakta ve etkili bir öğrenim yapılamamaktadır. [9] Üniversite sayısı ne kadar artırılmaya çalışılırsa çalışılsın. sınıf. yaratıcılıkları teşvik edilmiş bireyler olarak gelişmek yerine. kişisel gelişim. ulaşım gibi giderlerden tasarruf sağlayacaktır. 18 . sonradan. öğrencinin motive olmasını. bilimsel düşünebilen. yeni bilgi üreten bireylere sahip olabilmek çok güçtür. Üniversite lisans ve tezli yüksek lisans düzeylerindeki derslerin bir kısmı. Ayrıca. bilgiyi paylaşabilen. aydınlatma. ekip çalışması yapabilen. eğitim uzmanı. konu alanı uzmanı. ışık. kendisine kapasitesi az geldiği için elinden çıkardığı bilgisayarlardan da iyi bir projelendirme ile yararlanılabilir. malzeme. tüm projenin iyi yönetilmesi kadar ders içeriklerinin sadece bilgisayar uzmanlarından değil.

Ama çoğu zaman bu standartlar deneyimli bilgisayar tabanlı eğitim tasarımcıları veya alanında henüz acemi sayılan Web Tabanlı E-öğrenme içeriği geliştirenler için yol göstermektedir. ADL var olan standartlara örnekler.org : Sponsorluğu Amerikan hükümeti tarafından yapılan ADL’in amacı Eöğrenmenin gelişimi ve uyarlanması için araştırmalar yürütmek ve özellikler geliştirmektir.adlnet. Bu anlayışla daha zengin ve erişilebilir içerik hazırlayıp yayınlanabilmektedir.II. [10] Bir E-öğrenme kılavuzu standart hale gelmeden önce tanımlar adı altında ele alınır. yüksek kalitede eğitim ve öğrenim araçlarını herkesin erişimine sunabilmektir. Aşağıdaki örnekler bu alanda yer alan kurumları ve E-öğrenme çevresine kattıkları faydaları açıklamaktadır. tutarlı bir konuma getirmelerine yardımcı olur. AICC ve IMS tanımlarına ait unsurları bünyesinde toplar ve kolaylıkla uygulanabilecek metinlere dönüştürür. [10] İleri Düzey Yayınlanmış Eğitim (Advanced Distributed Learning – ADL) www. ADL’nin E-öğrenme alanında ulaşmak istediği nokta. Bu şekilde tedarikçilerin ve içerik geliştirenlerin E-öğrenme tanımları tekrar kullanıma açık. ADL’nin araştırmaları ve tavsiyeleri özelliklerin standartlar haline dönüştürülmesine yardımcı olur. CMI’nın en geniş tabanı ve Eğitim Yönetim Sistemi (Learning Management System – LMS) ile iletişim kurmanıza 19 . Dünya üzerinde en fazla kabul gören ADL yayını ADL Paylaşılan İçerik Nesnesi Referans Modeli’dir (Shareable Content Object Reference Model – SCORM). Amaçları ise tasarruf sağlayan. [10] Havacılık Endüstrisi CBT Komitesi (Aviation Industry CBT Committee – AICC): 1988 yılında kurulan AICC teknoloji bazlı eğitimler geliştiren profesyonel bir takımdan oluşan bir organizasyondur. Bu sektörün ayakta kalmasına yardımcı olan standartlar zaman zaman karmaşık olabilir. SCORM tanımları IEEE. Yazılım ve donanım ile ilgili bazı yayınlara sahip olsa da ADL’nin en fazla tanınmasına yardımcı olan yayını bilgisayar tabanlı bir eğitim kılavuzu olan CMI’dır. CMI için AICC CMI001 kılavuzu. en iyi uygulamalar ve netleştirme çabaları ile değer katar. Havacılık endüstrisi için CBT odaklı kılavuzlar geliştirmek organizasyonun temel hedefidir. bireysel ihtiyaçlara bire bir uyan ve kullanımı kolay. [10] Örneğin.2. Bu özelleştirmeler IEEE gibi yetkili kuruluşlar tarafından değerlendirme sürecinde incelenir.9 Uzaktan Öğrenmenin Standartları E-öğrenme sektörü gün geçtikçe büyümeye devam etmektedir. etkin ve devamlı eğitimler geliştirebilmektir.

1 Tanım Test. ölçüm. kaynak ve verileri değiş tokuş etmenize ve ayrıca bu kaynakların devamlılığının daha iyi yönetilmesine olanak sağlar. farklı kaynakları tanımlayan disipline edilmiş bir yaklaşım sunar. Bu da. Bu grup aynı zamanda havacılık sektörünün hem bugünü hem de geleceği için eğitimlerin geliştirilmesi doğrultusunda yoğun bir çaba harcamaktadır.11] 20 . güçlü.IEEE LTSC) IEEE. işleme ve takibinde kullanılan program şekillerin ekranda birbirlerine bağlanması şeklinde kullanılır. katılımcılar ve gruplar için gerekli olan anahtar özellikleri tanımlar. [7. veri oluşturma. Bu özelleştirmeler kurslar. LabVIEW programı esnek. Komut satırları üzerine kurulan programlama dillerindeki bilgi tespit yöntemlerine karşın. XML tabanlı tanımların gelişimi konusunda çalışan satış ve uygulama uzmanlarından oluşmaktadır. Ayrıca çok farklı sistem ve ürünler arasında değişimi sağlayacak ortak unsurları tanıtır. E-öğrenme kaynaklarını tanımlamak var olan kaynaklar arasında arama yapmanıza. [10] IMS Küresel Konsorsiyum (IMS Global Consortium – IMS) IMS Konsorsiyumu.3 LabVIEW PROGRAMININ TANITIMI II. IEEE tanımları şimdiden geniş çapta kabul gören uluslararası standartlar haline gelmiştir. XML özelleştirmesi ve En İyi Uygulamalar Kılavuzu (Best Practices Guidelines) Eöğrenme meta verilerinin sunumu için bir alt yapı hazırlar. bilgisayar ve iletişim sistemleri konusunda teknik standartlar ve tavsiyeler geliştiren uluslararası bir organizasyondur.yardımcı olur. Kaynak kodu problemleri çözmek için şematik ve akış diyagramına benzeyen sezgisel bir blok diyagramı yaklaşımı kullanılır. Kolay kullanılan güçlü bir grafik program geliştirme ortamıdır. eğitimler. LabVIEW uygulama oluşturmak için komut satırlarının yerine ikonların kullanıldığı grafiksel bir programlama dilidir. değerlendirmeler. elektronik.3. elektrik. Elektrik ve Elektronik Mühendisleri için Eğitim Teknolojisi Enstitüsü Standartları Komitesi (Institue for Electrical and Electronic Learning Technology Standards Committee . IEEE’in içinde yer alan Eğitim Teknolojisi Standartları Komitesi (Learning Technology Standards Committee – LTSC) en iyi uygulamaları içeren tanımlar sağlamaktadır. LabVIEW veri tespit yöntemi olarak veri akış yöntemini kullanır. [10] II. kullanımı rahat ve öğrenilmesi kolay olan bir programdır.

diğer taraftan blok diyagramda sanal enstrümanlar çalışmaktadır. LabVIEW ile kendi başına çalışan programlar da oluşturabilirsiniz. Ön panel kullanıcı ara yüzüdür. Ön panelde kullanıcı bir taraftan kontrolü sağlarken. [7] LabVIEW. LabVIEW veri tespit yöntemi olarak veri akış yöntemini kullanır. LabVIEW programının yazıldığı dil G olarak anılmaktadır. C ve C++'dır.11] Genişletilmiş özel uygulamalar yapabilmek için kişisel olarak eklenebilecek yazılım araç kutularının kullanımına imkân tanımaktadır. Cahners Research'ın Eylül 1995'teki araştırmalarına göre kullanıcılar National Instruments'i programlamada kolaylık. RS232. LabVIEW aynı 21 . Komut satırlarına dayalı programlama dillerindeki bilgi tespit yöntemlerine karşın. Daha sonra ön panel nesnelerini kontrol etmek için fonksiyonların grafiksel karşılıklarını kullanarak kod eklenmelidir. Kullanıcı ara yüzü ön panel olarak isimlendirilmektedir. Blok diyagram ise esas işlemlerin yapıldığı yerdir. LabVIEW ile oluşturulacak uygulamayı kullanacak olan operatörün sisteme değerler girmesine ve çıkışları görmesine yardımcı olur. yazılım güvenilirliği gibi birçok konuda başarılı gördüklerini belirtmiştir. kalite. RS485 ve diğer veri akış sürücüleri gibi donanımlar ile haberleşme için uygun şekilde oluşturulmuştur.11] LabVIEW GPIB.3. Tüm araç kutuları LabVIEW'a kolayca birleşir. [7. En fazla yürütme performansı elde etmek için LabVIEW 32 bit derleyici içermektedir. Kolay kullanılan güçlü bir grafik program geliştirme ortamıdır.2 Yapısı Program iki kısımdan oluşmaktadır: Ön panel ve blok diyagram. Uygun şekilde düzenlendiğinde blok diyagram bir akış diyagramına benzemektedir. PC tabanlı ölçüm sistemleri için en popüler üç programlama ortamı LabVIEW. uygulama oluşturmak için komut satırları yerine ikonların kullanıldığı grafiksel bir programlama dilidir. [11] LabVIEW'da araçların ve nesnelerin ayarlanması yardımı ile bir kullanıcı ara yüzü oluşturulur. Böylece LabVIEW sanal enstrümanları C veya C++ ile oluşan programlar kadar hızlı çalışır.II. Kaynak kodu problemleri çözmek için şematik ve akış diyagramına benzeyen sezgisel bir blok diyagramı yaklaşımı kullanılır. LabVIEW var olan standart C programlama dillerinin esnekliğini ve kapsamlı işlevselliğini sağlarken bir yandan da kullanıcılara C'ye göre 5 ile 10 kat daha fazla verimlilik sunar. [7. Blok diyagram bu kodları kapsamaktadır. VXI. [7] Dünya çapında yapılan bağımsız araştırmalarda görülmüştür ki. Ayrıca NI firmasının geliştirdiği donanım ile gerçek sistemlere hükmedebilmektedir.

Ayrıca. Ayrıca DLL'lere benzer yapıda bölünmüş kütüphaneler ve yalnız çalışan uygulamalar da oluşturabilirsiniz. kontrol ve saklama uygulamaları için kapsamlı bir veri koleksiyonuna sahiptir.3. TCP/IP ağı ve ActiveX gibi yazılım standartlarını kullanacak şekilde tasarlanmıştır. LabVIEW geleneksel program gelişme araçları içermektedir.11] LabVIEW kullanarak. Daha karmaşık geliştirme araçlarına gerek kalmadan bütün işlemlerimizi tamamlayabilme esnekliğine sahiptir. uygulamanın ihtiyaç duyacağı çeşitliliği sağlayacak yetenektedir. 1977’den beri geliştirdiği ürünler ile ölçme ve enstrümantasyonda öncü kuruluşlardan birisi 22 .11] LabVIEW harici kod ya da DLL'ler. üretkenliği arttırarak geliştirmeye harcanan zamanı azaltır. Eklenen güçlü araçlar ile karmaşık geliştirme işlemlerini basitleştirir. veri tabanları. bilgisayar ve enstrümantasyon donanımına yapılan parasal yatırımı korur.5 LabVIEW Uygulamaları LabVIEW programı birçok sektörde dünya üzerinde kullanım alanına sahiptir. Endüstride otomotiv sektöründen enerji sektörüne. Ayrıca eklenebilecek çok sayıda araç. Çünkü LabVIEW gerçek bir 32 bit derleyicidir. uygulamanızda kırılma noktası oluşturabilir. müşteri veri akışı. elektrik ve elektronik birçok alanda müşterilerine çözümler sunmaktadır. endüstriyel birçok alanda müşterilerine bekledikleri çözümleri sunmaktadır.4 Kullanıldığı Yerler Ölçme yapılan ve veri takibi istenen her yerde program kullanılabilir.3. uzay çalışmalarından su altı çalışmalarına. yazılımları ve servis desteği ile National Instruments firması.11] II. [7] II. ölçüm ve kontrol uygulamalarınız için gerekli hızı sağlayan 32 bit derlenmiş uygulamalar oluşturabilirsiniz. kendi çözümlerini geliştirebilmeleri için daha geniş kullanıcı kitlesini yetkilendirir. [7. animasyonlar oluşturabilir veya tek adımlık programlar oluşturabilirsiniz. [7. test. LabVIEW. Donanımları. ActiveX ve daha fazlası ile iletim sağlayabilmeniz için çok sayıda mekanizma içermektedir. [7] LabVIEW aynı zamanda analiz. Dünya üzerinde 5 kıtada her sektörden birçok şirket AR-GE çalışmalarında ve üretimlerinde LabVIEW programından faydalanmaktadırlar. [7.3 Özellikleri LabVIEW. Daha kolay gelişim göstermek için. [7.zamanda uygulamanızı Web Server'ı kullanarak internete bağlamak için.11] II.3.

hızlı bir yazılım geliştirme ile problem kolaylıkla çözülmüştür. Birçok çözüm uygulaması geliştirmiş olan firma. Bu ürünleri kullanarak eşzamanlı hızlanan görüntü elde etme. UUT'ler ve test ihtiyaçlarının karmaşıklığı. müşterilerin istedikleri enstrüman ve aşamaları yerleştirilebilen. görüntü işleme ve hareket kontrol donanımları. Ayar ve veri toplama uygulamaları için ATMIO ve National Instrument SCXI kullanılarak hem de lojik kontrol. Bir başka uygulamada ise. ölçüm ve analiz görevleri için LabWindows/CVI yazılımını kullanarak oluşturulan bir donanım platformu ile elektronik bir kontrol sistemi geliştirilmiştir. sürücü ve test görevlisinin denemeleri sırasında durma süresi. otomatik hassas fiber hizalama çözümü geliştirmek için bir sanal enstrüman oluşturulmuştur. Bu amaçla sağlam bir çalışma bilgisayarı. Bahsedilen problemler ve LabVIEW çözümleri uygulamalardan sadece birkaçıdır. Daha fazla çözüm uygulamalarını National Instruments Web sitesinin “Alliance Programs” bölümünde bulabilirsiniz. LabVIEW ve LabVIEW Test Executive kullanılarak. sinyal koşullama donanımları. Çeşitli klimatik koşullar ve farklı motor dönüş sistemleri altında termodinamik bir test sırası ile otomotiv hava şartlandırma sistemi simulasyonunu Turin Centro Ricerche Fiat marka araba üretiminde uygulanması amaçlanmıştır. ölçüm ve otomasyon yazılımları. test standı ve ürün gelişiminin her ikisinin birden iki takımla birlikte koordine edilmesi gerekliliği ve geniş bir takımla üretim yönetimi sorunlardan bazılarıdır.haline gelmiştir. Düşük hizalama süresi ile fiber için lazer yöntemi otomasyonu geliştirmek amacı ile ön panelde kullanışlı bir menüsü olan. sinyal durum donanımı ve yolda DAQ sistem geliştirmek için bir giriş çıkış sürücüsü olan LabVIEW yazılımı ve NI donanımları kullanılmıştır. testler üzerine yoğunlaşmış. 23 . fren sıcaklığı ve daha birçok veri hakkında bilgi verecek fren testleri için bir veri elde etme sistemi geliştirmek istenmiştir. Bir başka uygulamada yol üstündeki motorun. RF uzaktan kumanda parçalarının üretim testleri için dört adet test standı geliştirmek amaçlanmıştır. yer çekimi olmayan bir NASA araştırma aracında sıcaklık verileri okumak ve analog gerilim elde etmek için ortam şartlarına dayanıklı bir bilgisayar içinde bir DAQ kart ve LabVIEW kullanılmıştır. Bu uygulamalar ve daha fazlasına oluşturulan sitenin “Projeler” bölümünde geniş şekilde yer verilmiştir. Ancak. GPIB ve enstrüman kontrolü ve endüstriyel ve haberleşme donanımları gibi ürünleri müşterilerine pazarlamaktadır. veri depolama donanımları.

VERİ TOPLAMA.1’de gösterildiği gibi. görüntü işleme. Bu ayrı bileşenleri tam bir çalışma sistemi haline getirmek gerekir. VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEME Son yıllarda yazılım ve donanım bakımından hızlı bir gelişim içinde bulunan kişisel bilgisayarlar (PC). gerçek dünyadaki fiziksel büyüklüklerin. özel bir veri toplama işleminin belirli şartlarının mevcut yazılım ve donanımla uyum sağlamasıdır. veri toplama sistemi (DAQ). aşağıdaki gibidir: [12] • • Algılayıcılar ve transdüserler. Alan kablolama. sistem donanımından gelen sayısal kontrol sinyallerinin. sayısal sinyal işleme. III. özellikle veri toplama ve süreç kontrolü için. Şekil 3. veri toplama ve endüstriyel kontrol ile haberleşme uygulamaları için en çok tercih edilen platform olmuştur. Veri toplama.1 VERİ TOPLAMANIN TEMEL KAVRAMLARI PC’nin gücü ve esnekliği üzerine kurulmuş olan bir veri toplama veya kontrol sistemi. farklı cihaz üreticilerinden çeşitli donanımlarından oluşabilir. 24 . hareketlendirici cihazlar ya da röleler gibi kontrol cihazları tarafından kullanılmak üzere.BÖLÜM III. bir veri toplama sisteminin temel elemanları. PC’nin gücü ve esnekliği göz ardı edilemez. Uygulamaların büyük bir çoğunluğunda. bir bilgisayar tarafından işlenmesi. PC’nin bu uygulamalarda tercih edilmesinin sebebi. sadece veri elde etmek için değil ayrıca üzerinde çalışmak için tasarlanır. Birçok uygulamada. bir sinyal biçimine dönüştürüldüğü süreçtir. analiz edilmesi ve saklanması için ölçülen ve sayısal bir biçime dönüştürülen elektrik sinyallerine dönüştürüldüğü süreçtir. Kontrol ise.

1. termistörler sıcaklığı analog sinyale dönüştürürler. Akış ölçerler frekansı akışın hızına bağlı olarak değiştirir. gergi ölçerler gerilme kuvvetlerini ölçerler. Veri toplama yazılımı. PC (işletim sistemi). izlenmekte olan süreçten veya fiziksel büyüklüklerden veri toplanması ve doğru ölçüm için önemlidir. her türlü fiziksel ölçümü gerçekleştirebilir ve karşılık gelen bir elektrik çıkışı sağlayabilir. sinyal şartlandırma ve veri toplama donanımlarının kabul edebileceği elektrik sinyallerine dönüştürürler. gerilme gibi fiziksel büyüklükleri. sıcaklık.• • • • Sinyal şartlandırma.1 PC Tabanlı Veri Toplama Sisteminin Fonksiyonel Diyagramı Toplam sistemin her bir elemanı. Veri toplama donanımı. 25 . Her durumda üretilen elektrik sinyalleri. Şekil 3. ölçülen fiziksel nicelikler ile orantılıdır.1 Transdüser ve Algılayıcılar Transdüserler ve algılayıcılar. ısıl çiftler. basınç. Transdüserler. III.

Bu fiziksel bağ. Kabloların doğru topraklanması. sistemin en uzun ve dış etkilerden en çok etkilenebilecek elemanıdır.2 Alan Kablolama Alan kablolama. III. transdüser ve algılayıcılardan. Ancak daha fazla girişime neden olmayacak şekilde azaltılır.2.2. Bir gürültü kaynağı ve alıcı devre arasındaki karşılıklı ve kaçak kapasitanslarından 26 . Girişim ise gürültünün istenmeyen etkisidir.1 Gürültü ve Girişim Bir devrede bulunan istenmeyen sinyallere gürültü denir. Gürültü Kaynağı Kuplaj Kaynağı Alıcı Devre • AA Güç Kabloları • Yüksek Gerilim veya yüksek akım devreleri (motorlar) • Bilgisayar ekranı • Ortak Empedans (İletken Kuplaj) • Elektrik Alanı (Kapasitif Kuplaj) • Manyetik Alan (İndüktif Kuplaj) • Transdüser • Transdüserden sinyal şartlandırma kablosuna • Sinyal şartlandırma • Sinyal şartlandırmadan ölçüm sistem kablosuna Şekil 3. [12] III. Bir gürültü gerilimi. iki veya daha fazla sinyalin ortak bir sinyal geri dönüşünü paylaştıkları zaman ortaya çıkar.III.2 Gürültü Kaynakları ve Tipleri Herhangi bir gürültü oluşum probleminde üç bileşenden söz edilebilir. Fiziksel bir niceliğin ölçüldüğü ve çok küçük sinyallerin kullanıldığı veri toplama sistemlerinde gürültü tamamen yok edilemez. Kapasitif kuplaj elektrik alanlarından kaynaklanır.1.1. sinyal düzenleme donanımına ve veri toplama kartına kadar olan fiziksel bağlantıyı temsil eder.2 Bir Gürültünün Kaynağı ile Alıcı Arasındaki Gürültü Kuplajı İletken kuplaj. Özellikle ağır endüstriyel ortamlarda bu etkilenme çok fazladır. Kablolar. Bazı durumlarda sinyal şartlandırma veya veri toplama kartı PC’den uzakta bulunabilir. gürültünün etkilerini azaltmada çok büyük öneme sahiptir.1. Birçok durumda sinyallerin üzerinden geçmesi gerektiği kabloların uzunlukları ve gürültünün bu geniş devreler üzerindeki olumsuz etkileri önemlidir. bir RS-232 veya RS-485 haberleşme ara yüzü olabilir. devrenin çalışmasını aşırı şekilde etkilerse girişim olarak adlandırılır.

2. kapasitans sebebiyle oluşan 27 . koruyuculu bakır veya optik fiber kablolar kullanılabilir. 300 metreye kadar olan haberleşmelerde. eğer her hangi bir sorumluluk bulunmuyorsa. Kaynağın topraksız ve sinyal yükseltecinin topraklı olduğu durumda. uzunlukları boyunca her metrede yaklaşık 40 kez bükülürler. Elektromanyetik ve elektrostatik indüksiyonun etkisini azaltmak için. alıcı devrelerin akım döngüleriyle bağ kurduğu mekanizmadır. bir gürültü kaynağındaki değişen akımlar tarafından oluşturulan zamanla değişen manyetik alanların. yükselteç ortak terminaline bağlanmalıdır. [12] Bükmeli çift kablolar. sinyal devrelerinde taşınmaz. doğru tipte kablo kullanılmalıdır. Böylece gürültü akımları. veri iletimi için en ekonomik çözümdür. sinyal taşıyan iletkenin etrafına yerleştirilecek silindirik bir metal koruyucunun kullanılmasıyla azaltılabilir. hat akımına ve iletken direncine bağlıdır. Düşük hızda veri iletiminde. Manyetik alan kuplajı ise. birbirlerinden elektriksel olarak ayrılmalıdır. optik fiber kablolar tercih edilmelidir. Bir toprak ekran veya koruyucu da. Koruyucu topraklamasının RF akımları için bir yol sağlaması ve statik yük oluşturmalarını engellemesi de avantajlardan birisidir.3 Gürültünün En Düşük Seviyeye İndirilmesi Kapasitif kuplaj sebebiyle oluşan gürültünün etkileri. [12] III. Sinyal gerilim düşümü sinyalin frekansına. [12] Kapasitif korumada topraklama konum ve sayısı da önem taşımaktadır. yüksek frekanslı kablolar olan eşeksenli. Bir devrenin her iki ucundaki sinyal hatlarının topraklanması. Bir kablodan en iyi performansı elde etmek için. düşük frekanslı olan bükmeli çift kablolar kullanılmalıdır. 100 Mbps iletim hızına imkan sağlarlar. kapasitif kuplaj. Bir koruyucunun etkili olabilmesi için iyi topraklanmalı ve iletkenin koruyucunun sonundan dışına taşan kısmı en küçük hale getirilmelidir. Tellerin bükülmesiyle manyetik gürültü kuplajı azaltılabilir.dış gürültünün iletilmesidir. Ekran devamlılığı sağlanmalıdır. Koruyuculu (STP) ve koruyucusuz (UTP) tipleri mevcuttur.1. giriş koruyucu kaynak ortak terminaline bağlanmalıdır. sinyal kaynağı ile ölçme sistemi arasındaki iletkenlerde oluşmaktadır. Kablolar en uzun devre elemanları olduklarından. önemli toprak akımlarının akmasına neden olacaktır. koruyucular sadece bir noktadan topraklanmalıdır. Kapasitif koruma oluşmuş gürültü akımlarının geçmesi için başka bir yan yol sağlayarak çalışır. Bu sebepten dolayı. Kaynağın topraklı ve sinyal yükseltecinin topraksız olduğu durumda ise. Ayrıca aynı kabloda bulunan damarların ekranları. Yüksek hızda veri iletiminde. indüktans ve kapasitans kablonun uzunluğu boyunca dağılmıştır. giriş koruyucu. Yüksek gürültülü ortamlarda ise. Direnç.

kablo kapasitansını ve sinyalin yayılma hızını etkiler. yazılım yolu ile ortalama alınması. 10 Mbps veri hızına izin vermektedir. Alternatif olarak. Uygulanabilir filtrelerde bu mümkün değildir ve genelde belirli bir frekans aralığının dışındaki istenmeyen tüm genlik bileşenleri elenmez. geçirilen ve filtrelenen frekanslar arasında çok keskin bir geçiş sağlamalıdır. İdeal olarak filtreler. istenen tek ölçüm için.gürültüyü azaltmak için etrafına yerleştirilir ve PVC kılıf ile kaplanarak mekanik koruma sağlanır. Akıllı sinyal şartlandırma modüllerinde bulunan A/D dönüştürücüleri. Etkin filtreler. Analog filtreler en ekonomik filtreleme yöntemi olarak iki çeşittir: Sadece pasif bileşenleri kullanan pasif filtreler ve işlemsel yükselteçleri kullanan etkin filtreler mevcuttur. Sinyal şartlandırmada yapılan işlemler şunlardır. Pahalıdırlar ancak uzun mesafelerde yüksek frekanslı analog sinyalleri taşımakta rahatlıkla kullanılabilirler. bir DAQ kartının veya bir ölçme sisteminin istenen sinyali doğru bir biçimde elde edebilmesinden önce. [12] Eşeksenli kablolar. III. istenen sinyali elde etmek için gerekenden daha fazla ölçüm alınarak. belirli frekans aralığının dışında bulunan frekanslardaki tüm veriyi elemeli. girişteki gürültünün ortalamasını almak (filtrelemek) için önemli bir rol oynar. Transdüserler tarafından üretilen elektrik sinyallerinin çoğunlukla. elektrik şebeke paraziti gibi periyodik gürültü sinyallerini sayısal olarak filtrelemede kullanılır.1 Filtreleme Filtreleme.1. Bu tipteki kabloların sonlandırmaları gürültü azaltmak amacıyla önem taşımaktadır. daha çok tercih edilirler.3 Sinyal Şartlandırma Birçok transdüser sinyali. yükseltilmeden ve A/D dönüştürücüye sunulmadan önce istenmeyen gürültüyü sinyal ölçümlerinden çıkarır. III.3. şartlandırılmalıdır. İki iletkeni ayıran yalıtım maddesi. daha keskin bir azalma ve daha iyi bir kararlılık sağladıklarından. Kaplayıcı silindir iletken bir malzemeden yapılmıştır ve esnek olması amacıyla örgülüdür. Aynı eksendeki kaplayıcı bir silindir içinden geçen merkezi bir silindirden oluşur.1. veri toplama kartı tarafından kabul edilebilmesi için analog dijital (AD) dönüştürücüler kullanılır. Bu yöntemde. alınanların ortalaması alınarak filtreleme yapılmış olur. [12] 28 .

• “Q” Kalite Faktörü: Bu değişken. Ancak. tipik olarak.3. ölçülmekte olan fiziksel büyüklükler ile doğrudan ilişkilidir. III.3 Doğrusallaştırma Isıl çiftler gibi transdüserlerin çıkış sinyalleri. sinyal şartlandırma cihazının belirli bir transdüser tipi için programlanmasını gerektirir.Filtrelerin ortak özellikleri: • Kesici Frekans: Filtrenin etkin olduğu geçiş frekansıdır.2 Yükseltme Yükseltme işlemi şartlandırma cihazı tarafından gerçekleştirilirken. Yüksek-geçiren kesici veya düşük geçiren kesici frekans olabilir ve genelde elde edilen kazancın bileşiminin 3 dB altına düştüğü frekans olarak tanımlanır. gürültüden etkilenmeden yükseltilirler. ana sisteme geri döndürülen veya ölçüm sürecinin bir kısmı olarak saklanan ölçümler. • Azalma Frekansı: Büyüklüğün frekansa karşı olan grafiğinin kesici frekans bölgesindeki eğimidir. dB cinsinden ölçülür. En yüksek çözünürlük. Veri toplama yazılımı bu sinyallerin doğrusallaştırılmasını gerçekleştirir. akort edilen bir filtrenin uyarlanabilir bir karakteristiğidir ve filtrenin doruk frekansındaki kazancını ve doruk frekansının her iki tarafından birindeki iletim karakteristiğinin azalmasını belirler.1. ideal bir filtrenin uygulanabilir (ideal olmayan) bir filtreden ayırt edilmesini sağlar. belirli bir giriş aralığında ölçülmekte olan fiziksel büyüklükler ile doğrusal olmayan bir ilişki gösterirler. [12] Transdüserler. Azalma frekansı genelde logaritmik bir ölçüde. III. doğrusal olmayan ilişkinin tahmin edilebilir ve tekrar edilebilir olduğu durumda. giriş gerilimi salınımının en büyük değeri. Bu karakteristik. bu görev akıllı sinyal şartlandırma donanımı tarafından gerçekleştirilir. iki önemli fonksiyonu yerine getirir: Sinyal ölçümünün çözünürlüğünü arttırır ve ayrıca sinyal /gürültü oranını yükseltir. düşük seviye gerilim sinyalleri.3. Bu. Ancak bir kere tamamlandıktan sonra. veri toplama kartlarından uzak konumlara yerleştirildiklerinde ve sinyal ölçümlerinin elektriksel olarak gürültülü bir ortamdan iletildiği durumlarda. ADC’nin en büyük giriş aralığına eşit olacak şekilde giriş sinyali yükseltilerek elde edilir. [12] 29 . Sinyal çözünürlüğünü arttırmak mV mertebesindeki çok küçük bir gerilim değerini V mertebesine yükseltmek anlamına gelir.1.

1. Takmalı Kart Sinyal Şartlandırma: Veri toplama kartları üzerinde hazır bulunan sinyal şartlandırma sistemleri en çok kullanılan çeşitlerden birisidir. manyetik ve kapasitif ayırmadır. Örneğin germe ölçme aleti (gergi ölçer). [12] Şekil 3.3. modülarite ve kullanım kolaylığı bakımından farklılıklar göstermektedir. performans. termistörler ve RTD’ler. maliyet. Birde iç toprak döngülerinin veya ortak mod gerilimlerinin ölçülen sinyalin doğruluğunu etkilemediğinden emin olmaktır. ayrıca bazı transdüserler için uyarım sağlar. Opto-ayırma sayısal sinyaller. En çok kullanılan devre ayırma metotları. Bu kartlar genelde ana sisteme yakın bulunan sınırlı sayıda transdüsere sahip.6 Sinyal Şartlandırma Sınıfları Birçok farklı firmanın ürettiği sinyal şartlandırma cihazları. transdüser tipine göre çeşitlilik gösterirler. Ayırma sayesinde cihaz operatörleri. manyetik ve kapasitif ayırma ise daha çok analog sinyaller için kullanılırlar.1. bir sinyali kaynağından ölçüm cihazına galvanik veya fiziksel bağlantı olmaksızın geçirir.3. Piyasada kullanılan temel çeşitler aşağıda açıklanmıştır. küçük veri toplama sistemlerinde tercih edilmektedir. Ayrıca medikal uygulamalarda ayırma.5 Uyarım Sinyal şartlandırma ürünleri. şimşek veya yüksek gerilim gibi tehlikeli durumlardan korunmuş olurlar. opto-ayırma. Sinyal gerilimden frekansa çevrilerek fiziksel bağlantısı olmayan bir transformatör ya da kondansatör üzerinden geçirilerek tekrar gerilime dönüştürülür. Bu şekilde olan kartlar. a.3 Takmalı DAQ Kartı Sinyal Şartlandırma 30 . pahalı bilgisayar cihazları ve DAQ kartları. elektrostatik deşarj.III. potansiyel olarak tehlikeli gerilim veya akım sinyallerinin insan vücuduna bağlanan algılayıcılara ya da transdüserlere ulaşmasını engeller.3. III. [12] III. dış gerilim veya akım uyarım sinyalleri gerektirir.1.4 Ayırma Ayrıma sahip bir sinyal şartlandırıcı.

ana sistemden uzağa yerleştirilerek. sistem genelinde elde edilen sinyallerin kalitesini yükseltmektedir. Doğrudan Bağlantı Modüller – İki Telli Vericiler: Bu tipteki sinyal şartlandırıcılar.b. Şartlandırılmış analog sinyal. Dağıtılmış I/O – Sayısal Vericiler: Algılayıcılar genellikle ana sistemden yüzlerce metre uzakta montaj edilirler. ana sistemdeki veri toplama kartına iki hat üzerinden gerilim olarak aktarılır veya karta giren standart bir akım döngü sinyaline (4-20 mA) dönüştürülür. Bu sebepten dolayı iki telli vericiler olarak adlandırılırlar.5 Çeşitli Sayısal Verici Modüllerin Kullanıldığı Dağıtılmış I/O Sayısal Şartlandırma 31 . Her transdüser için tek bir modül gerekmektedir. Şekil 3. Gürültülü ortamlarda. algılayıcılardan alınan sinyali şartlandırırlar.4 Karta Monte Edilen Modüler Sinyal Şartlandırma c. Kullanılan her algılayıcı için bir modül kullanılmaktadır. [12] Şekil 3. ısıl çiftler ve gergi ölçer gibi algılayıcılardan alınan çok küçük sinyallerin işlenmeden ana sisteme aktarılması hatalı ölçümlere sebep olmaktadır. giriş portundan şartlandırılmamış sinyali alarak çıkışa aktarır. Bu gibi durumlarda dağıtılmış I/O. Bu sistemin maliyetini arttırırken.

AD dönüştürücüleri kullanarak bir sistemden ölçülen veriyi işlenmesi. [12] Şekil 3. saklanması ve analiz edilmesi için bir bilgisayara iletir.1. analog çıkış devrelerini. analog giriş gerilim sinyallerini sayısal biçime dönüştürür ve ölçme amacıyla analog giriş devrelerini.4 Veri Toplama Donanımı Bir veri toplama kartı. DAQ donanımının en çok kullanılan şeklidir. bilgisayardan bağımsız şekilde veri depolayan. Doğrudan bilgisayarın büyütme veri yoluna takılan veri kartları. sayaç/zamanlama devrelerini ve sayısal I/O ara yüzlerini kapsar. dış sinyal kaynaklarından gelen analog gerilimleri ana sistem tarafından anlaşılabilecek olan sayısal biçime dönüştürür. geliştirme ve deney ortamlarında kullanılırlar. III.6 Tipik Bir A/D Kartının Fonksiyonel Diyagramı 32 . Bu tipte olan DAQ’lar daha çok araştırma. sayısal biçime dönüşümü. kontrol edilebilen akıllı günlükçüler (logger) ve kontrolörlerdir. Piyasada veri toplamanın yanı sıra veri kontrolünü de gerçekleştiren kartlar.4. RS-232 ile izlenebilen.1. [12] Veri toplama kartları birçok firma tarafından çeşitli şekillerde üretilmektedir. DAQ donanımının bir diğer şekli ise. Bunun tersi olarak bilgisayarda işlenmiş sinyalleri dijital analog (DA) dönüştürücüleri kullanarak bir sistemi kontrol edebilir. görüntülenmesi.III.1 A/D Kartları Analog giriş (A/D) kartları.

Bu bölüm. zamana bağlı olarak çoklanan bir sistem üzerinde. çıkışına anahtarlayan bölümdür.Bir A/D kartı üzerinde giriş çoklayıcı. Gerçek dünyadaki sinyaller. yükselte devresine ihtiyaç duyulmaktadır. FIFO tamponu. Böylece. Yüksek hızlı A/D kartlarının bir karakteristiği. Böylece her bir kanal için örnekleme ve A/D dönüştürücü montajına gerek kalmaz. karttan PC’nin hafızasına veri iletmek ve karta. analog bir sinyal girişi ve giriş tamponundan. analog bir sinyal çıkışı ve çıkış tamponundan. konfigürasyon bilgisinin ve diğer komutların gönderilmesi için kullanılan kontrol devrelerini ve sinyallerini sağlar. çıkış ile girişin bağlantısı kesilerek. bu kanalıda örnekler diğerine geçer ve bu şekilde devam eder. Kontrol girişine bir tutma komutu uygulandığında. giriş sinyali yükselteci. çıkışın girişi izlemesi sağlanmış olur. 33 . bir şarj depolama kondansatöründen ve anahtarlama devrelerini kontrol eden ve sırasıyla girişi çıkış ile birleştiren bir kontrol girişinden oluşur. Yol ara yüzü. Bunlar 16 bayttan 64 kbayta kadar aralıktaki büyüklüklerde olabilir. A/D dönüştürücüler. Analog bir girişin sinyalinin ölçülmesinde en yüksek çözünürlüğü elde etmek için. Örnekleme modundayken. Bu sinyallerin bilgisayar tarafından yorumlanabilmesi için sayısal sinyallere dönüştürülmeleri gerekir. yerleşik hafızanın veya bir FIFO (ilk giren ilk çıkar) tamponu veya tampon çifti biçimindeki I/O’nun eklenmesidir. A/D dönüştürücü. çoklu girişlerin örneklemesini gerçekleştirir. analog girişlerden bir tanesini. Çoklayıcı. kontrol girişine uygulanan bir örnekleme komutu. zamanlama sistemi ve büyütme yolu ara yüzü gibi bölümler bulunmaktadır. [12] Bir örnekleme ve tutma devresi (S/H). örnekleme ve tutma devresi. Bu moda tutma kondansatörü. Saat devresi 400 kHz ile 10 MHz arasında yerleşik osilatör devresi ile veya harici kullanıcı tarafından sağlanan bir sinyal ile oluşturulabilir. sinyalin yükseltilmiş aralığının A/D dönüştürücünün giriş aralığı ile eşleşmesi gerektiğinden. dolayısıyla maliyet düşer. zamana bağlı olarak ölçülebilen fiziksel parametreleri temsil eder. [12] A/D kartlarda çoklu analog bilginin doğru ve verimli bir sayısal veriye dönüştürülmesi için zamanlama devresine ihtiyaç duyulur. tutma kondansatörü giriş sinyal değerini korur. Veri toplama kartları üzerinde genellikle yüksek performanslı yükselteçler tercih edilir. girişte uygulanan gerilim seviyesine kadar şarj olur. dâhili anahtarı kapatır. bu amaçla analog bir giriş sinyalini ölçer ve sayısal bir çıkış biçimine dönüştürür. A/D dönüştürücü bir kanalı örnekler diğerine geçer.

III.2 D/A Kartları D/A kartları ana sistemden gelen sayısal sinyalleri.8 V arasındaysa ve mantıksal yüksek seviyesi 2. ses sinyalleri.7 Bir Dalga Biçimi Üretim D/A Kartının Fonksiyonel Diyagramı Analog çıkış D/A kartları. D/A kartının analog dalga biçimlerini üretebildiği hızın. FIFO tamponu.1. Bu kartlar. [12] Şekil 3. çıkış yükseltici.4. gürültü. doğruluğunun ve esnekliğinin belirlenmesinde önemli bir rol oynar.2 V ile 5. Dalga biçimi üretme devresi. yaygın olarak endüstriyel süreçlerin izlenmesini ve kontrolünü sağlamak ve laboratuvarda deney yapmak ve paralel sayısal I/O yetenekleri olan veri günlükçüleri ve yazıcılar gibi çevre cihazlarıyla haberleşmek üzere PC temelli DAQ sistemlerinde kullanılır.1. Bu devre. zamanlama sistemi ve genişleme yolu ara yüzünden oluşmaktadır. analog dalga biçimlerinin yüksek hızlarda üretiminde. bir sistemi kontrol etmek veya uyarım vermek için kullanılan çıkış cihazları tarafından kullanılması amacı ile analog sinyallere çevirir. tipik olarak 2 ile 16 arasında çıkış kanalına sahiptir ve her birinin kendi D/A dönüştürücüsü ve gerekli olduğu durumlarda çıkış tamponu / yükselteci bulunmaktadır. kartın TTL uyumlu sinyallerin giriş veya çıkışına imkân veren IC’lerden oluşan bileşenidir. Bir sinyalin mantıksal düşük seviyesi. tamponu. Bu bileşenlerin her biri. [12] Herhangi bir DAQ kartının sayısal I/O ara yüzü. 34 . D/A dönüştürücü. Tipik olarak sayısal ara yüz. 0 V ile 0.4.3 Sayısal I/O Kartları Sayısal I/O ara yüzleri. III. güç hattı sinyalleri ve kontrol sinyalleri üretiminde kullanılmaktadır. dalga biçimi üretim kartları ve analog çıkış kartları olarak iki çeşittir.5 V arasındaysa bu sinyal TTL uyumlu olarak tanımlanır.

4 Sayaç / Zamanlayıcı I/O Kartları Sayaç/zamanlama devreleri. Her bir yuva genelde 4 veya 8 hattan oluşur. tek bir çıkış ve dahili bir n-bit sayaç yazmacından oluşur. [12] Şekil 3.yuvalara gruplanan sayısal I/O hatlarının sayısıdır. kaynak ve geçit/kapı girişi. sayısal olay sayma işlemi. bu uygulamaların tümü.9’da gösterildiği gibi.9 Bir Sayacın Basitleştirilmiş Modeli 35 .1.4. Çıkış Kaynak n-bit Sayma Yazmacı Geçit Şekil 3.8 Tipik Sayısal I/O Kartı Blok Diyagramı III. sayısal darbe zamanlaması. bir vuruş ve sürekli saatli çıkışlar ve karmaşık doluluk oranlı dalga biçimlerinin üretilmesi gibi birçok uygulama için kullanılmaktadır. Şekil 3.

PC’nin standart ISA veya EISA yollarından daha avantajlıdır. Windows ve UNIX’tir. disk sürücüsü. interaktif bir panel.6 Ana Sistem Bir veri toplama sisteminde kullanılan PC. bir haberleşme işleyici veya tüm bunların bir bileşimi olabilir. Herhangi bir sistem donanımını programlamak için üç farklı yazılım şekli kullanılabilir: • • Veri toplama kartının yazmaçlarını doğrudan programlamak. her geçiş oluştuğunda dahili sayaç yazmacını arttırarak kaynak girişindeki giriş sinyal geçişlerini sayan ve TTL uyumlu sinyallere tepki veren ve bu sinyalleri çıkışta veren sayısal bir cihazdır. Uygulama yazılımı. (Örneğin III. Ayrıca PC’nin mikroişlemci hızı. PC üzerinde veri toplama. ekran ve yazıcı ile olan haberleşmeleri yönetir. Kullanılan PC’de kurulu olan işletim sistemi de performansı etkileyen etmenlerden birisidir. bir veri günlükçüsü. komutları işlemek ve program çalışmasını kontrol etmek için kullanılan yazılımdır.1.Sayaç.5 Veri Toplama Yazılımı Veri toplama kartları yazılım olmadan çalıştırılamazlar. Günümüzde en popüler işletim sistemleri DOS.1. işlenme ve saklanma hızını büyük ölçüde etkiler. Bu uygulama yazılımı PC’de bir işletim sistemi altında çalışır. veri işleme ve veri izleme yapılabilmesi için yazılım ile birlikte kullanılması şarttır. İşletim sistemleri. DOS gibi tek görevli işletim sistemi kullanılabileceği gibi. [12] III. PC’nin veri toplamadaki hızını etkiler. belirli bir uygulama için verinin sürekli ve doğru bir şekilde elde edilme. • Kullanıma LabVIEW) hazır uygulama yazılımından faydalanmak. Genellikle donanım ile verilen ve belirli görevlerle ilgili bir yazılım uygulaması geliştirmek için düşük seviye sürücü yazılımından yararlanmak. uygulama yazılımı ile belirli bir sistemin donanımı arasında bir ara yüz kurulmasını sağlar. bir giriş çıkış programı. İşletim sistemi. Bunların birbirlerine göre avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır. [13] III. disk erişim süresi. bilgisayarın kaynaklarını yönetmek.6. Windows gibi çok görevli işletim sistemleri daha iyi sonuçlar vermektedir. [13] 36 . disk kapasitesi ve veri iletim tipleri.1 İşletim Sistemleri Bir işletim sistemi.1. Yüksek hızda veri toplamada PCI kartlar.

güçlü. Windows’un aynı anda birçok uygulamayı çalıştırma kabiliyeti (çok görevlilik) ve uygulamalar arasında bilgi iletmesi. Bu. büyütme yolu çevrimi değildir. UNIX kabuk yazılımı. DOS’tan farklı olarak. bir bilgisayarın CPU’sunun. DOS’un hem çok görevliliğini hem de grafiksel ara yüzünü oluşturan ilavesidir. Bir kesme. yeterli gerçek hafızaya ve hızlı bir diske sahip bilgisayarların hepsinde çalıştırılabilir. yazılımda kural dışı bir işlem gerçekleştirildiğinde üretilir. çok kullanıcılı ve çok görevli bir işletim sistemidir. Grafiksel kullanıcı ara yüzü (GUI). [13] UNIX işletim sistemi. Donanım kesmeleri. Bir PC’de ortaya çıkabilecek üç kesme grubu vardır. Her bir uygulama kullanıcının uygulamalar arasında geçiş yapmasını sağlayan kendi pencerelerine sahiptir. [13] III. Büyütme kartlarının PC’nin hafızasına bilgi ilettiği mekanizmalardır. her biri sistem içinde belli bir göreve sahip olan çeşitli ana bileşenlerden oluşur.DOS. Ancak CPU kartındaki bir çevrimdir.6. 37 . CPU’nun dikkat etmesini gerektiren I/O cihazları tarafından elektriksel olarak üretilir.2 Kesmelerin Çalışması Kesmeler. uygulama programları için avantaj sağlamaktadır. En önemli üç bileşeni.1. İşlemcinin istisnai durumları. işletim sisteminin birçok uygulama programını aynı anda çalıştırabilme yeteneğidir. tek ve homojen olan bir ara yüzün. Çok görevlilik. ağaç benzeri bir yapıya sahiptir. UNIX. tuşa basma ve COM porta gelen karakterler gibi önemli olaylarla. dosyaların sıralı şekilde yerleştirildiği. DOS-BIOS. bir program ve çevre cihazları arasındaki tüm haberleşmeyi yönettiği anlamına gelir. insanlar ile bilgisayarlar arasındaki haberleşmeyi sağlamak amacıyla oluşturulan sembolik bir ara yüzdür. Bu felsefe. CPU’nun bir programı çalıştırmasına ve sabit bir dikkat gerektirmeden bu gibi I/O cihazlarına gerektiği gibi hizmet sağlamasına imkân verir. DOS çekirdeği (kernel) ve komut işlemcisidir. UNIX’te tüm donanım ve yazılım nesneleri dosya olarak değerlendirilir ve dosya gibi çalışırlar. kullanıcı tarafından girilen komutları sistemin iç sözdizimi için talimatlara çevirir. Yazılım kesmeleri ise yazılımlar tarafından üretilirler ve 256 farklı yazılım kesme çeşidi mevcuttur. Windows. UNIX dosya sistemi. sadece ortaya çıktıklarında ilgilenebileceği bir mekanizmadır.

bu IRQx kesme talebini.10 IRQ Donanım kesmeleri maskelenebilen ve maskelenemeyen kesmeler olarak ikiye ayrılır. I/O cihazlarından gelen kesme taleplerini kabul eden. Maskelenebilir kesmeler ise daha az önceliğe sahip işlem istekleridir. kendi IRQx hattını 1 konumuna getirerek bir kesme talep eder. • Kesme kontrolörü. Maskelenemeyen kesmeler. Olay dizisi şu şekilde sıralanır. birden fazla kesme için PC’nin kesme yapısına öncelik verme metodu olmalıdır. Kesme talebinin değerlendirilebilmesi için gerekli sistem ve uzaktaki I/O cihazı başlangıç halinde olması gerekir. 38 . • I/O cihaz donanımı. [12] I/O cihazı bir kesme talebi bildirdiğinde. Daha sonra kesme kontrolörü CPU’ya o anda sadece bir kesme talebi olduğu. CPU’yu kesme hizmet yordamına yönlendirmek için sıralı bir olay dizisi oluşur. gelen veya bekleyen diğer talepler ile birlikte öncelik sırasına sokar. Bu sinyal I/O cihazındaki kesme talep kilidi tarafından kilitlenir ve talep resetlenene veya CPU tarafından tanınana kadar kilitli kalır. daha düşük öncelikli bir kesmenin yürürlükte olduğu veya çeşitli kesmelerin beklemede olduğunun ancak bu kesme talebinin en yüksek önceliğe sahip olduğu gibi bir bilgi gönderir. Bu görev.DAQ Kartı VERİ YOLU CPU Öncelik düzenleme hattı IRQ Hattı Hafıza Öncelik Çipleri Şekil 3. CPU’ya sistem RAM parite hataları veya güç düşüşü gibi önemli durumları bildirir. öznelikleri belirleyerek CPU’dan kesme talebinde bulunan 8259A programlanabilir kesme kontrolörü PIC tarafından gerçekleştirilir. Sadece tek bir maskelenebilir donanım kesme hattı mevcut olduğu ve CPU’ya hizmete ihtiyaçları olduğunu bildirmesi gereken birçok I/O cihazı olduğundan.

ISR’nin tamamlanması üzerine.• CPU seçtiği kesme talebi için iki INTA darbesi göndererek kesme talebini onaylar. Birçok I/O cihazında ve veri toplama sistemlerinde daha yüksek hızda veri iletimi yapılmalıdır.6. [12] III. • • Kesme kontrolörü.3 Doğrudan Hafıza Erişiminin Çalışması (DMA) PC içindeki mikroişlemci tarafından kontrol edilen veri iletimleri CPU’yu önemli ölçüde meşgul etmektedir ve CPU bu sırada başka bir işlem yapamaz. Aynı zamanda bu işlemler düşük hızlardadır. hafızaya ne zaman yazılacağını veya okunacağını belirlemek için adres ve veri hatlarının kontrolünü sağlayan bir DMA aksamına ihtiyaç duyulmaktadır. halen çalışmakta olan programın sıradaki talimatı gerçekleştirmeye devam etmesi için CPU gerekli bilgiyi saklar.1. CPU bu bilgi ile hizmet edeceği cihazın adresini belirler. Doğrudan hafıza erişimi (DMA) en yüksek veri iletim hızına imkân verir. Örneğin kart hafızasındaki video kart adaptörüne ekran bilgisinin iletilmesi veya uzaktaki bir I/O cihazından PC’nin hafızasına veri iletimi yüksek hızlarda gerçekleştirilmektedir. Ana sistemde hangi CPU kullanılırsa kullanılsın. Bu darbelerin ilki kontrolördeki öncelik seviyelerini dondurur.11 DMA 39 . ikincisi ise kesme tipi değerini talep eder. [12] DAQ Kartı VERİ YOLU CPU Öncelik düzenleme hattı DMA Hattı Hafıza DMA Öncelik Çipleri Şekil 3. 8 bit kesme tipi bilgisini CPU’ya aktarır.

ISA 16 bit genişliğinde en fazla 8 MHz hızında çalışabilmektedir.33 MHz’dir.6.1. Genişletilmiş Standart Mimarisi Yolu (EISA) geliştirildi. diğer taraftan 32 bit adres ve veri yolu olmayı başardı. 20 adres hatlı ve 4. Teorik olarak saniyede 8 Megabit transfer yapabilmektedir. diğer firmaların uyumlu eklenti ürünleri geliştirmelerini sağladı. Kişisel bilgisayarların IBM XT modelinden önceki sürümleri ve IBM PC. Saat frekansı 10. blok veri iletimi ve yol üzerinde farklı cihazların verilerinin karışmamasına imkân sağlamış oldu. Çünkü bir taraftan mevcut genişleme kartları eski sürümleriyle uyumluluğu sağlarken. Mikrokanal Yolu: 1986’da IBM. b. Bu yüzden pek fazla yaygınlaşamamıştır. ISA Yolu: IBM firması 8 bit büyütme yolunun ayrıntılarını açıklayarak. cihazlar arasında kesme hatlarını paylaşma yeteneği ve uyumsuzluk yaratmayan otomatik büyütme kartı konfigürasyonu sayılabilir. ISA ve MCA yolu gelişimini engelledi. gerçek yol efendisi yeteneği. Pratikte ise en fazla 1 ya da 2 Megabit hızında çalışabilmektedir.4 Büyütme Yolu Standartları a. ISA yuvalar hızlı iletişime ihtiyaç duymayan seri. paralel portlar ve yaygın olarak kullanılan Sound Blaster uyumlu ses kartları için kullanılmaktadır. Patentinden dolayı sadece IBM bilgisayarlarda kullanılmıştır.77 MHz’de çalışan 8088 CPU’ya dayanır. [13] c. Bu kart yolunun geliştirilmesi. [13] 40 . Bu yeni patentli yol ile yolun yönetilmesi. blok istek ve blok patlama modu gibi ilave DMA iletim modları. 8 bit. Özellikleri arasında. [13] 1984 yılında geliştirilmiş bir veri yoludur. XT veri yolu 8 bitlik iletişimi kabul eden en eski veri yollarından biridir.III. Bu yol endüstri standart mimari (ISA= Industry Standard Architecture) yolunun çıkış noktasıdır. EISA Yolu: 1988 yılında IBM MCA yoluna karşıt olarak. MCA. piyasaya sürdüğü Intel 32-bit 80386 mikroişlemci ile birlikte Mikrokanal Mimari Yolunu da (MCA) dünyaya tanıttı. 32 bit genişliğinde veri aktarımına imkân sağlıyor ve 40 MBps hızında çalışmaktadır.

[13] d. daha hızlı çalışmakta ve yolu geçici olarak serbest bırakabilmektedir. Çünkü PCI. önceki işleri bitirebilir. Güncel ana kartların çoğunda yer alan IDE denetçileri de PCI veri yolunu kullanırlar.77 6/8 10 8 33 33 33/66 100 Tablo 3. 41 . Bir sistemde normalde 3 veya 4 PCI yuva bulunur.1 PC Yolu Sisteminin Gelişim Çizelgesi Sadece tek bir uygulamanın çalıştırıldığı dönemlerde ISA. İşi bittiğinde tampondan yeni görevler alarak çalışmaya devam eder. compactPCI ve PXI Yolu: 1993 yılında 33 MHz hızında olan 32-bit ve 64-bit yol hatlarını kullanabilen PCI piyasaya sürüldü. [12] Bu veri yolu ayrıca tamponlu şekilde üretildi. PCI. YIL 1981 1984 1987 1989 1992 1993 1995 1996 1998 YOL IBM PC ISA IBM AT ISA MCA (PS/2) EISA VL PCI PCI PCI PXI BİTLER 8 16 16/32 32 32 32 32/64 32/64 32/64 FREKANS 4. EISA kartlar ISA ile uyumlarından dolayı. aynı yuvalarda kullanılabiliyorlardı. Ancak. kişisel bilgisayar ara yüz yoludur ve kısa sürede genişleme yuvası standartlarında neredeyse tek tercih edilen yol olmuştur. artık birden fazla uygulamanın çalıştırılabilmesi için PCI yuvalar vazgeçilmez olmuştur.EISA 32 bit genişliğinde 8 MHz hızında çalışabilen bir veri yoludur. işlemcinin verdiği görevleri tamponda bekleterek. PCI. MCA gibi yollar kullanılmaktaydı. PCI. Bu aralıklarda diğer cihazlarda CPU ile haberleşme imkânı bulurlar. PCI kartlar kendi kendilerini konfigure ederek sisteme kendilerini tanıtırlar. Hızları kısa bir sürede 100 MHz’e yükseltildi. EISA yuvalar halen sunucu tipi bilgisayarlarda kullanılmaktadırlar. Tüm PCI kartlar tak ve çalıştır (plug and play) özelliğine sahiptir.

PC’nin gücü ve esnekliği DAQ sistemlerinin çeşitli şekillerde düzenlenmesine imkân sağlar. Donanım seçimi ve sistem tasarımı daha çok sistemin çalışacağı ortam ile alakalıdır. Gereken algılayıcı ve hareketlendirici cihaz sayısı ve bunların ana sisteme olan uzaklıkları. veri toplama uygulamasının belirli şartlarının ilgili donanım ve yazılıma dikkatli bir şekilde adapte edilmesi gerekir. 42 .Şekil 3. gerekli sinyal şartlandırıcının tipi ve çevre koşulları da önemli birer faktördür.2 VERİ TOPLAMA VE KONTROL KONFİGÜRASYONU Veri toplama ve işleme uygulamalarında. PC’yi en etkin şekilde kullanmak için.12 PCI Yapısı III.

Veri toplama ve kontrolü amacıyla kullanılabilecek en ekonomik seçenektir. Dönüştürülen veri. Takmalı büyütme kartları daha çok algılayıcı veya hareketlendiricinin PC’ye yakın olduğu durumlarda tercih edilirler. ayırma gibi gerekli tüm sinyal şartlandırma fonksiyonlarını gerçekleştirir ve sayısal dönüşümü gerçekleştirmek amacıyla bünyesinde bir mikroişlemci ve bir A/D dönüştürücü barındırır. osiloskop gibi belirli özelliklere sahip kartlar. sayısal I/O kartları. Dağıtılmış I/O’ların en yaygın kullanıldığı şekillerden biri. Algılayıcılar ve hareketlendiriciler genellikle. yükseltme. verinin işlendiği ve saklandığı bilgisayardan uzakta bulunmaktadırlar. bilgisayara bir RS–232 veya RS–485 haberleşme ara yüzü ile iletilir. [12] Şekil 3. takmalı I/O kartlara verilebilecek örneklerden bazılarıdır. Sistemden uzakta sinyal şartlandırma modülleri ile birlikte kullanılan dağıtılmış I/O sistemleri algılayıcıların uzakta kaldığı durumlarda iş görebilirler. sayısal vericilerdir. sayaç zamanlayıcı kartları. Bu cihazlar.En yaygın kullanılan sistem konfigürasyonları aşağıdaki gibidir: • • • • Bilgisayar takmalı I/O Dağıtılmış I/O Tek başına çalışan veya dağıtılmış günlükçüler ve kontrolörler IEEE-488 cihazları Doğrudan bilgisayarın büyütme yoluna takılan takmalı I/O kartları en fazla kullanılan yöntemdir. Gürültülü ortamlarda ısıl çiftler ve gergi ölçer gibi algılayıcılardan alınan çok küçük sinyallerin uzak mesafelerde iletimi oldukça güçtür. motor kontrol kartları. D/A kartları.13 Dağıtılmış I/O – Sinyal Verici Modülleri 43 . Ayrıca bilgisayarın hafızası ve değişen çıkışları için en hızlı veri iletme metodudur. filtreleme.

IEEE . birimin uzak bir konuma yerleştirilmesi gereken yerlerde veya uygulamanın bir bilgisayara sürekli bağlantıya imkân vermediği durumlarda kullanılmaktadırlar. Tipik iletim hızları.Şekil 3. 1 Mbyte/s derecesindedir ve 20 metrede işlem yapabilmektedir. [12] 44 . tek başına çalışan günlükçüler/kontrolörlerin kullanılması. Bilgisayar üzerine takılan.488 (GPIB) hızlı. yoldaki her bir cihazı adresleyen ve birbirleri ile haberleşecek cihazları başlatan bir GPIB kontrolör kartına ihtiyaç duyulmaktadır. sistem güvenilirliğini arttırmaktadır.14 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi Akıllı sinyal şartlandırma modüllerinin faydalarını sağlamanın yanında uzaktan karar verme kabiliyeti ile birlikte. fonksiyonel ve ana sisteme bağlanmamış olmasına rağmen çalışmaya devam edebilmesidir. Bu durumdan dolayı GPIB laboratuvar ve endüstriyel test ortamlarında tercih edilmektedir. yüksek hızlı bir paralel haberleşme ara yüzüdür. Bu yöntem. Bir laboratuvar ortamında tek başına çalışan farklı birtakım cihazlardan veri toplama ihtiyacı üzerine geliştirilmiş olan GPIB. Bunun sebebi bir kez programlandıktan sonra tek başına çalışan günlükçünün. kısa ortak bir paralel veri haberleşme yolu ile 15 cihaza kadar aynı anda haberleşme imkân verebilen. esnek ve laboratuvar ortamındaki cihazların bağlanmasında faydalı olmasından dolayı geniş çapta kabul görmektedir.

3 SERİ VERİ HABERLEŞMESİ RS 232 seri portunun IBM PC tarafından standart olarak kullanılması. Mantıksal 0. işaretler. Seri haberleşmede kullanılan hat normalde sabit negatif gerilimde tutulur. Simpleks bir sistem tek bir yönde veri iletir.III. Bu kod her bir karakteri temsil etmek için 7-bitlik ikili alan kullanır ve büyük ve küçük harfler. Tüm veri haberleşme sistemleri. Veri haberleşmesinde kullanılan en yaygın karakter kümesi Karşılıklı Bilgi Değişimi İçin Standart Amerikan Kodu (ASCII) ‘dur. Dubleks bir sistem ise her iki yönde de veri aktarabilir. alıcı ile vericinin iletilen kodlardan aynı anlamı çıkarması gerekir. Veri toplama ve kontrol sistemlerinde birçok cihazın sisteme bağlanması ihtiyacından RS 485 haberleşme ara yüzünün gelişimi sağlanmıştır. Hattaki gerilim sinyalinin zıttı bir sinyal verici tarafından gönderilerek. Toplam 128 adet karakteri temsil edebilir. ara yüz standartları olarak adlandırılırken. Kodlama mesaj verisinin. PC ara yüzü bulunan diğer enstrümanların ve tek başına çalışan günlükçülerin bu haberleşme ara yüzünü tercih etmesine sebep olmuştur. [12] İki cihazı birbirine bağlayan herhangi bir haberleşme sisteminde. bilgisayarlarda olduğu gibi ikili sistem üzerine kurulmuştur. veri sadece tek bir yönde veya her iki yönde de gönderilebilir. bir veri 45 . • • • • • Veriyi iletmek için kullanılan elektrik sinyallerinin tipi İletilmekte olan her bir simge için kullanılan kodların tipi Karakterlerin anlamı Veri akışının nasıl kontrol edildiği Hataların nasıl tespit edildiği ve düzeltildiği Fiziksel ara yüze ve bağlantılarına uygulanan donanım kuralları. semboller ve haberleşmede kullanılan kontrol kodlarını temsil eder. 0 V iken mantıksal 1 ise 5 V’tur. Tüm veri haberleşmeleri. veri akışının kontrolü ve biçimi ile hataların düzeltilmesi için kullanılan yazılım kurallar protokol olarak adlandırılır. rakamlar. veri haberleşme hattı üzerinden iletilmek üzere standart bir ikili koda dönüştürme sürecidir. aşağıdaki bileşenlerden oluşmaktadır: • • • Verinin kaynağı Haberleşme ağı Alıcı Hem alıcı hem de verici arasında başarılı haberleşme gerçekleştirmesine imkân sağlamak için aşağıdaki faktörler üzerinde anlaşmaya varılmalıdır. Bir haberleşme ara yüzünde bir mesajın iletilebilmesi için.

1½ veya 2 durma biti gönderilir.1 RS-232-C Ara Yüz Standardı Elektronik Endüstrileri Birliği (EIA) RS-232 ara yüz standardı. EIA-232 standardı ara yüzün elektriksel ve mekanik ayrıntılarını tanımlar. Parite bitinden sonra tercihe bağlı olarak 1. Bu başlama bitidir. bir protokol değildir.gönderileceğinin ilk haberi alıcıya ulaştırılır. [12] Mantıksal 0 (Boşluk) 0 Volt 0 1 Mantıksal 1 (İşaret) Başlama Biti 0 1 0 1 0 1 1 1 Boşta Veri Bitleri Parite Biti Durma Biti Şekil 3 15 Tipik Bir Seri Eş Zamanlı Veri Mesajının Biçimi Verinin bir haberleşme ara yüzünde kaynaktan alıcıya iletilebileceği en yüksek hız birçok faktöre bağlıdır: • • • • • • Her bir uçtaki devrelerin tipi ve karmaşıklığı (ara yüz) Haberleşme hattı (bükmeli çift. radyo vb. Bunu takip eden 7 bit örneğin ASCII kod ile bir karakterdir. III. Veri iletim hızları. eşeksenli kablo. genelde saniyedeki bit sayısı veya bps cinsinden ölçülür. ABD’nin EIA Mühendislik Bölümü tarafından 1969’da yayınlanmıştır. Alıcı karakterin farklı bitlerini sırası ile alır. [12] 46 .3.) Gönderici ile alıcı arasındaki mesafe İletilmekte olan verinin miktarı Veri iletimi ile ilgili ek yük Kabul edilebilir ek yük Veri hızı ne kadar düşük olursa hatalar o kadar az olacaktır. Veri bitlerinin sonunda alıcının olası hataları belirlemesi için bir parite biti eklenebilir. Durma biti ile birlikte hat bir başka veri için boş duruma geçmiştir. tüm seri veri ara yüz standartlarının muhtemelen en popüleridir. Seri ikili verinin karşılıklı değişimini kullanan veri terminal cihazı (DTE) ile Veri Haberleşme Cihazı (DCE) arasındaki ara yüzü tanımlar.

1 2 3 4 5 6 7 8 20 22 Şase Toprağı – Koruyucu Veri İlet (TxD) Alınan Veri (RxD) Gönderme Talebi (RTS) Göndermek İçin Temizleme (CTS) Veri Kümesi Hazır (DSR) Sinyal Toprağı (Ortak) Veri Taşıyıcı Tespit (DCD) Veri Terminali Hazır (DTR) Çalma Göstergesi (RI) 1 2 3 4 5 6 7 8 20 22 23 Mikrobilgisayar DTE Modem DCE Şekil 3.2 Ara Yüzün Mekanik Karakteristikleri DB-25 bağlayıcısı (D tipi 25 pim) RS-232 C tarafından belirtilmemesine rağmen kullanıcılar tarafından çok benimsendi.1.16 Bir Bilgisayarla (DTE) bağımsız bir kontrolörün (DCE) RS-232 alıcısında aşağıdaki sinyal gerilim seviyeleri tanımlanır: • • • Mantıksal 0’ın iletilmesi için + 3 V’tan + 25 V’a Mantıksal 1’in iletilmesi için – 3 V’tan – 25 V’a Tanımsız Mantık seviyesi için + 3 V’tan – 3 V’a Alıcıda bu gerilim şartlarını sağlamak ve gerilim düşümlerinin üstesinden gelebilmek için RS-232 verici biraz daha yüksek gerilimler üretmelidir. [12] 47 . Bazı cihazlarda DB-9 bağlayıcı 9 pim üzerinden haberleşme sağlamaktadır.EIA-232 standardı.1.1 Elektriksel Sinyal Karakteristikleri Ara değişim sinyallerinin ve ilgili devrelerin topraklama karakteristikleri ve gerilim seviyeleri gibi elektriksel sinyalleri tanımlar.3. üç ana bileşenden oluşur: III. Bu bağlayıcılarda kullanılan pimler farklı şekillerde tahsis edilebileceği gibi genellikle DB-9 ve DB-25’in pim tahsisleri aşağıdaki tabloda belirtildiği gibidir.3. • • • Mantıksal 0’ın iletilmesi için + 5 V’tan + 25 V‘a Mantıksal 1’in iletilmesi için – 5 V’tan – 25 V’a Tanımsız Mantık seviyesi için + 5 V’tan – 5 V’a III.

DTE ve DCE şaselerinin her iki uçta 48 . DTE’ye atıf yaparak aşağıdaki gibi tanımlanır: • Pim 1: Koruyucu toprak (koruma) : Her iki uçtaki koruyucu toprak pimleri nadiren bağlanır.Pim Numarası 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 DB-9 bağlayıcı IBM 232 pim tahsisi Alınan hat sinyali Alınan veri İletilen veri DTE hazır Ortak sinyal / toprak DCE hazır Göndermeye talebi Göndermek için temizle Çalma göstergesi Koruma DB-25 bağlayıcı EIA-232 pim tahsisi İletilen veri Alınan veri Gönderme talebi Göndermek için temizle DCE hazır Sinyal toprağı / ortak Alınan hat sinyali + Gerilim (deney) .3 Karşılıklı Değişim Devrelerinin Fonksiyonel Tanımı EIA devre fonksiyonları. Amaçları.1.Gerilim (deney) Atanmamış Sec rec’d hat sinyal dedektörü/veri Sec göndermek için temizle Sec iletilen veri Verici sinyali DCE eleman Sec alınan veri Alıcı sinyali DCE eleman Yerel geri döngü Sec gönderme talebi DTE hazır Uzaktan geri döngü/sinyal kalite Çalma göstergesi Veri sinyal hızı İletim sinyal DTE eleman Deney modu Tablo 3.2 EIA-232 için yaygın DB-9 ve DB-25 pim tahsisleri III.3.

DTE Hazır. RTS hattını seçene kadar CTS hattını seçmeyecektir. artık veri göndermenin güvenli olduğunu bildirir. otomatik arama için bildirilmelidir. DTE’ye. RTS pimine bildirerek. telefon kapanana kadar. 49 . • • Pim 3: Alınan Veri (RxD) : Bu hat DCE’deki pim 3’ten DTE’deki pim 3’e seri veri taşır. Hattın boşta olması sırasında hat negatif bir gerilimde tutulur. RTS’yi engeller. modem tarafından bildirilir. • Pim 8: Veri Taşıyıcı Tespiti (DCD) : Ayrıca alınan hat sinyal detektörü olarak da adlandırılır. DTE. • Pim 5: Göndermek için Temizle (CTS) : Yarı dubleks bir sistem alma işlemini gerçekleştirirken. Pim 23: Veri Sinyali Hız Seçici (DSRS): İki veri hızı mümkün olduğunda. İletme sırası DTE’ye geldiğinde. Pim 8 uzak taşıyıcıyı aldığında ve bağın süresi boyunca bildirilmiş halde kaldığında. • Pim 20: DTE Hazır (Veri Terminali Hazır): Bu pim. • Pim 2: İletilen Veri (TxD) : Bu hat DTE’deki pim 2’den DCE’deki pim 2’ye seri veri taşır. Başlama ve cevap modunda. DCE ve DTE. Toprak akımlarının dolaşmasını engellemek için sadece bir tarafta da bağlanabilir. İki uç arasındaki pim 7’ler arasındaki bağlantı karşılıklı olarak her zaman yapılır. pim 23 bildirilerek daha yüksek olan seçilir. • Pim 7: Sinyal Toprağı (ortak) : Veri iletme ve alma sinyalleri için ortak geri dönüş hattıdır. Bu hat donanım kontrolü yapmak için CTS hattıyla birlikte kullanılır. modeme haber verir. • • Pim 22: Çalma Göstergesi: Hat üzerinde bir çalma olduğunda aktif olur. cevap tonu ve veri kümesi hazır anlamına gelen. Pim 4: Gönderme Talebi (RTS) : RTS hattı. iki saniye süre ile Mantıksal 1 sinyali gönderir. • Pim 6: Veri Kümesi Hazır (DSR) : DCE’nin hazır olduğu anlamına gelir.da aynı potansiyelde olmasını sağlamaktır. modemin hatta anahtarlamasına imkân verir. DTE’den DCE’ye bir gönderme talebidir. Modem CTS’yi bildirdiği zaman. Cevap modunda.

Karşılıklı değişim tamamlandığında. Çoğu zaman DTR pasif duruma getirilir. • • Alıcı modem. Tam dubleks çalışma. başlatan terminale veri iletimine devam edebileceğine dair kısa bir mesaj gönderir. Bu uzaktaki bilgisayardan başlatan tarafa veri iletimine imkân verir. darbeli ON/OFF şeklinde çalma olduğunu pim22 (RI) üzerinden bildirir. başlatan terminalden uzaktaki bilgisayara devam eder. Ancak böyle bir sistemin çalışmasını da kapsadığından yarı dubleks sistemin çalışma metodu aktarılarak. Alıcı modem de göndermek için temizle hattını 5. veri taşıyıcı tespitini 8. pim 3 üzerinden başlatan terminale veriyi iletir. Başlatan terminal. daha sonra. Uzaktaki alıcı bilgisayar. • Başlatan modem. 50 . taşıyıcı sinyalini pasif duruma getirir. alma ve göndermenin aynı zamanda gerçekleşmesini sağlar. • Alıcı modem telefonu cevaplar ve başlatan uca bir taşıyıcı sinyal gönderir. Modem. Başlatma terminal DTR’sini bildirir. • Veri daha sonra pim 2 üzerinden DTE’den alıcı modeme iletilir. her iki uçta da hiçbir RTS/CTS etkileşimi olmaz. Alıcı modem o zaman göndermek için temizle bilgisini pim 5 (CTS) üzerinden belirtir. Uzaktaki bilgisayarın veri terminalinin çağrıları almaya hazır olduğunu pim 20 (DTR) üzerinden bildirir ve gönderme talebi pim 4’ten (RTS) aktif hale getirir.3. pimden (RTS) pasif hale getirir. grafiksel olarak desteklenmiştir. RTS ve DCE’nin (veya DSR’nin) başka bir iletişime hazır halde olduğu anlamına gelir. Bu CTS. veri kümesinin hazır olduğunu 6.1. Başlatan modem. pimden (DCD) bildirir. [12] • • Başlatan kullanıcı. Bu durumda. • Alıcı terminal. gönderme talebini 4.III. Alıcı modem. veri taşıyıcı tespit sinyalini başlatan modem tarafından pasif hale getirilmiş olduğunu belirler ve RTS hattını 1 konumuna getirir. her iki taşıyıcı da pasif duruma geçer. Başlatan modem.4 EIA-232 Ara Yüzünün Çalışma Dizisi Günümüzde genellikle tam dubleks haberleşme kullanılmaktadır. • • Veri iletimi. pimden (DSR) bildirerek cevap verir. Birkaç saniye sonra da DCE’nin hazır olduğunu pim 6 (DSR) üzerinden bildirir. uzaktaki bilgisayarın numarasını arar. pim (CTS) üzerinden pasif hale getirir. CTS hattını aktif yaparak iletimin devam edebileceğini belirtir.

Şekil 3. hat sürücü tümleşik devresindeki bir kontrol pimi tarafından belirlenir. Tam dubleks hatlarda 4 tel kullanılır. iki telli.17 Bir EIA-232 Karşılıklı Veri Değişiminin Örnek Çalışması III. yüksek empedans şeklinde 3 durumda çalışmasıdır. Yüksek empedans durumunda hat sürücüsü hiç akım çekmez ve hatla bağlantısı kesik olarak gözükür. iki hat üzerinde 5 V’luk bir diferansiyel gerilim üretir. 32 hat birden aynı 51 . [12] RS-485’in getirdiği yenilik. Bir anda sadece bir hat sürücüsünün etkin olmasına rağmen. 10 Mbps hızda. dengeli çok düşüşlü haberleşmeler için tasarlanmıştır.1.3.5 V ile – 6 V arasında iken mantıksal 0 ise + 1. [12] Hat gerilimleri mantıksal 1 için . Sadece iki telli iletim hattı ve sinyal toprağı hattı kullanılması sebebiyle avantajlıdır. Aynı hat üzerinde 32 hat sürücüsüne ve 32 hat alıcısına imkân verebilir.5 V ile + 6 V arası değişir. yarı dubleks. RS-485 ara yüzüne ilişkin hat sürücüsü. 1200 metre uzaklığa kadar. mantıksal 1 ve mantıksal 0’ın haricinde.2 RS-485 Arayüz Standardı EIA RS-485 standardı. Bu “seçilemez olan” durumu. aynı hat üzerinden 32 alıcı ve sürücüsüne güvenli iletişim imkânı tanır.

1978 ve 1987 yıllarında geliştirilen standart ilk kez farklı firmaların ürettiği cihazların standart bir kablo ile birbirleri ile haberleşmesini sağlamıştır. bir çok sayısal vericinin veya bağımsız kontrolörün aynı hatta bağlanması ile veri toplama ve kontrol sistemlerinde çok tercih edilir. programlanabilir test aygıtlarını kontrol etmek için ilk olarak 1965’te Hewlett Packard firması tarafından geliştirilmiştir. Programlanabilir aygıtların bilgisayara bağlanmasındaki esnekliği. her bir terminale benzersiz adresler tahsis edilmelidir. hangi cihazın aktif olduğunu belirlemek için yazılım önem kazanmaktadır. Şebekedeki ve yönetir.3 IEEE 488 Standardı GPIB olarak da bilinen haberleşme standardı. Farklı yıllarda geliştirilen üç standardı kapsayarak GPIB olarak bilinen arayüz tasarımı. sisteme bağlı cihazları (köle) kontrol eder Şekil 3. Çok düşüşlü bir sistemde. [12] RS-485 ara yüz standardı.3. Ana sistem efendi olarak. RS-485.18 RS-485 Çok Düşüşlü Şebekeler III. Farklı firmaların üretimleri olan kontrolörlerin haberleşmesinde hızlı ve güvenilir bir standart belirlemek amacıyla 1975 yılında IEEE Standart 488’i yayınlamıştır.hatta bağlanabilme özelliğini gösterir. karışıklığın ortaya çıkması durumunda akım sınırlaması yapar. hızı ve faydaları sebebiyle endüstriyel kontrol çevrelerinde kabul görmüştür. karışıklığa neden olmamak için. 52 .

Böylece aygıtlar kontrol edilebilir ve veri bir kontrolör veya yazıcıya iletilebilir. özellikle RS-232’den RS-485’e. Şekil 3. Alıcı akım döngüsü ve verici akım döngüsü için ayrı ayrı teller kullanılır. endüstriyel alanlarda çok sık kullanılmaktadır.ortak paralel bir veri haberleşme yolu üzerinden 15’e kadar cihazın eş zamanlı olarak bağlanmasına imkân verir.5 Seri Arayüz Dönüştürücüleri Arayüz dönüştürücüleri. Bir çok endüstriyel cihaz ve özellikle PC’ler RS-232 portlarını kullandığı için. endüstriyel bir ortamdaki yazıcılar ve terminaller arasında kullanılır. Bir akım sinyalinin kullanılmasından dolayı diğer gerilime dayalı standartlara göre çok uzun mesafelerde (1km) haberleşme sağlanır. Uzun hatlarda daha yavaş iletişim sağlamasına rağmen.3. [12] III. Bu yöntemde bir gerilim sinyali yerine akım sinyali kullanılır. 0 mA akım seviyesi ise mantıksal 0’ı ifade eder.4 20 mA Akım Döngüsü EIA-232’ye dayalı yaygın olarak kullanılan. RS-485 cihazları ile irtibat kurmak amacıyla dönüştürücüler geliştirilmiştir. ancak standardın bir parçası olamayan bir yöntemdir. [12] III. GPIB yolu her uçta standart bağlayıcılar ile birlikte 24 telli koruyuculu bir kablo içinde taşınır. 53 .19 20 mA Akım Döngüsü Ara Yüzü 20 veya bazen 60 mA bir akım seviyesi mantıksal 1’i. Bunun yanı sıra gürültülü ortamlarda iki RS-232 cihazı arasındaki iletişimi uzak mesafelerde yapabilmek için de dönüştürücülerden yararlanılır. gürültülerden çok az etkilenir. Bu arayüz genelde.3.

Sistemi başlangıç konumuna getirmek. [12] DeviceNET endüstriyel araçları yüksek düzey kontrolörlere bağlamakta kullanılan düşük düzey ağdır. Bu özellik. ASCII tabanlıdır. [12] III.21 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Sinyal Akış Diyagramı Haberleşme şebekesi uzun mesafeler üzerinde çalıştığı zaman. hat kontrolü. Protokol haberleşme sisteminin doğru çalışması için önemlidir. arayüz dönüştürücülerinin faydalı bir özelliği optik ayırmadır. PC’yi veri toplama ve kontrol donanımına bağlayan seri haberleşme donanımı üzerindeki protokoller.Şekil 3. bilgisayarı ve cihazı.[14] 54 . hata kontrolü ve zaman aşımı kontrolü gibi önemli özellikleri mevcuttur.3. uzun haberleşme kablolarında oluşabilecek güç taşmalarından korur. değişik üreticilerin ürünlerini bir arada kullanabilmenize imkân tanır. Böylece haberleşme ile ilgili problemlerin kolayca giderilmesi sağlanır. Birçok uluslararası kurum ve bilgisayar satıcılarının zamanla geliştirdikleri birçok protokol bulunmaktadır. Genellikle haberleşme ara yüzünde iletilen verinin paketlenmesi ile ilgili kuralları kapsar. DeviceNET. çerçeveleme ve çerçevelemenin eş zamanlı hale getirilmesi. bir haberleşme şebekesindeki verici ve alıcı arasındaki karşılıklı veri değişimini yöneten ortak kurallar kümesidir. akış kontrolü.6 Protokoller Protokol.20 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Blok Diyagramı Şekil 3.

3 Alan Yolu Karşılaştırma Tablosu 55 .Tablo 3.

56 . Yol kablosu alanda kullanılan sürücüler. kontrol makine ve sistem parçaları için de kullanılabilir. Alan uzunluğu maksimum 400 m olmakla birlikte. tüm giriş. ağ sensörleri. FOUNDATION alan yolu işlem ve imalat otomasyon uygulamalarının ikisinde de kullanılmaktadır.CAN öncelikle endüstriyel tıbbi ve taşınabilir uygulamalarda düşük maliyetli çözümler getirmek üzere geliştirilmiş sayısal iletişim ağıdır. 9 ile 32 V arasında iletişim sağlayan FOUNDATION alan yolu 1900m alanda kullanılabilmektedir. Hat üzerinden 127 sürücü aynı anda haberleşebilir. çıkış ve kontrol sisteminde ortak kullanılan tüm sürücüleri birbirine bağlar. kurulum ve kontrol sürücüleri iletişiminde bir yerel alan ağı gibi çalışır. 10 Mbit/s Hıza sahiptir. tamamen dijital.[14] Farklı üretilen ürünlerin uygulama alanları arasında iletişim sağlamak için kullanılan INTERBUS alan yolu sistemi sürekli olarak gelişmektedir. seri ve iki yollu bir iletişim sistemidir. Alan yolu çevre elemanları. III. maksimum 4096 I/O noktasına imkân verir.4 DAĞITILMIŞ VE BAĞIMSIZ GÜNLÜKÇÜLER İLE KONTROLÖRLER Bağımsız günlükçüler ve kontrolörler gerçek dünya sinyallerini ölçmek kaydetmek veya bir sistemi kontrol etmek için tasarlanmıştır. açık INTERBUS alan yolu sistemi. CAN otomotiv endüstrisinde araç içi iletişimde ve endüstriyel otomasyon uygulamalarında çok popülerdir. günümüzde dünya çapında bir standarttır. 1900m alanda kullanılabilen PROFIBUS uzak alan sürücüsü ile 24 km’ye kadar iletişim kurabilir. Modem otomasyonu için benzersiz. üretim ağı hiyerarşisinde dijital ağların temel bir grubudur. Bazı özellikleri ile takmalı kart ve dağıtılmış I/O’lardan ayrılmaktadır. FOUNDATION alan yolu. Aktarım hızı 500 kbps olan INTERBUS. PROFIBUS güçlü ve çok yönlü iki hat üzerinden iletişim sağlayan alan yol sistemidir. Seri alan kablosu. Şu anda CiA adlı bağımsız bir grup özelliklerini belirlemekte ve gerçekleştirmektedir. makineler ve diğer donanımlar arasında döşenir. Uluslar arası standartlara uygun olan INTERBUS. Fabrika. iki uzak alan sürücüsü kullanılarak 13 km alanda da kullanılabilir. Topolojisi aktif çevrim halkasıdır.

4. III.22 Bağımsız Bir Günlükçü/Kontrolörün Hafıza Kartı İle Programlanması Kredi kartı büyüklüğündeki taşınabilir hafıza kartı. ASCII tabanlı olarak programlanmalıdırlar. veriyi ve programları taşımak için güvenli bir ortam sağlar. Bağımsız günlükçüler ve kontrolörlerin programlanması ve günlüğün ana sistem tarafından tutulması amacıyla RS 232 seri haberleşme ara yüzü veya hafıza kartları kullanılabilir. veri toplayabilir. Bu program cihaz tarafından yorumlanır ve çalıştırılır.1. karmaşık veri toplama ve kontrol fonksiyonlarını gerçekleştirebilen ve mevcut sistem şartlarına bağlı kararlar verebilen akıllı cihazlardır.1 PCMCIA Kartları Kullanılarak Verinin Programlanması ve Günlüğün Tutulması Şekil 3. ana sistemin uzakta bulunduğu veya cihazın ana sisteme bağlanamadığı durumlarda rahatlıkla kullanılabilir. ana sisteme direk bağlı veya ana sisteme uzaktan modem aracılığı ile bağlı şekilde çalıştırılabilirler. Bu esneklikle cihazlar. Bu amaçla başlangıçta ana sistem tarafından. bağımsız.1 Çalışma Metotları Bağımsız günlükçüler ve kontrolörler.III. Başlangıçta programlandıktan sonra bağımsız olarak cihaz tek başına ölçümleri yapabilir. Ancak bu sistemde bilgisayarın RS232 üzerinden kart bilgilerini okuyabilmesi için bir kart okuyucuya ihtiyacı vardır. Böyle bir sistem.4. analiz ve kontrol yapabilir. [12] 57 .

III. [12] 58 .4. Bu uygulamanın bir avantajı.2 Bağımsız Çalışma Cihazın uzaktan.4.1. özellikle zorlu ortamlarda çalıştırılması gerektiğinde eğer sürekli modem bağlantısı kurmak imkânsız ise. diğer ana sistemlerin. Uzak bir elektrik istasyonu için yapılması gereken ölçümler sonucunda toplanan veriler. Ayrıca cihazın hafızasındaki bilgi kart veya diz üstü bilgisayar ile periyodik olarak ana sisteme kaydedilebilir. haberleşme ara yüzüne bağlıdır. Günlükçü/kontrolörün. bu şekilde ana sisteme aktarılarak veri toplama ve kontrol sağlanmış olur. En çok.1. RS-232 haberleşme ara yüzü kullanılarak ana sisteme bağlanamayacak kadar uzakta ise.3 Ana Sisteme Doğrudan Bağlantı Ana sisteme RS-232 haberleşme ara yüzü ile doğrudan bağlanan cihazlar. Böylece veri sık bir şekilde yüklenebilir. III. Bir başka yaşanan sıkıntı bağımsız hafıza birimlerinin kısıtlı olmasıdır.4.4 Ana Sisteme Uzaktan Bağlantı Ana sisteme bağlantı telefon veya radyo haberleşmesi vasıtasıyla. izlenebilir ve sistemin kontrolü sağlanır.1. yazıcıların veya terminallerin diğer günlükçü/kontrolörlerin RS-232 portlarına bağlanabilmesi ve böylece sistem güvenilirliğini daha da arttırmasıdır. bir modem kullanılarak yapılır. daha sonra yerel bir güç kaynağından beslenecek şekilde çalışmaya bırakılır. Bir veya daha fazla cihazın geniş bir fiziksel alana dağıtıldığı yerlerde. Cihaz ilk başta bir ana bilgisayardan programlanır. günlükçü/kontrolör. bağımsız çalışma tercih edilir. kritik süreçlerin sabit izlenmesi ve kontrol edilmesi gereken yerlerde kullanılırlar. en yaygın olan ve en yüksek sistem güvenilirliğini sağlayan sistemi oluştururlar. radyo bağlantısı kurularak iletişim sağlanabilir. [12] III. Böyle bir sistemin güç kaynağı şarj edilebilir ve değiştirilebilir olması göz önünde bulundurulmalıdır. ana sisteme göre yer alabileceği en büyük uzaklık.

23 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi 59 .Şekil 3.

LabVIEW programı ile ilgili el kitapları Türkçeleştirilmiştir. bir uzaktan öğrenim uygulamasında olması gereken özellikler belirlenmiştir. TEZ ÇALIŞMALARI IV. örnek e-öğrenme uygulamaları incelenerek. özellikleri. Fireworks. Macromedia Authorware programı ile ders içerikleri siteye ders konuları olarak eklenerek site tamamlanmıştır. Dreamweaver. IV. Flash ve Freehands programları yardımı ile oluşturulan bir e-öğrenim internet sitesi ile öğretilmek istenmiştir.2 KULLANILAN PROGRAMLARIN SEÇİM KRİTERLERİ Bu çalışmada NI firmasının geliştirdiği LabVIEW programı Macromedia firmasının geliştirdiği Authorware. işleme ve görüntüleme işlemleri için laboratuvarlarda tercih edilen bir program olmuştur.BÖLÜM IV.1 ARAŞTIRMA YÖNTEMİ Tez çalışmasına başlamadan önce. Daha sonra sitenin oluşturulması için gerekli içerikler toplanmıştır. LabVIEW programı son yıllarda veri toplama. uygulamaları ve uzaktan öğrenim hakkında içerik bilgileri toplanmıştır. LabVIEW programı uluslararası endüstri ve akademik kurumlarda kendisini yetenekleri ve esnekliği ile kabul ettirmiştir. Konu ile ilgili yayınlanmış bildiri ve makaleler incelenerek konu hakkında genel bir bilgi sahibi olunduktan sonra. Macromedia Türkiye Temsilcisi Medyasoft ve LabVIEW programı geliştiricisi National Instruments Türkiye Temsilcisi E3TAM şirketleri ile irtibata geçilerek gerekli doküman ve CD’ler tedarik edilmiştir. Ancak Türkiye’de LabVIEW programı yeni yeni firmalar ve 60 . LabVIEW programı.

animasyon hazırlama ve resim işleme konusunda hem birbirleri ile uyuşan hem de kabul görmüş programlardır. yönetmek ve yaşatmak Araçları ve panelleri kullanarak grafikleri yerleştirmek. Macromedia Dreamweaver MX Web sitelerinin oluşturulması. Yeni başlayanlara Web sayfaları oluşturmak için gerekli araçlara hızlı bir erişim sunarken. Marmara Üniversitesi.üniversiteler tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Bu laboratuvarlarda akademik düzeyde eğitim verilmeye ve araştırmalar yapılmaya başlanmıştır. internet sitesi oluşturma.1 Dreamweaver Dreamweaver Macromedia firmasına ait olan. Bu esnek program ileri teknikleri erişilebilir ve kolay kullanılabilir kılar. kod ve başvuru özelliklerinin birleşimi ile hem yeni başlayanlara hem de ileri kullanıcılara pek çok fayda sağlar. IV. Doğuş Üniversitesi tarafından LabVIEW programının ve ilgili donanımların bulunduğu laboratuvarlar kurulmuştur [14]. onay kutuları. Bu güçlü tasarım. yönetimi ve bakımı için görsel araçları ile metin tabanlı HTML düzenleme özelliklerini birleştirmektedir. hem koda bağlı olarak. elle kodlamada deneyimli geliştiricilerin gerektiğinde doğrudan kodlarla çalışmasına izin verir. Ancak Türkiye’de sadece bu program ile ilgili yayınlanmış Türkçe bir kaynak kitaba rastlanamamıştır. Ayrıca programlar esnek. istenilen görüntüyü elde etmek Şablonları kullanarak sayfa görünümünü oluşturmak Javascript ve Dreamweaver davranışları ile sayfalara etkileşim katmak İçinde yazı alanlar. Gaziantep Üniversitesi.3. eğitim materyalleri hazırlama. butonları değiştirmek ve bağlantıları oluşturmak Tablolar. E-öğrenim uygulaması oluşturmak için Macromedia’nın geliştirdiği programlar. hem de görsel temalar ile internet sayfaları oluşturmamıza yardımcı olan programdır. Yıldız Teknik Üniversitesi. çerçeveler ve iç içe stil sayfalarını (CSS) kullanarak.3 KULLANILAN PROGRAMLARIN ÖZELLİKLERİ IV. menüler. [15] Dreamweaver gerçekleştirebiliriz: • • • • • • Web sayfaları ve siteleri oluşturmak. kullanımı rahat ve internet sitesi oluşturmaya yatkın programlardır. Boğaziçi Üniversitesi. radyo butonları bulunan formlar oluşturmak programı ile aşağıda belirtilen işlemleri rahatlıkla 61 .

[16] Macromedia Authorware 6 programı ile aşağıdaki işlemleri kolaylıkla uygulamak mümkündür: • • • • • • • • Authorware’i kullanarak bilgisayar temelli ya da Web temelli eğitim materyalleri hazırlamak Knowledge Object’leri kullanarak kolay ve hızlı bir şekilde uygulama geliştirmek Ses. Authorware uygulamalarınızı aynı anda birden fazla formatta kaydetmek Daha karmaşık uygulamalar hazırlamak için değişken ve fonksiyonlarla çalışmak Framework ve sayfalı yapı kullanarak daha esnek çalışma yöntemlerini keşfetmek Ürünlerde ActiveX ve XML kontrollerini kullanmak 62 . Macromedia Authorware 6.3. kullanıcı performansını takip eden sistem değişkenleri ve fonksiyonlar. özellikle eğitim uygulamaları için. Çok az ya da hiç programcılık deneyimi olmayan kişiler. kullanıcılar sadece ikonları Authorware akış çizgisine taşıyarak değişik etkileşimler oluşturabilirler. dijital film ve Macromedia Flash dosyalarını projelerde bir araya getirmek Kullanıcı yanıtları için görsel ve sesli etkileşimler oluşturmak “One-button Publishing” işlevi sayesinde. performans-destek uygulamaları ve eğitsel oyunlar gibi medya içerikli. ara yüz oluştururken kullanılabilecek şablonlar gibi çok sayıda fonksiyon içermektedir. Ek olarak Authorware. Web içi güçlü bir araç olduğu gibi. animasyon. sonunda Web’e yönelik yazılımlarla uygulama geliştirmeye yöneldi. [16] Authorware kullanıcı dostu bir yazılımdır.• • Kod ile entegre kod ortamında çalışmak ve aynı anda hem tasarımı hem de kodu incelemek ve etiket seçici ile üretkenliği arttırmak Extension Menager ile Dreamweaver MX ‘i genişletmek IV. etkileşimli projeler için de aranan bir yazılımdır. Web için çok sayıda medya kullanılarak hazırlanabilecek etkileşimler oluşturulması amacı ile geliştirilmiş bir araçtır. Authorware ile etkileşimli ve medya içerikli uygulamaları kolaylıkla hazırlayabilirler. CBT (bilgisayar temelli eğitim). Authorwarwe’in basit görsel ara yüzü sayesinde. etkileşimli dergiler ve kataloglar.2 Authorware Elektronik eğitim. Authorware. gömülü etkileşim ve mantık.

Bu iki program. Fireworks MX ve Dreamweaver MX tam bir Web gelişim yolu öneren. Resimleri optimize ve ihraç etmek (göndermek). Vektör araçlarını kullanarak doğrular çizmek ve basit şekilleri birleştirerek karmaşık nesneler oluşturmak. Macromedia FreeHand MX TV reklamları. konseptleri hazırlayabilir ayrıca internet ve Flash MX için içerik geliştirilebilir. [17] Macromedia Fireworks MX programı ile aşağıdaki işlemleri rahatlıkla gerçekleştirebilirsiniz: • • • • • • • Bir resmi düzenlemek için Fireworks MX’teki Bitmap araçlarını kullanmak. [10] Hızlı geliştirme ve düzenleme seçenekleri ile Freehand programı. ana sayfaları. sunum ürünleri ve akıcı sunumlar için akıcı. HTML sayfaları oluşturulduğunda ve Web grafikleri sayfaya yerleştirildiğinde iş akışına katkıda bulunacak entegrasyon özellikleri sunmaktadır.3. grafikler tasarlayıp. Açılan menüler eklemek. kullanımı kolay grafiksel bir ortam sağlar. veri türleri için sembol kütüphaneleri ve bul-değiştir grafik özelliklerini en geniş şekilde düzenleme seçeneklerine sahip olmamızı sağlar.4 Freehand Freehand MX ile baskı öncesinde karmaşık grafikleri. Bir resmin belli bölümlerini gizlemek için maskeleme tekniklerini kullanmak. [10] Macromedia FreeHand MX ile internet. Macromedia Dreamweaver MX ise güvenli bir Web sayfa yazım aracıdır. Rollover butonlar oluşturmak ve gerçekçi butonlar oluşturmak için efektleri kullanmak. hızlı ve kolay bir biçimde oluşturup yayınlanabilir.3 Firework Macromedia Fireworks MX güçlü bir tasarım ve grafik editörüdür. Güçlü tasarım ve görsel araçlarıyla tamamen düzenlenebilir grafikler yaratılabilir ve bunları birçok farklı ortamda yayınlanabilirsiniz. Macromedia Flash MX veya baskı öncesi uygulamaları ile çalışmalar. İhraç edilen HTML sayfalarına metin eklemek için Dreamweaver MX’i kullanmak. arka fonları.IV.3. reklam panoları. optimize etme. Beraber kullanıldıklarında. IV. [10] 63 . güçlü bir çift Web tasarım aracıdır.

[10] IV. • Yardımcı teknolojiler. sunum. ses. pazarlama. video. • Flash Web Oynatıcı Programı ve uygulama sunucusu arasında bilgi alışverişi esnasında sayfa yenilenmesine gerek kalmaz böylece kesintisiz uygulama deneyimi sağlanır. vektör grafiği. Flash programının özellikleri şu şekilde sıralanabilir: • Flash MX 2004 en iyi internet deneyimleri sağlayarak yatırımın geri dönüşünü kolaylaştırır. eöğrenim ve uygulamalar için kullanılacak ara yüzleri. Flash içeriğini ve uygulamaları çevirerek engelliler dâhil olmak üzere herkese tam erişilebilirlik desteği sağlamaktadır. tarayıcının ötesine geçen zengin uygulamalar ve yüksek etkide içerik yelpazesi hazırlamada güçlü bir çözümdür. • İçerik ve veri akışı (yüklenirken oynatılan) ile bağlantı hızından bağımsız olarak anında deneyim sağlanır. • Bugün 414 milyonun üzerinde internet kullanıcısı Flash içeriğini görmek için gerekli plug-in'e sahiptir.3. 2 yönlü mesaj ve etkileşimden oluşan tam multimedya desteği ile zengin içerik ve uygulamalara yepyeni bir boyut kazandırmaktadır.5 Flash Macromedia Flash MX tasarımcı ve geliştirimcilerin. Macromedia Flash MX ara yüzleri. Macromedia FreeHand MX. metin ses ve grafiklerle bütünleştirerek oluşturup.6 Swishmax Flash programını kullanmayı öğrendikten sonra.Görsel olarak zengin sunumlar ve tasarımları hızlı bir şekilde hazırlamanızı sağlar. aynı işlemleri daha kısa zamanda gerçekleştirmek için 250’ye yakın efekt ile animasyon oluşturmada 64 . Flash MX 2004. IV. zengin deneyimler ve başarılı sonuçlara çevirmelerini sağlar. baskı ve internet uygulamalarınızda kullanacak ara yüz tasarımları için vektörel tabanlı güçlü ve geliştirilebilir araçlar içerir.3. • Flash Web Oynatıcı Programı birçok platformda desteklendiğinden içerik ve uygulamaların her ortamda ve yerde izlenebilmesini sağlar. • Video. Flash dünyanın en yaygın yazılım ortamı olarak bir milyondan fazla profesyonel tarafından kullanılmakta ve % 97’den fazla internet kullanıcısının masaüstü ile geniş yelpaze içeren araçlara ulaşabilmektedir. Bu şekilde sunucu yükleme ve içerik indirme süreleri azalmaktadır. animasyon.

LabVIEW programının öğretilmesi amacı ile programı canlandırmak için sürükle bırak etkileşiminden yararlanılmaktadır. Authorware MX programı yardımıyla hedef alan belirlenerek. Bilgisayar ortamında gerekli programlar kurularak. Bu eğitim sitesinde sık kullanılan bir etkileşim çeşididir. sürüklenerek gerekli yere bırakılması söz konusudur. Otomatik şekil çizme aracı. Ayrıca Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Mekatronik Bölümü’ndeki Veri İzleme Laboratuvarı’nda araştırma yapabilmek için gerekli izinler alınarak National Instruments firmasına ait donanımların kullanılması sağlanmıştır. Programların öğrenilmesi sırasında her aşamada öğrenilen konu site üzerinde uygulanmıştır.5 KULLANILAN ETKİLEŞİM ÇEŞİTLERİ VE ÖRNEK UYGULAMALAR IV. kendine özgü ileri düzey script dili. 65 . Kullanımı oldukça kolay olan Swishmax programı. formları diğer web bileşenlerinden ekleyebilme ve diğer uygulamalara gönderebilme özellikleri bulunmaktadır. Oluşturulacak eğitim sitesinin server ve hosting hizmetleri için Marmara Üniversitesi Rektörlüğü Internet Merkezi ile irtibata geçilerek. çok daha kısa bir sürede istenen animasyonu gerçekleştirme imkânı sağlamaktadır. İkinci aşamada öğretilmek istenen LabVIEW programı ile ilgili veriler toplamak amacı ile NI firması Teksas’taki merkezi ve Türkiye Temsilcisi E3TAM ile temasa geçilmiştir. Gerekli CD ve el kitapları temin edilmiştir. dinamik içeriği. sitenin bu merkezde saklanması sağlanmıştır. bu programların kullanılması öğrenilmiştir. kontrol ve fonksiyon paletlerinden alınıp. Bu sırada sitenin temelleri atılmaya başlanmıştır.4 ARAŞTIRMA ARAÇLARI Tez çalışmasında öncelikle internet sitesi yapma amacı ile örnek eğitim siteleri incelenmiştir.1 Sürükle Bırak LabVIEW programını kullanırken. işaretlenen nesnenin kullanıcı tarafından sürüklenmesi ve hedef alana bırakılması istenir. Bazı durumlarda Flash programının önüne dahi geçmektedir. IV. ön panel nesneleri veya blok diyagramlarda kullanılan sanal enstrümanların. IV.yardımcı bir programdır.5.

Eğer buton terminali iken döngüsünün herhangi bir yerinde bırakılacak olursa.1’de bir sürükle bırak etkileşimi uygulanmıştır. Öncelikle gösterim ikonlarında sürüklenecek nesne grafiği ve bırakılacak alanın grafiği ekrana aktarılmaktadır.Bırak Etkileşimi Şekil 4. Akış çizgisine yerleştirilmesi ile açılan pencereden seçim yapılmaktadır. Authorware MX programı akış çizgisi üzerine yerleştirilmiş ikonlar yardımıyla etkileşim oluşturulmuştur. terminal sinyal canlandırma (Simulate Signal VI) sanal enstrümanının solundaki boşluğa konumlanarak.Şekil 4. Akış çizgisinin gerekli şekilde düzenlenmesi ile ders esnasında kullanıcı buton terminalini fare ile tutarak ekran üzerinde sürükleyebilir.1. Buton terminalinin blok diyagramda iken (while) döngüsü içine yerleştirilmesi istenmektedir. 66 . Etkileşim ikonu çeşitli türlerde uygulamaları gerçekleştirebilir. yükselteç girişi ile bağlanır. Authorware Programı İle Sürükle . Daha sonra etkileşim (interaction) ikonu ile sürükle bırak etkileşimi sağlanmış olur.

Sürükle – Bırak Etkileşimine Ait Akış Çizgisi IV. Şekil 4.2 Hedef Alan Seçimi Hedef alan seçimi etkileşimi.Şekil 4.3. kullanıcının sınırları daha önceden belirlenmiş bir alanı fare ile işaretlemesi için kullanılmaktadır. Hedef Alan Seçimi Etkileşimi 67 .5. Etkileşim ikonunun akış çizgisine yerleştirilmesi ile işaretlenmesi istenen alan belirlenir. bir ön panel veya blok diyagram sınırları da olabilir. Bu bir butonun sınırları olabileceği gibi.2.

akış çizgisinde ilerlemeye devam edilmiş olur.3 Hedef Obje İşaretleme Hedef obje işaretleme etkileşimi eğitim sitelerinde en çok kullanılan etkileşimlerden birisidir. Bu işaretlemeden sonra bir alt palet daha açılmaktadır.5’te. Authorware Programında Hedef Alan Seçimi Akış Çizgisi IV. Kullanıcı bu alt paleti açmak için ilgili nesneyi işaretlemelidir. 68 . öncelikle fonksiyon paletinden aritmetik ve karşılaştırma enstrümanlarını taşıyan “Aritmetic & Compare” paletinin açılması istenmektedir.5. Şekil 4. Bu kez kullanıcı paletteki “Comparison” nesnesini işaretlemelidir. İlgili alt palet açıldığında. fare imleci ile sınırları belirlenmiş butonun sınırları içine girildiğinde imleç internetteki bir bağlantıda olduğu gibi parmak şeklini alır. Şekil 4.Kullanıcı tarafından ders esnasında. ilgili nesnenin işaretlenmesi gerekir. Karşılaştırma alt paletindeki sanal enstrümanın açılması için. bu kez karşılaştırma alt paletin açılması istenmektedir.4. Bu esnada kullanıcı fare butonuna basacak olursa.

Çalıştırma butonuna basıldığında dalga şekli ekranda canlandırılmış olur. bir nesnenin hareketini görüntülemektedir.5. Kullanıcının deney veya işlemleri bilgisayar karşısında seyretmesi sağlanır.Şekil 4.6’da ekranda dalga şekillerinin aynen bir osiloskop ekranında veya bir sanal enstrümanın ön panelinde grafik şeklinde görüntülenmesi sağlanmıştır. Animasyon hazırlama işlemi de çizgi filmlerde olduğu gibi bir nesnenin belli bir zamanda bir noktadan başka bir noktaya hareketini sağlar. Şekil 4. her zaman en çok kabul edilen öğrenme yöntemidir. e-öğrenme uygulamalarının vazgeçilmez nesnelerindendir. Ancak bu fiziki eğitim ortamlarının yeterli kapasitede olmaması. Bir çizgi filmde birbirini takip eden resimler.5. Macromedia Flash MX veya SwishMAX programları ile animasyonlar hazırlanarak internet sitelerinde gösterilmektedir.4 Canlandırmalar Animasyon olarak da adlandırılan canlandırmalar. Hedef Obje İşaretleme Etkileşimi IV. Bir uygulamanın gerçek laboratuvarlarda veya atölyelerde uygulanması. yapılması gereken deney veya işlemlerin e-öğrenme uygulamalarında canlandırılmasını gerektirmektedir. 69 .

5. Bu bazen bir isim değiştirme bazen de elle veri girişi olabilir. Bu değerlendirmelerde her soru metin girişi olarak cevaplandırılır.6. Etkileşim ikonu ayarları ile yazılan yazının her hangi bir metin olması istenebileceği gibi. Aynı zamanda kısa cevap değerlendirme sorularında da sorunun cevabı bir yazı kutusuna. belirli bir metin olması da istenebilir.Şekil 4.5 Metin Girişi Bilgisayar programlarında zaman zaman metin girişi istenmektedir. Oluşturulan sitede her bölümde bir kısa cevap değerlendirme bulunmaktadır. 70 . Akış çizgisine bir etkileşim ikonu yerleştirilerek “text entry” metin girişi seçeneği işaretlenmelidir. Hatta doğru girilen değere göre bir cevap veya yanlış girilen değere göre farklı bir cevap verilmesi sağlanabilir. metin kutusu kullanılarak etkileşimi sağlamaktadır. kullanıcının metin yazmasını gerektirir. Ders içeriklerinde de bazı değiştirilmesi gereken yazılar. Örnek Bir Canlandırma Uygulaması IV.

Authorware. 71 . ders şekline getirilmiştir.7. Fireworks. Ulusal ve uluslararası literatür taranarak e-öğrenme. Sitenin Kurslar bölümüne yerleştirilen dersler gerekli bağlantılar sağlanarak. LabVIEW ve internet siteleri oluşturma konularında gerekli kaynaklar elde edilmiştir. Daha sonra yardım alınabilecek şirketler ile iletişime geçilerek. Tezin öncelikle uygulama kısmı olan site yapım çalışmaları gerçekleştirilmiştir. İlgili kaynaklardan elde edilen bilgiler Authorware programı kullanılarak. NI firmasından temin edilerek. bir düzen içinde yerleştirilmiştir. Bu esnada ilgili şirketlerin fuarlarda veya tanıtım amaçlı yaptıkları etkinliklere katılarak. Medyasoft. Metin Girişi Etkileşimi IV.Şekil 4. Freehand. Ayrıca site yapımında kullanılacak olan programlar tespit edilerek. Site içeriği olarak belirlenen kaynaklar. Dreamweaver. konularla ilgili akademik ve özel çalışmalar incelenmiştir. Bu amaçla HTML ve kısmen PHP dilleri öğrenilmiştir.6 YAPILAN ÇALIŞMALAR Yapılan tez çalışmasında öncelikle kaynak araştırılması yapılmıştır. Flash ve LabVIEW programlarının kullanımı öğrenilmiştir. Türkçeleştirilmiştir. E3TAM ve National Instruments firmalarından gerekli bilgiler alınmıştır.

Yardım ve İletişim bölümlerinden oluşturulan sitenin genel haritası Şekil 4.Dr. LabVIEW sayfasında 5 bağlantı bulunmaktadır.“Program Kurulumu” LabVIEW programının CD’den bilgisayar üzerine kurulumunu anlatan bilgileri görüntüler.7 OLUŞTURULAN LABVIEW UZAKTAN ÖĞRENME WEB SİTESİ BÖLÜMLERİ Site yedi ana başlık altında oluşturulmuştur. “LabVIEW Yapısı” bölümü ise NI firması tarafından oluşturulmuş LabVIEW programının yapısı.7. bağlantılar. tarihi. Projeler. temel ürün portföyü gibi bilgilere de bu sayfadan ulaşmak mümkündür. LabVIEW. İndirme. Koray TUNÇALP ile birlikte "LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi" adlı bildiri sunulmuştur. • • • • • National Instruments Program Kurulumu LabVIEW Başlangıcı LabVIEW Yapısı Niçin E-öğrenme İlk bağlantı olan “National Instruments”. “LabVIEW Başlangıcı” bilgisayar üzerine kurulmuş olan LabVIEW programının başlatılması için yapılması gerekenleri anlatmaktadır. IV. Ayrıca bu sayfada “Niçin LabVIEW Kullanmalıyız?” sorusuna da cevap aranmaktadır. son yıllarda tercih edilen bu öğrenme 72 .1 LabVIEW Sitenin LabVIEW bölümü üst menüde en solda olan bağlantıdır. Böylece tezin kısa bir tanıtımı sağlanmıştır. Son olarak “Niçin E-öğrenme” bölümünde uzaktan öğretim hakkında kısa tanıtıcı bilgiler verilerek. G dili ile yazılmıştır. firma ile ilgili tanıtıcı bilgileri sunmaktadır. IV.8’de gösterilmiştir. hangi programlama dilinde yazıldığı. Ayrıca ilgili kurum ve kişiler ile iletişime katkı sağlanmıştır. Ayrıca bu bölümde şablonlara veya önceden oluşturduğunuz sanal enstrümanlarınıza nasıl ulaşabileceğiniz anlatılmaktadır. Üst menü sitenin her sayfasında tarayıcı tarafından görüntülenir.2004 yılı Kasım ayında Sakarya’da düzenlenen 4. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu için. Doç. Kurslar. özellikleri hakkında bilgiler vermektedir. Programın 30 günlük gösteri CD’sine NI ve E3TAM firmalarından veya internet üzerinden ulaşabilirsiniz. Firmanın kuruluşu. Ön panel ve blok diyagram iki bölümden oluşan program.

Şekil 4.8 LUES Site Haritası 73 .

Kurslar bölümü dört ana başlıktan oluşmaktadır.2 Kurslar Kurslar bölümü sitenin en önemli kısmıdır.yönteminin özellikleri anlatılmaktadır. İlgili program hem ders bağlantılarından biri işaretlendiğinde otomatik olarak hem de İndirme bölümünden ilgili bağlantı işaretlenerek yüklenebilir.9. Bu amaçla Macromedia internet sayfalarından Authorware Oynatıcı Program yüklenmelidir. • • • • Veri Toplamanın Temelleri LabVIEW’a Başlıyorum LabVIEW Temel Kursu LabVIEW’da Ölçme 74 . LUES Eğitim Sitesinde LabVIEW Sayfaları IV. Ders içeriklerinin tamamı burada bulunmaktadır. Bu kısma girmeden önce bilgisayar.7. Authorware programı tarafından hazırlanmış uygulamaları çalıştırabilir hale getirilmelidir. Şekil 4. Ayrıca teknik alanlarda uzaktan eğitimin uygulanabilirliğinden bahsedilmektedir.

Şekil 4.10 Kurslar Alt Haritası 75 .

LUES Eğitim Sitesinde Kurslar Sayfaları Veri Toplamanın Temelleri bölümünde öğrenci veri toplama. işleme ve analizi hakkında bilgi verilmesinde fayda vardır. LabVIEW ile Sanal Enstrümanlara Giriş Bir Sinyali Analiz Etmek ve Kaydetmek Bir Sanal Enstrümanın Özelliklerini Genişletmek Veri Elde Etmek ve Enstrümanlar ile İletişim Diğer LabVIEW Özelliklerini Kullanmak “LabVIEW ile Sanal Enstrümanlara Giriş” bölümünde. veri toplamada kullanılan donanımlar ve seri veri haberleşme ile ilgili bilgilere ulaşılabilir.Şekil 4.11. “Bir Sinyali Analiz Etmek ve Kaydetmek” bölümü ise veri analizi yapabilmek için bir sanal enstrüman oluşturularak. gerekli 76 . “LabVIEW’a Başlıyorum 5 kısımdan oluşur. veri analizi gibi konular hakkında bilgiler öğrenebilir. Modülde gürültü. LabVIEW genellikle ölçme ve enstrümantasyon alanında kullanılan bir bilgisayar programı olmasından dolayı. sanal enstrümanı çalıştırmak gibi konular anlatılmaktadır. Kurslar’ın • • • • • ikinci bölümünü “LabVIEW’a Başlıyorum” oluşturmaktadır. sanal enstrümana kontrol ve göstergeler eklemek. bir sanal enstrümanın açılması. veri işleme. öncelikle veri toplama.

Ayrıca “LabVIEW’a Başlıyorum” adlı ikinci bölüm alt beş bölüme daha sahiptir. daha önceden de belirtildiği gibi dört bölüme ayrılmıştır. veri toplama yazılımları gibi konulardan bahsedilmektedir. Bu bölümde ayrıca uygulama hızının ne şekilde ayarlanacağı da öğretilmektedir. Veri Toplamanın Temelleri bölümünde bir veri toplama sisteminde olması gereken transdüser ve sensörler. Programda kullanılan sabitler ve fonksiyon konusuna da bu bölümde değinilmiştir. IV. Veri Toplamanın Temelleri bölümü kursların ilk bölümüdür. kablolama veri toplama kartları. “Veri Elde Etmek ve Enstrümanlar ile İletişim” National Instruments firması veri elde donanımları ile yeni bir görevin nasıl oluşturulacağı hakkında bilgi vermektedir.7. Sinyal verileri yardımıyla oluşturulacak eğrinin düzenlenmesi ve uydurulması konularına da yer verilmiştir. Ayrıca. LabVIEW programının kullanıldığı en yaygın alanlardan biri veri toplama noktalarıdır.2. LabVIEW programının kullanımını öğretici bilgilerdir. fonksiyon ve sanal enstrümanlar hakkında bilgi verilmektedir. Bu konu ile ilgili örnek uygulamalar da bu bölüm kapsamındadır.kontrol ve göstergelerin eklenmesi. Dolayısıyla bu bölümde aktarılan teorik bilgiler programın kullanımını öğrenme yolunda önemli bir adımı teşkil etmektedir. bu konuda kısa bilgiler verilmektedir. oluşturulacak sanal enstrümanda elde edilen sinyalin veya ön panelin kullanıcının isteğine göre düzenlenmesini öğretmeyi amaçlamaktadır. programda kullanılabilen tüm kontrol. Çeşitli veri tipleri tanıtımı yapılarak.1 Ders İçerikleri Kurslar bölümünde bulunan ders içerikleri genellikle NI firması tarafından hazırlanmış. Kullanılacak sanal enstrümanların içerikleri hakkında bilgi aktarmak için kullanılan yardım penceresi tanıtılmaktadır. “ Bir Sanal Enstrümanın Özelliklerini Genişletmek” bölümü. Ayrıca bir sinyalin oluşturulması veya istenmeyen sinyallerin filtrelenmesi gibi konular da anlatılmıştır. Tüm bölümlerde toplam 83 ders ve yaklaşık 750’yi aşkın sayfa oluşturulmuştur. uyarı seviye limitlerinin belirlenmesi ve elde edilen verinin bir tabloda kaydedilmesi gibi bilgiler aktarılmaktadır. LabVIEW ders içerileri. “LabVIEW Temel Kursu” program üzerinde bir sanal enstrüman oluşturmak için ön panel ve blok diyagramın nasıl kullanılacağını aktarmaktadır. “Diğer LabVIEW Özelliklerini Kullanmak” bölümü National Instruments firması internet sitesi yardımı ile LabVIEW programı kullanılarak örnek uygulamalara nasıl ulaşılacağını aktarmaktadır. “LabVIEW’da Ölçme” bölümü bir veri toplama sanal enstrümanının LabVIEW programı kullanılarak nasıl oluşturulacağını öğretmektedir. “LabVIEW’a Başlıyorum” bölümü ön panel ve blok diyagram hakkında tanıtıcı bilgiler 77 . gösterge.

LabVIEW programının kullanabileceği kartların takılı olması gerekir. bilgisayar ortamında işlenebilir ve görüntülenebilir. Bu bölümde bir DAQ veri elde etme kartının bilgisayara takılması ve bu sayede yapılabilen işlemler. Bir sanal enstrüman oluşturmak veya bir sinyal elde edip bu sinyali işlemek için gerekli bilgilere de bu bölümden ulaşılabilir.12 Çoktan Seçmeli Değerlendirmeye Bir Örnek Her bölüm sonunda üç veya dört dersin konularını kapsayan değerlendirme sorularına yer verilmiştir.2 Değerlendirmeler Şekil 4. 78 .2. Bu kartlar sayesinde gerçek hayattan veriler alınarak. “LabVIEW’da Ölçme” bölümü ise bir sanal laboratuvar gibi bilgisayarın kullanılabilmesi için gerekli işlemleri öğretmektedir. sabitler. kısa cevap ve doğru – yanlış gibi farklılıklar göstermektedir. Değerlendirmede amaçlanan hem anlatılan konuların genel bir tekrarının yapılması hem de kullanıcıların seviyelerini ölçmektir. “LabVIEW Temel Kursu” programda kullanılan nesnelerin detaylı tanıtımını amaçlamaktadır. veri tipleri hakkında tanıtım yapmaktadır. Değerlendirme uygulamaları geliştirilirken eğitimi alan kişilerin ilgisini çekmek için farklı yöntemler denenmiştir. filtrelenmesi ve eğri uydurma fonksiyonları anlatılmaktadır. Ön panel kontrol ve göstergeleri. çoktan seçmeli. blok diyagram enstrümanlarının yanı sıra fonksiyonlar.7. Bu amaçla bilgisayara NI firması tarafından üretilmiş. elde edilen verilerin depolanması. Cevap isteme şekilleri. IV.içermektedir.

Çoktan Seçmeli Bu değerlendirme yönteminde sorulan soru için dört cevap seçeneği sunulmaktadır. Şekil 4. Kısa Cevap Değerlendirmeye Bir Örnek c. Verilen doğru veya yanlış cevaplar için ayrı ayrı geri bildirimler hazırlanarak kullanıcı aynı zamanda eğitilmeye devam edilmektedir.a. Metin kutusuna yazılan cevaptan sonra ya “enter” tuşu ile ya da butona basmak suretiyle doğru cevabı öğrenmek mümkündür. butona basılarak cevabın doğru veya yanlış olduğu öğrenilebilir. Doğru Yanlış Bu kez değerlendirme amacı ile bir hüküm cümlesi ekrana aktarılarak. her değerlendirme de olduğu gibi sorulan soru adedi. Daha sonra eğer işaretlenen cevap kontrol edilmek istenirse. Kısa Cevap Bu değerlendirme yönteminde bu kez sorulan soruya klavye yardımıyla bir metin cevabı istenmektedir. Değerlendirme sayfalarında 79 . Kullanıcı fare ile “Doğru” veya “Yanlış” seçeneklerinde birisini işaretler. Yine verilen cevabın doğru veya yanlış olmasına bağlı olarak kullanıcıya verilen bilgi değişiklik göstermektedir. kullanıcıya bu hükmün doğru veya yanlış olduğu sorulmaktadır. Değerlendirme sonunda.13. Kullanıcı soruyu okuduktan sonra fare ile seçimini yaparak bir şıkkı işaretlemektedir. verilen cevap ve doğru cevap adetleri bir rapor olarak kullanıcıya sunulmaktadır. b.

haberleşme.14.3 Projeler Bu bölümde NI firması tarafından uygulanmış çözümlerden bahsedilmektedir. Şekil 4.7. bir sektörde bulunan bir problem. Projeler bir NASA uçağında veri toplama. Bu uygulamalar uzay. motor bisiklet fren testi. aynı zamanda orijinal dillerinde kullanıcılara sunulmaktadır.sadece bir sonraki ve bir önceki sayfaya geçiş ve çıkış için kullanılan butonlar bulunmaktadır. ısınma ve görüntü elde etme gibi çeşitli sektör ve branşlardan seçilerek. DC motor test standı gibi çeşitlilikler göstermektedir. NI Internet sayfalarından elde edilen çözümler ile ilgili yazılar Türkçeleştirilerek. 80 . Doğru Yanlış Değerlendirmeye Bir Örnek IV. Projeler sayfalarında. Ders içeriklerinde kullanılan sözlük ve yardım menüleri kullanılamamaktadır. LabVIEW programının ne kadar geniş bir alanda kullanıldığı benimsetilmiştir. otomotiv. klima sistemlerinde veri simülasyonu düzenlenmesi. Örneğin uzayda yapılan bir çalışma ile ilgili geliştirilmiş olan sistem bazı özellikler gerektirmektedir. Projeler dünya üzerinde kullanılan veri toplama sistemlerinin nasıl uygulandığı hakkında fikir vermesi açısında yarar sağlamaktadır. uygulanan çözüm ve çözümün uygulanması esnasında kullanılan NI donanım ve yazılımları belirtilmiştir.

Yer çekimi olmayışı ve bundan oluşan zorluklar bu durumu açıklayabilmektedir. çeşitli test sistemlerinde rahatlıkla uygulanmış projelerin ayrıca İngilizce pdf uzantılı dosyalarına da ulaşmak mümkündür. 81 . programın Türkiye dağıtımcısı E3tam. LUES’te Bulunan Projeler IV.7. Yüksek titreşimde. Ayrıca projenin oluşturulduğu Marmara Üniversitesi. ANTRAK ve TOJET gibi e-dergiler ve LabVIEW programı hakkında eğitim veren üniversitelere de bu sayfalardan ulaşılabilir. Firmanın geliştirdiği donanımların ve yazılımların her türlü ortamda neredeyse sorunsuz kullanıldığı söylenebilir.4 Bağlantılar “Bağlantılar”’da site ile ilgili kullanıcının işine yarayabilecek Internet sitelerine yer verilmiştir.Labview ve IMAQ Vision Kullanarak Düşük Maliyetli Termal Görüntüleme Sistemi Hareket ve Görüş Araçlarını Kullanarak Smart Kart Üretimi Universal DC Motor Kontrol Eden Test Merkezi Motorbisikletin Yol Üstünde Fren Testi Fiber Hizalamak için Otomatik Laser Gerçek Titreşim Analizi X Işınlarının Kırılması Verilerinin Elde Edilip İşlenmesi İçin LabVIEW Temelli Bilgisayar Programının Kullanılması Uzaktan Kumandalar İçin Radyo Frekans Test Standları Fiat Otomotiv Firmasına Klima Similasyon Sistemi Tasarlamak İçin Sanal LabVIEW ve NI DAQ Kullanarak Derin Sulardaki Soğuk Kesimler Şekil 4. e-öğrenme üzerine birkaç site ve arama motorları bu bağlantılardan birkaçıdır. değişik ısı uygulamalarında. Bu sayfadan ulaşılabilen projeler şunlardır: PROJELER Bir NASA Uçağında LabVIEW Veri Elde Etme Performansı TempVIEW .15. Teknik Eğitim Fakültesi ve Fen Bilimleri Enstitüsü Web Sitelerine de ulaşmak mümkündür. LabVIEW ile ilgili NI resmi sitesi.

Flash ve Authorware Web oynatıcıları. Sakarya’da 2004 yılının Kasım ayında düzenlenen 4. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu’nda yayınlanmış olan “LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi “ adlı bildiri pdf formatında yayınlanmaktadır.7.IV.17 Menü Penceresi Sitenin ve derslerin kullanılması sırasında karşılaşılan problemlere yardımcı olmak amacıyla. IV. 82 . Yapılan tez çalışmasının tanıtımı amacıyla.7. Ders içeriklerinde kullanılabilecek butonların ne anlama geldiği bu bölümde aktarılmıştır.16 Derslerde Kullanılan Butonlar Şekil 4. LabVIEW programı ve örnek sanal enstrüman dosyaları bu yazılımlardan bir kaçıdır.5 İndirme “İndirme” bölümünde siteden eğitim alırken kullanılabilecek yazılımlar sunulmaktadır.6 Yardım Şekil 4. Ayrıca NI resmi sitesinde yayınlanan üç ve altı saatlik MS Power Point sunumlarına da İngilizce olarak buradan ulaşılabilir. bu bölüm kullanılabilir. Tez çalışmasında yararlanılan Kaynaklar da bu bölümde yayınlanmaktadır. Ayrıca LabVIEW programında ihtiyaç duyulacak yardım seçenekleri ve derslerin alınması için gerekli olan bilgisayar konfigürasyonu aktarılmıştır.

Şekil 4.18. Sözlük Penceresi 83 . menü. Her hangi bir anda. bul. sayfanın içeriğinde her hangi bir kelime arayabilir ve o sayfada aranan kelimeye geçiş sağlayabilmektedir. Şekil 4.Dersler görüntülenirken sürekli olarak bazı butonlar ekranın sağ alt köşesinde kullanıma sunulmuştur. görüntülenebilir. Eğer aranan kelime birden çok sayfada bulunmuşsa her birini ayrı ayrı sayfa kısmında belirterek. geri. yardım ve çıkış butonları kullanıcıya bazı kolaylıklar sunmak için tasarlanmıştır. her birine ayrı ayrı geçiş sağlanabilir. Bul Penceresi Menü penceresinde dersin kaç sayfa olduğu bilgisi ve o dersteki tüm sayfalara geçiş için bağlantı mevcuttur. sözlük. Bir klasör ve alt klasörlerinde olduğu gibi (+) işareti ile bu derste olan sayfa bağlantıları gizlenip. “Bul” penceresi. istenilen sayfa bağlantısı işaretlenerek o sayfaya direk olarak gidilebilir. İleri.19.

E-posta adresleri yardımıyla bildirilecek konular ilgili kişilere aktarılabilir. IV. dersin toplam kaç sayfa olduğu ve o anda kaçıncı sayfada 84 . merak edilen konular. sağ tarafta ise öğrenilmek istenen kelime işaretlendiğinde onunla ilgili bilgiler görüntülenmektedir.20. derslerin görülmesi esnasında en çok işe yarayan penceredir. gelecek sayfa. Şekil 4. geçmiş sayfa. Sol tarafta kelime veya kısaltmalar sıralı şekilde bulunurken. Sayfanın sol alt köşesinde sürekli olarak. Yardım Penceresi Yardım penceresi. Sayfa numarası. Pencere iki kısımdan oluşmaktadır. IV. yardım. Derslerin ilk sayfası konu başlığı ve kısa bir tanıtıcı bilgi görüntülemektedir. kullanıcı bu bilinmeyeni sözlük yardımı ile öğrenme şansına sahiptir. Sözlük penceresinin üst kısmında bulunan harflerden her biri aynı harfle başlayan kelime veya kısaltmaları belirtmektedir.7. Eğer program ile ilgili anlaşılmayan bir terim. ders sayfalarını daha rahat kullanabilmek için gerekli tanımlamaları yapmaktadır. öneri ve şikâyetleri bildirmek amacı ile iletişim bölümünden ulaşılabilir.Sözlük.7 İletişim Tez uygulayıcısı ve danışmanına. Bu amaçla çeşitli etkileşimlerden yararlanılmaktadır. başlık bunlardan bir kaçıdır. menü.8 LABVIEW WEB SİTESİ ÖRNEK SAYFALARI Sitede verilen dersler LabVIEW ile ilgili tanıtıcı bilgileri kullanıcıya aktarmaktadır. kelime veya kısaltma mevcutsa. Aynı zamanda NI ve Marmara Üniversitesi iletişim bilgilerine bu bölümden ulaşılabilinir.

“Windows” menüsünden “Show Front Panel” seçeneğinin işaretlenmesi gerektiği belirtilmektedir. programı nasıl başlatacağı öğretilmiş olur.26’te gösterilen sayfada işaretlendikten sonra.” veya “Sanal enstrümanı blok diyagrama yerleştiriniz. ikinci sayfaya geçmek için ileri butonu kullanılmalıdır. 85 . Bu farenin ikon üzerinde çift tıklanmasını gerektirmektedir. Kullanıcıya fare ile “New” butonuna basarak etkileşimde bulunmaları istenmektedir. Pencerede “New”. Ders sayfaları. Artık “Ok” butonuna basılabilir. “Open”. Böylece ilgili bağlantı mavi zeminde beyaz yazı ile işaretlenmiş olacaktır.bulunulduğu hakkında bilgi verilmektedir.” gibi kullanıcıyı yönlendiren kısa bilgiler sunulmaktadır. Şekil 4. Bu bölümde anlatılan konulara ait resimlere Ek – B’den ulaşabilirsiniz.25’de gösterilen sayfada şablonun açılması ile ekrana açılacak olan sanal enstrümanın ön panel ve blok diyagramı bir ön görünüş ile gösterilmiştir. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” dersine ait 1. Şekil 4.24’in solunda gösterilen listeden “Generate and Display” seçilmelidir. görüntülenmesi için şekil 4. Ayrıca “Devam etmek için ileri butonuna basınız.23’de gösterilen pencere açılmaktadır. “Configure” ve “Help” butonları mevcuttur. sayfada LabVIEW’da kullanılan şablonlar hakkında kısa bir bilgi verildikten sonra. Bir sonraki sayfaya ilerlemek için bu kez kullanıcı ilgili yazıya çift tıklamalıdır. LabVIEW programı bilgisayara yüklendikten sonra.”. “New” butonuna basılarak açılan şablon penceresinden bir sinyalin üretilip. “Generate And Display” yazısı şekil 4. Bu sanal enstrüman bir sinyal üretmek için kullanılabilir. konu bütünlüğü amaçlanarak belli bir bilgiyi kullanıcıya aktarmayı planlamaktadır. Kullanıcıdan fare ile butona basarak yine etkileşime katılması istenmektedir. Kullanıcının bu etkileşimi gerçekleştirerek.28’te gösterilen sayfada ön panel kısaca tanıtılmakta ve eğer ön panel görüntülenemiyorsa. “Konu bitti. masaüstü ikon yardımıyla program başlatılmalıdır. Bu etkileşim ile otomatik olarak diğer sayfaya geçilmektedir. Şekil 4. Programın başlatılması ile birlikte ekrana şekil 4. ilgili ön panel ve blok diyagramın açılabilmesi için “Ok” butonuna basılmalıdır. “Generate And Display” yazısı çift tıklanarak da şablon açılabilir.21’de gösterilen.

gösterilmesi amaçlanmıştır. Şekil 4. blok diyagramın görüntülenmesi için yine “Windows” menüsünden “Show Block Diagram” seçeneği işaretlenmelidir.29’da gösterilen sayfada ise blok diyagram tanıtılarak. Oluşturulan sanal enstrümanın çalıştırılması için “Run” butonu. Bu butonlar “Run” ve “Stop” butonlarıdır. Dersin son sayfası ön panelde bulunan iki butondan bahsedilmektedir. Bu sinyal bir sıcaklık bilgisi olabileceği gibi seviye veya gerilme bilgisi de olabilir.9 ÖRNEK UYGULAMA SANAL ENSTRÜMAN Aşağıda ön panel ve blok diyagramı gösterilen örnek bir uygulama sanal enstrümanı gösterilmiştir. durdurmak için ise “Stop” butonu kullanılmalıdır. üst sınır aşıldığında veya alt sınırın altına inildiğinde kullanıcı ledler yardımıyla uyarılmaktadır.Şekil 4. Ayrıca alt ve üst sınırlar belirlenerek. Sanal enstrüman ile dış ortamdan alınacak bir sinyalin blok diyagrama alınarak. IV.31 Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Blok Diyagramı 86 .

Random Number’ın 0 ile 1 arasında ürettiği sayı 100 ile çarpılarak 0 ile 100 arasında bir sayı üretmek mümkündür. 0 ile 1 arasında rasgele sayı üreten Random Number aracı kullanılarak temsil edilmiştir. Kırmızı ile belirtilen üst sınır değeridir.Şekil 4. Ön panelde bulunan bir anahtar ile kayıt yapılabilir. Kayıt yapılacak dosya ismi belirtilebilir. Dosyanın bilgisayarda hangi diske kaydedildiği belirtilmektedir. Beyaz çizgi yani ölçüm değeri üst sınırı geçtiğinde üst yeşil ledi yanar. Anlık veri değerleri bir tablo ile saklanabilmektedir. 87 . Tüm bu değerler istendiğinde değiştirilebilir.32 Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Ön Paneli Öncelikle bir DAQ karttan alınabilecek sinyal. Sanal enstrümanda elde edilen veriler Write LabVIEW Measurement enstrümanı ile bir dosyaya kaydedilebilir. bu kez alt yeşil ledi yanar. Döner anahtarın alt ve üst sınırları da 0 ile 20 ve 80 ile 100 olarak belirlenmiştir. Beyaz çizgi ise dış dünyadan alınan sinyal değeridir. Yeşil ile gösterilen alt sınır değeridir. Sanal enstrüman çalıştırıldığında grafik tablosunda üç değer gösterilecektir. Ön panelde bulunan iki döner anahtardan alınan ve kullanıcının isteğine göre değiştirilebilen alt ve üst sınır değerleri ile birleştirilerek grafik tablosuna aktarılmaktadır. Eğer ölçülen değer kırmızı çizginin altına inecek olursa.

metin girişi. Firmalar bu işlemleri en az hata ile ve en kolay şekilde yerine getirmek için çaba harcamaktadırlar. işleme ve görüntüleme işlemleri sık kullanılmaktadır. kısa cevap. e-öğrenme uygulamalarında tercih edilen etkileşimler kullanılmıştır. metin girişi ve animasyonlar en çok kullanılan uygulamalardır. Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır. Bu aşamada ülkemizde de LabVIEW programını kullanabilen yetişmiş insan gücüne ihtiyaç gün geçtikçe artmaktadır. Sadece LabVIEW programı üzerine yazılmış olan Türkçe bir kaynak olarak bu site literatürde önemli bir açığı kapatmaktadır. 88 . Değerlendirmeler. SONUÇLAR Tez çalışmasında birincil amaç. canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır. Etkileşim olarak. hedef alan işaretleme. Site oluşturulurken. Endüstriyel enstrümantasyonda veri elde etme. Derslerde sürükle bırak. NI firmasının resmi İnternet sitesindeki İngilizce dokümanlarını kullanabilecekleri gibi ikincil amaca yönelik olarak bu tez çalışması sonucunda. Sitede oluşturulan eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt geliştirilmiştir. LabVIEW programı dünya üzerinde yoğun şekilde kullanılmasına karşı. ülkemizde henüz yeni yeni tanınmaktadır. National Instruments firması bu aşamada. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır. e-öğrenme sitesi oluşturarak LabVIEW programının Türkçe bir kaynaktan öğretilmesidir. Bu amaçla işletmelerde programı kullanacak olan operatörler. hedef obje seçme. endüstriye yardımcı olmak için LabVIEW programını sürekli olarak geliştirmektedir. Türkçe olarak tasarlanan ve oluşturulan LabVIEW e-öğrenim sitesinden de yararlanabilirler.BÖLÜM V.

belli sayıda kontenjanının olması e-öğrenmeyi zorunlu kılmaktadır. E-öğrenme siteleri. hem de ekonomik eğitim süreçlerine katkıda bulunmaktadır. Teknik eğitimin ön hazırlığı uzaktan. Ancak teknik eleman olacak bireyin gerçek araçlar ile deneyi yapıp sonucunu görmesi kişinin eğitim kalitesini arttıracaktır. ekonomik zorluklar getirmektedir. hem zaman kaybını önlemek için. Eğitim alacak gruplar sürekli eğitim kurumunda bulunacaklarına. laboratuvar veya staj yerleri gibi fiziki bir öğrenme ortamına gereksinim vardır. Bazı e-öğrenme modellerinde yapılması gereken deneyler benzetilerek sanal ortamda uygulanmaktadır. uygulamaya dayalı bir eğitim olması şarttır. muhasebe ve bilgisayar işletmeciliği gibi konularda e-öğrenme yoğun şekilde kullanılmakta ve olumlu sonuçlar vermektedir. hem de ilerleyen teknolojiye yetişebilmek için bünyelerinde e-öğrenme siteleri oluşturmaya başlamışlardır. Teknik alanlarda e-öğrenme teorik bilgilerin aktarımında kullanılması mümkün iken. evlerinde. iş yerlerinde gerekli ön bilgiyi aldıktan sonra sadece uygulamaları yapmak için eğitim kurumuna kısa süreler için çağrılmalıdır. Eğitim kurumunda her uygulamayı yapabilmek büyük bir başarıdır. Günümüzde teknolojiyi öğretmeyi amaçlayan pek çok bilgisayar yazılımı İngilizce dilinde yazılmaktadır. Ancak işi teknolojiyi uygulamak. firmaların ve ülkenin gelişimine önemli ölçüde engel oluşturmaktadır. teknik eğitim veren kurumların donanıma bağlı olarak. İşletme. geliştirmek olan konuyla ilgili teknik kişiler. hem eğitilecek personelin öğrenme hızını dikkate almaktadır. bu aşamaların uygulama olmayan kısımlarında eklenebilir. Özellikle eğitime önem veren kuruluşlar. Teknik alanlarda eğitimin diğer bilimlerdeki eğitime göre farklılıkları bulunmaktadır. uygulama gerektiren ileri aşamalarda mutlaka atölye. Böylece aynı süre içinde daha fazla kişi eğitim alacaktır. Belli bir alt yapı gerektiren.E-öğrenme son yıllarda akademik düzeyde açılan eğitim kurumları ile iş hayatında firmaların personelini eğitmesi amacı ile en çok tercih edilen öğrenme metodudur. bu tip yazılımların kullanımını yabancı dil engeli yüzünden öğrenememekte ve dolayısıyla geliştirememektedir. Uygulamalı bir eğitim. bankacılık. Bu durum da teknoloji pazarının kişilerin. Dolayısıyla eğitilecek kişinin bir ön eğitimden geçmesi şarttır. Teknik eğitime uzaktan eğitim. Çalışmada oluşturulan Türkçe LabVIEW Uzaktan Eğitim Sitesi ile belirtilen nitelikteki kişilere ulaşılması ve sonuç olarak mesleki teknik eğitimle birlikte ülkenin gelişmesi 89 . ancak uygulama gerektiren bölümler klasik yöntemle atölye veya laboratuvarlarda gerçekleştirilmelidir. Nüfusu yüksek olan ülkemizde.

Ayrıca bu ders konularının gelişen teknolojiye göre yenilenmesi. Teknik eğitim bünyesinde bulunan her eğitmen derslerini e-öğrenme uygulamalarına yansıtırsa.amaçlanmıştır. bir çok eğitim materyali hazırlanmasının yanı sıra. Benzer yazılımların da uzaktan öğrenim olarak geliştirilmesi gerekmektedir. her biri bir kitap niteliğinde olan bu dersler ile literatür genişletilmiş olacaktır. 90 . bir kitabın yeni baskısının çıkarılmasından daha kolay olacaktır.

ön panel ve blok diyagram elemanlarının tanıtımı. Oluşturulan dersler Authorware programı kullanılarak tasarlanmıştır. Böyle bir yönetim sistemi hizmeti veren şirketten hizmet alarak. Ancak LabVIEW programının birçok araç kutusu mevcuttur. Sitenin oluşturulması süresince kullanılan programlar ve tabii ki LabVIEW program sürümleri değişmiş ve programlar gelişmiştir. Ancak video görüntüleri ve ses kayıtlarına pek fazla yer verilememiştir. Aynı zamanda ders içeriklerinin yüklenmesi için Authorware Web 91 . TARTIŞMA VE DEĞERLENDİRMELER Yapılan yüksek lisans tez çalışmasında çağımızın yeni öğrenim metodu kullanılarak bir e-öğrenim web sitesi oluşturulmuş.BÖLÜM VI. kullanıcıların hem girişte tanımlanması hem de sonraki bağlantılarında nerede kaldıkları ve hangi bölümden devam edecekleri tespit edilebilir. Örneğin sonraki çalışmalarda hareket sistemleri. LabVIEW programı ile ölçme ve ile ilgili dersler hazırlanmıştır. iletişim ve haberleşme. Sitenin oluşturulması sırasında ekran çözünürlüğü ve bilgisayar konfigürasyonları düşünülerek tereddütte kalınmıştır. Ekran çözünürlüğünün düşük olması durumunda ise ders içeriklerinin daha dar bir alanda kullanıcıya sunulması gerekecektir. Ayrıca dinamik bir web sitesi olması amacı ile PHP kodları kullanılarak. kullanıcıların girişte bir kullanıcı adı ve şifre almaları sağlanmıştır. Çünkü eğitim kurumları olan mesleki okulların bilgisayar konfigürasyonları genelde düşük olduğundan ekran çözünürlüğünün düşük tutulması gerekir. ölçme ve enstrümantasyonda en çok kullanılan bilgisayar programlarından olan LabVIEW programı öğretilmeye çalışılmıştır. Sonraki yapılacak çalışmalarda en son sürümler ile çalışma yapılması önerilmektedir. internet uygulamaları ve motor kontrol sistemleri gibi daha birçok konudaki çalışmaları yapabilmek için gerekli bilgiler sunulabilir. Bu program ile daha birçok alanda çalışma yapılabilmektedir. Ancak bir öğrenci yönetim sistemi kullanılmamıştır. görsel tanımlama. Ayrıca oluşturulan sitede LabVIEW programı temel özellikleri.

Bir taraftan içerik hazırlama çalışmalarını yürütürken. animasyon. grafik. bir taraftan da siteyi oluştururken oluşturulacak kod. ders içerikleri dar alanda verilmeye çalışılmış ve ayrıca internet bağlantısının düşük olma ihtimaline karşın görsel veriler mümkün olduğu kadar düşük boyutlarda optimize edilmiştir. daha iyi uygulamalar oluşturulmaktadır. animasyon ve veriler için kullanılması gereken programlarla çalışılmalıdır.oynatıcının bilgisayarlarda yüklü olması ve hızlı bir internet bağlantısının olması önerilmektedir. grafik hazırlama ve optimizasyonu gibi alt bölümler oluşturulmuştur. 92 . Tüm bunlar göz önünde bulundurularak. öğrenci yönetim sistemi. Bir uzaktan öğrenim web sitesi oluşturmak için birçok alanda çalışma yapmak gereklidir. Böylece bir ekip çalışması oluşturularak. 800*600 ekran çözünürlüğü kullanılarak. Genellikle yurt dışında yapılan web dizayn çalışmalarında ve e-öğrenme üzerine çalışan firmalarda içerik hazırlama.

04. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi. "Getting Started with LabVIEW". Teksas.04. “Dijital Ölçmeler”. PASTACI H..macromedia. [3] KABAKÇI Işıl.. “Quick Field Programının Eğitime Uyarlanması” Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi. Part Number 321527D-01. MACKAY Steve. . “Web’de Öğrenme.tr (Erişim Tarihi 09. GÜNER Y. ABD. “LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi”.2005). [7] National Instruments Corp..tbd. Mayıs 2003. 2003 İstanbul. “www.July. [12] PARK John. “Practical Data Acquisition for Instrumentation and Control Systems”.2005) 93 . Teksas.Y. İstanbul.ceturk. [2] ABBASOĞLU H. ASLAN Ö.. [10] www. .04. [11] National Instruments Corp.bilgisayardershanesi. sayı Aralık 2003 http://merkez.2003.org. July 2000. . Kasım 2004. Karakaya Ziya . Sakarya. ABD. [8] TUNÇALP K. Ankara.com Computer Engineering TURK Web Sitesi (Erişim Tarihi : 23. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu.2005). “E-Öğrenme Nedir?” . “LabVIEW ile Simülasyon ve Eğitim Amaçlı Kullanılması”. 28. ButterworthHeinemann.06. Ölçme ve Değerlendirme” . ..ni. 1996. Australia [13] www.com NI Resmi Web Sitesi”. 2000 İstanbul. DEMİREL H. Bilişim Dergisi 88. 2000 İstanbul. IV. [4] ÖZDİN E.2005).com (Erişim Tarihi : 25. (Erişim Tarihi : 08. “Workbench Bilgisayar Programı ile Ölçme Deneylerinin Simülasyonu” Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi. TUNÇ E. [9] EYÜPOĞLU Filiz . [5] www.2003). ..KAYNAKLAR [1] UYANIK H. [6] ÖZCAN M.com (Erişim Tarihi : 09.04.

ABD. 94 . July 2000. Texas USA. April 2003. DİNÇER G. [16] KELLOGG Orson. Teksas. “Macromedia Dreamweaver MX Kaynağından Eğitim”.Ş.. Macromedia Press. 2003.0 Evaluation Software CD".. “Herkes İçin Macromedia Freehand 10 Çabuk Öğrenim Klavuzu”. [21] BODUR A. Haziran 2001 İstanbul. 2004... NI Türkiye Temsilcisi Web Sitesi. “Measurements Manual”. [23] National Instruments Corp. [26] COHEN Sandee.. [18] CHRISSY REY . 1998 İstanbul. "LabVIEW User Manual".C. [22] JEFFERY BARDZELL . “Macromedia MX eLearning İleri Düzey Kaynağından Eğitim” Mayıs 2003 Macromedia Press.[14] Endüstriyel ve Bilimsel Test Teknolojileri Tasarımı A. Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik Eğitimi Bölümü Yüksek Lisans Tezi. İstanbul. Nisan 2001.. Şubat 2003. . “Macromedia AuthorWare 6 Kaynağından Eğitim” Ocak 2003 Macromedia Press. TOKGÖZ H. [19] National Instruments Corp. Çeviri: Mehmet Çömlekçi. [15] KHRISTINE ANNWN PAGE. [25] SELINGER Michelle. Part Number 320999E-01. "Sound and Vibration Toolset User Manual". İstanbul. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi. .2005). Part Number 350778B-01. [20] National Instruments Corp. (Erişim Tarihi : 08. [17] PATTI SCHULZE . Nisan 2002.com”. [28] GÜNDÜZ F. . BHATNAGAR Veera. GERÇEK C. Teksas. ABD. [27] KASAPBAŞI M. London. Part Number 322661A-01. İstanbul. [24] National Instruments Corp. “LabVIEW Programının Elektrik Teknolojisinde Kullanılması”. “Otomasyon Sürecinde Her Yönüyle LabVIEW ve Matlab ile Enstrümantasyon ve Ölçme”. Part Number 322194B-01. “Macromedia Flash MX Kaynağından Eğitim” Nisan 2003 Macromedia Press. May 2000. "LabVIEW 7. “Connected Schools” Premium Publishing.04. .E3TAM. “www. “Ölçme ve Enstrümantasyon Dersi Laboratuarının LabVIEW Programı Kullanılarak Sanal Ortamda Gerçekleştirilmesi”. “Macromedia Fireworks MX Kaynağından Eğitim” Ekim 2002 Macromedia Press. Texas USA..

10..10.com INTERBUS Alan Yolu Organizasyonu Resmi Sitesi (Erişim Tarihi : 22.org FOUNDATION Fieldbus Organizasyon Resmi Sitesi (Erişim Tarihi : 23. [30] KAYA Z.[29] EYÜPOĞLU Filiz . N. ÇAKIR H..com (Erişim Tarihi : 23.com enocta e-öğrenme web sitesi (Erişim Tarihi : 17. “E-Öğrenme Nedir?”. BAĞIRSAKÇI B. [32] www.2005) [34] www. Bilişim Dergisi 88.2003).04..10. [31] www. “Uzaktan Eğitimin Temelleri Dersindeki Uzaktan Eğitim İhtiyacı Ünitesinin Web Tabanlı Sunumunun Hazırlanması”.interbusclub.2005) 95 .2005) [33] www. ERDEN O.pacontrol.enocta. The Turkish Online Journal of Educational Technology – TOJET July 2004 ISSN: 1303-6521 volume 3 Issue 3 Article 20..fieldbus. sayı Aralık 2003.

EKLER 96 .

periyot darbe genişliği ölçme. analog voltajı dijital bir değere çeviren devre. Otomasyon Nesnesinin özel bir formu. ASIC Application Specific Integrated Circuit: Sayıcı / Zamanlayıcı I/O fonksiyonlarıyla basit ve arabellekli modların her ikisinde aşağı yukarı sayma. ANSI: Amerika Devlet Standartları Enstitüsü API: Uygulama Programlama Ara Yüzü ASIC: Uygulama özellikli entegre devre . kare dalga ve darbe üretme. Authorware'in özellikleri arasında. eş zamanlı olmayan bir iletişim modudur. Alias: Düşük örnekleme hızında toplanan veride gözüken yanlış alçak frekans bileşeni. Örneğin. Bu kurum e-öğrenme idare sistemlerinde standartlar geliştiren bir teknoloji tabanlı eğitim profesyonelleri grubudur. frekans kaydırma.Bir müşteri için gerekli olan spesifik fonksiyonları dizayn eden ve üreten patentli yarı geçirgen parça. Fakat yapısı OLE tabanlıdır. anahtarlama için kullanılabilir. geliştiricilerin kod yazmadan ya 97 . ADC: Analogdan Dijitale Çevirici – Elektronik cihaz. Bu fonksiyonlarla olası kompleks uygulamalar toplama esnasında örnek oranının ani değişimi ve eşdeğer zaman örneklemesi için zamanlamadır. AICC Aviation Industry Computer-Based Training Comittee: (Havacılık Endüstrisi Bilgisayar Tabanlı Eğitim Komitesi). VBX’lerin aksine Active-X Kontrolleri OLE bazlı geliştirme araçları. ATCC ayrıca öğrenci puanlarını ve ilerlemesini izlemek için kullanılan standartlardan biridir. Asynchronous: (Eş zamanlı olmayan) İki taraf arasındaki etkileşimin aynı zamanda meydana gelmemesi durumu.EK – A SÖZLÜK A A/D: Analogdan dijitale Active-X Controller: Active-X Kontrolleri. Authorware: Macromedia tarafından hazırlanmış olan öğrenme için tasarlanmış bir yazım programı. Web bülten panosu. Active-X kontrolleri Visual Basic’in kendi kontrollerine (VBX‘ler) benzerdir. uygulamaları veya web tarayıcılarına serbestçe eklenebilir.

yüksek hızlı proses hafızası. Buffered Data Acquisition: Ara Bellekli Veri Toplama. C veya Basic gibi dillerde yazılımı olarak doğru üst seviye kaynak kodu üreten bir yazılım programı. Blended Learning: Harmanlanmış Öğrenim. daha da karmaşık etkileşimlilik yaratmak isteyen geliştiriciler için kodlama kapasitesiyle birlikte kullanılmaktadır.ISA (AT). ve EISA bus. Cold – Junction Compensation: Hava sıcaklığını ölçmek için kullanılan termokupl ölçüm devrelerini kapsayan aletler. Breakdown Voltage: Görsel yalıtımın. Bus: Bireysel devrelerle iletişim kuran bir grup bağlayıcı. makine dilinde bir nesneye ya da derlenmiş bir programa 98 . Mesela PC bus’ları PCI. B Baud Rate: Seri iletişim veri iletimlerinin oranının bit/saniye gösterimi. Pascal. Basic gibi yüksek seviye programlama diliyle yazılmış kaynak kodu. yarı iletkenlerin veya di-elektrik materyallerin işlevini yitirmesi için yeterli voltaj değeri. Ayrıca Authorware. CAN – Alan Ağı Kontrolörü: Endüstriyel otomasyon için cihaz seviyesinin artan kullanımını arayan seri yol. Bipolar: Pozitif ve negatif tüm değerleri içeren sinyal aralığı (örneğin: +5V ve –5V) Bit: 0 veya 1 değerini alan 2’lik sistemde tek haneli sayı. DAC operasyonu bilgisayarın arka plan görevlerinden biri olan DMA ve kesme kanalları kullanımıyla olur.da programlama yapmadan karmaşık etkileşimlilik yaratmasını sağlamak da vardır. Genellikle Bus üzerine I/O veya diğer araçların bağlandığı genişletilmiş bir araçtır. PC kart (PCMCIA). Maliyet tasarrufu ve on-line öğrenimin 24 saat ulaşabilen özelliğiyle sınıfa dayalı öğrenimin kişisel etkileşimini birleştirme çabası içinde. Compiler: Derleyici. geleneksel sınıf tabanlı öğrenimle Web ya da bilgisayar tabanlı öğrenimin bir araya getirilmesi. Byte: 8 haneli 2’lik sistemde sayı. Compact PCI: Endüstriyel uygulamalar için PCI veri yolunun bir Eurocard konfigürasyonu. C. Code Generator: Sezgisel bir kullanıcı ara yüzü tarafından kontrol edilen. Birden fazla kanalı kullanılan DAC kart maksimum örnekleme hızına çıkarılıp örneklenebilir. C Cache: İşleme verimi artırmak için ortak kullanılan talimatları veya verileri tamponlayan.

Sayaç. Counter / Timer: Sayıcı / Zamanlayıcı. Bu eklentiyi Macromedia Exchange'de yükleyebilirsiniz. Computer-Based Training . Bakınız Interpreter. Bir dairesel tamponlama şeması büyük miktarda veriyi eksiz ve sürekli toplama ve üretmeyi sağlar. İşlemci ayrı bir ara bellekte öncelikli olarak bulunan veriyi eşzamanlı bir şekilde gösterir veya kaydeder. Program kontrolü bir talimattan diğerine akar. Kullanıcılar bir iletişim ara yüzüne parametreler girer ve Dreamweaver. 20 MHz yukarı / aşağı genel amaçlı sayıcıları ve veri toplama uygulamaları için özel olarak dizayn edilmiş bir zamanlama kontrolörü olan ASIC'i kontrol etmekte kullanılır. transdüser ve test problarıdan alınan elektrik sinyalleri toplayan.dönüştüren bir yazılım aracı. ölçen ve girilen verileri bilgisayar ortamına işlemek için sokmak. Çift ara bellekli dijital giriş çıkışlar ile veri. (2) Bir PC’ye takılmış A/D veya DIO kartlarla aynı 99 . DAC: Dijital Analog Çevirici DAQ (Data Acquisiton): (1) Veri toplama. CourseBuilder: 40 adet yapılmaya hazır öğrenme etkileşimi içeren. Sensörlerden. Derleme programlar çevrilmiş programlardan 10 ila 1000 kat daha hızlı çalışır.Bilgisayar Tabanlı Eğitim: Kısaca CBT (BTE) olarak adlandırılan öğrenime ve/veya öğrenimin idaresine yardım için bilgisayarların kullanımı (örneğin. Çift Ara Bellekli Dijital I/O: Bazı sürücü yazılımları yüksek performanslı DIO ürünleri için çift ara bellekli dijital I/O fonksiyonları içerir. ücretsiz bir Dreamweaver eklentisi. kısa sınav puanlarını izlemek). Fortran ve Basic gibi dillerdeki programlar kontrol akış modelini takip eder. Crosstalk: Bir kanaldaki veriye bağlı olarak diğer kanalda oluşan. istenmeyen sinyal. Control Flow: Kontrol Akışı. Coupling: Sinyalin bir yerden diğerine bağlanma şekli. bir hafıza ara belleğinden transfer edilir veya içinden toplanır. Bir DAQ kartının dijital ya da analog bir sinyal için akım tüketmesi. Dışardan gelen darbeleri veya saat darbelerini sayan devre. Bilgisayar tabanlı eğitimin. Current Sinking: Akım boşaltımı. giderek yaygınlaşan kategorisi. I/O Sayıcı / Zamanlayıcı I/O fonksiyonları 24 bit. bilginin internet üzerinde yer aldığı Web Tabanlı Eğitim (Web-Based Training) ya da Web Tabanlı Öğrenim (Web-Based Instruction). DHTML etkileşimlerini yaratmak için gereken JavaScript'i yazar. D D / A: Dijitalden analoga. Bir talimat sayacının hafızadaki talimatları çalıştırdığı bir program için modeldir.

kullanıcı ara yüzlü. Derivative Control: Hata sinyalindeki değişime orana orantılı çıktısı olan kontrol hareketi.Mod Transferler Uyum yeteneği olan boardlarla kullanılan blok . Basit üretim uygulama cihazları. Windows uygulamaları ve diğer DLL’ler tarafından referans edildiği zaman yüklenirler ve bağlanırlar.Dağıtık Kontrol Sistemi: İşlemcilerin dağıtılmış ağı ve I/O alt sistemlerini kontrolü kapsayan. DIO: Dijital giriş / çıkış DLL: Dinamik Bağlantı Kütüphanesi . Değişken kontrol. veri toplayan ve sistem yönetimiyle karakterize edilebilen büyük ölçekli bir işlem kontrol sistemi. DDE: Dinamik veri alışverişi.mod dijital I/O fonksiyonları DMA veya kesmeleri kullanarak dijital bağlantılara dijital örnek ara belleklerini okur ve yazar.iki sinyal seviyesinin oranını ölçmek için kullanılan birim. Db: Desibel. DMA: Direk Hafıza Erişimi.çeşit elektrik sinyalleri toplayıp ölçmek ve muhtemelen aynı PC’de D/A ve/veya DIO kartlarla kontrol sinyalleri üretmek. aktuatör) yüksek seviye cihazlarına (kontrolör) bağlamaya yarayan düşük seviye network. 100 . DCS . Dijital Kontrol I/O: Bu fonksiyonlarla dijital I/O bağlantıları veya hatları için tek bit örnekleri okunup yazılabilir. DCS’ler çok yaygın olarak büyük endüstriyel kuruluşlarda özellikle kağıt fabrikalarında ve petrol rafinerilerinde kullanıldı.işlemler arası iletişim için Microsoft Windows’taki standart yazılım protokolü. Bilgisayardan hafızaya veri transferindeki en hızlı yöntemdir. bir arka plan transferi gibi asenkron olarak ilerler uyumlu dijital I/O sinyallerle veya uygun bir sayıcı/zamanlayıcı ile dıştan kontrol edilebilir. DeviceNet özellikle düşük maliyet üzerine yoğunlaşmıştır. genelde LabVIEW’ın Microsoft Excel’le aynı veriyi paylaşması gerektiğinde kullanılır. işlem değişkeni ve set noktası arasındaki farkı önceden tahmin eder. fotoelektrik sensörleri ve motor çalıştırıcıları için idealdir. DeviceNet: Endüstriyel cihazlarını (sensör.Windows uygulamaları veya diğer DLL’ler tarafından kullanılan veya çağrılan veri ve çalıştırılabilir kod içeren Microsoft Windows un içindeki yazılım modülü. herhangi bir verinin bus üzerinden direk olarak hafızaya gönderilmesi veya hafızadan getirilmesi. Differential Input: Bilgisayar ortamından izole edilmiş iki terminali arasındaki farkın ölçümünü kapsayan analog girdisi. DLL içindeki fonksiyonlar ve veri. Data Flow: Sadece tüm veriler müsait olduğunda çalışan operatör ve talimatların bulunduğu bir programlama çeşidi. Blok . örnek olarak: limit anahtarları. Örneğin DDE. Operasyon.İşlemci bir iş yaparken.

1 LSB’deki ideal değerinden maksimum sapmanın LSB'sindeki. Değişken opak alanları.DNL: Türevsel nonlinearity.Buffered Waveform Generation: (Çift Arabellekli Dalga Şekli Üretimi) Çift ara bellekli dalga şekli kuşağı fonksiyonlarıyla veri ikinci bir ara bellek yeni veriyle eş zamanlı olarak güncelleştirilirken. 101 . Flash. analog çıkış kanalına bir veri arabelleğinden transfer edilir. Kod kalınlıklarının. Flash gibi. Director 3D ve akan video isletebilir ve kendi sunucusu da vardır. RTU. E EEPROM: Elektrikli silinebilir programlanabilir sadece okunabilir hafıza.Buffered Data Acquisition: (Çift Ara Bellekli Veri Toplama) Çift arabellekli veri toplama veri hafıza arabelleğiyle elde edilir. Drivers: DAQ kartları. Double . ve diğer I/O cihazları kontrol eden özel bir yazılım. External Trigger: A/D dönüştürme tipi olayları tetikleyen dış kaynaktan gelen voltaj darbesi. Director'un da Lingo adlı kendi doğal kodlama dili vardır ve bu dil geliştiricilerin karmaşık etkileşimlilik kodlamalarına olanak verir. ışık kaynağı ve foto dedektörlü hareketli disk kullanan optik kodlayıcı en ünlü kodlayıcıdır. Uygulama programı ayrı bir ara bellekte öncelikli toplanmış veriyi eşzamanlı olarak işleyebilir. GPIB ana yüzü boardları. DSP: Dijital sinyal işlemesi Dual Access Memory: Birden fazla işlemci veya kontrolör tarafından ulaşılabilinen hafıza tipi Dynamic Range: Bir devrenin kaldırabileceği en büyük sinyal seviyesiyle en küçük sinyal seviyesi oranı. Bir dairesel arabellek verinin eksiksiz toplanması işlenmesi ve sürekli yerine getirilmesini sağlar. Sadece elektrik sinyalleri tarafından silinebilir veya programlanabilir ROM. EPROM: Silinebilir programlanabilir sadece okunabilir hafıza . PCLS’ler. bununla beraber oynatıcısı daha uzun yükleme süresi gerektirir ve dosyaları Flash dosyalarından daha büyük olabilir. bir ölçüm. Director: Macromedia'nın en güçlü yazım çözümü. Double .ultraviyole ışık ışımasıyla silinebilen veya programlanabilen ROM. Bu fonksiyon veriyi elde edildiği gibi analiz etmeye ihtiyaç duyduğumuz gerçek zaman uygulamaları için faydalıdır. Web dağıtımına yönelikken ve bu nedenle oynatıcısının ve SWF dosyalarının yükleme sürelerini asgariye indirmek amacıyla bazı sınırlamalara sahipken. Director'da bu sınırlamalar yoktur. Genelde dB olarak ifade edilir. Encoder: Lineer veya dönel sinyalleri dijital veya darbe sinyallere çeviren cihaz.

Erişilebilirlik . F Fieldbus: İşlem enstrümantasyon ve kontrol sistemlerini bağlanmakta kullanılan tüm-dijital iletişim ağı.Accessibility: Bir dokümanın. Memory Buffer (birinci içeri birinci dışarı) ilk gelen erişim hakkına kavuşur. Gain accuracy: Kazancın ideal kazançtan sapma ölçüsünün dB cinsinden değeri. Gain: dB cinsinden sinyalin yükselme katsayısı. Kullanılan 4-20 mA analog standardın yerine geçer. Basit linguistik kurallar. nonlineer ve compleks sistemleri tamamlamak için çok kolay kullanılır. Flash ADC: Karşılaştırma ve kodlayıcı mantık banka tarafından tek adımda saptanan çıktısı olan bir ADC. Tam tanımıyla e-learning. sitenin ya da multimedya varlığının. akustik ve vibrasyon analizde kullanılır. görme ya da işitme engelli insanlar. yüksek performanslı veri transfer tipi Foreground: Direk operatör aracılığıyla oluşan aktivite. 102 .) Flyby: Kontrolöre uğramadan kaynaktan hedefe. JAN ve/veya WAN'ı içeren. geri plandaki diğer aktiviteler devam ederler. Genellikle. fare kullanamayanlar vb. açıklamalı terimler tarafından saptanan kurallarla tamamlanır. Floating Point: İşlemek ve saklamak için kullanılan bilimsel ve üssel gösterim. mesela 100 MS/s de 8 bit. Flexible Resolution: Çözünürlüğü örnekleme hızıyla değişen analogtan dijitale çevirici teknolojisi. G Gabor Spectrogram: Discrete Gabor transformu kullanan eklemli zaman frekans analizi.sinyal gücü ile frekans ve zaman grafiği oluşturur. Front Panel: Ön panel anlamına gelir Fuzzy logic: Birçok kontrol uygulamalarında PID yer değiştirmede kullanılan bir metot. bir ağ üzerinde yapılan her türlü öğrenimdir. fakat örnekleme hızı 10 kS/s e düşmesiyle beraber 20 Bite çıkar. gibi engelli kişiler tarafından kullanılabilmesine işaret eder. Sonar. E-learning: E-öğrenim. bu terim bilgisayar tabanlı eğitim için kullanılır ve bu nedenle CD-ROM tabanlı eğitimi ve bilgisayar veri bankası eğitiminin ağ gerektirmeyen diğer biçimlerini de içine alır. Internet. Kontrol. FIFO: First in first out. (basamaklar 10 un katlarıyla çarpılır.

INL : (Integral Nonlinearity) Analog I/O devrelerinin ideal A/D ya da D/A transfer karakteristiklerinden maksimum sapmasının LSB’sindeki. IEEE 488 veri yolu da denir çünkü ANSI/IEEE 488 -1978. Handler: Bilgisayarda işletim sisteminin yüklediği bir cihaz Hardware: Bir bilgisayar sisteminin fiziksel bileşenleri. kasa. Şu anki maksimum transfer hızı olan 400 kb/s gelecekte artırılması planlanıyor. VXI. Elektrikli enstrümanlı bir bilgisayarın kontrolde kullanılır.(örneğin devre kartları. hafıza ve aygıtlara bağlayarak popüler olarak gelişen yüksek hızda seri veri yolunu tanımlayan IEEE 1934-1995 Standartlarının kısaltmaları. 488. IEEE 488: ANSI/IEEE 488 -1978. operatör ara yüz aygıtları. IEEE 1394: Bilgisayarları çevresel video.GPIB: Genel amaçlı ara yüzü veri yolu. GUI . 2 -1987 standartları tarafından tanıtılır. veri toplama ve kontrol ara yüzlerini ilgilendiren bilgisayar sistemlerine/sistemlerinden veri transferi. kablolar …) HMI . belirli Plug-in DAQ kartını veya belirli bilgisayar tabanlı aracı kontrol eden yüksek seviye yazılım fonksiyonlar grubu. 488. H Half-Power Bandwidth: Devrenin karşılayabileceği maksimum seviye ile –3 dB aralığında frekans genişliği. HP-IB ile eşanlamda.Graphical User Interface: Grafik tabanlı ekran görünümlerini kullanan bilgisayarda bilgi transferi gerçekleştiren kolay araçlarla iletişim. PXI ya da RS-232 programlanabilir araçlarını.(Human-Machine-Interface): Bir operatörün bir endüstriyel otomasyon sistemiyle interaksiyonunu sağlayan araç ( genelde bir GUI) I I/O-Input / Output: Haberleşme kanalları. bir ölçüm.1 –1987 Standartlarının kısaltmaları (Bkz GPIB) Industrial Device Networks: Endüstriyel otomasyon uygulamalarında standartlaşmış dijital haberleşme ağları. Input Impedance: Bir devrenin giriş terminallerinden ölçülen direnci veya sığası. 103 . plug-in kartları. Enstrüman sürücüler bir programlama dilinden çağrılabilen bir fonksiyondan LabVIEW ‘deki sanal enstrümanlara kadar değişen çeşitli formlarda olabilir. 1 -1987 ve 488. Instrument Driver: Belirli GPIB. Farklı üreticilerin kontrol sitemlerinde haberleşebilmesi için üretici patentli ağların yerini almaktadır.

tablolar vb. Mesajlar veri blokları ve bilgi paketleri veya işlemlerin aksiyon için talimatları olabilir. IVI standart programlama ara yüzleri bir endüstri konsorsiyumu olan IVI vakfı tarafından tanımlanmıştır. Genellikle girdiden girdiye ve/veya herhangi bir girdiden yükseltici çıktısına veya bilgisayar veri yoluna göre belirlenir. IPC (1) Interprocess Communication: İşlemlerin mesajlarını ilettiği protokol. IPC (2) Industrial PC: Endüstriyel bilgisayar. veri ya da bilgisayar hafızası miktarını belirtmek için Byte ile kullanılan 1024 için kısaltma Kbytes/s: Data transferinde 1024 bytes/s anlamına gelen birim. her seferinde bir satır okuyarak ve belirlenen işlemi yaparak çalıştıran bir yazılım aracı. Bilgi yönetimi genellikle. Profesyonel bilgiyi bireyler yerine takımlarda tutmak amaçlı bir yaklaşım. K K: kilo. aynı makinedeki diğer işlemlere veya ağda bulunan herhangi bir işleme mesaj yollayabilir. Öğrencinin.Interpreter: C. Interaction: Etkileşim. Interopembility: Birlikte çalışabilirlik. osiloskop. Öğrenme varlıklarının. DMM’ler ve fonksiyon jeneratörleri için standart programlama ara yüzlerini içeren bir teknoloji. Isolation Voltage: İzole edilmiş bir devrenin normalde dayanabileceği voltaj. Pascal. birbiriyle koordinasyon halinde kullanılabilmesi. kursun bir parçasına dâhil olmasını belirten. Bkz Compiler. J JTFA-Joint Time Frequency Analysis: Hızlı değişen dalga formlarının spektral analizi için bir teknik. multimedya. genellikle esnek kombinasyonlarda. Etkileşim geleneksel olarak üç kategoriye ayrılır: Öğrencilerin birlikte çalıştıkları ve birbirlerinden öğrendikleri. varlıklar. Interrupt: CPU’nun o anki işini. genel bir terimdir. öğrenciden-öğrenciye etkileşim. IVI: Interchangeable Virtual Instruements Donanımdan bağımsız aygıt sürücüleriyle sonuçlanan. Basic gibi yüksek seviye programlama diliyle yazılmış kaynak kodu. bir takımın ya da 104 . öğrenciden-öğretmene etkileşim ve öğrencilerin doğrudan kitap. öğrencilerin bir öğretmenden öğrendikleri. belirlenen bir aktivite için iptal etmesini gösteren bir bilgisayar sinyali. maddelerden Öğrendikleri öğrenciden-içeriğe etkileşim. Bir kurs bu etkileşimlerden birini ya da daha fazlasını içerebilir. Knowledge Management: Bilgi Yönetimi. Bir işlem kendine.

M M: (1) mega. MMI . izleyerek) hem de (kurs yazarlarının. Learning Site: Öğrenme Sitesi.048. CourseBuilder. puanlan.teşkilatın bütün üyelerinin bilgilerini kattığı ve diğerlerinin öğrenimine eriştiği merkezi bilgi temellerini kapsar. Microsoft ASP (Acuve Server Pages) teknolojisi kullanarak Microsoft Access veritabanlarına kaydederek. Hem öğrenmeyi (İlerlemeyi. L LabVIEW: Laboratuary Virtual Instrumention Engineering Workbench (Laboratuvar Sanal Enstrüman Mühendislik Çalışma Ortamı Linearity: Cihazın verdiği tepkinin R=K*S ( R= tepki S=uyarı K= bir sabit) denklemine uyması. kursa yeni içerik eklemelerini sağlayarak) içeriği idare eden bir bilgisayar sistemi. volt ya da hertz ile birlikte kullanıldığında 1 milyon için standart metrik kısaltma (2) mega veri ya da bilgisayar hafızası miktarını belirtmek için Byte ile kullanılan 1.576 için kısaltma Mb/s: Data transferinde saniyede 1048576 bit anlamına gelen birim. Multitasking: Çeşitli işlemlerin aynı anda çalıştırabilen işletim sisteminin özelliği 105 . LSB: En az değerdeki bit. Learning Content Management System (LCMS): Öğrenme İçeriği Yönetim Sistemi. MIPS . Bu eklenti.Man Machine Interface: Bakınız HMI. toplayan ve İzleyen öğrenme ortamlarının yaratılmasını kolaylaştıran sunucu davranışlarını içerir. Flash ve gömülü Authonvare etkileşimlerindeki faaliyeti ve puanlan. e-Öğrenme için kullanılan ücretsiz bir Macromedia Dreamweaver eklentisi. Multirate Scanning: Çoklu Oran Tarama.Million Floating-Point Operations Per Second: (Saniyede 1 milyon ondalıklı işlem) Bir işlemcinin hesaplama gücünü gösteren birim. Memory Window: Lokal işlemcide adresleri değiştirerek çabukça ulaşılabilen hafızanın sürekli blokları MFLOPS .Million Instructions Per Second: (saniyede 1 milyon talimat) Bir işlemci makine kodu talimatlarının hızını gösteren birim. vb. Bazı DAC ürünleriyle farklı hızlarda farklı kanalları örneklemek için çoklu kanal tarama özelliği kullanılabilir.

Multisystem eXtension Interface Bus: Cihazlar arası yüksek hız iletişimi için dizayn edilmiş bir multidrop. Nyquist Sampling Theorem: Eğer bant limitli sürekli bir sinyalin örnekleme frekansının yarısından daha yüksek frekanslarda bileşeni yoksa orijinal sinyal aynen geri elde edilebilir. motorlar. dirençler ve kondansatörler gibi iç kaynaklardan gelir. O Object Technology: ”Nesne”lerin analizi modellenmesi veya dizayn edilmesi ve/veya bir bilgisayar sisteminin belli bir yönünü gerçeklemek için kullanılmasına tekabül eden geniş bir terim. Gürültü. ASP. siteleri ve onların varlıklarını anlamak ve tanımlamak için kullandır. Metaveri hem arama motorları hem de öğrenme idare sistemleri tarafından. flouresant lambalar. her bir girişi sırayla çıkışa bağlayan çok girişli anahtarlama devresi. trafolar. lehim. Meta-Data (Meta-Veri): Bir dosyanın ya da varlığın içeriğini tanımlayan veri.Mux – Multiplexer: Tipik olarak yüksek hızlarda birçok sinyali tek bir analog giriş kanalıyla ölçmek için. Macromedia ColdFusion MX. nesneler hem veri hem de işlem mantığını içeren 106 . Macromedia bir yapısal site için standartlara uygun bir manifesto doğurmak için bir Dreamveaver Site Definition (Site Tanımlaması) kullanan ücretsiz bir Dreamweaver eklentisi sunar. Manifest (Manifesto): Kurs içeriklerini öğrenme idare sistemine transfer etmek içîn kullanılan. Bu eklentinin adı Manifest Maker Extension for Dreamweaver'dır ve Macromedia Exchange'den ücretsiz olarak yüklenebilir. CRT ekranlar. paralel veri yolu mimarisi. sağanak yağış. bilgisayarlar. N Noise: (Gürültü) İstenmeyen elektrik sinyali. MXIbus . jeneratörler. bir kurstaki bütün varlıkları tanımlayan bir XML dosyası. Uygulama gerçeklemeleri açısından (nesne tabanlı analiz veya dizayna karşı olarak) . Middleware: Bir Web tarayıcısında gösterilen standart Web sayfaları ile veritabanları arasında etkileşimi sağlayan bir uygulama (ya da uygulama ortamı). AC güç hattı. JSP ve PHP örnekleridir. Tümü Dreamweaver MX içinde bulunan. NTSC – National Television Systems Committee: Kuzey Amerika’da renkli video sinyalleri için kullanılan en yaygın format. VXI veri yolunu çoklu ana bölümler üzerinden genişletebilir ve VXI veri yolunu endüstri standardı bilgisayarlara direk olarak bağlayabilir. radyo vericileri gibi dış kaynaklardan veya yarıiletkenler.

Outcome (Sonuç): Öğrenme sonucu olarak da bilinen sonuç. 107 . OLE otomasyonu üzerinden. kullanıcılarla iletişim kuran ve kurulmuş donanım ve cihazlarla haberleşen taban seviyesi yazılımı. Output Slew Rate: Analog çıktı voltajının bir seviyeden diğerine değişiminin maksimum hızı. Yapısal tasarımcılar dersleri. en az iki olayı adlandırmak ve daha fazla aramayı bilmelidir" cümlesi hedeflenmiş bir öğrenme sonucudur. OpenDoc: Apple (OpenDoc Mimarisi tabanı. OPC-OLE for Process Control: Farklı saha cihazları otomasyon/kontrol sistemleri ve iş sistemleri arasında işlem ortaklığı sağlayan bir açık endüstri standardı cihaz ara yüzü. kullanıcı olayları script'lerle tanımlayabilmeli. OLE ile farklı uygulamalardan çoklu bilgi kaynakları içeren bileşik dökümanlar yaratmak da mümkündür. faaliyetleri ve testleri tasarlamaya başlamadan önce. OLE Controls: Bakınız Active-X Controls. "bu dersin sonunda. Overhead: Bir görevi yerine getirmek için gereken bilgisayar işlem kaynağı(zaman ve/veya hafıza) miktarı. ölçülebilir öğrenme hedefidir.kendinden içerikli yazılım modlarıdır ve sadece iyi tanımlanmış ara yüzler arasından ulaşılabilir. Bento dosya sistemi ve Açık Skript Mimarisi) ve IBM (Sistem Nesne Modeli) tarafından sağlanan çeşitli teknolojilerin katılımıyla yaratılmış bir birleşik döküman mimarisi. Operating System: (İşletim Sistemi) Bilgisayarı kontrol eden. birleşik yazılımları kullanarak güçlü çözümler üretmek için bir uygulama dinamik olarak diğer uygulamaların servislerini tanıtabilir ve kullanabilir. ODVA: Open DeviceNet Vendors Association : DeviceNet spesifikasyonlarını ve tüm dünya üzerinde DeviceNet’in desteğini yöneten kar amaçlı olmayan bağımsız firmalar organizasyonu. OLE: Object Linking and Embedding: Uygulamaların birbirleriyle iletişim kurmasını sağlayan bir sistem servisleri topluluğu. Örneğin. Output Settling Time: Analog çıktının belirlenen limitler içinde son değerine ulaşması için gereken zaman. script'leri başlatmak için uygun olaylar seçmeli. Component Object Model tabanlı olan OLE nesneye imkân veren sistem yazılımıdır. istenilen öğrenme hedeflerini ya da sonuçlarını tanımlarlar. Optical Isolation: Yüksek potansiyel farklılıklarını ve geçişlerini elimine etmek amacıyla elektrik sürekliliği olmadan veri yollamak için optoelectric alıcı ve verici kullanma tekniği. programları çalıştıran.

çeşitli elemanların farklı talimatlardan aynı anda işlenebilmesi için ayrılmasını içeren yüksek performans işlemci yapısı. Pretriggering: Trigger koşulları sağlandığında alınan örneğin trigger koşuluna kadarki veriyi içermesi amacıyla sürekli veri dolu bir ara belleğin tutulması için DAQ kartında kullanılan bir teknik. Potentiometer: Elektrik devrelerinin elle ayarlanmasında ve lineer veya dönel pozisyon için transdüser olarak kullanılan direnci elle ayarlanabilen elektrik cihazı. Plug and Play ISA: Microsoft. Intel ve diğer PC şirketleri tarafından hazırlanan. Port: Bir bilgisayarda veya uzaktan kontrolördeki haberleşme bağlantısı.P PAL – Phase Alternate Line: Avrupa ve Japonya’da video sinyalleri için kullanılan en yaygın format. Personal Computer Memory Card International Association tarafından yazılan hafıza kartlarının bir spesifikasyonu olarak ortaya çıkmıştır. PC’ler ve iş istasyonlarında bir standart olarak kabul edilmeyi başardı ve teorik olarak 132 Mbytes/s maksimum transfer hızı sunmaktadır. PLC’ler tipik olarak özel programlama ve network protokollerine ve özel amaçlı dijital ve analog I/O portlarına sahiptir. Ayrıca bakınız proportional control. türevsel ve integral kontrol işlemlerini birleştiren 3 terimli kontrol mekanizması. PCMCIA: Notebook büyüklüğündeki bilgisayarlarda de facto standartı olarak geniş bir kabul bulan genişletme veri yolu mimarisi. Postriggering: Trigger koşulları sağlandıktan sonra programlanmış sayı kadar örnek toplamak için DAQ kartında kullanılan bir teknik. derivative control. kartlarda atlama ve anahtarlar olmadan tamamen yazılımla ayarlanabilecek plug-in kartlı PC’lerle sonuçlanan spesifikasyon. PLC – Programmable Logic Controller: Endüstriyel gözlemleme ve kontrol uygulamalarında kullanılan yüksek güvenirlikte özel amaçlı bilgisayar. Photoelectric Sensor: Üzerine düşen ışığın şiddetindeki değişmeye tepki gösteren bir elektrik cihazı PID Control: Oransal. 108 . Pipeline: Bir talimatın tamamlanması için elemanlarına. PCI – Peripheral Component Interconnect: İlk olarak Intel tarafından ISA ve EISA’nın yerine geliştirilen yüksek performans genişletme veri yolu mimarisi. PC Card: Bir kredi kartı büyüklüğünde PCMCIA yuvasına giren genişletme kartı – genellikle bir PCMCIA kartı olarak bilinir.

Çözünürlük bits. Her verinin byte’ı CPU tarafından okunur veya yazılır. ADC’yi besleyen devrenin offset veya kazanç hatalarını içermez. sinyal paylaştırma ve bir kaç kart gerektiren operasyonu senkronize etmekte kullanılır. Resolution: (Çözünürlük)Bir ölçme sistemi tarafından algılanabilecek en küçük sinyal artışı. Relative Accuracy: Bir ADC’nin tutarlılığının LSB’sinde bir ölçüm. PWM pulse genişliğini (ON zamanının OFF zamana oranı) değiştirerek DC Motor ve ısıtıcılar gibi ayrık cihazların kontrolünde kullanılır. işlemde ve otomasyon oluşturmada kullanılır. Çoğu yaklaşım sensörü bir dijital on/off röle veya dijital çıktı sinyali sağlar. kartlar arasında saat darbesi (Clock Pulse). Progremmed I/O: Bir CPU’nun bir I/O aygıtına ulaşması için standart metod. Dünya çapında üretimde. Proximity Sensor: (Yaklaşım Sensörü) Bir nesnenin varlığını fiziksel temas olmadan algılayabilen cihaz. R Real Time: Verinin biriktirilip sonra işlenmesi yerine alındıkça işlenmesi özelliğine sahip sistemin veya olayın özelliği. Bazı boardlar özel bir kabloyla bir kaç kartı birbirlerine senkronize etmek için gerekli veri yolu transfer fonksiyonlarına sahiptir. oran ya da yüzde olarak ifade edilebilir. Bütün kuantalama hatalarını ve nonlineerlikleri içerir. Propagation Delay: Bir sinyalin bir devre üzerinden geçmesi için gereken zaman. PXI: (PCI eXtension for Instrumentation) Özel mekanik. Örneğin bir 109 . elektriksel ve yazılım özellikleri ile CompactPCI tabanlı modüler enstrümantasyon için açık sistem. RTSI diye adlandırılan bu veri yolu tetikleme hattı bir karttan diğer kartı tetikleme. karakterler ve kontrol kodları dizisi.PROFIBUS: Avrupa’daki haberleşme sistemlerinin öncüsü olan bir haberleşme protokolleri ailesi. Protocol: Bilgisayarlar ve peripherallar arasında bir haberleşme kanalı üzerinden (örneğin GPIB) veri transferi için kullanılan bitler. Proportional Control: Kontrol edilen değişkenin istenilen set noktasından sapma miktarına orantılı olarak çıktı veren bir kontrol işlemi. Real Tıme Senkronization Interface: RTSI Kontrol. PWM – Pulse Width Modulation: Sabit frekanslı ve değişken pulse genişliğine (duty cycle) sahip pulse dalga formunun oluşturulması. Q Quantization Error: Bir analog sinyali dijitale çevirme işlemindeki sonlu çözünürlük sebebiyle kazanılan belirsizlik.

sistem 12-bit çözünürlüğe veya 4096 da bir çözünürlüğe veya yüzde 0. birleştirilebilir içerik parçaları yarattıkları. RTD – Resistance Temperature Detector: Direnç katsayısına bağlı olarak sıcaklığı ölçen metalik prob. baştan sona bütüncül kurslar yaratmak yerine. bir grup e-öğrenme varlığı. dial-up telefon. eöğrenmeye modüler yaklaşımın ana unsurudur. SCADA – Supervisory Control and Data Acquisition: PLC’lerin kontrol fonksiyonları gerçekleştirildiği fakat bir PC tarafından görüntülendiği ve yönetildiği işlem kontrol uygulamalarında sıkça kullanılan PC fonksiyonu. Run: Oluşturulan sanal enstrümanı çalıştırmaya yarayan butondur. RTU – Remote Terminal Unit: Telemetri (radyo. 110 . gelişimlerin kurslarda esnek bir biçimde bir araya getirilen. leased line) kullanarak ana sistemle haberleşen uzaktaki bir site için dizayn edilmiş PLC’ye benzeyen endüstriyel veri toplama cihazı. RTSI Bus – Real Time System Integration Bus: DAQ ve IMAQ kartlarını kartların üstündeki bağlantılar aracılığıyla fonksiyonların senkronizasyonu için direk olarak birbirine bağlayan National Instruments zamanlama veri yolu. Reusable Learning Object (RLO): Yeniden Kullanılabilir Öğrenme Nesnesi. Öğretim. Ribbon Cable: İletkenlerin yan yana olduğu düz kablo. Resource Locking: Hafıza veri yolu tarafından kullanılırken bir aygıtın yerel hafızayı kullanmaması için sinyallenmesinde kullanılan bir teknik. Böylesi analizler genellikle kaynaklarını bir eöğrenme çözümüne yatıran şirketler ve kurumlar için zorunludur. genellikle tek bir öğrenme hedefi destekli.0244 çözünürlüğe sahiptir. RLO'la. S S/H – Sample and Hold: Bir analog sinyali alan ve bir kondansatör üzerinde kısa bir süre için saklayan bir devre. Bir DAQ kartının bir analog sinyali örnekleme hızını göstermek için kullanılır. değerlendirme ve başka uygulamalarda kullanılmak için çok sayıda dosya ve varlık içeren. Return On Investment (ROT): Bir e-öğrenme projesi gibi bir girişimin maliyet-kâr oranını belirlemek amaçlı bir analiz. Sinyaller ya lokal olarak dijitale çevrilir ya da koşullanan sinyaller dijitale çevirmek için DAQ kartına gönderilir. S/s: Saniye başına örnek sayısı. SCXI – Signal Conditioning eXtensions for Instrumentation: Sensörlerin yakınındaki bir external kasadaki düşük seviye sinyalleri koşullamak için National Instruments ürün hattı.

From Disk: Diskten Akış Bazı sürücü yazılımları analog çıkış kanallarına hard diskten yüksek oranlarda direkt olarak büyük miktarda verinin akabildiği yüksek seviye fonksiyonlar içerir. Self – Calibration: Öz kalibrasyon Bazı kaliteli DAC kartları öz kalibrasyon donanımlı devreye sahiptir. Single . SPC – Statistical Process Control: Bir işlemin karakteristiklerinin ölçüldüğü veya sayıldığı ve sonrasında izlendiği istatistiksel analiz metodu. akış vb…)tepki veren ve ona karşılık elektrik sinyali üreten aygıt. Stream . ışık.Point Analog Output: Tek Nokta Analog Çıkış Bu fonksiyonlarla bir analog çıkış kanalında üretilen gerilim güncellenebilir. basınç. Single .to – Disk: Diske Akış Bazı yazılımlar Windows altındaki çalışmalarında hard diske yüksek oranlarda direkt olarak ve büyük miktarda veri akıtan yüksek seviye fonksiyonlar Subroutine: Girdi ve/veya çıktı parametreleri olan tek satırlık kod tarafından çalıştırılan yazılım talimatları topluluğu. SPC genellikle üreten işlemlerin performanslarını değerlendirmek. SS – Simultaneous Sampling: Her bir girdi veya çıktının aynı anda dijitale çevrildiği ya da güncellendiği sistemin özelliği. Self – Calibrating: Oldukça kararlı bir referansa sahip ve kendi A/D ve D/A devrelerini kullanıcının elle ayarları olmadan kalibre eden bir DAQ kartının özelliği.point Analog Input: Tek Nokta Analog Giriş Bu fonksiyonlarda bir tek gerilim okuma tek bir analog giriş kanalından alınır. Stand-Alone Program: İşletim sistemiyle çalışan fakat diğer yazılım programları ve ortamı olmadan çalışan derlenmiş program.SE-Single Ended: Ortak bir toprağa göre ölçülen bir analog girdi için kullanılan terim. hareket. Gergi ölçer: Direnci üzerindeki kuvvete bağlı bir fonksiyon olan sensör. izlemek ve geliştirmek için kullanılır. Stream . 111 . Sensor: Fiziksel uyarıya (ısı. Öz kalibrasyon fonksiyonları kazanç ve değer kaymasını belirli doğrulukta düzeltir. SQL – Structured Query Language: Veritabanları ile iletişim kurabilmek için kullanılan prosedürü olmayan bilgisayar dili. Software Trigger: Veri toplama gibi bir olayı başlatan programlanmış bir olay. Stop: Çalışan enstrümanı durdurmak için kullanılan butondur. SPDT – Single-Pole Double Throw: Bir terminalin bir ya da iki başka terminale bağlanabildiği anahtar özelliği. ses.

SCORM – Sharable Content Object Reference Model (Paylaşılabilir İçerik Nesnesi Referans Modeli) : SCORM.Synchronous: (1) Donanım – Bir referans saate göre senkronize edilmiş olayın özelliği. THD – Total Harmonic Distortion: Harmonik bozulmayla oluşan toplam rms sinyalin tüm rms sinyaline dB ya da yüzde olarak oranı. birbirleriyle aynı zamanda etkileşim kurdukları bir etkileşim modeli. System Noise: Analog girdiler topraklandığında analog devreden veya ADC den görülen gürültü miktarının ölçütü. Simülasyonlar genellikle bilgisayar programlarını ve karmaşık ara yüzleri güvenli ve açıklayıcı bir ortamda öğretmek İçin kullanılır. Syntax: Özel bir programlama dilinde ifadelerin uymak zorunda olduğu kurallar. bir gerçek dünya teknolojisiyle olduğu gibi. Protokollerin 3 temel maiyeti vardır. Macromedia Flash. Flash ve Authorware içeriğinin tümü SCORM uyumlu e-öğrenme yönetim sistemlerine dâhil edilebilir. geleneksel sınıf öğreniminde olduğu gibi. Synchronous: (Eş zamanlı. Macromedia CourseBuilder. Authonvare ve Director simülasyonlar üretmeye muktedirdir. Simulation: (Simülasyon. Talker: Veri yolunda dinleyiciye bilgi yollayan GPIB üzerinde bulunan aygıt. Test Executive: Test programlarını otomatik sıralanması için bir uygulama. THD+N – Signal-to-THD Plus Noise: Toplam rms sinyalinin harmonik bozulmanın rms sinyali artı gürültüye dB cinsinden oranı 112 . yüksek güvenilirli veri iletimi için İletim Kontrol Protokolü (Transmission Control Programme-TCP) . Bir test executive test işlemi için bir operatör ara yüzü sunar. ve düşük kaynak gerektiren iletimler için Kullanıcı Datagram Protokolü (User Datagram Protocol-UDP). senkronize): Bütün tarafların. TCP/IP: Tek network veya bir birine bağlanmış ağlar üzerinden haberleşmek için standart protokoller. pass/fail durumuna karar verir ve test verisini logunu tutar. veri alma ve bileşenleri paketleme düşük seviye servisi Internet Protokolü(IP) . RLO'lan kurslarla bütünleştirmeyi kolaylaştırmak amaçlı bir standarttır. etkileşim kurmasını sağlayan bir öğrenme varlığı. (2) Yazılım – Bir işleme başlayan ve sadece işlem bittiği geri dönen fonksiyonun özelliği. T T/H – Track and Hold: Bir analog voltajı izleyen ve değerini tutan devre. benzeşim): Kullanıcının ekran üzerinde.

V VI: Sanal Enstrüman (Virtual Instruments) Virtual Instrument: (1) klasik stand-alone enstrüman işlevliğinde. genellikle PC ile birlikte kullanılan hardware ve software kombinasyonu. W Waveform Generation: Dalga Şekli Üretimi Dalga şekli üretime fonksiyonu belli oranlarda keyfi dalga şekli üretimi için kullanılır. VISA: Enstrümental yazılımları birleştirmek için National Instrument tarafından geliştirilen sürücü yazılım mimarisi. (2) Ön paneli ve diyagramı olan bir VI modülü. Kullanılabilirlik. siteleri gezinilebilir. Throughput Rate: Transfer oranı-yazılım overhead oranı. Thermocouple: İki birbirinden ayrı metal kullanarak üretilmiş sıcaklık sensörü. Çoğu termistor negatif katsayı gösterirler. metni okunabilir. Transducer: sensör. etkileşimli öğeleri tanınabilir yapmak vardır. USB: Yüksek hızı sayesinde Universal Serial Bus. Bir güncelleştirme oranı seçer ve 113 .(0 to +10m v ) UPS: Uninterruptable Power supply. Usability: (Kullanılabilirlik): Bilgisayar ara yüzleri ile onları kullanan insanlar arasındaki uygunluğu sağlama amaçlı bir uygulama. U UART – Universal Asynchronous Receiver / Transmitter: paralel datayı seri dataya çeviren entegre devre. Unipolar: Sürekli pozitif sinyal değeri. Visual Basic Custom Control (VBX): Visual basic kullanarak yazılan uygulamalara entegre edilen ve farklı firmalar tarafından yaratılan özel bir ikili paket objesi. Transfer Rate: Yazılımın kurulumundan ve başlamasından sonraki byte/s cinsinden veri transfer oranı. Genellikle bilgisayar veri yolundan seri cihaz ara yüzlerine ser iletişimde kullanılır. insan-bilgisayar etkileşiminin sosyal disiplinine bağlıdır ve ana amaçları arasında.The Simulate Sİgnal Express VI: Sinüs formunda sinyal üreten ve onu farklı dalga formlarına çevirebilen bir sanal enstrüman Thermistor: Sıcaklık fonksiyonlu elektrik resistans değişmesini gösteren yarıiletken sensör.RS-232 yerine pc’lere konan seri veri yolu. Birleşme sıcaklık fonksiyonu cinsinden küçük bir voltaj farkı oluşturur.

XML içeriği sunumdan ayırmak için kullanılan güçlü bir teknolojidir. KLO'ların birlikte işletilebilmesini son derece kolaylaştırır. Böylelikle. Working Voltage: Ürüne. dalga şekli verisiyle yüklenebilen analog çıkış FIFO' larına sahiptir. başlangıçtaki talimatları kullanmadan talimatları tekrar etme yeteneği. While Loop: İken döngüsü Word: Bir zaman biriminde işlemci ve hafızanın ürettiği standart bit sayısı. Zero-Wait-State Memory: Hafızanın yeteri kadar hızlı olduğu durumlarda işlemcinin yazmak ya da okumak için beklememe hali 114 . Kaliteli birçok kart. X XML: Bir Web standardı olan extensible Markup Language'in kısaltması. break down voltajdan aşağıdaki güvenlikli aralıkta en yüksek uygulanabilir voltaj değeri.dalga şekli üretimi için veri kaynağı gibi kullanılan bir ara bellek tanımlanır. doğal yapısının hem İnsanların hem de makinelerin okuyabildikleri meta-veri de sağladığı etiket veri bankası bir sistemi de içerir. XML. Z Zero-Overhead Looping: Yüksek performanslı işlemciyle gerçekleşen. DMA veya kesme (interrupt) kullanımı FIFO'dan bir dalga şekli üretimi çıkarıp çıkış dalga şeklinin kontrolü yönünden işlemciye yardım eder.

EK – B SİTEDEN ÖRNEK SAYFALAR Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 2. Sayfası Şekil 4. Sayfası 115 .21 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 1.22.

24 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 4. Sayfası Şekil 4. Sayfası 116 .23. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 3.Şekil 4.

Şekil 4.26 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 6.25 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 5. Sayfası 117 . Sayfası Şekil 4.

Şekil 4.27 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 7.28. Sayfası 118 . “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 8. Sayfası Şekil 4.

Sayfası 119 .29 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 9.Şekil 4. Sayfası Şekil 4.30 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 10.

EK – C UZAKTAN EĞİTİM CD’Sİ 120 .

evli olup İngilizce bilmektedir. 2 yıl özel sektörde çeşitli firmalarda çalışmıştır. 2000 yılında vatani görevini İzmir'de tamamlamıştır. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi (MÜTEF) Elektrik Eğitimi Bölümünü 1998 yılında bitirmiştir.ÖZGEÇMİŞ Yüksel GÜNER.Dr. 2005 yılı Haziran ayından itibaren İstanbul Dr. 2002 yılında Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü'nde Elektrik Eğitimi Programı’nda yüksek lisansa başlamıştır. 1977 yılında İstanbul'da doğmuştur. Lise öğrenimini 1994 yılında Edirne Teknik Lisesi Elektrik Bölümünde tamamlamıştır. Aynı yıl Prof. 121 . 2 uluslararası bildirisi bulunan GÜNER. İrfan GÜNEY danışmanlığında lisans tezini Türker Yılmaz ile birlikte "Elektrik Tesislerinde İzolasyon Koordinasyonu" konusunda tamamlamıştır. Nureddin Erk – Perihan Erk Endüstri Meslek Lisesi’nde teknik öğretmenlik görevine devam etmektedir. 29 Eylül 2000 tarihinde öğretmenlik görevine İstanbul Küçükçekmece'de Nahit Menteşe Endüstri Meslek Lisesi Elektrik Bölümü'nde başlamıştır.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful