P. 1
Labview Programi Ile Veri Toplama Veri Isleme

Labview Programi Ile Veri Toplama Veri Isleme

|Views: 700|Likes:
Yayınlayan: breaker1999

More info:

Published by: breaker1999 on Apr 27, 2012
Telif Hakkı:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/03/2013

pdf

text

original

Sections

  • II.1 MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM
  • II.1.1 Mesleki Teknik Eğitimin Amacı
  • II.1.2 Mesleki Teknik Eğitim Modelleri
  • II.1.2.1 Klasik Mesleki Teknik Eğitim
  • II.1.2.2 Mesleki Teknik Eğitimde Uzaktan Eğitim
  • II.1.3.1 Electronics Workbench
  • II.1.3.2 Cadence PSPICE
  • Şekil 2.1. Cadence PSpice Programının Bilgisayarda Görünüşü
  • II.1.3.3 QuickField
  • II.1.3.4 MATLAB
  • Şekil 2.2. MATLAB Programından Bir Görünüş
  • II.1.3.5 LabVIEW
  • II.2.1 Tanımlar
  • Şekil 2.3. E-öğrenmede Eğitmen İle Öğrenciler
  • II.2.2 Uzaktan Öğrenmenin Tarihçesi
  • II.2.3 E-öğrenmenin Temel Bileşenleri
  • II.2.4 E-öğrenmenin Yararları
  • II.2.5 E-öğrenmenin Türleri
  • Şekil 2.4. Eş Zamanlı E-Öğretim
  • II.2.5.1 Eş Zamanlı E-öğrenme (Senkron)
  • II.2.5.2 Farklı Zamanlı E-öğrenme (Asenkron)
  • II.2.5.3 Karma / Harmanlanmış Öğrenim (Blended Learning)
  • II.2.6 Uzaktan Öğrenim ile İlgili Uygulama Önerileri
  • II.2.7 Dünya’da Uzaktan Öğrenme
  • II.2.8 Türkiye’de Uzaktan Öğrenme
  • II.2.9 Uzaktan Öğrenmenin Standartları
  • II.3 LabVIEW PROGRAMININ TANITIMI
  • II.3.1 Tanım
  • II.3.2 Yapısı
  • II.3.3 Özellikleri
  • II.3.4 Kullanıldığı Yerler
  • II.3.5 LabVIEW Uygulamaları
  • III.1 VERİ TOPLAMANIN TEMEL KAVRAMLARI
  • Şekil 3.1 PC Tabanlı Veri Toplama Sisteminin Fonksiyonel Diyagramı
  • III.1.1 Transdüser ve Algılayıcılar
  • III.1.2 Alan Kablolama
  • III.1.2.1 Gürültü ve Girişim
  • III.1.2.2 Gürültü Kaynakları ve Tipleri
  • Şekil 3.2 Bir Gürültünün Kaynağı ile Alıcı Arasındaki Gürültü Kuplajı
  • III.1.2.3 Gürültünün En Düşük Seviyeye İndirilmesi
  • III.1.3 Sinyal Şartlandırma
  • III.1.3.1 Filtreleme
  • III.1.3.2 Yükseltme
  • III.1.3.3 Doğrusallaştırma
  • III.1.3.4 Ayırma
  • III.1.3.5 Uyarım
  • III.1.3.6 Sinyal Şartlandırma Sınıfları
  • a. Takmalı Kart Sinyal Şartlandırma:
  • b. Doğrudan Bağlantı Modüller – İki Telli Vericiler:
  • Şekil 3.4 Karta Monte Edilen Modüler Sinyal Şartlandırma
  • c. Dağıtılmış I/O – Sayısal Vericiler:
  • III.1.4 Veri Toplama Donanımı
  • III.1.4.1 A/D Kartları
  • III.1.4.2 D/A Kartları
  • Şekil 3.7 Bir Dalga Biçimi Üretim D/A Kartının Fonksiyonel Diyagramı
  • III.1.4.3 Sayısal I/O Kartları
  • Şekil 3.8 Tipik Sayısal I/O Kartı Blok Diyagramı
  • III.1.4.4 Sayaç / Zamanlayıcı I/O Kartları
  • III.1.5 Veri Toplama Yazılımı
  • III.1.6 Ana Sistem
  • III.1.6.1 İşletim Sistemleri
  • III.1.6.2 Kesmelerin Çalışması
  • III.1.6.3 Doğrudan Hafıza Erişiminin Çalışması (DMA)
  • III.1.6.4 Büyütme Yolu Standartları
  • a. ISA Yolu:
  • b. Mikrokanal Yolu:
  • c. EISA Yolu:
  • III.2 VERİ TOPLAMA VE KONTROL KONFİGÜRASYONU
  • Şekil 3.14 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi
  • III.3 SERİ VERİ HABERLEŞMESİ
  • Şekil 3 15 Tipik Bir Seri Eş Zamanlı Veri Mesajının Biçimi
  • III.3.1 RS-232-C Ara Yüz Standardı
  • III.3.1.1 Elektriksel Sinyal Karakteristikleri
  • Şekil 3.16 Bir Bilgisayarla (DTE) bağımsız bir kontrolörün (DCE)
  • III.3.1.2 Ara Yüzün Mekanik Karakteristikleri
  • III.3.1.3 Karşılıklı Değişim Devrelerinin Fonksiyonel Tanımı
  • III.3.1.4 EIA-232 Ara Yüzünün Çalışma Dizisi
  • Şekil 3.17 Bir EIA-232 Karşılıklı Veri Değişiminin Örnek Çalışması
  • III.3.2 RS-485 Arayüz Standardı
  • Şekil 3.18 RS-485 Çok Düşüşlü Şebekeler
  • III.3.3 IEEE 488 Standardı
  • III.3.4 20 mA Akım Döngüsü
  • III.3.5 Seri Arayüz Dönüştürücüleri
  • Şekil 3.20 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Blok Diyagramı
  • Şekil 3.21 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Sinyal Akış Diyagramı
  • III.3.6 Protokoller
  • III.4 DAĞITILMIŞ VE BAĞIMSIZ GÜNLÜKÇÜLER İLE KONTROLÖRLER
  • Şekil 3.22 Bağımsız Bir Günlükçü/Kontrolörün Hafıza Kartı İle Programlanması
  • III.4.1.2 Bağımsız Çalışma
  • III.4.1.3 Ana Sisteme Doğrudan Bağlantı
  • III.4.1.4 Ana Sisteme Uzaktan Bağlantı
  • IV.1 ARAŞTIRMA YÖNTEMİ
  • IV.2 KULLANILAN PROGRAMLARIN SEÇİM KRİTERLERİ
  • IV.3 KULLANILAN PROGRAMLARIN ÖZELLİKLERİ
  • IV.3.1 Dreamweaver
  • IV.3.2 Authorware
  • IV.3.3 Firework
  • IV.3.4 Freehand
  • IV.3.5 Flash
  • IV.3.6 Swishmax
  • IV.4 ARAŞTIRMA ARAÇLARI
  • IV.5 KULLANILAN ETKİLEŞİM ÇEŞİTLERİ VE ÖRNEK UYGULAMALAR
  • IV.5.1 Sürükle Bırak
  • Şekil 4.1. Authorware Programı İle Sürükle - Bırak Etkileşimi
  • Şekil 4.2. Sürükle – Bırak Etkileşimine Ait Akış Çizgisi
  • IV.5.2 Hedef Alan Seçimi
  • Şekil 4.4. Authorware Programında Hedef Alan Seçimi Akış Çizgisi
  • IV.5.3 Hedef Obje İşaretleme
  • Şekil 4.5. Hedef Obje İşaretleme Etkileşimi
  • IV.5.4 Canlandırmalar
  • Şekil 4.6. Örnek Bir Canlandırma Uygulaması
  • IV.5.5 Metin Girişi
  • Şekil 4.7. Metin Girişi Etkileşimi
  • IV.6 YAPILAN ÇALIŞMALAR
  • IV.7.1 LabVIEW
  • Şekil 4.9. LUES Eğitim Sitesinde LabVIEW Sayfaları
  • IV.7.2 Kurslar
  • Şekil 4.11. LUES Eğitim Sitesinde Kurslar Sayfaları
  • IV.7.2.1 Ders İçerikleri
  • IV.7.2.2 Değerlendirmeler
  • Şekil 4.12 Çoktan Seçmeli Değerlendirmeye Bir Örnek
  • a. Çoktan Seçmeli
  • b. Kısa Cevap
  • Şekil 4.13. Kısa Cevap Değerlendirmeye Bir Örnek
  • c. Doğru Yanlış
  • Şekil 4.14. Doğru Yanlış Değerlendirmeye Bir Örnek
  • IV.7.3 Projeler
  • IV.7.4 Bağlantılar
  • IV.7.5 İndirme
  • IV.7.6 Yardım
  • IV.7.7 İletişim
  • IV.8 LABVIEW WEB SİTESİ ÖRNEK SAYFALARI
  • IV.9 ÖRNEK UYGULAMA SANAL ENSTRÜMAN
  • KAYNAKLAR
  • EKLER
  • EK – B SİTEDEN ÖRNEK SAYFALAR
  • Şekil 4.21 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 1. Sayfası
  • Şekil 4.23. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 3. Sayfası
  • Şekil 4.25 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 5. Sayfası
  • Şekil 4.27 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 7. Sayfası
  • Şekil 4.29 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 9. Sayfası
  • EK – C UZAKTAN EĞİTİM CD’Sİ
  • ÖZGEÇMİŞ

T.C.

MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI

Yüksel GÜNER (Teknik Öğretmen)

YÜKSEK LİSANS TEZİ
ELEKTRİK EĞİTİMİ ANABİLİM DALI ELEKTRİK EĞİTİMİ PROGRAMI

DANIŞMAN Doç. Dr. Koray TUNÇALP
İstanbul, 2005

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI

Yüksel GÜNER (Teknik Öğretmen) (Enstitü No: 141101220020085)

YÜKSEK LİSANS TEZİ
ELEKTRİK EĞİTİMİ ANABİLİM DALI ELEKTRİK EĞİTİMİ PROGRAMI

DANIŞMAN Doç.Dr. Koray TUNÇALP
İstanbul, 2005

T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

KABUL VE ONAY BELGESİ
LABVIEW PROGRAMI İLE VERİ TOPLAMA, VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEMENİN E-ÖĞRENME OLARAK HAZIRLANMASI
Yüksel GÜNER’in LabVIEW Programı ile Veri Toplama, Veri İşleme ve Veri İzlemenin E-Öğrenme Olarak Hazırlanması isimli Lisansüstü tez çalışması, M.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu’nun ...................... tarih ve ........................ sayılı kararı ile oluşturulan jüri tarafından Elektrik Eğitimi Anabilim Dalı Elektrik Eğitimi Programında YÜKSEK LİSANS Tezi olarak Kabul edilmiştir.

Danışman Üye Üye Üye Üye

: Doç. Dr. Koray TUNÇALP Marmara Üniversitesi : Prof. Dr. İrfan GÜNEY : Doç. Dr. Fevzi BABA : :

Tezin Savunulduğu Tarih : 14.12.2005

ONAY
M.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Yönetim Kurulu’nun .................. tarih ve ...................... sayılı kararı ile Yüksel GÜNER’in Elektrik Eğitimi Anabilim Dalı Elektrik Eğitimi Programında Y.Lisans (MSc.) derecesi alması onanmıştır. Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Müdürü

Danışmanım Doç. gün geçtikçe artmaktadır. Deneyimleri ile oldukça faydalı oldular. Koray TUNÇALP’e en derin saygı ve sevgilerimi sunarım. Öncelikle bu çalışmada emeği geçen. Macromedia ürünlerinin Türkiye Temsilcisi olan Medyasoft Bilgi Sistemleri’nden Pazarlama Yöneticisi Erhan ÖZDEN’e yardımlarından dolayı teşekkür ederim Çalışmalarım süresince evde bana desteğini hiç esirgemeyen sevgili eşime minnettarım. Tezimin ilk gününden.ÖNSÖZ Gelişen teknoloji ile bilgi okyanusu inanılmaz bir hızla büyümekte ve bilgiye ulaşmak da bir o kadar kolaylaşmaktadır. son gününe kadar bana yol gösteren. İnternetin yaygınlaşması ile Uzaktan-Öğrenme (E-Öğrenme) yöntemlerini çeşitlendirmekte ve geliştirmektedir. LabVIEW programı demo CD’leri. Mehmet SUCU’ya çok teşekkür ederim. 2005 Yüksel GÜNER i . Böylece klasik öğrenme yöntemlerinin yanında E-Öğrenme de ilgi çekici bir alternatif öğretim yöntemi olmaya başlamıştır. teşvik eden. Aralık. bıkmadan. Arş. Gör. İnternetin insan yaşamındaki payı. kaynak kitapları ve kataloglarını temin ettiğim National Instruments firması Türkiye Dağıtıcısı olan E3TAM şirketi çalışanlarından Murat AKINCI’ya ayrıca teşekkür ederim. Dr. ülkemizde önemli bir eksiklik giderilmiş olacaktır. Sezai TAŞKIN ve Arş. Gör. usanmadan yardımlarını esirgemeyen. Bu çalışma ile önemli bir açığın kapanacağına inanıyorum. fikirler veren. LabVIEW programının Türkçe olarak Uzaktan-Öğrenme yolu kullanılarak insanlara öğretilmesiyle.

................ MESLEKİ TEKNİK EĞİTİMDE E-ÖĞRENME ………………... 1 I............................... IIX SEMBOL VE BİRİMLER LİSTESİ ............................................................................... II....2 Mesleki Teknik Eğitimde Uzaktan Eğitim………………………… 6 II........... X ŞEKİL LİSTESİ ..... GİRİŞ VE AMAÇ…………………………………………………........... AMAÇ ………………………………………………………………………………...................……..............5 LabVIEW ……………………………………………………………....... 2 BÖLÜM II. V ABSTRACT ...............................3.....................1 Mesleki Teknik Eğitimin Amacı ………………………………………......... 10 II.... GİRİŞ ……………………………………………………………………………….. XII BÖLÜM I.................3. II... II..................................1.3 Quick Field …………………………………………………………… 9 II...1..3.1...1...1...2 UZAKTAN ÖĞRENME VE E-ÖĞRENME ……………………………………… 11 II....2.................1....2 Mesleki Teknik Eğitim Modelleri ……………………………………… II..................3 Elektrik Elektronik Mesleki Teknik Eğitimde Kullanılan Bilgisayar Programları ……………………………………………………….1 MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM ……………………………………………………....1.1.İÇİNDEKİLER SAYFA NO ÖNSÖZ ...... II................2... IX KISALTMALAR ..1 Klasik Mesleki Teknik Eğitim ……………………………………............. VII YENİLİK BEYANI ............................ I ÖZET ………………………………………………………………………………….........1.... 4 II......1 Electronic Workbench ……………………………………………. 7 7 8 4 5 5 5 II......... 11 ii .2...............3 Teknik Alanlarda Uzaktan Eğitimin Klasik Eğitime Göre Avantajları ve Dezavantajları……………………………………… 6 II............... 1 I.......1............1....2 Cadence PSPICE …………………………………………………..3.3...............2..1 Tanımlar …………………………………………………………………….....4 MATLAB ……………………………………………………………… 9 II................. II................1..2.................……….......

... VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEME………….3.2.4 E-öğrenmenin Yararları ………………………………………………….....2 Alan Kablolama………………………………………………………….2 Gürültünün Kaynakları ve Tipleri ……………………………….2 D/A Kartları………………………………………………………… 31 32 32 34 iii .9 Uzaktan Öğrenmenin Standartları …………………………………….8 Türkiye’de Uzaktan Öğrenme …………………………………………. 24 III.2....5 E-öğrenmenin Türleri ……………………………………………………...... 12 II.3 E-öğrenmenin Temel Bileşenleri ………………………………………...1......3 Sinyal Şartlandırma …………………………………………………… III... 25 26 26 26 27 28 28 29 III.1... 22 II.2.1....1 Filtreleme………………………………………………………….3...1.3.3...3. 20 II.3....5 LabVIEW Uygulamaları ………………………………………………….2.3 Gürültünün En Düşük Seviyeye İndirilmesi ………………….5...6 Uzaktan Öğrenim İle İlgili Uygulama Önerileri ……………………… 15 II.2 Yükseltme………………………………………………………….1....6 Sinyal Şartlandırma Sınıfları ……………………………………… 30 a.3 Özellikleri …………………………………………………………………...1. III.1 Gürültü ve Girişim ………………………………………………… III..1.. 14 II..1 A/D Kartları………………………………………………………… III. 31 c.2...2.. III.3 Karma / Harmanlanmış Öğrenim (Blended Learning) ………….2..3.2.2 Farklı Zamanlı E-öğrenme (Asenkron) …………………………. Doğrudan Bağlantı Modüller – İki Telli Vericiler …………………...7 Dünya’da Uzaktan Öğrenme …………………………………………… 16 II.4.....1 Tanım ……………………………………………………………………….. 13 II.5 Uyarım ……………………………………………………………… 30 III.... 21 II..... III. 30 b.... 20 II..1.. 22 BÖLÜM III.4 Veri Toplama Donanımı ……………………………………………….4.......1.3..1.. 15 II.3...2.1.. Takmalı Kart Sinyal Şartlandırma ………………………………….4 Kullanıldığı Yerler ………………………………………………………..VERİ TOPLAMA.1 Transdüser ve Algılayıcılar…………………………………………….2...4 Ayırma ……………………………………………………………… 30 III.2 Uzaktan Öğrenmenin Tarihçesi ………………………………………… 12 II.2....2 Yapısı .5. Dağıtılmış I/O – Sayısal Vericiler …………………………………... 14 II.2... 19 II. 17 II. III. 14 II..1....3...1 Eş Zamanlı E-öğrenme (Senkron) ………………………………..3.II..1. III.2.3 LABVIEW PROGRAMININ TANITIMI …………………………………………. 22 II.1 VERİ TOPLAMANIN TEMEL KAVRAMLARI………………………………… 24 III..2.5....1....... III..3 Doğrusallaştırma…………………………………………………… 29 III.1. III.

III.6 Ana Sistem ……………. III.………………… a.3.. III.5 Veri Toplama Yazılımı …………………………………………………..3.3.4.3..4 DAĞITILMIŞ VE BAĞIMSIZ GÜNLÜKÇÜLER İLE KONTROLÖRLER … III. 62 iv .4.2 VERİ TOPLAMA VE KONTROL KONFİGÜRASYONU …………………… III.1. EISA Yolu ………………………………………………………….3 Doğrudan Hafıza Erişiminin Çalışması (DMA) ………………… III. 61 IV. Akım Döngüsü ….1 Çalışma Metotları ……………………………………………………… III.3.4.1.4 EIA-232 Ara Yüzünün Çalışma Dizisi ………………………….1.3 IEEE 488 Standardı …………………………………………………….2 Authorware ……………………………………………………………….4 Büyütme Yolu Standartları…………………….3.6. ISA Yolu …………………………………………………………….2 Kesmelerin Çalışması…………………………………………….3. III.4.1.1. Mikrokanal Yolu …………………………………………………….4.2 RS-485 Ara Yüz Standardı ……………………………………………. III.. III.1. 34 35 36 36 36 37 39 40 40 40 40 41 42 46 47 47 48 50 51 52 53 53 54 56 56 57 58 58 III.1.1.1.………………………………. III.1. III.6 Protokoller ……………….III.4. III.………………………………………………… III.1 İşletim Sistemleri ………………………………………………….1 Elektrik Sinyal Karakteristikleri …………………………………. 60 IV. III..1..4 Sayaç / Zamanlayıcı I/O Kartları ……………………………….4 Ana Sisteme Uzaktan Bağlantı …………………………………… 58 BÖLÜM IV.5 Seri Ara Yüz Dönüştürücüleri …….1.2 KULLANILAN PPROGRAMLARIN SEÇİM KRİTERLERİ ………………….1.. 60 IV. III.6. TEZ ÇALIŞMALARI ……………………………………………..4 20 mA. c. III.1 ARAŞTIRMA YÖNTEMİ ………………………………………………………… 60 IV.1 Dreamweaver …………………………………………………………….3 KULLANILAN PROGRAMLARIN ÖZELLİKLERİ …………………………… 61 IV..3.3. III.3.2 Bağımsız Çalışma ……………………………………………… III.1.1. III.1 PCMCIA Kartları Kullanılarak Verinin Programlanması ve Günlüğün Tutulması ……………………………………………………. PCI.3 Ana Sisteme Doğrudan Bağlantı …………………………….1 RS-232-C Ara Yüz Standardı …………………………………………. III. compactPCI ve PXI Yolu …………………………………….6.…………………………………………….1.3.3 SERİ VERİ HABERLEŞMESİ …………………………………………………… 45 III.3 Sayısal I/O Kartları………………………………………………… III.6.4.3 Karşılıklı Değişim Devrelerinin Fonksiyonel Tanımı …………. d.2 Ara Yüzün Mekanik Karakteristikleri …………………………… III. b.3.…………………………………………….

7 OLUŞTURULAN LABVIEW UZAKTAN ÖĞRENME WEB SİTESİ BÖLÜMLERİ ………………………………………………………………………….4 Freehand …………………………………………………………………..2 Hedef Alan Seçimi ……………………………………………………….5.2.3 Hedef Obje İşaretleme …………………………………………………… 68 IV. IV.7.5 Metin Girişi ……………………………………………………………….6 Yardım …………………………………………………………………… IV.7 İletişim …………………………………………………………………… IV.7.5.4 Canlandırmalar …………………………………………………………… 69 IV. IV.6 Swishmax ………………………………………………………………… 64 IV. 67 IV.3. v 88 91 93 96 97 115 120 121 .5. Çoktan Seçmeli …………………………………………………… b.7.. 64 IV.4 ARAŞTIRMA ARAÇLARI ……………………………………………………… 65 IV. a. SONUÇLAR ………………………………………………….5 Flash ……………………………………………………………………….6 YAPILAN ÇALIŞMALAR ………………………………………………………. KAYNAKLAR ……………………………………………………………….. EK A – SÖZLÜK ……………………………………………………… EK B – SİTEDEN ÖRNEK SAYFALAR …………………………….7. IV.1 LabVIEW ………………………………………………………………… IV.2 Kurslar ………………………………………………………………….7.. EK C – UZAKTAN EĞİTİM CD’Sİ …………………………………. EKLER ……………………………………………………………………….9 ÖRNEK UYGULAMA SANAL ENSTRÜMAN ……………………………… 72 72 74 77 78 79 79 79 80 81 82 82 84 84 86 BÖLÜM V.3 Projeler …………………………………………………………………. IV.IV. IV.1 Ders İçerikleri ……………………………………………………. 70 IV.7. TARTIŞMA VE DEĞERLENDİRMELER …………………. 63 IV.5.3. Doğru Yanlış ………………………………………………………. IV..1 Sürükle Bırak ……………………………………………………………… 65 IV.5.7..8 LABVIEW WEB SİTESİ ÖRNEK SAYFALARI …………………………….2 Değerlendirmeler ………………………………………………. 71 IV.3 Firework …………………………………………………………………… 63 IV.7.3... BÖLÜM VI. IV. Kısa Cevap ………………………………………………………… c.4 Bağlantılar ……………………………………………………………… IV.5 KULLANILAN ETKİLEŞİM ÇEŞİTLERİ VE ÖRNEK UYGULAMALAR …… 65 IV.. ÖZGEÇMİŞ ………………………………………………………………….7.2.3.5 İndirme …………………………………………………………………....

kullanım kolaylığı ve esnekliği ile endüstriyel problemlere çözümler üretmek için kullanılan bir yazılımdır. verileri işleyerek istenen çıkışları sağlar. Son yıllarda eğitim alanındaki gelişmeler uzaktan öğrenme çevresinde oluşmaktadır. işlenmesi ve izlenmesine pratik çözümler sunan bir bilgisayar programlama dilidir. ülkemizde son yıllarda daha fazla kullanılır olmuştur. Dünyada yaygın olarak kullanılan LabVIEW programı da verilerin toplanması.ÖZET Bu çalışma. şirketler de personel eğitiminde ekonomiyi ön planda tutarak ve zaman kaybını engellemek için uzaktan öğrenimi tercih etmektedirler. LabVIEW endüstriyel ölçme sistemlerinde bulunan sensör ve transdüserlerden alınan verileri. bilgisayara girmek için kullanılan ADC kartları ve programdan elde edilecek çıktıları otomasyon sistemine gönderen DAC kartları ile birlikte kullanılmaktadır. Programın İngilizce vi . veri işleme ve veri izleme tekniklerine olan ilgi. LabVIEW bilgisayar programı ile veri toplama konularını İnternet üzerinden e-öğrenim olarak adım adım öğretmeyi amaçlamaktadır. LabVIEW. bilgisayar yardımıyla özellikle verilerin ölçülmesi. uzaktan öğrenmenin oluşmasındaki sebeplerden bir kaçıdır. Sadece eğitim kurumları değil. Eğitim kurumlarındaki yer sıkıntısı. işlenmesi ve kontrolünü kolaylaştırmaktadır. LabVIEW programı. Diğer yandan endüstrideki otomasyon sistemlerinde veri toplama. proseslerin izlenmesi ve kontrolü açısından her geçen gün artmaktadır. aşırı nüfus artışı. toplumda eğitim kurumuna devam etmeden eğitim alma gereksinimindeki artış. LabVIEW programı üzerinde oluşturulan Sanal Enstrümanlar (VIs). Bunun sonucunda LabVIEW programını kullanan kişi sayısına olan talep artmaya başlamıştır. Birçok ülkede yıllardır bu alanda kullanılan LabVIEW programı.

kısa cevap. bu programın öğrenilmesini ve yaygınlaşmasını zorlaştırmaktadır. Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır. Tezde geliştirilen LUES LabVIEW Uzaktan Eğitim Sitesinde eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt oluşturulmuştur. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır. Derslerde sürükle bırak. 2005 Yüksel GÜNER vii . hakkında Türkçe kaynağın yok sayılabilecek seviyede olması. canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır. Böylece hem e-öğretim alanında bir katkı sağlanmakta. Aralık. programın Türkçe uzaktan eğitimini yapan bir site ile bireylerin eğitimi amaçlanmıştır. Yapılan bu çalışmada. hem de LabVIEW’ın yaygın şekilde kullanımı desteklenmektedir.olması. metin girişi. Değerlendirmeler.

data processing and following. in society the increase in the need of having an education without joining any education instuition is a few of the reasons of remote education existence. data processing and data monitoring in the industrial automation systems has been increasing day by day point of controlling and following processes. LabVIEW is used with DAC cards which sends outputs from program to automation system and ACD cards which used for loading data from sensor and transducers in the industrial measurement systems. The matter of difficulty in the educational places. Data Processing and Data Monitoring as E-Learning with LabVIEW Program In this study. LabVIEW was made to produced solutions for industrial problems with easy-using flexibility. LabVIEW program which has been used in many areas in many countries has been used in our country recently. execessive increase of population. Because of being the language of program is viii . LabVIEW program make measuring. developments in the educational area have been formed in the environment of remote education. Recently. Not only education instutiations but also companies prefer remote education to prevent wasting time and bring economy forward plan in staff education. Virtual Instruments on LabVIEW program supply designed outputs by processing data. it is a language of scheduling computer which supplies practical solutions in the following. processing and controlling easier by the help of computer.ABSTRACT Preparing of Data Acquisition. The interest in the technologies of data acquisition. the aim is to teach data acquisition subjects with LabVIEW program of computer using internet step by step. So. the demand of people who uses LabVIEW program has started to increase. In the world LabVIEW program is also common.

Thus. Evaluations what is short answer. 2005 Yüksel GÜNER ix . animation and select of target area was benefited. 19 exam sections were constituted to aim for evaluation and 169 questions were prepared. In lessons. In this project. multiple choice. true-false were planed from different form. either it was contributed to e – educational area or supported in using LabVIEW in common. December.English and laching of about it. nearly non existent make this program harder in common and learnable. interactions of drag and drop. text introduction. About 750 presentations in 83 sections were constituted for education models in LUES in thesis. it was aimed to educate the people the help of providing distant education in Turkish.

LabVIEW programını öğretmeye başlamışlar ve LabVIEW donanımları ile oluşturulmuş laboratuvarlar kurmuşlardır. kısa cevap. Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır. Buna bağlı olarak bazı üniversiteler. işlerini kolaylaştıracaktır.YENİLİK BEYANI LabVIEW Programı ile Veri Toplama. Değerlendirmeler. Programı öğrenmek isteyenlerin. Bu çalışma ile ülkemizde ilk defa LabVIEW programının anlaşılır bir şekilde öğretilmesi x . Derslerde sürükle bırak. Sadece birkaç kaynakta bir bölüm olarak yer verilmiştir. LabVIEW programı İngilizce yardım desteği vermektedir ve kullanılabilecek tüm komutlar da İngilizce olarak hazırlanmıştır. bu programı iyi şekilde bilen teknik personeli meslektaşlarına göre bilgili kılmaktadır. Günümüze kadar tamamen LabVIEW programını öğretmeyi amaçlayan. Firmanın web sitesinden sunduğu yardım hizmetlerinin tamamına yakını İngilizcedir. Sadece LabVIEW programı üzerine yazılmış olan Türkçe bir kaynak olarak bu site literatürde önemli bir açığı kapatmaktadır. Oluşturulan site Türkçe olup. dilimize çevrilmiş herhangi bir kaynağa ülkemizde rastlanmamıştır. Bu çalışma ile program için National Instruments firmasının oluşturduğu kaynaklar Türkçeleştirilmiş ve ders notları olarak kullanılmıştır. canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır. metin girişi. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır. Veri İşleme ve Veri İzlemenin E-öğrenme Olarak Hazırlanması Günümüzde LabVIEW programının veri izlemede yaygın şekilde kullanılması. aynı zamanda İngilizce bilmesi. Sitede oluşturulan eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt geliştirilmiştir.

amaçlanmıştır. Dr. Site üzerinden kullanıcı. 2005 Doç. asenkron olarak kendi istediği zaman ve mekânda dersleri görebilecek ve değerlendirilebilecektir. Koray TUNÇALP Danışman Yüksel GÜNER Öğrenci xi . Aralık.

SEMBOL VE BİRİMLER LİSTESİ A + / b/s * dB # = Hz kHz Km MHz m mA rms s S/s & V % : amper : artı : bölü : byte/saniye : çarpı : desibel : diyez : eksi : eşittir : hertz : Kilohertz : Kilometre : Megahertz : metre : Miliamper : root-mean-square : saniye : samples/saniye : tire : ve : volt : yüzde Mbps : Mega bit per second xii .

KISALTMALAR LİSTESİ

ABD A/D ADC ADL AICC AR-GE ASCII BBC BDÖ BIOS CBT CMI COM CPU CSS D/A DAC DAQ DCE DLL DMA DOS DTE E3TAM EIA EISA FIFO GPIB

Amerika Birleşik Devletleri Analog / Dijital Analog Dijital Konvertör Advanced Disributed Learning Aviation Industry Computer-Based Trainİng Comrnitee Araştırma Geliştirme Karşılıklı Bilgi Değişimi İçin Standart Amerikan Kodu British Broadcasting Corporation Bilgisayar Destekli Öğretim Basic input/output system Computer-Based Training Computer Managed Instructıon Component Object Model Central Processing Unit Cascading Style Sheets Dijital / Analog Dijital Analog Konvertör Data Acquisiton Veri Haberleşme Cihazı Dinamik Bağlantı Kütüphanesi Doğrudan Hafıza Erişimi Disk Operating System Veri Terminal Cihazı Endüstriyel ve Bilimsel Test Teknolojileri Tasarımı Elektronik Endüstrileri Birliği Genişletilmiş Endüstri Standart Mimarisi İlk Giren İlk Çıkar General Purpose Interface Bus

xiii

GUI HTML IBM IC IDE IEEE I/O IRQ ISA LabVIEW LMS LTSC MATLAB MCA MS ODTÜ ÖYS PC PCI PCMCIA PDF PHP PIC PLC PVC PXI RAM RF RTD SCORM SCXI S/H STP TCP/IP TTL TV UTP

Grafiksel Kullanıcı Ara Yüzü HyperText Markup Language International Business Machines Entegre Devre Integrated Drive Electronics Institue for Electrical and Electronic Giriş / Çıkış Interrupt Rrequest Endüstri Standart Mimarisi (Industry Standard Architecture) Laboratuary Virtual Instrumention Engineering Workbench Learning Management Systems Learning Technology Standards Committee MatrixLaboratory Mikrokanal Mimari Yolu Microsoft Ortadoğu Teknik Üniversitesi Öğrenci Yönetim Sistemi Personel Computer Peripheral Component Interconnect Personal Computer Memory Card International Association Portable Document Format Personal Home Page Peripheral Interface Controller Programlanabilir Lojik Kontrolör Polivinilklorid PCI eXtensions for Instrumentation Read Acces Memory Radyo Frekansı Direnç Sıcaklık Dedektörleri Shareable Content Object Reference Model Signal Conditioning eXtensions for Instrumentation Örnekleme ve Tutma Koruyuculu Bükmeli Çift Kablo Transmission Control Programme / Internet Protokol Transistor-Transistor Logic Televizyon Koruyucusuz Bükmeli Çift Kablo

xiv

UZEM VXI XML

Uzaktan Eğitim Merkezi VMEbus eXtensions for Instrumentation eXtensible Markup Language

VI (Virtual Instruments) Sanal Enstrüman

xv

2 Gürültünün Kaynağı ile Alıcı Arasındaki Gürültü Kuplajı Şekil 3.13 Dağıtılmış I/O – Sinyal Verici Modülleri Şekil 3.11 DMA Şekil 3. E-öğrenmede Eğitmen İle Öğrenciler Şekil 2.7 Bir Dalga Biçimi Üretim D/A Kartının Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3.1 PC Tabanlı Veri Toplama Sisteminin Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3.5 Çeşitli Sayısal Verici Modüllerin Kull.15 Tipik Bir Seri Eş Zamanlı Veri Mesajının Biçimi Şekil 3.4 Karta Monte Edilen Modüler Sinyal Şartlandırma Şekil 3.10 IRQ Şekil 3.ŞEKİL LİSTESİ SAYFA NO Şekil 2.17 Bir EIA-232 Karşılıklı Veri Değişiminin Örnek Çalışması Şekil 3.23 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi 8 9 11 14 25 26 30 31 31 32 34 35 35 38 39 42 43 44 46 47 51 52 53 54 54 57 59 xvi .18 RS-485 Çok Düşüşlü Şebekeler Şekil 3.8 Tipik Sayısal I/O Kartı Blok Diyagramı Şekil 3.14 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi Şekil 3. Cadence PSpice Programının Bilgisayarda Görünüşü Şekil 2. Eş Zamanlı E-Öğretim Şekil 3.3.2.1. Dağıtılmış I/O Sayısal Şartlandırma Şekil 3.12 PCI Yapısı Şekil 3.3 Takmalı DAQ Kartı Sinyal Şartlandırma Şekil 3.21 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Sinyal Akış Diyagramı Şekil 3.20 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Blok Diyagramı Şekil 3.16 Bir Bilgisayarla (DTE) bağımsız bir kontrolörün (DCE) Şekil 3.6 Tipik Bir A/D Kartının Fonksiyonel Diyagramı Şekil 3.19 20 mA.9 Bir Sayacın Basitleştirilmiş Modeli Şekil 3. Akım Döngüsü Ara Yüzü Şekil 3.4.22 Bağımsız Bir Günlükçü/Kontrolörün Hafıza Kartı İle Programlanması Şekil 3. MATLAB Programından Bir Görünüş Şekil 2.

Sürükle – Bırak Etkileşimine Ait Akış Çizgisi Şekil 4.15 LUES’te Bulunan Projeler Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 3. LUES Eğitim Sitesinde LabVIEW Sayfaları Şekil 4. Authorware Programı İle Sürükle .11.2.27. Sayfası Şekil 4.4.32. Sayfası Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 2.17. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 7. LUES Eğitim Sitesinde Kurslar Sayfaları Şekil 4.31. Metin Girişi Etkileşimi Şekil 4. Authorware Programında Hedef Alan Seçimi Akış Çizgisi Şekil 4.26.9. Sayfası Şekil 4. Örnek Bir Canlandırma Uygulaması Şekil 4.28.Bırak Etkileşimi Şekil 4.14. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 9.13.8 LUES Site Haritası Şekil 4. Sayfası Şekil 4.10 Kurslar Alt Haritası Şekil 4. Bul Penceresi Şekil 4.30.Şekil 4.16.22. Doğru Yanlış Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4.3. Sayfası Şekil 4.7. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 10. Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Blok Diyagramı Şekil 4. Kısa Cevap Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4. Yardım Penceresi Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 8. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 4.23. Sayfası Şekil 4. Hedef Obje İşaretleme Etkileşimi Şekil 4.29.6. Hedef Alan Seçimi Etkileşimi Şekil 4. Sayfası Şekil 4.12 Çoktan Seçmeli Değerlendirmeye Bir Örnek Şekil 4. Sayfası Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 5.20. Sayfası Şekil 4. Sayfası Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 1. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 6.19. Sözlük Penceresi Şekil 4. Menü Penceresi Şekil 4.24.21.1. Derslerde Kullanılan Butonlar Şekil 4.18.5.25. Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Ön Paneli 66 67 67 68 69 70 71 73 74 75 76 78 79 80 81 82 82 83 83 84 115 115 116 116 117 117 118 118 119 119 86 87 xvii .

PC Yolu Sisteminin Gelişim Çizelgesi Tablo 3.1.3. EIA-232 için yaygın DB-9 ve DB-25 pim tahsisleri Tablo 3.2. Alan Yolu Karşılaştırma Tablosu 41 48 55 xviii .TABLO LİSTESİ SAYFA NO Tablo 3.

BÖLÜM I. oluşturur. grafik olarak programlanabilen karşılık gelen bir platformdur. yazılım kullanılarak istenilen test ve ölçüm enstrümanına çevrilebilmektedir. ölçme alanı ve enstrüman renkleri tamamen kullanıcı tarafından belirlenir. fonksiyonlara grafikleri LabVIEW’ın kullandığı dil G dili olarak anılmaktadır. Bu şekilde bilgisayar. Ortaya çıkarılan enstrüman gerçek bir enstrümanın tüm işlevlerini hatta daha fazlasını yerine getirmektedir. LabVIEW bazı kısıtlamalar dışında. mühendislik ve bilim çevrelerine yönelik veri toplama ve işlemeye yoğunlaşmış uygulamasını. Bu yeni kavram Sanal Enstrüman (VI Virtual Instrument) olarak tanımlanır. [1] 1 . C ve PASCAL gibi yazı tabanlı programlama dilleri kullanılarak uzun bir sürede oluşturulabilecek uygulamalar. üretici firmaya bağlı kalmak ve donanımsal farklılıklar gibi birçok sorunla karşılaşılmaktadır. birleştirerek Programcı. çoğunlukla osiloskop. Bunu yaparken kullanılacak fonksiyonlarını. günümüzde bilgisayar tabanlı ölçme sistemleri ortaya çıkmaktadır. Ürün aynı zamanda bir bilgisayar programı olduğu için ihtiyaca göre değişiklik yapılması çok daha kolay olmaktadır. sinyal analizörü vb. Tüm bu sakıncaları ortadan kaldırmak için. enstrümanları kullanılarak yapılmaktadır. Ancak cihazların herhangi bir ihtiyaca göre değiştirilmesi gerektiğinde. Bu yüzden değişikliklerin yapılması ekonomik olmamaktadır. LabVIEW programı. LabVIEW. bilgisayar tabanlı test ve ölçümde yeni bir kavram ortaya çıkarmıştır. GİRİŞ VE AMAÇ I. LabVIEW ile çok daha kısa sürede tamamlanabilmektedir. C ve PASCAL gibi dillerle yapılabilecek hemen hemen her türlü bilimsel uygulamaya yatkındır.1 GİRİŞ Endüstride test veya ölçümler.

gelişen teknolojilere ve yaşam biçimine uyum sağlamaları için yaşam boyunca eğitim almalarını kaçınılmaz kılmaktadır. ölçme yaparken uygulanan en önemli adımlardır. doğru – yanlış ve kısa cevap gibi değerlendirmeler yapılarak. [2] Günümüzde eğitim yeniden şekillenmektedir. insanların. Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi. eğitimin rolü oldukça artmıştır. bilgisayar başında işlenmekte hatta ders içerikleri simülatörler yardımıyla öğrencilere verilmekte ve öğrencinin kendi kendine tecrübe etmesi sağlanmaktadır. birey öğrenme hızını da ayarlama şansına sahip olacaktır. Kontrol. öğretim sürecini daha çekici bir hale getirmek amaçlanmıştır. Sayısal Tasarım. bireyin öğrenim süreci tamamlanacaktır. Sakarya Üniversitesi gibi farklı üniversitelerde yapılan çalışmalar. [3] I. 2 .Günümüzde birçok teknik mühendislik dersleri (Matematik. [1] Veri toplama. Veri toplama sistemleri. Tüm bu uygulamalar oluşturulurken. bilginin doğru olarak kazanımı için.) artık sanal ortamda. PLC. ODTÜ Enformatik Enstitüsü. Ayrıca bir e-öğrenim uygulaması olacağı için. Açık Öğretim Lisesi bilişim teknolojilerini kullanarak programlarını.2 AMAÇ Bu tez çalışmasında LabVIEW programını öğretmek ve LabVIEW ile veri işlemek amacıyla uzaktan öğretim yapan bir internet sitesi oluşturulmuştur. Bu sitede gerekli etkileşimler kullanılarak. Konuların sonlarında çoktan seçmeli. internet ortamında web tabanlı eğitim sistemleri hızla gelişmeye başlamıştır. Bu da doğal olarak. bu yeni uzaktan eğitim modeline uyarlamaktadır. Mathematica. Ülkemizde yapılan çalışmalar da bu süreçte önemli atılımlar şeklinde olmuştur. Bilgi Üniversitesi. Bu adımları en az hata ile en istenen şekilde yapabilmek için ölçme yapan kişiler azami çaba sarf etmektedir. işleme ve izleme. MathCAD. [3] Bilginin katlanarak arttığı ve bilgiye erişimin kolaylaştığı bu yüzyılda. MatLAB. çeşitli işaretlerin ölçülmesi. işlenmesi. internet destekli eğitim için verilecek örneklerden bazılarıdır. Mikroişlemciler vb. yüz-yüze eğitim modelinin yanında. olabilecek en ideal eğitim yöntemleri kullanılmıştır. iletilmesi ve kaydedilmesi için günümüzde yaygınlaşarak kullanılmaktadır. teknolojik gelişmelerden azami ölçüde yararlanarak. Eğitim teknolojileri ve internet bir araya gelince. kişi LabVIEW programı hakkında gerekli bilgileri yeterli seviyede öğrenmiş olmalıdır. internet üzerinden dersler ve programlar sunmaktadır. LabVIEW gibi programlar bu tür sanal ders malzemeleri arasında en çok tercih edilenleridir. Uygulamadaki dersler tamamlandığında.

LabVIEW programının İngilizce olması. hakkında Türkçe kaynağın yok sayılabilecek seviyede olması bu programın öğrenilmesini ve ülkemizde yaygınlaşmasını zorlaştırmaktadır. 3 . Programın Türkçe uzaktan eğitimini yapan bir site ile bireylerin eğitimi amaçlanmıştır.

BÖLÜM II.

MESLEKİ TEKNİK EĞİTİMDE E-ÖĞRENME

II.1 MESLEKİ TEKNİK EĞİTİM
Bir ülkenin ekonomik olarak gelişme sağlayabilmesi için; üretim yapan işletmeler, fabrikalar, atölyeler, mesleki ve teknik eğitim kurumları oldukça önemli bir yere sahiptir. Mesleki eğitim kurumları bu üretime destek vermek ve üretim sektörlerine mesleğinde yetenekli teknik eleman yetiştirmek amacı ile kurulmuşlardır. Uygulama ile birlikte yürütülmesi gereken mesleki ve teknik eğitim, üretim yapan işletmelerin önem verdiği bir konudur. Çünkü işletmeler her zaman için kaliteli teknik elemana gereksinim duyarlar. Mesleki teknik eğitim kurumlarının daha iyi bir eğitim verebilmesi amacı ile işletmelerin maddi ve manevi katkıları olmaktadır. Orta ve yüksek öğrenim seviyesindeki mesleki teknik eğitim kurumları, daima fabrika, atölye gibi işletmelere yardımcı olmalı ve çeşitli konularda yol gösterici olmalıdır. Eğitim kurumları yol gösterici olmasının yanı sıra kaliteli bir eğitim vermelidir. Bunun sonucu olarak mezun olan teknik eleman adayları iş hayatına en iyi şekilde uyum sağlayabilecek, mesleki teknik eğitim amacına ulaşmış olacaktır. Eğitim kurumlarının kaliteli eğitim verebilmesi için, mesleki tecrübeler ile dolu iş hayatının eğitim kurumları ile birlikte iç içe olması şarttır. Ayrıca eğitim kurumları teknolojideki son yenilikleri takip etmeli ve olası değişikliklere çok kısa bir sürede uyum sağlamalı, dünya üzerindeki diğer mesleki eğitim kurumları ile de iletişim içinde olmalı ve karşılıklı fikir alışverişinde bulunarak ortak projeler geliştirmelidir. Mezun ettiği teknik elemanları takip ederek çalışmaları hakkında geri dönüşüm sağlamalıdır. Böylece mezunlar kendilerini geliştirme şansı bulurlar. Mesleki teknik eğitim kurumlarına daha yüksek bütçeler sağlanmalı, eleman ve donanım olarak

4

hiçbir eksiği bulunmamalıdır. Böylece öğrencilerin iş hayatında görebileceği tüm alet, makine, takım araç ve gereçlerini eğitimleri esnasında kullanabilmesi sağlanır.

II.1.1 Mesleki Teknik Eğitimin Amacı
Meslekî teknik eğitim ile bireyleri ilgi, istek ve yetenekleri doğrultusunda bilgi, beceri, tutum, davranış ve iş alışkanlıklarının kazandırılması, iş ve hizmet alanlarında gereksinim duyulan nitelikli insan gücünün yetiştirilmesi amaçlanmıştır. Aynı zamanda; sürekli eğitimle meslekî bilgi ve becerilerinin güncelleştirilmesi ve uygulanan programlarla girişimcilik bilincinin kazandırılması ve meslekî eğitim almış olanların alanlarında istihdamlarının sağlanması amaçlanmıştır. İstihdam edilenlerin, uluslararası standartlar ve performanslara göre geliştirme ve uyum kurslarıyla eğitim düzeylerinin yükseltilmesi, meslekî teknik eğitim sürecinde teknolojinin etkin ve verimli kullanılarak eğitimin çağdaş, bilimsel ölçütlerde ve yüksek nitelikte sunulması da diğer amaçlar olarak sıralanabilir.

II.1.2 Mesleki Teknik Eğitim Modelleri
Mesleki teknik eğitim genellikle, klasik eğitim metotlarının uygulandığı eğitim kurumlarında yürütülmektedir. Ülkemizde Meslek Liseleri ile başlayan süreç, Meslek Yüksek Okulları, Teknik Eğitim Fakülteleri ve Mühendislik Fakülteleri ile devam etmektedir. Mesleki teknik eğitim şirketlerin ve akademik eğitim kurumlarının daha çok tercih ettiği uzaktan eğitim metotlarıyla da yapılabilmektedir.

II.1.2.1 Klasik Mesleki Teknik Eğitim
Uygulamanın mutlak şekilde gerekli olduğu mesleki teknik eğitim klasik eğitim tarzı benimsendiğinde, eğitim kurumlarında eğitim veren kişi ile eğitimi alacak kişinin aynı zamanda, aynı mekânda bir araya gelerek, aynı fiziksel şartlarda bir amaç doğrultusunda eğitim sürecini yaşamaları anlamına gelir. Başlangıç olarak gerekli teorik bilgiler, eğitmen tarafından anlatılarak birey bilgilendirilir. Daha sonra yapılacak uygulama ile ilgili işlem basamakları anlatılmalıdır. Gerekli yeteneklerin kazandırılması amacı ile uygulamaya geçilerek, bireyin gerekli araç ve gereçleri kullanması sağlanır. Bu sırada eğitmen, eğitim alan ve uygulama yapan bireyi takip ederek, olası hataların ve iş kazalarının önüne geçer. Örneğin, bir kişiye lehim yapmayı öğretmeden önce, gerekli teorik bilgi olarak lehimin yapısından, lehimin kaç derecede eriyeceğinden, havya çeşitlerinden, lehimleme çeşitlerinden, iyi bir lehimleme işleminin nasıl olacağından teorik olarak bahsedilir. Lehimleme esnasında olabilecek iş kazalarından ve iş güvenliğinden

5

bahsedilir. Yapılacak işlemler, adım adım anlatılır ve açıklanır. Hatta eğitmen bu sırada örnek bir lehimleme ile iyi bir lehimlemenin nasıl olması gerektiğini bireylere gösterir. Birey aldığı teorik bilgiler ile lehimleme yapabilecek kadar donatılmıştır. Bireye kendisinin uygulama yapması için belli bir zaman verilerek, bildiklerini pratik olarak kullanması sağlanır. Bu sırada eğitmen tarafından gözlemlenerek, iş kazalarından ve olası lehimleme hatalarından kaçınılmalıdır.

II.1.2.2 Mesleki Teknik Eğitimde Uzaktan Eğitim
Günümüzde mesleki teknik eğitim alanlarında uzaktan eğitim üniversiteler ve özel sektörde bulunan işletmeler tarafından tercih edilmeye başlanmıştır. Mesleki eğitim veren kurumların yer sıkıntısı çekmesi, klasik eğitime göre daha ekonomik olması ve bireyin istediği hızda eğitim alması sebeplerden bir kaçıdır. Mesleki Teknik Eğitimin teorik bilgilerin verildiği ilk kısımlarında uzaktan öğretim metotları rahatlıkla kullanılmaktadır. Internet üzerinden verilmesi ve daha görsel temalarla işlenmesi bakımından, eğitimi daha eğlenceli kılmaktadır. Bireyleri daha katılımcı şekilde eğitmek için etkileşimlerin kullanılması, uzaktan eğitimi klasik eğitimden ayıran en önemli noktadır. Etkileşim kullanıcıyı pasif dinleyici olmaktan çıkararak, doğrudan yapılan etkinliğin aktif bir parçası haline getirir. Uygulama aşamasına geçildiğinde bireyin eğitimine devam etmesi için en çok tercih edilen yöntem klasik eğitim metotlarıdır. Çünkü bireyin eğitimini aldığı donanımlara elle dokunması, onları görmesi, incelemesi çok etkili olmaktadır. Ancak, uzaktan eğitimin uygulamalarında gerçekten gerekli işlem yapılıyormuş gibi, eğitimin devamını sağlayan canlandırmalar kullanılabilir. Ancak canlandırmada gösterilen hiçbir deney veya işlem, laboratuvar veya atölyede yapılan gerçek uygulamanın önüne geçemez. Sadece aynı bir çizgi film seyreder gibi simülasyonlar ile bireye deney uygulaması seyrettirilebilir. Tabii ki böylece bireyin deney esnasında kazanacağı beceriler, yetenekler eksik kalmış olacaktır.

II.1.2.3 Teknik Alanlarda Uzaktan Eğitimin Klasik Eğitime Göre Avantajları ve Dezavantajları
Teknik alanlarda eğitimin diğer bilimlerdeki eğitime göre farklılıkları

bulunmaktadır. Belli bir alt yapı gerektiren, uygulamaya dayalı bir eğitim olması şarttır. Dolayısıyla eğitilecek kişinin bir ön eğitimden geçmesi şarttır. Klasik teknik eğitimde birey okulda teorik derslerde yetiştirildikten sonra, atölye ve laboratuvar gibi uygulamalı dersler ve stajlar ile gerçek iş hayatına hazırlanmaktadır. Uygulamalı bir eğitim, ekonomik zorluklar getirmektedir. Eğitim kurumunda her uygulamayı

6

Orta ve yüksek dereceli mesleki eğitim kurumlarında bu türdeki programların öğretilmesi söz konusudur. Devrenin nasıl çalıştığı bilgisayarda görüldükten sonra istenildiği takdirde fiziki olarak devre hayata geçirilir. [4] Tasarım sırasında. malzeme veya test cihazlarının olmamasından dolayı devrenin kurulamaması. Aşağıdaki bölümde bu türdeki bilgisayar programlarının önemli olanları tanıtılmıştır. Bazı e-öğrenme modellerinde yapılması gereken deneyler benzetilerek sanal ortamda uygulanmaktadır. Ancak teknik bir eleman olacak bireyin gerçek araçlar ile deneyi yapıp sonucunu görmesi daha hazır hale gelmesini sağlayacaktır. Teknik eğitimin ön hazırlığı uzaktan. [4] Electronics Workbench‘in kelime anlamı: Elektronik Çalışma Masasıdır. yanlış bağlantıdan dolayı devrenin çalışmayıp zaman kaybına neden olması. Çalışıp çalışmadığı bilgisayarda kontrol edilir. [4] 7 .Elektronik Mesleki Teknik Eğitiminde Kullanılan Bilgisayar Programları Elektrik ve elektronik mesleki eğitiminde kullanılan bilgisayar programları son yıllarda giderek artmaktadır. Başka bir ifadeyle sanal laboratuvardır.yapabilmek büyük bir başarıdır. ancak uygulama gerektiren bölümler klasik yöntemle atölye veya laboratuvarlarda gerçekleştirilmelidir. bu aşamaların uygulama olmayan kısımlarında eklenebilir. II. analiz etmeye ve üzerinde ölçüm yapmaya olanak verir.1. Aynı zamanda özel sektörde çalışacak teknik elemanların mesleği ile ilgili bilgisayar programlarını öğrenmeleri bir zorunluluk haline gelmiştir. Bilgisayar ile elektrik ve elektronik devreleri analiz etmenin çeşitli yararları bulunmaktadır. devre bağlantıları bilgisayarda yapılır. Electronics Workbench programı da bu programlardan sadece birisidir. II. Teknik eğitime uzaktan eğitim.3. devrenin sıfırdan monte edilmesi gibi zorluklar Electronics Workbench programıyla ortadan kaldırılmıştır.3 Elektrik .1 Electronics Workbench Bilgisayar ile elektrik ve elektronik devrelerin analizini veya tasarımını yapmak daha sonra da bu devreleri gerçek devre elemanları kullanmadan çalıştırmak olasıdır. Bu programda. malzemelerin yanması. Bilgisayar yardımıyla. [4] Electronics Workbench ile fiziki elemanlar olmadan devre tasarımı yapılabilir. devre tasarımı yapmaya.1. Gerekli test ve ölçümler yapılır.

• Ölçüm ve Performans analizleri. [5] Şekil 2. • Gürültü. Fourier ve sıcaklık analizleri.II. 8 . • Simülasyon özelliklerini çok kolay ayarlayabilme. Cadence PSpice Programının Bilgisayarda Görünüşü Cadence PSpice başlıca özellikleri şunlardır : • Cadence Pspice ile yüksek-frekans sistemlerinden. dijital simülasyonları gerçekleştirebilme. • Tasarımlarınıza ait yeni kütüphaneler oluşturma veya mevcut kütüphaneleri kullanabilme. Genel amaçlı devre programı olan Cadence PSpice elektrik ve elektronik devrelerin simülasyonu ve hesaplamaları için kullanılmaktadır.3.1. 1985 tarihinde oluşturulan Cadence PSpice simülatörü. • Crossproping ile güç ölçümleri. analog ve dijital elemanların birlikte bulunduğu devrelerin davranışlarını modelleyen bir simülasyon programıdır. • Eleman karakteristiği için Model Editor’ü kullanma.1. • Analog davranış modellemeleri. düşük-güç IC tasarımlarına kadar tüm gerçek analog. bugüne kadar en son çıkan işletim sistemi ve donanımları destekleyen teknoloji portföyünü genişleterek sürekli geliştirilmektedir. • Dijital kapılar için yayılma gecikme modellemeleri. • Sinyal oluşturmak için Stimulus Editor’ü kullanma.2 Cadence PSPICE Cadence PSpice.

• Dijital netler üzerindeki yük depolanması, • Analog veya dijital analiz sonuçlarını aynı pencere içinde aynı koordinat

sistemlerinde gözlemleyebilme.

II.1.3.3 QuickField
Özellikle motor, transformatör gibi elektrik makinelerinin tasarımı amaçlı kullanılan QuickField ve benzeri programlar sanayide büyük bir yere sahiptir. [6] QuickField sonlu elemanlar yöntemine göre çalışan etkileşimli bir analiz programı olup; elektrostatik, elektromanyetik, gerilme vb. gibi analizlerde dahil olmak üzere aşağıdaki analizleri yapabilme özelliğine sahip bir programdır. [6] • • • • • • Doğrusal ve doğrusal olmayan manyetik analiz, Zaman harmonikli elektromanyetik analiz, Elektrostatik analiz, Akım dağılım analizi, Doğrusal ve doğrusal olmayan ısı transferi ve yayılım analizi, Doğrusal gerilme analizi.

II.1.3.4 MATLAB

Şekil 2.2. MATLAB Programından Bir Görünüş

MATLAB (MatrixLaboratory) açılımından da belli olduğu gibi bir matris laboratuvarı anlamına gelir. MATLAB programı, ilk olarak 1985 yılında C.B. Moler tarafından geliştirilmiş olup, teknik hesaplamalar ve matematiksel problemlerin çözümü ve analizi için tasarlanmış bir yazılım geliştirme aracıdır. MATLAB, bir zamanlar mühendisliğin olmazsa olmaz Fortran programlama diline alternatif olarak yazılmıştır. Artık C programlama diliyle yazılmış olan MATLAB, mühendislerin vazgeçilmez bir programıdır. [5] MATLAB programı aşağıdaki işlemleri yapmak için kullanılabilir: • Matematiksel Ölçüm ve Hesaplamalar,

9

• • • • • • • • • •

Algoritma Geliştirme, Veri Elde Etme, Görüntü İşleme, Sayısal İşaret İşleme, Süzgeç Tasarımı, Dalgacıklar, Yapay Sinir Ağları, Veritabanı, Optimizasyon, Modelleme ve Simülasyon.

Bu opsiyonlar ile MATLAB'da kusursuz tasarımlar yapılabilir. Ayrıca MATLAB'ı vazgeçilmez yapan durumlardan en önemlileri Toolbox 'lar ve Simulink’tir. [5]

II.1.3.5 LabVIEW
Test, ölçüm, veri oluşturma, işleme ve izlenmesinde kullanılan LabVIEW, içeriğinde bulunan otomasyon ve ölçme devre elemanları fonksiyonlarının ekranda birbirlerine bağlanması şeklinde kullanılır. Geleneksel programlama dillerindeki komut veya değişkenlerin satırlarca yazılması yerine, yapılmak istenen işlem için kullanılabilir sanal enstrümanların (VI) blok diyagrama yerleştirilip, veriyi iletecek bağlantılar oldukça kolay bir şekilde yapılmaktadır. Çünkü LabVIEW programı esnek, güçlü, kullanımı rahat ve öğrenilmesi kolay olan bir bilgisayar programıdır. LabVIEW iki kısımdan oluşur: Ön Panel ve Blok Diyagram. Ön panel kullanıcı ara yüzüdür. LabVIEW ile oluşturulacak uygulamayı kullanacak olan operatörün sisteme değerler girmesine ve çıkışları görmesine yardımcı olur. Blok diyagram ise esas işlemlerin yapıldığı yerdir. Ön panelde kullanıcı bir taraftan kontrolü sağlarken, diğer taraftan blok diyagramda sanal enstrümanlar çalışmaktadır. Ayrıca NI firmasının geliştirdiği donanım ile gerçek sistemlere hükmedebilmektedir. [7,8] LabVIEW, üretkenliği arttırarak geliştirmeye harcanan zamanı azaltmakta, bilgisayar ve enstrümantasyon donanımına yapılan parasal yatırımı korumaktadır. Ayrıca, kendi çözümlerini geliştirebilmeleri için daha geniş kullanıcı kitlesini yetkilendirmektedir. Daha karmaşık geliştirme araçlarına gerek kalmadan bütün işlemleri tamamlayabilme esnekliğine sahiptir. Eklenen güçlü araçlar ile karmaşık geliştirme işlemlerini basitleştirir. Ölçme yapılan her yerde, veri izleme istenen her yerde LabVIEW kullanılabilir. Endüstride otomotiv sektöründen enerji sektörüne, uzay çalışmalarından su altı çalışmalarına, elektrik ve elektronik teknolojisine kadar

10

birçok alanda çözümler sunarken her sektörden birçok firma araştırma ve geliştirme çalışmaları ile üretimlerinde programdan faydalanmaktadır. [7,8]

II.2 UZAKTAN ÖĞRENME VE E-ÖĞRENME II.2.1 Tanımlar
Son yıllarda bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler, özellikle internetin ortaya çıkması ve çok yaygınlaşması, bilgiye erişimi çok kolay ve hızlı hale getirmiştir. Her konuda ve inanılmaz hacimdeki bilgiye artık kolaylıkla ulaşmak mümkündür. Dünyanın her yerindeki olay, gelişme, icatlardan anında haberdar olunmaktadır. Her alanda yer alan baş döndürücü hızlı gelişmeler insanların okulda öğrendikleri bilgilerle kalmalarına olanak tanımamaktadır. Birey, her an her yerde sürekli bir öğrenme süreci içindedir. Bir yerde bilgisayar teknolojisinin sağladığı bu bilgi patlaması ve paralelindeki sürekli öğrenme zorunluluğuna yeni bilgi teknolojileri yardımcı olmaktadır. Okul yaşamından sonra da çeşitli konuları öğrenmek isteyen insanlar, 1950’lerde mektup ve radyo aracılığıyla öğrenmelerine devam edebilirken, şimdi bilgisayarın ve iletişim ağlarının sağladığı ortamlardan yararlanarak öğrenmelerini sürdürebilmektedirler. Sürekli eğitim merkezlerinde yetişkinlerin eğitimi ön planda tutulmaktadır. Öğrenen ve öğretmenin farklı fiziksel mekanlarda bulunduğu ve mektup-radyo-tv ile başlayan uzaktan eğitim / uzaktan öğretim kavramı, son yıllarda bilişim teknolojilerinden yararlanarak gerçekleştirilmekte olup elektronik öğrenme / e-öğrenme (e-learning) adını almaya başlamıştır. [9]

Şekil 2.3. E-öğrenmede Eğitmen İle Öğrenciler

E-öğrenme’nin çeşitli kaynaklarda farklı tanımları mevcuttur. Bu tanımlardan birkaçı aşağıda belirtilmiştir [9] : Internet, intranet veya bir bilgisayar ağı bulunan platform üzerinde sunulan, web tabanlı bir eğitim sistemidir.

11

Uzaktan eğitim kapsamındaki bu terimlerden bazıları. Web üzerinden. internet. E-öğrenme. içerik ve Öğrenci Yönetim Sistemi olarak sıralanabilir. Alman eğitimci Otto Peters tarafından 1960 ve 1970’lerde Almanya’da tanıtılmış ve Fransa’da uzaktan eğitim kurumlarına isim (Teleenseignement) olarak uygulanmıştır.3 E-öğrenmenin Temel Bileşenleri E-öğrenmenin iki temel bileşeni. Başarılı bir e-öğrenme uygulamasının içeriği bir ekiple hazırlanmalı ve ekipte şu uzmanlıklara sahip kişiler yer almalıdır: İçerik Uzmanı (konu alanı uzmanı). intranet. kitap sayfalarının doğrudan Web’e ya da CD’lere aktarımından çok daha fazla ve değişik bir çalışmayla oluşturulmak durumundadır. E-öğrenme. mektupla eğitim.2 Uzaktan Öğrenmenin Tarihçesi İlk olarak Wisconsin Üniversitesi’nin 1892 yılı kataloğunda geçmiş olan “uzaktan eğitim” terimi (Distance Education). E-öğrenmede kullanılacak içerik.E-öğrenme. internet teknolojileri aracılığıyla öğretmen ve öğrencinin aynı ortamda ve aynı anda bulunmalarına gerek kalmadan (asenkron eğitim) gerçekleştirilen eğitim faaliyetleridir. görsel / işitsel teyp. Kitap sayfalarındaki küçük punto ya da hareketsiz bir kaç resmin bilgisayar ekranına taşınmasıyla oluşturulan e-öğrenme dersleri başarısız olmaktadır. CD-ROM vb. bir ağ veya sadece bilgisayar yoluyla gerçekleşen öğrenmelerdir. Program Geliştirme Uzmanı. Daha sonra bu terim (Fernunterricht). uzaktan öğretim ve uzaktan öğretme. evde çalışma. etkileşimli TV. yine ilk kez aynı üniversitenin yöneticisi William Lighty tarafından 1906 yılında yazılan bir yazıda kullanılmıştır. uzaktan öğrenim ya da uzakta öğrenmedir. 12 . yoluyla elektronik ortamda aktarımıdır. Uzaktan eğitim terimi. Öğretim materyallerinin elektronik olarak. Bilgisayar Programcısı. II.2. II.2. bir kurumun intraneti üzerinden ya da CD-ROM ile dağıtılmasına e-öğrenme denir. Web Tasarımcısı. Dersin Öğretmeni. internet. tümüyle anlamdaş olmayan değişik terimler içerir. Animasyon Uzmanı. eğitim içeriğinin. dış çalışma. uydu yayını.

Zamanını ve yerini kendisinin planlaması. vb. katılımcıların ders alma sırasındaki etkinliklerinin izlenip kaydedilip raporlama yapılmasına olanak sağlayan yazılım türüdür. aynı zamanda öğrencinin. farklı zamanlı veya karma eğitimde öğrencilerin ders seçimi ve derse kaydolmasına. Bireyin öğrenme sürecine etkin olarak katılması.) anında güncellenememe dezavantajına karşılık web’teki bilginin tek kopya olması ve anında güncellenebilmesi. giderlerinden tasarruf edebilme.2. her alanda rekabetin artması. resmi bir programa katılıp diploma. öğrenmeyi yaşam boyu devam etmesi gereken bir kavram haline getirmiştir. Uygun görsel ve işitsel tasarımlarla öğrenimin çekici hale getirilerek zevkli ve kalıcı öğrenmenin sağlanmış olması. Kurum ya da şirketin aynı anda pek çok eleman veya müşterisine eğitimi ulaştırabilmesi. gerek duyulan bilgi ve becerilerin sürekli değişmesi. sadece öğrencinin gelişim ve katılımının izlenmesini değil. Çok sayıda kişinin bir eğitim yerine ulaşma. 13 . internet’in çok hızlı gelişerek her tür bilgiye ulaşımda kolaylık ve hız sağlaması.4 E-öğrenmenin Yararları Başta teknolojik değişimlerin hızı ve karmaşıklığının artması olmak üzere. ölçme değerlendirme yapılmasına. ayrıca yönetim. konaklama. Eöğrenme yaşam boyu öğrenmeyi sağlayabilecek günümüzde en etkili gözüken araçtır. [9] II.Öğrenci Yönetim Sistemi (ÖYS). Bir iş yerinde çalışan kişinin işlerini aksatmadan bilgi ve becerisini geliştirebilmesi. vb. içeriklerin sunulmasına. sertifika alabilmesi. CD. dersi isteği kadar tekrar edebilmesi. Bireyin. Basılı malzemelerin (kitap. Bireyin kendi hızında öğrenmesi. • • • • • • • • • Eğitim maliyetlerinde azalma. böylelikle kalıcı öğrenmenin sağlanması. [9] E-öğrenme şunları sağlar: • • • Klasik sınıf eğitimine göre daha fazla kişiye ulaşma. Bireyin bir seferde ne kadar çalışmak istediğine karar vermesi. sorularına hem öğretmenden hem de diğer öğrencilerden yanıt alabilmesini sağlar. Etkileşim.

5. Bu eğitim şekliyle tartışma ortamı yaratılabilir. Aynı zamanda bütün katılımcılar birbirleriyle doğrudan iletişim kurabilirler. anında test yapılabilir. soru sorup anında yanıt alınabilir. Çalışma anında öğretmene ihtiyaç olmaz. Birey eğitimdeyken. etkileşimli ve canlı uydu yayınları eş zamanlı e-öğrenmeye örnek olarak verilebilir. [9] Internet’ten yapılan asenkron eğitimde.2. Eğitim alan birey öğretmene veya diğer katılımcılara e-posta ile soru gönderip yanıtını gecikmeli olarak alabilir.1 Eş Zamanlı E-öğrenme (Senkron) Eş zamanlı e-öğrenme. farklı mekânlardaki bireylerin. Kişinin kendi kendine internet veya CD-ROM vasıtasıyla dersler alması farklı zamanlı e-öğrenmeye örnektir. alıştırmalara istediği zamanda ulaşabilir. soru. işitsel. karşılıklı etkileşim içinde gerçekleştirdikleri öğrenmedir.2. istediği kadar süreyle çalışabilir.II. herkes zamanını kendisine göre planlayarak ve istediği yerden dersi alabilir.5 E-öğrenmenin Türleri E-öğrenmenin birbirini tamamlayan iki türü bulunmaktadır: • • Eş zamanlı (senkron) e-öğrenme Farklı zamanlı (asenkron) e-öğrenme Bu iki türün birlikte kullanıldığı bir diğer tür ise karma eğitim adını alır.2 Farklı Zamanlı E-öğrenme (Asenkron) Farklı zamanlı e-öğrenme ise. aynı ortamdaymış gibi. internet üzerinden telefon bağlantısı. katılımcıların aynı zamanda değil de belli bir zaman ertelemesinden sonra iletişimine olanak veren eğitim şeklidir. birçok öğrenciyle aynı anda iletişim kurulabilir. görsel konferanslar. Eş Zamanlı E-Öğretim II.5. Şekil 2. istediği kadar tekrar yapabilir. [9] Bu eğitim şekliyle. Sanal sınıflar. II. öğrenci Web’te mevcut içerik.2.4. Öğretmen ya da 14 . öğretmen birey ile iletişim kurmaz.

kurum. geleneksel ve uzaktan eğitimin farklı model ve araçlarının bir araya getirilerek düzenlendiği. [9] Bazı çevreler tarafından en ideal eğitim modeli olduğu savunulmaktadır. organizasyon ve iş akışı belirlenmelidir. öğretmen ve diğer öğrencilerle yüz yüze etkileşememe ve konuşamamanın öğrenme sürecindeki olumsuz etkilerini gidermek için karma öğrenim gündeme gelmiştir. harmanlandığı eğitimdir. [9] E-öğrenme uygulamalarının başlangıç maliyeti. Öğretmen sonuçları öğrencilere gönderebilir. bilgisayarlar ve ağ alt yapısı kurulması gerekliliği. mesajları. 15 . Eğitimin amaçları belirlenmelidir.5. Böyle projelerde başarıya ulaşmak için çok iyi bir proje yönetimi ve değişim yönetimi uygulanmalıdır. fazla olabilmektedir. duyuruları.6 Uzaktan Öğrenim ile İlgili Uygulama Önerileri E-öğrenme. E-öğrenme yaklaşımının. her türlü teknolojinin kullanılabildiği. E-öğrenime dayalı kültür değişiminin kurum içinde oluşturulması planlanmalı ve uygulanmaya başlanmalıdır. öğrenmeyle ilgili iç motivasyonu yüksek olan öğrenenlere hitap ettiği unutulmamalıdır. Tanıtım ve oryantasyon çalışmaları planlanmalı ve uygulanmaya başlanmalıdır.3 Karma / Harmanlanmış Öğrenim (Blended Learning) Karma ya da harmanlanmış eğitim. [9] II.2. E-öğrenmenin neden olduğu asosyalleşmenin (öğrenmenin sürekli olarak tek başına ve ekran karşısında olması). ödev ve sınavları öğrencilere iletilebilir. II. öğrenme ve öğretme sürecine büyük bir değişiklik getirmektedir. kişilerin az ya da çok direnciyle karşılaşmaktadır. Yetkinlikleri ve hizmet içi eğitim ihtiyaçlarını saptamak için Eğitim İhtiyaç Analizi yapılmalıdır. Kurum içi çalışma takvimi. Kuruluşlarda yürütülmeye çalışılan her değişiklik ve yenilik. Öğrenci sınav ve ödev sorularını yanıtlayıp öğretmene gönderilebilir. [9] E-öğrenme modelini uygulamaya karar verenler için aşağıdaki uygulama önerileri maddeler halinde verilmiştir: • • • • • • Öncelikle e-öğrenme stratejisi oluşturulmalı ve planlama yapılmalıdır.2. e-öğrenmeyle ders alacak kişilere önce bilgisayar eğitimi verilmesi gerekliliği ve ÖYS yazılımlarının pahalı olması nedeniyle.

kendinden neler beklendiğini ve sorumluluklarını baştan bilmeli ve öğrenmelidir.) görevlendirilmeli ve ekibe gerekli eğitimler verilmelidir. Birçok şirket. sınavlar. bilişim teknolojileri. vb. parola. Bunun nedeni. sohbet odaları gibi etkileşimli çalışma ortamları oluşturulmalıdır. Cisco Systems. hangi eğitimler. farklı zamanlı. Gerekli ekip (ders danışmanı. özellikle çok uluslu büyük firmalar personellerinin eğitimine önem vermekte ve verilecek eğitimin uzaktan eğitim olmasını tercih etmektedirler. Mercedes-Benz.2. Cisco Systems. 16 . dünya üzerinde yapılan çalışmalara güzel birer örnektir. yaygınlaştırmanın yapılması sağlanmalıdır. Öğrenci. kişisel gelişime kadar birçok konuda eğitim modüllerini kullanmaktadır. Çağrı merkezi (erişim. Eğer yapılacaksa yüz yüze eğitimler planlanmalıdır. teknisyen vb. vb. sorunlar için) oluşturulmalıdır. eğitmen. öğrencinin bildirilmesi gerekenler belirlenmelidir. IBM ve BBC gibi firmaların uzaktan öğrenim uygulamaları. • • • • • • İçerik oluşturulmalı veya temin edilmelidir: İçerik kurum içinde oluşturulabilir veya dış kaynaklardan temin edilebilir.7 Dünya’da Uzaktan Öğrenme Dünya üzerinde uzaktan öğrenme uygulamalarına günümüzde sık karşılaşılmaktadır. Web tasarımı. ağ yapılandırma ve güvenlik çalışmaları. II. karma. Pilot program sonunda amaçlara ulaşıldıysa.• Eğitim yöntemi belirlenmelidir: Eş zamanlı. özellikle Java ve UNIX konularında tüm dünyada birçok kişinin eğitimine fayda sağlamaktadır. ne kadar ve ne kapsamda destek. eğitim alacak personel çalışma ortamından uzaklaştığında sorun yaşanabilmesidir. Forum. Başvuru ve kayıt esnasında. ne kadar sınıf eğitimi. IBM firması da birçok alanda eöğrenmeye destek veren kuruluşların arasındadır. • • Pilot program başlatılmalıdır. Mercedes-Benz firması ise çalışanlarının kullandığı bilgisayarlar arasında kurulu olan yerel ağ sisteminde dil eğitiminden. Ayrıca İngiliz Ulusal Televizyon ve Radyo Kanalı BBC’nin İngilizceyi öğretmek amacı ile birçok dilde internet üzerinden yaptığı uzaktan eğitim de göz ardı edilmemelidir.

Ş. [9] E-öğrenme hizmeti sunan diğer bazı üniversiteler ve kurumlar arasında Sakarya Üniversitesi.edu. öğrenmeyle ilgili iç motivasyon.2. Koç Holding bünyesindeki Koç Bryce firması Harmanlanmış Eğitim.NET ortamında Programlama”. milli eğitimini ciddi bir biçimde yeniden yapılandırmak zorundadır” denilmiştir. Enocta.metu. O zamanki Milli Eğitim Bakanı Bostancıoğlu da. [9] Mayıs 2002 Türkiye Bilişim Şurası Raporunda “Türkiye 21. Unidersite. [9] E-öğrenmenin de içinde yer aldığı uzaktan eğitimin ülkemizdeki gelişimi şu şekildedir: Türkiye’de uzaktan eğitim ilk olarak. Distance Interactive Learning (www. İTÜ Uzaktan Eğitim Merkezi (UZEM).tr) ve Web Tabanlı Asenkron Eğitim gibi çeşitli programlarla sürmektedir. sorumluluk sahibi olma gibi özellikler gerektirmesi nedeniyle bu öğrenim modelinin 17 .com adresinden yayınlanan UTÖM Uzaktan Türkçe Öğrenim Merkezi sayfaları yurt dışındaki Konsolosluk Temsilcilerimize ve ülkemizde görev yapan ve Türkçe öğrenmek isteyen yabancı uyruklu çalışanlara hizmet vermektedir. “2002 .turkish-center. ODTÜ. Yıldız Teknik Üniversitesi. TSP Eğitim Servis Sağlayıcısı ve E-Oryantasyon alanlarında hizmet vermektedir. yüzyılda varlığını sürdürebilmek için. televizyon aracılığıyla öğretim yapan Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi tarafından başlatılmış olup devam etmektedir.edu.dil. “C++ ile Nesne Yönelimli Programlama Temelleri”. [9] İTÜ UZEM Uzaktan Eğitim Merkezinin sunduğu eğitim ve sertifika programları arasında “C# ile . ortaklığı ile oluşturulan ve www. E-öğrenmenin Türkiye’deki kilometre taşlarından biri YÖK Üniversitelerarası İletişim ve Bilgi Teknolojilerine Dayalı Uzaktan Öğrenim Yönetmeliği’nin hazırlanması ve yayınlanması olmuştur. [9] Günümüzde Türkiye’de e-öğrenme daha çok üniversiteler ve özel kuruluşlar tarafından kendi elemanlarının veya müşterilerinin eğitimi için kullanılmaktadır. şu anda İnternete Dayalı Eğitim Asenkron (www.8 Türkiye’de Uzaktan Öğrenme E-öğrenme Türkiye’de son yıllarda gündemde olan oldukça yeni bir konudur. Ankara Üniversitesi TÖMER ve Bilkent Holding Mobilsoft A.idea. Boğaziçi Üniversitesi UZEM. Uzaktan Eğitim Danışmanlığı. İçerik Geliştirme.2003 yılında en önemli projenin e-öğrenme olduğunu” belirtmiştir. İnternet’e dayalı uzaktan eğitim ise 1997 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi tarafından başlatılmış olup. E-Öğrenmenin. Sanal-Kampus. Koç Bryce sayılabilir.II. “Linux Sistem Yönetimi” ve “ECDL Temel Bilgisayar Okur/Yazarlığı” sayılabilir. zamanı iyi planlama. Süleyman Demirel Üniversitesi.metu.tr). kendi geliştirdiği Öğrenci Yönetim Sistemi Net-Class’ı kullanmaktadır.

Ş. [9] Ülkemizde genç nüfus çok fazladır ve çoğu genç üniversiteye girememektedir. bilimsel düşünebilen. firmasına yapılan ve mesleki gelişim. Girenler ise. sonradan. BDÖ uzmanı ile oluşturulmuş ekipler tarafından geliştirilmesi hayati önem taşır. [9] Bilgi üretebilenlerin rekabette önde olduğu ve Türkiye’nin kısaca yukarıda değinilen gerçeği göz önüne alındığında e-öğrenme Türkiye’ye büyük fırsatlar sunabilir. [9] Başarıya ulaşabilmek için. bulan. Üniversite lisans ve tezli yüksek lisans düzeylerindeki derslerin bir kısmı. anlamlı ve kalıcı öğrenmesini sağlayacaktır.com sitesi kullanıcılarına hizmet vermektedir. [9] Üniversite sayısı ne kadar artırılmaya çalışılırsa çalışılsın. [9] Enocta firması tarafından Mercedes Benz Türk A. bu bilgiyi nerede arayacağını bilen ve bulduğu bilgileri sentezleyip yeni bilgiler üretebilen.mblearning. yeni bilgi üreten bireylere sahip olabilmek çok güçtür. meslek sahibi veya kalifiye eleman olmadan kalmaktadırlar. tüm projenin iyi yönetilmesi kadar ders içeriklerinin sadece bilgisayar uzmanlarından değil. ışık. E-öğrenme başlangıçta yatırım gerektirse bile. daha önce de belirtildiği gibi. program geliştirme uzmanı. kişisel gelişim. ulaşım gibi giderlerden tasarruf sağlayacaktır. öğretim üyesi sayısı aynı oranda artamadığından dersler boş geçebilmekte veya bir sınıfta çok fazla sayıda öğrenci bulunmakta ve etkili bir öğrenim yapılamamaktadır. Üniversiteye girememiş olanlarsa. ekip çalışması yapabilen. Klasik sınıf eğitiminden edilecek tasarruf ile ucuza bilgisayar temin edilmesi ve öğrenciye ucuza satılması olanaklıdır. eğitim uzmanı. sınıf. 18 . malzeme. yaratıcılıkları teşvik edilmiş bireyler olarak gelişmek yerine. bilgiyi paylaşabilen. öğretim üyesi. aydınlatma.ilköğretimden ziyade ortaöğretim ve üniversite düzeyi için uygun olduğu düşünülmektedir. konu alanı uzmanı. bilgisayar ve yabancı dil eğitimleri veren www. Adı geçen uzmanların çalışmasıyla oluşturulacak dolayısıyla öğrenme kuramları ve öğretme ilkelerine uygun içerik. tezsiz yüksek lisans programlarının belki de tüm dersleri. ihtiyacı olan bilgiyi tespit edebilen. Ayrıca. sınırlı bir takım bilgileri ezberlemeye çalışmış ama çoğunu da unutmuş olarak mezun olmaktadırlar. Bu şekilde işleyen öğrenme-öğretme süreçleriyle çağın gerektirdiği şekilde bilgiyi araştıran. pek çok büyük şirketin. sentezleyen. Böyle öğrenim görmek isteyen kişinin bilgisayar ve internet bağlantısına sahip olması gerekliliği en büyük sorun gibi durmaktadır. e-öğrenme ile ya da karma öğrenim ile yürütülebilir. kendisine kapasitesi az geldiği için elinden çıkardığı bilgisayarlardan da iyi bir projelendirme ile yararlanılabilir. öğrencinin motive olmasını. öğretmen.

Bu anlayışla daha zengin ve erişilebilir içerik hazırlayıp yayınlanabilmektedir. [10] Örneğin. en iyi uygulamalar ve netleştirme çabaları ile değer katar.9 Uzaktan Öğrenmenin Standartları E-öğrenme sektörü gün geçtikçe büyümeye devam etmektedir. Aşağıdaki örnekler bu alanda yer alan kurumları ve E-öğrenme çevresine kattıkları faydaları açıklamaktadır. bireysel ihtiyaçlara bire bir uyan ve kullanımı kolay. Havacılık endüstrisi için CBT odaklı kılavuzlar geliştirmek organizasyonun temel hedefidir. Bu şekilde tedarikçilerin ve içerik geliştirenlerin E-öğrenme tanımları tekrar kullanıma açık. ADL var olan standartlara örnekler. [10] İleri Düzey Yayınlanmış Eğitim (Advanced Distributed Learning – ADL) www. Yazılım ve donanım ile ilgili bazı yayınlara sahip olsa da ADL’nin en fazla tanınmasına yardımcı olan yayını bilgisayar tabanlı bir eğitim kılavuzu olan CMI’dır. Bu sektörün ayakta kalmasına yardımcı olan standartlar zaman zaman karmaşık olabilir. yüksek kalitede eğitim ve öğrenim araçlarını herkesin erişimine sunabilmektir. Bu özelleştirmeler IEEE gibi yetkili kuruluşlar tarafından değerlendirme sürecinde incelenir. Dünya üzerinde en fazla kabul gören ADL yayını ADL Paylaşılan İçerik Nesnesi Referans Modeli’dir (Shareable Content Object Reference Model – SCORM). Ama çoğu zaman bu standartlar deneyimli bilgisayar tabanlı eğitim tasarımcıları veya alanında henüz acemi sayılan Web Tabanlı E-öğrenme içeriği geliştirenler için yol göstermektedir.2. ADL’nin E-öğrenme alanında ulaşmak istediği nokta. [10] Havacılık Endüstrisi CBT Komitesi (Aviation Industry CBT Committee – AICC): 1988 yılında kurulan AICC teknoloji bazlı eğitimler geliştiren profesyonel bir takımdan oluşan bir organizasyondur. CMI için AICC CMI001 kılavuzu. CMI’nın en geniş tabanı ve Eğitim Yönetim Sistemi (Learning Management System – LMS) ile iletişim kurmanıza 19 .II. ADL’nin araştırmaları ve tavsiyeleri özelliklerin standartlar haline dönüştürülmesine yardımcı olur. [10] Bir E-öğrenme kılavuzu standart hale gelmeden önce tanımlar adı altında ele alınır. etkin ve devamlı eğitimler geliştirebilmektir. AICC ve IMS tanımlarına ait unsurları bünyesinde toplar ve kolaylıkla uygulanabilecek metinlere dönüştürür. Amaçları ise tasarruf sağlayan.org : Sponsorluğu Amerikan hükümeti tarafından yapılan ADL’in amacı Eöğrenmenin gelişimi ve uyarlanması için araştırmalar yürütmek ve özellikler geliştirmektir.adlnet. SCORM tanımları IEEE. tutarlı bir konuma getirmelerine yardımcı olur.

eğitimler. [10] II. XML tabanlı tanımların gelişimi konusunda çalışan satış ve uygulama uzmanlarından oluşmaktadır. Ayrıca çok farklı sistem ve ürünler arasında değişimi sağlayacak ortak unsurları tanıtır.1 Tanım Test. Komut satırları üzerine kurulan programlama dillerindeki bilgi tespit yöntemlerine karşın. kullanımı rahat ve öğrenilmesi kolay olan bir programdır.11] 20 . E-öğrenme kaynaklarını tanımlamak var olan kaynaklar arasında arama yapmanıza. işleme ve takibinde kullanılan program şekillerin ekranda birbirlerine bağlanması şeklinde kullanılır. Bu özelleştirmeler kurslar. değerlendirmeler. bilgisayar ve iletişim sistemleri konusunda teknik standartlar ve tavsiyeler geliştiren uluslararası bir organizasyondur. Kaynak kodu problemleri çözmek için şematik ve akış diyagramına benzeyen sezgisel bir blok diyagramı yaklaşımı kullanılır. IEEE tanımları şimdiden geniş çapta kabul gören uluslararası standartlar haline gelmiştir. farklı kaynakları tanımlayan disipline edilmiş bir yaklaşım sunar.3 LabVIEW PROGRAMININ TANITIMI II. LabVIEW uygulama oluşturmak için komut satırlarının yerine ikonların kullanıldığı grafiksel bir programlama dilidir. Kolay kullanılan güçlü bir grafik program geliştirme ortamıdır. katılımcılar ve gruplar için gerekli olan anahtar özellikleri tanımlar. Bu grup aynı zamanda havacılık sektörünün hem bugünü hem de geleceği için eğitimlerin geliştirilmesi doğrultusunda yoğun bir çaba harcamaktadır. XML özelleştirmesi ve En İyi Uygulamalar Kılavuzu (Best Practices Guidelines) Eöğrenme meta verilerinin sunumu için bir alt yapı hazırlar. Bu da. [10] IMS Küresel Konsorsiyum (IMS Global Consortium – IMS) IMS Konsorsiyumu. kaynak ve verileri değiş tokuş etmenize ve ayrıca bu kaynakların devamlılığının daha iyi yönetilmesine olanak sağlar. elektronik. veri oluşturma. LabVIEW programı esnek. IEEE’in içinde yer alan Eğitim Teknolojisi Standartları Komitesi (Learning Technology Standards Committee – LTSC) en iyi uygulamaları içeren tanımlar sağlamaktadır.yardımcı olur.IEEE LTSC) IEEE. Elektrik ve Elektronik Mühendisleri için Eğitim Teknolojisi Enstitüsü Standartları Komitesi (Institue for Electrical and Electronic Learning Technology Standards Committee . elektrik.3. [7. ölçüm. LabVIEW veri tespit yöntemi olarak veri akış yöntemini kullanır. güçlü.

Cahners Research'ın Eylül 1995'teki araştırmalarına göre kullanıcılar National Instruments'i programlamada kolaylık. Blok diyagram bu kodları kapsamaktadır.11] Genişletilmiş özel uygulamalar yapabilmek için kişisel olarak eklenebilecek yazılım araç kutularının kullanımına imkân tanımaktadır. [7] LabVIEW. Tüm araç kutuları LabVIEW'a kolayca birleşir. [7. LabVIEW ile oluşturulacak uygulamayı kullanacak olan operatörün sisteme değerler girmesine ve çıkışları görmesine yardımcı olur. [7. VXI. Ön panel kullanıcı ara yüzüdür. LabVIEW programının yazıldığı dil G olarak anılmaktadır. Daha sonra ön panel nesnelerini kontrol etmek için fonksiyonların grafiksel karşılıklarını kullanarak kod eklenmelidir. Kolay kullanılan güçlü bir grafik program geliştirme ortamıdır. LabVIEW ile kendi başına çalışan programlar da oluşturabilirsiniz. PC tabanlı ölçüm sistemleri için en popüler üç programlama ortamı LabVIEW. LabVIEW var olan standart C programlama dillerinin esnekliğini ve kapsamlı işlevselliğini sağlarken bir yandan da kullanıcılara C'ye göre 5 ile 10 kat daha fazla verimlilik sunar.2 Yapısı Program iki kısımdan oluşmaktadır: Ön panel ve blok diyagram.II. Kaynak kodu problemleri çözmek için şematik ve akış diyagramına benzeyen sezgisel bir blok diyagramı yaklaşımı kullanılır. C ve C++'dır. Böylece LabVIEW sanal enstrümanları C veya C++ ile oluşan programlar kadar hızlı çalışır. Komut satırlarına dayalı programlama dillerindeki bilgi tespit yöntemlerine karşın. yazılım güvenilirliği gibi birçok konuda başarılı gördüklerini belirtmiştir. LabVIEW aynı 21 . Uygun şekilde düzenlendiğinde blok diyagram bir akış diyagramına benzemektedir. diğer taraftan blok diyagramda sanal enstrümanlar çalışmaktadır. Blok diyagram ise esas işlemlerin yapıldığı yerdir. Ayrıca NI firmasının geliştirdiği donanım ile gerçek sistemlere hükmedebilmektedir.3. RS485 ve diğer veri akış sürücüleri gibi donanımlar ile haberleşme için uygun şekilde oluşturulmuştur. uygulama oluşturmak için komut satırları yerine ikonların kullanıldığı grafiksel bir programlama dilidir. kalite. Kullanıcı ara yüzü ön panel olarak isimlendirilmektedir. [7] Dünya çapında yapılan bağımsız araştırmalarda görülmüştür ki. RS232. LabVIEW veri tespit yöntemi olarak veri akış yöntemini kullanır. Ön panelde kullanıcı bir taraftan kontrolü sağlarken.11] LabVIEW GPIB. [11] LabVIEW'da araçların ve nesnelerin ayarlanması yardımı ile bir kullanıcı ara yüzü oluşturulur. En fazla yürütme performansı elde etmek için LabVIEW 32 bit derleyici içermektedir.

[7.3.3. uygulamanızda kırılma noktası oluşturabilir. uzay çalışmalarından su altı çalışmalarına. uygulamanın ihtiyaç duyacağı çeşitliliği sağlayacak yetenektedir. Ayrıca eklenebilecek çok sayıda araç. müşteri veri akışı. üretkenliği arttırarak geliştirmeye harcanan zamanı azaltır. Daha kolay gelişim göstermek için.11] II. bilgisayar ve enstrümantasyon donanımına yapılan parasal yatırımı korur. Eklenen güçlü araçlar ile karmaşık geliştirme işlemlerini basitleştirir. [7] II. ActiveX ve daha fazlası ile iletim sağlayabilmeniz için çok sayıda mekanizma içermektedir. 1977’den beri geliştirdiği ürünler ile ölçme ve enstrümantasyonda öncü kuruluşlardan birisi 22 . LabVIEW. Daha karmaşık geliştirme araçlarına gerek kalmadan bütün işlemlerimizi tamamlayabilme esnekliğine sahiptir. [7.11] LabVIEW kullanarak. veri tabanları.5 LabVIEW Uygulamaları LabVIEW programı birçok sektörde dünya üzerinde kullanım alanına sahiptir.zamanda uygulamanızı Web Server'ı kullanarak internete bağlamak için. Dünya üzerinde 5 kıtada her sektörden birçok şirket AR-GE çalışmalarında ve üretimlerinde LabVIEW programından faydalanmaktadırlar.3. animasyonlar oluşturabilir veya tek adımlık programlar oluşturabilirsiniz.11] LabVIEW harici kod ya da DLL'ler.11] II. Donanımları. LabVIEW geleneksel program gelişme araçları içermektedir.4 Kullanıldığı Yerler Ölçme yapılan ve veri takibi istenen her yerde program kullanılabilir. TCP/IP ağı ve ActiveX gibi yazılım standartlarını kullanacak şekilde tasarlanmıştır. Ayrıca DLL'lere benzer yapıda bölünmüş kütüphaneler ve yalnız çalışan uygulamalar da oluşturabilirsiniz. test. Endüstride otomotiv sektöründen enerji sektörüne. [7. kontrol ve saklama uygulamaları için kapsamlı bir veri koleksiyonuna sahiptir. ölçüm ve kontrol uygulamalarınız için gerekli hızı sağlayan 32 bit derlenmiş uygulamalar oluşturabilirsiniz. [7.3 Özellikleri LabVIEW. endüstriyel birçok alanda müşterilerine bekledikleri çözümleri sunmaktadır. elektrik ve elektronik birçok alanda müşterilerine çözümler sunmaktadır. Çünkü LabVIEW gerçek bir 32 bit derleyicidir. Ayrıca. [7] LabVIEW aynı zamanda analiz. kendi çözümlerini geliştirebilmeleri için daha geniş kullanıcı kitlesini yetkilendirir. yazılımları ve servis desteği ile National Instruments firması.

Ayar ve veri toplama uygulamaları için ATMIO ve National Instrument SCXI kullanılarak hem de lojik kontrol. fren sıcaklığı ve daha birçok veri hakkında bilgi verecek fren testleri için bir veri elde etme sistemi geliştirmek istenmiştir. sinyal durum donanımı ve yolda DAQ sistem geliştirmek için bir giriş çıkış sürücüsü olan LabVIEW yazılımı ve NI donanımları kullanılmıştır. Daha fazla çözüm uygulamalarını National Instruments Web sitesinin “Alliance Programs” bölümünde bulabilirsiniz. Bir başka uygulamada yol üstündeki motorun. RF uzaktan kumanda parçalarının üretim testleri için dört adet test standı geliştirmek amaçlanmıştır. sinyal koşullama donanımları. GPIB ve enstrüman kontrolü ve endüstriyel ve haberleşme donanımları gibi ürünleri müşterilerine pazarlamaktadır. otomatik hassas fiber hizalama çözümü geliştirmek için bir sanal enstrüman oluşturulmuştur. Bahsedilen problemler ve LabVIEW çözümleri uygulamalardan sadece birkaçıdır. 23 . müşterilerin istedikleri enstrüman ve aşamaları yerleştirilebilen. Bu uygulamalar ve daha fazlasına oluşturulan sitenin “Projeler” bölümünde geniş şekilde yer verilmiştir. ölçüm ve analiz görevleri için LabWindows/CVI yazılımını kullanarak oluşturulan bir donanım platformu ile elektronik bir kontrol sistemi geliştirilmiştir. veri depolama donanımları. Çeşitli klimatik koşullar ve farklı motor dönüş sistemleri altında termodinamik bir test sırası ile otomotiv hava şartlandırma sistemi simulasyonunu Turin Centro Ricerche Fiat marka araba üretiminde uygulanması amaçlanmıştır.haline gelmiştir. görüntü işleme ve hareket kontrol donanımları. ölçüm ve otomasyon yazılımları. hızlı bir yazılım geliştirme ile problem kolaylıkla çözülmüştür. UUT'ler ve test ihtiyaçlarının karmaşıklığı. test standı ve ürün gelişiminin her ikisinin birden iki takımla birlikte koordine edilmesi gerekliliği ve geniş bir takımla üretim yönetimi sorunlardan bazılarıdır. LabVIEW ve LabVIEW Test Executive kullanılarak. Bir başka uygulamada ise. Bu amaçla sağlam bir çalışma bilgisayarı. Ancak. Düşük hizalama süresi ile fiber için lazer yöntemi otomasyonu geliştirmek amacı ile ön panelde kullanışlı bir menüsü olan. Birçok çözüm uygulaması geliştirmiş olan firma. sürücü ve test görevlisinin denemeleri sırasında durma süresi. testler üzerine yoğunlaşmış. yer çekimi olmayan bir NASA araştırma aracında sıcaklık verileri okumak ve analog gerilim elde etmek için ortam şartlarına dayanıklı bir bilgisayar içinde bir DAQ kart ve LabVIEW kullanılmıştır. Bu ürünleri kullanarak eşzamanlı hızlanan görüntü elde etme.

VERİ TOPLAMA. Uygulamaların büyük bir çoğunluğunda. gerçek dünyadaki fiziksel büyüklüklerin. Bu ayrı bileşenleri tam bir çalışma sistemi haline getirmek gerekir. III. veri toplama sistemi (DAQ). PC’nin bu uygulamalarda tercih edilmesinin sebebi. Alan kablolama. Kontrol ise. bir sinyal biçimine dönüştürüldüğü süreçtir. VERİ İŞLEME VE VERİ İZLEME Son yıllarda yazılım ve donanım bakımından hızlı bir gelişim içinde bulunan kişisel bilgisayarlar (PC). Şekil 3. analiz edilmesi ve saklanması için ölçülen ve sayısal bir biçime dönüştürülen elektrik sinyallerine dönüştürüldüğü süreçtir. sadece veri elde etmek için değil ayrıca üzerinde çalışmak için tasarlanır. sayısal sinyal işleme. görüntü işleme.BÖLÜM III. bir veri toplama sisteminin temel elemanları. özel bir veri toplama işleminin belirli şartlarının mevcut yazılım ve donanımla uyum sağlamasıdır. PC’nin gücü ve esnekliği göz ardı edilemez. özellikle veri toplama ve süreç kontrolü için. 24 .1’de gösterildiği gibi.1 VERİ TOPLAMANIN TEMEL KAVRAMLARI PC’nin gücü ve esnekliği üzerine kurulmuş olan bir veri toplama veya kontrol sistemi. hareketlendirici cihazlar ya da röleler gibi kontrol cihazları tarafından kullanılmak üzere. farklı cihaz üreticilerinden çeşitli donanımlarından oluşabilir. bir bilgisayar tarafından işlenmesi. Veri toplama. veri toplama ve endüstriyel kontrol ile haberleşme uygulamaları için en çok tercih edilen platform olmuştur. sistem donanımından gelen sayısal kontrol sinyallerinin. aşağıdaki gibidir: [12] • • Algılayıcılar ve transdüserler. Birçok uygulamada.

Her durumda üretilen elektrik sinyalleri. izlenmekte olan süreçten veya fiziksel büyüklüklerden veri toplanması ve doğru ölçüm için önemlidir.• • • • Sinyal şartlandırma. Şekil 3. ölçülen fiziksel nicelikler ile orantılıdır. sinyal şartlandırma ve veri toplama donanımlarının kabul edebileceği elektrik sinyallerine dönüştürürler. III. basınç. her türlü fiziksel ölçümü gerçekleştirebilir ve karşılık gelen bir elektrik çıkışı sağlayabilir. sıcaklık. Transdüserler. Akış ölçerler frekansı akışın hızına bağlı olarak değiştirir.1 Transdüser ve Algılayıcılar Transdüserler ve algılayıcılar. ısıl çiftler.1. termistörler sıcaklığı analog sinyale dönüştürürler. PC (işletim sistemi). Veri toplama donanımı. 25 . gergi ölçerler gerilme kuvvetlerini ölçerler.1 PC Tabanlı Veri Toplama Sisteminin Fonksiyonel Diyagramı Toplam sistemin her bir elemanı. gerilme gibi fiziksel büyüklükleri. Veri toplama yazılımı.

gürültünün etkilerini azaltmada çok büyük öneme sahiptir. III.2. Kabloların doğru topraklanması. sistemin en uzun ve dış etkilerden en çok etkilenebilecek elemanıdır. iki veya daha fazla sinyalin ortak bir sinyal geri dönüşünü paylaştıkları zaman ortaya çıkar. Birçok durumda sinyallerin üzerinden geçmesi gerektiği kabloların uzunlukları ve gürültünün bu geniş devreler üzerindeki olumsuz etkileri önemlidir. devrenin çalışmasını aşırı şekilde etkilerse girişim olarak adlandırılır. Bir gürültü gerilimi. [12] III.2 Alan Kablolama Alan kablolama. Özellikle ağır endüstriyel ortamlarda bu etkilenme çok fazladır. bir RS-232 veya RS-485 haberleşme ara yüzü olabilir.1.2. Bu fiziksel bağ.1. Gürültü Kaynağı Kuplaj Kaynağı Alıcı Devre • AA Güç Kabloları • Yüksek Gerilim veya yüksek akım devreleri (motorlar) • Bilgisayar ekranı • Ortak Empedans (İletken Kuplaj) • Elektrik Alanı (Kapasitif Kuplaj) • Manyetik Alan (İndüktif Kuplaj) • Transdüser • Transdüserden sinyal şartlandırma kablosuna • Sinyal şartlandırma • Sinyal şartlandırmadan ölçüm sistem kablosuna Şekil 3. Bazı durumlarda sinyal şartlandırma veya veri toplama kartı PC’den uzakta bulunabilir. Ancak daha fazla girişime neden olmayacak şekilde azaltılır.1 Gürültü ve Girişim Bir devrede bulunan istenmeyen sinyallere gürültü denir. sinyal düzenleme donanımına ve veri toplama kartına kadar olan fiziksel bağlantıyı temsil eder. Girişim ise gürültünün istenmeyen etkisidir.III.2 Bir Gürültünün Kaynağı ile Alıcı Arasındaki Gürültü Kuplajı İletken kuplaj.2 Gürültü Kaynakları ve Tipleri Herhangi bir gürültü oluşum probleminde üç bileşenden söz edilebilir. transdüser ve algılayıcılardan. Kablolar. Fiziksel bir niceliğin ölçüldüğü ve çok küçük sinyallerin kullanıldığı veri toplama sistemlerinde gürültü tamamen yok edilemez. Bir gürültü kaynağı ve alıcı devre arasındaki karşılıklı ve kaçak kapasitanslarından 26 . Kapasitif kuplaj elektrik alanlarından kaynaklanır.1.

giriş koruyucu. Kaynağın topraklı ve sinyal yükseltecinin topraksız olduğu durumda ise. Bu sebepten dolayı.dış gürültünün iletilmesidir.3 Gürültünün En Düşük Seviyeye İndirilmesi Kapasitif kuplaj sebebiyle oluşan gürültünün etkileri. yüksek frekanslı kablolar olan eşeksenli. Yüksek hızda veri iletiminde. uzunlukları boyunca her metrede yaklaşık 40 kez bükülürler. [12] Kapasitif korumada topraklama konum ve sayısı da önem taşımaktadır. doğru tipte kablo kullanılmalıdır. Kablolar en uzun devre elemanları olduklarından. önemli toprak akımlarının akmasına neden olacaktır. koruyucular sadece bir noktadan topraklanmalıdır. Bir koruyucunun etkili olabilmesi için iyi topraklanmalı ve iletkenin koruyucunun sonundan dışına taşan kısmı en küçük hale getirilmelidir. giriş koruyucu kaynak ortak terminaline bağlanmalıdır. Koruyuculu (STP) ve koruyucusuz (UTP) tipleri mevcuttur. sinyal devrelerinde taşınmaz. eğer her hangi bir sorumluluk bulunmuyorsa. birbirlerinden elektriksel olarak ayrılmalıdır. 300 metreye kadar olan haberleşmelerde. düşük frekanslı olan bükmeli çift kablolar kullanılmalıdır. sinyal taşıyan iletkenin etrafına yerleştirilecek silindirik bir metal koruyucunun kullanılmasıyla azaltılabilir. Ayrıca aynı kabloda bulunan damarların ekranları. [12] III. yükselteç ortak terminaline bağlanmalıdır. sinyal kaynağı ile ölçme sistemi arasındaki iletkenlerde oluşmaktadır. optik fiber kablolar tercih edilmelidir.1. Elektromanyetik ve elektrostatik indüksiyonun etkisini azaltmak için. Tellerin bükülmesiyle manyetik gürültü kuplajı azaltılabilir. Bir toprak ekran veya koruyucu da. [12] Bükmeli çift kablolar. Bir devrenin her iki ucundaki sinyal hatlarının topraklanması. veri iletimi için en ekonomik çözümdür. kapasitif kuplaj. Kapasitif koruma oluşmuş gürültü akımlarının geçmesi için başka bir yan yol sağlayarak çalışır. koruyuculu bakır veya optik fiber kablolar kullanılabilir. alıcı devrelerin akım döngüleriyle bağ kurduğu mekanizmadır. Koruyucu topraklamasının RF akımları için bir yol sağlaması ve statik yük oluşturmalarını engellemesi de avantajlardan birisidir. Böylece gürültü akımları. Direnç. Manyetik alan kuplajı ise. Düşük hızda veri iletiminde. indüktans ve kapasitans kablonun uzunluğu boyunca dağılmıştır.2. bir gürültü kaynağındaki değişen akımlar tarafından oluşturulan zamanla değişen manyetik alanların. Ekran devamlılığı sağlanmalıdır. Sinyal gerilim düşümü sinyalin frekansına. 100 Mbps iletim hızına imkan sağlarlar. Kaynağın topraksız ve sinyal yükseltecinin topraklı olduğu durumda. Bir kablodan en iyi performansı elde etmek için. Yüksek gürültülü ortamlarda ise. hat akımına ve iletken direncine bağlıdır. kapasitans sebebiyle oluşan 27 .

3. Transdüserler tarafından üretilen elektrik sinyallerinin çoğunlukla.1.3 Sinyal Şartlandırma Birçok transdüser sinyali. [12] 28 . Akıllı sinyal şartlandırma modüllerinde bulunan A/D dönüştürücüleri. kablo kapasitansını ve sinyalin yayılma hızını etkiler. Bu yöntemde. Aynı eksendeki kaplayıcı bir silindir içinden geçen merkezi bir silindirden oluşur. istenen sinyali elde etmek için gerekenden daha fazla ölçüm alınarak. elektrik şebeke paraziti gibi periyodik gürültü sinyallerini sayısal olarak filtrelemede kullanılır. bir DAQ kartının veya bir ölçme sisteminin istenen sinyali doğru bir biçimde elde edebilmesinden önce. 10 Mbps veri hızına izin vermektedir. İdeal olarak filtreler. yazılım yolu ile ortalama alınması. Sinyal şartlandırmada yapılan işlemler şunlardır. yükseltilmeden ve A/D dönüştürücüye sunulmadan önce istenmeyen gürültüyü sinyal ölçümlerinden çıkarır. alınanların ortalaması alınarak filtreleme yapılmış olur. daha keskin bir azalma ve daha iyi bir kararlılık sağladıklarından. Etkin filtreler. girişteki gürültünün ortalamasını almak (filtrelemek) için önemli bir rol oynar.gürültüyü azaltmak için etrafına yerleştirilir ve PVC kılıf ile kaplanarak mekanik koruma sağlanır. veri toplama kartı tarafından kabul edilebilmesi için analog dijital (AD) dönüştürücüler kullanılır.1 Filtreleme Filtreleme. Uygulanabilir filtrelerde bu mümkün değildir ve genelde belirli bir frekans aralığının dışındaki istenmeyen tüm genlik bileşenleri elenmez. Pahalıdırlar ancak uzun mesafelerde yüksek frekanslı analog sinyalleri taşımakta rahatlıkla kullanılabilirler. belirli frekans aralığının dışında bulunan frekanslardaki tüm veriyi elemeli.1. III. geçirilen ve filtrelenen frekanslar arasında çok keskin bir geçiş sağlamalıdır. Bu tipteki kabloların sonlandırmaları gürültü azaltmak amacıyla önem taşımaktadır. III. istenen tek ölçüm için. [12] Eşeksenli kablolar. Alternatif olarak. Analog filtreler en ekonomik filtreleme yöntemi olarak iki çeşittir: Sadece pasif bileşenleri kullanan pasif filtreler ve işlemsel yükselteçleri kullanan etkin filtreler mevcuttur. şartlandırılmalıdır. daha çok tercih edilirler. Kaplayıcı silindir iletken bir malzemeden yapılmıştır ve esnek olması amacıyla örgülüdür. İki iletkeni ayıran yalıtım maddesi.

belirli bir giriş aralığında ölçülmekte olan fiziksel büyüklükler ile doğrusal olmayan bir ilişki gösterirler. doğrusal olmayan ilişkinin tahmin edilebilir ve tekrar edilebilir olduğu durumda. Bu. sinyal şartlandırma cihazının belirli bir transdüser tipi için programlanmasını gerektirir. III. Yüksek-geçiren kesici veya düşük geçiren kesici frekans olabilir ve genelde elde edilen kazancın bileşiminin 3 dB altına düştüğü frekans olarak tanımlanır. gürültüden etkilenmeden yükseltilirler. • Azalma Frekansı: Büyüklüğün frekansa karşı olan grafiğinin kesici frekans bölgesindeki eğimidir. ölçülmekte olan fiziksel büyüklükler ile doğrudan ilişkilidir. [12] 29 . ana sisteme geri döndürülen veya ölçüm sürecinin bir kısmı olarak saklanan ölçümler.3. veri toplama kartlarından uzak konumlara yerleştirildiklerinde ve sinyal ölçümlerinin elektriksel olarak gürültülü bir ortamdan iletildiği durumlarda. Ancak bir kere tamamlandıktan sonra.Filtrelerin ortak özellikleri: • Kesici Frekans: Filtrenin etkin olduğu geçiş frekansıdır. Bu karakteristik. ADC’nin en büyük giriş aralığına eşit olacak şekilde giriş sinyali yükseltilerek elde edilir. Sinyal çözünürlüğünü arttırmak mV mertebesindeki çok küçük bir gerilim değerini V mertebesine yükseltmek anlamına gelir.1. dB cinsinden ölçülür. III. Veri toplama yazılımı bu sinyallerin doğrusallaştırılmasını gerçekleştirir. • “Q” Kalite Faktörü: Bu değişken. iki önemli fonksiyonu yerine getirir: Sinyal ölçümünün çözünürlüğünü arttırır ve ayrıca sinyal /gürültü oranını yükseltir. bu görev akıllı sinyal şartlandırma donanımı tarafından gerçekleştirilir.3 Doğrusallaştırma Isıl çiftler gibi transdüserlerin çıkış sinyalleri. tipik olarak. Azalma frekansı genelde logaritmik bir ölçüde. giriş gerilimi salınımının en büyük değeri. akort edilen bir filtrenin uyarlanabilir bir karakteristiğidir ve filtrenin doruk frekansındaki kazancını ve doruk frekansının her iki tarafından birindeki iletim karakteristiğinin azalmasını belirler.1.2 Yükseltme Yükseltme işlemi şartlandırma cihazı tarafından gerçekleştirilirken. [12] Transdüserler.3. Ancak. ideal bir filtrenin uygulanabilir (ideal olmayan) bir filtreden ayırt edilmesini sağlar. düşük seviye gerilim sinyalleri. En yüksek çözünürlük.

şimşek veya yüksek gerilim gibi tehlikeli durumlardan korunmuş olurlar.1. Ayırma sayesinde cihaz operatörleri. Bu şekilde olan kartlar. transdüser tipine göre çeşitlilik gösterirler. performans. maliyet. ayrıca bazı transdüserler için uyarım sağlar.4 Ayırma Ayrıma sahip bir sinyal şartlandırıcı.3. III. Sinyal gerilimden frekansa çevrilerek fiziksel bağlantısı olmayan bir transformatör ya da kondansatör üzerinden geçirilerek tekrar gerilime dönüştürülür. [12] Şekil 3.1. Birde iç toprak döngülerinin veya ortak mod gerilimlerinin ölçülen sinyalin doğruluğunu etkilemediğinden emin olmaktır. pahalı bilgisayar cihazları ve DAQ kartları. termistörler ve RTD’ler. Takmalı Kart Sinyal Şartlandırma: Veri toplama kartları üzerinde hazır bulunan sinyal şartlandırma sistemleri en çok kullanılan çeşitlerden birisidir. potansiyel olarak tehlikeli gerilim veya akım sinyallerinin insan vücuduna bağlanan algılayıcılara ya da transdüserlere ulaşmasını engeller. manyetik ve kapasitif ayırmadır.1.6 Sinyal Şartlandırma Sınıfları Birçok farklı firmanın ürettiği sinyal şartlandırma cihazları. dış gerilim veya akım uyarım sinyalleri gerektirir. Opto-ayırma sayısal sinyaller.III. Piyasada kullanılan temel çeşitler aşağıda açıklanmıştır. En çok kullanılan devre ayırma metotları. Örneğin germe ölçme aleti (gergi ölçer). Ayrıca medikal uygulamalarda ayırma. a.3. modülarite ve kullanım kolaylığı bakımından farklılıklar göstermektedir.3.3 Takmalı DAQ Kartı Sinyal Şartlandırma 30 . opto-ayırma. bir sinyali kaynağından ölçüm cihazına galvanik veya fiziksel bağlantı olmaksızın geçirir. elektrostatik deşarj.5 Uyarım Sinyal şartlandırma ürünleri. manyetik ve kapasitif ayırma ise daha çok analog sinyaller için kullanılırlar. Bu kartlar genelde ana sisteme yakın bulunan sınırlı sayıda transdüsere sahip. küçük veri toplama sistemlerinde tercih edilmektedir. [12] III.

Şartlandırılmış analog sinyal. Şekil 3. algılayıcılardan alınan sinyali şartlandırırlar.4 Karta Monte Edilen Modüler Sinyal Şartlandırma c.5 Çeşitli Sayısal Verici Modüllerin Kullanıldığı Dağıtılmış I/O Sayısal Şartlandırma 31 . giriş portundan şartlandırılmamış sinyali alarak çıkışa aktarır. Dağıtılmış I/O – Sayısal Vericiler: Algılayıcılar genellikle ana sistemden yüzlerce metre uzakta montaj edilirler. Her transdüser için tek bir modül gerekmektedir. sistem genelinde elde edilen sinyallerin kalitesini yükseltmektedir. ana sistemden uzağa yerleştirilerek. Bu gibi durumlarda dağıtılmış I/O. ısıl çiftler ve gergi ölçer gibi algılayıcılardan alınan çok küçük sinyallerin işlenmeden ana sisteme aktarılması hatalı ölçümlere sebep olmaktadır. Bu sebepten dolayı iki telli vericiler olarak adlandırılırlar. ana sistemdeki veri toplama kartına iki hat üzerinden gerilim olarak aktarılır veya karta giren standart bir akım döngü sinyaline (4-20 mA) dönüştürülür. [12] Şekil 3. Kullanılan her algılayıcı için bir modül kullanılmaktadır. Gürültülü ortamlarda.b. Bu sistemin maliyetini arttırırken. Doğrudan Bağlantı Modüller – İki Telli Vericiler: Bu tipteki sinyal şartlandırıcılar.

sayaç/zamanlama devrelerini ve sayısal I/O ara yüzlerini kapsar. Bu tipte olan DAQ’lar daha çok araştırma. analog giriş gerilim sinyallerini sayısal biçime dönüştürür ve ölçme amacıyla analog giriş devrelerini.4 Veri Toplama Donanımı Bir veri toplama kartı.4. görüntülenmesi. analog çıkış devrelerini. [12] Şekil 3. Piyasada veri toplamanın yanı sıra veri kontrolünü de gerçekleştiren kartlar. III. AD dönüştürücüleri kullanarak bir sistemden ölçülen veriyi işlenmesi.1. Doğrudan bilgisayarın büyütme veri yoluna takılan veri kartları. bilgisayardan bağımsız şekilde veri depolayan. geliştirme ve deney ortamlarında kullanılırlar.III.1. sayısal biçime dönüşümü. RS-232 ile izlenebilen.6 Tipik Bir A/D Kartının Fonksiyonel Diyagramı 32 . dış sinyal kaynaklarından gelen analog gerilimleri ana sistem tarafından anlaşılabilecek olan sayısal biçime dönüştürür. Bunun tersi olarak bilgisayarda işlenmiş sinyalleri dijital analog (DA) dönüştürücüleri kullanarak bir sistemi kontrol edebilir.1 A/D Kartları Analog giriş (A/D) kartları. [12] Veri toplama kartları birçok firma tarafından çeşitli şekillerde üretilmektedir. kontrol edilebilen akıllı günlükçüler (logger) ve kontrolörlerdir. saklanması ve analiz edilmesi için bir bilgisayara iletir. DAQ donanımının en çok kullanılan şeklidir. DAQ donanımının bir diğer şekli ise.

çıkışın girişi izlemesi sağlanmış olur. Böylece her bir kanal için örnekleme ve A/D dönüştürücü montajına gerek kalmaz. Örnekleme modundayken. analog girişlerden bir tanesini. yükselte devresine ihtiyaç duyulmaktadır. dâhili anahtarı kapatır. zamana bağlı olarak ölçülebilen fiziksel parametreleri temsil eder. Bu sinyallerin bilgisayar tarafından yorumlanabilmesi için sayısal sinyallere dönüştürülmeleri gerekir. FIFO tamponu. Gerçek dünyadaki sinyaller. zamana bağlı olarak çoklanan bir sistem üzerinde. A/D dönüştürücü bir kanalı örnekler diğerine geçer.Bir A/D kartı üzerinde giriş çoklayıcı. [12] Bir örnekleme ve tutma devresi (S/H). çıkış ile girişin bağlantısı kesilerek. karttan PC’nin hafızasına veri iletmek ve karta. dolayısıyla maliyet düşer. analog bir sinyal çıkışı ve çıkış tamponundan. bu kanalıda örnekler diğerine geçer ve bu şekilde devam eder. Bu bölüm. zamanlama sistemi ve büyütme yolu ara yüzü gibi bölümler bulunmaktadır. tutma kondansatörü giriş sinyal değerini korur. Çoklayıcı. [12] A/D kartlarda çoklu analog bilginin doğru ve verimli bir sayısal veriye dönüştürülmesi için zamanlama devresine ihtiyaç duyulur. kontrol girişine uygulanan bir örnekleme komutu. Bunlar 16 bayttan 64 kbayta kadar aralıktaki büyüklüklerde olabilir. Böylece. 33 . Yol ara yüzü. yerleşik hafızanın veya bir FIFO (ilk giren ilk çıkar) tamponu veya tampon çifti biçimindeki I/O’nun eklenmesidir. Saat devresi 400 kHz ile 10 MHz arasında yerleşik osilatör devresi ile veya harici kullanıcı tarafından sağlanan bir sinyal ile oluşturulabilir. bir şarj depolama kondansatöründen ve anahtarlama devrelerini kontrol eden ve sırasıyla girişi çıkış ile birleştiren bir kontrol girişinden oluşur. Yüksek hızlı A/D kartlarının bir karakteristiği. sinyalin yükseltilmiş aralığının A/D dönüştürücünün giriş aralığı ile eşleşmesi gerektiğinden. Bu moda tutma kondansatörü. Analog bir girişin sinyalinin ölçülmesinde en yüksek çözünürlüğü elde etmek için. A/D dönüştürücü. çıkışına anahtarlayan bölümdür. Kontrol girişine bir tutma komutu uygulandığında. A/D dönüştürücüler. giriş sinyali yükselteci. girişte uygulanan gerilim seviyesine kadar şarj olur. analog bir sinyal girişi ve giriş tamponundan. Veri toplama kartları üzerinde genellikle yüksek performanslı yükselteçler tercih edilir. örnekleme ve tutma devresi. bu amaçla analog bir giriş sinyalini ölçer ve sayısal bir çıkış biçimine dönüştürür. konfigürasyon bilgisinin ve diğer komutların gönderilmesi için kullanılan kontrol devrelerini ve sinyallerini sağlar. çoklu girişlerin örneklemesini gerçekleştirir.

doğruluğunun ve esnekliğinin belirlenmesinde önemli bir rol oynar. zamanlama sistemi ve genişleme yolu ara yüzünden oluşmaktadır. tipik olarak 2 ile 16 arasında çıkış kanalına sahiptir ve her birinin kendi D/A dönüştürücüsü ve gerekli olduğu durumlarda çıkış tamponu / yükselteci bulunmaktadır. çıkış yükseltici.3 Sayısal I/O Kartları Sayısal I/O ara yüzleri.4. bir sistemi kontrol etmek veya uyarım vermek için kullanılan çıkış cihazları tarafından kullanılması amacı ile analog sinyallere çevirir. tamponu. Bu kartlar. Bu devre. yaygın olarak endüstriyel süreçlerin izlenmesini ve kontrolünü sağlamak ve laboratuvarda deney yapmak ve paralel sayısal I/O yetenekleri olan veri günlükçüleri ve yazıcılar gibi çevre cihazlarıyla haberleşmek üzere PC temelli DAQ sistemlerinde kullanılır. güç hattı sinyalleri ve kontrol sinyalleri üretiminde kullanılmaktadır. III.5 V arasındaysa bu sinyal TTL uyumlu olarak tanımlanır.1. D/A dönüştürücü. gürültü. [12] Herhangi bir DAQ kartının sayısal I/O ara yüzü. ses sinyalleri. Tipik olarak sayısal ara yüz.8 V arasındaysa ve mantıksal yüksek seviyesi 2. FIFO tamponu. 0 V ile 0.2 D/A Kartları D/A kartları ana sistemden gelen sayısal sinyalleri. Dalga biçimi üretme devresi.III. D/A kartının analog dalga biçimlerini üretebildiği hızın.7 Bir Dalga Biçimi Üretim D/A Kartının Fonksiyonel Diyagramı Analog çıkış D/A kartları. [12] Şekil 3. Bir sinyalin mantıksal düşük seviyesi.4.2 V ile 5.1. kartın TTL uyumlu sinyallerin giriş veya çıkışına imkân veren IC’lerden oluşan bileşenidir. Bu bileşenlerin her biri. analog dalga biçimlerinin yüksek hızlarda üretiminde. 34 . dalga biçimi üretim kartları ve analog çıkış kartları olarak iki çeşittir.

bir vuruş ve sürekli saatli çıkışlar ve karmaşık doluluk oranlı dalga biçimlerinin üretilmesi gibi birçok uygulama için kullanılmaktadır. sayısal darbe zamanlaması.8 Tipik Sayısal I/O Kartı Blok Diyagramı III.4 Sayaç / Zamanlayıcı I/O Kartları Sayaç/zamanlama devreleri.9’da gösterildiği gibi.4. Şekil 3. tek bir çıkış ve dahili bir n-bit sayaç yazmacından oluşur. bu uygulamaların tümü. Her bir yuva genelde 4 veya 8 hattan oluşur.1. [12] Şekil 3.9 Bir Sayacın Basitleştirilmiş Modeli 35 . kaynak ve geçit/kapı girişi. Çıkış Kaynak n-bit Sayma Yazmacı Geçit Şekil 3. sayısal olay sayma işlemi.yuvalara gruplanan sayısal I/O hatlarının sayısıdır.

disk erişim süresi. DOS gibi tek görevli işletim sistemi kullanılabileceği gibi. veri işleme ve veri izleme yapılabilmesi için yazılım ile birlikte kullanılması şarttır.1 İşletim Sistemleri Bir işletim sistemi.1. bir giriş çıkış programı. PC’nin standart ISA veya EISA yollarından daha avantajlıdır. komutları işlemek ve program çalışmasını kontrol etmek için kullanılan yazılımdır.6. İşletim sistemi. Genellikle donanım ile verilen ve belirli görevlerle ilgili bir yazılım uygulaması geliştirmek için düşük seviye sürücü yazılımından yararlanmak. Ayrıca PC’nin mikroişlemci hızı. [12] III.6 Ana Sistem Bir veri toplama sisteminde kullanılan PC. (Örneğin III. bir veri günlükçüsü. ekran ve yazıcı ile olan haberleşmeleri yönetir. bilgisayarın kaynaklarını yönetmek. Windows gibi çok görevli işletim sistemleri daha iyi sonuçlar vermektedir. PC’nin veri toplamadaki hızını etkiler. belirli bir uygulama için verinin sürekli ve doğru bir şekilde elde edilme. Kullanılan PC’de kurulu olan işletim sistemi de performansı etkileyen etmenlerden birisidir. Uygulama yazılımı. işlenme ve saklanma hızını büyük ölçüde etkiler. her geçiş oluştuğunda dahili sayaç yazmacını arttırarak kaynak girişindeki giriş sinyal geçişlerini sayan ve TTL uyumlu sinyallere tepki veren ve bu sinyalleri çıkışta veren sayısal bir cihazdır. Yüksek hızda veri toplamada PCI kartlar. Günümüzde en popüler işletim sistemleri DOS. İşletim sistemleri. Bu uygulama yazılımı PC’de bir işletim sistemi altında çalışır. PC üzerinde veri toplama. bir haberleşme işleyici veya tüm bunların bir bileşimi olabilir. • Kullanıma LabVIEW) hazır uygulama yazılımından faydalanmak. Bunların birbirlerine göre avantaj ve dezavantajları bulunmaktadır. interaktif bir panel.1.1. disk sürücüsü. Windows ve UNIX’tir. Herhangi bir sistem donanımını programlamak için üç farklı yazılım şekli kullanılabilir: • • Veri toplama kartının yazmaçlarını doğrudan programlamak. uygulama yazılımı ile belirli bir sistemin donanımı arasında bir ara yüz kurulmasını sağlar. [13] III. disk kapasitesi ve veri iletim tipleri. [13] 36 .5 Veri Toplama Yazılımı Veri toplama kartları yazılım olmadan çalıştırılamazlar.Sayaç.

bir bilgisayarın CPU’sunun. yeterli gerçek hafızaya ve hızlı bir diske sahip bilgisayarların hepsinde çalıştırılabilir.1. işletim sisteminin birçok uygulama programını aynı anda çalıştırabilme yeteneğidir. Bu felsefe. tuşa basma ve COM porta gelen karakterler gibi önemli olaylarla. çok kullanıcılı ve çok görevli bir işletim sistemidir. Çok görevlilik. CPU’nun dikkat etmesini gerektiren I/O cihazları tarafından elektriksel olarak üretilir. Windows. Ancak CPU kartındaki bir çevrimdir. insanlar ile bilgisayarlar arasındaki haberleşmeyi sağlamak amacıyla oluşturulan sembolik bir ara yüzdür. UNIX kabuk yazılımı. DOS’un hem çok görevliliğini hem de grafiksel ara yüzünü oluşturan ilavesidir.2 Kesmelerin Çalışması Kesmeler. kullanıcı tarafından girilen komutları sistemin iç sözdizimi için talimatlara çevirir. Büyütme kartlarının PC’nin hafızasına bilgi ilettiği mekanizmalardır. UNIX dosya sistemi. CPU’nun bir programı çalıştırmasına ve sabit bir dikkat gerektirmeden bu gibi I/O cihazlarına gerektiği gibi hizmet sağlamasına imkân verir.6. [13] III. uygulama programları için avantaj sağlamaktadır. Windows’un aynı anda birçok uygulamayı çalıştırma kabiliyeti (çok görevlilik) ve uygulamalar arasında bilgi iletmesi. tek ve homojen olan bir ara yüzün. yazılımda kural dışı bir işlem gerçekleştirildiğinde üretilir. İşlemcinin istisnai durumları. DOS çekirdeği (kernel) ve komut işlemcisidir. [13] UNIX işletim sistemi. dosyaların sıralı şekilde yerleştirildiği. Donanım kesmeleri. Yazılım kesmeleri ise yazılımlar tarafından üretilirler ve 256 farklı yazılım kesme çeşidi mevcuttur.DOS. Her bir uygulama kullanıcının uygulamalar arasında geçiş yapmasını sağlayan kendi pencerelerine sahiptir. güçlü. Bir PC’de ortaya çıkabilecek üç kesme grubu vardır. ağaç benzeri bir yapıya sahiptir. her biri sistem içinde belli bir göreve sahip olan çeşitli ana bileşenlerden oluşur. UNIX’te tüm donanım ve yazılım nesneleri dosya olarak değerlendirilir ve dosya gibi çalışırlar. sadece ortaya çıktıklarında ilgilenebileceği bir mekanizmadır. Bir kesme. Bu. En önemli üç bileşeni. UNIX. DOS-BIOS. 37 . bir program ve çevre cihazları arasındaki tüm haberleşmeyi yönettiği anlamına gelir. Grafiksel kullanıcı ara yüzü (GUI). büyütme yolu çevrimi değildir. DOS’tan farklı olarak.

Daha sonra kesme kontrolörü CPU’ya o anda sadece bir kesme talebi olduğu. gelen veya bekleyen diğer talepler ile birlikte öncelik sırasına sokar. Sadece tek bir maskelenebilir donanım kesme hattı mevcut olduğu ve CPU’ya hizmete ihtiyaçları olduğunu bildirmesi gereken birçok I/O cihazı olduğundan. daha düşük öncelikli bir kesmenin yürürlükte olduğu veya çeşitli kesmelerin beklemede olduğunun ancak bu kesme talebinin en yüksek önceliğe sahip olduğu gibi bir bilgi gönderir. Bu görev.10 IRQ Donanım kesmeleri maskelenebilen ve maskelenemeyen kesmeler olarak ikiye ayrılır. 38 .DAQ Kartı VERİ YOLU CPU Öncelik düzenleme hattı IRQ Hattı Hafıza Öncelik Çipleri Şekil 3. I/O cihazlarından gelen kesme taleplerini kabul eden. kendi IRQx hattını 1 konumuna getirerek bir kesme talep eder. Olay dizisi şu şekilde sıralanır. • Kesme kontrolörü. Kesme talebinin değerlendirilebilmesi için gerekli sistem ve uzaktaki I/O cihazı başlangıç halinde olması gerekir. birden fazla kesme için PC’nin kesme yapısına öncelik verme metodu olmalıdır. CPU’yu kesme hizmet yordamına yönlendirmek için sıralı bir olay dizisi oluşur. bu IRQx kesme talebini. Bu sinyal I/O cihazındaki kesme talep kilidi tarafından kilitlenir ve talep resetlenene veya CPU tarafından tanınana kadar kilitli kalır. CPU’ya sistem RAM parite hataları veya güç düşüşü gibi önemli durumları bildirir. Maskelenemeyen kesmeler. öznelikleri belirleyerek CPU’dan kesme talebinde bulunan 8259A programlanabilir kesme kontrolörü PIC tarafından gerçekleştirilir. • I/O cihaz donanımı. [12] I/O cihazı bir kesme talebi bildirdiğinde. Maskelenebilir kesmeler ise daha az önceliğe sahip işlem istekleridir.

ISR’nin tamamlanması üzerine. halen çalışmakta olan programın sıradaki talimatı gerçekleştirmeye devam etmesi için CPU gerekli bilgiyi saklar.1. • • Kesme kontrolörü. Doğrudan hafıza erişimi (DMA) en yüksek veri iletim hızına imkân verir. [12] DAQ Kartı VERİ YOLU CPU Öncelik düzenleme hattı DMA Hattı Hafıza DMA Öncelik Çipleri Şekil 3. 8 bit kesme tipi bilgisini CPU’ya aktarır. Bu darbelerin ilki kontrolördeki öncelik seviyelerini dondurur. Ana sistemde hangi CPU kullanılırsa kullanılsın. Birçok I/O cihazında ve veri toplama sistemlerinde daha yüksek hızda veri iletimi yapılmalıdır. ikincisi ise kesme tipi değerini talep eder. Örneğin kart hafızasındaki video kart adaptörüne ekran bilgisinin iletilmesi veya uzaktaki bir I/O cihazından PC’nin hafızasına veri iletimi yüksek hızlarda gerçekleştirilmektedir. hafızaya ne zaman yazılacağını veya okunacağını belirlemek için adres ve veri hatlarının kontrolünü sağlayan bir DMA aksamına ihtiyaç duyulmaktadır.• CPU seçtiği kesme talebi için iki INTA darbesi göndererek kesme talebini onaylar.6.11 DMA 39 .3 Doğrudan Hafıza Erişiminin Çalışması (DMA) PC içindeki mikroişlemci tarafından kontrol edilen veri iletimleri CPU’yu önemli ölçüde meşgul etmektedir ve CPU bu sırada başka bir işlem yapamaz. Aynı zamanda bu işlemler düşük hızlardadır. [12] III. CPU bu bilgi ile hizmet edeceği cihazın adresini belirler.

32 bit genişliğinde veri aktarımına imkân sağlıyor ve 40 MBps hızında çalışmaktadır. Bu kart yolunun geliştirilmesi. Bu yüzden pek fazla yaygınlaşamamıştır. ISA Yolu: IBM firması 8 bit büyütme yolunun ayrıntılarını açıklayarak. Genişletilmiş Standart Mimarisi Yolu (EISA) geliştirildi. diğer taraftan 32 bit adres ve veri yolu olmayı başardı. Saat frekansı 10. piyasaya sürdüğü Intel 32-bit 80386 mikroişlemci ile birlikte Mikrokanal Mimari Yolunu da (MCA) dünyaya tanıttı. ISA yuvalar hızlı iletişime ihtiyaç duymayan seri. [13] 1984 yılında geliştirilmiş bir veri yoludur. Pratikte ise en fazla 1 ya da 2 Megabit hızında çalışabilmektedir. [13] c. ISA 16 bit genişliğinde en fazla 8 MHz hızında çalışabilmektedir. Özellikleri arasında.77 MHz’de çalışan 8088 CPU’ya dayanır.1. blok veri iletimi ve yol üzerinde farklı cihazların verilerinin karışmamasına imkân sağlamış oldu. ISA ve MCA yolu gelişimini engelledi. Bu yol endüstri standart mimari (ISA= Industry Standard Architecture) yolunun çıkış noktasıdır.6. MCA.33 MHz’dir. Patentinden dolayı sadece IBM bilgisayarlarda kullanılmıştır. Kişisel bilgisayarların IBM XT modelinden önceki sürümleri ve IBM PC. EISA Yolu: 1988 yılında IBM MCA yoluna karşıt olarak. [13] 40 . 8 bit. b. gerçek yol efendisi yeteneği. XT veri yolu 8 bitlik iletişimi kabul eden en eski veri yollarından biridir. blok istek ve blok patlama modu gibi ilave DMA iletim modları. Bu yeni patentli yol ile yolun yönetilmesi.III. 20 adres hatlı ve 4. Teorik olarak saniyede 8 Megabit transfer yapabilmektedir. Mikrokanal Yolu: 1986’da IBM. paralel portlar ve yaygın olarak kullanılan Sound Blaster uyumlu ses kartları için kullanılmaktadır. cihazlar arasında kesme hatlarını paylaşma yeteneği ve uyumsuzluk yaratmayan otomatik büyütme kartı konfigürasyonu sayılabilir.4 Büyütme Yolu Standartları a. Çünkü bir taraftan mevcut genişleme kartları eski sürümleriyle uyumluluğu sağlarken. diğer firmaların uyumlu eklenti ürünleri geliştirmelerini sağladı.

Çünkü PCI. PCI. 41 . Bir sistemde normalde 3 veya 4 PCI yuva bulunur. Tüm PCI kartlar tak ve çalıştır (plug and play) özelliğine sahiptir. aynı yuvalarda kullanılabiliyorlardı. compactPCI ve PXI Yolu: 1993 yılında 33 MHz hızında olan 32-bit ve 64-bit yol hatlarını kullanabilen PCI piyasaya sürüldü. [12] Bu veri yolu ayrıca tamponlu şekilde üretildi. artık birden fazla uygulamanın çalıştırılabilmesi için PCI yuvalar vazgeçilmez olmuştur. PCI. MCA gibi yollar kullanılmaktaydı. Ancak.EISA 32 bit genişliğinde 8 MHz hızında çalışabilen bir veri yoludur. daha hızlı çalışmakta ve yolu geçici olarak serbest bırakabilmektedir. [13] d. Hızları kısa bir sürede 100 MHz’e yükseltildi. EISA kartlar ISA ile uyumlarından dolayı. kişisel bilgisayar ara yüz yoludur ve kısa sürede genişleme yuvası standartlarında neredeyse tek tercih edilen yol olmuştur. Güncel ana kartların çoğunda yer alan IDE denetçileri de PCI veri yolunu kullanırlar. PCI. PCI kartlar kendi kendilerini konfigure ederek sisteme kendilerini tanıtırlar.1 PC Yolu Sisteminin Gelişim Çizelgesi Sadece tek bir uygulamanın çalıştırıldığı dönemlerde ISA.77 6/8 10 8 33 33 33/66 100 Tablo 3. önceki işleri bitirebilir. Bu aralıklarda diğer cihazlarda CPU ile haberleşme imkânı bulurlar. işlemcinin verdiği görevleri tamponda bekleterek. EISA yuvalar halen sunucu tipi bilgisayarlarda kullanılmaktadırlar. YIL 1981 1984 1987 1989 1992 1993 1995 1996 1998 YOL IBM PC ISA IBM AT ISA MCA (PS/2) EISA VL PCI PCI PCI PXI BİTLER 8 16 16/32 32 32 32 32/64 32/64 32/64 FREKANS 4. İşi bittiğinde tampondan yeni görevler alarak çalışmaya devam eder.

42 . gerekli sinyal şartlandırıcının tipi ve çevre koşulları da önemli birer faktördür.2 VERİ TOPLAMA VE KONTROL KONFİGÜRASYONU Veri toplama ve işleme uygulamalarında. PC’yi en etkin şekilde kullanmak için. PC’nin gücü ve esnekliği DAQ sistemlerinin çeşitli şekillerde düzenlenmesine imkân sağlar. Donanım seçimi ve sistem tasarımı daha çok sistemin çalışacağı ortam ile alakalıdır. Gereken algılayıcı ve hareketlendirici cihaz sayısı ve bunların ana sisteme olan uzaklıkları.12 PCI Yapısı III.Şekil 3. veri toplama uygulamasının belirli şartlarının ilgili donanım ve yazılıma dikkatli bir şekilde adapte edilmesi gerekir.

Bu cihazlar. sayaç zamanlayıcı kartları. verinin işlendiği ve saklandığı bilgisayardan uzakta bulunmaktadırlar. sayısal I/O kartları. Takmalı büyütme kartları daha çok algılayıcı veya hareketlendiricinin PC’ye yakın olduğu durumlarda tercih edilirler. Dağıtılmış I/O’ların en yaygın kullanıldığı şekillerden biri. filtreleme. yükseltme. takmalı I/O kartlara verilebilecek örneklerden bazılarıdır. bilgisayara bir RS–232 veya RS–485 haberleşme ara yüzü ile iletilir. sayısal vericilerdir. Veri toplama ve kontrolü amacıyla kullanılabilecek en ekonomik seçenektir. Sistemden uzakta sinyal şartlandırma modülleri ile birlikte kullanılan dağıtılmış I/O sistemleri algılayıcıların uzakta kaldığı durumlarda iş görebilirler. D/A kartları. motor kontrol kartları.13 Dağıtılmış I/O – Sinyal Verici Modülleri 43 . ayırma gibi gerekli tüm sinyal şartlandırma fonksiyonlarını gerçekleştirir ve sayısal dönüşümü gerçekleştirmek amacıyla bünyesinde bir mikroişlemci ve bir A/D dönüştürücü barındırır. Gürültülü ortamlarda ısıl çiftler ve gergi ölçer gibi algılayıcılardan alınan çok küçük sinyallerin uzak mesafelerde iletimi oldukça güçtür. Ayrıca bilgisayarın hafızası ve değişen çıkışları için en hızlı veri iletme metodudur. [12] Şekil 3. Dönüştürülen veri. Algılayıcılar ve hareketlendiriciler genellikle.En yaygın kullanılan sistem konfigürasyonları aşağıdaki gibidir: • • • • Bilgisayar takmalı I/O Dağıtılmış I/O Tek başına çalışan veya dağıtılmış günlükçüler ve kontrolörler IEEE-488 cihazları Doğrudan bilgisayarın büyütme yoluna takılan takmalı I/O kartları en fazla kullanılan yöntemdir. osiloskop gibi belirli özelliklere sahip kartlar.

kısa ortak bir paralel veri haberleşme yolu ile 15 cihaza kadar aynı anda haberleşme imkân verebilen. yüksek hızlı bir paralel haberleşme ara yüzüdür. esnek ve laboratuvar ortamındaki cihazların bağlanmasında faydalı olmasından dolayı geniş çapta kabul görmektedir. yoldaki her bir cihazı adresleyen ve birbirleri ile haberleşecek cihazları başlatan bir GPIB kontrolör kartına ihtiyaç duyulmaktadır.488 (GPIB) hızlı. Bilgisayar üzerine takılan. birimin uzak bir konuma yerleştirilmesi gereken yerlerde veya uygulamanın bir bilgisayara sürekli bağlantıya imkân vermediği durumlarda kullanılmaktadırlar. 1 Mbyte/s derecesindedir ve 20 metrede işlem yapabilmektedir. Bu durumdan dolayı GPIB laboratuvar ve endüstriyel test ortamlarında tercih edilmektedir. tek başına çalışan günlükçüler/kontrolörlerin kullanılması.14 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi Akıllı sinyal şartlandırma modüllerinin faydalarını sağlamanın yanında uzaktan karar verme kabiliyeti ile birlikte. Tipik iletim hızları. sistem güvenilirliğini arttırmaktadır. Bir laboratuvar ortamında tek başına çalışan farklı birtakım cihazlardan veri toplama ihtiyacı üzerine geliştirilmiş olan GPIB. Bunun sebebi bir kez programlandıktan sonra tek başına çalışan günlükçünün. IEEE . fonksiyonel ve ana sisteme bağlanmamış olmasına rağmen çalışmaya devam edebilmesidir. Bu yöntem. [12] 44 .Şekil 3.

veri sadece tek bir yönde veya her iki yönde de gönderilebilir. Mantıksal 0. bir veri 45 . rakamlar. Tüm veri haberleşmeleri. [12] İki cihazı birbirine bağlayan herhangi bir haberleşme sisteminde. Toplam 128 adet karakteri temsil edebilir. Dubleks bir sistem ise her iki yönde de veri aktarabilir. Tüm veri haberleşme sistemleri.3 SERİ VERİ HABERLEŞMESİ RS 232 seri portunun IBM PC tarafından standart olarak kullanılması. semboller ve haberleşmede kullanılan kontrol kodlarını temsil eder. PC ara yüzü bulunan diğer enstrümanların ve tek başına çalışan günlükçülerin bu haberleşme ara yüzünü tercih etmesine sebep olmuştur. Bir haberleşme ara yüzünde bir mesajın iletilebilmesi için. veri akışının kontrolü ve biçimi ile hataların düzeltilmesi için kullanılan yazılım kurallar protokol olarak adlandırılır. veri haberleşme hattı üzerinden iletilmek üzere standart bir ikili koda dönüştürme sürecidir. bilgisayarlarda olduğu gibi ikili sistem üzerine kurulmuştur. Simpleks bir sistem tek bir yönde veri iletir. aşağıdaki bileşenlerden oluşmaktadır: • • • Verinin kaynağı Haberleşme ağı Alıcı Hem alıcı hem de verici arasında başarılı haberleşme gerçekleştirmesine imkân sağlamak için aşağıdaki faktörler üzerinde anlaşmaya varılmalıdır. 0 V iken mantıksal 1 ise 5 V’tur. • • • • • Veriyi iletmek için kullanılan elektrik sinyallerinin tipi İletilmekte olan her bir simge için kullanılan kodların tipi Karakterlerin anlamı Veri akışının nasıl kontrol edildiği Hataların nasıl tespit edildiği ve düzeltildiği Fiziksel ara yüze ve bağlantılarına uygulanan donanım kuralları. işaretler. Kodlama mesaj verisinin. Veri haberleşmesinde kullanılan en yaygın karakter kümesi Karşılıklı Bilgi Değişimi İçin Standart Amerikan Kodu (ASCII) ‘dur. alıcı ile vericinin iletilen kodlardan aynı anlamı çıkarması gerekir. Seri haberleşmede kullanılan hat normalde sabit negatif gerilimde tutulur. Bu kod her bir karakteri temsil etmek için 7-bitlik ikili alan kullanır ve büyük ve küçük harfler. Hattaki gerilim sinyalinin zıttı bir sinyal verici tarafından gönderilerek. ara yüz standartları olarak adlandırılırken.III. Veri toplama ve kontrol sistemlerinde birçok cihazın sisteme bağlanması ihtiyacından RS 485 haberleşme ara yüzünün gelişimi sağlanmıştır.

radyo vb. [12] Mantıksal 0 (Boşluk) 0 Volt 0 1 Mantıksal 1 (İşaret) Başlama Biti 0 1 0 1 0 1 1 1 Boşta Veri Bitleri Parite Biti Durma Biti Şekil 3 15 Tipik Bir Seri Eş Zamanlı Veri Mesajının Biçimi Verinin bir haberleşme ara yüzünde kaynaktan alıcıya iletilebileceği en yüksek hız birçok faktöre bağlıdır: • • • • • • Her bir uçtaki devrelerin tipi ve karmaşıklığı (ara yüz) Haberleşme hattı (bükmeli çift.) Gönderici ile alıcı arasındaki mesafe İletilmekte olan verinin miktarı Veri iletimi ile ilgili ek yük Kabul edilebilir ek yük Veri hızı ne kadar düşük olursa hatalar o kadar az olacaktır.1½ veya 2 durma biti gönderilir. Seri ikili verinin karşılıklı değişimini kullanan veri terminal cihazı (DTE) ile Veri Haberleşme Cihazı (DCE) arasındaki ara yüzü tanımlar. EIA-232 standardı ara yüzün elektriksel ve mekanik ayrıntılarını tanımlar. Veri bitlerinin sonunda alıcının olası hataları belirlemesi için bir parite biti eklenebilir. eşeksenli kablo. tüm seri veri ara yüz standartlarının muhtemelen en popüleridir. genelde saniyedeki bit sayısı veya bps cinsinden ölçülür. ABD’nin EIA Mühendislik Bölümü tarafından 1969’da yayınlanmıştır. Durma biti ile birlikte hat bir başka veri için boş duruma geçmiştir. Veri iletim hızları. Bu başlama bitidir.gönderileceğinin ilk haberi alıcıya ulaştırılır. Bunu takip eden 7 bit örneğin ASCII kod ile bir karakterdir. III. Parite bitinden sonra tercihe bağlı olarak 1.1 RS-232-C Ara Yüz Standardı Elektronik Endüstrileri Birliği (EIA) RS-232 ara yüz standardı. Alıcı karakterin farklı bitlerini sırası ile alır. [12] 46 .3. bir protokol değildir.

1.1 Elektriksel Sinyal Karakteristikleri Ara değişim sinyallerinin ve ilgili devrelerin topraklama karakteristikleri ve gerilim seviyeleri gibi elektriksel sinyalleri tanımlar.1. [12] 47 .EIA-232 standardı.16 Bir Bilgisayarla (DTE) bağımsız bir kontrolörün (DCE) RS-232 alıcısında aşağıdaki sinyal gerilim seviyeleri tanımlanır: • • • Mantıksal 0’ın iletilmesi için + 3 V’tan + 25 V’a Mantıksal 1’in iletilmesi için – 3 V’tan – 25 V’a Tanımsız Mantık seviyesi için + 3 V’tan – 3 V’a Alıcıda bu gerilim şartlarını sağlamak ve gerilim düşümlerinin üstesinden gelebilmek için RS-232 verici biraz daha yüksek gerilimler üretmelidir.3. Bazı cihazlarda DB-9 bağlayıcı 9 pim üzerinden haberleşme sağlamaktadır.2 Ara Yüzün Mekanik Karakteristikleri DB-25 bağlayıcısı (D tipi 25 pim) RS-232 C tarafından belirtilmemesine rağmen kullanıcılar tarafından çok benimsendi. Bu bağlayıcılarda kullanılan pimler farklı şekillerde tahsis edilebileceği gibi genellikle DB-9 ve DB-25’in pim tahsisleri aşağıdaki tabloda belirtildiği gibidir.3. üç ana bileşenden oluşur: III. • • • Mantıksal 0’ın iletilmesi için + 5 V’tan + 25 V‘a Mantıksal 1’in iletilmesi için – 5 V’tan – 25 V’a Tanımsız Mantık seviyesi için + 5 V’tan – 5 V’a III. 1 2 3 4 5 6 7 8 20 22 Şase Toprağı – Koruyucu Veri İlet (TxD) Alınan Veri (RxD) Gönderme Talebi (RTS) Göndermek İçin Temizleme (CTS) Veri Kümesi Hazır (DSR) Sinyal Toprağı (Ortak) Veri Taşıyıcı Tespit (DCD) Veri Terminali Hazır (DTR) Çalma Göstergesi (RI) 1 2 3 4 5 6 7 8 20 22 23 Mikrobilgisayar DTE Modem DCE Şekil 3.

1.Gerilim (deney) Atanmamış Sec rec’d hat sinyal dedektörü/veri Sec göndermek için temizle Sec iletilen veri Verici sinyali DCE eleman Sec alınan veri Alıcı sinyali DCE eleman Yerel geri döngü Sec gönderme talebi DTE hazır Uzaktan geri döngü/sinyal kalite Çalma göstergesi Veri sinyal hızı İletim sinyal DTE eleman Deney modu Tablo 3. DTE’ye atıf yaparak aşağıdaki gibi tanımlanır: • Pim 1: Koruyucu toprak (koruma) : Her iki uçtaki koruyucu toprak pimleri nadiren bağlanır. DTE ve DCE şaselerinin her iki uçta 48 .Pim Numarası 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 DB-9 bağlayıcı IBM 232 pim tahsisi Alınan hat sinyali Alınan veri İletilen veri DTE hazır Ortak sinyal / toprak DCE hazır Göndermeye talebi Göndermek için temizle Çalma göstergesi Koruma DB-25 bağlayıcı EIA-232 pim tahsisi İletilen veri Alınan veri Gönderme talebi Göndermek için temizle DCE hazır Sinyal toprağı / ortak Alınan hat sinyali + Gerilim (deney) . Amaçları.2 EIA-232 için yaygın DB-9 ve DB-25 pim tahsisleri III.3.3 Karşılıklı Değişim Devrelerinin Fonksiyonel Tanımı EIA devre fonksiyonları.

Başlama ve cevap modunda. artık veri göndermenin güvenli olduğunu bildirir. Bu hat donanım kontrolü yapmak için CTS hattıyla birlikte kullanılır. pim 23 bildirilerek daha yüksek olan seçilir. modem tarafından bildirilir. DTE. İki uç arasındaki pim 7’ler arasındaki bağlantı karşılıklı olarak her zaman yapılır. • • Pim 22: Çalma Göstergesi: Hat üzerinde bir çalma olduğunda aktif olur. • Pim 20: DTE Hazır (Veri Terminali Hazır): Bu pim. DTE’den DCE’ye bir gönderme talebidir. modeme haber verir. otomatik arama için bildirilmelidir. DTE Hazır. • • Pim 3: Alınan Veri (RxD) : Bu hat DCE’deki pim 3’ten DTE’deki pim 3’e seri veri taşır. DCE ve DTE. Modem CTS’yi bildirdiği zaman. • Pim 5: Göndermek için Temizle (CTS) : Yarı dubleks bir sistem alma işlemini gerçekleştirirken. telefon kapanana kadar. iki saniye süre ile Mantıksal 1 sinyali gönderir. 49 . İletme sırası DTE’ye geldiğinde. modemin hatta anahtarlamasına imkân verir. Pim 4: Gönderme Talebi (RTS) : RTS hattı. Pim 23: Veri Sinyali Hız Seçici (DSRS): İki veri hızı mümkün olduğunda. Toprak akımlarının dolaşmasını engellemek için sadece bir tarafta da bağlanabilir. Hattın boşta olması sırasında hat negatif bir gerilimde tutulur.da aynı potansiyelde olmasını sağlamaktır. • Pim 6: Veri Kümesi Hazır (DSR) : DCE’nin hazır olduğu anlamına gelir. Cevap modunda. RTS pimine bildirerek. cevap tonu ve veri kümesi hazır anlamına gelen. DTE’ye. RTS hattını seçene kadar CTS hattını seçmeyecektir. Pim 8 uzak taşıyıcıyı aldığında ve bağın süresi boyunca bildirilmiş halde kaldığında. RTS’yi engeller. • Pim 8: Veri Taşıyıcı Tespiti (DCD) : Ayrıca alınan hat sinyal detektörü olarak da adlandırılır. • Pim 2: İletilen Veri (TxD) : Bu hat DTE’deki pim 2’den DCE’deki pim 2’ye seri veri taşır. • Pim 7: Sinyal Toprağı (ortak) : Veri iletme ve alma sinyalleri için ortak geri dönüş hattıdır.

Başlatma terminal DTR’sini bildirir. Ancak böyle bir sistemin çalışmasını da kapsadığından yarı dubleks sistemin çalışma metodu aktarılarak. Bu durumda. alma ve göndermenin aynı zamanda gerçekleşmesini sağlar. her iki uçta da hiçbir RTS/CTS etkileşimi olmaz. Çoğu zaman DTR pasif duruma getirilir. pimden (DCD) bildirir. başlatan terminalden uzaktaki bilgisayara devam eder. Başlatan modem. [12] • • Başlatan kullanıcı. pim (CTS) üzerinden pasif hale getirir. Alıcı modem de göndermek için temizle hattını 5. Bu CTS. Bu uzaktaki bilgisayardan başlatan tarafa veri iletimine imkân verir. Alıcı modem o zaman göndermek için temizle bilgisini pim 5 (CTS) üzerinden belirtir. her iki taşıyıcı da pasif duruma geçer. Modem.III. Birkaç saniye sonra da DCE’nin hazır olduğunu pim 6 (DSR) üzerinden bildirir. başlatan terminale veri iletimine devam edebileceğine dair kısa bir mesaj gönderir. pimden (RTS) pasif hale getirir. Alıcı modem. taşıyıcı sinyalini pasif duruma getirir. • Alıcı modem telefonu cevaplar ve başlatan uca bir taşıyıcı sinyal gönderir. darbeli ON/OFF şeklinde çalma olduğunu pim22 (RI) üzerinden bildirir.3. Tam dubleks çalışma. • Başlatan modem. • Veri daha sonra pim 2 üzerinden DTE’den alıcı modeme iletilir. uzaktaki bilgisayarın numarasını arar. veri taşıyıcı tespitini 8. Başlatan terminal. pimden (DSR) bildirerek cevap verir. • • Alıcı modem. • • Veri iletimi. CTS hattını aktif yaparak iletimin devam edebileceğini belirtir. Uzaktaki bilgisayarın veri terminalinin çağrıları almaya hazır olduğunu pim 20 (DTR) üzerinden bildirir ve gönderme talebi pim 4’ten (RTS) aktif hale getirir. Karşılıklı değişim tamamlandığında.4 EIA-232 Ara Yüzünün Çalışma Dizisi Günümüzde genellikle tam dubleks haberleşme kullanılmaktadır. 50 . RTS ve DCE’nin (veya DSR’nin) başka bir iletişime hazır halde olduğu anlamına gelir. veri kümesinin hazır olduğunu 6. gönderme talebini 4. Başlatan modem. grafiksel olarak desteklenmiştir. • Alıcı terminal.1. daha sonra. pim 3 üzerinden başlatan terminale veriyi iletir. Uzaktaki alıcı bilgisayar. veri taşıyıcı tespit sinyalini başlatan modem tarafından pasif hale getirilmiş olduğunu belirler ve RTS hattını 1 konumuna getirir.

[12] RS-485’in getirdiği yenilik.1. Tam dubleks hatlarda 4 tel kullanılır.5 V ile – 6 V arasında iken mantıksal 0 ise + 1. Aynı hat üzerinde 32 hat sürücüsüne ve 32 hat alıcısına imkân verebilir. 32 hat birden aynı 51 . Yüksek empedans durumunda hat sürücüsü hiç akım çekmez ve hatla bağlantısı kesik olarak gözükür. yüksek empedans şeklinde 3 durumda çalışmasıdır. yarı dubleks. Bu “seçilemez olan” durumu. hat sürücü tümleşik devresindeki bir kontrol pimi tarafından belirlenir.Şekil 3. aynı hat üzerinden 32 alıcı ve sürücüsüne güvenli iletişim imkânı tanır.5 V ile + 6 V arası değişir. Bir anda sadece bir hat sürücüsünün etkin olmasına rağmen. 1200 metre uzaklığa kadar. 10 Mbps hızda. iki telli. dengeli çok düşüşlü haberleşmeler için tasarlanmıştır. iki hat üzerinde 5 V’luk bir diferansiyel gerilim üretir. mantıksal 1 ve mantıksal 0’ın haricinde.3.17 Bir EIA-232 Karşılıklı Veri Değişiminin Örnek Çalışması III. [12] Hat gerilimleri mantıksal 1 için . Sadece iki telli iletim hattı ve sinyal toprağı hattı kullanılması sebebiyle avantajlıdır. RS-485 ara yüzüne ilişkin hat sürücüsü.2 RS-485 Arayüz Standardı EIA RS-485 standardı.

karışıklığa neden olmamak için. Farklı yıllarda geliştirilen üç standardı kapsayarak GPIB olarak bilinen arayüz tasarımı. Programlanabilir aygıtların bilgisayara bağlanmasındaki esnekliği. 52 . her bir terminale benzersiz adresler tahsis edilmelidir. Farklı firmaların üretimleri olan kontrolörlerin haberleşmesinde hızlı ve güvenilir bir standart belirlemek amacıyla 1975 yılında IEEE Standart 488’i yayınlamıştır.hatta bağlanabilme özelliğini gösterir.3. sisteme bağlı cihazları (köle) kontrol eder Şekil 3. [12] RS-485 ara yüz standardı. programlanabilir test aygıtlarını kontrol etmek için ilk olarak 1965’te Hewlett Packard firması tarafından geliştirilmiştir. Ana sistem efendi olarak.3 IEEE 488 Standardı GPIB olarak da bilinen haberleşme standardı. 1978 ve 1987 yıllarında geliştirilen standart ilk kez farklı firmaların ürettiği cihazların standart bir kablo ile birbirleri ile haberleşmesini sağlamıştır.18 RS-485 Çok Düşüşlü Şebekeler III. karışıklığın ortaya çıkması durumunda akım sınırlaması yapar. bir çok sayısal vericinin veya bağımsız kontrolörün aynı hatta bağlanması ile veri toplama ve kontrol sistemlerinde çok tercih edilir. RS-485. Çok düşüşlü bir sistemde. hangi cihazın aktif olduğunu belirlemek için yazılım önem kazanmaktadır. Şebekedeki ve yönetir. hızı ve faydaları sebebiyle endüstriyel kontrol çevrelerinde kabul görmüştür.

3. endüstriyel bir ortamdaki yazıcılar ve terminaller arasında kullanılır. Alıcı akım döngüsü ve verici akım döngüsü için ayrı ayrı teller kullanılır. Bunun yanı sıra gürültülü ortamlarda iki RS-232 cihazı arasındaki iletişimi uzak mesafelerde yapabilmek için de dönüştürücülerden yararlanılır. endüstriyel alanlarda çok sık kullanılmaktadır.5 Seri Arayüz Dönüştürücüleri Arayüz dönüştürücüleri. ancak standardın bir parçası olamayan bir yöntemdir. özellikle RS-232’den RS-485’e.4 20 mA Akım Döngüsü EIA-232’ye dayalı yaygın olarak kullanılan. [12] III. Uzun hatlarda daha yavaş iletişim sağlamasına rağmen.ortak paralel bir veri haberleşme yolu üzerinden 15’e kadar cihazın eş zamanlı olarak bağlanmasına imkân verir. Bu arayüz genelde. Şekil 3. 53 . Böylece aygıtlar kontrol edilebilir ve veri bir kontrolör veya yazıcıya iletilebilir. gürültülerden çok az etkilenir.3. Bir akım sinyalinin kullanılmasından dolayı diğer gerilime dayalı standartlara göre çok uzun mesafelerde (1km) haberleşme sağlanır. 0 mA akım seviyesi ise mantıksal 0’ı ifade eder. [12] III.19 20 mA Akım Döngüsü Ara Yüzü 20 veya bazen 60 mA bir akım seviyesi mantıksal 1’i. Bir çok endüstriyel cihaz ve özellikle PC’ler RS-232 portlarını kullandığı için. Bu yöntemde bir gerilim sinyali yerine akım sinyali kullanılır. RS-485 cihazları ile irtibat kurmak amacıyla dönüştürücüler geliştirilmiştir. GPIB yolu her uçta standart bağlayıcılar ile birlikte 24 telli koruyuculu bir kablo içinde taşınır.

çerçeveleme ve çerçevelemenin eş zamanlı hale getirilmesi. ASCII tabanlıdır.[14] 54 . Genellikle haberleşme ara yüzünde iletilen verinin paketlenmesi ile ilgili kuralları kapsar.21 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Sinyal Akış Diyagramı Haberleşme şebekesi uzun mesafeler üzerinde çalıştığı zaman. bir haberleşme şebekesindeki verici ve alıcı arasındaki karşılıklı veri değişimini yöneten ortak kurallar kümesidir.3. PC’yi veri toplama ve kontrol donanımına bağlayan seri haberleşme donanımı üzerindeki protokoller. bilgisayarı ve cihazı. Birçok uluslararası kurum ve bilgisayar satıcılarının zamanla geliştirdikleri birçok protokol bulunmaktadır. uzun haberleşme kablolarında oluşabilecek güç taşmalarından korur. Böylece haberleşme ile ilgili problemlerin kolayca giderilmesi sağlanır.20 RS-232/RS-485 Dönüştürücünün Blok Diyagramı Şekil 3. DeviceNET. hata kontrolü ve zaman aşımı kontrolü gibi önemli özellikleri mevcuttur. Bu özellik. Sistemi başlangıç konumuna getirmek. arayüz dönüştürücülerinin faydalı bir özelliği optik ayırmadır. Protokol haberleşme sisteminin doğru çalışması için önemlidir.6 Protokoller Protokol. akış kontrolü. değişik üreticilerin ürünlerini bir arada kullanabilmenize imkân tanır. [12] III. [12] DeviceNET endüstriyel araçları yüksek düzey kontrolörlere bağlamakta kullanılan düşük düzey ağdır. hat kontrolü.Şekil 3.

3 Alan Yolu Karşılaştırma Tablosu 55 .Tablo 3.

Alan uzunluğu maksimum 400 m olmakla birlikte. Topolojisi aktif çevrim halkasıdır. Bazı özellikleri ile takmalı kart ve dağıtılmış I/O’lardan ayrılmaktadır. üretim ağı hiyerarşisinde dijital ağların temel bir grubudur. Aktarım hızı 500 kbps olan INTERBUS. tamamen dijital. tüm giriş.[14] Farklı üretilen ürünlerin uygulama alanları arasında iletişim sağlamak için kullanılan INTERBUS alan yolu sistemi sürekli olarak gelişmektedir. 10 Mbit/s Hıza sahiptir. Uluslar arası standartlara uygun olan INTERBUS. Modem otomasyonu için benzersiz. FOUNDATION alan yolu işlem ve imalat otomasyon uygulamalarının ikisinde de kullanılmaktadır. CAN otomotiv endüstrisinde araç içi iletişimde ve endüstriyel otomasyon uygulamalarında çok popülerdir. Yol kablosu alanda kullanılan sürücüler. Alan yolu çevre elemanları. Hat üzerinden 127 sürücü aynı anda haberleşebilir.4 DAĞITILMIŞ VE BAĞIMSIZ GÜNLÜKÇÜLER İLE KONTROLÖRLER Bağımsız günlükçüler ve kontrolörler gerçek dünya sinyallerini ölçmek kaydetmek veya bir sistemi kontrol etmek için tasarlanmıştır. 1900m alanda kullanılabilen PROFIBUS uzak alan sürücüsü ile 24 km’ye kadar iletişim kurabilir. Fabrika. seri ve iki yollu bir iletişim sistemidir. maksimum 4096 I/O noktasına imkân verir. kurulum ve kontrol sürücüleri iletişiminde bir yerel alan ağı gibi çalışır. çıkış ve kontrol sisteminde ortak kullanılan tüm sürücüleri birbirine bağlar. makineler ve diğer donanımlar arasında döşenir. 9 ile 32 V arasında iletişim sağlayan FOUNDATION alan yolu 1900m alanda kullanılabilmektedir.CAN öncelikle endüstriyel tıbbi ve taşınabilir uygulamalarda düşük maliyetli çözümler getirmek üzere geliştirilmiş sayısal iletişim ağıdır. ağ sensörleri. Şu anda CiA adlı bağımsız bir grup özelliklerini belirlemekte ve gerçekleştirmektedir. iki uzak alan sürücüsü kullanılarak 13 km alanda da kullanılabilir. FOUNDATION alan yolu. açık INTERBUS alan yolu sistemi. PROFIBUS güçlü ve çok yönlü iki hat üzerinden iletişim sağlayan alan yol sistemidir. Seri alan kablosu. 56 . kontrol makine ve sistem parçaları için de kullanılabilir. III. günümüzde dünya çapında bir standarttır.

4. III. [12] 57 .III. veri toplayabilir. karmaşık veri toplama ve kontrol fonksiyonlarını gerçekleştirebilen ve mevcut sistem şartlarına bağlı kararlar verebilen akıllı cihazlardır. Bu program cihaz tarafından yorumlanır ve çalıştırılır. Böyle bir sistem.4.1 Çalışma Metotları Bağımsız günlükçüler ve kontrolörler. ana sisteme direk bağlı veya ana sisteme uzaktan modem aracılığı ile bağlı şekilde çalıştırılabilirler.1 PCMCIA Kartları Kullanılarak Verinin Programlanması ve Günlüğün Tutulması Şekil 3. ASCII tabanlı olarak programlanmalıdırlar. veriyi ve programları taşımak için güvenli bir ortam sağlar. Bağımsız günlükçüler ve kontrolörlerin programlanması ve günlüğün ana sistem tarafından tutulması amacıyla RS 232 seri haberleşme ara yüzü veya hafıza kartları kullanılabilir. Bu esneklikle cihazlar.22 Bağımsız Bir Günlükçü/Kontrolörün Hafıza Kartı İle Programlanması Kredi kartı büyüklüğündeki taşınabilir hafıza kartı. ana sistemin uzakta bulunduğu veya cihazın ana sisteme bağlanamadığı durumlarda rahatlıkla kullanılabilir. analiz ve kontrol yapabilir. bağımsız. Bu amaçla başlangıçta ana sistem tarafından. Başlangıçta programlandıktan sonra bağımsız olarak cihaz tek başına ölçümleri yapabilir. Ancak bu sistemde bilgisayarın RS232 üzerinden kart bilgilerini okuyabilmesi için bir kart okuyucuya ihtiyacı vardır.1.

3 Ana Sisteme Doğrudan Bağlantı Ana sisteme RS-232 haberleşme ara yüzü ile doğrudan bağlanan cihazlar. ana sisteme göre yer alabileceği en büyük uzaklık.4 Ana Sisteme Uzaktan Bağlantı Ana sisteme bağlantı telefon veya radyo haberleşmesi vasıtasıyla. kritik süreçlerin sabit izlenmesi ve kontrol edilmesi gereken yerlerde kullanılırlar.III.2 Bağımsız Çalışma Cihazın uzaktan. Ayrıca cihazın hafızasındaki bilgi kart veya diz üstü bilgisayar ile periyodik olarak ana sisteme kaydedilebilir. En çok. haberleşme ara yüzüne bağlıdır. izlenebilir ve sistemin kontrolü sağlanır. Bir başka yaşanan sıkıntı bağımsız hafıza birimlerinin kısıtlı olmasıdır. daha sonra yerel bir güç kaynağından beslenecek şekilde çalışmaya bırakılır. en yaygın olan ve en yüksek sistem güvenilirliğini sağlayan sistemi oluştururlar. Bir veya daha fazla cihazın geniş bir fiziksel alana dağıtıldığı yerlerde. yazıcıların veya terminallerin diğer günlükçü/kontrolörlerin RS-232 portlarına bağlanabilmesi ve böylece sistem güvenilirliğini daha da arttırmasıdır. Bu uygulamanın bir avantajı. [12] III.4. [12] 58 .1. Cihaz ilk başta bir ana bilgisayardan programlanır. bir modem kullanılarak yapılır. RS-232 haberleşme ara yüzü kullanılarak ana sisteme bağlanamayacak kadar uzakta ise. Günlükçü/kontrolörün.4. özellikle zorlu ortamlarda çalıştırılması gerektiğinde eğer sürekli modem bağlantısı kurmak imkânsız ise. bu şekilde ana sisteme aktarılarak veri toplama ve kontrol sağlanmış olur. bağımsız çalışma tercih edilir. diğer ana sistemlerin. Böylece veri sık bir şekilde yüklenebilir.1. günlükçü/kontrolör. Uzak bir elektrik istasyonu için yapılması gereken ölçümler sonucunda toplanan veriler. Böyle bir sistemin güç kaynağı şarj edilebilir ve değiştirilebilir olması göz önünde bulundurulmalıdır. III.1.4. radyo bağlantısı kurularak iletişim sağlanabilir.

23 Dağıtılmış Günlükçü/Kontrolör Şebekesi 59 .Şekil 3.

BÖLÜM IV. Konu ile ilgili yayınlanmış bildiri ve makaleler incelenerek konu hakkında genel bir bilgi sahibi olunduktan sonra. Fireworks. TEZ ÇALIŞMALARI IV. LabVIEW programı ile ilgili el kitapları Türkçeleştirilmiştir. LabVIEW programı. örnek e-öğrenme uygulamaları incelenerek. IV. Daha sonra sitenin oluşturulması için gerekli içerikler toplanmıştır. Flash ve Freehands programları yardımı ile oluşturulan bir e-öğrenim internet sitesi ile öğretilmek istenmiştir. bir uzaktan öğrenim uygulamasında olması gereken özellikler belirlenmiştir.1 ARAŞTIRMA YÖNTEMİ Tez çalışmasına başlamadan önce. uygulamaları ve uzaktan öğrenim hakkında içerik bilgileri toplanmıştır. LabVIEW programı uluslararası endüstri ve akademik kurumlarda kendisini yetenekleri ve esnekliği ile kabul ettirmiştir. Ancak Türkiye’de LabVIEW programı yeni yeni firmalar ve 60 . Dreamweaver. Macromedia Authorware programı ile ders içerikleri siteye ders konuları olarak eklenerek site tamamlanmıştır. özellikleri. işleme ve görüntüleme işlemleri için laboratuvarlarda tercih edilen bir program olmuştur. LabVIEW programı son yıllarda veri toplama. Macromedia Türkiye Temsilcisi Medyasoft ve LabVIEW programı geliştiricisi National Instruments Türkiye Temsilcisi E3TAM şirketleri ile irtibata geçilerek gerekli doküman ve CD’ler tedarik edilmiştir.2 KULLANILAN PROGRAMLARIN SEÇİM KRİTERLERİ Bu çalışmada NI firmasının geliştirdiği LabVIEW programı Macromedia firmasının geliştirdiği Authorware.

hem koda bağlı olarak. Ancak Türkiye’de sadece bu program ile ilgili yayınlanmış Türkçe bir kaynak kitaba rastlanamamıştır. Bu güçlü tasarım. onay kutuları. Gaziantep Üniversitesi. Marmara Üniversitesi. Ayrıca programlar esnek. yönetimi ve bakımı için görsel araçları ile metin tabanlı HTML düzenleme özelliklerini birleştirmektedir. Boğaziçi Üniversitesi.3. Yeni başlayanlara Web sayfaları oluşturmak için gerekli araçlara hızlı bir erişim sunarken. Macromedia Dreamweaver MX Web sitelerinin oluşturulması.1 Dreamweaver Dreamweaver Macromedia firmasına ait olan. E-öğrenim uygulaması oluşturmak için Macromedia’nın geliştirdiği programlar. menüler. kod ve başvuru özelliklerinin birleşimi ile hem yeni başlayanlara hem de ileri kullanıcılara pek çok fayda sağlar. çerçeveler ve iç içe stil sayfalarını (CSS) kullanarak. IV. butonları değiştirmek ve bağlantıları oluşturmak Tablolar. Yıldız Teknik Üniversitesi. kullanımı rahat ve internet sitesi oluşturmaya yatkın programlardır. yönetmek ve yaşatmak Araçları ve panelleri kullanarak grafikleri yerleştirmek. Doğuş Üniversitesi tarafından LabVIEW programının ve ilgili donanımların bulunduğu laboratuvarlar kurulmuştur [14].üniversiteler tarafından kullanılmaya başlanmıştır. Bu laboratuvarlarda akademik düzeyde eğitim verilmeye ve araştırmalar yapılmaya başlanmıştır. internet sitesi oluşturma. animasyon hazırlama ve resim işleme konusunda hem birbirleri ile uyuşan hem de kabul görmüş programlardır. istenilen görüntüyü elde etmek Şablonları kullanarak sayfa görünümünü oluşturmak Javascript ve Dreamweaver davranışları ile sayfalara etkileşim katmak İçinde yazı alanlar. eğitim materyalleri hazırlama. hem de görsel temalar ile internet sayfaları oluşturmamıza yardımcı olan programdır. elle kodlamada deneyimli geliştiricilerin gerektiğinde doğrudan kodlarla çalışmasına izin verir. [15] Dreamweaver gerçekleştirebiliriz: • • • • • • Web sayfaları ve siteleri oluşturmak. radyo butonları bulunan formlar oluşturmak programı ile aşağıda belirtilen işlemleri rahatlıkla 61 .3 KULLANILAN PROGRAMLARIN ÖZELLİKLERİ IV. Bu esnek program ileri teknikleri erişilebilir ve kolay kullanılabilir kılar.

• • Kod ile entegre kod ortamında çalışmak ve aynı anda hem tasarımı hem de kodu incelemek ve etiket seçici ile üretkenliği arttırmak Extension Menager ile Dreamweaver MX ‘i genişletmek IV. kullanıcılar sadece ikonları Authorware akış çizgisine taşıyarak değişik etkileşimler oluşturabilirler.3. etkileşimli dergiler ve kataloglar. animasyon. dijital film ve Macromedia Flash dosyalarını projelerde bir araya getirmek Kullanıcı yanıtları için görsel ve sesli etkileşimler oluşturmak “One-button Publishing” işlevi sayesinde. Web içi güçlü bir araç olduğu gibi. Ek olarak Authorware. Authorware. CBT (bilgisayar temelli eğitim). kullanıcı performansını takip eden sistem değişkenleri ve fonksiyonlar. özellikle eğitim uygulamaları için. Çok az ya da hiç programcılık deneyimi olmayan kişiler. etkileşimli projeler için de aranan bir yazılımdır. sonunda Web’e yönelik yazılımlarla uygulama geliştirmeye yöneldi. ara yüz oluştururken kullanılabilecek şablonlar gibi çok sayıda fonksiyon içermektedir. Authorwarwe’in basit görsel ara yüzü sayesinde. performans-destek uygulamaları ve eğitsel oyunlar gibi medya içerikli. Authorware ile etkileşimli ve medya içerikli uygulamaları kolaylıkla hazırlayabilirler.2 Authorware Elektronik eğitim. gömülü etkileşim ve mantık. Authorware uygulamalarınızı aynı anda birden fazla formatta kaydetmek Daha karmaşık uygulamalar hazırlamak için değişken ve fonksiyonlarla çalışmak Framework ve sayfalı yapı kullanarak daha esnek çalışma yöntemlerini keşfetmek Ürünlerde ActiveX ve XML kontrollerini kullanmak 62 . [16] Authorware kullanıcı dostu bir yazılımdır. [16] Macromedia Authorware 6 programı ile aşağıdaki işlemleri kolaylıkla uygulamak mümkündür: • • • • • • • • Authorware’i kullanarak bilgisayar temelli ya da Web temelli eğitim materyalleri hazırlamak Knowledge Object’leri kullanarak kolay ve hızlı bir şekilde uygulama geliştirmek Ses. Macromedia Authorware 6. Web için çok sayıda medya kullanılarak hazırlanabilecek etkileşimler oluşturulması amacı ile geliştirilmiş bir araçtır.

ana sayfaları. kullanımı kolay grafiksel bir ortam sağlar. optimize etme. hızlı ve kolay bir biçimde oluşturup yayınlanabilir. IV. Açılan menüler eklemek.IV. Macromedia Dreamweaver MX ise güvenli bir Web sayfa yazım aracıdır. konseptleri hazırlayabilir ayrıca internet ve Flash MX için içerik geliştirilebilir. HTML sayfaları oluşturulduğunda ve Web grafikleri sayfaya yerleştirildiğinde iş akışına katkıda bulunacak entegrasyon özellikleri sunmaktadır. sunum ürünleri ve akıcı sunumlar için akıcı. [10] Hızlı geliştirme ve düzenleme seçenekleri ile Freehand programı. [17] Macromedia Fireworks MX programı ile aşağıdaki işlemleri rahatlıkla gerçekleştirebilirsiniz: • • • • • • • Bir resmi düzenlemek için Fireworks MX’teki Bitmap araçlarını kullanmak. Bu iki program. reklam panoları. İhraç edilen HTML sayfalarına metin eklemek için Dreamweaver MX’i kullanmak.3.3 Firework Macromedia Fireworks MX güçlü bir tasarım ve grafik editörüdür. Macromedia FreeHand MX TV reklamları. [10] Macromedia FreeHand MX ile internet.4 Freehand Freehand MX ile baskı öncesinde karmaşık grafikleri. Macromedia Flash MX veya baskı öncesi uygulamaları ile çalışmalar. güçlü bir çift Web tasarım aracıdır. veri türleri için sembol kütüphaneleri ve bul-değiştir grafik özelliklerini en geniş şekilde düzenleme seçeneklerine sahip olmamızı sağlar. Bir resmin belli bölümlerini gizlemek için maskeleme tekniklerini kullanmak.3. Resimleri optimize ve ihraç etmek (göndermek). Vektör araçlarını kullanarak doğrular çizmek ve basit şekilleri birleştirerek karmaşık nesneler oluşturmak. grafikler tasarlayıp. Beraber kullanıldıklarında. Güçlü tasarım ve görsel araçlarıyla tamamen düzenlenebilir grafikler yaratılabilir ve bunları birçok farklı ortamda yayınlanabilirsiniz. Rollover butonlar oluşturmak ve gerçekçi butonlar oluşturmak için efektleri kullanmak. [10] 63 . arka fonları. Fireworks MX ve Dreamweaver MX tam bir Web gelişim yolu öneren.

Flash programının özellikleri şu şekilde sıralanabilir: • Flash MX 2004 en iyi internet deneyimleri sağlayarak yatırımın geri dönüşünü kolaylaştırır.3. • İçerik ve veri akışı (yüklenirken oynatılan) ile bağlantı hızından bağımsız olarak anında deneyim sağlanır.Görsel olarak zengin sunumlar ve tasarımları hızlı bir şekilde hazırlamanızı sağlar. eöğrenim ve uygulamalar için kullanılacak ara yüzleri. IV. zengin deneyimler ve başarılı sonuçlara çevirmelerini sağlar. 2 yönlü mesaj ve etkileşimden oluşan tam multimedya desteği ile zengin içerik ve uygulamalara yepyeni bir boyut kazandırmaktadır. pazarlama. baskı ve internet uygulamalarınızda kullanacak ara yüz tasarımları için vektörel tabanlı güçlü ve geliştirilebilir araçlar içerir. video. Flash MX 2004. metin ses ve grafiklerle bütünleştirerek oluşturup. animasyon. • Video. Macromedia Flash MX ara yüzleri. vektör grafiği. Flash dünyanın en yaygın yazılım ortamı olarak bir milyondan fazla profesyonel tarafından kullanılmakta ve % 97’den fazla internet kullanıcısının masaüstü ile geniş yelpaze içeren araçlara ulaşabilmektedir. tarayıcının ötesine geçen zengin uygulamalar ve yüksek etkide içerik yelpazesi hazırlamada güçlü bir çözümdür. Flash içeriğini ve uygulamaları çevirerek engelliler dâhil olmak üzere herkese tam erişilebilirlik desteği sağlamaktadır. sunum. • Bugün 414 milyonun üzerinde internet kullanıcısı Flash içeriğini görmek için gerekli plug-in'e sahiptir. Bu şekilde sunucu yükleme ve içerik indirme süreleri azalmaktadır. [10] IV.6 Swishmax Flash programını kullanmayı öğrendikten sonra. ses. Macromedia FreeHand MX. • Yardımcı teknolojiler. • Flash Web Oynatıcı Programı ve uygulama sunucusu arasında bilgi alışverişi esnasında sayfa yenilenmesine gerek kalmaz böylece kesintisiz uygulama deneyimi sağlanır.5 Flash Macromedia Flash MX tasarımcı ve geliştirimcilerin.3. aynı işlemleri daha kısa zamanda gerçekleştirmek için 250’ye yakın efekt ile animasyon oluşturmada 64 . • Flash Web Oynatıcı Programı birçok platformda desteklendiğinden içerik ve uygulamaların her ortamda ve yerde izlenebilmesini sağlar.

kontrol ve fonksiyon paletlerinden alınıp. çok daha kısa bir sürede istenen animasyonu gerçekleştirme imkânı sağlamaktadır. sitenin bu merkezde saklanması sağlanmıştır. kendine özgü ileri düzey script dili. Oluşturulacak eğitim sitesinin server ve hosting hizmetleri için Marmara Üniversitesi Rektörlüğü Internet Merkezi ile irtibata geçilerek. Otomatik şekil çizme aracı. Programların öğrenilmesi sırasında her aşamada öğrenilen konu site üzerinde uygulanmıştır. bu programların kullanılması öğrenilmiştir. LabVIEW programının öğretilmesi amacı ile programı canlandırmak için sürükle bırak etkileşiminden yararlanılmaktadır. Authorware MX programı yardımıyla hedef alan belirlenerek. Bu eğitim sitesinde sık kullanılan bir etkileşim çeşididir.yardımcı bir programdır.4 ARAŞTIRMA ARAÇLARI Tez çalışmasında öncelikle internet sitesi yapma amacı ile örnek eğitim siteleri incelenmiştir.5 KULLANILAN ETKİLEŞİM ÇEŞİTLERİ VE ÖRNEK UYGULAMALAR IV. 65 . işaretlenen nesnenin kullanıcı tarafından sürüklenmesi ve hedef alana bırakılması istenir. dinamik içeriği. sürüklenerek gerekli yere bırakılması söz konusudur. IV. IV. İkinci aşamada öğretilmek istenen LabVIEW programı ile ilgili veriler toplamak amacı ile NI firması Teksas’taki merkezi ve Türkiye Temsilcisi E3TAM ile temasa geçilmiştir. ön panel nesneleri veya blok diyagramlarda kullanılan sanal enstrümanların.5. Gerekli CD ve el kitapları temin edilmiştir. Bilgisayar ortamında gerekli programlar kurularak. Ayrıca Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Mekatronik Bölümü’ndeki Veri İzleme Laboratuvarı’nda araştırma yapabilmek için gerekli izinler alınarak National Instruments firmasına ait donanımların kullanılması sağlanmıştır. Bu sırada sitenin temelleri atılmaya başlanmıştır.1 Sürükle Bırak LabVIEW programını kullanırken. formları diğer web bileşenlerinden ekleyebilme ve diğer uygulamalara gönderebilme özellikleri bulunmaktadır. Bazı durumlarda Flash programının önüne dahi geçmektedir. Kullanımı oldukça kolay olan Swishmax programı.

yükselteç girişi ile bağlanır. Buton terminalinin blok diyagramda iken (while) döngüsü içine yerleştirilmesi istenmektedir.1’de bir sürükle bırak etkileşimi uygulanmıştır. Öncelikle gösterim ikonlarında sürüklenecek nesne grafiği ve bırakılacak alanın grafiği ekrana aktarılmaktadır.1. terminal sinyal canlandırma (Simulate Signal VI) sanal enstrümanının solundaki boşluğa konumlanarak. 66 . Authorware Programı İle Sürükle . Eğer buton terminali iken döngüsünün herhangi bir yerinde bırakılacak olursa. Daha sonra etkileşim (interaction) ikonu ile sürükle bırak etkileşimi sağlanmış olur. Akış çizgisinin gerekli şekilde düzenlenmesi ile ders esnasında kullanıcı buton terminalini fare ile tutarak ekran üzerinde sürükleyebilir. Authorware MX programı akış çizgisi üzerine yerleştirilmiş ikonlar yardımıyla etkileşim oluşturulmuştur. Akış çizgisine yerleştirilmesi ile açılan pencereden seçim yapılmaktadır. Etkileşim ikonu çeşitli türlerde uygulamaları gerçekleştirebilir.Şekil 4.Bırak Etkileşimi Şekil 4.

kullanıcının sınırları daha önceden belirlenmiş bir alanı fare ile işaretlemesi için kullanılmaktadır.Şekil 4. Bu bir butonun sınırları olabileceği gibi.2 Hedef Alan Seçimi Hedef alan seçimi etkileşimi. Etkileşim ikonunun akış çizgisine yerleştirilmesi ile işaretlenmesi istenen alan belirlenir. Sürükle – Bırak Etkileşimine Ait Akış Çizgisi IV. bir ön panel veya blok diyagram sınırları da olabilir. Şekil 4.3.5. Hedef Alan Seçimi Etkileşimi 67 .2.

3 Hedef Obje İşaretleme Hedef obje işaretleme etkileşimi eğitim sitelerinde en çok kullanılan etkileşimlerden birisidir. Şekil 4. Bu işaretlemeden sonra bir alt palet daha açılmaktadır. 68 . ilgili nesnenin işaretlenmesi gerekir.5. İlgili alt palet açıldığında. Karşılaştırma alt paletindeki sanal enstrümanın açılması için. Bu esnada kullanıcı fare butonuna basacak olursa. Authorware Programında Hedef Alan Seçimi Akış Çizgisi IV. akış çizgisinde ilerlemeye devam edilmiş olur. bu kez karşılaştırma alt paletin açılması istenmektedir. öncelikle fonksiyon paletinden aritmetik ve karşılaştırma enstrümanlarını taşıyan “Aritmetic & Compare” paletinin açılması istenmektedir.4.5’te. fare imleci ile sınırları belirlenmiş butonun sınırları içine girildiğinde imleç internetteki bir bağlantıda olduğu gibi parmak şeklini alır. Şekil 4.Kullanıcı tarafından ders esnasında. Bu kez kullanıcı paletteki “Comparison” nesnesini işaretlemelidir. Kullanıcı bu alt paleti açmak için ilgili nesneyi işaretlemelidir.

Çalıştırma butonuna basıldığında dalga şekli ekranda canlandırılmış olur. bir nesnenin hareketini görüntülemektedir. Bir uygulamanın gerçek laboratuvarlarda veya atölyelerde uygulanması. yapılması gereken deney veya işlemlerin e-öğrenme uygulamalarında canlandırılmasını gerektirmektedir. Bir çizgi filmde birbirini takip eden resimler.6’da ekranda dalga şekillerinin aynen bir osiloskop ekranında veya bir sanal enstrümanın ön panelinde grafik şeklinde görüntülenmesi sağlanmıştır. her zaman en çok kabul edilen öğrenme yöntemidir.4 Canlandırmalar Animasyon olarak da adlandırılan canlandırmalar. Kullanıcının deney veya işlemleri bilgisayar karşısında seyretmesi sağlanır. Hedef Obje İşaretleme Etkileşimi IV.5.Şekil 4. Şekil 4. Animasyon hazırlama işlemi de çizgi filmlerde olduğu gibi bir nesnenin belli bir zamanda bir noktadan başka bir noktaya hareketini sağlar. e-öğrenme uygulamalarının vazgeçilmez nesnelerindendir. Macromedia Flash MX veya SwishMAX programları ile animasyonlar hazırlanarak internet sitelerinde gösterilmektedir.5. Ancak bu fiziki eğitim ortamlarının yeterli kapasitede olmaması. 69 .

kullanıcının metin yazmasını gerektirir.5.5 Metin Girişi Bilgisayar programlarında zaman zaman metin girişi istenmektedir.Şekil 4. 70 . metin kutusu kullanılarak etkileşimi sağlamaktadır. Bu bazen bir isim değiştirme bazen de elle veri girişi olabilir. Aynı zamanda kısa cevap değerlendirme sorularında da sorunun cevabı bir yazı kutusuna. belirli bir metin olması da istenebilir. Akış çizgisine bir etkileşim ikonu yerleştirilerek “text entry” metin girişi seçeneği işaretlenmelidir. Örnek Bir Canlandırma Uygulaması IV. Etkileşim ikonu ayarları ile yazılan yazının her hangi bir metin olması istenebileceği gibi. Hatta doğru girilen değere göre bir cevap veya yanlış girilen değere göre farklı bir cevap verilmesi sağlanabilir. Oluşturulan sitede her bölümde bir kısa cevap değerlendirme bulunmaktadır.6. Bu değerlendirmelerde her soru metin girişi olarak cevaplandırılır. Ders içeriklerinde de bazı değiştirilmesi gereken yazılar.

LabVIEW ve internet siteleri oluşturma konularında gerekli kaynaklar elde edilmiştir. Bu amaçla HTML ve kısmen PHP dilleri öğrenilmiştir.7. Tezin öncelikle uygulama kısmı olan site yapım çalışmaları gerçekleştirilmiştir. bir düzen içinde yerleştirilmiştir.6 YAPILAN ÇALIŞMALAR Yapılan tez çalışmasında öncelikle kaynak araştırılması yapılmıştır.Şekil 4. Medyasoft. İlgili kaynaklardan elde edilen bilgiler Authorware programı kullanılarak. 71 . Authorware. Sitenin Kurslar bölümüne yerleştirilen dersler gerekli bağlantılar sağlanarak. Ayrıca site yapımında kullanılacak olan programlar tespit edilerek. Fireworks. konularla ilgili akademik ve özel çalışmalar incelenmiştir. Metin Girişi Etkileşimi IV. Türkçeleştirilmiştir. ders şekline getirilmiştir. NI firmasından temin edilerek. Daha sonra yardım alınabilecek şirketler ile iletişime geçilerek. Flash ve LabVIEW programlarının kullanımı öğrenilmiştir. Dreamweaver. Ulusal ve uluslararası literatür taranarak e-öğrenme. Freehand. Site içeriği olarak belirlenen kaynaklar. Bu esnada ilgili şirketlerin fuarlarda veya tanıtım amaçlı yaptıkları etkinliklere katılarak. E3TAM ve National Instruments firmalarından gerekli bilgiler alınmıştır.

Projeler.“Program Kurulumu” LabVIEW programının CD’den bilgisayar üzerine kurulumunu anlatan bilgileri görüntüler.2004 yılı Kasım ayında Sakarya’da düzenlenen 4.7. IV. Firmanın kuruluşu. LabVIEW.1 LabVIEW Sitenin LabVIEW bölümü üst menüde en solda olan bağlantıdır. Ön panel ve blok diyagram iki bölümden oluşan program. son yıllarda tercih edilen bu öğrenme 72 . Son olarak “Niçin E-öğrenme” bölümünde uzaktan öğretim hakkında kısa tanıtıcı bilgiler verilerek. Yardım ve İletişim bölümlerinden oluşturulan sitenin genel haritası Şekil 4.Dr.8’de gösterilmiştir. bağlantılar. Doç. Ayrıca bu bölümde şablonlara veya önceden oluşturduğunuz sanal enstrümanlarınıza nasıl ulaşabileceğiniz anlatılmaktadır. LabVIEW sayfasında 5 bağlantı bulunmaktadır. firma ile ilgili tanıtıcı bilgileri sunmaktadır. Böylece tezin kısa bir tanıtımı sağlanmıştır. Ayrıca ilgili kurum ve kişiler ile iletişime katkı sağlanmıştır. Koray TUNÇALP ile birlikte "LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi" adlı bildiri sunulmuştur. tarihi. Üst menü sitenin her sayfasında tarayıcı tarafından görüntülenir. Programın 30 günlük gösteri CD’sine NI ve E3TAM firmalarından veya internet üzerinden ulaşabilirsiniz. Ayrıca bu sayfada “Niçin LabVIEW Kullanmalıyız?” sorusuna da cevap aranmaktadır. hangi programlama dilinde yazıldığı. temel ürün portföyü gibi bilgilere de bu sayfadan ulaşmak mümkündür. G dili ile yazılmıştır. İndirme.7 OLUŞTURULAN LABVIEW UZAKTAN ÖĞRENME WEB SİTESİ BÖLÜMLERİ Site yedi ana başlık altında oluşturulmuştur. özellikleri hakkında bilgiler vermektedir. “LabVIEW Başlangıcı” bilgisayar üzerine kurulmuş olan LabVIEW programının başlatılması için yapılması gerekenleri anlatmaktadır. • • • • • National Instruments Program Kurulumu LabVIEW Başlangıcı LabVIEW Yapısı Niçin E-öğrenme İlk bağlantı olan “National Instruments”. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu için. “LabVIEW Yapısı” bölümü ise NI firması tarafından oluşturulmuş LabVIEW programının yapısı. IV. Kurslar.

8 LUES Site Haritası 73 .Şekil 4.

Bu kısma girmeden önce bilgisayar. LUES Eğitim Sitesinde LabVIEW Sayfaları IV.9. İlgili program hem ders bağlantılarından biri işaretlendiğinde otomatik olarak hem de İndirme bölümünden ilgili bağlantı işaretlenerek yüklenebilir. Ayrıca teknik alanlarda uzaktan eğitimin uygulanabilirliğinden bahsedilmektedir. Kurslar bölümü dört ana başlıktan oluşmaktadır. • • • • Veri Toplamanın Temelleri LabVIEW’a Başlıyorum LabVIEW Temel Kursu LabVIEW’da Ölçme 74 .2 Kurslar Kurslar bölümü sitenin en önemli kısmıdır.7. Şekil 4. Ders içeriklerinin tamamı burada bulunmaktadır. Bu amaçla Macromedia internet sayfalarından Authorware Oynatıcı Program yüklenmelidir. Authorware programı tarafından hazırlanmış uygulamaları çalıştırabilir hale getirilmelidir.yönteminin özellikleri anlatılmaktadır.

10 Kurslar Alt Haritası 75 .Şekil 4.

veri toplamada kullanılan donanımlar ve seri veri haberleşme ile ilgili bilgilere ulaşılabilir.Şekil 4. Kurslar’ın • • • • • ikinci bölümünü “LabVIEW’a Başlıyorum” oluşturmaktadır. gerekli 76 . LabVIEW ile Sanal Enstrümanlara Giriş Bir Sinyali Analiz Etmek ve Kaydetmek Bir Sanal Enstrümanın Özelliklerini Genişletmek Veri Elde Etmek ve Enstrümanlar ile İletişim Diğer LabVIEW Özelliklerini Kullanmak “LabVIEW ile Sanal Enstrümanlara Giriş” bölümünde. Modülde gürültü. “LabVIEW’a Başlıyorum 5 kısımdan oluşur.11. LabVIEW genellikle ölçme ve enstrümantasyon alanında kullanılan bir bilgisayar programı olmasından dolayı. veri işleme. işleme ve analizi hakkında bilgi verilmesinde fayda vardır. bir sanal enstrümanın açılması. veri analizi gibi konular hakkında bilgiler öğrenebilir. sanal enstrümanı çalıştırmak gibi konular anlatılmaktadır. sanal enstrümana kontrol ve göstergeler eklemek. LUES Eğitim Sitesinde Kurslar Sayfaları Veri Toplamanın Temelleri bölümünde öğrenci veri toplama. öncelikle veri toplama. “Bir Sinyali Analiz Etmek ve Kaydetmek” bölümü ise veri analizi yapabilmek için bir sanal enstrüman oluşturularak.

oluşturulacak sanal enstrümanda elde edilen sinyalin veya ön panelin kullanıcının isteğine göre düzenlenmesini öğretmeyi amaçlamaktadır. veri toplama yazılımları gibi konulardan bahsedilmektedir. Kullanılacak sanal enstrümanların içerikleri hakkında bilgi aktarmak için kullanılan yardım penceresi tanıtılmaktadır.2. Ayrıca. uyarı seviye limitlerinin belirlenmesi ve elde edilen verinin bir tabloda kaydedilmesi gibi bilgiler aktarılmaktadır. kablolama veri toplama kartları. LabVIEW programının kullanımını öğretici bilgilerdir. Ayrıca bir sinyalin oluşturulması veya istenmeyen sinyallerin filtrelenmesi gibi konular da anlatılmıştır. programda kullanılabilen tüm kontrol. “LabVIEW Temel Kursu” program üzerinde bir sanal enstrüman oluşturmak için ön panel ve blok diyagramın nasıl kullanılacağını aktarmaktadır. “ Bir Sanal Enstrümanın Özelliklerini Genişletmek” bölümü. LabVIEW programının kullanıldığı en yaygın alanlardan biri veri toplama noktalarıdır. “LabVIEW’a Başlıyorum” bölümü ön panel ve blok diyagram hakkında tanıtıcı bilgiler 77 . Tüm bölümlerde toplam 83 ders ve yaklaşık 750’yi aşkın sayfa oluşturulmuştur. Veri Toplamanın Temelleri bölümünde bir veri toplama sisteminde olması gereken transdüser ve sensörler. LabVIEW ders içerileri. Programda kullanılan sabitler ve fonksiyon konusuna da bu bölümde değinilmiştir.1 Ders İçerikleri Kurslar bölümünde bulunan ders içerikleri genellikle NI firması tarafından hazırlanmış. fonksiyon ve sanal enstrümanlar hakkında bilgi verilmektedir. “Diğer LabVIEW Özelliklerini Kullanmak” bölümü National Instruments firması internet sitesi yardımı ile LabVIEW programı kullanılarak örnek uygulamalara nasıl ulaşılacağını aktarmaktadır. Bu konu ile ilgili örnek uygulamalar da bu bölüm kapsamındadır. bu konuda kısa bilgiler verilmektedir. Veri Toplamanın Temelleri bölümü kursların ilk bölümüdür. Çeşitli veri tipleri tanıtımı yapılarak. “LabVIEW’da Ölçme” bölümü bir veri toplama sanal enstrümanının LabVIEW programı kullanılarak nasıl oluşturulacağını öğretmektedir.7. Dolayısıyla bu bölümde aktarılan teorik bilgiler programın kullanımını öğrenme yolunda önemli bir adımı teşkil etmektedir. Sinyal verileri yardımıyla oluşturulacak eğrinin düzenlenmesi ve uydurulması konularına da yer verilmiştir. IV. Bu bölümde ayrıca uygulama hızının ne şekilde ayarlanacağı da öğretilmektedir. gösterge.kontrol ve göstergelerin eklenmesi. Ayrıca “LabVIEW’a Başlıyorum” adlı ikinci bölüm alt beş bölüme daha sahiptir. “Veri Elde Etmek ve Enstrümanlar ile İletişim” National Instruments firması veri elde donanımları ile yeni bir görevin nasıl oluşturulacağı hakkında bilgi vermektedir. daha önceden de belirtildiği gibi dört bölüme ayrılmıştır.

sabitler. “LabVIEW’da Ölçme” bölümü ise bir sanal laboratuvar gibi bilgisayarın kullanılabilmesi için gerekli işlemleri öğretmektedir. Değerlendirmede amaçlanan hem anlatılan konuların genel bir tekrarının yapılması hem de kullanıcıların seviyelerini ölçmektir. filtrelenmesi ve eğri uydurma fonksiyonları anlatılmaktadır. Ön panel kontrol ve göstergeleri. Bu kartlar sayesinde gerçek hayattan veriler alınarak. 78 . veri tipleri hakkında tanıtım yapmaktadır. elde edilen verilerin depolanması. blok diyagram enstrümanlarının yanı sıra fonksiyonlar.12 Çoktan Seçmeli Değerlendirmeye Bir Örnek Her bölüm sonunda üç veya dört dersin konularını kapsayan değerlendirme sorularına yer verilmiştir. kısa cevap ve doğru – yanlış gibi farklılıklar göstermektedir. Değerlendirme uygulamaları geliştirilirken eğitimi alan kişilerin ilgisini çekmek için farklı yöntemler denenmiştir. “LabVIEW Temel Kursu” programda kullanılan nesnelerin detaylı tanıtımını amaçlamaktadır. Bir sanal enstrüman oluşturmak veya bir sinyal elde edip bu sinyali işlemek için gerekli bilgilere de bu bölümden ulaşılabilir.2 Değerlendirmeler Şekil 4.7. çoktan seçmeli. Bu amaçla bilgisayara NI firması tarafından üretilmiş. Cevap isteme şekilleri. bilgisayar ortamında işlenebilir ve görüntülenebilir. IV.2. LabVIEW programının kullanabileceği kartların takılı olması gerekir. Bu bölümde bir DAQ veri elde etme kartının bilgisayara takılması ve bu sayede yapılabilen işlemler.içermektedir.

Kullanıcı soruyu okuduktan sonra fare ile seçimini yaparak bir şıkkı işaretlemektedir. her değerlendirme de olduğu gibi sorulan soru adedi. Değerlendirme sonunda.a. Doğru Yanlış Bu kez değerlendirme amacı ile bir hüküm cümlesi ekrana aktarılarak. verilen cevap ve doğru cevap adetleri bir rapor olarak kullanıcıya sunulmaktadır. butona basılarak cevabın doğru veya yanlış olduğu öğrenilebilir. b. Şekil 4.13. Daha sonra eğer işaretlenen cevap kontrol edilmek istenirse. Değerlendirme sayfalarında 79 . Verilen doğru veya yanlış cevaplar için ayrı ayrı geri bildirimler hazırlanarak kullanıcı aynı zamanda eğitilmeye devam edilmektedir. Yine verilen cevabın doğru veya yanlış olmasına bağlı olarak kullanıcıya verilen bilgi değişiklik göstermektedir. Kısa Cevap Değerlendirmeye Bir Örnek c. Çoktan Seçmeli Bu değerlendirme yönteminde sorulan soru için dört cevap seçeneği sunulmaktadır. Metin kutusuna yazılan cevaptan sonra ya “enter” tuşu ile ya da butona basmak suretiyle doğru cevabı öğrenmek mümkündür. kullanıcıya bu hükmün doğru veya yanlış olduğu sorulmaktadır. Kısa Cevap Bu değerlendirme yönteminde bu kez sorulan soruya klavye yardımıyla bir metin cevabı istenmektedir. Kullanıcı fare ile “Doğru” veya “Yanlış” seçeneklerinde birisini işaretler.

Doğru Yanlış Değerlendirmeye Bir Örnek IV. aynı zamanda orijinal dillerinde kullanıcılara sunulmaktadır. klima sistemlerinde veri simülasyonu düzenlenmesi. Projeler sayfalarında. Örneğin uzayda yapılan bir çalışma ile ilgili geliştirilmiş olan sistem bazı özellikler gerektirmektedir. bir sektörde bulunan bir problem. DC motor test standı gibi çeşitlilikler göstermektedir. Şekil 4.sadece bir sonraki ve bir önceki sayfaya geçiş ve çıkış için kullanılan butonlar bulunmaktadır.7.14. 80 . haberleşme. Bu uygulamalar uzay. ısınma ve görüntü elde etme gibi çeşitli sektör ve branşlardan seçilerek. uygulanan çözüm ve çözümün uygulanması esnasında kullanılan NI donanım ve yazılımları belirtilmiştir. LabVIEW programının ne kadar geniş bir alanda kullanıldığı benimsetilmiştir. otomotiv. motor bisiklet fren testi. Ders içeriklerinde kullanılan sözlük ve yardım menüleri kullanılamamaktadır.3 Projeler Bu bölümde NI firması tarafından uygulanmış çözümlerden bahsedilmektedir. Projeler bir NASA uçağında veri toplama. NI Internet sayfalarından elde edilen çözümler ile ilgili yazılar Türkçeleştirilerek. Projeler dünya üzerinde kullanılan veri toplama sistemlerinin nasıl uygulandığı hakkında fikir vermesi açısında yarar sağlamaktadır.

4 Bağlantılar “Bağlantılar”’da site ile ilgili kullanıcının işine yarayabilecek Internet sitelerine yer verilmiştir.15. e-öğrenme üzerine birkaç site ve arama motorları bu bağlantılardan birkaçıdır. değişik ısı uygulamalarında. 81 . LUES’te Bulunan Projeler IV. ANTRAK ve TOJET gibi e-dergiler ve LabVIEW programı hakkında eğitim veren üniversitelere de bu sayfalardan ulaşılabilir. çeşitli test sistemlerinde rahatlıkla uygulanmış projelerin ayrıca İngilizce pdf uzantılı dosyalarına da ulaşmak mümkündür.Yer çekimi olmayışı ve bundan oluşan zorluklar bu durumu açıklayabilmektedir. programın Türkiye dağıtımcısı E3tam.Labview ve IMAQ Vision Kullanarak Düşük Maliyetli Termal Görüntüleme Sistemi Hareket ve Görüş Araçlarını Kullanarak Smart Kart Üretimi Universal DC Motor Kontrol Eden Test Merkezi Motorbisikletin Yol Üstünde Fren Testi Fiber Hizalamak için Otomatik Laser Gerçek Titreşim Analizi X Işınlarının Kırılması Verilerinin Elde Edilip İşlenmesi İçin LabVIEW Temelli Bilgisayar Programının Kullanılması Uzaktan Kumandalar İçin Radyo Frekans Test Standları Fiat Otomotiv Firmasına Klima Similasyon Sistemi Tasarlamak İçin Sanal LabVIEW ve NI DAQ Kullanarak Derin Sulardaki Soğuk Kesimler Şekil 4. LabVIEW ile ilgili NI resmi sitesi. Firmanın geliştirdiği donanımların ve yazılımların her türlü ortamda neredeyse sorunsuz kullanıldığı söylenebilir. Ayrıca projenin oluşturulduğu Marmara Üniversitesi. Yüksek titreşimde.7. Bu sayfadan ulaşılabilen projeler şunlardır: PROJELER Bir NASA Uçağında LabVIEW Veri Elde Etme Performansı TempVIEW . Teknik Eğitim Fakültesi ve Fen Bilimleri Enstitüsü Web Sitelerine de ulaşmak mümkündür.

Sakarya’da 2004 yılının Kasım ayında düzenlenen 4. 82 . Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu’nda yayınlanmış olan “LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi “ adlı bildiri pdf formatında yayınlanmaktadır.5 İndirme “İndirme” bölümünde siteden eğitim alırken kullanılabilecek yazılımlar sunulmaktadır. Yapılan tez çalışmasının tanıtımı amacıyla.6 Yardım Şekil 4. Ayrıca NI resmi sitesinde yayınlanan üç ve altı saatlik MS Power Point sunumlarına da İngilizce olarak buradan ulaşılabilir. Ders içeriklerinde kullanılabilecek butonların ne anlama geldiği bu bölümde aktarılmıştır.7. Ayrıca LabVIEW programında ihtiyaç duyulacak yardım seçenekleri ve derslerin alınması için gerekli olan bilgisayar konfigürasyonu aktarılmıştır. bu bölüm kullanılabilir.IV. IV.17 Menü Penceresi Sitenin ve derslerin kullanılması sırasında karşılaşılan problemlere yardımcı olmak amacıyla. LabVIEW programı ve örnek sanal enstrüman dosyaları bu yazılımlardan bir kaçıdır.7. Flash ve Authorware Web oynatıcıları. Tez çalışmasında yararlanılan Kaynaklar da bu bölümde yayınlanmaktadır.16 Derslerde Kullanılan Butonlar Şekil 4.

Bir klasör ve alt klasörlerinde olduğu gibi (+) işareti ile bu derste olan sayfa bağlantıları gizlenip. her birine ayrı ayrı geçiş sağlanabilir. istenilen sayfa bağlantısı işaretlenerek o sayfaya direk olarak gidilebilir. bul. “Bul” penceresi. sayfanın içeriğinde her hangi bir kelime arayabilir ve o sayfada aranan kelimeye geçiş sağlayabilmektedir. sözlük.18. Eğer aranan kelime birden çok sayfada bulunmuşsa her birini ayrı ayrı sayfa kısmında belirterek.Dersler görüntülenirken sürekli olarak bazı butonlar ekranın sağ alt köşesinde kullanıma sunulmuştur. Sözlük Penceresi 83 . geri. İleri. görüntülenebilir. yardım ve çıkış butonları kullanıcıya bazı kolaylıklar sunmak için tasarlanmıştır. Şekil 4.19. menü. Şekil 4. Her hangi bir anda. Bul Penceresi Menü penceresinde dersin kaç sayfa olduğu bilgisi ve o dersteki tüm sayfalara geçiş için bağlantı mevcuttur.

Derslerin ilk sayfası konu başlığı ve kısa bir tanıtıcı bilgi görüntülemektedir. başlık bunlardan bir kaçıdır. Sözlük penceresinin üst kısmında bulunan harflerden her biri aynı harfle başlayan kelime veya kısaltmaları belirtmektedir.8 LABVIEW WEB SİTESİ ÖRNEK SAYFALARI Sitede verilen dersler LabVIEW ile ilgili tanıtıcı bilgileri kullanıcıya aktarmaktadır. kelime veya kısaltma mevcutsa. Eğer program ile ilgili anlaşılmayan bir terim. E-posta adresleri yardımıyla bildirilecek konular ilgili kişilere aktarılabilir. kullanıcı bu bilinmeyeni sözlük yardımı ile öğrenme şansına sahiptir. ders sayfalarını daha rahat kullanabilmek için gerekli tanımlamaları yapmaktadır. Pencere iki kısımdan oluşmaktadır.Sözlük. yardım. menü. sağ tarafta ise öğrenilmek istenen kelime işaretlendiğinde onunla ilgili bilgiler görüntülenmektedir. öneri ve şikâyetleri bildirmek amacı ile iletişim bölümünden ulaşılabilir. IV. IV. gelecek sayfa.7 İletişim Tez uygulayıcısı ve danışmanına. Sayfanın sol alt köşesinde sürekli olarak. Aynı zamanda NI ve Marmara Üniversitesi iletişim bilgilerine bu bölümden ulaşılabilinir. Yardım Penceresi Yardım penceresi. Sol tarafta kelime veya kısaltmalar sıralı şekilde bulunurken.7. derslerin görülmesi esnasında en çok işe yarayan penceredir. Şekil 4. Sayfa numarası. Bu amaçla çeşitli etkileşimlerden yararlanılmaktadır. geçmiş sayfa.20. merak edilen konular. dersin toplam kaç sayfa olduğu ve o anda kaçıncı sayfada 84 .

24’in solunda gösterilen listeden “Generate and Display” seçilmelidir.28’te gösterilen sayfada ön panel kısaca tanıtılmakta ve eğer ön panel görüntülenemiyorsa. “Generate And Display” yazısı çift tıklanarak da şablon açılabilir. görüntülenmesi için şekil 4.bulunulduğu hakkında bilgi verilmektedir. Kullanıcıya fare ile “New” butonuna basarak etkileşimde bulunmaları istenmektedir. ilgili ön panel ve blok diyagramın açılabilmesi için “Ok” butonuna basılmalıdır. Böylece ilgili bağlantı mavi zeminde beyaz yazı ile işaretlenmiş olacaktır. masaüstü ikon yardımıyla program başlatılmalıdır. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” dersine ait 1. 85 . “Konu bitti.25’de gösterilen sayfada şablonun açılması ile ekrana açılacak olan sanal enstrümanın ön panel ve blok diyagramı bir ön görünüş ile gösterilmiştir. ikinci sayfaya geçmek için ileri butonu kullanılmalıdır. Ders sayfaları.” gibi kullanıcıyı yönlendiren kısa bilgiler sunulmaktadır. sayfada LabVIEW’da kullanılan şablonlar hakkında kısa bir bilgi verildikten sonra. Ayrıca “Devam etmek için ileri butonuna basınız. Şekil 4. Kullanıcıdan fare ile butona basarak yine etkileşime katılması istenmektedir. LabVIEW programı bilgisayara yüklendikten sonra. Bu farenin ikon üzerinde çift tıklanmasını gerektirmektedir. Şekil 4. Artık “Ok” butonuna basılabilir. “Windows” menüsünden “Show Front Panel” seçeneğinin işaretlenmesi gerektiği belirtilmektedir. “New” butonuna basılarak açılan şablon penceresinden bir sinyalin üretilip. Pencerede “New”.” veya “Sanal enstrümanı blok diyagrama yerleştiriniz. programı nasıl başlatacağı öğretilmiş olur.21’de gösterilen.26’te gösterilen sayfada işaretlendikten sonra. Programın başlatılması ile birlikte ekrana şekil 4. Bu bölümde anlatılan konulara ait resimlere Ek – B’den ulaşabilirsiniz. Bir sonraki sayfaya ilerlemek için bu kez kullanıcı ilgili yazıya çift tıklamalıdır. “Configure” ve “Help” butonları mevcuttur.23’de gösterilen pencere açılmaktadır. Bu etkileşim ile otomatik olarak diğer sayfaya geçilmektedir. konu bütünlüğü amaçlanarak belli bir bilgiyi kullanıcıya aktarmayı planlamaktadır. Kullanıcının bu etkileşimi gerçekleştirerek. Şekil 4. Bu sanal enstrüman bir sinyal üretmek için kullanılabilir.”. “Generate And Display” yazısı şekil 4. “Open”.

29’da gösterilen sayfada ise blok diyagram tanıtılarak. gösterilmesi amaçlanmıştır. Dersin son sayfası ön panelde bulunan iki butondan bahsedilmektedir. Şekil 4. durdurmak için ise “Stop” butonu kullanılmalıdır.Şekil 4. blok diyagramın görüntülenmesi için yine “Windows” menüsünden “Show Block Diagram” seçeneği işaretlenmelidir. Oluşturulan sanal enstrümanın çalıştırılması için “Run” butonu. Sanal enstrüman ile dış ortamdan alınacak bir sinyalin blok diyagrama alınarak.31 Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Blok Diyagramı 86 . Bu butonlar “Run” ve “Stop” butonlarıdır. üst sınır aşıldığında veya alt sınırın altına inildiğinde kullanıcı ledler yardımıyla uyarılmaktadır. Bu sinyal bir sıcaklık bilgisi olabileceği gibi seviye veya gerilme bilgisi de olabilir. IV.9 ÖRNEK UYGULAMA SANAL ENSTRÜMAN Aşağıda ön panel ve blok diyagramı gösterilen örnek bir uygulama sanal enstrümanı gösterilmiştir. Ayrıca alt ve üst sınırlar belirlenerek.

Döner anahtarın alt ve üst sınırları da 0 ile 20 ve 80 ile 100 olarak belirlenmiştir. Anlık veri değerleri bir tablo ile saklanabilmektedir.Şekil 4. 87 . bu kez alt yeşil ledi yanar. Random Number’ın 0 ile 1 arasında ürettiği sayı 100 ile çarpılarak 0 ile 100 arasında bir sayı üretmek mümkündür. Ön panelde bulunan bir anahtar ile kayıt yapılabilir. Kayıt yapılacak dosya ismi belirtilebilir. Eğer ölçülen değer kırmızı çizginin altına inecek olursa. 0 ile 1 arasında rasgele sayı üreten Random Number aracı kullanılarak temsil edilmiştir. Sanal enstrüman çalıştırıldığında grafik tablosunda üç değer gösterilecektir.32 Örnek Uygulama Sanal Enstrüman Ön Paneli Öncelikle bir DAQ karttan alınabilecek sinyal. Beyaz çizgi yani ölçüm değeri üst sınırı geçtiğinde üst yeşil ledi yanar. Beyaz çizgi ise dış dünyadan alınan sinyal değeridir. Sanal enstrümanda elde edilen veriler Write LabVIEW Measurement enstrümanı ile bir dosyaya kaydedilebilir. Ön panelde bulunan iki döner anahtardan alınan ve kullanıcının isteğine göre değiştirilebilen alt ve üst sınır değerleri ile birleştirilerek grafik tablosuna aktarılmaktadır. Tüm bu değerler istendiğinde değiştirilebilir. Kırmızı ile belirtilen üst sınır değeridir. Dosyanın bilgisayarda hangi diske kaydedildiği belirtilmektedir. Yeşil ile gösterilen alt sınır değeridir.

Türkçe olarak tasarlanan ve oluşturulan LabVIEW e-öğrenim sitesinden de yararlanabilirler. endüstriye yardımcı olmak için LabVIEW programını sürekli olarak geliştirmektedir. Bu amaçla işletmelerde programı kullanacak olan operatörler. canlandırma ve hedef alan seçimi gibi etkileşimlerden yararlanılmıştır. 88 . Bu aşamada ülkemizde de LabVIEW programını kullanabilen yetişmiş insan gücüne ihtiyaç gün geçtikçe artmaktadır. Sadece LabVIEW programı üzerine yazılmış olan Türkçe bir kaynak olarak bu site literatürde önemli bir açığı kapatmaktadır. e-öğrenme sitesi oluşturarak LabVIEW programının Türkçe bir kaynaktan öğretilmesidir. SONUÇLAR Tez çalışmasında birincil amaç. Endüstriyel enstrümantasyonda veri elde etme. Sitede oluşturulan eğitim modelleri için toplam 83 bölümde 750 civarında slayt geliştirilmiştir. Derslerde sürükle bırak. metin girişi.BÖLÜM V. çoktan seçmeli ve doğru / yanlış seçimi gibi çeşitli şekillerde tasarlanmıştır. Site oluşturulurken. hedef alan işaretleme. NI firmasının resmi İnternet sitesindeki İngilizce dokümanlarını kullanabilecekleri gibi ikincil amaca yönelik olarak bu tez çalışması sonucunda. Etkileşim olarak. hedef obje seçme. Değerlendirmeler. işleme ve görüntüleme işlemleri sık kullanılmaktadır. Değerlendirme amacıyla 19 sınav bölümü oluşturulmuş ve 169 soru hazırlanmıştır. Firmalar bu işlemleri en az hata ile ve en kolay şekilde yerine getirmek için çaba harcamaktadırlar. ülkemizde henüz yeni yeni tanınmaktadır. National Instruments firması bu aşamada. metin girişi ve animasyonlar en çok kullanılan uygulamalardır. kısa cevap. LabVIEW programı dünya üzerinde yoğun şekilde kullanılmasına karşı. e-öğrenme uygulamalarında tercih edilen etkileşimler kullanılmıştır.

hem de ekonomik eğitim süreçlerine katkıda bulunmaktadır. ancak uygulama gerektiren bölümler klasik yöntemle atölye veya laboratuvarlarda gerçekleştirilmelidir. muhasebe ve bilgisayar işletmeciliği gibi konularda e-öğrenme yoğun şekilde kullanılmakta ve olumlu sonuçlar vermektedir. firmaların ve ülkenin gelişimine önemli ölçüde engel oluşturmaktadır. Böylece aynı süre içinde daha fazla kişi eğitim alacaktır. E-öğrenme siteleri. bu aşamaların uygulama olmayan kısımlarında eklenebilir. Teknik alanlarda e-öğrenme teorik bilgilerin aktarımında kullanılması mümkün iken. hem de ilerleyen teknolojiye yetişebilmek için bünyelerinde e-öğrenme siteleri oluşturmaya başlamışlardır. geliştirmek olan konuyla ilgili teknik kişiler. hem eğitilecek personelin öğrenme hızını dikkate almaktadır. İşletme. Bu durum da teknoloji pazarının kişilerin. Belli bir alt yapı gerektiren. Özellikle eğitime önem veren kuruluşlar. Uygulamalı bir eğitim. Teknik eğitimin ön hazırlığı uzaktan. belli sayıda kontenjanının olması e-öğrenmeyi zorunlu kılmaktadır. teknik eğitim veren kurumların donanıma bağlı olarak. Teknik eğitime uzaktan eğitim. Eğitim alacak gruplar sürekli eğitim kurumunda bulunacaklarına. Günümüzde teknolojiyi öğretmeyi amaçlayan pek çok bilgisayar yazılımı İngilizce dilinde yazılmaktadır. iş yerlerinde gerekli ön bilgiyi aldıktan sonra sadece uygulamaları yapmak için eğitim kurumuna kısa süreler için çağrılmalıdır. laboratuvar veya staj yerleri gibi fiziki bir öğrenme ortamına gereksinim vardır. uygulama gerektiren ileri aşamalarda mutlaka atölye. Nüfusu yüksek olan ülkemizde. Bazı e-öğrenme modellerinde yapılması gereken deneyler benzetilerek sanal ortamda uygulanmaktadır. Teknik alanlarda eğitimin diğer bilimlerdeki eğitime göre farklılıkları bulunmaktadır. Eğitim kurumunda her uygulamayı yapabilmek büyük bir başarıdır. Ancak işi teknolojiyi uygulamak. Dolayısıyla eğitilecek kişinin bir ön eğitimden geçmesi şarttır. uygulamaya dayalı bir eğitim olması şarttır. Ancak teknik eleman olacak bireyin gerçek araçlar ile deneyi yapıp sonucunu görmesi kişinin eğitim kalitesini arttıracaktır. hem zaman kaybını önlemek için.E-öğrenme son yıllarda akademik düzeyde açılan eğitim kurumları ile iş hayatında firmaların personelini eğitmesi amacı ile en çok tercih edilen öğrenme metodudur. ekonomik zorluklar getirmektedir. evlerinde. bu tip yazılımların kullanımını yabancı dil engeli yüzünden öğrenememekte ve dolayısıyla geliştirememektedir. bankacılık. Çalışmada oluşturulan Türkçe LabVIEW Uzaktan Eğitim Sitesi ile belirtilen nitelikteki kişilere ulaşılması ve sonuç olarak mesleki teknik eğitimle birlikte ülkenin gelişmesi 89 .

90 . bir çok eğitim materyali hazırlanmasının yanı sıra. Ayrıca bu ders konularının gelişen teknolojiye göre yenilenmesi.amaçlanmıştır. bir kitabın yeni baskısının çıkarılmasından daha kolay olacaktır. Teknik eğitim bünyesinde bulunan her eğitmen derslerini e-öğrenme uygulamalarına yansıtırsa. Benzer yazılımların da uzaktan öğrenim olarak geliştirilmesi gerekmektedir. her biri bir kitap niteliğinde olan bu dersler ile literatür genişletilmiş olacaktır.

BÖLÜM VI. Ekran çözünürlüğünün düşük olması durumunda ise ders içeriklerinin daha dar bir alanda kullanıcıya sunulması gerekecektir. Aynı zamanda ders içeriklerinin yüklenmesi için Authorware Web 91 . kullanıcıların girişte bir kullanıcı adı ve şifre almaları sağlanmıştır. ön panel ve blok diyagram elemanlarının tanıtımı. Ayrıca oluşturulan sitede LabVIEW programı temel özellikleri. internet uygulamaları ve motor kontrol sistemleri gibi daha birçok konudaki çalışmaları yapabilmek için gerekli bilgiler sunulabilir. Bu program ile daha birçok alanda çalışma yapılabilmektedir. Ancak LabVIEW programının birçok araç kutusu mevcuttur. görsel tanımlama. Oluşturulan dersler Authorware programı kullanılarak tasarlanmıştır. Sitenin oluşturulması süresince kullanılan programlar ve tabii ki LabVIEW program sürümleri değişmiş ve programlar gelişmiştir. Böyle bir yönetim sistemi hizmeti veren şirketten hizmet alarak. Ancak video görüntüleri ve ses kayıtlarına pek fazla yer verilememiştir. Ayrıca dinamik bir web sitesi olması amacı ile PHP kodları kullanılarak. Örneğin sonraki çalışmalarda hareket sistemleri. Sitenin oluşturulması sırasında ekran çözünürlüğü ve bilgisayar konfigürasyonları düşünülerek tereddütte kalınmıştır. TARTIŞMA VE DEĞERLENDİRMELER Yapılan yüksek lisans tez çalışmasında çağımızın yeni öğrenim metodu kullanılarak bir e-öğrenim web sitesi oluşturulmuş. Çünkü eğitim kurumları olan mesleki okulların bilgisayar konfigürasyonları genelde düşük olduğundan ekran çözünürlüğünün düşük tutulması gerekir. iletişim ve haberleşme. ölçme ve enstrümantasyonda en çok kullanılan bilgisayar programlarından olan LabVIEW programı öğretilmeye çalışılmıştır. kullanıcıların hem girişte tanımlanması hem de sonraki bağlantılarında nerede kaldıkları ve hangi bölümden devam edecekleri tespit edilebilir. LabVIEW programı ile ölçme ve ile ilgili dersler hazırlanmıştır. Ancak bir öğrenci yönetim sistemi kullanılmamıştır. Sonraki yapılacak çalışmalarda en son sürümler ile çalışma yapılması önerilmektedir.

oynatıcının bilgisayarlarda yüklü olması ve hızlı bir internet bağlantısının olması önerilmektedir. grafik. 92 . daha iyi uygulamalar oluşturulmaktadır. 800*600 ekran çözünürlüğü kullanılarak. öğrenci yönetim sistemi. ders içerikleri dar alanda verilmeye çalışılmış ve ayrıca internet bağlantısının düşük olma ihtimaline karşın görsel veriler mümkün olduğu kadar düşük boyutlarda optimize edilmiştir. Bir uzaktan öğrenim web sitesi oluşturmak için birçok alanda çalışma yapmak gereklidir. bir taraftan da siteyi oluştururken oluşturulacak kod. grafik hazırlama ve optimizasyonu gibi alt bölümler oluşturulmuştur. Tüm bunlar göz önünde bulundurularak. Genellikle yurt dışında yapılan web dizayn çalışmalarında ve e-öğrenme üzerine çalışan firmalarda içerik hazırlama. Bir taraftan içerik hazırlama çalışmalarını yürütürken. animasyon ve veriler için kullanılması gereken programlarla çalışılmalıdır. animasyon. Böylece bir ekip çalışması oluşturularak.

2003 İstanbul.org.KAYNAKLAR [1] UYANIK H. [2] ABBASOĞLU H. [9] EYÜPOĞLU Filiz . PASTACI H.06.04..2005). July 2000.. [4] ÖZDİN E. “Web’de Öğrenme.. “Practical Data Acquisition for Instrumentation and Control Systems”. “E-Öğrenme Nedir?” . [8] TUNÇALP K. 2000 İstanbul.04. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi.ni.com (Erişim Tarihi : 25. ABD. TUNÇ E. 2000 İstanbul. [3] KABAKÇI Işıl.. “LabVIEW ile Simülasyon ve Eğitim Amaçlı Kullanılması”. . . “Dijital Ölçmeler”. [5] www. 28. [10] www. Teksas.Y.04.2005).. Part Number 321527D-01. ASLAN Ö. IV. “www. Kasım 2004.04. “LabVIEW Bilgisayar Programının Uzaktan Eğitimi”. Karakaya Ziya .2003). [11] National Instruments Corp.macromedia. Australia [13] www.July. [12] PARK John.2003. Bilişim Dergisi 88.ceturk. “Quick Field Programının Eğitime Uyarlanması” Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi. . GÜNER Y. Ankara. MACKAY Steve. Sakarya. İstanbul..tr (Erişim Tarihi 09. "Getting Started with LabVIEW".2005). . ABD. [7] National Instruments Corp. sayı Aralık 2003 http://merkez.com (Erişim Tarihi : 09. Mayıs 2003.com Computer Engineering TURK Web Sitesi (Erişim Tarihi : 23. Ölçme ve Değerlendirme” .bilgisayardershanesi. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Sempozyumu. Teksas. ButterworthHeinemann.2005) 93 . DEMİREL H. [6] ÖZCAN M. 1996.com NI Resmi Web Sitesi”. .tbd. “Workbench Bilgisayar Programı ile Ölçme Deneylerinin Simülasyonu” Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi. (Erişim Tarihi : 08.

“Macromedia Flash MX Kaynağından Eğitim” Nisan 2003 Macromedia Press. [16] KELLOGG Orson. BHATNAGAR Veera.com”. . ABD. [28] GÜNDÜZ F. Haziran 2001 İstanbul. [22] JEFFERY BARDZELL . Part Number 350778B-01. “Herkes İçin Macromedia Freehand 10 Çabuk Öğrenim Klavuzu”.0 Evaluation Software CD". . Macromedia Press. [21] BODUR A. [19] National Instruments Corp. July 2000. İstanbul. 94 . Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Elektrik Eğitimi Bölümü Lisans Tezi. NI Türkiye Temsilcisi Web Sitesi. Part Number 322661A-01.. TOKGÖZ H. GERÇEK C. [15] KHRISTINE ANNWN PAGE. “Otomasyon Sürecinde Her Yönüyle LabVIEW ve Matlab ile Enstrümantasyon ve Ölçme”..Ş. Texas USA. ABD. “Macromedia MX eLearning İleri Düzey Kaynağından Eğitim” Mayıs 2003 Macromedia Press. İstanbul. (Erişim Tarihi : 08. April 2003. Teksas.. Teksas. “LabVIEW Programının Elektrik Teknolojisinde Kullanılması”. “www.. “Macromedia AuthorWare 6 Kaynağından Eğitim” Ocak 2003 Macromedia Press. Part Number 322194B-01.[14] Endüstriyel ve Bilimsel Test Teknolojileri Tasarımı A.2005). . Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektrik Eğitimi Bölümü Yüksek Lisans Tezi. Çeviri: Mehmet Çömlekçi. "Sound and Vibration Toolset User Manual". DİNÇER G. London. 1998 İstanbul. [24] National Instruments Corp. [23] National Instruments Corp. [20] National Instruments Corp. [17] PATTI SCHULZE . Texas USA.. Nisan 2002. 2003. [27] KASAPBAŞI M. 2004. İstanbul. “Measurements Manual”.04.C. "LabVIEW User Manual".. “Connected Schools” Premium Publishing. [25] SELINGER Michelle. Nisan 2001.. “Macromedia Fireworks MX Kaynağından Eğitim” Ekim 2002 Macromedia Press. "LabVIEW 7.E3TAM. “Ölçme ve Enstrümantasyon Dersi Laboratuarının LabVIEW Programı Kullanılarak Sanal Ortamda Gerçekleştirilmesi”. Part Number 320999E-01. [18] CHRISSY REY . May 2000. “Macromedia Dreamweaver MX Kaynağından Eğitim”. [26] COHEN Sandee. . Şubat 2003.

fieldbus.2003).2005) [33] www.. ERDEN O.com (Erişim Tarihi : 23. BAĞIRSAKÇI B. “Uzaktan Eğitimin Temelleri Dersindeki Uzaktan Eğitim İhtiyacı Ünitesinin Web Tabanlı Sunumunun Hazırlanması”..pacontrol. [31] www.[29] EYÜPOĞLU Filiz . [32] www.. Bilişim Dergisi 88. N.org FOUNDATION Fieldbus Organizasyon Resmi Sitesi (Erişim Tarihi : 23.10.com INTERBUS Alan Yolu Organizasyonu Resmi Sitesi (Erişim Tarihi : 22.interbusclub.04..10.enocta.com enocta e-öğrenme web sitesi (Erişim Tarihi : 17. The Turkish Online Journal of Educational Technology – TOJET July 2004 ISSN: 1303-6521 volume 3 Issue 3 Article 20.10.2005) 95 . ÇAKIR H.2005) [34] www. sayı Aralık 2003. “E-Öğrenme Nedir?”. [30] KAYA Z.

EKLER 96 .

AICC Aviation Industry Computer-Based Training Comittee: (Havacılık Endüstrisi Bilgisayar Tabanlı Eğitim Komitesi). VBX’lerin aksine Active-X Kontrolleri OLE bazlı geliştirme araçları. eş zamanlı olmayan bir iletişim modudur. Alias: Düşük örnekleme hızında toplanan veride gözüken yanlış alçak frekans bileşeni. Asynchronous: (Eş zamanlı olmayan) İki taraf arasındaki etkileşimin aynı zamanda meydana gelmemesi durumu. Authorware: Macromedia tarafından hazırlanmış olan öğrenme için tasarlanmış bir yazım programı. Authorware'in özellikleri arasında. analog voltajı dijital bir değere çeviren devre. Otomasyon Nesnesinin özel bir formu. ANSI: Amerika Devlet Standartları Enstitüsü API: Uygulama Programlama Ara Yüzü ASIC: Uygulama özellikli entegre devre . anahtarlama için kullanılabilir. frekans kaydırma. Bu kurum e-öğrenme idare sistemlerinde standartlar geliştiren bir teknoloji tabanlı eğitim profesyonelleri grubudur.EK – A SÖZLÜK A A/D: Analogdan dijitale Active-X Controller: Active-X Kontrolleri. ATCC ayrıca öğrenci puanlarını ve ilerlemesini izlemek için kullanılan standartlardan biridir. Bu fonksiyonlarla olası kompleks uygulamalar toplama esnasında örnek oranının ani değişimi ve eşdeğer zaman örneklemesi için zamanlamadır. Active-X kontrolleri Visual Basic’in kendi kontrollerine (VBX‘ler) benzerdir.Bir müşteri için gerekli olan spesifik fonksiyonları dizayn eden ve üreten patentli yarı geçirgen parça. Web bülten panosu. periyot darbe genişliği ölçme. ASIC Application Specific Integrated Circuit: Sayıcı / Zamanlayıcı I/O fonksiyonlarıyla basit ve arabellekli modların her ikisinde aşağı yukarı sayma. uygulamaları veya web tarayıcılarına serbestçe eklenebilir. kare dalga ve darbe üretme. ADC: Analogdan Dijitale Çevirici – Elektronik cihaz. Fakat yapısı OLE tabanlıdır. geliştiricilerin kod yazmadan ya 97 . Örneğin.

Bus: Bireysel devrelerle iletişim kuran bir grup bağlayıcı. Compact PCI: Endüstriyel uygulamalar için PCI veri yolunun bir Eurocard konfigürasyonu. makine dilinde bir nesneye ya da derlenmiş bir programa 98 . CAN – Alan Ağı Kontrolörü: Endüstriyel otomasyon için cihaz seviyesinin artan kullanımını arayan seri yol. Byte: 8 haneli 2’lik sistemde sayı. DAC operasyonu bilgisayarın arka plan görevlerinden biri olan DMA ve kesme kanalları kullanımıyla olur. Bipolar: Pozitif ve negatif tüm değerleri içeren sinyal aralığı (örneğin: +5V ve –5V) Bit: 0 veya 1 değerini alan 2’lik sistemde tek haneli sayı. C. Compiler: Derleyici. C Cache: İşleme verimi artırmak için ortak kullanılan talimatları veya verileri tamponlayan. daha da karmaşık etkileşimlilik yaratmak isteyen geliştiriciler için kodlama kapasitesiyle birlikte kullanılmaktadır. Cold – Junction Compensation: Hava sıcaklığını ölçmek için kullanılan termokupl ölçüm devrelerini kapsayan aletler. Mesela PC bus’ları PCI. Buffered Data Acquisition: Ara Bellekli Veri Toplama. Maliyet tasarrufu ve on-line öğrenimin 24 saat ulaşabilen özelliğiyle sınıfa dayalı öğrenimin kişisel etkileşimini birleştirme çabası içinde. Genellikle Bus üzerine I/O veya diğer araçların bağlandığı genişletilmiş bir araçtır. C veya Basic gibi dillerde yazılımı olarak doğru üst seviye kaynak kodu üreten bir yazılım programı. Breakdown Voltage: Görsel yalıtımın. Blended Learning: Harmanlanmış Öğrenim. ve EISA bus.da programlama yapmadan karmaşık etkileşimlilik yaratmasını sağlamak da vardır. Basic gibi yüksek seviye programlama diliyle yazılmış kaynak kodu. Pascal. yüksek hızlı proses hafızası. yarı iletkenlerin veya di-elektrik materyallerin işlevini yitirmesi için yeterli voltaj değeri. Ayrıca Authorware. Birden fazla kanalı kullanılan DAC kart maksimum örnekleme hızına çıkarılıp örneklenebilir. Code Generator: Sezgisel bir kullanıcı ara yüzü tarafından kontrol edilen. geleneksel sınıf tabanlı öğrenimle Web ya da bilgisayar tabanlı öğrenimin bir araya getirilmesi. B Baud Rate: Seri iletişim veri iletimlerinin oranının bit/saniye gösterimi.ISA (AT). PC kart (PCMCIA).

Control Flow: Kontrol Akışı. Fortran ve Basic gibi dillerdeki programlar kontrol akış modelini takip eder. Bilgisayar tabanlı eğitimin. Counter / Timer: Sayıcı / Zamanlayıcı. D D / A: Dijitalden analoga. Current Sinking: Akım boşaltımı. Çift Ara Bellekli Dijital I/O: Bazı sürücü yazılımları yüksek performanslı DIO ürünleri için çift ara bellekli dijital I/O fonksiyonları içerir. ücretsiz bir Dreamweaver eklentisi. Bir talimat sayacının hafızadaki talimatları çalıştırdığı bir program için modeldir. 20 MHz yukarı / aşağı genel amaçlı sayıcıları ve veri toplama uygulamaları için özel olarak dizayn edilmiş bir zamanlama kontrolörü olan ASIC'i kontrol etmekte kullanılır.Bilgisayar Tabanlı Eğitim: Kısaca CBT (BTE) olarak adlandırılan öğrenime ve/veya öğrenimin idaresine yardım için bilgisayarların kullanımı (örneğin. ölçen ve girilen verileri bilgisayar ortamına işlemek için sokmak. Derleme programlar çevrilmiş programlardan 10 ila 1000 kat daha hızlı çalışır. Program kontrolü bir talimattan diğerine akar. Dışardan gelen darbeleri veya saat darbelerini sayan devre. kısa sınav puanlarını izlemek). DAC: Dijital Analog Çevirici DAQ (Data Acquisiton): (1) Veri toplama. bilginin internet üzerinde yer aldığı Web Tabanlı Eğitim (Web-Based Training) ya da Web Tabanlı Öğrenim (Web-Based Instruction). Sensörlerden. I/O Sayıcı / Zamanlayıcı I/O fonksiyonları 24 bit. İşlemci ayrı bir ara bellekte öncelikli olarak bulunan veriyi eşzamanlı bir şekilde gösterir veya kaydeder. Kullanıcılar bir iletişim ara yüzüne parametreler girer ve Dreamweaver. Bir dairesel tamponlama şeması büyük miktarda veriyi eksiz ve sürekli toplama ve üretmeyi sağlar. istenmeyen sinyal. Crosstalk: Bir kanaldaki veriye bağlı olarak diğer kanalda oluşan. (2) Bir PC’ye takılmış A/D veya DIO kartlarla aynı 99 . Çift ara bellekli dijital giriş çıkışlar ile veri. Bakınız Interpreter.dönüştüren bir yazılım aracı. Sayaç. bir hafıza ara belleğinden transfer edilir veya içinden toplanır. Bir DAQ kartının dijital ya da analog bir sinyal için akım tüketmesi. CourseBuilder: 40 adet yapılmaya hazır öğrenme etkileşimi içeren. giderek yaygınlaşan kategorisi. Computer-Based Training . Coupling: Sinyalin bir yerden diğerine bağlanma şekli. Bu eklentiyi Macromedia Exchange'de yükleyebilirsiniz. transdüser ve test problarıdan alınan elektrik sinyalleri toplayan. DHTML etkileşimlerini yaratmak için gereken JavaScript'i yazar.

İşlemci bir iş yaparken. Örneğin DDE. Derivative Control: Hata sinyalindeki değişime orana orantılı çıktısı olan kontrol hareketi. Değişken kontrol. DIO: Dijital giriş / çıkış DLL: Dinamik Bağlantı Kütüphanesi . genelde LabVIEW’ın Microsoft Excel’le aynı veriyi paylaşması gerektiğinde kullanılır. işlem değişkeni ve set noktası arasındaki farkı önceden tahmin eder.çeşit elektrik sinyalleri toplayıp ölçmek ve muhtemelen aynı PC’de D/A ve/veya DIO kartlarla kontrol sinyalleri üretmek. Blok . herhangi bir verinin bus üzerinden direk olarak hafızaya gönderilmesi veya hafızadan getirilmesi.iki sinyal seviyesinin oranını ölçmek için kullanılan birim. bir arka plan transferi gibi asenkron olarak ilerler uyumlu dijital I/O sinyallerle veya uygun bir sayıcı/zamanlayıcı ile dıştan kontrol edilebilir. Bilgisayardan hafızaya veri transferindeki en hızlı yöntemdir. DLL içindeki fonksiyonlar ve veri. aktuatör) yüksek seviye cihazlarına (kontrolör) bağlamaya yarayan düşük seviye network.Dağıtık Kontrol Sistemi: İşlemcilerin dağıtılmış ağı ve I/O alt sistemlerini kontrolü kapsayan. Operasyon. DDE: Dinamik veri alışverişi. örnek olarak: limit anahtarları. kullanıcı ara yüzlü.mod dijital I/O fonksiyonları DMA veya kesmeleri kullanarak dijital bağlantılara dijital örnek ara belleklerini okur ve yazar. Basit üretim uygulama cihazları. DCS . DCS’ler çok yaygın olarak büyük endüstriyel kuruluşlarda özellikle kağıt fabrikalarında ve petrol rafinerilerinde kullanıldı. Windows uygulamaları ve diğer DLL’ler tarafından referans edildiği zaman yüklenirler ve bağlanırlar.Windows uygulamaları veya diğer DLL’ler tarafından kullanılan veya çağrılan veri ve çalıştırılabilir kod içeren Microsoft Windows un içindeki yazılım modülü. DMA: Direk Hafıza Erişimi. fotoelektrik sensörleri ve motor çalıştırıcıları için idealdir. 100 . Dijital Kontrol I/O: Bu fonksiyonlarla dijital I/O bağlantıları veya hatları için tek bit örnekleri okunup yazılabilir. Data Flow: Sadece tüm veriler müsait olduğunda çalışan operatör ve talimatların bulunduğu bir programlama çeşidi. DeviceNet özellikle düşük maliyet üzerine yoğunlaşmıştır. Db: Desibel. Differential Input: Bilgisayar ortamından izole edilmiş iki terminali arasındaki farkın ölçümünü kapsayan analog girdisi. DeviceNet: Endüstriyel cihazlarını (sensör.Mod Transferler Uyum yeteneği olan boardlarla kullanılan blok .işlemler arası iletişim için Microsoft Windows’taki standart yazılım protokolü. veri toplayan ve sistem yönetimiyle karakterize edilebilen büyük ölçekli bir işlem kontrol sistemi.

Flash.Buffered Waveform Generation: (Çift Arabellekli Dalga Şekli Üretimi) Çift ara bellekli dalga şekli kuşağı fonksiyonlarıyla veri ikinci bir ara bellek yeni veriyle eş zamanlı olarak güncelleştirilirken. Değişken opak alanları.ultraviyole ışık ışımasıyla silinebilen veya programlanabilen ROM. Director 3D ve akan video isletebilir ve kendi sunucusu da vardır. ışık kaynağı ve foto dedektörlü hareketli disk kullanan optik kodlayıcı en ünlü kodlayıcıdır. Encoder: Lineer veya dönel sinyalleri dijital veya darbe sinyallere çeviren cihaz. EPROM: Silinebilir programlanabilir sadece okunabilir hafıza . Drivers: DAQ kartları. Uygulama programı ayrı bir ara bellekte öncelikli toplanmış veriyi eşzamanlı olarak işleyebilir. Kod kalınlıklarının. E EEPROM: Elektrikli silinebilir programlanabilir sadece okunabilir hafıza. Director'un da Lingo adlı kendi doğal kodlama dili vardır ve bu dil geliştiricilerin karmaşık etkileşimlilik kodlamalarına olanak verir. GPIB ana yüzü boardları. Bu fonksiyon veriyi elde edildiği gibi analiz etmeye ihtiyaç duyduğumuz gerçek zaman uygulamaları için faydalıdır. Double . Flash gibi. DSP: Dijital sinyal işlemesi Dual Access Memory: Birden fazla işlemci veya kontrolör tarafından ulaşılabilinen hafıza tipi Dynamic Range: Bir devrenin kaldırabileceği en büyük sinyal seviyesiyle en küçük sinyal seviyesi oranı. RTU.DNL: Türevsel nonlinearity. Director: Macromedia'nın en güçlü yazım çözümü. Web dağıtımına yönelikken ve bu nedenle oynatıcısının ve SWF dosyalarının yükleme sürelerini asgariye indirmek amacıyla bazı sınırlamalara sahipken. Genelde dB olarak ifade edilir. bununla beraber oynatıcısı daha uzun yükleme süresi gerektirir ve dosyaları Flash dosyalarından daha büyük olabilir. Bir dairesel arabellek verinin eksiksiz toplanması işlenmesi ve sürekli yerine getirilmesini sağlar.Buffered Data Acquisition: (Çift Ara Bellekli Veri Toplama) Çift arabellekli veri toplama veri hafıza arabelleğiyle elde edilir. External Trigger: A/D dönüştürme tipi olayları tetikleyen dış kaynaktan gelen voltaj darbesi. Double . Director'da bu sınırlamalar yoktur. analog çıkış kanalına bir veri arabelleğinden transfer edilir. Sadece elektrik sinyalleri tarafından silinebilir veya programlanabilir ROM. ve diğer I/O cihazları kontrol eden özel bir yazılım. PCLS’ler. bir ölçüm. 101 . 1 LSB’deki ideal değerinden maksimum sapmanın LSB'sindeki.

Gain accuracy: Kazancın ideal kazançtan sapma ölçüsünün dB cinsinden değeri. Floating Point: İşlemek ve saklamak için kullanılan bilimsel ve üssel gösterim. Tam tanımıyla e-learning. akustik ve vibrasyon analizde kullanılır. fakat örnekleme hızı 10 kS/s e düşmesiyle beraber 20 Bite çıkar.sinyal gücü ile frekans ve zaman grafiği oluşturur. Internet. Basit linguistik kurallar. E-learning: E-öğrenim. açıklamalı terimler tarafından saptanan kurallarla tamamlanır.Erişilebilirlik . Flash ADC: Karşılaştırma ve kodlayıcı mantık banka tarafından tek adımda saptanan çıktısı olan bir ADC. F Fieldbus: İşlem enstrümantasyon ve kontrol sistemlerini bağlanmakta kullanılan tüm-dijital iletişim ağı. sitenin ya da multimedya varlığının. mesela 100 MS/s de 8 bit. görme ya da işitme engelli insanlar. gibi engelli kişiler tarafından kullanılabilmesine işaret eder. (basamaklar 10 un katlarıyla çarpılır. nonlineer ve compleks sistemleri tamamlamak için çok kolay kullanılır. Kullanılan 4-20 mA analog standardın yerine geçer. Front Panel: Ön panel anlamına gelir Fuzzy logic: Birçok kontrol uygulamalarında PID yer değiştirmede kullanılan bir metot.Accessibility: Bir dokümanın. Genellikle. bir ağ üzerinde yapılan her türlü öğrenimdir. 102 . geri plandaki diğer aktiviteler devam ederler. Sonar. yüksek performanslı veri transfer tipi Foreground: Direk operatör aracılığıyla oluşan aktivite. Flexible Resolution: Çözünürlüğü örnekleme hızıyla değişen analogtan dijitale çevirici teknolojisi. Kontrol. fare kullanamayanlar vb. FIFO: First in first out. JAN ve/veya WAN'ı içeren. bu terim bilgisayar tabanlı eğitim için kullanılır ve bu nedenle CD-ROM tabanlı eğitimi ve bilgisayar veri bankası eğitiminin ağ gerektirmeyen diğer biçimlerini de içine alır.) Flyby: Kontrolöre uğramadan kaynaktan hedefe. Gain: dB cinsinden sinyalin yükselme katsayısı. Memory Buffer (birinci içeri birinci dışarı) ilk gelen erişim hakkına kavuşur. G Gabor Spectrogram: Discrete Gabor transformu kullanan eklemli zaman frekans analizi.

kablolar …) HMI .Graphical User Interface: Grafik tabanlı ekran görünümlerini kullanan bilgisayarda bilgi transferi gerçekleştiren kolay araçlarla iletişim. Elektrikli enstrümanlı bir bilgisayarın kontrolde kullanılır. 1 -1987 ve 488.1 –1987 Standartlarının kısaltmaları (Bkz GPIB) Industrial Device Networks: Endüstriyel otomasyon uygulamalarında standartlaşmış dijital haberleşme ağları. IEEE 488 veri yolu da denir çünkü ANSI/IEEE 488 -1978. veri toplama ve kontrol ara yüzlerini ilgilendiren bilgisayar sistemlerine/sistemlerinden veri transferi. 2 -1987 standartları tarafından tanıtılır.(Human-Machine-Interface): Bir operatörün bir endüstriyel otomasyon sistemiyle interaksiyonunu sağlayan araç ( genelde bir GUI) I I/O-Input / Output: Haberleşme kanalları. Şu anki maksimum transfer hızı olan 400 kb/s gelecekte artırılması planlanıyor. GUI . kasa. bir ölçüm. 103 . belirli Plug-in DAQ kartını veya belirli bilgisayar tabanlı aracı kontrol eden yüksek seviye yazılım fonksiyonlar grubu. PXI ya da RS-232 programlanabilir araçlarını. 488. IEEE 488: ANSI/IEEE 488 -1978. Enstrüman sürücüler bir programlama dilinden çağrılabilen bir fonksiyondan LabVIEW ‘deki sanal enstrümanlara kadar değişen çeşitli formlarda olabilir. INL : (Integral Nonlinearity) Analog I/O devrelerinin ideal A/D ya da D/A transfer karakteristiklerinden maksimum sapmasının LSB’sindeki. operatör ara yüz aygıtları. hafıza ve aygıtlara bağlayarak popüler olarak gelişen yüksek hızda seri veri yolunu tanımlayan IEEE 1934-1995 Standartlarının kısaltmaları. Instrument Driver: Belirli GPIB. 488. Farklı üreticilerin kontrol sitemlerinde haberleşebilmesi için üretici patentli ağların yerini almaktadır. H Half-Power Bandwidth: Devrenin karşılayabileceği maksimum seviye ile –3 dB aralığında frekans genişliği. HP-IB ile eşanlamda. plug-in kartları. Handler: Bilgisayarda işletim sisteminin yüklediği bir cihaz Hardware: Bir bilgisayar sisteminin fiziksel bileşenleri.(örneğin devre kartları. IEEE 1394: Bilgisayarları çevresel video. VXI.GPIB: Genel amaçlı ara yüzü veri yolu. Input Impedance: Bir devrenin giriş terminallerinden ölçülen direnci veya sığası.

Interrupt: CPU’nun o anki işini. aynı makinedeki diğer işlemlere veya ağda bulunan herhangi bir işleme mesaj yollayabilir. Etkileşim geleneksel olarak üç kategoriye ayrılır: Öğrencilerin birlikte çalıştıkları ve birbirlerinden öğrendikleri. kursun bir parçasına dâhil olmasını belirten. IVI: Interchangeable Virtual Instruements Donanımdan bağımsız aygıt sürücüleriyle sonuçlanan. Basic gibi yüksek seviye programlama diliyle yazılmış kaynak kodu. Bir kurs bu etkileşimlerden birini ya da daha fazlasını içerebilir. öğrenciden-öğrenciye etkileşim.Interpreter: C. osiloskop. öğrenciden-öğretmene etkileşim ve öğrencilerin doğrudan kitap. Genellikle girdiden girdiye ve/veya herhangi bir girdiden yükseltici çıktısına veya bilgisayar veri yoluna göre belirlenir. Knowledge Management: Bilgi Yönetimi. Interaction: Etkileşim. genel bir terimdir. tablolar vb. Interopembility: Birlikte çalışabilirlik. maddelerden Öğrendikleri öğrenciden-içeriğe etkileşim. IPC (1) Interprocess Communication: İşlemlerin mesajlarını ilettiği protokol. Bkz Compiler. veri ya da bilgisayar hafızası miktarını belirtmek için Byte ile kullanılan 1024 için kısaltma Kbytes/s: Data transferinde 1024 bytes/s anlamına gelen birim. Öğrencinin. Bir işlem kendine. Isolation Voltage: İzole edilmiş bir devrenin normalde dayanabileceği voltaj. her seferinde bir satır okuyarak ve belirlenen işlemi yaparak çalıştıran bir yazılım aracı. Pascal. genellikle esnek kombinasyonlarda. IVI standart programlama ara yüzleri bir endüstri konsorsiyumu olan IVI vakfı tarafından tanımlanmıştır. öğrencilerin bir öğretmenden öğrendikleri. IPC (2) Industrial PC: Endüstriyel bilgisayar. varlıklar. multimedya. birbiriyle koordinasyon halinde kullanılabilmesi. DMM’ler ve fonksiyon jeneratörleri için standart programlama ara yüzlerini içeren bir teknoloji. belirlenen bir aktivite için iptal etmesini gösteren bir bilgisayar sinyali. J JTFA-Joint Time Frequency Analysis: Hızlı değişen dalga formlarının spektral analizi için bir teknik. Profesyonel bilgiyi bireyler yerine takımlarda tutmak amaçlı bir yaklaşım. bir takımın ya da 104 . Mesajlar veri blokları ve bilgi paketleri veya işlemlerin aksiyon için talimatları olabilir. Öğrenme varlıklarının. K K: kilo. Bilgi yönetimi genellikle.

Microsoft ASP (Acuve Server Pages) teknolojisi kullanarak Microsoft Access veritabanlarına kaydederek. LSB: En az değerdeki bit. L LabVIEW: Laboratuary Virtual Instrumention Engineering Workbench (Laboratuvar Sanal Enstrüman Mühendislik Çalışma Ortamı Linearity: Cihazın verdiği tepkinin R=K*S ( R= tepki S=uyarı K= bir sabit) denklemine uyması. Multirate Scanning: Çoklu Oran Tarama.teşkilatın bütün üyelerinin bilgilerini kattığı ve diğerlerinin öğrenimine eriştiği merkezi bilgi temellerini kapsar. toplayan ve İzleyen öğrenme ortamlarının yaratılmasını kolaylaştıran sunucu davranışlarını içerir. puanlan. Learning Site: Öğrenme Sitesi. MMI . MIPS . e-Öğrenme için kullanılan ücretsiz bir Macromedia Dreamweaver eklentisi.Million Floating-Point Operations Per Second: (Saniyede 1 milyon ondalıklı işlem) Bir işlemcinin hesaplama gücünü gösteren birim. Bu eklenti. CourseBuilder. Multitasking: Çeşitli işlemlerin aynı anda çalıştırabilen işletim sisteminin özelliği 105 . Learning Content Management System (LCMS): Öğrenme İçeriği Yönetim Sistemi.048. Bazı DAC ürünleriyle farklı hızlarda farklı kanalları örneklemek için çoklu kanal tarama özelliği kullanılabilir. volt ya da hertz ile birlikte kullanıldığında 1 milyon için standart metrik kısaltma (2) mega veri ya da bilgisayar hafızası miktarını belirtmek için Byte ile kullanılan 1. kursa yeni içerik eklemelerini sağlayarak) içeriği idare eden bir bilgisayar sistemi.Million Instructions Per Second: (saniyede 1 milyon talimat) Bir işlemci makine kodu talimatlarının hızını gösteren birim. vb. Memory Window: Lokal işlemcide adresleri değiştirerek çabukça ulaşılabilen hafızanın sürekli blokları MFLOPS . M M: (1) mega.Man Machine Interface: Bakınız HMI.576 için kısaltma Mb/s: Data transferinde saniyede 1048576 bit anlamına gelen birim. izleyerek) hem de (kurs yazarlarının. Flash ve gömülü Authonvare etkileşimlerindeki faaliyeti ve puanlan. Hem öğrenmeyi (İlerlemeyi.

jeneratörler. bilgisayarlar. CRT ekranlar. Macromedia bir yapısal site için standartlara uygun bir manifesto doğurmak için bir Dreamveaver Site Definition (Site Tanımlaması) kullanan ücretsiz bir Dreamweaver eklentisi sunar. MXIbus .Multisystem eXtension Interface Bus: Cihazlar arası yüksek hız iletişimi için dizayn edilmiş bir multidrop. Nyquist Sampling Theorem: Eğer bant limitli sürekli bir sinyalin örnekleme frekansının yarısından daha yüksek frekanslarda bileşeni yoksa orijinal sinyal aynen geri elde edilebilir. Uygulama gerçeklemeleri açısından (nesne tabanlı analiz veya dizayna karşı olarak) . flouresant lambalar. sağanak yağış. siteleri ve onların varlıklarını anlamak ve tanımlamak için kullandır. paralel veri yolu mimarisi. AC güç hattı. Manifest (Manifesto): Kurs içeriklerini öğrenme idare sistemine transfer etmek içîn kullanılan. radyo vericileri gibi dış kaynaklardan veya yarıiletkenler. lehim. her bir girişi sırayla çıkışa bağlayan çok girişli anahtarlama devresi. Bu eklentinin adı Manifest Maker Extension for Dreamweaver'dır ve Macromedia Exchange'den ücretsiz olarak yüklenebilir. NTSC – National Television Systems Committee: Kuzey Amerika’da renkli video sinyalleri için kullanılan en yaygın format. motorlar. N Noise: (Gürültü) İstenmeyen elektrik sinyali. Middleware: Bir Web tarayıcısında gösterilen standart Web sayfaları ile veritabanları arasında etkileşimi sağlayan bir uygulama (ya da uygulama ortamı). JSP ve PHP örnekleridir. VXI veri yolunu çoklu ana bölümler üzerinden genişletebilir ve VXI veri yolunu endüstri standardı bilgisayarlara direk olarak bağlayabilir. Macromedia ColdFusion MX. nesneler hem veri hem de işlem mantığını içeren 106 . ASP. bir kurstaki bütün varlıkları tanımlayan bir XML dosyası. Tümü Dreamweaver MX içinde bulunan. Meta-Data (Meta-Veri): Bir dosyanın ya da varlığın içeriğini tanımlayan veri. O Object Technology: ”Nesne”lerin analizi modellenmesi veya dizayn edilmesi ve/veya bir bilgisayar sisteminin belli bir yönünü gerçeklemek için kullanılmasına tekabül eden geniş bir terim. dirençler ve kondansatörler gibi iç kaynaklardan gelir.Mux – Multiplexer: Tipik olarak yüksek hızlarda birçok sinyali tek bir analog giriş kanalıyla ölçmek için. trafolar. Gürültü. Metaveri hem arama motorları hem de öğrenme idare sistemleri tarafından.

Bento dosya sistemi ve Açık Skript Mimarisi) ve IBM (Sistem Nesne Modeli) tarafından sağlanan çeşitli teknolojilerin katılımıyla yaratılmış bir birleşik döküman mimarisi. OLE: Object Linking and Embedding: Uygulamaların birbirleriyle iletişim kurmasını sağlayan bir sistem servisleri topluluğu. birleşik yazılımları kullanarak güçlü çözümler üretmek için bir uygulama dinamik olarak diğer uygulamaların servislerini tanıtabilir ve kullanabilir. Örneğin. Operating System: (İşletim Sistemi) Bilgisayarı kontrol eden. script'leri başlatmak için uygun olaylar seçmeli. Overhead: Bir görevi yerine getirmek için gereken bilgisayar işlem kaynağı(zaman ve/veya hafıza) miktarı. Output Slew Rate: Analog çıktı voltajının bir seviyeden diğerine değişiminin maksimum hızı. kullanıcı olayları script'lerle tanımlayabilmeli. Outcome (Sonuç): Öğrenme sonucu olarak da bilinen sonuç. OPC-OLE for Process Control: Farklı saha cihazları otomasyon/kontrol sistemleri ve iş sistemleri arasında işlem ortaklığı sağlayan bir açık endüstri standardı cihaz ara yüzü. OLE ile farklı uygulamalardan çoklu bilgi kaynakları içeren bileşik dökümanlar yaratmak da mümkündür. en az iki olayı adlandırmak ve daha fazla aramayı bilmelidir" cümlesi hedeflenmiş bir öğrenme sonucudur. 107 .kendinden içerikli yazılım modlarıdır ve sadece iyi tanımlanmış ara yüzler arasından ulaşılabilir. OLE Controls: Bakınız Active-X Controls. Component Object Model tabanlı olan OLE nesneye imkân veren sistem yazılımıdır. Yapısal tasarımcılar dersleri. OpenDoc: Apple (OpenDoc Mimarisi tabanı. ölçülebilir öğrenme hedefidir. kullanıcılarla iletişim kuran ve kurulmuş donanım ve cihazlarla haberleşen taban seviyesi yazılımı. "bu dersin sonunda. programları çalıştıran. istenilen öğrenme hedeflerini ya da sonuçlarını tanımlarlar. OLE otomasyonu üzerinden. ODVA: Open DeviceNet Vendors Association : DeviceNet spesifikasyonlarını ve tüm dünya üzerinde DeviceNet’in desteğini yöneten kar amaçlı olmayan bağımsız firmalar organizasyonu. Optical Isolation: Yüksek potansiyel farklılıklarını ve geçişlerini elimine etmek amacıyla elektrik sürekliliği olmadan veri yollamak için optoelectric alıcı ve verici kullanma tekniği. faaliyetleri ve testleri tasarlamaya başlamadan önce. Output Settling Time: Analog çıktının belirlenen limitler içinde son değerine ulaşması için gereken zaman.

Personal Computer Memory Card International Association tarafından yazılan hafıza kartlarının bir spesifikasyonu olarak ortaya çıkmıştır. Photoelectric Sensor: Üzerine düşen ışığın şiddetindeki değişmeye tepki gösteren bir elektrik cihazı PID Control: Oransal. PC’ler ve iş istasyonlarında bir standart olarak kabul edilmeyi başardı ve teorik olarak 132 Mbytes/s maksimum transfer hızı sunmaktadır. Pipeline: Bir talimatın tamamlanması için elemanlarına. Port: Bir bilgisayarda veya uzaktan kontrolördeki haberleşme bağlantısı. Intel ve diğer PC şirketleri tarafından hazırlanan. derivative control. PC Card: Bir kredi kartı büyüklüğünde PCMCIA yuvasına giren genişletme kartı – genellikle bir PCMCIA kartı olarak bilinir. Ayrıca bakınız proportional control. PCI – Peripheral Component Interconnect: İlk olarak Intel tarafından ISA ve EISA’nın yerine geliştirilen yüksek performans genişletme veri yolu mimarisi. Pretriggering: Trigger koşulları sağlandığında alınan örneğin trigger koşuluna kadarki veriyi içermesi amacıyla sürekli veri dolu bir ara belleğin tutulması için DAQ kartında kullanılan bir teknik. kartlarda atlama ve anahtarlar olmadan tamamen yazılımla ayarlanabilecek plug-in kartlı PC’lerle sonuçlanan spesifikasyon. PLC – Programmable Logic Controller: Endüstriyel gözlemleme ve kontrol uygulamalarında kullanılan yüksek güvenirlikte özel amaçlı bilgisayar. 108 . PCMCIA: Notebook büyüklüğündeki bilgisayarlarda de facto standartı olarak geniş bir kabul bulan genişletme veri yolu mimarisi. Potentiometer: Elektrik devrelerinin elle ayarlanmasında ve lineer veya dönel pozisyon için transdüser olarak kullanılan direnci elle ayarlanabilen elektrik cihazı.P PAL – Phase Alternate Line: Avrupa ve Japonya’da video sinyalleri için kullanılan en yaygın format. Plug and Play ISA: Microsoft. PLC’ler tipik olarak özel programlama ve network protokollerine ve özel amaçlı dijital ve analog I/O portlarına sahiptir. Postriggering: Trigger koşulları sağlandıktan sonra programlanmış sayı kadar örnek toplamak için DAQ kartında kullanılan bir teknik. türevsel ve integral kontrol işlemlerini birleştiren 3 terimli kontrol mekanizması. çeşitli elemanların farklı talimatlardan aynı anda işlenebilmesi için ayrılmasını içeren yüksek performans işlemci yapısı.

karakterler ve kontrol kodları dizisi. Bütün kuantalama hatalarını ve nonlineerlikleri içerir. Bazı boardlar özel bir kabloyla bir kaç kartı birbirlerine senkronize etmek için gerekli veri yolu transfer fonksiyonlarına sahiptir. Proportional Control: Kontrol edilen değişkenin istenilen set noktasından sapma miktarına orantılı olarak çıktı veren bir kontrol işlemi. kartlar arasında saat darbesi (Clock Pulse). Her verinin byte’ı CPU tarafından okunur veya yazılır. oran ya da yüzde olarak ifade edilebilir. işlemde ve otomasyon oluşturmada kullanılır. Çoğu yaklaşım sensörü bir dijital on/off röle veya dijital çıktı sinyali sağlar. Örneğin bir 109 . elektriksel ve yazılım özellikleri ile CompactPCI tabanlı modüler enstrümantasyon için açık sistem. PXI: (PCI eXtension for Instrumentation) Özel mekanik.PROFIBUS: Avrupa’daki haberleşme sistemlerinin öncüsü olan bir haberleşme protokolleri ailesi. Progremmed I/O: Bir CPU’nun bir I/O aygıtına ulaşması için standart metod. ADC’yi besleyen devrenin offset veya kazanç hatalarını içermez. Protocol: Bilgisayarlar ve peripherallar arasında bir haberleşme kanalı üzerinden (örneğin GPIB) veri transferi için kullanılan bitler. Q Quantization Error: Bir analog sinyali dijitale çevirme işlemindeki sonlu çözünürlük sebebiyle kazanılan belirsizlik. Proximity Sensor: (Yaklaşım Sensörü) Bir nesnenin varlığını fiziksel temas olmadan algılayabilen cihaz. Real Tıme Senkronization Interface: RTSI Kontrol. Dünya çapında üretimde. PWM – Pulse Width Modulation: Sabit frekanslı ve değişken pulse genişliğine (duty cycle) sahip pulse dalga formunun oluşturulması. PWM pulse genişliğini (ON zamanının OFF zamana oranı) değiştirerek DC Motor ve ısıtıcılar gibi ayrık cihazların kontrolünde kullanılır. RTSI diye adlandırılan bu veri yolu tetikleme hattı bir karttan diğer kartı tetikleme. Relative Accuracy: Bir ADC’nin tutarlılığının LSB’sinde bir ölçüm. Resolution: (Çözünürlük)Bir ölçme sistemi tarafından algılanabilecek en küçük sinyal artışı. R Real Time: Verinin biriktirilip sonra işlenmesi yerine alındıkça işlenmesi özelliğine sahip sistemin veya olayın özelliği. Çözünürlük bits. Propagation Delay: Bir sinyalin bir devre üzerinden geçmesi için gereken zaman. sinyal paylaştırma ve bir kaç kart gerektiren operasyonu senkronize etmekte kullanılır.

Böylesi analizler genellikle kaynaklarını bir eöğrenme çözümüne yatıran şirketler ve kurumlar için zorunludur. genellikle tek bir öğrenme hedefi destekli. değerlendirme ve başka uygulamalarda kullanılmak için çok sayıda dosya ve varlık içeren. leased line) kullanarak ana sistemle haberleşen uzaktaki bir site için dizayn edilmiş PLC’ye benzeyen endüstriyel veri toplama cihazı. RTU – Remote Terminal Unit: Telemetri (radyo. Ribbon Cable: İletkenlerin yan yana olduğu düz kablo.0244 çözünürlüğe sahiptir. eöğrenmeye modüler yaklaşımın ana unsurudur. Bir DAQ kartının bir analog sinyali örnekleme hızını göstermek için kullanılır. baştan sona bütüncül kurslar yaratmak yerine. RLO'la.sistem 12-bit çözünürlüğe veya 4096 da bir çözünürlüğe veya yüzde 0. Sinyaller ya lokal olarak dijitale çevrilir ya da koşullanan sinyaller dijitale çevirmek için DAQ kartına gönderilir. Öğretim. Run: Oluşturulan sanal enstrümanı çalıştırmaya yarayan butondur. Return On Investment (ROT): Bir e-öğrenme projesi gibi bir girişimin maliyet-kâr oranını belirlemek amaçlı bir analiz. RTD – Resistance Temperature Detector: Direnç katsayısına bağlı olarak sıcaklığı ölçen metalik prob. dial-up telefon. birleştirilebilir içerik parçaları yarattıkları. 110 . bir grup e-öğrenme varlığı. Reusable Learning Object (RLO): Yeniden Kullanılabilir Öğrenme Nesnesi. RTSI Bus – Real Time System Integration Bus: DAQ ve IMAQ kartlarını kartların üstündeki bağlantılar aracılığıyla fonksiyonların senkronizasyonu için direk olarak birbirine bağlayan National Instruments zamanlama veri yolu. SCADA – Supervisory Control and Data Acquisition: PLC’lerin kontrol fonksiyonları gerçekleştirildiği fakat bir PC tarafından görüntülendiği ve yönetildiği işlem kontrol uygulamalarında sıkça kullanılan PC fonksiyonu. S/s: Saniye başına örnek sayısı. S S/H – Sample and Hold: Bir analog sinyali alan ve bir kondansatör üzerinde kısa bir süre için saklayan bir devre. gelişimlerin kurslarda esnek bir biçimde bir araya getirilen. SCXI – Signal Conditioning eXtensions for Instrumentation: Sensörlerin yakınındaki bir external kasadaki düşük seviye sinyalleri koşullamak için National Instruments ürün hattı. Resource Locking: Hafıza veri yolu tarafından kullanılırken bir aygıtın yerel hafızayı kullanmaması için sinyallenmesinde kullanılan bir teknik.

SPDT – Single-Pole Double Throw: Bir terminalin bir ya da iki başka terminale bağlanabildiği anahtar özelliği. Self – Calibration: Öz kalibrasyon Bazı kaliteli DAC kartları öz kalibrasyon donanımlı devreye sahiptir. akış vb…)tepki veren ve ona karşılık elektrik sinyali üreten aygıt. Self – Calibrating: Oldukça kararlı bir referansa sahip ve kendi A/D ve D/A devrelerini kullanıcının elle ayarları olmadan kalibre eden bir DAQ kartının özelliği. SS – Simultaneous Sampling: Her bir girdi veya çıktının aynı anda dijitale çevrildiği ya da güncellendiği sistemin özelliği. Single . izlemek ve geliştirmek için kullanılır. Gergi ölçer: Direnci üzerindeki kuvvete bağlı bir fonksiyon olan sensör. basınç.point Analog Input: Tek Nokta Analog Giriş Bu fonksiyonlarda bir tek gerilim okuma tek bir analog giriş kanalından alınır. ışık. hareket.SE-Single Ended: Ortak bir toprağa göre ölçülen bir analog girdi için kullanılan terim. Stop: Çalışan enstrümanı durdurmak için kullanılan butondur.From Disk: Diskten Akış Bazı sürücü yazılımları analog çıkış kanallarına hard diskten yüksek oranlarda direkt olarak büyük miktarda verinin akabildiği yüksek seviye fonksiyonlar içerir. Single . Sensor: Fiziksel uyarıya (ısı. Stand-Alone Program: İşletim sistemiyle çalışan fakat diğer yazılım programları ve ortamı olmadan çalışan derlenmiş program. ses. Software Trigger: Veri toplama gibi bir olayı başlatan programlanmış bir olay. 111 .to – Disk: Diske Akış Bazı yazılımlar Windows altındaki çalışmalarında hard diske yüksek oranlarda direkt olarak ve büyük miktarda veri akıtan yüksek seviye fonksiyonlar Subroutine: Girdi ve/veya çıktı parametreleri olan tek satırlık kod tarafından çalıştırılan yazılım talimatları topluluğu.Point Analog Output: Tek Nokta Analog Çıkış Bu fonksiyonlarla bir analog çıkış kanalında üretilen gerilim güncellenebilir. SQL – Structured Query Language: Veritabanları ile iletişim kurabilmek için kullanılan prosedürü olmayan bilgisayar dili. SPC genellikle üreten işlemlerin performanslarını değerlendirmek. Stream . Öz kalibrasyon fonksiyonları kazanç ve değer kaymasını belirli doğrulukta düzeltir. SPC – Statistical Process Control: Bir işlemin karakteristiklerinin ölçüldüğü veya sayıldığı ve sonrasında izlendiği istatistiksel analiz metodu. Stream .

geleneksel sınıf öğreniminde olduğu gibi. T T/H – Track and Hold: Bir analog voltajı izleyen ve değerini tutan devre. (2) Yazılım – Bir işleme başlayan ve sadece işlem bittiği geri dönen fonksiyonun özelliği. bir gerçek dünya teknolojisiyle olduğu gibi. Simülasyonlar genellikle bilgisayar programlarını ve karmaşık ara yüzleri güvenli ve açıklayıcı bir ortamda öğretmek İçin kullanılır. Talker: Veri yolunda dinleyiciye bilgi yollayan GPIB üzerinde bulunan aygıt. birbirleriyle aynı zamanda etkileşim kurdukları bir etkileşim modeli. Synchronous: (Eş zamanlı. Flash ve Authorware içeriğinin tümü SCORM uyumlu e-öğrenme yönetim sistemlerine dâhil edilebilir. Syntax: Özel bir programlama dilinde ifadelerin uymak zorunda olduğu kurallar. ve düşük kaynak gerektiren iletimler için Kullanıcı Datagram Protokolü (User Datagram Protocol-UDP). Macromedia CourseBuilder. Protokollerin 3 temel maiyeti vardır. Authonvare ve Director simülasyonlar üretmeye muktedirdir. TCP/IP: Tek network veya bir birine bağlanmış ağlar üzerinden haberleşmek için standart protokoller. etkileşim kurmasını sağlayan bir öğrenme varlığı. Macromedia Flash. Simulation: (Simülasyon. Test Executive: Test programlarını otomatik sıralanması için bir uygulama. SCORM – Sharable Content Object Reference Model (Paylaşılabilir İçerik Nesnesi Referans Modeli) : SCORM. benzeşim): Kullanıcının ekran üzerinde. System Noise: Analog girdiler topraklandığında analog devreden veya ADC den görülen gürültü miktarının ölçütü. veri alma ve bileşenleri paketleme düşük seviye servisi Internet Protokolü(IP) . THD+N – Signal-to-THD Plus Noise: Toplam rms sinyalinin harmonik bozulmanın rms sinyali artı gürültüye dB cinsinden oranı 112 . yüksek güvenilirli veri iletimi için İletim Kontrol Protokolü (Transmission Control Programme-TCP) . THD – Total Harmonic Distortion: Harmonik bozulmayla oluşan toplam rms sinyalin tüm rms sinyaline dB ya da yüzde olarak oranı. Bir test executive test işlemi için bir operatör ara yüzü sunar. RLO'lan kurslarla bütünleştirmeyi kolaylaştırmak amaçlı bir standarttır. pass/fail durumuna karar verir ve test verisini logunu tutar.Synchronous: (1) Donanım – Bir referans saate göre senkronize edilmiş olayın özelliği. senkronize): Bütün tarafların.

W Waveform Generation: Dalga Şekli Üretimi Dalga şekli üretime fonksiyonu belli oranlarda keyfi dalga şekli üretimi için kullanılır. U UART – Universal Asynchronous Receiver / Transmitter: paralel datayı seri dataya çeviren entegre devre. metni okunabilir. USB: Yüksek hızı sayesinde Universal Serial Bus. Transducer: sensör. Birleşme sıcaklık fonksiyonu cinsinden küçük bir voltaj farkı oluşturur. genellikle PC ile birlikte kullanılan hardware ve software kombinasyonu. Throughput Rate: Transfer oranı-yazılım overhead oranı. Unipolar: Sürekli pozitif sinyal değeri. V VI: Sanal Enstrüman (Virtual Instruments) Virtual Instrument: (1) klasik stand-alone enstrüman işlevliğinde. Bir güncelleştirme oranı seçer ve 113 . Çoğu termistor negatif katsayı gösterirler.(0 to +10m v ) UPS: Uninterruptable Power supply.RS-232 yerine pc’lere konan seri veri yolu. insan-bilgisayar etkileşiminin sosyal disiplinine bağlıdır ve ana amaçları arasında. Kullanılabilirlik. Visual Basic Custom Control (VBX): Visual basic kullanarak yazılan uygulamalara entegre edilen ve farklı firmalar tarafından yaratılan özel bir ikili paket objesi. siteleri gezinilebilir. Transfer Rate: Yazılımın kurulumundan ve başlamasından sonraki byte/s cinsinden veri transfer oranı. etkileşimli öğeleri tanınabilir yapmak vardır. VISA: Enstrümental yazılımları birleştirmek için National Instrument tarafından geliştirilen sürücü yazılım mimarisi. Thermocouple: İki birbirinden ayrı metal kullanarak üretilmiş sıcaklık sensörü. Usability: (Kullanılabilirlik): Bilgisayar ara yüzleri ile onları kullanan insanlar arasındaki uygunluğu sağlama amaçlı bir uygulama. (2) Ön paneli ve diyagramı olan bir VI modülü. Genellikle bilgisayar veri yolundan seri cihaz ara yüzlerine ser iletişimde kullanılır.The Simulate Sİgnal Express VI: Sinüs formunda sinyal üreten ve onu farklı dalga formlarına çevirebilen bir sanal enstrüman Thermistor: Sıcaklık fonksiyonlu elektrik resistans değişmesini gösteren yarıiletken sensör.

XML. Kaliteli birçok kart. Z Zero-Overhead Looping: Yüksek performanslı işlemciyle gerçekleşen. Working Voltage: Ürüne. XML içeriği sunumdan ayırmak için kullanılan güçlü bir teknolojidir. Zero-Wait-State Memory: Hafızanın yeteri kadar hızlı olduğu durumlarda işlemcinin yazmak ya da okumak için beklememe hali 114 . dalga şekli verisiyle yüklenebilen analog çıkış FIFO' larına sahiptir. X XML: Bir Web standardı olan extensible Markup Language'in kısaltması. break down voltajdan aşağıdaki güvenlikli aralıkta en yüksek uygulanabilir voltaj değeri. While Loop: İken döngüsü Word: Bir zaman biriminde işlemci ve hafızanın ürettiği standart bit sayısı.dalga şekli üretimi için veri kaynağı gibi kullanılan bir ara bellek tanımlanır. KLO'ların birlikte işletilebilmesini son derece kolaylaştırır. Böylelikle. başlangıçtaki talimatları kullanmadan talimatları tekrar etme yeteneği. doğal yapısının hem İnsanların hem de makinelerin okuyabildikleri meta-veri de sağladığı etiket veri bankası bir sistemi de içerir. DMA veya kesme (interrupt) kullanımı FIFO'dan bir dalga şekli üretimi çıkarıp çıkış dalga şeklinin kontrolü yönünden işlemciye yardım eder.

Sayfası Şekil 4. Sayfası 115 .21 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 1. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 2.EK – B SİTEDEN ÖRNEK SAYFALAR Şekil 4.22.

Sayfası Şekil 4. Sayfası 116 . “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 3.23.Şekil 4.24 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 4.

26 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 6. Sayfası Şekil 4.25 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 5. Sayfası 117 .Şekil 4.

Sayfası Şekil 4.28. Sayfası 118 .27 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 7.Şekil 4. “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 8.

Şekil 4.29 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 9. Sayfası 119 .30 “Bir Şablondan Yeni Bir Sanal Enstrümanın Açılması” Dersi 10. Sayfası Şekil 4.

EK – C UZAKTAN EĞİTİM CD’Sİ 120 .

ÖZGEÇMİŞ Yüksel GÜNER. 2 uluslararası bildirisi bulunan GÜNER. Nureddin Erk – Perihan Erk Endüstri Meslek Lisesi’nde teknik öğretmenlik görevine devam etmektedir. İrfan GÜNEY danışmanlığında lisans tezini Türker Yılmaz ile birlikte "Elektrik Tesislerinde İzolasyon Koordinasyonu" konusunda tamamlamıştır. 2005 yılı Haziran ayından itibaren İstanbul Dr. 2002 yılında Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü'nde Elektrik Eğitimi Programı’nda yüksek lisansa başlamıştır. Marmara Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi (MÜTEF) Elektrik Eğitimi Bölümünü 1998 yılında bitirmiştir. 2 yıl özel sektörde çeşitli firmalarda çalışmıştır. Aynı yıl Prof. 2000 yılında vatani görevini İzmir'de tamamlamıştır. 1977 yılında İstanbul'da doğmuştur. 29 Eylül 2000 tarihinde öğretmenlik görevine İstanbul Küçükçekmece'de Nahit Menteşe Endüstri Meslek Lisesi Elektrik Bölümü'nde başlamıştır. evli olup İngilizce bilmektedir. 121 . Lise öğrenimini 1994 yılında Edirne Teknik Lisesi Elektrik Bölümünde tamamlamıştır.Dr.

You're Reading a Free Preview

İndirme
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->